cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်
"ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်" (above sea level) ဟူသော ဝေါဟာရလည်း ရှိသေးကာ ယေဘုယျအားဖြင့် "ပျမ်းမျှ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်" (AMSL) ကို ဆိုလိုပေသည်။ ထို့နောက် အသုံးတစ်ခုရှိသေးပြန်သည်။ "မျက်မှောက်ခေတ် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်" (Above Present Sea Level) ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြစ်ပြီး အတိတ်နှင့် ယနေ့ခေတ် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်များကို နှိုင်းယှဉ်ပြသပေးသည်။
လုံးတောင်ချင်းစုရွာ
လုံးတောင်ချင်းစုရွာ
မေ ၂၀၀၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မေ ကဏ္ဍ:၂၀၀၀
တာတိုင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
တာတိုင်ရွာ (Tartaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၂ ဦး၊ မ ၁၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
အနိမ့်ချောင်းရွာ၊ ကြွေချိုင်
အနိမ့်ချောင်းရွာ၊ ကြွေချိုင်
ပြဇာတ်
သမိုင်း
နတ်အခန်းမှ ပါရသူသည် နတ်ဝတ်တန်ဆာဝတ်၍၊ တိရစ္ဆာန်အခန်းမှ ပါရသူသည် တိရစ္ဆာန်အဆောင်းကို ဆောင်းကြရသည်။ ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာအခန်းများတွင် သီဆိုရန် အထူး သီကုံးထားသော သီချင်းများကို ထိုသူတို့က သီဆိုကြရသည်။ ပထမသော် ကပြသူနှစ်ဦးခန့်သာ ရှိ၍ နောက် မကြာမီ တစ်ယောက်တိုးလာပြီးလျှင် အချီအချ စကားပြောဟန်များကို ထည့်သွင်းလာကြသည်။ ဂရိပြဇာတ်လောကတွင် ရှေးဦးပေါ်ပေါက်သူမှာ အက်စကိလပ် ဖြစ်သည်။ အက်စကိလပ် ခေတ် မတိုင်မီက ပွဲတော်များ၌ ဆိတ်ရေများ ဝတ်ဆင်ထားသူ တစုသည် ယိမ်းသားများပမာ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သံ ပြိုင်သီဆိုပြီးနောက်က၍ ယိမ်းခေါင်းဆောင်က နတ်မင်း၏ အကြောင်း လင်္ကာတစ်ပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုလေသည်။ သို့ရာတွင် အက်စကိလပ်ကမူ ယိမ်းခေါင်းဆောင် တစ်ဦးတည်း လင်္ကာရွတ်ရသည့်နေရာတွင် ဇာတ်ကောင် ၂ ဦး အပြန်အလှန် စကားပြောခန်းကို ထည့်သွင်းပေးသည်။
လန်ဒန် ဟိသ်ရိုး လေဆိပ်
လန်ဒန် ဟိသ်ရိုး လေဆိပ် (သို့) ဟိသ်ရိုး (IATA: LHR, ICAO: EGLL) သည် လန်ဒန်မြို့တော် ဟီလင်ဒန်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတွင် အကြီးဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက်နှင့် ဥရောပတွင် ဒုတိယမြောက် ခရီးသည်ဝင်ထွက်မှု အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ ဟိသ်ရိုးသည် BMI လေကြောင်း၊ ဗြိတိသျှလေကြောင်းတို့၏ ဗဟိုအချက်အချာ ဖြစ်ပြီး ဗာဂျင် အတ္တလန္တိတ် လေကြောင်း အခြေစိုက်ရာ လေဆိပ်ဖြစ်သည်။
ဥ (တိရစ္ဆာန်)
ကြက်ဥနှင့်ဘဲဥများအပြင် လူများ စားသောက်သော အခြား ဥများလည်း ရှိသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့သော အပူပိုင်း ဒေသများတွင် လိပ်ဥများကို ကြက်ဥနှင့်ဘဲဥများသဖွယ် စားသောက်လေ့ ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ နေလူများသည် ထိုလိပ်ဥများကို ဟင်းလျာအဖြစ် စားသောက် ကြသည်။ ငါးဥ၊ ပုစွန်ဥများကိုလည်း ဟင်းလျာအဖြစ် စား သောက်တတ်ကြလေသည်။
မြကန်သာ
ကန်ပိုင်မာလျက်၊ ကြာပေါင်းထုံထုံ၊
ငှက်မျိုးစုံသည် ... ဝတိံသာက– နန္ဒာလော။   ။တူစွဟုတ္တာ။
Pleasant Emerald Lake
Of the Celestial Realm Tavatimsa?
ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ
ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒသည် လူသားတို့ဘဝအတွေ့အကြုံများ၏ ပြဿနာများနှင့် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဖြစ်တည်မှု၊ တွေးခေါ်မှု၊ ခံစားမှုနှင့် လုပ်ဆောင်မှုတို့အပေါ် အခြေခံထားသည့် အတွေးအခေါ်အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒီတွေးခေါ်သူများသည် လူသားဖြစ်တည်မှု၏ အဓိပ္ပာယ်၊ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် တန်ဖိုးများနှင့်ဆက်စပ်သည့်ပြဿနာများ ကို မကြာခဏရှာဖွေလေ့ရှိသည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒကို ဖြစ်တည်မှုဝါဒ၊ ဘဝဖြစ်တည်ခြင်းဝါဒ ဟုလဲခေါ်ဆိုကြသည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ၏ အခြေခံသဘောတရားမှာ "ဖြစ်တည်မှုသည် အနှစ်သာရထက် အရင်ဖြစ်ပေါ်သည်" ပင်ဖြစ်သည်။ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒကို ဘာသာရေးဖြစ်တည်မှုဝါဒနှင့် ဘာသာမဲ့ဖြစ်တည်မှုဝါဒဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
ဖြစ်တည်မှုနှင့် အနှစ်သာရ
ဖြစ်တည်မှုဝါဒရဲ့ အဓိက အဆိုပြုချက်ကတော့ `ဖြစ်တည်မှုဟာ အနှစ်သာရထက် အရင်ကျတယ်´ (existence precedes essence) ဆိုတာပါ။ လူသားအဖြစ် ဖြစ်တည်နေမှုဟာ လူသားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်၊ ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ပေးခြင်းဆိုတဲ့ အပေါ်ယံသကာလောင်းမှုတွေထက် ပိုပြီး အခြေခံကျတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ ဒီသဘောတရားဟာ ဆင်ခြင်တုံတရားဝါဒ (Rationalism) ၊ ဆင်ခြင်မှု (rational consciousness) သက်သက်ကို အားပြုတဲ့ ဒေးကား (Descartes ပြင်သစ်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၅၉၆-၁၆၅၀) စတဲ့ အနောက်တိုင်းက အစဉ်အလာ ဆင်ခြင်မှု ဒဿနသမားတွေကနေ လမ်းခွဲထွက်လိုက်ပါတယ်။
စီးပွားချောင်ရွာ၊ စီးပွားချောင်
စီးပွားချောင်ရွာ၊ စီးပွားချောင်
သစ်ကတိုး
သစ်ကတိုးပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ချင်းတွင်းမြစ်အထက်ပိုင်း၊ ကသာ၊ မေမြို့၊ အင်းစိန်၊သောင်ရင်းနှင့် ရခိုင်တိုင်းတို့တွင် တွေ့ကြရသည်။ ပူအိုက်စွတ်စိုသော ဒေသပေါက် ရွက်ကြွေပင်မျိုးဖြစ်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ် စသည်တို့၌လည်း ပေါက်ရောက်လေသည်။ ထိုအပင်မျိုးတို့သည် မီလီယေစီအီးမျိုးရင်း(Meliaceae)တွင် ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ဆက်ဒရီလာ တူးနားဟု(Cedrela toona; ယခုအခါတွင် Toona hexandra သို့မဟုတ် Toona ciliata ) ခေါ်သည်။ ယင်းတို့သည် ပေ ၈ဝ မှ ပေ ၁ဝဝ အထိမြင့်နိုင်၍ လုံးပတ် ခြောက်ပေမှ ရှစ်ပေအထိ ရှိနိုင်သည်၊ ပင်စည် ဖြောင့်မတ်၍ အကိုင်း အခက် အရွက်တို့၏ အနေအထားလှပသဖြင့် တင့်တယ်ခန့်ညား၍ အရိပ်အာဝါသကောင်းသော သစ်ပင်ကြီးမျိုးဖြစ်လေသည်။
သစ်ကတိုးပင်၏ အရွက်များသည် တစ်ပေမှ နှစ်ပေအထိရှည်သော ငှက်မွှေးပုံ ရွက်ပေါင်းဖြစ် သည်။ ရွက်လက်တစ်ခုတွင် ရွက်မွှာလေးစုံမှ ၁၅စုံအထိ ပါရှိတတ်၍ တစ်ခါတစ်ရံ ထိပ်ရွက်မွှာ ပါရှိလေ သည်။ အရွက်နုကလေးများသည် ထွက်လာစတွင် နီရဲနေရာမှ တဖြည်းဖြည်း အရောင်ပြောင်းလာကာ အရွက်များရင့်လာသောအခါ တောက်ပသော အစိမ်းရောင် ဖြစ်လာလေသည်။ သစ်ကတိုးပင်များသည် ဒီဇင်ဘာလမှ မတ်လ အလယ်လောက်အထိ အရွက်များကြွေလေသည်။ မတ်လနှင့် မေလအတွင်း အပွင့်များ ပွင့်သည်။ အပွင့်များသည် ငါးပိုင်း တစ်ပိုင်း လက်မခန့် ရှည်၍ အဖြုရောင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အနံ့သင်းသင်း ရှိသည်။ အကိုင်းဖျား အခက်ဖျားမှ အပွင့်များထွက်၍ ပွင့်သည်။ မေလနှင့် ဇူလိုင်လအတွင်း အသီးများသီးသည်။ အသီးသည် တစ်လက်မနီးပါးရှိ၍ အလယ် အူတိုင်မှ အကန့် ငါးကန့် ဖြာထွက်သည်။ အသီးရင့်၍ မှည့်လာပြီးနောက်တွင် ခြောက်သည့်အခါ အက်ကွဲထွက်သော အသီးမျိုးဖြစ်သည်။ အသီးကွဲအက်၍ အစေ့များထွက်ကျသော်လည်း အကန့်များ သည် အသီးတွင် နေရာဟောင်းအတိုင်းကျန်ရစ်သည်။ အစေ့ထွက်ကျပြီးသော အသီးများသည်လည်း အပင်တွင် ထိုအတိုင်းနေကာ အရွက်များကြွေသည့် ကာလတိုင်အောင် အသီးဟောင်းများ မကြွေသေးဘဲ ရှိနေသည်ကို တွေ့ရတတ်လေသည်။
လုပ်ရွာ
လုပ်ရွာ
ပျဉ်မကြီး (တောင်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှအူကောင်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်ကယ်ကုန်းရွာ၊ စီးပွားချောင်
သက်ကယ်ကုန်းရွာ၊ စီးပွားချောင်
ဆားချက်ရွာ၊ သဲဖြူ
ဆားချက်ရွာ၊ သဲဖြူ
နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (ဂျပန်-成田国際空港) (IATA: NRT, ICAO: RJAA) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ပြ ဧရိယာကို ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေသည့် လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ တိုကျိုဘူတာမှ အရှေ့ဘက် ၅၇.၅ ကီလိုမီတာ (၃၅.၇ မိုင်)နှင့် နာရိတဘူတာမှ အရှေ့တောင်ဘက် ၇ ကီလိုမီတာ (၄.၃ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ နာရိတ လေဆိပ်သည် ဂျပန်သို့ ဝင်ထွက်သွားလာသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များအတွက် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်ပြီး အာရှနှင့် အမေရိကအကြား လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး အချိပ်အဆက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဒရပ်ကုန်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ဒရပ်ကုန်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲ
ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲ၏အရေးပါပုံ
ယင်းတို့မှာ
သရွတ်ကြီးရွာ၊ စီးပွားချောင်
သရွတ်ကြီးရွာ၊ စီးပွားချောင်
သေယာယူရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သေယာယူရွာ(Thayyaryu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၈၀ ဖြစ်သည်။
ရေကျော်ဝရွာ၊ မရဲအုံးပင်စု
ရေကျော်ဝရွာ၊ မရဲအုံးပင်စု
ဇနီးချောများ ကွန်ရက် (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
တစ်ခါသော် နန်းဆန်ဆန် အမည်နှင့် မိန်းကလေးက သူတို့ (၄) ဦးထဲမှတစ်ဦး၏ ခင်ပွန်းနှင့် ပတ်သက်မိကြောင်း ကိုယ်တွင် မင်ကြောင်ရှိသည်ကို သတိပြုမိကြောင်း ဆိုလာသည်။ လေးယောက်စလုံး ကိုယ့်ယောက်ျားကိုယ် တိတ်တဆိတ်ပြန်စစ်ရာ အားလုံးတွင်ပင် မင်ကြောင်ကို တွေ့ရသည်။ ဝေခွဲမရဖြစ်နေစဉ် အမျိုးသား (၄) ယောက်ထံမှ အသီးသီးထံ ဖုန်းခေါ်ကာ တိုင်ပင်၍ စနောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရေးသားကာ နိဂုံးချုပ်ထားသည်။
​လျှော်ချောင်းရွာ၊ မရဲအုံးပင်စု
လျှော်ချောင်းရွာ၊ မရဲအုံးပင်စု
၂၀၀၉ ကပ္ပလီကျွန်းများငလျင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
စန်းရွှေပြည်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလဒူသန
ဒါယကာတို့အား ဖျက်ဆီးခြင်း ၈ မျိုး
(ဆောင်) ပွင့်, သီး, မှုန့်, မြေ၊ ဝါး, ပူ, ခြေ၊ ဝဇ္ဇေ ဒူရှစ်ဖြာ။
သီတင်းသုံးဖော်ရဟန်း၏ မိဘများအား ဆေးကုသပုံ
ဆေးပညာတတ်ကျွမ်းသော ရဟန်းသည် မိမိနှင့် အတူနေရဟန်း, ဆရာရဟန်း, တပည့်ရဟန်းတို့၏ မိခင်ဖခင်တို့အား မလွှဲမရှောင်သာ၍ ဆေးကုသပေးရပါက ထိုသားရဟန်း၏ ဆေးဝါးဖြင့် ကုသပေးရမည်။ ထိုရဟန်း၌ အရန်အသင့် ဆေးမရှိပါက မိမိ၏ ဆေးဝါးများကို သားရဟန်းပိုင်အဖြစ် ပေးအပ်ပြီးမှသာ ထိုသားရဟန်း၏ ဆေးဖြင့် ကုသပေးရမည်။
ဂါထာမန္တန်စသည် မန်းမှုတ်ခြင်း
ဆေးကုသခြင်းဟု ဆိုရာ၌ စားဆေး ထိုးဆေး လိမ်းဆေးတို့ဖြင့် ကုသခြင်းသာမဟုတ် ဂါထာမန္တန်ဖြင့် မန်းမှုတ်ပေးခြင်း၊ အထက်လမ်း အောက်လမ်း ပယောဂနည်းများဖြင့် ဆေးကုသခြင်း၊ ပျောက်စေခြင်း၊ ဆေးကုသခြင်းတို့ကိုလည်း ရဟန်းတော်များ ပြုလုပ်ခွင့် မရှိချေ။ အင်းအိုင် ခါးလှဲ့ လက်ဖွဲ့ ဂဝံရုပ် ဆေးဖယောင်းတိုင် ဆေးနွားရုပ်စသော အဆောင်များ, အဂ္ဂိရတ်ဓာတ်လုံးများ, စိန်ဆေးကန့် ဝက်ဒုဋ္ဌ်ဟင်လက် စသောအစီအရင်များကို ပေးခြင်းသည်လည်း ဒါယကာဒါယိကာမတို့၏ ပိုမိုကြည်ညို အားကိုးအားထားမှုများကို ခံရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားအစစ်အမှန်ကို ပျက်စီးစေသောကြောင့် ကုလဒူသနအမှု၌ အကျုံး ဝင်လေ၏၊ ဓာတ်ရိုက် ဓာတ်ဆင် ယတြာချေ ကျောက်တုံးမ နတ်စီး ဓာတ်စီး လက္ခဏာဟော ဗေဒင်ဟော နိမိတ်ကောက်ခြင်း ချဲအတိတ် ထီအတိတ် ပေးခြင်းတို့ကိုလည်း အလားတူ ကုလဒူသနအမှုတို့ဟု ဆိုအပ်၏၊ ရဟန်းတော်များ အထူးသတိထား ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အချက်များ ဖြစ်သည်။
ယိထွန်းဈေးကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ယိထွန်းဈေးကုန်းရွာ (Yihtunzaykone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့
ဆက်သွယ်ရေး
မန္တလေးမြို့သို့ သွားသည့် မြစ်ကြီးနား-စစ်ကိုင်း မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း၊ မုံရွာ-စစ်ကိုင်းကားလမ်း၊ မြင်းခြံ-မန္တလေးကားလမ်း အစရှိသည့် မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းများ ဖြတ်သန်းသွားလာရာ မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမှတ်(၁) လမ်းမကြီး၏ လမ်းခွဲများရှိရာဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဧရာဝတီမြစ်ကို အမှီပြုကာ ရေကြောင်းသွားလာရေးလည်း လွယ်ကူသည်။
ပညာရေး
• နည်းပညာတက္ကသိုလ်(စစ်ကိုင်း)
• စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ်
အထင်ကရနေရာများ
• စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး
• ငါးထပ်ကြီးဘုရား
စေတီပုထိုးများ
• ကောင်းမှုတော်(ရာဇမဏိစူဠာစေတီ)
• ရှင်ပင်နံကိုင်း
မူလဒွါရဂိုဏ်း
မူလဒွါရဂိုဏ်း
၂။ ဘဒ္ဒန္တ မေဓာ မဟာဗောဓိဝန်ဆရာတော်ဘုရားကြီး လက်ပတန်းမြို့
၅။ ဘဒ္ဒန္တ ဝိစိတ္တ အင်္ဂပူဆရာတော်ဘုရားကြီး အင်္ဂပူမြို့
၁၁။ ဘဒ္ဒန္တ ကောဝိဒ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ထုံးကြီးဆရာတော်ဘုရားကြီး ကံမမြို့
ပုသိမ်မြို့၊ ပထမမိဂဒါယုံဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ၁၁၉၄ ခုနှစ်၊ နယုန် လဆန်း ၁ဝ ရက် ၁ နာရီ အချိန်တွင် အမရပူရမြို့၊ မင်းနေပြည်၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ သီလရှင်ဆရာကြီး မယ်ကင်းနှင့် ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သဖြင့် ကသည်းနွယ်ဖွားဟု ယူဆသူများရှိသကဲ့သို့ အချို့ကလည်း ဗြဟ္မဏနွယ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ပထမမိဂဒါယုံ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဘွဲ့တော်မှာ အရှင်သုမနစာရဖြစ်သည်။ ရတနာပုံရွှေမြို့တော် သာသနာပိုင်ဆရာတော် အရှင်ဉေယျဓမ္မ၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၂ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်မိဂဒါယုံဆရာတော်ဘုရားသည် သိမ်သမုတ်သောအခါ ကျေးဇူးရှင် အုတ်ဖိုဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့်တကွတပည့်များ ဖြစ်ကြသော ဟင်္သာတမြို့ လယ်တီဆရာတော် အရှင်စန္ဒိမာ၊ လက်ပံတန်းမြို့ ဗောဓိဝန်ဆရာတော်အရှင်မေဓါ၊စစ်ကွင်းမြို့ ကုသိနာရုံဆရာတော်အရှင်ပညာသာရ အပါအဝင် တပည့်သံဃာအပါးသုံးဆယ်တို့ကို ပင့်ဖိတ်၍ သီမသမ္မုတိ ကံဆောင် တော်မူသည်။
လက်ပံတန်း၌ စာပေသင်ယူတော်မူနေစဉ် မယ်တော်မကျန်းမာကြောင်း သံကြိုးစာရသဖြင့် ဝါပန်ကာ ခေတ္တပြန်လာသည် ရောဂါဝေဒနာခံစားနေရသော မယ်တော်ကြီးက သားရဟန်းကြွရောက်လာသည်ကို မသိပေ။ ဆရာတော်သည် မယ်တော်ကြီးအား ဘုရားဆေးဖြင့်ဟကယ်တင်ပေအံ့ဟု သဘောရကာ ဗောဇ္ဈင်ပရိတ်၊ သီဟိုဠ်ဆရာတော် စီရင်အပ်သော “တေနသစ္စဝဇ္ဇေန သောတ္ထိ ဟောတုသဗ္ဗဒါ”ဂါထာနှင့် အုတ်ဖိုဆရာတော်ဘုရားကြီးစီစဉ်အပ်သော “စိရံ ကာယောဋ္ဌိတော ဟောတု၊ သမ္ပတ္ထိဝါပိ သဗ္ဗဒါ” စသော ဂါထာ၊ မိမိပဋိဘာန်ဖြင့် စီမံအပ်သော “ဗောဇ္ဈင်္ဂပရိတ္တံ၊ တံရက္ခတု”ဟူသော သစ္စာပတ္ထနာမှုကို စူးစိုက် တည်ငြိမ်စွာ ရွတ်ဖတ်တော်မူသည်။
၁၂၆၄ ခုနှစ် မွေးရပ်သို့ပြန်စဉ် ပန်းတောင်းမြို့ ဘုရားပေါ်ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ တိုက်တွန်းချက်အရ မုံရွာမြို့ ဓမ္မာရုံတိုက်၊ ရွှေကျင်နိကာယဝင် ဦးပဒုမထံ၌ ခေတ္တမျှ စာလိုက်ခဲ့သည်။ နာမပရာမဋ္ဌ အဆုံးအဖြတ်ကို သေချာစွာ ကူးယူခဲ့လေသည်။ မန္တလေး၌မူ ရက်အနည်းငယ်မျှနေပြီး ဗဟုသုတ ရယူဆည်းပူးခဲ့သည်။ မုံရွာမှပြန်လာပြီး လက်ပံလှသို့သာကြွတော်မူသည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် တရားဟောပြောသည့်အခါများတွင်လည်း ကြားနာသူ စိတ်နှလုံးကြည်နူးခြင်းဖြစ်ပြီး တရားသဘောပေါက်အောင် ဟောသည်။ ဆရာများပေးသည့်နည်း၌တည်၍ အာကာသဂင်္ဂါမှ လျော့ကျသော ရေသည်အစဉ်မပြတ်သကဲ့သို့ မပြတ်သောစကားကို ဖြစ်စေလျက်ဟောကြားသည့် ဓမ္မကထိက၏စကားသည်သာ အနုပ္ပဗန္ဓမည်၏ ဆိုသကဲ့သို့ပင် ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏တရားသည် အနုပ္ပဗန္ဓပင် ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
၁၃၁၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅ ရက်များတွင် ကျင်းပသော ဒွါရဝါဒီနှစ်တစ်ရာပြည့် မဟာသဘင်အစည်းအဝေး၌ သံဃမဟာနာယက သဘာပတိအဖြစ်အုပ်ချုပ်တော်မူသည်။ ထိုအစည်းအဝေးကြီးသို့ မူလဒွါရ မဟာဒွါရ၊ နန်ဦးမဟာဒွါရ နိကာယဝင်များ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် ဒွါရဝါဒီများ ကံမမြို့နယ်မှ ဒွါရဝါဒီများ ပါဝင်တက်ရောက်ကြသည်။
ကျောင်းမှ အိမ်သို့ပြန်ရောက်လျှင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်စိုအား မိမိဖူးမြင်ခဲ့ရသည့် အတွေ့အကြုံများကို ပြောပြသည်။ နောက်တစ်နေ့၌ ဇနီးသည်ကိုခေါ်၍ နှစ်ဦးသားသွားရောက်ဖူးမြှော်သည်။ ဤသို့ ၃-၄ ရက် ဖူးမြင်စုံစမ်းပြီးမှ ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းလေသည်။ ကျောင်းဒကာ ဦးမိုးသည် ကျောင်းအမ ဒေါ်စို မကျန်းမာစဉ်မှာပင် လယ်မြေအချို့ကို ကန်တွင်းဆရာတော်ဘုရားအား လှူဒါန်းလေသည်။
မူလဒွါရနိကာယဂိုဏ်း၏ ဒဿမမြောက်သာသနာပိုင်မှာ ပဲခူးတိုင်း၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့ယွန်းတန်းရပ် စက္ကပဇ္ဇောတာရုံ ပန်းတောင်းကျောင်းသစ် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဘဒ္ဒန္တစက္ကာဝုဓ မဟာထေရ်မြတ်ဖြစ်သည်။
၁၂၈၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၇ ရက် စနေနေ့တွင် ပန်းတောင်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မယ်တော် ခမည်းတော် ဆွေမျိုးမိသားစု တို့၏ ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့မှုဖြင့် သာမဏေပြုရာ ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်စက္ကာဝုဓ ဖြစ်သည်။ ၁၂၈၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁ ရက်နေ့ နံနက် ၉နာရီအချိန်တွင် မူလဒွါရနိကာယဂိုဏ်း၏ ပဉ္စမမြောက်သာသနာပိုင် ဖြစ်တော်မူသော အင်္ဂပူဆရာတော်ဘုရားကြီး အမှူးပြုသော ဂိုဏ်းသံဃာတော်အပါး ၃၀ ကျော် စုဝေးကြွရောက်ချီးမြှောက်တော်မူ၍ အင်္ဂပူဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်ရှိတော်မူသည်။ ရဟန်း၊ ဒါယကာ၊ ဒါယကာမများမှာ အရီးတော် ဥပသိကာ ဒါယိကာမကြီး ဒေါ်ရွှေပုံနှင့် နောင်တော်. ဒါယကာ ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးချစ်တီးနှင့် ဒါယကာမ ဒေါ်ကြာပဲ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာကို ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်ပိုင်း)  ပန်းတောင်းမြို့၌ ခမည်းတော် ဦးဘိုးငြိမ်း၊ မယ်တော် ဒေါ်ကျေးဥ တို့မှ ၁၂၈၂ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၅ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။
လိပ်ချောင်းဝရွာ၊ ယင်ခံဝ
လိပ်ချောင်းဝရွာ(Leikchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ယင်ခံဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယင်ခံဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀ ဦး၊ မ ၂၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၁ ဦး နေထိုင်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား
သမိုင်း
အင်္ဂလိပ်စကားနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆင်တူသည့် ဖရီရှန်ဘာသာစကားသည် ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်နှင့် ဒိန်းမတ်တို့ရှိ ၅သိန်းခန့်သော လူမျိုးများပြောဆိုအသုံးပြုနေကြသေးသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားနှင့် ဖရီရှန်ဘာသာစကားသည် ဆင်တူသော်လည်း ဘာသာစကား နှစ်ခုမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုနားလည်ရန် ခက်ခဲသည်။
နောက်ပိုင်း၌ အခြားလူမျိုးအများအပြားသည် အင်္ဂလန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြ၍ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘာသာစကားများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ပေါင်းထည့်ထားပြီး ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အေဒီ ၈၀⁠၀ခန့်က ဒတ်ချ်နှင့် နောရီစ် ပင်လယ်ဓားပြများကို ဗိုက်ကင်း (Vikings) ဟုခေါ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ၎င်းတို့ဘာသာစကားများစွာကို ရရှိထားကြသည်။ သူတို့၏ စကားမှာ ဂျာမနစ်ဘာသာဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ်စကားနှင့်တူသည်။
အောင်နိုင်သူ ဝီလီယံသည် အင်္ဂလန်ကို ၁၀၆⁠၆အေဒီတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဝီလီယံသည် နော်မန်ဘာသာစကားပြောဆိုသူဖြစ်ပြီး ၎င်း၏နော်မန်ဘာသာဖြင့် ရေသားထားသော စာအုပ်များကို အင်္ဂလန်သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ နော်မန်လူမျိုးများ၏ စကားသည် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့၏ စကားနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆက်နွယ်လေသည်။ ဝီလီယံ၏ နော်မန်ကျူးကျော်မှုကြောင့် အင်္ဂလန်တွင် ပြင်သစ်-အင်္ဂလိုဆက်ဇွန် ရောနှောဓလေ့ပေါ်ထွန်းလာရပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ဟူ၍ ဘာသာစကားအသစ်ပေါ်ထွန်းလာပြီး ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ နောက်ရာစုနှစ် ၃ခုကျော်၊ ၄ခုအတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ သဒ္ဒါသုံးစွဲပုံမှာလည်း ပြောင်းလဲလာသည်။
အကျော်ကြားဆုံးသော ပုံပြင်၊ ပြဇာတ်၊ သမိုင်းအကြောင်းအရာများသည် အင်္ဂလိပ်စာတွင် အများအပြားတွေ့ရသည်။ ရှိတ်စပီးယား၏ ကမ္ဘာကျော် ကဗျာများနှင့် ပြဇာတ်များသည် လူကြိုက်များသော စာပေဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပင် ရေသားထားသည်။ ထို့အပြင် ရုပ်ရှင်၊ သီချင်းများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပင် အသုံးပြုသေးသည်။
ထုံးကျောက်
ခရု၊ ကမာ၊ သန္တာကောင်မှစ၍ မရေမတွက်နိုင်သော အပေါ်ယံ အခွံမာရှိသည့် ရေသတ္တဝါများ သေကြေပျက်စီးကြသောအခါ ပင်လယ်အောက်တွင် ထိုအခွံများသည် အထပ်ထပ်စုပုံ၍ နေကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ အလွန်ကြာလတ်သော် ထိုအထပ် တို့သည် ကြီးမားလာ၍ တထပ်ပေါ်တထပ် ဖိနှိပ်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် မြေဖြူအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်။
ကိုင်းဒူးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အီရီထရီးယားနိုင်ငံ
အီရစ်ထရီးယားသည် ယခုအခါ အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံ အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ရှိ ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌကို ထိုလွှတ်တော်မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်။ အီသီအိုးပီးယန်းပါလီမန်သို့ အချိုးကျ ကိုယ်စားလှယ် လွှတ်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှု၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတို့ကိုသာလျှင် အီသီအိုးပီးယန်းအစိုးရက ဆောင်ရွက်လေသည်။
ပတ်တော်ရွာ၊ လေးတူး (အရှေ့)
ပတ်တော်ရွာ၊ လေးတူး (အရှေ့)
သာစည်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာလိက
(၁) ယာဝကာလိက
အကပ်ခံပြီးနောက် မွန်းတည့်တိုင်အောင် အပ်စပ်သော (သုံးဆောင်နိုင်သော) ဘောဇဉ် (၅) ပါး၊ မုန့်ခဲဖွယ် ဟူသမျှနှင့် နွားနို့ နို့ဆီ စသော သောက်ဖွယ်များကို ယာဝကာလိကဟု ခေါ်၏။
(၂) ယာမကာလိက
အကပ်ခံပြီးနောက် ပစ္ဆိမယာမ် (နောက်တစ်နေ့ အရုဏ်မတက်မီ)တိုင်အောင်အပ်သော ဖျော်ရည်မျိုးကို ယာမကာလိကဟု ခေါ်သည်။
(၄) ယာဝဇီဝိက
“ယာဝဇီဝံ-အသက်ရှည်သမျှ (အသက်ထက်ဆုံး) တသက် ပတ်လုံး + ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ-သုံးစွဲကောင်းသော အစားအစာတည်း” ဟူသော စကားအရ ယာဝကာလိက၊ ယာမကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိကတို့တွင် မပါဝင်သော လူတို့သည် ထမင်း၊ ဟင်း အစားအစာ အဖြစ်ဖြင့် သုံးစွဲလေ့ မရှိသော (အဖျော်ရည်နှင့် သတ္တာဟကာလိက ဆေးမျိုးတို့ တွင်လည်း မပါဝင်သော) မန်ကျည်းရွက်အကြမ်း၊ ကင်ပွန်း ရွက်အကြမ်းစသော အရွက်၊ အခေါက်၊ အမြစ်၊ အဥတို့နှင့် ဆား၊ ချင်းစိမ်း၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန် စသည်တို့ကို ယာဝဇီဝိက ဟု ခေါ်သည်။ ဆား၊ ချင်းစိမ်း၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန်တို့ကို ဟင်းလျာတွင် ထည့်သွင်းသုံးစွဲသော်လည်း ဟင်း၏ အထည် ကိုယ် ပဓာနအဖြစ်ဖြင့် သုံးစွဲသည်မဟုတ်၊ အဆာမျှသာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုပစ္စည်းတို့သည် ယာဝဇီဝိကများ ဖြစ်ကြသည်။ အဆာပြေ မသုံးဆောင်ကောင်း၊ ဆေးအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်သည်။
အလယ်ရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
အလယ်ရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
ကိုင်းရှုပ်ရွာ၊ လေးတူး (အရှေ့)
ကိုင်းရှုပ်ရွာ၊ လေးတူး (အရှေ့)
ပရိုစီယွန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကေနိစ် မိုင်နာ ကဏ္ဍ:ကြယ်စုံတွဲများ ကဏ္ဍ:ကြယ်ဖြူပုများ
ချောင်းဖျားရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခင်ဝတင်
ပြည်ပခရီး
၁၉၄၅-ခုနှစ် မြန်မာပြည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို တည်ထောင်ရာ သခင်ဝတင်သည် အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ အမျိုးသားနေ့၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ တိုက်ကြီးမြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရား ဟောခဲ့ပြီး ထိုနှစ်မှာပင် ဖဆပလအဖွဲ့၏ နေသူရိန် လူထုအင်အားပြ အစည်းအဝေး၊ ရွှေတိဂုံ အလယ်ပစ္စယံ လူထုအင်အားပြ အစည်းအဝေးတို့တွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး
ထို့နောက် ၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် ၁၉၅၁-ခု ပြည်လုံးကျွတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိမိကိုယ်တိုင် ပါဝင် အရွေးမခံခဲ့ချေ။ သခင်ဝတင်သည် ၁၉၅၁ ပြည်လုံးကျွတ် ဒုတိယအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး မတ်လ (၂)ရက်တွင် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ အနားယူခဲ့သည်။
ယောင်ဟုတ်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ဟုတ်ရွာ (Yawnghoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ဆွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၆၈ ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာရောဂါ
တနည်းဆိုရသော် ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်း အမျိုးမျိုးတွင် ဘေးအန္တရာယ် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသော ကြီးပွားခြင်း တစ်မျိုးကို ခြုံ၍ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုကြီးပွားမှုမှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို လောင်ကျွမ်း ပြုန်းတီးစေရန်သာ ဖြစ်၍ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စားသွားတတ်သည်။ အရေပြား၊ အကြိတ်နှင့် အတွင်းအင်္ဂါ အပေါ်ယံအမြေးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကြွက်သား၊ အရိုးနှင့် အသားအမျှင်များတွင်လည်ကောင်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ညောင်မြစ်သဖွယ်တွယ်၍ သွေးသားခန္ဓာကို ဖျက်စီးစားသောက်သော မှိုတက်နာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အစိတ်အပိုင်းအလိုက် အနာပဆုပ်၊ အနာဖက်ခွက် စသည်ဖြင့် ခေါ်တွင်ကြသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ကင်ဆာရောဂါလက္ခဏာများကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုသုံးခု ခွဲခြားနိုင်သည်- ဤရောဂါလက္ခဏာ အတော်များများသည် ကင်ဆာရောဂါ မရှိသော လူနာများတွင် အများအားဖြင့် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသောကြောင့် ဤရောဂါလက္ခဏများမှ တစ်ခုမျှ အကဲဖြတ်၍မရပါ။
ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်
ကြာရှည်စွာရောဂါ သက်သာခြင်း သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း ကုသခြင်း တို့ကိုခံယူရသော လူနာများတွင် ရောဂါနှင့် ၎င်းအားကုသမှုတို့မှ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ရောဂါအသစ်ထပ်တိုးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ သို့မဟုတ် ကိုယ်တွင်းပိုင်းအင်္ဂါများအား ဖြတ်တောက်ခြင်း များရှိနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာသည် အီကွေလစ်ဘရီယိုဆက်ပ်ရှင်ခေါ် ချိန်ညှိပေးသည့် အာရုံခံစားမှုအပိုင်း အတွက် တာဝန်ရှိသည့် နား၏အစိတ်အပိုင်းကဲ့သို့ အနုစိတ်သော ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက် နိုင်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ကျယ်ပြန့်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင်နှင့်ဆိုင်သော ရောဂါကုထုံးတို့ လိုအပ်ပါသည်။ သို့မှသာ လူနာသည် လမ်းလျှောက်နိုင်မည် သို့မဟုတ် အခြားသော နေ့စဉ်ဘဝအသက်ရှင်သန်မှုအတွက် လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ကိုင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ခီမိုဘရိန်းသည် အချို့သော ကုသမှုများနှင့် တွဲဖက်ဖြစ်ပေါ်သော အများအားဖြင့် အချိန်တိုသာဖြစ်ပွားသော သိမြင်ခြင်းနှင့်ဆိုင်ရာချို့ယွင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာနှင့်သက်ဆိုင်နေသော နုံးချိခြင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် မကြာမီပင် ပြေလည်သွားတတ်သည်။ သို့သော် တစ်သက်တာလုံးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ကင်ဆာနှင့် သက်ဆိုင်သော နာကျင်ခြင်းအတွက် ဆက်လက်ကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ အသက်ငယ်ရွယ်သော လူနာများတွင် ကလေးမရနိုင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့လူနာများမှာ ရောဂါစစ်တမ်း သို့မဟုတ် ကုသမှုတို့အပေါ် ၎င်းတို့တွေ့ကြုံခဲ့ရသော အတွေ့အကြုံကြောင့် စိုးရိမ်ကြောင့်ကြခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်များ ရရှိခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
အောင်ကြည်
အိုင်အယ်အို (International Labor Organization ) နှင့် မြန်မာ
အိုင်အယ်အို (International Labor Organization ) နှင့် မြန်မာစစ်အစိုးရ အကြားဖြစ်ပွားခဲ့သည် အဓမ္မအလုပ် ခိုင်းစေမှု ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး အပေါ်ဂျီနီဗာ အခြေစိုက် နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားအဖွဲ့က အရေးယူဆောင်ရွက်မည့် အရေးတွင် ဦးအောင်ကြည်က တင်းမာမှု လျော့ပါးသွားအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ သူက အဓမ္မ အလုပ်စေခိုင်းမှုကို တိုင်ကြားစေနိုင်သည့် စနစ်သစ်ကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်စေခဲ့ပြီး အစိုးရနှင့် အိုင်အယ်အို တို့အကြား အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သတင်းမီဒီယာ ဘက်မှ သူများအား "မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ပြည်သူလူထုရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို မထိခိုက်သရွေ့ အိုင်အယ်အိုအဖွဲ့နှင့် ဆက်လက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် သွားမည်"ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဗီဇဂါမ်နှင့် ဘူတဂါမ်
အပ်သောခိုင်းနည်း
ရဟန်းတော်များသည် ကပ္ပိယကာရကတို့အား ဤသစ်ပင်ကို သိစမ်း၊ ကပ္ပိစမ်း၊ ဤငရုတ်သီးကို ကပ္ပိစမ်း စသော ဝိနည်းတော်နှင့်ညီသည့် ခိုင်းနည်းဖြင့်ခိုင်းမှအပ်သော ခိုင်းနည်း ဖြစ်သည်။
ကပ္ပိနည်း (၅) မျိုး
ကပ္ပသဒ္ဒါသည် ဤနေရာ၌ သမဏဝေါဟာရ ရဟန်းတော်တို့ ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ အပ်အောင် အသုံးနှုန်းသော အခေါ်အဝေါ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုသို့ အပ်အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်း(ကပ္ပိခြင်း)တို့သည်-
မိုက်မှောင်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
မိုက်မှောင်ရွာ (Maikhmaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၁၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
စစ်တွေမြို့
ပညာရေး
အဆင့်မြင့်ပညာရေး အနေဖြင့် စစ်တွေတက္ကသိုလ်၊ စစ်တွေနည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ စစ်တွေကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် တို့တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် လက်မှုပညာသင်တန်းကျောင်း၊ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းနှင့် အိမ်တွင်းမှုရက္ကန်းကျောင်းများလည်းရှိ သည်။
တာဝတိံသာဘုံ
သုဓမ္မာ ဓမ္မာရုံ
(၃) ဓမ္မ သဝနတ္ထံ- တရားနာရန်အလို့ငှာ အစည်းအဝေးကြီးပြုလုပ်ခြင်း၊
ချောင်းကြီး (အထက်)ရွာ၊ ထုံးတပို
ချောင်းကြီး (အထက်)ရွာ၊ ထုံးတပို
ဆင်မှုံရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
ဆင်မှုံရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
ဒါပါ
ဒါပါ ဟု အတိုကောက်ခေါ်သော ကာကွယ်ရေးအဆင့်မြင့်သုတေသနစီမံကိန်းများအေဂျင်စီ (Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) ) သည် စစ်တပ်မှသုံးနိုင်သည့် ဖွံ့ဖြိုးစနည်းပညာတို့ကို ပိုမိုတိုးတက်လာစေရန် ထောက်ပံ့ကူညီသော အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအေဂျင်စီတခု ဖြစ်၏။
၁၉၅၇ ခုတွင် ရုရှားတို့ စပွန္နစ်-၁ ကို လွှင့်နိုင်သည်နောက် အမေရိကန်သမ္မတ အိုက်ဆင်ဟဝှါက အဆင့်မြင့်သုတေသနစီမံကိန်းများအေဂျင်စီ၊ အာပါ ဟူ၍ ၁၉၅၈ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်တွင် စတင်လည်ပတ်စေသည်။ နောက် ကာကွယ်ရေးအောက်ရောက်ကာ ဒါပါဟု ဖြစ်လာ၏။ သင်ကြားရေးနယ်ပယ်၊ လုပ်ငန်းခွင်နယ်ပယ်နှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းတို့ ပူးပေါင်းကာ ဒါပါသည် ထိပ်တန်းရောက် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတို့ကို သုတေသနနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများအဖြစ် ဆောင်ရွက်စေသည်။ စစ်ဘက်သုံးအတွက် ရည်ရွယ်သည်ထက် ပို၍လွန်သော မျှော်မှန်းချက်ထားရှိကာ လုပ်ကိုင်လေ့ရှိသည်။
ဂျထုံဘုမ်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းပုလုရွာ၊ ထုံးတပို
ကျွန်းပုလုရွာ၊ ထုံးတပို
လောင်းပြည့်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
လောင်းပြည့်ရွာ (Laungpyayt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ သံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၆၃ ဖြစ်သည်။
ဘောဇဉ်
ဘောဇဉ်(၅) မျိူး
မံသမှာ ရဟန်းတော်တို့ မစားကောင်းသော အသားကြီးဆယ်မျိုးမှ ကြွင်းကျန်သော အမဲသား၊ သိုးသား၊ ဝက်သား စသည့် အသားများတည်း။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
နမ်ဖား (ခေါ်) ကလဲယန်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
နမ်ဖား (ခေါ်) ကလဲယန်ရွာ(Namhpar/Kaleyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဖာ့ဝတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၀၀ ဖြစ်သည်။
သံပေါက်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
သံပေါက်ရွာ (Thanpauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ သံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၆၂ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း မြန်မာနိုင်ငံ
ကျောက်လွှာ တွေရဲ့ သမိုင်းကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ ကျောက်ဆရာ တွေက ဒီကမ္ဘာကြီး ဟာ အရင် အနှစ် ကုဋေ ၆၀၀ဝ က စပြီး ပေါ်လာ တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သစ်ပင်နဲ့ လူ၊ သတ္တဝါ စတဲ့ 'သက်နေ' တွေ၊ အရင် အနှစ် ကုဋေ ၅၀ဝ က စပြီး ပေါ်ပေါက် ခဲ့ပါတယ်။ အခု 'မြန်မာ' လို့ ခေါ်နေ ကြတဲ့ မြေနေရာ ကတော့ 'သက်နေ' မပေါ်ခင် ကဘဲ ရှိပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အလွယ် ပြောရရင် အခု မြစ်ကြီးနား ကနေ ကယား ပြည်နယ် အထိပဲ ကုန်းတန်း ရှိပါ သေးတယ်။ အခု ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်း ပေါ်၊ မပေါ် အသေအချာ မပြောတတ်ပါ။ မိုးရေ တိုက်စားတယ်၊ အနယ် ထိုင်တယ် ဆိုတာတွေ ရှိမယ်။ ပြီးတော့ မီးတောင် ပေါက်ပြီး ငလျင် အကြီးအကျယ် လှုပ်လို့ မြေအနေအထား ပြောင်းမယ်၊ ဆိုလို တာက အရင်က ပင်လယ်ပြင်မှာ ကျွန်းပေါ်၊ ကျွန်းပေါ်မှာ တောင်ပေါက်၊ တောင်ကြားမှာ ချောင်းစီး ဆိုတာ မျိုးတွေ ဖြစ်မယ်။ ခေတ်အခါ ကတော့ အရင် အနှစ် ကုဋေ ရ၀ဝ က ၈၀ဝ အတွင်း ဖြစ်ပွား ခဲ့တာ ဖြစ်တယ်။
မုံရွာရဲ့ အနောက်ဘက်၊ ရွှေဘိုရဲ့ အရှေ့ဘက် ဒေသ တွေမှာ မီးတောင်တွေ ပေါက်ကွဲလို့ တောင်ရိုးငယ် ကလေးတွေ ပေါ်လာ ပါတယ်။ ပုပ္ပားတောင်လည်း ဒီအချိန်ကပဲ ပေါ်တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ နို့တိုက် သတ္တဝါကြီး တွေရဲ့ ရုပ်ကျွင်း တွေကို မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနဲ့ အလယ်ပိုင်းမှာ တွေ့နိုင် ပါတယ်။ အရင် အနှစ် ၁ ကုဋေ လောက်က သတ္တဝါ တွေမှာ အပြောင်းအလဲတွေ အများကြီး ဖြစ်ပေါ် လာတယ်။ ဒီပြောင်းလဲတွေ အများကြီး ဖြစ်ပေါ် လာတယ်။ ဒီပြောင်းလဲ ပုံကို လိပ်၊ မိကျောင်း၊ ကျွဲနဲ့ ဆင် သတ္တဝါ တွေမှာ ပိုပြီး ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့နိုင်တယ်။ နောက်အခါမှာ နွား၊ မြင်း၊ တောင်ဆိတ်၊ ဒရယ်တွေ မှာလည်း အများကြီး ပြောင်းလဲတာ တွေ့ပါတယ်။ အရင် အနှစ် ၁ ကုဋေက အနှစ် ၅ သိန်း အတွင်းမှာ ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းဟာ မိုးစွေကာလ မိုးပါး ကာလကို လိုက်ပြီး မြစ်ကမ်းဟာ အဆင့် ငါးဆင့်ထိ ဖြစ်ပေါ် ခဲ့ပါတယ်။ မိုးရေ အနည်းအများ ရှိတယ် ဆိုတာက မိုးစွေတဲ့ခေတ်၊ မိုးပါးတဲ့ခေတ် ငါးကြိမ်စီ ပေါ်ခဲ့လို့ ဖြစ်တယ်။ အခု မြန်မာ နိုင်ငံမှာ တွေ့ရှိရတဲ့ ရာသီ ဥတုဟာ မိုးပါးခေတ် ရာသီ ဥတု ဖြစ်ပါတယ်။ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၁ ထောင်က ပေါ်ပေါက် ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ကာလကို အစောပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနဲ့ အနှောင်းပိုင်းလို့ သုံးပိုင်း ခွဲပါတယ်။ အစောပိုင်းမှာ အရင် အနှစ် ၁ ကုဋေက၊ အရင် အနှစ် ၁ သိန်း ၅ သောင်း အထိ ကြာတယ်။ အလယ်ပိုင်းက အရင် အနှစ် ၁ သိန်း ၅ သောင်းက၊ အရင် အနှစ် ၃ သောင်း ၅ ထောင်ထိ ကြာတယ်။ အနှောင်း ကာလ ကတော့ အရင် အနှစ် ၃ သောင်း ၅ ထောင်က၊ အရင် အနှစ် ၁ သောင်းထိ ကြာပါတယ်။ အဲဒီ ကာလ သုံးမျိုးမှာ မတ်တတ် လျှေက်လူ၊ ခေတ်ဦး လူနှင့် ခေတ်လူ ဆိုပြီး လူကို စွဲပြီး မှတ်သားလေ့ ရှိပါတယ်။ မတ်တတ်စ ပြီးလျှောက်တဲ့ လူတွေကို (Homo erectus) မတ်ရပ်လူ၊ ခေတ်ဦး လူတွေကို (Homo sapiens) လူလိမ္မာ၊ ခေတ်လူ တွေကို (Homo sapiens sapiens) လူကျော်လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်
ထုံးဟောင်းပုံပြင် နှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုး ကား ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့်ယှဉ်သော ပုံပြင်များဖြစ်၏။ ပုံစံ အားဖြင့် နတ်များသည် ပညာရှိသည်၊ တန်ခိုးရှိသည်ဟူသော အကြောင်းများဖြစ်သည်။ နောက်တစ်မျိုးမှာမူ ယုတ္တိမရှိ၊ ဆန်း ကြယ်သော စိတ်ကူးမျှသာ ဖြစ်လေသည်။
စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း
ဘီအိုင်အေသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကျိုက္ခမီ မှ မုဒုံမြို့ သို့ ချီတက်လာသော ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီ-အိုင်-အေ)သို့ ဝင်ရောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်လက်ျာ(သခင်လှဖေ)၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ကော့ကရိတ်မြို့တွင် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်များ ဖွဲ့စည်းစုရုံးပြီး မုဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ စခန်းချကာ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်သည်။ မုဒုံတွင် ဂျပန်တို့၏လက်နက် သိမ်းယူခြင်း ခံရသည်။ ဗိုလ်လက်ျာ ၏ အမိန့်ပေးချက်အရ တပ်များစုရုံးပြီး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ သို့ ချီတက်ခဲ့ရာ သင်္ဘောပေါ်ရောက် မှ ဂျပန်တို့က လက်နက်များ ပြန်လည် ပေးအပ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်သောအခါ စိန့်အန်ထော်နီကျောင်းတွင် စခန်းချပြီး ရန်ကုန်မြို့ လုံခြုံရေးကို တာဝန် ယူရသည်။ စိန်ထော်နီ ကျောင်းမှ ဂေါ်ရာကုန်းသို့ တပ်များ ပြောင်းရွှေ့ ပြီးနောက် ဖျာပုံမှ တပ်များကို တာဝန်ယူ သင်တန်းပေးကာ အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထို့နောက် အင်းစိန်ခရိုင်တပ်များကို အုပ်ချုပ်ရန် ထပ်မံ တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရပြီး အင်းစိန်တပ်များကို စုရုံးကာ ပဲခူးမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
ဘီဒီအေ တွင် တာဝန်ထမ်းခြင်း
ကိုစိန်ဝင်းသည် ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ကို ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီ-ဒီ-အေ)အဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဘီ-ဒီ-အေတပ်ရင်း(၃) စက်သေနတ်ကြီး တပ်စု တပ်စုမှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ တပ်ရင်းများရှိ အရာရှိ(၁၀)ဦးစီ လူပေါင်း(၃၀)၊ မင်္ဂလာဒုံ- ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ ပထမပတ် သင်တန်း တက်နေသူများ နှင့်အတူ ရွေးချယ်ခံယူ၍ သွားရောက်စစ်ပညာ သင်ယူရန်ဖြစ်သည်။ ရွေးချယ်ထားသည့် အရာရှိများကို တပ်ရင်းများတွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။ ဂျပန် အကြံပေး အရာရှိ ဒိုးအိ မှာ သူ တာဝန်ယူ ရသည့် တပ်ရင်း (၂)မှ အရာရှိ(၁၀)ဦးကို ပညာသင် အဖြစ် အားလုံး အရွေးချယ် ခံရစေချင်သည်။ စစ်ပညာများကို တပ်ရင်းတွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အရာရှိများမှာ ဘီ-အိုင်-အေတွင် တပ်မှူး။ ဘီ-ဒီ-အေ၌ သုံးလိုင်းတစ်ပွင့် ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသူများကို ဂျပန် အကြံပေး အရာရှိများမှ ဂျပန်ပြည်သို့ စစ်ပညာ သင်ယူရန် စေလွှတ် လိုကြသည်။ နိုင်ငံတော် လွတ်လပ်ရေး မရရှိသေးပေ။ နံနက်ပိုင်း စစ်ပညာ သင်တန်း ပြီးသည့်အခါ နေ့လယ်တွင် သင်တန်းသား အရာရှိ ၃၀ မှ ပျဉ်းမနား ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်၌ ဂျပန်စာ သင်ယူခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ကြီး စိန်ဝင်းသည် သင်တန်းသား ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဂျပန်စာ သင်ကြား ပို့ချပေးသူမှာ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ဂျပန်ကြံပေးအရာရှိဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့တွင် စစ်သင်တန်းများ ပြီးသည့်အခါ တပ်ရင်း (၂) ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ သိမ်ဖြူလမ်း ဝန်ကြီးများရုံး နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် အထက်တန်းကျောင်း အဆောက်အအုံရှိ ဦးဥတ္တမ - ဂတ်ကော ဂျပန်ဘာသာ စာသင် ကျောင်းကြီးတွင် အရာရှိ ၃၀ အား အထူး အစီအစဉ် အရ ထိုကျောင်းကြီးတွင် ဂျပန်စာ အချိန်ပြည့်သင်ခဲ့ရသည်။ တပ်ရင်း(၂)မှ တပ်ခွဲမှူး မှာ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတွင် အထက်ဗမာပြည်တိုင်းမှူး၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၌ ကျဆုံးသွားသူ အောင်ပန်းမြို့တွင် အထိန်းအမှတ်ကျောက်တိုင် စိုက်ထူ ဂုဏ်ပြုခံရသူ၊ စစ်ကျောင်းကြီးများ ရှိနေ သည့်တပ်နယ်ကို ဗထူးတပ်မြို့ ဟု သတ်မှတ် ဂုဏ်ပြုခံရသော ဗိုလ်မှူး ဗထူး ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ကြီး စိန်ဝင်းသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ် နှင့် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် တွင် ထားဝယ်မြို့ မှ လိုက်ပါ လာခဲ့သည်။
ကရင်ကျွန်းချောင်း
ကရင်ကျွန်းချောင်း
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
တောင်ပေါ်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်ပေါ်ရွာ (Taungpaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၅ ဦး၊ မ ၁၀၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
သစ်ကုလားအုတ်
သစ်ကုလားအုတ်၏ မူလနေထိုင်ရာဒေသမှာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှသည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအထိ ကျယ်ပြန့်သော အာဖရိကတိုက် တစ်တိုက်လုံးဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ၌မူ ဆဟားယားသဲကန္တာရနှင့် ဇမ်ဗီဇီမြစ်အကြားရှိ အာဖရိကတိုက်အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း လွင်ပြင်များ၌သာ တွေ့ရ တော့သည်။ သစ်ကုလားအုတ်သည် မြက်ပင်များ အလွန်ရှားပါးသော အဆိုပါခြောက်သွေ့သော ဒေသများ ၌ ပေါက်ဖွားသဖြင့် ယင်းတို့၏အစာမှာ သစ်ရွက်များသာ ဖြစ်ချေသည်။ သို့သော် ထိုဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်များ၏ အကိုင်းများမှာ မြေကြီးမှ အလွန်မြင့်သော နေရာများ၌သာ ရှိကြသည်။ ထိုအကိုင်းများမှ အညွန့်အတက်အရွက်များကို မှီအောင်စားနိုင်ရန် သစ်ကုလားအုတ်တွင် အဆမတန် ရှည်လျားသော လည်တံနှင့် ခြေထောက်များ ရှိရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအညွန့် အတက် အရွက်များကို မိမိရရ ကိုက်ဖဲ့နိုင်ရန်အတွက်လည်း အပေါ်နှုတ်ခမ်းမှာ ရှည်ထွက်လျက် ရှိပြီးလျှင် လျှာမှာလည်း တစ်တောင်ခန့် ရှည်လျားသည်။ ဤသည်တို့ကား သဘာဝ၏ ပြုပြင်မှုပင်တည်း။ သစ်ကုလားအုတ်၏ လည်တံမှာ အလွန်ရှည်လျားသော်လည်း လည်ချောင်းရိုးအဆက်မှာ အခြား တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ ခုနစ်ဆက်သာ ရှိသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ရေမြင်းသည် အလွန်တုတ်ခိုင်သော သတ္တဝါ ဖြစ်၍ လည်ပင်းမှာ အလွန်တိုသော်လည်း အရိုးဆက် ခုနစ်ဆက်ပင် ရှိသည်။ ဤသို့ လည်တံရှည်သလောက် အရိုးဆက် မများသောကြောင့်လည်း သစ်ကုလားအုတ်သည် လည်တံကို ငန်းများကဲ့သို့ ပျော့ ပျော့ပျောင်းပျောင်း လှည့်ပတ်ချင်သလို မလှည့်ပတ်နိုင်ဘဲ တောင့်တောင့်ခိုင်ခိုင်နှင့်သာ ရှိနေလေသည်။ သစ်ကုလားအုတ်သည် ထနောင်းပင်မျိုး၊ နန်းလုံးကြိုင်ပင်မျိုးကဲ့သို့ ဆူးရှိသောအပင်များမှ အရွက်များ ကို လိုက်လံ စားသောက်လေ့ရှိ၏။ ထိုအရွက်များကို လှမ်းစားနေသည့် အခါမျိုး၌ ယင်း၏ လည်တံရှည်ကြီးသည် သစ်ကိုင်းကဲ့သို့၎င်း၊ အဝါနှင့် အညိုပြောက်များရှိသည့် ယင်း၏ကိုယ်လုံးမှာ သစ်ပင်အုပ်များပေါ်သို့ နေပြောက်ထိုးနေဘိသကဲ့သို့ တစ်ကိုယ်လုံးမှာ သစ်ပင်နှင့် ရုတ်တရက် ခွဲမရ အောင်ရှိနေသဖြင့် ရန်သူများ မြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းလေသည်။ ယင်းသို့ သစ်ရွက်များကို အေးအေးသာသာ လှမ်း၍စားနေစဉ် သစ်ကုလားအုတ်၏ ဦးခေါင်းသည် ရန်သူကိုစောင့်ကြည့်နိုင်ရန် မျှော်စင်သဖွယ် ရှိနေလေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ရန်သူ၏အရိပ်အရောင်ကို ရိပ်ခနဲမြင်လိုက်လျှင် ဖြစ်စေ၊ ရန်သူ၏ အသံကို ချွတ်ခနဲ ကြားလိုက်လျှင်ဖြစ်စေ ခြေကုန်သုတ်၍ ပြေးတတ်လေသည်။ သစ်ကုလားအုတ် မျိုးစိတ်တစ်ခုတွင် အထီးရော အမတွင်ပါ ဦးချိုများရှိတတ်သော်လည်း များ သောအားဖြင့် အထီးများ၌သာ ဦးချိုများ ရှိကြသည်။ ဦးချိုဟု ဆိုရသော်လည်း ကျွဲ နွား ဦးချို တို့ကဲ့သို့ အလွန်မာကြော သည်မဟုတ်ဘဲ ချိုစောင်း၌ ဦးချိုကဲ့သို့ ချွန်ထွက်နေသည့် ဦးချိုယောင်ယောင် မျှသာဖြစ်၍ အရေပြားဖြင့်လည်း ဖုံးအုပ်လျက် ရှိပြီးလျှင် ထိပ်တွင် အမွှေးကြမ်းများအစုလိုက် ဖုံးလျက် ရှိသည်။ ထိုဦးချိုယောင်ယောင် နှစ်ခုကြားရှေ့တွင် လည်း အောက်ခံအရိုးသည် ကုန်းတန်းကလေးသဖွယ် အလယ်တွင် ခပ်ခုံးခုံး ရှိနေသောကြောင့် ယင်းကိုလည်း တတိယဦးချိုဟု ခေါ်လိုက ခေါ်နိုင်သေးသည်။ သစ်ကုလားအုတ်၏ ဦးခေါင်းနေပုံမှာ သမင် ဒရယ်တို့၏ ဦးခေါင်းပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ရှိပြီးလျှင် မျက်လုံးများမှာလည်းသမင် ဒရယ်မျက်လုံးများနှင့် များစွာတူလေသည်။ သစ်ကုလားအုတ်၏ ခြေလက်များတွင် ခွာများရှိ၍ အလယ်၌ နှစ်ခြမ်းကွဲလျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင် နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ သမင်၊ ဒရယ် တို့ကဲ့သို့ စမြုံ့ပြန်တတ်သော တိရစ္ဆာန်မျိုးလည်း ဖြစ်သည်။ သစ်ကုလားအုတ်၏ သွားလာ ရွေ့ရှားမှုဟန်သည် ကိုယ်ထည်တည်ဆောက်ထားပုံကဲ့သို့ ထူးဆန်းပေသည်။ ယင်းသည် ဖြေးဖြေးသက်သာ ပြေး၍မရဘဲ လျင်မြန်သောနှုန်းဖြင့် ကဆုန်ပေါက်၍ ပြေးတတ်သည်။ အကယ်၍ မပြေးဘဲ လမ်းလျှောက်သွားပါက လည်တိုင်ကိုမော့ကာ ဣန္ဒြေရရနှင့် ဖြေးဖြေးသက်သာ လျှောက်လေ့ရှိသည်။ သစ်ကုလားအုတ်၏အသားသည် အလွန်ကောင်း၍ လူများဈေးကြီးပေး ဝယ်ကြသည်။ အရေခွံကိုကား သားရေအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
နေအချင်းဝက်
695,700 km သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ၁၀ ဆရှိသော ပျမ်းမျှအချင်းဝက်၊ ကမ္ဘာ၏ ၁၀၉ ဆရှိသောအချင်းဝက်နှင့် နေမှ ကမ္ဘာသို့အကွာအဝေး၏ ၂၁၅ ပုံ ၁ ပုံ AU အကွာအဝေးဖြစ်သည်။
ရှင်အဂ္ဂဓမ္မ
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
၂။ မောဂ္ဂလာနဗျာကရဏနိသျ၊
ကံ
ကံ (၃)မျိုး
၁။ ကိုယ်ဖြင့် ပြုလုပ်မှု ကာယကံ၊
ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ
လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝတွင် အကျိုးမပေး။ နောက်ဘဝမှ အကျိုးပေး၏။ နောက်ဘဝမှ အကျိုးပေးမည့်ကံ ဖြစ်သည်။
ကံကိစ္စ (၄) မျိုး
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်မှာ စေတနာကံ၏ အကျိုးပေးသည့် အချိန်ကာလနှင့် ပတ်သက်သည်များ ဖြစ်သည်။ ကံသည် ဆောက်ရွက်ချက် အနေဖြင့်လည်း လေးမျိုးကွဲပြား၏။
ဂရုကကံ
မိဘကို သတ်ခြင်းကဲ့သို့သော “ပဉ္စာနန္တရိယကံ”၊ ဈာန်ရခြင်းကဲ့သို့သော “မဟဂ္ဂုတ်ကံ” တို့သည် မည်သည့်ကံကိုမျှ အခွင့်မပေးဘဲ မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ပဋိသန္ဓေကို အကျိုးပေးသည်။ “ဂရုကကံ” သည် အင်အားစွမ်းရည် ကြီးသောကံဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
နွားအကျင့်ကျင့်သော ကောလိယ၏သား ပုဏ္ဏအား ဘုရားရှင် ဟောကြားသော ကံတရား ၄ မျိုး
၄။ မမည်း မဖြူသော ကံ, မမည်းမဖြူအကျိုးရှိသော ကံ။
ကံ ၁၂ ပါး (ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်နည်း)
၄။ အဟောသိ ကမ္မံ နတ္ထိ ကမ္မဝိပါကော = အတိတ်ဘဝ၌ ကြိုးစား အားထုတ်ခဲ့ပြီး၍ ယခုပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ အကျိုးပေးခွင့် မရရှိသော ကံ၊
ကံ ၁၆ ပါး (အဘိဓမ္မာနည်း)
၅။ ဂတိဝိပတ္တိကို အကြောင်း ပြု၍ အကျိုးပေးတတ်သော အကုသိုလ်ကံ၊
ရေမသိန်ရွာ
ရေမသိန်ရွာ
ဆင်ပိုက်ရွာ၊ အောင်ဗလ
ဆင်ပိုက်ရွာ၊ အောင်ဗလ
ဂျဝါဟာလာနေရူးဆု
ဆုချီးမြှင့်ခံရသူများ
၉။ ဂျူးလီးယက် နီရီရီ(၁၉၇၃)
၁၀။ ရောပရီဘစ်တ်(၁၉၇၄)
၁၂။ ဂူစီပီတူစီ(၁၉၇၆)
ငါးပယ်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ငါးပယ်ရွာ (Ngarpei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ လင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၇၈ ဖြစ်သည်။
မာဝါခေါရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟံသာဝတီ (၃၂)မြို့စာရင်း
သက္ကရာဇ် ၅၁၇ခုနှစ် သမလ မင်းစ၍ မြို့တည်ထောင်ပြုစုကြသည်။ ဟံသာဝတီပြည်ကြီး သမုတ်၍
ပေါင်း(၄)မြို့ကို တည်ထောင်ပြုစုကြောင်းကို ပြဆိုထားလေသည်။
ငါးပယ် (မြောက်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထားဝယ်မြို့
စပါးတောင်
စပါးတောင်သည် ထားဝယ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင်ရှိသည်။ ထားဝယ်မြို့ အရှေ့ဘက် ပေါက်တိုင်းတံတားမှ တောင်တက်လမ်းအစ တောင်ပွားဘုန်းကြီးကျောင်းတိုက်အထိ တစ်မိုင်ကျော်ကျော်ခန့်သာ ဝေးသဖြင့်၊ ကျန်းမာရေးအတွက် လမ်းလျှောက်သူများ၊ ခြေလျင်ခရီးထွက်သူများ (hikers) နှင့် စက်ဘီးစီးသူများအကြား ကျော်ကြားအသုံးများသောနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မင်းစိန်
သီရိပျံချီ ဒေါက်တာ ဦးမင်းစိန် (၁၈၉၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၆ - ၁၉၇၈ နိုဝင်ဘာ ၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဆရာဝန်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဆေးဘက်စစ်မှုထမ်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းရာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရာထူးရခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဆေးရုံအုပ်အဖြစ်၎င်း၊ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်တို့၌ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်၎င်း အမှုထမ်းသည်။
လယ်ခိုဒိုးခိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်သာရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကန်သာရွာ (Kanthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ချောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၉ ဦး၊ မ ၈၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအူငယ်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ
ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေမှု
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ၏ အခြေခံကျသော သွင်ပြင်လက္ခဏာတစ်ရပ်မှာ ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်ခြင်း ရှိမရှိပင် ဖြစ် သည်။ ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတစ်ရပ်ကို ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တစ်ရပ်အနေဖြင့် သာမန်ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေများနှင့် ပတ်သက်ပြီး ၎င်း၏ ပုံမှန်လုပ်ငန်း အစိတ်အပိုင်းအနေဖြင့် မည်သည့် နည်းနှင့်မျှ မပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း ကွဲပြားခြားနားပြီးပို၍ ကြီးလေးသော လုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့်သာ ပြင်ဆင်နိုင်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်ကို အတည်ပြုရန်အတွက် အထူးအဖွဲ့တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းရန် လိုအပ်ကောင်းလိုအပ်မည် သို့မဟုတ် တည်ရှိသော ဥပဒေပြုအဖွဲ့များ၏ အဖွဲ့ဝင်များမှ ထောက်ခံမဲအချိုးအစားသည် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်း စဉ်ကထက် ပို၍မြင့်မားရမည်။
အရေးပေါ် အခြေအနေ
ခြွင်းချက်ဖြစ်သည့် အခြေအနေများတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ပုံစံအချို့ကို ကြေညာခြင်းအား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ များစွာတို့မှ ခွင့်ပြုထားပြီး ထိုအတောအတွင်းတွင် အခွင့်အရေးနှင့် အာမခံချက်အချို့တို့ကို ဆိုင်းငံ့ထားသည်။ ထိုတမင် ရည်ရွယ်သော လွတ်ပေါက်ကို လူ့အခွင့်အရေးအား ဂရုမထားဘဲ သဘောထားကွဲလွဲမှုကို ဖိနှိပ်ရန် အစိုးရ အားခွင့်ပြုသည့်အနေဖြင့် လွဲမှားစွာ အသုံးပြုနိုင်ပြီး အသုံးလည်းပြုခဲ့ကြသည်။
မှန်ကုန်းရွာ၊ သောင်
မှန်ကုန်းရွာ၊ သောင်
အငူမော် (ကုန်းတန်း)ရွာ၊ အငူမောကုန်တန်း
အငူမော် (ကုန်းတန်း)ရွာ၊ အငူမောကုန်တန်း
ပုပ္ပါးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငရုတ်ခင်းရွာ
ငရုတ်ခင်းရွာ
လနရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
လနရွာ(Lana)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ခနားပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၃၅၁ ဖြစ်သည်။
တီထွင်ခြင်း
ခေတ်သစ် စက်ကရိယာအမျိုးမျိုးများနှင့် ထွင်ခဲ့ကြသည့် ပစ္စည်းများ၏စာရင်းကို ကောက်ယူမည်ဆိုလျှင် ဆုံးနိုင်မည်ပင် မဟုတ်ချေ။ ယင်းသို့ ထွင်ကြရာတွင် သိပ္ပံကဝိကြီးများသည် မည်သည့်အကျိုးကျေးဇူးကိုမျှ မမြော်လင့်ခဲ့ကြဘဲ၊ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများ၏ ဗဟုသုတတိုးပွားမှုကိုသာ ရည်ရွယ်ရင်း ရှိကြလေသည်။ တီထွင်မှုများကို မတရားအသုံးမပြုနိုင်ကြစေရန် တီထွင်သူများ မူပိုင်ခွင့်ကို မှတ်ပုံတင်ထားကြရလေသည်။ ထိုသို့ မှတ်ပုံတင်ရာတွင် တီထွင်မှုများ၏ အကြောင်းရင်းများကို အသေးစိတ်အားဖြင့် ဖော်ပြကြရလေသည်။ ထိုနောက် မော်တော်ကားများ၊ ရေငုပ်သင်္ဘောများ၊ လေယာဉ်ပျံများနှင့် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ခွဲစိတ်ကြည့်ရှုနိုင်သော ကရိယာများကိုလည်း ထွင်လာခဲ့ကြပြီးလျှင်၊ တိကျမှန်ကန်စွာ တိုင်းတာနိုင်သည့် နည်းများကိုလည်း ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ ထို့ပြင် သာမျွန်နစ်ဗားခေါ် လေဟာပြွန်ကိုလည်း ထွင်ခဲ့ကြသေး၏။ ထိုလေဟာပြွန်ကိုသာ မထွင်နိုင်ကြလျှင်၊ ဝိုင်ယာလက်နည်း(ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း)ဖြင့် ပေးပို့ကြသည့် သတင်းများသည် ယခုကဲ့သို့ တိကျမှန်ကန်နိုင်ကြမည် မဟုတ်ချေ။ လိုလေသေးမရှိ ခေတ်မှီစွာ နေထိုင်နိုင်ကြခြင်းမှာလည်း၊ အထက်ဖော်ပြပါ အရင်းခံ တီထွင်မှုများကို ပို၍ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်လေသည်။
အငူမော် (ရခိုင်)ရွာ၊ အငူမော်
အငူမော် (ရခိုင်)ရွာ၊ အငူမော်
စစ်စလီငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
ကော်ဖတ်
အဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် အံ့ဖွယ်သစ်စေး
ကော်ဖတ်၏အာနိသင်ကို သိရှိသည်မှာနှစ်ပေါင်း ၁ဝဝကျော် မျှသာရှိသေးသော်လည်း ယခုအခါတွင် အမျိုးပေါင်း ၃ဝဝဝဝ ထက် မနည်းသောပစ္စည်းတို့တွင် ယင်းကို အသုံးပြုထားလျက် ရှိ၏။ မည်သို့သောစွမ်းအင်ထူးကြောင့် ကော်ဖတ် လုပ်ငန်း အရေးပါ အရာရောက်ရပုံကို ဤအကြောင်းရပ်တွင် ဖြေရှင်းထားလေသည်။
ကော်ဖတ်
ကော်ဖတ်စေးထုတ်ယူနိုင်သော အပင်မှာ ကမ္ဘာတွင် မျိုးပေါင်း ၁,ဝဝဝ ကျော်မျှရှိ၍ ကော်ဖတ်စေး အနည်း အကျဉ်းသာထွက်သော အပင်များကို ထည့်သွင်းရေတွက်လျှင် အပင်မျိုးပေါင်း ၁ဝ,ဝဝဝ ပင် ကျော်ပေဦးမည်။ သို့သော် ယခုအခါ ကော်ဖတ်စေးကို အများဆုံး ထုတ်ယူလျက်ရှိသည့် အပင်မျိုးကား ဟီးဗီယခေါ် အပင် မျိုးဖြစ်သည်။ ဤအပင် သည် တောင်အမေရိက တိုက်၊ အထူးသဖြင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ အမေဇုန်မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် သဘာဝအလျှောက် ပေါက် ရောက်သော အပင်မျိုးဖြစ်၏။ ထိုအပင်မျိုးမှရသော ကော်ဖတ်ကို ရှေးဦးစွာ ဘရာဇီးနိုင်ငံ ပါရာမြို့မှ ရရှိသည့် အတွက် ယနေ့တိုင်အောင် ပါရာကော်ဖတ် ဟု ခေါ်တွင်လျက် ရှိသည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် ထွက်လျက်ရှိသည့် ကော်ဖတ် အနက် ရာခိုင်နှုန်း ၉ဝ ခန့်ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ဒတ်ချ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများမှ ရရှိသည်။ ဘရာဇီး နိုင်ငံနှင့်တကွ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လိုက်ဗီးရီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းတို့မှ ကော်ဖတ်ထွက်သော်လည်း အထက်ပါ ဒေသများနှင့်စာသော် အနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်သည်။
မကြီးနီ (မြောက်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မကြီးနီ (မြောက်)ရွာ (Magyini(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မကြီးနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၆၁ ဖြစ်သည်။
၁၉၇၆ လောင်းလင်ငလျင်
ငလျင်ကြောင့် လောင်းလင်မြို့တွင် သေဆုံးသူမရှိခဲ့ပေ။ Baoshan, Lincang and Dehong စသည့် မြို့ကိုးမြို့တွင် ၉၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ၄၅၁ ဦးတို့သည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရခဲ့သည်။ ၁၈၈၃ စတုရန်းကီလိုမီတာအတွင်းရှိ အဆောက်အဦ ၄၂၀၀၀၀ ခုတို့သည် ပြိုကျခဲ့သည်။
မကွေးမြို့
ကျန်းမာရေး၊ပညာရေး
မကွေးတိုင်းပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးနှင့် ဆေးတက္ကသိုလ် သင်ကြားရေးဆေးရုံတို့ ရှိသည်။ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း (၄)ကျောင်းနှင့် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် ၆ ခု ရှိသည်။
ထင်ရှားသော နေရာများ
မကွေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော နေရာများမှာ-
ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော်
အနှစ်ချုပ်
၉။ နဝကနိပါတ်- ဂိဇ္ဈဇာတ်အစ တိတ္တိရဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၂-ပါဝင်သည်။
၁၁။ ဧကာဒသကနိပါတ်- မာတုပေါသကဇာတ်အစ သုပ္ပါရကဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၉-ပါဝင်သည်။
ဇာတ်တော်တို့၏ ကာလအပိုင်းအခြား
သတ္တနိပါတ် (ဇာတ်နံပါတ်-၁၀၊ ဗက(ဗြဟ္မာ)ဇာတ်) - တစ်ခုသောကမ္ဘာ
ကံကျွန်းကြီးရွာ
ကံကျွန်းကြီးရွာ
ဖိုင်ထိန်းယန်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနုမြူနိုင်ငံကြီးများ
(၃) ၊ ၁၉၅၂-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃-ရက်နေ့က ဩစတြေးလျတိုက်၏ အနောက်မြောက်ဘက်မိုင် ၅၀-ကွာမွန်တီတလိုကျွန်းစု၌ စတင်ဖေါက်ခွဲခဲ့သည်။
မြို့ချောင်းမြို့ဟောင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
တီဆိုင်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
တီဆိုင်းရွာ (Tihseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
မေဆွိ
ထွက်ရှိခဲ့သောတေးစုများ
မေဆွိသည် သူမ၏ ဂီတသက်တမ်းတလျှောက် ဂီတဟန် အမျိုးမျိုးရှိသည့် သီချင်းပေါင်း ရာကျော်၊ တစ်ကိုယ်တော် တေးစုပေါင်း ၁၂၀ ကျော်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၀ နှစ်ကျော် နားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စီးရီးအသစ်တစ်ခုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မေဆွိရိုက်ကူးခဲ့​သောရုပ်ရှင်ကားများ
• # သုံးထောင်ပြည့်ခန်းသာလယ်မှာ(သုမောင်. ကျော်သူ. ဆွေဇင်ထိုက်. မေဆွိ) ဇာတ်ဆောင်
• # ပွဲတိုင်းကျော်(ရန်အောင်. မေဆွိ) ဇာတ်ဆောင်
• # ဒါလည်းခွင့်လွှတ်တယ်(ကျော်သူ. မေဆွိ) ဇာတ်ဆောင်
• ၁၉၉၃
• # စွန်ရဲ(ရန်အောင်. မေဆွိ) ဇာတ်ဆောင်
မေဆွိ  ရိုက်ကူးခဲ့သောဗီဒီယိုဇာတ်ကားများ  (၁၉၈၉- ၁၉၉၂)
• # တစ်ခါက  (ရဲအောင်. မေဆွိ. စိုးမြတ်သူဇာ)
• # နှင်းဆီနှင့်အိပ်စက်ခြင်း    (ဇင်ဝိုင်း. မေဆွိ)
ကုန်းစီ (ရှေ့)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေဆွိ
မေဆွိ  ရိုက်ကူးခဲ့သောဗီဒီယိုဇာတ်ကားများ  (၁၉၈၉- ၁၉၉၂)
• # သဲလည်းသဲတဲ့မသဲပို    (ကိုကိုလင်းမောင်. မေဆွိ) မြင့်မြင့်ခင် ကိုင်ဇာ အနမ်းပန်း
လိပ်ပြာကြီးအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်
ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်
ဓမ္မိကချောင်၌ ဝိပဿနာ ဓူရာဝဟဖြစ်ကုန်သော ပဋိပတ္တိ သာသနဝန်ထမ်း ရဟန်းသံဃာတော် သုံးရာ ကျော်ရှိသည့်ပြင်၊ လူသူလေးပါးတို့နှင့် ရောပြွမ်းထွေးရှက် ဝင်ထွက် သွားလာခြင်း တို့ဖြင့် ဝိဝေက မရလောက်အောင် စည်ကားပြည့်သိပ်လာသည်ဖြစ်၍၊ ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်သည် ဝါလနီးတိုင်း ဓမ္မိကချောင်မှ မြောက် မြန်မာ ၆ တိုင်ဝေးကွာသော မင်းကွန်း ရွှေမြင်တင်တောင်သို့ ကြွရောက်၍ ဝါကပ်တော်မူလေသည်။
ကွမ်းသီးမြောင်
ကွမ်းသီးမြောင်
လဖိုင်ကထောင်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
လဖိုင်ကထောင်ရွာ(Lahpaikahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ လဖိုင်ကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၈၄ ဖြစ်သည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း
ရဟန်းဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၂၀၃-ခုနှစ် အသက် ၂၀-ပြည့်လေသော် ငါးရံ့အို-မြစ်စုတ်ရွာကျောင်းမှ ငှက်ပျောတော ရွာကျောင်း ငယ်ဆရာ ဘုန်းတော်ကြီးဦးဆန်းထံသို့ ပြန်ခဲ့၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလေသည်။ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ ပြန်သောအခါ၌လည်း ငှက်ပျောတောရွာကျောင်း၌ ကြာရှည်စွာ သီတင်းသုံးတော်မမူ။ ငါးရံ့အို-မြစ်စုတ်ရွာကျောင်းသို့ပင် ပြန်ကြွတော်မူကာ မာတိကာ ဓာတုကထာ ယမိုက် ပဋ္ဌာန်းဟု ဆိုအပ်သော ညဝါကျမ်းများကို ကြိုးပမ်း သင်ကြားတော်မူလေသည်။
မင်းမှုထမ်းဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၂-ခုနှစ်အတွင်း မင်းတုန်းမင်း အထွတ်အမြတ်သို့ရောက်တော်မူလေသည်။ ထိုအခါ “မင်းလှသိင်္ခသူ” ဟူသော “မင်း”တပ်ဘွဲ့နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ရွာသစ်ကြီးရွာကို ရွာစား သနားတော်မူ ပြီးလျှင် ရွှေတိုက်စိုးခန့်တော်မူပြန်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၂၀-ပြည့်နှစ်အတွင်း စာရေးတော်ကြီး သပြေငါးရွာစားအရာနှင့် ထမ်းရွက်၍နေစဉ် “မောင်တိုး၊ ရွှေတောင်နန္ဒသူတို့ရေးသားသည့် ရာမရကန် ငွေတောင်ရကန်များသည် နာပျော်ဘွယ်မျှသာ သပ္ဖပ္ပလာပ ဖြစ်သောကြောင့် အကျိုးကျေးဇူးမများ။ သို့ဖြစ်၍ နာပျော်ဘွယ်လည်းဖြစ်အောင် အကျိုးကျေးဇူး လည်းများအောင် မဟာနိပါတ်နေမိဇာတ်-ကို ရကန်ရေးသား ဆက်သွင်းရမည်” ဟုအမိန့်တော်မြတ်အရ “မင်္ဂလာအောင်ကိန်း” ချီ “နေမိ-ရကန်” ကို ရေးသား ဆက်သွင်းရလေသည်။
ကင်းဝန်ဖြစ်လာခြင်း
၁၂၃၂-ခုနှစ်တွင် အောက်မြစ်စဉ် မြို့ရွာများမှာ အင်္ဂလိပ်ပိုင် နယ်မြေနှင့် နီးစပ်ယှက်တင်နေ၍ ဆက်သွယ်မှု ပြေပြစ်လျက် ရာဇဝတ်ရေး ကင်းလွတ် လုံခြုံအောင် ကင်းဝန်မင်းကြီးကို ထိုမြစ်စဉ်ရှိ ဝန် ၊ စစ်ကဲ ၊ အကြီးအအုပ် စသူတို့ကို ကြီးကြပ် အုပ်ချုပ်ရန် ခန့်ထားခဲ့လေသည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် မင်းလှမြို့မှနေ၍ ဤအရေးကြီးသော တာဝန်ကြီးကို ကျေပွန်အောင် ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေး
မိမိတန်ခိုးမှိန်စဉ်တွင် ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့သော်လည်း မိမိဆောင်ရွက်နိုင်သည့်အခါ၌ ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုမှတစ်ပါး ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ငွေဝယ်ကျွန်စနစ်ကို တိုက်ဖျက်ခဲ့၏။ ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် သူ၏အစီအမံဖြင့် သူတစ်ပါးအိမ်တွင် ကြေးယူ၍ ကျွန်အဖြစ် အသက်မွေးနေကြသော လူကြီး ၂၄၀၊ ကလေးသူငယ် ၁၁၅၄ ယောက် ကို ငွေအမ်းရွေးယူပြီးလျှင် သူတို့ဆန္ဒအလျောက် သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့၏။ ထိုအစီအမံတို့ကို အစိုးရအနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့၏။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်း ၊ စာပေများ
ကင်းဝန်မင်းကြီး ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ မြန်မာ စာပေလောကတွင် များပြားလှသည်။ ကဗျာဘက်တွင် ရတု ၊ အိုင် ၊ ရကန် ၊ သဖြန် ၊ တေးထပ် ၊ ဧချင်း ၊ မော်ကွန်း ၊ လူးတား ၊ ပျို့ စသည်ဖြင့် မျိုးစုံကို ပြောင်မြောက်စွာ ရေးသားခဲ့သည်။ ထင်ပေါ်သော ကျမ်းများမှာ စကားပြေဖြင့် လန်ဒန်သွား ၊ ပြင်သစ်သွား နေ့စဉ် မှတ်တမ်းများ ၊ ဓမ္မသတ် (၃၆) စောင်ချုပ် ၊ အမွေမှု ဓမ္မသတ် ၊ အိမ်မှု ဓမ္မသတ် ကျမ်းနှင့် အခြား စာပေများ ဖြစ်သော တိဏ္ဍုကပျို့ ၊ ရတနာ နဒီ မော်ကွန်း ၊ ဓမ္မသတ် လင်္ကာများ ၊ အဍသံခေ ပဝဏ္ဏနာ ၊ ပကိဏ္ဏကဍ ဓမ္မသတ် လင်္ကာတို့ ပါဝင်သည်။ ဂီတဘက်တွင် ယိုးဒယား ၊ ပတ်ပျိုး ၊ ဟန်ချင်းများ ရေးဖွဲ့ခဲ့လေသည်။
မယ်လိုဒီ
မယ်လိုဒီ (Melody; ၁၉၈၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။
ကုန်းစီ (အနောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကုန်းစီ (အနောက်)ရွာ (Konesi (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ
အခြားဝက်ဘ်ဆိုက်များ
ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ
အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ
သမိုင်း
ထိုအခါ အီဂျစ်သည်လည်းကောင်း၊ အီတလီသည် လည်းကောင်း အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံ၏ ယိုယွင်းပျက်ပြား နေသော အခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူလျက် ပင်လယ်နီ ကမ်းခြေဒေသများကို တိုက်ခိုက်လာသည်။ ယင်းသို့ အကွဲကွဲ အပြားပြားဖြစ်၍ ဆိုးရွားနေသော အခြေအနေကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းနိုင်သူကား ဒုတိယ မင်းနလစ်ဘုရင် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုမင်းသည် အီတာလျံတို့နှင့် ခေတ္တစစ်ပြေငြိမ်းကာ အီတာလျံ တို့၏ ကြီးစိုးမှု ကို တစ်ဖက်တွင်ခံယူ၍ တစ်ဖက်တွင်မူ နိုင်ငံအင်အားကို ပြန်လည်စုစည်းသည်။ အင်အားတောင့်တင်း လာသောအခါ အီတာလျံတို့အား တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ရာ အီတာလျံတို့သည် အီသီအိုးပီးယားအား လက်လွှတ် ခဲ့ရသည်။ ဒုတိယ မင်းနလစ်သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ချစ်ကြည်စွာ ဆက်ဆံ၍ ဗြိတိသျှဆိုမာလီလန်၊ ဆူဒန်နှင့် အီသီအိုးပီးယားတို့၏နယ်နိမိတ်တို့ကို သတ်မှတ်ပိုင်းခြားစေခဲ့သည်။ ထိုမင်းလွန်သည့်နောက် မြေးတော် လက်ဂျယာစုသည် ၁၉၁၃ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းဆက်ခံသည်။ ထိုမင်းသည် အစ္စလာမ်အယူဝါဒသို့ ကူးပြောင်း၍ အစ္စလာမ်သာသနာကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်ကတကြောင်း၊ တူရကီနှင့် ဂျာမနီဩဇာကို ခံယူကာ မိမိနိုင်ငံအား ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဝင်ရောက်ရန် အားထုတ်ခဲ့သည်က တစ်ကြောင်း တို့ကြောင့် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် နန်းချခံရပြီးလျှင် မင်းနလစ်၏ သမီးတော် ဇောဒိတူအား ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် နန်းတင်ကြသည်။ မင်းနလစ်၏ မြေးတော် ဝမ်းကွဲ ရတ်စတဖာရီ မကုန်နင်သည် နန်းစောင့်မင်းသားကြီး ဖြစ်လေသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် နှင့် တည်နေရာ
ခရစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ မြို့တော်ဖြစ်လာသော အဒစ်အဗားဗားမြို့တွင် လူဦးရေ ၆၈၃ ၅၃ဝ(၁၉၇၂ခုနှစ် စာရင်းအရ) ရှိသည်။ နိုင်ငံရေးအရလည်းကောင်း၊ ကုန်သွယ်စီးပွားရေးအရလည်းကောင်း အရေးပါသော အခြားမြို့များမှာ ဒီရေဒဝါး(လူဦးရေ၅ဝ ဝဝဝ)နှင့် လူဦးရေ ၂၅ဝဝဝ မှ ၃၅ဝဝဝ ရှိကြသော ဂျင်မာ၊ ဒေစီယေ၊ ဂွန်ဒါနှင့် ဟာရာတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။ အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံသည် မြေတွင်းသယံဇာတပစ္စည်း များဖြင့် ကြွယ်ဝလှသည်။ တောင်ပိုင်းရှိ အဒိုလာမြို့ အနီးမှ ရွှေထွက်သည်။ သံ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ ပလက်တီနမ်တို့လည်း ထွက်သော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေး အခက်အခဲများကြောင့် ထိထိရောက်ရောက် တူးဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ နိုင်ငံအတွင်း ရေနံ ရှာဖွေခွင့်ကို အမေရိကန်နှင့် ဂျာမန် ကုမ္ပဏီများအား ပေးအပ်ထားသည်။ ဆိုခဲ့သော သတ္တုများ အပြင် ဗောက်ဆိုက်၊ ငွေ၊ ကန့်၊ ကြေးနီ၊ ဆုန်း (ဟင်္သာ ပြဒါးရိုင်း)၊ ခနောက်စိမ်းတို့လည်း ထွက်သည်။ ဆားကိုလည်း နေရာဒေသများစွာမှ အတော်အသင့်ရရှိ၍ ပိုတက်ဆားကိုမူ အက္ခအဗ္ဗလွင်ပြင်များမှ ရရှိသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများမှ စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်းကြီးငယ်တို့မှ ရေအားလျှပ်စစ်ကိုလည်း ပေါပေါများများ ရရှိလေသည်။
သာယာအေးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ