cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အနော်ရထာ
အနော်ရထာမင်းစော သည် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်ရန်ပထမဆုံးကြိုးပမ်းထူထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ပုဂံဘုရင် ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း ၏ သားတော်ဖြစ်သည်
သာသနာပြုခြင်း
မင်းတရားကြီး ပြုတော်မူခဲ့သော ကောင်းမှုတော်တို့ကား များပြားလှစွာ၏။ ရွှေစည်းခုံဘုရား၊ ရွှေရင်မြော်ဘုရား၊ ရှမ်းပြည် ညောင်ရွှေမြို့ရှိ ပေါရိသတ်ဘုရား၊ တန့်ကြည်တောင်ဘုရား၊ မန္တလေးတောင်၊ ရွှေကြက်ယက် ရွှေကြက်ကျ တောင်များပေါ်ရှိ ဘုရားများ၊ တောင်ပြုံးမှ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ မြင်ကပါဘုရား စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ
ပက်တလယ်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တံကောက်ရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
တံကောက်ရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ဥဒကူပမာသုတ်
ရေကူးခြင်း (၇)မျိုးနှင့် ပုဂ္ဂိုလ် ၇-မျိုးကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဘလ္လိကာဒိသုတ်
၁၂။ ပူရဏသုတ်၊
ဟိုဇေး ရီဇား
ရီဇားသည် အမှုစစ်စဉ်ကပင် သေဒဏ်ထက် လျော့၍ အပြစ်ပေးရန် အကြောင်းမမြင်ကြောင်း သိသည်နှင့် ကျွနု်ပ်၏ နောက်ဆုံးနှုတ်ဆက်ခြင်းအမည်နှင့် ကဗျာတစ်ပုဒ်စပ်ခဲ့သည်။ ယင်းကဗျာမှာ အလွန်ကောင်း၍ အမျိုးသားဂန္ထဝင်စာပေစာရင်းဝင် ဖြစ်လာသည်။ ၁၈၉၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့ နံနက် ၇ နာရီ တွင် မျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒေါက်တာ ဟိုဇေးရီဇားအား သေနတ်ဖြင့် ပစ်၍ သတ်လိုက်ကြသည်။ ရီဇား ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် စပိန်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။
ဟေမာပိရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဟေမာပိရွာ(Haymarpi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှာအိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှာအိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၂ ဦး၊ မ ၂၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်စကိုမြို့
မော်စကိုမြို့ ( or ; Москва́) သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့ဖြစ်ကာ မြို့နယ်နိမိတ်အတွင်းတွင် နေထိုင်သူ ၁၃.၂ မီလီယံနေထိုင်ပြီး မြို့ပြဧရိယာအတွင်းတွင် ၁၇.၁ မီလီယံ နေထိုင်ကြသည်။ မော်စကိုမြို့သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဖက်ဒရယ်မြို့တော်ဟူသော ဝိသေသထူးဖြင့်လည်း ချီးမြှင့်ထားသော မြို့လည်းဖြစ်သည်။
နယ်စားကြီးများ အုပ်ချုပ်ရာကာလ (၁၂၈၃–၁၅၄၇)
၁၄၆၂ ခုနှစ်အရောက်တွင် တတိယမြောက် အီဗန်(၁၄၄၀–၁၅၀၅)သည် မော်စကိုနယ်(အလယ်ခေတ် မော်စကိုပြည်ထောင်ဖြစ်လာ)၏ အုပ်ချုပ်သူမင်းသားဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ တာတာများနှင့် စတင်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး မော်စကိုပြည်ထောင်ကို ကြီးမာလာစေကာ မြို့တော်အား ကြွယ်ဝလာစေရန် စွမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၅၀၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ လူဦးရေမှာ ၁၀၀,၀၀၀ မျှရှိလာပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြို့ကြီးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အီဗန်သည် ရန်သူတော် လစ်သူရေးနီးယန်းများနှင့် မဟာမိတ်ပြုထားသော မြောက်ဘက်ရှိ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော နော့ဂေါ့ရတ်မင်းသားအုပ်စိုးရာမြေကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြင့် သူ၏ ပိုင်နက်နယ်မြေအား 430,000 to 2,800,000 km2 ထိ ခုနှစ်ဆမျှ ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ သူသည် ရှေဟောင်း "နော့ဂေါရတ် ရာဇဝင်ကျမ်း(Novgorod Chronicle)"အား ရေးသားစီရင်မှုအား ထိန်းကွပ်ခဲ့ပြီး သူအုပ်စိုးမှု၏ သဘောသကန်တို့အား ဖြန့်ဝေရာ၌ အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဇာဘုရင်ခေတ် (၁၅၄၇–၁၇၂၁)
၁၆ ရာစုနှင့် ၁၇ ရာစုအတွင်းတွင် မြို့တော်အား ပတ်လည်ခံစစ်ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ ကီသိုင်းရီးဂေါရတ်(Китай-город)၊ ဗျဲလီးဂေါရတ်(Белый город) နှင့် ဇီးမလျန်နိုးရီးဂေါရတ်(Земляной город)စသည့် မြို့များကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၅၇၁ ခုနှစ် ခရိုင်းမီးယားတာတာ(Crimean Tatars)တို့ မော်စကိုသို့ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သောအခါတွင် မီးနှစ်ကြိမ်အရှို့ခံခဲ့ရပြီး ကရင်မလင်မှလွဲ၍ ကျန်သောနေရာတော်တော်များများ မီးလောင်ကျွမ်းခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။ နှစ်အလိုက်မှတ်တမ်းများအရ ထိုမီးလောင်ကျွမ်းမှုများကြောင့် မြို့သူမြို့သား ၂၀၀,၀၀၀ မှ ၃၀,၀၀၀ လောက်သာ အသက်ရှင်ခွင့်ရခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အင်ပါယာခေတ် (၁၇၂၁–၁၉၁၇)
၁၈၃၀ ခုနှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ် အလက်ဇန်းဒါး ဘာရှီလော့ဗ်(Alexander Bashilov)သည် မြောက်ဘက် ပီသရိုစကီးနန်းတော်မှနေ၍ ပီတာစဘတ်အမြန်လမ်း(present-day Leningradsky Prospekt)တလျှောက်တွင် မြို့တော်၏ ပထမဆုံးသော စနစ်ကျသည့်ဂရစ်လိုင်းများပုံစံဖြင့် ဖောက်လုပ်ထားသည့် လမ်းများကို စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ အမြန်လမ်းတောင်ဘက်ရှိ ခါဒင်းစကားယဲကွင်းပြင်(Khodynka field)ကို တပ်များလေ့ကျင့်ရန်အတွက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ စမားလန့်စကီး ဘူတာရုံ(ယနေ့ခေတ်တွင် ဗျယ်လာရုစကီး ဘူတာရုံ(Belorussky Rail Terminal))ကို ၁၈၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုက ဇာဘုရင်တို့၏ သိမ်းငှက်များအားလေ့ကျင့်ရာ မော်စကိုမြို့ပြင်ရှိ ဆာကောလ်နီကီပန်းခြံ(Sokolniki Park)သည် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း၏ မြို့၏တဖြည်းဖြည်းကျယ်ပြန့်လာခဲ့မှုကြောင့် ၁၈၇၈ ခုနှစ် အများပြည်သူ့မြူနီစပယ်ပန်းခြံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ မြို့ဆင်ခြေဖုံး၌ ဆာဗျို့လော့ဗ်စကီး ဘူတာရုံ(Savyolovsky Rail Terminal)ကို ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြို့တော်အုပ်ချုပ်သူ (သို့မဟုတ်) မြို့တော်ဝန်ရာထူးကို တရားဝင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး အလက်ဇန်းဒါး အာဒရီနော့ဗ်(Александр Адрианов)သည် မော်စကိုမြို့၏ ပထမဆုံးသော မြို့တော်ဝန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆိုဗီယက်ခေတ် (၁၉၁၇–၁၉၉၁)
မြို့တော်ဗဟိုမှာ အနောက်မြောက် 37 km အကွာ လီနင်ဂရတ်စကားယဲ ရှော်ဆယ်(Leningradskoye Shosse)တစ်လျှောက်တွင် ဇီလီနိုဂရတ်မြို့အား ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်စကိုမြို့ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မော်စကို တက္ကသိုလ်ကျောင်းဝင်းအား စာကလေးတောင်ပေါ်သို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ၂၀ ကြိမ်မြောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အောင်ပွဲနေ့(Victory Day (9 May))အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် မော်စကိုမြို့အား သူရဲကောင်းမြို့ဟုသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ၁၉၈၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်အားကစားပွဲတော်(Summer Olympic Games)ကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခဲ့ကျင်းပခဲ့သည်။
ယဉ်ကျေးမှု
မော်စကိုသည် ဘဲလေးအကနှင့် ရုပ်ရှင်စသည့် အနုပညာတို့၏ နှလုံးအိမ်ဖြစ်သည်။ မော်စကိုမြို့တွင် ထိုအနုပညာတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော ပြတိုက် ၆၈ ခု ၊ ကဇာတ်ရုံ ၁၀၃ ခု ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ ၁၃၂ ခုနှင့် ဖျော်ဖြေရေးခန်းမ ၂၄ ခု ရှိသည်။ ထိုအထဲတွင် ဘာရှိုးအီ ကဇာတ်ရုံ၊ မာလီး ကဇာတ်ရုံ တို့ ယဲ့ဂဲညီး ကဇာတ်ရုံ၊ မော်စကို အနုပညာကဇာတ်ရုံတို့ ပါဝင်သည်။
မြို့ပြအဆင့်
မောစကိုမြို့သည် ထိပ်တန်းမြို့ကြီး ဖြစ်ငြားသော်လည်း ပါရစ်မြို့တို့ကဲ့သို့ လူမျိုးစုံသော မြို့ကား မဟုတ်ပေ။ မောစကိုမြို့သည် ရုရှဆန်၍ ရုရှမူ မပျက်ဘဲရှိ၏။ မောစကိုမြို့ပေါ်ရှိ လမ်းမကြီးများတွင် ဗော်လဂါမြစ်အောက်ပိုင်းမှ ကော့ဆက်လူမျိုးများ၊ ဥဇဗက်ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံက လူမျိုးများ၊ ကော်ကေးဆပ်မှ တိုင်းရင်းသားများကို တွေ့နိုင်ပေသည်။
ဟိုမိန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်
သမိုင်းကြောင်း
အမျိုးသမီးတိုင်း ပါဝင်နိုင်ရေးနှင့် အခြားသော လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်ကို အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း (Non - government Organisation - NGO) အဖြစ် ၂၀ဝ၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အောင်၊ ဦး (မြန်မာပညာရှိ)
စာကိုး
(၆) မြင့်ဆွေ၊ 'ဆရာသိန်း ၃ ဦး'၊ ငွေတာရီ (ဇူလိုင် ၁၉၇၇)၊ စာ ၄ဝ-၄၇။
(၉) ဦးအောင်၊ 'ဦးပေါ်ဦး လျှောက်ထားချက်'၊ မြန်မာ့တာဝန် မဂ္ဂဇင်း (နံပါတ် ၁၊ လနှင့် ခုနှစ် မရှိ)၊ စာ ၉၁-၉၃။]
ပဋိသမ္ဘိဒါသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်လေးတန်တို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ မျက်မှောက်ပြု၍ နေနိုင်သောရဟန်း၏ အထက်ပါ တရား(၇)မျိုးကိုပင် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဆားတိုင်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘိဓမ္မာပိဋကတ်
(၁) ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိတော်
- အရှင်နာရဒထေရ်က တရားဓမ္မများကို အမျိုးအစားခွဲခြားပြခြင်းဟု အနက်ဖွင့်ပြီး၊
(၂) ဝိဘင်း ပါဠိတော်
- ဘိက္ခုသကျလောကပဏ္ဍိတက ခွဲခြားစိတ်ဖြာနည်းဖြင့် အကျယ်တဝင့်ဟောကြားချက်များဟု ဖွင့်ဆိုသည်။
၂။ အထက်တန်းတရားနာပုဂ္ဂိုလ်များသာ နားလည်နိုင်သော အဘိဓမ္မာဝေဖန်နည်း (အဘိဓမ္မာဘာဇနီယနယ)
၃။ တရားနာရာတွင် အလွန်ထိရောက်သော အမေးအဖြေနည်း (ပဥှပုစ္ဆကနယ) တို့ဖြစ်ပါတယ်။
(၃) ဓာတုကထာ ပါဠိတော်
- အရှင်နာရဒထေရ်က ဓာတ်များကို ဆွေးနွေးခြင်း၊
(၅) ကထာဝတ္ထု ပါဠိတော်
- အရှင်နာရဒထေရ်က ဗုဒ္ဓဝါဒနှင့် ပရဝါဒတို့ကို ရှင်းလင်းပြခြင်းဟု အနက်ဖွင့်ပြီး၊
(၇) ပဋ္ဌာန်း ပါဠိတော်
- အရှင်နာရဒထေရ်က ကြောင်းကျိုးဆက်နွယ်မူ့ကိုပြသောကျမ်း
- ပိဋကတ်သုံးပုံပါ ပဋ္ဌာန်းကျမ်းမှာ မကျဉ်းမကျယ်ဖြစ်ပါတယ်။
ထိန်ဝင်း၊ သခင်
၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ ယူနီယမ်ဂျက်အလံနှင့် ၁၉၃၅ မှာ ဗြိတိသျှ ပြဋ္ဌာန်းတဲ့ အုပ်ချူပ်ရေး ဥပဒေစာအုပ်ကို ဆန့်ကျင် မီးရှို့ကန့်ကွက်ပွဲတွင် ဦးနု (ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)၊ ဦးလှဖေ (ဗိုလ်လင်္ကျာ‎)၊ ဦးထွန်းအုံ၊ ဦးထွန်းအေးတို့နှင့်အတူ သခင်ထိန်ဝင်းနှင့် ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်(မခင်မြ) တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ တွင် အမရပူရ မဟာဂန္ဓာရုံ ဆရာတော်အား ပဌာန်းတရားတော် ဟောကြားပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့ရာ ၁၇ ရက်တိတိ ပဌာန်းတရားတော် ဟောကြားပေးတော်မူခဲ့သဖြင့် သာသနာတော် အတွက်
၂၃၊ ၉၊ ၈၅ (၁၃၄၇ တောင်သလင်းလဆန်း ၉ ရက်) တနင်္လာနေ့တွင် သာသနာ့ဝန်ဆောင် ကျောင်းတိုက် တည်ထောင်ရန် မြေ စတင်ဝယ်သည်။ ၂၃၊ ၅၊ ၈၆ ကဆုန်လပြည့်၊ သောကြာနေ့တွင် သာသနာ့ဝန်ဆောင် ကျောင်းတိုက် ဖွင့်လှစ်သည်။
မြန်မာပြည် ဒီမိုကရေစီဖော်ဆောင်ခြင်း
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်
"ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကို အောင်မြင်စွာထူထောင်နိုင်ရန်အတွက် ဆိုရှယ်လစ် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရမည်။ ဆိုရှယ်လစ်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော် ဆိုသည်မှာ ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကို အခြေခံသော၊ ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်ဖြစ်သော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်မျိုးဖြစ်သည်" ဟူ၍လည်း ကောင်း
(က) 	ပါတီယူနစ် အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်များကိုယ်တိုင် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးစီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ဖောက်ဖျက်နေကြသည်။ (ခ) 	ပါတီကချမှတ်ထားသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင်လည်း ဒီမိုကရေစီဗဟိုဦးစီးစနစ် ဘောင်အတွင်း ဝေဖန်ရေးနှင့် မိမိကိုယ်ဝေဖန်ရေးအပြင် ပါတီတွင်း ဒီမိုကရေစီကျင့်စဉ်ကို ပီပြင်အောင် မကျင့်သုံးနိုင်ပေ။ (ဂ) 	ပါတီမှ ချမှတ်ထားသည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို မကြေညက်သဖြင့် အချင်းချင်း အမြင်မကြည်လင်ဖြစ်ပြီး၊ သဘောထားကွဲလွဲလာသည်။ (ဃ) 	အချင်းချင်းမညီညွတ်သဖြင့် ပြင်ပ ပယောဂများဝင်လာကာဖြိုခွင်းခံရသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ၂၆ နှစ်တိုင်စိုးမိုးခဲ့သည့် တစ်ပါတီစနစ်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပြိုလဲကွယ်ပျောက်သွားခဲ့ရသည်။
၁၉၈၈ ဒီမိုကရေစီဖော်ဆောင်ခြင်း
၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ ယာယီအားဖြင့် ဆိုင်းငံ့ထားလျက်ရှိသော အမျိုးသားညီလာခံ ပြန်လည်ကျင်းပခြင်း
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ လွှတ်တော်များဖွဲ့စည်းရေးအတွက် တရားမျှတ သော ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံဒီမိုကရေစီဖော်ဆောင်ရေးအဓိကပြဿနာများ
လွတ်လပ်ရေးရပြီး နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကြာသည်အထိ (၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ) မြန်မာနိုင်ငံဒီမိုကရေစီဖော်ဆောင်ရေးနှင့် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးကို ကန့်သတ် တားဆီးထားသော အမျိုးသားရေးပြဿနာ သုံးရပ်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ
(က)	အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပြဿနာ (ခ) 	စီးပွားရေးပြဿနာ (ဂ)	နိုင်ငံခြားရေး ပြဿနာ တို့ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး ပြဿနာ
စီးပွားရေးသည် နိုင်ငံရေးနှင့် များစွာဆက်စပ်နေပါသည်။ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုရှိမှသာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးနိုင်သလို၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှသာ နိုင်ငံရေးလည်းတည်ငြိမ်ကောင်းမွန်နိုင်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး တစ်မျိုးသားလုံးစီးပွားရေးကောင်းမွန်ခြင်းကိုသာ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည်ဟုဆိုရမည်။ နယ်ချဲ့လက်အောက်ကျရောက်နေစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံလယ်သမားများသည် ပြည်ပတင်ပို့ရသည်အထိ ဆန်များကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ် နေရသော်လည်း ကုန်းကောက်စရာမရှိအောင် ဆင်းရဲခဲ့ရသည်။ ရေနံမြေလုပ်သားကြီးများမှာလည်း ရေနံထုတ်ပြီး ရေနံမီးခွက်ထွန်းစရာ ရေနံပင်မဝယ်နိုင်သည့် အနေအထားတွင်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္တာစစ်အတွင်းကလည်း ဂျပန်တို့လက်အောက်တွင် ပြာပုံဘဝဖြင့်ရင်ဆိုင်ရပြီး အသက်ပေါင်းများစွာ ပေးဆက်ခဲ့ကြရသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင်လည်း ပြည်တွင်းစစ်မီးကြောင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းကို ပြန်မလုပ်နိုင်ခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်က ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းရှင် အများစုမှာ နိုင်ငံခြားသားများဖြစ်ကြပြီး ချမ်းသာသူများမှာ လက်တစ်ဆုပ်စာသာရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထိုစီးပွားရေးသမားများက နိုင်ငံရေး သမားများကိုထောက်ပံ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲနိုင်အောင် ကူညီကြသည်။ နိုင်ငံရေးသမားများကလည်း အမတ်ဖြစ်လာသည့်အခါ စီးပွားရေး သမားများကို ထုတ်ကုန်သွင်းကုန်လိုက်စင်များချပေးခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြန်ဆပ်ကြသည်။ လယ်သမား လယ်ပျောက် မြို့ပေါ်ရောက်ကုန်ကြသည့် အပြင် အလုပ်အကိုင်မရှိသဖြင့် လူမှုရေးနှင့် အကျင့်စာရိတ္တများပါ ပျက်ပြားလာသည်။ ဆင်းရဲ ချမ်းသာ ကွာဟချက်ကြီးမားသဖြင့် ဒီမိုကရေစီ ဖော်ဆောင်နိုင်ရေးမှာ များစွာအလှမ်းဝေးခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီတက်လာသည်။ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ကိုင်စွဲပြီးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားသားပိုင် ကုမ္ပဏီကြီးများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသားအရင်းရှင်များကို နေရပ်ပြန်စေခြင်း၊ ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်း အားလုံးကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအရ တိကျသောကြားနေရေးကို လိုက်နာလိုက်သဖြင့် နိုင်ငံခြားအထောက်အပံ့များလည်း မရတော့ပေ။ စီးပွားရေးမူဝါဒအနေဖြင့် ပြည်ပမှသွင်းကုန်အစားထိုးရေး (Import Substitution) နှင့် မိမိဘာသာရပ်တည်နိုင်ရေး (Self Reliance) ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ လယ်ယာနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆန်စပါးထုတ်လုပ်ရေးများပါကျဆင်းလာသဖြင့် နိုင်ငံခြားဆန်တင်ပို့မှု ရပ်ဆိုင်းသွားပြီး နိုင်ငံခြားဝင်ငွေလည်း လျော့နည်းခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးကျပ်တည်းလာသဖြင့် နိုင်ငံခြားမှချေးငွေများယူဆောင်ပြီး လုပ်ဆောင်သေးသော်လည်း အတိုးပင်ဆပ်နိုင်သည့်အနေအထားတွင် မရှိတော့သဖြင့် LCD နိုင်ငံအဖြစ်ခံယူခဲ့ရသည်။
ရည်ညွှန်း
၂။ 	ရာဇဓမ္မသင်္ဂဟကျမ်း၊ ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင် (ပထမအကြိမ်)
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ပီအာစ်တြေ
ပီအာစ်တြေ ဒေ ကိုမာစ်သည် ၁၈၈၅ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၂ခုနှစ်အကြား ပြင်သစ် အိန္ဒိုစိန၏ ငွေကြေး ဖြစ်သည်။
လိုက်ပန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇမ်ဗီဇီမြစ်
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာထဲသို့ စီဆင်းသော အာဖရိကတိုက်ရှိမြစ် များထဲတွင် ဇမ်ဗီဇီမြစ်သည် အကြီးဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ မိုင် ၁၆ဝဝ ခန့်ရှည်လျားသည်။ မြစ်ဝမှစ၍ မိုင် ၃ဝဝ ခန့်အထိ ပေါ်တူဂီတို့က ပိုင်သည်။ မြစ်ဖျားခံရာဒေသမှာ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကွန်ဂိုနှင့် အန်ဂိုလာနယ်စပ်ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ထက် ပေပေါင်း ၃၆ဝဝ ခန့်မြင့်သောဒေသတွင် မြစ်ဖျားခံ၍၊ ကွေ့ကောက်လျက်စီးဆင်းလာပြီးလျှင် ဇင်ဘာဘွေ တောင်ပိုင်း နှင့် မြောက်ပိုင်းကိုပိုင်းခြားကာ မိုဇမ်ဗစ်နယ်ကိုဖြတ်၍ စီးဆင်း လေသည်။ ဇမ်ဗီဇီမြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသမှာ စတုရန်းမိုင် ၂၅ဝဝ ခန့်ကျယ်ဝန်းသည်။ မြစ်သည် အထက်ပိုင်းတွင် ညီညာသော ကုန်းမြေပြင်ကို ဖြတ်သန်းလာ၍၊ ဝိတိုရိယရေတံခွန် တွင် မြေ နိမ့်သို့ စီးဆင်းလေသည်။
မြောက်ဘက် (ကိုးသင်း) မြင်းဝန်
ကိုးသင်းမြင်းဝန်ဦးတုတ်ကြီး
မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက် နှာင်ပိုင်းကာလတွင် မြောက်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ နေမျိုးဇေယျပတေ့ဘွဲ့ခံ ဦးတုတ်ကြီးဖြစ်သည်။ ဦးတုတ်ကြီးသည် ၁၇⁠၇၄ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီစဉ် ဇင်းမယ်ကြောင်းချီ ဗိုလ်ချုပ်အရာနှင့် ချီတက်ခဲ့ရ၏။ မြောက်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းဝန် ဦးတုတ်ကြီးမှာ စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးရာထူးတိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
စိုက်ပျိုးရေးရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူးဖြူကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဆူးဖြူကုန်းရွာ (Suhpyukone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၁ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုလားထိုင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကုလားထိုင်ရွာ(Kalarhtaing)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
တင်နွယ်မောင်
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် သတင်းပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ကို ချက်ကိုစလိုဗက်နိုင်ငံမှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာ သင်တန်းကို ဩစတေးလျနိုင်ငံ (ဆစ်ဒနီမြို့) တွင် လည်းကောင်း တက်ရောက်သင်ကြား အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အင်တာနေရှင်နယ် ဘာသာပြန် မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ မြန်မာတိုင်း(မ်) ဂျာနယ်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ တင်နွယ်မောင်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာရပ်နှင့် ဘာသာပြန်စာပေ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အလေးထားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နန္ဒမာတာသုတ်
(ဥတ္တရာဥပါသိကာမသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ပုဏ္ဏသူဌေး၏ သမီးဖြစ်ပါသည်။)
ဇာတ်ပွဲဇာတ်ရုံ
ဇာတ်၊ အငြိမ့်၊ ရုပ်သေး၊ ယိမ်းစသည်တို့အပြင်၊ မျက် လှည့်ပြခြင်း၊ လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း စသည်တို့ကို ပြသခြင်းကိုခြုံ၍ ပွဲဟုခေါ်သည်။ ထိုပွဲသဘင်များကျင်းပရာနေရာကို ယေဘုယျ အားဖြင့် ပွဲရုံ၊ ဇာတ်ရုံဟု ခေါ်လေသည်။
ရုပ်စုံစင်မှာ မျက်နှာစာ ၇ ပင် ၆ ခန်း၊ ၅ တောင်ခန်း ပန္နက်ချ၊ နောက်က ၅ ပင် ၄ ခန်းဖြစ်၏။ ရှေ့ပန္နက်နှင့် နောက်ပန္နက်အကွာအဝေးမှာ အတောင် ၂ဝ ရှိရသည်။ ဘေးနှစ် ဘက်မှာ ရှေ့မျက်နှာစာထောင့်နှင့် နောက်တိုင်ထောင့်ကို ရှူး သွားရ၏။ စင်၏အမြင့်ကို ပရိသတ်ကြည့်ရှုကောင်းစေရန် ရှေ့နိမ့်နောက်မြင့်ထားသည်။ နောက်ဘက်အမြင့်မှ လေးတောင် ရှိ၍၊ ရှေ့ဘက်တွင် သုံးတောင်ထွာအမြင့်ထား၏။ ရှေ့မျက်နှာစာ မှ နှစ်တောင်အကွာတွင် လက်ရန်းတိုင်များ နှစ်ပိုင်းခွဲစိုက်ထား သည်။ ထိုနှစ်ပိုင်း၏ လက်ရန်းတိုင်ထိပ်တိုင် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အကွာအဝေးကို နှစ်တောင်ခြားထား၏။ ထိုလက်ရန်းတွင် ကန့် လန့်ကာများကို လကျာ်းဘက်ကန့်လန့်ကာက လက်ဝဲဘက်တိုင် ထိပ်ကိုဖုံးအောင် ကာထားသည်။ လက်နှစ်ခုကြားကအပေါက်ကို မင်းပေါက်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုမင်းပေါက်ရှေ့တည့်တည့်တွင် လှေ ကားတပ်ထားရာ၊ ထိုလှေခါးကို တော်ကောက်သောအကြီးအကဲ များသာ အသုံးပြုရသည်။ ဝဲဘက်သမားများမှာ ဝဲဘက်မှ ခုံခု၍ တက်ရ၏။ ယာဘက်သမားများမှာ ယာဘက်မှခုံခု၍တက်ရ၏။ ရုပ်စုံများကိုလည်း လက်ဝဲရုပ်စုံကို လက်ဝဲသေတ္တာမှထုတ်၍၊ လက်ဝဲဘက်တွင် ချိတ်ရပြီးလျှင်၊ လကျာ်ဖက်သေတ္တာမှ လကျာ် ရုပ်ကိုထုတ်၍ လကျာ်ဘက်တွင် ချိတ်ရလေသည်။ ရုပ်စုံစင်၏ ထောင့်နှစ်ထောင့်တွင် ရာဇမတ်တစ်ခုစီကာရ၏။ သိုင်းလေး လက် ဘွဲ့ဖြူချီလျက်၊ ကျည်တောက်နှင့် ရုပ်စုံစင်၏ အရှေ့တိုင် မှ ချီစိုက်ရသည်။ စင်မှာ ကြာယပ် ၂ ထပ် ဆွဲထားလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ပိုင်းတွင် နန်းတွင်ဇာတ်ရုံတို့၏ အခြေအနေမှာ တစ်စတစ်စ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ တိုးတက်ကောင်း မွန်လာခဲ့လေသည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် နောက်ဆုံးစိုးစံရာ မန္တလေးမြို့ရှိ နန်းတော်တွင်း အဆောင်အယောင် အခမ်းအနား များကိုထောက်ရှု၍၎င်း၊ ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော်တို့၏ ပြောပြ ချက်အရ၎င်း နန်းတွင်းဇာတ်ရုံတော်ကြီးများတွင် ကားလိပ်ကား ဆွဲခမ်းနားပုံ၊ စက်ကြိုးယန္တရားများ တပ်ဆင်ထားပုံတို့ကို သိရ ပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ဆုံးလောက်တွင် မီးမောင်း များပင် ထိုး၍ကပြခဲ့သည်ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်၊ နန်းတွင်းပြ သည့် ရာမဇာတ်တော်ကြီးတွင် မယ်သီတာကို ဒဿဂီရိခိုးခန်း၌ စက်ကြိုးယန္တရားတပ်ဆင်သည့် ပန်းရထားပုံနှင့် တင်ဆောင်ခိုး သွားခြင်း၊ သုကျိတ်ဗာလီတို့ အခန်းတွင် ကျောက်ဂူတောင် ခေါင်းကို ဖြိုခွဲရာ၌ ဖောက်ကား ခွဲကားများကို ခလုတ်ဆင်၍ သုံးစွဲခြင်း၊ မြေလျှိုးပေါ်လာခြင်း စသည်တို့ကိုပင် ပြသလာခဲ့ သည်ဟုလည်း ဆိုကြ၏။
ယင်းသို့ နန်းတွင်းရှိ ဇာတ်ပွဲ ဇာတ်ရုံတို့မှာ တစ်စတစ်စ တိုးတက်လာသည့်တိုင်အောင် တစ်နိုင်ငံလုံးခြုံ၍ကြည့်လျှင်၊ ခရိုင်မြို့နယ်တို့မှာ မြေဝိုင်းဇာတ်သဘင်နှင့်သာ ရောင့်ရဲတင်း တိမ်နေသည်ကို တွေ့ရ၏။ မြေဝိုင်းဇာတ်ကို မြေသလင်းပြောင် ပြောင် ကွင်းပြင်ကျယ်ကျယ်တွင်ဖြစ်စေ၊ လယ်များရိတ်ပြီးချိန်၌ လယ်ကွင်းပြင်၌ဖြစ်စေ ကပြလေ့ရှိသည်။ မြေဝိုင်းဇာတ်၏ အဆင်အပြင်မှာ မြေပေါ်တွင် ဖျာကြမ်းများခင်းထား၏။ ထိုဖျာ ကြမ်းများ၏ ရှေ့ပိုင်း သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို ကပြရန်နေရာ သတ် မှတ်ထားလေသည်။ အလယ်တွင် ရေနံချေး မီးတိုင်များဝိုင်းကာ မီးထွန်းည|ိထား၏။ ထိုမီးတိုင်မှာ လူ၏ရင်ခေါင်းလောက်မြင့် သော ဝါးလုံးကို မြေတွင်စိုက်၍ ထိပ်မှ ဖွာရရာခွဲစိတ်လျက် ရေနံချေးအင်တုံငယ် ည|ပ်ထည့်ထားသည်။ ရေနံချေးအင်တုံတွင် မြိတ်ဆာ များထည့်စိမ်လျက် မီးထွန်းည|ိခြင်းဖြစ်သည်။ ကကွင်း ၏ အလယ်ကျသော တိုင်တွင် သပြေခက်များ ဆယ့်နှစ်ရာ သီကိုင်းများ စုစည်းစိုက်ထားသည်။ ဖျာနောက်ပိုင်း ကျန်နေရာ ဖြစ်သော သုံးပုံတပုံတွင် ဆိုင်းဝိုင်းများထား၏။ ဆိုင်းဝိုင်းပတ် ဝန်းကျင်တွင် မင်းသား၊ မင်းသားကြီး၊ ရှင်ဘုရင်၊ ဝန်ကြီးလက် စွဲတော် စသော ဇာတ်သမားများက တစ်ဘက်၊ ပွဲဦးထွက် အပျိုတော်၊ မင်းသမီးစသော ဇာတ်သူတို့ကတစ်ဘက် နေရာယူ ၍ ဖြီးလိမ်းပြင်ဆင် ရသည်။ အကာအကွယ်မရှိပေ။ ဆိုင်းနှင့် လူများနောက်ဖက်၌ အမြင့်လေးတောင်နှစ်မိုက်ခန့် တုတ် ၂ ချောင်း စိုက်၍၊ တိုင်ထိပ် ၂ ခုပေါ်တွင် ငုတ်တိုင်ကလေးများ ပါသော တန်းတင်ထား၏။ ထိုတန်းရှိ ငုတ်ကလေးများတွင် ဆင်ခေါင်း၊ မြင်းခေါင်း၊ ငှက်ခေါင်း၊ ဘီဘူးခေါင်းများ ချိတ် ဆွဲရသည်။ ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက ထိုခေါင်းများသာရှိသော် လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် မျောက်ခေါင်း၊ ကျေးခေါင်း၊ ဂဠုန် ခေါင်း၊ ဆင်ခေါင်း၊ ကျားခေါင်း၊ နဂါးခေါင်းတို့ပါထည့်သွင်း လာလေသည်။ စိုက်ထားသော တိုင် ၂ ခု၏ အလယ်တွင် ငုတ် ၂ ဖက် စိုက်၍ ဓားများ၊ လေးများ၊ ကြိမ်လုံးများ စသည် တို့ကို ကန့်လန့်တင်ထား၏။ ဇာတ်ကမည့် မျက်နှာစာဖျာပေါ်၌ ဆိုင်းဝိုင်းအနီးမှပယ်၍၊ ဇာတ်သေတ္တာကြီးတစ်ခုချထားသည်။ ထိုသေတ္တာကြီးမှာ မြေဝိုင်းဇာတ်သဘင်တွင် အသွင်အမျိုးမျိုး ဆောင်ရာဖြစ်သည်။ ရှင်ဘုရင်ထိုင်လျှင် ရာဇပလ္လင်ဖြစ်၏။ ရသေ့ရဟန်းထိုင်လျှင် ကျောင်းသင်္ခမ်းဖြစ်၏။ သူဌေးထိုင်လျှင် တိုက်အိမ်ကြီးဖြစ်၍၊ မင်းသမီးထိုင်လျှင် တပင်တိုင်မြနန်းဖြစ် ကာ၊ သိကြားမင်းထိုင်လျှင် ဝေဇယန္တာနတ်နန်းဟု အမှတ်သညာ ပြုရသည်။ မြေဝိုင်းဇာတ်တွင် အပြင်အဆင် အခမ်းအနားများ ထူးထူးခြားခြား မရှိသော်လည်း၊ ဇာတ်ကောင်တို့၏ သရုပ်အမူ အရာဖြင့် လိုရာပုံကို ကြည့်သူပရိသတ်တွင် ထင်မြင်ယုံကြည် လာစေနိုင်ပေသည်။
နိုင်ရွှေကျင်
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် သထုံမြို့နယ် ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ထို့နောက် သထုံခရိုင် တောင်သူလယ်သမားထု ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်များ ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်အောင်ထွန်း ဦးဆောင်သည့် မွန်တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း မွန်ပြည်သူ့ တပ်ပေါင်းစု (ခ) မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးကို ဖွဲ့စည်း ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ တပ်ဦး ဗဟို အလုပ်မှုဆောင် တဦး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အဆင်းချိုင်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
အဆင်းချိုင်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
လွယ်နမ်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လွယ်နမ်းရွာ (Loinang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၁၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဘိုလိုညာမြို့
ဘိုလိုညာသည် အီတလီနိုင်ငံမှ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အေမီလီယာ ရိုမာညာဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ၎င်းဒေသ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ အီတလီနိုင်ငံ၏ သတ္တမမြောက် လူဦးရေအများဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်။
အိုင်တီခေတ်နည်းပညာနှင့်အလုပ်အကိုင်အခွင့်အရေး
3.	Operating System Developer
အွန်လိုင်းပေါ်တွင် OS နှင့်ပတ်သက်ပြီး ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်စေရန် လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးနေသည့် ပရိုဂရမ်များ ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ အလွယ်တကူ လေ့လာနိုင် သည့်အပြင် စာမေးပွဲများဖြေဆိုပြီး ကျွမ်းကျင်လက်မှတ်များလည်းရယူ နိုင်သည်။ OS Developer များသည် တစ်နှစ် ဒေါ်လာ ၈၀၀၀၀ ကျော်ရတတ်သည်။ မိမိတတ်ကျွမ်းမှုကို အစွမ်းပြဖြေရှင်းနိုင်မှုများအပေါ်မူတည်ပြီး လစာ သတ်မှတ် ခံရဖွယ်ရှိသည်။ စက်ရုံအလုပ်ရုံများတွင်လုပ်ရသည်မှာ တစ်ခါတစ်ရံ စက်ကိရိယာ များကို ကိုင်တွယ်ရသည်က ကွန်ပျူတာထက်ခက် နေတတ်သည်ကို သတိပြုရ ပေလိမ့်မည်။
5.	Application Developer
ကွန်ပျူတာဘွဲ့ရများထဲတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးဘာသာရပ်တွင် application များကိုတည်ဆောက် တတ်ခြင်းလည်းပါဝင်နေသည်။ AD များသည် ကုမ္ပဏီကြီးများတွင် အလုပ်ရတတ်သည်။ သူတို့အလုပ်များမှာ ဆော့ဖ်ဝဲ Tool အတော်များများကို အသုံးချတတ်ရန်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် Office အုပ်စုဝင် ပရိုဂရမ်များအပြင် အခြားလုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက်သည့် application များကိုလည်း သိကျွမ်းထားရန်လိုသည်။ AD များအနေဖြင့် နည်းပညာဆိုရာဘွဲ့တစ်ခုခုကို ရရှိထားရမည့်အပြင် ကုမ္ပဏီမှလိုအပ်သည့် application များကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ကိုင်တွယ်သုံးပြတတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ဆေးသုတေသနလုပ်ငန်း အတွက်ဆိုလျှင် ဆေးသုတေသနဆိုင်ရာ tool များကို သုံးစွဲပြနိုင်သူဖြစ်ရန်လိုသည်။
6.	Computer System Analyst
ကုမ္ပဏီအများစုသည် ဒီဇိုင်နာနှင့် ပရိုဂရမ်မာများကို Analyst များနှင့် ခွဲခြား ထားလေ့ရှိကြသည်။ Analyst ဆိုသည်မှာ ပရိုဂရမ်ရေးရန်မဟုတ် solution များရအောင် ဝေဖန်သုံးသပ်ပြနိုင်သူသာဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားလေ့ရှိကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အွန်လိုင်းကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့တစ်ခုခု ရရှိထားပြီး အခြားသုတေသန လုပ်ငန်းများကိုစိတ်ဝင်စားသူ ဖြစ်ရန်လည်းလိုသည်။ ထို့ပြင်ပရိုဂရမ်ကို ကျွမ်းကျင် ပိုင်နိုင်စွာတတ်မြောက်ထားသူလည်းဖြစ်သင့်သည်။
ကွန်ပျူတာလက်မှတ်ဆိုသည်မှာ
အိုင်တီခေတ်တွင် အလိုအပ်ဆုံးနှင့် အရေးအပါဆုံးလုပ်ငန်းများသည် လက်မှတ် တစ်ခုခုသတ်မှတ်ခံရတတ်သည်။ အိုင်တီခေတ်လက်မှတ်များကို အိုင်တီနှင့် ပတ်သက်သည့် အဖွဲ့အစည်းကြီးများ၊ ကုမ္ပဏီကြီးများက ကမကထပြုကာ မတည် ပြဋ္ဌာန်းပေးလေ့ရှိသည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းကြီးများကပင် စာမေးပွဲများ ကြီးမှူးစစ်ဆေး ပေးခြင်း နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုရန် ထုတ်ပြန်ပေးခြင်းတို့လည်း ပြုလုပ်ပေး လေ့ရှိသည်။
ကွန်ပျူတာလက်မှတ်များကို sponsor ပေးသူများထဲတွင် ဟာ့ဒ်ဝဲထုတ်လုပ်သူများ သာမက ဆော့ဖ်ဝဲထုတ်လုပ် သူများလည်းပါဝင်သည်။ လွတ်လပ်သည့်သင်တန်းဌာန ကြီးများ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာသင်ဌာနကြီးများ လည်းပါတတ်သည်။
Diploma Level တွင်ရယူထားသင့်သည့် လက်မှတ်များ မှာ
-	IDNE
မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာပညာရှင်အသင်းမှအသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်များ
-	MCPA-SD Certification
-	MCPA-NE Certification
မိုက်ခရိုဆော့ဖ်မှထုတ်ပေးသည့်နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်များ
-	MCP (Microsoft Certified Professional)
-	MCDBA (Microsoft Certified Database Administrator)
နိုင်ငံတကာစံ သတ်မှတ်ထားသည့်အိုင်တီ Skillများ
•	Borland JBuilder,
•	Oracle SQL Plus
Language တွင် Java, C, C++, UML များကို လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံ ၅ နှစ်မှ ၈ နှစ်သတ်မှတ်သည်။
•	Java			6		Expert •	XML			3		Intermidate
ဇမ္ဗူဒီပဥဆောင်းကျမ်း
ဇမ္ဗူဒီပဥဆောင်းကျမ်း
အဝမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၉၉၉ ခုတွင် နန္ဒသူရ ကူး ယူ၍ ရှင်းလင်းသည့် စောရဟန်းမင်းကြီး လှူတော်မူသော ပေါက္ကံမြစည်းခုံဘုရားသမိုင်း ကျောက်စာကိုလည်း ဇမ္ဗူဒီပဥ ဆောင်းကျမ်းတွင် ဖတ်ရသည်။ (ဦးဖေမောင်တင်)
သရက်ခုံ(ရေဇင်း)မြို့ဟောင်း
မြို့ဟောင်း၏ပုံသဏ္ဌာန်နှင့်အရွယ်အစား
သရက်ခုံ(ရေဇင်း)မြို့ဟောင်းငယ်သည် စတုဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် မြို့ဟောင်းကလေးဖြစ် သည်။ မြို့ရိုးများလည်း တွေ့နိုင်သေးသည်။ မြို့ရိုးတစ်ဘက်၏အလျားမှာ (၄၂၅မီတာ) (၁၃၉၅ ပေ)ခန့်ရှိပြီး အနံမှာ (၃၀ဝ)မီတာ (၉၈၄)ပေခန့်ရှိသည်။ ထောင့်မှန်စတုဂံမျီုးမဟုတ်၊ အနည်းငယ်ယိုင်နေသည်။ သို့ဖြစ်၍မှန်ကူကွက် ပုံသဏ္ဌာန်ကိုဆောင်သည်။
မြို့ဟောင်း၏အရှေ့ဘက်တွင် ရှိခဲ့ဖူးသည့် နေရာဗန်ရွာကလေးမှာ ယခုအခါ သရက်ခုံ ရွာနှင့် တစ်ပေါင်းတည်းဖြစ်သွားလေပြီ။ သရက်ခုံရွာ၏ တောင်ဘက်၌ ကပ်လျက်ရှိသော နေရာ ဗန်ချောင်းကလေးသာ နေရာဗန်ဟူသော အမည်ဖြင့်ကျန်ခဲ့တော့သည်။
အေးကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ကြီး၊ ဦး (အဝေးရောက်မင်း)
အဝေးရောက်မင်း ဦးအောင်ကြီး [၁၈၅၃-၁၉၄၂]
အဝေးရောက်မင်းသည် ကဗျာလင်္ကာ အချို့ကိုလည်း ရေးဖွဲဲ့ခဲ့သည်။ 'စုဖုရားလတ်အတွက် အလွမ်းကဗျာ'၊ 'တောပု ဘုရားပွဲသွား တေးထပ်'၊ 'သီလရှင်နှစ်ပါးဘွဲ့ လေးဆစ်ကဗျာ' တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းကဗျာများတွင် အဓိပ္ပာယ် ယုတ္တိနှင့်တကွ ကာရန်နဘေများမှာ လွန်စွာ သုတိသာယာမှု ရှိကြောင်း မောင်အေးသန့်က အကဲဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လူအဖွဲ့အစည်း၊ လူ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပုထုဇဉ်ပီပီ လူ့ပြည်မှာ အနေရဲခိုက် အပျော်သဘောနှင့် စာချိုးများလည်း ရေးဖွဲ့တတ်သည်။ မေဃဂီရိရပ်သူ ဒေါ်ဆုတ်ကို မထိတထိ ကလိခဲ့သည့် စာချိုး၊ စဉ့်ကူးမြို့ သမာဓိမြို့ဝန် ဦးဘို ဇနီးမောင်နှံ အကြောင်းကို ဟာသသဘော နှောရေးသည့် စာချိုးတို့မှာ အထင်ကရ ပြယုဂ်များပင် ဖြစ်သည်။
(၆) မောင်သစ်လွင် (လူထု)၊ 'စစ်အတွင်း ကွယ်လွန်ခဲ့သူ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ၊ ပန်ချီဆရာ'၊ ငွေတာရီ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၁)၊ စာ ၂၃-၂၆။
(၇) တင်နိုင်တိုး၊ 'သမိုင်းတစ်ကွေ့မှတ်တမ်းများ'၊ Weekly Eleven (26-12-2007)၊ စာ ၂၁၊
နိုင်အောင်ထွန်း
ကွယ်လွန်ခြင်း
၁၉၇၀ ခု၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်၊ နံနက် ၇ နာရီခန့်၌ မော်လမြိုင် နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် အသက် ၅၇ နှစ် ဖြစ်သည်။
ကလေးမြို့ဟောင်း
၁၁၄၅ ခု တပေါင်းလဆုတ် ၃ ရက်နေ့တွင် ငအုန်းခိုင်ဆိုသူ ထွက်ဆိုသည့် စစ်တမ်းတွင် ကလေးသည် ရှေးမဆွကပင် တည်ထားခဲ့ဖူးသည့် မြို့ဟောင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ကြောင်း နောက်ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့ကြောင်း ၎င်းကဆက်၍ အစီရင်ခံသည်မှာ ကလေးမြို့ဟောင်းသည် မြို့ရိုး အဝန်းအနေဖြင့် တာပေါင်း ၉၀ဝ ရှိပြီး မြို့ရပ် ၉ တောင်နှင့် မြို့ထုပမာဏအားဖြင့် တစ်တာရှိ သည်ဟုဆိုလေသည်။ တံခါးရှစ်ပေါက်ရှိ၍ ပြအိုး ၄၀ တည်ဆောက်ထားရှိသည်ဟုဆို၏။ (ဒေါက်တာဒေါ်ရီရီ မှတ်စုများ၊ သာ၊ ယ၊ ၃၂၉၊ စာ ၆၈နှင့် ကင်းပု ၁၁၄၅-၁၂-၃)။
ရပ်ဘော့ (လီဆူး)ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလေးမြို့ဟောင်း
ကလေးမြို့၏စစ်တမ်း၌ ကလေးမြို့၏အကျယ်အဝန်းသည်-
ကာလေးမြို့
ကလေးမြို့ကို တချို့က ကာလေးမြို့ဟုခေါ်ကြသည်။ မြို့လေးမြို့ကာရံ၍ တည်ထား သည့်မြို့ဖြစ်၍ ကာလေးမြို့ဟု ခေါ်သည်ဟုဆိုသည်။ အကာအရံဖြစ်သည့် ကာ-လေးမြို့မှာ
ဂျိုင်းတံတား (ဇာသပြင်)
Insert non-formatted text here thumb|ဂျိုင်းတံတား(ဇာသပြင်)ဂျိုင်းတံတား(ဇာသပြင်) သည် ကရင်ပြည်နယ် နှင့် မွန်ပြည်နယ် နယ်စပ်ရှိ ဂျိုင်းမြစ် ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသော သံမဏိကြိုးတံတား တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည်မှာ 1.5 km ရှိကာ ဇာသပြင်အနောက်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ် နှင့် ခရုံရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ် တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဘားအံ-မော်လမြိုင်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့၍ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ သံမဏိကြိုးဆွဲထားသောနေရာတွင် သံများခင်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃ စင်းမြောက် အရှည်ဆုံးကြိုးတံတားဖြစ်သည်။
နွဲ့ယဉ်ဝင်း
မိဘများ
မိဘများမှာ ငယ်သူဘဝမှာပင် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ကြသည်။ အဖေမှာ၁၉နှစ်၊အမေမှာ၁၆နှစ်နှင့်ခိုးရာပြေးကြသည်။ စစ်ပြီးသွားသောအခါကျောင်းများမဖွင့်သေး။ ထိုအချိန်၌သူတို့မှာ ၁၀တန်းပင်မအောင်သေး။ နောက်မှအ​ဖေမှာ ပညာဝန်ထောက်ဖြစ်လာသည်။
အညာလယ်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
အညာလယ်ရွာ (Ahnyarlel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ အင်ပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၃၆ ဖြစ်သည်။
ထန်းတောရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ထန်းတောရွာ (Htantaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၉၉ ဖြစ်သည်။
တိဿဗြဟ္မာသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ကျောက်ချောင်းရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ကျောက်ချောင်းရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
နမ်းခမ်းရွာမရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
နမ်းခမ်းရွာမရွာ (Nankhanywarma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၉၅ ဖြစ်သည်။
ဒိုရဒို (ကြယ်စုတန်း)
ဒိုရဒို (Dorado) သည် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်မှ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၆ ရာစုနှစ်တွင် အမည်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်သည်။ ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်အများစုသည် ဒိုရဒို ကြယ်စုတန်းတွင် ပါဝင်ပြီး ကျန်သောအပိုင်းများမှာ မန်းဆာတွင် ပါဝင်သည်။ ဒိုရဒိုဟူသောနာမည်သည် လက်တင်ဘာသာစကားမဟုတ်သော်လည်း စပိန်နက္ခတ္တပညာရှင်များက လက်တင်ဘာသာပုံစံ Doradus ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
အသောကမင်း
အသောကမင်း(ဘီစီ ၃ဝ၄-၂၃၂)
ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မင်းတရားကြီးသည် ကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံတော်ကြီးကို တည်ထောင်နိုင်သည်သာမက နိုင်ငံတော်ကြီး ကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲအုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့လေရာ မင်းတရားကြီး၏ အမိန့်ရာဇသံကို ပါဋလိပုတ္တ နေပြည်တော်မှ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းသို့ တိုင်လည်းကောင်း၊ အာရေဗျပင်လယ်သို့တိုင်လည်းကောင်း မပျက်မကွက် ဦးထိပ်ရွက်ဆင်၍ နာခံကြရလေသည်။ အသောကမင်းတရားသည် ဖွားတော်မူသည်မှစ၍ မင်း အဖြစ်သို့ ရောက်သည်တိုင်အောင် မျိုးရိုးစဉ်လာ အတိုင်း ဗြဟ္မဏ အယူဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်၊ ခမည်းတော်တို့ ပြုသကဲ့သို့ပင် အာဇီဝကတို့အား ကိုးကွယ်၍ နေ့စဉ် အာဇီဝက ခြောက်သောင်းတို့အား နန်းတော်၌ ဆွမ်းဝတ်ပြုသည်။ သို့သော် ဘိသိက်ခံ၍ လေးနှစ်မြောက်ပြီးနောက်တွင် နိဂြောဓသာမဏေ ငယ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သော ဥပသကာတစ်ဦး ဖြစ်လာပြီးလျှင် သာမဏေငယ်၏ ဆရာတော် ဖြစ်သော အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ မထေရ်မြတ်နှင့်တကွ များစွာသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့ကို ရိုသေစွာ ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်သည်။ ရဟန်းသံဃာတို့ နေစိမ့်သောငှါ ပါဋလိပုတ္တ နေပြည်တော်၏ အရှေ့တောင်ဘက်၌ အသောကာရာမ ကျောင်း တော်ကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ရာ အသောကမင်းတရားကြီး ၏ ပထမဆုံးသော ကုသိုလ်တော် အဆောက်အအုံကြီး ဖြစ်ပေ သည်။
ထန်းပင်ချောင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပက္ကလိုပြင်ဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျင်မီ ဟက်လို
ဘဝဇာတ်ကြောင်း
ဟက်လိုသည် ၁၉၃၉ခုနှစ်တွင် ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့ရှိ ဒေးဗစ်မက်ကေးကုမ္ပဏီမှ သူ၏နာမည်ကျော်သတင်းစာကာတွန်းများကို စာမျက်နှာတစ်ရာပါသည့် အဖုံးပျော့စာအုပ်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၄၀ပြည့်နှစ်များအတွင်း အဖုံးမာဖြင့် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ထပ်မံထုတ် ဝေခဲ့သေးသည်။ အေဗွန်ကုမ္ပဏီမှလည်း ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်များအတွင်း ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ခရမ်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ခရမ်း (တောင်)ရွာ (Hkayan (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၆ ဦး၊ မ ၃၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
တိလောကာဘိဝံသ
ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ တိလောကာဘိဝံသသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဇလွန်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာရွာ၊ ခမည်းတော် ဦးဘဖေ၊မယ်တော် ဒေါ်စောစိန် တို့မှ ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း၁-ရက်၊ စနေနေ့နံနက် ၄နာရီအချိန်တွင် ဖွားမြင်သော စတုတ္ထမြောက် သားရတနာဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် ပရိယတ္တိစာပေများကို မြတ်မြတ်နိုးနိုးကိုယ်ကျိုးမငဲ့ပဲ ဆောင်ရွက်လေ့ရှိခြင်း၊ စာပေဗဟုသုတ အကူအညီ တောင်းခံလာသူမှန်သမျှအား ပုဂ္ဂိုလ်မရွေး၊ အချိန်အခါမရွေး အများအတွက်ကို မဆိုထားနှင့် သာမန် တစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုပင် ထက်သန်စွာ ကူညီပေးလေ့ရှိခြင်း၊ သင်နည်းစနစ်များကိုလည်း လွယ်သည်ထက် လွယ်အောင် ခေတ်မီအောင် တီထွင်ကြံဆပြီး သင်ကြားပို့ချရေးသားလေ့ရှိခြင်း၊ အများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ဟိတ်ဟန်မရှိပဲ တည်ငြိမ်အေးဆေးစွာ ရိုးရိုးသားသား ဆက်ဆံလေ့ရှိခြင်း၊ ပရိယတ်၊ ပဋိပတ် ၂ မျိုးလုံးကို မြတ်နိုးစွာ မိမိအတွက်ရော သူတစ်ပါးအတွက်ပါ ဆောင်ရွက်ပေးလေ့ရှိခြင်း၊ ပစ္စည်းလာဘ်လာဘကို တွယ်တာမှု မရှိဘဲ ရက်ရက်ရောရော ပေးကမ်းလှူဒါန်းလေ့ရှိခြင်း၊ တပည့်များအပေါ် မိဘသဖွယ် စေတနာ မေတ္တာထား၍ စောင့်ရှောက်ချီးမြှောက်လေ့ရှိခြင်း၊ ပြောဆိုဆုံးမရာ၌ အမိန့်ပေးသည့်သဘောမျိုးမဟုတ်ပဲ ကျိုးကြောင်း ယုတ္တိ ပြ၍ တရားဓမ္မဖြင့် ညင်သာစွာ ဆိုဆုံးမလေ့ရှိခြင်း ဒါယကာ ဒါယိကာမများ အပေါ်တွင် တွယ်တာမက်မောမှု မထားပဲ ကုလေသု အနနုဂိဒ္ဓဂုဏ်နှင့် ညီနိုင်သမျှညီအောင် လိုက်နာကျင့်သုံးလေ့ရှိခြင်း စသောဂုဏ်တို့သည် ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားခြင်းခံရသော ဆရာတော်၏ ဂုဏ်ရည်များဖြစ်သည်။
ရေးသာပြုစုသောကျမ်းများ
စာပေပရိယတ် ပို့ချတော်မူရင်း စာသင်သားများနှင့် သုတေသီတို့အတွက် ကျမ်းဂန်များ ပြုစုရေးသားခဲ့သည်၊ ယင်းကျမ်းစာများမှာ- (က)အဖြေစုံ ၇ ကျမ်း (စနစ်ဟောင်းငယ်၊လတ်၊ကြီး အဖြေစုံ ၃ ကျမ်း၊ စနစ်သစ်မူလ၊ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး အဖြေစုံ ၄ ကျမ်း) ၊ (ခ) လက်ဆောင်ကျမ်း ၁၁ ကျမ်း (မာတိကာဓာတုကထာ လက်ဆောင်၊ ယမက လက်ဆောင် ၂ ကျမ်း၊ ပဋ္ဌာန်းလက်ဆောင်၊ ပဋ္ဌာန်းပို့ချစဉ်လက်ဆောင်၊ အဘိဓမ္မာလက်ဆောင်၊ ဆန်းလက် ဆောင်၊ ပါဠိသဒ္ဒါအသုံးအနူန်းနှင့် ပါဠိစာပေ ကောက်နူတ်ချက်လက်ဆောင်၊ သဒ္ဒါလက်ဆောင်၊ သုတ်နက်လက် ဆောင်၊ သဒ္ဒါကြီးနိဿယလက်ဆောင်)။ (ဂ) ဗဟုသုတပညာပေး ၆ ကျမ်း (ရဟန်းခံရှင်ပြုအကြောင်း၊ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာသိစရာနှင့်ဗုဒ္ဓသာသနာ့သမိုင်း၊ စေတီပုထိုး၊ မဲလံဆံတော်ရှင်၊ သကျမုနိ၊ လက်ရွေးစင် ဆောင်းပါးများ၊ ပရိတ်၊ ဂါထာ၊ မန္တန်စသော ပုံနှိပ်ပြီး ကျမ်းပေါင်း ၂၄ ကျမ်း နှင့် ဂန္ထာဘရဏနှင့် ဘုရားကြီးနိယံလက်ဆောင်၊ အဋ္ဌသာလိနီ အဖြေစုံစသော ပုံမနှိပ် ရသေးသည့် ကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်၊ ယခု နောက်ဆုံး ရေးသားခဲ့သည်မှာ မြန်မာ့သာသနာ့သမိုင်းတွင် အထင်ကရအနေဖြင့် သမိုင်းတွင်ကျန်ရစ်မည့် ပါဠိဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည့် ပရိတ်ကြီးဋီကာသစ်ခေါ် ပရိတ္တအဘိနဝဋီကာကျမ်းနှင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန်သစ်ကျမ်းများ ဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့
အမျိုးသမီးများ၏စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်းစီ၏ ကုန်ထုတ်စွမ်းအားများ တိုးတက်မြင့်မားလာမည်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးများ တိုးပွားလာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် လုပ်အားဆုံးရှုံးမှုများကို ကာကွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ သို့ပါ၍ “လူသားအားလုံးဖွံ့ဖြိုးဖို့ အမျိုးသမီးများ စွမ်းရည်မြှင့်တင်လို့၊ ပုံဖော်ကြပါစို့” ဟူသော ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ အမျိုးသမီးတစ်ဦးချင်းစီ၏ အရည်အချင်း၊ အရည်အသွေး လုပ်ကိုင်နိုင်စွမ်းတို့ကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း။
နဂါးရွာ
ကိုးကား
နဂါးရွာ
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဘဝဖြစ်စဉ်
၁၉၆၉ ခုနှစ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုတောခိုပြီး ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီ တည်ထောင်ကာ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီနှင့် ဦးနေဝင်း အစိုးရကို တော်လှန်သည့်အခါ ဦးနုနှင့် အတူဗိုလ်မှူးအောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ချောင်းဦးမြို့နယ်
သမိုင်းဝင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ
ချောင်းဦးမြို့တွင် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဆံတော်စွဲ၊ အရှေ့မအုပ်၊ အနောက်မအုပ်၊ ရဲလှေရပ်ကွက်များ ထင်ရှားသည်။ ၎င်းရပ်ကွက်များသည် သမိုင်းအားဖြင့် ကျန်စစ်မင်းနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေသည်။
နော်သဲဒိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ လွတ်လပ်ပြီးအချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်လာသော်လည်း ကိုလိုနီခေတ်အတိုင်း ဗျူရိုကရေစီယန္တရားသည် ကြီးထွားရှင်သန် အားကောင်းနေဆဲဖြစ်နေပါသေးသည်။ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေးအားလုံးတွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်အတိုင်း ဆောင်ရွက် နေကြောင်းတွေ့ရသည်။
၇ ဦးကော်မတီ၏ ကြားဖြတ်အစီရင်ခံစာသည် မြန်မာနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး အခြေခံ ဖြစ်သည့် ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကိုပြုပြင်ရန် အကြံပြုချက်များဖြစ်သည်။ ကျေးရွာနှင့် ၎င်းအထက်အသီးသီးရှိ ကောင်စီများအနေဖြင့် ဒေသဆိုင်ရာ အကျိုးစီးပွားဖြစ်ထွန်းရေးကို ပိုမိုဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အာဏာအပ်နှင်းထားရန် လိုကြောင်း အဓိကဆွေးနွေးထားသည်။
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး၏ထူးခြားချက်မှာ ဤဥပဒေကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ က နည်းဥပဒေတစ်ခုလုံးကိုဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းကိုဖြစ်စေ၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း မည်သည့်ဒေသတွင်၊ မည်သည့်နေ့ရက်၌ အတည်ဖြစ်စေရ မည်ဟု အမိန့်ထုတ် ပြန်သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတကိုယ်တိုင် အမိန့်ထုတ်ပြန်ကြေညာရသည့် ဥပဒေဖြစ်သည်။
ဗဟိုဌာန၊ အထွေထွေဌာန၊ တရားဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဌာန၊ ဘဏ္ဍာရေးဌာန၊ အခွန်တော်ဌာန၊ လမ်းလုပ်ငန်းဌာန၊ အဆောက်အဦ ဌာန၊ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ ရဲဌာန၊ မီးသတ်ဌာန၊ ပညာရေးဌာန၊ ဆေးကုဌာန၊ ကျန်းမာရေးဌာန၊ သန့်ရှင်းရေးဌာန၊ သစ်တောဌာန၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဌာန၊ မြေစာရင်းဌာန၊ ဆည်မြောင်းတာတမံဌာန၊ သမဝါယမဌာန၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဌာနတို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်းတွင် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစီမံကိန်းလည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် မူအားဖြင့်ကောင်းသော်လည်း မြန်မာ နိုင်ငံ၏ထိုစဉ် ပကတိအနေအထားအရ စည်းကမ်းကျနစွာအကောင်အထည်ဖော်ရန် အချိန်စောလွန်းသေးသဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့ဟုဆိုရပါလိမ့်မည်။
ဖိုးကွန်း (ဗိုလ်မှူး)
ဗိုလ်မှူး ဖိုးကွန်း သည် စစ်ကြိုခေတ် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲ၊ စစ်ကြီး အတွင်း ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ၊ စစ်ပြီးခေတ် လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲနှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် လူနေမှု စနစ် ထူထောင်ရေး အထိ ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်
ထိုမှ တဆင့် မော်လမြိုင်၊ ပြည်၊ ပုသိမ်၊ ပဲခူး၊ ဟင်္သာတ၊ သာယာဝတီ၊ သထုံ၊ပျဉ်းမနား၊ စစ်ကိုင်း၊ မြင်းခြံ၊ ရွှေတောင်၊ လက်ပံတန်း၊ ညောင်တုန်း၊ သုံးခွ၊ မင်းဘူး၊ မြန်အောင် စသော ကျောင်း ၄၄ ကျောင်း ကူးစက်သွားပြီး သပိတ်လက်နက်ဖြင့် နယ်ချဲ့ကို ဆန့်ကျင် ခဲ့ကြသည်။
ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း
ဂျပန်ခေတ် ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဆရာကြီး ဦးဖိုးကွန်းအား ခေါ်ယူ၍ စစ်ဥပဒေ အရာရှိ တာဝန်ကို ပေးကာ ဗိုလ်ကြီး အဖြစ် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ နောင်တွင် ဗိုလ်မှူး ရာထူး အဆင့်အထိ တိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြန်သည်။ ဂျပန်များကို တော်လှန်ရေး အတွက် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် ခေါ် ဖတပလ ဖွဲ့စည်းရန် ၁၉၄၄ ခု၊ ဩဂုတ်လ ညဦး အချိန်တွင် ကန်တော်ကြီး ပတ်လမ်း၊ ယခု နတ်မောက်လမ်းရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ အိမ်တွင် အထူး အစည်းအဝေး ကို လျှို့ဝှက်စွာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်ကြီးဝန်ပိုနှင့် အလားတူငှက်များ
ဘဆွေ (ဘုန်းကြီးဘဆွေ)
၁၉၁၅၊ ခရမ်းမြို့နယ် ညောင်ကုန်းရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ - ၃၁၊ ကြည်မြင်တိုင် ကျောင်ကြီးတိုက်၊ ဘုံပျံ ဆရာတော် ဦးလာဘထံတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇၊ အိန္ဒိပြည်၊ ဗာရာဏသီမြို့သို့ သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်။ Thosophical Collage တွင် သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁၊ ကာလကတ္တားမှ ပြည်မာပြည်သို့ ပြန်လာပြီး နယ်ချဲ့ လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ စတင်ရန်၊ စည်းရုံးပြီး လူသူ လက်နက်များ စုဆောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၂၊ သခင်လှဖေ (ဗိုလ်လကျာ်)၊ သခင် သိန်းဖေမြင့်တို့နှင့် ပြန်တွေ့ပြီး ဗိုလ်ကျော်ဇော တပ်နှင့်အတူ မုံရွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် တာဝန် ပေးခံရသည်။ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက်လာသော အခါ ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့် အတူ နေထိုင်ခါ တော်လှန်ရေး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဂျင်းနီ (အဆိုတော်)
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဇူလိုင်နှင့်အတူ Witch အဖွဲ့တည်ထောင်ရင်း သီချင်းဆိုဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် မယုံတော့ဘူး အမည်ရှိ ပထမဆုံး သီချင်းအခွေ ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ပြိုင်ပွဲ၊ ၂၀၀၈ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတို့တွင် ကာယအလှမယ်အဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးနားတွင်လည်း ပြိုင်ခဲ့သည်။
သာကေတတံတားသစ်
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၈ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းနှင့် တာဝန်ရှိသူများက ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ မူလက တံတားသစ်ဖွင့်ပြီးနောက် တံတားဟောင်းအား အပြီးတိုင်ဖျက်သိမ်းရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ပန်းခြံတံတားအဖြစ်တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သာကေတတံတားသစ်နှင့် ဒေါပုံတံတားဟောင်းတို့မှာ ကပ်လျက်တည်ရှိနေသည်။ တံတားသစ်နှင့်အတူ ပုဇွန်တောင်ခုံးကျော်တံတားကိုလည်း တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ချဉ်းကပ်လမ်းများ၊ တံတားတည်ဆောက်ပုံအနေအထားများမှာ ဂျပန်စံချိန်ဖြင့် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီတည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤတံတားသည် ရန်ကုန်မြို့၏ စီမံကိန်းအသစ်များအတွက် အဆင်ပြေစေရန် အရေးပါသော တံတားကြီးတစ်စင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။
မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်
အင်းဝမှ အမရပူရသို့
ပုဂံမင်း(မောင်လူကလေး) နန်းတက်သောအခါ သူ၏ဘကြီးတော်ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းမင်း သွန်းလုပ်ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် မဟာသကျသီဟဘုရား ကိန်းဝပ်သည့် အုတ်ပြဿဒ် ပျက်စီး ယိုယွင်းနေပေသည်။ ပုဂံမင်းသည် မိဖုရား၊ မင်းညီမင်းသား၊ မှူးတော်မတ်တော် အပေါင်း ခြံရံလျက် ဖောင်တော်၊ သမ္ဗန်တော်၊ လှေတော်များဖြင့် ထွက်တော်မူ၍ မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်ကို ပင့်ဆောင်သည်။ အမရပူရမြို့ အနောက် မဟာဝိဇယရံသီစေတီတော်၏ တောင်ဘက် မြေလွတ်မြေလပ်တွင် မဟာရံတံတိုင်း၊ မီးတားနှင့်တကွ ဘုံငါးဆင့်ရှိသော ကြီးကျယ်သာယာစွာသော တန်ဆောင်းရွှေပြဿဒ် ဆောက်လုပ်၍ တည်ထားကိုးကွယ်သည်။ မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်သည် အမရပူရမြို့တော် အနောက်တောင်ယွန်း တောင်သမန်အရပ်တွင် ကိန်းဝပ်တော်မူရပြန်သည်။
အီလက်ထရောနစ်ဒီမိုကရေစီ
အထက်ပါအချက်များသည် ဒီမိုကရေစီနည်းနှင့် အီလက်ထရောနစ်နည်းတို့ သဟဇာတ မဖြစ်စေသည့် အကြောင်းတရားများ ဖြစ်သည်။ အခြားဆက်စပ် စဉ်းစားသင့်သည့် အကြောင်းတရားများမှာ
ဖတ်မာဒီးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးနက်ကုန်း (မြောက်)
ဝါးနက်ကုန်း (မြောက်)
နိုဘယ်လီယမ်
သဘာဝ တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ
Transferium element များသည် သဘာဝတွင် တိတိကျကျ မတွေ့ရှိရပါ။ ၎င်းတို့တွင် မတည်ငြိမ်သော နျုကလိုင်း(Unstable nuclei)ပါရှိခြင်းကြောင့် ပြုလုပ်ရန်ခက်ခဲရုံသာမက ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် မလွယ်ကူပါ။
ခရမ်းထီကန်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ခရမ်းထီကန်ရွာ (Hkayanhtikan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၆ ဦး၊ မ ၃၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ညို၊ ဦး
ညို၊ ဦး
၁၁၄၃ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရား နန်းတက်တော်မူ သောအခါ၊ စဉ့်ကူးမင်းကို ကွပ်မျက်ရာတွင် စဉ့်ကူးမင်း၏ ကျွန်ယုံတော် ဦးညိုသည်လည်း ပါသွားလေသည်။
နမကာရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
နမကာရွာ (Namakar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ အင်ပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၃၅ ဖြစ်သည်။
ဖတ်မာယန်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်သုဝဏ္ဏ
နိုင်သုဝဏ္ဏ  သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ၏ အလုပ်သမားရေးရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် မွန်ပြည်နယ် ကြားကာလပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
ပညာ၏မူလအစ
"ပညာရေး" ဆိုသည်မှာ လက်တင်ဘာသာစကား educare မှဆင်းလာပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ "ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခြင်း" "ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခြင်း" ဆိုသည့်သဘောဆောင်သည်။ ယခုအခါ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်သည် ပျောက်သလောက်နီးပါးဖြစ်နေပြီ။ မွေးရာပါ အခြေအနေ၊ စွမ်းရည်ထက် ပိုမိုတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန်ပြုလုပ်ခြင်း ဆိုသည့်သဘောများသည် ခေတ်သစ်ပညာရေး၏ သဘောတရားများ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။
လက်ရှိကမ္ဘာ့ပညာရေးလမ်းကြောင်း
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကြားတွင် စာမတတ်သူနှင့် ကျောင်းမနေ နိုင်သူဦးရေသည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်ထက် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထက်ဝက် ကျဆင်းသွားသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့်နိုင်ငံများတွင် စာမတတ် သူဦးရေသည် ၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိသာရှိတော့ပြီး ကျောင်းမနေနိုင်သူဦးရေသည် ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိ တော့သည်။
ပညာရေးတွင်စိန်ခေါ်မှုများ
ကလေးတိုင်းသည် ပါရမီရှင်များ၊ စွမ်းရည်ရှိသူများဖြစ် သည်။ ကလေးများ၏ဉာဏ်ရည် စောစွာဖွံ့ဖြိုးခြင်း သို့မဟုတ် နောက် ကျမှဖွံ့ဖြိုးခြင်းများဖြစ်လာစေရန် အကူအညီတော့အမှန်ပင်လိုအပ် သည်။ ပင်ကိုကလည်းရှိ အထောက်အပံ့ကလည်းကောင်းလျှင် ထူးသူသည် ချွန်ထွက်သွားမည်မှာသေချာသည်။ ပင်ကိုမရှိသူကို မည်မျှတွန်းအားပေးနေစေ ဖြစ်လာမည်မဟုတ်ပေ။
အိမ်တွင်းသင်ယူမှုကိုအလေးထားလာကြခြင်း
ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ
နုံးတန်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
နုံးတန်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
အက်ဒွပ် ဂျင်းနား
ကျောက်ကြီးရောဂါ
ဂျင်းနား စိန့်ဂျော့ဆေးရုံကြီးမှ သင်တန်းပြီးဆုံးသောအခါ ဂျင်းနားသည် ဆရာဖြစ်သူ ဂျွန်ဟန့်တား၏ အကြံပြုချက်အရ ဂလောက်ဆက်စတာနယ်သို့ ပြန်သွားကာ ဆေးကုသခဲ့သည်။ ထိုနယ်တွင် နွားကျောက် ပေါက်ပြီးသူများ ကျောက်ကြီး မပေါက်သည်ကို တွေ့ရပြီး ကျောက်ကြီးရောဂါနှင့် နွားကျောက် ဆက်စပ်မှုကို ဒေါက်တာ ဂျင်းနား စူးစမ်းသုတေသနပြုတော့သည်။
အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရ
ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကျောက်ဆေးထိုး၍ ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ကြောင်း ဒေါက်တာဂျင်းနား တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က ၎င်းအား ဆာဘွဲ့ အပ်နှင်းချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဆုငွေ စတာလင်ပေါင် ၁၀၀၀၀ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်းအား ပေါင် ၂၀၀၀၀ ထပ်မံ ချီးမြှင့်ပေးအပ်သည်။ ထိုနှစ်တွင် ဂျင်းနားသည် ဆွီဒင်တော်ဝင် အကယ်ဒမီသိပ္ပံ၏ နိုင်ငံခြားသား အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
ဂွေးကုန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သမိုင်းကြောင်း
၁၈၈၆ အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်တွင် ကွေ့ကုန်းရွာ၊ ဘုရားရိုးကျောင်းအနီးရှိ ဥသျှစ်ကုန်းရွာ၊ မြင်သာကျောင်းမြောက်ဘက်ရှိ လယ်သစ်ကုန်းရွာ၊ ဘုရားကုန်းဘုရားတောင်ဘက်ရှိ တပင်ရွာ၊ ရွာကုန်းရွာ အစရှိသည့် ရွာငါးရွာစုပေါင်း၍ မြန်မာအမည် ကွေ့ကုန်း ၊ အင်္ဂလိပ်အမည် ဂွီးကွန်း(Gwekon)ဟူ၍ ကွေ့ကုန်းရွာသစ်ကြီးကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဂွေးကုန်းဟူသော အမည်သည် ကွေ့ကုန်းအား အင်္ဂလိပ်အခေါ် ဂွီးကွန်း(Gwekon)မှ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာသည်ဟုလည်း ယူဆနိုင်သည်။ ၁၉၉၀ တစ်ဝိုက်အထိ ကွေ့ကုန်းနှင့် ဂွေးကုန်းအမည်နှစ်မျိုးအသုံးပြုကြပြီး ၂၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဂွေးကုန်းအမည်မှာ တရားဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ တံတားဦး-မြို့သာ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီးနောက် ဂွေးကုန်းဘူတာအား "ပြည်သာယာ"ဟူ‌သော အမည်သစ်နှင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သဖြင့် ပြည်သာယာ၊ကွေ့ကုန်း အမည်များသည် ဂွေးကုန်းကျေးရွာ၏ အမည်ခွဲများဖြစ်သည်။
ပွဲတော်များ
မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး နှစ်ဦးဆွမ်းလောင်းပွဲကို နှစ်စဉ် မြန်မာနှစ်ဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ ကဆုန်ညောင်ရေသွန်းပွဲကို သမိုင်းဝင် ရေမြိုဝ်ဘုရားတွင် ကဆုန်လပြည့်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ကျင်းပသည်။ ရေမြိုဝ်ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ဝါခေါင်လဆုတ် ၇ ရက်နှင့် ၈ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပသည်။ ဂွေးကုန်းတောင်ပိုင်းကထိန်ကို နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၇ ရက်နှင့် ၈ ရက်နေ့များတွင်လည်းကောင်း၊ ဂွေးကုန်း မြောက်ပိုင်းကထိန်ကို နှစ်စဉ်တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၃ ရက်နှင့် ၁၄ ရက်များတွင်လည်းကောင်း ကျင်းပသည်။ တံတားဦးမြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာ ပရိယတ္တိသာသနာဓိက စာမေးပွဲကို ဇီးကန်ရွာ ကျွန်းဦးကျောင်းဆရာတော် ဦးစန္ဒိမာ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ၁၃၃၉ ခု ပြာသိုလဆန်း မှ စ၍ ယနေ့တိုင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အသံမစဲမဟာပဌာန်းရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပွဲကို ၂၀၁၄ မတ်လတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ နှစ်သစ်ကူး သက်ကြီးပူဇော်ပွဲကို ၁၉၇၈ ခုနှစ် သင်္ကြန်ကာလတွင် ပထမအကြိမ်အဖြစ် ကျင်းပခဲ့သည်။
ဝါးရိုးရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ဝါးရိုးရွာ (Waryoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ရွှေတုတ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေတုတ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၄ ဦး၊ မ ၁၁၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ပြင်တောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းဆယ်မျိုး
ပန်းဆယ်မျိုးဆိုသည်မှာ မြန်မာ့သုခုမ အနုပညာရပ်များဖြစ်သည့်
ဘုရားကြီးဆရာတော် (ရှင်စာရိန္ဒာသဘ)
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၁၈ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
၂။ လောကစက္ခုကျမ်း၊
၇။ သာသနာလျှောက်ထုံး၊
၁၂။ သန္ဓိကပ္ပပဒဝိစယပကာသနီ၊
၁၅။ ဝိနယသင်္ခေပစာတမ်း၊
၂၅။ သုသန္နိစယအလင်္ကာကျမ်း၊
ရွှေခက်ရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ရွှေခက်ရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
NGC 2014
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက် ကဏ္ဍ:ဒိုရဒို (ကြယ်စုတန်း)
မန်းရှာလားဖန်း၊ ပဒို
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းဟာ ကရင်အမျိုးသားတွေနဲ့ ဗမာအမျိုးသားတွေဟာ ရှေးအစဉ်အဆက်ထဲက အတူတကွ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြတဲ့ ဒေသကြီးတခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။ ချစ်ချစ်ခင်ခင်နဲ့ အပြန် အလှန် ကူးလူးဆက်ဆံမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။
မန်းရှာတို့ တောကျောင်းရွာကြီးဟာလည်း မီးရှို့ခံရပြီးတော့ ရွာသူရွာသားတွေဟာ ကိုယ်လွတ်ရုန်းပြီး ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက မန်းရှာတို့အဖေဟာ ကရင့်တော်လှန်ရေးကို အားပေးကူညီမှုနဲ့ အဖမ်းဆီးခံနေရတဲ့အတွက် မန်းရှာမိခင်ကြီးဟာ သူတို့မောင်နှမ သုံး ယောက်ကို စောင့်ရှောက်ထွက်ပြေးခဲ့ရပါတယ်။ မန်းရှာတို့ မိခင်ကြီးဟာ ခြေထောက်မှာ ငုတ်စူးတဲ့ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။ သူ့ညီမလေးဟာ ပြေးရင်းလွှားရင်း ကျောက်ကြီးရောဂါပေါက်ပြီး လမ်းမှာ ကွယ်လွန်ဆုံးပါးသွားခဲ့ရပါတယ်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် မြန်မာပြည်ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်အဖွဲ့ချုပ် (ဒီအေဘီ) စတင်ဖွဲ့စည်းရာမှာ ခေါင်းဆောင်တဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်တဦးအဖြစ် တိုင်းရင်းသားအင်အားစုများနဲ့ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ စုစည်းရေးနဲ့ ညီညွတ်ရေးတို့ကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သူတဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ၁ဝကြိမ်မြောက် ကေအန်ယူ ကွန်ဂရက်မှာ မန်းရှာဟာ ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ် ပြန်လည်အရွေးချယ်ခံခဲ့ရပါတယ်။
အရကသုတ်
အရက အမည်ရှိသော ဆရာကြီး၏ အဆုံးအမဩဝါဒကထာများ၊ သတ္တဝါတို့ အသက်တိုမှုနှင့် ဆက်စပ်၍-(၁) မြက်ဖျား၌ ကျရောက်သော ဆီးနှင်းပေါက်ဥပမာ၊ (၂) မိုးရေပွက်ဥပမာ၊ (၃) ရေပြင်၌ ရိုက်နှက်အပ်သော တုတ်ရာဥပမာ၊ (၄) တောင်ကျချောင်း (ရေတံခွန်) ဥပမာ၊ (၅) တံတွေးပေါက် ဥပမာ၊ (၆) ခြစ်ခြစ်တောက် (လောလော)ပူနေသော သံအိုးကင်း၌ ထည့်အပ်သော အသားတုံးဥပမာ၊ (၇) နွားသတ် ရုံသို့ ဆောင်ယူလာသော သတ်မည့်နွားမ ဥပမာတို့ဖြင့် ရာပေါင်းများစွာသော တပည့်တို့အား ဆုံးမဩဝါဒပေးပုံ၊ အရကဆရာကြီး ရှိစဉ်က လူ့သက်တမ်း အနှစ် ခြောက်သောင်းရှိပုံ၊ ထိုအခါက အသက်ငါးရာရှိမှ အမျိုးသမီးများ လက်ထပ်ကြပုံ၊ ချမ်းအေးမှု ပူအိုက်မှု ဆာလောင်မှု မွပ်သိပ်မှု၊ ကျင်ကြီး စွန့်လိုမှု၊ ကျင်ငယ် စွန့်လိုမှု ဟူသော ရောဂါခြောက်မျိုးသာ လူ့လောက၌ ရှိခဲ့ပုံ၊ အရကဆရာကြီး၏ ဩဝါဒကို ယခုအခါ၌ ပြောဆိုသင့်ပုံနှင့် ထိုခေတ်က လူ့သက်တမ်း အခြေအနေ၊ လူ့သက်တမ်းနှင့် ဆက်စပ်သော မိန့်ကြားတော်မူချက်များ၊ မိမိဟူသော ဘုရားရှင်၏ တပည့်သာဝကများအတွက် ဆောင်ရွက်တော်မူချက်၊ တိုက်တွန်းတော်မူချက်များကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၇
(၂) ရက်
လောပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသားနေ့ဖြစ်သည်။
(၆) ရက်
မဟာဗျူဟာလက်နက်ကန့်သတ်ရေး (ဆော့) သဘောတူစာချုပ်သစ်တရပ်ချုပ်ဆိုရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အမေရိကန်နှင့်ရုရှတို့ ၂၁၇ ကြိမ်မြောက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြသည်။
အင်းဒဝယ်
အင်းဒဝယ်
ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကင်မွန်းခြုံရွာ (Kinmunchon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၅၈ ဖြစ်သည်။
ချပါတီ
ချပါတီ (သို့) ရိုတီ သည် ဟိန္ဒူစတန် အရပ်မှ နေသူတို့၏အစားအစာဖြစ်ပြီး ပေါင်မုန့်ပြားလို့လည်းခေါ်၏။
ယားရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်သေနတ်
ဂတ်တလင်သေနတ် ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် နှစ် ၂ဝ ခန့် ကြာသောအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသား အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆာဟိုင်ရမ် မက္ကဆင်သည် စက်သေနတ် အသစ်တစ်မျိုးကို တီထွင်လေသည်။ မက္ကဆင်သေနတ်၏ ထူးခြားချက်မှာ ပြောင်း တစ်လုံးတည်းမှ ကျည်ချက်ပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက်ပစ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသေနတ်တွင် ကျည်ဆန်ခွံကို ကန်ထုတ်ခြင်း၊ ကျည်ဆန်တောင့် အသစ်ထိုးခြင်း၊ မောင်တင်ခြင်းတို့သည် အလိုအလျောက် ပြီးစီး၏။ ကျည်ထွက်ဖန်များ၍ ပူသော ပြောင်းလုံးကို ရေဖြင့် အေးစေ၏။ မက္ကဆင်သေနတ်ပေါ်ပြီး နောက်တွင် ဗစ်ကာစက်သေနတ် ပေါ်လာသည်။ ထိုစက် သေနတ်ကို နိုင်ငံအများအပြားတွင် သုံးကြသည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတါင်းကစ၍ ဗြိတိသျှစစ်သားတို့သည် ထို ဗစ်ကာစက်သေနတ်ကို သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်မှာ ယနေ့တိုင် ဖြစ်သည်။