cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ
ဩစတြေးလျ ကုန်းမကြီးပေါ်တွင် ဩစတြေးလျ နေရင်းလူမျိုးတို့ နေထိုင် လာခဲ့ကြ သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၄၂၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိပြီဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်အရပ်မှ တံငါသည်များ တစ်ခါတစ်ရံလာရောက်မှုနှင့် ဥရောပမှ ဒတ်ချ်လူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူတို့၏ ၁၆၀၆ ခု ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အပြီးတွင် ဩစတြေးလျအရှေ့ခြမ်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပိုင်နက်အဖြစ် ၁၇၇၀ တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ အစကနဦးပိုင်းတွင် ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၈ မှ အစပြု၍ နယူး ဆောက်ဝေး ကိုလိုနီဒေသသို့ ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူတို့အား ပို့လွှတ်ရာ ဒေသအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ လူဦးရေ တိုးပွားလာပြီး နယ်မြေသစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိ လာသည်နှင့်အမျှ ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ၏ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရသော ရေမြေခြား ကိုလိုနီတိုင်းကြီး ၅ တိုင်းကို ထပ်မံ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အစောပိုင်း ဝင်ရောက်အခြေချ ဥရောပသားများ
ထို့အပြင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၅၁ အတွင်း၌ နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်နှင့်  ဝိတိုရိယပြည်နယ်များရှိ ကိုလိုနီနယ်မြေများတွင် ရွှေထွက်သဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ လူပေါင်းများစွာတို့သည် ထိုကိုလိုနီနယ်မြေများသို့ ရွှေတူးရန် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဥရောပသားများအပြင် တရုတ်လူမျိုးများပါ အလုံးလိုက်အရင်းလိုက် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ လူဦးရေမှာ အချိန်ကာလ ၁၀ နှစ်အတွင်း နှစ်ဆတိုးပွားလာခဲ့သည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော်အလံ
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော်အလံ သည် အပြာရောင်၊ အဖြူ ရောင် နှင့် အနီရောင် တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသောအလံဖြစ်သည်။ အဆိုပါအလံတွင် အရေးကြီးသောအပိုင်း သုံးခုပါဝင်သည်။
ဒု-သ-န-သော
မြတ်စွာဘုရားထံ သွားရောက်မေးမြန်းခြင်း
ဘုရားရှင်ထံသို့ ရောက်သော် မိဖုရားကြီးသည် အကျိုးအကြောင်းကို လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်က ထိုအသံတို့မှာ ဒုစရိုက်မှုကို ကျူးလွန်သော မင်းသားလေးပါးတို့၏ ဝေဒနာကို မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ကာ အော်စ်သည့် အသံသာ ဖြစ်ကြောင်း ဖြေကြား၏။ ထိုအသံတို့ကြောင်း မင်းကြီး၌သော်လည်းကောင်း၊ မိဖုရား၌သော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းပြည်၌သော်လည်းကောင်း မည်သည့်အန္တရာယ်မှ မရှိနိုင်ပေ။
ပန်းဘဲရွာ၊ ကံဖူး
ပန်းဘဲရွာ၊ ကံဖူး
သံပုရာရိုးရွာ၊ ခမောက်စု
သံပရာရိုးရွာ၊ ခမောက်စု
လွိုင်မောရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတောက်ဆပ်ကုန်းစု (အရှေ့ကုန်း)ရွာ၊ ကတောက်ဆပ်
ကတောက်ဆပ်ကုန်းစု (အရှေ့ကုန်း)ရွာ၊ ကတောက်ဆပ်
ရန်ကုန်ရှိ တက္ကသိုလ်များ
သပိတ်မှောက်ခြင်း
တက္ကသိုလ်ကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီးက ကျောင်းသား နှစ်ယောက်အား စည်းကမ်းသေဝပ်မှု ထားသည်အတွက်ကြောင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ် ကောလိပ်၊ ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်ကျောင်းသား ၇ဝဝ ခန့်တို့သည် သပိတ်မှောက်ကြ၏။ ကိုနုနှင့် မစ္စတာရာရှစ်တို့သည် သပိတ် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြ၏။ မှတ်ဖွယ်ကောင်းသောအချက် တစ်ခုမှာ ထိုသပိတ်မှောက်မှုကြောင့် အချိန်ပြည့် ပါမောက္ခတို့ အနက် မြန်မာတစ်ဦးတည်းဖြစ်သော ဤစာစောင်ရေးသူသည် တက္ကသိုလ်ကောလိပ်၌ ပထမမြန်မာကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာ၏။ ထိုနည်းအတူ များမကြာမီ ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်၌လည်း ဒေါက်တာလှဖူးသည် ပထမမြန်မာ ကျောင်းအုပ်ကြီးဖြစ်၍ ဆရာဖြစ်သင် ကောလိပ်၌လည်း ဦးဘသည် ပထမ မြန်မာ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်၏။ သပိတ်မှောက်သည့် အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လက်ခနောင်းတက္ကသိုလ် ဒု-အဓိပတိပါဝင်သော ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ပညာပြန့်ပွားရေးနှင့် တက္ကသိုလ်အဖွဲ့များ တွင် ပြင်ပလူကြီးများ ပိုမိုခန့်ထားရေး စသည်တို့ကို ၁၉၃၉ ခုနှစ် ပြင်ဆင်သောအက်ဥပဒေတွင် ထည့်သွင်းလေသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အဆုံးတွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသည် အစိုးရအား သပိတ်မှောက်ကြရာ ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်ကျောင်းသား ကိုအောင်ကျော်သည် အဓိကရုဏ်းတွင် အသက်ဆုံးရှာရလေ သည်။ မီးတုတ်မီးတုတ် ရှို့ရှို့ဟူသော အော်သံများကို ထိုအခါ၌ ကြားရတတ်၏။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မတိုင်မီ တက္ကသိုလ်တွင် မှတ်ဖွယ်ကောင်း သော အချက်များကား အောက်ပါတို့တည်း။
လူကြီးဦးရေ ၇ဝ ကျော်ပါသောကောင်စီသည် တက္ကသိုလ် ၏ အကြီးဆုံးအာဏာပိုင်ဖြစ်၍ အခြားအာဏာပိုင်တို့၏လုပ်ငန်းကို ဝေဖန်နိုင်သည်။ အမှုဆောင်ကော်မီတီသည် ကောင်စီကိုယ်စား ဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့ငယ်ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ဝင်ဦးရေ ၁ဝ ဦးခန့်သာရှိ၍ ကောင်စီလူကြီးများ၊ အစိုးရဌာနမှူးများနှင့် ကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ ပါဝင်ကြသည်။ ပါမောက္ခအဖွဲ့သည် တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားရေးနှင့်ဆိုင်သောအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ အမှုဆောင်ကော်မီတီအား ပညာရေးအကြောင်းအရာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အကြံပေးခြင်း၊ သင်ကြားရေး၊ သုတေသနပြုရေး၊ စာစစ်ရေးနှင့် ကောလိပ်တို့တွင် ကထိကနှင့် အခြားဆရာများ ခန့်ထားရေးတို့သည် ယင်း၏လုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ပင်တိုင်ကော်မီတီသည် ပါမောက္ခအဖွဲ့ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့ငယ်ဖြစ်၍ တက္ကသိုလ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ကျောင်းအုပ်ကြီးများနှင့် ပါမောက္ခကိုယ်စား ခြောက်ဦးတို့ ပါဝင်ကြ၏။ ဖက်စပ်ပါဝင်သော ကောလိပ်များနှင့် အပေါင်းပါ ကောလိပ်တို့၌ကား ကျောင်းအုပ်ထိန်းရေးအဖွဲ့သည် အာဏာပိုင်ဖြစ်သည်။ ယင်းအဖွဲ့ကို အစိုးရသဘောတူညီချက်နှင့် ဖွဲ့ရသည်။ ဘဏ္ဍာရေး၊ အမှုထမ်းအရာထမ်း ခန့်ထားရေး၊ ကျောင်းသား စည်းကမ်းသေဝပ်မှု စသည်တို့တွင် အာဏာရှိသော်လည်း နှစ်စဉ်ရန်ပုံငွေစာရင်းကို ကောင်စီမှတစ်ဆင့် အစိုးရထံသို့ တင်ရသည်။ ကထိကနှင့် အခြားဆရာများကို ခန့်ထားရာ၌ ပါမောက္ခ အဖွဲ့အား အကြောင်းကြားရသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကောလိပ်တို့ကို တက္ကသိုလ်က ထိန်းသည်မှန်သော်လည်း တက္ကသိုလ်အဖွဲ့များတွင် ကောလိပ်၏ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်ကြသည်။ ၁၉၄၂-၄၅ ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ်အတွင်း ပညာဝန်ကြီး လက် အောက်၌ ဤစာစောင်ရေးသူနှင့် အခြားရှစ်ဦး ပါဝင်သော တက္ကသိုလ်အဖွဲ့သည် တက္ကသိုလ်ကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကော်မရှင်နာလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း)ရှိ စိန်ဂျွန်းကွန်ဗင့်ကျောင်း အဆောက်အအုံ၌ ဆက်လက်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်တစ်ဝန်းတွင် တက္ကသိုလ်တွင်သာ အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ကြားခဲ့၏။ ဂျပန်ဘာသာကို တက္ကသိုလ်တန်းမီ သင်နိုင် သော ကျောင်းသားမရှိသဖြင့် သင်ကြားခြင်း မပြုခဲ့ချေ။ တက္ကသိုလ်ပညာရပ်များကို ဂျပန်ပါမောက္ခများက သင်ကြားပေးလိုသော်လည်း ဘာသာပြန်ဖြင့် သင်ကြားရမည့် စံနစ်ကို တက္ကသိုလ်အဖွဲ့က မကြိုက်သဖြင့် ဆေးပညာမှအပ သင်ကြားခွင့် မပြုခဲ့ချေ။
ထိုအတောအတွင်း ဆင်မလာမြို့တွင်ရောက်ရှိနေသော စစ်ပြေးမြန်မာပြည်အစိုးရသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရပ်ဆိုင်းရေး အက်ဥပဒေကို ၁၉၄၂-၄၃ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်၍ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ တည်ထောင်မည်ဟု ရည်ရွယ်သော ကြားဖြတ်တက္ကသိုလ်အတွက် စီမံကိန်းဆွဲလေသည်။ ကောလိပ်များအစား ပညာသင်ကြားရေးဆိုင်ရာ မဟာဌာန များကို ဖွင့်ကာ တက္ကသိုလ်ဗဟိုဌာနတစ်ခုတည်းက စီမံ အုပ်ချုပ်သောစံနစ်ကို လိုလားကြောင်း ဖော်ပြထား၏။ မြန်မာ ပြည်သို့ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလတွင် ပြန်ရောက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင် နက် ထိုရပ်ဆိုင်းရေးအက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းပြီးလျှင် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ပြင်ဆင်သောအက်ဥပဒေကို ပြုလုပ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ကြားဖြတ်တက္ကသိုလ် တည်ထောင်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော အကြောင်းအရာတို့ကို စုံစမ်းရန် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၌ တက္ကသိုလ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကော်မီတီတစ်ခုကို ဖွဲ့လိုက်ပြန်ရာ ထို ကော်မီတီက ယခင်စီစဉ် ဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ကောလိပ်များ ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အကြံပေးသော်လည်း ထိုအကြံကို မလိုက်ဘဲ ဗဟိုဌာနတစ်ခုတည်းဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်ပုံကိုပင် ဆက် လက်ပြုလုပ်ကြလေသည်။ ယခင်ကအတိုင်း ကောလိပ်များကို ပြန်ဖွင့်လျှင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်ကိုပါ ပြန်ဖွင့်ရမည်ကို စိုးရိမ်ဟန် ရှိသည်။ ဤသို့ဖြင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ပြင်ဆင်သော အက်ဥပဒေတွင် အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိနှင့် မဟာဌာနမှူးတို့ကို တွေ့ရ၏။ မြန်မာ နိုင်ငံ အစိုးရသည်လည်း ပြည်ထောင်စုသမတမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ ဖြစ်လာ၏။ ဖက်စပ်ပါဝင်သော ကောလိပ်များနှင့် ကျောင်းအုပ် ကြီးတို့ မရှိတော့ချေ။ နယ်တွင် အပေါင်းပါကောလိပ်များကား ရှိကြ၏။ တက္ကသိုလ် ဗဟိုဌာနတစ်ခုတည်းက ကောင်စီနှင့် ပါမောက္ခအဖွဲ့အား စီမံအုပ်ချုပ်၏။ သိပ္ပံ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ ဆေးပညာ၊ ပညာရေး၊ ဥပဒေ၊ အင်ဂျင်နီယာပညာ၊ စိုက်ပျိုးရေးတို့ကို လို လားအပ်သည်နှင့်အညီ ဆောင်ရွက်မှု အမျိုးမျိုးတို့တွင် ပညာ တတ် ပညာရှင်လုပ်ငန်းတတ်များကို တတ်မြောက်အောင် သင် ကြားပေးရန် ရည်ရွယ်ချက် ရှိသည်။ ကောင်စီတွင် မန္တလေး တက္ကသိုလ်ကောလိပ်၏ ကိုယ်စားလှယ်လည်း ပါဝင်သည်။ အပေါင်းပါ ကောလိပ်တို့၏ နှစ်စဉ်ရန်ပုံငွေစာရင်းအကြောင်းကို လည်း ဖော်ပြသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ပြင်ဆင်သော အက်ဥပဒေ တွင် မေမြို့ရှိ စစ်တက္ကသိုလ်အကြောင်း ပါသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ပြင်ဆင်သောအက်ဥပဒေတွင် ကျောင်းသားရေးမှူးများအကြောင်း ပါသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ ကျင်းပသော အစည်းအဝေးတွင် ပါမောက္ခအဖွဲ့သည် အောက်ပါအတိုင်း ဆုံးဖြတ်လိုက်၏။
တော်လှန်ရေးအစိုးရသည် မိမိ၏ ကိုယ်စား တက္ကသိုလ် ပညာရေးကို ကြီးကြပ်ရန်အတွက် တော်လှန်ရေးအစိုးရ ပညာရေးဌာန တာဝန်ခံဦးဆောင်သည့် တက္ကသိုလ်များ ဗဟို ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းပေးထားသည်။ ထိုတက္ကသိုလ်များ ဗဟို ကောင်စီ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများမှာ (က) တက္ကသိုလ်ပညာရေး ဆိုင်ရာ ဝါဒသဘောထားများကို ချမှတ်ပေးရန်၊(ခ) တက္ကသိုလ် များ လက်အောက်ခံကောလိပ်၊ သိပ္ပံကျောင်းသစ်များနှင့် ဆက် သွယ် ပေါင်းစည်းထားသည့် ကောလိပ်၊ သိပ္ပံကျောင်းသစ်များ ဖွဲ့စည်းဖွင့်လှစ်ပေးရေးအတွက် အစိုးရထံ ထောက်ခံချက် တင်ပြ ရန်၊ (ဂ) တက္ကသိုလ်များမှ မည်သို့သော ဘွဲ့လွန်ဒီဂရီ၊ ဘွဲ့၊ ဒီပလိုမာနှင့် အောင်လက်မှတ်များ ပေးရမည်ကို စဉ်းစား ဆုံး ဖြတ်ရန်၊ (ဃ) မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီနှင့်၎င်း၊ ဆိုရှယ် လစ်စီးပွားရေး တည်ဆောက်မှု ကော်မီတီနှင့်၎င်း ညှိနှိုင်း၍ လိုအပ်သောပညာရှင်အရေအတွက် ရရှိနိုင်အောင် တက္ကသိုလ် များတွင် လက်ခံသင်ကြားမည့် ကျောင်းသားဦးရေ ကန့်သတ် ရန်၊ (င) တက္ကသိုလ်များ၏ နှစ်စဉ်ကုန်ကျစရိတ် ခန့်မှန်းခြေ ကို သတ်မှတ်ရန်နှင့် ခွင့်ပြုရန်၊ (စ) တစ်နိုင်ငံလုံးကို အကျိုး ပြုစေမည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အပ်နှင်းချီးမြှင့်ရေးကို စဉ်းစားသတ်မှတ်ပေးရန်၊ (ဇ) တက္ကသိုလ်ပညာရေးအတွက် ရည်မှန်းချက်များ အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ဆောင်ရွက် ရမည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရန်၊ (ဈ) တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ၏လုပ်ငန်းများကို ကြီးကြပ် ရန်နှင့် တင်ပြသော ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ပေး ရန်တို့ ဖြစ်၏။
ညောင်ဦး စောရဟန်း
ညောင်ဦးစောရဟန်း (တောင်သူကြီးမင်း ဟုလည်း သိကြ၊ ခန့်မှန်း ၉၂၄–၁၀၀၁) သည် ပုဂံပြည်ကို ခန့်မှန်း သက္ကရာဇ် အေဒီ ၉၅၆ မှ ၁၀၀၁ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် သခွားခင်းဘုရင်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ညောင်ဦးစောရဟန်းသည် ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ အတည်ပြုနိုင်သော  အစောဆုံး ပုဂံမင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအက္ခရာများ ဖန်တီးခြင်းနှင့် အတူ ပုဂံပြည် အခြေကျခြင်းသည် ဤမင်းလက်ထက်တွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
လီလောင်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူး​ရေး လုပ်ငန်း
သမိုင်း​ကြောင်း
ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးကို ခေတ်မီ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်အတွက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာတွင် စီပွားရေးနှင့်လူမှုရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုအပ်ချက်သည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးလုပ်ငန်းသည် ဌာနစတင်ဖွဲ့စည်းသည်မှ ယနေ့အထိ နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အဓိကကျသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို မီးသုံးစွဲသူ များထံသို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ရေးအတွက် အဘက်ဘက်မှတိုးတက်သည်ထက် တိုးတက်အောင် အစဉ်တစိုက် ကြိုးပမ်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး စနစ်တကျ ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးပေးရေးနှင့် ဓာတ်အားစနစ်ဖြင့် ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ခြင်း မရှိသော ဝေးလံသည့် ဒေသများသို့ တိုးချဲ့ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ရေးကို အစဉ်တစိုက်အားသွန်ခွန်စိုက်ကြိုးပမ်း အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
လောက (ဇီဝဗေဒ)
ဇီဝဗေဒတွင် လောက (Kingdom) သည် ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း အဆင့်(Taxonomic Rank)၌ နယ်ပယ်(Domain) ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံးအဆင့်တွင်ရှိသည်။ လောက ၏ အောက်တွင် မျိုးပေါင်းစု(Phyla)ဟု ခေါ်သည့် အုပ်စုများ ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များတွင် လောက (၆)မျိုး (တိရစ္ဆာန်၊ အပင်၊ မှို၊ ပရိုတစ်တာ၊ အာခီးရား နှင့် ဘက်တီးရီးယား)ဟူ၍ ခွဲခြားထားပြီး ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလျ၊ လက်တင်အမေရိက နှင့် အိန္ဒိယ စတဲ့နိုင်ငံတွေမှာတော့ လောက (၅)မျိုး(တိရစ္ဆာန်၊ အပင်၊ မှို၊ ပရိုတစ်တာ နှင့် မိုနီရာ) သတ်မှတ်ကြသည်။ ခေတ်ပေါ် ကိုင်းခွဲသတ်မှတ်နည်း(cladistics)ကို အခြေခံပြီးသတ်မှတ်တဲ့ မျိုးခွဲခြားနည်းများတွင်'လောက ' ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို အတိအလင်း ဖယ်ရှားထားကြသည်။ အကြောင်းမှာ လက်ဟောင်း လောကများသတ်မှတ် ခွဲခြားနည်းသည် ဘုံမျိုးရင်းခံတစ်ခုရဲ့ မျိုးဆက်ခံသက်ရှိတွေအားလုံးကို ထည့်သွင်းနိုင်ခြင်း မရှိ၍ဖြစ်သည်။
အကျဉ်းချုပ်
ဇီဝဗေဒ လောက (Kingdom) အဆင့်ကို သက်ရှိရုပ်စု (organisms) များအား အုပ်စုဖွဲ့ရာ၌ အသုံးဝင်သောနည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုနေဆဲသော်လည် သဘောထားကွဲလွဲမှု ပြဿနာအချို့ရှိဆဲဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပြဿနာတို့မှာ -
မြင့်၊ ဦး(နေရှင်နယ်)
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းစဉ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ခေါ် နေရှင်နယ်ဒေးအကြောင်း လူတိုင်းသိကြသော်လည်း အမျိုးသားနေ့ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပထမဦးဆုံးစည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့သူ နေရှင်နယ်ဦးမြင့် အကြောင်းကိုကား သိသူနည်းလှပါသည်။
ဦးမြင့်သည် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး အမျိုးသား ကြိုးပမ်းမှုတွင် များစွာစိတ်အား ထက်သန်သည်၊ မည်သူကချော့ချော့ မည်သူက ခြောက်ခြောက် ပျော့မည့်သူ မည့်သူမဟုတ်ပေ။ ယုံကြည်ချက် ခိုင်မာဇွဲကြီးသူ ဖြစ်သည်။ သာဓကပြရလျှင် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ညနေတွင် သပိတ်စခန်းရှိရာ ရွှေတိဂုံဘုရားအနီး ဦးမာရိယကျောင်း သို့ ရန်ကုန်ကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီးနှင့် ဆရာဦးဘတို့ ရောက်ရှိလာသည်၊ ကျောင်းသားများ ကျောင်းသို့ ပြန်ကြရန်နှင့် စာကြိုးစားရန် တိုက်တွန်းသည်၊ ထိုအခါ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားတစ်ဦးက အင်္ဂလိပ်တို့ဟာ ပရိယာယ်များတယ်၊ ခင်ဗျားတို့ သွေးဆောင်ရာကို မလိုက်ဘူး ဟု အော်ပြောလိုက်လေသည်။
ဘန်ဒါရာနာခိုက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ဘန်ဒါရာနိုက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ (IATA: CMB, IACO: VCBI)လေဆိပ် သည် ကိုလံဘိုမြို့၏ ဆင်ခြေဖုန်းအရပ်တွင်ရှိပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးလေဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။ ရတ်မာလာနာ လေဆိပ်သည်လည်း ကိုလံဘို၏ ပြည်တွင်းလေကြောင်းများ ဆိုက်ရာလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်တွင် ဂျက်တံတား၈ခုသာ ပါဝင်ပီး အဆောက်အဦးသမှာလည်းတိုးချဲ့ရန်စီစဉ်လျှက်ရှိသည်။ ထို့ပြင်လေတပ်နှင့်ပူးပေါင်းအသုံးပြုနေသည်။ ပြေးလမ်း ၂လမ်းတည်ဆောက်ရန်လည်း စီစဉ် ထားသောလည်း COVID-19 ကြောင့် စီမံကိန်းကို ယာယီ ရပ်နားထားသည်။
ကဝါလမိုင်း
ကဝါလမိုင်း
ဤအကြောင်းခြင်းရာများသည် ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင်တို့တွင် မလာရှိချေ။ ရှေးစကားအဖြစ် အဆင့်ဆင့်မှတ်သား ပြောဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သံဒိဋ္ဌသင်္ကြန်ကျမ်း၊ စကားပြင်သစ်၊ သင်္ကြန်လက်ရိုးနောက်ဆက်တွဲ စသည်တို့၌ ကဝါလမိုင်း တွက်ချက်နည်းဟူ၍ တွက်နည်းတစ်မျိုး တွေ့နိုင်သည်။ ကဝါလမိုင်းသည် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသူများ၏ လားရာ လမ်းကြောင်းကိုမူ မတွတ်နိုင်ခဲ့ပေ။
နောင်ခမ်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
နောင်ခမ်းရွာ (Nawnghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၄ ဦး၊ မ ၁၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ
အလွဲသုံးစားပြုခြင်း
ဝန်ကြီးချုပ် အင်ဒရာဂန္ဒီ အားအကွက်ဆင်ထားသော ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်ဟု စွဲဆိုခြင်းများဖြစ်ပေါ်ရာမှ အိန္ဒိယ သည် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေသို့ရောက်ရှိသွားရသည်။ ထင်ရှားသောအတိုက်အခံခေါင်းဆောင်များ အား ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးသော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးသည် အာဏာရှင်စနစ်သို့ ပြောင်းသွားရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အိန္ဒိယရှိပါလီမန်အမတ်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသို့ များပြားလှစွာသော ပညတ်ချက်များပြုလုပ်၍ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေဆိုင်ရာဥပဒေများကို ထိရောက်စွာအသုံးချရန် ခက်ခဲအောင် ဥပဒေတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ သို့မဟုတ် သမ္မတကြီး၏ စည်းမျဉ်းစည်း ကမ်း (အိန္ဒိယ သို့သာ အများအားဖြင့်ရည်ညွှန်း) သည် အုပ်ချုပ်မှုပြုနေသော ပါတီ၏ အကြိုက်အတိုင်း ရွေးကောက်ပွဲ များမှ အဆုံးသတ်ခြင်းမရှိလျှင် ဗဟိုအစိုးရမှ အာဏာကိုသိမ်းယူရန်အတွက် အလွဲသုံးစားပြုနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေ အလွဲသုံးစားမှုပုံစံအမျိုးမျိုးတို့သည်လည်း အိန္ဒိယ ပညာတတ်လူတန်းစား နှင့် နိုင်ငံရေးသမားတို့ကြားတွင် အငြင်းအ ခုန် ပြုစရာ အကြောင်းအရာတစ်ခုအဖြစ် ပျံ့နှ့ံနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ အချို့နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေဆိုင်ရာ ဥပဒေများ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် အစိုးရတွင် မြောက်မြားစွာသော နည်းလမ်းများ ထားရှိသည်။ ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်သူ သို့မဟုတ် ဒေသ မြို့တော်ဝန် တို့မှ သူ တရားစီရင်ရေး သက်ရောက် နိုင်သည့်အတိုင်းအတာတွင်း အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာနိုင်သည်။ ယင်းသည် ပြည်နယ်အဆင့်တွင် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ ပေါ်ပေါက်ချိန်တွင် အများဆုံးအသုံးပြုသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတသည် အုပ်ချုပ်မှု ရေးရာ ၏ အကြီးဆုံးဖြစ်သည့်အတွက် ဗဟိုအစိုးရဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာမှုပြုရန် အခွင့်အာဏာရှိသည်။ အမေရိကန် အခြေခံဥပဒေတွင်းရှိအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်တစ်ခုတည်းသောသတ်မှတ်ချက်မှာ“ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်သောအခါသို့မဟုတ်အများပြည်သူလုံခြုံရေး ပျက်စီးခြင်း တွင်လိုအပ်ခြင်းမရှိလျှင် ဖမ်းဆီးခံရသူတစ်ဦးကို လွှတ်ပေးသင့်၊ မပေးသင့် စုံစမ်း စစ်ဆေးရန် ရုံးတော်ရှေ့မှောက်သို့ဆင့်ခေါ်သည့်အမိန့်စာ ၏ အထူးအခွင့်အရေးသည် ဆိုင်းငံ့ခြင်းမရှိစေရ’’နှင့် စစ်တပ်အတွင်းမှပေါ်ပေါက်လာသော တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် "အများပြည်သူကို အန္တရာယ်" ပြုနိုင်သည်ဟု သတ် မှတ်ခံရသည့် ဖြစ်ရပ်များကို ဂျူရီ အဖွဲ့ကြီး ၏ ကြားနာစစ်ဆေးပြီး အထူးအခွင့်အရေးဖြင့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။
Glam punk
Glam punk (တစ်ခါတစ်ရံတွင် mock rock) သည် glam rock ၏ အစိတ်အပိုင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော protopunk ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်စေရန် ဂရုစိုက်ဖော်ပြကြသည်။ ၁၉၇၀ အစောပိုင်းမှ အစအထိ စတင်ခဲ့သည်။ New York Dolls နှင့် Harlots of 42 nd Street တို့ပါဝင်သည်။
လွှမ်းမိုးခြင်း
The New York Dolls သည် punk rock ၏ အစပိုင်းကို ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ အင်္ဂလန်သို့မပြန်သေးခင် ဗြိတိန် ဂီတသမား Malcolm Mclaren နှင့်အတူ စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ သူနှင့် Vivienne Wedwood တို့သည် Hanoi Rocks, Motley Crue နှင့် Gun N’ Roses တီးဝိုင်းတို့အပါအဝင် glam ရသ ပညာများကို ကျော်ဖြတ်၍ glam metal ဖြစ်ရပ်တွင် ပါဝင်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ Glam punk ဟူသော ဝေါ်ဟာရသည် glam နှင့် punk ဂီတ၏ ရသပညာများကိုးကားထားသော တီးဝိုင်းများတွင် သုံးနှုန်းခဲ့သည်။ Manic Street Preachers တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ Glam punk သည် နယူးယောခ်မှ post-punk revival တီးဝိုင်းများကို အဓိက လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ D. Generation, Toilet Boys နှင့် The Strokes တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။
နှမ်းဖတ်ကျောက်
နှမ်းဖတ်ကျောက်ကို အထူးသဖြင့် တောင်တန်းတို့၏ အလယ်နားတွင် အတွေ့ရများလေသည်။ ဤကျောက်ကို ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ကြရသော်လည်း အများအပြား တွေ့ရှိ ရသော အရပ်ဒေသများမှာ ကနေဒါ၊ နယူးအင်္ဂလန်၊ နယူးယော့၊ အက်ပလက်ချီယန်၊ မင်နီဆိုတာ၊ ဒကိုးတား တောင်ပိုင်း၊ မိဇူးရီ၊ အိုကလဟိုးမား၊ ရော့ကီးတောင်တန်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပစိဖိတ်ကမ်းခြေရှိ ပြည်နယ်များ ဖြစ်သည်။ နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် ခေတ်တစ်ခေတ်တည်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်မျိုးမဟုတ်ချေ။ ယခုအချိန်၌ပင်လျှင် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အတွင်းပိုင်း အလွန်နက်ရှိုင်းသော အရပ် ဒေသ၌ ချော်ရည်သည် ခဲလာပြီးသော် နှမ်းဖတ်ကျောက် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရာ၌ အပူကို အလွန် နှေးကွေးစွာ စွန့်ထုတ်ပစ်ကြသဖြင့် ခရစ္စတယ်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ဤကျောက်ကို အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် အလွန်မာကျောသောကြောင့် ညီညီညာညာ ရရှိအောင် ခက်ခဲစွာ ထုယူ လေရာ အလွန်စရိတ်ကြီးလေသည်။ လမ်းခင်းရာ၌ နှမ်းဖတ် ကျောက်ကို အမြောက်အမြားအသုံးပြုသည်။
လာစာသာ (ကြယ်စုတန်း)
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
သောကြာဂြိုဟ်
သောကြာဂြိုဟ် (Venus)သည် နေနှင့် ဒုတိယမြောက် အနီးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ကျောက်တုံးကျောက်ခဲများ၊ ချိုင့်ခွက်ကြီးများ၊ အလွန်ကြီးမားသော မီးတောင်ကြီးများ ရှိပြီး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့နှင့် အဆိပ်ဓာတ်ဖြစ်သော ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်တို့နှင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သိပ်သည်းမှုအား မြင့်မားသော လေထုရှိသည်။ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်သည် ကမ္ဘာမြေ၏ အပူချိန်၌ အရည်အဖြစ် အသွင်သဏ္ဌာန် ရှိသော်လည်း သောကြာဂြိုဟ်၏ အပူချိန်မှာ အလွန်မြင့်မားသည့်အတွက် အငွေ့အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထူထပ်သော ဓာတ်ငွေ့တိမ်တိုက်များ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ထို အက်ဆစ်တိမ်တိုက်များသည် တစ်နာရီလျှင် ၃၆၀ ကီလိုမီတာနှုန်းဖြင့် ရွေ့လျားလျက် ရှိကြသည်။ မှန်လုံအိမ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကြောင့် သောကြာဂြိုဟ်သည် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် အပူပြင်းဆုံးဂြိုဟ် အဖြစ်တည်ရှိသည်။ အလွန်ပူပြင်းလှသည့် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မည်သည့်အရာမျှ သောကြာဂြိုဟ်ပေါ်တွင် ရှင်သန်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ သောကြာဂြိုဟ်တွင် လွန်စွာထူထပ်သော တိမ်ထုရှိသည့်အတွက် ဂြိုဟ်၏မျက်နှာပြင်ကို ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ ရေဒါ အကူအညီမပါပဲ မမြင်နိုင်ပေ။
ငါးကင်းရွာမရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ငါးကင်းရွာမရွာ (Ngarkinywarma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ငါးကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၈၅ ဖြစ်သည်။
ဝါယောင်းငှက်
ဝါယောင်းငှက် (Pterorhinus caerulatus) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
မြို့ချောင်းရွာမရွာ (မြို့ချောင်း)
မြို့ချောင်းရွာမရွာ၊ မြို့ချောင်း
ဒိန်ချဉ်
ဒိန်ချဉ် (yogurt) ဆိုသည်မှာ နို့ကို ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွှားကောင်လေးများဖြင့် အချဉ်ဖောက်ထားသော အရည် (သို့) စေးပြစ်တမျိုးဖြစ်သည်။
ဝင်းသန့်၊ ဦး
ဦးဝင်းသန့် (Peter Chou)သည် HTC ကော်ပိုရေးရှင်း CEO ဖြစ်သည့် မန္တလေး ဇာတိဖွား၊ ထိုင်ဝမ်အခြေချနေထိုင်သူ ဖြစ်သည်။
အက်စ်တက်တိုင်း
အသုံးပြုခြင်း
၎င်းဒြပ်စင်ကို နျူကလီးယားစက်ရုံများနှင့် သုတေသနပြုလုပ်ရာ ဓာတ်ခွဲခန်းများ ပြင်ပ၌ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ
အချိန်အနည်းငယ်တိုင်းတွင် ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ဖြစ်ပေါ်သော Astatine ဒြပ်စင်၏ စုစုပေါင်း ပမာဏသည် ၃၀ ဂရမ် အောက်နည်းပါးပြီး၊ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှ ထုတ်နိုင်သော ပမာဏသည် မိုက်ခရိုဂရမ်အနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ထိုပမာဏ နှစ်ခုလုံးသည်အလွန်တိုသော Astatine ဒြပ်စင်၏ သက်တမ်းဝက် (half-life) ကြောင့်လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှ လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးအပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာ မလိုပါ။ Astatine ဒြပ်စင်အား အနည်းငယ်သောနယူကလီယာသုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် လေ့လာမှုများပြုလုပ်ရာ၌ ၎င်း၏ မြင့်မားသော ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ရောင်စဉ်ဖြာထွက်ခြင်းကြောင့် လိုအပ်သော အထူးခေတ်မှီစက်ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ ကိုင်တွယ်ရေးနည်းပညာများနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးမှသာ လေ့လာမှုများပြုလုပ်သင့်သည်။ အက်စ်တက်တိုင်း(Astatine) ဒြပ်စင်သည် halogen(ဟေလိုဂျင်) တမျိုးဖြစ်ပြီး စားသောက်မိပါက iodine ကဲ့သို့ လည်ချောင်းအတွင်းတွင် စုပုံနိုင်သည်။ ဓာတုဗေဒ ရှူထောင့်မှ ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုအရ ၎င်းကို iodine အဖြစ်သို့ တုပပြုလုပ်၍ အသုံးပြုလျင် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဟိုးမား
ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် အထွေထွေ
ဂရိနှင့်ထရိုဂျန်တို့စစ်ဖြစ်ရသည့်အကြောင်းမှာကား ထရိုဂျန်မင်းသား ပါရိစ်သည် စပါးတား ဘုရင်မင်နီလေးအပ်ထံ ဧည့်သည်တော်အဖြစ်ရောက်ရှိလာရာ မိဖုရား ဟယ်လင်နှင့် ချစ်ကြိုက်မိလေသည်။ ပါရိစ် နှင့် ဟယ်လင် တို့သည်လည်း ထရွိုင်းမြို့သို့ထွက်ပြေး၍ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ကြသည်။ ထိုအခါ စပါးတားဘုရင်သည် ထရိုဂျန်မင်းသားစော်ကားမှုကို လက်စားချေရန်အခြားသော ဂရိမင်းညီမင်းသားအပေါင်းတို့ထံမှ စစ်ကူတောင်း၍ ထရွိုင်းမြို့သို့ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် ၁ဝ နှစ်မျှကြာ၏။ နောက်ဆုံး ထရွိုင်းမြို့တော်သည်ဂရိတို့၏လက်တွင်းသို့ကျရောက် ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။
ထူးပေါက်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါယောင်းငှက်လည်မဲ
ဝါယောင်းငှက်လည်မဲ (Pterorhinus chinensis) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အယ်လ် ဝယ်လိဒ်ဘင် တယ်လယ်
စီးပွားရေး စိတ်ဝင်စားမှုများ
သူအိမ်ရာခြံမြေလုပ်ငန်းများတွင် နယူးယောက်ရှိ Plaza Hotel နှင့် Four Seasons Hotel လုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားသော ရှယ်ယာ အမြောက်အမြားပါဝင်သည်။ ၂၀၀၄ ဩဂုတ် နောက်ပိုင်းတွင် သူပိုင်ဆိုင်သည့် ရှယ်ယာများ၏ တဝက်ခန့်ကိုရောင်းချခဲ့သည်။ သူသည် လန်ဒန် ရှိ Savoy Hotel နှင့် မိုနာကို ရှိ Monte Carlo Garden Hotel တို့တွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ပညာရပ်ဆိုင်ရာဘွဲ့များ
လက်ရှိတွင် New Kingdom 5KR အမည်ရှိ ရွက်လှေအသစ်တစီးကို ထပ်မံမှာယူထားပြီး ထိုရွက်လှေသည် ၁၇၃ မီတာ ( ၅၅၇ ပေ) ခန့်ရှည်မည်ဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်း ဒေါ်လာသန်း ၅၀ဝ ကျော် ကုန်ကျမည်ဖြစ်သည်။ ထိုရွက်လှေသည် Lindsey Design အတိုင်းဆောက်လုပ်ထားပြီး ၂၀၁ဝ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ပိုင်ရှင်လက်ထဲ အရောက် ပို့ပေးနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ အယ်လ် ဝယ်လိဒ် သည် ဘိုးအင်း 747 တစ်စီး၊ Airbus 321တစ်စီး နှင့် Hawker Siddeley 125 တစ်စီး ပိုင်ဆိုင်ပြီး ထိုလေယာဉ် များကို ကိုယ်ပိုင်လေယာဉ်အဖြစ် အသုံးပြုမည် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တစ်စင်းဖြစ်သော Airbus A 380 တစီးကို ထပ်မံမှာယူထားပြီး ၂၀၁၂ တွင် ပိုင်ရှင်လက်ထဲ အရောက်ပို့ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ဂင်းနစ်မှတ်တမ်း စာအုပ်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးကိုယ်ပိုင် ဂျက်လေယာဉ် တစ်စင်းအဖြစ် စာရင်းဝင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။
ကြောင်နီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ကျောက်ပျဉ်
ကျောက်ပျဉ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများ အမွှေး နံ့သာ လိမ်းကျံရာ၌ နံ့သာသွေးရာ ကျောက်ချပ်ပြားဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် သနပ်ခါးကို လိမ်းကျံခြယ်သလေ့ ရှိကြသဖြင့် သနပ်ခါးအများဆုံး သွေးရာ ကျောက်ပြားဖြစ်၍ သနပ်ခါးကျောက်ပျဉ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သို့ရာတွင် နံ့သာဖြူ၊ ကရမက်၊ တောင်နံကြီး၊ စသော နံ့သာတုံးများကိုလည်း ကျောက်ပျဉ်တွင် တင်၍ သွေးလေ့ ရှိပေသည်။
ကျောက်ပျဉ်မျိုး အရွယ်အစားစားရှိစေကာမူ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တစ်မျိုးတည်းပင် ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပျဉ်များကို အဖိုးမတန်လှ သော်လည်း မြန်မာမိန်းမများ၏ မရှိလျှင်မပြီးသည့် အရေးကြီး သော အိမ်ထောင်ပစ္စည်း အသုံးအဆောင်တစ်ခု အဖြစ်ထား ရှိကြ၍၊ ဗန်းဖြင့် သေသပ်စွာ ဖုံးအုပ်ကာ အကျော်အနင်း လွတ်သော နေရာများ၌ တရိုတသေ သီးသန့် သိမ်းဆည်း ထားလေ့ရှိသည်။
နှံပြည်စုတ်
နှံပြည်စုတ် (Tailorbird)
လှေဦးကန်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
လှေဦးကန်ရွာ (Hlayukan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၀၈ ဖြစ်သည်။
နတ်စင်ကုန်း
နတ်စင်ကုန်း
ဖေငယ်၊ မောင်၊ တောင်သမန်လယ်စား
တောင်သမန်လယ်စား မောင်ဖေငယ် သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း စာဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ တေးထပ် ဘိုးအေကြီးများ ဖြစ်ကြသော စလေဦးပုည၊  အချုပ်တန်း ဆရာဖေတို့နှင့် တစ်ခေတ်တည်း ပေါ်ထွန်းသည်။ သို့သော်လည်း ထိုအချိန်က ထင်ပေါ် ကျော်ကြားမှု မရှိသေး၊ သီပေါမင်း နန်းတက်မှသာ ဘွဲ့မည်ပေး၍ သူကောင်းပြုခံရသည်။ သူရရှိခဲ့သော ဘွဲ့မည်များကား မင်းကျော်ရာဇနန္ဒ၊ ရွှေတိုက်စိုး၊ တောင်သမန်လယ်စား၊ ရေနံ့သာစား၊ စီးတော်မြင်းဝန်၊ လက်သုံးတော်ကြီးကိုင် ဟု ဖြစ်ပေသည်။ ၎င်းပြင် တိုင်တားမင်းကြီး၏ ရွှေနန်းလက်သုံးပုံ ပုရပိုက်မူတွင် မဟာမင်းလှမင်းထင်စည် ဘွဲ့ရရှိသေးကြောင်း တွေ့ရသည်။
မားကပ် ဩရီးလီယပ် အန်တိုနိုင်းနပ်
မားကပ်ဩရီးယပ် အန်တိုင်နိုင်းနပ် (Marcus Aurelius; ; Marcus Aurelius Antoninus Augustus; ၂၆ ဧပြီ ၁၂၁ – ၁၇ မတ် ၁၈၀ အေဒီ) သည် ရောမ ဧကရာဇ် ဘုရင်ကောင်းငါးပါး တွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ရောမနိုင်ငံတော်ကို ခရစ် ၁၆၁ မှ ၁၈ဝ ပြည့်နှစ်အထိ အုပ်စိုး၏။
မားကပ် ဩရီးလီယပ်သည် အလွန် သိမ်မွေ့နူးညံ့၍ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ပြည့်စုံသော ဧကရာဇ်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်၏။ ရောမနိုင်ငံတွင် ထိုစဉ်က အကောင်းဆုံးဖြစ်သော ပညာရေးကိုလည်း သင်ကြားခဲ့ရသူ၊ ပညာရှိ ကဝိဟူသမျှတို့နှင့်လည်း ရင်းနှီးသိကျွမ်း ခဲ့သောသူ ဖြစ်၏။ မိမိသိမြင်မှတ်ကြားရသည့်အတိုင်းပင် ကျင့်သုံး သောကြောင့် မှည့်တပေါက် မစွန်းသော ဟူ၏။ သတ္တိရှိရန်၊ မိမိ ကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ ခြိုးခြံရန်နှင့် တရားမျှတရန်တို့ကို သင်ကြားသော စတိုးဝစ်ယထာဘူတ သဘောတရားတို့ကို ၁၂ နှစ်သားအရွယ်က စတင်သင်ယူကာ တစ်သက်ပတ်လုံးလည်း လိုက်နာ ကျင့်သုံးခဲ့၏။ နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်ရာ၌လည်း တိုင်းနိုင်ငံ ကောင်းစားရေးကို ရှေးရှူ၍ ဂလက်ဒီယေးတားခေါ် လူသတ် ကစားပွဲများကို ကန့်သတ်ပေးပြီးလျှင် ငွေဝယ်ကျွန်များ၊ အမွေဆက် ခံသူများ၊ အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များအတွက် အကျိုးရှိ စေမည့် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။ သို့ရာတွင် သူ၏လက်ထက်၌ ခရစ်ယာန်တို့ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းခံရ၏။ ရောမနိုင်ငံတော် ပျက်သုန်းသွားမည်စိုးရိမ်သောကြောင့် ဤသို့ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။
ဖျားနာခြင်း
ဖျားနာခြင်း၏ လက္ခဏာများ
မွေးကင်းစကလေးငယ်တွေမှာ ရှင်းပြလို့မရနိုင်တဲ့ Unexplained fever ဟာ လူကြီးတွေ ထက်ပိုပြီး အဖြစ်များ ပါတယ် ။ ကလေးငယ်ဟာ အပူချိန် 101°F (38.3°C) ထက်ပိုများလာပြီဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်ကိုခေါ် ဖို့လိုပါပြီ ။ အကယ်၍ အောက်မှာဖော်ပြထားတဲ့အချက်တွေရှိရင်လည်းဆရာဝန်ကို ပြဖို့လိုပါတယ် ။
- ဗိုင်းရပ်နဲ့ ဘတ်တီးရီးယားပိုးမွှားများဝင်ရောက်ခြင်း - အပူရှပ်ခြင်း - နေပူရှိန်ထဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာနေခြင်း - လေးဖက်နာ အဆစ်မြစ်နာများရှိခြင်း - ကင်ဆာ အဖုအကြိတ်များရှိခြင်း - အတက်ကျဆေးနှင့်သွေးပေါင်ကျဆေး များ ၊ ပိုးသတ်ဆေးများသောက်သုံးနေခြင်း - ဆုံဆို့ကြက်ညှာ မေးခိုင် စသည့် ကာကွယ်ဆေးများထိုးခြင်း
ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ
အကောင်းဆုံးနဲ့ဖျားနာခြင်းကိုကာကွယ်တဲ့နည်းကတော့ ရောဂါပိုးမွှားတွေ ထိတွေ့မှု နည်းအောင်နေ ထိုင်ခြင်းဖြစ် ပါတယ် ။ ရိုးရှင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ လက်ခဏခဏဆေးခြင်းပါပဲ ။ ကလေးတွေကို ကစားပြီး တိုင်း အစာ မစားခင် အိမ်သာမှ ဆင်းလာတိုင်း ကြမ်းပြင်ပေါ်တွားတွား ဆော့ကစားတိုင်း လက်ဆေးပေးဖို့ လက်ဆေးဖို့ အကြံဉာဏ်ပေးဖို့လိုပါတယ် ။ ကလေးတွေကို ဖုန်မှုန့်သဲတွေ နဲ့ဆော့ ကစားပြီး တိုင်း နှာခေါင်း ပါးစပ်နဲ့မျက်လုံးတွေကို မထိမိအောင် သင်ကြားပေးဖို့လိုပါတယ် ။ နောက်ဆုံး အနေနဲ့ကတော့ ကလေးတွေကို လူအစုအဝေးထဲသွားတဲ့အခါ ချောင်းဆိုးခြင်း ၊ နှာချေခြင်းနဲ့ကြုံရ တဲ့အခါနှာခေါင်းကို cover လုပ်ထားဖို့ သင်ကြားပေးဖို့လိုအပ်ပါတယ် ။
အောင်မြတ်၊ ဦး (ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီး)
ငယ်ဘဝ
အရေးရှုံးနိမ့်၍ ဆုတ်ခွာနေရသော အင်္ဂလိပ်တပ်များကို ကူရန် ၁၂၅၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကသာမှ ဗိုလ်နစ်စဗက် ဦးဆောင်သော အမှတ် ၂ဝ ခြေလျင်တပ်ရင်းနှင့် ရွှေဘိုမှ ဗိုလ်ကြီးကေရီ ဦး ဆောင်သော မြင်းတပ်များ ရောက်ရှိလာသဖြင့် ကောလင်းမြို့သို့ ပြန်၍ချီတက်လာကြပြန်သည်။ ဝန်းသိုစော်ဘွား ဦးအောင်မြတ်သည် သူ၏ ဝန်းသိုတပ်များနှင့်အတူ ဖခင်ဖြစ်သူ မိုးကောင်းမြို့ဝန်၏ တပ်များနှင့်ပါ ကောလင်းသို့ အပြင်းချီတက်ကာ အင်္ဂလိပ်တပ်များကို တိုက်ခိုက်သည်။ သို့ရာတွင် အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် ရုတ်တရက် မြို့သို့မချဉ်းကပ်သေးဘဲ မြို့ပြင်မှသာဝန်းရံနေ၍ ချောက်လှန့်ပြီးလျှင် အင်္ဂလိပ်တပ်များကို တောထဲသို့မျှားခေါ်သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲတွင် နှစ်ဖက်စလုံးမှ အကျအဆုံးဒဏ်ရာရသူများသည်။ လက်နက်အင်အား လူအင်အားမမျှသဖြင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရသော်လည်း ဝန်းသို တပ်များသည် အင်္ဂလိပ်တို့ကို အကြိမ်ကြိမ်ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများပြု၍ ထိုနယ်မြေဒေသတစ်ဝိုက်၌ တိုက်ပွဲများဆက်လက်ဖြစ်ပွားသည်။ အဂ‡လိပ်တို့ အတွက် ရွှေဘိုမြို့မှ နောက်ထပ်တပ်များ စစ်ကူလာရောက်လာရာ ဝန်းသိုတပ်များသည် တဖြည်းဖြည်းဆုတ်ခွာရင်း ကျိုင်းခွင်တောင်ကုန်း၌ တပ်စွဲ၍ အခိုင်အမာခုခံရာ အင်္ဂလိပ်တပ်များ မကပ်နိုင်အောင် ရှိလေသည်။ အဝေးမှ အမြောက်သေနတ်များဖြင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များက ပစ်ခတ်သော်လည်း ခပ်ဝေးဝေးမှ လှမ်းပစ်ရသဖြင့် ဝန်းသိုတပ်များ အထိအခိုက်နည်းသည်။ နောက်ဆုံး၌ ကျိုင်းခွင်တောင်ကုန်းကို ပတ်၍စီးသော ဒေါင်းမြူချောင်းကို အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် အကျအဆုံးများစွာနှင့်ဖြတ်ကူးကာ ဝန်းသိုတပ်များကို အနီးကပ် တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ဝန်းသိုစော်ဘွား၏တပ်များသည် အတော်ကြာကြာ ခုခံတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တောင်ကုန်းတစ်ဖက်မှ အင်္ဂလိပ်တပ်များကို ဖောက်ထွက်၍ ဝန်းသိုမြို့သို့ဆုတ်ခွာသည်။ ကျိုင်းခွင်တိုက်ပွဲတွင် နှစ်ဖက်စလုံးမှ အပျက်အစီးများသည်။ အင်္ဂလိပ်စစ်သားသုံးဦး ကျဆုံးသည့်နေရာတွင် ကျောက်တိုင်တစ်ခု စိုက်ထူထားရာ ယခုတိုင် တွေ့နိုင်သေးသည်။
စော်ဘွားကြီးသည် ယူနန်နယ် မိုင်းလမြို့၌ ၁၉ နှစ်၊ စန်းတာမြို့ ၌ ၁၃ နှစ် နေထိုင်ပြီးနောက် စော်ဘွားကြီး၏ မဟာဒေဝီစဝ်ရွှေကြည်၏ ဦးရီးညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်က အသက်အရွယ်ကြီးပြီဖြစ်သဖြင့် ကိုယ့်ရပ်ကိုယ့်ဒေသသို့ ပြန်နေပါရန် တောင်းပန်သည်ကို အတန်တန်စဉ်းစားပြီးမှ ၁၂၈၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံကလည်း စော်ဘွားကြီးအား စိတ်မငြိုငြင်စေရပါ။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ၌လည်း အထောက် အပံ့ငွေကိုပင် ပေးပါဦးမည်ဟု ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်မှတဆင့် ပြောကြားလာသည်။ ၁၂၈၅ ခုနှစ် နှောင်းတန်းခူးလဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့သို့ရောက်ရှိ၍ ဟော်ကုန်းရှိ သထုံဟော် တွင် နေထိုင်သည်။ သထုံဟော်၌ပင် မဟာဒေဝီစဝ်ရွှေကြည်သည် အသက် ၇၁ နှစ်၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၆ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၃ ရက် ခရစ်နှစ် ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီး ဦးအောင်မြတ်သည် တောင်ကြီးမြို့၌ အသက် ၁ဝ၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်ရာ ပြာသိုလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် စော်ဘွားကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို တောင်ကြီးမြို့၊ ရပ်တော်မူကုန်း မြောက်ဘက်ရှိ စီစဉ်‌ရွေးချယ်သတ်မှတ်ထားသော မြေနေရာသို့ယူဆောင်ကာ ရှေးထုံးစဉ်လာအတိုင်း ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရကလည်း စော်ဘွားကြီး၏ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည့် ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဆပ်သည့်အနေဖြင့် မသာတော်စရိတ် ငွေငါးထောင် ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။
သူ့ကျွန် မခံလိုသော မဟာဝံသသီရိဇယ သိုဟုံဘွားဘွဲ့ခံ မျိုးချစ် ဝန်းသို စော်ဘွားကြီး ဦးအောင်မြတ်။
ပထမ- မဟာဝံသရာဇာ သိုဟုံဘွား
နယ်နိမိတ် အပိုင်းခြားများ
၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင် တတိယ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နောက်ဆုံးစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခါနီး အချိန်တွင် တိုင်းရေးပြည်ရေး မငြိမ်မသက် ဖြစ်လာသဖြင့် သတင်းမှန် ရရှိစေရန် နေပြည်တော်သို့ အထောက်တော်များ စေလွှတ် စုံစမ်းခဲ့သည်။ နေပြည်တော်မှလည်း အင်္ဂလိပ်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် စစ်သားများ စုဆောင်းရန် စာချွန်တော် ရောက်လာသဖြင့် လက်နက် လူသူ အသင့် စုဆောင်းလျက် ရှိသည်။ အထောက်တော်များ ပြန်လည် ရောက်ရှိသော အခါ သီပေါမင်း အင်္ဂလိပ်လက်သို့ ပါတော်မူပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြားသိရသဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့အား ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။
ကျောက်မဲမြို့
နောက်ခံသမိုင်း
ကျောက်မဲမြို့သည် သိန္နီမြို့၊သီပေါမြို့တို့ကဲ့သို့ မြို့ဟောင်းတစ်ခုမဟုတ်ချေ။ မြို့သစ်တစ်မြို့သာဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၁ ခုနှစ်ခန့်က မြန်မာပြည်မဘက်မှ ကုန်သည်များသည် နွားဝန်တင်များ၊ လားဝန်တင်များဖြင့် တောတောင်များကို ကျော်ကာ ရှမ်းပြည်နယ်သို့တက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုလမ်းမှာ လူသွားလမ်းသာဖြစ်လေသည်။ ထိုလားဝန်တင်၊နွားဝန်တင်များသည် ယခုကျောက်မဲမြို့ တောင်ဘက် ဘုရားလေးဆူနှင့် ကျွဲကုန်းရွာကြားတွင် စခန်းချခဲ့ကြသည်။ ထိုဈေးကလေးတွင် ရှမ်းကုန်သည်နှင့် မြန်မာကုန်သည်တို့ ကုန်စည်ဖလှယ်ခြင်း ပြုကြသည်။
ညောင်ပင်ကန်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစု
ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစု
ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစု သည်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်း၌ တည်ရှိ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဝင်ပြည်နယ် တစ်နယ်လည်းဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်ရှိမြောက်အမေရိကတိုက်မှလည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်ရှိ အာရှတိုက်မှလည်းကောင်း၊ မိုင်၂ဝဝဝ ကျော်စီကွာဝေးသည်။ အကြမ်းအားဖြင့်အနောက် လောင်ဂျီတွဒ် ၁၅၄ံ ၄ဝမိနစ်မှ ၁၆၂ံအတွင်းနှင့်မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈ံ ၅၅မိနစ်မှ ၂၃ံအတွင်း တည်ရှိလေသည်။ ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစုတွင် ကျွန်းပေါင်း ၂ဝကျော်ပါဝင်၍ ရေပြင်၌ပေ ၁၉ဝဝ ကျော်တန်း လျက်တည်ရှိသည်။ လူနေအိမ်ခြေရှိ၍ အကြီးမားဆုံးသောကျွန်းများမှာ ရှစ်ကျွန်းသာဖြစ်သည်။ ယင်းကျွန်းကြီးရှစ်ကျွန်း၏ အမည်နှင့်အကျယ်အဝန်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကျွန်းအမည်၊ အရှည်၊ အကျယ်၊ အကျယ်အဝန်း
ကျန်ကျွန်းများမှာ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ မစ်ဒဝေးကျွန်း၊နီးဟိုးအားကျွန်း၊ နက္ကာကျွန်း၊လေ စန်ကျွန်း၊ ကူးရေးကျွန်း၊ စသည်တို့နှင့် တောင်ဘက် ရိပယ်မိုင်းရားကျွန်းနှင့် ဂျွန်စတန်ကျွန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်းကြီးရှစ်ကျွန်း၏ မြေပြင်အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၄၃၅ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍ကျန်ကျွန်းများ ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ သုံးစတုရန်းမိုင်ပင်မပြည့်ချေ။ ထို့ကြောင့်ဟဝိုင်းယန်းကျွန်း၏ စုစုပေါင်းအ ကျယ်အဝန်းသည် ၆၄၃၈ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍ တောင်ငူခရိုင်နှင့် ဟံသာဝတီခရိုင်နှစ်ရပ်ပေါင်း၏ အကျယ်အဝန်းခန့်ရှိလေသည်။ ဟာဝိုင်ယီကျွန်းများကိုသိပ္ပံပညာရှင်များက အစုသုံးစုခွဲကြ သည်။ ကျွန်းအားလုံးသည် သမုဒ္ဒရာပြင်ထက် ထိုးတက်လာသောမီးတောင်များ ဖြစ်သည်ဟုလည်းအယူရှိကြ၍သမုဒ္ဒရာရေစီးကြောင်းများ၊ လှိုင်းတံပိုးများရိုက်ခတ်တိုက်စားသဖြင့် အချို့တောင်များသည် သန္တာကျွန်းခွေနှင့်ကျောက်ခက်တန်းများသဖွယ် သမုဒ္ဒရာရေပြင်ပေါ်တွင်ပေါလောပေါ်လျက် ရှိကြသည်။ ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစုတွင်မီးတောင် ၄ဝ ခန့်ရှိသည့်အနက် မာအူးနားလိုအားနှင့်ကီလာအူးအား ခေါ်မီးရှင်တောင်နှစ်လုံးရှိသည်။ မီးတောင်နှစ်လုံးစလုံး ဟဝိုင်းအီးကျွန်းပေါ်တွင်ရှိ၍ နှစ်အနည်း ငယ်မျှသာခြားလျက် မကြာမကြာပေါက်ကွဲလေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့မီးတောင်ပေါက်၍ ချော်ရည်များသမုဒ္ဒရာထဲစီးဆင်းခြင်းဖြင့် ကျွန်းသည်လည်း တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်ကျယ်ဝန်းလာသည်။ မာအူးနားလိုအား မီးတောင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမီးတောင်နှင့် ထုထယ်အကြီးဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ ကီလာအူးလားမီးတောင်မူကား ကမ္ဘာပေါ်တွင် မီတောင်ထိပ်ဝအချိုင့်အကြီးဆုံးမီးတောင်ဖြစ်သည်။ မာအူးအီးကျွန်းပေါ်ရှိဟာလီအာကာလာမီးတောင်မှာမူ မီးသေတောင်ဖြစ်၍မီးတောင်ထိပ်ဝသည်စတုရန်းမိုင် ၂ဝကျယ်ရကားကမ္ဘာပေါ်ရှိ မီးသေတောင်များအနက်အကြီးဆုံး ထိပ်ဝချိုင့်ရှိသော မီးသေ တောင် ဖြစ်သည်။ ဟာဝိုင်ယီကျွန်းများသည် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်အောက် ပေ ၁၅ဝဝဝမှ ပေ ၁၈ဝဝဝ အထိရှိသောအောက်ခြေတွင် မီးတောင်များအဆင့်ဆင့် ပေါက်ကွဲစတင်ဖြစ်ပေါ်လာ၍ ကျွန်းမြေပြင် များသည်လည်းတောင်ထူထပ်သည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်မှာ မာအူးနားကီးအားတောင်ဖြစ်၍ ၁၃ရ၈၄ဝဝ မြင့်သည်။ မြေမျက်နှာပြင်သည် ချော်မြေဖြင့်ပြီးရကား နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ပေါကြွယ် ဝသည်။ သို့ရာတွင် ကျောက်မီးသွေးစသော ဓာတ်သတ္တုများကိုကားမတွေ့ရချေ။ မအူးနားလိုအား၊ ကီလာအူးအားနှင့် မာလီအားကာကားမီးတောင်များတစ်ဝိုက်၌ ၁ရ၃၄ဝ၅ ဧကခန့်ရှိသောမြေကို၁၉၆၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဟာဝိုင်ယီအမျိုးသားဥယျဉ် အဖြစ်ပြုစုပျိုးထောင်ထားလေသည်။ ကျွန်းအတော်များများ၏ကမ်းရိုးတန်းများတစ်လျှောက် တွင် သန္တာကျောက်တန်းများဖြစ်ပေါ်နေသဖြင့် ဟိုနိုလူလူနှင့်ပါးလဟာဗာမြို့များမှတစ်ပါးအခြားသင်္ဘောဆိပ်မြို့ ကောင်းကောင်းမရှိချေ။ ကမ်းရိုးတန်းနှင့်တောင်တန်းများ ကြားတွင် မြေဩဇာကောင်းသော ကမ်းမြောင်ဒေသများရှိသည်။ ယင်းဒေသများတွင်စိုက်ခင်းများ၊ မွေးမြူရေးခြံများ ပြုလုပ်ကြသည်။
ဗကဇာတ်
ဗျိုင်းကဆောင်ကြဉ်း အယုံသွင်း
ငါးတို့သည်ဗျိုင်းစကားကို ယုံကြည်ကာ ရေ၊ ကုန်း နှစ်မျိုးလုံးမှာ သွားနိုင်သောငါးနက်ကြီးတစ်ကောင်ကို ထည့်လိုက်ကြလေ၏။ဗျိုင်းလည်း ငါးနက်ကြီးကို ချီကာ ရေခံတက်ပင်ရှိ ရေအိုင်ကြီးကို ပြပြီးလျှင်ငါးတို့ထံပြန်၍ လွှတ်လေ၏။ ငါးနက်ကြီးက ငါးတို့အား ရေအိုင်ကြီး အကြောင်းကိုချီးမွမ်းပြောဆိုသောအခါ ငါးတို့သည် ထိုရေအိုင်ကြီးသို့ သွားလိုကြသဖြင့် ပို့ရန်တောင်းပန်ကြကုန်၏။ ဗျိုင်းလည်း ကောင်းပြီ၊ ပို့ပါမည်ဟု ဝန်ခံလေ၏။
ပုစွန်လှည့်ပတ်ဗျိုင်းလည်ညှပ်
“အို ... ပုစွန်၊ငါသည် ငါးတို့ကို ယူလာပြီး ရေအိုင်ကြီး တစ်ခုတွင် လွှတ်ပြီးပြီ၊ လာပါ သင့်ကိုလည်းငါ ယူ၍ လွှတ်ဦးမည်” ဟု ဆိုလေလျှင် -
“သည်လိုယူလျှင်လွတ်ကျလိမ့်မည်၊ မလိုက်ဝံ့ပါ” ဟု ပြောသောအခါ -
ပုစွန်ကျမှလက်လျှော့ရ
“ကောင်ပြီ၊မစားဘူးဆိုလျှင် ငါ့ကို ရေအိုင်ကြီး မှာ လွှတ်ပါ” ဟု ပုစွန်က ဆိုလေ၏။
ရုက္ခစိုးနတ်ထူးဥဒါန်းကျူး
ဟု တောအားလုံးကိုပဲ့တင်ထပ်စေလျက် သာယာစွာသော အသံဖြင့် တရားဟောလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရုက္ခစိုးနတ်သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ
ဆောင်ပုဒ်
-
အံ့ဖွယ်ပြုငြား ရဟန်းတစ်ပါး
ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဆောင်ယူ၍လာကြရာ ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားသိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤရဟန်းသည် ယခုအခါ၌သာ အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်တတ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါအခါ၌လည်း အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်သာတည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဘုတ်ငှက်
ဘုတ်များကို အရှေ့တိုင်း နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးတွင် နေ၍ အမြင့်ပေ ၄ဝဝဝ အထိ တွေ့ရတတ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးဆောင်းငှက်များ
ဗကဇာတ်
အသက်ပိုင်းခြင်း ဘုရားဟောကြား
ထို့နောင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဗကဗြဟ္မာ၏ မမြဲသော အဖြစ်ကို သိစေလိုသဖြင့် -
အတိတ်ဆောင်ပြ နောင်ဘဝ
ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဝတ္ထုတစ်ခုကို ဆောင်တော်မူ၏။
နောက်ကြောင်းဘဝ ထုတ်ဖော်ပြ
ထိုအခါ လူတို့သည် အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာရာ ရကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကိုရည်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် -
ဟု မိန့်တော်မူကာ အတိတ်ဝတ္ထု တစ်ခုကို ဆောင်တော်မူပြန်၏။
အမတ်မေးငြား ရသေ့ဖြေကြား
ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ ကေသဝရသေ့သည် -
ဗကဗြဟ္မာ ရှုံးရ ကန်တော့ဝန်ချ
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်ကို သိစေလျက် တရားဟောတော်မူ၍ သစ္စာကို ပြသည်၏အဆုံး၌ ဗြဟ္မာ တစ်သောင်းတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းမူ၍ အာသဝေါတရား လေးပါးတို့မှ ကင်းလွတ်ကုန်၏။
အမျိုးသားညီလာခံ
၁၉၉၃ ဧပြီ ၇
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ကိုယ်စားလှယ်များက စစ်အစိုးရ အဆိုပြုတင်ပြတဲ့ ဗဟိုထိန်းချုပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးဖွဲ့စည်းပုံကို သဘောမတူ၍ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသဖြင့် ညီလာခံကို ထပ်မံရပ်ဆိုင်းရသည်။
၂၀၀၃ ဩဂုတ် ၃၀
ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်က စစ်အစိုးရ၏ ဒီမိုကရေစီလမ်းပြမြေပုံ ၇ ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
လဲချားရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
လဲချားရွာ (Lechar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဟွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၂၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၈၉ ဦး၊ မ ၂၇၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးပစ္စည်းထိန်းတပ်
ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးပစ္စည်းထိန်းတပ် (အတိုကောက်: ကထပ) သည် ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းယားလိပ် ဟော်တယ်လမ်း၊ အင်းယားလိပ်ဟော်တယ်၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် တည်ရှိပြီး မြေဧရိယာ အကျယ်အဝန်းဟာ ဧက (၅၀) ခန့်သာ ရှိသည်။ စစ်သည်အင်အားမှာ ၂၀၀ ကျော်ရှိပြီး ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများမှာ လိုအပ်သော ကုန်ကြမ်း ကုန်ချောတွေကို ဝယ်ယူဖြန့်ဖြူးပေးတဲ့ တပ်ဖြစ်သည်။
ဖားကန့်မြို့
ဖြစ်တည်ပုံသမိုင်း
တောင်ပြိုအပြီးတွင် ဖားကန့်ကို ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တည်ထောင်ကြသည်။ ရွာတည်အဆိုအမိန့်မှာ "ဥဩနဝ၊ အငှာပြ၊ တောင်ကိုလာကြည့်ကြ၊ ဖာကန့်အမည်ရ" ဟု ဆိုသည်။
ရုပ်လုံးထု အတတ်
ရုပ်လုံးထု အတတ်
နောက်ခံမျက်နှာပြင်နှင့် တစ်စပ်တည်း ရုပ်လုံးဖော်ရာ၌ မျက်နှာပြင်အောက်သို့ နိမ့်၍ ထုလုပ်သည်လည်း ရှိ၏။ မျက်နှာ ပြင်အထက်သို့ ကြွ၍ ထုလုပ်သည်လည်း ရှိ၏။ အချို့သော ရုပ်လုံးတို့သည် တည်ငြိမ်သည့် အသွင်ကို ဆောင်၍ အချို့တို့ မှာ လှုပ်ရှားသည့်အသွင်ကို ဆောင်သည်။
ရုပ်လုံး ရုပ်တုများကို သစ်သားဖြင့်၎င်း၊ ကျောက်ဖြင့်၎င်း၊ ရွံ့စေးဖြင့်၎င်း၊ အရည်ကြို၍ရသော သတ္တုဖြင့်၎င်း ပြုလုပ်ကြ သည်။ ထိုရုပ်တု ရုပ်လုံးများကို နေရာဌာနအမျိုးမျိုးတွင် တွေ့ မြင်ကြရလေသည်။ ပုံတူရုပ်လုံးများ၊ အထိမ်းအမှတ် ရုပ်လုံး များ၊ ဗိသုကာရုပ်လုံးများ၊ ဥယျာဉ်တွင်း၌ အလှထားသည့် ရုပ်လုံးများအပြင် လှပဆန်းကျယ်၍ စိတ်ကူးယဉ်သက်သက်ဖြစ် သော သုခုမလက်ရာပြ ရုပ်လုံးများကို အများပင် မြင်ဖူးကြပေမည်။ ထိုရုပ်လုံးရုပ်တုများကို အသုံးနှင့် ဆီလျော်အောင် အမျိုး အစားခွဲထား၏။ ပုံတူရုပ်လုံးများမှာ များသောအားဖြင့် လူတစ်စုံ တစ်ယောက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ခေါင်းပိုင်း၊ သို့မဟုတ် ကိုယ် တစ်ဝက်မျှ ထုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံတူရုပ်လုံးများ ထုလုပ်ခြင်းသည် အနောက်နိုင်ငံများတွင် အထူးခေတ်စားခဲ့သည်။ ယခုခေတ် လူများသည် ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်းဖြင့် အမှတ်အသားထားရှိကြသကဲ့သို့ ရှေးအခါကလည်း ပုံတူရုပ်လုံးများ ထုလုပ် ခြင်းဖြင့် အမှတ်တရ ပစ္စည်းများကို ထားရှိခဲ့ကြလေသည်။ ရုပ်တုဆရာကြီးများသည် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ ပုံတူရုပ်လုံးများကိုသော်လည်းကောင်း၊ မှတ်သားဖွယ် အဖြစ်အပျက်တစ်ခုခု၏ ရုပ်လုံးများကိုသော်လည်းကောင်း ထုလုပ်ထားခဲ့လေ့ရှိကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ရုပ်လုံးမျိုးကို အထိမ်းအမှတ်ရုပ်လုံးဟူ၍ ခေါ်နိုင်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး ဗိသုကာရုပ်လုံးဟူ၍ ရှိသေးသည်။ ထို ရုပ်လုံးမှာ အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်သည့်အခါ အလှအပဖြစ်စေရန် တန်ဆာဆင်ကာ ထွင်းထု စီမံပြုလုပ်ထားသော ရုပ်လုံးများပင် ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်လုံးမျိုးကို အယူဝါဒဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ရှေးဟောင်း အီဂျစ်နှင့် ဂရိအဆောက်အအုံကြီးများတွင်လည်း အလားတူ ရုပ်လုံးများကို တွေ့ရလေသည်။
ဂရိ
( ဂရိအနုပညာ--။)
ယောင်ပြန်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ပြန်ရွာ (Yawngpyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်ပြန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၂၀ ဖြစ်သည်။
တောင်ငူခေတ်
တောင်ငူခေတ်သည် တောင်ငူတွင်ထီးနန်းစိုက်ထူသော (၁၅)ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ တောင်ငူခေတ်ပျက်သုန်းသော (၁၆)ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလ ဖြစ်သည်။ တောင်ငူ-ဟံသာဝတီ ခေတ်နှင့် ရောထွေးသတ်မှတ်ကြလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ထိုသို့သတ်မှတ်သည်ထက် တောင်ငူမင်းဆက်ကို သီးသန့်သတ်မှတ်လျှင် လေ့လာရန် ပိုမိုအဆင်ပြေမည် ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် တောင်ငူမင်းဆက်သည် အင်အားကြီးသည့် တပင်ရွှေထီး၊ ဘုရင့်နောင်တို့ကို မွေးထုတ်ပေးကာ သမိုင်းတွင် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် ဟုခေါ်သည့် ခေတ်တစ်ခေတ်ကို အစပျိုးပေးခဲ့သည့်နည်းတူ ထိုခေတ်ကို အဆုံးသတ်သူလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။ ထို့ပြင် နောက်ခေတ်တစ်ဖြစ်သည့် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင်လည်း ပါဝင်ပတ်သက်မှု ရှိနေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
လွယ်ဟောင်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၁၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ
အမှတ်(၁၁)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (အတိုကောက်: ကပစ(၁၁)) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တိုက်ကြီးမြို့နယ်၊ လိမ္မော်ခြံကျေးရွာအနီးမှာ တည်ရှိသည်။ မြေဧက (၅၀၀၀) ကျော်ရှိပြီး စစ်သည်အင်အား (၁၀၀၀) ကျော် ရှိသည်။ ၎င်းစက်ရုံကို ၁၉၉၃ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဒေဝူးကုမ္ပဏီမှ စက်များဝယ်ယူပြီး ၁၉၉၅-၉၆ တွင် အပြီးသတ် တည်ဆောက် တပ်ဆင်ပြီး ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်နေသည်။ MA-1, 2, 3, 4, လက်နက်ငယ် မျိုးစုံကို ပြီးမြောက်သည် အထိ ထုတ်ပေးလျက်ရှိသည်။ တပ်မတော်၏ လက်နက်ငယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အားအထားရဆုံးစက်ရုံ ဖြစ်သည်။
ခဒိရင်္ဂါဇာတ်
မိစ္ဆာနှောင့်ယှက်သဒ္ဓါမပျက်
သူဋ္ဌေးကြီးလည်းဆင်းရဲလှ၍ သံဃာတော်များအား ပအုံးရည်(ဆန်ပုံးရည်) နှင့်ဆန်ကွဲဆွမ်းကို လှူရသောအနေသို့ ရောက်ခဲ့လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူပြီးလျှင် သူဌေးကြီးအား“သူဌေးကြီး ... စိတ်ကို မတွန့်တိုစေနှင့်၊ မွန်မြတ်သော စိတ်ဖြင့် ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊အရိယာတို့အား လှူဒါန်းရသော အလှူမှာ သေးနုပ်ရုန့်ရင်းသည်ဟူ၍ မရှိ၊ အလွန်အကျိုးကြီးကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ် ဝေလာမသုတ်ကို ဟောတော်မူလေ၏။
ပြစ်ဒဏ်ထမ်းကာတောင်းပန်ရှာ
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနတ်သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌တည်လေ၏။ နောက် ဘုရားရှေ့မှာ တောင်းပန်၏။ သူဌေးကြီးလည်း နတ်အား သည်းခံ ခွင့်ပြုလေ၏။
သဒ္ဓါထက်လှ နုစဉ်က
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် သူဌေးမျိုး၌ဖြစ်၍နတ်သားကဲ့သို့ ချမ်းချမ်းသာသာ ကြီးပွားလျက် ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါအတတ်ပညာတို့ကိုသင်ကြား၍ လိမ္မာရေးခြား ရှိလတ်သော် အဘသူဌေးကြီး သေလွန်သဖြင့်သူဌေးအရာ၌ တည်လေ၏။
သဒ္ဓါအစ ထက်သန်လှ
ထိုအခါသူဌေးသည် ဝသဝတ္တိမာရ်မင်းယုတ်သည် ငါ့အလှူကို အကြီးအကျယ် အန္တရာယ်ပြုဘိသည်၊ ဤလိုမာရ်နတ်မျိုး အရာအထောင် နှောင့်ယှက်သော်လည်း မတုန်လှုပ်၊ ယခုအခါ မာရ်နတ်မင်းနှင့်ငါဘယ်သူအားကြီးသည်ကို သိရလတ္တံ့၊ ငါ နှင့် စစ်ပြိုင်တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ စီမံထားသောအလှူဆွမ်းခွက်ကို ကိုင်လျက် အိမ်မှထွက်ပြီးလျှင် မီးကျီးတွင်းနားတွင်ရပ်ကာကောင်းကင်သို့ မော်ကြည့်လတ်သော် မာရ်နတ်ကို မြင်လေလျှင် -
“အရှင်ဘုရား .. အကျွန်ုပ်သည် ဤဆွမ်းကိုပေးလှူသည့်အတွက် ဤမီးကျီးတွင်းထဲသို့ စောက်ထိုးကျစေတော့၊ လှူပါအံ့၊ အိမ်သို့မပြန်ပါ။ မသူတော်တို့ အလုပ်ဖြစ်သော အလှူဒါန်းခြင်း၊ သီလမစောင့်ခြင်း အလုပ်ကိုမလုပ်ပါ။ အရှင်တို့သည် ယခု အကျွန်ုပ်ဆွမ်းကို ခံယူတော်မူပါဘုရား ” –
ဆောင်ပုဒ်
(၂) ကုသိုလ်မပြု၊ ဟန့်တားမှု၊ မှတ်ရှုသူယုတ်မာ။
(ဒု) သံဒါရွာ၊ သံဒါ
(ဒု) သံဒါရွာ၊ သံဒါ
နျူကလီးယားလက်နက်မပြန့်ပွားရေးစာချုပ်
စာချုပ်မှနုတ်ထွက်သွားသောမြောက်ကိုရီးယား
အချို့ဒေသများတွင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအားလုံးသည် နျူကလီးယားလက်နက်များ အခိုင်အမာမရှိသော အချက်သည် မည်သည့်ဖိအားမဆို လျော့နည်းစေပြီး နိုင်ငံတစ်ခုချင်းသည် ထိုလက်နက်များကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် တည်ဆောက်ရန် ဆန္ဒဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက ငြိမ်းချမ်းသော နျူကလီးယားစွမ်းအင်အစီအစဉ်များဟု သိရှိထားလင့်ကစား အခြားနည်းဖြင့် မယုံကြည် မသင်္ကာမှုများရှိလာနိုင်သည်။ ဤကိစ္စတွင် စာချုပ်သည်ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အတိုင်း ဆောင်ရွက်သည်။ 2004 ခုနှစ်တွင် မိုဟာမက်အယ်ဘာရာဒီ ထိုအချိန်က နိုင်ငံတကာအနုမြူစွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA) ၏ ညွှန်ကြား ရေးမှူးချုပ် ဟြေကြားခဲ့သည်မှာ အချို့သော ခန့်မှန်းချက်များအရ အရေအတွက်သုံးဆယ့်ငါးမှ လေးဆယ်ရှိသော နိုင်ငံများတွင် နျူကလီးယား လက်နက်များတည်ဆောက်ရန်အတွက် နားလည်တတ်ကျွမ်းမှုရရှိထားပြီးဖြစ်သည်။
တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
လားမား (lama)
သင်ကြားနေသည့်ဆရာ၏စိတ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေမည့် ကိစ္စမှန်သမျှတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး၊ ဆရာ၏ သွန်သင်ချက်များကို နှလုံးသွင်းလိုက်နာခြင်းသည် ကောင်းမှုကုသိုလ်များတိုးပွားလာပြီး၊ စာသင်သားတစ် ဦး၏ လေ့ကျင့်မှုများကို သိသိသာသာတိုးတက်လာစေရန် ကူညီပေးသည်။ မည်သည့် တိဗက် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဆရာကိုမဆို လားမား (lama) ဟုခေါ်ဆိုခြင်းသည် ယေဘုယျသဘောဖြစ် သည်။ စာသင်သားတစ်ဦးသည် သင်ကြားပိုင်ခွင့်ရှိသူများထံမှ များစွာသော သင်ကြားမှုကို ရရှိခဲ့ကြပြီး၊၎င်းတို့ကိုလားမားများအဖြစ်ကြည်ညိုလေးစားကြသည်။ သို့သော်လည်း သင်ကြားပေးသူ ဆရာများထဲမှ တစ်ဦးကိုသာ အထူးပြုပြီး၊ သူ၏ဆရာရင်းဟုသတ်မှတ်စွဲကိုင်ထားပြီး၊ ကျန်ရှိသည့်ဆရာများကို သူနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးမှုနည်းသူများအဖြစ် ရှုမြင်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ကျန်ဆရာများကို မူလဆရာရင်း၏ အောက်တွင် အဆင့်မြှင့်တင်ထားရှိသည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် ၎င်းကို ပထမဦးစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာစေရန် စတင်လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သူ ဆရာကို ဆရာရင်းဟု ရှုမြင်ကြသည်။ သို့သော် ဆရာရင်းဟု ယူဆထားသည့် သူ၏ အမြင်ကို အချိန်မရွေးပြောင်းလဲခြင်းရှိသည်။
ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ
နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း၌ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့တည်ဆောက်ခဲ့သော အရာများနှင့် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပျက်နေသောအရာများကို စုစည်း၍ ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ အဖြစ် စာရင်းအမျိုးမျိုးပြုစုခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ်ကမ္ဘာ့အံဖွယ်ခုနစ်ပါးသည် အစောဆုံးတွေ့ရသောစာရင်းဖြစ်ပြီး လူသားတို့၏ ထင်ရှားသော ရှေးဟောင်း ဂန္ထဝင် တည်ဆောက်မှုနှင့်ပတ်သက်နေသည်။ ထိုစာရင်းသည် ရှေးခေတ်ဂရိ ရှုခင်းကြည့်သူတို့၏ လမ်းညွှန်စာအုပ်ကို အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ပြီး မြေထဲပင်လယ်ဒေသ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရာများသာပါဝင်သည်။ ခုနစ် ဂဏန်းကို ရွေးချယ်ထားခြင်းမှာ ဂရိလူမျိုးတို့အနေနှင့် ထူးခြားဆန်းကြယ်သော ဂဏန်းအဖြစ်မှတ်ယူထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
နယူးအိုးပင်းဝေါလ် ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါးအသစ်
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန် ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုဖြစ်သော နယူးအိုးပင်းဝေါလ်ကော်ပိုရေးရှင်း မှ လက်ရှိတည်ရှိနေသော တည်ဆောက်မှု ၂၀၀ ထဲမှ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး ကို ရွေးချယ်ရန် စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးယှဉ်ပြိုင်ရွေးချယ်မည့်အရာ ၂၁ ခုကို ကြေညာခဲ့သည်။ အီဂျစ်တို့က သူတို့၏ ရှိပြီးသား ကမ္ဘာ့အံဖွယ်ကို လေဘာတီရုပ်တု၊ ဆစ်ဒနီမှ အော်ပရာပြဇာတ်ရုံနှင့် အခြား အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ကို မကျေနပ်ပဲ ထိုပရော့ဂျက်ကို ရူးနှမ်းသော ပရော့ဂျက်အဖြစ် သမုတ်ခဲ့သည်။ ထိုအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဂီဇာမဟာပိရိမစ်ကြီးကို ဂုဏ်ထူးဆောင်ယှဉ်ပြိုင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုယှဉ်ပြိုင်မှုမှ ရလဒ်အဖြေကို ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ လစ်စဘွန်းမြို့ရှိ ဘယ်နီဖီကာ အားကစားရုံတွင် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်၊ ၂၀၀၇ ခုနစ်တွင် ကြီးကျယ်သော အခမ်းအနားဖြင့် ကြေညာခဲ့ပြီး အဖြေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အမှတ်(၁၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ
အမှတ်(၁၂)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (အတိုကောက်: ကပစ(၁၂)) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်မြို့နယ်၊ စခန်းကြီးကျေးရွာ၊ ပိတောက်ပင်ကျေးရွာတို့၏ တောင်ဘက် ၃ မိုင်ကျော်တွင်တည် ရှိသည်။ စက်ရုံကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအမှတ် ကဖ-၂၆-က-၉၇ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အင်အား (၁၄၄၅) ဦး လျာထားရာ လက်ရှိအင်အား (၄၀၀) ကျော် ရှိသည်။ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းများမှာ 120mm, 60mm, 105mm, 81mm ကျည်များ ထုတ်လုပ်သည်။ မြေဧက (၁၆၀၀၀) ကျော်ရှိပြီး အပိုင်း ၂ ပိုင်းခွဲ၍ နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံ၏အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက် တပ်ဆင် ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
လည်ဆွဲကြီးဝါယောင်းငှက်
လည်ဆွဲကြီးဝါယောင်းငှက် (Pterorhinus pectoralis) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကဒတ်ဖျာ
ကဒတ်ဖျာ
အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန
အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်​ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Labour, Immigration and Population; အတို​ကောက် MOLIP) သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်တွင် အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနတို့ ပူးပေါင်းကာ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ​နောက်ဆုံးဝန်ကြီးမှာ အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရမှ ခန့်အပ်ထား​သော ဦးမြင့်ကြိုင်ဖြစ်သည်။ အနိုင်ရ လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကမူ ​ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးအား ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန် ခေတ္တပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည်။
ခါရှစ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ခါရှစ်ရွာ(Khashiip)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဒုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၅ ဦး၊ မ ၄၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်အိုဒင်း
အိုင်အိုဒင်း (Iodine ) ဆိုသည်မှာ သတ္တုမဟုတ်သော ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ အနက်နှင့် ခရမ်းရောင် ပေါင်းစပ်ထားသည့် အရောင် ရှိပြီး အစိုင်အခဲဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ အိုင်အိုဒင်းသည် လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ် အများဆုံးနှင့် ဓာတ်ပြုရာတွင် တုံ့ပြန်မှု အနည်းဆုံးသော ဟေလိုဂျင် အမျိုးအစားဖြစ်သော်လည်း အခြားဒြပ်စင်များနှင့်အတူ ပေါင်းစပ်ပြီး ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းကို အပူပေးခြင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာ ခရမ်းရောင်အငွေ့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အိုင်အိုဒင်းသည် အချို့သော ပျော်ရည်များတွင် ပျော်ဝင်သည်။ ဥပမာ- ကာဗွန်တက်ထရာကလိုရိုက်ဒ် (CCl4) ထဲတွင်ပျော်ဝင်ပြီး၊ ရေထဲတွင်မူ အနည်းငယ် မျှသာပျော်ဝင်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:ဟေလိုဂျင်များ
ရှကရမ်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရှကရမ်ဂါးရွာ(Shakramgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ရှကရမ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၉၁ ဖြစ်သည်။
ဖရန့်ဇ ဟား
ဟားဖရန့်ဇ (ခရစ် ၁၅၈ဝ· ၁၆၆၆)
ကမ္ဘာကျော်နယ်သာလန် ပုံတူရေးပန်းချီကျော်များအနက် ဖရန့်ဇဟားလည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ စင်စစ်သော်ကား ဖရန့်ဇဟားသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ပန်းချီကျော်ရမ်းဗရန့်နောက်အထင်ရှားဆုံးသော ပန်းချီကျော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
လယ်ဦးစုရွာ၊ လှော်ကထား
လယ်ဦးစုရွာ၊ လှော်ကထား
ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ
မန္တလေးမဟာမုနိ
မန္တလေးရှိ မဟာမုနိဘုရားကို ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော်ကြီးဥပရာဇာသည် ရခိုင်ပြည်မှ ပင့်ယူခဲ့သည်။ ဤဘုရားကြီးသမိုင်း၌လည်း ရခိုင်ပြည် ဓညဝတီပြည့်သျှင် စန္ဒသူရိယမင်း သွန်းလုပ်ကြောင်း ရေးထားသည်။ သမိုင်းအစောင်စောင်၌လည်း မဟာမုနိဘုရားကို စန္ဒသူရိယမင်းသွန်းလုပ်ကြောင်း တညီတညွတ်တည်း ဖော်ပြသည်။
မဇ္ဈိမဒေသ သင်္ဂါယနာ သုံးတန်
ဤသည်တို့မှာ မဇ္ဗျိမဒေသ၌ တင်ခဲ့သော သင်္ဂါယနာ သုံးတန်ဖြစ်သည်။
သူရိယစက္ကမင်း
ဤသို့ဖြင့် ရခိုင်တပြည်လုံးတွင် ဗျာဒိတ်ဝင်စေတီ ၂၄၈ ဆူကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဓာတုစေတီများကို ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်ပြီးမှ တည်ထားခြင်းဖြစ်သောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဓာတ်တော်များကို ဤသည်က ဦးခေါင်းတော်ဓာတ်၊ ဤသည်ကား ဦးနှောက်တော်ဓာတ်၊ ပေါင်တော်ဓာတ်၊ ခြေသလုံးတော်ဓာတ်စသည်ဖြင့် ခွဲခြမ်းဟောကြားခြင်းကို မပြုနိုင်၊ သို့အတွက် ဘုရားဟောပါဠိတော် အဋ္ဌကထာစသည်၌ မပါရှိခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖြေရှင်းကြသည်။
ဝါယောင်းငှက်ညို
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မိဿ နက္ခတ်တာရာ
ကိုးကား
SIMBAD
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
တောင်စဉ် ခုနှစ်ထပ်
တောင်စဉ် ၇-ထပ် မြင်းမိုရ်တောင်ကို ဝန်းရံ၍ တည်နေပုံ
(၄) သုဒဿနတောင်သည် ကရဝီကတောင်ကို ဝန်းရံ၍ တည်၏။
တစ်နည်း
(၄) ယူဂန္ဓိုရ်တောင်သည် “နေမိန္ဓရတောင်ကို ဝန်းရံ၍ တည်၏။