cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကာ၊ ဦး (ပါမောက္ခချုပ်)
နိုင်ငံတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ပုံ
၁၉၂၃-ခုတွင် ဘီအီးအက်စ်(လက်ရွေးစင်တန်း)အဆင့်သို့တိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ဆရာကြီးသည် ၁၉၂၆ မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ကောလိပ်ပဲခူးဆောင် အဆောင်မှူး တာဝန်ဝတ္တရားများ ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၃၅-ခုတွင် အမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်ရမင်းဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၆-ခုတွင် ကထိကရာထူးဖြင့် ဘီအီးအက်စ်စီ (ပထမတန်း)သို့ ရာထူးထပ်မံ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
ဖုန်ဆန်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ဖုန်ဆန်ရွာ(Hponsan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လဂျာဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၂၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဂျာဂါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇ ဦး၊ မ ၄၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကျောင်းရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ကျောင်းရွာ (Kyaungywa)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ဂျောင်းတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၇၀ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းရွာ အမည်ကိုရှေးက ကျောင်းစုရွာ ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ဖူးပြီးယခုအခါတွင် ကျောင်းရွာ ဟုသာအသုံးပြုသည်။ ကျောင်းရွာသို့​ သွားမည်ဆိုပါကညောင်လေးပင်မြို့မှ မဒေါက်​မြို့ သို့လာရပြီး မဒေါက်မှတဆင့် မဒေါက်-ကျောင်းရွာ၊ဒုံဇရစ် စက်လှေစီး၍လာရသည်။ ကျောင်းရွာတွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းနှင့် တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊စက်လှေဆိပ် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂျောင်းတာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအမည်မှာ ကျောင်း ဖြစ်သည်။
တပင်ရွှေထီး
တတိယ အကြိမ်လုပ်ကြံခြင်း
ထိုသို့ဖြင့် ဟံသာဝတီသည် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တောင်ငူစစ်ရန်ကို ခံရပြီးနောက် ထူးဆန်းသည့် အခြင်းအရာများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ကြယ်များ ၇ ရက်တိတိကြွေခြင်း၊ ဇုတ်သုတ် (အစုတ်အကြေဟုလည်းဆိုသည်။) တွင် အလျား အတောင် ၄၀ဝ၊ အထု အတောင် ၅၀ ရှိ ငါးကြီးတင်ခြင်း၊ အိပြုံးတောင်(အိမ်ပြုံးတောင်) အလိုလိုပြိုကျခြင်း၊ တောင်ပို့နှင့် ကုန်းမြေများ နေရာရွေ့ပြီး မြေသားအက်ကွဲခြင်း၊ ကျီးတစ်ကောင် ဥကင်သ ရာဇပလ္လင်တွင် လာနားရာ ကျန်ကျီးများ ဝိုင်းအာကြခြင်း၊ ဇမလနိမိတ်ကျောက်တိုင် ပဲ့ကျခြင်း၊ ပဲခူးမြစ်ရေနောက်ကျိခြင်းတို့ ဖြစ်ကာ ပြည်သူတို့အကြားတွင် နိုင်ငံပျက်ကိန်း ကြုံပြီဟုဆိုကာ ကြောက်ရွံခြင်းကြီးစွာဖြစ်ကြ၏။ သက္ကရာဇ် ၈၉၈ တွင် တပင်ရွှေထီးသည် အထိန်းတော် မင်းရဲသိင်္ခသူ (ရှင်ရဲထွတ်၏ဖခင်)ကို မြို့စောင့်ထားလျက် ရှင်ရဲထွတ်ကို ရှေ့မှချီစေပြီး သတိုးဓမ္မရာဇာကို နောက်တပ်ဦးစီးစေကာ ဟံသာဝတီသို့ချီပြန်သည်။ ယခုတစ်ခေါက်အင်အားမှာ ရှေ့နှစ်ကြိမ်ထက်ကြီးပြီး တိုက်ဆင် ၂၀ဝ၊ မြင်းသည် ၈၀ဝ၊ သူရဲ ၇၀ဝ၀ဝဖြစ်ကာ တပ်ပေါင်း ၇ တပ်ရှိသည်။ ကော်လိယ အရပ်တွင် မွန်တပ်ကြီးနှင့် ရှေဲဖျားချီ ကျော်ထင်နော်ရထာတပ်တို့ ရင်ဆိုင်တိုက်ရာ အင်အားမမျှသော်လည်း တောင်ငူတပ်မှာ ရဲရင့်လှသည့်အတွက် မွန်တို့အကျအဆုံးများလျက် ဆုတ်ခွာရပြီး မွန်တပ်ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးဖြစ်သူ သမိန်ဖရူး နှင့်တကွ လူသူသုံ့ပန်းအများကို ဖမ်းရလေသည်။ တပင်ရွှေထီး ထံဆက်သရာ အလွန်ဝမ်းမြောက်အားရသဖြင့် စီးတော်မြင်း သတ္တရုဇေယျ ကို ဆုအဖြစ်ချီးမြှင့်သည်။ နောက် ဟံသာဝတီအနီးရှိ တနက်ခုံ အရပ်သို့ချီတက်စခန်းချပြီး ဟံသာဝတီကိုလုပ်ကြံရာ ယခင်အကြိမ်ကဲ့သို့ပင် အမြောက်မြား၏ အခုအခံကြောင့် မြို့ကိုမရနိုင်ပဲဖြစ်ရပြန်သည်။ နောက် ကျော်ထင်နော်ရထာ၏ အကြံပေးချက်အရ ဒဂုံ(ရန်ကုန်)သို့ချီကာ ရွှေတိဂုံစေတီ ခြေရင်းတွင် တပ်ချနေသည်။ ထိုနောက် တပင်ရွှေထီးသည် ရွှေတိဂုံစေတီတွင် တပ်စွဲနေပြီး ကျော်ထင်နော်ရထာက အနောက်ဘက်တစ်လွှားရှိ မွန်မြို့ရွာများကို သွားရောက်တိုက်ခိုက်ရာ ပုသိမ်၊မြောင်းမြ၊ ဒေးပသွယ်၊ သရိုင်းသရာ၊ခဲပေါင် မြို့များကိုရပြီး တောင်ငူသို့ပြန်လေသည်။
နောင်ရိုးတိုက်ပွဲ -ဘုရင့်နောင်ဘွဲ့နှင့် သုရှင်တကာရွတ်ပိကျဆုံးခြင်း
ထိုသို့လိုက်ရာ နောင်ရိုးအရပ်သို့ရောက်လျှင် တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ရန်သူတပ်၏အင်အားကိုစုံစမ်းစေရာ ရန်သူအင်အားမှာ မိမိထက် ၈ ဆမျှကြီးသည်ကို ကျော်ထင်နော်ရထာသိရလေသည်။ သို့သော် "စစ်တို့၏သဘောမှာအင်အားငယ်သည်ကြီးသည်မှာပဓာနမဟုတ်၊သူရသတ္တိနှင့်စစ်ပရိယာရ်သာပဓာနဖြစ်သည်။" ဟုဆိုကာ ချောင်းကို ကူးစေသည်။ ကမ်းပေါ်သို့ရောက်သော် တပင်ရွှေထီးမှ သံစေလာပြီး ၎င်းရောက်မှသာစစ်ကိုတိုက်ရန်မိန့်ကြားလာသော် "အရှင့်ဘုန်းတော်ကြောင့် အောင်နိုင်ပြီးဖြစ်သည်" ဟုလျှောက်တင်စေသည်။ နောက်လှေဖောင်တို့ကို ဖျက်စေရာ မှူးမတ်တို့က စစ်ရေးမလှသော်ပြေးရန်လှေမရှိလျှင် ခက်မည်ဟုဆိုကြလျှင် "ဖောင်တို့ကို မဖျက်လျှင် အနည်းငယ်စစ်ရေးမလှသည်တွေ့လျှင်နောက်သို့ချဉ်းလှည့်ပြေးရန်စဉ်းစားကြလိမ့်မည်။ ဖောင်တို့ကိုဖျက်မှသာ ရှေ့မှရန်သူကို နောက်မှရေဘေးဟူသောအသိဖြင့် ယတိပြတ်အနိုင်တိုက်ရန် စိတ်ရှိကြမည်။ မင်းတရားကြီးထံလျှောက်စေသည်မှာလည်း စစ်ကိုအနိုင်တိုက်ရန်ဖြစ်ပြီး ရှုံးပြီးသေကြလျှင် အပြစ်တင်ရန် မတတ်နိုင်တော့။ သေသောသူကိုအဘယ်သို့အပြစ်တင်နိုင်မည်နည်း။" ဟုဆိုကာဖျက်စေပြီး စစ်ကိုအနိုင်တိုက်ရာ ရန်သူမွန်တပ်ကြီး ပျက်ကာ ဗညားဒလပြေးပြီး အခြားတပ်မှူးဖြစ်သူ မင်းရဲအောင်နိုင်မှာ ဆင်ထက်တွင်ကျဆုံးလေသည်။ နောက်တစ်ရက် တပင်ရွှေထီးရောက်သော် ဖမ်းဆီးမိသည့် ဆင်မြင်းလူသုံ့ပန်းအများကိုဆက်သရာ ကျေနပ်လွန်းလှသဖြင့် ဘုရင့်နောင် ဟူသောဘွဲ့ကိုပေးပြီး လှိုင်မြို့ကိုထပ်တိုးစားစေသည်။
ဟံသာဝတီသို့ပြန်ခြင်း၊သုရှင်တကာရွတ်ပိ၏ နိဂုံး
ထိုသို့ ရေတပ်တွင် တပင်ရွှေထီးတပ်မှ အောင်ပွဲရအပြီးတွင် စစ်ရေးဆွေးနွေးရာ မိမိတို့အင်အားမှာ ရန်သူ မင်းသုံးပါးတို့၏တပ်များနှင့် စာလျှင် အလွန်ပင်အင်အားနည်းသဖြင့် မစွန့်စားလိုသဖြင့် ဟံသာဝတီသို့ ပြန်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ တပ်ကို ဆုတ်လေသည်။ ထိုအခါ မင်းသုံးပါးတို့ကလည်း ဟံသာဝတီကို အတူတိုက်ပြီး သုရှင်တကာရွတ်ပိကို နန်းပြန်တင်မည်ဟုတိုင်ပင်ကြသည်။ သို့ဖြင့် သုရှင်တကာရွတ်ပိလည်း အင်္ဂပူရှိ မိမိတပ်သို့ပြန်လေပြီးတပ်ကိုတိုးချဲ့ရန်ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုနောက် ဆင်ကျော့ထွက်ရာ လမ်းမှားကာ နောက်ပါတပ်များနှင့် ကွဲကွာသွားစဉ် နတ်မိမယ် တစ်ပါးနှင့် တွေ့ဆုံပျော်မြူးအပြီး တွင် နတ်မိမယ်ပျောက်ကွယ်လေသည်။ တပ်သို့ပြန်ရောက်သော် နတ်မိမယ်အားတမ်းတလျက် မစားမအိပ်နိုင်ဖြင့် ရောဂါဆန်းဖြင့် ကွယ်လွန်လေသည်။ နောက် ပြည်ဘုရင်နရပတိနှင့် ရှမ်းမင်းသိုဟန်ဘွားတို့လည်း ဟံသာဝတီကို တိုက်ရန် အကြံကိုလက်လျှော့ကြကာကျန်ရစ်သည့် မွန်မှူးမတ်၊ဆင်၊မြင်း၊သူရဲ၊စည်းစိမ်တို့ကို ခွဲဝေယူကြသည်။ သုရှင်တကာရွတ်ပိ ၏ သားတော်တစ်ပါးနှင့်သမီးတော်တစ်ပါးတို့ကို သိုဟန်ဘွားက သားသမီးမရှိသောကြောင့် မွေးစားမည်ဆိုကာ အင်းဝသို့ခေါ်သွားခဲ့သည်။ ပြည်ဘုရင်နရပတိလည်း အရေးကြုံလျှင် မဟာမိတ်ရရန် မိမိနှမ၊မွန်မင်း၏မိဖုရားကို ရခိုင်မင်းထံဆက်သလေသည်။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၉၀ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နရပတိ နတ်ရွာစံ၍ ညီဖြစ်သူ ရှင်သရက် က မင်းခေါင်ဘွဲ့ခံကာ ပြည်တွင် ထီးနန်းစိုးစံလေသည်။
သမိန်စောထွတ်အကောက်ကြံခြင်း၊တပင်ရွှေထီးလုပ်ကြံခံရခြင်း
သမိန်စောထွက်မှာ မွန်တိုင်းရင်းသားဖြစ်သည်အလျှောက် မွန်ဒေသကို မြန်မာတို့လာရောက်စိုးစံနေသည်ကို ကျေနပ်သူမဟုတ်ပေ။ အခွင့်အခါကိုစောင့်လျှက်တပင်ရွှေထီးအနားတွင် ခစားနေသူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းတရားရွှေထီးအား လှည့်စားရန် ပုဏ္ဏားများကို လာဘ်ထိုး ကာဇာတာမသန့်ကြောင်း၊ဟံသာဝတီနန်းတော်မှ ခွာပြီးအရပ်တပါးတွင် ယာယီစံသင့်ကြောင်း လျှောက်စေသည်။ တပင်ရွှေထီးလည်း ယုံမှတ်ပြီး ယာယီစံရန် အရပ်ကိုရှာစေရာ သမိန်စောထွတ်က ပန်းတရော် တွင်နေရာသင့်ကြောင်း လျှောက်တင်ပြီး ပန်းတရော်တွင် ယာယီနန်းဆောက်စေသည်။ သီဟသူနှင့် စောလဂွန်းအိန် တို့တားသော်လည်း အရာမထင်တော့ပေ။ နောက် သီဟသူအား ဟံသာဝတီ နန်းစောင့်အဖြစ်ထားကာ စောလဂွန်းအိန်၊သမိန်စောထွတ် တို့ကိုခေါ်ဆောင်ပြီး ပန်းတရော်သို့သွားလေသည်။ ပန်းတရော်ရောက်လျှင် စစ်ရေးအချက်အချာဒေသဖြစ်သည့်စစ်တောင်းကိုစားသော မင်းမဟာလွန်ကြောင်းသိလျှင် အထွေအထူးမစဉ်းစားပဲ အနားရှိ သမိန်စောထွတ်ကို စားရန်ပေးပြန်သည်။ ထို့ပြင် သမိန်စောထွတ်၏ ညီနှစ်ဦးအား အနားတွင် ဓားလွတ်ကိုင်ခစားစေခဲ့သည်။ တစ်လခန့်အကြာတွင် ရခိုင်တပ်သို့ပြောင်းရွှေ့စံရန်ဆိုပြန်ရာ ဟံသာဝတီနှင့် ဝေးရာရခိုင်တပ်သို့ရွှေ့ပြန်သည်။ ရခိုင်တပ်အရောက်တွင် ဆင်ဖြူတော် ပေါ်သည်ဟုဆိုကာ အယုံသွင်းပြီး မုတ္တမစား အားဆင်ဖြူတော်ဖမ်းရန် အတွက်လူသူများသွားရောက်ခေါ်ယူစေသည်။ တပ်ကိုလည်း ကသာ(ယခုကသာဖြစ်မည်မထင်ပါ။ သိသူများဖြည့်ပေးစေချင်ပါသည်။)သို့တပ်မံရွှေ့ပြောင်းပြီး အင်ကလိန်ဘုရားအနီးတွင် တပ်တည်လေသည်။ ထိုသို့ဖြင့် အနားတွင် စိတ်ချယုံကြည်လောက်သည့် မှူးမတ်မရှိတော့သည့်အချိန်တွင် သမိန်စောထွတ်နှင့် ညီနှစ်ဦးတို့က သက္ကရာဇ် ၉၁၂ခု၊ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ည ၃ ချက်တီးအကျော်တွင် ဓားဖြင့်လည်ကိုဖြတ်၍ လုပ်ကြံရာ အိပ်ပျော်နေသည့် တပင်ရွှေထီး လွန်လေသည်။
ကာဒီလာ
ကာဒီလာ သည် ဇိမ်ခံကားများကို ဒီဇိုင်းထွင်ဖန်တီးသည့် အမေရိကန် မော်တော်ကားထုတ်လုပ်ရေး ဂ္နရဲလ် မော်တာများ (GM) ၏ ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို 1902 ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကာဒီလာ သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး မော်တော်ကား အမှတ်တံဆိပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို တည်ထောင်ခဲ့စဉ်ကပင် ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံမောင်ဝ
စာပေရေးသားခြင်း
စာပေဆိုင်ရာ ဆောင်းပါး အများကို ရေးသား ခဲ့ရာတွင် အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် တဝိုက်က သူရိယ သတင်းစာတွင် အမြဲမပြတ် ပါရှိသော မြန်မာမှု ဆောင်းပါးများကို ရေးသားသူ သိပ္ပံ ကျောင်းသား မောင်မြသွင် သည် ဦးစိန်တင်ပင် ဖြစ်သည်။ ဦးစိန်တင် မဟုတ် စသည်ဖြင့် အငြင်းပွား ခဲ့ကြ ဖူးလေသည်။ ဤကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဂံ ဝန်ထောက်မင်း ဦးတင်က သူ၏ ကဗျာ ဗန္ဒသာရကျမ်း၊ မျက်နှာ ၅၇ တွင် "၁၉၂၈ ခုနှစ် တွင် ဘီအေတန်းမှာ မြန်မာစာဘက်က မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူး ရကြသော ကျား၊ မ အများကို အားရ ချီးမွမ်းသော ဩဘာရတု" ၏ အောက်ခြေ မှတ်ချက်၌ "… ကျွန်ုပ်သည် မောင်မြသွင်ကို မမြင်ဖူး၊ မတွေ့ဖူး ဖြစ်စေကာမူ သူရေးသော စာများတွင် မြန်မာစာများ ထွန်းကားစေရန် အားသန်ပုံ၊ မြန်မာစာဘက်တွင် စိတ်ဝင်စားပုံ အထူးနှင့် စိတ်ကူး စိတ်သန်းတရား ရှေ့သွားပုံ၊ စကားအိမ် ဖွဲ့ပုံများတွင် မောင်စိန်တင်လောက် နီးနီး ချီးမွမ်း သင့်ပေသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ မောင်မြသွင်သည် မောင်စိန်တင်၏ တပည့်ရင်းသော် လည်းကောင်း၊ အဝေး တပည့်သော် လည်းကောင်း ဖြစ်တန် ရာသည် ဟူ၍ ထင်ယူပေသည်။ ၎င်းပြင် ဆုံးဖြတ်ချက် ချရာတွင် မောင်စိန်တင်နှင့် မောင်မြသွင်သည် ဆင်ခြင်ပုံ တရားချင်း မတူဘဲ ကွဲလွဲကြသည်။ မောင်မြသွင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက် အချို့က ခလိတ ဖြစ်ရုံမက ‘မ’ တစ်လုံးကျေ ဆရာကြီး တဦး၏ တပည့်ထူး ဖြစ်ဖူးသော အချက်လည်း တကွက်တကွက် တခါတခါ ပေါ်လာ လေသတည်း။"
ကျီးကန်းကျွန်းရွာ၊ ကံစုကြီးကျုံမရမ်း
ကျီးကန်းကျွန်းရွာ၊ ကံစုကြီးကျုံမရမ်း
ဝီလီယံ ကောင်းပါး
ကူးပါးသည် မစ္စက်အန်းဝင်း ပြောဆိုသောစကားများကို သားငယ်သည် မိခင်၏စကားကို နားထောင်ဘိသကဲ့သို့ မြေဝယ်မကျ လိုက်နာခဲ့၏။ မစ္စက်အန်းဝင်း၏ တိုက်တွန်း ချက်များကြောင့်ပင်လျှင် ကူးပါးသည် ကဗျာလင်္ကာများကို ရေးဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ကူးပါးရေးသမျှသော ကဗျာလင်္ကာတို့မှာ အများအားဖြင့် မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများ၏ တိုက်တွန်း တောင်းပန်ချက်ကြောင့်ရေးသော ကဗျာလင်္ကာတို့သာ ဖြစ်သည်။ 'ဂျွန်ဂီလပင်'နှင့် 'ဆောင်ရွက်ဖွယ်ရာ' ကဗျာတို့မှာလည်း လေဒီအောစတင်အမည်ရှိ ကူးပါး၏အမျိုးသမီး မိတ်ဆွေ တစ်ဦးက တိုက်တွန်းသဖြင့် ထွက်ပေါ်လာပေသည်။ ကူးပါး သည် သစ်ပင်၊ တောတောင်၊ ရေမြေအစရှိသော ဩကာသ လောက သဘာဝအလှတွင် စိတ်ကြည်နူးရကား တောရွာ ဒေသ၌နေစဉ် အားလပ်သည့် အချိန်တို့၌ လယ်ကွင်းပြင်များကို ဖြတ်၍ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ဥယျာဉ်ပန်းမာလ် စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ယုန်ကလေးများကို အလှမွေးမြူခြင်းတို့ဖြင့် အချိန်ကုန်လွန်ခဲ့ လေသည်။
ကမော့ရွာ၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်
ကမော့ရွာ(Kamawt)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ ကမော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၀၉ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။
ဓမ္မ
လောဘ စသော ဟိတ်ခြောက်ပါးတရားတို့သည် မိမိတို့၏ အကြောင်းမူလအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းတည်းဟူသော ဟေတုပစ္စယသတ္တိကို ဆောင်ကုန်၏။ ဟေတုပစ္စည်း၏ အကျိုးဖြစ်သော တရားတို့သည် ဟိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတည်းဟူသော ပစ္စယုပ္ပန်သဘောကို ဆောင်ကြကုန်၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် အလုံးစုံသော တရားတို့သည် မိမိတို့၏ သဘောသဘာဝကိုသာ အသီးသီးဆောင်ရွက်တတ်ကြကုန်၏။ ဤအရာ၌ သုတ္တန်ပိဋကတ်၊ အဘိဓမ္မပိဋကတ်တို့၌ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော တရားဟူသမျှတို့ကို ဓမ္မဟူ၍ ဆိုအပ်ကုန်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သင်္သကရိုက်ဝေါဟာရများ
​ညောင်ချောင်းရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
ညောင်ချောင်းရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
အုပ်ပုံကုန်းရွာ၊ ကွမ်းသီးပင်ဆိပ်
အုပ်ပုံကုန်းရွာ၊ ကွမ်းသီးပင်ဆိပ်
ဝက်မှိုင်းရွာ၊ လမ်းမတော်
ဝက်မှိုင်းရွာ၊ လမ်းမတော်
ဂျို့ပင်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ဂျို့ပင်ရွာ (Gyoetpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ဂျို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂျို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀၃ ဦး၊ မ ၂၃၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
နဘဲဘုရားရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်တော်လှန်ရေးပါတီများကို စုစည်းထားသည့် ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု (National United Front of Arakan - NUFA)က ၎င်းတို့လက်အောက်ခံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို စုစည်းပြီး ရခိုင်ပြည်သစ်တည်ဆောက်ရေးတပ်မတော် (New Arakan Construction Army - NACA)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အတန်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
အတန်ရွာ(Ahtan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ခင်မောင်ဝင်း (အသည်းရောဂါအထူးကု)
ဒေါက်တာ ခင်မောင်ဝင်း (၁၉၄၉- ) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဆရာဝန် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး အသည်းရောဂါကု ပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခ ဌာနမှူး  တစ်ဦး အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင်၊  ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး နယ်ပယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အသိပညာပေး စာများ ရေးသားသည့် အသည်း အထူးကု ပါမောက္ ဆရာကြီးဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
- ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံး ကမ္ဘာ့ အဆင်မီ ဓာတ်ခွဲခန်း တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့။
မိုးစက်ဝိုင်
မိုးစက်ဝိုင် (၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ မေလ (၂၀)ရက်၊ ရန်ကုန်မြို့ဖွား)သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလှမယ်ကိုယ်စားပြု မယ်စကြဝဠာ မြန်မာဆုကို ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင်ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူမသည် မော်စကိုမြို့၊ ရုရှားနိုင်ငံတွင်ကျင်းပမည့် မယ်စကြဝဠာ ၂၀၁၃ ပြိုင်ပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာ ပြိုင်ပွဲပြီးကတည်းက အခုအချိန်အထိ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိပဲ မိုးစက်ဝိုင်သည် ယခု ၂၀၁၃-ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာ ပြိုင်ပွဲတွင်မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဦးဆုံးသော ယှဉ်ပြိုင်မည့် အမျိုးသမီးဖြစ်သည်။ အရင် မယ်စကြဝဠာနောက်ဆုံးပြိုင်ပွဲတွင် ဗမာဟူသောအမည်ဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာမှ သူမသည် ယခု မြန်မာဆိုသောနာမည်ဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။
ဆန္နသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ဤသုတ်၌ အရှင်ဆန္နမထေရ်က ဝေဒနာပြင်းထန်စွာ ခံစား နေခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဥပမာနှစ်မျိုးတို့ဖြင့် ပြန်လည်လျှောက်ထားပုံ ဓါးဖြင့် လည်ပင်းကို လှီးဖြတ်တော့မည်ဟု လျှောက်ထားပုံ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က တားမြစ်ခဲ့ပုံ၊ အရှင်ဆန္နထေရ်၏ဂတိကို မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က အရှင်ဆန္နထေရ် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားပုံကို မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
သက္ကာယဒိဋ္ဌိ
စွဲလမ်းပုံ
အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို မြင်ကြသောအခါ ငါမြင်သည်, ငါမြင်သည်ဟု ကြောင်ကြောင်ကြီး ထင်မြင်စွဲလမ်း၍ နေမှုသည် စက္ခုကို ငါ-ငါဟူ၍ ထင်မြင်စွဲလမ်းမှု မည်၏။ ထိုထိုအသံကို ကြားကြသောအခါ ငါကြားသည် ငါကြားသည်ဟု၊ ထိုထိုအနံ့ကို နံကြသောအခါ ငါနံသည် ငါနံသည်ဟု၊ ထိုထိုအရသာကို စားကြသောအခါ ငါစားသည် ငါစားသည်ဟု၊ ကိုယ်၌ ပူခြင်း, အေးခြင်း, ညောင်းခြင်း, ညာခြင်း, နာခြင်း, ကျင်ခြင်း စသည် ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ငါပူသည်, ငါအေးသည်, ငါညောင်းညာသည်, ငါကျင်သည်ဟု၊ ထိုထိုအရာကို ကြံဖန်ကြသောအခါ ငါကြံသည် ငါကြံသည်ဟု ကြောင်ကြောင်ကြီး ထင်မြင်စွဲလမ်း၍ နေမှုသည် မနောကို ငါ-ငါဟူ၍ ထင်မြင်စွဲလမ်းမှု မည်၏။ ဤသည်မှာ အတွင်း အာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ စွဲလမ်းနေပုံ ဖြစ်သည်။
လွယ်စေးရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုက်လေရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုရိုဒေါ့ တက်ကို အမျိုးသားအားကစားကွင်း
တည်ဆောက်ခြင်း
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက အိမ်ရှင်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် လက်ခံကျင်းပမည့် ၂၀၂၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် မိုရိုဒေါ့ တက်ကို အမျိုးသားအားကစားကွင်းရုံစုကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အားကစားရုံစု တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို ၂၀၁၃ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ခဲ့ပြီး အဓိကအားကစားကွင်းဖြစ်သော မိုရိုဒေါ့ တက်ကို အမျိုးသားအားကစားကွင်းကို ၂၀၁၇ခုနှစ်ဩဂုတ်လတွင် စတင်ခဲ့သည်။တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရက အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း၁၆၀ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။တည်ဆောက်ရေးကို တရုတ်ကုမ္ပဏီက တာဝန်ယူပြီး တရုတ်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့မှ ပညာရှင်များ ပါဝင်ကြသည်။
ခေါင်းတုတ် (ပလောင်)ရွာ၊ ခေါင်းတုတ်
ခေါင်းတုတ် (ပလောင်)ရွာ၊ ခေါင်းတုတ်
ပိဏ္ဍောလျသုတ်
နောက်တစ်နေ့ နံနက်ခင်း၌ ကပိလဝတ္ထုမြို့တော်၌ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူပါသည်။ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူပြီး မဟာဝုန်တောအုပ်သို့ နေ့ပိုင်းသီတင်းသုံးရန် ကြွရောက်တော်မူ၍ ဥသျှစ်ပင်ရင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “မိခင်နွားမကို မမြင်ရသော နို့စို့နွားငယ် ပမာ, ရေမရှိသော မျိုးစေ့နုပမာ သာသနာတော်သို့ ဝင်ရောက်ကာစ ရဟန်းသစ်များ ပျက်စီးသွားနိုင်ပုံကို ရှေးအခါက ရဟန်းတော်များအား ချီးမြှောက်တော်မူသကဲ့သို့ ချီးမြှောက်တော်မူအံ့”ဟု ကြံစည်တော်မူပါသည်။
ပရိပုစ္ဆိတသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ၌ “ငါ၏ဥစ္စာမဟုတ် ငါမဟုတ်၊ ငါ၏ အတ္တမဟုတ်”ဟု မှန်ကန်သောသဘာဝအတိုင်း မှန်ကန်သောပညာဖြင့် သိမြင်ရမည်။ နောက်ဆုံး၌ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ခန္ဓာငါးပါးကို ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမှတ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဂျန်နာရာ
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
ဂျန်သည် သူ၏ငယ်စဉ်ဘဝအချိန်အများစုကို တောင်ကိုရီးယား၊ ဆိုးလ်မြို့ရှိ ယွတ်ချွန်းဒုံ အွန်ပြောင်းခရိုင်မွေးရပ်မြေ၌သာ ကုန်လွန်ခဲ့သည်။ မူလတန်းကျောင်းနေစဉ်က Les Misérables ဟူသော ပြဇာတ်၌ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သော သူ့အဖေ ဂျုဟျိုစုံနှင့်အတူ ကပြဖူးရာ နောင်သော် သရုပ်ဆောင်ဖြစ်လာရေး ဝါသနာအတွက် မျိုးစေ့ချခဲ့မိခြင်းဟု ဆိုနိုင်သည်။ မတ် ၂၀၀၀ ၌ ချောင်အန်း တက္ကသိုလ်၊ သရုပ်ဆောင်မေဂျာမယူမီ အထက်တန်းကျောင်းသူဘဝမှာပင် ရုပ်သံကြော်ငြာများအတွက် ကြော်ငြာမော်ဒယ် လုပ်နေပြီဖြစ်သည်။ နောက် ၁၀ နှစ်အကြာ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၀ ၌ ဘွဲ့ရသည်။ တက္ကသိုလ် တက်ပြီးကတည်းက နှောင့်နှေးမှုများ ဖြစ်ခဲ့ရသည်မှာ အလုပ်များ အဆက်မပြတ် လုပ်နေရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်၌လည်း ကျောင်းသားဟောင်းများအသင်းက ပေးသောဆု ရခဲ့သေးသည်။
ဂီတခရီး
၂၀၀၈ ပေကျင်းနွေရာသီအိုလံပစ်အတွင်း၊ ၂၀၀၈ အိုလံပစ်သီချင်းဖြစ်သော ပေကျင်းက မင်းကို ကြိုဆိုတယ်၌ ပါဝင်သီဆိုရာ တရုတ်စကားမပြောသောနိုင်ငံမှ တဦးတည်းသော အဆိုရှင်ဖြစ်လေသည်။
အလှူအတန်းနှင့် အခြားလှုပ်ရှားမှုများ
၂၀၀၈ စီချွမ်ငလျင်လှုပ်ပြီးသော်၊ အလှူခံအဖွဲ့များသို့ ဒေါ်လာ တသိန်းခွဲ လှူဒါန်းပြီးလျှင်၊ ဒုက္ခသည်များအတွက် ဂျန် အလှူခံရာ အဝတ်အထည်ပေါင်း ၈ ဘီလီယံ ရရှိသည်။
ကျွန်းပြားရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ကျွန်းပြားရွာ (Kyunpyar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ကျွန်းပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၀၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
သံခိတ္တူပေါသထသုတ်
သံခိတ္တူပေါသထသုတ်တော် မြန်မာပြန်စကားပြေ
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး မမြတ်သောမေထုန်ကာမကိစ္စအကျင့်ကျင့်ခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ကြကုန်ပြီး မြင့်မြတ်သော(အသုဘကမ္မဌာန်း)အကျင့်အား ကျင့်ကြကုန်၏။ တစ်သက်တာလုံး မေထုန်ကာမကိစ္စအားမပြုတော့ပေ။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ မေထုန်ကာမကိစ္စအပြုအမူအား ရှက်ရွံကာရှောင်ကြဉ်လျက် မြတ်သောတရားအကျင့်များအားကျင့်လတ္တံ့ဟု အဗြဟ္မစရိယာ ဝေရမဏိ မည်သော မမြတ်သောအကျင့်အား အားမကျင့်ခြင်းဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် တတိယမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး အသက်ထက်ဆုံးမြင့်မြတ်သောနေရာရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ နိမ့်သောနေရာ ညောင်စောင်း၌ဖြစ်စေ၊ မြက်ခင်း၌ဖြစ်စေ ထိုနေရာများ၌သာနေကြ၏။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ တစ်သက်တာလုံး အသက်ထက်ဆုံးမြင့်မြတ်သောနေရာရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ နိမ့်သောနေရာ ညောင်စောင်း၌ဖြစ်စေ၊ မြက်ခင်း၌ဖြစ်စေ ထိုနေရာများ၌သာနေမည်ဟူသည့် ဥစ္စာသယန၊မဟာသယနာ ဝေရမဏိ မည်သော အကကခြင်း၊သီချင်းဆိုခြင်း၊သီချင်းသံဖြစ်အောင်တီးခတ်ခြင်း၊ကခုန်တီးမှုတ်ပွဲများအားကြည့်ရှုနားဆင်ခြင်း၊ပန်းပန်ခြင်း၊နံ့သာမှုန့်ဖြင့်လိမ်းခြယ်ခြင်း၊နံ့သာပျောင်းဖြင့်ပြင်ဆင်ခြင်း ဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် အဌမမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရွာသစ်လေးရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ရွာသစ်လေးရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ရှင်စောပု
ရှင်စောပု (မိစဴဗု) သည် ဟံသာဝတီထီးနန်းကို ၁၄၅၄ မှ ၁၄၇၁ အထိ စိုးစံအုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်မတစ်ပါးဖြစ်သည်။ မွန်တို့၏ မဂဒူးမင်းဆက်တွင် ၁၅ ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သည်။ ရွှေတိဂုံစေတီရှိ မွန်ကျောက်စာနှင့် အခြားမွန်ကျောက်စာများတွင် ဂြီတြိဘုဝနာဒိတျ ပြဝရ ဓမ္မဇေတြ လောကျနာထပြဝရ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇာဒေဝီ ဘွဲ့ခံ ဝိဟာရဒေဝီ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဗညာထာဝ် ဟူ၍လည်းကောင်း ပါရှိသည်။ မွန်ရာဇဝင်တွင် ဝိဟာရဒေဝီ၊ ဝိသုဒ္ဓရာဇာ၊ ဣတ္ထိရာဇာ၊ဗညားထောဝ် (မင်းအို) နှင့် သေဝ်စါဝ်ပေါအ် (ရှင်စောပု) ဟူ၍ နာမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖော်ပြပါရှိလေသည်။
အလယ်ကျွန်းကုလားရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
အလယ်ကျွန်းကုလားရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
လွိုင်ခေါ်ရွာ၊ ဝမ်ဝပ်
လွိုင်ခေါ်ရွာ (Loihkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဝပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဝပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၄ ဦး၊ မ ၂၆၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုနောင်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ဟိုနောင်ရွာ (Honawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၉၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
အုန်းပင်စုရွာ၊ ရှမ်းစု
အုန်းပင်စုရွာ၊ ရှမ်းစု
ခ၊ ဦး (ပဉ္စရူပံ)
အလှူဒါန
ထို့အပြင် ပြည်မြို့ အမျိုးသားကျောင်းအတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ၁၉၂၄ တွင် ပြည်မြို့လူမှုရေးအသင်းတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး တတ်နိုင်သမျှစွမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ တွင် ပြည်မြို့အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၅၀ ကျော်အရွယ် သက်ကြီး ရွယ်အိုများကို စောင်များ လှူဒါန်းဝေငှခဲ့သည်။ သူပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည့် နံရံကပ်ဆောင်ပုဒ် ကတ်ပြားများမှာ ပရိသတ်၏အားပေးခြင်းကို ခံရသည်။
ဝင်းဇားရွာ
ဝင်းဇားရွာ၏ထူးခြားချက်မှာ ကျေးရွာအတွင်း ရခိုင်ရိုးရာကျင်ပွဲ မကျင်းပရ။ ရွာရှင်မ သဘောမကျဟုဆိုသည်။ အကယ်၍ ကျင်းပခဲ့သော် ဖြစ်ရပ်ဆိုးတခုခုကြုံရမည် ဖြစ်သည်။
မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်း
ဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် မီးဖွားသူများ၏ (၁.၂) ရာခိုင်နှုန်းတွင် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဖြစ်တတ်ပြီး မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဖြစ်ပွားသူများ၏ (၃)ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ ကမ္ဘာနှင့်တဝှမ်းတွင် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းကြောင့် လူပေါင်း(၄၄၀ဝ၀)မှ (၈၆၀ဝ၀)အထိ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင်သူများကို အသက်ဆုံးရှုံးစေသော အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။  အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းကြောင့် မီးဖွားပြီးအမျိုးသမီးပေါင်းတစ်သိန်းတွင် (ဝ.၄)ယောက်ခန့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ဆဟာရသဲကန္တာရတောင်ပိုင်းရှိ အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် အမျိုးသမီးပေါင်းတစ်သိန်းတွင် (၁၅၀) ယောက်ခန့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် (၁၈၀ဝ)နောက်ပိုင်းနှစ်များ၌ သေဆုံးမှုနှုန်း အတော်လျော့ပါးလာခဲ့သည်။
ဘုတ်စုရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက္ကံကုန်း (မျှော့တော)ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
သက္ကံကုန်း (မျှော့တော)ရွာ (Thetkankone(Hmyawttaw))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ သက္ကံကုန်း (မျှော့တော)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကံကုန်း (မျှော့တော)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၅ ဦး၊ မ ၂၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကချင်ပြည်နယ်နေ့
ထို့ပြင် ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရကိုလည်း ထိုနေ့တွင်ပင် ဖွဲ့စည်းလျက် ဇန်နဝါရီလ (၁၀) ရက်နေ့ကို “ကချင်ပြည်နယ်နေ့” ဟူ၍ သတ်မှတ် အတည်ပြုထားခဲ့ခြင်းဖြစ် သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ နှစ်စဉ် ဇန်နဝါရီ (၁၀) ရက်နေ့ ရောက်တိုင်း ပြည်နယ်အစိုးရမှ ကြီးမှူး၍ မြစ်ကြီးနား၊ စီတာပူမနောကွင်းကြီးတွင် ကချင်ပြည်နယ်နေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကချင်ရိုးရာ မနောပွဲတော်ကြီးကို ကျင်းပလေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကချင်ပြည်နယ်နေ့ အထိမ်းအမှတ် မနောပွဲတော်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသည့်အချိန်မှ စပြီး၊ ခေတ်ကာလတစ်ခု မှေးမှိန်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးရခါစ တစ်ဖန် ကချင်ပြည်နယ်နေ့မနောပွဲတော်ကြီးအား ပြန်လည် ကျင်းပလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် နှစ်စဉ် ကျင်းပနိုင်ခွင့်မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍သာ ကချင်ပြည်နယ်နေ့ မနောပွဲတော်ကြီးအား နှစ်စဉ်ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မိုရိုဒေါ့ တက်ကို အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ဝင်း
မိုရိုဒေါ့ တက်ကို အမျိုးသားအားကစားရုံစုသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဖနွမ်းပင်မြို့ရှိ အားကစားရုံစုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ၆၄နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည့် ၂၀၂၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ဆောက်လုပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။
စကာရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
စကာရွာ (Sakar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ လက်ခုတ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၉၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ခုတ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
သန့်မြင့်ဦး
သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် Foreign Policy မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတွေးခေါ်ရှင် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး Prospect မဂ္ဂဇင်း၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့တွေးခေါ်ရှင် ၅၀ တွင်လည်း ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတွေးခေါ်ရှင်များစာရင်းအတွက် ကမ္ဘာကျော် Prospect မဂ္ဂဇင်းက စစ်တမ်းကောက်ယူရာတွင်လည်း အဆင့် ၁၅ နေရာ ရရှိခဲ့သည်။ ရောင်းအားအကောင်းဆုံးစာအုပ်များတွင် ပါဝင်ပြီး လူသိများထင်ရှားသည့် ခြေရာပျောက်မြစ် (The River of Lost Footsteps) နှင့် တရုတ်-အိန္ဒိယ ဆုံမှတ် (Where China Meets India: Burma and the New Crossroads of Asia) တို့အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း (၄) အုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး
အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့တွင် မြန်မာမိဘနှစ်ပါးက ၁၉၆၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း (၄) ဦးအနက် တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဟောင်း ဦးသန့်၏ မြေးဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၊ The Paul H. Nitze School of Advanced International Studies၊ ဂျွန်ဟော့ကင်းစ်တက္ကသိုလ်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကမ်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ကမ်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်မှ သမိုင်း ဘာသာရပ် ဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ (၁၉၉၆ ခုနှစ်)၊ ဂျွန်ဟော့ကင်းစ်တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့် စီးပွားရေးဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့နှင့် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံဘွဲ့  ရှိခဲ့သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း
ထိုသို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတောအတွင်း ခြိမ်းခြောက်မှုများ၊ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အပြောင်းအလဲများအတွက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖွဲ့စည်းထားသော "ပိုမိုလုံခြုံသောကမ္ဘာ - ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး မျှဝေယူရမည့် တာဝန်ဝတ္တရား" ကို ဖော်ဆောင်မည့် အဖွဲ့ (The Secretariat of the Secretary - General's Panel on Threats, Challenges and Change which produced" A More Secure World: Our shared Responsibility" ၌ အဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့် ၂၀၀၆ နှစ်ဦးပိုင်းကာလ၌ ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုကော်မရှင်၊ ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှု ထောက်ပံ့ရေးရုံး၊ ကြားဝင် ညှိနှိုင်းမှုထောက်ပံ့ရေးဌာနအသစ်များဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် အခြားသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများဖော်ဆောင်ရန် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖွဲ့စည်းထားသည့် အမှုဆောင်ရုံးတွင်လည်း အဆင့်မြင့်အရာရှိအဖြစ် ခေတ္တတာဝန်ယူခဲ့သည်။
မရမ်းပင်ရွာ၊ မရမ်းပင်
မရမ်းပင်ရွာ၊ မရမ်းပင်
ကြိုးကြာကွင်းရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ကြိုးကြာကွင်းရွာ (Gyoegyarkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ငှက်ပျောတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၉၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငှက်ပျောတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၉ ဦး၊ မ ၁၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
နမ်စိုင်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
နမ်စိုင်ရွာ(Namsai)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ဟိုတူရှန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါတမစက်ပရိတ်တော်
မြန်မာပြန်- အရှင် မဟာကဿပထေရ်ဘုရား။ အခါတစ်ပါး ဂေါတမမြတ်ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည်ရှိ အနာထပိဏ်သူဌေး ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းအပ်သော ဇေတဝန်အမည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်မြတ်တွင် တပည့်တော် အာနန္ဒာအား ဆိုလတ္တံ့သော စက်ပရိတ်ဒေသနာတော်မြတ်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါပေ၏။
၄။ ပါဠိ-ဧဝံ အာနန္ဒ မယာ ပါရမီယော ပူရေတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတွာ မာရသေနံ ဝိဒ္ဓံ သေတွာ တဒါ လဒ္ဓဓမ္မစက္ကဿ အာနုဘာဝေန ပုရတ္ထိမာယ အနုဒိဿယ အာဂတာနံ သတြု ဘယံ အသီတိသတ သဟဿာနံ မဒ္ဒတိ ဝိဒ္ဓံသေတိ အတ္ထင်္ဂမေတိ နိဗ္ဗာပေတိ။
၈။ ပါဠိ-ဧဝံ အာနန္ဒ မယာ ပါရမီယော ပူရေတွာ ဗုဒ္ဓတ္တံ ပတွာ မာရသေနံ ဝိဒ္ဓံ သေတွာ တဒါ လဒ္ဓဓမ္မစက္ကဿ အာနုဘာဝေန ပစ္ဆိမာယ အနုဒိဿယ အာဂတာနံ သတြု ဘယံ အသီတိသတ သဟဿာနံ မဒ္ဒတိ ဝိဒ္ဓံသေတိ အတ္ထင်္ဂမေတိ နိဗ္ဗာပေတိ။
င/ခိုပြင်ရွာ၊ ချောင်းဝ
င/ခိုပြင်ရွာ၊ ချောင်းဝ
ဝဲချောင်းရွာ၊ ကွမ်းခြံ
ဝဲချောင်းရွာ၊ ကွမ်းခြံ
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
လေးအိမ်တန်းရွာ (Layeintan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ လက်ပံတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၀၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
နမ့်တင် (အောက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်တင် (အောက်)ရွာ (Namtin (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၅၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ခဝခဲဘူတာ
ခဝခဲဘူတာ (河毛駅 ခဝခဲ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဂခရိုင်၊ နဂဟမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရွာသစ်ကလေးရွာ၊ ကွမ်းခြံ
ရွာသစ်ကလေးရွာ၊ ကွမ်းခြံ
ကောင်းခန်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကောင်းခန်ရွာ (Kawnghkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
အနုဓမ္မသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
နမ့်လွတ်ရွာမရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
နမ့်လွတ်ရွာမရွာ (Namlutywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၉၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ တရားဝင်အားဖြင့်  မဟာဗြိတိန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန် ပြည်ထောင်စု ဘုရင့်နိုင်ငံတော်သည် ဥရောပရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဥရောပ ကုန်းမကြီး၏ အနောက်မြောက် ကမ်းရိုးတန်း အလွန်တွင် တည်ရှိသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းကင်းဒမ်းကိုလည်း ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ သို့မဟုတ် ယူကေ ဟူ၍ လူသိများသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ၊ ဝေလနိုင်ငံ၊ စကော့တလန်နိုင်ငံ နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်း၊ အိုင်ယာလန်ကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် ဗြိတိသျှကျွန်းစုရှိ ကျွန်းငယ် အများအပြား ပါဝင်သည်။ မြောက်အိုင်ယာလန်သည် အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ် ထိစပ်နေသည်မှ အပ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းအား အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ပင်လယ်၊ အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြား၊ ဆဲလ်တစ်ပင်လယ် နှင့် အိုင်းရစ်ရှ် ပင်လယ်တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ ၉၃,၆၂၈ sqmi ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ် ခန့်မှန်းလူဦးရေမှာ ၆၇သန်း ဖြစ်သည်။
စက်မှုလုပ်ငန်း အရေးပုံ
ထို့ပြင် ရေနွေးငွေ့ဖြင့်မောင်းသော မီးရထား၊ မီးသင်္ဘောများ ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ကြ၏။ စက်ရုံများ ထွန်းကားရာ မြို့များတွင် လျင်မြန်စွာ တိုးတက် ကြီးပွားလာကြလေသည်။ ထိုသို့ စက်ရုံများ ထွန်းကားလာသော ကြောင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့အလုပ်ရုံကြီးဖြစ်လာလေသည်။
ပြင်သစ်နှင့် စစ်ဖြစ်ပွားခြင်း
ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးသည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားရာမှ တစ်ကမ္ဘာလုံးနှင့်ဆိုင်သော တော်လှန်ရေးကြီး ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ် ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဝီလျံပစ်အငယ် ဖြစ်၏။
၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အိုင်ယာလန်ပြည်ကို ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတော်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသော ပူးပေါင်းရေး အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။ သို့သော် ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင်မှ ဗရင်ဂျီ ဂိုဏ်းဝင်တို့ သက်ညှာခွင့်ရရှိရေး အက်ဥပဒေ စသည်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းရာ၌ အောင်မြင်လေသည်။
ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီးလက်ထက်
သို့သော် ပါလီမန်က ငြင်းပယ်လိုက်သည်။ နောက်ထပ် မကြာခဏ ထိုသို့ တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သို့သော် လူထုစာတမ်းကြောင့် အက်ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းပေး ရပြန်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုအက်ဥပဒေကြောင့် မြို့များရှိ အိမ်ငှားနေသူ အလုပ်သမားများ၊ နယ်များရှိ လယ်သီးစားများနှင့် မြို့ငယ်ရွာသိမ်များရှိ လူလတ်တန်းစားတို့ မဲပေးခွင့်ရလေသည်။
ပြဿနာသစ်များ
သို့သော် ဖက်ဆစ်နိုင်ငံများကား သူတို့ မျှော်လင့်ထင်မှတ်သည့်အတိုင်း မဟုတ်ပေ။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီသည် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု အတင်းအကြပ် တောင်းဆိုလာ၏။ ချိန်ဗာလိန် ကလည်း စစ်ကို ရှောင်လိုသဖြင့် ဂျာမနီ၏ တောင်းဆိုချက်ကို သဘောတူ ခွင့်ပြုလေသည်။ သို့သော် ဟစ်တလာကား ချက်ကို ဆလိုဗားကီးယား တစ်နိုင်ငံလုံးကို ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက် လိုက်လေသည်။ ထိုအခါကျမှ ဗြိတိန်သည် ဖုတ်ပူမီးတိုက် ဖြစ်လာကာ လက်နက်များ တပ်ဆင်၍ အရွယ်ရောက်သူ ယောက်ျားတိုင်း စစ်မှုထမ်းရန် ဥပဒေပြုလုပ်ရလေ၏။ ထို့နောက် ပြင်သစ်နှင့်ပေါင်း၍ ဟစ်တလာသိမ်းပိုက်ရန် ကြံရွယ်ထားသော ပိုလန်နိုင်ငံကို ကူညီထောက်ပံရန် စီစဉ်ထား၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် ဗြိတိန်
အစားအသောက်နှင့် အဝတ်အစားများကိုလည်း ကြပ်တည်း ချွေတာစွာ ရာရှင်စနစ်ဖြင့် ပေးရလေသည်။ လူတိုင်း စေ့ငှအောင် ရရှိသော်လည်း နွားနို့၊ ဥ၊ အမဲသားငါးနှင့် သစ်သီးများ အလွန် ရှားပါးလေသည်။ အထည်စက်ရုံများကလည်း စစ်သုံး ပစ္စည်းများသာ လုပ်ကိုင်လေ၏။ ဇိမ်ခံပစ္စည်းများအပေါ် အကောက်ခွန်နှုန်း မြှင့်ထား၍ အမြတ်တော်ကြေးများကိုလည်း နှစ်ဆမက တိုးထားလေ၏။ ယောက်ျား၊ မိန်းမမဟူ အမှုထမ်း နိုင်သူမှန်သမျှ စစ်တပ်နှင့် စစ်တပ်အတွက် ကူညီပေးသည့် ဌာနများတွင် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ပေးကြရလေသည်။
၃၁-ဘုံ
နတ်ပြည် ခြောက်ထပ်
စတုမဟာရာဇ်၊ တာဝတိံသာ၊ ယာမာ၊ တုသိတာ၊ နိမ္မာနရတိ၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ
လူ့ဘုံ တစ်ဘုံ
လူ့ဘုံ
နားအုံရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
နားအုံရွာ (Narong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၉၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ခဇ္ဇနီယသုတ်
အဘိညာဏ်နှင့် ဝိပဿနာ
ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်ဖြင့် အတိတ်ကို ရှု၍ရသည်ဟူသော အဆိုသည်လည်း ကျမ်းဂန်များ၌ လာရှိ၏၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သော အနာဂတံသဉာဏ်ဖြင့်လည်း အနာဂတ်ကို ရှုရသည်ဟူသော အဆိုလည်း ကျမ်းဂန်များ၌ လာရှိ၏၊ ဤအဆိုများနှင့် ပတ်သက်၍ အလွယ်တကူ လက်ခံနိုင်သော်လည်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်လည်း အတိတ် အနာဂတ် ခန္ဓာတို့ကို ရှု၍ရနိုင်သည်ဟူသော အဆိုအမိန့်နှင့် ပတ်သက်၍ကား လက်မခံလိုကြပေ။ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်လည်း အတိတ်အနာဂတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့ကို ရှု၍ရနိုင်သည်ဟူသော အဆိုအမိန့်နှင့် ပတ်သက်သော ဘုရားဟော ပါဠိတော်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏ ..။
ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်၏ အစွမ်း
ဤ (၄)မျိုးသော အခြင်းအရာသည် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်၏ အာရုံဖြစ်သည်သာတည်း။
မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်း
မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေရသော အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ သန္ဓေသားအရွယ် ပုံမှန်ထက် ပို၍ကြီးနေခြင်း၊ သန္ဓေသား၏အနေအထားပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း၊ တင်ပဆုံရိုးသေးနေခြင်းနှင့် မွေးလမ်းကြောင်းရှိ ပြဿနာများဖြစ်သည်။ သန္ဓေသား၏အနေအထားပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်သော ပခုံးတစ်ဆို့နေခြင်း(shoulder dystocia)တွင် သန္ဓေသား၏ ရှေ့ပခုံးသည် မိခင်၏ဆီးခုံရိုးအောက်မှ အလွယ်တကူမထွက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။  တင်ပဆုံရိုးသေးစေသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းနှင့် နေရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုနည်းပါးခြင်းကြောင့် ဗိုက်တာမင်ဒီချို့တဲ့ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။  ၎င်းမှာ အပျိုဖော်ဝင်စမိန်းကလေးများတွင် တင်ပဆုံရိုးကြီးထွားမှု မပြီးပြည့်စုံသေးသောကြောင့် ပိုဖြစ်လေ့ရှိသည်။  မွေးလမ်းကြောင်းရှိ ပြဿနာများမှာ မိန်းမကိုယ်၏ ပြင်ပအစိတ်အပိုင်းတချို့ သို့မဟုတ် အားလုံးကို ဖြတ်ခြင်း(female genital mutilation)နှင့် ကင်ဆာကျိတ်များကြောင့် သားအိမ်လမ်းကြောင်း(vagina)နှင့် မိန်းမကိုယ်နှင့်စအိုဆက်သည့်နေရာ(perineum) ကျဉ်းနေခြင်းတို့ဖြစ်သည်။  ပါတိုဇယား(partograph)ကို အသုံးပြု၍ မီးဖွားခြင်း၏တိုးတက်မှုအခြေအနေနှင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သောပြဿနာများကို စောင့်ကြည့်နိုင်သည်။ ပါတိုဇယားနှင့် ခန္ဓာကိုယ်စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်းကို သိနိုင်သည်။
ထုံးမကြီးရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ
ရှေးဟောင်းခေတ်
ယူအေအီးတွင် လူသားတို့ စတင်နေထိုင်သည်ဟု သိရှိရသော အချိန်မှာ ဘီစီ ၅၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ခန့်က မီးခေတ်ကျောက်များကို တွေ့ရှိရ၍ ထိုစဉ်ကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။ ထိုစဉ်အချိန်ကတည်းက ပြင်ပ ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော သက်သေရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆက်သွယ်မှုများကို တောက်လျှောက် တွေ့ရပြီး အမျိုးအစားစုံလင်သည်။ ဟာဂျာတောင်များမှ ကြေးနီကို ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကပင် စတင် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလ်ဖာ (ယနေ့ခေတ် ရာဆယ်ခိုင်မာရ်)အား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အီရန်ရှိ ဆပ်စေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာအား ကျူးကျော်ရာတွင် တပ်စခန်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၂ ရာစုတွင် အာရေဗျ၏ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင်လူမျိုးစုတို့ ရွေ့လျားမှုများ ရှိခဲ့ပြီး အက်ဇ်ဒိုက် ကာတာနီ ( သို့မဟုတ် ယာမာနီ) နှင့် ကူဒါလူမျိုးစုများမှ ဟာဂျာတောင်ကုန်းများ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြပြီး ဆပ်စေးနစ် တို့က အရှေ့ဘက် သို့မဟုတ် ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုး ထားခဲ့ကြသည်။ အယ်လ် ဘာရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော ပါရှားကမ်းရိုးတန်းနှင့် တူရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော အတွင်းပိုင်း အိုအေစစ် မြို့ အယ်လ်အန်တို့သည့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ကုန်သွယ်မှု ပြုရာလမ်းကြောင်းတွင် အရေးပါသော ခရီးထောက်နားရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရခြင်း(၁၉၇၁)
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ အနေနှင့် ယနေ့ခေတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် ဒေသများကို ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် မတတ်နိုင်တော့ကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ပါလီမန် အမတ်များမှ တော်ဝင်ရေတပ်မတော် အနေနှင့် ထရူရှယ် စော်ဘွားနယ်များကို ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ထားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဒဲနစ် ဟေလီမှ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များသည် အလွန်အမင်း ဖြန့်ကျက်ထားသဖြင့် ထရူရှယ် စော်ဘွားနယ်များကို ကာကွယ်ရန် အတွက်လည်း လက်နက် ပြည့်စုံစွာ မရှိကြောင်း အစီရင်ခံ တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် ဟာရိုးလ် ဝီလ်ဆင် က ထရူရှယ် စော်ဘွားနယ် ၈ ခု နှင့် အတူ ဗြိတိသျှတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အောက်တွင် ရှိနေသော ဘာရိန်းနိုင်ငံ နှင့် ကာတာနိုင်ငံ တို့ကိုပါ သဘောတူစာချုပ် အရ ဆက်ဆံရေးကို အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒ်ဝပ် ဟိသ်မှ ထပ်မံ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ် အကြာတွင် အဘူဒါဘီနယ်ကို အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းက ၎င်းတို့၏ အားနည်းချက်ကို သိရှိ ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ဗြိတိသျှ တပ်များကို အဲမရိတ် တွင် ထားရှိသည့် အတွက် ကုန်ကျသည့် စရိတ်အားလုံးကို ကျခံပေးပါမည်ဟု ကမ်းလှမ်း၍  ဗြိတိသျှတို့အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု စာချုပ်ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရမှ ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။. ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီ အမတ် ဂေါ်ရွန်ဝီ ရောဘတ်မှ စော်ဘွားဇာယတ်အား ဗြိတိသျှတို့၏ တပ်များ ရုပ်သိမ်းမည်ကို အကြောင်းကြားပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ စော်ဘွားနိုင်ငံ ၉ ခုမှ အာရပ်စော်ဘွားများ၏ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် စာချုပ်အရ ဆက်ဆံရေး ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း နှစ်လည်ပိုင်း အထိ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပတ်သက်သော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို သဘောတူညီမှု မရနိုင်ခဲ့ပေ။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်
ယူအေအီးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများမှ တိုက်ခိုက်သည့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ တာလီဘန် ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲ (၂၀၀၁) ခုနှစ်နှင့် အီရတ်ရှိ ဆဒမ်ဟူစိန်အား တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲ (၂၀၀၃) ခုနှစ် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီမြို့ပြင်တွင် တည်ရှိသည့် အယ်လ်ဒါဖရာ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းမှနေ၍ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး စစ်ပွဲ၏ စစ်ဆင်ရေးကို အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။ ထိုအခြေစိုက်စခန်းသည့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲတွင် လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မျှော်ကြည့် စစ်ဆင်ရေး တွင်လည်းကောင်း မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်ဆင်ရေးများကို အထောက်အပံ့ ပေးခဲ့သည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို ၁၉၉၄ တွင် အမေရိကန် နှင့် ၎င်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့် လည်းကောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။  ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံတို့သည့် အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် ပြင်သစ် အမြဲတမ်း အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခွင့် ပြုသည့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ယူအေအီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လစ်ဗျားအား တိုက်ခိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့နှင့် အငြင်းပွားရာတွင် အီရန်နိုင်ငံမှ အဓိက ရေနံကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အပေါက်ဝရှိ ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ရန် အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူအေအီးမှ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် မလိုသော ကုန်းတွင်း ရေနံပိုက်လိုင်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အီရန်တို့ ပိတ်ဆိုခဲ့ပါက ထိခိုက်မှု လျော့နည်းစေရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဥပဒေ
ယူအေအီးတွင် ဖက်ဒရယ် တရားရုံးစနစ် ရှိသည်။ တရားရုံး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဓိက ကဏ္ဍ ၃ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ တရားမမှု၊ ရာဇဝတ်မှု နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီး၏ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ တရားမ ဥပဒေ စနစ် နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ တို့မှ ဆင့်ပွား ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံး စနစ်တွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တရားရုံးနှင့် ရှာရီယာ တရားရုံးတို့ ရှိသည်။ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ယူအေအီး၏ ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမမှု ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့သည် ရှာရီယာ ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးချ ထားပြီး ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်မှု ပုဒ်မ နှင့် မိသားစု ဥပဒေ အတွင်းသို့ ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်း ထား၍ အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။
ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေ အရ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှု ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အာရှမှ အိမ်အကူ တစ်ဦးအား ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အဘူဒါဘီတွင် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။  အခြားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာလည်း ကြာခိုမှုကြောင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကြားတွင် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခံရသူ အချို့ ရှိသည်။  ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းမှာ ဥပဒေ အရ တရားမဝင်ဘဲ အများဆုံး ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ နှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သော အမှုဖြစ်သည်။ လတ်တလောနှစ်များတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံမှုများ၌ ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အပြစ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရပြီးနေနာက် လူအချို့မှ အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံ၍ အယူခံဝင်ခြင်းကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။  ကြာခိုမှု အတွက် ပြစ်ဒဏ်မှာ အိမ်ထောင်မရှိသူများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရှိသူများ အတွက် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် ဖြစ်သည်။
ရာမဒန် ဥပုသ်လ အတွင်း နေထွက်ချိန်မှ နေဝင်ချိန်အထိ လူမြင်ကွင်းတွင် အစာစားခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်း နှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့ကို ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များနှင့် ကလေးသူငယ်များကို ခြွင်းချက် ပေးထားသည်။ ထိုဥပဒေမှာ မွတ်စလင် အပြင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အတွက်လည်း အကျုံးဝင်ပြီး မလိုက်နာပါက အဖမ်းခံရနိုင်သည်။ လူမြင်ကွင်းတွင် ကခုန်ခြင်းကိုလည်း ယူအေအီးတွင် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။
လူ့အခွင့်အရေး
ကြိမ်ဒဏ် နှင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ် အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေမှ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှုများဖြစ်သည်။ ထို အပြစ်ဒဏ်များကို ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အချို့သော ယူအေအီးရှိ အိမ်အကူ အလုပ်သမားများမှာ ရှာရီယာ တရားစီရင်မှု၏ အပြစ်ပေးမှုများ ဖြစ်သော ကြိမ်ရိုက်ခြင်း နှင့် ကျောက်ခဲထုသတ်ခြင်းတို့ အတွက် သားကောင်များ ဖြစ်သွားရသည်။ ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် ယူအေအီးအား "မလွတ်လပ်" ဟူသော ကဏ္ဍအောက်တွင် နှစ်စဉ် ထည့်သွင်း ထားသည်မှာ ပထမဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သော ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ စ၍ပင် ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ
အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၁.၄ သန်း ရှိသည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ အမျိုးမျိုး အထွေထွေ ဖြစ်သည်။ စီအိုင်အေ၏ အဆိုအရ ၁၉% မှာ အဲမရိတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ၂၃%မှာ အခြား အာရပ်များဖြစ်သော အီဂျစ်လူမျိုးများ၊ ဂျော်ဒန်လူမျိုးများ နှင့် အီရန်လူမျိုးများ တို့ ဖြစ်ကြကာ ၅၀% မှာ တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ပြီး ၈%မှာ အခြားသော လူမျိုး ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကာ အနောက်တိုင်းသား များနှင့် အရှေ့အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည်။ (၁၉၈၂ ခန့်မှန်းချက်အရ)
ယဉ်ကျေးမှု
ရှေးခေတ် အဲမရိတ် ကဗျာများတွင် ၈ ရာစု အာရပ် ပညာရှင် အယ်လ် ခါလေး ဘင် အာမက်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အထင်အရှား တွေ့ရသည်။ ယူအေအီးတွင် အစောဆုံး အဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ထားသော ကဗျာဆရာမှာ အီဘင် မာဂျစ် ဖြစ်ပြီး ၁၄၃၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၄၃၇ ခုနှစ်ကြားတွင် ရပ်စ် အယ်လ် ခိုင်းမား၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော အဲမရိတ် စာရေးဆရာများမှာ မူဘာရတ် အယ်လ် အိုခေးလီ (၁၈၈၀-၁၉၅၄)၊ ဆာလမ် ဘင် အလီ အယ်လ် အိုဝိုက်စ် (၁၈၈၇-၁၉၅၉) နှင့် အာမက် ဘင် ဆူလာယမ် (၁၉၀၅-၁၉၇၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဟီယာ အဖွဲ့ဟု သိကြသော ရှာဂျာမှ  ကဗျာဆရာ သုံးဦးမှာ အပိုလို နှင့် အချစ်ကဗျာများတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အထင်အရှား ရှိသည်ကို ကို တွေ့နိုင်သည်။ ရှာဂျာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ပွဲတော်သည် နိုင်ငံအတွင်း ရှေးအကျဆုံး နှင့် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး
ယူအေအီး၌ မွေးစတွင် လူတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၈.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။ နှလုံးသွေးကြော နှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများသည် ယူအေအီးတွင် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း သေဆုံးမှု၏ ၂၈% ဖြစ်ကာ အခြား အဓိက အကြောင်းများမှာ မတော်တဆမှုများ နှင့် ထိခိုက်မှုများ၊ ကင်ဆာ နှင့် မွေးရာပါ ရောဂါတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒေတာများ အရ ယူအေအီး လူကြီးများ၏ ၃၇.၂% မှာ ဆေးပညာ ရှုထောင့်အရ အဝလွန်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဘီအမ်အိုင် ၃၀ နှင့် အထက် ရှိသည်။
ဘူးသီးတောင်စုရွာ၊ ကျောက်တလုံး
ဘူးသီးတောင်စုရွာ၊ ကျောက်တလုံး
မဟာတိဿထေရ်
သမိုင်း
သာဝတ္ထိပြည်တွင် တိဿဟု အမည်ရှိသည့် သူကြွယ်၏သားသည် ရှိ၏။ တိဿသည် ကုဋေလေးဆယ်သော ရွှေငွေတို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တောအရပ်တွင် သင်္ခန်းကျောင်းကလေး ဆောက်လုပ်ကာ သီတင်းသုံးလေသည်။
တိဿမထေရ်ရှိရာသို့ လူဆိုးကြီးများ ရောက်လာသည့်အခါ မထေရ်က အဘယ်ကြောင့် ရောက်လာသနည်းဟု မေးရာ လူဆိုးကြီးများကလည်း မထေရ်အား သတ်ဖြတ်ရန် ရောက်လာခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြော၏။ ထိုအခါ မထေရ်သည် လူဆိုးကြီးများအား မိမိအား ယနေ့တစ်ည မသတ်ရန် ပြော၏။ ထို့နောက်တွင် လူဆိုးကြီးများအား အာမခံပေးသည့်အနေဖြင့် မိမိ၏ ပေါင်ရိုးနှစ်ချောင်းကို ကျောက်တုံးဖြင့် ထုချိုးလေ၏။ ထိုအခါ လူဆိုးကြီးများသည် စိတ်ချလက်ချဖြင့် စင်္ကြံဦး၌ မီးဖို၍ အိပ်ကြလေသည်။
တိနုရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကောင်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တောရွာ
ပေါက်တောရွာ
ပုံတီရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရှော့ခူးရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
မရှော့ခူးရွာ(Mashawthku)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ မရှော့ခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၂၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မရှော့ခူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇ ဦး၊ မ ၂၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ရှန်တောင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ဂတုန်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
သင်္ဂတုန်ရွာ (Thingaton)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ သင်္ဂတုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သင်္ဂတုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀ ဦး၊ မ ၄၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျောက်မှော် (မြောက်)ရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ကျောက်မှော် (မြောက်)ရွာ (Kyaukhmaw(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ဒူးထောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၀၁ ဖြစ်သည်။
နာနိုနည်းပညာ
နာနိုအတိုင်းအတာ
နာနိုသည် တစ်-နန်နိုမီတာ (၁၀ ၏ ထပ်ညွှန်းကိန်း အနုတ် ၉ မီတာ: ၁၀-၉) အတိုင်းအတာကို ကိုယ်စားပြုပေသည်။ တစ်-နန်နိုမီတာသည် မီလီမီတာ၏ တစ်သန်းပုံ တစ်ပုံ (သို့) လူ့ဆံပင်လုံးပတ်၏ ၁၈၀,၀၀၀ပုံ တစ်ပုံ နှင့်ညီမျှပေသည်။ နန်နို-ဒြပ်ထုပစ္စည်း (နန်နိုအမှုန်) nanoparticles တို့သည် သေးငယ်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဂုဏ်သတ္တိများမှာ ဆန်းပြားကာအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလှပေသည်။
အရောင်နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
ကော်လွိုက်တက်စ် အခြေအနေတွင် နာနိုအမှုန်တို့၏ အရောင်(Luster, color of particles in colloidal)မှာ ၎င်းတို့၏ အရွယ်နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်(Size and Shape) ပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ တတ်ကြပေသည်။ ဥပမာ- ရွှေသတ္တု၏ နာနိုအမှုန်(Gold Nanoparticles) အရောင်(Luster, color of colloidal)သည် အနီ(Red)၊ အပြာ(Blue)၊ အပြာနု(Light Blue) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပေသည်။ နန်နို-ဒြပ်ပစ္စည်းတို့သည် အလွန်ပေါ့ပါးခြင်း၊ အပူစီးကူးမှုကောင်းခြင်း၊ လျှပ်စီးမှုကောင်းခြင်းတို့မှာ မူလသတ္တု၏ဂုဏ်သတ္တိထက် များစွာသာလွန်ပေသည်။ ၎င်းဒြပ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်မှု့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့်ဆိုးကျိုးမှာလည်း လက်ရှိလေ့လာစမ်းသပ်ချက်များအရ ပြောပလောက်အောင် မတွေ့ရသေးချေ။
ဇီးကုန်း (ဒိုင်းနက်)ရွာ
ဇီးကုန်း (ဒိုင်းနက်)ရွာ
ဟာရူကီ မူရာကာမီ
မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုမှုများ
မူရာကာမီ၏ ဝတ္ထုများကို မြန်မာ စာရေးသူတို့က အောက်ပါအတိုင်း ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည် −
ငရဲ
ငရဲ ကို များစွာသော ဘာသာတရားများ အရ၊ တမလွန်တွင် ခံစားရန် နေရာဟု အသိအမှတ် ပြုကြသည်။ ငရဲသည် မကောင်းမှုပြုခဲ့သူများသာ ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ မကောင်းမှုကို ပြန်လည်ခံရသောနေရာ ဖြစ်သည်. ဘာသာအားလုံးနီးပါး၏ တညီတညွှတ်ထဲရှိသည့် သတ်မှတ်ချက်အရ ငရဲပြည်သည် အများအားဖြင့် မြေကြီးထဲတွင် တည်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ တွင် ငရဲကို မီးတောက်မီးလျှံများ ငရဲအိုးများထဲတွင် ခံစားရသည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး တချို့ ငရဲများတွင် ငရဲထိန်း ငရဲခွေးတို့၏ နှိပ်စက်မှုများကို ခံစားရသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာ နှင် အစ္စလာမ်ဘာသာ တွင်မူ အင်းဆက်များ မီးတောက်မီးအိုင်များ အထဲတွင် အလွန် ခံစားစေသော ညီးငြူမှုများဖြင့် ဖော်ပြသည်။
နိရုတ္တိပထသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်သုံးတော်မူစဉ် ပညာရှိ သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် မတားမြစ်အပ်, မစွန့်အပ်သော ခန္ဓာငါးပါးနှင့် ဆက်စပ်နေသော “အဟောသိ” “ဘဝိဿတိ” “အတ္ထိ” ဟူသော သဒ္ဒါ, အမည်ပညတ်တို့ကို ရှေးကလည်း မစွန့်အပ်, ယခုလည်း စွန့်ဆဲမဟုတ်, နောင်လည်းစွန့်လတ္တံ့ မဟုတ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှင်းလင်း၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုန်း၍မဟူ (ဝတ္ထု)
ဂျာနယ်ကျော်မမလေး ၏ မုန်း၍မဟူ ဝတ္ထုသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်ထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၈၊ အမှတ် ၉၆ တွင် စတင် ဖော်ပြသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ရှုမဝတိုက်မှပင် ပထမဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့၍ ယနေ့အထိ ၁၂ ကြိမ်အထိ အကြိမ် ကြိမ်ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရသည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရပ်ခြား ဘာသာများစွာ သို့လည်း အကြိမ် ကြိမ်ပြန်ဆိုခြင်းခံရသော ထင်ရှားလှသည့် မြန်မာဝတ္ထုစာအုပ်လည်း ဖြစ်သည်။
တရုတ်
မုန်း၍မဟူ ဝတ္ထုကို ပီကင်းတက္ကသိုလ် အရှေ့တိုင်းဌာနမှူး ၁၉၈၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဘူရီဟန် (Bu Shi Hen) အမည်ဖြင့် တရုတ် ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမှာစာတွင် အနောက်တိုင်းကို အထင်ကြီးချင်တာတွေ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုနိမ့်ကျတယ်လို့ထင်တဲ့လူငယ် တွေအတွက် သတိပေးတဲ့ခေါင်းလောင်းသံ ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးပါသည်။
ရုရှား
ရုရှား ဘာသာသို့ V.D.Mazo က ပြန်ဆို၍ သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းမှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရွှေကျွန်းတော်ရှင်နှင့် ကျောက်ဆောင်ကတော်
ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခြင်း
နတ်မောင်နှမသည် ဆင်ပေါင်ဝဲကို အမြဲစောင့်ရှောက်သည်ဟု မြို့သူမြို့သားတို့သည် ယုံကြည်ကြသည်။ ရပ်ရွာတွင် အန္တရာယ်တစ်စုံတစ်ခု ဖြစ်မည်ဆိုပါက နတ်မောင်နှမသည် ကြိုတင်၍ ပြောတတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဝဲကြီးများမှလည်း ထူးခြားကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် အသံကြီးများဖြင့် နိမိတ်ပြတတ်သည်။
ကျုံစိန်ကြီးရွာ၊ ကျုံစိန်ကြီး
ကျုံစိန်ကြီးရွာ၊ ကျုံစိန်ကြီး
ပိုင်းတောင့်ကြီးရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ပိုင်းတောင့်ကြီးရွာ (Paingtauntgyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ဒူးထောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၀၂ ဖြစ်သည်။
ကာလတ္တယအနတ္တသုတ်
အတိတ် အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် အနတ္တဖြစ်သည်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း (အနတ္တသာတည်း) ဤသို့ သိမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် အတိတ်ခန္ဓာ၌ ငဲ့ကွက်မှုမရှိ၊ အနာဂတ် ခန္ဓာ၌ လွန်စွာမတပ်မက်တော့၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ၌ ငြီးငွေ့ခြင်းငှာ တပ်မက်မှုကင်းရန် ချုပ်ငြိမ်းရန် ကျင့်၏-ဟု ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
သူမ (ဝတ္ထု)
"သူမ" ဝတ္ထုသည် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော်မမလေးသည် ဂျပန်ခေတ်က သခင်သန်းထွန်း (နောင်ဗကပဥက္ကဋ္ဌ ထောင်တွင်းကျဆုံး) နှင့် အိမ်ချင်းကပ်နေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သခင်သန်းထွန်းသည် လူပျိုဖြစ်သည်။ အဖော်တစ်စုနှင့် ဖြစ်ကတတ်ဆန်း တရုန်းရုန်းနေကြသည်။ ဂျာနယ်ကျော်မမလေးက သခင်သန်းထွန်းအိမ်ကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံပေးခဲ့ရသည်။ စည်းကမ်းကလနားများ သတ်မှတ်ပေးခဲ့ရသည်။
ခဝဂျိဘူတာ
ခဝဂျိဘူတာ  (川路駅 ခဝဂျိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင်၊ အီးဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခဝဂျိ - အွန်းဆင်းဘူတာ
ခဝဂျိ - အွန်းဆင်းဘူတာ  (川治温泉駅 ခဝဂျိ - အွန်းဆင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုချိဂိခရိုင်၊ နစ်ခိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
နွယ်နီရွာ၊ မကူကျွန်း
နွယ်နီရွာ၊ မကူကျွန်း
ပုဏ္ဏမသုတ်
= ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးမျိုးတို့သည် လိုချင်မှု “ဆန္ဒ”လျှင် အကြောင်းရင်းရှိကုန်၏။
= အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်၊ အတွင်း/အပြင်၊ အကြမ်းအနု၊ အယုတ်/အမြတ်၊ အဝေး/အနီးလည်းဖြစ်သော- ရုပ်အားလုံးကို၊ ဝေဒနာအားလုံးကို၊ သညာအားလုံးကို၊ သင်္ခါရအားလုံးကို၊ ဝိညာဏ်အားလုံးကို ဤရုပ်သည်၊ ဤဝေဒနာသည်၊ ဤသညာသည်၊ ဤ သင်္ခါရသည်၊ ဤဝိညာဏ်သည် ငါ မဟုတ်, ငါ၏ကိုယ် “အတ္တ”မဟုတ်, ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်-ဟု ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့်ရှု၏။ ဤသို့ သိမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်အား ဤဝိညာဏ်ရှိသော ကိုယ်၌ဖြစ်စေ၊ အပြင် အပဖြစ်သော နိမိတ်အားလုံးတို့၌ဖြစ်စေ၊ ငါဟုစွဲယူသော ဒိဋ္ဌိ၊ ငါ့ဥစ္စာဟု တပ်မက်မှု “တဏှာ၊ ထောင်လွှားမှု “မာနာနုသယ”တို့သည် မဖြစ်ကုန်။