cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း
ပင်လုံစာချုပ်
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် ရန်ကုန်မှ ထွက်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ် နှင့်အတူ ဝန်ကြီး ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး၊
ဦးဖေခင်နှင့် ဗိုလ်ထွန်းလှတို့ ပါလာသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အဖွဲ့သည် မဂင်္လာဒုံ လေယာဉ်ကွင်းမှ လေကြောင်းခရီးဖြင့် မိတ္ထီလာသို့ သွားရသည်။ မိတ္ထီလာမှတစ်ဆင့် ပင်လုံသို့ ခရီးဆက် သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်တွင် ပင်လုံကွန်ဖရင့် (ညီလာခံ)သို့ သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများ ရောက် လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ၉ ရက်တွင်
ဆင်ဝါးနောင်၊ ဒူဝါဇော်လွန်း၊ ဦးလွှာမှုံနှင့် ဦးသောင် ဇာခုတ်တို့ ပါဝင်သောအဖွဲ့နှင့်  ဆွေးနွေးရသည်။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့မှာ   နယ်ရှင်စော်ဘွားများ၏
ရွေးကောက်ပွဲနှင့် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်
လှည့်ထိုးတာ မခံနိုင်ဘူး၊ မပေါင်းချင်ရင် မလိမ္မာရာ ကျတယ်လေးနဲ့၊ ဘာမလိမ္မာတာလဲ၊(စားပွဲကိုထုသည်။) ကြိုက်ရင် ထောက်ခံ၊ မကြိုက်ရင် မထောက်ခံနဲ့''
ရွေးကောက်ပွဲဝင်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်သော တောင်သူလယ်သမားသမဂ္ဂသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင်လေးတွင်
သခင်သန်းထွန်းသည် ဖြူးညီလာခံမှ လူထု ပရိသတ်ကိုကြည့်၍ မိမိအင်အားကို အထင်ကြီးလာ သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်ထုတ် ကွန်မြူနစ်
သခင်သန်းထွန်းက သဘာပတိမိန့်ခွန်းတွင် နှစ်သိန်းဟု ဆို၏။ မတ်လ ၁၈ ရက်ထုတ် ပါတီ သတင်းစာတွင်မူ  ကုန်ကျစရိတ် သုံးသိန်းဟု ဖော်ပြ ပြန်သည်။
ကွန်မြူနစ်များသည် ရွေးကောက်ပွဲကို ထောက်ခံ သည်ဆိုသော်လည်း လက်တွေ့တွင်ကား ကဖျက်ယဖျက် သာ လုပ်ခဲ့ကြသည်။ သေချာပေါက် အနိုင်ရမည့်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက် ပျဉ်းမနားတရားပွဲတွင် အထက်ပါအတိုင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဆန် လုပွဲများ၊
ဆူပူအောင်လုပ်ရင် ကြည့်မနေနိုင်ဘူး၊ နှိပ်ကွပ်ရမယ်၊ အတိုက်အခံသမားတွေကို လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်၊ ရေးသားခွင့်၊ ဆူပူခွင့် ပေးမယ်၊ တရားသဖြင့်ပေးတာ ကို
(၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ဝ ရက်)
ကရင်သောင်းကျန်းမှုအခြေခံ
ကျယ်ပြန့်ခဲ့ကြောင်း တင်ပြခဲ့ပြီးပေပြီ။ သို့ရာတွင် ကရင်-ဗမာအဓိကရုဏ်းသည် မြန်မာခေါင်းဆောင် များနှင့် ကရင်ခေါင်းဆောင်များ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း မြန်မာ ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကရင်ခေါင်းဆောင်များ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဒေါက်တာမောင်မောင်က
ဆက်သွယ်နေသည်ဟု ကြားရ၍ ဗိုလ်စကြာက သူ့အား အိန္ဒိယသို့ ပို့ပေးပါဟု စကားကမ်းလှမ်း သည်။  စံဖိုးသင်က   ဗမာ့တပ်မတော်က
တော်လှန်ရေးပြင်ဆင်နေကြောင်းနှင့် ဗိုလ်စကြာ စကားကမ်းလှမ်းချက်ကို ဆီးဂရင်းထံ သတင်းပို့ သည်။ ဂျပန်များသိသွား၍ စံဖိုးသင်ကို ဖမ်းလေ သည်။
ကရင်တပ်ရင်းဖွဲ့၍ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သို့လည်း ကရင်-ဗမာချစ်ကြည် ရေးအဖွဲ့များကို စေလွှတ်ကြသည်။ သခင်နုနှင့် ဗိုလ်လကျာ်တို့၏
သေကျေပျက်စီး နစ်နာခဲ့ကြရသည်။ ဗိုလ်မိုးကြိုး က သူ့တပည့်ကျော် ကီမာတား(Kimata)ဆိုသူ  ကို မြောင်းမြနယ်မှ ကရင်များက သတ်ဖြတ်ကြ သည်။
အမှန်အားဖြင့် ကျွန်တော်တို့လူကြီးများ ဘာမျှမသိရပါ။ သို့သော် ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ကြီး ကျန်၍ နေရစ်ပါသည်။
ကရင်အဖွဲ့အစည်းများပေါ်ပေါက်လာခြင်း
''၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တိုင်းသတင်းစာ၌ အယ်ဒီတာ့ထံ ပေးစာတစ်စောင်  ပါလာသည်။ အော်ဒရီဘတ်ခ်စတန်(Audrey  Buxton) ဆိုသူက
ဂယက်ရိုက်ခတ်စမြဲပင်ဖြစ်သည်။
(၃)	ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး (ခေါ်) 	ဒေါကလူ	(Karen National   Association)
အကြောင်းပြချက်မှာ မြန်မာပြည်ကိုယ်စားလှယ်များတွင် ကရင်တစ်ဦးမျှ မပါဝင်ခြင်း၊ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်တွင် ကရင်  ကိုယ်စားလှယ်
ရာဇသံ ပေးခဲ့ကြသည်။ ကရင်ညီလာခံကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ ဆက်လက် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်
(Karen  National   Union) ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက် ကြသည်။
(၂)	ဦးလှဖေ	ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
(၁ဝ)	စောဟန်တာသာမွှေး		။
ကရင်လက်နက်ကိုင်များ၏အခြေအနေ
ပါဝင်ခွင့်မရခဲ့ကြသော်လည်း ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့သည် ကရင်တပ်များကို စနစ်တကျထူထောင်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်းနှင့် လေတပ်မှ
ဗိုလ်ချုပ်စောရီရှိုး တို့သည် ကရင်ထိပ်တန်း စစ်ဘက်အရာရှိများ ဖြစ် လာသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်သည် တပ်ရင်း(၄)ရင်းသာရှိခဲ့သော်လည်း
နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု
ဦးစောသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိလာပါက နိုင်ငံရေးတွင် နေရာရနိုင် ဖွယ်ရာမရှိတော့ချေ။ ထို့ပြင် ဦးစော၊ ဒေါက်တာဘမော်၊
ဘုရင်ခံ ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်က သခင်နုနှင့် ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးကို အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့ပါရန် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်တွင်ပင် ဖိတ်ခေါ်လိုက်သည်။ ရန်ကုန်မြို့
လောင်းဝစ်လမ်းရှိ ပြည်သူ့ရဲဘော်ဌာနချုပ်တွင် သခင် နု၊ ဗိုလ်လကျာ်၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဗိုလ်စိန်ချစ်၊ ဗိုလ် ထွန်းလင်းတို့နှင့် ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်း၊
အေးစုရွာ၊ ဇီးကျွန်း
အေးစုရွာ (Ayesu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ဇီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၅၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၅ ဦး၊ မ ၁၀၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း
နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု
ဂဠုန်ဦးစော၏ လက်နက်များခိုးထုတ်မှု၊ စုဆောင်း မှု၊ သိုဝှက်မှုတို့တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ကာယကံမြောက် ကူညီသူများ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာသွားနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးခဲ့ သည်။ ကပ္ပတိန်ဗီဗီယန်မှာမူ အင်းစိန်ထောင်ထဲတွင် ထောင်ဒဏ်ကျခံရသည်။
ဂဠုန်ဦးစောသည် ကေအင်န်ယူအဖွဲ့အား တိုက်ရိုက်အကူအညီပေးနေ သည့် ကာနယ်တူးလော့ (Coloneal Tuelock) နှင့် လန်ဒန်
နု-အက်တလီစာချုပ်
သခင်နုသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ကိုယ်စား ဖဆပလနှင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဆက်လက်ခေါင်းဆောင် ရသည်။ လွှတ်တော် ဒုတိယညီလာခံကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊
ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးက လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု အရှိန်အဟုန် မကျဆင်းအောင် ထိန်းသိမ်းကြိုးပမ်း နေစဉ် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီက  ၁၉၄၇  ခုနှစ်၊
အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် သခင်နုတို့သည် အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးလိုက်ကြသည်။ စာချုပ်တွင် နှစ်နိုင်ငံသဘောတူထားသော အဓိက
ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဖဆပလ ကွန်မြူနစ် ညီညွတ်ရေးကြွေးကြော်သံကို လက်ကိုင်ထားဆဲ ဖြစ် သော်လည်း နု-အက်တလီစာချုပ်ကို စီးပွားရေးနှင့်
ပဒေါင်အရေးအခင်း
များသည် ကရင်နီနယ်နှင့် မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ ရသည်။ ကရင်နီနယ်တွင် ကြွေးမဆပ်နိုင်က လူကို သိမ်းပိုက်နိုင်သောဓလေ့ဆိုးရှိခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်
နယ်ရှင်စော်ဘွားကြီးသည် ပဒေါင် လူမျိုးများကို ကိုင်တွယ်ရန် ခက်ခဲသဖြင့် ရှမ်းပြည် ကော်မရှင်နာမင်းကြီးသို့ တိုင်ကြားလိုက်သည်။ သိုင်း ဘဟန်နှင့်
လွိုင်လင်ဝန်ထောက်ရုံးတွင် စာရေးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။ သိုင်းဘဟန်သည် လွိုင်လင်မြို့ ဆေးကရက်တတ်သီလရှင်ကျောင်း (ယခု အထက
တစ်ရံတွင် လူမျိုးရေးဆန်ဆန် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဂျပန် ခေတ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်တွင် ရှမ်း နှင့် ပဒေါင်လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်းဖြစ်ပွားသဖြင့်
သည်။ ပဒေါင်အမျိုးသားတို့၏ တော်လှန်တိုက်ခိုက်ပုံ မှာ အင်္ဂလိပ် များပင် လက်ဖျားခါရလောက်သည်။ သိုင်းဘဟန်ခေါင်းဆောင်သော ပဒေါင်အမျိုးသား
သိုင်းဘဟန်၏အစ်ကို သိုင်းသန်းတင် (နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင်ဟောင်း)ကိုမူ အင်္ဂလိပ် များက လူသတ်မှု ဖြင့် ဖမ်းဆီးကာ တောင်ငူထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်။
ကရင်နီနယ်အရေးအခင်း
ကရင်နီနယ်သည် ရှေးယခင်ကပင် နယ်စားများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး အင်းဝမင်းဆက်မှစ၍ မြန်မာဘုရင်များ ထံ ခစားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင်
ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ မြန်မာတပ်များ ဘက်မှ စောလုံမြို့ ဟော်နန်းရှင်နယ်စား စောလဖော် က ကူညီတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် စောလဖော် ကို
မင်းတုန်းမင်းက ဘွဲ့တံဆိပ်များဖြင့် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ကန့်သတ်လိုသဖြင့် ကရင်နီနယ် အနောက်ပိုင်းနယ်တို့၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ် ပြုရန်၊ လေးစားရန်၊ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမပြုရန်
မြန်မာပိုင်နက်မှ ခွဲထုတ်လိုက်ကာ ယင်းတို့၏ ဩဇာအာဏာလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။  စောလဖော်သည် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စောလဝီကို
တွင်ရှိနေသော   ကရင်နီနယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ထောက်စောဘရီ (နောင်တွင် ကေအင်န် ဒီအို၊ သေဆုံး)၊ ဆပ္ပလိုင်းအရာရှိဆရာဝန် ကြီး၊ ဘီအမ်ပီ
ကိုလိုနီစနစ်၏နိဂုံး
ကျော်မျှ ကြီးစိုးခြယ်လှယ်ခဲ့ကြသော ကိုလိုနီစနစ်ဆိုး ကြီးသည် မြန်မာ့ခေါင်းဆောင်တို့၏  ကြိုးပမ်းမှု၊ ပြည်သူလူထု၏ မရပ်မနား တိုက်ပွဲဝင်မှုများကြောင့်
မဟုတ်ပေ။ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုပင် ဖြစ်သည်။
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ
ထောက်ခံသော်လည်း စစ်ရေးနှင့်စီးပွားရေးတွင် ဗြိတိသျှတို့က ခြယ်လှယ်ထားကြောင်းပြောကြားသည်။ နု-အက်တလီ စာချုပ်မှအချက်(၄)ချက်သည်
စစ်မစ်ရှင် ထားရန်ခွင့် ပြုထားသောကြောင့် ကွန်မြူနစ်များက သဘောမတူကြောင်း ကြေညာသည်။
လန်ဒန်သတင်းထောက်မစ္စတာအင်ဒရူးရော့(သ်) ကလည်း မဒရပ်ဟိန္ဒူသတင်းစာသို့အောက်ပါအတိုင်း ရေးပို့ခဲ့သည်-
ဗြိတိသျှလက်နက်များကိုရရှိပြီး ဗြိတိသျှအင်ပါယာ အတွင်းနိုင်ငံများနှင့်စစ်သတင်းစုံစမ်းထောက်လှမ်း ရေးတွင် ပူးပေါင်းလိမ့်မည်'
ရခိုင်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
ယင်းညီလာခံမှာ မြေပုံညီလာခံအဖြစ်ထင်ရှားပြီး ဖဆပလနှင့် စင်ပြိုင်ညီလာခံတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဦးအောင်ဇံဝေ၏ ဖိတ်ကြား
မာမွတ်၊ မြေပုံနှင့်အမ်း ဦးရွှေထွန်း၊ ကျောက်ဖြူဦးဘစော နှင့် ဦးသာထွန်း၊ မာန်အောင်ဦးရွှေနီ၊ တောင်ကုတ်     ဦးဘလှိုင်၊ သံတွဲနှင့်ဂွ ဦးအောင်မြ၊ ရမ်းဗြဲ
နစ်ပါတီတို့က ဦးစိန္တာတို့လူစုအား ထောက်ခံကြသည်။ ရခိုင်ပြောက်ကျားများအတွင်း ကွန်မြူနစ်တို့ဩဇာများ စွာ လွှမ်းမိုးလျက်ရှိရာ ကွန်မြူနစ်တို့က
ရခိုင်ပြောက် ကျားများ၏ လက်နက်ကိုင်ပုန်ကန်မှုကို ပျဉ်းမနားကဲ့ သို့ပင်တော်လှန်ရေးစတင်မြစ်ဖျားခံရာအခြေခံဒေသ အဖြစ်သဘောထားခဲ့ကြသည်။
အဆိုပြုသည်။
လက်နက်ကိုင်ဆူပူအုံကြွရေးသို့
(၁) အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီ(ဖျာပုံ)၊
(၂)	ကရင်သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများ(တရားဝင် တပ်များဖြစ်သော်လည်း တပ်မတော်တပ်ရင်း များနှင့်စင်ပြိုင်ဖြစ်သည်)။
ဂိုရှယ်စီမံကိန်း
ဂိုရှယ်သည် ယင်း၏စာတမ်းထဲတွင် ဆူပူသောင်း ကျန်းရေးကိုသာလျှင် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်တာရာ၏ ပျဉ်းမနားသူပုန်နယ်မြေ၊ ဦးစိန္တာနှင့်
'တရုတ်ပြည်မှာ ယီနန်လွတ်မြောက်ရေးဒေသမှ တစ်ပြည်လုံးလွတ်မြောက်ရေးသို့ရောက်ခဲ့သည် မဟုတ်လော'
လိုက်သူ များ (Initiators) ဖြစ်လာနိုင်ကြပေသည်'
သခင်သန်းထွန်းသည် ဂိုရှယ်လမ်းစဉ်ကိုလက်ခံ လိုက်သည်။ ပေါ်လစ်ဗျူရိုမှတစ်ဆင့်ဗဟိုကော်မတီ အစည်းအဝေးကလည်း လက်ခံသည်။
လကျာ်ဖရီးမင်းစာချုပ်ကို ထောက်ပြ၍ မြန်မာ နိုင်ငံသည် အမှန်တကယ်လွတ်လပ်ခြင်းမဟုတ်သေး။ စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးကိစ္စများတွင်
အင်္ဂလိပ် အစိုးရ၏ အကြွေး ငွေပေါင်းများစွာ ကို မြန်မာအစိုးရက ပေးဆပ်ရန်ကတိပြုရခြင်းတို့ကို ထောက်ပြ၍ ဝါဒဖြန့်သောအခါ
ပျဉ်းမနားညီလာခံ
ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်များသည် ယင်းညီလာခံတွင် ပြည်ပ ကွန်မြူနစ်များနှင့် ရင်းနှီးမှုရရှိလာသည်။
ထကြွသောင်းကျန်း ရန်လိုကြောင်း၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားကိုယ်စားလှယ်က အကြံပေးခဲ့သည်။ သခင်သန်းထွန်းကလည်း ဖဆပလ အစိုးရက တစ်ချက်ထိုးလျှင်
မြေရှင်ဗျူရိုကရက် ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲတစ်ရပ်ကို ဗန္ဓုလပန်းခြံတွင်ကျင်းပကြသည်။ ထိုနေ့မှာပင် ဆိုရှယ်လစ်များက သတင်းစာတိုက်များ ကို
ဆိုရှယ်လစ်ပါတီဝင်များနှင့်ပြည်သူ့ရဲဘော်တို့၏ ပဋိပက္ခများကြီးမားနေစဉ်မှာပင် ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ရက်မှစ၍ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီက ကြီးမှူး၍
ယခုပျဉ်းမနားညီလာခံတွင်မူ လူနှစ်သိန်းကျော်သည်။ ခေါင်းဆောင်စကားပြောနေလျှင် အပ်ကျသံမကြားရ အောင်ပင်ငြိမ်၍နားထောင်နေသည်မှာ
အဘယ့်ကြောင့်သူပုန်မထသေး သနည်းဟုလည်း မေးခဲ့သည်။ ယူဂိုဆလားဗီးယား လူငယ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကလည်း 'ခင်ဗျားတို့ ယခု လုပ်ရင်လုပ်၊
တောခိုကြခြင်း
လုပ်ငန်းတာဝန်များ' ဟူသောစာတမ်းကို မိတ္တူ တစ်စောင်ရရှိထားသဖြင့် ကွန်မြူနစ်များ၏ခြေလှမ်းကို အကဲခတ်စောင့်ကြည့်လျက်ရှိသည်။ ကေအင်န်ယူ
မှတစ်ဆင့်အသံလွှင့်၍ရှင်းလင်းခဲ့ရသည်။ သခင်နုက ကွန်မြူနစ်များက ဆူပူအုံကြွရေးအတွက် လှုံ့ဆော်ပုံ၊ စေ့စပ်ရေးကို
ကျရောက်နေလေသည်။
ဦးနု၏ငြိမ်းချမ်းရေးမူ
အချို့ကမူ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီဝင်များကြီးစိုးသည့် ဖဆပလ အစိုးရက နိုင်ငံရေးအင်အားစုများအား အကြမ်းဖက် နှိပ်ကွပ်သောကြောင့်
ကွန်မြူနစ်ပါတီ တောခိုရသည် ဟူ၍ ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ မြေပေါ်တွင်ကျန်ရစ်သော နိုင်ငံရေးအင်အားစုများအတွင်းတွင်လည်း နိုင်ငံရေး
ကွန်မြူနစ်ပါတီတောခိုပြီးနောက် ဦးနု၊ ဗိုလ်လကျာ်၊ ဦးအုန်းနှင့် ဦးသိန်းဖေတို့သည် နိုင်ငံရေးပြဿနာအဖြေ ရှာရန် တွေ့ဆုံ
(၅)	နိုင်ငံတော်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေး၊ သီးခြားကင်းလွတ်မှုကို ထိပါးစေမည့်နိုင်ငံ ခြား အကူအညီဟူသရွေ့ကို မယူရန်။
(၆)	မြန်မာပြည်ထောင်စု တပ်မတော်ကို ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီတပ်မတော်အဖြစ်ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့ စည်းရန်၊ ဖဆပလ ဒုတိယကွန်ဂရက်ဆုံး ဖြတ်ချက်အမှတ်(၇)
(၈)	တိုင်းပြည်တွင် စက်မှုလက်မှုထွန်းကားရန်။ ကာလအပိုင်းအခြားနှင့် စီမံကိန်းတစ်ရပ် ဆွဲပြီး စတင်အလုပ်လုပ်ရန်။
(၁ဝ)	ဗျူရိုကရေစီယန္တရားကြီးကို ဒီမိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေးစက်ယန္တရားဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲပစ်ရန်။
လေ့လာဆွေးနွေးရန်
ဒီမိုကရေစီသော့ချက်နှစ်ခု
တင်သွင်းဆုံးဖြတ်ရန်၊
တစ်ဦးတည်း အာဏာပိုင်စနစ် ရှိမည်မဟုတ်ပေ။   (၄) အုပ်ချုပ်ရေးစက်ယန္တရားကြီးအစိတ် အပိုင်းများဖြစ်စေသောအရာထမ်းအမှုထမ်း
အရေးကြီးဆုံးကိစ္စ
ဖြစ်သဖြင့် မှန်သည်ထက်မှန်၊ ခိုင်သည်ထက်ခိုင် အောင်တည်ဆောက်ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ထိုသို့အားဖြင့် တစ်ပါတီတည်းဖြစ်ရေး အတွက် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီက ၎င်းတို့ပါတီကို ဖျက်သိမ်းပေးရန်။
(၁၉၄၈ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ရက်သခင်နု၏ လက်ဝဲညီညွတ်ရေးမူ ၁၅ချက်)
ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့ချုပ်နှစ်ခြမ်းကွဲသွားခြင်း
ဒေါက်တာမောင်မောင်က မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီး နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းစာအုပ်စာမျက်နှာ ၃ဝ၇နှင့် ၃ဝ၈တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြထားသည်-
ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်းကွင်း၌ လူထုအစည်း အဝေးပွဲကြီးတစ်ရပ်ကျင်းပပြီး နုမူ ၁၅ချက်ကိုတင်ပြ၍ ဆန္ဒခံယူကြသည်။ ဖဆပလဦးစီးအဖွဲ့က နုမူကိုလက်ခံ
ဗိုလ်ဖိုးကွန်း၊ ဗိုလ်ထိန်ဝင်းနှင့် ဗိုလ်ထွန်းလင်းတို့က ခေါင်းဆောင်ပြီး ရဲဘော်ဝါများကို ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဗိုလ် စိန်မှန်တို့က ခေါင်းဆောင်သည်။ ဖဆပလ
၁၆ရက်မှစ၍ပြည်သူ့ ရဲဘော်(ရဲဘော်ဖြူ) များက လက်နက်သိမ်းလိမ့်မည်ဟူ သော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စတင်တောခိုကြသည်။ ပြည်ထဲရေးဌာနကလည်း
တောခိုတပ်ရင်းများ
၁၉။	ဗိုလ်အောင်မင်း		          .. ။
အစည်းအဝေး ကိုးကြိမ်ပြုလုပ်သည်။ ထို့နောက် 'ညီညွတ်ရေးအရ တည်ဆောက်ကြလော့' ဟူသော စာတမ်းကို ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။
ထိုစာတမ်း တွင် ၃-၈-၄၈ ရက်စွဲဖြင့် ဦးသိန်းဖေလက်မှတ်ရေးထိုး ထားသည်။
အခန်းပိတ် ခြောက်လုံးပြူးနှင့်တေ့ပြီး ညီညွတ်ရေးလုပ်ရန်    ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ စိတ်ကူးယဉ်ခဲ့ကြဖူးလေ သည်'
ကိုယ်တိုင်အဆွဲခံခဲ့ရပါတယ်၊ ဆွဲတဲ့လူက ဦးသိန်းဖေမြင့် ပါ''
ပြောရာ ဦးသိန်းဖေမြင့်က-
ကွန်မြူနစ်များ၏စည်းရုံးရေးမှာ တပ်မတော် အတွင်းသို့ဝင်ရောက်လျက်ရှိရာ ကွန်မြူနစ်ကို ထောက် ခံသော တပ်မတော်သားများသည် အာဏာသိမ်းရန်
''ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ကြမ်းကို ခပ်ပြင်းပြင်း နင်းကာ ဝင်လာနေသည်။ သူ့မျက်နှာသည် သုန်မှုန် နေသည်၊ ဗိုလ်မှူးကြီးဇေယျနှင့်ယှဉ်၍ထိုင်လိုက်သည်၊
ကဲ- ဗိုလ်ဇေယျ၊ ခင်ဗျားဘာတွေလုပ်ခဲ့သလဲ ပြောစမ်းပါအုံး
ဆိုင်းမဆင့်ဗုံမဆင့်မေးလိုက်ပါသည်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ဇေယျက မော့လိုက်သည်၊ သူ့မျက်မှန်ကြီးသည် မီးရောင်ထဲတွင် လက်ခနဲဖြစ်သွားသည်၊ သို့ရာတွင် မဖြေ။
ကွန်မြူနစ်-ဖဆပလ ပဋိပက္ခ၊ ရဲဘော်ဖြူ-ဖဆပလ ပဋိပက္ခတို့တွင်ကွန်မြူနစ်တို့သည် တပ်မတော်အား မိမိ တို့ဘက်ပါလာစေရန်
မသေးလှချေ။ တပ်မတော်၏အစိတ်အပိုင်း အချို့ သောင်းကျန်းသူအဖြစ် ခံယူသွားကြသောအခါ မြေအောက်သောင်းကျန်းသူအင်အားမှာ အဆမတန်
ကရင်ဆူပူမှုများ စတင်လာခြင်း
အင်အားစု များသည်လည်း လှုပ်ရှားထကြွလာကြသည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ရက်တွင် ပါတီတစ်ခုလုံးတစ်ပြိုင်နက်တည်း
ကရင်လက်နက်ကိုင်တပ်များမှာမူ တစ်ချိန်တည်း တစ်ပြိုင်တည်း တညီတညွတ်တည်း တောခိုခဲ့ကြခြင်းမဟုတ်ပေ။ ကေအင်န်ယူအဖွဲ့၏ စည်းရုံးဆွဲဆောင်နိုင်
ဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်စောရှီရှိုးဖြစ်ရာ စစ်ရေးအကူ အညီနှင့် ပတ်သက်၍လည်း မျှော်လင့်လျက်ရှိသည်။
ဖဆပလအစိုးရက တပ်နီဗိုလ်ချုပ်နှင့် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် ဗိုလ်သိန်းဒန်၊ အလုပ်သမား သမဂ္ဂခေါင်းဆောင်နှင့်ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်
အစိုးရကြေညာချက်
ပစ်နိုင်မည် မဟုတ်။ ကရင်တို့၏ရှိသမျှအင်အားနှင့်    ဗမာတို့၏ ရှိသမျှအင်အားကို အစအဆုံး တွက်ကြည့်ပြီးလေပြီ။ သို့ဖြစ်ရာ ဤကဲ့သို့
အဖတ်တင်နိုင်မည်မဟုတ်သည်ကို အထူး ပြောနေစရာမလို။ ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွား ခဲ့သော ကရင်-ဗမာ အဓိကရုဏ်းက သက်သေ ခံလိမ့်မည်။
၅။	သို့ဖြစ်သောကြောင့် ကရင်နှင့်ဗမာတို့ သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးရင်းရင်းနှီးနှီးဆက်ဆံ ပေါင်းသင်းကြပြီးလျှင် လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်း များကို
သထုံခရိုင်ကိုကေအင်န်ယူသိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၉၄၈)
လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
သစ်တောဝန်ထောက်အဖြစ်ရောက်ရှိလာသည်။
သထုံမြို့ရှိ ကေအင်န်ယူခေါင်းဆောင် များသည် သထုံမြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကိုသိမ်းပိုက် နိုင်ရန် ၁၉၄၆ခုနှစ်ကတည်းက လျှို့ဝှက်စွာ ကြံစည်နေ
၁၅။	စောတကို (ရုံးအုပ်ဟောင်း) .. စစ်ပုလိပ်ဗိုလ်ချုပ်
၂။	ကျိုက်ထို	ဗိုလ်ဂျိုင်းနှင့် အင်အား ၁ဝဝ
ကေအင်န်ယူအဖွဲ့၏ မေတ္တာရပ်ခံချက် (၂၅-၇-၄၈)
သမာဓိကြီးမားသော၊ ညှာတာ ထောက်ထားခြင်းအားဖြင့် အဖျက်သဘောမဟုတ်၊ အပြုသဘောဖြစ်သော နိုင်ငံရေးကျွမ်းကျင်ပါးနပ်မှု (ဝါ) မကုတတ်လျှင်
ညီသည်ဟူ၍ကား မဆိုနိုင်။ ကွဲလွဲသည့်အချက်များတွင် ကွဲလွဲသည်ကိုကား ကျွနု်ပ်တို့ဝန်ခံ၏။ သို့သော် မည်သည့် ကိစ္စ၌ပင် သဘောကွဲလွဲစေကာမူ
ချက်မှာကား အခြားမဟုတ်ပေ။ ကရင်ပြည်နယ် သီးခြားတောင်းဆိုရာ၌လည်းကောင်း၊ ကျွနု်ပ်တို့က ကရင်အမျိုးသားများကို တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် သီးခြား
ကျရောက်သွားပြန်သည်။ မအူပင်၌လည်း အစိုးရငွေတိုက်ကို ဖောက်ယူကြ  သည်။ ကရင်စစ်ရဲများသည် ခုခံသူများနှင့်အကြိတ် အနယ် တိုက်ခိုက်၍
ကင်းဘဲလ်-တူးလောက်အရေးအခင်း
ကာလကတ္တားမြို့ စပင့်စ်ဟိုတယ်တွင် တည်းခိုနေ သော ကာနယ်တူးလောက်ထံသို့ပေးပို့ရန် ကြေးနန်း တစ်စောင်နှင့် စာတစ်စောင်ကို  ဘီအိုအေစီ
မိတ္တူတစ်စောင်ကူးထားလိုက်သည်။ ထို့နောက် လေယာဉ်အမှုထမ်းဟော့စစ်ကို သက်သေအဖြစ်    ပြသလိုက်သည်။ ကာလကတ္တားရောက်သောအခါ
ကင်းဘဲ(လ်)၏စာတွင် ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ လ ၉ရက်ဟု ရက်စွဲတပ်ထားပြီး ကာနယ်တူးလောက်ကို ချစ်ဆွေဟော့(ပ်)ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသည်။ စာပါ
'ခင်ဗျား၏စာကို အခြားနည်းမရှိသဖြင့် ကျွန်တော် အက်စ်အက်စ်သို့ ပေးလိုက်ပါသည်။ နံပါတ် ၁ သည် ယခုအိမ်တွင်ရှိ၍ခင်ဗျားကို စောင့်နေပါ  သည်။
မစ္စတာဆိုင်းမွန်းသည် ဗြိတိသျှဆိုရှယ်လစ် တစ်ယောက်ဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ၌  ဗြိတိသျှ  တိုင်းရင်းသားအချို့က ပြည်တွင်းဆူပူရန် လှုံ့ဆော် နေသည်ကို
ကွင်း တစ်ခုလည်း သူတို့လက်အောက်တွင်ရှိနေ၍ ယခု အခါပြင်ဆင်နေသည်။ သူတို့သည် လွိုင်ကော်ကို မတိုက် ခင် အင်အားဖြည့်တင်းရန်
ဗြိတိသျှပါလီမန်တွင် ကင်းဘဲ(လ်)-တူးလောက် အရေးအခင်းကို ဆွေးနွေးခဲ့ရာ လေဘာပါတီအမတ် ဝုဒရောဝိုင်းအက်က အောက်ပါအတိုင်းပြောကြားခဲ့ သည်။
ကေအင်န်ယူ အရေးပေါ်ညီလာခံ
အနိစ္စရောက်သွားသည့်အတွက် ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ရက်၌ ပုသိမ်မြို့၌ကျင်းပ သော ကေအင်န်ယူ ကွန်ဂရက်ကြီးကဝမ်းနည်း ကြောင်းကိုလည်း
ကိုယ့်မြို့ကိုယ့်ရွာကာကွယ်မည်သာမက အခြား အကူအညီလိုသောနေရာများသို့ ကာကွယ်ရေး လိုပါက အလျင်အမြန်အကူအညီပေးရန် ဤ ကွန်ဂရက်က
ထောက်ခံသူ-စောချမ်းမြ	(ညောင်တုန်း)
တစ်မျိုးလုံးမကွဲမပြားစည်းလုံးရေးရရန်၊ ကရင် တစ်မျိုးလုံးသည် အေးအတူပူအမျှ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦးလက်ချင်းတွဲ၍ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ကွန်ဂရက်က
ယုံကြည်သည်သာမက လုံးဝအလိုမရှိကြောင်း။ လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းကို လှုံ့ဆော်သည့် ပါတီ တစ်ခုခုက ဖြစ်စေ၊ သတင်းစာတစ်စောင်စောင် ကဖြစ်စေ၊
အဆိုရှင်-ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း၊
အဆိုရှင်- ဗိုလ်ပုလဲ		(မြောင်းမြ)
ထောက်ခံသူ-ဆရာမနု	(ပုသိမ်)
၁၁။ သီးခြားနယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့တွင် ကေအင်န် ယူမှ ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေမည်ရွေ့မည်မျှပါဝင် သင့်ကြောင်းနှင့် ပါဝင်မည့်ကိုယ်စားလှယ်များကို
ချစ်ကြည်ရေးထမင်းစားပွဲ
သည်။ ထမင်းစားပွဲသို့ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုနှင့် ကချင်၊ ရှမ်း၊ မွန်၊ မြန်မာစသည့် ခေါင်းဆောင်များကို ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ယင်းချစ်ကြည်ရေး
ဘယ်တော့မှမဖြစ်ရဘူးဆိုပြီး ကျွန်တော်တို့   သွားခဲ့ကြတဲ့အခါမှာ စောသာဒင်၊ မန်းဂျိမ်းထွန်းအောင်၊ ဆမားဒူဝါ ဆင်ဝါးနောင်၊ ဦးဝမ်းသူမောင်တို့လည်း
မကောင်းမကြံအပ်ဘူးလို့ အယူရှိပါတယ်။ ဗမာပြည် တောင်ပေါ်များမှာလည်း သူ၏ထမင်းကို စားပြီးရင် သူ့ကို မကောင်းမကြံအပ်ဘူးဆိုတာရှိပါတယ်။ မြေညီ
သခင်နုဟာ ကျွန်တော့်အိမ်ကို ကြွလာလိုသော်လည်း အိမ်က  တဲကုပ်ကလေးဖြစ်လို့  မဖိတ်ကြားခဲ့ရဘူး။  ယခု အခါတော့ ကျွန်တော်က ဖိတ်ထားလို့
မသက်သာဘူး၊ သွေးထွက်သံယို ဖြစ်အောင်ချတော့တာပဲ၊ ကျွန်တော်ဟာ အဲဒီရွာ အဘိုးကြီးအိမ်ရောက်သွားလို့ ဧည့်သည်အဖြစ် ခေတ္တ တည်းခိုစဉ်
ယောက်ကလည်းကရင်ပဲ၊ ငွေကလည်းမနည်းဘူး၊ ဒီငွေ တွေကိုဖြန့်လိုက်တဲ့အခါမှာ ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး ထံပျံ့သွားမယ်၊ ပျံ့သွားရင် ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး
ဆပ်ရမှာပဲ၊ ဆပ်မယ်ဆိုတာက ပြောတော့လွယ်တယ်၊ ဘယ်လိုဆပ်မလဲမေးစရာရှိတယ်၊ အခြားသူများ မဆပ်ခင် ကျွန်တော်က စတင်လုပ်ပြပြီး ဆပ်ရမှာပဲ၊
ဒီကိစ္စမှာ ကေအင်န်ယူအပြစ်မဟုတ်သော်လည်း ဒီလက်နက် တွေပြန်ပေးအောင်တော့ တောင်းပန်ရအုံးမှာပဲ''
ကရင်သောင်းကျန်းမှုအတိအလင်းပေါ်ပေါက်လာခြင်း
ကေအင်န်ယူအဖွဲ့၏တောင်းဆိုချက်ကိုလည်း ဖဆပလအစိုးရအနေနှင့် လိုက်လျောနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ကေအင်န်ယူအဖွဲ့က တောင်းဆိုသော
အစိုးရ သည်လည်း တပ်မတော်အတွင်းမှ ကရင်အရာရှိကြီးများ အား ယုံကြည်မှုမရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၁၉၄၉ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်တွင်
ဗမာ့တပ်မတော် သားများအား အလစ်အငိုက်တွင်ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီး၍ လက်နက်သိမ်းသည်။ သို့နှင့်အနီးစခန်းနှင့်မေမြို့သည် လည်း
သတင်းစာတွင် ဦးဘဘေက 'ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ကို အာဏာကုန်အပ်သင့်ပြီ။ ပါလီမန်ကို ရပ်ဆိုင်းထား ပါ။ တရားမျှတတဲ့ရွေးကောက်ပွဲများ
မကျင်းပနိုင်မချင်း ဗိုလ်ချုပ်ကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်ခန့်ထားပါ'ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ သို့သော် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် နိုင်ငံရေးအာဏာ
တိုက်ပွဲများပြင်းထန်လာခြင်း (ဝက်ကော်တံတားတိုက်ပွဲ၊ အင်းစိန်တိုက်ပွဲ)
ရန်ကုန်မြို့အခြေအနေများမှာ များစွာစိုးရိမ်စရာ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ဘက်မှ ကရင်သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း (၂)နှင့် ကေအင်န်ဒီအို
တိုက်ခိုက်နေရ သည်။
နေခဲ့ရသည်။ သို့ သော် သောင်းကျန်းမှုအခြေအနေရှုပ်ထွေးပြီး အရေး ကြီးလာသဖြင့် တပ်ရင်း (၃) ကို ဖျာပုံဘက်တွင် တာဝန် ပေးခဲ့ရသည်။
နောက်ဆုတ်လာရသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ဝရက်တွင်လည်း တစ်နေကုန်ပင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ရက်တွင်မူ ကရင်သောင်းကျန်းသူများပြိုသွားပြီး
သိမ်းဆည်းရမိသည်။ ပြည်ဘက်မှဆင်းလာသည့် ကရင်သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်း (၂) နှင့် ကေအင်န်ဒီအိုများသည် ဝက်ကော် တံတားတိုက်ပွဲတွင်
ဗိုလ်မှူးတော်မီကလစ်(ဗိုလ်မှူးချုပ် ဟောင်း၊ ဒု-ချုပ်(လေ)ဟောင်း) နှင့်အတူ အော့စဖို့ လေယာဉ်ဖြင့် ကင်းထောက်ပျံသန်း၍စစ်ဆေးခဲ့သည်။
ထားနိုင်ပါက လွတ်မြောက် သော ဒေသကြေညာနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားပယောဂ ကိုလည်း လွယ်ကူစွာ ဖိတ်ခေါ်နိုင်မည်။ ရန်ကုန်မြို့ တော်နှင့်
ဗိုလ်လှသောင်းကျဆုံးပြီး ဗိုလ်ကြီး မောင်လွင်ဒဏ်ရာရသွားခဲ့သည်။ အကျအဆုံးများပြား လွန်းသဖြင့် ရဲဘော်များမှာ ရှေ့ဆက်မတက်နိုင်ဘဲ
ဆောင်ရွက် သည်။ အင်းစိန်မှာ ကရင်လက်နက်ကိုင်များ အင်အား တောင့်တင်းသဖြင့် တိုက်ပွဲမှာ များစွာပြင်းထန်ခဲ့ရ သည်။ ကေအင်န်ဒီအို
မန္တလေးအခြေအနေ
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ကေအင်န်ယူနှင့် ကရင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအား နယ်ချဲ့ အလိုတော်ရိ လက်ကိုင်တုတ်၊
မှုများနှင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။
တစ်ဝိုက်တွင် နံနက်စောစောကစ၍ ပစ်ခတ်သောင်းကျန်းကြပြန် သည်။ ထိုနေ့ညတွင် စကြာနွယ်စဉ်ရပ်နှင့် ရွှေပြည်ရပ် တို့ မီးလောင်၍
အတွင်းမှ အိမ်တစ်လုံးမီးလောင်သွားသည်။ နောက်တစ်နေ့ ဧပြီလ ၂ရက် နေ့လယ် ၁နာရီခွဲခန့်တွင် နန်းတော်အနောက်တောင်ထောင့်
ကေအင်န်ဒီအိုများသည် ကွန်မြူနစ်တပ်များနှင့် အတူ ၁၉၄၉ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ရက်မှ ၁၉၄၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်အထိ မန္တလေးမြို့ကြီးအား
မိတ္ထီလာ၊ သာစည်အခြေအနေ
ဦးဆောင်ကာ သာစည်မြို့တွင်းသို့ သုံးလက်မ စိန်ပြောင်းပစ်ကူဖြင့် ပြင်းထန်စွာတိုက်ခိုက်တော့သည်။ သာစည်တွင် တပ်မတော် တပ်ရင်း (၆) မှ
ကေအင်န်ဒီအိုတို့ သိမ်းပိုက်စဉ် ချင်းတပ်ရင်း(၃) ၏ဌာနချုပ်အဖွဲ့မှာ ရန်သူဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျည်ဆန်၊ အဲဒါအတွက်ပဲ စိတ်ပူနေရသည်၊ ကျည်ဆန်ကိုချွေတာကြဟေ့၊ ချွေချွေတာတာပစ်ကြ အဲဒါကိုပဲ ရဲဘော်တွေအား တဖွဖွ
သတိပေးနေရသည်၊ ရန်သူကလည်း
ကျွန်တော်တို့တွင် ကျည်ဆန်ရှားပါးလာ ပြီကို ရိပ်မိကြပါလိမ့်မည်၊ ထို့ကြောင့် တစ်စတစ်စဖြင့် အတင့်ရဲလာကြသည်၊ မနီးမဝေးမှလာ၍
အကျအဆုံး လွန်စွာများပြားလာသောအခါ တိုက်စစ်အဟုန်မှာ လျော့ပါးကျဆင်း၍လာသည်။ သံချပ်ကားတစ်စီး၏ အကာအကွယ်ဖြင့်
သိမ်းဆည်းရမိသွား သည်။ ကေအင်န်ဒီအိုများသည် တိုက်စစ်အရှိန်ကိုလျှော့ လိုက်ပြီး သာစည်မြို့ကို ပိတ်ဆို့ထားတော့သည်။
လက်နက်ခဲယမ်း များကို လုယက်ယူငင်ရန်သာ ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
တစ်လျှောက် တွင်သောင်းကျန်းသူများ သည် မြို့ရွာအတော်များများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ပြီဖြစ် သည်။ မန္တလေးမြို့ကို ကေအင်န်ဒီအိုများနှင့်ဗမာပြည်
ကိုလည်း ဝိုင်းရံကြသည်။ တပ်မတော်က ကွန်မြူနစ်တပ်မှူးဗိုလ်လှဖေနှင့်ဆွေးနွေးသောအခါ ကွန်မြူနစ်တပ်များသည် ဖမ်းထားသူများကို
ရခိုင်တိုင်းအခြေအနေ
အဆိုကိုလက်ခံပြီး သံတွဲခရိုင် ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့ကို တပ်နီအဖြစ်ပြောင်းလဲလိုက် သည်။ ထို့နောက် တပ်နီတံဆိပ်များကို တပ်ဆင်ကြ သည်။
အပြိုင်အဆိုင်စည်းရုံး ခဲ့သည်။
သည်။၁၉၄၉ခုနှစ် ဦးစိန္တာပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီး တပ်နီကို မလိုလားသဖြင့် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (P.L.P)ဟူ၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းပြန်သည်။
သံတွဲမြို့ကိုသိမ်းပိုက်ကြသည်။ ထို့နောက်ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကိုယ်စားလှယ်များကို ဖိတ်ကြား၍ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစုဖွဲ့စည်းသည်။
ကျန် မြို့ရွာများသည် မူဂျာဟစ်၊ တောခိုစစ်ရဲ(၂ဝ)၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော်၊ တပ်နီ၊ ပြောက်ကျားစသောရောင်စုံသောင်း ကျန်းသူများ၏လက်သို့ကျရောက်ခဲ့သည်။
စည်းလုံး ညီညွတ်ခြင်းမရှိကြပေ။ မကြာမီပင် ပြည်သူ့ ရဲဘော်နှင့်ကွန်မြူနစ်တို့ ကွဲပြီးပြန်လည်တိုက်ခိုက် ကြပြန်သည်။
အစိုးရအပြောင်းအလဲဖြစ်ခြင်း
တွင်မျှ ပါဝင်ခြင်းမရှိသော တစ်သီးပုဂ္ဂလများဖြင့် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်း သည်။
၇။	ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းစာအုပ် စာမျက်နှာ ၃၁၆တွင် ၂၂-၉-၆၈ရက် ထုတ် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာကို
=ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုအရှိန်အဟုန်လျော့ပါးလာခြင်း=
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ တောခိုတပ်နှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့ချုပ်တို့၏ တပ်ပေါင်းစု
မကောင်းလှပေ။ အထူးသဖြင့် ကွန်မြူနစ်များ၏ ၁၉၄၉ ခုနှစ်လမ်းစဉ်ဖြစ်သည့် အကုန်သိမ်း၊ အကုန်ဝေကြွေး ကြော်ချက်ဖြင့် ဆန်လုပွဲများကို
ပြည်သူ့ရဲဘော်(အဖြူ) များက နှစ်သက်ခြင်းမရှိကြပေ။
သစ်ခေါင်းတီးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
သစ်ခေါင်းတီးရွာ (Thitkhaungtee)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဝင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၅၄ ဖြစ်သည်။
မဲအိုးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မဲအိုးရွာ (Meoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မဲအိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၄၁ ဖြစ်သည်။
ရေဂေါင်းချိန်ရွာ
ရေဂေါင်းချိန်ရွာ
ကိုးကား
ရေဂေါင်းချိန်ရွာ
ပလောင်းနိုင်ငံ
ပလောင်းနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ပလောင်းသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် ၅၀၀မိုင် (၈၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ နှင့် တိုကျိုမြို့ တောင်ဘက် ၂၀၀၀မိုင် (၃၂၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုမျှ ရှိနေခဲ့ရာမှ မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ အဖြစ် ပေါင်းစည်းခြင်းတွင် မပါဝင်ဘဲ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ရန် အတွက် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအဖြစ် တသီးတခြား ရပ်တည်နိုင်ရေး အဆိုကို ၁၉၈၆ တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ အတည်မပြုခဲ့ပေ။ နောက်တစ်နှစ်တွင်မှ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနုပျိုဆုံး နှင့် အသေးငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ များထဲတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မယ်တလိုင်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မယ်တလိုင်း
ကချင်လူမျိုး
အဆိုအကနှင့် တူရိယာများ
ကချင်လူမျိုးများသည် ကခုန်ခြင်း(ကချင် အကကို... ကိုယ်ရည်သွေးအကဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ပြည်အက။ ၁၃၇။)၊ သီဆိုခြင်းများတွင် အထူး ဝါသနာထုံသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မင်္ဂလာပွဲများတွင်၎င်း၊ အသုဘကြုံသည့်အခါတွင်၎င်း၊ အခြားနတ်ပွဲများတွင်၎င်း အစုလိုက် အပြုံလိုက် သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိကြသည်။ တစ်ယောက်တည်း ကခုန်ခြင်းကား နည်းပါးလှသည်။ ယောက်ျားနှင့်မိန်းမ တွဲဖက်၍ ကကြသော်လည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကိုင်တွယ်ခြင်း မရှိကြချေ။ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သားမွေးယပ်တောင်များဖြင့်သာ ဆက်သွယ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုမှာ မနောပွဲ ခေါ် နတ်ပူဇော်ပွဲကြီးပင် ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိရိုးဖလာအားဖြင့် မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ဗုံရှည်နှင့် ပလွေတို့ကို တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။
ရူးရခိုင်ရွာ
ရူးရခိုင်ရွာ
ထန်းကျစ်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ထန်းကျစ်ရွာ (Htankyit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
လျှပ်စီး
ဦးတည်ရာဖက် လားရာတဖက်တည်းသို့ စီးဆင်းသော လျှပ်စီးမျိုးနှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်လားရာနှစ်ခုသို့ အပြန်အလှန် အစုံအဆန်စီးသော လျှပ်စီးဟူ၍ လျှပ်စစ်စီးဆင်းပုံနှစ်မျိုးရှိသည်။
မည်သည့် လျှပ်စီးကြောင်းကြောင့်ဖြစ်စေ စီးဆင်းရာဝန်းကျင်တွင် သံလိုက်စက်ကွင်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး အပူစွမ်းအင် အလင်းစွမ်းအင်များလည်း ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်သည်။
သစ်ကျားပင်
သစ်ကျားပင်များသည် ရာသီဥတုနှင့် နေရာဒေသမရွေးသော အပင်များဖြစ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် သစ်ကျားပင်မျိုးတို့ကို စိုက်ပျိုးပြုစုနိုင်သော နေရာဒေသသည် ကျဉ်းမြောင်းလှပေသည်။ ယင်းတို့သည် အပင်ပေါက်စအချိန်တွင် နှင်းရိုက် မခံနိုင်သော်လည်း ကြီးထွားလာချိန်တွင်မူ ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ ပူပြင်းသော ရာသီဥတုသည် အစေ့သီးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ မြေပြင်၏အောက်တွင် ပေ ၂ဝ ထက်နီး၍ ရေလွှာရှိနေလျှင်လည်းကောင်း၊ မြေစေးမာလျှင်လည်းကောင်း သစ်ကျားပင်တို့ မဖြစ်ထွန်းနိုင်ပေ။ သစ်ကျားပင်ကို အစေ့ပျိုး၍ စိုက်ရသည်။ တစ်တန်းနှင့်တစ်တန်း လေးပေကွာသော ပျိုးခင်း၌ အစေ့များကို တစ်ပေခန့်ခွါ၍ စိုက်ပျိုးရသည်။ နွေလယ်ကာလတွင် ရေပေးသွင်းရသည်။ တစ်နှစ်သားခန့် ရှိလျှင် နှစ်ပေခန့်မြင့်လေရာ ထိုအချိန်တွင် နှစ်သက်ရာ သစ်ကျားပင်မျိုးတို့ဖြင့် ကိုင်းကူးပေးနိုင်သည်။ ကိုင်းကူးစိုက်သောအပင်တို့သည် ပထမနှစ်တွင် ရှစ်ပေခန့်အထိ မြင့်လာနိုင်သည်။ ထိုအပင်များ တစ်နှစ်၊ သို့မဟုတ် နှစ်နှစ်ခန့်ရှိလာလျှင် နေရာတကျစိုက်မည့်နေရာသို့ပြောင်း၍ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် ပေ ၅ဝ ခန့်ခွါ ပြီးလျှင် စိုက်ရသည်။ မြေပြင်မှ ပင်စည်အမြင့် လေးပေခန့်ရှိလာလျှင် အကိုင်းအလက်များ ထွက်စပြု လာသော်လည်း ယင်းတို့ကို အနည်းအကျဉ်းမျှသာ ရှင်းလင်း ချိုင်ပေးရသည်။ အပင်သက် ခြောက်နှစ်ခန့်မှစ၍ အသီးသီးသော အမျိုးအစားလည်း ရှိသော်လည်း ၁ဝနစ်သား အပင်များသည်သာလျှင် အသီးများ ကို အောင်အောင်မြင်မြင် သီးနိုင်သည်။
လျှပ်စီး
တိုင်းတာပုံအခြေခံသဘော
သံလိုက်အိမ်မြှောင် တစ်ခုကို တောင်မြောက်အနေအထားပြလျက်တည်ငြိမ်နေစေပြီး အိမ်မြှောင်ခွက်အပေါ်မှရစ်ပတ်ထားသော နန်းကြိုးခွေအတွင်း လျှပ်စစ်စီးဆင်းစေခြင်းဖြင့် သံလိုက်အိမ်မြှောင်ညွှန်ပြမှုသည် ယိမ်းယိုင်နေရာလွဲသွားလေသည်။ အိမ်မြှောင်ညွှန်ပြမှုသည် မူလတောင်မြောက်ညွှန်ပြနေရာမှ ထောင့်ချိုးတစ်ခုသွေဖည်သွားခြင်းကိုတိုင်းတာတွက်ချက်ပြီး လျှပ်စီးပမာဏကိုသိကြသည်။ သွေဖည်ရာဖက်ကိုကြည့်ပြီး လျှပ်စီးလားရာကိုလည်း သိနိုင်သည်။ ထိုသို့တိုင်းတာသောကရိယာကို Tangent Galvanometer ဟုခေါ်သည်။ ယင်းအခြေခံကို တိုးချဲ့ပြုပြင်လာရာမှ ကွိုင်ရွေ့လျားသော Moving Coil Meters မီတာများပေါ်ပေါက်လာသည်။ အင်အားကြီးသောလျှပ်စီးကြောင်းများကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာလေ့မရှိပဲ အေစီဓာတ်အားစနစ်တွင် စီတီ ခေါ် Current Transformer တို့မှတဆင့်ခံတိုင်းတာကြသည်။ ဒီစီဓာတ်အားစနစ်တွင် လမ်းကြောင်းခွဲဖြာစနစ် Shunt circuit တည်ဆောက်တိုင်းတာကြသည်။ စီတီမှရရှိသော အချိုးကြလျှပ်စီးငယ်ကို Moving Coil Meters များသုံး၍ တိုင်းတာနည်းအား ယနေ့တိုင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချလျက် ရှိပြီး လျှပ်စီးကြောင်း ချဲ့ထွင်တိုင်းတာ ကရိယာများ Current transducer ဖြင့် တိုင်းတာဖတ်ယူသည်တို့လည်းရှိသည်။
ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ARSA ၏ တိုက်ခိုက်မှုအပြီး တစ်ရက်အကြာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချွတ်ပြင်ရွာအား မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဒေသခံ ရခိုင်လူမျိုးများက ဖျက်စီးခဲ့ကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။ ရွာမပျက်စီးမီတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသမီးများကို ခြိမ်းခြောက်အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သလို ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသားများကို ARSA သံသယရှိသူအဖြစ် သတ်ဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် သေဆုံးမှုအရေအတွက်မှာ ၁၃၀ ရှိကြောင်းအစီရင်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလတွင် ချွတ်ပြင်ရွာအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးရရှိသည့် သေဆုံးမှုအရေအတွက်မှာ ၃၈၅ ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ ချွတ်ပြင်ရွာသည် လုံးဝမီးလောင်ကျွမ်းသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ကျွန်မက နှင်းဆီပါမောင်
ရိုက်ကူးခြင်း
ကနဦးက သက်မွန်မြင့်နှင့် ရိုက်ကူးရန် စီစဉ်သော်လည်း နမ်းရှုံ့ရမည့်အခန်း ပါဝင်သဖြင့် ငြင်းပယ်လိုက်သည်။ သို့ဖြင့် ဖွေးဖွေးက အစားဝင်လာသည်။ ထိုအခန်းကြောင့်ပင် ဖွေးဖွေးအား မီဒီယာများက လက်ညှိုးထိုးကြသည်။
ညောင်ရွှေမြို့
ရာဇဝင်
ရှေးအခါက မြို့၏အရှေ့ဘက် ဣဿယကုန်းတော်ပေါ်၌ ရွှေအဆင်းရှိသော ဗောဓိညောင်ပင် ပေါက်လျက်ရှိသည်။ မြို့တည်သောအခါ ညောင်ရွှေဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ပွဲတော်များ
(တန်ဆောင်မုန်းလ)
စီးပွားရေး
(ဈေး)
( ဇုန် )
ညောင်ရွှေမဖြစ်မီ ကောသမ္ဘီ။
မိုင်းမောဒေသ၌ ဘိန္နကရာဇာ မောမင်းတို့ အစဉ်အဆက် မင်းပြုအုပ်ချုပ်စိုးစံလျက်ရှိနေချိန်တွင် ထိုမင်တို့၏ အဆက်အ နွယ်ဖြစ်သော စော်ဘွားတစ်ဦးသည် ညောင်ရွှေဟူ၍ မဖြစ်ပေါ်မီ ယခုညောင်​ရွှေမြို့ ၏ မြောက်ဘက်လေးမိုင်ကျော်ရှိ ပေါရိသတ်စေတီတော်ကြီး၏အနီး ယင်းစေတီတော်ကြီး၏ မြေက်ဘက်တွင် မြို့ ကြီးတွင်းခေါ်အရပ်၌
ခလဲ့ဖိုးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ်
ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ် (Дми́трий Ива́нович Менделе́ев၊ Dmitri Evanovich Mendeleev)သည် ရုရှလူမျိုး ဓာတုဗေဒပါရဂူတစ်ဦးဖြစ်၍ ခရစ် ၁၈၃၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဆိုက်ဗီးရီးယားနယ်၊ တိုဗော့မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ရုရှား ဓာတုဗေဒ ပညာရှင် နှင့် တီထွင်သူ အဖြစ် ကျော်ကြားသော ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ်သည် ဒြပ်စင်တို့ကို ယင်းတို့၏ အက်တမ် အရေအတွက် အလိုက် စဉ်ထားသော ဇယား၏ ပထမဆုံး မူလပုံစံကို ဖန်တီးခဲ့သူ အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရှာဖွေတွေ့ရှိ ပြီးသော ဒြပ်စင်တို့၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ဇယားအသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် ကြိုတင် ခန့်မှန်း လေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အခြားအောင်မြင်မှုများ
မန်းဒယ်လိယပ် (Mendeleev) သည် ဓာတုဗေဒနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြား အရေးကြီးသည့် အချက် အလက်များ ကိုလည်း ကူညီ ထောက်ပံ့ ခဲ့သည်။ သူသည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဓာတုဗေဒ နှင့် သိပ္ပံသုတေသီဆိုင်ရာ ပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်ဟု တချီဂေရဲဘ် (L.A. Tchugayev) က ထုတ်ဖော် ပြောဆို ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မန်းဒယ်လိယပ်သည် ဓာတုဗေဒ ပါရမီရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ပထမတန်းစား ရူပဗေဒ ပညာရှင် နှင့် စီးပွားရေး နယ်ပယ်တွင် အသုံးချမှု အတွက် ကျွမ်းကျင်စွာ တွေးခေါ်နိုင်သူ တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အသီးအပွင့် ဖြစ်ထွန်းမှု လေ့လာခြင်း နယ်ပယ်တွင် အရည်၏ လှုပ်ရှားမှုဖြင့် (တွန်း)အား တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ကို သိရှိခဲ့ပြီး၊ မိုးလေဝသ ဘာသာရပ်၊ ဘူမိဗေဒ ဘာသာရပ်၊ ဓာတုဗေဒနှင့် ရူပဗေဒ၏ စပ်ဆက်လျက် ရှိသော အခြားသော စည်းမျဉ်းများ၊ ဓာတုဗေဒ နည်းပညာနှင့် စပ်ဆက်လျက် ရှိသော ဘာသာရပ် အခွဲများ ( ဥပမာအားဖြင့် – ပေါက်ကွဲခြင်း၊ ရေနံနှင့် လောင်စာများ ) နှင့် စက်ရုံများတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
ဖားစည်
ကရင်အမျိုးသားများ အမြတ်တနိုး ထားရှိသည့်အထဲတွင် ဖားစည်သည်ထိပ်ဆုံးကပါဝင်နေပါသည်။ ကရင်လူမျိုးထဲက ကရင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဖြစ်သည့်ဖားစည်ကို ဘိုးဘွားဘီဘင်လက်ထက်ကတည်းက အမြတ်တနိုးရှိခဲ့ပြီး ယခုခေတ် ကရင်လူမျိုး များအတွက် လေးစားတန်ဖိုးထားရသည့် အမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သာယာသော အသံရရှိရန် ပဉ္စရူပ ခေါ် သတ္တု ၅မျိုးဖြစ်သည့် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ သွတ်နှင့် ခဲများကို ရောစပ်၍ သွန်းလုပ်ရကြောင်း အဆိုရှိ၏။ ဖားစည်၏ အလေးချိန်ပေါ် မူတည်ပြီး တန်ဘိုးဖြတ်သည်လည်း ရှိ၏။ ဖားစည်သွန်းလုပ်ရာတွင် လက်ရာ ကောင်းခြင်း၊ အရုပ်များဖြင့် လှပစွာစီခြယ် သွန်းလုပ်ထားခြင်း၊ အသံသာယာ ငြိမ့်ညောင်းခြင်း များပေါ် မူတည်၍ ဖားစည်ကို တန်ဘိုးဖြတ်ကြ၏။
ပုံသဏ္ဌာန်
ဖားစည်ရဲ့ပုံစံက မျက်နှာပြင်ပိတ်ပြီး ဖင်ပိုင်းတို့တွင်ဖွင့်၍ထားသည်။ ကိုယ်ထည်မှာခပ်သွယ် သွယ်လေးသိမ်ပြီး ဖင်ပိုင်းတွင်နည်းနည်းလေးစွင့်ကားသွားသည်။ ဖားစည်ကိုတီးခတ်တော့မယ်ဆိုရင် လက်နှစ်ဖက် ကိုစလုံးကိုအသုံးပြုတီးခတ်ရသည်။ ညာဘက်လက်ဖြင့် ဖားစည်၏မျက်နှာပြင်ကိုထုပြီး ဘယ်ဘက်လက်က ဒုတ်ပါးပါးလေးတစ်ချောင်း(သို့မဟုတ်) နှီးစည်းဖြင့်ဖြစ်စေ ဖားစည်ထဲသို့လျှိုသွင်း၍ တီးခတ်ရသည်။ ဖားစည်၏မျက် နှာပြင်အလယ်တွင် နေမင်း၏အလင်းရောင်သဏ္ဌာန်ဖျာထွက်နေသော အသံလှိုင်းတို့အား တုန်ခါစေသော အမှတ်အသားများပါရှိသည်။ ရောင်ခြည်မှာ (၆)သွယ်မှ (၁၂)သွယ်အထိ၊တချို့မှာတော့(၁၈)သွယ်အထိရှိသည်။ ရောင်ခြည်ဖြာသန်းနေတဲ့အပေါ်ဘက်နားမှာတော့ စက်ဝိုင်းအရစ် တွေပါရှိသည်။ စက်ဝိုင်းအရစ်များမှာ (၆)ခုမှ (၉)ခု အထိရှိကြသည်။ စက်ဝိုင်းတစ်ခုနဲ့တစ်ခုတို့၏အကြားမှာ ဖားပြုပ်ရုပ်၊ငါးရုပ်၊ငှက်ရုပ်၊ပန်းပွင့်အရုပ်တွေနဲ့ ပုံဖော်ထားကြသည်။ ဖားပြုပ်ရုပ်များသည် တစ်ကောင်၏ နောက်သို့တစ်ကောင်လိုက်နေသောပုံစံကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ဖားတကောင်ထပ်၊ နှစ်ကောင်ထပ်၊ သုံးကောင်ထပ်လိုက်နေသောပုံစံများ ဖားစည်၊ အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ဇနဖုတ်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဇနဖုတ်ရွာ (Zanahpoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဝင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၅၃ ဖြစ်သည်။
လှထွန်း၊ ဦး မေတ္တာရိပ်မွန်(ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း
အတွင်းလူနာ ကင်ဆာဗဟိုဌာန
ဦးလှထွန်းသည် အသက်(၈၀)ပြည့် မွေးနေ့မင်္ဂလာနှင့် အခြားဘဝမှတ်တိုင်များ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားကို ၂၂-၁၂-၂၀၀၂ ရက်နေ့တွင် ဟိုတယ်နီကိုးရွိုင်ရယ်၌ ကျင်းပသည်။ ယင်းအခမ်းအနားတွင် ဦးလှထွန်းက မန္တလေးမြို့ရှိ ဦးလှထွန်းမေတ္တာရိပ်မွန် (ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း အတွင်းလူနာကင်ဆာဗဟိုဌာန (Hospice) ဆောက်လုပ်ရေးအတွက် အမေရိကန် ဒေါ်လာ တစ်သိန်း၊ အမျိုးသားကျန်းမာရေး ကော်မတီသို့ အမေရိကန် ဒေါ်လာ တစ်သောင်း၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ငါးထောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ မိခင်နှင့်ကလေး စောင့်ရှောက်ရေးသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ငါးထောင်၊ အနာကြီးရောဂါကုဆေးရုံ (ရေနံ့သာ၊ မန္တလေး)သို့ ငွေကျပ်တစ်သိန်း၊ မေရီချပ်စ်မင်း နားမကြားသော ကလေးများကျောင်းသို့ ငွေကျပ်တစ်သိန်း၊ မျက်မမြင်ကျောင်း (ခဝဲခြံ)သို့ ငွေကျပ်တစ်သိန်း ပေးအပ်လှူဒါန်းသည်။
ဂုဏ်ပြုဆုများ
ဦးလှထွန်းသည် ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံ ဘုရင်မက ချီးမြှင့်သော သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင် ဂုဏ်ထူးဆောင် တံဆိပ်၊ ၂၀၀၀-ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော လူမှုထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်)နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် မဲလန်းတက္ကသိုလ်က ချီးမြှင့်သော ဂုဏ်ထူးဆောင် D.H.L(Doctorate in Humane Letter) ဘွဲ့ ၊ ၂၀၀၄-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော ဝိဇ္ဇာပညာ ထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမဆင့်)၊ ၂၀၀၄-ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၅-ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သက်ကြီးရွယ်အိုများနေ့ ဂုဏ်ပြုဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။
ထီးပူချီးအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ထီးပူချီး(အောက်)ရွာ(Hteepuchee(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ဆင်များရှင်ဘုရား
ဆင်များရှင်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင်ရှိသော ရှေးဟောင်းဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဆင်များရှင်ဘုရားသည် အေဒီ(၁၂)ရာစု နရပတိစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပုဂံမြို့ဟောင်း သဗ္ဗညုဘုရား၏ တောင်ဘက် ညောင်ဦးမှ ပုဂံသို့သွားသော အနော်ရထာလမ်းမကြီး၏ ယာဘက်တွင် ကိန်းဝပ်လျက်ရှိသည်။
နရပတိစည်သူမင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စူဠမဏိစေတီတော်၏ ထောင့်တိုင် အင်္ဂတေပန်းများနှင့် လက်ရာတစ်တည်း ဖြစ်နေ၍ နရပတိစည်သူမင်း တည်ထားခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသလို ၎င်း၏ အမတ် တစ်ဦးဦးက တည်ထားခဲ့သည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းကြသည်။
S/2003 J 16
S/2003 J 16 သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် Brett J. Gladman ဦးဆောင်သော နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၆၀၀ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား ပျမ်းမျှ 0.137 AU အကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ဤဂြိုဟ်ရံလအား ပျောက်ဆုံးသွားသော ဥက္ကာခဲတခုဟု မှတ်ယူခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
မောက္ကလံ (မြောက်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မောက္ကလံ (မြောက်)ရွာ (Maukkalan(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မောက္ကလံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက္ကလံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကြံခင်းစု
ကြံခင်းစု
တောင်စာရေးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
တောင်စာရေးရွာ (Taungsayae)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ယင်းမာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၃၅ ဖြစ်သည်။
ဘားအံမြို့
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု
အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိသည်။
ကယားလူမျိုး
နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ
တောင်တန်း ပြည်မပေါင်းစည်းရေးကိစ္စ၌ ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ ပေါင်းစည်းရေးကို ကရင်နီပြည်နယ်ခေါင်းဆောင်များက လက်ခံခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကရင်နီပြည်နယ်ကို သက်သက်အဖြစ် ကယားပြည်နယ်ဟူ၍ မဲခွဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၈၀ (၁) (က) ပါ ကရင်နီပြည်နယ်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး ကယားပြည်နယ် ဟု ပြင်ဆင် ပြဋ္ဌာန်းပေးရန် ၁၉၅၀ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ကျင်းပသည့် လွှတ်တော်၌ ကရင်ပြည်နယ်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစိန်က အဆိုပြုချက်တင်သွင်းခဲ့သည်။ အထူးစုံးစမ်းရေးကော်မတီက စုံစမ်းပြီး ၁၉၅၁ အောက်တိုဘာတွင် ကရင်နီမှ ကယားဟူ၍ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ပနားမားနိုင်ငံ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကျောထောက်နောက်ခံဖြင့် ပနားမားသည် ကိုလံဘီယာမှ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်ခဲ့ကာ အမေရိကန် စစ်တပ်အား ၁၉၀၄ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၁၄ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ပနားမား တူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ပနားမားအား ရာစုနှစ် အကုန်တွင် တူးမြောင်းကို လုံးဝ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ရန် သဘောတူလက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။
ဘက္ကရီအီးဒ်
ဘကရီအစ်
ပထမ အစ်ပွဲတော်နေ့သည် အာရဗီနဝမလဖြစ်သော ရမ္မဇန်၌ မွတ်စလင်တို့သည် ရိုဇဟ်ခေါ် ဥပုသ်ဆောက်တည်ကြ၏။ ထိုရမ္မဇန်လကုန်၍ အာရဗီဒသမလဖြစ်သော ယှောင်ဝါလ်လဆန်း ၁ ရက် နေ့တွင် ရိုဇာဟ်ဝါကျွတ်သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အီဒွလ်ဖိသစ်ရ် ပွဲတော်ကို ဆင်နွဲကြရ၏။ ထိုနေ့တွင် ဖြူစင် ကောင်းမွန်သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ မွတ်စလင်တို့သည် ဗလီကျောင်းတော်များတွင် လည်းကောင်း၊ သီးသန့်ထားရှိသည့် ( အစ်ဝါ ) ကွင်းပြင်ကြီးများတွင် လည်းကောင်း စုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်။
ဒုတိယ အစ်ပွဲတော်သည် အီဒွလ်အဿွဟာမည်၏။ အာရဗီဒွါဒသမလ ဖြစ်သော ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပဆင်နွဲကြသည်။ ပထမ အစ်ပွဲတော်ကဲ့သို့ပင် ဤနေ့တွင်လည်း မွတ်စလင်တို့သည် နံနက်အချိန်၌ အထူးစုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်။
မံဝိန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
မံဝိန်းရွာ(Manwein)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၆ ဦး၊ မ ၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
လင်္ကာ
လင်္ကာဟူသည် ပါဠိစကား အလင်္ကာရ ဖြစ်၍ တန်ဆာဆင်ခြင်း အနက်ရသည်။ မိန်းမပျိုကလေး တစ်ဦးအား ရိုးရိုးဝတ်စား ဆင်ယင်သည်ထက် ပုတီး၊ လက်ကောက်၊ ခြေကျင်း၊ နားဍောင်းများကို ဆင်ထားပါက ပိုမိုကြည့်၍ ကောင်းသကဲ့သို့ စာပေတွင်လည်း ရိုးရိုးစကားလုံးများကို နားထောင်၍ကောင်းအောင် သုတိသာယာသော စကားလုံးများဖြင့် ညှပ်ကာ ပုလဲတတန့် ရွဲ့တစ်ကန့် စပ်ဆိုဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်း စသော သဒ္ဒါအဆင်တန်ဆာ၊ အနက်အဆင်တန်ဆာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားလျှင် အထူးနှစ်သက်ဘွယ်ရာ ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုစာပေကို အလင်္ကာ၊ လင်္ကာ ဟုခေါ်ဆိုသည်။
သမိုင်းတွင်သော လင်္ကာများ
အနန္တသူရိယ အမတ် ရေးသားခဲ့သော "သူတည်းတယောက် ကောင်းဖို့ရောက်မူ"အစချီသော မျက်ဖြေလင်္ကာ လေးပိုဒ်သည် မြန်မာစာပေ သမိုင်း၌ အထူး ထင်ရှားသည်။
ကျွန်
ကျွန်ဟူသော ဝေါဟာရ၏ ရင်းမြစ်ကို ရှာဖွေပါသော် မွန်ဘာသာစကားအရ (ကလောန်)မှသော်လည်းကောင်း၊ မြန်မာစကားအရ (က္ကဝန်) သို့မဟုတ် (ကျဝန်) ဟူသောစကားများမှ ရွေ့လျားလာဟန် တူ၏။ မွန်ဘာသာစကားအရ (ကလောန်)ဟူသည်မှာ အလုပ်အကိုင်ဟူသော အနက်ကို ပေးသဖြင့် လုပ်ရကိုင်ရသူကို ပုဂ္ဂိုလ်အြဖစ် ခေါ်စမှတ်ပြုခြင်းလည်း ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ကျွန်ကို မွန်စကားအရ (ဍိုက်)ဟု ခေါ်သည်ဟုလည်း ရှိသည်။ လောကဝတ်မှ လောကွတ်ပြောင်းလဲ သကဲ့သို့ မြန်မာစကား(ကျဝန်)မှ ကျွန်ဟူသော စကားသို့ ပြောင်းလာသည်ဟု ယူဆကြပုံမှာ ကျောက်စာများတွင်
ဖုန်းတောင်းယာစကာ
ယာစကာမှာ ပါဠိစကားဖြစ်၍ တောင်းခြင်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဖုန်းတောင်းဟူသည်မှာ သူတပါး၏ ပုညကုသိုလ်ကို တောင်းခံစားသောက်သူ ဖြစ်သည်။ တနည်း ပုင်(မွန်) ထမင်းတောင်းသူတည်း။
ကျွန်သီးတော်
ကျောင်းကျွန်မှာ ကျောင်းနှင့် ပတ်သက်သော ဝေယျာဝစ္စကို ဆောင်ရွက်ပေးရသော ကျွန်များဖြစ်သည်။ ကျောင်းဝန်းအတွင်း အမှိုက်လှဲပေးရခြင်း၊ ရေခတ်ပေးရခြင်း စသော ဟတ္တကမ္မ အလုပ်တို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးရသဖြင့် ပုဂံခေတ် အခေါ်အားဖြင့် ၎င်းတို့ကို (အမှုရ) သို့မဟုတ် (မှူးရ) ဟု ခေါ်သည်။
ပိဋကတ်ကျွန်များမှာ ပိဋကတ်တော်များကို မပျက်မစီးရအောင် ထိန်းသိမ်းသည်။ ၎င်းတိုသည် ပိဋကတ်တော်များကို ထိန်းသိမ်းရင်း စာပေများကို ကျက်မှတ်ခြင်းဖြင့် ဘုရားပန်းတင်၊ ရေချမ်းကပ် ဝတ်တက်ရာတွင် သံနေ, သံထားဖြင့် ဆိုတတ်ကြခြင်းကြောင့် ပုဂံခေတ်က ၎င်းတို့အား (စာတတ်) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ပုဂံခေတ်အခါက ဘုရားကျွန်သီးတော်များက အလုပ်အကိုင်အားဖြင့် အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း (မြတ်ရ)၊ (အမှုရ)၊ (စာတတ်)၊ (ဖုတ်ရ)၊ (အို့ဖုခိ) ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။ (ဖုတ်) ဟူသည်မှာ ကျောင်းကန်များတွင် ရဟန်း၊ သံဃာများအတွက် မီးဖြင့် စ၍ ဖုတ်ပေးရသူ (ဝါ) ချက်၍ပေးရသော ထမင်းချက် အလုပ်လုပ်ရသူကို ခေါ်ဟန်တူသည်။ (အို့ဖုခိ) ဟူသည် ဥပုသ်ခိ ဟူသော စကားပင် ဖြစ်ဟန်တူ၍ ဥပုသ်ရက်ရှည် သည်းခံစောင့်သူ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်လိမ့်မည်။ ခိမှာ ချိဟူသော စကားဖြစ်သည်။ ကျောက်စာတို့တွင် ဤကျောင်း၌ သည်းခံသော သံဃာတို့အား အရေးအရံ ဖြစ်စေသောငှာ ဟု ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသဖြင့်၎င်း၊ ဥပုသ်ကို မွန်ဘာသာစကားဖြင့် ဥပုတ်ဟု ရေးသည်က တကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။