cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အင်တာနက်
နည်းပညာ
အင်တာနက် မော်ဒယ်၏ အထင်ရှားဆုံး အစိတ်အပိုင်းမှာ အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်) (Internet Protocol - IP) ဖြစ်သည်။ ၎င်းက အင်တာနက်ပေါ်တွင် ကွန်ပျူတာများအတွက် လိပ်မူခြင်း စနစ်များ(IP လိပ်စာများ) ကို လုပ်ဆောင်သည်။ IP သည် ကွန်ယက်အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ခြင်းနှင့် အခြေခံအားဖြင့် အင်တာနက်ကို ၎င်းဘာသာ တည်ဆောက်ခြင်းကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ IP မူကွဲ ၄ (IPv4) သည် ယနေ့အင်တာနက်၏ ပထမ မျိုးဆက်တွင် အသုံပြုခဲ့သော စဦးမူကွဲ ဖြစ်ပြီး အဓိက အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ အင်တာနက် လက်ခံဟို့(စ်) ~သန်းထောင်ပေါင်း ၄.၂ (၁၀၉)အထိ လိပ်မူရန် ရည်စူးထားသည်။ သို့သော် အင်တာနက်၏ အရှိန်အဟုန်ကြီးစွာ ကြီးထွားလာမှုက IPv4 လိပ်စာ ကုန်ခန်းမှု ကိုဖြစ်စေခဲ့ရာ ၂၀၁၁ခုနှစ်ခန့်တွင် ၎င်း၏ နောက်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာဖွယ်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ပိုမိုကြီးမားသော လိပ်မူနိုင်စွမ်းရှိပြီး အင်တာနက် သွားလာရေး လမ်းကြောင်း သတ်မှတ်ခြင်းကိုလည်း ပိုမိုထိရောက်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်သည့် ပရိုတိုကော(လ်) မူကွဲအသစ်ဖြစ်သော IPv6 ကို ၁၉၉၀နှစ်များ အလယ်က ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုIPv6တွင် နက်ဝက်လိပ်စာပေါင်း 3.4×10power38 ခန့်ရှိပြီး ယခင် IPV4ထက် 7.9×10power28 ဆခန့်ပိုမိုကြီးမားသည်။ ယခုအခါ IPv6 သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်သော လက်တွေ့အသုံးချမှု အဆင့်တွင် တည်ရှိနေပြီး အင်တာနက် လိပ်စာ မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းများ(RIRs) သည် အရင်းအမြစ် မန်နေဂျာများကို ဤ စနစ်သစ်အား အလျင်အမြန် လက်ခံခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ကြရန် တိုက်တွန်း လှုံ့ဆော်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ
ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာရှင် အများအပြားက အင်တာနက်ကို “ကြီးမားသော အတိုင်းအတာရှိပြီး လွန်ကဲစွာ အင်ဂျင်နီယာမှု ပြုထားသော်လည်း လွန်ကဲစွာ ရှုပ်ထွေးသော စနစ်တစ်ခု၏ စံပြ ဥပမာ” ဟု ဖော်ပြကြသည်။ အင်တာနက်သည် အလွန်အမင်းပင် သောင်းပြောင်းထွေလာ ရောနှောနေသည်။ ဥပမာ - အချက်အလက် လွှဲပြောင်းခြင်း နှုန်းများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများ၏ အမှန်တကယ် သွင်ပြင်လက္ခဏာများသည် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောင်းလဲနေသည်။ အင်တာနက်သည် ၎င်း၏ ကြီးမားသော အတိုင်းအတာရှိသည့် အဖွဲ့အစည်းပေါ် မူတည်သော "ပေါ်ထွက်လာသော ဖြစ်စဉ်များ" ကို ထုတ်ဖော်ပြသသည်။ ဥပမာ- အချက်အလက် လွှဲပြောင်းနှုန်းသည် ယာယီ ကိုယ်တိုင်နှင့် သဏ္ဌာန်တူခြင်းကို ထုတ်ဖော်ပြသသည်။ ကွန်ယက်၏ နောက်ဆုံး အတိုင်းအတာနှင့် ရေပန်းစားမှုတို့သည် မျှော်မှန်း၍ မရနိုင်သောအခါ အင်တာနက်တွင် သွားလာရေးအတွက် လမ်းကြောင်းပေးခြင်းနှင့် လိပ်မူခြင်း နည်းလမ်းများ၏ နိယာမများသည် ၎င်းတို့၏ မူလအစဖြစ်သော ၁၉၆၀ခုနှစ်များသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိသွားသည်။ ထို့ကြောင့် အခြားသော ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနည်းလမ်းများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဆက်သွယ်ရေး
အင်တာနက်ဖြင့် စကားပြောဆက်သွယ်ခြင်းစနစ်သည် အင်တာနက် ဖန်တီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အများသိသော ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုပင် ဖြစ်သည်။ VoIP မှာ အင်တာနက် ပရိုတိုကောမှ တဆင့်လာသော အသံဟု အဓိပါယ်ရသည်။ အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးအားလုံးအပေါ် အခြေခံသည့် ပရိုတိုကောကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ စိတ်ကူးမှာ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန် အစောပိုင်းနှစ်များက စတင်ခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင် ကွန်ပျူတာများ အတွက် လမ်းလျှောက် စကားပြောစက်များနှင့် ဆင်တူသော အသံအသုံးချ ပရိုဂရမ်များ ဖြစ်သည်။ မကြာသေးသောနှစ်များက VoIP စနစ်အများအပြားမှာ သာမန်တယ်လီဖုန်းကဲ့သို့ အဆင်ပြေပြီး အသုံးပြုရန်လွယ်ကူ လာသည်။ အကျိုးကျေးဇူးမှာ အင်တာနက်က အသံအသွားအလာကို သယ်ဆောင်သောကြောင့် VoIP မှာ အခမဲ့ဖြစ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ကုန်ကျစရိတ်မှာ သာမန်သုံးနေကျ တယ်လီဖုန်း ခေါ်ဆိုခထက် အလွန်နည်းပါးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အလွန်ဝေးသော နေရာဒေသများနှင့် အထူးသဖြင့် cable သို့မဟုတ် ADSL တို့ဖြင့် အင်တာနက် ချိတ်ဆက်ခြင်း အမြဲရှိနေသောသူများအတွက် ဖြစ်သည်။
ဆက်သွယ်ရယူခြင်း
ဝိုင်ဖိုင်အပြင် ရီကိုချက် ကဲ့သို့ တစ်ဦးတည်းပိုင် ကြိုးမဲ့ မိုဘိုင်း(လ်) ကွန်ယက်များ၊ ဆဲလူလာဖုန်းကွန်ယက်များ ပေါ်ရှိ နှုန်းအမြင့် ဒေတာ ဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုး၊ နှင့် ပုံသေကြိုးမဲ့ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်လည်း စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ စမတ်ဖုန်းများ ကဲ့သို့ နောက်ဆုံးပေါ် နည်းပညာများပါရှိပြီး ဈေးကြီးသော မိုဘိုင်း(လ်)ဖုန်းများမှာ ဖုန်းကွန်ယက်မှတဆင့် အင်တာနက်အသုံးပြုနိုင်မှု ပုံမှန်အားဖြင့် ပါဝင်သည်။ အခြား အင်တာနက် ဆော့(ဖ်)ဝဲမျိုးစုံတို့ကိုပါ သုံးနိုင်သော အော်ပရာကဲ့သို့ ဝက်(ဘ်) ဘရောက်ဆာများမှာ ဤခေတ်မီသော လက်ကိုင်ဖုန်းများတွင် ရရှိနိုင်သည်။ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြခြင်း မရှိသော်ငြား အင်တာနက် အသုံးပြုနိုင်ခွင့်မှာ PC များမှာထက် မိုဘိုင်းဖုန်းများမှာ ပိုပေသည်။[ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] အင်တာနက် အသုံးပြုမှု ထောက်ပံ့သူနှင့် ပရိုတိုကောမက်ထရစ်တို့ အွန်လိုင်းသို့ ရောက်ရှိရန် နည်းလမ်းများကို ခွဲခြားသည်။
လူမှုရေးနှင့်ဆိုင်သော အကျိုးသက်ရောက်မှု
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားတွင် အင်တာနက်မှ တဆင့် ညစ်ညမ်းသော စာပေနှင့်ဓာတ်ပုံများ ကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာ ပစ္စည်းများကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြန့်ဖြူးခြင်းတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သို့သော် စစ်ထုတ်သော ဆော့(ဖ်)ဝဲကိုမူ ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိပါချေ။ အခမဲ့သော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးအရ သော်လည်းကောင်း ရရှိနိုင်သည့် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို ထိန်းချုပ်သည့်ဆော့(ဖ်)ဝဲ (content-control software) ခေါ် ဆော့(ဖ်)ဝဲ ပရိုဂရမ်များ များစွာရှိသည်။ ထိုဆော့(ဖ်)ဝဲဖြင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးချင်းစီ သို့မဟုတ် ကွန်ယက်များတွင် တိုက်ခိုက်လာသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပစ်ရန် အသုံးပြုသူတစ်ဦးက ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ညစ်ညမ်းသော ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှု သရုပ်ဖော်ပုံများကို ကလေးများ ဝင်ရောက်ကြည့်နိုင်မှုအား ကန့်သတ်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။
ဗျူးပွိုင့်ကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်း(စစ်တွေ)
ဗျူးပွိုင့်ကမ်းခြေသည် စစ်တွေမြို့၏ တောင်ဘက်အစွန်းဆုံး၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် နှင့် ကုလားတန်မြစ်နဖူးကြား တွင်တည်ရှိပြီး ပွိုင့်ကမ်းခြေဟုလည်းလူသိများသည်။ ပွိုင့်ဟုခေါ်ဆိုရခြင်းမှာ မြို့၏အစွန်ဆုံးအပိုင်းတွင် ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုကမ်းခြေတွင် ရှုခင်းခံစားနိုင်ရန် ရင်ပြင်ကျယ်တခုရှိပြီး ရှုခင်းကြည့် တာဝါတခု၊ မီးပြတိုက်တခု၊ ရခိုင့်ရိုးရာ အထိမ်းအမှတ် သင်္ကေတဖြစ်သည့် ရခိုင့် ဒဏ္ဍာရီ ရခိုင်ဗျာလ်( နဝရူပ ဗျာလ် လည်းခေါ်ဆိုကြသေးသည်)  ရုပ်တု တခု နှင့် နပန်းထိုးသတ်နေသည့်ဟန် ရခိုင့်ရိုးရာ ကျင် ရုပ်တုကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းအပြင် ရင်ပြင်တွင် ပလွေမှုတ်နေဟန် ရုပ်တုကြီး တခုနှင့် ၅ပေခန့်ရှည်သောရှေးဟောင်းအမြောက်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုရင်ပြင်၏အစွန်သည် တောင်ဘက်စွန်းစွန်းသို့  ဦးတည်လျက်ရှိပြီး ထိုတည့်တည့်တွင် လေးချမ်းတောင် ဟုခေါ်သော မီးပြတိုက်ဟောင်းတခု တည်ရှိသည်။
စာအုပ်
ပပိုင်းရပ် စာလိပ်များ
ကမ္ဘာ့အရှေ့တိုင်းများတွင် ပုရပိုက်နှင့် ပေစာများ အသုံးပြုခဲ့ရာ ပုရပိုက်မှာ စာအုပ်သဘောသက်ဝင်၍ ပေစာများကိုမူ ပေထုပ်ပြု၍ စာပလွေဖြင့် ရစ်ပတ်ကာ သိမ်းဆည်းထားလေ့ရှိ၏။
ကန်နှစ်ဆင့်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးညှင်းမြို့
ရာဇဝင်
မိုးညှင်းမြို့ကို သက္ကရာဇ် ၃ဝ၂(ခရစ် ၉၄ဝ) ခန့်က တည်သည်ဆို၏။ တည်သူမှာ တရုတ် ဥတည်ဘွားနှင့် ကိန္နရာဒေဝီတို့၏ မျက်မမြင်သမီးတော် စောလှမှ ဖွားမြင်သော တတိယသား ဖြစ်သည်။ သမီးတော် အရွယ်ရောက်ခါစတွင် ဖောင်နှင့် မျှောလိုက်ရာ ရှေးက ခင်ပွန်းဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ကျားတစ်ကောင်နှင့် တွေ့ရှိသည်တွင် ကျားနှင့်သင့်၍ သား ၄ ယောက် ဖွားမြင်၏။ သားတော်များ အရွယ်ရောက်သောအခါ အဖိုးဖြစ်သူ ဥတည်ဘွားထံ စေလွှတ်၏။ အဖိုးတော် ဥတည်ဘွားက မြေးတော်အကြီးဆုံးအား မောင်း တစ်လုံး၊ ဒုတိယမြေးတော်အား ဓားမြှောင်၊ တတိယမြေးတော်အား ဗျိုင်းတစ်ကောင်ပေး၍ တိုင်းပြည်တည်ထောင်ရန် မှာကြား၏။ မြေးတော်အငယ်ဆုံးကိုမူ အဖကျားထံသို့ ပြန်စေ၏။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အိမ် ဝင်ရောက်သူ ဖြစ်ရပ်များ
၂၀၀၈ အလည်လာမှု
နိုဝင်ဘာလ၃၀ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အိမ်သို့ အင်းယားကန်ကိုဖြတ်၍ရေကူးပြီးရောက်ရှိလာသည်။ သူသည်တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနှင့် အင်းယားမြိုင်လမ်းရှိ မြေအောက် ရေမြောင်းကြီးအတွင်းမှတစ်ဆင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နေအိမ်ဝင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူသည် ကန့်သတ်ဇုန်ဖြစ်ပြီး ဆက်သွယ်ရေးကိရိယာပစ္စည်းများ မရှိသည့်အိမ်ကြီး၏အနောက်ဘက်ခြံစည်းရိုးကို ကျော်၍ ဝင်ရောက်ခဲ့ သည်။ မြန်မာအာဏာပိုင်များသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ပြင်ပလူများနှင့် ဆက်သွယ်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ သူမ၏အိမ်သည် ၂၄ နာရီပတ်လုံး တစ်ဒါဇင်ကျော်သည့် လုံခြုံရေး ရဲများ ဝန်းရံထားကြပြီး၊ ရဲလှေများ မကြာခဏဆိုသလို အနီးအနားရေပြင်တွင် ကင်းလှည့်ခြင်းများ ရှိနေ ကြသော်လည်း သူ၏ဝင်ရောက်မှုလမ်းကြောင်းသည် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၉ အလည်ခရီး နှင့် အဖမ်းခံရခြင်း
သူသည် ကန်သာယာဆေးရုံနှင် ခြံစည်းရိုးချင်း တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသော အမေရိကန် ကောင်စစ်ဝန် ၏အိမ်သို့ဦးတည် ပြီးရေကူးသွားခဲ့သည်။ မြန်မာအာဏာပိုင်များအဆိုအရ ရက်တောသည် “ ခေါင်းမြီးခြုံပဝါ အနက်ရောင် နှစ်ထည်၊ လည်ပင်းစည်း အနက်ရောင် နှစ်ထည် ၊ စကပ်အရှည် နှစ်ထည်၊ အနီရောင် ဓာတ်မီး တစ်ခု၊ ပလတ်စတစ်အိတ်တွင်းမှ ရောင်စုံခဲတံ ၆ ချောင်း၊ နေကာမျက်မှန် သုံးစုံ၊ နှစ်ပင်ပလပ်တစ်ခု၊ ဆားကစ်ဝါယာ အပိုင်းအစ နှစ်ခု ၊ အားဖြည့်ကိရိယာတစ်ခု၊ ကိရိယာများကိုထည့်ရန် အသုံးပြုသော အနက်ရောင်ဇစ်တပ်ထားသောအိတ်တစ်လုံး ၊ မီးခိုးရောင်ခြေအိတ်နှစ်စုံ၊ အင်္ဂလိပ်စာအုပ်မှအပိုင်းငါးပိုင်း၊ စာရွက်အပိုင်းအစများထည့်ထားသော အိတ်တစ်လုံး စသည်တို့ကို ထည့်ထားသော ဇစ်တပ်ထားသောပလတ်စတစ်အိတ်တစ်လုံး ကို ထားခဲ့သည်ဟုသိရသည်။”မေလ ၅ ရက်နေ့နံနက်တွင် ရက်တောကို အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းဌာန နှင့် ကန်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ အမေရိကန် ကောင်စစ်ဝန် ၏ အိမ်နှင့် ပေ ၁၀၀ အောက်နီးသော အကွာအဝေးရှိ အမေရိကန် သံရုံး အနီးမှ ရဲများက ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
ကုန်းဝက်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုးလှိုင်၊ ဦး(ယောမင်းကြီး)
ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင် (ခေါ်) ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ထင်ရှားခဲ့သောပညာရှိ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယောမင်းကြီးသည် တီထွင်မှုပေါင်း များစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ကြွားဝါခြင်း မရှိခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် များပြားလှစွာသော စာအုပ်များ၊ ကျမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် ကျောင်းစာတွင် သင်ကြားပေးနေကြသော တစ် တစ်လီ တစ်၊ တစ် နှစ်လီ နှစ် ဟူသော အမြှောက်အလီကျမ်း၊ ကျန်းမာရေးတွင် ယနေ့တိုင် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ဥတုဘောဇနာကျမ်း၊ ကာယနုပဿနာကျမ်း စသည့် ထင်ရှားသော ကျမ်းများအပြင် အခြားသိပ္ပံစာပေ ကျမ်းစာအုပ်ပေါင်းများစွာကိုလည်း ရေးသား ပြုစုခဲ့လေသည်။
လူသားအကျိုးပြု လုပ်ငန်းများ
ဦးဘိုးလှိုင်သည် မြန်မာ၊ ပါဠိ၊ သက္ကတ စာပေတို့အပြင် မျိုးခြားစာပေများကိုလည်း ဆည်းပူး လေ့လာသည်။ အမှန်တရားကို စူးစမ်းရှာဖွေ၍ လည်း ထုတ်ဖော်လေ့ ရှိသည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် "ကမ္ဘာသည် လုံးသည်၊ ပြားသည်" ဟူသော ပြဿနာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ "ကမ္ဘာသည် လုံးသည်"ဟူသော အယူအဆဘက်မှ ရဲဝံ့စွာ မားမားမတ်မတ် ရပ်ခဲ့သည် ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ကနောင်မင်းသားနှင့် ဦးဘိုးလှိုင်တို့သည် အလွန်အတွဲ ညီကြသည်။ သူတို့သည် ခေတ်သစ်ကို ထူထောင်လိုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို အခြားသော တိုးတက်နိုင်ငံများ နည်းတူ တိုးတက်စေလိုသည်။ သို့မှလည်း နယ်ချဲ့ရန်ကို တွန်းလှန်နိုင်မည်ဟု မြင်ထားကြဟန် တူသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ ခေတ်မီ တိုးတက်ရေးကို အစွမ်းကုန် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဦးဘိုးလှိုင်က သဘောတရားရေးဆရာ၊ ကနောင်မင်းသားက လက်တွေ့ဆရာ ဖြစ်ရာ အလွန်လိုက်ဖက်ညီကြသည်။ ဘာသျှကာရ ဆရာစီရင်သော လိကာဝတီ ဂဏန်းကျမ်းကို သက္ကတဘာသာမှ မြန်မာဘာသာသို့ ဦးဘိုးလှိုင် ပြန်ဆိုခဲ့သည်မှာ ကနောင်မင်းသား၏ တိုက်တွန်းချက် အရ ဖြစ်ပေသည်။
ထိုစဉ်က ကနောင်မင်းသားကြီး၏ စီမံကိန်းအရ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနိုင်ငံများသို့ မြန်မာ ပညာတော်သင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့ အထဲတွင် ဦးဘိုးလှိုင်၏ တပည့်များစွာလည်း ပါဝင်သည်။ ဦးဘိုးလှိုင်သည် ထိုသူတို့၏ အကူအညီဖြင့် အနောက်တိုင်း ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ပညာရပ်တို့ကို ကောင်းစွာ လေ့လာဆည်းပူးခွင့် ရခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ယင်းတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးရုံဖြင့် အားမရ၊ မြန်မာလူထု လက်သို့ရောက်အောင်လည်း ဆီလျှော်အောင် ပြန်ဆို ပြုစုပေးခဲ့သည်။
လူသိနည်းသောဦးဘိုးလှိုင်အကြောင်း
မင်းတရားကြီးက "ငါ့ခမည်းတော် သည်လှံနှင့် မည်သူ့ကို စီရင်သတုန်း" ဟု ဆက်မေးတော်မူရာ "ကျွန်တော်မျိုးကျေးဇူးရှင် အဖကို စီရင်ပါကြောင်း" လျှောက်၏။ "သည်လှံတော်နှင့် မောင်မင်းစီရင်ခြင်းကို ခံလိုသလား" ဟု မေးတော်မူရာယောမင်းကြီးဦးဘိုးလှိုင်က "ထိုးတော်မူပါဘုရား" ဟု ပြောကာ ရင်ဘတ်ကို ကော့၍ ပေးလေသည်။ အထက်ပါဖြစ်ရပ်လေးကတော့ မင်းတုန်းမင်းနဲ့ ယောမင်းကြီးဦးဖိုးလှိုင်တို့ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်လေးပါ။
ဦးဘိုးလှိုင်ဟာ ဗိသုကာပညာလည်း လေ့လာခဲ့ပုံပါပဲ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် သူဦးစီးတည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ဣဋ္ဌရာမမြောက်ပြင်ကျောင်းတိုက်ကြီးနဲ့ မဟာအတုလဝေယန်(အတုမရှိ)ကျောင်းတော်တို့ဟာ ရောမဗိသုကာပုံစံကိုမှီးပြီး မြန်မာဆန်ဆန်အင်္ဂတေပန်းများနဲ့ ပေါင်းစပ်မွမ်းမံတည်ဆောက်ခဲ့တာမို့ အသွင်သစ်ဗိသုကာပညာလို့တောင် ခေါ်ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဦးဘိုးလှိုင်သည် အဆိုပါကျမ်းရေးသားရာတွင် အနောက်တိုင်းအတွေးအခေါ်သက်သက်ကို ပုံတူကူးထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့ရှေးဟောင်းအုပ်ချုပ်ရေးကျမ်းများစွာနှင့် ညှိနှိုင်းရေးသားခဲ့သည်။ ကျမ်းဆက်သွင်းပြီးနောက် ဦးဘိုးလှိုင်သည် မင်းခစားအဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် အနားယူလိုက်သည်။ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်းမှာလည်း ဦးဘိုးလှိုင်သည် ကျမ်းများပြုစုခဲ့သေးသည်။
မဟာသုဇာတကကျမ်းရေးပြီး နောက်နှစ်နှစ်အကြာတွင် သတိပဋ္ဌာန်တရားတော်ကို နာယူရင်း ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။
ရေးသားခဲ့သော ကျမ်းများ
ဦးဘိုးလှိုင်သည် ၁၂၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၂၄၂ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်အတွင်းတွင် ကျမ်းစာပေါင်းများစွာ ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။
အောက်ချင်း၊ တောင်ပီစူးနှင့် အလားတူငှက်များ
ဤမျိုးစဉ်ဝင်ငှက်များကို အာဖရိက၊ အာရှ၊ ဥရောပနှင့် မီလန်နီးရှားဒေသများ၌ဖြန့်ကျက်တွေ့ရှိရသည်။
​မြေပြာရွာ၊ ငှက်ကြီးကွင်း
မြေပြာရွာ၊ ငှက်ကြီးကွင်း
ပလေးစတေရှင် ၂
ပလေးစတေရှင် ၃ ထွက်ပေါ်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ပလေးစတေရှင် ၂ အနေဖြင့် ခြောက်ခုမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်တွင် နာမည်ကျော်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ဖြန့်ချိပြီး ၁၃ နှစ်ခန့်၊ ၂၀၁၃ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆိုနီမှ ပလေးစတေရှင် ၂ ဂိမ်းစက် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိမှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
ရေနံကြီးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ရေနံကြီးရွာ (Yaenangyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ရေနံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေနံကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၀ ဦး၊ မ ၈၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂျိုးဆက် ဝေဇမ်ဘောင်း
ဂျိုးဆက်ဝေဇမ်ဘောင်း (Joseph Weizenbaum) အား ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်တွင် ဘာလင်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ဂျာမန် အမေရိကန်လူမျိုးဖြစ်ပြီး မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်တွင်ရှိသော ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမှ ပရော်ဖက်ဆာနှင့် စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ သူသည် ဂျူးမိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် နာဇီဂျာမနီတို့၏ လက်အတွင်းမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး သူ့ ၏မိသားစုသည် အမေရိကန်နိုင်ငံကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။
အကျဉ်းထောင်
အရွယ်ရောက်၍ သာမန် အသိဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော လူတိုင်းသည် ရာဇဝတ်မှုကို မကောင်းသောအမှု၊ ပွင့်ပွင့် လင်းလင်း မဆောင်ရွက်နိုင်သော ကိစ္စဟု သိနားလည်ထားကြ သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခိုင်မြဲသော အစိုးရ တည်ထောင်ပြီးစ လွန်ခဲ့သည့် ရာစုပေါင်းများစွာကပင် ရာဇဝတ်မှုသည် နိုင်ငံ၏ အန္တရာယ်ဖြစ်သည်ဟု လူတို့ စိတ်ဝယ် သဘောပိုက်မိကြသည်။ သို့အတွက် နိုင်ငံတော်အား နိုင်ငံသားများက အာဏာနှင့် တာဝန်ကို ပေးအပ်ကြ၍ နိုင်ငံက တစ်ဖန် နိုင်ငံသားများ၏ အသက်၊ အိုးအိမ်၊ စည်းစိမ်များကို ကာကွယ်ပေးရလေသည်။ လူသတ်မှု ကျူးလွန်သူ၊ သူတစ်ပါး၏ ပစ္စည်းကို ခိုးယူသူ စသည်တို့သည် ပြည်သူ့ရန်သူဖြစ်၍ ယင်းတို့အား နိုင်ငံက အပြစ်ဒဏ် ခတ်ရလေသည်။
လူတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သရေကို ထိခိုက်အောင် သွားပုပ် လေလွင့် ပြောဆိုခြင်း၊ အလေးတင်းတောင်း ခိုးခြင်း၊ ရန်ဖြစ် ခြင်းများကိုလည်း အရေးယူသည်။ အင်္ဂလန်တွင် ထိုပြစ်မှုမျိုး ကျူးလွန်သူများအား လည်ပင်းနှင့် လက်ကောက်ဝတ်များကို မတ်တက် ထိတ်ခတ်တိုင်တွင် ချည်ထား၍ တွေ့ရှိသော လမ်း သွားလမ်းလာ များက ကဲ့ရဲ့ပြောင်လှောင်ကြလေသည်။ သေး ငယ်သော အမှုများအတွက်လည်း ထိပ်ခတ်တိုင်ကို အသုံးပြု လေသည်။
၂၀၁၆ အာဆီယံချန်ပီယံရှစ် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ
အိမ်ရှင်ရွေးချယ်ခြင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက် တွင် နေပြည်တော် ၌ ကျင်းပခဲ့သော ၁၁ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကောင်စီအစည်းအဝေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တို့ကို အိမ်ရှင်နိုင်ငံများအဖြစ်ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနိုင်ငံများမှာ ပြိုင်ပွဲသမိုင်းတွင်အုပ်စုပွဲစဉ်များကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခွင့်ရသော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာကြသည်။
အုပ်စုများ
အကယ်၍ အ​ပေါ်အချက်များနှင့်တူညီ​နေပါက
အကြိုဗိုလ်လုပွဲ
ပထမအကျော့
သမုဒ္ဒကာကဇာတ်
သေဘေးကိုမြင် နတ်မင်းနှင်
သမုဒ္ဒရာစောင့်နတ်သည် ကျီးမိုက်တို့အကြောင်းကို သိ၍ သနားကြင်နာလှသဖြင့် အသက်ကိုပေးမည်ဟု ကြံစည်လျက် ကြောက်မက်ဖွယ်သော အဆင်းကိုပြကာ ပြေးစေ၏။ ကျီးတို့လည်း ထိုနေရာမှ ပြေးကြသဖြင့် အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာရာရကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ကျီးဖိုသည် - သက်ကြီး ရဟန်းအို။
အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ် ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ
9. Annual Award of the international Human Rights Law Group (USA) 1992
12. Honrary Life Member University of London Union (UK) 1992
20. Victor Jara International Human Rights Center for Human Rights and Constitutional Law, Los Angeles, USA 1993
33. Honorary Doctorate of Civil Law University of Oxford 1995
68. The 2004 TIME 100, The most influential people in the world today TIME Magazine 2004
အယ်လဗတ် ရွိုက်ဇာ
ဒေါက်တာ အယ်လဗတ်ရွှိုက်ဇာသည် အထက်ဖော်ပြပါလုပ်ငန်းများအပြင် တိရစ္ဆာန်ဆေးကုပညာ၊ သွားစိုက်ပညာ၊ ပုံဆွဲပညာ စသည်ဖြင့် တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သည်။ ယင်းသို့ လုပ်ငန်းမျိုးစုံ၌ ကျွမ်းကျင် တတ်မြောက်အောင် လေ့လာဆည်းပူးထားခြင်းမှာ သူ၏ လူမှုအကျိုးပြုလုပ်ငန်းကြီး အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ အသုံးချရန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဒေါက်တာရွှိုက်ဇာသည် မိမိတတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သော အတတ်ပညာများကို အသုံးချရာ၌ အများနှင့် မတူ၊ တစ်မူကွဲသည်။ ကျမ်းကြီး ကျမ်းခိုင်များကို ရေးသားပြုစု သဖြင့်၎င်း၊ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ လှည့်၍ အော်ဂန်(ပြွန်စန္ဒရား) တီးပြသဖြင့်၎င်း၊ ဟောပြောပွဲများ ကျင်းပခြင်းဖြင့်၎င်း ငွေကြေး အများအပြား ရရှိသည်။ သို့သော် ထိုငွေများကို ဒေါက်တာ ရွှိုက်ဇာသည် မိမိ၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် မသုံးချေ။ သူ၏ အတတ်ပညာများဖြင့် ကြိုးပမ်းတကုတ် ရှာ၍ရရှိသော ငွေများ သည် လူ့လောကတွ် ဓားမနောက်ပိတ်ခွေး ဖြစ်နေကြသော လူ အများ၏ကျန်းမာရေး၊ အသိဉာာဏ်ပွင့်လင်းရေး စသော ပရဟိတ လုပ်ငန်းမျိုးစုအတွက် ရန်ပုံငွေများ ဖြစ်သွားကြလေသည်။ ထိုကြောင့် ဒေါက်တာရွှိုက်ဇာကို လူမှုဝန်ထမ်း စေတနာရှင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ လူမှုရေး အလွန်နိမ့်ကျနေသူများအား ကိုယ်ကျိုးစီးပွား လုံးဝမဖက်ဘဲ ကရုဏာ၊ မေတ္တာ စေတနာသန့်သန့်ဖြင့် မိမိ၏ဘဝကို မြှုပ်နှံကာ လူမှုအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းကြီးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုကြီးကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနိုဘယ်ဆုအတွက် ရရှိငွေ (မြန်မာငွေ တန်ဖိုးအားဖြင့် တစ်သိန်းကျော်)ကိုလည်း သူ၏ လူမှုလုပ်ငန်းအတွက်ပင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုက်လေသည်။
အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ် ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ
70. TIME's Asia's Hero 2004 TIME MAGAZINE 2004
71. The Honorary Citizen of Paris France 10/12/2004 (Revoked on 13 December 2018)
80. New Statesmen Magazine Hero New Statesmen Magazine, May 2006
နေပြည်တော်မြို့
နေပြည်တော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ၌ တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကို ပျဉ်းမနားမြို့၏ အနောက်ဘက် ၂ မိုင် (၃.၂ကီလိုမီတာ) ဝေးသော အစိမ်းရောင်ကွင်းပြင်နေရာသို့ တရားဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ယခင်မြို့တော်ဟောင်း ရန်ကုန်မြို့ ၏မြောက်ဘက် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မိုင် ၂၀၀ (၃၂၀ ကီလိုမီတာ) မျှကွာဝေးသည်။
အယ်လဗတ် ရွိုက်ဇာ
ရွှိုင်ဇာ၏ မွန်မြတ်သန့်စင်သော စေတနာလုပ်ငန်းကို သန်းပေါင်းများစွာသော ကမ္ဘာသူကမ္ဘာသားတို့က အားပေးချီးကျူးနေကြစဉ် ဝေဖန်သူ အပြစ်တင်သူများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဝေဖန်သူများ၏ အပြစ်ဆိုချက်များထဲတွင် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း လမ်ဗာရေးနေးဆေးရုံကို ဆေးရုံနှင့်တူအောင် မထားဘဲ ကျေးရွာတစ်ခုကဲ့သို့ ဖန်တီးထားမှုလည်း ပါဝင်သည်။ ရွှိုင်ဇာသည် တိုင်းရင်းသားတို့၏ ဓလေ့စရိုက်ကို ကြည့်၍ ယင်းတို့၏ စရိုက်နှင့်အညီ တိုင်းရင်းသားတို့ လက်လှမ်းမှီသော အခြေအနေမျိုးဖြစ်စေရန် တတ်နိုင်သမျှ ဆောင်ရွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အထပ်ပေါင်းများစွာရှိသော ခေတ်မီဆေးရုံကြီး တစ်ခုသည် တိုင်းရင်းသားတို့အား ဆေးဝါးကုသရန် လာရောက်ရေးကို မဆွဲဆောင်နိုင်သည်သာမက ဆေးရုံ၏ အရှိန်အဝါသည် တိုင်းရင်းသားတို့အား ဆေးရုံနား မကပ်ဝံ့အောင်ပင် ပြုနိုင်မည် ကို ဒေါက်တာရွှိုင်ဇာ နားလည်ပေသည်။ ထိုကြောင့် လမ်ဗာရေးနေး ဆေးရုံဝင်းရှိ အဆောက်အအုံတို့သည် အရှိန်အဝါကောင်းသည့် အဆောက်အအုံများ မဟုတ်ပေ။ အရေးပေါ် ခွဲစိတ်ကုသမှုများကို ပြုနိုင်ရန်သာ ခွဲစိတ်ခန်းအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီး တပ်ဆင်ထား၍ ဆေးဝါးကုသမှု၊ ခွဲစိတ်ကုသ မှုတို့၌ ဒေါက်တာရွှိုင်ဇာသည် ခေတ်မီလွန်းသော စံနစ်များကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်၍ သမရိုးကျ စံနစ်များကို အသုံးများသည်။ တိုင်းရင်းသားများအား ဇိကုတ်၍ နတ်ပြည်မတင်ဘဲ ဖြည်းဖြည်း မှန်မှန် ပြုပြင်မှုကို ဆောင်ရွက်ပေးရာ အချို့ဝေဖန်ရေးဆရာတို့က ကိုလိုနီစံနစ်၏ အငွေ့အသက်ကို ဆက်လက်လက်ခံကျင့်သုံးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မည်သို့ဆိုကြစေကာမူ ရွှိုင်ဇာသည် ဆေးကုသပေးရင်းပင် တိုင်းရင်းသားတို့၏ အသိဉာာဏ် ပွင့်လင်းရေးအတွက် ပညာပေးလျက်ရှိရာ ပုံစံအားဖြင့် ဆိုရလျှင် ယခင်က အမွှာပူးကလေးများကို နိမိတ်မကောင်းဟု သတ်ပစ်လေ့ရှိသော်လည်း ယခုအခါ အမွှာပူးကလေးရှင် မိဘ များသည် အမွှာပူးများကို ကြင်နာစွာ စောင့်ရှောက်ကျွေးမွေးလျက် ရှိကြလေပြီ။
နေပြည်တော်မြို့
နိုင်ငံတကာဇုန်
အစိုးရသည် နိုင်ငံခြားသံရုံးများနှင့် ကုလသမဂ္ဂကိုယ်စားလှယ်ရုံးများအတွက် မြေ နှစ်ဟက်တာ ပေးထားသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
ပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့်လုပ်ငန်းများသည် အနီးအနားတစ်ဝိုက်အတွက် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ အရှည်ကီလိုမီတာ ၃၂၃.၂ ရှိသော တစ်ဖက်နှစ်လမ်းသွား ရန်ကုန်နေပြည်တော်အမြန်လမ်းမကြီးသည် နေပြည်တော်ကို ရန်ကုန်နင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ပေးထားပြီး၊ ၅၆၃ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည့် ရန်ကုန် -နေပြည်တော် - မန္တလေး လမ်းမကြီး၏အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ရိပ်သာလမ်းမကြီး ၂၀ ရှိပြီး၊ မြို့ထဲမှလမ်းများကဲ့သို့ ကြီးမားပြီးရှင်းလင်းနေသည်။
မိုးနဲမြို့
မိုးနဲမြို့ တည်နေပုံမှာ ဆင်ခြေလျှော ဖြစ်ရာ၊ အနောက်ဘက်တွင် မြင့်ပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ မြို့၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ယခင်နယ်ရှင် စော်ဘွားကြီး၏ ဟော်နန်း ရှိသည်။ မြို့၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် မြို့သူမြို့သားများ အမြဲ သုံးစွဲနေသည့် နောင်မိုရေကန် ရှိသည်။ မိုးနဲမြို့သည် အရှေ့နှင့်အနောက် ၃/၄ မိုင်ခန့်၊ တောင်နှင့်မြောက် ၁/၄ မိုင်ခန့် ရှိ၏။ ခန့်မှန်းခြေ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် တစ်ဝက်ခန့် ဖြစ်သည်။ မိုးနဲမြို့တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၁၄ ခန့်ရှိပြီးလျှင် လူဦးရေ ၂၄၇၂ ယောက်ခန့် ရှိ၏။
မိုးနဲမြို့နှင့် မြို့နယ်အတွင်း ရှမ်းလူမျိုး အများအပြား နေထိုင်ကြသည်။ မြို့ပေါ်တွင် မြန်မာ၊ ကုလားနှင့် တရုတ်လူမျိုး အနည်းအကျဉ်း ရှိ၍၊ မြို့နယ်အတွင်း လီရှော၊ ယင်းနက်၊ ယင်းကျားနှင့် ပလောင်လူမျိုး အနည်းအပါး နေထိုင်ကြလေသည်။ မိုးနဲမြို့နှင့် မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူများသည် များသောအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသာ ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် လယ်ယာခြံ လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသူများသာ များလေသည်။ မိုးနဲမြို့၏ အဓိက ထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်၍၊ သစ်စေး၊ အင်တွဲ၊ ရှမ်းဆီ၊ ချိပ် စသည်တို့ လည်း အများအပြား ထွက်သည်။
မိုးနဲမြို့တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ များပြားသည့်အလျောက် မြို့နှင့်မလိုက်အောင်ပင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၁၆ ကျောင်း ရှိသည်။ မိုးနဲမြို့နယ်တွင် စေတီပုထိုးများလည်း အလွန် များပြား၏။ မြန်မာမင်းများလက်ထက်က ရှမ်းပြည်တွင် မိုးနဲမြို့ကို အချက်အချာထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ မိုးနဲမြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ စေတီ၊ ဦးရွှေအောင်စေတီနှင့် ဆင်တောင်စေတီတို့ ဖြစ်သည်။
အချက်ပြ ဆက်သွယ်ရေး
အချက်ပြ ဆက်သွယ်ရေး
အထက်ပါ ဆက်သွယ်ပုံတို့မှာ နေ့အခါ၌ အသုံးပြုသော နည်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ည့ဉ်အခါတွင် အလင်းရောင်များကို ခွဲခြား ပြသခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မီးသေနတ်နှင့် အချက်ပြ ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မီးမောင်းများကို အမှတ်အသားနှင့်ထိုးပြ ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ဆက်သွယ်ကြသည်။ မီးပြတိုက်များတွင် လည်း အမှတ်အသားဖြင့်ပင် ခရီးသွားသင်္ဘောများကို သတိပေး ရလေသည်။ မီးရောင်နှင့်အချက်ပြသည့်နည်းမှာ ညဉ့်အခါ၌သာ မဟုတ်၊ မုန်တိုင်းများ၊ မြူနှင်းများ ကျရောက်နေစဉ်တွင်လည်း အသုံးကျပေသည်။
ထုံကိန်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ထုံကိန်းရွာ(Htonkein)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဝမ္မသူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ္မသူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၁ ဦး၊ မ ၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ရေညှောင့်ငှက်များ
ရေညှောင့်ငှက်များ (Sandpiper) ဆိုသည်မှာ ပါဏဗေဒ အလိုတွင် Scolopacidae ဟု အမည်ရသော ငှက်မျိုးရင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရေညှောင်ငှက်မျိုးရင်းတွင် ရေညှောင့်ငှက်ဟု အမည်နာမပါသော ငှက်မျိုးစိတ်များစွာသာမက ကုလားကောက်ငှက် (Curlew) နှင့် စနိုက်ငှက် (Snipe) ကဲ့သို့သော အမည်နာမများပါသည့် ငှက်မျိုးစိတ်များလည်း ပါဝင်သည်။
ကညွှတ်ကုန်း
နေရာဒေသ
ကို ဆိုလိုသည်။
မရင်းဆောင်းရွာ၊ မရင်းကူး
မရင်းဆောင်းရွာ၊ မရင်းကူး
ကျော်သူ
ငယ်ဘဝ
ကျော်သူသည် ဦးစိန်တင်၊ ဒေါ်မြသန်း တို့မှ ရန်ကုန်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်ဝင်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းတွင် ဇောက်ချလုပ်ကိုင်လို၍ တက္ကသိုလ်နောက်ဆုံးနှစ်တွင် ကျောင်းထွက်ခဲ့သည်။ လှိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဝင်းတွင် ကျောင်းတက်နေစဉ် ဇနီးဖြစ်လာမည့် မြင့်မြင့်ခင်ဖေ နှင့် ၁၉၇၈ တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ကျော်သူသည် မြင့်မြင့်ခင်ဖေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ သား ပြည်သိန်းကျော် နှင့် သမီး မြင်းမိုရ်ဦး တို့ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဗွက်ငုတ်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ဗွက်ငုတ်ရွာ (Bwetngoke)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ရဲဒင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲဒင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၅ ဦး၊ မ ၄၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
လုတ်ခိုက်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
လုတ်ခိုက်ရွာ (Lokehkaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ လုတ်ခိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုတ်ခိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၀ ဦး၊ မ ၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဘာလဂိုပင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွန်းချန်ဂီး
မစ္စတာ မွန်းချန်ဂီး (Moon Changgil)ဟာ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဂျောန်လာနယ် မြောက်ပိုင်း ဂင်းမ်ဂျယ်မြို့မှာမွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ် မှာ စာပေအနုပညာ နယ်ပယ်ကို စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ ကိုရီးယား ကဗျာဆရာအသင်း အဖွဲ့ဝင်၊ ကိုရီးယား စာရေးဆရာ အသင်း အဖွဲ့ဝင်၊ International စာပေအဖွဲ့ ကိုရီးယားနိုင်ငံရဲ့ အဖွဲ့ဝင်၊ Creation 21ဆိုတဲ့ စာအုပ်တိုက်ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်၊ ဂိုယန်းင်မြို့ ပြည့်သူ့အမျိုးသား အလုပ်အကိုင် ကိုယ်စားလှယ်များ အသင်း အဖွဲ့ဝင် နဲ့ Democratic society အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပါတယ်။
ကွန်ကောက်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကွန်ကောက်ရွာ (Kunkauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၂ ဦး၊ မ ၁၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
သံလွင်မြစ်
သံလွင်မြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏အထင်ရှာဆုံးမြစ်ထဲကတစ်သွယ်ဖြစ်ရုံမက ကမ္ဘာပေါ်၌ ရှုခင်းအသာယာဆုံးနှင့် ရေစီးအကြမ်းဆုံးမြစ်တစ်မြစ်ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထပ် မီတာ ၄,၀၀၀ ကျော်မြင့်သည့် ဟိမဝန္တာတောင်ပေါ်ရှိ တိဘက်ဒေသ ကုန်းမြင့်များမှ စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ယူနန်ပြည်နယ်၏ တောင်တန်းထူထပ်သည့်ဒေသ များကိုလည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ် နှင့် မွန်ပြည်နယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ (မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အဖြစ် ကီလိုမီတာပေါင်း ၁၂၀ ကျော် ဆက်လက်စီးဆင်း) ကိုလည်းကောင်း ဖြတ်သန်း၍ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၏မြို့တော် မော်လမြိုင်မြို့ အနီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့၌ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်(အက်ဒမန်ပင်လယ်)အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ စုစုပေါင်း အရှည်သည် ၁၇၄၉ မိုင် (၂,၈၁၅ ကီလိုမီတာ)ရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌မူမိုင် ၆၅ဝ သာရှိသည်။ နိုင်ငံတကာကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းခဲ့သည့် မြစ်တစင်းဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် မဲခေါင်မြစ်ပြီးလျှင် ဒုတိယအရှည်လျားဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ဆည်တာတမံပိတ်ဆို့ခြင်းခံရခြင်း မရှိသေးဘဲ လွတ်လပ်စွာစီးဆင်းနေသည့် အရှည်ဆုံး မြစ်တစ်စင်းလည်း ဖြစ်သည်။
မန်းဆန်ကူးတို့ဆိပ်
မိုင်းလွန်းနယ်တွင်ရှိ၍ မြစ်ကိုဖြတ်ကူးရန် အလွယ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည်။ ရေများသည့်အခါတွင် ကမ်းပါးသည် သဲများ၍ အတက်အဆင်း ကောင်းသည်။ သို့ရာတွင် အေး၍ခြောက်သွေ့သောရာသီတွင် ကမ်းပါးနှစ်ဘက်စလုံးသည် ကျောက်ဆောင်ထူထပ်နေလေသည်။ ဤနေရာ၌ သာမန်ခြောက်သွေ့သော ရာသီတွင် မြစ်သည် ကိုက် ၁ဝဝ ခန့်သာကျယ် ၍ အနည်း ဆုံး ၅၅ ပေနက်သည်။ အမြင့်ပေ ၁၅ဝဝ ရှိသည်။ ရေစီးသည် တစ်နာရီလျှင် လေးမိုင်ငါးမိုင်ခန့်စီးသည်။ တောင်သိန္နီနယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ အခြားဒေသမှကုန်သည်များ အများဆုံးအသုံးပြုသည်။
တာကော်ကူးတို့ဆိပ်
လူသိအများဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးကူးတို့ဆိပ်ဖြစ်၍ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်တွင် အသုံးအများဆုံးဖြစ်သည်။ ကျိုင်းတုံသို့သွားသော လမ်းမကြီးသည် ယင်းကူးတို့ဆိပ်ကို ဖြတ်၍သွားလေသည်။ ခြောက်သွေ့သောရာသီတွင်ထိုနေရာရှိမြစ်သည် ကိုက် ၂ဝဝ ကျယ်၍ ရေစီးမြန်သည်။ သို့ရာတွင်အမြင့်ပေ ၈ဝဝ တွင်တည်ရှိသည်။ တာကော်တွင်သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်လျက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်ယာယီကြိုးတံတားတစ်ခုဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုတံတားသည် ရ၈ဝ ပေရှည်သည်။
တာဆင်းကူးတို့ဆိပ်
မိုင်းပန်နယ်တွင်ရှိ၍ မိုင်းပန်နှင့်မိုင်းတုန်နယ်၊ ဇင်းမယ်နယ်တို့ကိုဆက်သွယ်သော လမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ ဤနေရာတွင်မြစ်အကျယ်ပေ ၂ဝဝ ရှိသည်။ တဘက်တွင်နမ့်သီလီမြစ်ရှိ၍တဘက်တွင် နမ့်သာလာမြစ်ရှိသည်။ ယင်းမြစ်ဝများနှင့်တစ်မိုင်ခန့်သာ ဝေးသည်။ အမြင့်ပေ ၈ဝဝ ရှိသည်။
တာတောမော်ကူးတို့ဆိပ်
ကယားပြည်နယ်တွင်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ် ရှားတောမြစ်၏အရှေ့ဘက် မိုင် ၈ဝ ဝေးသည်။ မဲဟောင်ဆောင်းမြို့သို့သွားသောလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ ခြောက်သွေ့သောရာသီတွင်မြစ်သည် ဤနေရာ၌ ကိုက် ၂ဝဝ ကျယ်သည်။
ယာပတ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ယာပတ်ရွာ(Yarpat)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈ ဦး၊ မ ၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ရေတွင်းကြီးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျက်ခုံးဖြူသစ်ကပ်ငှက်
မျက်ခုံးဖြူသစ်ကပ်ငှက် (Fulvetta vinipectus) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ယင်းငှက်သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့၏ ဌာနေငှက်များဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ဥမင်တူးဖောက်စက်
ဥမင်တူးဖောက်စက် (Tunnel Boring Machine-TBM) သည် ဥမင်တူးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးတွင် ပါဝင်သော လုပ်ငန်းအဆင့်များအားလုံးကို အဆင့်မြင့် ထိန်းချုပ်စနစ်များ အသုံးပြု၍ ပေါင်းစပ်တပ်ဆင်ထားသော စက်ဖြစ်သည်။ မာကျောသော ကျောက်လွှာများမှသည် ပျော့ပြောင်းသော မြေအမျိုးမျိုးကိုလိုက်၍ ဥမင်ဖောက်စက် အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ များသောအားဖြင့် cylinder ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီီး အခြားပုံသဏ္ဌာန်များ (ဥပမာ- ဘဲဥပုံ၊ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ၊ စတုရန်းပုံ) လည်းရှိသည်။ TBM တွင် အဓိကပါဝင်သော စက်ပစ္စည်း အစိတ်ပိုင်းများမှာ rotating cutting wheel, chamber (TBM ပုံစံ အမျိုးအစား ပေါ်မူတည်၍ ပုံစံ၊ အရွယ်အစား ပြောင်းလဲသည်)၊ တူးဖော်ပြီး မြေစာများကို သယ်ထုတ်သော စနစ်၊ TBM ကို ရှေ့သို့တွန်းရွှေ့ပေးသော hydraulic jacks များ၊ ဥမင် အတွင်းသား နံရံများ (Lining) ကို တတ်ဆင်သော erector, လေဝင်လေထွက် ပိုက်လိုင်းများ ပါရှိသည်။ အခြားသော စနစ်များမှာ Lining segment block များကို ဥမင်တူးဖော်ရာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ သယ်ပို့ပေးသော စနစ်နှင့် လျှပ်စစ်ဆက်သွယ်မှု စနစ်များ ဖြစ်သည်။ ဥမင်ဖောက်စက် (TBM) ကို အသုံးပြုသော ဥမင်ဖောက်လုပ်နည်းကို Shield tunneling method ဟု ခေါ်ပြီး စက်စွမ်းအားအသုံးပြုတူးဖော်နည်း (Mechanized tunneling) တွင်ပါဝင်သည်။
ပုပ္ဖရတ္တဇာတ်
ကိလေနှိပ်စက် အောက်နရက်
“အို ရှင်မ ... ငါ့မှာ သံတံကျင်လျှိုခံရခြင်းသည်လည်း မဆင်းရဲပါ၊ ကျီးများ ထိုးဆိတ်ခြင်းသည်လည်း မဆင်းရဲပါ၊ အသားဝါဝင်းလှသော မယားကလေးနှင့် တစ်ခဲနက်သော ဝတ်ပန်းပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကာ လည်ကိုဖက်လျက် တန်ဆောင်မုန်းပွဲသဘင်၌ မကစားရခြင်းသည်သာ ဆင်းရဲလှပါ၏” –
ဆောင်ပုဒ်
(၂) မိန်းမသွေးထိုး၊ ဝတ်ပန်းခိုး၊ ဇောက်ထိုးငရဲမှာ။
အန်နီမဲ
အရည်အသွေး
alt=အန်နီမဲတွင် ဖော်ပြပါဥပမာ မျက်နှာခံစားချက်များကို တွေ့နိုင်သည်။ |thumb|မျက်နှာခံစားချက်များ အန်နီမဲသည် တခြားသောရုပ်ပြလှုပ်ရှားမှုများ (animation) (ဉပမာအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်ကာတွန်းများ၊ အစရှိသည်)တို့ နှင့် ဇာတ်ကောင်ဒီဇိုင်း၊ ရုပ်ပြလှုပ်ရှားမှုနည်းလမ်းများ၊ ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်ဆင့် တို့နှင့် ကွဲပြားမှုရှိသည်။ အန်နီမဲအမျိုးအစားထဲမှာတင် ရေးဆွဲသူ၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ စတူဒီယို အစရှိသည်တို့ပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုးကျယ်ပြန့်သော ရေးဆွဲနည်း (Art Style)တို့ရှိနိုင်သည်။ ခြုံငုံ၍ကြည့်ပါက အန်နီမဲသည် animation ဖြစ်သည့်အလျောက် ကန့်သတ်ထား‌ော frames, မျက်နှာခံစားချက်တို့ဖော်ပြမှု၊ ရုပ်အရာဝတ္ထုတို့၏ အရှည်အကျယ်အရွယ်အစားစသည်တို့နှင့် ကြီးသောမျက်လုံးနှင့် ေတာက်ပထင်ရှား‌‌ေသာအရောင်၊ လိုင်းများ၊နှင့် နှုတ်ခမ်းတို့၏လှုပ်ရှားမှု တို့ကို ခြယ်လှယ်ရိုက်ကူးထားသော သက်ဝင်လှုပ်ရှားရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ခေါ်သန္တီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၈၅ ဖြစ်သည်။
ဘာလစ်ပါပန်မြို့
ဘာလစ်ပါပန်မြို့ (Balikpapan) သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဘော်နီယိုကျွန်း၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ သစ်လုပ်ငန်းများ၊ သတ္တုတွင်းများ၊ ဓာတ်ဆီနှင့် သက်ဆိုင်သော ထုတ်ကုန်များ အစရှိသည့် သဘာဝ အရင်းအမြစ် ပေါများသော အရှေ့ ကာလီမန်တန် ဒေသအတွင်း တည်ရှိသည်။ ဆယ်မရန်းဆိပ်ကမ်း နှင့် ကာရီရန်ဂေါဆိပ်ကမ်း စသည့် ဆိပ်ကမ်း နှစ်ခု နှင့် ဆယ်ပင်ဂန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့မှာ မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည့် အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းများ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၆၃၉,၀၃၁ ဦး ရှိပြီး အရှေ့ကာလီမန်တန် ဒေသအတွင်း ဆမာရင်ဒါမြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။
မူဆယ်မြို့
နေရာ
ယခု မူဆယ်မြို့၏ လေယာဉ်ကွင်းဟောင်းမြောက်ဘက်ရှိ လာစန့်ဒေသ ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုဒေသအနီးတွင် မိုင်းမောဝ်ပြည် မင်းဆက်များအုပ်စိုးစဉ်က နာမည်ကြီး ခိုစုန် ခိုဖူး တံတား (ရေမြှပ် ရေပေါ်တံတား) တစ်စင်းရှိခဲ့ဖူးလေသည်။ နောင်ကာလတွင် ထိုဒေသမှ နောင်မိုလုံ ( ကြာအင်းကြီး) ဝန်းကျင် ( နော်င်မိုလုံ မှာ ကမ္ဘောဇဘဏ်ရှေ့ ယခင်မြို့နယ်အားကစား ကွင်းဟောင်းနေရာဖြစ်ပြီး ယခုမူ လူနေအိမ်၊ တိုက်ခန်းနေရာများ အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပေပြီ။) သို့ ရွှေ့ပြောင်းမြို့တည်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ညောင်ပင်ကြီး (၁၆) ပင်ရှိသောနေရာတွင် ဈေးကြီးတစ်ခုတည်ခဲ့သည်။ ( ယခု အမှတ် ၁ ဈေးဟုခေါ်သည်) ထိုစဉ်က လူနေအိမ်ခြေအများစုမှာ ယခုတောင်ရပ်ကွက်ရှိ ဝေဠုဝန်ဘုရားကျောင်း နေရာတဝိုက်တွင် စည်ကားခဲ့သောကြောင့် မြို့လယ်ဗဟိုချက် အဆောင်အဦကို တောင်ရပ်ကွက်တွင်းတည်ထားပြီး ၎င်းရပ်ကွက်အတွင်းရှိ ဝေဠုဝန် ဘုရားကျောင်းကိုလည်း ဝတ်ကန်ဝိန်း (ဝတ်ႉၵၢင်ဝဵင်း)(မြို့လယ်ကျောင်း) ဟုသာ ယခုတိုင်ခေါ်ဝေါ်နေကြဆဲဖြသ်သည်။
ပလိပ်ထွီရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ချောင်းရွာ၊ အုပ်တောင်
မြောက်ချောင်းရွာ၊ အုပ်တောင်
တုပ်ကွေးရောဂါ
တုပ်ကွေးရောဂါ (Influenza)သည် တုပ်ကွေးဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများကြောင့် ဖြစ်ရသည်။ အထူးသဖြင့် ရာသီဥတု အကူးအပြောင်းများတွင် တုပ်ကွေး ဖြစ်တတ်ကြသည်။ လူ့ကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ တုပ်ကွေးပိုး ဝင်လာလျှင် ဝင်လာသော​​​​​ ပိုးကို ကာကွယ်နိုင်သော ခုခံအားမရှိလျှင် တုပ်ကွေးရောဂါ ခံစားရပေမည်။ တုပ်ကွေးပိုးသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဖြစ်၍ ပိုးကို သတ်နိုင်သော ဆေး သေသေချာချာ မရှိတတ်ပါ။ အဓိကအားဖြင့် လူ့ကိုယ်ခန္ဓာထဲ၌ ရှိသော ခုခံစနစ်နှင့် ပြန်လည် တိုက်ထုတ်ရသည်။
မဟာသိုက်ကုန်းတောရ ရိပ်သာ
မဟာသိုက်ကုန်းတောရသမိုင်းကြောင်းများ
တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း (၁၂၉၅ မှ ၁၃၁၃) အထိ
ရိပ်သာထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးကာလများ
ရတနာပုံဘဏ်လီမိတက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
ခဝချိ - အိဝဖုနဲဘူတာ
ခဝချိ - အိဝဖုနဲဘူတာ (河内磐船駅 ခဝချိ - အိဝဖုနဲ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ ခတနိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခင်အေးရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရင်းရှင်ဝါဒ
အရင်းရှင်ဝါဒသည် စီးပွားရေးစံနစ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအနှီးများ အားလုံးကို ပုဂ္ဂလိကမှ ပိုင်ဆိုင်သည်။ စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းခွင်များမှ ထုတ်လုပ်သူအလုပ်သမားများ၏ လုပ်အားမှ ဖြစ်ထွန်းလာသော တန်ဖိုးကို ပုဂ္ဂလိက အရင်းရှင်များက သဲ့ယူကာ သူတို့ ၏ကုန်ထုတ်အရင်းကို ပွားယူသည်။ ထို့နောက် ထိုအရင်းကို သူတို့၏အကျိုးနှင့် အမြတ်အစွန်းအတွက်သာ ပြန်လည်ရင်းနှီး အသုံးချသော စနစ်တခုဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်သူ အလုပ်သမားများကို ပုဂ္ဂလိက အရင်းရှင်များက လုပ်အားခသာ ပေး‌သည်။ လုပ်ခစားအလုပ်သမားမှာ စားဝတ်နေရေး အတွက် ထို့သို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အငှားချထားရုံမှလွဲ၍ အခြားမည်သို့မျှ မလုပ်နိုင် မတတ်နိုင်ဖြစ်အောင်လည်း အရင်းရှင်စံနစ်က စီမံထားသည်။ ထို့ပြင် အလုပ်သမားများ၏  လုပ်အားဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော ထုတ်ကုန် ကုန်စည်များကို ဈေးကွက်ရှာ ရောင်းဝယ်ပြီး အရင်းရှင်သည် အမြတ်ရှာသည်။ တနည်းဆိုသော်အမြတ်သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွင် ကုန်ထုတ်စက်ကိရယာများကို ရင်းနှီးမြှပ်နှံထားသည့် ပိုင်ရှင်ဆီသို့ သာရောက်ရှိသွားသည်။ အရင်းရှင်စံနစ်တွင် အရင်းရှင်၏ အမြတ်မှာ အလုပ်သမားများ၏ လုပ်အားတန်ဖိုးမှ အခြေတည်ဖြစ်ထွန်းလာသော အစွန်းထွက်တန်ဖိုး (တနည်းမဟုတ်) ၎င်းတို့ထံမှ အရင်းရှင်က မတရား ထုတ်ယူထားသော သဲ့ယူတန်းဖိုးသာဖြစ် ၏။ ဤသို့ဖြင့် အရင်းရှင်စံနစ်တွင် ကုန်ထုတ်အရင်းပိုင် အရင်းရှင်ကသာ စီးပွားရေးနှင့် ရောင်းဝယ်ရေး ကိစ္စအဝဝအတွက် လုပ်ပိုင်ခွင့် ၊ ကုန်စည်လဲလှယ်မှုအတွက်ထုပ်လုပ်ခွင့်(ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ခွင့်) အရင်းအနှီးစုဆောင်းခွင့် စသည့် စီးပွားရေး ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အခွင့်အရေးများကို ပိုင်ဆိုင်သည်။  ထို့ အပြင် ထိုကုန်ထုတ်အရင်းအမြတ်နှင့် တိုးပွားအရင်းများကို သူ၏သားစဉ်မြေးဆက်ကပါ စီမံဆက်ခံပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ လက်ဝါးကြီးအုပ် အရင်းရှင်များမှာ စီးပွား‌‌ရေးသာမက အခြား လူမှုရေးရာ နိုင်ငံ‌ရေးရာများမှာပါ ဝင်ရောက်ခြယ်လှယ်ကြသည်။ အရင်းရှင် စံနစ်တွင် စက်မှုကုန်ထုတ် အရင်းသာမက  ငွေကြေးအရင်းပါ အကျုံးဝင်သည်။  ငွေကြေးအရင်းသည် ကုန်ထုတ်အရင်းနှင့်အတူ အရင်ရှင်စံနစ်၏ မဏ္ဍိုင် ဖြစ်သည်။
ဤအဆင့်တွင် ကုန်ပစ္စည်းများကို အပြိုင်အဆိုင် ထုတ်လုပ် လာခြင်း၊ ပြည်တွင်းပြည်ပ ဈေးကွက်များကို လက်ဝါးကြီးအုပ် လာခြင်း၊ ပြည်တွင်း၌သာမက ပြည်ပ၌လည်း အရင်းအနှီး မြောက်မြားစွာ မြှပ်နှံ၍ ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်လာခြင်း စသော လုပ်ငန်းအဆင့်ဆင့်ကို အရင်းရှင်စနစ်က အတော မသတ် တိုးချဲ့ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြင့် အရင်းရှင်စနစ် သည် စက်မှုအရင်းရှင်စနစ်၊ လက်ဝါးကြီးအုပ် အရင်းရှင်စနစ်၊ ဘဏ္ဍာ အရင်းရှင်စနစ်နှင့်နယ်ချဲ့အရင်းရှင်စနစ်ဟူသော အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင် ရေပန်းစား ခဲ့သည်။
အရင်းရှင်စံနစ်အပေါ် အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေမှု
အရင်းရှင်စံနစ်အပေါ် အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေမှုများတွင် သဘောတရားပညာရှင်များအပေါ်မူတည်၍ ခေတ်မရှိ တော့သည့် အရင်းရှင်စံနစ်၊ ကော်ပိုရိတ်အရင်းရှင်စံနစ်၊ ဆွေမျိုးသားချင်းအရင်းရှင်စံနစ်၊ ငွေကြေးအရင်းရှင် စံနစ်၊ ကြားဝင်မရှုပ်ရေးအရင်းရှင်စံနစ်၊ နည်းပညာအရင်းရှင်စံနစ်၊ အရင်းရှင်ဝါဒလက်သစ်၊ နှောင်းပိုင်းအရင်းရှင်ဝါဒ၊ အရင်းရှင်ဝါဒလွန်စံနစ်၊ နိုင်ငံတော်အရင်းရှင်စံနစ် နှင့် နိုင်ငံတော်လက်ဝါးကြီးအုပ်အရင်းရှင်စံနစ် စသည်ကဲ့သို့သော သဘောထားအမြင်များပါဝင် သည်။ အရင်းရှင်စံနစ်ဆန့်ကျင်ရေး နှင့် အားလုံးအညီအမျှကြေကွဲရခြင်း၊ ကော်ပိုရိတ်ဝါဒနှင့် အခစားကျွန်ကဲ့သို့သော စံနစ်များနှင့်အတူ ပူးတွဲနေသော မကောင်းမြင်မှုများသည် လည်းရှိနေသည်။
ရွာထောင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ရွာထောင်ရွာ (Ywarhtaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ရွာထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၇၅ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
အိလိယဒ်
ဇာတ်လမ်းသည် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ၏ ဆယ်နှစ်မြောက်တွင် ထရွိုင်မြို့ကို ဂရိခေါ် အခီးယန်ဇ် မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုကြီးက တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းခြင်းအကြောင်းဖြစ်၍ အာခိလိဇ်နှင့် အဲဂါမန်းနန်ဘုရင်တို့ကြား အခြေတင်စကားများမှုပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်ကာလအချို့တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများ၊ အဖြစ်အပျက်များအကြောင်းကို ရေးစပ်သီကုံးထားခြင်းဖြစ်သည်။
လုပ်တောင်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
လုပ်တောင်းရွာ (Loketawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ လုတ်ခိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုတ်ခိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၀ ဦး၊ မ ၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဇင်မောင်
နိဂုံး
၂၀၂၀ အောက်တိုဘာ ၃၁ နံနက် ၃ နာရီခန့် ရုတ်တရက် အသက်ရှူကြပ်၍ ဆေးရုံပို့ရာ ကားပေါ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ဆေးစစ်ချက်အရ ပိုတက်ဆီယမ်ကျဆင်းကာ သွေးဖြူဥများသောကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟု ဆိုသည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ ဖြစ်ပြီး၊ ကွယ်လွန်ချိန် အသက် ၃၀ သာ ရှိသေးသည်။ ပန်းကောင်းအညွန့်ကျိုး ဖြစ်၍ လူမှုကွန်ယက်များတွင် ဝမ်းနည်းစာများကို လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ကိုဗစ်ကာလ ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ထားသည် ဖြစ်ရာ ဆေးရုံသွားရန် အခက်အခဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၂ တွင် ထိန်ပင်သုဿာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:အစီအစဉ် တင်ဆက်သူ
ကွန်းကော့ဒ် လေယာဉ်
ကွန်ကော့သည် အခြားလမ်းကြောင်းများကို ပျံသန်းသော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် လန်ဒန် ဟိသ်ရိုး လေဆိပ် နှင့် ပဲရစ် ချားဒီဂေါလ် လေဆိပ်တို့မှ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်၍ ပုံမှန် လမ်းကြောင်း အဖြစ် နယူးယောက်မြို့ ဂျွန်အက်ဖ် ကနေဒီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သို့ အခြား ခရီ:သည်တင် လေယာဉ်ပျံများ ပျံသန်းသော အချိန်၏ တစ်ဝက်မျှဖြင့် စံချိန်တင် ပျံသန်းခြင်း အားဖြင့် အမြတ်အစွန်းများစွာ ရရှိသည်။
မိုးမိတ်မြို့
လူနေမှု
မိုးမိတ်နယ်တွင် နေထိုင်သူများမှာ ကချင်၊ ပလောင်၊ ရှမ်း၊ မြန်မာ၊ လီဆူတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုသူတို့တွင် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာ၊ ရှမ်း ၃၄ရာခိုင်နှုန်း၊ လီဆူ ၁၁ရာခိုင်နှုန်း၊ ကချင် ၅ရာခိုင်နှုင်းနှင့် ပလောင် ၄ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၍ ကျန်၅ရာခိုင်နှုန်းမှာ လားဟူ၊ ကရင်၊ ရခိုင်စသည့်တိ့ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ်ဟုဆိုရသော်လည်း ၂၀၁၉ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ အများစုမှာ မြန်မာများဖြစ်၏။
ကိုယ် နှုတ် စိတ် ယဉ်ကျေးခြင်း
သူတစ်ပါး၏ ကောင်းကွက်ကို look on the bright side ဖြင့်ရှာကြည့်လျှင်....မေတ္တာဓာတ်ဖြင့်ရှာကြည့်လျှင်
လူ့ကျင့်ဝတ် သိက္ခာတွင် ကိုယ်အမူအရာ (physical action ကာယကံ)၊ နှုတ်အမူအရာ (verbal action ဝစီကံ)၊ စိတ်အမူအရာ (mental action / mental culture မနောကံ) ဟူသော အမူအရာသုံးပါး (ကံသုံးပါး) သည် အခြေခံ ဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးသည် ကိုယ်အမူအရာ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ နေရုံမျှဖြင့် လူ့ကျင့်ဝတ်သိက္ခာ မကောင်းနိုင်။ ထိုနည်းတူ နှုတ်အမူအရာ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ နေရုံမျှဖြင့် လူ့ကျင့်ဝတ်သိက္ခာ မပြည့်စုံနိုင်။ စိတ်အမူအရာ တစ်ခုတည်း ကောင်းနေရုံမျှဖြင့်လည်း လူ့ကျင့်ဝတ်သိက္ခာ ကောင်းသည်ဟု မသတ်မှတ်နိုင်ပေ။ ကိုယ်နှုတ် အမူအရာ သုံးပါးလုံး ပြည့်စုံခြင်း ဟူသော ကိုယ်အမူအရာ ယဉ်ကျေးခြင်း(physical politeness)၊ နှုတ်အမူအရာ အပြောအဆို သိမ်မွေ့ခြင်း (verbal politeness )၊ စိတ်အမူအရာ စိတ်နေစိတ်ထား ဖြူစင်မြင့်မြတ်ခြင်း (mental  politeness and purification of mind) တို့သည်သာလျှင် လူ့ကျင့်ဝတ် သိက္ခာ၏ တန်ဖိုးဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Culture, Civilization  ဝေါဟာရ တို့ကိုလည်း မြန်မာဘာသာအားဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ယဉ်ကျေးခြင်း ဟူ၍ပင် ဘာသာပြန်ဆိုသုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။
အိမ်
၅. အချင်းချင်း သင့်တင့်စွာ နေရာ၏။ ကူညီရာ၏။
၁၇. ထမင်းလုတ်မကြီးစေရ။ ထမင်းလုတ်နှင့် ထမင်းဝါးနေရင်း စကားမပြောရ။
၃၄. လက်ဖက်ရည် ကော်ဖီသောက်သောအခါ အောက်ခံပန်းခံပြားထဲတွင့် ထည့်၍ သောက်ခြင်းသည် မယဉ်ကျေးဟု အချို့က ယူဆကြ၏။ ၎င်းပန်းကန်ပြားသည် ပန်းကန်လုံးကို သယ်ဆောင်ရန်နှင့် မဖိတ်စေရန်၊ မပေစေရန်၊ မပေရန် အောက်ကခံသော အရာဖြစ်၏။ လက်ကို အပူလောင်ခြင်းမှလည်း ကာကွယ်ပေး၏။
ကျောင်း
ကျောင်း၌ ယဉ်ကျေးခြင်း How to Be Polite at School သည် ယဉ်ကျေးမှုအရပ်ရပ်ထဲမှ တစ်ချက်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
၂. အတန်းထဲတွင် စာကျယ်ကျယ်မဖတ်ရ။ စကားမများရ။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး Bullying မလုပ်ရ။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး Insulting မလုပ်ရ။
လမ်း
၄. အကယ်၍ သင်သည် ကိုယ်တိုင်ကားမောင်း၍ဖြစ်စေ၊ ယာဉ်မောင်းငှားပြီးမောင်းခိုင်းစဉ်ဖြစ်စေ၊ လမ်းလျှောက်သူလူအများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို မထိခိုက်စေရန် မောင်းနှင်ရာ၏။ မောင်းနှင်အောင်လည်း ညွှန်ကြားပေးရာ၏ မော်တော်ယာဉ်အချင်းချင်းလည်း အပြန်အလှန်လေးစားရာ၏။ လမ်းလျှောက်သူတစ်စုံတစ်ယောက်အား ထိခိုက်မှုမဖြစ်အောင်၊ ယာဉ်တိုက်မှုမဖြစ်အောင် မောင်းနှင်ရာ၏။ စည်းကမ်းတကျ အရှိန်ကို နှေးလွန်းခြင်း၊ မြန်လွန်းခြင်းမရှိပဲ ရုတ်တရက် ဘရိတ်အုပ်ခြင်းမပြုပဲ ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်းမောင်းနှင်ရာ၏။
၆. မော်တော်ကားလမ်းတွင်ရပ်၍ စကားပြောလျှင် လမ်းဘေးလွတ်ရာသို့ရှောင်၍ ပြောရာ၏။
၇. မော်တော်ကားလမ်းသည် လူအများသွားလာရန်ဖြစ်၏။ မိမိတို့ကြောင့် အနှောင့်အယှက် မဖြစ်အပ်ပေ။ မြို့ကြီးများတွင် လမ်းဘေးစင်္ကြ ံတွင်ဖြစ်စေ၊ အခြားကန့်သတ်နေရာများတွင်ဖြစ်စေ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များရှိပါက လိုက်နာရန် သတိပြုရာ၏။
၁၉. အကယ်၍ မိမိကလည်း တစ်ပါးသူများအပေါ် အမှားတစ်စုံတစ်ရာပြုမူခဲ့သည်ရှိပါက တောင်းပန်ဖို့ ဝင်မလေးရ။ ယဉ်ကျေးစွာ တောင်းပန်ရာ၏။
အားကစား
၅.   အငြင်းအခုန်ဖြစ်လျှင် တစ်ဘက်သားဆန္ဒ ပြောလိုချက်ကိုလည်း ကြည့်ရှုနားထောင်ပါ၊ အငြင်းမသန်ပါစေနှင့်။
၇.   ဒိုင်လူကြီးမရှိလျှင် အသင့်အတင့်ဖြစ်အောင် အညီအညွတ် ဆုံးဖြတ်ပါ။
၈.   ကစားစဉ် မတော်တစထိခိုက်မိလျှင် အပြစ်မယူပါနှင့်။ တမင်လုပ်သည်မဟုတ်ဟု ယူဆပါ။
အထွေထွေ
အထွေထွေ ယဉ်ကျေးခြင်း How to Be Polite Everywhere  သည် ယဉ်ကျေးမှုအရပ်ရပ်ထဲမှ တစ်ချက်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
၂. အရာရာတွင် တစ်ဖက်စွန်းမရောက်စေရ။ မလျော့မတင်းအလယ်အလတ် ပြုကျင့်ရာ၏။(လျော့လွန်းလျှင် လူစော်ကားခံရတတ်၏။ တင်းမာလွန်းလျှင် လူမုန်းခံရတတ်၏။)
၅. သူတစ်ပါး စကားပြောလျှင် ကြားဖြတ်၍ မပြောရ။ ထိုသူ၏ စကားဆုံးအောင် စောင့်ဆိုင်းရာ၏။ အကယ်၍ စိတ်မပါသည့်တိုင်အောင် စိတ်မပါသည့်အမူအရာကို မပြဘဲ စိတ်ဝင်တစား နားထောင်ရာ၏။
၃၁. မည်သူမဆို အသိပညာ၊ အတတ်ပညာ သင်ယူခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်ခြင်း ရှိရမည်။
အဆိုအမိန့်
Important Manners and Etiquette for Every Day!
ကုလသမဂ္ဂ စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့
ကုလသမဂ္ဂ စက်မူ့ဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့(ယူနီဒို)။
ချောင်းဝရွာ၊ မိုးဟုတ်
ချောင်းဝရွာ၊ မိုးဟုတ်
အမှတ်(၃၇၄)အမြောက်တပ်ရင်း
အမှတ်(၃၇၄)အမြောက်တပ်ရင်း၏ အခြေစိုက် မှာ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့တွင်ဖြစ်ပြီး တပ်ရင်းမှူးမှာ ဖြစ်သည်။
ဘန်ဒေါင်းမြို့
ဘန်ဒေါင်းမြို့သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အနောက်ဂျာဗားပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်း တတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၇.၄ သန်းမျှ ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၂၅၂၉ပေ (၇၆၈ မီတာ) အမြင့်တွင် တည်ရှိကာ ဂျာကာတာမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၁၄၀ ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဘန်ဒေါင်းမြို့သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး အခြားသော အင်ဒိုနီးရှားမြို့ကြီးများထက် အေးမြသော အပူချိန် ရှိသည်။ ဘန်ဒေါင်းမြို့သည် မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ပတ်ဝန်းကျင်၌ မီးတောင်များ ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။ ထိုသို့သော အနေအထားက သဘာဝအတိုင်း ခံစစ်ကောင်းပြုနိုင်သော နေရာ ဖြစ်သဖြင့် ဒတ်ချ်တို့၏ ကိုလိုနီခေတ်အခါက ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှ ကိုလိုနီ မြို့တော်ကို ဘာတေးဗီးယားမှ ဘန်ဒေါင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရခြင်း၏ အဓိက အချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ဘန်ဒေါင်းမြို့သည် အလျှင်အမြန် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး မြို့ပြအသွင် ပြောင်းလာခဲ့ကာ ကျေးလက်ဆန်သော ဘန်ဒေါင်းမြို့ကို ၁ စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် လူပေါင်း ၁၆,၅၀၀ နေထိုင်သော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ အဖြစ် ပြောင်းလဲ စေခဲ့ကာ လူပေါင်း ၂ သန်းကျော် နေထိုင်ရာ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်များကို အလွန်အမင်း ပျက်စီးခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် တောင်စောင်းအိမ်ရာ များနှင့် အဆောက်အဦးများ ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပုံစံ ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဖြစ်သည်။ ဘန်ဒေါင်းမြို့သည် အမှိုက်စွန့်ပစ်မှု၊ ရေကြီးမှု၊ ကစဉ့်ကလျားနိုင်လှသော လမ်းစနစ် အစရှိသော ပြဿနာပေါင်း မြောက်မြားစွာကို ကြုံတွေ့ နေရသော်လည်း ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သူများ နှင့် လာရောက်လည်ပတ်သူများ အများအပြား ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
တွံတေးဝတာပေါ်
တွံတေးဝတာပေါ်
အချိန်
အချိန်ကို လူတို့တိုင်းတာပုံ အမျိုးမျိုး
အချိန်ကို တိုင်းတာရာ၌ လက်တွေ့အကျဆုံးနည်းမှာ ဝင်ရိုးပေါ်၌ ကမ္ဘာလည်နေခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ တိုင်းသော နည်းပင်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ယခုအခါ ဝင်ရိုးပေါ်၌ ကမ္ဘာလည်နေသည့် အချက်ကို သက်သေ ထုတ်ပြနိုင်ရုံမက ကမ္ဘာလည်၍ ကြာသော အချိန်ကာလကိုလည်း တွက်ယူနိုင်ကြ ပေပြီ။
လောင်ဂျီတွဒ်တစ်ခုတည်းပေါ်တွင်ရှိသော နေရာများသာလျှင် ပျမ်းမျှ နေအချိန်ကို တညီတည်း သတ်မှတ်နိုင်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နေသည် တစ်နာရီလျှင် လောင်ဂျီတွဒ် ၁၅ ဒီဂရီကျ အနောက်ဘက်သို့ ရွေ့သွားနေရာ ဒေသတိုင်းတွင် နေအချိန်ကို အသုံးပြုကြမည် ဆိုပါက တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသတွင် အရှေ့ အနောက် ကွဲလွဲပုံကိုလိုက်၍ အချိန်ချင်း တူညီကြမည် မဟုတ်ပေ။ ထိုအခါ အထူးသဖြင့် ခရီး အသွားအလာများအတွက် အချိန်သတ်မှတ်ရန် ခက်ခဲပေလိမ့်မည်။ ထိုကြောင့် နိုင်ငံအသီးအသီးတွင် ဒေသတစ်ခုလုံးအတွက် တစ်ချိန်တည်း သတ်မှတ်ထားသော စံတော်ချိန်ကိုသာ အသုံးပြု ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ စံတော်ချိန်အရဆိုလျှင် ရန်ကုန်မြို့ တွင် ၁၂ နာရီအချိန်သည် မော်လမြိုင်မြို့၊ စစ်တွေမြို့တို့တွင် လည်း ၁၂ နာရီအချိန်ပင် ဖြစ်သည်။ နေရာအလိုက် အချိန် ကိုသာ အသုံးပြုမည် ဆိုပါက ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်တို့တွင် နေအချိန်ချင်း တူညီကြမည် မဟုတ်ပေ။
နိုင်ငံတိုင်းသည် လန်ဒန်မြို့ ဂရင်းနစ် စံတော်ချိန်ကို ဗဟိုစံတော်ချိန်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ဂရင်းနစ်ကို ဖြတ်သော လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်းကို သုညဒီဂရီအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဂရင်းနစ် အရှေ့ဘက် ၁ ဒီဂရီ ကျသော လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်းတွင် နေထွက်ချိန် ၄ မိနစ်စော၍ ဂရင်းနစ် အနောက်ဘက် ၁ ဒီဂရီ ကျသော လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်းတွင် နေထွက်ချိန် ၄ မိနစ် နောက်ကျသည်။ ထိုနည်းဖြင့် နိုင်ငံတိုင်းသည် ဂရင်းနစ် လောဂျီတွဒ်မှ ကွာဝေးသောဒီဂရီများအတိုင်း စံတော်ချိန်များကို သတ်မှတ်ကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ဂရင်းနစ် မီရီဒီယန်၌ မွန်းတည့် ၁၂ နာရီ ဖြစ်လျှင် အရှေ့ဘက် လောင်ဂျီတွဒ် ၁ဝ၅ ဒီဂရီ၌ ညနေ ၇ နာရီဖြစ်မည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက် လောင်ဂျီတွဒ် ၉ဝ ဒီဂရီ၌ နံနက် ၆ နာရီဖြစ်မည်ဟူလည်းကောင်း သိမှတ်ကြလေ noသည်။
ရှေးက အချိန်ကို ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ရန်အတွက် နေနာရီ၊ သဲနာရီ၊ ရေနာရီများကို အသုံးပြုကြခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် စက်မှု လက်မှုနှင့် သိပ္ပံပညာ ထွန်းကားလာပြီးနောက်တွင်ကား သံပတ်စက်ဖြင့် အချိန်မှန်သွားလာသော နာရီများကိုသာ ကမ္ဘာအနှံ့ သုံးစွဲလာကြလေတော့သည်။
တောင်ဘီရွာမရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
တောင်ဘီရွာမရွာ (Taungbiywarma)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဘီလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘီလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၁၃ ဦး၊ မ ၃၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ခင်ချဲရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လပွတ္တာမြို့
၁၈၉၂-၉၃ ခုနှစ်တွင် လပွတ္တာရွာမြေကို စတင်သတ်မှတ် သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့စွဲ အထွေ ထွေဌာန အမိန့်ကြော်ငြာအမှတ် ၃၁၅ အရ လပွတ္တာကို မြောင်းမြမြို့နယ်မှ ခွဲထုတ်၍ လပွတ္တာမြို့နယ်ဟု သတ်မှတ် သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့စွဲ အထွေထွေ ဌာန အမိန့်ကြော်ငြာအမှတ် ၁၂၇ အရ မြောင်းမြအရေးပိုင် မစ္စတာဂျေအက်(စ)ဖာနီဗယ် လက်ထက်တွင် လပွတ္တာရွာကို လပွတ္တာမြို့ဟု ကျေညာသည်။ မြို့တည်စက လပွတ္တာမြို့၏ အကျယ်အဝန်း ဝ.၉ စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်၌ ကျေးရွာကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေအရ လပွတ္တာဈေး၊ ဆေးရုံ၊ စာသင်ကျောင်းတို့ကို မြောင်းမြခရိုင် ကောင်စီနှင့် ကျောင်းဘုတ်အဖွဲ့တို့က အုပ်ချုပ်သည်၊ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ယခု ရှိရင်းစွဲ မြို့နယ်ရုံးကို ဆောက်လုပ် ပြီးစီးသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ် တွင် လပွတ္တာမြို့နယ်ထဲမှ ကန်ဘဲ့မြို့နယ်ကို ခွဲထုတ်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကန်ဘဲ့မြို့နယ်ကို ပြန်လည် ဖျက်သိမ်း၍ လပွတ္တာမြို့နယ်ထဲသို့ ပြန်သွင်းသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လပွတ္တာမြို့မြေကို ပြန်လည်သတ်မှတ်သောအခါ အကျယ်အဝန်းမှာ ဝ.၇၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လာလေသည်။
ဇရပ်လှရွာ၊ ဇရပ်လှ
ဇရပ်လှရွာ၊ ဇရပ်လှ
ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့
စီးပွားရေး
ကြာအင်းမြို့နယ်တွင် တောင်ယာ၊ ပဲခင်းနှင့် လိမ္မော်ရှောက်ချိုအစရှိသော ဥယျာဉ်ခြံများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွန်းသစ်အကောင်းစားများလည်း ထွက်ရှိသဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ဘုံဘေဘားမား၊ မက္ကရီကာ၊ ဖူးကား စသော သစ်ကုမ္ပဏီကြီးများသည် ဆိပ်ကြီးရွာတွင် ဌာနခွဲများ အသီးသီး ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ဘူးလေသည်။
ဝမ္မသူးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ဝမ္မသူးရွာ(Vawmm'Tu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဝမ္မသူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ္မသူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၁ ဦး၊ မ ၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၁ ဦး နေထိုင်သည်။
မဟိုချိုဖတ်ထုန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ကပ်ငှက်ဗိုက်ဖြူ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကြောင်သန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ကပ်ငှက်ညို
သစ်ကပ်ငှက်ညို (Alcippe poioicephala) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ဧကပဏ္ဏဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
ဧကပဏ္ဏဇာတ် ပြီး၏။
အခွင့်အရေး ဥပဒေကြမ်း
ဤမျှလူ့အခွင့်အရေးကို တရားမျှတစွာ ကာကွယ်ခဲ့သဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် အဆမတန် အာမခံ တောင်းမှုနှင့် ဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ချက်များ အပါအဝင် ပထမ ပြင်ဆင်ချက် ၁ဝ ခုမှာ ထအင်္ဂလိပ် အခွင့် အရေး ဥပဒေကြမ်းကို မှီးခဲ့ရလေသည်။
ဆိုးဆေး
သို့ရာတွင် ထိုသို့မီးသွေး၊ ကျပ်ခိုးတို့မှ ထုတ်ယူရရှိသော အမည်းရောင် ဆိုးဆေးကို ခြည်ထည်နှင့် သိုးမွေးထည်များက ကောင်းစွ ာစုတ်ယူခြင်းမရှိသဖြင့် အသွေးလည်းမကျ၍၊ ဆေး ရောင်လည်းမခိုင်ချေ။ ထိုကြောင့် အသွေးကျ၍၊ ဆေးခိုင်မည့် အမည်းရောင် ဆိုးဆေးမျိုးကို လုပ်ယူရန် ရှာဖွေစူးစမ်းခဲ့ကြရာ၊ အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းဒေသများ၌ပေါက်သော 'လော့ဂဝု' ခေါ် အပင်တစ်မျိုးကို တွေ့ရှိကြလေသည်။ လော့ဂဝု အပင် သည် အရွယ်အလတ်စား အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ သစ်သားမှာ နီကြန့်ကြန့်ဖြစ်သည်။ သစ်သားမှ အရည်သည်အရောင်မရှိချေ။ သို့သော် ထိုအရည်မှ 'ဟီမတိန်'ခေါ် ခရမ်းရောင်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ကို ဖြစ်စေသည်။ ယင်းပစ္စည်းမှ တဖန် အမည်းရောင်ဆိုးဆေးကို ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ဆိုးဆေးချည်းသက်သက်ဖြင့် အရောင် မစွဲနိုင်ချေ။ ထိုကြောင့် အရောင်စွဲစေရန် ချုပ်ဆေးတစ်မျိုးကို ထည့်၍ အသုံးပြုရသည်။ ထိုအမည်းရောင်အတွက် ချုပ်ဆေးကို သံမှ ထုတ်ယူသောဆားဖြင့် ပြုလုပ်ယူသည်။ ချုပ်ဆေးကို ထည့်ပြီးသောအခါတွင် သိုးမွေးနှင့် ခြည်ထည်များ၌ အမည်းရောင် စွဲမြဲလာလေသည်။ အသီးအရွက်များမှ ပြုလုပ်ယူသော အခြားဆိုးဆေးများတွင်လည်း ချုပ်ဆေးများကိုထည့်ပေးရသည်။ အသုံးများသောချုပ်ဆေးများမှာ သံ၊ ခဲမဖြူ၊ ကြေးနီနှင့် အခြားသတ္တုများမှ ထုတ်ယူရရှိသော ဆားများဖြစ်သည်။