မြန်မာသဒ္ဒါ
ကြိယာဝိသေသန
များသောအားဖြင့် စကားထပ်သော လေးလုံးစပ် ကြိယာဝိသေသန။ သူသည် အိမ်မှ အလျင်တဆော ထွက်သွား၏။ တစ်မြို့လုံး အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်၏။ လူအပေါင်းတို့သည် သောင်းသောင်းအုတ်အုတ် ငိုကြွေး ကြ၏။ မေ့မေ့လျော့လျော့ မနေနှင့်။ သူတို့ ကတိုက်ကရိုက် သွားကြ၏။ (၇) 'အ'တွဲ ကြိယာနာမ်ကို ကြိယာဝိသေသနကဲ့သို့ သုံးနိုင်သည်။ အကြည်အနူး ခွင့်တောင်း၏။ အသာတကြည် ခွင့်လွှတ်တော်မူပါ။ သူတို့သည် အမေ့အကျန် နေကြသည်။ အများပြနောက်ဆက်။။ ငါတို့ အဆွေ ကျောင်းသားများသည် အဘယ်သို့ သွားကြသနည်း-ဟူသောဝါကျမှာ ကဲ့သို့ အများပြ ဗဟုဝုစ်သဘောကို ပြလိုလျှင် နာမ် နာမ်စားနောက်က 'တို့'၊ သို့မဟုတ် 'များ'ကို ထည့်၍၊ ကြိယာနောက်က 'ကြ'ကို ထည့်ရသည်။ ကြိယာနောက်က 'ကုန်' 'ကြကုန်'ကိုလည်း ထည့်နိုင်သည်။ ပြယုဂ်- သူတို့သည် မျက်စိ ကွယ်ကုန်၏။ လူအပေါင်းတို့သည် တောင်းပန်ကြကုန်၏။ 'ကြ'သည် အသီးအသီး ပြုသည် ဖြစ်သည် ရှိသည်ကို အထူးသဖြင့် ထင်ရှားစေလိုသော နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။ 'ကုန်'သည် အားလုံးပြုသည် ဖြစ်သည် ရှိသည်ကို အထူးသဖြင့် ထင်ရှားစေလိုသော နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။ 'ကြကုန်'သည် အသီးအသီး အားလုံးပြုသည် ဖြစ်သည် ရှိသည်ကို အထူးသဖြင့် ထင်ရှားစေ လိုသော နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။ 'များ'နှင့် 'တို့'ကို တစ်ရံတစ်ခါ ပူးတွဲ၍လည်း သုံးနိုင်သည်။ ငါး များတို့သည် ညဉ့်နံက် အမြဲ ခစားကုန်၏။ ကာလနောက်ဆက်။။ဤစာတမ်းတွင် အထက်ပါဝါကျများ၌ တွေ့ရသော '၏''သည်'တို့သည် ဖြစ်ဆဲကာလ ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်ပြီး ကာလကိုသော်လည်းကောင်း ပြသော ကြိယာနောက်ဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။ အောက်ပါတို့သည်လည်း ကာလနောက်ဆက် များ ဖြစ်ကြသည်။ ပြီ။။(၁) ကြိယာ ဖော်ပြသော အခြေအနေ တစ်မျိုးသို့ စင်စစ်ရောက်ရှိကြောင်းကို ပြသည်။ ငါအောင်ပြီ။ သင်သည် ငါ့အစာ ဖြစ်ပြီ။ (၂) ကြိယာ၏ လုပ်ငန်းကို အဆုံးတိုင်ရောက်ကြောင်းကို ပြလိုလျှင် 'ပြီးပြီ'ကို အသုံးပြု၏။ ဤစာကို ရေးပြီးပြီ။ ထမင်း စားပြီးပြီ။ (၃) 'ပြီ'ကို'မ'နှင့်တွဲလျှင် စိတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကိ ပြသည်။ သူနှင့် မတွေ့ရသမျှ ဤနေရာမှ ငါ မသွားပြီ။ ဟုတ်သည်အတိုင်း မဆိုသော် သင့်အသက် မရှိပြီ။ မည်။။(၁) ဖြစ်လတ္တံ့ကာလ သက်သက်ကို ပြသည်။ အကြောင်းတစ်ပါး ရှိမည်။ (၂) စိတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ပြသည်။ ငါနောက်မှ လာမည်။ ဤအိမ်တွင် ငါနေမည်။ (၃) စည်းကမ်းထားခြင်းကို ပြသည်။ အရှင်ကောင်းမှ ကျွန်ကောင်းမည်။ ငွေရမှ ငါသွားမည်။ အံ့။။ စိတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ပြသည်။ ငါနတ်ပြည်သို့ သွားအံ့။ ရှင်ရဟန်းကို ငါပြဿနာ မေးအံ့။ လတ္တံ့။။ ဖြစ်လတ္တံ့ကာလ နောက်ဆက် 'လိမ့်'သည် 'လေအံ့'နှင့် အသုံးတူ၏။ များသောအားဖြင့် 'လိမ့်မည်'ဟူ၍ တွေ့ရသည်။ အကြောင်းဘယ်လို ရှိပါလိမ့်။ အောင်ပွဲခံလိမ့်မည်။ မေးခွန်းဝါကျ။။(၁)ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ဟူ၍ အဖြေ လိုသော မေးခွန်းဝါကျကို 'လော'၊ သို့မဟုတ် 'လား'နှင့် အဆုံးသတ်သည်။ သူခိုးကို နင်တို့ တွေ့၏လော။ နင်နှင့် ငါနှင့် တူသလော။ ဤသို့ မဟုတ်လော။ ပြေးရသော် မကောင်းလော။ ရွှေနန်းကိုသော်လည်း ပေးအပ်မည်လော၊ စစ်ပွဲသော်လည်း ပြိုင်ဆိုင်မည်လော၊ ထီးနန်းကို သိမ်းယူနိုင်ရာအံ့လော၊ မိုးရွာမည် ထင်သလား။ သံတော်တို့ ပျော်ပါ၏လား။ ဘုန်းတော်ကြီး ကျန်းမာတော်မူပါလား။ သူတို့နှင့် သွားမည်လား။ အမျက် ပြေပြီလား။ (၂) ဟုတ်သည် မဟုတ်သည် ဟူ၍ မဖြေနိုင်သော မေးခွန်းဝါကျကို 'နည်း'၊ သို့မဟုတ် 'လဲ'နှင့် အဆုံး သတ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ငါ့ကို ရိုက်သနည်း။ ဤမြို့ကား အဘယ်မြို့နည်း။ အဘယ်သို့ ပြုလုပ်မည်နည်း။ အဘယ်အကျိုး ရှိအံ့နည်း။ ထုံးစံ ဘယ်မှာရှိသလဲ။ ဘယ်ပြု မလဲ။ ဘယ်လဲ။ မဟုတ်ဝါကျ။။'မ'သည် မဟုတ်ကြောင်း စကားလုံး ဖြစ်သည်။ ဆရာသည် မည်သို့မျှ မဆို။ သူတို့ ယနေ့တိုင် မလာကြသေး။ သင်သည် ဤမြို့၌ နေရတော့မည် မဟုတ်။ ငါသည် ရေမသောက်ဘဲ အိပ်လေ့မရှိ။ သူ မလာမီ ငါသွားအံ့၊ ငါ မသွားဘူး။ ရန်ကုန်မြို့သို့ မရောက်ဘူးဘူး။ ငါ့အိမ်သို့ မလာနှင့်။ ဆရာ မကြောက်လင့်။ ဤသို့ မပြောရ။ ညွှန်ကြားခြင်း။။ ညွှန်ကြားခြင်းပြသောဝါကျကို နောက်ဆက် မဲ့ကြိယာ၊ သို့မဟုတ် 'လော့' 'ရမည်' 'ခဲ့''စေ'တစ်ခုခုနှင့် အဆုံးသတ်သည်။ ဤနေရာမှာ ထိုင်။ ထမင်းစားပြီးမှ လာကြ။ စာအုပ်ကို ငါ့အား ပေးလော့။ ထိုင်ကြလော့။ လူမိုက်ကို ဆုံးမရမည်။ ငါနှင့် လိုက်ခဲ့ကြ။ ငါ့ထံ ထားခဲ့လော့။ အပြစ်လွှတ်စေ။ ခွင့်ပန်ခြင်း။။ဤအနက်ကို ပြလိုလျှင် 'ပါရစေ'နှင့် အဆုံးသတ်သည်။ ကျွန်တော်သွားပါရစေ။ ကျိန်ဆဲခြင်း၊ ဆုတောင်းမေတ္တာပို့ခြင်း၊ သစ္စာပြုခြင်း။ ။ဤအနက်တို့ကို ပြလိုလျှင် 'ပါစေ''စေသား' 'စေသော''စေသတည်း'တို့နှင့် အဆုံးသတ်သည်။ ဒုက္ခရောက်ပါစေ။ စာမေးပွဲ အောင်ပါစေသား။ သက်တော်ရာကျော် စံတော်မူသည် ဖြစ်စေသော။ မင်းကြီးအား အောင်ခြင်းမင်္ဂလာ ဖြစ်စေသတည်း။ အတူတကွဆောင်ရွက်ခြင်း။။ဤအနက်ကို ပြလိုလျှင် 'စို့' ကိုသုံးသည်။ ကျောင်းတက်ကြစို့။ ကြိယာအထောက်အပံ့။။ ကြိယာနောက်က နေ၍ ကြိယာ၏ အဓိပ္ပာယ်ရင်းကို ပြောင်းလဲစေသည့် အထောက်အပံ့ စကားလုံး များလည်း ရှိကြ၏။ (၁)အပ်။။(က) ဆောင်ရွက်သင့်သည်ကို ပြသည်။ လူမိုက်ကို ဆုံးမအပ်၏။ (ခ) ဆောင်ရွက်ခြင်း ခံပြီးကြောင်း ပြသည်။ ယမန်နေ့၌ ငါသည် တစ်ယောက်သော ပုဏ္ဏားအား သားသမီးနှစ်ယောက်တို့ကို လှူအပ်ပြီ။ (၂)အား။။(က) ဆောင်ရွက်ရန် အချိန်အခွင့် ရှိသည်ကို ပြသည်။ ငါ သွားအားသည်။ (ခ) ငဲ့ညှာခြင်း ကင်းသည်ကို ပြသည်။ ပြုတော်မူ အား ရန်ကော့၊ မျက်ထားတော်သုန်။