cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒီယဲဂို မာရာဒိုနာ
ဒီယဲဂို မာရာဒိုနာသည် တစ်ခေတ်တစ်ခါက အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သော အာဂျင်တီးနား ဘောလုံးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဘောလုံးကလပ်များနှင့် အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းတို့တွင် မန်နေဂျာနှင့် နည်းပြ အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘောလုံးရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူများ၊ ဝေဖန်သူများ၊ ယခင် ဘောလုံး ကစားသမားများ၊ ယခုလက်ရှိ ဘောလုံး ကစားသမားများနှင့် ဘောလုံး ပရိသတ်များက သူ့အား ဘောလုံးလောကတွင် အကောင်းဆုံး ဘောလုံးကစားသမား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။  Other opinions about Maradona as the greatest player can be found at:  - "Camacho: Maradona was, is and always will be the best in the world". marca.com, 12 March 2014. – "Ruud Gullit: Diego Maradona is the best ever in my opinion". goal.com, 29 July 2012. – "Lionel Messi: Diego Maradona is the greatest of all-time". SoccerAnchor, 7 September 2011. – "Rummenigge: Maradona better than Pele". The Times of India, 12 November 2008 – "Paolo Maldini: Maradona best ever, Ronaldo close second" Paolo Maldini fan page, 21 July 2008. – "Gary Lineker: Diego has been the best player without a doubt, better than Pele". givemesport - "Hector Enrique: Messi will never surpass Maradona" goal.com, 3 March 2014. - "Wayne Rooney: Diego Maradona is the greatest player ever" SoccerBlog, 25 March 2006. – "Glenn Hoddle: Diego Maradona is the greatest player of all time". SoccerBible, 22 July 2010. – "Ryan Giggs: Maradona is the best of all time". tribalfootball, 11 October 2011. – "Rio Ferdinand: In my eyes Maradona is the best footballer ever". fifa.com, 7 November 2008. – "Mario Kempes: Maradona is absolutely the best". ESPN soccernet, 18 April 2005. [http://timesofindia.indiatimes.com/interviews/Maradona-greatest-footballer-destroyed-opposition-alone-Luca-Caioli/articleshow/34390277.cms? - "Luca Caioli: Maradona greatest footballer"]. Times of India, 30 April 2014. – "Aguero: It is disrespectful to compare me to Maradona". Mirro Football, 20 November 2011. – "Frank McGarvey: Diego Maradona was world's best player". Daily Record, 30 October 2008. – "Gordon Smith: Maradona was the best player I ever saw play the game". Daily Record, 30 October 2008. – "Trevor Edwards: Maradona is best" Central Telegraph, 11 April 2012. – "Maradona’s still number one". The Sun, 29 April 2011. – "Considered by many as the greatest football player to have ever walked the face of the earth". FIFA.com – Sir Alf Ramsey: "Pele had nearly everything. Maradona has everything. He works harder, does more and is more skillful". Hindustan Times, 5 May 2004. သူသည် ဘရာဇီးဘောလုံး ဘုရင် ပီလီ နှင့် အတူ ကမ္ဘာ့ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ် ဖီဖာ၏ ၂၀ ရာစု အကောင်းဆုံး ကစားသမား အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။
ထက်မြက်သော၊ စွယ်စုံရသော ကွင်းလယ်ဖန်တီးသူဖြစ်၍ ဂန္ထဝင်နံပါတ် (၁၀) ဝတ်ဆင်ကာ ဘောလုံးသမိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ပြောင်းရွှေ့ကြေးနှစ်ကြိမ် ကိုချိုးဖောက်နိုင်သူ ပထမဆုံး ကစားသမားလည်းဖြစ်၏။ ပထမတစ်ကြိမ်မှာ ဘာစီလိုနာကလပ်သို့ စံချိန်တင်ပြောင်းရွှေ့ကြေး (၅) သန်းဖြင့် ဖြစ်၍ ဒုတိယအကြိမ်မှာ အီတလီကလပ် နာပိုလီသို့ (၆.၉) ဖြင့် ဖြစ်သည်။ အာဂျန်တိနော့စ် ဂျူနီယာ၊ ဘိုကာ ဂျူနီယာ၊ ဘာစီလိုနာ၊ ဆယ်ဗီလာ နှင့် နူးဝဲစ် အိုးလ် ဘွိုင်းစ် (နျူးလ်စ် အောလ် ဘွိုင်းယ်စ်) စသည့်ကလပ်များအတွက်ကစားခဲ့၍ နာပိုလီနှင့် ဘာစီတို့တွင် အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂုဏ်ပြုခံရမှုများစွာ ရရှိခဲ့ပေသည်။
၁၉၉၁
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
ရွာသာယာရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရွာသာယာရွာ (Ywartharyar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ
ရှေးယခင်က ခြောက်ကပ်ပြီး လူမနေသော ယင်းကျွန်းများကို ၁၅ရာစုတွင် ပေါ်တူဂီများက တွေ့ရှိပြီး ကိုလိုနီနယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ကျွန်ကုန်ကူးရောင်းဝယ်ရေးတွင် အရေးပါသော နေရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်၏ ကြွယ်ဝမှုကြောင့် ပင်လယ်ဓားပြများက မျက်စိကျခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၀ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ထိုစဉ်ကမြို့တော်ဖြစ်သော ရိုက်ဘေရာဂရင်းဒ် ကို ပင်လယ်ဓားပြ ဆာဖရန်စစ်ဒရိတ်ခ်က နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဓားပြတိုက်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုကျွန်းသို့ ချားလ်စ်ဒါဝင် က ၁၈၃၂တွင် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉ရာစုတွင် ကျွန်စနစ်များချုပ်ငြိမ်းလာခြင်းနှင့်အတူ ထိုကျွန်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးလည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ သယံဇာတရင်းမြစ်လည်းနည်းပါး၊ ပေါ်တူဂီကိုလိုနီအစိုးရကလည်း မည်သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှ မပြုလုပ်သည့်အတွက် ဒေသခံတို့သည် အုပ်ချုပ်သူတို့အပေါ် မကျေမနပ် ဖြစ်လာကြသည်။ သို့ရာတွင် ဒေသခံအစိုးရအပေါ် ပေါ်တူဂီအစိုးရမှ အကူအညီပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည့်အတွက် မခံနိုင်သည့်အဆုံးတွင် အုံကြွပေါက်ကွဲကာ ၁၉၇၅တွင် အမီလ်ကာကာဘရယ်လ် ဦးဆောင်ပြီး တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့သည်။
က ခ ပြဿနာ
မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း၏ အသင်းသားစိစစ်သတ်မှတ်ရေးလှုပ်ရှားမှု။
သို့ဖြင့် အသင်းတွင် စာရေးဆရာမဟုတ်သူတို့ အရေအတွက် များပြားတွင်ကျယ်လာသည့်အလျောက် စာရေးဆရာစစ်စစ်များ ဘေးထိုင်ကြရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အသင်းကြီး၏ ဩဇာနှင့် သိက္ခာ တစ်စစ ကျဆင်းလာ၏။ ထို့ကြောင့် ၁၉၅၆ စက်တင်ဘာလ ၃၀ တွင်ကျင်းပသော သင်းလုံးကျွတ် အစည်းအဝေးက တင်မြှောက်လိုက်သည့် အမှုဆောင်အဖွဲ့သည် အောက်တိုဘာ ၇ တွင် ပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အသင်းသား၏ အသွင်သဏ္ဌာန်နှင့် အခွင့်အရေးတို့ကို စိစစ်လုပ်ဆောင်ရန် စာရေးဆရာအခွင့်အရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
ထရွိုင်းမြို့
ဂရိတို့၏ ဥပါယ်တံမျဉ်ကား သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်သော မြင်းရုပ်ကြီး၏အတွင်း၌ စစ်သည်တော်များ ဝင်ရောက်ပုန်း အောင်း၍ နေစေကာ၊ ထိုမြင်းရုပ်ကြီးကို ထရွိုင်းမြို့၏ မြို့ရိုး ပြင်ဘက်တွင် စွန့်ပစ်ထားခဲ့ဟန်ပြုလျက်၊ ကျန်စစ်သည်တော် အပေါင်းလည်း သင်္ဘောများစီးကာ ထွက်ခွာသွားဟန်ပြုခဲ့ကြ သည်။ ထိုအခါ ထရိုဂျန်တို့သည် ဂရိများ ပြည်တော်ပြန်ကြပြီ အထင်ဖြင့် မြို့ပြင်ရှိမြင်းရုပ်ကြီးကို မြို့တွင်းသို့ ဝမ်းပန်းတသာ သွင်း ယူခဲ့ကြလေသည်။ ညဉ့်အချိန်ရောက်သော် မြင်းရုပ်ကြီး အတွင်း၌ ပုန်းအောင်းနေခဲ့ကြသော ဂရိစစ်သည်တော်များသည် အပြင်သို့ထွက်လာကြပြီးလျှင် မြို့ကိုစီးကြ၏။ သင်္ဘောစီးလျက် ထွက်ခွာသွားဟန်ပြုသော ဂရိစစ်သည်တော်များလည်း တိတ်တ ဆိတ် မြို့သို့ပြန်လာကြပြီးလျှင်၊ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ကြသော ကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီးသည် ဂရိတို့၏ လက်တွင်းသို့ ကျဆင်း၍ ပျက်စီးသွားလေသည်။
ရေခဲတောင်
သို့ဖြင့် ရေခဲတောင်များ၏ အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန် ယခုအခါ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းတွင် သွားလာနေ သော ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောပိုင်ရှင် ကုမ္ပဏီများက စုပေါင်းပြီး လျှင် သမုဒ္ဒရာကြီးတစ်လျောက် ကင်းထောက်သင်္ဘောများ စေလွှတ်ကာ လူစီးသင်္ဘောနှင့် ကုန်တင်သင်္ဘောများအား ပင်လယ်တွင် မျောပါလျက်ရှိသော တွေ့သမျှ ရေခဲတောင်ကြီး များ၏နေရာနှင့် ယင်းတို့ မျောလာမည်ထင်ရသည့်လမ်းကြောင်း ကို ဝိုင်ယာလက်ဖြင့် သတင်းပို့ရန် စီမံထားရ၏။ ထို့ပြင် သင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းရာလမ်းကိုလည်း ဆောင်းရာသီတွင် ရေခဲတောင်ပေါရာ မြောက်ဘက်လမ်းမှ ဝေးနိုင်သမျှဝေးရာ တောင်ဘက်သို့ ဆုတ်လျက် ခုတ်မောင်းစေလေသည်။ တောင်ဘက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင်လည်း ရေခဲတောင်များ မျောနေသည့်ဒေသများ ရှိသည်။ ထိုရေခဲတောင်များသည် အန္တာတိတ်ရေခဲပြင်မှ ပဲ့၍ မျောလာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ မျောနေကြသော ရေခဲတောင်များအနက် အချို့သည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသော ရေခဲတောင် ကြီးများထက်ပင် အဆပေါင်းများစွာ ကြီးမားကြလေသည်။
ကသိဏသုတ်
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ (ဒီ၊၃၊၂၂၃-၂၅၇။ အံ၊၃၊၃၀၄-တို့၌လည်း ဟောတော်မူပါသည်။)
ဆားကုန်းရွာ၊ ပြင်ခရိုင်
ဆားကုန်းရွာ၊ ပြင်ခရိုင်
လက်ပန်အဝရွာ
လက်ပန်အဝရွာ
သက္ကယ်ကျင်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဉ္စနပုရီမြို့
ကာဉ္စနပုရီ(กาญจนบุรี)သည် အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိ မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး နယ်နိမိတ်နှင့် ကာဉ္စနပုရီပြည်နယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃၁၃၂၇ဦး ရှိသည်။
ကင်မရွန်းနိုင်ငံ
သမိုင်းကြောင်း
ပြင်သစ်တို့က တော်လှန်ရေးစိတ် အပြင်းဆုံး နိုင်ငံရေး ပါတီ ဖြစ်သော ကင်မရွန်းပြည်သူ့သမ္မဂ္ဂ ပါတီကို ၁၉၅၅ ဇူလိုင်လ ၁၃ တွင် တရားမဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ကာလရှည် ပြောက်ကျားစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် ဖြစ်သော ရူဘင် အမ် နျိုဘီ မှာ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှ ကင်မရွန်း အတွက် မေးခွန်းမှာမူ ပြင်သစ် ကင်မရွန်းနှင့် ပြန်လည် ပေါင်းစည်းမည်လော သို့မဟုတ် နိုင်ဂျီးရီးယားနှင့် ပေါင်းစပ်မည်လော ဟူသည့် မေးခွန်းပင် ဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ
ထိုခေါင်းဆောင်များသည် သမ္မတ၏ ဆန္ဒကို အကောင်အထည် ဖော်ပေးခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာ အထွေထွေ အခြေအနေ နှင့် အနေအထားများကို ပြန်လည် သတင်းပို့ရခြင်း၊ အစိုးရ ရုံးလုပ်ငန်းများကို အုပ်ချုပ်ရခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ရခြင်း နှင့် ပိုမို၍ သေးငယ်သော အုပ်ချုပ်ရေး ယူနစ်များကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှု ရခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများတွင် ကျယ်ပြန့်သော အာဏာစက် ရှိကြပြီး သူတို့၏ နယ်တွင် ဝါဒဖြန့်ဖြင်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အပြင် စစ်တပ်၊ ရဲ နှင့် ဂျန်ဒါမီ ရဲတို့ကို လိုအပ်ပါက ခေါ်သုံးနိုင်သည်။ အားလုံးသော ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ အရာရှိများမှာ ဗဟိုအစိုးရ၏ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာနမှ ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရများ အနေနှင့်လည်း ထိုဝန်ကြီးဌာနမှ ဘတ်ဂျက် အများဆုံးကို ရရှိကြသည်။
ပထဝီဝင်
တောင်ဘက် ကုန်းမြေမြင့်မှာ မညီညာ၍ မြက်ခင်းထူထပ်သော အဒါမဝါ ကုန်းမြေမြင့် ဆီသို့ မြင့်တက်သွားသည်။ ထို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် အနောက်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသသို့ ဆန့်တန်းသွားပြီး နိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းကြား အရံအတား အဖြစ်ကာဆီးလျက် ရှိသည်။ ၎င်း၏ ပျမ်းမျှ အမြင့်ပေမှာ ၃,၆၀၉ပေ (၁,၁၀၀ မီတာ) ဖြစ်ပြီး။ ပျမ်းမျှ အပူချိန်မှာ ၂၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် မှ ၂၅ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် အထိ ဖြစ်သည်။ ဧပြီလနှင့် အောက်တိုဘာလကြား မိုးအများဆုံး ရွာကျပြီး မိုးရေချိန် အမြင့်ဆုံးမှာ ဇူလိုင်လ နှင့် ဩဂုတ်လ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြောက်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသမှ အဒါမဝါ၏ အစွန်းမှ ချဒ်ရေကန်အထိ သွယ်တန်းလျက် ရှိပြီး ပျမ်းမျှ အမြင့်ပေမှာ ၉၈၄ ပေ မှ ၁,၁၄၈ပေ (၃၀၀ မီတာ မှ ၃၅၀ မီတာ) အထိ ဖြစ်သည်။. ၎င်းတွင် တွေ့ရသော သဘာဝပေါက်ပင်များမှာ ဆာဗားနား ချုံထနောင်းတော နှင့် မြက်ခင်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသမှာ မိုးခေါင်သော ဒေသဖြစ်ပြီး မိုးကွက်ကျား ရွာကျကာ ပျမ်းမျှ အပူချိန် မြင့်မားသည်။
စီးပွားရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံ
၂၁ရာစု၏ ပထမ ဆယ်စုနှစ်မှစ၍ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် တိုးတက်လာသော်လည်း စာနယ်ဇင်းများမှာ ခြစားမှုများရှိ၍ နိုင်ငံရေး အစုအဖွဲ့များနှင့် အချို့သော ကိစ္စများကိုသာ ဦးတည်ရေးသားလေ့ ရှိသည်။ သတင်းစာများမှာ အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်မှုကို ရှောင်ကွင်းရန် အတွက် မိမိဘာသာ ထိန်းသိမ်း ရေးသားကြသည်။ အဓိက ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်ခြင်းများကို အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပြီး အခြားသော ဆက်သွယ်ရေး စနစ်များ ဖြစ်ကြသည့် ဖုန်းလိုင်းများ နှင့် ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေးတို့မှာ အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်တွင် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဆယ်လူလာ တယ်လီဖုန်းကွန်ယက် များနှင့် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပြုသူများမှာ ၂၁ရာစု ပထမ ဆယ်စုနှစ် မှစ၍ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဥပဒေနှင့် ထိန်းချုပ်မှု မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။
ဒုက္ခသည်များ
"အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ကလေးတွေဟာ ကင်မရွန်းကို ဆိုးဆိုးရွားရွား အခြေအနေတွေနဲ့ ရောက်ရှိလာကြတယ်။ ရက်သတ္တပါတ် ပေါင်း များစွာ တစ်ခါတစ်လေ ဆိုရင် လပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်မှာ အချိန်ကုန်ခဲ့ပြီး အစားအစာကို ရှာခဲ့ရတယ်။" ဟု ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (WFP) မှ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ အာသရင်း ကာစင်က ပြောဆိုခဲ့သည်။
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု
မြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် ဒေသခံ အများအပြား ရှိသော ဖူလာနီ တိုင်းရင်းသားများမှာ မွတ်စလင် အများစု ဖြစ်ကြပြီ လူဦးရေ အများစုကို ခြုံကြည့်လျှင် မွတ်စလင်၊ ခရစ်ယာန် နှင့် ရိုးရာ ကိုးကွယ်မှု ပြုသူများမှာ အညီအမျှ ရှိသည်။ အနောက်ပိုင်း ဒေသရှိ ဘာမွန် တိုင်းရင်းသား များမှာ မွတ်စလင် အများစု ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း ကျင်သုံးသော ရိုးရာ ဘာသာတရားများကို ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆက်လက် ကိုးကွယ်ကြပြီး မြို့ကြီးများတွင်မူ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကိုးကွယ်မှု မပြုကြပေ။ ထိုသို့ ပြုရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း တစ်ခုမှာ ရိုးရာ ဘာသာတရားများမှာ ဒေသအတွင်းတွင်သာ ကိုးကွယ်လေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်နှင့် စာပေ
ကင်မရွန်းစာပေ နှင့် ရုပ်ရှင်တို့သည် ဥရောပ နှင့် အာဖရိက အာဘော် နှစ်ခုစလုံး အပေါ်တွင် အခြေခံ ထားသည်။ ကိုလိုနီခေတ် စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော လူးဝစ်မေရီ ပေါ်ကာ နှင့် ဆန်ကီး မေမို စသူတို့မှာ ဥရောပ သာသနာပြု အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပညာတတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် ထောက်ခံ ရေးသား ပေးခြင်း အားဖြင့် ကင်မရွန်းအား ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ အတွင်းသို့ ဆွဲသွင်းနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အပြီး စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော မွန်ဂိုး ဘက်တီ နှင့် ဖာဒီနန် အိုယိုနိုတို့မှာမူ ကိုလိုနီ စနစ်ကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ၍ ဝေဖန်ခဲ့ကြပြီး သဟဇာတဖြစ်အောင် ပြုပြင်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)
ဦးဘိုးစိန် ( မြန်မာ ၁၂၄၄-၁၃၁၅ ) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင်သာမက အနောက်နိုင်ငံတစ်လွှား၌ပါ ထင်ရှားသော ဇာတ်ဆရာနှင့် ဇာတ်မင်းသားကြီးကား ဘုရားဒါယကာ ဦးဘိုးစိန် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဂရိတ် ဘိုစိန် ဟူ၍လည်းကောင်း ကျော်ကြားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဦးစံချိန်ထံတွင် ရှေးဦးစွာ ဝါးလက်ခုပ်တီးရ၍ မကြာမီပင် လင်းကွင်းကြီးနှင့် ဝါးလက်ခုပ်ဖက်၍ ကိုင်နိုင်လာသည်။ အားလပ်သည့်အခါတွင်လည်း ကြေးနောင်ဝိုင်းထဲဝင်၍ တီးယင်း ဆိုင်းပါ တီးတတ်လာသည်။ ရပ်ရွာဘုရားပွဲများ ရှိသည့်အခါ အရပ်ဇာတ်မင်းသားအဖြစ် ဝင်ရောက်ကပြရသည်။ ကျုံပျော်မြို့ မြတ်ချမ်းသာ ဘုရားပွဲတော်တွင် ဘုရားလူကြီး ဦးစံဦးက ညောင်တုန်းမြို့မှ အငြိမ်းမင်းသမီး မစိန်ခင်နှင့် ဘိုးစိန်ကလေးအား တွဲဖက်ကစေရာ၊ နာမည်ရမင်းသမီးကိုပင် မီအောင်ကနိုင်သောကြောင့် နာမည်ပို၍ ထွက်လာသည်။ ထိုအချိန်က ဘိုးစိန်ကလေးသည် ၁၂ နှစ်သားသာ ရှိသေးကြောင်းကို လက်တစ်သစ်ကယ်မှ မကြွားပါဘူး၊ ၁၂ နှစ်သားရယ်က မင်းသား ဖြစ်တယ်တဲ့ကွယ် ဟု သူ့သီချင်းထဲတွင် ထည့်၍ ဆိုထားလေသည်။ ထိုအချိန်က ရှင်ပင်မပြုရသေးချေ။
ဦးစိန်နှင့် ဒေါ်ကြင်ယုံတို့တွင် သားသမီး ၇ ယောက်ရှိသည့်အနက် သားများဖြစ်သော ကနက်စိန်၊ ကိုစန်ကြိုင်နှင့် တသက်စိန်တို့သည် ဘခင်၏ သဘင်ပညာ မတိမ်ကောစေရန် စိန်မဟာ သဘင်အဖွဲ့ကြီးကို ဆက်လက် ကပြနေကြသည်။ ဦးဘိုးစိန် သည် ၁၃၁၅ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင် အသက် ၇၁ နှစ်အရွယ်၌ ရန်ကုန်မြို့နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ မကွယ်လွန်မီ၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တစ်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ဦးဘိုးစိန်အား ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင်းကလည်း ကြက်ခြေနီ သူနာပြုတပ် ရန်ပုံငွေအတွက် ကပြကူညီသည်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် တီ၊ ပီ၊ အက် (စ) ခေါ် တိုင်းကျိုးပြည်ပြု ကျိုးဆောင်ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။
ဦးဘိုးစိန်သည် ဗုဒ္ဓစာပေ၌ နှံ့စပ်သည်။ ဗဟုသုတ ကြွယ်ဝသည်။ ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို လူအများဆုံး အလွယ်တကူ နားလည်သဘောပေါက်အောင် ဝါဒဖြန့်ရန်လည်း စေတနာအလွန်ထက်သန်သည့် အလျောက်၊ သီချင်းဆိုရာ၌ပင် ပါမ္ဗိပါဌ်သား တရားစကားများကို ထည့်၍ ဆိုတတ်သည်။ တရားမသိဘဲ သဘင်လုပ်ခြင်းသည် တဏှာသက်သက် အားပေးခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသော ဦးဘိုးစိန်သည် သဘင်ပညာကို အနုပညာမြောက်အောင် ပြုရုံသာမက၊ တရားအနှစ်သာရ ပါအောင်လည်း အားထုတ်သည်။ ဦးဘိုးစိန်တို့ ဇာတ်စကစဉ်က ဇာတ်သဘင် လောကတွင် ချင်းဖဝေး၊ ချင်းရွှေလုံး၊ ဆင်ကဲဘို့မယ်၊ ကံသဒေဝကြည် လက်ခြောက်ဘက်စသော ဒဏ္ဍာရီဇာတ်များ ကို အကများသော်လည်း ဦးဘိုးစိန်သည် ဇာတ်နိပါတ်တော်များကို ကပြလျှင် အပြစ်ရှိမရှိ၊ မန်လည်ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား မေးလျှာက်ပြီးနောက် တရားပြသည့် သဘောနှင့် ကလျှင် အပြစ်မရှိကြောင်း အဆုံးအဖြတ် ပေးသည်နှင့် ဒဏ္ဍာရီများကိုစွန့်ကာ၊ ဇာတ်နိပါတ်များကို ချည်းကသည်။ ပထမကသည့် ဇာတ်မှာ ဝိနည်းတော်မှ ရှင်သုဒိန်ဇာတ်ဖြစ်သည်။ ဦးဘိုးစိန်၏ ဇာတ်ကို ကြည့်မြင်ရသော ဆရာတော်အချို့က တရားဟောသည်ထက် ဘိုးစိန် ကပြသည်ကပို၍ ထိရောက်ကြောင်း မိန့်မြွက်ကြသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ဦးဘိုးစိန်သည် ဇာတ်ဆောင်လှုပ်ရှားမှု၊ သီချင်းအဆိုအက၊ အပြော၊ ဇာတ်ခန်း၊ ဇာတ်ကွက်၊ အဆင်အပြင်၊ မီးအယူအဆ စသည်ဖြင့် အများအပြား တီထွင်ခဲ့သဖြင့် ဦးဘိုးစိန်အား သဘင့် ဥသျှောင်အဖြစ် ဥဒေါန်းတွင်စေသည်။ နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသားကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဦးစိန်အုပ်၊ အီနောင် ဦးစံတုပ်၊ ဦးစိန်ကတုံးတို့နှင့် အပြိုင်ကရသည့်ကြားမှပင် ဦးဘိုးစိန်၏ နာမည်မသေဘဲ ကျော်သည်ထက် ကျော်လာခြင်းမှာ ဦးဘိုးစိန်သည် အမျိုးသား အနု ပညာကို ထိန်းရုံမက နယ်ကျယ်အောင် တိုးချဲ့နိုင်သူ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုရပေမည်။ သဘင်သည် ကလေးများသည် ဦးဘိုးစိန် ကပြီးသော ဇာတ်ထုပ် ဇာတ်ကွက် ငိုချင်းများကို ရိုသေစွာ လာရောက် တောင်းယူကာ၊ မိမိတို့မြို့ရွာရောက်သောအခါ ကိုဘိုးစိန် ကပြသော မည်သည့်ဇာတ်ကို ယနေ့ကမည် ဟု ကြော်ငြာလိုက်လျှင် ရုံလျှံအောင် စည်လှသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန
သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၂၉)ရက်နေ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၀/၉၂ အရ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအား အောက်ပါ ဝန်ကြီးဌာန (၃)ခုအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လက်ပံကျင်း (တောင်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လက်ပံကျင်း (တောင်)ရွာ (Letpankyin(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
အလပ်ဒမ်းရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးရုံစွန်း
ဝါးရုံစွန်း
၁၉၉၀
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၅) - (၁၁)ရက်။ (၁၃) ရက်။ (၁၆) ရက်။
မတ်လ
(၁၃) ရက်။ (၂၁) ရက်။ (၂၂) ရက်။
ဧပြီလ
(၁၀) ရက်။ (၁၁) ရက်။ (၁၆) ရက်။ (၁၈) ရက်။ (၂၄) ရက်။
မေလ
(၂) ရက်။
(၂၄)-(၂၆) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
ချင်းစာပေ
နှစ်ဆယ်ရာစုအထိ ချင်းအမျိုးသားတို့၌ စာအရေးအသား မရှိခဲ့။ နှစ်ဆယ်ရာစုရောက်မှ သာသနာပြုများ ရောက်လာကာ ချင်းစာကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ချင်းစာကို တီထွင်ရာ၌ ရောမအက္ခရာဖြင့် တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ
ဝေါဟာရဇာစ်မြစ်
ပေါ်တူဂီ (Portugal) ဆိုသော စကားလုံးသည် Portus Cale ဟူသော ရောမ-ခဲလ်တစ် နေရာတစ်ခု၏အမည်မှ ဆင်းသက်လာ၍ ထိုနေရာသည် လက်ရှိ၌ Vila Nova de Gaia မြို့တည်ရှိကာ ယင်းမြို့သည် ပေါတူဂီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒိုရိုမြစ်ဝတွင်တည်ရှိ၏။ Portus စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား port သို့ harbour မှဖြစ်၍ သင်္ဘောဆိပ်ဟု အနက်ရသည်။ Cale စကားလုံး၏ ဖြစ်နိုင်ချေမှာ ကတ်စထရိုလူမျိုး ယဉ်ကျေးမှု စကားလုံးဖြစ်နိုင်ကာ ထိုလုမျိုးများကို Callaeci, Gallaeci or Gallaecia စူ၍လည်း အသိများကြပြီး ယင်းတိုသည် အိုက်ဘေးရီးယန်းကျွန်းဆွယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်နေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ အများစုလက်ခံထားသော ဝေါဟာရဇာစ်မြစ် ရှင်းတမ်းဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်ရှိနေသော သဘောတရားတစ်ခုအရ Cala သည် ရာသီဥတုကိုစောင့်ရှောက်သော ခဲလ်တစ်နတ်သမီး Cailleach ကိုရည်ညွှန်းသည်လည်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ပြင်သစ်ပညာရှင်များလက်ခံသည်မှာ နိုင်ငံ၏အမည်သည် ဂေါလ်စ် (သို့) ဆဲ့လ်တ် ဆိပ်ကမ်း (Gauls သို့ Celts) 'Portus Gallus' မှ ဆင်းလာနိုင်ချေ ရှိသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
လက်ပံကျင်း (အလယ်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လက်ပံကျင်း (အလယ်)ရွာ (Letpankyin(Middle))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနာသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ပါတိမောက်ပြခြင်းကို တန့်ရပ်ထားခြင်း အကြောင်းဆယ်မျိုးတို့ကို အရှင်ဥပါလိထေရ်၏ မေးလျှောက် ချက်အရ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ထွက်တော်မူကြီး (၁၂)ရပ်
လှံကိုင်တပ်များတွင် လော၊ အာသံ၊ မဏိပူရတပ်သားများပါကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသဖြင့် ထိုအချိန်ထိ လော၊ အာသံ၊ မဏိပူရနယ်များမှာ မြန်မာပိုင်ဖြစ်ရာ မြန်မာမင်းထံ အမှုထမ်းကြရကြောင်း အထောက်အထားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထွက်တော်မူကြီး ထွက်တော်မူရာလျှင် ရှေ့ခြောက်တပ်၊ နောက်ခြောက်တပ် ခင်းကျင်းလိုက်ပါရသည့်အကြောင်းမှာ လက်ဝဲနေရာ အမတ်ခြောက်ကျိတ် ခြောက်ယောက် ရွေးချယ်ပြီးလျှင် တစ်တပ် တစ်ယောက်စီအမှူးခန့်၍ လက်ယာနေရာက အမတ်တပ်မှူးခြောက်ယောက်နှင့်ခြောက်တပ်ကို ရှေ့ခြောက်တပ်ခင်းကျင်းလိုက်ရသည်။ လက်ဝဲနေရာက အမတ်တပ်မှူးခြောက်နှင့်ခြောက်တပ်ကို နောက်ခြောက်တပ်ခင်းကျင်းလိုက်ပါရသည်။
မင်းတုန်းမင်းကြီးထွက်တော်မူခန်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် ပုရပိုက်တွင်လည်း မင်းတုန်းမင်းကြီးကို ဗဟိုပြု၍ ရှေ့ခြောက်တပ်၊ နောက်ခြောက်တပ်ခင်းကျင်းလိုက်ပါလာကြောင်း တွေ့ရသည်။ မန္တလေးတောင်ခြေရှိ မဟာသကျမာရဇိန်ကျောက်တော်ကြီးဘုရားအရှေ့ ကျောက်သပိတ်ကြီးပြတိုက်အတွင်း ဤ ပုရပိုက်ပုံတူ ထွက်တော်မူကြီး အခမ်းအနားရောင်စုံပန်းချီကား (၁၅)ကား ချိတ်ဆွဲပြသထားသည်။ ထိုထွက်တော်မူကြီး ပုရပိုက်ပန်းချီများကို ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့် စီစဉ်မှုနှင့် ကျောက်တော်ကြီးဂေါပကအဖွဲ့နှင့် ညှိနှိုင်းကာ မန္တလေး ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနမှ ပန်းချီဆရာ ဦးမောင်မောင်နှင့် ဦးသိန်းဦး တို့ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး ကျောက်တော်ကြီးဘုရား ရေစက်ချနေပုံ ပန်းချီကားကြီးတစ်ချပ်လည်း တွေ့ရသည်။
မဟာပဉှာသုတ်
(၉) ပြဿနာကိုးခု-ဟူသည် “သတ္တာဝါသကိုးပါး” တို့တည်း။
(၄) ပြဿနာလေးခု-ဟူသည် “သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး”။
(၉) ပြဿနာကိုးခု-ဟူသည် “သတ္တာဝါသကိုးပါး”။
ရှမ်းစုရွာ၊ တွံတေး
အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ တေးရေး၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ တွံတေးသိန်းတန်သည် ရှမ်းစုရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ကွမ်ကာရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကွမ်ကာရွာ (Kunkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းလှိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၇၇ ဖြစ်သည်။
အိုရှို
သူ့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ Kuchwada တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်လောက်ကတည်းက တက္ကသိုလ်ကိုစွန့်ခွာကာ နိုင်ငံအနှံ့ လှည့်လည်ပြီး ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သူ့အယူအဆများကို လွတ်လပ်စွာ လှည့်လည်ဟောပြောပို့ချခဲ့သည်။ သူမကွယ်လွန်မီကာလအထိ သူ့တရား စခန်းသို့ ပြည်တွင်းပြည်ပမှ စိတ်ပါဝင်စားသူများ ထောင်သောင်းချီပြီး လာရောက်ဖူးမြော်ရင်း တရားနာခဲ့ကြသည်။
အဆီးရီးယား အင်ပါယာ
ဒုတိယမြောက် ဆာဂွန်
ထိုသို့ ချီတက်စဉ် ဘီစီ၇၂၂တွင် ဘုရင်နတ်ရွာစံသဖြင့် သားဖြစ်သူက ဒုတိယမြောက် ဆာဂွန်(ဘီစီ ၇၂၂-၇၀၅)ဘွဲ့ခံကာ နန်းတက်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် အဆီးရီးယားအင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်ရောက်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ မြို့တော်အား နင်နဗေး(Nineveh) မှ ဒူး-ရှားရူးကင်း(Dur-Sharrukin) သို့ပြောင်းရွှေ့သည်။ ၎င်းလက်ထက်တွင် နိုင်ငံအတွင်း ဆက်သွယ်ရေးအတွက် လမ်းမများအား ဖောက်လုပ်စေသည်။ မြို့တော်နှင့် ဆက်စပ်ထားသည့် လမ်းမများ၏ အချက်အချာနေရာတိုင်းတွင် အမှုထမ်းများ ခန့်ထား၍ စာလွှာများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၎င်းမှာ စာပို့စနစ်နှင့် စာတိုက်စနစ်၏ အစဖြစ်သည်။
အဆီးရီးယား တပ်မတော်
ထို့အပြင် ဘီးခြောက်လုံးပါ သံချပ်ကာရထားများအား မြို့ရိုးဖျက်လက်နက်အဖြစ် သုံးကြသေးသည်။ ထို သံချပ်ကာကားပေါ်တွင် သံဖြင့် ကာရံထားသည့် မျှော်စင်ငယ် နှစ်ခုပါဝင်ပြီး တစ်ခုမှာ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲအတွက်ဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ခုမှာ လေးသည်တော်များအတွက်ဖြစ်သည်။ ထိုလက်နက်များအပြင် ကျော်ကြားသည့် အဆီရီးယန်းတပ်သားတို့၏ အရည်အချင်းတစ်ရပ်မှာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရသည့် မြို့ပြများသည် ပြာပုံအတိကျန်ရစ်တတ်သည့် အပြင် ခုခံတိုက်ခိုက်သည့် ထိုမြို့၏အကြီးအကဲ၊ ရှင်ဘုရင် စသူတို့မှာလည်း အရှင်လတ်လတ် တံကျင်လျှိုကာ သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံရသေးသည်။ မြို့သူမြို့သားများကိုလည်း သတ်ဖြတ်ကာ အစုလိုက်ပုံထားလေ့ရှိသည်။ ထို့နောက်တွင် ရှိသမျှသော ရွှေငွေ စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ ဆိတ်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ မြင်း စသဖြင့် မကျန်လေအောင် သိမ်းယူလေ့ရှိသည်။ အညံ့ခံသည့်တိုင် ရှင်ဘုရင်အား ခေါင်းဖြတ်၍ ထိုခေါင်းပြတ်ကို အမတ်များက လည်တွင် ဆွဲထားရပြန်သည်။
စိန်ဗေဒါ
အတ္ထုပတ္တိ
- မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၃ တွင် သီပေါမင်း၏ သမီးတော်များ နားထွင်း မင်္ဂလာသို့ ဒုတိယအကြိမ် သွားရောက် တီးခတ်ခဲ့ရသည်။ 'ထိုအကြိမ်တွင် ဇနီး မစိန်မေလည်း လိုက်ပါသွား၏' ဟု မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်းတွင် ပြဆိုထားသည်။
- ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ရွာစာကြီး စိန်ဗေဒါမှာ လည်ချောင်းတွင် ကင်ဆာ အနာပေါက်သဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းလာ၍ ဒေါက်တာ ဘသန်းထံ၌ ကုခဲ့သည်။
ဂွီဒို မိုနာကို
ဂွီဒို မိုနာကို သို့မဟုတ် အရက်ဇိုမြို့မှ ဂွီဒို (Guido of Arezzo၊ Guido Monaco၊ အခြားအမည်များ: Guido Aretinus၊ Guido Aretino၊ Guido da Arezzo၊ Guido d'Arezzo၊ Guido Monaco Pomposiano၊ Guy of Arezzo သို့မဟုတ် Guy d'Arezzo) သည် အီတာလျံလူမျိုး အလယ်ခေတ်ကာလ ဂီတသီအိုရီပညာရှင်နှင့် ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင် အသုံးပြုသော စတက်ဖ်စသော ဂီတ‌သင်္ကေတတို့ကို တီထွင်သူဟူ၍လည်း ယူဆကြသည်။ သူ၏ မိုက်ခရိုလိုးဂပ်စ် (Micrologus) အမည်ရှိသော ဂီတကျမ်းစာသည် အလယ်ခေတ်အတွင်း ဒုတိယအများဆုံး ဖြန့်ချိခြင်းခံရသည့်စာအုပ်ဖြစ်သည်။
တိလုံရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
တိလုံရွာ (Tilong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၁၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၃ ဦး၊ မ ၇၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
လက်ပံခုံရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိရိယာ
ဤသို့ အသုံးပြုခြင်းမှာ အထည်ကို မပျက်စီး‌စေရန်အတွက် ဖြစ်၏။ များ‌သောအားဖြင့် တူများတွင် တူရိုးသည်မာ၏။ သို့‌သော် အချို့တူပန်းပဲသုံးတူများသည် ညွတ်သွားနိုင်‌သော သံ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် တူရိုးမျိုးကို တပ်ဆင်ထားသဖြင့် တူကို တအားလွှဲ၍ ထု‌သော်လည်း လက် ထုန်ကျင်ခြင်း မရှိ‌ချေ။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်
ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်ဝဒေသများသည်-
နပ္ပိယသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပျံလွန်သော ရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ မြင်းယုတ် မြင်းကြမ်း ဥပမာဖြင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ အရိုအသေ အလေးအမြတ် မြတ်နိုးပူဇော်မှုကို မခံယူထိုက်သော ရဟန်း၏(အရည်အချင်း) အဓမ္မဆယ်ပါးကိုလည်းကောင်း၊ အာဇာနည်မြင်းဥပမာဖြင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ အရိုအသေ အလေးအမြတ် မြတ်နိုး ပူဇော်မှုကို ခံယူရသော ရဟန်း၏(အရည်အချင်း) ဓမ္မဆယ်ပါးကိုလည်းကောင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ယုံလက်ဝ (အထက်)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တက္ကသိုလ်
‌ကျောင်းသားတို့အဖို့ တက္ကသိုလ်သို့ တက်‌ရောက်သင်ကြားခွင့်ရရန် လိုအပ်‌သော အရည်အချင်းများမှာလည်း တက္ကသိုလ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အနည်းငယ်စီ ကွာခြားမှုရှိတတ်သည်။ ‌ယေဘုယျအားဖြင့် တူညီသည့် အချက်လည်းရှိသည်။ တက္ကသိုလ်သို့ တက်‌ရောက်သင်ကြားနိုင်ရန် စာ‌မေးပွဲဝင်‌ရောက် ‌ဖြေဆိုရသည်။ ယင်းစာ‌မေးပွဲကို တက္ကသိုလ်ဝင်စာ‌မေးပွဲဟု‌ခေါ်၍ စာ‌မေးပွဲ ‌အောင်သူများသာ တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်ရနိုင်သည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်စာ‌မေးပွဲဝင်သည်မှစ၍ ဘွဲ့မရသေးမီအတွင်း ဘွဲ့မရသေးသူဟု ‌ခေါ်၍ ဘွဲ့‌ပေးအပ်ခံရသည့်အခါမှ ဘွဲ့ရသူဟု‌ခေါ်ကြသည်။
ဂျော်လီဆွေ
နောက်ဆုံး အနုပညာလှုပ်ရှားမှု
မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး၏ ကန်တော့ခံသက်ကြီး အနုပညာရှင် ဂျော်လီဆွေသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့ အသက် ၈၀ အရွယ်တွင်တိုက် ၃၀၊ အခန်း ၃၊ ဘော်စင်လမ်း၊ သုဝဏ္ဏနေအိမ်၌ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသုံးယောက်ကျန်ရစ်သည်။
တွန်မိုရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
တွန်မိုရွာ (Tunmo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၁၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၃ ဦး၊ မ ၇၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ခါးလန်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ခါးလန်ရွာ(Hkarlang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မန်စေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅၄ ဦး၊ မ ၃၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၁၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ဖိုးညိုကုန်းရွာ၊ သက္ကာယ်သောင်
ဖိုးညိုကုန်းရွာ၊ သက္ကာယ်သောင်
ပုဂံခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ
မွန် မြန်မာ ရှမ်း လူမျိုးများ ၏ ဖိုခနောက်ဆိုင် ယှဉ်ပြိုင် အားထုတ်မှု
အင်းဝတွင် သတိုးမင်းဖျားမှ အစပြုပြီး မွန် ရှမ်းများ အပါအဝင် စစ်ကိုင်းစည်သူကျော်ထင် နရ ပတိ အထိ မင်း ၁ရ ဆက်သည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ဝ နီးပါး ခန့်မျှ စိုးစံခဲ့ကြ သကဲ့သို့ ဟံသာဝတီ တွင်လည်း ဗညားဦးမှ အစပြုပြီး သုရှင် ဒ ကာ ရွတ်ပိ အထိမင်းဆက် ၁၁ ဆက်သည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ဝ နီးပါးခန့်မျှ ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် စိုးစံခဲ့ကြသည်။ အင်းဝမင်း ဆက်ဘုရင်များသည်မြောက်ဘက်တွင် မုံ ရွာနှင့် ရွှေဘိုခရိုင်များမှ ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြည်ခရိုင်ထိ စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခြင်း ပြု နိုင်ခဲ့ကြသည်...အင်အား ကြီးမားသော မင်းဆက် များ လက်ထက်တွင် မောရှမ်းများ နှင့်ရခိုင် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများ အပေါ်တွင် ဩဇာ ညောင်းခဲ့သည်ကို လည်း တွေ့ရှိ ရသည် ထို့ အတူ ဟံသာဝတီ မင်းဆက် ဘုရင် များသည် ပြည်နှင့် တောင်ငူ တောင် ဘက် ဒေသ တစ်လွှားကို စည်းလုံး သိမ်းသွင်း နိုင်ခဲ့ကြ သည်။
အင်းဝနှင့် ဟံသာဝတီတို့သည် တစ်ဦး ကို တစ်ဦး လွှမ်းမိုး အောင်နိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းအား ထုတ်လျက် ရှိကြ စဉ် မြောက် ဘက် တစ် လွှား ရှိ မောရှမ်းများသည် အခါအခွင့်သင့်သော အခါတိုင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ် ကို ၎င်း အင်းဝကို ဗဟို ပြု သော မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဒေသများ ကို၎င်း မကြာ ခဏ ဝင် ရောက် တိုက်ခိုက်ရန် စမ်းသပ် ကြိုးပမ်းခြင်း များပြုလုပ် ခဲ့ကြသည်... မြန်မာရာဇဝင်များတွင် အင်းဝ မင်းဆက် ဘုရင် မင်းကြီးစွာ စော် ကဲ နှင့် သားတော်မင်းခေါင် ဘုရင်တို့ နန်း သက် များ အတွင်း မိုးညှင်း ကုန်းဘောင် နှင့် သိန္နီီစော်ဘွား တို့သည် ကြိမ် ဖန် များ စွာ ဝင် ရောက် တိုက် ခိုက်ကြ သဖြင့် အင်အားကြီးမားသော ရှမ်းတပ်ကြီးများကို ရမည်း သင်းစား သီလဝနှင့် ငယ်ရွယ်ရဲ့ရင့်သော မင်းရဲကျော်စွာတို့က ရွပ်ရွပ် ချွန်ချွန်တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ပြီး အောင် နိုင် ကြောင်း ဖြင့် တခမ်းတနား ရေးသားဖော်ပြကြသည်။
ကျုံလတာရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ကျုံလတာရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ထမုံအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိတုတ်ရွာသစ်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တမူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထားဝယ်ခရိုင်
ထားဝယ်ခရိုင် (Dawei District) သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ထားဝယ်မြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အင်္ဂလိပ်တို့လက်ထက်ကတည်းက ထားဝယ်ခရိုင်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ထားဝယ်ခရိုင်မှာ လက်ရှိ တောင်ငူခရိုင်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့ ပါဝင်သော တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်မှုနယ်​မြေများ ပြန်လည်သတ်မှတ်ပြီးနောက် ထားဝယ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်အသစ်ဖြစ်သော ထားဝယ်မြို့တည်ရှိရာ ခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခင်က ထားဝယ်ခရိုင်၏ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Tavoy District ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထားဝယ် ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့များ၏ အင်္ဂလိပ်အသုံးကို Dawei ဟု ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ထားဝယ်ခရိုင်တွင် ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ရေဖြူမြို့နယ်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကလိန်အောင်မြို့နယ်ခွဲနှင့် မေတ္တာမြို့နယ်ခွဲများပါ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ခဲ့ရာ လက်ရှိထားဝယ်ခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၄)မြို့နယ်နှင့် မြို့ (၆)မြို့ ပါဝင်သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ထားဝယ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၉ဒီဂရီ ၅၈မိနစ်နှင့် ၁၅ဒီဂရီ ၆မိနစ်အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်နှင့် ၉၉ဒီဂရီ ၄၀မိနစ်တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၄၀၀၄.၅၄ ကျော်ကျယ်ဝန်းသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ထားဝယ်ခရိုင်ရှိ တောင်တန်းတို့မှာ များသောအားဖြင့် ကျောက်တောင်များဖြစ်သည်။ ကျောက်မှာ နှမ်းဖတ်ကျောက်မျိုးဖြစ်၏။ ယေဘူယျအားဖြင့် အမြင့်ပေ (၁၅၀၀)ကျော်ဒေသများတွင် မြိတ်အနယ်ကျကျောက်များ၊ ကျွန်းများနှင့် တောင်ထိပ်များတွင် မီးတောင်ချော်ကျောက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သဲကျောက်၊ ရွှံ့ကျောက်၊ ထုံးကျောက်တို့တွင် တိုးဝင်ဖြစ်ပေါ်သော ခဲမဖြူ၊ အဖြိုက်နက်များကိုလည်း ဆက်စပ်တွေ့ရသည်။ နုံးတင်မြေနုများကို သက်နုမှ သက်ရင့်အထိ တွေ့ရတတ်သည်။ မြစ်ချောင်းများအနီးတွင် သက်ရင့်များတွေ့ရပြီး ခဲမဖြူနှင့် ရွှေများ တွေ့ရတတ်သည်။ သက်နုမျိုးကို ပင်လယ်ကမ်းစပ်၊ ချိုင့်ဝှမ်းတို့တွင် တွေ့ရတတ်သည်။ မြစ်ဝှမ်း၌တွေ့ရသော ကျောက်တို့ကား မြေစေးမှဖြစ်သော သင်ပုန်းကျောက်ဖြစ်၏။ ထားဝယ်ကမ်းခြေနှင့်နီးသော တောင်တန်းတို့၏ အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာ၌ကား သံပါသော မြေစေးကျောက်များ ရှိသည်။
ခဆဲဘူတာ
ခဆဲဘူတာ  (禾生駅 ခဆဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမနရှိခရိုင်၊ ဆွတ်ရုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လွယ်ငင်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
လွယ်ငင်းရွာ (Loingin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းကြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၄၂ ဖြစ်သည်။
ခင်သီတာထွန်း
ခင်သီတာထွန်းသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် အကယ်မီဆုများ ရရှိထားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ အဖ ဒါရိုက်တာ ဦးထွန်းမြင့်ထွန်း၊ အမိ ဒေါ်တင်ရည်တို့က မော်လမြိုင်မြို့ သာယာကုန်း ရွှေတောင်ရပ်၌ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၅ ဦးအနက် တတိယမြောက်သမီး ဖြစ်သည်။ အိမ်နာမည်မှာ မလတ်ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မသန်းသန်းဝင်း ဖြစ်သည်။ ၁၀ တန်းအောင်မြင်ပြီး တက္ကသိုလ် အဝေးသင် ပထမနှစ် သင်ကြားနေစဉ် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် အီလက်ထရွန်နစ်အင်ဂျင်နီယာ ဦးပြုံးမောင်မောင်နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ရှမ်းစုရွာ၊ မင်္ဂလာဒုံ
ရှမ်းစု
တယောဓမ္မသုတ်
ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဟီရိက၊ အနောတ္တာပီ၊ ပမတ္တဖြစ်၏။ ထိုပမတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် အနာဒရိယ၊ ဒေါဝစဿတာ၊ ပါပမိတ္တတာကို မပယ်မစွန့်နိုင်။
-ကုသီတပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် ဥဒ္ဓစ္စ၊ အသံဝရ၊ ဒုဿီလျကို မပယ်မစွန့်နိုင်။
-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို မပယ်မစွန့်ဘဲ ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၁၀)
မိုက်ကယ်လ် ဘလွန်းဘက်ဂ်
ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း မခံရသေးမီက ရာသက်ပန် ဒီမိုကရက် တစ်ယောက် ဖြစ်သော ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် ၂၀⁠၀၁ တွင် ရီပတ်ပလင်ကန် တစ်ယောက် အဖြစ်အမည်စာရင်း တင်သွင်း ပြီး မြို့တော်ဝန်ရာထူးအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၂၀⁠၀၁ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ၂၀⁠၀၅ တွင် ဒုတိယ သက်တမ်းအတွက်ပါ အောင်မြင်မှုရခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀⁠၀၈ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲသို့ တသီးပုဂ္ဂလ ရွေးကောက်ခံရန် အလားအလာ ရှိကြောင်း မကြာခဏ ပြောဆိုခံရပြီး ၂၀⁠၀၇ ဇွန်လတွင် ရီပတ်ပလင်ကန် ပါတီမှ ထွက်ခွာ၍ တသီးပုဂ္ဂလ တစ်ယောက်ဖြစ်လာသောအခါ အဆိုပါထင်မြင်ချက်ကို အားဖြည့်ပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။ သူသည် ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လိမ့်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းကြသည်။ ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် မည်သည့် ရာထူးအတွက်မျှ မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း အခြားသော သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲဝင်သူများ အတွက်မူ ယှဉ်ပြိုင်ဘက် တစ်ယောက်အဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် John Roberts အား အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ တရားသူကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ရန် အတည်ပြုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ရီပတ်ပလင်ကန်တစ်ယောက်ဖြစ်သော်လည်း ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် ကိုယ်ဝန် (ပဋိသန္ဓေ) ဖျက်ချခွင့်ကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံသူဖြစ်ပြီး Roe v. Wade ကိုထိန်းသိမ်းထားရန် Roberts ၏ ပြောဆိုချက်ကို အယုံအကြည် မရှိခဲ့ပေ။
ပညာရေးကိုပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းမှာ ၎င်း၏ ပထမရာထူးသက်တမ်းအပြီးမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့ရမည့်အမွေဖြစ်ပြီး ဆင်းရဲ မွဲတေမှုတိုက် ဖျက်ရေးမှာမူ ဒုတိယရာထူးသက်တမ်းအပြီးတွင် အမွေအဖြစ်ချန်ခဲ့လိုသည့်အရာ ဖြစ်ကြောင်း မိုက် ကယ်ဘလွန်းဘက်က ဆို သည်။ အချို့ကမှု ၎င်းသည် နိုင်ငံရေးရလဒ်ကို အကြောင်းပြု၍ မြို့တော်တလွှားရှိနေ့ ကလေးထိန်းကျောင်း ၁၇ ခုကိုပိတ်ပစ်လိုက်သည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။ သူသည် နိုင်ငံရေးအရလက်တွေ့ကျပြီး ၎င်း၏ လုပ်ငန်းဆန်⁠ဆန်စီမံခန့်ခွဲပုံများက ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများတွင် ကျင် လည်ခဲ့သော လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး၏ အတွေ့အကြုံရှိမှုကို ဖော်ပြနေသည်။ ဘလွန်းဘတ်သည် စာရင်းဇယားကျနသူ ဖြစ်ပြီး မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရာတွင်အကျိုးအမြတ်ကျန်မည့်မူဝါဒမျိုးကိုသာ ဈေးတွက်⁠တွက်၍ ဆောင် ရွက်လေ့ရှိသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဝန်ထမ်းများကို ခန့်ထားရာတွင် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုကိုသာ အဓိကထား၍ ခန့်ထား လေ့ရှိပြီး လုပ်ငန်းခွင်တွင် ၎င်းတို့ဘာသာ၎င်းတို့ဆုံးဖြတ်လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် လွတ်လပ်ခွင့်ကျယ်⁠ကျယ်ပြန့်⁠ပြန့်ပေး လေ့ရှိသည်။ နှစ်ပေါင်း ၁၉ဝ သက်တမ်းရှိခဲ့သော အစဉ်အလာကို ဖျက်ကာနယူးယောက်တိုင်း(မ်) နိုင်ငံရေးသတင်း ထောက် Adam Nagourney က Bullpen ဟုခေါ်သော ရုံးခန်းအဖွင့် အစီအစဉ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ထိုရုံးခန်းဖွဲ့ စည်းပုံမှာ နယူးယောက်မှ ကုန်သွယ်ရေးခန်းမများနှင့် ဆင်တူပြီး ဒါဇင်ပေါင်းများစွာသော လက်ထောက်များ၊ စီမံခန့် ခွဲရေးဝန်ထမ်းများက ခန်းမကျယ်ကြီးတခုတွင် အတူတကွ စုပေါင်းရုံးထိုင်ကြခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုရုံးခန်းဒီဇိုင်းမှာ ဝန်ထမ်းများ၏ တာဝန်ခံတက်မှုနှင့် အလွယ်တကူဆက်ဆံနိုင်မှုမျိုး ပေါ်ပေါက်လာရန် ရည်ရွယ်ပေသည်။
လူမှုရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ
မျိုးဆက်ပွားခြင်းနှင့် ပက်သက်ပြီး ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိခြင်းမှာ အခြေခံလူ့အခွင့်အရေးတရပ်ဖြစ်ပြီး မဖြစ်မနေအသိ အမှတ်ပြုကြရမည် ဖြစ်သည်။ ဘလွန်းဘတ်က သန္ဓေသားရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ကို အသိအမှတ်မပြုသူများအားလုံးကို ဆန့်ကျင်ကြောင်းပြောကြားပြီး သန္ဓေသားဖျက်ချခွင့်ကို ထောက်ခံ ထားသည်။ ၎င်းက Pro Life ဟု ခေါ်သော သန္ဓေသားဖျက်ချခွင့်ကို အသိအမှတ်မပြုလိုသော နိုင်ငံရေး သမားများအားထောက်ခံသည့် Pro Choice ခေါ် သန္ဓေသားဖျက်ချခွင့်ကိုထောက်ခံသူများအား ဝေဖန် လေ့ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဝေဖန်ချက်မှာ အထက်လွှတ်တော်ရွေး ကောက်ပွဲတွင် Pro Life တဦးဖြစ်သူ Bob Casey ကို ထောက်ခံသည့် နယူးယောက်အထက်လွှတ်တော်အမတ် Chuck Schuner ကို ရည်ညွန်း လိုပုံရသည်။ ဘလွန်းဘတ်သည် မြို့တော်၏ လူမှုရေးပြသာနာအတော်များ⁠များနှင့် ပက်သက်၍မှု လစ်ဘရယ်ဖြစ်သော မှုဝါဒများ ကို ချမှတ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းက မျိုးပွားခြင်းဆိုင်ရာပင်မကလပ်စည်းသုတေသနများကို အစိုးရက အထောက်ပံ့ပေး ရန်လိုလားပြီး ထိုကိစ္စကို မထောက်ခံသော ရီပတ်ဘလစ်ကန်များကို “ ကျိုးကြောင်း မသိသူများ” ဟု ပြစ်တင်လေ့ရှိ သည်။ လိင်တူချင်းလက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုကိုလည်း လက်ခံသည်။ ထို ကိစ္စနှင့် ပက်သက်၍ ၎င်း၏ ခံယူချက်မှာ မည်သူ ကမည်သူ့ကိုမဆိုလက်ထပ်ပိုင်ခွင့်ရှိမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ နယူးယောက်မြို့တော်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးဥပဒေကို တင်းကြပ်စွာပြဋ္ဌာန်းရန်လိုလားသည်။ ယခင်ကမှု ၎င်းအနေဖြင့် လည်းဆေးခြောက်သုံးစွဲဖူးကြောင်း ၎င်းကိုယ်တိုင်ထုတ်ပြောခဲ့ဖူးသည်။ ၂၀⁠၀၁ က အင်တာ ဗျူးတခုတွင် “ခင်ဗျားတို့ သေချာပေါက်ပြောလို့ရတာက ကျွန်တော်ဆေးခြောက်သုံးစွဲဖူးတယ်။ ကြိုက် လည်းကြိုက်ခဲ့တယ်”ဟုဆိုလေသည်။ ထိုစကားကို Normal ၏ ဒေါ်လာ ၅၀၀,၀⁠၀ဝ တန်သည်ဟု ဆိုကြ သော ကြေညာလှုံဆော်မှုတွင် ၎င်း၏ ရုပ်ပုံနှင့်တကွ ထည့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၂၀⁠၀၂ အင်တာဗျူးတခုတွင် ဘလွန်းဘတ်က ဤကဲ့သို့ပြောကြားခဲ့ခြင်းအတွက် နောင်တရမိ ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ဆေး ခြောက်ကိုတရားဝင်သုံးခွင့်ပေးသင့်သည်ဟူသောအယူအဆကို လက်မခံတော့သူလည်းဖြစ်သည်။
ရာဇဝတ်မှုများနှင့်ပက်သက်ပြီး ဘလွန်းဘတ်သည် သေဒဏ်ပေးခြင်းကို ဆန့်ကျင်သူဖြစ်သည်။ သေဒဏ်နှင့်ပက် သက်ပြီး ၎င်းက”တကယ်လို့များ ဥပဒေကခွင့်ပြုလျှင် လူတယောက်ကို အလွန်အကျွံသော့ခတ်ထားမယ်ဗျာ။ ပြီးတော့သော့တံကို ခပ်ဝေး⁠ဝေးမှာထားပြီးသူ့ကို အလုပ်ကောင်း⁠ကောင်းလုပ်ခိုင်းမယ်။ သေဒဏ်ပေးတာကိုတော့ ကျွန်တော် လက်မခံဘူး “ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ကျည်ဆန်ဖြည့်ထားသော သေနတ်တလက်ကို တရားမဝင်ပိုင်ဆိုင်မှု အတွက် သတ်မှတ်ထားသော မဖြစ်မနေကျခံရမည်။ အနိမ့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ကို ၎င်း၏ သက်တမ်းအတွင်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ထိုအပြောင်းအလဲနှင့်ပက်သက်ပြီး ၎င်းက “တရားမဝင်လက်နက်ရောင်းဝယ်သူတွေကို ဥပဒေအရထိုက်တန်တဲ့ပြစ် ဒဏ်ပေးဖို့သေသေချာချာဆုံးဖြတ်ထားပြီးသားပဲ။ ကျည်ဖြည့်ထားတဲ့သေနတ်ကို တရားမဝင်ကိုင်ဆောင်သူက လည်းထောင်ဒဏ်ကို သက်ညှာမှုမရှိပဲ ခံကြရမှာပဲ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မြို့တော်ဝန်ရာထူးကို ထမ်းဆောင်နေခဲ့စဉ် ပညာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြို့တော် ပညာရေးကို ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးက ဖွဲ့စည်းပေးထားသောဘုတ်အဖွဲ့၏ လက်အောက်တွင် ထားမည့်အစား မြို့ တော်ဝန်၏ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ဆရာများ၏လစာကို ၁၅%ခန့် တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ကာ မြို့ တော်အတွင်းရှိ ကျောင်းသားများ၏ ပညာရေးရမှတ်များနှင့် ပညာရေး အောင်မြင်စွာပြီးဆုံးမှုနှုန်းများလည်း တိုးတက် လာခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများကို အရည်အသွေးမပြည့်မီပဲ အတန်းတက်ပေးခြင်းကို ဘလွန်းဘတ်က မလျော်ကန် သောလူမှုရေးလုပ်ရပ်အဖြစ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် တားမြစ်ပြီး ကျောင်းသားများမှာ နောင်တက်မည့်အတန်းအတွက် တကယ်အဆင်သင့်ဖြစ်မှသာလျှင် အတန်းတက်ပေးသင့်သည်ဟု ၎င်းကဆိုသည်။
ပရဟိတလုပ်ငန်း လှူဒါန်းမှုများ
ဘလွန်းဘတ်သည် ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော အမျိုးသမီးများကို အဓမ္မပြုသည်ဟု စွပ်စွဲ ခံရသူဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုစွပ်စွဲချက်ကို ၎င်းကငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၇ တွင် ဘလွန်းဘက်ဂ် L.P မှ ဝန်ထမ်းတဦး ကိုယ်ဝန်ရှိသွားခဲ့ရာ ဘလွန်းဘတ်က “ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချလိုက်”ဟု ပြောသဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ထိုအမှုကို “Great No 16” ဟု အများသိကြလျှက် ထို 16 ဟူသော နံပါတ်မှာ ကုမ္ပဏီမှ ဘလွန်းဘတ်နှင့် ကိုယ်ဝန်ရသွားခဲ့သော အမျိုး သမီးများအနက် ၁၆ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု သို့လောသို့လောတွေးသူများလည်းရှိသည်။ ၂၀⁠၀၈ ဒီဇင်ဘာတွင် “ Protofolio Magazine က “မြို့တော်ဝန်ဘလွန်းဘတ်၏ အမှားမခံသည့် အခြေအနေ” ဟု အမည်ရသည့် သတင်း ပုဒ်ကို ပုံနိုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသတင်းအရ ၂၀⁠၀၇ စက်တင်ဘာတွင် ဘလွန်းဘတ်ကုမ္ပဏီ လုပ်ငန်းပိုင်းတွင်အမှုထမ်းကြ သည့်အမျိုးသမီး ၃ ဦးနှင့်ထို ကုမ္ပဏီတွင် ၂၀⁠၀၂ မှ ယနေ့တိုင်အောင်အမူထမ်းခဲ့ကြသော အမျိုးသမီးဝန်ထမ်းအချို့ ကို ကိုယ်စားပြု၍ EEOC က ဘလွန်းဘတ်ကို တရားစွဲခဲ့သည်။ အဆိုပါသတင်း၏ ဆောင်းပါးက “ ထိုနှစ်များအတွင်း အမျိုးသမီးဝန်ထမ်း ၅၀ဝ အနက် ၇၂ ယောက်မှာ မီးဖွားခွင့်ယူခဲ့ကြရာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မှုနှုန်း အတော်ပင်မြင့်မား သည့်ကုမ္ပဏီဖြစ်ကြောင်း” ရေးသားခဲ့သည်။
“ကျွန်တော့်အဖို့တော့ ငွေရေးကြေးရေးမှာ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဖြစ်တယ်ဆိုတာဟာ နောင်လာမည့် မျိုးဆက်တွေ ကြေအောင်မဆပ်နိုင်မည့် ဘဏ္ဍာရေးလိုငွေပြတာတွေ မဖြစ်အောင်လုပ်ဖို့ပါပဲ။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ ပြည်သူ့ရေးရာ ဝန်ဆောင်မှုတွေရဲ့ အရည်အသွေးကို ငွေအကုန်အကျနည်း⁠နည်းနဲ့ ဘယ်လိုများထိရောက်အောင် လုပ်နိုင်မလဲဆို တဲ့နည်းလမ်းတွေကို ရှာဖို့ပါပဲ။ အခွန်ကို လျှော့ပေးနိုင်တဲ့အခါ လျှော့ပေးမယ်။ လျှော့ပေးဖို့လည်း လိုအပ်နေတယ် ဆိုရင်ပေါ့။ ဘတ်ဂျတ်ကို ဝင်ငွေထက်ငွေညိုဖို့လိုလာတဲ့အခါလည်း အခွန်ပြန်တိုးချင်တိုးလာမယ်။ ဒီလို အခွန်တိုး ကောက်တိုင်းမှာလည်း ရလာတဲ့အခွန်ငွေကို ကျစ်⁠ကျစ်လျစ်လစ်နဲ့သုံးစွဲမယ်။ ဆိုလိုတာကတော့ ဘဏ္ဍာရေးပိုငွေပြ လာရင် ငွေစုမိသွားမယ်။ ပိုလာတိုင်းမဖြုန်းဘူးပေါ့။ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ငွေရေးကြေးရေးမှာ ကွန်ဆာဗေးတစ် ဖြစ်တယ်ဆိုတာ စီးပွားရေးအကျတွေကို မလွဲသာမရှောင်သာ ကြုံလာရင် ရင်ဆိုင်ဖို့အသင့်ပြင်ထားနိုင်အောင်ပဲ။ အခုပဲကြည့်ပါ။ ကျွန်တော်တို့စီးပွားရေးအကျနဲ့ကြုံနေရပြီဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေ အားလုံးတွေ့နေရတယ်”
ဘလွန်းဘတ်ကို စီးပွားရေးသမားတယောက်အနေဖြင့်လည်း လုပ်ငန်းရှင်များအသိုင်းအဝိုင်းက လေးစားကြပြီး မြို့ တော်ကို အုပ်ချုပ်ရာတွင်လည်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆန်⁠ဆန်အုပ်ချုပ်သူဖြစ်သည်။ သူသည် လူအများအကျိုးရှိရန် အတွက် ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများကို အခွန်သက်သာခွင့်ပေးခြင်းတို့ကို လိုလားသူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ ကုန်သွယ်ရေးစင်တာ နေရာတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်နေသည့် အဆောက်အအုံသစ်၏ မြေညီထပ်တွင် ရင်းနှီး မြုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီ Goldman Sachs ၏ ရုံးခန်းဖွင့်လှစ်ရန် ထို ကုမ္ပဏီ၏ CEO ကို ဘလွန်းဘတ်က တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ Goldman Sachs ၏ ရုံးချုပ်ကို Ground Zero တွင် ထားရှိရန် ၁.၆၅ ဘီလီယံခန့်အခွန်လျှော့ပေးရေးကို လည်းဘလွန်းဘတ်ကသဘောတူလိုက်သည်။ အဆိုပါအပေးအယူ ကိစ္စနှင့်ပက်သက်ပြီး ဘလွန်းဘတ်က ” ဒီနယူး ယောက်မြို့တော်က အကောင်းတကာ့အကောင်းဆုံးတွေ စုဝေးတဲ့နေရာဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် Goldman Sachs ရဲ့ CEO ကို ကျွန်တော်ပြောတယ်။ အခွန်ကို အနည်းဆုံးလျှော့ပေးမယ်။ နေရာငှားခကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင်ထားပေး မယ်။ လုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူပေးမယ်။ နောက်ဆုံးတော့ ဒီလိုလုပ်ရတာဟာ လူတွေအားလုံးကောင်းဖို့ပါပဲ။”
၂၀⁠၀၈ သမ္မတရာထူးအတွက်ပြုလုပ်သည့် စည်းရုံးလှုံဆော်မှုများနှင့်ပက်သက်သော ထင်မြင်ယူဆချက်
၂၀⁠၀၈ ဇန်နဝါရီ တွင် Nebraska ပြည်နယ် အထက်လွှတ်တော်အမတ် Chuck Hagel နှင့် ဂျော်ဂျီယာ အထက်လွှတ်တော် အမတ်ဟောင်း Sam Nunn တို့ပါဝင်သည့် ဝါရင့် နိုင်ငံရေးသမားများ နှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နှစ်ပါတီပေါင်း (bipartisan) အုပ်စု ကို Oklahoma တက္ကသိုလ် တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ အဆိုပါ နှစ်ဦးစလုံးမှာ အဓိက ပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအား အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး ကို ရှေးရှုစေရန် နှင့် ပါတီအချင်းချင်း ထိပ်တိုင်ရင်ဆိုင် ပိတ်မိခြင်းများ မဖြစ်စေရန် ဖိအားပေးရန် အတွက် မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် ၎င်းတို့ နှစ်ဦးသည် ရွေးကောက်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ဘက်များ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ပြသနေခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ထို တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခြင်းမှ ဘလွန်းဘက်ဂ် ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်အရွေးခံမည်ဆိုသည့် စွပ်စွဲချက် ကို သက်သေပြစရာ ကြေညာချက် တစုံတရာ မပေါ်ထွက် ခဲ့ပေ။ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဆိုသည့် အချက်ကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် အခြားသော လက္ခဏာရပ်များအနေဖြင့်… ၂၀⁠၀၆ နွေဦးတွင် ဗဟို နိုင်ငံရေး အယူအဆရှိဒီမိုကရက် ဦးဆောင်ကောင်စီ၏ Al From အုပ်စု နှင့် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရန် ပြင်ဆင်စရာများအကြောင်း ပြောဆိုရန် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဘလွန်းဘက်ဂ် နှင့် ပြောဆိုပြီးနောက် Nebraska ပြည်နယ် ရီပတ်ပလင်ကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် Chuck Hagel က အကြံပေးသည်မှာ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် သူနှင့် ဘလွန်းဘက်ဂ် တို့ တစ်သီးပုဂ္ဂလ အနေနှင့် အညီအမျှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြရန် ဖြစ်သည်။ ၂၀⁠၀၇ ဇွန်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ရုပ်သံသတင်းထောက် George Stephanopoulos က ဘလွန်းဘက်ဂ် နှင့် ထိပ်တန်း သမ္မတ ဝန်ထမ်းများ အကြားပြောဆိုခဲ့ကြသည့် နေရာတွင် ဆွေးနွေးသူ တစ်ယောက်အနေနှင့် ပါဝင်ခဲ့သူ Jay Carney မှ ပြောပြရတွင် ဘလွန်းဘက်ဂ် မှ ရွေးကောက်ပွဲဝင် စရိတ်များနှင့် ပက်သက်၍ မေးနေခဲ့သည် ဟု ဖော် ပြခဲ့သည်။
လင်းဇွဲရွာ၊ လင်းဇွဲမဲဇလီ
လင်းဇွဲရွာ၊ လင်းဇွဲမဲဇလီ
အထက်ရွာ၊ ကံချိုင်
အထက်ရွာ၊ ကံချိုင်
ဈေးတန်းအွမ်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဈေးတန်းအွမ်ရွာ (Zaytanaum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၁၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၃ ဦး၊ မ ၇၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ရှင်နရိန္ဒ (သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမဆရာတော်)
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
၇။ ရူပိယဒါနာဒိဝိနိစ္ဆယ၊
၂၁။ ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တဝိနိစ္ဆယကျမ်း။
ဗြဲတိုက်
ဖွဲ့စည်းပုံ
ဗြဲတိုက်သည် ခပ်လျားလျားဖြစ်၍ တောင်မြောက် အလျား ကွန်းဆယ်လုံး၊ သုံးထပ်လယ်ပေါ်နှင့် မြောက်ဘက်က အနိမ့်၊ တောင်ဘက်က အမြင့်ထားပြီးလျှင်ဆောက်လုပ်ထားသည်။ ထိုအမြင့်ပိုင်းကို အထက်ဗြဲတိုက်ဟုခေါ်၍ အနိမ့်ပိုင်းကို အောက်ဗြဲတိုက်ဟုခေါ်သည်။ အထက်စံတိုက်တွင် စံကားသားဖြင့် ပြုလုပ်၍ ဆင်ရုပ်များ ခံထားသော ဂဇာသနပလ္လင်ရှိသည်။ အောက်ဗြဲတိုက်ကို မြေမှ ၅ပေခန့်မြင့်ပြီး အုတ်ခံသမံတလင်း စိန်တောင်များနှင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ပန္နက်ပုံများအရ အောက်ဗြဲတိုက်သည် နန်းတော်အုတ်ခုံကို မေးတင်ထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ အဆောက်အဦးမှာ သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသကဲ့သို့၍ ဇေတဝန်ဆောင်များကဲ့သို့ ပိန်းချ မဟုတ်ဘဲ အနီခံ ရွှေရေး၊ သို့မဟုတ် အနီတစ်ဝက် ရွှေတစ်ဝက် ချထားသော အဆောင်ဖြစ်သည်။
ရာထူးခန့်ထားပုံနှင့် တာဝန်များ
ဗြဲတိုက်တတ်ချိန်မှာလွှတ်တော်မှာကဲ့သို့ နံနက် တချက်တီးချိန်အထိ တကြိမ်၊ နေ့ ၂ချက်တီးချိန်မှစ၍ ညနေ ၃ချက်တီးအထိ တကြိမ်အားဖြင့် ဥပုသ်နေ့ကို ချန်လှပ်၍ နေ့စဉ် တက်ရောက်စုဝေးကြသည်။ နံနက် တချက်တီးသည့်အခါ လွှတ်တော်က ဝင်လာသော အရာရှိများ၊ ဝင်းမှူးများ၊ ရှေ့ရုံး၊ တရားရုံး၊ နောက်ရုံး အရာရှိများ၊ သေနတ်ဗိုလ်များလည်း ဗြဲတိုက်တွင် ခတ္တရပ်တန့်၊ ညီလာခံ ဝင်ရန် အရာရှိများစုံလင်သည့်အခါ တညီတညာတည်း ဗြဲတိုက်က စု၍ ညီလာခံ ဝင်ကြသည်။ ညနေ ၃ချက်တီးသည့်အခါ ဗြဲတိုက်ဆင်း၍ အစုအဝေးကွဲသည်။ အတွင်းဝန်များမှာမူ ဗြဲတိုက်တွင် အမြဲနေထိုင်ကြရသည်။ ဗြဲတိုက်တက်သည့်အခါ အထက်ဗြဲတိုက် ကွန်းစင်တိုင်အတွင်းရှိ ကွမ်းသွေးပေါက်များတွင် ရာထူးအစဉ်အလိုက် စီစဉ်၍ နေရာတကျ နေထိုင်ကြရသည်။ ဗြဲတိုက်တက်သူများသည် အဝတ်အစား သစ်လွင်သန့်ပြန့်ဖို့ ဂရုစိုက်ရသည်။ အင်္ကျီရှည်ပေါ်က လက်ကျယ် ဝတ်ရသည့်အပြင် စလွယ်လည်း ဆင်ရသည်။ ဗြဲတိုက်တတ်ချိန် မဟုတ်သည့်အခါ သက်ဆိုင်ရာ အလုပ်များကို အလိုရှိသော နေရာတွင် ဖြစ်စေ၊ အောက်ဗြဲတိုက်တွင်ဖြစ်စေ နေပြီးလျှင် စီရင်ခန့်ခွဲလုပ်ဆောင်ကြရသည်။
လဝါတားရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဿပဘုရား
ကဿပ ဘုရား
ကျောင်းမြေ အကျယ် အဝန်းမှာ ဥသဘ-၂၀။ ကျောင်းမြေ အဖိုးနှုန်းမှာ ဥသဘ ၂၀-လုံး ဖုံးအုပ်မိသည့် ရွှေအပိုင်းအစများဖြစ်သည်။ ( -၌ ဥသဘ ၂၀-လုံးဖုံးအုပ်မိသည့် ရွှေလိပ်ရုပ်များဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။)
ဗုဒ္ဓဝင်
၁၄။ ငါသည် လုံ့လဝီရိယကို အားထုတ်သူ ဖြစ်၍ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့၌ လိမ္မာ လျက် တစ်စုံတစ်ရာမျှ မဆုတ်ယုတ်စေဘဲ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်ကို ဖြည့်ကျင့်ခဲ့၏။
၁၉။ နေရဉ္ဇရာ မြစ်ကမ်း၌ နို့ဃနာကို ဘုဉ်းပေးပြီးလျှင် နတ်တို့ စီရင်အပ်သော မြတ်သော လမ်းခရီးဖြင့် ဗောဓိပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်လတ္တံ့။
၃၅။ ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည်လည်း လေးသောင်း ရှစ်ထောင်ရှိကုန်၏၊ မိဖုရားသည် သုနန္ဒာ မည်၏၊ သားတော်သည် ဝိဇိတသေန မည်၏။
၄၉။ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော (ထိပါးရန်) ချဉ်းကပ်ဝံ့သူ ရှိတော်မမူသော ဤမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ကောင်းစွာ ဟောကြား တော်မူအပ်သော လာလှည့် ရှုလှည့်ဟု ဆိုထိုက်သော ဤတရားရတနာသည် လည်းကောင်း-
မိုင်းမောမြို့ဟောင်း
မိုင်းမောဆိုသည့်အမည်နာမ
ထီးလိုင်သည် ပေပေါင်း ၅၃၀ဝကျော်ရှိသည့် ဝါးဘိုးတောင်ခြေရင်းတွင်ရှိသည်။ ဝါးဘိုးတောင် နှင့် ၎င်း၏အနောက်ဘက်ရှိပေ ၂၀ဝ၀ကျော်ခန့်မြင့်သည့် အခြားတောင်တန်းတစ်ခုတို့၏ အကြားရှိ ချိုင့်ဝှမ်းထဲ၌တည်ရှိသည်။ ပြန့်ပျူးကျယ်ဝန်းသည့် အနေအထားမရှိ။ သို့ဖြစ်၍ မြို့ဟောင်းအရာနှင့် အနီးဆုံးဖြစ်ပြီး မြို့ဟောင်းရာ၏ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိနေသည့် မိုင်းမောရွာကလေးကိုအမှီပြုပြီး မိုင်းမောမြို့ဟောင်းဟူ၍ပင် မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်ပေသည်။ သမိုင်းလာအမည်ကား မဟုတ်ပါချေ။
မြို့ဟောင်းအတွင်းမှကျေးရွာများ
မိုင်းမောမြို့ဟောင်း၏ တောင်ဘက်မြို့ရိုး၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ညောင်ပင်သာရွာ ကလေးနှင့် တောတွင်းရွာတို့ရှိကြသည်။ ရွာ၂ရွာမှာ ဆက်မည်ဖြစ်နေ၍ တောတွင်ညောင်ပင်သာဟု ခေါ်သည်။ ဤရွာများမှ လှည်းလမ်းအတိုင်း ၃ မိုင်ခန့်သွားလျှင် မြို့တွင်းရွာသို့ ရောက်နိုင်သည်။ မြို့တွင်းရွာမှာ အမည်နှင့်လိုက်အောက်ပင် ပင်လယ်မြို့ဟောင်း၏ မြို့ရိုးခွင်အတွင်း၌ တည်ရှိသည့် ရွာကလေးပင်တည်း။
တူးဖော်ဖျက်ဆီးမှု
စာရေးသူရောက်ရှိပြီး စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သည့် မိုင်းမောနေရာအနှံ့၌ပင် အုတ်များကိုတူးဖော် ထားကြသည်ကို ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ တွေ့ရှိရပေသည်။ အုတ်ချပ်များမှာ ပျမ်းမျှအလျား ၁၇-လက်မခွဲ၊ အနံ၈-လေးပိုင်းသုံးလက်မနှင့် ထု-နှစ်လက်မခွဲခန့်ရှိကြသည်။ (၄၅x၂၀x၆)စင်တီမီတာခန့်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ထူးခြားသည့် အခြားအရာဟောင်းတစ်ခု
အဆိုပါမိုင်းမောမှာ နယ်ချဲ့ခေတ်ကတည်းကပင်လျှင် ရွှေလီမြစ်တစ်ဖက်ကမ်း၊ နမ်းခမ်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ယွန်းယွန်း တရုတ်ပြည့်သူ့သမ္ဓတနိုင်ငံထဲ၌ ကျရောက်လျက်ရှိလေပြီ။ ပုဂံခေတ် အနော်ရထာလက်ထက်ပိုင်းက မိုင်းမောသည်ပုဂံသို့ လက်ဆောင်ပဏ္ဍာဆက်သည့် သစ္စာခံနယ်တစ်ခု ဖြစ်၏။
““...ဇင်းမယ်ပြည်၊ ကျိုင်းသည်ပြည်၊ ကျိုင်းတုံပြည်၊ အနန်းပြည်၊ ကျိုင်းရုံးပြည်၊ ငသည်စီ ပြည်၊ မိုးမိတ်ပြည်၊ သီပေါပြည်၊ မိုးနဲပြည်၊ ညောင်ရွှေပြည်၊ ဗန်းမောပြည်၊ မိုးကောင်းပြည်၊ မိုးညှင်း ပြည်၊ ကလေးပြည်၊ မိုင်းလျည်းပြည်၊ ကိုင်းမားပြည်၊ မိုင်းမောပြည် တိုင်းကြီးများအပေါင်းနှင့်တကွ ပြည်ကြီးများအပေါင်းကိုအစိုးရသော....””အစရှိသဖြင့် တွေ့ရှိရပေသည်။
ထို့ကြောင့် ယခုဤစာအုပ်၌ ဖော်ပြထားသည့် မိုင်းမောဟူသော အမည်မှာ သမိုင်းအလာ အမည်မဟုတ်မူဘဲ မြို့ဟောင်း၏ ဗဟိုတွင်တွေ့ရှိရသည့် ကျေးရွာကလေးတစ်ခု၏ နာမည်ဖြင့် မှည့် ခေါ်ထားခြင်းမျှသာဖြစ်ကြောင်း အတန်တန်ဆိုခဲ့ရခြင်းဖြစ်ပေသည်။
သိမ်ကြီးဘုရား
ဆင်ဖိုနီ
ဆင်ဖိုနီ ဆိုသည်မှာ သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများတွင် တီးမှုတ်ရန် အတွက် ရေးစပ်ထားသော ဂီတသံစဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုဂီတသံစဉ်များမှာ အလွန်ပင် ရှည်လျားနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆင်ဖိုနီများကို ပုံမှန်အားဖြင့် ၃ပိုင်း သို့မဟုတ် ၄ပိုင်း ခွဲစိတ် ထားလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို မုဗ်မန့် ဟုခေါ်သည်။
မိုင်းမောမြို့ဟောင်း
ထူးခြားသည့် အခြားအရာဟောင်းတစ်ခု
တချို့ဂူများ ပြိုအက်လျက်ရှိပြီး အင်္ဂတေပန်းတမော့များ ဖော်မွမ်းထားသည့်ပန်းပြောက်ပန်း နွယ်များ တချို့ကျန်ရှိသေးသည်။ ထိုဘုရားစုကို ရင်ဆို့သာသာမျှအမြင့်ရှိသည့် တံတိုင်းဖြင့်ကာရံထား သည်။ အုတ်ချပ်တစ်ခုကို တိုင်းတာကြည့်ရာတွင် အလျား၁၅လက်မ၊ အနံ၈လက်မနှင့် ထု၁လက်မခွဲ ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။
မြို့ရိုးအုတ်ချပ်များ
စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာကောင်းသည်မှာ မြို့ရိုးအုတ်ခဲခပ်များများတွင် အရေးအစင်းများပါရှိနေခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။ မြို့ဟောင်းများမှ မြို့ရိုးအုတ်များကို ဖြိုဖျက်မှုမပြုဘဲ များများစားစားတွေ့ရခဲသည်။ အထူးသဖြင့် မြို့ရိုးများကိုဖြိုဖျက်၍ အုတ်ခဲများကိုအသုံးပြုရန် တူးဖော်ယူနေကြသည့်နေရာများတွင် သာ အုတ်ခဲများများစားစားတွေ့လေ့ရှိသည်။ မိုင်းမောတွင် ထိုစဉ်ကရွာသားအချို့က မြို့ရိုးအုတ်များ ကို ဖော်ယူ၍ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုပြုနေကြပေရာ အုတ်ခဲဖော်ယူသည့်နေရာများ၌ အုတ်ကျိုး အုတ်ချပ်များတွင် အရေးအစင်းများပါရှိနေသည်ကို တွေ့ခဲ့ရ၏။
နှမ်းခင်မှအထွက်မော်တော်ကားဗွက်နှစ်သဖြင့် ခြေကျင်လျှောက်ခဲ့ရသည်။ ပင်လယ်မြို့ ဟောင်းကို ခဏမျှကြည့်ရှုပြီး မိုင်းမောသို့ခရီးဆက်ကြသည်။ မိုင်းမောသို့ မှောင်ရီပျိုးမှပင် ရောက်ရှိ ကြသည်။ ရောက်သည့်အခိုက် မိုင်းမောရွာဝန်းကျင်အတွင်း မြို့ရိုးပိုင်းကို ကြည့်ရှုကြပြီး ညောင်ပင် သာရွာ အိမ်တစ်ဆောင်တွင် နားကြသည်။
ကျယ်ကျယ်ဝန်းဝန်းနွားတင်းကပ်ကြီးပင်တည်း။ ဤဝင်းခြံအတွင်း၌ပင် လက်ရေးစင်းပါ အုတ်ချပ်အများအစား အပုံလိုက်တွေ့ရှိရသည်။ ထိုအုတ်ချပ်များအထဲမှ အရေးအစင်းပီပြင်ထင်ရှား သည့်အုတ်များကို ရွေးကြသည်။ ထိုအထဲမှ အရေးအစင်းမတူသည့်အုတ်ချပ်များကို ကူးဆွဲကြသည်။ မှင်စာကူးယူကြသည်။
တူးဖော်စမ်းသပ်သင့်သည့်မိုင်းမော
၅။ မိုင်းမောသည် ပုံသဏ္ဌာန်အနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တည်ဆောက်မှုအနေဖြင့်သော် လည်းကောင်း ခြားနားထူးခြားသည့်အပြင် အရွယ်အစားပမာဏအနေဖြင့် မြို့ကွက်မြို့ရာ အလွန်ကြီး မားသည်ကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းတွေ့ရသည်။
အထက်ဖော်ပြပါ အထောက်အထား(၁၀)ချက်အရ မိုင်းမောကို လျစ်လျူရှုမထားဘဲ စူးစမ်း ဖော်ထုတ်ရန် တူးဖော်လေ့လာဖို့ အချိန်ရောက်ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်းကို တုတ်ထမ်း မပြောဘဲ ပေါက်တူးထမ်း၍ပြောကြပါစို့ဟု မိုင်းမောပဏာမစူးစမ်းလေ့လာချက်စာတမ်း၌ စာရေးသူ တင်ပြခဲ့ဖူးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပျူမြို့ဟောင်းများ
မြန်မာ့ထီး
ကနကဒဏ်ထီး
ကနကဒဏ်ထီးမှာ သုဒဿနစကြာမင်းလက်ထက် ကျွန်းဦးဇမ္ဗုသပြေရွှေကို ထီးအရိုးလုပ်သဖြင့် ကနကဒဏ် ခေါ်ဝေါ်သည်ဆိုသည်။ ကဝိလက္ခဏဒီပနီတွင် အထက်ဖော်ပြရာပါ ရာဇဘိသေကဟူသော သက္ကဋကျမ်းဂန်မရောက်မီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရွှေထီးရွှေနန်း အဆက်ဆက် ဥကင်တော် သီဟာသန ရာဇပလ္လင်တွင် လက်ဝဲထီးဖြူလေးစင်း၊ လက်ျာထီးဖြူလေးစင်း၊ နှစ်ခုပေါင်းသော် ထီးဖြူရှစ်စင်းရသည်ကို လက်မွန်ရှေးဦး ပညာရှိတို့က အမည်သညာ သမုတ်ထားနှင့်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားလေသည်။ ထိုထီးဖြူရှစ်စင်းတို့မှာ - ကနကဒဏ်ထီးသည် ပကတိရွှေသားကို အရိုးလုပ်သောကြောင့် ကနကဒဏ်ထီးဟုခေါ်သည်။ တမွတ်ထီးမှာ ရှေးစကားဟောင်း ကြီးမြတ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော တမွတ်သဒ္ဒါကိုစွဲ၍ မှည့်ခေါ်သောထီးဖြစ်၍ ကြီးမြတ်သော ထီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယာဉ်ထီးမှာ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်တို့ဝယ် ဆင်ယာဉ်၊ ရထားယာဉ်၊ လှေယာဉ်သုံးပါး၌ ထီးဆောက်သည် ဖြစ်၍ ယာဉ်ထီးဟုခေါ်လေသည်။ လောကဗျူဟာစာတမ်းအလို လက်ျာ ထီးဖြူလေးစင်းဟူသည်မှာ ကမ္ဗုထီး၊ စန္ဒထီး၊ ပဒုမထီး၊ သမ္မုတိထီးဖြစ်သည်။ လက်ဝဲထီးဖြူလေးစင်းမှာ ကနကဒဏ်ထီး၊ သူရိယထီး၊ ဝိသုကမ္မထီး သမုက္ခထီးဖြစ်သည်။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ဟင်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဝေစ္စပ္ပသန္နသုတ်
မတုန်မလှုပ်သက်ဝင်ကြည်ညိုသောပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးတို့သည် အရိယာမဂ်အလျဉ်သို့ ရောက်ကြသူများဖြစ်ကုန်၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် -(၁) သတ္တက္ခတ္တုပရမသောတာပန်၊ (၂) ကောလံကောလသောတာပန်၊ (၃) ဧကဗီဇသောတာပန်၊ (၄)သကဒါဂါမ်၊ (၅) ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဤကာမဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကြကုန်၏။ -(၁) အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ (၂) ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ (၃) အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ (၄) သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ (၅) ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် ငါးယောက်တို့သည် ဤကာမဘုံကို စွန့်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကြကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။