cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျောက်သင်ပုန်း
သမိုင်းအစ
ကျောက်သင်ပုန်းနှင့် ကျောက်တံများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဦးအောင်သိန်း ဆိုသူသည် မုဆိုးမတောင်မှ စီးဆင်းနေသော စမ်းချောင်းရှိကျောက်ပြားများကို ကောက်ယူပြီး သံပြားနှင့်ခြစ်ကာ ကျောက်သင်ပုန်းကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က စက်မပေါ်သေး၍ လက်ဖြင့်သာ လုပ်ကိုင်ရသဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ကျောက်သင်ပုန်း ၅ ချပ်သာ ပြီး၏။ တစ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် တခြားသူများလည်း ယင်းကျောက်မှ ကျောက်သင်ပုန်း ပြုလုပ်ကြကြောင်း သိရှိလာကြသဖြင့် မည်သူမဆို မိမိကြိုက်သည့်နေရာတွင် ကျောက်များကို ခွာယူ၍ စမ်းသပ်ပြုလုပ်ရာမှ ကျောက်သင်ပုန်း ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅ဝ ခုနှစ်မှစ၍ ကျောက်များကို ခွာမရတော့ဘဲ တွင်းစတင်တူးဖော်ရာမှ ကျောက်တွင်းများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက မုဒွန်းရွာသည် မွန်တို့၏ လက်မှုပညာတစ်ရပ်အဖြစ် ကျောက်သင်ပုန်းလုပ်ငန်းသည် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ထုတ်လုပ်ပုံ
(အောက်ကိုဆင်းလျှင် လေမဝင်၍ ဖယောင်းတိုင်ထွန်းလို့မရပါ၊ မီးချောင်းများထွန်းပြီး ဆင်းရသည်။) လေမဝင် (အောက်ဆီဂျင် မရ) ပါက သင်ပုန်းကျောက် တူးသူများ အသက်ဆုံးရှုံးကြပါလိမ့်မည်။ လှေးခါးအဆင်းတွင်သာ မီးချောင်များ ထွန်းပြီး၊ တူးသည့်နေရာတွင် ဖယောင်းတိုင်ကိုသာ ထွန်းပါသည်။ (အောက်ဆီဂျင် ရ၊ မရ သိရှိရန်အတွက် ဖြစ်သည်။)
ကျောက်တံ
ကျောက်တံသည် ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် ရေးရသောကျောက်သားနှင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အတံလေးကို ခေါ်သည်။ ကျောက်တံကို ကျောက်သင်ပုန်းထုတ်သော ကျောက်မှထုတ်ယူရ၏။ သို့သော် ကျောက်တံထုတ်သော ကျောက်ပြားသည် သက်တမ်းနု၍ ကျောက်သားပွ ရသည်။ သို့မှသာ ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် ရေး၍ ကောင်းသည်။ ကျောက်တံ အရွယ်အစားမှာ ခဲတံအရွယ်သာသာ ပြုလုပ်ထားသည်။ ကျောက်တံကို ရေးသားရန်ဘက်နှင့် နောက်ဘက်ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ နောက်ဘက်တွင် တစ်လက်မ အရွယ် စက္ကူကို ပတ်၍ ကော်နှင့်ကပ်ထားသည်။ ရေးသား အသုံးပြုနိုင်ရန် ပထမဦးစွာ ကျောက်တံကို သွေးရသည်။ ခဲတံကဲ့သို့ ချွန်လာသောအခါ ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် ရေးသားနိုင်သည်။
ဒိုင်းကျပ်ရွာ
ဒိုင်းကျပ်ရွာ
နွယ်ပြောက်ရွာ၊ ဥယျာဉ်ကွင်း
နွယ်ပြောက်ရွာ၊ ဥယျာဉ်ကွင်း
လက်ပံချောင်းဖျားရွာ၊ ကျုံးတုံးလက်ပန်
လက်ပံချောင်းဖျားရွာ၊ ကျုံးတုံးလက်ပန်
သစ်တောဝန်
သစ်တောဝန်ဦးနေထွန်း
သီေပါမင်းလက်ထက်ေနှာသင်းပိုင်းကာလတွင် မင်းေကျာ်မင်းထင်သခင်္ယာဘွဲ့ခံ ဦးေနထွန်းအား သစ်ေတာဝန်အြဖစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ြမန်မာမင်းများလက်ထက် ေနာက်ဆုံးခန့်အပ်ခံရသူ သစ်ေတာဝန်ဟု မှတ်ယူရသည် ။
၂၁ နိုဝင်ဘာ
နိုဝင်ဘာလ၊ (၂၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၂၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၂၆)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၄၀) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဟော်ရီဇုန် ဘောလုံးအသင်း
၂၀၁၆
၂၀၁၆ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်အတွက် ကစားသမားစာရင်းဖြစ်သည်။
ခွန်းမွာလ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တဖူးထိုရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Rock en español
Rock en español (စပိန်ဘာသာ Rock) သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး စပိန်ဘာသာဖြင့် သီဆိုသော မည်သည့် rock ဂီတမဆို ဆိုလိုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တီးဝိုင်းများနှင့်မတူဘဲ အနုပညာရှင်အနည်းစုသာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် အောင်မြင်မှုရှိလာခဲ့သည်။ ကွဲပြားသော နိုင်ငံတိုင်းအလိုက် ထောက်ကူမှုလျော့နည်းသည်။ ၁၉၅၀နောက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း rock အနုပညာရှင်အများစုသည် အင်တာနက်မှ ရန်ပုံငွေ စုဝေးသည့်တိုင်အောင် နိုင်ငံအတွင်းတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ တချို့ rock en espanol အနုပညာရှင်များသည် ၁၉၈၀အလယ်မှ ၁၉၉၀ အထိ ထောက်ကူပေးသော ကြေညာတိုက်ပွဲများနှင့်အတူ "Rock en tu idioma" Rock in your language ဟုအခေါ်အဝေါ်နှင့်အတူ နိုင်ငံတကာတွင် နယ်ပယ်ဒေသများကို ကန့်လန့်ဖြတ်ကာ တိုးတက်ခဲ့သော folkoric rhythm လွှမ်းမိုးသည့် သီးခြားrock အခြေစိုက်ပုံစံဖြစ်သည်။ တချို့ထင်ရှားသောပုံစံများမှာ latin rock ( လက်တင်သီးသန့်အဖွဲ့အစည်းများရှိ latin alternative, alternative rock ဖြစ်ရပ်နှင့်အတူ ရောနှောထားသော latin ဘာသာများထဲတွင် ဖွဲ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ Latin American နှင့် Caribbean Folkloric သီချင်းများနှင့် အတူ ရောနှေထားသည် rock ဂီတဖြစ်သည်) အခြားအမျိုးအစားများမှာ ska, reggae နှင့် soca သို့ Andalusion rock, a flamenco တို့ဖြစ်စပိန်မှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည့် ပုံစံဖြစ်သည်။
ဗြိတိန်ကျူးကျော်ခြင်း အကျိုးဆက်( ၁၉၆၄-၁၉၇၀)
The Beatles ကျော်ကြားလာပြီးနောက် ဗြိတိန်ကျူးကျော်မှု အောင်မြင်ခဲ့သည်။ Beat ဂီတ၊ Rhythm နှင့် Blues၊ Psychedelia၊ soul၊ folk-rock or Pop music ကဲ့သို့ ပုံစံသစ်များလိုက်ဖက်အောင်ပြင် ဆင်ခဲ့သည်။
မကြာသေးမီအချိန်များ(၁၉၉၀ရှေ့သို့)
၁၉၉၀ခုနှစ် alternative rock အောင်မြင်မှု အတောအတွင်းတီးဝိုင်းအများစုသည် alt rock နှင့် Latin Alternative ပုံစံများကို ska, reggae နှင့် latin folkloric အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ Robi Draco Rosa, Caifanes, Café Tacuba နှင့် La Ley တီးဝိုင်းများတို့သည် နိုင်ငံတကာတွင်ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ အောင်မြင်သော တီးဝိုင်းများနှင့်ဂီတသမားတွင် Juanes, Libido, Mana (Mexico), Jaguares, Aterciopelados, Bersuit Vergarabat, Jorge Dresdes နှင့် Los Tres တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းသစ်များသည် ၁၉၉၀ ဂီတဗီဒီယိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဖြတ်သန်း၍ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။
ဂျိမ်း ဝုဖ်
ဂျိမ်းဝု (James Wolfe) သည် ကနေဒါပြည် ကွီဗက်မြို့တိုက်ပွဲတွင် ပြင်သစ်တပ်ကို အနိုင်ရခဲ့ရသဖြင့် ထင်ရှားသော ဗြိတိသျှ ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ထိုစစ်ပွဲကိုအောင်သဖြင့် ကနေဒါတစ်ပြည်လုံးကို သိမ်းယူရရှိခဲ့သည်။ ဂျိမ်းဝုသည် ၁၇၂၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကင့်နယ်ရှိ ဝက်စတာဟမ်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် စစ်တပ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ဖလန်းဒါးနယ်နှင့် စကော့တလန်ပြည်ဘက်၌ ဦးစွာစစ်မှုထမ်းခဲ့ရသည်။ ဂျိမ်းဝုသည် ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် သေးသွယ်၍ ကျမ်းမာရေး၌ ချူချာသူတစ်ယောက် ဖြစ်သော်လည်း စစ်ပညာကို စေ့စပ်သေချာစွာ လေ့လာခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ဖက်ရာထူး အဆင့်ဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
၁၇၅၈ ခုနှစ်တွင် ဝုသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျက်ဖရီအမ်းမှတ်လက်အောက်၌ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ပြင်သစ်တို့ကိုတိုက်ခိုက်ရန် အမေရိကတိုက်သို့ လိုက်ပါခဲ့လေသည်။ နိုဗာစကိုရှားပြည်နယ် လွီစဗတ်တိုက်ပွဲတွင် ဝုသည် ရှေ့တန်းစစ်ကြောင်းကို ကွပ်ကဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ပြင်သစ်တို့က အခိုင်အမာ တပ်စွဲထားသော ထိုခံတပ်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိလေသည်။ တစ်ဖန် ၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဝီလျံပစ်က ဝုအား ကွီဗက်မြို့ကို ဦးစီးတိုက်ခိုက်ရန် စေလွှတ်လေသည်။ ဝုကိုလည်း ဗိုလ်ချုပ် အဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားသည်။ သုံးလတိုင်တိုင် ကွီဗက်ခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်သော်လည်း မအောင်မြင်ချေ။ နောက်ဆုံး၌ ၁၇၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ ညဉ့်တွင် ဗြိတိသျှတပ်သား ၄ဝဝဝ ကို မြို့အထက်ရှိ အေဗရာဟမ်လွင်ပြင်သို့ စိန်လောရင့် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း လှေများဖြင့် ချီတက်စေသည်။ ၁၃ ရက်နေ့ အရုဏ်တက်အချိန်တွင် ပြင်သစ်တပ်များသည် ဝုက ပရိယာယ်ဆင်၍ ရွေးချယ်ထားသော စစ်မြေပြင်၌ ဗြိတိသျှတပ်များကို ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရလေသည်။ ထိုကွီဗက်တိုက်ပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်ဝုသည် နှစ်ကြိမ်တိုင် ဒဏ်ရာရသော်လည်း ဆက်လက်၍ တိုက်ခိုက်မြဲ တိုက်ခိုက်သည်။ သို့ရာတွင် တတိယအကြိမ် ကျည်သင့်သောအခါ ကွယ်လွန်လေ၏။ ဗိုလ်ချုပ်ဝုသည် မကွယ်လွန်မီ မိမိတို့ဘက်မှ အရေးသာလျက်ရှိကြောင်း သိရှိသွားလေသည်။ ပြင်သစ်ဗိုလ်ချုပ် မွန့်ကမ်းလည်း ထိုတိုက်ပွဲ၌ပင် ကျဆုံးသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ဝု၏ ရုပ်အလောင်းကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ယူဆောင်၍ ဂရင်းနစ်မြို့ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။
အာလံဘိုရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
အာလံဘိုရွာ(Ahrlanbo)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၉ ဦး၊ မ ၁၉၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၀ ဦး နေထိုင်သည်။
အက်ဆစ်နှင့်အယ်လကာလိုင်း
ဗေ့ဆိုသည်မှာ များသောအားဖြင့် သတ္တု(သို့မဟုတ် သတ္တုနှင့်တူမျှသောဒြဗ်စင်စု)၏အောက်ဆိုဒ်၊ သို့မဟုတ် ဟိုက် ဒရောက်ဆိုက်ဖြစ်၍ အက်ဆစ်နှင့်ပေါင်းမိသောအခါ အက်ဆစ်ကို ဓာတ်ပြယ်စေပြီးလျှင် ဓာတ်ဆားနှင့်ရေကိုသာ ဖြစ်ပေါ်စေ၏။ ပုံစံပြရသော် ကယ်လဆီယမ်အောက်ဆိုက် (CaO) နှင့် ဇင့် ဟိုက်ဒရောက်ဆိုက် (ZnCOH2) တို့သည် ဗေ့များဖြစ်ကြ၍ အက်ဆစ်တစ်ခုခုနှင့် ရောစပ်လိုက်သည့်အခါ အက်ဆစ်၏ဓာတ် သည် ပြယ်သွားပြီးလျှင် ဓာတ်ဆားနှင့် ရေတို့ကိုရ၏။ (1) (2) ရေတွင်ကောင်းစွာပျော်နိုင်၍ လစ်တမပ်စက္ကူအနီကို အပြာသို့ပြောင်းစေသော ဗေ့များကို အယ်လကာလိုင်းဟုခေါ်၏။
အက်ဇတက်လူမျိုး
မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို ရှေးကစပိန်လူမျိုးများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖူး၍ စပိန်လူမျိုးများ မရောက်မီက ထိုပြည်ကို နာဝါအဆက်အနွယ်ဖြစ်သော လူမျိုးများက အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ နာဝါဆိုသည့်အမည်မှာ မြောက်ပိုင်းမှ ရောက်လာသူများအားလုံးကို ပေါင်းစပ်ခေါ်ဝေါ်သော အမည် ဖြစ်၍ သူတို့အထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးလူမျိုးမှာ အက်ဇတက် လူမျိုးဖြစ်၏။ အက်ဇတက်လူမျိုး၏ အဆက်အနွယ်များကို မက္ကဆီကိုမြို့၌ ယခုတွေ့မြင်နိုင်သေး၏။ အက်ဇတက်တို့ ဘာသာ စကားမှာ အယ်ရီဇိုးနားနှင့် နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်တို့ရှိ တိုင်း ရင်းသားများ၏ စကားများနှင့် ဆက်သွယ်နေသဖြင့် အက်ဇ တက်တို့သည် ထိုတိုင်းရင်းသားများနှင့် သွေးသားတော်စပ်ဟန် လက္ခဏာရှိ၏။ ယင်းတို့သည် ပထမ၌အခြားနာဝါလူမျိုးများနှင့် သင့်မြတ်စွာနေထိုင်ခဲ့သော်လည်း နောင်အခါ တန်ခိုးကြီးလာ၍ အခြားလူမျိုးများကို နိုင်ထက်စီးနင်း ပြုကျင့်ကြ၏။ ၁၃၂၅ ခုနှစ်၌ တေနော့တီး တလန်းမြို့ကို တည်ကြ၏။ သူတို့၏ နိုင်ငံသည် မက္ကဆီကိုကွေ့မှ အတွင်းပိုင်းရှိ တောင်တန်းများ အထိ၊ တောင်ဘက်တွင် ဂွာတီမားလပြည်ဟု ယခုခေါ်သော ပြည်အထိ ကျယ်ဝန်း၏၊၊
ထိုမာယာလူမျိုးက ဂွာတီမားလမြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ကျောက်တုံးများဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည့် မြို့ကြီးများကို ခရစ် ၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကပင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ် မစ်ဆာ
အီလက်ထရွန်းနစ် မစ်ဆာ ဆိုသည်မှာ နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော လျှပ်စစ် သို့မဟုတ် အီလက်ထရွန်းနစ် ဆစ်ဂနယ်များကို အထွက် ဆစ်ဂနယ် တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခု အဖြစ် ပေါင်းစပ်ပေးသော ကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မစ်ဆာ ဆိုသော အသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုသော ပတ်လမ်းများတွင် အပေါင်း မစ်ဆာ နှင့် အမြှောက် မစ်ဆာ ဟူသော အခြေခံ ပတ်လမ်း နှစ်မျိုး ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အလွန် ကွဲပြားခြားနားသော ပတ်လမ်းများဖြစ်သည်။
ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးများနည်းတူပင် နေကို လှည့်ပတ်၍နေကြသည်။ နေကို လှည့်ပတ်ရာ၌ ၃ နှစ်မှ ၁ဝ နှစ်အထိ အချိန်ကြာ၏။ ဂြိုဟ်ကလေးတို့သွားရာလမ်းကြောင်း များသည် ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်များ ဖြစ်ကြသည်။ လမ်းကြောင်း၏ အစွန်းတစ်ဖက်သည် အခြားအစွန်းထက် နေနှင့် များစွာ ပိုမိုနီးကပ်လျက် ရှိသည်။ အီးရော့ခေါ် ဂြိုဟ်ကလေးသည် ၂၇ နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်ကျ ကမ္ဘာနှင့် မိုင် ၁၃၈ဝဝဝဝဝ ကွာဝေးသောနေရာသို့ ရောက် လာတတ်သည်။ ထိုဂြိုဟ်ကလေး ရွေ့ရှားနေပုံကိုကြည့်၍ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့သည် ကမ္ဘာမှ နေ၏အကွာအဝေးကို အကောင်းဆုံးနည်းဖြင့် တွက်ချက်ယူနိုင်ကြသည်။ ထိုဂြိုဟ် ကလေးကို ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ဘာလင်မြို့မှ ဗစ်ဆိုသူ နက္ခတ္တ ဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အီးရော့သည် ကျွနုပ်တို့ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကဲ့သို့ အလုံးပုံမဟုတ်ဘဲ ကျောက်တုံး ကျောက်ခဲကြီးကဲ့သို့ ပုံပန်းမပြေပြစ်သည့် အစိုင်အခဲကြီးဖြစ် ကြောင်းကို ထူးဆန်းစွာ တွေ့ရလေသည်။ ဤအချက်ကို ထောက်သဖြင့် အခြားဂြိုဟ်ကလေးများလည်း ဤအတိုင်း ဖြစ်နိုင်စရာရှိသည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ယူဆကြသည်။
မာလုကျပုတ္တသုတ်
-မလျက်အပ်၊ မလျက်ဘူး၊ လျက်ဆဲမဟုတ်၊ လျက်ရလို၏ဟု နှလုံးသွင်းမှု မရှိသော (ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့်) သိအပ်ကုန်သော အရသာ ရသာရုံ။
ထိုအခါ မာလုကျပုတ္တသည် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူအပ်သော အကျဉ်းချုပ် ဒေသနာကို အကျယ်အားဖြင့် မိမိသဘောပေါက် နားလည်ပုံကို ရှင်းလင်းလျှောက်ထားပါသည်။
အရှင်မာလုကျပုတ္တသည် ဘုရားရှင်ထံတော်မှ ဖယ်ခွာပြီး တရားအားထုတ်ရာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ကင်ညာနိုင်ငံ
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ အတွက် ရည်ရွယ်ထားသော စားကျက် မြောက်မြားစွာ ရှိပြီး အပြာရောင် ဝိုင်းဘိစ် သတ္တဝါများ နှင့် အခြား ဘိုဗစ်(ကျွဲနွားနှင့် မျိုးနွယ်တူ) သတ္တဝါများ နှစ်စဉ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းရာတွင် ပါဝင်နေကြဖြစ်သော မာဆိုင်းမာရာကဲ့သို့သော ဒေသများ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ဝိုင်းဘိစ် ကောင်ရေ ၂၅၀,၀၀၀ ကျော် ခြောက်သွေ့သော ရာသီတွင် အစာရှိရာ နေရာကို ခက်ခဲကြမ်းတမ်း ရှည်လျားစွာ ပြောင်းရွှေ့ရင်း သေဆုံးကြသည်။
ကင်ညာသည် ကမ္ဘာ့ သဘာဝ အံ့ဖွယ်တစ်ခု ဖြစ်သော ဝိုင်းဘိစ် သတ္တဝါများ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း ဖြစ်ပွားရာ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၁.၅ သန်းမျှသော ထိုသတ္တဝါများသည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မိုင် ၁၈၀၀ ကျော်မျှ ကွာဝေးသော တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ ဆရင်ဂတီ မှ မာဆိုင်းမာရာ အထိ ရေနှင့်အစာ ရှာဖွေရန် ပုံမှန် လက်ယာရစ် ရွှေ့ပြောင်းလေ့ ရှိကြသည်။
ကျောက်ခေတ်သစ်
ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် ယနေ့ခေတ် ကင်ညာနိုင်ငံမှ နိုင်လိုတစ် စကားပြောသူများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်သော နိုင်လိုတစ် စကားပြော ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးမွေးမြူသူများ ယနေ့ခေတ် တောင်ဆူဒန် နေရာမှ ကင်ညာနေရာသို့ စတင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။  ကင်ညာနိုင်ငံရှိ နိုင်လိုတစ် စကားပြောသော လူမျိုးစုများတွင် ဆမ်ဘူရူလူမျိုး၊ လူးအိုလူမျိုး၊ တာကာနာလူမျိုး၊ မာဆိုင်းလူမျိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ အေဒီ ပထမ ထောင်စုနှစ် အတွင်း ဘန်တူစကားပြောသော လယ်သမားများ ဒေသတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ ဘန်တူများသည် ယနေ့ခေတ် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း နှင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ဒေသများ ဖြစ်သော ဘီနူးမြစ် တလျှောက်ရှိ အနောက် အာဖရိက ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ဘန်တူတို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီးနောက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးတွင် တိုးတက်မှုများနှင့် သံထည်လုပ်ငန်းများကို ဒေသအတွင်းသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ ကင်ညာတွင် ရှိသော ဘန်တူလူမျိုးများတွင် ကီကူရူးလူမျိုး၊ လူယာ လူမျိုး၊ ကမ်ဘာလူမျိုး၊ ကီဆီးလူမျိုး၊ မီရူးလူမျိုး၊ အမ်ဘိုလူမျိုး၊ အမ်ဘီရီးလူမျိုး၊ ဝါဒါဝီဒါ-ဝါတူဝီတာလူမျိုး၊ ဝါပိုကိုမိုလူမျိုး နှင့် မီဂျီကန်ဒါ လူမျိုး တို့လည်း ပါဝင်သည်။
ဂရိတ်လိတ်ဒေသတွင် ၁၅ ရာစု အထိ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်သွားသော ဆီရီကွာလူမျိုး များမှာလည်း ယခင်က ထင်ရှားသည်။
ဆွာဟီလီ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး (၁ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ)
အာရေဗျ တောင်ပိုင်းမှ အာရပ်တို့သည် ကမ်းရိုးတန်းတွင် နေထိုင်သော ဘန်တူလူမျိုး တို့ကြားတွင် ဝင်ရောက်အခြေချကြပြီး မွမ်ဘာဆာ၊ မာလင်ဒီ နှင့် ဇမ်ဇီဘာ တို့အပါအဝင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သည့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့ကြသည်။ အာရပ်မှ ရွေ့ပြောင်းလာသူတို့က အစ္စလာမ် ဘာသာကိုလည်း ထိုဒေသနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ယဉ်ကျေးမှုများ ရောနှောခြင်းကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒေသခံ ဘန်တူတို့၏ ဆွာဟီလီ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာစကားတို့တွင် အာရပ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှု သိသာစွာ ရှိနေကြောင်း တွေ့ရသည်။
ကီလ်ဝါ ဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေသည် သည် ကီလ်ဝါဟု ခေါ်သော ယနေ့ခေတ် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ နေရာတွင် အခြေပြု အုပ်စိုးခဲ့သော ဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေ ဖြစ်သည်။ ထိုအုပ်ချုပ်မှု ၏အာဏာ အမြင့်မားဆုံး အချိန်တွင် ဩဇာအာဏာမှာ ကင်ညာအပါအဝင် ဆွာဟီလီ ကမ်းရိုးတန်း တစ်ခုလုံးကို ဖြန့်ကျက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေကို ၁၀ ရာစုတွင် အီရန်တောင်ပိုင်း ရှီရဇ် ဒေသမှ ပါရှား ဆူလတန် တစ်ဦး ဖြ်စသော အလီ အစ်ဘ် အယ်လ် ဟာဆန် ရှီရာဇီ က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ဆက်ခံသည့် ဆူလတန်များသည် သန္တာကျောက်ဖြင့် ဗလီများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ကြေးပြားများကိုလည်း စတင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ဆွာဟီလီ ဘာသာစကား၊ အာရပ်ဘာသာ စကားပါဝင်သော ဘန်တူ ဘာသာစကား၊ ပါရှား ဘာသာစကားနှင့် အခြား အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတောင်ပိုင်းမှ အငှားသုံးသော စကားလုံးများဖြင့် ခြားနားသော လူမျိုးတို့ အခြား ကုန်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားတစ်ခု ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဆွာဟီလီ ဘာသာစကားတွင်လည်း ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ ငှားသုံးသော စကားလုံးများ ရှိသည်။
လွတ်လပ်သော ကင်ညာနိုင်ငံ (၁၉၆၃)
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့မှ ဥပဒေပြု ကောင်စီသို့ တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်သော ပထမဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့က အစွန်းမရောက်သော ဒေသခံ ပြိုင်ဖက်တို့ကို အာဏာလွှဲပေးရန် မျှော်လင့်ထားခဲ့သောလည်း ကင်ညာ အာဖရိက အမျိုးသား တပ်ပေါင်းစုမှ ဂျိုမို ကင်ညတ်တာက ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက် ကင်ညာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး မရမီ အချိန်ကလေးတွင် အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့တွင်ပင် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ရွေးကောက်ပွဲများ
ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲမှာ လွတ်လပ်ပြီး ယေဘူယျအားဖြင့် တရားမျှတသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထိုရွေးကောက်ပွဲမှ သိသာသော ပြောင်းလဲမှု များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲမှ ကောက်နှုတ် တင်ပြရလျှင်-
တရုတ်တို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှင့် ကုန်သွယ်ရေး
၂၀၁၃ ခုနှစ် သမ္မတ ကင်ယတ်တာ ဘေဂျင်းမြို့သို့ အလည်အပတ်သွားရောက်ချိန် ကင်ညာနိုင်ငံရှိ တရုတ်သံအမတ် လျူဂွမ်ယွမ်၏ ကင်ညာနိုင်ငံ ကက်ပီတယ် အက်ဖ်အမ် ရေဒီယို ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အဆိုအရ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထိ ကင်ညာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှာ ၄၇၄ မီလီယံ ဒေါ်လာရှိပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အများဆုံးသော နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး ကူးလူးဆက်ဆံမှုမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၈၄ ဘီလီယံ အထိ ရှိသည်။ ထိုသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ချိန်တွင် သမ္မတရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သမ္မတ ကင်ယတ်တာ နှင့်အတူ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် ၆၀ ဦးတို့ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း မွမ်ဘာဆာ ဆိပ်ကမ်းမှ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ယူဂန်ဒါး သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသည့် ရထားလမ်းဖောက်ရန် အစီအစဉ်နှင့် ဒေါ်လာ ၁.၈ ဘီလီယံ တန်သော ဆည် ဆောက်ရန်အတွက် တရုတ်တို့ထံမှ ထောက်ပံ့ကူညီမှု ရရန် မျှော်လင့်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ ဩစတြေးလျ ဘေ့စ်အရင်းအမြစ် ကုမ္ပဏီ၏ ကုမ္ပဏီခွဲ ဖြစ်သော ဘေ့စ် တိုက်တေနီယမ် ကုမ္ပဏီမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံး တင်ပို့မှု အဖြစ်  အီလ်မန်နိုက် (ilmenite)  ၂၅,၀၀၀ တန်ကို ကင်ညာ ကမ်းရိုးတန်းမြို့ ကီလ်ဖီကီမှ တဆင့် တင်ပို့ခဲ့ပြီး ထိုတင်ပို့မှုမှ ကင်ညာနိုင်ငံ အတွက် ကင်ညာသျှီလင် ၁၅ ဘီလီယံ မှ ၂၀ ဘီလံယံ အထိ ဝင်ငွေ ရမည်ဟု မျှော်မှန်းရသည်။
ရေနံရှာဖွေခြင်း
ကင်ညာနိုင်ငံ တာကာနာ ကောင်တီတွင် ရေနံများ ရှိသည်ဟု အခို်ငအမာ သက်သေရှိသည်။ သမ္မတ မွိုင် ကီဘာကီက ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် အင်ဂလို-အိုင်းရစ်ရှ် ကုမ္ပဏီ ရေနံ ရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သော တာလိုး ရေနံကုမ္ပဏီက ရေနံများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍မူ ၃ နှစ်ခန့် လေ့လာပြီးမှ အတည်ပြုရမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
ပညာရေး
ပေါင်းစပ် ဝင်ခွင့် စိစစ်ရေး အဖွဲ့မှာ အစိုးရ တက္ကသိုလ်များသို့ တက်ရောက်မည့် ကျောင်းသားများကို ရွေးချယ်ရန် ဖြစ်သည်။ အစိုးရ ကျောင်းများ အပြင် နိုင်ငံ အတွင်း ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းပေါင်းများစွာ ရှိပြီး အများစုမှာ မြို့ပြတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ နိုင်ငံတကာကျောင်း အချို့လည်း ရှိပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ ပြည်ပမှ ပညာရေး စနစ် အမျိုးမျိုးတို့ကို သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။
ဟင်းလျာများ
ကင်ညာသားတို့သည် တစ်ရက်လျှင် သုံးနပ် စားကြပြီး မနက်ခင်းတွင် မနက်စာ၊ နေ့ခင်းတွင် နေ့လယ်စာနှင့် ညဘက်တွင် ညစာတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအတွင်းတွင် မနက် ၁၀ နာရီ လက်ဖက်ရည်ချိန် နှင့် ညနေ ၄ နာရီ လက်ဖက်ရည်ချိန် တို့လည်း ရှိသည်။ နံနက်စာတွင် လက်ဖက်ရည် သို့မဟုတ် ယာဂုနှင့် ပေါင်မုန့်၊ ချာပါတီ၊ မာဟာမရီ၊ အာလူးပြုတ် သို့မဟုတ် ကန်စွန်းဥပြုတ် တို့ကို စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ နေ့လယ်စာနှင့် ညစာ အတွက်မူ လူ အများစုမှာ အူဂါလီ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ နို့ချဉ်၊ အသား၊ ငါး သို့မဟုတ် အခြားသော ပြုတ်ချက်စာများ ကို စားသုံးကြသည်။
အကီရာ ကူရိုဆာဝါ
၁၉၅၀ ဩဂုတ်လတွင် တိုကျို၌ပြသခဲ့သော ရာရှိုမွန် ဇာတ်ကားသည် ၁၉၅၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ရက်နေ့တွင် ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်မှ ရွှေခြင်္သေ့ဆုကို အံ့အားသင့်ဖွယ် ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး ထိုဇာတ်ကားကို မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတို့တွင် တောက်လျှောက်ဖြန့်ချိခဲ့ရသည်။ ထိုဇာတ်ကား၏ ဝေဖန်ရေးအရအပြင် ငွေကြေးအရပါအောင်မြင်မှုသည် အနောက်တိုင်းမှ ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်အား ဂျပန်ရုပ်ရှင်လောက၏ ထုတ်ကုန်များအပေါ် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စိတ်ဝင်စားလာစေသည့်အပြင် ဂျပန်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူများကို နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုမှုများ စတင်ရရှိလာစေသည်။ ၁၉၅၀မှ ၁၉၆၀နှစ်စအကြားတွင် ကူရိုဆာဝါသည် တစ်နှစ်လျင် ရုပ်ရှင်တစ်ကားသာ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှ အထူးအသိအမှတ်ပြုခံရသောကားများမှာ "အီကီရူ" (၁၉၅၂)၊ "ဆာမူရိုင်း ခုနှစ်ယောက်" (၁၉၅၄)နှင့် "ယိုဂျင်ဘို" (၁၉၆၁)တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ နှစ်လည်မှစ၍ သူသည် ထုတ်လုပ်နှုန်းနှေးလာသော်လည်း နှောင်းပိုင်းလက်ရာများ (အထူးသဖြင့် သူ၏ နောက်ဆုံး အကောင်းဆုံးဖန်တီးမှုများဖြစ်သည့် "ကာဂီမူရှာ" (၁၉၈၀)နှင့် "ရန်" (၁၉၈၅))တို့သည် ဆုများဆွတ်ခူးခဲ့သေးသည်။''
အလုပ်သင် ဒါရိုက်တာဘဝ (၁၉၃၅–၄၁)
၁၉၃၅ တွင် ရုပ်ရှင်စတူဒီယိုအသစ်ဖြစ်သော Photo Chemical Laboratories (P.C.L ဟုလူသိများပြီး နောက်ပိုင်းတွင် တိုဟိုစတူဒီယိုဖြစ်သွား)သည် လက်ထောက်ဒါရိုက်တာရာထူးအတွက် ကြေညာခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်လောက၌ အသက်မွေးရန် အရိပ်အယောင်ပင်မပြခဲ့သော အကီရာသည် အလုပ်ဝင်လျောက်ခဲ့သည်။ အလုက်လျှောက်သူများကို ဂျပန်ရုပ်ရှင်များတွင် အခြေခံလိုအပ်ချက်များနှင့် ၎င်းတို့ကိုမည်သို့မည်ပုံ ကျော်ဖြတ်မည်ကို အက်ဆေးတစ်ပုဒ်ရေးခိုင်းရာ ကူရိုဆာဝါ၏ အတွန့်တက်ချက်တစ်ဝက်အမြင်ပါသော အက်ဆေးမှာ အကယ်၍ လိုအပ်ချက်များသည် အခြေခံဟုဆိုလျင် ၎င်းတို့ကို ပြင်ရန်မရှိပေဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကူရိုဆာဝါ၏အက်ဆေးကြောင့် လူတွေ့စာမေးပွဲအခေါ်ခံရပြီး မေးသူများတွင် တစ်ဦးအပါဖြစ်သည့် ဒါရိုက်တာ ကာဂျီရို ယာမာမိုတိုက သဘောကျပြီး ကုမ္ပဏီအား ကူရိုဆာဝါကိုငှားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ အသက် ၂၅နှစ်အရွယ် ကူရိုဆာဝါသည် P.C.L သို့ ၁၉၃၆ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်အလုပ်ဝင်သည်။
စစ်အတွင်းရုပ်ရှင်များနှင့် အိမ်ထောင်သည်ဘဝ(၁၉၄၂–၄၄)
ရိုက်ကူးနေစဉ်တွင် အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည့် မင်းသမီး ယိုကို ယာဂူချီကို လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက ခေါင်းဆောင်တင်၍ သူတို့၏ အခက်အခဲများ၊ လိုအပ်ချက်များကို ဒါရိုက်တာထံတင်ပြစေသည်။ သူမနှင့် ကူရိုဆာဝါမှာ ဓမ္မာသောက၊ ရှားစေးနှင့်မျက်စောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍ ဤသို့ မကြာခဏငြင်းခုံကြရာက ပိုမိုနီးစပ်လာသည်။ ၁၉၄၅ခု မေလ ၂၁ ရက် ယာဂူချီကိုယ်ဝန်နှစ်လရှိချိန်တွင် သူတို့နှစ်ဦးလက်ထပ်သည်။ သူမသည် မင်းသမီးအဖြစ်ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူမကွယ်လွန်သည့် ၁၉၈၅ ခုထိ လင်မယားပျော်ရွှင်စွာ အတူနေထိုင်ကြသည်။ သားသမီးနှစ်ဦးထွန်းကားရာ ၁၉၄၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀တွင် သား ဟီဆာအိုကိုဖွားမြင်သည်။ သူသည် သူ့အဖေ၏နောက်ပိုင်းအလုပ်များတွင် ထုတ်လုပ်သူလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ဧပြီ ၂၉တွင် သမီး ကာဇူကို ကိုဖွားမြင်သည်။ သူမမှာ အဝတ်အစား ဒီဇိုင်နာဖြစ်လာသည်။
နိုင်ငံတကာကအသိအမှတ်ပြုခြင်း (၁၉၅၀–၅၈)
၁၉၅၀ ဂျူလိုင်လ ၇ ရက်တွင် "ရာရှိုမွန်"ကို စရိုက်သည်။ ဩဂုတ် ၂၅ တွင် တိုကျို တော်ဝင်ရုံတွင် ရုံတင်သည်။ ထိုနေ့မှာပင် နိုင်ငံအနှံ့တပြိုင်နက်ဖြန့်ချိသည်။ ဝေဖန်ရေးအရအောင်မြင်သော်လည်း ဝင်ငွေသိပ်မကောင်းခဲ့ပေ။
မထုတ်လုပ်မှီ သုံးလကြိုတင်ပြင်ဆင်၍ တစ်လခန့် လေ့ကျင့်ဇာတ်တိုက်သည်။ တစ်နှစ်နီးပါးလောက်အတွင်း ၁၄၈ရက်ခွဲ၍ အချိန်ယူကာ ရိုက်ကူးသည်။ ငွေရေးကြေးရေးပြဿနာအပြင် ကူရိုဆာဝါ့ကျန်းမာရေးအခြေအနေမကောင်းသည်နှင့်လည်း ကြုံရသည်။ နောက်ဆုံးတွင်တော့ ဤရုပ်ရှင်ကို မူလရုံတင်မည့်ရက်ထက် နှစ်ဝက်ခန့်နောက်ကျပြီး ၁၉၅၄ ဧပြီတွင် ရုံတင်နိုင်ခဲ့သည်။ မူလရည်မှန်းထားသော ကုန်ကျစရိတ်ထက် သုံးဆပိုမို၍ ကုန်ကျခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က ဂျပန်တွင် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် အများဆုံးရုပ်ရှင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤရုပ်ရှင်သည် ပေါက်သွားခဲ့သည်။ ကုန်ကျသမျှ ချက်ချင်းပြန်ရသည်ထိ ဝင်ငွေကောင်းခဲ့သည်။ အချိန်နှင့်အမျှ ရုံတင်ပြသရာကအပြင် မတည်းဖြတ်ထားသောမူကို အိမ်ကြည့်ဗီဒီယိုအဖြစ်ပါ ဖြန့်ချိခဲ့၍ ဤရုပ်ရှင်အပေါ် လူကြိုက်နှုန်းမြင့်မားလာခဲ့သည်။ အချို့က သမိုင်းတလျောက် အကောင်းဆုံး ဂျပန်ရုပ်ရှင်ဟူ၍ပင် ဆိုကြသည်။ ၁၉၇၉ တွင် ဂျပန်ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးဆရာများကလည်း သမိုင်းတလျောက် အကောင်းဆုံးဂျပန်ရုပ်ရှင်အဖြစ် မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၄ တွင် ပစိဖိတ်၌ နျူကလိယားစမ်းသပ်မှုများကြောင့် ဂျပန်တွင် ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တိကြွ မိုးများရွာသည်။ ဤသို့ စိုးရိမ်ဖွယ်အခြေအနေတွင် ကူရိုဆာဝါ၏ နောက်ရုပ်ရှင် "အကြောက်တရားဖြင့် ငါနေရတယ်" (ဝါ) သက်ရှိတစ်ခု၏ မှတ်တမ်း အတွက် စိတ်ကူးရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ပြီးခဲ့သောရုပ်ရှင်ထက် အဆင်ပြေချောမွေ့ခဲ့သော်လည်း ရိုက်ကူးမှုပြီးရန် ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် ကူရိုဆာဝါ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူ၊ နောက်ခံဂီတဖန်တီးသူ၊ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဖူမီယို ဟာယာဆာကာကွယ်လွန်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုရုပ်ရှင်အတွက် နောက်ခံတေးဂီတကို ဟာယာဆာကာ၏ တပည့်ဖြစ်သူ မာဆာရူ ဆေတိုက အဆုံးသတ်ပေးရသည်။ ဆေတိုသည် ကူရိုဆာဝါနှင့် နောက်ထပ် ရုပ်ရှင် ၈ကား လက်တွဲခဲ့သည်။ ဤရုပ်ရှင်ကို ၁၉၅၅ နိုဝင်ဘာတွင် ရုံတင်သည်။
ကူရိုဆာဝါ၏ ပရောဂျက်အသစ်ဖြစ်သော "သွေးပုလ္လင်"ရုပ်ရှင်သည် ဝီလီယံ ရှိတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်ဖြစ်သော "မက္ကဘတ်"ကို ဝေဝေဆာဆာမှီငြမ်းပြုထားပြီး "ဆာမူရိုင်း ခုနှစ်ယောက်"ကားကဲ့သို့ပင် ဆန်ဂိုကူးခေတ်တွင် ဇာတ်အိမ်တည်ထားသည်။ ၁၉၅၆ တွင်ရိုက်ကူး၍ ၁၉၅၇ ဇန်နဝါရီတွင် ရုံတင်သည်။
ကုမ္ပဏီတစ်ခု မွေးဖွားခြင်းနှင့် ခေတ်တစ်ခုကုန်ဆုံးခြင်း (၁၉၅၉–၆၅)
''မှုတ်ဆိတ်နီ"သည် ကူရိုဆာဝါ့အနုပညာသည်ဘဝ၏ အလယ်မှတ်တစ်ခုကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်လောကတွင် အစောပိုင်း ၂၉နှစ်၌ (လက်ထောက်ဒါရိုက်တာအဖြစ် ငါးနှစ်ပါ ပါသည်။) သူသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၂၃ကား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ကျန်သည့် ၂၈ နှစ်တွင်မူ၊ များပြားရှုပ်ထွေးသော အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ခုနှစ်ကားသာရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့သည်။ "မှုတ်ဆိတ်နီ"သည် မီဖူနီ နောက်ဆုံးသရုပ်ဆောင်သော သူ၏ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင် ယု ဖူဂျီကီက ကူရိုဆာဝါ၏နှလုံးသားကို မီဖူနီက သရုပ်ဆောင်ပုံဖော်သည်ဟုဆိုသည်။ ဒေါ်နယ်ရစ်ချီက သူတို့နှစ်ဦးအကြား အပြန်အလှန် အပေးအယူတည့်မှုသည် ပြိုင်ဘက်ကင်းသော နားလည်မှုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
ခက်ခဲသော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု (၁၉၆၉–၇၇)
ပထမဆုံးရုပ်ရှင်အဖြစ် ရှီဂိုရီ ယာမာမိုတို၏ဖန်တီးမှုတစ်ခုအပေါ်မှီငြမ်း၍ "ဒိုဒေဆုကာဒန်"ကို ရိုက်ကူးရန်ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်ကို ကိုးပါတ်အတွင်း အမြန်ရိုက်ကာ ကူရိုဆာဝါသည် သူ့အနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ကုန်ကျစရိတ်အကန့်အသတ်အတွင်းတွင် မြန်မြန်ဆန်ဆန်နှင့် အကျိုးရှိရှိရိုက်ကူးနိုင်စွမ်းရှိသေးကြောင်း သက်သေပြရန်ကြိုးစားသည်။ ဤရုပ်ရှင်ကို ဂျပန်တွင် ၁၉၇၀ အောက်တိုဘာလတွင် ဖြန့်ချိသည်။ ဝေဖန်ရေးအရ အတန်အသင့်သာ ချီးကျူးခံရသော်လည်း ပရိသတ်များအနေဖြင့် ယခင်လက်ရာများနှင့် မတူထူးခြားမှုကို ကြည့်ရှုရလေသည်။ ရုပ်ရှင်မှာ အရှုံးပေါ်ခဲ့ပြီး သူတို့ထုတ်လုပ်ရေးမှာလည်း ရေစုန်မျှောရပြန်သည်။
မော်ကွန်းတွင်မည့် ရုပ်ရှင်နှစ်ကား (၁၉၇၈–၈၆)
"ကာဂီမူရှာ"နှင့် "ရန်"နှစ်ကားလုံးကို ကူရိုဆာဝါ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
သမီးတော်ဝန်
သမီးတော်သုံးပါးဝန် ဦးရန်အောင်
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးအရာနှင့် အမှုထမ်းခဲ့သူ ဦးရန်အောင်မှာ ယခင်က သမီးတော်သုံးပါးဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ဖူး၏။ တောင်တွင်းကြီး မင်းသမီး ပုဂံမင်းသမီးနှင့် ရွှေတောင်မင်းသမီးတို့အတွက် ဦးရန်အောင်အား နေမျိုးရာဇသူဘွဲ့ဖြင့် ဝန်ခန့်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးရန်အောင်ကို သမီးတော် သုံးပါးဝန်ဖြစ်သဖြင့် သုံးပါးဝန်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ နောင်ဝန်ကြီးဖြစ်လာသော် မင်းသုံးပါဝန်ကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့ပြန်၏။ သတိုးမင်းကြီး မင်းမဟာဘွဲ့ခံ သုံးပါးဝန်ကြီး ဦးရန်အောင်သည် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲကာလအတွင်း ရန်ကုန်စစ်မျက်နှာ၌ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ကမာရွတ်ခံတပ်တိုက်ပွဲတွ၍ ကျဆုံးခဲ့သည်။
ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်
ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်
ထိုမီးတောင်၏ အောက်ခြေအဝန်းမှာ မိုင် ၃ဝ ခန့်ရှိ၍၊ ကမ်ပါနီးယားလွင်ပြင်တွင် ထီးတည်းတည်ရှိ နေ၏။ အမြင့်မှာ မီးတောင်ပေါက်ကွဲပြီးတိုင်း ပြောင်းလဲသွားတတ်၏။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၄၂၇၅ ပေ မြင့်ရာမှ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ပေါက်ကွဲ ပြီးသောအခါ ၃၆၆၈ ပေသာ မြင့်တော့သည်။ ယခုမူ ၃၈၅၈ ပေ မြင့်သည်။ ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်တွင် တောင်ထွတ် ၂ ခု ရှိ၏။ ယခု မီးခိုးများ တလူလူ ထွက်လျက်ရှိသော ဗီဆူးဗီးယပ် တောင်ထွတ်ကို ဆုန်မာခေါ် တောင်ထွတ်ဟောင်းက ဝိုင်းခြမ်းသဏ္ဌာန် ရံလျက်ရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းမှ တောင်ထွတ် သည် ပန်းကန်လုံးသဏ္ဌာန် ခွက်ဝင်နေ၍ အစဉ်လိုလိုပင် မီးခိုးများ၊ ပြာများတလူလူလွင့်ထွက်နေပြီးလျှင်၊ တစ်ခါတစ်ရံ ချော်ရည်များလည်း စီးကျနေလေသည်။
ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်သည် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပေါက်ကွဲ ခဲ့ဘူး၏။ အေဒီ ၇၉ ခုနှစ်မတိုင်မီက ယင်းကို မီးတောင်ဟု လူတို့မသိကြချေ။ အေဒီ ၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၆ နှစ်လုံးလုံး ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ငလျင်လှုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၇၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီးတောင်အကြီးအကျယ် ပေါက်ကွဲ ခဲ့ရာ၊ ဟာကျူလေနီယမ်၊ ပွန်ပီယိုင်နှင့် စတာဗီယေးမြို့တို့သည် ပြာနှင့် ချော်များအောက်တွင် နစ်မြုပ် ပျက်စီးကြကုန်၏။ ထိုစဉ်က အဖြစ်အပျက်များကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့တစ်ဦး ဖြစ်သူ ရောမလူမျိုး စာရေးဆရာ ပလင်နီ (အငယ်)က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သဖြင့် ယခုလူတို့ သိရပေသည်။ ၄၇၂ ခုနှစ်တွင် မီးတောင်ဝမှ ပြာများ အကြီးအကျယ် လွင့်တက်ပြန်ရာ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တိုင်အောင်ပင် ပြားများ ရောက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၁၆၃၁ ခုနှစ်တွင် ချော်ရည်များ နှင့် ရေပူများသည် တောင်ခြေရင်းသို့ စီးဆင်းကျလာသဖြင့် ထိုနေရာတစ်ဝိုက်ရှိ ရွာများမှ လူပေါင်း ၁၈ဝဝဝ ခန့် သေကြေ ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ ၁၇၉၄ ခုနှစ်၊ ၁၈၂၂ ခုနှစ်၊ ၁၈၅၅ ခုနှစ်၊ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်၊ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်၊ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်များတွင်လည်း မီးတောင်ပေါက်ကွဲ ခဲ့ရာ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် အသေအကြေအပျက်အစီး အများဆုံး ဖြစ်၏။ ထိုစဉ်က ရွာနှင့်မြို့ပေါင်းများစွာ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပေါက်ကွဲစဉ်ကမူ၊မဟာမိတ်တပ်သား များက အနီးအနား မြို့ရွာများမှ လူများကို ဘေးကင်းရာသို့ ရွေ့ပြောင်းပေးကြသဖြင့် အသေအပျောက် သက်သာသည်။ ဆန်စီဗက်စတီယေးနိရွာ တစ်ရွာသာ ပျက်စီးသွားခဲ့၏။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ထိုမီးတောင်ကြီး ပေါက်ကွဲပုံကို သေချာစွာ လေ့လာစူးစမ်းကြည့်ရန် ၁၈၄၄ ခုနှစ်ကစ၍ ထို တောင်စောင်းတွင် မျှော်စင်တစ်ခု ဆောက်၍ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း နေထိုင်လေ့လာခဲ့ကြသည်။ အချို့သော လေ့လာသူများသည် မီးတောင်ကြီး ပေါက်ကွဲစဉ်၌ပင် သေချာစွာ လေ့လာစူးစမ်းရန် စောင့်ကြည့်နေကြသဖြင့် ယင်းတို့အနက် အသက်ဆုံးရသူများ လည်း ရှိ၍၊ မီးတောင်မှ ထွက်သော အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့များ သင့်ကာ အသက်တိုကြသူများလည်း ရှိလေသည်။ ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်သည် အစဉ်သဖြင့် အခိုးအငွေ့များ ထွက်ကာ လှုပ်ရှားနေသော်လည်း ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် မပေါက်ကွဲ မီအထိ လာရောက်၍ ကြည့်ရှုသူပေါင်း နှစ်စဉ်ထောင်သောင်း မက ရှိသည်။ နေပယ်မြို့မှ တောင်ခြေအထိ လျှပ်စစ်ရထား လမ်း ရှိ၍၊ ထိုနေရာမှ တစ်ဆင့် ကြိုးရထားလမ်းတစ်ခုသည် မီးတောင်ထိပ်မှ ပေ ၄၅ဝ ခန့်အကွာအထိ ရောက်လေသည်။ ရဲရဲနီနေသော ချော်ရည်များ စီးထွက်နေသည်ကို ကောင်းစွာ မြင်ကြရလေသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၌ မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာတွင် ယင်းကြိုးရထားလမ်း ပျက်စီးသွားသည်။
ကာချင်း
`တမောင်း တမောင်း၊ တို့တမောင်းသည်၊ တမောင်းတကောင်းသားလော၊ တကောင်းတကောင်း´
စူရာဟ်ဖာသိဟ
အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်
It is You we worship and You we ask for help.
မြန်မာဘာသာပြန်
ချီးမွမ်းထောမနာခြင်း ဟူဟူသမျှသည် စကြဝဠာ အပေါင်းတို့ကို (မဖြစ်ပေါ်မီကစ၍ ပြည့်စုံပြီးစီးသည့်တိုင်အောင် အဆင့်ဆင့်) ပြုစု ပျိုးထောင်တော်မူသော အလ္လာဟ်အရှင်မြတ် အဖို့သာတည်း။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုရ်အာန်၏စူရာဟ်များ ကဏ္ဍ:အစ္စလာမ်ဘာသာ
ဝေဗယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်
ဝေဗယ်, ဗိုလ်ချုပ်(ခရစ် ၁၈၈၃ -၁၉၅ဝ)
အားဘွဲ့ရဗြိတိသျှ ဗိုလ်ချုပ် အာခိဗော ပါစီဗယ် ဝေဗယ် (Archibald Percival Wavell) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုရင်ခံချုပ် ဟောင်း တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၊ အက်ဆက်နယ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ဝင်ချက်စတာကောလိပ် ကျောင်းနှင့် ဆင်းဒဟတ် စစ်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ပြီးနောက် ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်၌ စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ တောင်အာဖရိကတိုက် တွင် ဖြစ်ပွားသော ဗိုးဝါးစစ်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယအနောက်မြောက် နယ်ခြားဒေသ၌လည်းကောင်း စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဝေဗယ်သည် ပြင်သစ်စစ်မြေပြင်တွင် အမှုထမ်းစဉ် ဒဏ်ရာရရှိ၍ မျက်လုံးတစ်ဖက်ကွယ်သည်။ ထို့နောက် ကော် ကေးဆပ်နယ်ရှိ ရုရှစစ်တပ်တွင် ဗြိတိသျှစစ်ဖက်သံအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက် ရသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၂ဝပြည့်နှစ်အထိ အီဂျစ်ချီ ဗြိတိသျှတပ် ပေါင်းစု စစ်ဦးစီးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၃၇-၁၉၃၈ ခုနှစ်အတွင်း ပယ်လက်စတိုင်၌ အာရပ်တော်လှန်းရေး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဝေဗယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်၍ ဗြိတိသျှတပ်များကို ကွပ်ကဲ စေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားခါနီးဖြစ်သော ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ တွင် ကိုင်ရိုမြို့ စစ်ဌာနချုပ်၌ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ဗြိတိသျှတပ်များ၏ တပ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးရာထူး သို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးလျှင် အီဂျစ်နိုင်ငံကို ထိပါးလာသော အီတာလျံ တပ်များကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်ဖြိုဖျက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ် ဝေဗယ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှတပ်ပေါင်းစု၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားသည်။ တစ်ဖန် ဂျပန်နှင့် စစ်ဖြစ်သောအခါ မြန်မာပြည်၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် နယ်သာလန် အရှေ့ အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဗြိတိသျှနှင့် ဒပ်ချတပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့နောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်လာ၍ မူလရာထူး၌ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။
ဝမ်ကုန်းလန်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်ကုန်းလန်းရွာ (Wankonelan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂၀ ဦး၊ မ ၃၆၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝန်းကျင်ဝန်
ဝန်းကျင်ဝန်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာကို တိကျသေချာစွာ မသိရှိရပေ။ နန်းတော်ဝန်းကျင် လုံခြုံရေးတာဝန်ယူရသူ ဖြစ်မည်ထင်ပါသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် နောင်ကာလက ဝန်းကျင်မြဲ ဟူသော ရာထူးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ဝန်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်လျက် ဝန်းကျင်ဝန်ဖြစ်လာဟန်ရှိ ပါသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်က နန်းတော်ဝန်းကျင်တွင် တာဝန်ကျ အမှုထမ်း ၂၁ ဦးအား ဝန်းကျင်မြဲက အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရရာ ဝန်းကျင်ဝန်ရာထူးမှာလည်း အလားတူ ဖြစ်ဟန်ရှိ၏။
ကြည်ဦး၊ ဒေါ်(စာရေးဆရာမ)
စာပေနယ်သို့ စတင် ရောက်ရှိခြင်း
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေသော အခါ မဂ္ဂဇင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အကြံပြု ဝေဖန်စာ ပြိုင်ပွဲ ပြုလုပ်ရာ၌ ဝေဖန်စာ ပေးပို့လျှင် ဆုရသဖြင့် အယ်ဒီတာချုပ် ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မောင်သုတ) က သူရေးသားသည့် 'တစ်ကျွန်းသို့' စာအုပ်နှင့် ငွေ နှစ်ဆယ့်ငါးကျပ်၊ ပတ်ကားငါးဆယ့်တစ် ဖောင်တိန် တစ်ချောင်း ချီးမြှင့်သည်။
ချင်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း
ချင်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် ချင်းပြည်နယ်တွင် အခြေပြုတည်ထားပြီး ချင်းပြည်နယ်ကိုယ်စားပြုအသင်းနှစ်သင်းမှ တစ်သင်းဖြစ်သည်။ ကျန်အသင်းမှာ GFA ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။
ကိုးလုံးရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကိုးလုံးရွာ (Koelong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ကျောက်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်စုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၉ ဦး၊ မ ၇၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ပဟာနသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ကော့ဂွန်းဂူ
ကျောက်စာနှင့် မင်စာများ
ဤကော့ဂွန်းဂူရှိ မွန်ကျောက်စာသည် ပရပထုံမွန်ကျောက်စာများကဲ့သို့ ရှေးမကျလှသော်လည်း ကျောက်စာအရေးအသားပုံစံအရ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်းသထုံပြည်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် အေဒီ (၁၀၅၇) ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာဖြစ်ဟန်တူသည်။ကျောက်စာပါ မွန်အရေးအသားသည် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး၏သားတော် ရာဇကုမာရ်မင်းသား ရေးထိုးခဲ့သော မြစေတီမွန်ကျောက်စာ အရေးအသားတို့နှင့်ပါ ဆင်တူသဖြင့် အေဒီ (၁၁) ရာစုက ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာဟူ၍သတ်မှတ်နိုင်ပေသည်။
သက္ကရာဇ်ပါရှိသော မင်စာများကို တင်ပြရလျှင် ''(၁) ၁၀၅၇ ဂိတုဖဝ်ရ၊ (၂) ဂိုန်၁၀စေဝက်တဲ၁၊ (၃)သော်ကိုပ် ပညာတိက္ခပ၊ (၄)... ရပ်သဗ္ဗညုတတဲ ၁၀၇ဖရေ၊ (၅) ဝ် ၁၁ ရာဇာဓိရာဇ် ၁၊ နိဗ္ဗာန် ၁၊ ၆ ပံင် ၁၂၀ဇိုန်ပိုန်...၊သက္ကရာဇ် (၁၀၅၇)၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော်(၁၀) ရက်၊ တနင်္ဂေနွနေ့တွင် (အသျှင်) ပညာတိက္ခကို အမှူးပြု၍ သဗ္ဗညုတ (၁၀၇) ဆူ၊ ဖာရေဝ် (၁၁) ဆူ၊ရာဇာဓိရာဇ် (၁) ဆူ၊ နိဗ္ဗာန် (၁) ဆူ ပေါင်း (၁၂၀) ဆူ... (အမျှပေးဝေပါ၏) ဟူသောမင်စာကိုလည်းကောင်း၊ သက္ကရာဇ် (၁၁၅၇)၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၉)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် မိစဟ်က ဘုရား (၂၀၆) ဆူအား လှူဒါန်းပြီး အမိအဖနှင့် ဆွေမျိုး (၇) ဆက်တို့အားအမျှဝေပါသည်'' ဟူသော မင်စာကိုလည်းကောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အမည်းရောင်အောက်ခံဆေးသားပေါ်၌ အဖြူရောင်မင်ဖြင့် ရေးသားထားသော စာကြောင်းရေ ၃ ကြောင်းပါမင်စာကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤမင်စာ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသော စာအရေးအသားမှာ အလွန်ရှေးကျလှသည်။ ဖော်ပြထားသော စာသားအဓိပ္ပာယ်ကိုယနေ့ထိတိုင်အောင် ပြည့်စုံစွာဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ မင်စာပါမူရင်းအရေးအသားကို ကူးယူတင်ပြရလျှင်အထက်ပါအတိုင်းတွေ့ရသည်။ ယခင်ပညာရှင်များ၏ လေ့လာသုံးသပ်ချက်အရ အေဒီ (၆) ရာစုတွင် ရေးထိုးခဲ့သော အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းရှိ ပလ္လဝနှင့် ကဒမ္ဗအက္ခရာအရေးအသားနှင့်တူသည့်အပြင် ၎င်းခေတ်ထိုးကမ္ဘောဒီးယား(ခမာ) ရှေးဟောင်းအက္ခရာတို့နှင့် ဆင်တူသည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။
ပန်းဇင်းမော်ရွာ
ပန်းဇင်းမော်ရွာ
မြန်မာကျပ်ငွေ
၁၉၇၂-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၇)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားငွေ ဘဏ်လဲလှယ်နှုန်း ပြန်လည်ပြင်ဆင်သတ်မှတ်သည်။
၁၉၇၂-၁၉၈၈
၁၉၇၆ခုနှစ်ထုတ် ၁၀၀ကျပ်တန်ငွေစက္ကူနှင့် ၁၉၇၉ခုနှစ်ထုတ် ၅၀ကျပ်တန်ငွေစက္ကူတို့အား ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် သတိပေးခြင်းမရှိဘဲ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ အများပြည်သူအား ငွေစက္ကူအဟောင်းများအား အသစ်ဖြင့် လဲလှယ်ခြင်းကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အခြားသော ထုတ်ဝေထားသည့် ငွေကြေးများသည် တရားဝင်ဆက်လက်သုံးစွဲခွင့်ရှိဆဲ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ၇၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ဦးနေဝင်း၏ ဂဏန်းဗေဒင်ယုံကြည်မှုကြောင့် တန်ဖိုး မဂဏန်းဖြင့် ငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ၇၅ ကျပ်တန်ကို ဦးနေဝင်း၏ ၇၅ နှစ် မွေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ၁၅ ကျပ်နှင့် ၃၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နှစ်နှစ်ခန့်အကြာ ၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၂၅ ကျပ်၊ ၃၅ ကျပ်နှင့် ၇၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို အသိပေးချက် တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ အသုံးပြုမှု ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြန်သည်။ နိုင်ငံတွင်း လည်ပတ်နေသော ငွေကြေး၏ ၇၅%ခန့် တန်ဖိုးမရှိဖြစ်သွားကာ နိုင်ငံသားများ၏ စုဆောင်းထားမှုများ ပျက်သုန်းခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ၄၅ ကျပ်နှင့် ၉၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမငြိမ်မသက်မှုများမှ အဓိကရုဏ်းများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်စောမောင်က နိုင်ငံတော် အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
၁၉၈၉ မှ လက်ရှိ
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ငွေကြေးအသုံးပြုမှု ရုပ်သိမ်းမည်ဟူသော ကောလဟာလများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ကာ အစိုးရက တရားဝင်ငြင်းဆိုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုအကြိမ်တွင် ငွေကြေးရုပ်သိမ်းခြင်း မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပေ။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၂၀၀ ကျပ်၊ ၅၀၀ ကျပ်နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို အရွယ်အစား ချုံ့ကာ (ငွေစက္ကူများ၏ အရွယ်အစား တပြေးညီဖြစ်စေရန်) ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ယခင်အရွယ်အစားကြီး ငွေစက္ကူများကိုလည်း ဆက်လက်သုံးစွဲခွင့် ပြုခဲ့သည်။ ၅၀ ပြား၊ ၁ ကျပ်၊ ၅ ကျပ်၊ ၁၀ ကျပ်နှင့် ၂၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများမှာ တန်ဖိုးနည်းပါးခြင်းကြောင့် ရှားပါးပြီး တွေ့မြင်နိုင်ရန် ခက်ခဲသည်။ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ၁၉၉၄ ခုနစ်က ထုတ်ခဲ့သော ၅၀ဝကျပ်တန် နှင့် ၁၉၉၈ ခုနစ်မှာ ထုတ်ခဲ့သည့် ၁၀ဝ၀ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ၂၀ဝ၄ ခုနစ်မှာ ဒီဇိုင်းလုံးဝမပြောင်းဘဲ အရွယ်အစားသေးပြီး ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ၅၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကို ၁၅၀ x ၇၀ မီလီမီတာ အရွယ်အစားဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ငွေစက္ကူ၏ အရှေ့မျက်နှာထိပ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် စာသားကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားထားပြီး ငွေစက္ကူအလယ်တွင် ဆင်ဖြူတော်ပုံ ပါရှိသည်။ နောက်ကျောတွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အဆောက်အဦးပုံများပါဝင်ကာ Central Bank of Myanmar နှင့် "FIVE THOUSAND KYATS 5000" ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည်။ ဤထုတ်ဝေသော ငွေကြေးတန်ဖိုးသည် ယခင်နောက်ဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည့် တန်ဖိုးအကြီးဆုံးထက် ငါးဆ ဖြစ်သည်။ အများပြည်သူအချို့က တန်ဖိုးကြီး ငွေစက္ကူထုတ်ဝေမှုကို ကြိုဆိုခဲ့ကြသလို အချို့ကလည်း ဤပြောင်းလဲမှုကြောင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုများကို ပိုမိုများပြားစေမည်ကိုလည်း စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်သည် လုံခြုံမှုတိုးမြှင့်ထားသော ၅၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအသစ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အဆိုပါ ငွေစက္ကူတွင် အရောင်တင်ထားခြင်း၊ ပုံနှိပ်ရာတွင် အဆင့်မြှင့်ထားခြင်း၊ ရေစာများနှင့် လုံခြုံရေးကြိုးများ ပါဝင်ပြီး ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ဆဲဖြစ်သော ၂၀၀၉ ခုနှစ်ထုတ် ငွေစက္ကူနှင့် အရွယ်အစား၊ အရောင်နှင့် ဒီဇိုင်းများ တူညီသည်။ ငွေစက္ကူသစ်သည် ကြာရှည်ခံပြီး ပိုမိုသပ်ရပ်သည်ဟု ဗဟိုဘဏ်က ဆိုသည်။ ယင်းနောက်တွင် ၅၀၀၀ ကျပ်တန်နှင့် ၁၀၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအတုများ ပျံ့နှံ့မှုကို မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့က တာမွေမြို့နယ်တွင် ၁၀၀၀၀ ကျပ်တန်အတု ပြုလုပ်မှုများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။
ဥက္ကံရွာ၊ သင်္ဃန်းကြီး
ဥက္ကံရွာ၊ သင်္ဃန်းကြီး
မင်္ဂလာတရား ၃၈-ပါး
မင်္ဂလာတရား ၃၈-ပါး
(၃) ပူဇာစ ပူဇနေယျာနံ- ပူဇော်ထိုက်သူတို့ကိုပူဇော်ရခြင်း၊
(၁၁) မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ- မိဘ၂-ပါးအား စင်စစ် လုပ်ကျွေး မွေးမြူရခြင်း၊
(၂၅) ကတညုတာ- ပြုဘူးသော ကျေးဇူးကို ပြန်၍သိခြင်း၊
(၂၆) ကာလေန ဓမ္မဿဝန- သင့်လျော်ရာ အခါ၌ သူတော်ကောင်းတရားကို နာကြားရခြင်း၊
(၃၃) အရိယာ သစ္စာန ဒဿန- သစ္စာလေးပါးကို မဂ်တရားဖြင့်သိမြင်ရခြင်း၊
ဤသို့ ပြအပ်ခဲ့ပြီးသော ၃၈ ပါး မင်္ဂလာတရားတို့ကို ပြုကျင့်အားထုတ်သောသူတို့သည် မည်သည့်အရပ်၌မဆို ရန်သူတို့ မအောင်နိုင်သဖြင့် အရာခပ်သိမ်း၌ ချမ်းသာကြရကုန်၏။ ထို မင်္ဂလာတရား ၃၈ပါးသည် နတ်လူဟူသမျှတို့၏ ကြီးပွားချမ်းသာကြောင်း အမြတ်ဆုံးသော မင်္ဂလာတရားများ ဖြစ်ကြပေသည်။
ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူသော မင်္ဂလာ ရှစ်မျိုး
(၃)ပညာဂုဏ်ဖြင့်၎င်း၊ ဥစ္စာဂုဏ်ဖြင့်၎င်း၊ ဆွေဂုဏ်မျိုးဂုဏ်ဖြင့်၎င်း၊ မည်သူတစ်ဦး တစ်ယောက်ကိုမျှ မောက်မာဝင့်ထယ်စွာ မထေမဲ့မြင် မပြုရာ။ ဤသို့ပြုခြင်းသည် မင်္ဂလာ မည်ပါသည်။
၃၈ ဖြာ မင်္ဂလာ ကဗျာများ
လုပ်ကိုင်ပြောကြား သတိထား ၊ တရားမမေ့စေ။
လေးပါးသစ္စာ ဉာဏ်မြင်ကြည့်လို့၊ အမှန်သိအောင် ကြိုးစားလေ။
လောကီမင်္ဂလာ ၁၂-ပါး
ယေဘုယျအားဖြင့် လောကကောင်းကျိုး အတွက်သာ ဖြစ်သော မင်္ဂလာများ။
(၄) ကမ္ဘာဦးပညတ် ရှေးသူဟောင်းတို့အမှတ်ဖြင့် ကောင်းမြတ်တင့်တယ်သော နေ့ရက်၌ ပုခက် ဧယာဉ် တင်ခြင်း ဟူသောဒေါလာ ကရဏမင်္ဂလာ။
မြင့်⁠မြင့်​ခင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင်)
အဆိုရှင်ဘဝ
ထို့နောက် ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်သည် ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သူမသည် သားသမီး ငါးယောက်ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းသည် ဦးခင်မောင်ညွန့်မှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့လေသည်။ သူမ၏ သမီးများမှာ-
တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကျန်းမာရေး
ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်သည် အသက် ၈၀ ကျော်တိုင် ကျန်းမာစွာ နေထိုင်လျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးသို့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီဇာတ်ကားများ အကဲဖြတ်ကြည့်ရှုရန် လာရောက်ရင်း ချော်လဲကျသောကြောင့် လက်ကျိုးခဲ့ရသည်။
ပွတ်တိုင်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ပွတ်တိုင်ရွာ (Puttaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ပွတ်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပွတ်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၂ ဦး၊ မ ၁၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
နှမ်းခင်းကြီးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
နှမ်းခင်းကြီးရွာ (Hnankhingyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ တပိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၃၉ ဖြစ်သည်။
နလင်ကျော်ရွာ၊ သင်္ဃန်းကြီး
နလင်ကျော်ရွာ၊ သင်္ဃန်းကြီး
ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်
မားကို့စ်မိသားစု၏ မကောင်းသောစည်းစိမ်
ဖခင်ဖြစ်သူ အာဏာလက်လွှတ်လိုက်ရသည့်အချိန်တွင် ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်နှင့် အမဖြစ်သူ အီမဲမားကို့စ်တို့သည် အရေးပါသော နိုင်ငံရေးရာထူးများ ရယူထားကြသည်။
ကျွန်းကြီးရွာ
ကျွန်းကြီးရွာ
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်
ကိုးကား
<References />
အိုင်ဆိုတုပ်
ကာဗွန်၊ ဖော့စဖောရပ်၊ အိုင်အိုဒင်း၊ ကန့်၊ သံ စသော သာမန်ဒြဗ်စင်အချို့တို့၏ အက်တမ်များကို နျူထရွန်ကဲ့သို့ အလွန်အရှိန်ပြင်းထန်သော မြူမှုန်များဖြင့် ပစ်ခွင်းသောအခါ၊ ရေဒီယိုသတ္တိရှိသော အိုင်ဆိုတုပ်များဖြစ်လာသည်ကို တွေ့ခဲ့ရ သည်။
ပင်းရဲလှရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ပင်းရဲလှရွာ(Pinyehla)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ နန့်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန့်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၁၄ ဦး၊ မ ၁၅၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၂၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံသည် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးနှင့် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လေသည်။ မူလက ထိုနိုင်ငံသည် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း ပြည်နယ် များအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်ဖြင့် ကြေညာခဲ့လေသည်။ လက်ရှိ အုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်က အတည် ပြုခဲ့သော ဥပဒေဖြစ်သည်။
အန်းဟျိုဆော့
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
စကြီမင်းဆက်
အိမ်​ရှေ့မင်းများ
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အိမ်ရှေ့မင်း သို့မဟုတ် Sayam မကုဋရာဇကုမာရ (สยามมกุฎราชกุมาร)သည် တိုင်းပြည်၏ အနာဂတ်ဘုရင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထား​သော​နေရာဖြစ်သည်။၁၈၈၆ခုနှစ်တွင် စုဠာလင်္ကရဏဘုရင်သည် သူ၏အကြီးဆုံးသားကို ခန့်အပ်ခြင်းဖြင့် ရာထူးစတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ဤ​နေရာသည် အ​နောက်နိုင်ငံများ၏ဓ​လေ့မှ တိုက်ရိုက်ကူးချထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်မှစ၍ အိမ်​ရှေ့မင်းသား၃​ယောက်သာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။​နောက်ဆုံး​သော အိမ်​ရှေ့မင်းသားမှာ လက်ရှိဘုရင် မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏဖြစ်သည်။ သူ့ကို ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် ခမည်း​တော် ဘုရင်ဘူမိ​ဗလအတုလျတေဇခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ညောင်ကန်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်စော်လော်ရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
နမ့်စော်လော်ရွာ(Namsawlaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ နမ့်စော်လော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်စော်လော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၆ ဦး၊ မ ၉၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၇၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ရေသောက်အိုင်ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ရေသောက်အိုင်ရွာ (Yaethaukaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ တပိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၃၈ ဖြစ်သည်။
အဂ္ဂသမာဓိ၊ သျှင်
သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ (၈၄၁-၉၁၄)
စာဆိုတော် သျှင်အဂ္ဂသမာဓိကို ဒုတိယ မင်းခေါင် အင်းဝမြို့၌ နန်းစံသော သက္ကရာဇ် ၈၄၁-ခုနှစ်တွင် ဒီပဲယင်းမြို့ (ယခု တပယင်းမြို့) တောင်ဘက် ခရီးငါးတိုင်ခန့်အကွာ ကန်ဖျားရွာ ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်မွေးဖွားသော သက္ကရာဇ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမျိုးမျိုး ဝိဝါဒကွဲပြားရာ အရပ်ရပ်ကျမ်းဂန်တို့ကို ထောက်ဆ၍ ထိုသက္ကရာဇ်ကို အတည်ပြုရေးသားရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ခမည်းတော် နတ်မောက်မြို့စားကြီးသည် တောင်တွင်းကြီးတိုက်ပွဲတွင် လက်ရုံးရည် အစွမ်းဖြင့် ချေမှုန်းသုတ်သင်နိုင်သဖြင့် ' ဘယကျော်သူ ' ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ သံလွင်စည်၊ ရတနာစလွယ်၊ ထီး၊ ရွှေက၊ အိုးပျစ်စသော အဆောင်အယောင်များကိုလည်း အသနားတော်မြတ် ခံရသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင် ဘုရင်နရပတိ လက်ထက်၌ တိုက်ပွဲတိုင်းတွင် အောင်ပွဲအဆင့်ဆင့် ဆင်နွှဲနိုင်သဖြင့် အလွန်ကျော်စော ထင်ရှားသူ ဖြစ်လေသည်။
ဆရာတော်သည် မြေတူးမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်တွင် ယွန်းပြည်မှ လောကီ လောကုတ္တရာ အဖြာဖြာနှင့် ပြည့်စုံသော ဆရာတော်တစ်ပါးနှင့် တွေ့ကြုံရသည်။ ထိုယွန်းဆရာတော်သည် သျှင် အဂ္ဂသမာဓိ၏ အရည်အချင်းကို မြတ်နိုးယုံကြည်တော်မူသဖြင့် သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော်ကြီးကို လင်္ကာဖွဲ့ဆိုပါရန် တိုက်တွန်း တောင်းပန်လေသည်။ ဤသည်ကိုရည်၍ သုဝဏ္ဏသျှံသစ္စာခန်းနိဂုံး၌- နဂိုရ်ပြည်မ၊ ရွှေအင်းဝတွင်၊ ရှေးကစာဟောင်း၊ မနာတောင်းလည်း၊ ရှားစောင်းတစ်ခွက်၊ ပျားတစ်စက်သို့၊ လိုက်ဖက်မသင့်၊ ကျင့်တင့်စကား၊ နားလည်းမဝင်၊ ရှိသည်မြင်သော်၊ ကျော် ထင်ဝန်းလည်၊ ယွန်းမင်းပြည်က၊ မည်ရည်လကောက်၊ ပူဇော်ရောက်သား၊ စွယ်ရောက်ညီစွာ၊ မြတ်ဆရာလျှင်၊ စိတ်ဖြာကြံစည်၊ ပညာရည်ကြောင့်၊ သာကြည်လှုလှု၊ တောင်းပန်ပြုသော်၊ ဟု ရေးဖွဲ့ထားလေသည်။
ဟု ရေးပြု ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ ဤသို့ ကြည်ညိုလေးမြတ်တော်မူကြသဖြင့် ဆရာတော်အား ' ပိဋကတ္တယ ဝိနယဓရ ' ဟူသော ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့် ဆက်ကပ်ကြလေသည်။
မင်းဏီ
မင်းဏီ [၁၉၂၈ - ၁၉၈၅]
၁၉၈၅ ခုနှစ် မတ် ၁၄ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၂ း ၄ဝ နာရီတွင် ရန်ကုန် မြို့၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
အက်ကဝရွာ၊ ဥယျာဉ်ကွင်း
အက်ကဝရွာ၊ ဥယျာဉ်ကွင်း
ဆိုက်လံတောင်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန် ဂျွန်ဆင်
ဗင်ဂျွန်ဆင်ကား ဒေါက်တာ ဆယ်မျူယယ်ဂျွန်ဆင် မပေါ် ပေါက်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ လောက်က ထွန်းကားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှိတ်စပီးယား၊ ဗိုးမွန့်၊ ဖလက်ချားစသော ကမ္ဘာကျော်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများနှင့် ရေးဖော်ရေးဖက် တစ်ယောက်ဖြစ်သဖြင့် ဂျွန်ဆင်၏ အရည်အသွေးကို မှန်းဆနိုင်ပေသည်။ ဤသို့ ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော ဗင်ဂျွန်ဆင်ကား ပထမ၌ မထင်ရှားသော ပန်းရန်သမားတစ်ဦးသာလျှင် ဖြစ်ခဲ့၏။ ဂျွန်ဆင်သည် ပန်းရန်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နေယင်း အားလပ်ချိန်များတွင် ဖတ်ရန်စာအုပ်တစ်အုပ်ကို သူ့အိတ်တွင် အမြဲဆောင်ထားလေ့ရှိလေသည်။ သို့သော် ဗင်ဂျွန်ဆင် နာမည်ကျော်ကြားလာရခြင်းမှာ စာပေထူးချွန်သောကြောင့်သာ မဟုတ်ဘဲ၊ မူလဓာတ်ခံပါရမီထူးခြားမှုနှင့် ဥပဓိရုပ်ခန့်ညားမှုတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်က ဆိုးတေခဲ့၍ အိမ်ပြေး အဖြစ် လေလွင့်နေရာမှ ဂျွန်ဆင်သည် စစ်ထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ဖန် ထောင်ကျခဲ့၏။ ငယ်ရွယ်သူတို့ဘာဝ သူနှင့် ပြိုင်ဖက်တစ်ဦးအား နှစ်ယောက်ချင်း ထိုးခုတ်ပွဲ၌ အနိုင်ယူခဲ့ ဘူးလေသည်။ သို့သော်လည်း ပညာပါရမီထူးချွန်သူဖြစ်သည့် အလျောက် နောင်တစ်ခေတ်တွင် နာမည်ကျော် ကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာ၊ စာရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ရှိတ်စပီးယားကဲ့သို့သော ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာကြီးကပင် အရေးတယူ ပြုမူဆက်ဆံခဲ့ရလေသည်။ ဂျွန်ဆင်ရေးသော ပြဇာတ်တစ်ခုကို ရုံတင်ကပြရာတွင် ရှိတ်စပီးယားကိုယ်တိုင်ပါဝင် အသုံးတော်ခံခဲ့သည်။ ၁၆ဝ၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ရှိတ်စပီးယား၏ ဝိုင်းတော်သား များသည် ဂျွန်ဆင်၏ ပထမဆုံး အလွမ်းဇာတ်လမ်းတစ်ခု ဖြစ် သော 'ဆက်ဂျေနပ်'ခေါ် ပြဇာတ်ကို လန်ဒန်မြို့ ဂလုပ်ရုံတွင် ရုံတင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ဂျွန်ဆင်သည် ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ခဲ့ရာ သူ၏သီချင်းများကို လူကြိုက်များခဲ့၏။ စကားပြေ အရေး အသားဖက်၌လည်း နာမည်ရသူဖြစ်၏။ ဂျွန်ဆင်သည် လူချစ် လူခင်များသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုခေတ်က လန်ဒန်မြို့တွင် ထမင်းဆိုင်များ၌ ဝိုင်းဖွဲ့ စားသောက်လေ့ရှိရာ ထိုစားပွဲသောက်ပွဲများတွင် ဂျွန်ဆင်သည် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ လန်ဒန်မြို့ ချိပဆိုက်ရပ်ကွက်ရှိ ရေသူမထမင်းဆိုင်သို့ ဂျွန်ဆင်သည် မကြာခဏ သွားရောက်စကားပြောလေ့ ရှိ၏။ ထိုအခါ စာရေးဆရာလောင်းများသည် ဂျွန်ဆင်ကို ဂရုတစိုက် နားထောင်ကြ၏။ ဤထမင်းဆိုင်၌ပင် ဂျွန်ဆင်ကို ရှိတ်စပီးယား၊ ဗိုးမွန့်၊ ဖလက်ချားစသည့် စာရေးဆရာကျော်များနှင့်အတူ တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ တစ်ခါသော် ဂျွန်ဆင်သည် စကော့လူမျိုးတို့အကြောင်းကို စောင်းပါးရိပ်ခြည် ရေးသားခဲ့ရာ အလွန်ထိမိလှသဖြင့် ပထမ ဂျိမ်းဘုရင်နှင့်အခြွေအရံတို့သည် ဒေါသူပုန်ထကာ ဂျွန်ဆင်အား ဖမ်းဆီး၍ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားလေသည်။ သို့ရာတွင် မိတ်ဆွေသင်္ဂဟတို့ ကူညီသဖြင့် မကြာမီပင်ထောင်မှ လွတ်လာ ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ဂျွန်ဆင်သည် ဘုရင်၏ယုံကြည်မှုကို ရရှိရန် ထပ်မံ ကြိုးစားခဲ့သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် နန်းတွင်းစာဆိုဘွဲ့ထူးနှင့်တကွ ရိက္ခာတော်အဖြစ် တစ်နှစ်လျှင် ပေါင် ၂ဝဝ ကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။
ထွန်းအောင်ကျော်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး
ထွန်းအောင်ကျော်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး(ငြိမ်း)
အသက် (၉၀) ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ဒုတိယဆင့်)၊ သူရဲကောင်း မှတ်တမ်းဝင်၊ ပြည်သူ့တရားသူကြီးအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်(ငြိမ်း)၊ စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး(ငြိမ်း)၊ ဂျပန်ခေတ် စစ်တက္ကသိုလ်ဗိုလ်သင်တန်းအပတ်စဉ်(၁)၊ တပ်မတော် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း အပတ်စဉ် (၂) (၁၇-၁၀-၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။)
နောစေ အဿာဒသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝေလမင်းသား
ဝေလမင်းသား (Prince of Wales) ဟူသောဘွဲ့သည် ဂရိတ် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ မင်းသားအား ချီးမြှင့်ရသော ဘွဲ့ဖြစ်သည်။ ဤဘွဲ့ကို ဘုရင့်သားတော် အကြီးဆုံးဖြစ်သော နန်းလျာများသာ ရရှိသည်။ သို့ သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ဝေလမင်းသားဘွဲ့ရသူ အနိစ္စရောက်သောကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့ကိုစွန့်သောကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသား တော် တစ်ပါးပါးလက်သို့ ထိုဘွဲ့ရောက်နိုင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘုရင် ပထမ အက်ဒွပ်သည် ၁၃ဝဝ ခုနှစ်တွင် ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့ကို တီထွင်ခဲ့သည်။
ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့သည် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ သက်သက်ဖြစ်၍ ဆက်ခံရရှိသော ဘွဲ့မဟုတ်ချေ။ ဗြိတိသျှတော်ဝင်မိသားစုအတွင်း အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာတစ်ဦး ထွက်ပေါ်လာသောအခါ အသစ်တစ်ဖန် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ရသော ဘွဲ့ဖြစ်သည်၊ ထီးနန်းကို စွန့်ခဲ့သော အဌမအက်ဒွပ်ဘုရင်သည် ဝေလနယ် ကားနာဗွန်ရဲတိုက်တွင် ပထမဦးဆုံး ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။ ခမည်းတော် ပဉ္စမဂျော့ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ၁၉၁ဝ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ထိုရဲတိုက်၌ ဘွဲ့နှင်းသဘင် ဆင်ယင်ခဲ့လေသည်။ ယခုလက်ရှိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ဝေလမင်းသားဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့မင်းသားမှာ ချားလ်စ် ဖြစ်သည်။
ကရာတေးအားကစားသမား
ကဏ္ဍ:ကရာတေး
ပေါ့ထော်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာ
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
၈။ လက္ခဏစိတြတ္ထဋီကာ၊
၂၈။ စတုယုဂဝိနိစ္ဆယ၊
၃၃။ အစ္ဆရိယာဝတစာတမ်း၊
၄၃။ တုလတ္ထယောဇနာ၊
ကဲ့လူမျိုး
ကဲ့လူမျိုး
ကဲ့ သို့မဟုတ် ဆဲ့ (Celts) လူမျိုးသည် အလွန်ရှေးကျ သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင် ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က ရောမအင်ပိုင်ယာမှာ မပေါက်ဖွား သေးပေ။ ကဲ့လူမျိုးသည် လွန်စွာစစ်တိုက်ဝါသနာပါ၍ ဥရောပ တိုက်၌ တန်ခိုးထွားကြီးစိုးခဲ့ကြသည်။ သူတို့ဩဇာအာဏာသည် အီတလီနှင့် ဂရိနိုင်ငံများသို့တိုင်အောင် ပြန့်ပွားခဲ့သည်။
တယ်လီဖုန်း
အခြေခံသဘောတရား
တယ်လီဖုန်း ခေါ် စကားပြောကြေးနန်းတွင် (၁) စကားပြောခွက်၊ (၂) လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် (၃) နားထောင်ခွက်ဟူ၍ ပစ္စည်းသုံးမျိုး အဓိက ပါဝင်သည်။ စကားပြောခွက်ထဲသို့ စကားပြောလိုက်သောအခါ ပါးစပ်မှ အသံလှိုင်းတို့သည် စကားပြောခွက်တွင် တပ်ဆင် ထားသော ဒိုင်အာဖရမ်ခေါ်ပါးလွှာသည့် သတ္တုချပ်ပြားကို တုန်ခါစေသည်။ ထိုတုန်ခါမှုများက ကြေးနန်းကြိုးတစ်လျှောက်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းကို အသံနှင့်လိုက်၍ မညီညာသော ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုမှအခြားတစ်ဖက်ရှိ နားထောင်ခွက်တွင်ရှိသော လျှပ်စစ်သံလိုက်၌ အလားတူ မညီညာသည့် အားများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုသံလိုက်က အနီးရှိ သတ္တုချပ်ပြားကို ဆွဲငင်သဖြင့် စကားပြောခွက်တွင်ရှိသော သတ္တုချပ်ပြားအတိုင်း တုန်ခါစေပြန်သည်။ ထိုကဲ့သို့ တုန်ခါမှုကြောင့် စကားပြောသူ၏ စကားသံအတိုင်း နားထောင်ခွက်ထဲမှ ပြန်လည်ကြားရခြင်းဖြစ်ပေသည်။
သမိုင်း
၁၈၇၆-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ အလက်ဇန္ဒား ဂရေဟမ် ဘဲလ် ‎ ဆိုသူက တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မတိုင်မီ ၁၈၇၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ဒုတိယပတ်အတွင်းမှာ ဝါယာကြိုးတစ်ခုတည်းနှင့် တစ်ချိန်တည်း တယ်လီဂရပ် သတင်းများကို ပေးပို့နေရင်း ပေါ်လာသော စိတ်ကူးနှင့် ဘော့စတွန်မြို့၌ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သံမဏိချောင်းများ ခွေထားသော စပရင်တစ်စုံကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အသံဖမ်းစက် ဆင်ထားသည့် အခန်းမှာ သူက လုပ်ဆောင်နေသည်။ သူ၏ လက်ထောက် သောမတ်စ်ဝပ်ဆင်က အသံပို့စက်ရှိသော နောက်အခန်းတစ်ခုမှာ လုပ်ဆောင်နေသည်။ သံလိုက်ပေါ်မှ အသံများ တုန်ခါနေစဉ် သံမဏိချောင်းများက ဝိုင်ယာကြိုးကို ဖြတ်စီးနေသော စီးကြောင်းအား ပြောင်းလဲနေပုံကို လေ့လာစူးစမ်းကြပြီး တယ်လီဖုန်းကို စတင် တီထွင်ခဲ့လေသည်။
ဝေလငါး
ဝေလငါး
ငါးသည် သွေးအေးသတ္တဝါဖြစ်ပြီးလျှင် ယင်း၏ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်သည် သွားလာရာအရပ်ရှိ ရေ၏ အပူချိန်ကိုလိုက်၍ ပြောင်းလဲသည်။ ဝေလငါးမှာမူ သွေးနွေးသတ္တဝါဖြစ်သဖြင့် ယင်းနေထိုင်ရာသည် မည်မျှပင်အေးစေကာမူ ယင်း၏ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်သည် မပြောင်းလဲချေ။ ဝေလငါးတွင် အရေပြားနှင့် အသားကြားတွင် အဆီပြင်ရှိ၏။ ထိုအဆီပြင်က ယင်း၏ခန္ဓာကိုယ်ကို နွေးလျက်ရှိစေသည်။ ဝေလငါးကြီးများ၏ အရေပြားသည် ထူသော်လည်း အလွန်နူးညံ့လေသည်။ ငါးသည် ဥများကိုအု၏။ ဝေလငါးကမူ ကုန်းနေသတ္တဝါအများတို့ ကဲ့သို့ပင် အကောင်လိုက်မွေးပြီးလျှင် သားငယ်ကို နို့ချိုတိုက်ကျွေးလေသည်။ နို့အရောင်မှာ နွားနို့၏အရောင်နှင့်တူ၏။ ဝေလငါး၏ ဦးခေါင်းသည် ရေမျက်နှာပြင်သို့ ပေါ်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် အသက်ရှူနိုင်စေရန် ယင်း၏နှာခေါင်းပေါက်များသည် ဦးခေါင်းထိပ်၌ တည်ရှိနေသည်။ ဝေလငါး၏ မျက်စိများသည် ကိုယ်ထည်နှင့်မလိုက်အောင် သေးငယ်ကြလေသည်။ နားများမှာလည်း လွန်စွာသေးငယ်ကြသည်။