cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ
အစောပိုင်း သမိုင်းဝင် ကမ်းရိုးတန်း မြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အစိုးရများ
နောက်ထပ် ဖိလစ်ပိုင်အတွင်းရှိ ဒေသတစ်ခုအား သမိုင်းမှတ်တမ်းတွင် ရည်ညွှန်းထားခဲ့ခြင်းမှာ ဆောင်မင်းဆက်၏ တရားဝင် သမိုင်းစာအုပ် အတွဲ ၁၈၆ တွင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းစာအုပ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုင်းပြည်ဟု ယူဆသော မာအီပြည်ဟု (အေဒီ ၉၇၁ မတိုင်မီ မှ ၁၃၃၉ အကျော်အထိ) ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ဆောင်မင်းဆက်မှ ကုန်သည်များသည် မာအီသို့ နှစ်စဉ် လာရောက်လေ့ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ ပထဝီဝင်၊ ကုန်သွယ်သည့် ပစ္စည်းများနှင့် အုပ်စိုးသူ၏ ကုန်သွယ်ရေး အပြုအမူများကို ဖော်ပြထားခဲ့ကြသည်။ တရုတ်ကုန်သည်များမှ မာအီနိုင်ငံသားများသည် ရိုးသားပြီး ယုံကြည်ရသူများ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုမှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ တည်နေရာကို ရှင်းလင်းစွာ မဖောပြထားသဖြင့် မာအီ၏ တည်နေရာမှာ အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်နေပြီး အချို့သော ပညာရှင်များက လာဂွန်းနား ပြည်နယ် ဘေးမြို့ နေရာတွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး အခြားသူများက မင်ဒိုရိုကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
စီဘူး ရာဂျာပြည် (c. ၁၂၀၀–၁၅၆၅) မှာ ဗီဆာယားရှိ မတ်ဒ်ဂျာအက်စ်ပြည်၏ အိမ်နီးချင်း ဖြစ်ပြီး တမီးလ်သွေးပါဝင်သော ရာဂျာတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင် ချိုလာမင်းဆက် မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည့် ရာဂျာမူဒါ ဆရီ လူမေး မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ဆရီလူမေးအား ချိုလာ မဟာရာဂျာမှ မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် အား ကျူးကျော်ရန် စေလွှတ်လိုက်သော်လည်း ပုန်ကန်ခြားနားပြီး ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် တမီးလ်-မလေး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ မဟာရာဂျာမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သော်လည်း ၎င်းဘာသာ စီဘူး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်သူအဖြစ် နှိမ့်ချစွာ နေထိုင်ပြီး သူကိုယ်တိုင် ဗီဆာယန်းများနှင့် ပေါင်းသင်းနေခဲ့သည်။ ထိုပြည်သည် ကျွန်းများအတွင်း ရေကြောင်းပို့ဆောင် ဆက်သွယ်ခြင်းဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သည်။ ဘူတွမ် နှင့် စီဘူး ရာဂျာပြည် နှစ်ခုစလုံးသည် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ နှစ်ပြည်စလုံးသည် အိန္ဒိယကုန်သည်များမှ ဘော်နီယိုကျွန်း တောင်ပိုင်းတွင် တည်ထောင်ထားသော ဟိန္ဒူပြည်ဖြစ်သည့် ကူတိုင်းပြည်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
အမေရိကန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ
စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်တို့ အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် စပိန်တို့သည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများကို ပျူရီတိုရီကို နှင့် ဂူအမ်ကျွန်းတို့နှင့် အတူ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ ၁၈၉၈ ပါရီ စာချုပ်အရ စပိန်တိုအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂၀ ကို လျော်ကြေး အဖြစ် ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တို့သည် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခါစ တိုင်းပြည်သစ် ဖြစ်သည့် ပထမ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ပိုမိုထင်ရှားလာသည့် အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခွဲထွက်သွားသော ကန်တိုနယ် နီဂရိုး သမ္မတနိုင်ငံမှ သမ္မတ အန်နီစီတို လက်ဆန်၏ ဖိတ်ကြားမှုကို ရရှိပြီးနောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဂျိမ်း အက်ဖ် စမစ်သည် ဘာကိုလော့ သို့ ၁၈၉၉ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်တွင် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်ပြည်သူ ၂၀၀,၀၀၀ အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ရပြီး အများအားဖြင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့် ရောဂါဘယတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ် သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၇ တွင် ဒူတာတေးသည် အရည်အသွေးမြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေးကို လူတိုင်းသင်ကြားနိုင်မည့် ဥပဒေ ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ထိုဥပဒေမှ ဖိလစ်ပိုင်ကျောင်းသားတို့အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်တို့တွင် ကျောင်းလခနှင့် အခြားလခများကို ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့သည့်အပြင် ပုဂ္ဂလိက အဆင့်မြင့်ပညာကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများအတွက် ထောက်ပံ့ပေးမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ သူသည် ဥပဒေ အသစ် အခု ၂၀ ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် လူတိုင်းအတွက် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ဥပဒေ၊ လူတို့နေထိုင်မှုနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ဌာနကို တည်ထောင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာ ထိန်းချုပ်မှု အစီအစဉ်ကို တည်ထောင်ခြင်း နှင့် လက်ကိုင်ဖုန်းသုံးစွဲသူများအတွက် ၎င်းတို့၏ နံပါတ်ကို တသက်လုံး သုံးစွဲနိုင်ရန် ခွင့်ပြုခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။
ဇီဝမျိုးကွဲများ
ဖိလစ်ပိုင်၏ ပင်လယ်ရေပိုင်နက်မှာ 2200000 km2 အထိ ကျယ်ဝန်းသဖြင့် သီးသန့်ဖြစ်ပြီး များစွာကွဲပြားသော အဏ္ဏဝါသတ္တဝါများ ရှိသည့်အပြင် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ဝေမျှပိုင်ဆိုင်သော သန္တာတြိဂံ ဒေသ၏ အဓိကအပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ သန္တာကျွန်းနှင့် ပင်လယ်ငါးမျိုးစိတ် စုစုပေါင်းမှာ ၅၀၀ နှင့် ၂,၄၀၀ အသီးသီးဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ မှတ်တမ်းသစ်များ နှင့်  မျိုးစိတ်သစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတို့က   ထိုနံပါတ်များကို ဆက်လက် ပေါင်းထည့်နေပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း အဏ္ဏဝါအရင်းအမြစ်များ၏ သီးသန့်ဖြစ်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဆူလူးပင်လယ်ရှိ တူဘာတာဟာ သန္တာကျောက်တန်းအား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရေပိုင်နက်အတွင်း ပုလဲ၊ ဂဏန်းနှင့် ရေမှော်မွေးမြူခြင်းများကိုလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ရှားပါးသော ကမာမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒေသရင်းနေ သတ္တဝါဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပုလဲမှာ ရွှေရောင်ရှိသဖြင့် သီးသန့် ဖြစ်နေသည်။ ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာမှထွက်သော ရွှေရောင်ပုလဲကို နိုင်ငံတော်ကျောက်မျက်ရတနာအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
ကျွန်းစုများဖြစ်သဖြင့် ကျွန်းအချင်းချင်းသွားလာရန်အတွက် ရေယာဉ်များကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်လေ့ ရှိသည်။ အစဉ်အလာအားဖြင့် ထိုသို့သွားလာရန် အငယ်စားမှ အလတ်စားအထိ ရှိသော ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဖောင်ဖွဲ့တပ်ဆင်ထားသည့် ထရီမာရန်းခေါ် လှေသင်္ဘောများကို သုံးကြပြီး သစ်လုံးထွင်လှေမှ သစ်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော လှေ အထိ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးကို ခြုံငုံ၍ ဘန်ကာ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဘန်ကာ များကို နဂိုရ်မူလက ရွက်တပ်၍ မောင်းနှင်ကြသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ ရွက်များကို မော်တာတပ် အင်ဂျင်များဖြင့် အစားထိုး အသုံးပြုလာကြသည်။ ထိုသို့ စက်တပ်ထားသော ဘန်ကာများကို ဖိလစ်ပိုင် အင်္ဂလိပ်စကားဖြင့် ပမ့်ဘုတ် ဟု ခေါ်ကြသည်။ အခြားသော ရိုးရာ ဖိလစ်ပိုင် လှေသင်္ဘော အမျိုးအစားများမှာ ပျောက်ကွယ်သွားကြခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ကွယ်ရန် စိုးရိမ်ရခြင်း ဖြစ်နေကြပြီး တစ်ချိန်က အလွန်ပေါများခဲ့သော ကာစကို တုံကင်းများနှင့် ဂွီလာလို ခေါ် ကုန်တင်သင်္ဘောများ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဘန်ကာများမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေရာတကာ တွေ့ရသော ရေယာဉ်များဖြစ်ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် တွေ့နေရဆဲဖြစ်ကာ ၎င်းတို့၏ တည်ငြိမ်မှု၊ အရှိန်နှင့် အလွန်တိမ်သော သန္တာကျောက်တန်းများတွင်ပင် သွားလာနိုင်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
အလုပ်အများဆုံးသော ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များမှာ မနီလာ၊ ဘာတန်ဂက်စ်၊ ဆူဘစ်၊ စီဘူး၊ အီလိုအီလို၊ ဒါဗောင်း၊ ကာဂါယန် ဒီ အိုရို နှင့် ဇမ်ဘိုရမ်ဂါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 2GO Travel နှင့် ဆူလ်ပီစီယိုလိုင်းတို့မှ မနီလာအား အခြားသော မြို့တော်များနှင့် မြို့များသို့ ခရီးသည်တင်ရေယာဉ်များဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည်။ 919 km မျှရှည်လျားသော စထရောင်း ရီပတ်ဘလစ် နော့တီကယ်ဟိုင်းဝေး ခေါ် ဟိုင်းဝေးလမ်းများနှင့် လွန်းပျံယာဉ်များ ဆက်စပ်ထားပြီး မြို့ကြီး ၁၇ မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော ဆက်စပ်ဟိုင်းဝေးလမ်းမကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါဆစ်မြစ် လွန်းပျံ ဝန်ဆောင်မှုမှ မက်ထရိုမနီလာရှိ အဓိက မြစ်ကြီးများတွင် ခရီးသည်တင် ဝန်ဆောင်မှု ပေးလျက် ရှိပြီး ပါဆစ်မြစ်နှင့် မာရီကီနာမြစ်တို့တွင် ဖြစ်ကာ မနီလာ၊ မာကာတီ၊ မန်ဒါလူယောင်း၊ ပါဆစ် နှင့် မာရီကီနာတို့တွင် သင်္ဘောဆိပ်များ ရှိသည်။
လူဦးရေပျံ့နှံ့ နေထိုင်မှု
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် ၂၈ သန်း တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ထိုအချိန်အတွင်း ၄၅% တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်း ကောက်ယူမှုကို ၁၈၇၇ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စာရင်းရရှိထားသော လူဦးရေမှာ ၅,၅၆၇,၆၈၅ ဦး ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့်သည် လူဇွန်းကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွင်း လူဦးရေတိုးနှုန်းသည် ၃.၂၁% မျှ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၅-၂၀၁၀ ကာလ အတွင်းတွင် ၁.၉၅% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ခု အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေသည်။ လူဦးရေ၏ မီဒီယံ အသက်အပိုင်းအခြားမှာ ၂၂.၇ နှစ်ဖြစ်ပြီး ၆၀.၉% သော လူဦးရေမှာ ၁၅ နှစ်မှ ၆၄ နှစ်အတွင်းတွင် ရှိသည်။ နေထိုင်မှုသက်တမ်းမှာ ၆၉.၄ နှစ် ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ၇၃.၁နှစ် ဖြစ်ကာ အမျိုးသားမှာ ၆၅.၉ နှစ် ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲမွဲတေမှုမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂၅.၂% မှ ၂၀၁၅ တွင် ၂၁.၆% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။
ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် တလျှောက်လုံးတွင် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် ၁၀၇,၁၉၀,၀၈၁ ဦးသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ပြီး လူဦးရေ ကော်မရှင်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ဆုံး လူဦးရေစာရင်း ပေါ်တွင် အခြေခံပြီး ခန့်မှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လူမျိုးများ
အနောက်နှင့် အရှေ့တို့ လမ်းဖြတ်ရာတွင် ရှိသောကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်၊စပိန်၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အိန္ဒိယ၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်အစရှိသည့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော နိုင်ငံများမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ အခြေချရာလည်း ဖြစ်သည်။
ဘာသာစကား
အက်သနိုလော့ စာအုပ်အရ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၁၈၆ ခုရှိပြီး ၁၈၂ ခုမှာ ယနေ့တိုင် သုံးစွဲနေဆဲ ဖြစ်ကာ ၄ ခုတွင် ပြောဆိုသူ မရှိတော့ပေ။ ဒေသခံ ဘာသာစကား အများစုမှာ အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား မိသားစုမှ မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာခွဲမှ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ စပိန်စကားပေါ်တွင် အခြေခံသော ခရီရိုးခေါ် ဒေသတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသော ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးကို ကာဗာကာနိုး ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် အော်စရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုတွင် ပါမသွားသော ဖိလစ်ပိုင် နီဂရီတို ဘာသာစကားများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် သီးသန့်ဝေါဟာရများ ရှိသည်။
ယဉ်ကျေးမှု
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို နေရာတကာ သုံးစွဲကြခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းပေါ်တွင် အမေရိကန်တို့၏ ရိုက်ခတ်မှု ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမေရိကန် ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှု ရေစီး၏ လွှမ်းမိုးမှုကို လက်ခံရန်အတွက် အသင့်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမြန်ချက် အစားအသောက်များနှင့် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတတို့အား သွေးသားထဲမှ နှစ်သက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များကို လမ်းအများအပြားပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်တို့၏ တကမ္ဘာလုံးတွင် ရှိနေသော အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များမှာ ဈေးကွက်အတွင်း ဝင်ရောက်လာကြသော်လည်း ပြည်တွင်း အမြန်ချက်စားသောက်ဆိုင်များ ဖြစ်ကြသော ဂိုးလ်ဒီလော့ခ် နှင့် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း ဦးဆောင်နေသော အမြန်စားသောက်ဆိုင် ဂျော်လီဘီး တို့ ထွက်ပေါ်လာပြီး နိုင်ငံခြားပြိုင်ဘက်များကို အောင်မြင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
မျက်မြင်အနုပညာ
အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် ပန်းပုရုပ်များတွင် ရှေ့ပိုင်း ဝစ်လစ်စလစ်ပုံ ရှိကြသည်။ အစောဆုံး ပုံစံများထဲမှ တစ်ခုမှာ ဘူလိုး ဟု ခေါ်ပြီး အီဖူဂေါင်းလူမျိုးတို့မှ လယ်ယာမြေသာယာဝပြောမှု အတွက် သေချာစေရန် သုံးကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုပန်းပုရုပ်များ၏ နဂိုမူလ အလုပ်မှာ ၎င်းတို့ကို ဖန်တီးသော လူမျိုးစုများ၏ ပွဲတော်များနှင့် ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အာရပ်နှင့် ရုရှား သာသနာပြုများမှလည်း ဖန်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြစ်သော အိုကေး ပုံစံ အရုပ်များကို ယူဆောင်လာကြသည်။ ထိုသို့သော ပန်းပုရုပ်များမှာ ဆူလူးအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အဖြစ် ပြောင်းလဲရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုခြင်းသည်လည်း ဖိလစ်ပိုင်တို့ အနေနှင့် ချစ်မြတ်နိုးသော အရာများကို ပန်းပုရုပ် ထုလုပ်ခြင်းအား မတားဆီးခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် နတ်များနှင့် သူတော်စင်များ၏ ပန်းပုရုပ်များကို သုံး၍ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့အား ခရစ်ယာန် တရားစာများကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန် ကိုလိုနီကာလ အတွင်းတွင်လည်း ကိုးကွယ်သူများအနေနှင့် ၎င်းတို့ ယုံကြည်မှုကို ပန်းပုထု၍ ဘုရားကျောင်းများကို အလှဆင်ရန် အတွက် တားဆီးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ပညာရေး တိုးတက်လာပြီး လူတို့ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာကြပြီးနောက် အနုပညာရှင် အများစုသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အရုပ်များ ထုလုပ်ရာမှ ဘာသာရေးနှင့်မဆိုင်သော ပုံများဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် အာ့တ်ဒီကော် စတိုင်လ်တွင် ပန်းပုထုခြင်းအား ဗိသုကာ ပညာနှင့်ပေါင်းစပ်၍ ဖန်တီးကြသည်။ ထိုဥပမာများကို နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ပန်းပုရုပ်များတွင် တွေ့မြင်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပန်းခြံများနှင့် ဟင်းလင်းပြင်များတွင် ဖြစ်သည်။
ဟင်းလျာများ
ထင်ရှားသော ဟင်းလျာများမှာ လေချွန်း၊ အာဒိုဘို၊ ဆီးနီးဂန်း၊ ကာရီ-ကာရဲ၊ တာပါ၊ ပါတာအကြွပ်၊ ပန်ဆစ်၊ လွန်ပီယာ နှင့် ဟလိုဟလို တို့ဖြစ်ကြသည်။ ချက်ပြုတ်ရာတွင် သုံးကြသော ဒေသတွင်း ဟင်းချက်စရာများမှာ ကလာမန်စီ၊ အုန်းသီး၊ ဆာဘား ငှက်ပျောပု၊ သရက်သီး၊ အူဘေး၊ နို့ငါး နှင့် ငံပြာရည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ရသာခံမှုမှ အရသာအပြည့်အဝရှိသော အစာများကို နှစ်သက်ကြသော်လည်း ဟင်းလျာများမှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကဲ့သို့ မစပ်ကြပေ။
ရုပ်ရှင်
အမေရိကန်ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်ပြသခြင်း ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းရှင် ဝေါဂရားမှ ဝေါဂရားရုပ်ရှင်ရုံကို မနီလာရှိ အင်ထရာမူရို့စ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်ကို အမှန်အကန် စတင်ဖန်တီးနေသော အချိန်ဖြစ်ပြီး အသံတိတ်ရုပ်ရှင်များ စတင်ပေါ်ပေါက်လာချိန် ဖြစ်သည်။ ထိုအသံတိတ် ရုပ်ရှင်များကို ဓာတ်စက်၊ စန္ဒယား၊ ကွားတက်ခေါ် အဆိုတော် ၄ ယောက်တွဲ ဝိုင်း နှင့် လူ ၂၀၀ သံပြိုင်ဆိုအဖွဲ့တို့ဖြင့် တွဲဖက်ပြသကြသည်။ ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ် အချိန်က ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းကို ရပ်တန့်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၄၅ အထိ ဟောလိဝုဒ်ဈေးကွက်အား ဂျပန်ရုပ်ရှင်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု နည်းပါးခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှာ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံး ရွှေရောင်နေ့များဟု ဆိုနိုင်ပြီး လာပူး-လာပူး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရးမှ ဗီဆာယန်းရုပ်ရှင်များ ပြန်လည် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
ကျော်ကိုကို
အပြောင်းအရွေ့ ကောလဟာလများ
ပရီးမီးယားလိဂ်ကလပ် ကွင်းပါ့ခ်ရိန်းဂျား အသင်းမှာ ကျော်ကိုကို၏ ဂိုးသွင်းယူမှုများအား ယူကျူ့ပေါ်တွင် ကြည့်ရှုပြီး စိတ်ဝင်စားနေသေးသည်ဟု မြန်မာအွန်လိုင်း ဘောလုံးဂျာနယ် ဆော်ကာမြန်မာမှ ရေးသားခဲ့သည်။
နမ့်ယူးရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
နမ့်ယူးရွာ(Namyu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ကိုက်ထိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၄၃၇ ဖြစ်သည်။
အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်
အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်သည် အက်ပဲလ်၏ အောက်တိုဘာ ၄ရက်၊ ၂၀၁၁တွင် ကူဘာရီတို၊ကယ်လီဖိုးနီးယား၌ပြုလုပ်သော "Let's Talk iPhone" အစီအစဉ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အက်ပဲလ်သည် အောက်တိုဘာ ၇ရက်၊ ၂၀၁၁ မှ စ၍ အောက်တိုဘာလ ၁၄ရက်တွင်ထုတ်မည့် နိုင်ငံကြီးခုနှစ်ခုဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီနှင့် ဂျပန်တို့တွင် စက်များအတွက် ကြိုတင်မှာယူမှုများ လက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အခြား ၂၂ခုသော  အိုင်ယာလန်အပါအဝင် ဥရောပတိုက်ရှိနိုင်ငံများ၊ မက္ကဆီကို အပါအဝင်အမေရိကတိုက်ရှိနိုင်ငံများနှင့်  စင်္ကာပူအပါအဝင် အာရှနိုင်ငံများတွင်မူ အောက်တိုလဘာ ၂၈ရက်နေ့မှ စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။
၎င်းသည် နိုင်ငံစုစုပေါင်း ၇၀ကျော်တွင် AT&T နှင့် Verizon တို့အပါအဝင် ကယ်ရီယာပေါင်း ၁၀၀ကျော်မှဖုန်းလိုင်းများသုံးစွဲနိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ လော့မလုပ်ထားသော (စာချုပ်လွတ်) အိုင်ဖုန်းများကို နိုဝင်ဘာ ၁၁၊ ၂၀၁၁တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ဟိုတရွာ၊ နားပွဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်
အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (အတိုကောက် တမခ (၆၆))သည် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်မြို့၏တောင်ဘက် မိုင်(၂၀)အကွာ ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းမပေါ်ရှိ အင်းမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တမခ များ နှင့် စကခ များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ် မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်                  ဖြစ်သည်။
အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မများ
အယ်လစ်ဇဗက်(ပထမ)(၁၅၃၃ - ၁၆၀၃ ခရစ်နှစ်)
စပိန်ဘုရင် ဖိလစ် မှ အယ်လစ်ဇဗက် ကိုလက်ဆက်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကျိုးပန်းခဲ့သော်လည်း အခြင်းအနှီးသာဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အယ်လစ်ဇဗက် နန်းတက်စက အင်္ဂလန်ြပည်၏စီးပွားရေးမှာအလွန်နိမ့်ကျပြီး ဘုရင်ဂျီကက်သလိပ် ပြင်သစ်ပြည်နှင့် မကြာခဏစစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၅၆၄ခုတွင် အင်္ဂလီကန်သာသနာ ပုဒ်မ၃၉ခု ကို အတည်ပြု စေကာ ဖခင် အဋ္ဌမ အက်ဒဝပ်ဘုရင်တည်ထောင်ခဲ့သော အင်္ဂလီကန်ကျောင်းတော်၏ အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်သူသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ဘုရင် ဘုရင်မသာဖြစ်စေရမည်ဟုပညက်ခဲ့သည်။ ထိုပညက်ချက်မှာ ယ္ခု အထိ အကျုံးဝင်ကာ ထိုစဉ်မှစပြီး ဘုရင်ဂျီကက်သလိပ်ကျောင်းတော် နှင့် ရောမပုပ်ရဟန်းမင်းတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အဆက်အဆံဖြတ်ခဲ့သည်။
ကောင်ဟန်ဝန်
သီရိဝတ္တဗိုလ်
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၂ ဇွန် ၁၈၁၀ ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်တွင် ကောင်ဟန်ဝန် သီရိဝတ္တဗိုလ်၏ အမည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ ဓားပြဗိုလ် ငရန်မင်းနှင့် ငကောင်တို့အား ဖမ်းဆီးဆက်သရန် ဗဒုံမင်းက ကောင်ဟန်ဝန်ကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဗဒုံမင်းမှာ မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီး အရှေ့ဘက်၌ ပါဒနက်သန် စေတီတော် တည်လုပ်လျက်ရှိရာ ယင်းသို့ ထကြွသောင်းကျန်းမှုအတွက် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ခဲ့ရဟန် တူသည်။
ညောင်ကိုင်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထောဒေရွာ၊ ပန်မတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုပန်ရွာ၊ ဝမ်လော
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကျောင်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗမာအကြိုသမိုင်း
ဂူတွေမှာ လူနေခဲ့စဉ် အခါတုန်းက အခုလို ရေ ပါးရှားမယ် မဟုတ်ပါဘူး။ ရှေးအခါက ဂူမှာ နေတဲ့ လူတွေဟာ ရန်သူကြောက်လို့ ရေထွက် စခန်းမှာလဲ ကပ်မနေဘူး။ ရေထွက် စခန်းနဲ့ သိပ်ဝေးတဲ့ နေရာမှာလဲ မနေဘူး။ ရန်သူ ချဉ်းကပ်လာရင်လဲ လွယ်လွယ် မြင်ရမယ်၊ မခုခံသင့်ဘူး ပြေးရမယ် ဆိုရင်လဲ မလွယ်ပေါက် ရှိရမယ်။ မြောက်ဘက်က တိုက်တဲ့ လေအေးကို ကြောက်လို့ ဂူပေါက်ကလဲ တောင်ဘက်ကို လှည့်နေရမယ်။ အဲဒီလို အရည်အချင်းတွေ အားလုံးကို ကြည့်ပြီးတော့မှ ဒီဂူတွေမှာ ရွေးနေ သွားတာ ဖြစ်တယ်။ ရှေးဟောင်း သုတေသနက တူးလို့ ဂူတွင်းကရတဲ့ အရိုးကို ကာဗွန် စစ်ဆေးနည်းနဲ့ စမ်းသပ်တဲ့ အခါ အရင် နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ က သတ်ဖြတ် စားသောက်ပြီး ပစ်သွားတဲ့ အရိုးတွေလို့ သိရတယ်။ နှစ်ပေါင်း အရာအထောင် နေပြီး လူတွေ မီးဖို အဖြစ်နဲ့ သုံးသွားတဲ့ နေရာမှာလဲ ပြာထုဟာ ၃-၄ ပေ ရှိကျန်ရစ်တယ်။ စားကြွင်း သောက်ကြွင်းကို စွန့်ပစ်တဲ့ အမှိုက်ပုံက တွေ့ရတဲ့ သားကောင်ရဲ့ အရိုး၊ သားကောင်ရဲ့ ဦးချိုတွေဟာ အရိုင်းမျိုးတွေရဲ့ အရိုးနဲ့ ဦးချိုတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ သိရပါတယ်။ နံရံမှာ ရေးဆွဲခဲ့တဲ့ အရုပ်တွေဟာလည်း အမဲလိုက်တဲ့ အခါ သားကောင် များများရဖို့ နတ်ကိုးတဲ့ အရုပ်တွေလို့ ထင်တယ်။ အခု ပြောခဲ့တဲ့ အချက်တွေ အားလုံး ပေါင်းလိုက်ရင် တောင်သူ မဟုတ် မုဆိုးပဲ ဖြစ်ရမယ်။ ရှေးအခေါ်အတိုင်း ဆိုရင် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ကုန်ခါနီး ကာလက လူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝေါဟာရ အသစ် အတိုင်း ပြောရရင်တော့ အရင်အနှစ် ၂၂,၀၀၀ က ၁၀,၀၀၀ အတွင်း ဒေသစွဲ ကာလလူတွေ ဖြစ်တယ်။ ကျောက်လက်နက်ကို အသွားလောက် နဲနဲပေါက်အောင် သွေးပြီ။ ဥယျာဉ်လဲ စမ်းစိုက်ကြည့်ပြီ။ မြေအိုးကိုလဲ ဖုတ်တတ်ပြီ။
ဒီ အရုပ်တွေ အားလုံးကို ခေတ်ပြိုင် ဓလေ့ဆင်တဲ့ ပြင်သစ်တောင်ပိုင်း၊ စပိန် မြောက်ပိုင်းက ဂူနံရံ အရုပ်တွေနဲ့ ယှဉ်ကြည့်မယ် ဆိုရင် ဒီက အများကြီး ညံ့ပါတယ်။ ရေးဆွဲသွားတဲ့ လူတွေက သဘာဝနဲ့ အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်အောင် တုပြီး ရေးဆွဲတဲ့ နည်းကိုလဲ မသုံးဘူး။ အလင်းအမှောင်၊ အရောင်နုရင့် ကစားပြီး ရေးနည်းကိုလည်း မသုံးဘူး။ ဒါ့ကြောင့် လူတချို့ ထင်သလို အရုပ်တွေဟာ ရှင်သန် လှုပ်ရှားနေတယ် ဆိုတာလဲ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီပုံ အားလုံးဟာ အရင် အနှစ် ၁၅,၀၀၀ က ၁၀,၀၀၀ အတွင်း ရေးသွားတဲ့ မုဆိုးတွေရဲ့ နတ်ကိုးကွယ်တဲ့ အရုပ်တွေပဲ ဖြစ်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။
နန့်ပုတ်ရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကပ်ရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဲချားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်ထော်လေး (စစ်ကဲ)
မော်လမြိုင်သို့
အချို့သော ဆောင်းပါးရှင်တို့က စစ်ကဲမောင်ထော်လေးသည် သစ္စာဖောက်၍ အင်္ဂလိပ်လက်အောက် ရောက်နေသော တနင်္သာရီဒေသ မော်လမြိုင်သို့ ခိုဝင်သွားသည်ဟု ရေးသားကြသည်။ စင်စစ်အားဖြင့်မူ စစ်ကဲ ဦးထော်လေးသည် မောင်စပ်၏ ရန်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာမင်း၏ အယုံအကြည်ကင်းမဲ့ခြင်းကို မခံရသင့်ပါလျက် ခံရသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အန္တရာယ်ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် ဘေးကင်းရန် မော်လမြိုင်သို့ ရှောင်ထွက်ခွာသွားခြင်းသာ ဖြစ်လေသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်က ကြီးကျယ်စည်ကားသောမြို့မဟုတ်ချေ။ တောရွာကလေးသာသာ ရှိသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး ကိုယ်တိုင် ယိုးဒယား(ထိုင်း) သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် မကျန်းမမာ ဖြစ်ကာ မော်လမြိုင်အနီး မုတ္တကျေးကင်းရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၂ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၇၆၀ မေ ၁၁)တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူသဖြင့် နေပြည်တော်သို့ ဗမာ့တပ်မတော်များ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် ဗိုလ်ချုပ် မင်းခေါင်နော်ရထာသည် ရသမျှသော သုံ့ပန်းလူစုများနှင့် မော်လမြိုင်ကို ပြုပြင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသော နောင်တော်ကြီးမင်းက မင်းခေါင်နော်ရထာကိုပင် မြို့ပြတည်ထောင်ခြားနား၍ ပုန်ကန်သည် အထင်မှားခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးလေသည်။ တစ်ဖန် အင်္ဂလိပ်- မြန်မာ စစ်ပွဲဖြစ်ပြီး ဦးထော်လေး၏ ဆရာ စကြာဝန်ကြီးအား မော်လမြိုင်မြို့ကို ပြုပြင်ခိုင်းပြန်သည်။ တိုင်းပြည်မအေးချမ်းသဖြင့် ပြန်လည်ပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့ရပြန်သည်။ တတိယ အကြိမ် ဦးထော်လေး ပြန်လည်ပြုပြင်သဖြင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ကြီးကျယ် စည်ကားလာခဲ့သည်။ ဦးထော်လေး အသက် ၅၂ နှစ် အရွယ်တွင် မော်လမြိုင်သို့ ရောက်လာ၏။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆)ခုနှစ်လောက်က စ၍ ပြုပြင်ရာ တစ်နှစ်အတွင်းတွင် မော်လမြိုင်သည် အိမ်ခြေတိုးတက် စည်ကားသိုက်မြိုက်လာ၏။
အနုပညာပျိုးခင်း
အနုပညာပျိုးခင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အနုပညာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အကယ်ဒမီ လူမင်း၊ အကယ်ဒမီ ပြေတီဦး၊ အကယ်ဒမီ နေတိုး၊ အကယ်ဒမီ ခန့်စည်သူ၊ မြင့်မြတ်နှင့် ဒါရိုက်တာ ဝိုင်းတို့ သည် အနုပညာပျိုးခင်း ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အနုပညာပျိုးခင်း မိတ်ဆက်ပွဲ အစီအစဉ်ကို ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့၊ မနက် ၁၁နာရီတွင် ပါ့ခ် ရွိုင်ရယ် ဟော်တယ်၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မင်းသမီး အသစ် ၃ ဦးကို ပရိသတ်နှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
ခချယ်ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ခချယ်ရွာ(Khachei)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ လဂါတ်ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းတဲကြီးရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
မင်းတဲကြီးရွာ (Mintegyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ မင်းတဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၁၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းတဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၀ ဦး၊ မ ၃၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
တက်တူရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်
တက်တူရွာ (Tettu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ တက်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၃၃၉ ဖြစ်သည်။
မြေခြားရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
မြေခြားရွာ (Myaychar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ မြေခြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၁၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေခြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၄ ဦး၊ မ ၆၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
လခွမ်းမနားရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
လခွမ်းမနားရွာ(Lahkummanar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ လဂါတ်ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၄၃၃ ဖြစ်သည်။
ယိုးဒယားဝန်
ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်
ပထမဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ယိုးဒယားဝန်မှာ နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်ဖြစ်သည် ။ မကွေးမြို့ကို မြို့စားအရာ ပေးအပ်ခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်၏ ။ ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်သည် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် ကောင်းတုံမြို့၌ ကျင်းပသည့် တရုတ်မြန်မာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည် ။
ယိုးဒယားဝန်ရာထူးအပြောင်းအလဲ
ယိုးဒယားဝန် ကျော်ခေါင်ကျော်သူသည် ဗဒုံမင်း ( ၁၇၈၂ -၁၈၁၉ ) လက်ထက်၌ ဆက်လက် တာဝန်ထမ်းရွက်ခဲ့ဟန်တူပါသည် ။ သို့သော် စစ်ကိုင်းမင်း နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးရွှေတောင်လှသူအား ယိုးဒယားဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့၏ ။ သူ့အား ဆက်ခံခဲ့သူမှာ ဦးရွှန်းဖြစ်ဟန်တူပါသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီဟသူဘွဲ့ခံ ဦးရွှန်းတွင် မိပလူဆိုသူ သမီးတစ်ဦးရှိကြောင်းကိုသာ သိရှိရပါသည် ။
ရတနာပုံခေတ်
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ယိုးဒယားဝန်ရာထူးကို သီးခြားထားရှိတော့ဟန်မတူပေ။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် အတွင်းတော်မြဲ မင်းလှစောစံနုရိန်ကသာ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် စပ်လျဉ်းသော အရေးကိစ္စများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏ ။ ၂၃ ဇန္နဝါရီ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယတိုင်း ၊ ဒွါရဝတီပြည် ၊ ယိုးဒယားမြို့ ( ဘန်ကောက် ) သို့ သာသနာပြု ဆရာတော်အား လှူးဒါန်ရန် လှူဖွယ်ဝတ္တုများနှင့်အတူ မင်းလှစောစံနုရိန်အား စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သူသည်ယိုးဒယား သာသနာပိုင်ဆရာတော်အား လှူဖွယ်ဝတ္တုများ လှူဒါန်းပြီး၁၈၅၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရတနာပုံ နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။ အဆောင်တော်မြဲ မင်းလှစောစံနုရိန်အား “ ကျွန်တော်မျိုး ယိုးဒယားအမတ် ” ဟူ၍ ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး ( တတိယတွဲ ) တွင် ဖော်ပြထားရာ မင်းလှစောစံနုရိန်သည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ အမှုထမ်းရွက်နေသူ ယိုးဒယားလူမျိုး တစ်ဦး ဖြစ်ဟန်ရှိပါသည်။
ကုန်းလမ်းရွာ၊ နမ့်လစ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ဆာရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရတနာရွှေချိုင့်
ကိုးပါးသော လောကုတ္တရာ တရားတော်သည် အကျွန်ုပ်၏ မျက်စိနှစ်ဘက်၌ တည်နေတော်မူပြီ။(တည်နေပါစေ)
အရှင်အာနန္ဒာနှင့် အရှင်ရာဟုလာတို့သည် အကျွန်ုပ်၏ လက်ယာနား၌ တည်တော်မူကုန်ပြီ။(တည်တော်မူကြပါစေ)။
မဟာကဿပနှင့် မဟာနာမ် အရှင်နှစ်ပါးတို့သည် အကျွန်ုပ်၏ လက်ဝဲနား၌ တည်တော်မူကုန်ပြီ။ (တည်တော်မူကြပါစေ)။
၁၄။ '''ဇိနပဉ္ဇရမဇ္ဈမှိ ၊ ဝိဟရန္တံ မဟီတလေ။
ရတနာရွှေချိုင့် အနက်
(၂) မုနိဿရာ၊ မုနိငါးပါးကို အစိုးရတော်မူကုန်ထသော။ နာယကာ၊ လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ခရီးလမ်းညွန်လည်း ဖြစ်တော်မူကုန်ထ သော။ အဋ္ဌ ဝီသတိ၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူသော။ တဏှာင်္ကရာဒယော၊ တဏှာင်္ကရာ ဘုရားအစရှိကုန်သော။ သဗ္ဗေ၊ ခပ်သိမ်းကုန်သော။ တေဗုဒ္ဓါ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား တို့သည်။ မယှံ၊ အကျွန်ုပ်၏။ မတ္ထကေ၊ ဦးခေါင်းထက်၌။ ပတိဋ္ဌိတာ၊ တည်တော် မူကုန်သည်။ အာသုံ၊ ဖြစ်ကုန်ပြီ။
(၃) သဗ္ဗဂုဏာကရော၊ ခပ်သိမ်းသောဘုရားကျေးဇူးတော်အပေါင်းတို့ ၏ တည်ရာဖြစ်တော်မူသော။ နော၊ အကျွန်ုပ်တို့၏။ ဗုဒ္ဓေါ၊ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား သည်။ မယှံ၊ အကျွန်ုပ်၏။ သီသေ၊ ဦးခေါင်း၌။ ပတိဋ္ဌိတော၊ တည်တော်မူသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။ သဗ္ဗဂုဏာကရော၊ ခပ်သိမ်းသော တရားဂုဏ်အပေါင်းတို့၏ တည်ရာဖြစ်တော်မူသော။ ဓမ္မော၊ ဆယ်ပါးသော တရားတော်သည်။ မယှံ၊ အ ကျွန်ုပ်၏။ ဒွိ လောစနေ၊ မျက်စိနှစ်ဘက်၌။ ပတိဋ္ဌိတော၊ တည်တော်မူသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။ သဗ္ဗ ဂုဏာကရော၊ ခပ်သိမ်းသော သံဃဂုဏ်အပေါင်းတို့၏ တည်ရာဖြစ်တော်မူသော။ သံဃော၊ မဂ္ဂဋ္ဌာန်လေးယောက်, ဖလဋ္ဌာန်လေး ယောက်ဟု ဆိုအပ်သော ရှစ်ယောက်သော အရိယာသံဃာတော်သည်။ မယှံ၊ အကျွန်ုပ်၏။ ဥရေ၊ ရင်၌။ ပတိဋ္ဌိတော၊ တည်တော်မူသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။
(၄) အနုရုဒ္ဓေါ၊ အရှင်အနုရုဒ္ဓါသည်။ မေ၊ အကျွန်ုပ်၏။ ဟဒယေ၊ နှလုံး၌။ ပတိ ဋ္ဌိတော၊ တည်တော်မူသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။ သာရိပုတ္တောစ၊ အရှင်သာရိပုတ္တ ရာသည်လည်း။ မေမမ၊ အကျွန်ုပ်၏။ ဒက္ခဏေ၊ လကျ်ာဘက်၌။ ပတိဋ္ဌိတော၊ တည်တော်မူသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။ ကောဏ္ဍညော၊ ကောဏ္ဍညအရှင်သည်။ မမ၊ အကျွန်ုပ်၏။ ပစ္ဆာ ဘာဂသ္မိံ၊ နောက်အဖို့၌။ ပတိဋ္ဌိတော၊ တည်တော်မူသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။ မောဂ္ဂလာနောစ၊ အရှင်မောဂ္ဂလာန်သည်လည်း။ မမ၊ အကျွန်ုပ်၏။ ဝါမကေ၊ လက်ဝဲဘက်၌။ ပတိဋ္ဌိတော၊ တည်တော်မူသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်ပြီ။
(၁၂) ဇိနာနံ၊ ဘုရားရှင်တို့၏။ ဗလသံယုတ္တေ၊ အားစွမ်းရှိန်စော်အာနု ဘော်နှင့်ယှဉ်သော။ ဓမ္မ ပါကာရ လင်္ကတေ၊ တရားတည်းဟူသော တံတိုင်း ရစ်ဝိုင်း ဆင်ယင်အပ်သော။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ပဉ္စရေ၊ ဘုရားရွှေချိုင့်၌။ အကိစ္ဆေန၊ မပင်မပန်းချမ်းမြေ့သဖြင့်။ ဝသတော၊ နေသော။ မေ၊ ငါ့အား။
သပြေပင်ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိပ်ကျောက်ဆူး
လူအား မတော်တဆ ထိုးမိပြီး ဆူးတောင် ဝင်သွားပါက ဘေးမှ ဆူးတောင် အတက်များ ကြောင့် ပြန်ဆွဲထုတ်၍ မရပါ။ အသားကို ဓားနှင့် ခွဲထုတ်၍လည်းကောင်း၊ တဖက် အဖျားသို့ ပြန်ဆွဲ၍ လည်းကောင်း ပြုလုပ်မှသာ ထုတ်ယူ နိုင်သည်။ အသက် ရှုသွင်းချိန်၌ ဆူးထိုးမိလျှင် ပို၍ အဆိပ်တက် တက်ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားပြီး (၄) နာရီမှ (၃) နာရီခန့်အထိ အချိန် ကြာမြင့်သည်။ အဆိပ်တက် များပါက နှလုံးကို ထိခိုက်နိုင် ပါ၍ အရေးပေါ် ခွဲစိတ်ရန် လိုအပ် ပါသည်။ ငါးတစ်ကောင်လျှင် ဆူးနှစ်ချောင်း ရှိသည်။ လိပ်ကျောက်ဆူးသည် အလွန် ချွန်ထက်ပြီး လွှသွား ပုံသဏ္ဌာန် ရှိပါ၍ လက်နှက်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သော ကြောင့်လည်းကောင်း၊ တန်ဖိုးရှိသော ဆေးပစ္စည်း ရှိ၍လည်းကောင်း ဆူးကိုကြိုတင် ထုတ်ယူ သိမ်းဆည်း ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေလုပ်သား ရေလုပ်ငန်း ပိုင်ရှင်များက သန့်စင် စုဆောင်း ထားပြီး ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ ရောင်းချ ကြသည်။
သလုံးရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေဘိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ပုံကေရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဲချားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိုက်မှော်ဝန်းစေတီတော်
သမိုင်း
သာသနာနှစ် (၂၁၅) ခုနှစ်တွင် ပါဒနိုင်ငံတော်ကြီးကို စတင်တည်ထောင် နန်းတည်စိုးစံခဲ့သော ဘောဂသေနမင်းသည် ဆရာရသေ့ ပေးအပ်လာသော ဘုရားရှင်၏ ဆံတော်နှင့် ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် (၂၃၈) ခုနှစ်၌ ဆရာ ရသေ့ ညွှန်ပြရွေးချယ်ပေးသော ကျောက်ခုံပေါ်၌ ဉာဏ်တော် (၇) တောင်ရှိသော ကျိုကမျှော်ကဋော့ စေတီတော်ကို စတင်တည်ခဲ့သည်။ ဘောဂသေနမင်းမှ (၁၀) ဆက်မြောက်ဖြစ်သော တွတ္တနာဂမင်းကြီး လက်ထက်တွင် သီဟိုဠ်ဘုရင်ထံမှ လက်ဆောင် ပဏ္ဏာအဖြစ် ရရှိခဲ့သော ဆံတော် (၁) ဆူ၊ ဓာတ်တော် (၂၇) ဆူကို ရွှေကြုတ်၊ ငွေကြုတ်တွင် ထည့်ပြီး သီရိလင်္ကာမှ ကြွရောက်လာသော ရဟန္တာအရှင်သူမြတ် (၈) ပါး မိန့်ကြားချက်နှင့်အညီ မူလကျိုက်မျှော်ကဋော့စေတီတော်တွင် ဌာပနာ၍ အဓိဌာန် (၃) ချက်ပြုကာ ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
အဓိဋ္ဌာန် (၃) ချက်
သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၅၃၃ ခု၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၅၁ ခုတွင် နိုင်ငံတော်က ဦးဆောင်၍ တိုင်းသူပြည်သားအပေါင်းတို့အတူ တစ်ပြည်လုံးရှိ ရှေးဟောင်းစေတီများ ပြုပြင်မွမ်းမံလျက်ရှိရာ ကျောက်တန်းမြို့ ကျိုက်မှော်ဝန်းရေလယ် စေတီဘက်စုံအဖွဲ့နှင့် ဂေါပကအဖွဲ့မှ ရွှေချခြင်း၊ စေတီတော်မူလရင်ပြင်တော်ကို အရှေ့ဘက်၊ တောင်ဘက်၊ အနောက်ဘက်တို့၌ ၁၅ ပေခန့် တိုးချဲ့ခြင်း၊ ကုန်းတော်အရှည်တည်စေရန်အတွက် ကျောက်ချခြင်း၊ အာရုံခံတန်ဆောင်များ အသစ်တည်ဆောက်ခြင်း၊ အဟောင်းများ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ရင်ပြင်၌ အပူခံကျောက်ပြားများ ခင်းခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိနေပါသည်။ ၁၃၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၃၅၉ ခုနှစ်အထိ ကျပ်သိန်းပေါင်း (၁၅၀၀) ဖိုး ဘက်စုံတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ အလွန်သွားရ လွယ်ကူသော ကျောက်တန်းရေလယ်ဘုရားသည် ဘုရားဖူးများနဲ့ အမြဲစည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ဖူးမြော်တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
ဆုတောင်းပြည့်ငါးစပ်ဘုရား
၁၂၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျောက်တန်းမြို့နယ်၊ မင်္ဂလွန်းကျေးရွာအရှေ့၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ကျိုက်မှော်ဝန်းရေလယ်စေတီ ကုန်းတော်ပေါ်သို့ ၁၃၀၀ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွေ့ကိန်းဝပ် ပူဇော်ခဲ့ရာ ယနေ့အထိပင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားဖူးပါရမီရှင်များမှ ဆုတောင်းပူဇော် အဓိဠာန်ပြုရာတွင် ဆုတောင်းပြည့်သည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ကြသည်။
လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီ
ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်
ကဏ္ဍ:ဒီမိုကရေစီ ကဏ္ဍ:ဒီမိုကရေစီ အမျိုးအစားများ
မန်ဂို ပတ်ခ်
စကော့လူမျိုးရေသစ်မြေသစ်ရှာဖွေသူ မန်ဂိုပတ်သည် စင်စစ်အားဖြင့် ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ့အား စကော့တလန်ပြည် ဆဲလကတ်မြို့အနီးရှိယာတော၌ ခရစ် ၁၇၇၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ်၌ သဘာဝတ္တပညာရှင်ဆာ ဂျိုးဇက်ဗင့်၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဆူမတြားကျွန်းသို့ သွားသောသင်္ဘောတွင် ဆရာဝန်အဖြစ် ဝင်ရောက်အမှုထမ်း ခဲ့ရသည်။ ယင်းသို့ခရီးသွားယင်းပင် ပတ်သည် သဘာဝတ္တပညာကို လေ့လာခဲ့၏။ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင်သူ၏ သင်္ဘောသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ တစ်ခေါက်ပြန်ရောက်သောအခါ ဗင့်နှင့် အာဖရိကအသင်းကြီးက သူ့အား အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် သွားရောက်စူးစမ်းရှာဖွေရန် စေလွှတ်လိုက်သည်။ အာဖရိကန်အသင်းကြီးသည် ၁၇၉၀ ပြည့်နှစ်က မေဂျာဒန်နီယယ်ဟိုတန် ဆိုသူအား နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေရန် ခွတ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း လူပါပြန်မလာသဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။
စိုင်ဒိုးရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်
စိုင်ဒိုးရွာ (Saingdoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ သရက်ပင်ဝန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၄၂၁ ဖြစ်သည်။
မြင်းဝန်
မြင်းဝန် နန္ဒယော်ဓာ
မြင်းဝန်နန္ဒယော်ဓာသည် တနင်္ဂနွေမင်း(၁၇၁၄ - ၁၇၃၃ ) လက်ထက်က တပရင်းမြို့ မဲအိုရွာစား၊ မြေနန်းသွေးသောက်ကြီး၊ နာခံတော်စမြောင်းမှူး၊ ပြောကြီးမှူး စသည့်ရာထူးများရရှိခဲ၏ ။ မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ ( ၁၇၃၃ - ၁၇၅၂ ) လက်ထက်တွင် မုဆိုးဘိုရွာစား နန္ဒယော်ဓာဘွဲ့ခံ ဝန်ထောက်၊ ကာမမြို့စား မြင်းဝန်ရာထူးများ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ။
ဂရားဂျန်မိုင်ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ဂရားဂျန်မိုင်ရွာ(Gayarjangmai)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ လဂျောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၃၂၁ ဖြစ်သည်။
မြင်းစုဝန်ကြီး
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက် ( ၁၇၆၃ - ၁၇၆၆ ) တွင် မြင်းစုကြီးဝင်အဖြစ် ကိုသင်းမြင်းဝန် နေမျိုးသီဟပတေ့ဘွဲ့ခံ ဦးတုတ်ကြီးအား ခန့်အပ်သည် ။ မြင်းစုကြီးဝန် ဦးတုတ်ကြီးသည် ၁၇၁၁ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယာဒသို့ စစ်ချီရာ၌ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးအဖြစ် ဦးဆောင်ချီတက်ခဲ့ရ၏ ။ နောင်တွင် ဦးတုတ်ကြီးအား ဝန်ကြီးရာထူးခန့်အပ်လိုက်ပါသည် ။
မြင်းစုကြီးဝန် ဦးအောင်ပု
သာယာဝတီမင်း ( ၁၈၃၇ -၁၈၄၆ ) နန်းတက်လာပြီးနောက် မဟာမင်းလှသီဟသူဘွဲ့ခံ ဦးအောင်ပုကို မြင်းစုကြီးဝန်ရာထူးပေးအပ်ခဲ့သည် ။ မြဝတီမြို့ကို မြို့စားအရာရရှိခဲ့သူ ဦးအောင်ပုမှာ မြင်းစုကြီးဝန်ရာထူးသာမက မိုးနဲဗိုလ်မှူးအရာကိုပါ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရ၏ ။ ၂၅ ဇွန် ၁၈၃၉ တွင် မြင်းစုကြီးဝန် ဦးအောင်ပုကို ဝန်ကြီးအရာ ခန့်ခဲ့သည် ။
နမ့်စုတ်ရွာ၊ နမ့်လစ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာအမျိုးစောင့်ဥပဒေ
ဥပဒေဖော်ဆောင်ရန် လုပ်ဆောင်မှုများ
ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆရာတော်တစ်ပါးက အဖွဲ့သည် ဥပဒေကြမ်းကို ရေးဆွဲနေပြီး ဥပဒေပညာရှင်များ၏ အကူအညီဖြင့် ပြီးမြောက်လျှင် ပြည်သူလူထုထံသို့ တင်ပြသွား၍ တုံ့ပြန်ပြောဆိုမှုများကို ရရှိပြီးနောက် လွှတ်တော်သို့ တင်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဥပဒေကြမ်းအား ဇွန်လတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံသို့ တင်ပြခဲ့ကြရာ ပြည်တွင်းပြည်ပမှ လေ့လာသုံးသပ်သူအချို့က ဘာသာရေးကွဲပြားမှု၊ တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်ဟု စိုးရိမ်သောကကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
နမ့်လင်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကားပြိုင်ခြင်း
၁၉၅၀ မှ ယခုထိ
ဥရောပတိုက်တွင် အက်ဖ်အိုင်အေသည် အေစီအို ဂျီတီပီ စည်းကမ်းများကို ယူသုံး၍ ခေတ်မှီကားများ ထည့်သွင်းပြုလုပ်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အိုင်အမ်အက်စ်အေ ဂျီတီပီစီးရီးများသည် နာမည်ကြီးခဲ့သည်။
ဇီးဖြူပင်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ဇီးဖြူပင်ရွာ (Zeehpyupin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ သဖန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၇၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဖန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၂၀၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုင်မန်ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ဆိုင်မန်ရွာ(Hsengman)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ လဂျောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၄၂ ဖြစ်သည်။
ကောင်းဟတ်ရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဲချားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘိဓမ္မာ (စိတ်ပိုင်း)
ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် = အယူမှားခြင်း ဒိဋ္ဌိယှဉ်လျက် (ကံ - ကံအကျိုးကို မယုံ)
မင်္ဂလာ ၁၂ ခန်း
မင်္ဂလာ (၁၂) ခန်းဟူသည် လောကီမင်္ဂလာသာဖြစ်သည်။ လောကီမင်္ဂလာဆိုသည်မှာ ရှေးအစဉ်အလာအရ ပြုလုပ်လာသည့် လောကီမှုကိစ္စများသာဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြန်မာတို့က ယင်းလောကီမှုကိုပင် ဘာသာရေးအသွင်သို့ဆွဲယူကာ ကလေးအတွက် ကုသိုလ်ကောင်းမှု့ပြုသည့်အနေဖြင့် လှူဒါန်းကျွေးမွေးခြင်း ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဤသို့ မိဖများက ကလေးအတွက် ကုသိုလ်ကောင်းမှု့ပြုလျှင် ကလေးလဲ ကုသိုလ်ရသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
၁၃။ ပဗ္ဗဇ္ဇမင်္ဂလာ
ရှင်ပြုမင်္ဂလာ၊ သင့်လျော်သောအခါတွင် လုပ်ရသည်။
နမ့်ဟူးရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၉၆၉ လှုပ်ရှားမှု
ဦးဝီရသူ
ဆရာတော် ဦးဝီရသူသည် ဤလှုပ်ရှားမှု၏ ဦးဆောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ မွတ်ဆလင်များ ပိုင်ဆိုင်သည့် ဈေးဆိုင်များကို သပိတ်မှောက်ခြင်းအား ဦးဝီရသူက အားပေးထောက်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။  ၂၀၁၂ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ ကဲ့သို့သော ဖြစ်ရပ်များကြောင့် ဤလှုပ်ရှားမှုသည် ကြားခံဖြစ်ရကြောင်းနှင့် ၉၆၉ သည် အကြမ်းမဖက် လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
ကုန်းယိရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဲချားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွေတလာလာ
ထွေတလာလာ
ရွာလာရွာလာ ရော့ရော့စွေ။ လွမ်းမပြေထွေထူး ထပ်ချည်ငဲ့လေ။ ။
မတက်ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြာရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
မြာရွာ (Myar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဝက်ခေါက်စိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၈၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ခေါက်စိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၄ ဦး၊ မ ၁၈၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဇေ​ယျာ​မြို့ (သီချင်း)
ဇေယျာမြို့
ရွှေကေသီ။ လေချီချီ။ သိင်္ဂီဝင်းမှည့်။ ဆင်းသူဇာလေလေတည့်။ ဆင်းသူဇာ။
ဘုံဆောင်မြင့်
ဘုံဆောင်မြင့်
ကြွားကြွား မိုးဖျား။ သီခေါင်လေ ရီမှောင်လေ ဝေးရရှင်းရှင်း။ ။
လက်ပံခုံ (တောင်)ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
လက်ပံခုံ (တောင်)ရွာ (Letpankhon(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ပနီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၂၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပနီဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၀ ဦး၊ မ ၁၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်ရှန်ရွာ၊ ပင်းတောက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့နန်းငယ်လေ
မြို့နန်းငယ်လေ
အံ့မှူးငယ်သာ။ တွေးပင်တွေးကြလေး။ ။
နားနောင်ရွာ၊ လွိုင်ယဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းအောင် (အဆိုတော်)
အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ
၁၉၇၉ နိုဝင်ဘာလ တွင် မခင်ငြိမ်းစိုး နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ တွင် တေးပုလဲ ဦးဘမြင့်နှင့် စာချုပ်ပြည့် ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ ဘားလမ်းတွင် မင်းသားလေး တေးသံသွင်း ဆိုင်ဖွင့်လှစ်ပြီး ပထမဆုံး မြမျက်ရည်မိုး တေးစီးရီးကို ဂီတမှူး ဒေါက်တာ အင်ဒရှုးကောင်း တေးဂီတအဖွဲ့နှင့် တီးခတ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
သီဆိုခဲ့သော တေးသီချင်းနှင့် စီးရီးများ
တေးသံရှင် မင်းအောင်  သီဆိုခဲ့သော မြန်မာသံစဉ်စတီရီယို တေးသီချင်းများမှာ ရဝေရဝေ (သို့) အသည်းနွမ်းခေါ်သံ၊ ဟေဝန်နန်း၊ ဂုဏ်မြင့်သူလှည့်စားရက်တယ်၊ နိုင်တော်မူ(၁)၊(၂)၊ ရုပ်ဆိုးသူငိုပွဲ၊ မိငယ် ခေါ် မိလွယ်၊ မုန်းသင့်မှမုန်း၊ ရွှေအိမ်စံအယူခံတေး၊ အသက်မရှိတောင် ဆက်လို့သီချင်းဆိုမယ်၊ သူများနဲ့ညားတဲ့ ငါ့ရည်းစားသို့၊ ချစ်ရသူနဲ့ ညားကြပါစေ၊ မင်းသားလေးလို လွမ်းပြမယ်၊ အကယ်ဒမီဂုဏ်မြင့်သူ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရတို့ခေတ်၊ လွမ်းစိတ်နဲ့ မျှော်နေမယ်၊ စိမ်းနိုင်ပါစေ ငယ်ကျမ်းဆွေ၊ လွမ်းကမ္ဘာ၊ ချစ်ဧည့်သည်၊ အမေနေတဲ့ ရွာကလေး၊  အချစ်တွင်မျက်စိမရှိ၊ အညာသူသို့၊ နေမင်းကိုကို၊ လမင်းကိုကို၊ သဲအိမ်လေး၊   မင်းပြုသမျှ၊ ချစ်သင့်မှချစ်၊ သနားတယ်၊ ဆယ်ခါပြန်ကွဲပလေ့စေ၊ မနက်ရှစ်နာရီ ညရှစ်နာရီ၊ တက္ကသိုလ်က ချစ်အကြောင်း၊ မလွမ်းပိုမငိုနဲ့၊ မောင်ပြန်လာပြီ မလွမ်းပို၊ လွမ်းတယ် နန်း၊ မောင်မကြာမကြာ လာခဲ့မယ်၊ ဆရာမ၊ လွယ်လွယ်လွမ်း လွယ်လွမ်းလို့လား၊ လမင်းလား ယက္ခလား နေခြည်၊  စသည့် သီချင်းများ ဖြစ်ကြပြီး သီချင်း အပုဒ်ရေပေါင်း (၄၀၀)ကျော် ကို သီဆိုခဲ့သည်။
သူ၏နောက်ဆုံးတေးစီးရီးမှာ  ငါနှင့်ညားတဲ့သူများရည်းစား ဖြစ်သည်။
ကိုးပါးပေါင်းစု
ရေးသူ
မြဝတီမင်းကြီး
ရွှေပြည်ကြီးဧရာ
ရေးသူ
မြဝတီမင်းကြီး
ရွှေပြည်ကြီးဧရာ
ရံဝန်း ကာဆီးလုံ။ ပြည့်စုံလက်နက်ပေါင်းငယ်နှင့်။ ကြောက်ငြောင်း ရန်မပြူလေတည့်မှ။ ကြောက်ငြောင်းရန်မပြူ။
နားအော်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
နားအော်ရွာ (Naraw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ လွိုင်ယဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်ယဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
စိုးသိန်း၊ ဓနုဖြူ
ဓနုဖြူစိုးသိန်း
၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် အလုံလူငယ်များ အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့ကို တည်ထောင် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ဓနုဖြူစိုးသိန်း၏ “ပြုံးပန်းမာလာ ၊ သက်ဆုံးဆိုင် မောင်ချော့မြူပါ့မယ်၊ မေတ္တာစကား၊ တစ်မူတည်းမူ” စသည့် သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သည်။
နားအော်ရွာ၊ ဝမ်နောင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေသန်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ထို့နောက် အိစတင်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ဒါရိုက်တာဆရာရွှေ၏ တို့အောင်လံ ဇာတ်ကား၌ မင်းသားဘချစ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာဦးချစ်ဖေ၏ ဇာတိမျိုးဇာတ်ကား၌ မင်းသားကျော်အေး နှင့် လည်းကောင်း၊ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဇာတိမျိုးဇာတ်ကားရိုက်ကူးနေစဉ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာပါမေက္ခ ဦးအောင်လှ နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။
ရွှေဘုန်းရွှေဘုန်းတော်လေတည့်မှ
ရွှေဘုန်းရွှေဘုန်းတော်လေတည့်မှ
တောင်ဇမ္ဗူကျွန်းပတ်ကုံး။ ထီးတရာမင်း ညွတ်ရုံး။ ကြုံးသစ္စာခံလေတည့်မှ။ ကျိုးညွတ်ခါနွှံ။ ။
နမ့်နော်ရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
နမ့်နော်ရွာ (Namnaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၂၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၄၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
မဲဇလီတောရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
မဲဇလီတောရွာ (Mezalitaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ပန်းတော်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းတော်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၉ ဦး၊ မ ၂၀၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ထောင်ရောင်နေ
ထောင်ရောင်နေ
ဇမ္ဗူခွန်ယူ။ ဝှန်ဆူဖြန့်မိုး။ အုံးပင်အုံးခြိမ့် စိုးပါလို့လေး။ ။
နောင်ကွဲရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ကွဲရွာ၊ ဟိုနောင်
နောင်ကွဲရွာ (Nawngkwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဟိုနောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄၆ ဦး၊ မ ၁၅၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
လွယ်လတ်ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေသာရွာ၊ ပင်းကြိုင်း
လေသာရွာ (Laythar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ပင်းကြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၆၅ ဖြစ်သည်။
ဇယားရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်လန်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
မတ်လန်းရွာ (Matlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဟိုနောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄၆ ဦး၊ မ ၁၅၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ထီးနီကုန်းရွာမရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝတ်မှုန်ရွှေရည်
ပြင်ပဘဝ
ဝတ်မှုန်ရွှေရည်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်သည်။ အရပ် ၅ပေ ၄လက်မ (၁.၆၃ မီတာ) ရှိပြီး အလေးချိန် ၁၀၁ပေါင် (၄၆ကီလို) ရှိသည်။ အပျိုဖြစ်သည်။
အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု
၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုချီးမြင့်သည့်အခမ်းအနားတွင် နင်စေရင်ဇာတ်ကားဖြင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။
ကရှော့ (ဆမား)ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ကရှော့ (ဆမား)ရွာ(Kashawt(Samar))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ မဒန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၃၇ ဖြစ်သည်။
ဝမ်ကွေ့ရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ဝမ်ကွေ့ရွာ (Wankwayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၃၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၄၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဇီးတော (မြောက်)ရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်
ဇီးတော (မြောက်)ရွာ (Zeetaw(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ဇီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၃၀၆ ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း- မင်းတုန်းမင်းကြီးနှင့်သတင်းမီဒီယာ
သတင်းမီဒီယာနှင့် သတင်းပညာအခြေခံသဘောတရားများ
၄။ သတင်းဖြင့်အသက်မွေးသူသည် နှောင်ကြိုးမဲ့ လွတ်လပ်သူ ဖြစ်ရမည်
ဘက်လိုက်မှုအမျိုးအစားများ
အခြားဘက်လိုက်မှုများတွင် လူမျိုးရေး၊ အသားအရောင်၊ ဘာသာရေး၊ လိင်ခွဲခြားမှု၊ အသက်အရွယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင်၊ လူမျိုးစု များလည်း ပါဝင်ပတ်သက်နိုင်သည်။
၄။ ထိုသူ၏လေ့လာမှုအား၊ စာဖတ်အား၊ ကောက်ချက်ချနိုင်မှု
၇။ အကောင်းမြင် သို့မဟုတ် အဆိုးမြင် ဘက်နှစ်ဘက် ပိုင်းဖြတ် သုံးသပ်နိုင်စွမ်း
၈။ မီဒီယာတွင် ဆုံးဖြတ်သုံးသပ်နိုင်သူတစ်ယောက်အနေဖြင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ သတ်မှတ်နိုင်စွမ်း
သတင်းမီဒီယာလောကတွင် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျဖော်ပြမှုကို (Objectivity) ဟုခေါ်သည်။ သတင်းပညာဖြင့်အသက်မွေးသည့် သတင်းသမားများ၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် စံတွင် ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျမှု ကိုလည်း ထည့်သွင်းထားရမည်ဖြစ်သည်။ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျမှုဆိုသည် မှာ တရားမျှတခြင်း (fairness) ၊ ကိုယ်ကျိုးမကြည့် အများအကျိုး ကြည့်ခြင်း (disinterestedness) ၊ အမှန်တရားကိုသာကြည့်ခြင်း (factuality) နှင့် ဘက်မလိုက်ခြင်း (nonpartisanship) တို့ဖြစ်သည်။ သတင်းမီဒီယာလောကတွင် အထက်ပါအချက်များနှင့်တိုင်းတာပြီး ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျမှုရှိ မရှိကို ပိုင်းဖြတ်နိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့သတင်းစာအဖွဲ့ကြီး (The World Association of Newspapers) ၏ထုတ်ပြန်ချက်အရ နိုင်ငံပေါင်း ၁ဝဝ အတွင်း သတင်း မီဒီယာ ၁၈,ဝဝဝ ခန့်တွင် သတင်းအယ်ဒီတာများ တာဝန်ထမ်း ဆောင်နေကြသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုအထဲတွင် အင်တာနက်၊ web site နှင့် blog များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသူများလည်းပါ ဝင်သည်။ သတင်းမီဒီယာမှတစ်ဆင့် သတင်းသမားများသည် ပြည်သူကို ပြန်လည်ပညာပေးရန်အတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်မှာ ‘‘သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်’’ ဖြစ်သည်။ ထို ကမ္ဘာ့သတင်းစာ အဖွဲ့ကြီး၏ဆောင်ပုဒ်ကိုက ‘‘သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ဆို သည်မှာ ပြည်သူတို့လွတ်လပ်ခွင့်ပင်ဖြစ်သည်’’ ဟုဆိုထားသည်။
ခေတ်သစ်မီဒီယာဆုံမှတ်ကို ကွန်ပျူတာ၊ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၊ သတင်းအချက်အလက်တို့ဖြင့် ဖော်ဆောင်လာရာတွင် နည်းပညာ နှင့် ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်တို့ကလည်း လိုက်ပါပြောင်းလဲလာကြောင်း တွေ့ရသည်။ မီဒီယာသစ်ကြောင့် အစဉ်အလာလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည့် မီဒီယာပုံစံအဟောင်းများ ချုပ်ငြိမ်းသွားမည်လားဟု စိုးရိမ်သောက ပွားစရာတွေလည်းဖြစ်လာသည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်သည် ပုံနှိပ် ခေတ်ကို လွှမ်းမိုးလာကြောင်းကိုတော့ မငြင်းနိုင်ပေ။ ယခင်မီဒီယာ ပုံစံဟောင်းသည် one-to-one နှင့် many-to-many စနစ်ဖြစ်ပြီး၊ အင်တာနက်ခေတ်မီဒီယာသစ်က one-to-many ဖြစ်လာခြင်းသည် မီဒီယာသမားတိုင်း သတိထားရမည့်အချက်ဖြစ်သည်။
- သတင်းအချက်အလက်သစ်များကိုသာ ပြည်သူသို့ အသိပေး တင်ပြရမည် - ပြည်သူကို ပညာပေးနိုင်ရမည်၊ ဖျော်ဖြေမှုပေးနိုင်ရမည်၊ နှစ်သိမ့် ကျေနပ်မှုပေးနိုင်ရမည်
ခူဘုံရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ခူဘုံရွာ(Khubon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ မဒန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်ဖွီးရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
လွိုင်ဖွီးရွာ (Loihpwee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ခိုအွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခိုအွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၀၅ ဦး၊ မ ၂၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
မေမြင့် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
မေမြင့်
မေမြင့်သည် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှာပင် ဒါရိုက်တာဦးချင်းစိန်၏ မြမျက်ခြယ် အသံတိတ်ကားတွင် ချစ်ရွှေ၊ ညွန့်မောင် တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဒေါင်းစကြာ အသံတိတ် ဇာတ်ကားတွင် တင်ဆွေ၊ ညွန့်မောင်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာ ဦးတင်မောင်၏ အောင်သပြေ အသံတိတ်ဇာတ်ကားတွင် ချစ်ရွှေ၊ ညွန့်မောင်တို့နှင့် လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာ ဦးလွန်းဖေ၏ မြတ်ဂုဏ်တော် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသား ခင်မောင်နှင့်လည်းကောင်း၊ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တခေတ်လုံး ဒဂုန်ဆရာတင်ဦးစီးသော ပြဇာတ်အဖွဲ့နှင့် နယ်လှည့်ကပြ ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး ၊ စစ်ပြီးခေတ်တွင် နယူးဘားမားဖလင် ဒါရိုက်တာ ဦးလွန်းဖေ၏ ဗမာသစ်( မင်းသားညွန့်မောင်၊ ညွန့်ရွှေ) ၊ အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ ဒါရိုက်တာဦးချင်းစိန်၏ အထောက်တော် (မင်းသားကျော်ရွှေ)၊ ဇောတိကရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာဦးဖိုးဟန်၏ သေကံမရောက်သက်မပျောက် (မင်းသားတင်ဆွေ)၊ တင်ဝင်းရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ မင်းသားတင်ဖေ၏ မိုက်သွေး (မင်းသားတင်ဖေ၊ တင်ဆွေ)၊ ရန်ပုံခွင်းဖလင် ဒါရိုက်တာဦးမျိုးအောင်၏ သားနှင့်သွေး (မင်းသားဇေယျ၊ ကျော်ဖေ)၊ ဘီးသုံးလုံးဖလင် ဒါရိုက်တာ မောင်လှတင်၏ လှလေခက်လေ (မင်းသားဇေယျ၊ ရွှေကို၊ မြင့်မြင့်ဌေး) နှင့် အခြားဇာတ်ကားများစွာ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ကုန်းကျောင်းရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကုန်းကျောင်းရွာ (Konekyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပန်တန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၄၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်တန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၃ ဦး၊ မ ၉၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
အောင်စိန်သာ၊ ဦး
ဦးအောင်စိန်သာ
ဦးအောင်စိန်သာသည် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ မင်းပြားမြို့နယ်တွင် ဦးအောင်စိန်သာမှ မဲအရေအတွက် ၃၀၇၇၂ မဲဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ကာမူဒီ
Motors (Carmudi Myanmar) Carmudi ဟာ အွန်လိုင်း ပေါ်ကနေ ကား ဟောင်း ကားသစ် အမျိုးမျိုး ရောင်းဝယ် ပြုလုပ်ရန် အချက်အလက် ထောက်ပံ့ ပေးတဲ့ အဆင့်မြင့် အွန်လိုင်း ဈေးကွက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကို၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မြန်မာ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ ဂါနာ၊ ယူအေအီး နဲ့ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတို့မှာ လုပ်ငန်း လည်ပတ်လျက် ရှိသည်။ ကားပေါင်း ထောင်သောင်းမကကို တစ်စီးချင်းစီ ပိုင်ရှင်၊ အစီးရေ များစွာ ပိုင်သော ရောင်းချသူတို့က ဝဘ်ဆိုဒ်သို့ စာရင်းသွင်းရောင်းချသည်။ ကား အမျိုးအစား မျိုးစုံအပြင် လုပ်ငန်းသုံးယာဉ်၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ် အစရှိသဖြင့် တို့ကို လည်း အချက်အလက် ပြည့်စုံစွာ ဆောင်းပါးနှင့် အကြံပေးချက်များ ထည့်သွင်း၍ ရောင်းချနိုင်သည်။ Carmudi ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်က ဂျာမနီနိုင်ငံမှာ စတင် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း တစ်ချိန်က Carmudi (အာဖရိက)၊ Ubiauto (လက်တင်အမေရိက) နှင့် Motors (အာရှ) ဟူ၍ လည်ပတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပဲပုတ်ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ပဲပုတ်ရွာ (Pepoke)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဇီးဒိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၇၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးဒိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀၉ ဦး၊ မ ၂၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ (Okeshitkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ပင်္ဂကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၁၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်္ဂကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၆ ဦး၊ မ ၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
တကိုးရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဲချားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မံကောင်းရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
မံကောင်းရွာ(Mankawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ မိုင်ဘတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၃၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်ဘတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀ ဦး၊ မ ၈၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကံ (အလယ်)ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
ကံ (အလယ်)ရွာ (Kan(Middle))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၁၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၃ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကံ (မြောက်)ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖာဆေရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ဖာဆေရွာ (Hparhsay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပုံနေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၃၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုံနေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၈၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကံ (တောင်)ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
ကံ (တောင်)ရွာ (Kan(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၁၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၃ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကရင်ရွာကြီးရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ကရင်ရွာကြီးရွာ (Kayinywargyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၈၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၉၂ ဦး၊ မ ၂၅၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝမ်ခိုင်းရွာ၊ နားပွဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စမ်းရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်
စမ်းရွာ (San)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၁၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၃ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ပလေးစတေရှင် ဗီတာ
ဆစ်စတမ် ဆော့ဖ်ဝဲလ်
PSVita သည် PSX DVR၊ PSP နှင့် PlayStation 3 တို့နှင့် မတူပဲ XrossMediaBar interface ကို အသုံးမပြုထားပေ။ ၎င်းအစား touchscreen အခြေခံ လူမှုဆက်ဆံရေး features များပါဝင်သော UI dubbed LiveArea ကို အသုံးပြုထားသည်။ ထုတ်လုပ်ချိန်တွင် ပလေးစတေရှင် ဗီတာသည် Adobe Flash ပါဝင်မည် မဟုတ်ပေ။ သို့သော် HTML5၊ Cookies နှင့် Javascript များပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။
ကွန်တုန်းရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကွန်တုန်းရွာ (Kuntone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပုံနေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၃၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုံနေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၈၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ငါးထောက်မ (ညာတလူး)ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ငါးထောက်မ (ညာတလူး)ရွာ (Ngarhtaukma(Nyartalu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၈၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၉၂ ဦး၊ မ ၂၅၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
မယ်ရှင်ရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
မယ်ရှင်ရွာ (Maeshin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပုံနေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၃၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုံနေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၈၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
မောင်မောင်ကြီး (အဆိုတော်)
မောင်မောင်ကြီးသည် ရေဒီယိုရောင်းတမ်း ဓာတ်ပြားများ၊ ရုပ်ရှင် နောက်ခံတေးပေါင်းများစွာ သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သော အဆိုတော်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည် ။
နိုင်ငံတော်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လူမူထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
ခြုံရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်စောက်ရွာ၊ လွိုင်ယဲ
ဝမ်စောက်ရွာ (Wansawknarlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ လွိုင်ယဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်ယဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ပါချန်ရွာ၊ မိုင်းလန်း
ပါချန်ရွာ (Parchan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဒ္ဒါရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
သဒ္ဒါရွာ (Thatdar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၈၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၉၂ ဦး၊ မ ၂၅၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကွန်ကျိုင်းရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဲချားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံကြီး (မံစီ)ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်နားရွာ၊ လဲချားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဲချားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ