cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်
Widening technology gap with European powers
The gap only widened even further after the Second Anglo-Burmese War (1852–1853), after which the British had annexed Lower Burma, and held a stranglehold on arm supplies to a landlocked Upper Burma. In response, the Burmese led by Crown Prince Kanaung instituted a modernization drive that saw the foundation of a gun and munitions foundry and a small artillery factory. But the drive sputtered after the prince's assassination in 1866. An 1867 trade agreement with the British "permitted" the Burmese to import arms but the British refused the Burmese request to import rifles, nonetheless.
Battlefield performance
The Royal Burmese Army was a major Southeast Asian armed force between the 11th and 13th centuries and between 16th and 19th centuries. It was the premier military force in the 16th century when Toungoo kings built the largest empire in the history of Southeast Asia. In the 18th and early 19th centuries, the army had helped build the largest empire in mainland Southeast Asia on the back of a series of impressive military victories in the previous 70 years. They then ran into the British in present-day northeast India. The army was defeated in all three Anglo-Burmese wars over a six-decade span (1824–1885).
Against Asian neighbors
Even without counting its sub-par performance against European powers, the army's performance throughout history was uneven. As the main fighting force consisted of poorly trained conscripts, the performance of the army therefore greatly depended on the leadership of experienced commanders. Under poor leadership, the army could not even stop frequent Manipuri raids that terrorized northwest Burma between the 1720s and 1750s. Under good leadership, the same peasant army not only defeated Manipur (1758) but also defeated arch-rival Siam (1767) as well as much larger China (1765–1769). (A similar shift in performance too was seen in Siam. The same Siamese conscript army, having defeated in the two wars in the 1760s by the Burmese, changed its fortunes under good leadership. It stopped the Burmese in the following two decades, and built an empire by swallowing up parts of Laos and Cambodia.)
အိတ်ဇ်ရေး
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗရက်၊ မော့စလီ၊ ဖွန်လောင်းအား စသော သိပ္ပံဆရာကြီးများ၏ စမ်းသပ်ချက်များအရ အိပ်စရေး ရောင်ခြည်သည် ပွင့်ပုံရှိသောပစ္စည်းတစ်ခုခုအပေါ်သို့ ကျရောက် သောအခါ စိတ်ဖြာ၍ထွက်သွားပြီး သက်တံစင်းဖြစ်ပေါ်စေသည် ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤသို့တွေ့ရှိခြင်းမှာ အိပ်စရေးသည် ကက် သုတ်ရောင်ခြည်ကဲ့သို့ အီလက်ထရွန်များ စီးလျက်ရှိသည့် အီလက်ထရွန်စီးကြောင်းမဟုတ်ပဲ အလင်းနှင့် လွန်စွာတူသော ဖြာထွက်မှုစွမ်းအင်မျိုးဖြစ်ရမည်ဆိုသည့် ယူဆချက်ကို ပိုမို၍ ခိုင်လုံသွားစေလေသည်။ အဆိုပါသက်တံစင်းများကို စပက်တြို ဂရမ်ဟုခေါ်၍ ဤသက်တံစင်းများကို ပုံဖမ်းဓာတ်မှန်ပေါ်သို့ ကျရောက်စေခြင်းဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ယူနိုင်သည်။ ထိုဓာတ်ပုံများ မှာ အက်တမ်တို့၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကိုလိုက်၍ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူကြပေ။ ဤဓာတ်ပုံများကို အသေးစိတ်လေ့လာ တိုင်းတာကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အက်တမ်တို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံတို့ကို သိရှိနိုင်ပေရာ ဤသို့အိပ်စရေးသက်တံစင်းအားဖြင့် အက်တမ် အသီးသီး၏ ဖွဲ့စည်းပုံလေ့လာသည့်နည်းကို အိပ်စရေးစပက်စ တြိုစကုပ်ပီဟုခေါ်သည်။
စုန်းချောင်း (အလယ်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
စုန်းချောင်း (အလယ်)ရွာ (Sonechaung(Middle))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၈၃ ဖြစ်သည်။
ဘိုင်အိုမက်ထရစ်
ဘိုင်အိုမက်ထရစ်ဟူသည်မှာ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဇီ၀ဗေဒဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုင်းတာသရုပ်ခွဲသော သိပ္ပံနည်းပညာဖြစ်သည်။ Biometrics ပညာကို မျက်မှောက်ကာလတွင် တိုးတက်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်။ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ မှတစ်ဆင့် အစစ်မှန်ဟုတ်မဟုတ်စစ်ဆေးခြင်း (Identity Authentication) ဆောင်ရွက်ရန် Biometrics နည်းပညာကိုအသုံးပြုလာကြသည်။
ဗိုလ်ရုံစုရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
ဗိုလ်ရုံစုရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
ကံဒူးရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖြူးချောင်း တာတမံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန
တူးဖော်/ရှေးပစ္စည်း/ကမ္ပည်းကျောက်စာဌာနခွဲ
===အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆက်ဆံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာနခွဲ=== - မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းလုံး*ရှိစေရန်အတွက် နိုင်ငံတကာ နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တိုးမြှင့်ရန်။
အညာစုရွာ၊ စစ်ချောင်း
အညာစုရွာ၊ စစ်ချောင်း
စုန်းချောင်း (မြောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
စုန်းချောင်း (မြောက်)ရွာ (Sonechaung(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၈၁ ဖြစ်သည်။
ရောမနိုင်ငံသမိုင်း
ရောမနိုင်ငံသမိုင်း
ရှေးနှစ်ပေါင်း ၁၅ဝဝ ကျော်ခန့်က ရောမအင်ပါယာကြီး ပြိုကွဲခဲ့သော်လည်း ရောမတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ယနေ့ထက်တိုင် တည်တံ့လျက် ရှိပေသည်။ ယခုခေတ် ရောမမြို့တော်၌ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာ အဆောက်အအုံများကို တွေ့နိုင်၏။ လက်တင်ဘာသာစကားသည်လည်း ပြင်သစ်ဘာသာစကား၊ အီတလီဘာသာစကား၊ စပိန်ဘာသာစကား၊ ပေါ်တူဂီဘာသာစကား ပြောဆိုရာအရပ်များ၌ ထွန်းကားလျက်ပင် ရှိ၏။ ထို အချက်များကိုထောက်၍ ရောမအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်သူတို့၏ အရည်အချင်းကို သိသာချင့်ချိန်နိုင်ပေသည်။
လူတန်းစားပဋိပက္ခများ
ထိုစဉ်က ရောမနိုင်ငံသည် နိုင်ငံငယ်မျှသာ ဖြစ်သော်လည်း နှစ်ပေါင်း ၂၅ဝ နီးပါးမျှ အီတလီကျွန်းဆွယ်တွင် တန်ခိုးအကြီးဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသည် ဥစ္စာပစ္စည်း ကြွယ်ဝသူနှင့် သူကောင်းမျိုးတို့ လက်ထဲ၌ ရောက်လျက်ရှိ၏။
ရောမတို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်အရ နှစ်စဉ် ပက်တြီရှင်ခေါ် သူကောင်းမျိုးတို့ထဲမှ ကွန်ဆာခေါ် အရာရှိကြီး နှစ်ဦးကို ခန့် ထား၍ မြို့ပြရေးရာ ကိစ္စများကို အုပ်ချုပ်စေသည်။ သို့သော် ထိုအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်တွင် အထက်တန်းစားများသာ ခြယ်လှယ်ခွင့်ရ၍ ပလီဗီယန်ခေါ် ဆင်းရဲသားများသည် အုပ်ချုပ်ရေး၌ ပြောရေးဆိုခွင့် မရကြချေ။ ကွန်ဆာများကို ရွေးကောက် တင်မြှောက်သည့် အဆင်ဗလီအဖွဲ့တွင် ပလီဗီယန်များ ပါဝင်ခွင့်ရသော်လည်း ကွန်ဆာရွေးချယ်ရန် မဲဆန္ဒပေးရာ၌မူ ပက်တြီရှင်တို့၏ မဲက သာအောင် စီမံထား၏။
ဒုတိယနှင့်တတိယ ပျူးနစ်စစ်ပွဲများ
နီးရိုးဘုရင် ကွယ်လွန်သောအခါ ငြိမ်းချမ်း သာယာသော ရောမအင်ပိုင်ယာ ပထမရာစုခေတ် ကုန်ဆုံးလေသည်။ အင်ပိုင်ယာ ဒုတိယရာစုခေတ်တွင် နှလုံးရည်၊ လက်ရုံး ရည်ရှိသော ရောမဧကရာဇ် ငါးဦးတို့မှာ နာဗာ၊ ထရေဂျန်၊ ဟေဒြီယန်၊ အန်တိုးနိုင်းနပ်ပိုင်းယပ်နှင့် မားကပ် ဩရီးလီးယပ် တို့ ဖြစ်သည်။ ထရေဂျန်ဘုရင်(အေဒီ ၉၈-၁၁၇ ခုနှစ်) လက် ထက်တွင် ရောမအင်ပိုင်ယာမှာ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဟေဒြီယန်ဘုရင် (အေဒီ ၁၁၇-၁၃၈ ခုနှစ်)သည် အုပ်ချုပ် ရေးရာ၌လည်းကောင်း၊ စစ်မှုရေးရာ၌လည်းကောင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ဟေဒြီယန်ဘုရင်၊ အန်တိုးနိုင်းနပ်ပိုင်း ယပ်ဘုရင် (အေဒီ ၁၆၁-၁၈ဝ ပြည့်နှစ်)တို့ အုပ်စိုးခဲ့ကြသော ခေတ်သည် ရောမအင်ပိုင်ယာအတွက် အသာယာ အစည်ကား ဆုံးခေတ် ဖြစ်ပေသည်။
သံသရာ
ထိုကြောင့်ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ တေဘူမက တရားတို့၏ ပျက်ပြား ချုပ်ပျောက်လွန်မြောက်ရာမှန် နိဗ္ဗာန်တရားမြတ်သည် သာလျှင် ပျက်ပြားချုပ်ကွယ်ခြင်းမရှိဘဲ၊ အမြဲတစေတည်နေသောတရား၊ အားထားကိုးကွယ်ရာဧကန် အမှန်မသွေ ဖြစ်ပါပေသည်ဟု ယုံကြည်စွာမှတ်သားရမည်ဖြစ်ပေသတည်း။
မောင်ထင်
မောင်ထင် (၂၁ မတ် ၁၉၀၉–၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၆) သည် မြန်မာအမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးတရောင်၊ အမိ ဒေါ်စိန်ပွင့် တို့မှ ဧရာဝတီတိုင်း လပွတ္တာမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးထင်ဖတ် ဖြစ်သည်။
ကျင်လည်ရာဘဝ
၁၉၃၅ တွင် မြောင်းမြမြို့ တိုင်းရင်းသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် အထက်တန်းပြဆရာ လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆-၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြို့ပိုင်၊ ၁၉၄၃-၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဌာန လက်ထောက်အတွင်းဝန်၊ ၁၉၄၄-၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် သတင်းနှင့်ဝါဒဖြန့်ချိရေးဌာန ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ ၁၉၄၆-၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အသံလွှင့်ဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၄၇-၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန (ခေတ္တ) ရခိုင်တိုင်းမင်းကြီး၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး အစိုးရအမှုထမ်းဘဝမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၀-၅၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သတင်းစာ အုပ်ချုပ်မှုအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၅-၅၈ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် စွယ်စုံကျမ်း အတိုင်ပင်ခံ၊ ၁၉၅၇-၇၇ တွင် လန်ဒန်တိုင်း သတင်းထောက်နှင့် အလွတ်သတင်းစာဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ပဂျီငို၊ ဦး
ဦးပဂျီငို (၁၂၅၉ - ၁၃၄ဝ)
ဦးပဂျီငိုသည် နတ်တလင်းမြို့ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ ၁၂၅၉ ခု၊ နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၁၃ ရက် ( ၁၈၉၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ လယ်သမား ဦးဖိုးဆိတ်နှင့် ဒေါ်ဖွားစိန်တို့ ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ၈ ယောက်တွင် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်၍ ကာယဗလ ဦးရှိန်၏ ညီဖြစ်သည်။ အရုပ်ဆိုးသည့် အတွက် ပန်းချီ ဆရာပင် ပုံတူ မရေးနိုင်ဘဲ ငိုယူရလောက်သည် ဟူသော အဓိပ္ပယ်ဖြင့် ဘိုးဘွား မိဘ သူငယ်ချင်းများက 'ပဂျီငို' ဟု ခေါ်ကြသည်။ ကျောင်းနေသော အခါကျမှ 'မောင်စိန်' ဟု အမည်ပြောင်းသည်။
ဒြပ်စင်
ဒြပ်စင်များကို ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table) တွင် စီစဉ်ထည့်သွင်းထားသည်။ ဒြပ်စင်တမျိုး၏ အက်တမ် နျူကလိယအတွင်း နျူထရွန်အရေအတွက် ကွဲပြားပါက ၎င်းတို့အား အိုင်ဆိုတုပ်များဟု ခေါ်သည်။ ဒြပ်စင်တမျိုးစီအတွက် ဓာတုသင်္ကေတ တခုစီ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤသင်္ကေတများမှာ ယင်းတို့၏ အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် လက်တင် အမည်များ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။ (ဥပမာ ကာဗွန်အတွက် 'C'၊ ဆိုဒီယမ်အတွက် လက်တင်အမည် Natrium ၏ အတိုကောက်'Na' ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။) ဒြပ်စင်များသည် ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ် ပေါင်းစည်း (ဓာတ်ပြု) နိုင်သည်။ (ဥပမာ ရေ၊ ဆား၊ အောက်ဆိုဒ်ဒြပ်ပေါင်းများနှင့် အော်ဂင်းနစ်ဒြပ်ပေါင်းများ)။ ယေဘုယျအားဖြင့် ယင်းဒြပ်ပေါင်းများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဓာတ်သတ္တိ၊ ရုပ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။
ငှက်ဖျားရောဂါ
ရောဂါပျိုးချိန်
နာတာရှည်ငှက်ဖျားရောဂါကို ပလပ်စမိုဒီယမ်းဗိုင်းဗက်နှင့် ပလပ်စမိုဒီယမ်းအိုဗေး နှစ်မျိုးစလုံးတွင် တွေ့ရှိရပြီး ပလပ်စမိုဒီယမ်းဖယ်ဆီ ပေရမ် တွင် မတွေ့ရပါ။ ဤနေရာတွင် အသည်းထဲ၌ ပုန်းအောင်း နေသည့် ရောဂါပိုးကြောင့် ရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့ပြီး လပေါင်း နှစ်ပေါင်း များစွာကြာမှ ငှက်ဖျားရောဂါ ပြန်ထလာနိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ သွေးထဲတွင် ငှက်ဖျား ရောဂါပိုးကိုမတွေ့ရဘဲ ငှက်ဖျားဟုဖော်ပြပြီး ကုသခြင်းသည် လှည့်စားခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်နိုင် သည်။ ပလပ်စမိုဒီယမ်းဖယ်ဆီပေရမ် ပိုးသည် ငှက်ဖျားဖြစ်စေရန်ရောဂါပျိုးချိန် နှစ်ပေါင်း 30 ကြာ တတ်သည်ကို တွေ့ရှိ တင်ပြထားသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် သမပိုင်းဒေသတွင် ပလပ်စမိုဒီယမ်းဗိုင်းဗက်ကြောင့် ဖြစ်သော ငှက်ဖျားရောဂါ ၏ ငါးပုံတစ်ပုံသည် ဆောင်းရာသီ ကျော်လွန်ပြီး မှသာဖြစ် ပေါ်တတ်သည်။ (ယင်းသည်- ခြင်ကိုက်ပြီး တစ်နှစ် ကြာမှ ရောဂါထလာသည်)။
ရွှေမိုးမြေရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်ဖျားရောဂါ
ရောဂါပျိုးချိန်
ကလိုရိုကွင်းငှက်ဖျား ရောဂါကုဆေးနှင့် ဒီဒီတီ ခြင်သေဆေးများ ပေါ်ပေါက်စအချိန်က ငှက်ဖျားရောဂါကို လုံးဝပပျောက်အောင် တိုက်ဖျက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြ သည်။ သို့သော် ငှက်ဖျားရောဂါပိုးတို့က ရောဂါကု ဆေးများ အပေါ် တွန်းလှန်နိုင်စွမ်းရှိလာခြင်း၊ ဒီဒီတီဆေးကို ခြင်များက ယဉ်ပါးလာခြင်းစသည့် အကြောင်းတို့ကြောင့် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ငှက်ဖျားရောဂါသည် ကမ္ဘာကြီး၌ ပြန်လည် ခေါင်းထောင်လာခဲ့သည်။
ငှက်ဖျားရောဂါနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ
ငှက်ဖျားရောဂါသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ မည်သည့်ခေတ် ကာလက စတင်ရောက်ရှိလာသည်ဟု အတိအကျ မပြောနိုင် သေးသော်လည်း အလောင်းဘုရားသည် တဘက်နိုင်ငံသို့ စစ်ချီရာမှ ငှက်ဖျားရောဂါကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်း တွင် ဆိုထားရာ ယင်းအဖြစ် အပျက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံး မှတ်တမ်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး
ငှက်များရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် အခြားလက်နက် ကောင်းတစ်ခုမှာ ကျောက်ရောဂါ၊ တီဘီရောဂါတို့ကဲ့သို့ ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်နိုင်ရေး ဖြစ်သည်။ ငှက်ဖျားရောဂါ သည် ရောဂါပိုးတစ်မျိုးတည်းကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်သော် လည်း ရောဂါအဆင့် အမျိုးမျိုးတွင် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။ ရုပ်ပုံတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ခြင်ကတဆင့် လူသားတို့ထံဝင်လာသော ပိုးမှာ စပိုရိုဇွိုက်ခေါ် မျိုးအောင်းစေ့ကောင်အဆင့်တွင် ပုံသဏ္ဌာန် တစ်မျိုးရှိသည်။
ထိုဖိုးပါဒဲရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်တောဦးစီးဌာန
သစ်တောဦးစီးဌာန (Forest Department)သည် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဃောသ
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
ဋီကာ
သစ်တောဦးစီးဌာန
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်များဌာနအား ထပ်မံတိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် သစ်တောဦးစီးဌာနအား ဦးစီးရုံးချုပ်ရှိဌာနများ အပါအဝင် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်ရုံး ၁၄ ရုံး၊ ခရိုင်ရုံး ၄၇ ရုံး ပါဝင်သော ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကမြိုင်
ကမြိုင်
ဘူးကိုင်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆက်ရက်ပခုံးဖြူ
ဆက်ရက်ပခုံးဖြူ (Sturnia sinensis) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
နားမွမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါကောင်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံပိရွာ၊ စာရေးကွင်း
ကျုံပိရွာ၊ စာရေးကွင်း
သံပိုရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
သံပိုရွာ (Thanpo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၈၅ ဖြစ်သည်။
သိမ်းတိုက်ခြင်း
သိမ်းငှက်များကိုလေ့ကျင့်ရာတွင် ယင်းတို့အား မှောင်ထဲ၌ထား၍ အစာငတ်ထားပြီးလျှင် အားနည်းစေလျှက် အလိုရှိသလိုခိုင်းစေ၍ရအောင် တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်ရရာ နောင်အခါတွင်သခင်၏ ငှက်နှင့်အသံကို ကောင်းကောင်းမှတ်မိလာလေသည်။ ထိုငှက်တို့သည် နောင်အခါတွင် မိမိတို့၏ သခင်အား အလွန်ခင်မင် တတ်သောငှက်မျိုးဖြစ်လာ၏။ ငှက်လိုက်ရာ၌အသုံးပြုသော ငှက်တိန်ညင် များကိုခေါင်းစွပ်စွပ်၍ ခြေထောက်များတွင် ခေါင်းလောင်းကလေးများ တပ်ထားသော သားရေပြား ကလေးများပတ်ထားပေသည်။
သောက်ရေခပ် (၂) တာတမံ
သောက်ရေခပ် (၂) တာတမံသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူမြို့နယ်၌ တည်ရှိသည်။
ခင်ဒူထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခင်ဒူထောင်ရွာ(Hkinduhtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
သံအမတ်နှင့်ကောင်စစ်ဝန်
သံအမတ်နှင့်ကောင်စစ်ဝန်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုပင် အခြားအာဏာပိုင်နိုင်ငံတို့သို့မိမိတို့နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံတမန်များအသီးသီးအလဲအလှယ်စေလွှတ်လေ့ရှိကြသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှအစပြု၍အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ပါကစ္စတန်၊သီဟိုဠ်နှင့်ယိုးဒယား စသောနိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း၊ ဂရိတ်၊ဗြိတိန် ၊အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ကနေဒါ၊ဆိုဗီယက်ရုရှနှင့်ပြင်သစ် စသောနိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း၊ သံတမန်များစေလွှတ်ထားလေ့ ရှိလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှထိုသံတမန်များ စေလွှတ်ထားသောနိုင်ငံများနှင့် အခြားနိုင်ငံများကလည်း ယင်းတို့၏သံတမန်များကိုမြန်မာနိုင်ငံသို့စေ လွှတ်ထားရှိ၏။ သံအမတ်ကြီးများသည် သံတမန်ဝန်ထမ်းများတွင် အမြင့်ဆုံးတန်းဝင်ကိုယ်စားလှယ်တော်များ ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်ကဘုရင်များအုပ်စိုးရာ နိုင်ငံများသို့သာ သံအမတ်များစေလွှတ်လေ့ရှိသည်။
သို့သော်ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်ကိုလုပ်ကြံလျှင်သော်လည်းကောင်းအရေးယူကာ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးနိုင်၏။ ယခင်က နိုင်ငံရေးနှင့်ရာဇဝတ်ပြစ်မှုတို့ကို ကျူးလွန်သူများသည် နိုင်ငံခြားသံရုံးအတွင်းသို့ ခိုဝင်တိမ်းရှောင်နေလျှင် ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခြင်းမပြုနိုင်တော့ချေ။ ယခုအခါတွင်ကား ထိုသို့ဝင်ရောက်ပုန်းအောင်းနေသည့်အခါ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များထံသို့ ပေးအပ်ရန်တောင်းဆိုသဖြင့် မပေးအပ်လျှင်သံရုံး အတွင်း သို့ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်သည်။ နိုင်ငံရေးရာကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ရန်နိုင်ငံခြား၌ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်များထားရှိသကဲ့သို့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကိစ္စများကိုဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်း နိုင်ငံခြား၌ထားရှိရလေသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အခြာဗဟိုဌာနများ၌ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်များကို အမြဲတမ်းထားရှိကြရလေသည်။
ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်
ခရစ်နှစ် ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်က အုပ်သန်း ၁ဝဝ မြောက်စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်၏။ ထုတ်ဝေရေးသမိုင်းတွင်အံ့ဖွယ်သရဲ မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင် အောင်မြင်မှုကြီးဖြစ်၏။ ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်သည် မည်သည့်အချိန်ကာလတွင်မဆို မူပိုင်ခွင့် ရရှိထားပြီးဖြစ်သော ရောင်းအကောင်းဆုံး စာအုပ်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ ပြီဖြစ်ပါ၏။ သာမန် အနေအထားမှ စခဲ့ရသော်လည်းယနေ့အချိန်အခါတွင် ဤစာအုပ်ကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်တွင် ရောင်းချနေရသကဲ့သို့ ဘာသာ ပေါင်း ၂၃ ဘာသာအထိ ပြန်ဆိုပြီး ဖြစ်သည်။(ဤကိန်းဂဏန်းတွင် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုမှု ပါ မပါမသိရသေးပါ။)
ခင်ရမ်ယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မက်ဂါဒစ်ဂါဒီကန်
မက်ဂါဒစ်ဂါဒီကန် သည် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ၊ ကာလာဟာရီသဲကန္တာရတွင် တည်ရှိသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘီပီ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀၀၀၀ မှ ဘီပီ နှစ် ၁၀၀၀၀ သက်တမ်းရှိခဲ့သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ဧရိယာ ၈၀၀၀၀ မှ ၂၇၅,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၀၈၈၈ မှ ၁၀၆,၁၇၈ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ကန်သည် ၃၀ မီတာ နက်သည်။ Okavango, Upper Zambezi, နှင့် Cuando စသည့်မြစ်များသည် ကန်အတွင်းသို့ အလုံးစုံ စီးဝင်သည်။  Makgadikgadi ဆားထွက်သည့်နေရာသည့် ကျန်ရှိနေသေးပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆားထွက်သည့်နေရာများထဲတွင် အကြီးဆုံးတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ဆက်ရက်ပြောက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အောင်ဇေယျ (၂)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
အောင်ဇေယျ (၂)ရွာ (Aungzayya(2))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၉၇ ဖြစ်သည်။
ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ နှင့်ပတ်သက်၍မှားယွင်းယူဆမှုများ
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် လိင်တူဆက်ဆံသူအမျိုးသားများနှင့် မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲသူတို့ကိုသာ ရောဂါဖြစ်ပွားကူးစက်စေသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးသားများအတွက် ရောဂါဖြစ်ပွားကူးစက်စေသော အဓိကလမ်းမှာ လိင်တူဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း မှတဆင့် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးတို့တွင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း ပထမအဆင့်သည် လိင်ကွဲဆက်ဆံခြင်း မှတဆင့် ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် မည်သူ့ကိုမဆို အသက်အရွယ်၊ ယောက်ျားမိန်းမ၊ လူမျိုး သို့မဟုတ် ကာမဆက်ဆံပုံအကြိုက် တို့ကို မထောက်ထားဘဲ ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ စအိုနှင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်း (လက်ခံသူအဖော်သည် မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ) သည် လိင်ဆက်ဆံမှု အပြုအမူများ အများစုထက်ပိုမို၍ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားမှု အန္တရာယ်ပိုမြင့်သည်မှာ အမှန်ဖြစ် သော်လည်း မည်သူတို့တွင်မဆို ထိုး သွင်းမှုပြုလုပ်သော လိင်ဆက်ဆံမှု အပြုအမူအများစုမှလည်း အန္တရာယ်ကို သယ်ဆောင်လာသည်သာ ဖြစ်သည်။ ကွန်ဒုံးကို မှန်ကန်စွာ သုံးစွဲခြင်းသည် ထိုအန္တရာယ်ကို လျော့နည်းနိုင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌အေအိုင်ဒီအက်စ်ပြဿနာ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်းမှ အမျိုးသမီးများတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ပါဝင်နေသောအပ်များ လဲလှယ်သုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီကူးစက်ထားသော အမျိုးသားနှင့် ကာမဆက်ဆံခြင်း တို့မှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက် ခံရသူများ ပိုမိုတိုးပွားလာသည်။ CDC (စီဒီစီ) မှ ၁၉၉၈ တွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်ဖြစ်သည့် ၃၀ ရာနှုန်းသော အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက်မှုအသစ်တို့သည် အမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။
အိတ်ခ်ျအိုက်ဗွီရောဂါအကြောင်း
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရှိသူ အတော်များများမှာ အေအိုင်ဒီအက်စ်အဖြစ်သို့ ရောက်မလာသည့်အတွက် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အေအိုင်ဒီအက်စ် ဖြစ်စေသော အကြောင်းမဟုတ်ချေ။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါသည် ရှည်လျားပြီး ပြောင်းလဲနေသော လမ်းကြောင်းပုံစံရှိသည်။ စက်မှုဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့် ရောဂါရရှိပြီးကူးစက်ချိန်နှင့် လက်တွေ့တွင် ရောဂါထင်ရှားစွာ စတင်လာချိန်တို့သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၁၀ နှစ်ဝန်းကျင်ခန့် ကြာသည်ဟု သွေးထဲတွင်ပြောင်းလဲသွားသည့် အချိန်ကိုသိသည့် လိင်တူဆက်ဆံသူ ယောက်ျား တို့အား မျှော်မှန်းလေ့လာချက်များ ပြုလုပ်မှုအရ သိရသည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီကူးစက်ထားသည့် သွေးသွင်းခြင်းခံရသည့် သူများ၊ မူးယစ်ဆေးအကြောထဲထည့်သွင်းသုံးစွဲသူများနှင့် သွေးမတိတ်သောရောဂါခံစားနေရသည့် အရွယ်ရောက် သူများအတွက် ရောဂါလက္ခဏာမပြသေးသော အချိန်ကာလများအား အလားတူခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုများကို ပြုလုပ် နိုင်သည်။ ရောဂါအများအပြားကဲ့သို့ပင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါ၏ လမ်းကြောင်းပုံစံကို လွှမ်းမိုးမှုရှိနိုင်သော အချက်အမြောက် အများ ရှိသည်။ အသက်အရွယ်၊ သို့မဟုတ် လူအချင်းချင်းအကြား မျိုးရိုးဗီဇ ကွာခြားမှုများ၊ ဗိုင်းရပ်(စ်) အမျိုး တစ်ခုခြင်းစီ၏ အစိတ်အတောက်ဖြစ်စေနိုင်သည့်ပမာဏ၊ အခြားသောရောဂါပိုးမွှားများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ရောဂါဖြစ်ပွား စေခြင်းကဲ့သို့သော ပြင်ပလွှမ်းမိုးမှုများသည်လည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါ၏ သရုပ်ပေါ်နှုန်းနှင့် ဆိုးရွားမှုကို ဆုံးဖြတ် နိုင်သည်။ ထို့နည်းတူစွာ အသည်းရောင်အသားဝါဘီရောဂါ နှင့်ကူးစက်ခံစားနေရာသော သူအချို့ ဥပမာ - အခြားသူများမှာ အချိန်ကြာ အသည်း ရောင်သည်မှ အသည်းခြောက်ခြင်း၊ အသည်းကင်ဆာစသည့် အဆင့်ဆင့်သော ဝေဒနာရောဂါတို့ ခံစားနေရချိန်တွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြသဘဲ အသားဝါခြင်း တစ်ခုတည်းပြပြီး ရောဂါကင်းရှင်းနေသူ။ ဆေးလိပ် သောက်သူများတွင်လည်း အချို့မှာ အဆုတ်ကင်ဆာ ခံစားရပြီး အချို့မခံစားရခြင်းမှာ တွဲဖက်ထားသောအချက် များက ဆုံးဖြတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
ဘောခီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဘောခီးရွာ(Bawkhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ခေါပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၆၄ ဖြစ်သည်။
ရော့ကီး တောင်တန်း
ရော့ကီးတောင်တန်း
မြောက်အမေရိကတိုက် အနောက်ပိုင်းတွင် တောင်ကြီး တောင်ငယ် အသွယ်သွယ် နှင့် ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးနေသော တောင်ထွတ်များပါဝင်သည့် တောင်တန်းရှည်ကို ရော့ကီး တောင်တန်းဟု ခေါ်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်းသည် တောင် ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနယ်စပ်မှ မြောက်ဘက်တွင် အလာစကာ ပြည်နယ်အထိ မိုင်ပေါင်း ၂၂ဝဝ ခန့် ရှည်လျား၍ အချို့နေရာ များ၌ မိုင် ၁ဝဝ ကျော် ကျယ်ပြန့်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်း နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အန်းဒီးတောင်တန်းတို့သည် တောင်ဘက် ဟွန်းအငူမှ မြောက်ဘက် အာတိတ်စက်ဝိုင်းအထိ ရှည်လျားသောတောင်စဉ် တောင်းတန်း၌ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်း တစ်လျှောက်တွင် အလွန်သာယာ သော ရှုခင်းများရှိသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမျိုးသား ဥယျာဉ်ခြံကြီး များစွာတို့ကို ထိုဒေသ၌ တွေ့ရသည်။ ယဲလိုး စတုန်း နေရှင်နယ်ပတ် နှင့် ကော်လိုရားဒိုးပြည်နယ်ရှိ ရော့ကီး မောင်းတိန်းနေရှင်နယ်ပတ်တို့မှာ ထင်ရှား၏။ ကိုလမ္ပီးယားမြစ်၊ မိဇူးရီ မြစ်၊ အာကင်ဆောမြစ်၊ ကော်လိုရားဒိုးမြစ်နှင့် ရီးအိုဂရန် ဒီမြစ်တို့သည် ရော့ကီးတောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံကြသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံဘက်တွင် မြင့်မားသော တောင်ထိပ်များ ပေါ၍ ဆီးနှင်းထူသည်။ ရေခဲမြစ်များစွာရှိသည်။ ပေ ၁၉၈၅ဝ ရှိသော လိုဂန်တောင်ထိပ်သည် ရော့ကီးတောင်တန်းတွင် အမြင့် ဆုံး တောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံ မြောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများ နိမ့်ဆင်းသွားရာ အလာစကာပြည်နယ် လွန်လျှင် ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးနေသော တောင်ကုန်းများကိုသာ တွေ့ရလေသည်။
အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း
မြောက်ပိုင်းအန်းဒီးမှ တောင်စဉ်သုံးမြွာ ခွဲ၍ထွက်ပြန် သည်။ အနောက်ဘက်တောင်စဉ်သည် ပနားမားကျွန်းဆက်အထိ ရောက်သည်။ အလယ်တောင်စဉ်သည် အနောက်ဘက်တောင်စဉ် နှင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်ခုသာခြားသည်။ အရှေ့ဘက်တောင်စဉ်ကမူ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံထဲသို့ရောက်သည်။ မြောက်ပိုင်းအန်းဒီး၏ တောင်ရိုးသည် အလယ်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်း အန်းဒီးတောင်ရိုးများ ကဲ့သို့ မမြင့်မားလှချေ။ ထိုအပိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ် သည် ဆန်တာမာတာ (ပေ ၁၉,ဝဝဝ) ဖြစ်၍ ပေ ၁၅,ဝဝဝ ကျော်သော တောင်ထွတ်များစွာလည်း ရှိလေသည်။ အန်းဒီးတောင်တန်းသည် မြင့်မားသော တောင်စဉ် တောင်ထွတ် များဖြစ်သဖြင့် ရေခဲဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသော တောင်ထွတ်များမှ ရေခဲမြစ်များသည် ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းအရောက် စီးဆင်းကြ သည်။ ထိုရေခဲမြစ်များ စီးဆင်းသော ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် သည် ရေခဲတိုက်စားမှုကြောင့် အကွေ့အကောက်များစွာရှိသည်။ ကျောက်ဆောင်နှင့် ကျွန်းစုကလေးများလည်း ထိုကမ်းရိုးတန်း တွင် ပေါများသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်၏ အဓိကမြစ်ကြီး ဖြစ်သော အမ္မဇုန်မြစ်သည် အန်းဒီးတောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက် တောင်စောင်း၌ မြစ်ဖျားခံသည်။ ထို့ပြင် အခြားမြစ်ကြီးနှစ်သွယ်ဖြစ်သော ပါရာနားနှင့် အောရင်နိုးကိုး တို့၏ မြစ်လက်တက်များသည်လည်း အန်း ဒီး၌ပင် မြစ်ဖျားခံ ကြလေသည်။
သဘာဝ၏ထူးခြားချက်တစ်ရပ်ကို ဗိုလစ်ဗီးယားနိုင်ငံနှင့် အာဂျင်တီးနားမြောက်ပိုင်းအတွင်း ကျရောက်သော အလယ် ပိုင်းအန်းဒီး၏ တောင်စဉ်တောင်ရိုးနှစ်မြွာအတွင်းရှိ ဒေသတွင် တွေ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် ကုန်းပြင်မြင့်ကြီးမှ စီးဆင်းလာသော ရေတို့သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့လည်းကောင်း၊ အတ္တ လန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့လည်းကောင်း မစီးဆင်းကြဘဲ တီတီ ကာ ရေအိုင်ကြီးထဲသို့ စီးဝင်စုပေါင်းပြီးမှ တစ်ဖန် ပိုးပိုရေအိုင် အတွင်းသို့ စီးဝင်ပြန်သည်။ သို့သော် ထိုရေအိုင်၏ မျက်နှာ ပြင်သည် ယင်း၏ ထွက်ပေါက်ထက် နိမ့်သဖြင့် ထိုရေအိုင် အတွင်း စီးဝင်သောရေတို့သည် ပြင်ပသို့ပြန်၍ စီးမထွက်နိုင်ကြ ချေ။ ထိုအိုင်ရှိရေသည် အငွေ့ပျံခြင်းဖြင့်သာ ခန်းခြောက်ရ၍ တစ်ခါတစ်ရံ ရေလျှံလျှင်လည်း အနီးရှိ စိမ့်မြေပေါ်သို့ လွှမ်းမိုး သွားလေသည်။
ဗျိုင်းဆယ် (အောက်စု)ရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဗျိုင်းဆယ် (အောက်စု)ရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဖဘွမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘရွန်ဘိကိုတိုကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကမ္ဘာ့အသည်းရောင်ရောဂါနေ့
ကူးစက်နှုန်း ပြောရရင် ၂၁ နိုင်ငံမှာ ၅-၁ဝ % ရှိပြီး၊ ၁ဝ နိုင်ငံမှာ ၁ဝ% ကျော်တယ်။ အများဆုံးက ဗီယက်နမ် ၂ဝ%၊ အက်စ်တိုးနီးယား ၁၉%၊ ဆော်ဒီ-အာရေးဗီးယား ၁၈% နဲ့ တိုင်ဝမ် ၁၇% ရှိကြတယ်။
မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်
သောတာပတ္တိဖိုလ်တည်ခြင်း
ဥပတိဿပသည် ကတိကဝတ်အတိုင်း ပြန်လာပြီးလျှင် ကောလိတပရိဗိုဇ်အား မိမိကြားနာခဲ့ရသော "ယေဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ" ဟူသောတရားကို ပြန်ကြားဟောပြောရာ ဂါထာအဆုံး၌ ကောလိတပရိဗိုဇ်သည်လည်း သောတာပတ္တိဖိုလ်သို့ရောက်လေသည်။
​ရေသိုးရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ရေသိုးရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
မြစ်သာ တာတမံ
မြစ်သာ တာတမံသည် မကွေးတိုင်း၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ပြင်သာရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည့် တာတမံဖြစ်ပြီး ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက်ပါ ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ထားသည့် ဘက်စုံသုံး တာတမံဖြစ်သည်။
အူးတူးကလိုလိုရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်ပျောတောရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ငှက်ပျောတောရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
လက်ဆောင်ယူရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
လက်ဆောင်ယူရွာ (Letsaungyu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ လက်ဆောင်ယူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆောင်ယူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျွဲကျောင်းဗျိုင်း
အသိုက်ပြုလုပ်ခြင်း
သရက်ပင်၊ ဝါးပင်တို့၌လည်း အသိုက်လုပ်တတ်သေးသည်။ ဥများသည် ဖြူ၍ အပြာပြောက်၊ အစိမ်းပြောက်များရှိသည်။
မြပင်စီရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကျူရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရှော့ဝါဆန်တူရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
မရှော့ဝါဆန်တူရွာ(Mashawtwarsantu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကလာပ်စည်း
Eukaryotic cells
(3) ribosome
ဆေဗယ်‌တောဆိတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
နိမ်ဂျာဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
နိမ်ဂျာဂါးရွာ(Neinjagar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
လျှပ်စစ်ဂစ်တာ
Loarသည် ၎င်း၏ ဂစ်ဆွမ် အက်ဖ်-၅ နှင့်ပင် ကျေနပ်မှုမရှိဘဲ ဆက်လက်၍ ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှု အသစ်များကို ကြိုးစားဆောင်ရွက်ယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ၎င်း၏တူရိယာကြောင့် အခြားအသံများကို လွှမ်းမိုးသွားရသည်ဟု ဂစ်တာတီးသမားများက ကန့်ကွက်ပြစ်တင်မှုများ ပေါ်ပေါက်သွားရသည်။ သို့အတွက် Loar အနေဖြင့် အီလက်ထရောနစ်ဂစ်တာနည်းပညာ၏ ပဓာနကျသော electro static device တစ်ခုကို တီထွင်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းကို pickupဟု ဂစ်တာသမားများ နားလည်ထားကြ၏။ ကြိုးတီးခတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောအသံကို လျှပ်စစ် တုန်နှုန်းအဖြစ် ပြောင်းပစ် ပေးကာ အသံချဲ့စက် တဆင့် စပီကာသို့ ပေးပို့ယူသောစနစ်ကို တီထွင်ပေးလိုက်သည်။ သို့သော် ရှုပ်ထွေးပွေလီသော မူလပုံစံကြီး အပေါ် ဂစ်ဘ်ဆန်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်က စိတ်ဝင်စားမှုမရှိသဖြင့် မကျေမလည်ဖြစ်ကာ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီမှ Loar အလုပ် ထွက်လိုက်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီ တစ်ခုတည်ထောင်ကာ လျှပ်စစ် ဂစ်တာဈေးကွက်ကို ရှာဖွေယူခဲ့သည်။ သို့သော် ငွေကြေးကုန်ကျစရိတ် သိပ်မြင့်လှသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကနဦးပုံစံဒီဇိုင်းများမှာ စွဲမက်စရာမရှိ၍လည်းကောင်း သိပ်မတွင်ကျယ်ခဲ့ပေ။ ထိုစဉ်တွင် Adolph Rickenbackကုမ္ပဏီမှ အင်ဂျင်နီယာ George Reaucharp က ကမ်းလှမ်းလာသဖြင့် ၎င်းဖြင့် ပူးပေါင်းကာ ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီနာမည်ကိုသုံးစွဲခွင့်ပြု ခြင်းဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ယူခဲ့ကြသည်။
ဘနာဇီယာဘူတို
အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်ဘဝ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ခြင်း
၁၉၉၈ ခုနှစ် ပါကစ္စတန်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့အစီရင်ခံစာတွင် ဘဏ်စာရင်းများကို ဖော်ထုတ်ပြထားသည်။ ထိုစာရင်းများသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ မိသားစုရှေ့နေနှင့် အားလုံးချိတ်ဆက်မှုရှိနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဇာဒါရီသည် ဘဏ်စာရင်းနှင့် ရှယ်ယာအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသည့် ပိုင်ရှင်ဖြစ်နေသည်။ ပြင်သစ်အာဏာပိုင်များကထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာတွင် ဇာဒါရီသည် ပြင်သစ်လေယာဉ် ထုတ်လုပ် သည့်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သော Dassault နှင့်ပတ်သက်နေကြောင်းကိုလည်းတွေ့ရသည်။ လေကြောင်းဌာနအတွက် ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်များကို လဲလှယ်ရာတွင် ဆွစ်ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုက ဇာဒါရီကို ကော်မရှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းပေးရသည်ဟုဆိုသည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဆွစ်အစိုးရသည် ပါကစ္စတန်အစိုးရထံသို့ သက်သေခံအထောက်အထားများလွှဲပေးခဲ့သည်။ ထိုသက်သေခံများမှာ ဘူတိုနှင့်သူ့ခင်ပွန်း ဖြစ်သူတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့် ဇာဒါရီ ငွေမည်းခဝါ ချထားမှုများဖြစ်သည်။ ပါကစ္စတန် အစိုးရသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဘဏ်၌ ဘူတိုနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူတို့ထားခဲ့သည့် ဒေါ်လာ ၁၃.၇ သန်းကို ဆိုင်းငံ့တားမြစ်ထားလိုက်သည်။ ထို့ပြင် ပါကစ္စတန်အစိုးရသည် ကုမ္ပဏီများထံမှ လာဘ်ယူထားသည့် ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံအတွက် ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်း တို့ကို အရေးယူ ထားခဲ့သည်။ ဇာဒါရီထံမှ ခဝါချထားသည့်ငွေဖြင့် ဘူတိုကလည်း ဒေါ်လာ ၁၇၅၀၀၀ တန် စိန်လည်ဆွဲတစ်ခုကိုဝယ်ထားပြန်သည်။
ပြည်တော်ပြန်ဘူတို
၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်သည် နိုင်ငံတော်အတွင်း အရေးပေါ်အခြေအနေများထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေများထုတ်ပြန်ကြေညာရခြင်းသည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မကိုက်ညီသဖြင့် နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီး မစ္စတာချောင်ဒရီနှင့် အခြားတရားသူကြီး ၈ ဦးတို့က ငြင်းဆိုကြသည်။ မူရှာရက်ဖ်က ချောင်ဒရီကို ရာထူးမှဖယ်ရှားလိုက်ပြီး တရား သူကြီးချုပ်အသစ်ကို အစားထိုးခန့်အပ်လိုက်သည်။
အာရညကဝတ်
အရညေ ဝသတီတိ အာရညိကော၊ တေန ဝတ္တိတဗ္ဗံ ဝတ္တံ အာရညိကဝတ္တံ။ (ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ)
မြေနီကုန်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်အဖွင့်အပြန့်သရ
အလယ်အဖွင့်သရအတွက် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကိုအသုံးပြုလေ့ရှိကြကာ လိုအပ်ပါက အရှေ့အဖွင့်သရအတွက်  ကို သုံးစွဲနိုင်သည်။
ပေါ့ထွမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ပေါ့ထွမ်ရွာ(Pawthtum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကညင်ပင်လှရွာ၊ လဟာကြီး
ကညင်ပင်လှရွာ၊ လဟာကြီး
စုန်းကျင်း (အလယ်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေကိုင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သပြေကိုင်းရွာ (Thapyaykaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉ ဦး၊ မ ၆၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
အရှေ့အဖွင့်အဝိုင်းသရ
အရှေ့အဖွင့်အဝိုင်းသရ (open front rounded vowel) သည် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်အထိ မည်သည့်အပြောဘာသာစကား၏ သံရင်းဖြစ်သည်ဟု အတည်မပြုထားခြင်း မရှိသေးပေ။ ဤသရသံကို နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဖြင့်ပြဆို၍ စကားသံအကဲဖြတ်နည်းလမ်းများဆိုင်ရာ ထပ်တိုးသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ (X-SAMPA) တွင်   ဖြစ်သည်။ အက္ခရာ  သည် Œ ၏ အက္ခရာဖလှယ်ပုံစံ အသေးစကားလုံးဖြစ်၏ ။ ဤတွဲဆက်စကားလုံး၏ အသေးစာလုံးတစ်မျိုးဖြစ်သည့်  ကို အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရအတွက် အသုံးပြုသည်။
သဒ္ဒဗေဒဇယား (သို့) အိုင်ပီအေဇယားတွင် ဤသရသံကို အပြည့်ဖွင့်/ပွင့်သည့် သရ၊ ၏ တန်ဖိုးညီ အဝိုင်းသရအဖြစ် သတ်မှတ်ထည့်သွင်းထားသည်။ Ladefoged က ဤသရသံကို အဖွင့်နီးပါးအဖြစ်သာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထား၍  ၏ ယှဉ်ဖက် အဝိုင်းသရဟု အနက်ပေးသည်။
ဆတ်နွား
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
ကိုးပင်ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ဒိုကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား အရည်ချင်းပြည့်မီချက်
အသင်းများ
ခြေစစ်ပွဲအောင်သောနိုင်ငံများကို စာလုံးအထူဖြင့် ပြသသည်။
ယူရို
ယူရို သည် ယူရိုဇုန် အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသော ငွေကြေးဖြစ်သည်။ တစ် ယူရို ကို ၁၀၀ ဆင့် ပါဝင်သည်။ (singular) or "cents" (unofficially).
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန
• ကျောက်ဆည်တက္ကသိုလ်
• မိတ္ထီလာတက္ကသိုလ်
စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ
• မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်
• မယ်ဇယ်တန်း
• ဗားကရာဘုန်းကြီးကျောင်း
ဒေသထွက်ကုန်များ
ဒေသထွက်ကုန်များအနေဖြင့် မြင်းခြံဒေသမှ ကြက်သွန်၊ ငရုတ်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းဒေသမှ အာလူး၊ စသည်တို့ထွက်ရှိသည်။ မြန်မာတို့၏ ဒြပ်ရှိယဉ်ကျေးမှုဟု သတ်မှတ်ခံထားရသော ယွန်းထည်များကို ပုဂံဒေသမှ ထွက်ရှိသည်။
အန်ဂရာဒို ဟယ်ရိုအစ်စမိုမြို့
အန်ဂရာဒို ဟယ်ရိုအစ်စမို အား အများအားဖြင့် အက်ဂရာ ဟု အများသိကြပြီး ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ အေဇိုးရက်စ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရှိ တာဆေးရာကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဧရိယာ ၂၃၉ စတုရန်း ကီလိုမီတာ တွင် လူရီးရေ ၃၅,၄၀၂ ဦး ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် တာဆေးရာ၏ တောင်ဘက်တစ်ခြမ်း ပါဝင်ပြီး မြောက်ဘက်ခြမ်းမှာ ပရိုင်ယာ ဒါ ဗစ်တိုးရီးယား အပိုင် ဖြစ်သည်။ ဆောမီဂယ်ကျွန်းပေါ်ရှိ ပွန်တာဒယ်လ်ဂါဒါမြို့ နှင့် ဖိုင်ရယ်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဟော်တာမြို့ တို့ နှင့် အတူ အေဇိုးရက်စ်ဒေသရှိ ဒေသတွင်း မြို့တော် ၃ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မြို့တော်တစ်ခုချင်းစီသည် အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး အစိတ်အပိုင်း ၃ ခုတွင်းမှ တစ်ခုစီကို တာဝန်ယူ ဆောက်ရွက်သည်။ ထို့အပြင် အေဇိုးရီးယန် ဘစ်ရှော့ ကျောင်းထိုင်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။
တိုက်စု (ခ) မင်းလှလေး
တိုက်စု (ခ) မင်းလှလေး
စီးကန်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
၃။ ပြဿနာကို မေးခွန်းတွေစထုတ်မည်
၄။ ပြဿနာသည် လက်တွေ့ဘ၀နှင့် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်ရမည်
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ စာရင်း
အထက်ပါကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများကို အောက်ပါအတိုင်း နယ်မြေစုဖွဲ့နိုင်သည်။
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
အမြင်သစ်ပညာရေးဆိုသည်မှာ အမှန်တော့ အသစ်အဆန်းမဟုတ်။ ၁၉ ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်း လောက်ကတည်းက အမြင်သစ်ရှိသည့် ဆရာများ စတင်လှုပ်ရှားနှိုးဆော်ခဲ့သည့် ပညာရေးစနစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခုတင်ပြနေသည့်ပညာရေးစနစ်ကအမြင်သစ်ဟုပြောပြီး အဘယ်ကြောင့် ၁၉ ရာစုကို ပြန်သွားနေသလဲဟု မေးစရာရှိသည်။ အမြင်သစ်ပညာရေးသည် ခေတ်တွေ စနစ်တွေမည်သို့ ပြောင်းသွားသည်ဆိုစေ အသွင်သစ်ဖြင့် ခေတ်တိုင်းတွင် ရှိနေခဲ့ သောကြောင့် ဟောင်းသော်လည်း အမြဲကောင်းနေ သည့် စနစ်တစ်ခု အနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ယခုအမေရိကန်နိုင်ငံတွင်ကျင့်သုံး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်သော "No Child Left Behind" ဆိုသည့်စနစ်သည် လက်တွေ့လေ့လာသင်ယူမှုကိုဦးစားပေးသည့် (test-oriented instruction) တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း သိစေချင်ပါသည်။
- 	လက်တွေ့လုပ်ကာ ပညာရှာခြင်းကိုသာ အလေးပေးပါ။ သုတေသနလုပ်ခိုင်းပါ။ စူးစမ်းလေ့လာခိုင်း ပါ။ အတွေ့အကြုံကို အဓိကထားပါ
- 	ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများသည် လုပ်ငန်းစဉ် လမ်းညွှန်ချက် သို့မဟုတ် တစ်ခုပြီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်သွားရမည့် အစီအစဉ်အနေဖြင့်သာ ကိုးကားရန်ဖြစ်သည်
- 	တိုင်းကျိုး ပြည်ကျိုး လူ့အကျိုး ဝန်ဆောင်မှုပေး ပညာရေး ဖြစ်စေရမည်
တာပိန် (၁) ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ
တာပိန် (၁) ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
နိုင်ငံရေးပါတီ
တစ်ဖက်သတ်မကျခြင်း
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် Nebraska (နီဘရပ်(စ်)ကာ)၏ အထက်လွှတ်တော် ဥပဒေ ပြုခြင်းသည် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိပါ။ ကနေဒါ တွင် အနောက်မြောက်ဒေသ နှင့် Nunavut (နူရာဗာတ်) တို့တွင် ပိုင် နက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပြုခြင်းများသည် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိပါ။ နယူးဇီလန် ရှိ Tokelau (တိုကီလျူ) တွင် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသော ပါလီမန်တစ်ခု ရှိသည်။ မြို့တော်များနှင့် ဒေသန္တရ အစိုးရများ[vague] သည်လည်း တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိပါ။ ထိုတစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသော ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် အုပ်ချုပ်မှုပုံစံတို့ကို ပြည်နယ် ပြဋ္ဌာန်းချက်တို့ ပြင်ပတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။[2] တရားဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးပါတီများအား တားမြစ်ခြင်းများ မရှိလျှင် ပါတီ မပါဝင်သည့် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိသောစနစ်များအတွင်းမှ အုပ်စုကွဲများသည် နိုင်ငံရေးပါတီများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွားကြလေ့ရှိသည်။
တစ်ပါတီ လွှမ်းမိုးမှု
တစ်ပါတီလွှမ်းမိုးမှုစနစ် တွင် အတိုက်အခံပါတီများအားခွင့်ပြုထားပြီး အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော ဒီမိုကရက်တစ် အစဉ်အလာမျိုးပင် ရှိတတ်သည်။ သို့သော်လည်း အခြားပါတီများအနေနှင့် အာဏာရရှိနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း အစစ်အမှန် မရှိပါဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး နှင့် စီးပွားရေး အခြေအနေများ နှင့် လူထုထင်မြင်ချက် တို့သည် အခြားပါတီများ၏ ကျဆုံးခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဒီမိုကရက်တစ် အစဉ်အလာ အခိုင်အမာမရှိသော နိုင်ငံများတွင် ထုံးစံအားဖြင့်လွှမ်းမိုးထားသည့်ပါတီအနေနှင့် သူကောင်းပြုနိုင်သည့် အာဏာ နှင့် တစ်ခါတစ်ရံ မဲလိမ်လည်ခြင်း တို့ကိုအသုံးပြုကာ အာဏာကို ဆက်လက်ယူထားရန် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ထိုနောက်ပိုင်းကိစ္စတွင် လွှမ်းမိုး ခြင်းနှင့် တစ်ပါတီစနစ်တို့အကြား အနက်ဖွင့်မှုများသည်ပင် ဝေဝါးလာပေသည်။ ပါတီလွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်မှုစနစ် တို့တွင် ဥပမာအနေနှင့် စင်ကာပူ ရှိ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းစဉ်ပါတီ နှင့် တောင်အာဖရိက ရှိ အာဖရိကအမျိုးသားကွန်ဂရက် တို့ကို တွေ့နိုင်သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီနှစ်ခု
ပါတီစုံစနစ် ဆိုသည်မှာ အစိုးရ ရုံး၊ဌာနများတွင် နှစ်ပါတီနှင့် အထက်မှ ကိုယ်စားပြု၊ ရွေးချယ်ခံ ကြခြင်းကို ခေါ်သည်။ ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယ၊ အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဗြိတိန်နှင့် နော်ဝေ တို့သည် ခိုင်မာသော နှစ်ပါတီ နှင့် အခြား ပါတီငယ်တို့ပါ ပါဝင်ကိုယ်စားပြုသည့် စနစ်ကိုသုံးနေကြသော ဥပမာနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ ပါတီငယ် သို့မဟုတ် "တတိယ" ပါတီများသည် အခြားပါတီအကြီးများအနက်မှ တစ်ခုနှင့် ပေါင်း၍သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် အခြား လွှမ်းမိုးပါတီများမှ လွတ်လပ်စွာ ခွဲထွက်၍သော်လည်းကောင်း ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်သည်။
လွမ်ပရာဘွမ်ဘုရင့်နိုင်ငံ
လွမ်ပရာဘွမ်ဘုရင့်နိုင်ငံ(Kingdom of Luang Phrabang) သည် ၁၇၀၇ခုနှစ်တွင် လန်ဆန်း (လင်းဇင်း) ဘုရင့်နိုင်ငံ ပြိုကွဲရာမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော ဘုရင့်နိုင်ငံငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းနိုင်ငံသည် အားငယ်သောကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြန်မာ နှင့် ထိုင်းတို့၏ လက်အောက်ခံ သစ္စာခံနယ်မြေ အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၈၈၇ခုနှစ်တွင် တရုတ်အလံနက်တပ် ၏ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးခြင်းခံရပြီးနောက်တွင် ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ အဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။
ပေါ်သိမ်း
မြန်မာနိုင်ငံမှ ကျော်ကြားသော မော်ဒန်ပန်းချီ ပညာရှင် ကိုပေါ်သိမ်းသည် ၂၀၂၀-ခု၊ ဩဂုတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်၊ တက်ဆက် ပြည်နယ်၊ ဘစ်စပရင်း Big Spring မြို့ မှာ ကွယ်လွန် သွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၆ နှစ် ရှိဖြစ်သည်။ ရွှေဘို ဇာတိဖြစ်သည်။
ပန်းချီပန်းပု ဆရာ ကိုဆန်နီညိမ်း ကလည်း၊ ကိုပေါ်သိမ်းရဲ့ Peacock Gallery မှာ ပန်းပုထုရာမှာ၊ သူက ပန်းပုရုပ် ကိုပါ ပန်းချီ ဆွဲလေ့ရှိကြောင်း၊ ပန်းချီကား များစွာ ဆွဲခဲ့ပြီး၊ မော်ဒန် ပန်းချီကျောင်း ကို ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပြီး၊ လူငယ်ပန်းချီဆရာ တွေ ကို အားပေး ခဲ့ကြောင်း၊ ဘီဘီစီ ကို ပြောပြပါတယ်။ အဆိုပါ လူငယ် ပန်းချီဆရာ တွေ ထဲမှာ ကွယ်လွန်သူ ဝင်းမော်ဟန် ပါဝင်ကြောင်း လည်း ပြောပါတယ်။
ကိုပေါ်သိမ်း ရဲ့ ဈာပန ကို လာမဲ့ ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ Big Spring မြို့ မှာ သင်္ဂဂြိုဟ်မယ် လို့ သိရပါတယ်။
ဆူယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဆူယန်ရွာ(Suyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ဝါရုံချောင်းရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
ဝါရုံချောင်းရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
ကျားအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စုန်းကျင်း (တောင်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
စုန်းကျင်း (တောင်)ရွာ (Sonekyin(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၇၈ ဖြစ်သည်။
သေနာသနဝတ်
သေနာသနဝတ်များ
ညောင်စောင်းစသည်တို့ကို သင့်လျော်ရာ၌ နေလှမ်းသုတ်သင် ခါလှန်းပြီးလျှင် ရိုသေကောင်းမွန်စွာ တံခါးရွက်, တံခါးပေါင်, မြေစသည်တို့ မထိခိုက် မပွတ်ခတ်စေပဲ ရှေ့ခင်းထားမြဲ အစဉ်အတိုင်း ပြန်ခင်းထားရခြင်း၊ သပိတ်ထားသူသည် လက်တဖက်ဖြင့် သပိတ်ကို ကိုင်၍ လက်တဖက်ဖြင့် ညောင်စောင်း အင်းပျဉ်အောက်တို့ကို သုတ်သင်ပြီးမှ သပိတ်ထားရခြင်း၊ (အကြားမရှိ) အခင်းမရှိသော မြေ၌ သပိတ်မထားရခြင်း၊ အခင်းမရှိသော ဖုန်ကျောက်စရစ်ရှိသောမြေပေါ်၌ သပိတ်မထားအပ်၊ မည်းသော အဆင်းဖြင့် အပြေအပြစ်ပြုသော မြေပေါ်၌ ဖြစ်စေ၊ အင်္ဂတေကျံထားသော မြေပေါ်၌ ဖြစ်စေ၊ မြူမှုန်ကင်းခဲ့သည်ဖြစ်အံ့၊ သပိတ်ထားခြင်းငှာ အပ်၏၊ သန့်ရှင်းပြောင်စင်သော သဲပေါ်၌ သပိတ်ထားအပ်၏။ မြေမှုန့် မြူကျောက်စရစ် စသည်တို့ အပေါ်၌ သပိတ်မထားအပ်၊ ၎င်းတို့အပေါ် သစ်ရွက်ဖြစ်စေ၊ သပိတ်ခြေဖြစ်စေ ခံ၍ သပိတ်ထားအပ်၏။ သင်္ကန်းထား သူသည် လက်တဖက်ဖြင့် သင်္ကန်းကိုင်၍ လက်တဖက်ဖြင့် သင်္ကန်းတန်းကို ပွတ်တိုက်ပြီး၍ ထိုမှာဘက်က အစွန်းကို ထားလျက် ဤမှာဘက်မှ အခွေပြု၍(အခေါက်ပြု၍)တင်ထားရခြင်း (ဤ၌ သင်္ကန်းတန်းစသည်တို့၏ အောက်၌ လက်ကိုသွင်း၍ ရှေ့ရှုသောလက်ဖြင့် ဖြည်းဖြည်းသာသာ ချဖို့ရန်အတွက် ဟိုဘက်ကို အစွန်းပြု၍ မိမိဘက် အခွေအခေါက်) ပြထားဟု ဆိုလိုသည်၊ အစွန်းတို့ကို ကိုင်၍ အခွေလိုက် အခေါက်လိုက် သင်္ကန်းတန်း အပေါ်ပစ်တင်ခဲ့အံ့၊ အခေါက်ကို နံရံ၌ ထိပါးရာ၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုထိပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် မပြုအပ်ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသည်။ မြူနှင့်တကွ လေလာသည်ရှိသော် လေသာပြတင်းကို ပိတ်ရခြင်း၊ ချမ်းအေးသောအခါ နေ့အချိန်တွင် လေသာပြတင်းဖွင့်၍ ညအချိန် ပိတ်ရခြင်း၊ ပူသောအခါ နေ့အချိန် လေသာပြတင်း ပိတ်၍ ညအချိန် ဖွင့်ရခြင်း ပရိဝုဏ်, ရေချိုးအိမ်, တံခါးမုခ်, ညီမူရာဇရပ်, မီးတင်းကုပ်တို့၌ အမှိုက်ရှိခဲ့အံ့၊ အမှိုက်များ လှည်းရခြင်း၊ (ဤ၌ ပရိဝုဏ်ဟူသည် ပတ်ဝန်းကျင် အတွင်း အရပ်ကို) ဆိုသည်။ ထိုပရိဝုဏ်သည် ကျောင်းပတ်ဝန်းကျင် အတွင်းကို ကျောင်းပရိဝုဏ်၊ ကုဋိပတ်ဝန်းကျင် အတွင်းကို ကုဋိပရိဝုဏ်၊ ဘုရားစေတီ ပတ်ဝန်းကျင် အတွင်းကို စေတီပရိဝုဏ်ဟု အမျိုးမျိုးရှိသည်ဟု မှတ်။
Miss and Mister Tourism and Culture Universe Myanmar
ခရီးသွားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလှမယ်နှင့်အလှမောင်
The following is a list of all ခရီးသွားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလှမယ်နှင့်အလှမောင် from the founding of each pageant until now.
ဇန္တာဃရဝတ်
ဆီးနှင်းအားကြီး၍ အအေးများသော အရပ်ဒေသတို့၌ ငှက်ဖျား စသော အအေးမိသောရောဂါများ ဖြစ်တတ်၏။ ထိုရောဂါများ မဖြစ်ရအောင် ကိုယ်ခန္ဓ၁၌ ချွေးထွက်၍ အဖွင့်ဓာတ်ရစေခြင်းငှာ မီးဖိုပါသော ရေချိုးအိမ်များကို ဆောက်လုပ်ကြရ၏၊ ထို ရေချိုးအိမ် ကျောင်းငယ်ကို ဇန္တာဃရ ဇရုံးအိမ်ဟု ခေါ်သည်၊ (ဇံ=ကိုယ်ကို+တာ=စောင့်ရှောက်သော ဆေးအကျိုးငှါ+ ဃရ=ပြုအိမ်)ထို ဇရုံးအိမ်ကို ချွေးအောင်းရာ အရပ်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
ဇန္တာဃရဝတ်များ
ချွေးဇရုံးအိမ်သို့ ရှေးဦးစွာသွားသူသည် ပြာများနေအံ့၊ ပြာကိုစွန့်ပစ်ရခြင်း၊ ချွေးဇရုံးအိမ် အကျည်, ပရိဝုဏ်, တံခါးမုခ်, ချွေးဇရုံးဇရပ်တို့၌ အမှိုက်ရှိအံ့၊ တံမြက်လှည်းရခြင်း၊ ရေချိုးကသယ်မှုန့်ကို စုရုံးလုံးထွေး ရခြင်း၊ မြေညက်ကို ရေဆွတ်ရခြင်း၊ (ချွေးဇရုံးအိမ်ထဲ ဝင်သောအခါ မီးပူခံနိုင်ရန် မျက်နှာကို သုတ်လိမ်းရန်အတွက် မြေညက် ရေဆွတ်၍ ထားရလေသည်။) ရေထည့်သော စကျဉ်း, စည်ပိုင်းစသည်၌ ရေသွန်းလောင်း ရခြင်း၊ မြေညက်ဖြင့် မျက်နှာလိမ်းကျံ၍ ရှေ့ဘက် နောက်ဘက်မှ ဖုံးလွှမ်းလျက် ဇရုံးအိမ်ထဲသို့ ဝင်ရခြင်း၊ မထေရ်ကြီးကို တိုးဝှေ့၍ မနေရခြင်း၊ သီတင်းငယ်ကို နေရာဖြင့် မတားမြစ်ရခြင်း၊ စွမ်းနိုင်အံ့ မထေရ်ကြီးအား ချေးတွန်းပေးရခြင်း၊ (ဤ၌ ချွေးဇရုံးအိမ်ကား မှောင်မိုက်နေသဖြင့် အများအပြား တပြိုင်တည်းဝင်၍ သင်္ကန်းများ ချထား၍ မီးမပူအောင် မျက်နှာ မြေညက်လိမ်းကျံခါ ခန္ဓာကိုယ်၌ အလိုရှိသလောက် ချွေးထွက် စေပြီးလျှင် ဆပ်ပြာ ကသယ်မှုန့် စသည်တို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်ကြ၍ နောင်ခါ ရေချိုးကြမည်ဖြစ်သောကြောင့် မထေရ်ကြီးများအားစွမ်းနိုင်က ဤ၌ပင် ချေးတွန်းပေးရခြင်း ဝတ်ကိုဆိုလေသည်။) ဇရုံးအိမ်မှ ထွက်သောအခါ ဇရုံးအိမ်ခင်း အင်းပျဉ်ကိုယူ၍ရှေ့အတူဖုံးလွှမ်းလျက် ထွက်ရခြင်း၊ အပြင်ရေချိုးရာ၌လည်းစွမ်းနိုင်လျှင် မထေရ်ကြီးတို့အား ချေးတွန်းပေးရခြင်း၊ မထေရ်ကြီးတို့၏ ရှေ့ဘက် အထက်ဘက်က ရေမချိုးရခြင်း၊ ရေချိုးရာမှ တက်သူသည် ရေချိုးဆင်းသူအား ရှောင်၍ လမ်းပေးရခြင်း၊ နောက်ဆုံး ဇရုံးအိမ်မှ ထွက်သူသည် ဇရုံးအိမ်၌ ညွှန်ဗွက် ထနေအံ့၊ ဆေးကြော သုတ်သင်ရခြင်း၊ မြေညက်ထည့်သော ခွက်စကျင်းတို့ကို ရေဆေးရခြင်း၊ ဇရုံးအင်းပျဉ်ကို သိမ်းဆည်းရခြင်း၊ မီးငြိမ်းသတ်ခြင်း၊ တံခါးပိတ်ခြင်း အမှုတို့ကိုပြု၍ ဖဲသွားရခြင်း။”
အမ်ဘကိုကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အပြင်သဲဖြူ
အပြင်သဲဖြူ
ပန်ငူးရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်ရွှေ၊ ဦး (မုံရွာ)
ဒို့ သူငယ်ချင်း၊ ဒို့ ခေါင်းဆောင် မုံရွာ တင်ရွှေ
လေးချိုး ပေါင်းချုပ် နှစ်အုပ် ထွက်ပြီးသားပါ။ ပထမ တအုပ်က ဆရာကြီး ကိုယ်တိုင်စုပြီး မောင်လှ မအမာတို့ ထုတ်ပေတော့လို့ ပေးအပ် ခဲ့တာပါ။ ရွှေကိုင်းသား ဦးသောဘိတက တည်းဖြတ် အမှာ ရေးတာပါ။ ဒါပေမဲ့ နှောင်းလူတွေ လေ့လာ နားလည်ဖို့ တပုဒ်စီ အတွက် မိတ်ဆက်စာ ကတော့ ကိုတင်ရွှေရဲ့ စာအုပ်ကျမှ ပါနိုင်တာပါ။ ဒုတိယ စာအုပ်မှာလဲ ပထမ စာအုပ်မှာထက် စုံသွားပေမဲ့ စီစဉ်ပုံမှာတော့ ကိုတင်ရွှေရဲ့ စာအုပ်ကို မမီပါဘူး။
ကိုတင်ရွှေက ရောက်ရာ အရပ်မှာ ဒေါ်စု ထူးချွန် ထက်မြက်ကြောင်းကို ပြောပြလေ့ ရှိပါတယ်။ မင်းသားကြီး တော်ဘုရားလေးက “မင်းသားနီ” လို့ သူ့ အသိုင်းအဝိုင်းက နာမည် ပေးလောက်အောင် စိတ်အား ထက်သန်တဲ့ မာက်စ်ဝါဒ ပီပီ ခုလို မေးပါတယ်။ “ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က လူတန်းစား အမြင် ဘယ်လို ရှိသလဲ …” တဲ့။ ကျနော်က “မင်းသားကြီးရယ် ခုဟာက လူတန်းစား တိုက်ပွဲ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီမိုကရေစီ တိုက်ပွဲ မဟုတ်လား” လို့။ ကိုတင်ရွှေက ကျနော့်ကို “ဒေါ်စုက သူ့ဖခင် အကြောင်း ရေးထားတဲ့ စာအုပ် တအုပ် ရှိတယ် ပြောတယ်၊ ဖတ်ဖူး ကြသလား …” တဲ့။ ကျနော် မနှစ်က (၁၉၈၇) ဖတ်လိုက်ရ ပါတယ်။ ကျနော်နဲ့ ကိုသာနိုး ဒီအကြောင်းတွေ ရေးပြီး ပါပြီ။ ကိုသာနိုးက “သမီးရေးတဲ့ အဖေ အကြောင်း” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ကိုဝံသရဲ့ အတွေးအမြင် စာစောင်မှာ ရေးတယ်။ ကျနော်က “အမေ ဒေါ်ခင်ကြည်ကို တွေ့ဆုံပြီး သင့်ဘဝမှာ ရေးတယ်လေ …” ဆိုတော့ ကိုတင်ရွှေက စိတ်ဝင်တစားနဲ့ “သူ့ အဖေ ကွန်မြူနစ် ကလာပ်စည်း ဖွဲ့တဲ့ အကြောင်း ဘယ်လို ရေးသလဲ …” တဲ့။ “အထူး မပါ, ပါဘူး ကွန်မြူနစ် ဝါဒပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဘာဝါဒပဲ ဖြစ်ဖြစ် အစွန်းရောက်တာ၊ တင်းကြပ်တာတွေ မကောင်းကြောင်း၊ မကြိုက်ကြောင်းပဲ ရေးတာပါ …” လို့ ပြောရင်း စာအုပ် ရနိုင်တဲ့ နေရာကို ပြောပြ လိုက်ပါတယ်။ ကျနော့်ဆီမှာ ရှိတာက မူပွားထားတဲ့ စာအုပ်ကလေးပါ။ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဒေါ်စုနဲ့ ကျနော်တို့ စကား ပြောနေတဲ့ ဓာတ်ပုံတွေရော၊ စာအုပ်ရော၊ ခွပ်ဒေါင်း အလံရော၊ ကျနော့် ဇနီးက တခြား ပို့လိုက်လို့ အိမ်မှာ မရှိတော့ ပါဘူး။ (ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က သူ့ဖခင် စတင် တည်ထောင် ပေးခဲ့တဲ့ တော်လှန်ရေး ခေတ်ဦး ကာလ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီရဲ့ ကဏ္ဍကို သုတေသန ပြုပြီး စာတမ်း တစောင် ရေးထားတာ ကျိုတို တက္ကသိုလ်မှာ ရှိပါတယ်။ ပုံနှိပ် ဖြန့်ချိဖို့ ကောင်းပါတယ်။)
လက်ရေးလှ
ကိရိယာများ
thumb|သီချင်းမင်းဆက် မှ Mi Fu မှ စာလုံးအလှရေးသည် left|thumb|Wiltshire, အင်္ဂလန်၊ Malmesbury Abbey တွင်ပြသထားသည့် [[လက်တင်ဘာသာစကား|လက်တင် ကျမ်းစာ ၁၄၀၇ ပါလက်ရေးလှစာလုံးသည်ပြသထားသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း တစ်ခုတွင်အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့်ဖတ်ရှုခြင်းအတွက်ဤကျမ်းစာကိုဂျယ်ရတ်ဘရီးလ်ကဘယ်လ်ဂျီယံတွင်လက်ဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။]]
ပုဂံ
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
ရှေးပုဂံခေတ် ကျောက်စာများတွင် "'ပုကံ"'ဟူ၍ ရေးသားပြီး ပုဂံဟူသော အရေးအသားမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင်သာမက ပင်းယ၊ အင်းဝ ကျောက်စာများတွင်လည်း ပုကံဟူသော အရေးအသားမှာ များပြားပါသည်။
ဇက်ခရီ တေလာ
ဇက်ခရီ တေလာသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၁၂ဦးမြောက် သမ္မတဖြစ်သည်။ ကျော်ကြားသည့် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးအဖြစ်မှ သမ္မတအဖြစ်သို့ရောက်လာသူဖြစ်သည်။ သမ္မတရာထူးရပြီးနောက်တွင် ကိုယ့်ပါတီကိုယ်ပြန်ဖျက်သူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမှားများစွာကျူးလွန်သူအဖြစ်လည်းကောင်းထင်ရှားသည်။ သမ္မတသက်တမ်းတိုတောင်းလှပြီး အဆိပ်ခပ်ခံရ၍ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ရုပ်အလောင်းအား ပြန်လည်တူးဖော် စစ်ဆေးချက်များအရ အဆိပ်သင့်သေဆုံးသည်မဟုတ်ကြောင်း တွေ့ရသဖြင့် ပထမဆုံးလုပ်ကြံခံရသည့် သမ္မတအဖြစ် မှတ်တမ်းအတင်မခံရပေ။ နိုင်ငံရေးအရ မုန်တိုင်းထန်လုအချိန်တွင် ရိုးရိုးသားသား စစ်သားကြီးပုံဖြင့် သမ္မတဖြစ်သူ တေလာအတွက် အချိန်မှားလူမှားဖြစ်ခဲ့ရသည်။
မောင်မောင်ကြီး၊ ဒေဝဣန္ဒာ
သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ ကြိုး၊ ဘွဲ့ စသော ဂီတအနုပညာတွင် ကျွမ်းကျင်၍ မြန်မာဘုရင်များ ထင်ရှားရှိစဉ်က ရှေ့တော်၌ အမှုထမ်းခဲ့ရသော ဂီတပညာသည်တို့၏ ဆရာတစ်ဆူမှာ ဒေဝဣန္ဒာဘွဲ့ရ မောင်မောင်ကြီးပင် ဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၁-ခုနှစ်တွင် ဒေဝဣန္ဒာ မောင်မောင်ကြီး၊ ရဟန်းဘွဲ့ ဦးပညာသည် ဦးပဉ္ဇင်းဘဝဖြင့် သက်တော် ၇၅-နှစ် လောက်တွင် ပျံလွန်တော်မူရာ မန္တလေးရှိ ဆွေမျိုးများနှင့် တပည့်ရင်းဖြစ်သော စိန်ဗေဒါ၊ မတိုးလေး၊ (ဆရာစိန့်၏ ဇနီး) စန္ဒရားမမကြီးတို့ပါ လာရောက်အေးဆေးစွာ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြသည်။
ဘီကင်းလုံးဖီရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နယ်လ်ဆင် မန်ဒဲလား
မန်ဒဲလား သမ္မတမဖြစ်ခင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရပုံများ
International Committee of the Red Cross (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ)၏ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသောသူများသည် Robben Island (ရော်ဘင်ကျွန်း)နှင့် Pollsmoor Prison (ပို့ (စ်)မော အကျဉ်းထောင်)တွင် မန်ဒဲလားရှိနေစဉ် လာရောက်တွေ့ဆုံ ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မန်ဒဲလားက ထိုလာရောက်တွေ့ဆုံခြင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားသည်မှာ "မိမိအတွက်နှင့် ထောင်၏အတွေ့အကြုံကို မိမိနှင့်အတူတကွ ကြုံတွေ့ရသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားများအတွက် ကြက်ခြေနီသည် အမှောင်ထု ကြီးစိုးသော လူသားမဆန်သည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းကျမှုအတွင်းမှ လူ့ဘဝ၏ မီးရှူးတန်ဆောင် တစ်ခုပင်ဖြစ်ကြောင်း" ပြောဆိုခဲ့သည်။
မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်
မင်းဘူးမြို့နယ်သည် နှစ်စဉ်တပို့တွဲလဆန်း (၅)ရက်နေ့မှ နှစ်စဉ်နှစ်ဆန်း (၁)ရက်နေ့အထိ ဘုရားပွဲကျင်းပသည့် ရွှေစက်တော် တည်ရှိရာ မြို့နယ်လည်းဖြစ်သည်။
ကံစုရွာ၊ သူဌေးကုန်း
ကံစုရွာ၊ သူဌေးကုန်း
ဘက်တီးရီးယား
ဗက်တီးရီးယား အများစုသည် ရေ သို့ မြေကြီးထဲတွင် နေထိုင်ကြသော်လည်း အတော်များများမှာ သက်ရှိများ၏ အရေပြား သို့ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ နေထိုင်ကြသည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ ဗက်တီးရီးယားများသည် လူကလာပ်စည်းထက် ၁၀ ဆများသည်။ ဗက်တီးရီးယားအချို့မှာ ရောဂါဖြစ်စေသော်လည်း အချို့မှာ လူသားများအစာချေရာတွင် သို့ ဒိန်ချဉ်၊ ဒိန်ခဲကဲ့သို့သော အစားအစာများ ပြုလုပ်ရာတွင် အကူအညီပေးသည်။
ဗက်တီးရီးယားများအား ၎င်းတို့၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစားခွဲခြားလေ့ရှိသည်။ တုတ်ချောင်းသဏ္ဌာန်အား bacilli၊ ဘောလုံးသဏ္ဌာန်အား cocci၊ ကြောင်လိမ်လှေကားသဏ္ဌာန်အား spirilla ဟု ပညာရှင်များက သတ်မှတ်ထားသည်။
ဂေဟစနစ်ထဲက Bacteria
Bacteria တွေက လိင်မဲ့မျိုးပွားတဲ့ သက်ရှိတွေဖြစ်ကြတယ်။ Bacteria Cell တစ်ခုကြီးထွားလာပြီးရင် သူ့ရဲ့ DNA ကို ပုံတူ တစ်စုံကူးယူပြီးသွားရင်၊ Cell တစ်ခုက နှစ်ပိုင်းခွဲထွက်သွားပြီး DNA တစ်စုံစီ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ Bacteria Cell အသစ်နှစ်ခုအဖြစ် မျိုးပွားကြပါတယ်။
ဂျထုံဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဂျထုံဂါးရွာ(Jahtongar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ယမ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၄၈ ဖြစ်သည်။
ဝိနည်းပိဋကတ်
ဝိနည်းပိဋကတ်ကျမ်းများ
ဝိနည်းပိဋကတ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေသောပုံစံအရ ကျမ်း ၅-ကျမ်းအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ :
လငါးယမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လငါးယမ်ရွာ(Langarram)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ယမ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၄၆ ဖြစ်သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်မှု ၇၀ရာခိုင်နှုန်းကို မူဆယ်မြို့နယ် မှ ရရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
တောင်ရိုးတောင်တန်းတို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အချို့ ဒေသများတွင် အရှေ့နှင့်အနောက်တန်းလျက် ရှိသည်မှ လွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၌ များသောအားဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် တန်းလျက်ရှိကြလေသည်။ တောင်ထိပ်များသည် ပေ ၆ဝဝဝ မှ ၈ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်ကြ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် တောင်သိန္နီနယ် အတွင်းရှိ ပေပေါင်း ၈၇၇၇ မြင့်သော လွယ်လိန်းတောင်ထွတ်ဖြစ်သည်။ အခြားမြင့်မားသော တောင်ထွတ်များမှာ မြောက်သိန္နီနယ်အတွင်းရှိ လျန်ရှန်၊ ကျိုင်းတုံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ လွယ်ပန်နောင်၊ မိုင်းကိုင်နယ်အတွင်း ရှိ လွယ်စန့်နှင့် လွယ်လမ် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပေ ၈ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြပေသည်။ ပင်းတယနယ်အတွင်းမှ မဲနယ်တောင်တန်းရှိ အရှေ့မြင် အနောက်မြင်တောင်ထွတ်သည် ၇၆၇၈ ပေ မြင့်သည်။ ထို့ပြင် နမ့်တမ်ဖတ် ချောင်းဝှမ်းနှင့် နမ့်ပွန်ချောင်းဝှမ်းကို ခြားလျက်ရှိသော လွယ်မောနှင့် လွယ်မောင်ဟု ခေါ်သည့် ပေ ၇ဝဝဝ မှ ၈ဝဝဝ ကျော်ရှိသော တောင်မြင့်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ ကလောမြို့အနီးရှိ ဆင်တောင်နှင့် မြင်းမထိတောင်တို့သည် ပေ ၅ဝဝဝ ကျော် မြင့်ကြလေသည်။
မြစ်ချောင်း
ရှမ်းပြည်နယ်တွင် သံလွင်မြစ်သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် နမ့်ခုန်းမြစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ပြည်နယ်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် ဧရာဝတီမြစ်ကဲ့သို့ မြေပြင် ပြန့်ဖြူးခြင်းမရှိဘဲ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ကမ်းပါးစောက်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းလေသည်။
ရေထွက်
ရေထွက် သို့မဟုတ် စမ်းရေပေါက်များအပြင် ရေပူစမ်းများလည်း ပေါများသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် မြေလွှာကျွံခြင်း၊ သို့မဟုတ် မြေကြောအံလွှဲခြင်းများ ရှိပေရာ ထိုနေရာများတွင် ရေပူစမ်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သီပေါ၊ လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ လင်းခေး၊ ကျိုင်းတုံ၊ အင်းလေးဒေသရှိ ခေါင်တိုင်ရွာ စသည်တို့တွင် ထိုကဲ့သို့သော ရေပူစမ်းများရှိလေသည်။