cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
သုံးပိုင်းတွဲဇာတ်ကား
အကြောင်းမှာမူ ဆူရီယိုထိုင်း ကို ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်အပြီး၌ ထိုင်းသူရဲကောင်း နာရေစွမ် အကြောင်းကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးရန် စိတ်ကူးရခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ ဤဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာက သုံးနှစ်ကြာ သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကို ရှာဖွေပြီးမှ အချိန်ယူ ရိုက်ကူးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့
အစိုးရဌာနများ
ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရရုံးစိုက်ရာ အတွင်းဝန်များရုံးနှင့် အခြားအစိုးရရုံးများ၊ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ အကျဉ်းထောင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဥပစာကောလိပ်၊ ဆရာဖြစ်သင် သိပ္ပံကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်းများ၊ အလယ်တန်း ကျောင်းများနှင့် မူလတန်းကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ မြန်မာပြည်မြောက်ဘက် နယ်နိမိတ်နှင့် နီးစပ်၍ ပြည်ထောင်စု လုံခြုံရေး အတွက်အရေးပါသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည့် အလျောက် စစ်စခန်းချရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
ဇာတ်လမ်းပုံဖော်မှု
ခြုံငုံပြီး ပြောရရင်တော့ ဇာတ်လမ်းက သာမန် ထိုင်းသမိုင်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားတွေရဲ့ ပုံစံကျ လမ်းကြောင်းကနေ အနည်းငယ် ခွဲထွက်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ မြန်မာတွေကို အင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်ခု ဆိုတာကို ပြပါတယ်။ နရေစွမ်က ဟံသာဝတီ လက် အောက်က ထိုင်းလူမျိုးတွေ လွတ်မြောက်အောင်သာ ကြိုးပမ်းပြီး ဟံသာဝတီကိုသိမ်းယူဖို့အထိ မကြံစည်ဘူး ဆိုတာကို ပြထားပါတယ်။ ဘုရင့်နောင်နဲ့ ပတ်သက် ပြီး နာရေစွမ်ရဲ့ ထင်မြင်ချက် ကိုလည်း ဘုရင့်နောင်ကို လေးစားဖွယ် ဖခင် အရင်း တစ်ယောက်လို့ သဘောထားတဲ့ကြောင်း မကြာခဏ ထုတ်ဖော်ပြော တာတွေ့ရတယ်။
စစ်တုရင်ကစားခြင်း
အနောက်နိုင်ငံကစားနည်း
ဘုရင်၊ မိဘုရား၊ ဂိုဏ်းချုပ်၊ မြင်းစစ်သူရဲကောင်းနှင့် ရဲတိုက်တို့သည် မိမိတို့ သွားနိုင်ရာ အကွက်တွင် ကျရောက်နေသော ရန်သူဟူသမျှကို စားနိုင်ကြ၏။ သို့သော် ဘုရင်သည် နောက်မှ အရံပြုကာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသော ရန်သူကိုမူမစားနိုင်ချေ။ မြင်း စီးသူရဲကောင်းသည် သူခုန်သွားနိုင်သော အကွက်တွင်ရှိနေသည့် ရန်သူကို စားနိုင်၏။ စစ်ဘုရင်ရုပ်တိုင်းသည် ရန်သူကို စားပြီး ခဲ့သော်၊ အစားခံရသော အရုပ်နေရာကို ယူရသည်။
မြန်မာစစ်တုရင်
ဤသို့ အခွင့်အရေးအသီးသီးရှိသော အနောက်နိုင်ငံ စစ် ဘုရင်ကစားနည်းနှင့် မြန်မာစစ်ဘုရင် ကစားနည်းမှာ မတူချေ။ မြန်မာစစ်ဘုရင်ကစားနည်းသည် တစ်ဘာသာသက်သက်ဖြစ်၏။ မြန်မာစစ်ဘုရင်ခုံမှာ အင်္ဂလိပ်စစ်ဘုရင်ခုံကဲ့သို့ပင် အကွက် ၆၄ ကွက်ရှိသော်လည်း၊ အဖြူအမည်းကွက်များ ဖော်ရန်မလိုပေ။ ပိုမို ထူးခြားချက်မှာ စစ်ဘုရင်ခုံ၏ ထောင့်များမှ အလယ်အူ ကြောင်းမျဉ်းတွင် ဖြတ်သွားသော ထောင့်ဖြတ်မျဉ်းနှစ်ကြောင်း ပါခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ စစ်ဘုရင်ရုပ်များမှာ တစ်ဖက်တွင်မင်းကြီး ၁၊ ရထား ၂၊ မြင်း ၂၊ ဆင် ၂၊ စစ်ကဲ ၁ နှင့် နယ် ၈၊ အစုစုအရုပ်ပေါင်း ၁၆ ရုပ်စီ ရှိသည်။ ထိုအရုပ်များကို တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ကွဲပြား စေရန် အရောင်ခွဲခြားထားရ၏။ ယင်းသို့ အရောင်ခွဲရာတွင် အနောက်နိုင်ငံ စစ်ဘုရင်ကဲ့သို့ အဖြူနှင့် အနက်ကို အသုံးမပြုဘဲ၊ မြန်မာစစ်ဘုရင်သည် အများအားဖြင့် အနက်နှင့် အနီရောင်ကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)
စစ်မှုထမ်းဘဝ
၁၉၆၂ ခုနှစ် ၊မေလတွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးအမှတ် (၁) ချင်းသေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် သထုံခရိုင်၊ ကျိုက္ခမီခရိုင် ၊ ဘားအံခရိုင်အတွင်း ပြုလုပ်သော စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်သည်။ သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ၊ဒီဇင်ဘာလတွင် အရှေ့တောင်စစ်ဌာနချုပ် စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း)အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ၊စက်တင်ဘာလတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း)စစ်ဆင်ရေးဌာန၌ စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း) အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ၊အောက်တိုဘာလတွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမြောက်နှင့် သံချပ်ကာ ယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ၊ မေလတွင် အမှတ် (၇၇) ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ် ယာယီ ဒုတိယတပ်မှူးအဖြစ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ် ၊ ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ဒုတိယတပ်မမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ၊ ဩဂုတ်လတွင် အမှတ် (၉၉) ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ် တပ်မမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်အတွင်း ဟင်္သာတခရိုင်၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ မြောင်းမြခရိုင်၊ မအူပင်ခရိုင်၊ သာယာဝတီခရိုင်နှင့် ဗန်းမော်ခရိုင်တို့တွင် ပြုလုပ်သော စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်သည်။
ဘကလေး၊ ဦး၊ (ပတ္တလား)
ဘကလေး၊ ဦး၊ (ပတ္တလား) (မြန်မာ ၁၂၄ဝ-၁၃၂၂)
အငြိမ့်ထဲ၌ လိုက်နေစဉ်တွင်ပင် တူရိယာ ဂီတပညာကို အခွင့်သင့်တိုင်း ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးဘကလေး၏ လက်သံသည် တိုးတက်ပြောင်မြောက်လာ သည်။ ဦးဘကလေးသည် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ခန့်က ဗြိတိသျှအစိုးရမင်းများက ရွှေတံဆိပ် ငွေတံဆိပ်ဆုများ ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။
ထွန်းရှိန်၊ ဦး
ထွန်းရှိန်၊ ဦး။ (မြန်မာ ၁၂၅၂-၁၂၈၂)
၁၉၁၈ ခုနှစ် (၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်)တွင် အိန္ဒိယပြည် အုပ်ချုပ် ရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် မွန်တေဂူချမ်းစဖို့ စီမံကိန်းရေးဆွဲသော အခါ မြန်မာပြည်အတွက် ဘာမျှမပါရှိချေ။ သို့သော် မြန်မာ ပြည်အတွက်စီမံကိန်းကို မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ် ကရက်ဒေါ့က ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစီမံကိန်းကို မြန်မာတို့က မနှစ်သက်၍၊ တစ်နိုင်ငံလုံး ဆူပူကန့်ကွက်ကြ၏။ ထို ကြောင့် ၁၉၁၉ ခုနှစ် (၁၂၈၁ ခုနှစ်) မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးသည် ဦးဘဖေ၊ ဦးပုနှင့် ဦးထွန်းရှိန်တို့ကို အင်္ဂလန်သို့စေလွှတ်ကာ အရေးဆိုရန် ဆုံး ဖြတ်သဖြင့် ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက် (၁၂၈၁ ခု၊ ဝါဆို လဆန်း ၁၁ ရက်)နေ့တွင် အင်္ဂလန်သို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း ဖေ၊ ပု၊ ရှိန် ဟူသောအမည်လည်း ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ရေးလောကတွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
ဦးထွန်းရှိန်ပါဝင်သော ဖေ၊ ပု၊ ရှိန် မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ ၇ လမျှကြာခဲ့၏။ သွားရောက်သော ကိစ္စမပြီးပြတ်သေးမီ၊ တိုင်းပြည်၏ အကြံဉာာဏ်များကို ရယူ ဆွေးနွေးရန်အတွက်၊ ထိုအဖွဲ့သားများသည် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြရာ၊ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက် (၁၂၈၁ ခု တပို့တွဲ လဆုတ် ၃ ရက်)နေ့တွင် ပြန်လည်ဆိုက် ရောက်ခဲ့ကြလေသည်။ ဦးထွန်းရှိန်တို့အား မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်း လုံးက ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကြိုဆိုကြလေသည်။
တခေတ်က ကျော်ကြားခဲ့သော ဦးထွန်းရှိန်
ယင်းဆုံးဖြတ်ချက် အတိုင်း ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက် (၁၂၈၁ ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၁) နေ့တွင် ဦးဘဖေ၊ ဦးပု၊ ဦးထွန်းရှိန်တို့ ၃ ဦး အင်္ဂလန်သို့ ထွက်ခွာ သွားကြသည်။ ‘ဖေ၊ ပု၊ ရှိန်’ ဟူသော အမည်သည်လည်း ထိုချိန်မှစ၍ မြန်မာပြည် နိုင်ငံရေးလောကတွင် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ရဟန်း ရှင်လူ အများ သိလာကြသည်။ ‘ဖေ၊ ပု၊ ရှိန်’ ဟု နှုတ်ဖျားတွင် သီးလာကြသည်။
ကောင်မူးလုန်ရွှေဆတ်မင်းစေတီတော်
မြတ်စွာဘုရားသည် ရှေးကာလပေါင်းများစွာ ပါရမီဖြည့်စဉ် ရွှေဆတ်မင်း ဘဝဖြင့် ကျင်လည်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။ ရွှေဆတ်မင်း အနိစ္စရောက်သောအခါ ရုပ်ကလာပ်တော်သည် ဟင်္သာကုန်း (ငွန်ပစ်)ကုန်းမြေပေါ်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဘုရားလောင်း ရွှေဆတ်မင်း၏ ရုပ်ကလာပ် အရိုးတော်ကျရာနေရာသည် မြင့်မြတ်သော နေရာဖြစ်၍ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် ရဟန္တာ အရှင်မြတ် ယသတိဿမထေရ်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဓာတ်တော်သုံးဆူကို ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့သည်။ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး အနယ်နယ်အရပ်ရပ်၌ တည်ထားခဲ့သော စေတီပေါင်း (၈၄၀၀၀)တွင် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ကောင်မူးလုန်ရွှေဆတ်မင်းစေတီတော်၏ အရှေ့ဘက်မုခ်တွင် ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား ဆင်းတုတော်၊ မာတလိနတ်သားနှင့် မနုဿီဟရုပ်တုတို့ရှိသည်။ မြောက်ဘက်မုခ်တွင် ကောဏဂုံ မြတ်စွာဘုရားဆင်းတုတော်၊ သိကြားမင်းနှင့် ဝံမင်းရုပ်တု တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်မုခ်တွင် ကဿပမြတ်စွာဘုရားဆင်းတုတော်၊ ဝသုန္ဒြေမြေစောင့်နတ်သမီးနှင့် ခြင်္သေ့မင်းရုပ်တုရှိသည်။ တောင်ဘက်မုခ်တွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားဆင်းတုတော်၊ ဘီလူးရုပ်နှင့် ကျားမင်းရုပ်တု ရှိသည်။ အရှေ့တောင်ထောင့်တွင် အရံစေတီတော် တစ်ဆူနှင့် အရိမေတ္တေယျ မြတ်စွာဘုရားပုံတော်ရှိသည်။
မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
နောက်ခံ
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) သည် မြန်မာစစ်တပ်အား ဒုတိယအကြိမ် အကြီးစား တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်သည့် အစိုးရ၏ "နယ်မြေရှင်းလင်းရေး" စစ်ဆင်ရေးသစ်များ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သေနတ်သံကြားသော အနီးအနားရွာများမှ ထွက်ပြေးလာသောရိုဟင်ဂျာ အများအပြားသည် မောင်နူရွာတွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။
သိန်းအုပ်ကျော်မြင့်
မိသားစု
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာခင်မြင့်အေးနှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး၊ သမီးနှစ်ဦးရှိသည်။
တုံးကောက်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
တုံးကောက်ရွာ(Tonekauk)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၆ ဦး၊ မ ၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကောရက်စ် အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း
ကောရက်စ် အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း သည် အေသင်မြို့အခြေစိုက် ဂရိမော်တော်ကားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး အင်ဂျင်နီယာနှင့် ဗိသုကာပညာရှင် ဒီမီထရစ် ကောရက်စ် မှ စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီသည် မတူညီသော ကားအမျိုးအစားများကို ထုတ်လုပ်ပြီး ၎င်း၏အင်ဂျင်များကို ချက်ဗ်ရိုလက် မှ မောင်းနှင်ပါသည်။
အင်းလျားကန်
သမိုင်းကြောင်း
၁၈၈၂ နှင့် ၁၈၈၃ မှာ ရန်ကုန်မြို့ ရေပေးဝေရေးအတွက် ဗြိတိသျှတို့က ဖန်တီးခဲ့သည်။ ရေများ ဖြန့်ဖြူးရေးအတွက် အင်လျားကန်မှနေ ကန်တော်ကြီးကို ရေပိုက်များနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဇာဂရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရာရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကွေ့လုံရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ကွေ့လုံရွာ (Mankwaytlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ကွေ့လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၆၅ ဖြစ်သည်။
စေတီပဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကျောင်းကုန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်စောက်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ညောင်ပင်စောက်ရွာ (Nyaungpinzauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဂွေးဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၂ ဦး၊ မ ၁၃၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူမုဆိုးတို့၏ သားကောင်
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
ဘရိုင်ယန် မေးလ်က စီအိုင်အေ အထူးယူနစ်တခုမှ အငြိမ်းစားယူထားသည့် စုံထောက်ဖြစ်သည်။ သူ၏ လုပ်ငန်းသဘောအရ မိသားစုအရေး လှည့်မကြည့်နိုင်သဖြင့် ဇနီးသည်နှင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲထားသည်မှာ သမီးဖြစ်သူ ကလေးဘဝ ကတည်းကပင်။
ကင်နှင့် အမန်ဒါ တို့ လေဆိပ်မှ အထွက်တွင် သူ့ကိုယ်သူ ပီတာ ဟု နာမည်ပေးထားသည့် လူငယ်တယောက်က သူတို့ထံ လာရောက်၍ မိတ်ဆွေဖွဲ့သည်။ ထိုလူငယ်နှင့်အတူ မော်တော်ကား စပ်တူ ငှားမစီးသေးခင် ပီတာက ကင်တို့ကို ဘရိုင်ယန် ပေးလိုက်သော မိုဘိုင်းဖုန်းဖြင့် အမှတ်တရ ဓာတ်ပုံရိုက်ပေးလိုက်သေးသည်။ မော်တော်ကား အတူစပ်ငှားခဲ့သဖြင့် ကင်တို့ နေသည့် နေရာကို ပီတာ သိသွားသည်။ ပီတာက သူနှင့် ဆက်စပ်သော အဖွဲ့အစည်းတခုကို ကင်တို့ရှိသည့် နေရာကို ပြောပြလိုက်သည်။
သမီးလေး ကင် ပြောသော လူပုံသဏ္ဌာန်ကို စီအိုင်အေမှ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဆမ်ကို ဘရိုင်ယန်က ပြောပြသည်။ အကျိုးအကြောင်း စုံစမ်းကြည့်သည့်အခါ ပါရီသို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည့် အယ်(လ်)ဘေးနီးယား လူမှောင်ခိုဂိုဏ်း ဖြစ်နေသည်။ ထိုဂိုဏ်းက မိန်းကလေးငယ်များကို ဖမ်းဆီး၍ ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် အတင်းအကျပ် ရောင်းစားသည့် ဂိုဏ်းဖြစ်သည်။
ပြင်သစ် ထောက်လှမ်းရေး ယန်းကလော့ဆီ ရောက်သွားသည့်အခါ ဘရိုင်ယန်ကို ပစ်သတ်ရန် ယန်းကလော့က စီစဉ်သည်။ ယန်းကလော့ သေနတ်မှ ကျည်ဆန်များကို ဘရိုင်ယန်က သိမ်းဆည်းလိုက်ပြီဖြစ်၍ ပစ်ခွင့်မသာခဲ့ပေ။ ယန်းကလော့၏ မိန်းမ လက်မောင်းကို သေနတ်နှင့် ပစ်ကာ မေးမြန်းရာမှ အပျိုစင် အမျိုးသမီးလေးများအား လေလံပစ်သည့် စိန့်ကလဲနှင့် တည်ရှိရာနေရာကို ဘရိုင်ယန်က သိလိုက်ရသည်။
လက်ဝဲမင်းညို
စာကိုး
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မြန်မာ ယူနီကုဒ်
ယူနီကုဒ် (Unicode) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတိုင်းတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော အက္ခရာစာလုံးများအတွက် သီးခြားသတ်မှတ်ပေးထားသည့် နံပါတ်များဖြစ်သည်။ ယူနီကုဒ် ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာသုံးစကား အားလုံးမှ အက္ခရာစာလုံး တစ်လုံးတိုင်းအတွက် တိကျသော နံပါတ် တစ်လုံးတည်းသာ သတ်မှတ်ပေးသော ဘုံသုံးစနစ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
မြန်မာယူနီကုဒ် သမိုင်း
၁၉၉၈ တွင် မိုက်ကယ်အီဗာဆင်မှပင် amendment တင်သွင်းခဲ့သည်။
အခြေခံ မြန်မာယူနီကုဒ် Unicode Character Code 3.0 ကို 1998 ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင် ယူနီကုဒ်ကို လိုက်လံအကောင်အထည်ဖော် တီထွင်ဆောင်ရွက်မည့်သူ တစ်ဦးမျှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မရှိခဲ့ပေ။ 1999 ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ 2002 ခုနှစ်အထိ မြန်မာစာ ယူနီကုဒ်ကို သုံးစွဲနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်နေသူများကို လေ့လာကြည့်ရာတွင် Graphite enabled Padauk မှ လွဲပြီး အခြား မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မရှိခဲ့ပါ။
2002 ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အတည်မပြုနိုင်သေးသည့် ယူနီကုဒ်စနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်မှ တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ကြရန် ဝိုင်းဝန်း တိုက်တွန်းကြသည်။ ယူနီကုဒ်စနစ်ကို နိုင်ငံတော်စံတစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းစတင်ရန် ဘဏ္ဍာရေးအထောက်အပံ့များ စတင်ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများသည် မြန်မာ့စံယူနီကုဒ်ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ကျပ်သိန်း ၅၀ ကို စတင်ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့ Myanmar Unicode and NLP Research Centre သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာ သင်းချုပ်ကြီး၏ အစီအမံဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ NLP အဖွဲ့ကြီးသည် 2002 ခုနှစ်မှစပြီး နိုင်ငံတော်အတွက် ယူနီကုဒ်တာဝန်များကို အချိန်ပြည့် စတင်တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့
NLP အဖွဲ့တွင် မြန်မာစာစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန်အတွက် အဖွဲ့၏ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် အချိန်ပြည့် ပရိုဂရမ်မာ (၃) ဦး၊ မြန်မာစာ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၃) ဦး၊ မြန်မာစာ မဟာဝိဇ္ဇာတန်းတက်ရောက်နေသူ (၂)ဦးတို့နှင့် ခန့်ထားပြီး စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ဇလုပ်ကုန်း (တောင်)
ဇလုပ်ကုန်း (တောင်)
ပင်စိမ်းခင်းရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်ကွင်းရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ကညင်ကွင်းရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ခက်လုံရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှော်ချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ရှော်ချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
သထုံမြို့
သထုံမြို့ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၈၈၇ ခုနှစ်ကပင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၍ မြို့စည်ပင်သာယာရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ခရိုင်စည်ပင်သာယာရေးအတွက် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသည်။ သထုံမြို့ပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသော သူများသည် ကုန်သည်များ၊ အစိုးရအမှုထမ်းများနှင့် အေးချမ်းစွာ လာရောက်အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော ပင်စင်ရ အစိုးရအရာရှိဟောင်းများသာ များပြားလေသည်။ သထုံမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ ခရိုင်စက်ရှင်တရားသူကြီးရုံး၊ ခရိုင်ရဲဝန်ရုံး စသောအစိုးရရုံးအဆောက်အအုံများရှိသည်။ အစိုးရအထက်တန်ကျောင်း ၄ ကျောင်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်းများလည်း သထုံမြို့ပေါ်တွင် ရှိလေသည်။
ကြောက် ကြောက် ကြောက် (ရုပ်ရှင်)
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
သူငယ်ချင်းများအား စလို၍ ဗြောက်အိုးကို ကားတွင်း၌ ခေတ်ကောင်းက ဖောက်သည်။ ကားရှေ့ပိုင်းအောက် ဗြောက်အိုးဝင်ကာ ကား မီးစွဲပေါက်ကွဲသည်။ ခေတ်ကောင်းသာ အသက်ရှင်သည်။ လမ်း၌ မြွေကိုက်ကာ အဖြေပေးရန်လာသည့် သာယာ သေသည်။ အခန်းထဲ၌ ပိတ်ထား၍ တမာက အဆိပ်သောက် သေသည်။ ကြိုးဆွဲချသည့် ဇာတ်ဝင်ခန်းရိုက်ရင်း မတော်တဆဖြစ်ကာ မယ်မဒီ သေသည်။ ချိန်းထားသည်ကို စွဲကာ သာယာ၊ တမာ၊ မယ်မဒီနှင့် စိမ့်စမ်းတို့၏ ဝိညာဉ်များက သက်ဆိုင်သူများထံ ထိုဘဝနှင့် သွားတွေ့သည်။
လိပ်သိုကျောင်းကုန်းရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ကြံပိုးပင်
ထိုသစ်ကြံပိုးအရွက်မှ ထုတ်ယူရရှိသော ဆီသည် သီဟိုဠ်သီဟိုသစ်ကြံပိုးအရွက်ဆီနှင့် တူသည်၊ အခေါက်ဆီအရောင်သည် ဝါဖျော့ဖျော့ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ဓာတုဗေဒသစ်ကြံပိုးဆီများ အတုပေါ်လာ၍ ထိုအဆီများ အရောင်းအဝယ် ယုတ်လျော့လာလေသည်။ ယင်းတို့ကို တာရပင်ဆီ အပေါစားများနှင့် လည်း ရောနှေ၍ ရောင်းချကြလေသည်။
မင်းကွန်းမြို့
မင်းကွန်းအထက်ရှိ တောင်သည် ရေပြင်ထက် ၁,၃၇၃ ပေမြင့်၍ ယင်းတောင်ထက်မှ ကြည့်လျှင် မန္တလေး၊ ကျောက်ဆည်၊ အင်းဝ၊ စစ်ကိုင်း၊ ရွှေဘိုနယ်များကို ကောင်းစွာရှုမျှော်နိုင်ပေသည်။ ယင်းတောင်ထိပ်မှ ကြည့်ရှုလတ်သော် မြင်းခြံမှ စကြာတောင်ကိုလည်းကောင်း၊ ပတ္တမြားကျောက်နီတွင်းများကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားစွာမြင်နိုင်ပေသည်။ မင်းကွန်းကမ်းသို့တက်လေလျှင် ထုံးဖြူသုတ်ထားသော ပုံတော်ရာဘုရားကို ဖူးတွေ့နိုင်ပေသည်။ ဉာဏ်တော်အားဖြင့် ၁၅ ပေသာရှိ၍ မင်းကွန်းပုထိုးတည်ရာ၌ ပုံနမူနာအဖြစ် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မင်းကွန်းပုထိုးသာ အပြီးတိုင်တည် ဆောက်ပြီးဖြစ်ပါက ပုံတော်ရာဘုရားအတိုင်းပင် ဖြစ်ပေမည်။ ဘိုးတော်ဘုရားသည် မင်းကွန်းတွင် ယာယီစံနန်းတည်၍ မင်းကွန်းပုထိုးကို ၁၅ နှစ်မှ အနှစ် ၂ဝ တိုင် ကိုယ်တော်တိုင် ကြပ်မ၍ တည်တော်မူသော ဟူ၏။ မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးကို ဘိုးတော်ဘုရား စ၍တည်သော်လည်း ဘုရားလည်းပြီး၊ ပြည်လည်းပျက်လတ္တံ့ ဟူသော တဘောင်ပေါ်သဖြင့် ပြီးဆုံး အောင် မတည်ခဲ့သောကြောင့် ယခုတိုင် တစ်ပိုင်းတစ်စပင် ရှိ ချေသည်။ အကယ်၍သာ အပြီးသတ်ခဲ့သော် ဉာဏ်တော် ပေ ၅ဝဝ မျှရှိမည်ဖြစ်၏။ ယခုအခါတွင် အပြီးမသတ်သော မင်းကွန်းပုထိုးသည် ပေ ၄၅ဝ ပတ်လည်ရှိ၍ အမြင့် ၁၆၂ ပေ ရှိကာ ခရစ် ၁၈၃၈ ခုနှစ်က ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ယိုယွင်းပျက် စီးလျက်ရှိနေပေသည်။ မင်းကွန်းပုထိုးပျက်ကြီးကို ဧရာဝတီမြစ်မှ သင်္ဘောစီးလာလျှင် အဝေးမှ လှမ်း၍မြင်နိုင်ပေသည်။ ပုထိုးတော်၏ရှေ့တွင် ဧရာဝတီမြစ်ကို မျက်နှာမူလျက်ရှိသော နေရာ၌ ပျက်စီးနေသည့် ခြင်္သေ့ရုပ်ကြီးများကိုလည်း တွေ့နိုင်ပေသည်။ ပုထိုးတော်၏မြောက်ဘက်တွင် ပုထိုးတော်အတွက် သွန်းလုပ်ထားသော မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းကြီးမှာ ယခုတိုင် မားမားမတ်မတ် တည်ရှိပေသည်။
ဓနုံးကွင်းလေးရွာ၊ ကွင်းသာ
ဓနုံးကွင်းလေးရွာ၊ ကွင်းသာ
မြောက်စုရွာ၊ ယင်းမလွတ်
မြောက်စုရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ရေဝတထေရ်
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဓမ္မသေနာပတိ ဖြစ်တော်မူသော လက်ယာတော်ရံ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ညီတော်အငယ်ဆုံး သည် ရေဝတ ဖြစ်သည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာ အလောင်းတော် ဖြစ်သော ဥပတိဿသည် ဝင်္ဂန္တပုဏ္ဏားနှင့် သာရီပုဏ္ဏေးမတို့မှ မွေးဖွားသော သားသမီး ခုနစ်ဦးအနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ဥပတိဿ၏အောက်တွင် ဥပသေနဟူသော ဒုတိယသား တစ်ယောက်၊ စာလာဟူသော သမီးတစ်ယောက်၊ ဥပစာလာ ဟူသော သမီးတစ်ယောက်၊ သီသူပစာလာဟူသော သမီး တစ်ယောက်၊ စုန္ဒဟူသော သားတစ်ယောက်နှင့် ရေဝတဟူသော သားတစ်ယောက်ကို ဆက်ကာ ဆက်ကာ ဖွားမြင်လေသည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ရှင်ရေဝတထံ၌ တစ်လမျှ သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူပြီးလျှင် ပြန်ကြွသောအခါ၌ အရှင် ရေဝတသည် မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူရာသို့ မလိုက်ဘဲ မြတ်စွာဘုရားနှင့် နောင်တော်ကြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် တို့ကို သင့်လျော်ရုံမျှသာ လိုက်ပို့၍ ထိုရှားတောအရပ်သို့ပင် ပြန်ကြွ၍ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရား သခင်သည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် အရိယာသံဃာတော် တို့၏ အစည်းအဝေး၌ အရှင်ရေဝတထေရ်ကို အာရညက ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူလေသည်။
လီဆူဘာသာစကား
လီဆူဘာသာစကား (လီဆူ: ꓡꓲ-ꓢꓴ သို့မဟုတ် ꓡꓲꓢꓴ; ; Lisu language) သည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယူနန်ပြည်နယ်( တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း)၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နေရာအနည်းငယ်တို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။
ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း
၁၁၊၄။ ဂျူးလူမျိုးအရာရှိ အရာခံဝန်ထမ်းများသည် အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ပေးကြရသည်။
လီဆူဘာသာစကား
ဒေသန္တစကားအရ ခွဲခြားပုံများ
ဒေသန္တစကားရပ် (၁၀) မျိုးခန့် ရှိသော်လည်း နေရာဒေသအလိုက် ကွဲပြားခြားနားမှုများ ရှိကြကြောင်း သိရသည်။ တောတောင်ထူထပ်ခြင်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲခြင်း၊ ကူးလူးဆက်ဆံမှု နည်းပါးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း
၂၂၊၄။ ဂျူးဆရာဝန်များသည် အစိုးရဆေးရုံဆေးပေးခန်းများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခံကြရသည်။
၂၆၊၄။ မတ်ငွေ ၅၀၀၀ အထက်ပိုင်ဆိုင်သော ဂျူးတို့သည် သက်ဆိုင်ရာသို့ ထိုငွေကြေးပမာဏ ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း သတင်းပို့ရသည်။
ချက်သမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ ပြိုကွဲပြီးနောက် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးနိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲသည် ယူရို-၉၆ (ဥရောပဖလား) ပြိုင်ပွဲဖြစ်၍ ဒုတိယနေရာအထိ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ချက်သမ္မတနိုင်ငံအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ဖလားကို ၂၀၀၆ တွင် တစ်ကြိမ်သာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ဖူးသည်။
မြင်းပေါက်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ဖရဲရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖန်းခါးချောင်ရွာ၊ ကွင်းသာ
ဖန်းခါးချောင်ရွာ၊ ကွင်းသာ
ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်
ဘာသာရပ်များ
အဲ့ဒီနောက်ပိုင်းတွေမှာတော့ ဟားဗက်တက္ကသိုလ်ဟာ ဘာသာရပ်အလိုက် ကောလိပ်ခွဲ တွေသာမက မဟာဌာနကြီးတွေကို ဖွင့်လှစ်ကာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်၊ သိပ္ပံဘာသာအပြင်၊ ဆေးဝါး၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ဥပဒေဘာသာရပ်တွေအတွက် ကမ္ဘာ့အကျိုးပြု သုတေသန များစွာကို လုပ်ဆောင် နိုင်ခဲ့တာတွေက ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်ကို ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်အဖြစ် အတွန့်ရှည် ရပ်တည် နိုင်ဖို့အတွက် များစွာအထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။
ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှာ ပညာသင်ကြားရင် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းတစ်ခုအတွက် စာသင်နှစ် ၁ နှစ်မှာ ကျောင်းလခအနေနဲ့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ သောင်းကျော် ကျသင့်မှာပါ။ ဒီလို ကုန်ကျစရိတ်တွေအတွက် ပညာသင်ဆုအနေနဲ့ "John Harvard Scholar" နှင့် "Harvard College Scholar" တို့ကို နှစ်စဉ်အတန်းတိုင်းမှာ ဝင်ခွင့်ရတဲ့ ကျောင်းသားများရဲ့ ၅% ကိုပေးအပ်လေ့ရှိပါတယ်။ ပထမနှစ်မှာ ပညာသင်ဆုရရှိခဲ့ရင် အဲ့ဒီကျောင်းသားဟာ အပြစ်တစုံတရာ မကျူးလွန်ခဲ့ရင် ဘွဲ့ရရှိတဲ့ အချိန်ထိ ပညာတော်သင်ဆု အထောက်အပံ့ကို ခံစားခွင့် ရရှိလေ့ရှိပါတယ်။
ထူးခြားထင်ရှားသူများ
ဒီကျောင်းသားတွေထဲကနေ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဘာသာရေး၊ အနုပညာ အပါအဝင်နယ်ပယ်အသီးသီးမှာ အောင်မြင်ကျော်ကြားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေအများအပြားကို မွေးထုတ် ပေးနိုင်ခဲ့တာပါ။
ရေဘဝဲ
ရေဘဝဲများသည် သမုဒ္ဒရာ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများတွင် နေထိုင်ကြပြီး အထူးသဖြင့် သန္တာကျောက်တန်းများတွင် နေထိုင်လေ့ ရှိကြသည်။ သူတို့အား လိုက်လံဖမ်းဆီးသည့် သတ္တဝါများ ရန်မှ ကာကွယ်ရန်အတွက် ပုန်းအောင်းခြင်း၊ လျင်မြန်စွာ ထွက်ပြေးခြင်း၊ မှင်ကဲ့သို့ အရည်များ ထုတ်လွှတ်ခြင်းနှင့် အရောင်ပြောင်း၍ ပုန်းအောင်းခြင်းများကို လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။
ပိဋကတ်တိုက်(ပုဂံ)
တည်ဆောက်ပုံ
ပိဋကတ်တိုက် အပေါ်ပိုင်းတွင်ကား အမိုးခုံးလျှောနှင့် ဘုံးငါးဆင့်ရှိ၍ ထုပိကာ တက်ထားလေသည်။ အမိုးစွန်းချင် မြိတ်တိုးများတွင် ထောင့်တုရင်ပန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ တိုက်အတွင်းသို့ ဝင်သွားသော် အခန်းဖွဲ့ထားသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရသည်။
ရေသွယ်ပြွန်
ဘီစီ ၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်းက ဗက်ဗီလုံးနီးယား၊ အဆီးရီး ယားနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတို့တွင် ရေသွယ်ပြွန်များ ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရ၍ ထိုရေသွယ်ပြွန်များကို ပြုလုပ်သူ များမှာ ဂရိလူမျိုးတို့ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ရောမတို့သည် ရေသွယ်ပြွန်များပြုလုပ်ရာတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့်လူမျိုးဖြစ်၍ ရောမတို့ ကောင်းစားစဉ်က ပြုလုပ်ဖောက်သွယ်ခဲ့သော ရေ သွယ်ပြွန်အချို့ကို ယခုထက်တိုင် မပျက်မစီးဘဲ အံ့ဖွယ်တစ်ရပ် အနေဖြင့် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ ရောမတို့၏ ရေသွယ်ပြွန်များ သည် နေရာအများတွင် မြေအောက်မှ ဖြတ်လာကြသော်လည်း မြစ်နှင့် မြစ်ဝှမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ရမည့် နေရာမျိုး၌ တံတား ကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ထားသော အုတ်တံတိုင်းကြီးများပေါ်မှ ကျော်ဖြတ်ဆက်သွယ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယနေ့တိုင် ရေစီးလျက်ရှိသေးသော ရှေးရောမတို့၏ ရေသွယ်ပြွန်တစ်ခုမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၌ ဂါးမြစ်ကို ဖြတ်၍ နင်းမြို့ကို ရေ ပေးခဲ့သောပြွန် ဖြစ်၏။ ဘီစီ ၁၈ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့ သော ထိုရေသွယ်ပြွန်သည် ပေပေါင်း ၈ဝဝ ရှည်၍ ပေ ၁၆ဝ မြင့်သည်။ စပိန်နိုင်ငံ၌ ခရစ် ၁ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်က ဆီဂိုး ဗီးယားမြို့သို့ ၁ဝ မိုင်ခရီးမှ သွယ်ခဲ့သော ရေသွယ်ပြွန်သည် ကျောက်တံတိုင်းကြီးများပေါ်မှ ဖြတ်လာ၍ နေရာအလိုက် ၂၃ ပေမှ ၉၄ ပေအထိ မြင့်လေသည်။
ဝက်ဖိုးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဝက်ဖိုးရွာ (Wethpoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မြင်းပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၄၅ ဖြစ်သည်။
အီဂျီးယွန် (ဂြိုဟ်ရံလ)
အီဂျီးယွန် (Aegaeon) သည် စနေဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ အချင်း ၂၁၃ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ယင်းအား ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်က ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယာယီအမည် S/2008 S 1 ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အီဂျီးယွန်သည် မတ်သုံးနီကဲ့သို့ မျက်နှာပြင် ချောမွေ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ယင်းသည် ဂျနပ်စ် နှင့် မီမက်စ် ကြားရှိ စနေဂြိုဟ်၏ ခါးပတ်ကွင်းစနစ်မှ စနေဂြိုဟ်အား လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
သိုမှီးသိမ်းဆည်းခြင်း
ခဲဖွယ်ဘောဉ်ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း
ကာလိကလေးပါးကို သုံးဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့ အကျဉ်းချုပ် မှတ်မိရန် ထပ်မံ ရေးသားပါ ဦးမည်။ ယာဝကာလိက ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်များကို နေမွန်းလွဲအခါ စားသောက်လျှင် အပြစ်သင့်သည်။
ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ
ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ ၏ နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်း
ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ ကို ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း နှင့် ရှမ်းပြည်အတွင်း တွင်အခြေပြု လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက် နေကြ သည့် တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့အစည်း များက ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၁ရက်နေ့တွင် စတင်၍ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ၏ လိုအပ်ချက်များကို ကူညီ ဖြည့်ဆီး နိုင်ရန် ဖွဲ့စည်း ခဲ့ကြသည်။ဤ ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ ၏ ဆက်စပ်မှုကွန်ယက်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ အခြားသော အဖွဲ့များနှင့် သော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဆောင်ရွက် နေကြသည့် ဒေသဆိုင်ရာ အဆင့်၊ နိုင်ငံအဆင့်၊ နိုင်ငံတကာအဆင့်ရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သည့်အဖွဲ့အစည်း (အဲန်ဂျီအို)များနှင့် သော်လည်းကောင်း၊ ပိုမို၍ဆက်စပ် ဆောင်ရွက် နေပါသည်။
ရှင်ရာဇိန္ဒ
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၄၆ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်၊ ပုဂံမြို့ အရှေ့လက် ငသရောက်နယ် နှောပင်တွင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သသည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးညွန့်-ဒေါ်ညိုေး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရှင်စန္ဒိမာထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့ မိုးကောင်းတိုက် မဟာဝေယန်ဘုံကျော် မိုးကောင်းဆရာတော်ထံတွင် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ငသရောက်၌ “ရှင်ရာဇိန္ဒ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ရဟန်းပြုပြီးနောက် မန္တလေးမြို့၊ မိုးကောင်းတိုက်တွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့ပြီး မြင်းဝန်တိုက်စာချဆရာတော် ရှင်ပညာရံသီနှင့်အတူ ဟင်္သာတမြို့ မြစ်ကွေးတိုက်သို့ ကြွရောက်၍ ပညာဆက်လက်ကာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
၇။ ဗြဟ္မဝိဟာရဒီပနီ၊
ရှာဟောင်းရွာ
ရှာဟောင်းရွာ
ကံစုရွာ၊ ဖိုးသာအေးအစု
ကံစုရွာ၊ ဖိုးသာအေးအစု
မြန်မာ့ရေနံဓာတုဗေဒလုပ်ငန်း
ရေနံချက်စက်ရုံအသစ်တည်ဆောက်ခြင်း
ရေနံချက်စက်ရုံအသစ်တည်ဆောက်ခြင်း စီမံကိန်းကို ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့အနီးမှ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့အထိ သွယ်တန်းမည့် အရှည် ၂၇၆၀ ကီလိုမီတာ၊ အချင်း ၃၂ လက်မရှိ ရေနံစိမ်းပိုက်လိုင်းမှ Tapping ထုတ်ယူပြီး မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် တစ်နေ့လျင် စည်ပေါင်း ၅၆,၀၀၀ ချက်လုပ်နိုင်မည့် ရေနံချက်စက်ရုံအသစ် တစ်ရုံ တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ထန်းတောရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကျူရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုမ္မနိုး (အလယ်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဘုမ္မနိုး (အလယ်)ရွာ (Bonmanoe(Middle))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဘုမ္မနိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၄၀ ဖြစ်သည်။
ကွင်သာတောင်စုရွာ၊ ကွင်းသာ
ကွင်သာတောင်စုရွာ၊ ကွင်းသာ
နေပူခံရွာ၊ ပဲသဒူ
နေပူခံရွာ၊ ပဲသဒူ
ပေါက်တောရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ပေါက်တောရွာ (Pauktaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မြို့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၇၇ ဖြစ်သည်။
ဘုမ္မနိုး (တောင်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖူမီအို ခီရှိဒ
နိုင်ငံရေးဘဝ
သူသည် ၁၉၉၃အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဟီရိုရှီးမား ခရိုင်(၁)မှ အနိုင်ရကာ အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်
၂၀၂၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ပါတီခေါင်းဆောင်ရွေးပွဲတွင် ပထမအကျော့၌ ဖူမီအို ခီရှိဒက ၂၅၆မဲ၊ ဒုတိယရသူ Taro Konoက ၂၅၅မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ဒုတိယအကျော့ ဆက်လက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ သူက ၂၅၇မဲ၊ Taro Konoက ၁၇၀မဲသာ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်သူသည် ဂျပန်နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တောင်တောရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
တောင်တောရွာ (Taungtaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မြို့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၇၆ ဖြစ်သည်။
မဲခွာရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)
ထုတ်ဝေမှု
စာပေလောကစာအုပ်တိုက်တည်ထောင်သူ သခင်ခင်ညွန့်သည် တက္ကသိုလ်စိန်တင်နှင့်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး စာအုပ်ရေးသားပြုစုရန် စတင်စကားကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း ပြုစုရေးကော်မတီဝင်များ သခင်စံလှိုင်(ဗိုလ်မှူးအောင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်) သခင်ချစ်မောင်(ဝိဓူရ) သခင်ခင်အောင် သခင်ချစ်(ဒေးဒရဲ)နှင့် သခင်သိန်းဖေ(ဝါးခယ်မ)တို့က စာမူကို တည်းဖြတ်ပေး ဆွေးနွေးပေးခဲ့ကြသည်။ စာစီရာတွင် စိတ်ရှည်လက်ရှည်ဆောင်ရွက်ပေးသော "ပုံရိပ်ရှင် ကွန်ပျူတာနှင့်ဖလင်"မှမောင်အောင်ဇော်ထွန်း မသွယ်သွယ်ဟန်နှင့် အတွင်းဓာတ်ပုံအချို့ရှာဖွေကူညီပေးသော ဝါရင့်ဓာတ်ပုံပညာရှင် ညောင်ဦးဘိုးချို စာရေးဆရာ သန်းဝင်းလှိုင်နှင့် စာရေးဆရာ ဇင်ယော်(မာန်) မျက်နှာဖုံးဓာတ်ပုံနှင့်အတွင်းဓာတ်ပုံဒီဇိုင်းများ အကြိမ်ကြိမ်ပြင်ဆင်ရေးဆွဲကူညီပေးခဲ့သော နိဒါန်းသစ်ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းမှ ပန်းချီအံ့ဘွယ်ဇင်နှင့် ညီမငယ်လေး မိုးဒေဝါ အတွင်းပုံနှိပ်သူ ဝိဇာဒ်ပုံနှိပ်တိုက်မှ ဦးမျိုးမင်း မျက်နှာဖုံးပုံနှိပ်သူ နေလရောင်ပုံနှိပ်တိုက်မှ ဦးတိုးဝင်း စာအုပ်ချုပ်ဦးစိုးမြင့် ပပစိုးတို့ကိုလည်း ကျေးဇူးတင်ရှိပါကြောင်းကို စာရေးသူက အမှာစာတွင်ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ အားမာန်သစ်စာပေတိုက်ပိုင်ရှင် ဆရာခွန်ဂျာမှိုင်း(ဦးညိုမှိုင်း) သဇင်ဓာတ်ပုံတိုက်မှ အုပ်ချုပ်သူပညာရှင်လူငယ်နှင့်ဧည့်သည်ဓာတ်ပုံပညာရှင် မိန်းမပျိုတို့ကိုလည်းကျေးဇူးတင်ပါကြောင်း စာရေးသူက မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးနာယကများ
ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း
ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး
ကေအင်ယူ
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် KNU (Karen Nation Union) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကေအင်ယူအား ဖွဲ့စည်းရာတွင် KNA ခေါ် ဒေါကလူ ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး၊ ဗုဒ္ဒဘာသာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (BKNA)၊ ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ (KCO) နှင့် ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ (KYO) လေးဖွဲ့အား ပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကရင်အဖွဲ့ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး KNU ၏ ဥက္ကဋ္ဌမှာ စောသာဒင် ဖြစ်သည်။
ကေအင်ယူ အတွင်း၌လည်း…. ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရေး၊ မဝင်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲကြ၏။ မန်းဘခိုင်နှင့် စောစံဖိုးသင်က ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်လိုကြ၏။ စောဘဦးကြီးနှင့် မန်းဘဇံက ရွေးကောက်ပွဲအား မဝင်လို။ နောက်ဆုံး ကေအင်ယူ အတွင်းမှ KYO ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ကြ၏။
ကေအင်ယူ၏ တောင်းဆိုချက်များ
``ကရင်ပြည် …. ချက်ချင်းပေး´´
ပထမဆုံးတိုက်ပွဲ
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် KNDO တို့က အင်းစိန်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ဤတွင် အင်းစိန်တိုက်ပွဲ စခဲ့ပြီး မုန်တိုင်းက ဆင်လေပြီ။ ပြည်တွင်းစစ် သွေးမုန်တိုင်း….။
အထူးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း က “အထူးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်” တစ်ခုကို ဖွဲ့၏။ “ဗဟိုရိုးမ စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်” ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပဲခူးရိုးမရှိ KNUP၊ BCP (ဗကပ) နှင့် မဒညတ တို့ကို စစ်ဆင်ရေးကြီး ဆင်နွှဲရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီးခင်အုန်း ….. ဗိုလ်မှူးကြီးသန်းတင်ကို ဌာနချုပ်မှူးများအဖြစ် တာဝန်ပေး၏။ စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်က ပဲခူးရိုးမ စစ်ဆင်ရေးအား “အောင်စိုးမိုး စစ်ဆင်ရေး” နှင့် စတင်၏။
KNU ခေါင်းဆောင်သစ်များ
“အမှန်တကယ်သာ မြန်မာစစ်အစိုးရက စေ့စပ်ဆွေးနွေးရေးလုပ်မယ်ဆိုရင် ကျနော်တို့ဘက်က စားပွဲဝိုင်းမှာ တွေ့ဆုံဖို့ အဆင်သင့်ပါပဲ”ဟုလည်း ဒေးဗစ်တာကပေါ က ပြောသည်။
နောက်ဆုံးလက်ရှိအခြေအနေ(၁၈.ဝ၆.၂ဝဝ၉)
မြန်မာစစ်တပ်က ထိုင်းနယ်စပ်အနီး စိန်ပြောင်းများဖြင့် ဆက်တိုက်ပစ်ခတ်နေခြင်း၊ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေခြင်းတို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသား ကရင်ကျေးရွာသား (၄၀၀၀)ကျော်သည် သူတို့၏ လုံခြုံမှုအတွက် ထွက်ပြေးလာခဲ့ကြရသည်ဟု ဒေသတွင်းရှိ အကူအညီပေးရေး လုပ်သားများ၏ အပြောအရ သိရသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပတ်က မြန်မာစစ်တပ်နှင့် အစိုးရအား ထောက်ခံသော တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော် - DKBA တို့သည် KNLA ကို အပြီးသတ်ဖျက်ဆီးရန် နောက်ဆုံး ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် ထိုင်းနယ်စပ်တနေရာတွင် အဓိက ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်မှုကြီးတရပ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ယခု သူတို့ဆုတ်ခွာသွားရလျှင် အခြား ကရင်အမာခံနယ်မြေ နှစ်ခုမှာ တသီးတခြားစီ အဖြတ်ခံထားလိုက်ရမည်ဖြစ်ပြီး အလွယ်တကူ အဝိုင်းခံရမည့် အန္တရာယ်ရှိနေသည်ဟု ဒေသတွင်းရှိ စစ်ရေးလေ့လာသူများက ပြောသည်။KNU သည် လွတ်လပ်ရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် တိုက်ခိုက်နေသော အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရှည်ဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ စစ်အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် မချုပ်ဆိုရသေးသည့် လက်တဆုပ်စာမျှသာ ကျန်သော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအနက် တခုဖြစ်သည်။
သစ္စာပန်း
အရွက်ရှည်ရှည် ချွန်ချွန်များအလယ်မှ သေးသွယ်ရှည်လျား၍ များသောအားဖြင့် မားမား မတ်သော ပွင့်တံများထွက်လာပြီးလျှင် ပွင်တံအဖျားတွင် ထိပ်ချွန်သော ပန်းခိုင်မျိုး ပွင့်သည်။ ပန်းပွင့်များသည် ပွင့်တံ၏ တစ်ဖက်သပ်သပ်၌ အပွင့်ချင်း လွှဲထွက်ကာ ဆင့်ရရင့် လှပစွာ ဖူးပွင့်ကြ သည်။ အောက်ဘက်မှ အပွင့်များသည် ဦးစွာ ပွင့်၍ အပေါ်ပိုင်းမှ အဖူးချွန်ချွန်များသည် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ပွင့်လိုက်လာကြသည်။ အောက်ဘက်မှ အဖူးများ ပွင့်အာစပြုလျှင်ပင် ပန်းခိုင်များကို ခူးဖြတ်လိုက်သည့် တိုင်အောင် အပွင့်များသည် အဖူးများ ကုန်လုနီးသည့် တိုင်အောင် တစ်ပွင့်ပြီး တစ်ပွင့် ပွင့်ကြသည်။ အပွင့်၏ပုံသဏ္ဌာန်သည် အော်လံ ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ အဝကား၍ ပွင့်ဖတ်တို့သည် အနားညီ မဟုတ်ချေ။ ပွင့်ဖတ်ကလေးများသည် ပိုးသားကဲ့သို့ ချောမွတ်ကာ တောင့်တောင့်ကလေးဖြစ်သည်။ သစ္စာပန်းသည် သင်းပျံ့မွှေး ကြိုင်သော ယနံ့မရှိပေ။ သစ္စာပန်းမျိုးတို့၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသသည် တောင်အာဖရိကတိုက် ဖြစ်သည်။ ယင်းမှ တစ်ဆင့် အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း၊ ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊မြောက်ပိုင်း၊အမေရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက်သို့ တိုင်အောင် မျိုးပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ အချို့က တူရကီနီုင်ငံမှ သစ္စာပန်းမျိုး အချို့သည် ၁၅၉၆ ခုနှစ်တွင် ဥရောပသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မေမြို့၊ ကလော၊ တောင်ကြီးစသောမြို့များနှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မတိုင်မီခေတ်ကပင် သစ္စာပန်းကို စိုက်ပျိုး ရောင်းဝယ်လာ ကြသည်။ အခြားမြို့ရွာများတွင် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်တွင်မှ စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်ဆင်ခြေဖုံး ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးသူ များပြားလေသည်။ သစ္စာပန်းများသည် မေမြို့နှင့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းတို့တွင် မတ်လလောက်မှ စပြီး ဖူးပွင့်ကြရာ ဇူလိုင်လကုန်ခန့်အထိ အရောင်းအဝယ်လှိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းမြို့များတွင် မိုးရာသီကျမှ စိုက်ပျိုး ကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံများ၌ နွေကူးရာသီတွင် စတင်စိုက်ပျိုးကြလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ယာမကာလိက
အပ်စပ်သောဖျော်ရည်အမျိုးမျိုး =ဖျော်ရည်ရှစ်မျိုး= ရဟန်းတော်တို့နှင့် အပ်စပ်သော အဖျော်ရည်လုပ်ရန် အသီးများကို ကျမ်းဂန်များ၌ ရှစ်မျိုးဖော်ပြထား၏။ ၎င်းတို့မှာ-
တုရင်တောင်
တုရင်တောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦး-ကျောက်ပန်းတောင်း ကားလမ်းအနောက်ဘက်၊ ပုဂံမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ခြောက်မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ တုရင်တောင်သည် ပုဂံနယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ရှိနေသည်။ အထူးသဖြင့် မြို့ပြနေပြည်တော်ကို ဝန်းရံကာဆီးထားသော သဘာဝမြို့ရိုးလည်း ဖြစ်သည်။ တုရင်တောင်သည် ပုဂံမြို့ပြ နယ်နိမိတ်အစလည်း ဖြစ်သည်။ တုရင်တောင်ပေါ်မှ ညောင်ဦးတစ်ဖက်(ဧရာဝတီမြစ်ကမ်း) ၌တည်ရှိသော တန့်ကြည့်တောင်စေတီ စွယ်တော်မြတ်စေတီကို လှမ်း၍ ဖူးမြှော်နိုင်သည်။ တုရင်တောင်တွင် စတုတ္ထမြောက် စွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်ရာစေတီတော်မြတ် တည်ရှိသည်။
တောင်တစ်ခွင် ပတ်ဝန်းကျင်
တုရင်တောင်တန်း၏ တောင်ဘက်အဆုံးသည် ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်၊ ဂွေးချိုရွာတွင် အဆုံးသတ်သည်။ ဂွေးချိုတောင်၊ မိုလာတောင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ တက်မရွာအနီးမှ တောင်ကို တက်မတောင်၊ ပန်းကုံးစပင်ရွာမှတောင်ကို ပန်းကုံးပင်တောင်၊ ဒါန်းရွာအနီးမှတောင်ကို ဒါန်းတောင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ တုရင်တောင်၏ အနောက်ဘက်တွင် ပုဂံခေတ်၊ ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး တူးဖော်ခဲ့သော မြကန်ရှိသည်။
ရွာသစ်ကြီးရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ရွာသစ်ကြီးရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ကျောင်းစုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကျောင်းစုရွာ (Kyaungsu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဘုမ္မနိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၄၅ ဖြစ်သည်။
အနောက်သာယာကုန်းရွာ
အနောက်သာယာကုန်းရွာ
ဘတင့် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးသောအခါ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေရာမှ ဒါရိုက်တာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ရန် အကြံရှိသော်လည်း ရည်ရွယ်ချက် အကောင်အထည် မဖော်နိုင်မီ မန္တလေးမြို့တွင် သွေးနဲ့သွေး ဇာတ်ကား ရိုက်ကူးနေစဉ် တိုက်ဖွိုက်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၉ ခုနှစ် နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၂ ရက် နေ့တွင် မန္တလေး ရဟိုင်းသုသာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်သည်။
ဓူဝံ (စာရေးဆရာ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သစ်ဆိမ့်ပင်
သစ်ဆိမ့်သားသည် ဝါမွဲမွဲအရောင်ရှိ၍ အနှစ်မပါသော အသားမျိုးဖြစ်သဖြင့် တန်ဖိုးမရှိလှချေ။ လေသလပ်ထား၍ အသားသေပြီးသော သစ်ဆိမ့်သား ကုဗတစ်ပေသည် ပေါင် ၄ဝ အချိန်စီးလေသည်။ ခွဲဖြတ်စိတ်ဖြာရန် လွယ်ကူသော်လည်း အသားသည် ပျဉ်းမာသဖြင့် ရွေပေါ်ထိုး၍ မညီညာနိုင်ပေ။ ရေအောက်တွင်ထား၍ အသုံးပြုမှသာလျှင် တာရှည်ခံသဖြင့် ရေတွင်းများ၌ အတွင်းပေါင်ခတ်ရန်၊ ရေ လွှဲတံခါးပေါက်များ ပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ စူး၊ ဆောက်၊ ပုဆိန် အစရှိသော လက်သမား ကရိယာတို့၏ လက်ကိုင်ရိုးများကို သစ်ဆိမ့်သားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ခင်းပျဉ်အကြမ်းစား၊ ကုန်သေတ္တာ၊ ဘောက်တူ၊ လှည်းနှင့် ရေစည်များကိုလည်း သစ်ဆိမ့်သားဖြင့် ပြုလပ်ကြလေသည်၊ သစ်ဆိမ့်သား မီးသွေးသည် ပန်းပဲဖို၊ ပန်းတိမ်ဖိုများတွင် အသုံးပြုသင့်သော မီးသွေးမျိုး ဖြစ်သည်။
အရှေ့သာယာကုန်းရွာ
အရှေ့သာယာကုန်းရွာ
ကညင်ကွင်းခြံတန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ကညင်ကွင်းခြံတန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ကောင်းမှုပင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်း
အချို့ မိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်းများတွင် အဝီစိတွင်းတူးဖော်၍ ရေရယူနိုင်သဖြင့် အသီးအနှံစိုက်နိုင်လေသည်။ အီဂျစ်နှင့် တရုတ် နိုင်ငံတို့တွင် ရှေးအထက်ကျော်ကာရီကပင် ယင်းကဲ့သို့ အဝီစိတွင်းများ တူးဖော်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေသွင်းခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်ရေး၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ကြီးကြပ် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ရှိသည်ဖြစ်ရာ၊ ယင်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဆည်မြောင်းဌာနပင် ဖြစ်လေသည်။ ဆည်မြောင်းဘက်ဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာချုပ်သည် ဌာနအကြီးအကဲ ဖြစ်၍ ယင်း၏လက်အောက်တွင် တိုင်းအင်ဂျင်နီယာများ၊ ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာများနှင့် လက်ထောက် အင်ဂျင်နီယာများမှသည် သံကြိုးဆွဲများ၊ ရေတံခါး စောင့်များအထိ ရာထမ်းမှုထမ်း အမျိုးမျိုးအစားစား ရှိလေသည်။
မုံးတူးမြောင်းများကိုကား မုံးချောင်းပေါ်ရှိ မဲဇလီ၌ ဆည်ကြီးတစ်ခုပြုလုပ်ပြီးလျှင် ချောင်း၏တစ်ဖက်တစ်ချက်၌ တူးမြောင်း တူးဖော်ထားလျက် မြစ်ဝှမ်းတစ်လျောက် လယ်ယာ ဧကပေါင်း ၈၃ဝဝဝ ခန့်ကို ရေသွင်းပေးရန် စီမံထားသည်။ မန်းတူးမြောင်းမှာ ရှေးမြန်မာတူးမြောင်းဟောင်းကို ပြန်လည်ပြုပြင်ထားသည့် တူးမြောင်းဖြစ်၏။ ယင်းတူးမြောင်းနှင့် ယင်း၏ တူးမြောင်းခွဲ စကုတူးမြောင်းတို့သည် လယ်ယာဧက ပေါင်း ၂၂ဝဝဝ ခန့်ကို ရေသွင်းပေး၏။
ရေသွင်းခြင်းကို ဆည်မြောင်းဌာနက အုပ်ချုပ်ပေးသွင်း၏။ မြောင်းမကြီး၊ မြောင်းခွဲ၊ မြောက်လက်တံ၊ ရေသွယ်မြောင်းငယ် စသဖြင့် အဆင့်ဆင့် ရေလွှတ်ပေးသွင်း၏။ လိုသမျှရေကို လယ်သမားတစ်ဦးစီက မြောင်းငယ်ကလေးများနှင့် တစ်ဆင့် သွယ်ယူရ၏။ မိုးရွာသည့်အပေါ်တွင် အမှီပြု၍ များလျှင် များ သလို၊ နည်းလျှင်နည်းသလို ရေလွှတ်ရသဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ အချို့နေရာများ၌ မလိုသည့်အချိန်မျိုးတွင် ရေပိုနေသည်ကို တွေ့ရတတ်၏။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သီးနှံအမျိုးမျိုး စိုက်ပျိုးသည့်မြေဧက ပေါင်းမှာ ၁၉၄ဝ-၄၁ ခုနှစ်တွင် ၁၇၅ ့၆ဝ သိန်း ဖြစ်သော် လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဒဏ်ကြောင့် ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးဧက ၁ဝ၉ ့၆၉ သိန်းအထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။ စစ်ပြီး သောအခါ တောင်သူလယ်သမားများက မြေယာများကို တိုးချဲ့ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ လွတ်လပ်ရေး ကျေညာသည့်အချိန်တွင် ဧက ၁၄ဝ ့ဝ၈ သိန်း၊ ထိုနောက် ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်တွင် ဧက ၁၅၉ ့၇၇ သိန်း၊ ထိုနောက် ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်မှ အစပြုကာ တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် မြေယာများ တိုးချဲ့ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ရာ ၁၉၆၃-၆၄ ခုနှစ်တွင် ဧက ၁၉၆ ့၈၉ သိန်း အထိ အမြင့်ဆုံး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅-၆၆ ခုနှစ်တွင်မူ ဧက ၁၉၄ ့၆၁ သိန်းသာ လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင် နိုင်သည့် မြေဧရိယာထဲမှ သီးထပ်ပိုမိုစိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ စိုက်မြေဧရိယာ၊ သီးထပ်မြေဧရိယာတို့ကို တိုးချဲ့ လုပ်ကိုင်နိုင်စေရန် ဆည်မြောင်းများကို တိုးချဲ့ခဲ့၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ဆည်ရေသောက်ဧရိယာ ၁၅ ့၆၂ သိန်း (၁၉၄ဝ-၄၁)ရှိခဲ့ရာ၊ စစ်ကြီးပြီး နောက် ၁၉၆ဝ-၆၁ ခုနှစ်အထိ ဧက ၁၂ ့၆၁ သိန်းအထိ လျော့ကျခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် ဆည်ရေသောက် ဧရိယာသည် တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည် တိုး တက်လာခဲ့ရာ ၁၉၆၄-၆၅ ခုနှစ်တွင် ၁၉ ့၄၁ သိန်းအထိ အမြင့်ဆုံး ရောက်ရှိခဲ့၍ ၁၉၆၅-၆၆ ခုနှစ်တွင် မိုးရေနည်းပါး သဖြင့် ၁၈ ့၆ဝ သိန်းအထိသာ ရှိခဲ့၏။
ဘဉာဏ် (ပန်းချီဆရာ)
ပန်းချီကို အနောက်တိုင်းစနစ်ဖြင့် ရေးဆွဲရာတွင် အနာက်တိုင်း ပန်းချီကျော်ကြီးများ၏ အဆင့်အတန်းကိုမီသော မြန်မာပန်းချီကျော်ကြီးကား ဦးဘဉာဏ်ပေတည်း။ ဦးဘဉာဏ်သည် မြန်မာ့ပန်းချီ လောက၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဦးဘဉာဏ်၏ ခေတ်မတိုင်မီက မြန်မာ ပန်းချီလောကသည် ပန်းချီနှင့် ပိုစတာကို မခွဲခြားနိုင်သေးသော အခြေအနေ၊ အလှသက်သက်သာ မှုန်းခြယ်တတ်သေးသော အခြေအနေတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ဦးဘဉာဏ်၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြမှုကြောင့် မြန်မာပန်းချီလောကတွင် ဆီဆေး၊ ရေဆေး၊ မင်၊ ခဲ၊ အက်ချင်း၊ ပိုစတာ၊ ဒီဇိုင်းစသည်တို့ကို ခွဲခြားနားလည်ကာ သရုပ်ခွဲ ရေးဆွဲနိုင်အောင် တိုးတက်လာကြသည်။ စံပြပုံများ ရေးဆွဲခြင်း၊ သဘာဝကို လေ့လာရေးဆွဲခြင်းတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်လာကြသည်။ ဦးဘဉာဏ်သည် ပြည်ပိုင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက နိုင်ငံခြားသို့အစိုးရစရိတ်ဖြင့် ပညာတော်သင်များ ရှားရှား ပါးပါး စေလွှတ်နေသည့်ခေတ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်စသော အနောက်တိုင်းသို့ ၂ ကြိမ်တိုင်အောင် ပညာတော်သင်အဖြစ် သွားရောက်၍ ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးနိုင်ခဲ့သော ပန်းချီပါရမီရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်ပေသည်။
ရန်ကုန်မြို့၌ ပန်းချီပညာသင်ကြားခြင်း
ယင်းသို့ဖြင့် ကိုဘဉာဏ်သည် ( ခရစ် ၁၉၁၈-၁၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ) ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိလာပြီးသော် ရန်ကုန်အစိုးရကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထိုနောက် ပါမောက္ခဝပ်ထံတွင် ဆေးရောင်ကိုင်နည်း စသည်တို့ကို ထပ်မံဆည်းပူးသည်။ ထိုအတောအတွင်း ကိုဘဉာဏ် ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများကို ဧရာဝတီ မီးသင်္ဘောကုမ္ပဏီမှ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အရာရှိ ကပ္ပတိန် ဗတ်စမစ်က ဝယ်ယူချီးမြှင့်သည်။ ကပ္ပတိန် ဗတ်စမစ်သည်လည်း ပန်းချီအနုပညာကို မြတ်နိုးသူဖြစ်၍ မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကိုတည်ထောင်ပေးသူတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခြင်း
ဦးဘဉာဏ်သည် အင်္ဂလန်တွင် ကျေနပ်လောက်အောင် ပန်းချီပညာကို ဆည်းပူးပြီးနောက် မြန်မာပြည်သို့၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ပြန်လည် ရောက်ရှိလာသည်။ ပြန်ရောက် ပြီးနောက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရခေတ်၌ ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုး ဘုရင်ခံဖြစ်သူ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးက ဘုရင်ခံအိမ်တော်တွင် ဦးဘဉာဏ်၏ ပန်းချီကားပြပွဲကို ကျင်းပပေးသည်။ ထိုပြပွဲတွင် ပန်းချီကားများကို ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်တွင် မကြားဖူးသေးသော ဈေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချခဲ့ရလေသည်။ ထိုနောက်တွင် မြန်မာပြည် ပန်းချီ အသင်းတွင်သာမက ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုတို့နှင့် တွဲဖက်ကာ အမျိုးသား ပန်းချီအသင်းကိုလည်း ဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ပြီးလျှင် မိမိ၏ ပန်းချီပညာကို အယုတ်အလတ် အမြတ်မရွေး ပို့ချ သင်ကြားပေး၍ ပညာဖြန့်ဖြူးသည်။ ပန်းချီကားများကိုလည်း ရေးဆွဲရောင်းချခဲ့ရာ၊ ထိုခေတ် ထိုအခါက ဝင်ငွေ အလွန်ကောင်းသူ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးဘဉာဏ်၏ လက်ရာ ပန်းချီကားများကို ဝယ်ယူကြသူများမှာ များသောအားဖြင့် မျက်နှာဖြူများ၊ တရုတ်သူဌေးများ စသောနိုင်ငံခြားသားများသာ များပြားလေသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ မြန်မာပြည်ထဲသို့ပြန်ဝင်စ၊ တော်လှန်ရေးအစပြုနေသော အချိန်တွင် မော်လမြိုင်ဘက်၌ ကျန်ရစ်သော ဇနီးနှင့် သားသမီးများကို သွား၍ခေါ်ယူယင်း မော်လမြိုင်ကတိုးရွာတွင် ဖျားနာ၍ အနိစ္စရောက်သွားလေရာ၊ မြန်မာ့သားကောင်း တစ်ဦးကို စပ်ကူးမတ်ကူး ကာလတွင် အမှတ်မထင်ဆုံးရှုံး ခဲ့ရလေသည်။ ဇနီးနှင့် သားသမီး ၅ ယောက် ကျန်ခဲ့သည်။ ဆရာဦးဘဉာဏ်သည် စိတ်သဘောထားကောင်းသည်။ နူးညံ့သိမ်မွေ့သည်။ ကြောက်တတ်သည်။ သန့်ရှင်းသေသပ်သည်။ စကားနည်းသည်။ ညင်ညင်သာသာ စကား ပြောတတ်သည်။ လူနေဟန် သေးသွယ်ပုပြတ်၍ အသားမဖြူ မညိုဖြစ်သည်။ မျက်နှာသွယ်၍ အထူးခြားဆုံးမှာ အလွန်တောက်ပကြည်လင်သော မျက်လုံးများဖြစ်သည်။ ဆရာ ဦးဘဉာဏ်အာရုံ အထားဆုံးအလုပ်မှာ ပန်းချီဆွဲရန် နှင့် ဘုရားရှိခိုး ပုတီးစိပ်ရန်သာ ဖြစ်လေသည်။ alt=ဦးဘဉာဏ် အုတ်ဂူအား ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် မွမ်းမံထားပြီးနောက် တွေ့ရစဉ်|thumb|ဦးဘဉာဏ် အုတ်ဂူအား ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် မွမ်းမံထားပြီးနောက် တွေ့ရစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီခေတ်က အကျော်တစောဖြစ်ခဲ့သော မဟာဗန္ဓုလပုံတူအတွက် ငွေတစ်ထောင် ဆုပေးသော ပန်းချီကားယှဉ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပုံတူထုလုပ်ရန် အရွေးချယ်ခံရသော ပန်းချီကားရေးဆွဲသူ ဦးဘဖန်သည် ဦးဘဉာဏ်၏ ညီဖြစ်သည်။ ဦးဘဉာဏ် ကိုယ်တိုင်မူ ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။
အိုလက်ဂ် ဒါရီပါစကာ
လတ်တလောကိုးကားချက်များ
“နိုင်ငံနဲ့စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းကြားမှာ ခင်မင်ရင်းနှီး လက်တွဲဖော်စိတ်တွေ လိုအပ်ပါတယ်။ အိမ်ရာနဲ့အခြေခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းမှာတော့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလို့ရပါတယ်အိမ်ရာ၊ လမ်း၊ ကျောင်းနဲ့ ရေမီးလျှပ်စစ်ဝန်ဆောင်မှုတွေထဲမှာ ရင်းနှီးတာက တခြားဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း တွေ၊ စက်ပိုင်းတည်ဆောက်ရေးနဲ့ သတ္ထုကဏ္ဍတွေမှာလိုပဲ ကြွေးကင်းပါတယ်။ တခြားကနေအလုပ်ပြုတ်လာတဲ့ ပြည်သူတွေကိုလည်း အလုပ်ပေးဖို့ ဒီစီမံကိန်းတွေက အကူအညီပေးပါတယ်။ စီးပွားရေးပျက်ကပ်ကနေ အရှုံးတွေရှိလာဦးမယ်၊ အနည်းဖြစ်အောင်လုပ်ဖို့ကတော့ ကျုပ်တို့တာဝန်ပေါ့။ စီးပွားရေးသမားတွေကလည်း အစိုးရဖက်က အရင်းအမြစ်သစ်ရှာဖွေနေတုန်း နောက် ၁၅ မှာ လိုအပ်လာမယ့် အခြေခံပုံစံကိုချန်ထားပြီး သူတို့စီးပွားရေးကို အလိုက်တသိပြုပြင်သင့်တယ်။ နိုင်ငံတော်ကလည်း အထိနာတဲ့လူတွေကို အကူအညီပေးသင့်ပါတယ်။ စီးပွားရေးပျက်ကပ်ကြောင့် ကျုပ်တို့လိုစီးပွားရေးသမားတွေကတော့ တခြားသာမန်ပြည်သူတွေကို မလဲကျသွားဘူး၊ တစ်နည်းနည်းနဲ့တော့ ရှင်သန်နေမှာပဲတခြားလုပ်ငန်းသမားတချို့က ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည်ကို အတတ်နိုင်ဆုံးထိန်းသိမ်းထား၊ ဈေးမြှင့်ပြီး ပြန်ကောင်း လာမည့်အချိန်ကို စောင့်နေကြတာပဲ။ အဲလိုလုပ်တာက ပြန်လည်တည်ထောင်မယ့် တခြားသူတွေအတွက်တော့ အခက်အခဲဖြစ်သွားတာပေါ့။
ရာဇဝတ်မှုများနှင့်ပတ်သက်နေသော စွပ်စွဲချက်များ
ထိုအကြောင်းကို ဒါရီပါစကာ ၏ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက “မစ္စတာ ဒါရီပါစကာ ဟာ စပိန်ဥပေဒေပြု အာဏာပိုင် တွေကို ဘယ်တော့မှချဉ်းကပ်မှာမဟုတ်ဘူး၊ သူဖြစ်စေချင်တာက ဒီပြဿနာကို သတ်မှတ် ထားတဲ့တရားဝင် စည်းမျဉ်းအတိုင်း ဖြေပေးဖို့ပါပဲ” ဟုမီးမောင်းထိုးပြ ယူဆခဲ့သည်။ ဒါရီပါစကာ သည် စပိန်နှင့်အင်္ဂလန်တွင် ငွေမည်းခဝါချခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ FBI ၏ စစ်ဆေးမေးမြန်း ခံခဲ့ရသော်လည်း ထိုအပြစ်ကြောင့် စီရင်ချက်ချခံရခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် Finanical Times သတင်းစာက “Rusal နာတာရှည်အပူ” ဟူသော ခေါင်းစဉ် ဖြင့် ဒါရီပါစကာ နှင့် ရုရှားရှိ နာမည်ကြီးရာဇဝတ်အဖွဲ့ဖြစ်သည့် Sergei Popov နှင့် Anton Malevsky တို့၏ စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးများအကြောင်းကို ဖော်ပြရေးသားခဲ့သည်။
ပီတာ မန်ဒဲလ်ဆန် နှင့်အဆက်အဆံ
စွဲဆိုချက်များကို ပြန်လည်ချေပသောအားဖြင့် EU ၏အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူး David O’Sullivan သည် The Sunday Time သတင်းစာသို့ စာတစ်စောင်ပေးပို့ရေးသားခဲ့သည်မှာ “Peter Mandelson, Oleg ဒါရီပါစကာ နဲ့ အလူမီနီယံတွေအကြောင်း ရေးသားစွပ်စွဲထားတဲ့ ဗြိတိသျှသတင်းစာတွေကြောင့် ကျုပ်တော်တော်အံ့ဩသွားရ တယ်။ European Commissioner ကုန်သွယ်ရေးရဲ့လုပ်ပိုင်ခွင့်နဲ့ ရုရှားအလူမီနီယံကုမ္ပဏီ Rusal ကို အလေးပေးခဲ့ တဲ့ Mandelson ရဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကြားဝင်မှုကို သူတို့ထောက်ပြညွှန်းဆိုထားတယ်။ ကျုပ်ရှင်းချင်တာကတော့ အဲဒိလိုကြားဝင်မှုဆိုတာမျိုး ဘယ်တုန်းကမှမဖြစ်ခဲ့ဘူးဆိုတာပဲ။ စွဲချက်တစ်ခုဆိုရင် အလူမီနီယံကုန်ကြမ်းတွေအပေါ် ကောက်ခံတဲ့ EU ရဲ့ကိုးနှစ်ကြာတဲ့ စကားစစ် ထိုးပွဲနဲ့ ပတ်သက်နေတယ်။ ကျန်တာတွေကတော့ ရုရှားအလူမီနီယံတွေအပေါ် အစွံရောင်းမထုတ်တဲ့အခွန်တွေနဲ့ပတ်သက်တယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်နှစ်ခုလုံးအတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကတော့ အရင်လိုတိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီးမှ ချခဲ့တာတွေပါပဲ” ဟုဆိုသည်။
ဆင်ကျွန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတ္တာဟကာလိက
(၂) နဝနိတံ = ဆီဦး
(၄) မဓု = ပျားရည်
(၅) ဖာဏိတံ = တင်လဲတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထောပတ်စသည့် (၅) မျိုးကို အကပ်ခံပြီးနောက် (၇) ရက်အထိ သိမ်းဆည်း၍ ဆေးအဖြစ် သုံးဆောင်နိုင်၏၊ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ရုံ သက်သက်ဖြင့် ရဟန်းတော်များ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ၊ အားနည်းသောရောဂါ၊ ပိန်ခြောက်သော ရောဂါ၊ လေနာရောဂါ စသည်ရှိမှသာ သုံးဆောင်ကောင်းသည်။
ဆေးပစ္စည်းတို့ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း
ရဟန်းတော်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ ရောဂါ အခြေအနေ၊ သုံးစွဲနိုင်မှုအခြေအနေတို့ကို သုံးသပ်ပြီး (၇) ရက်စာလောက် မှန်း၍ ရမည်။ ကျန်သော ဆေးဝါးပစ္စည်းများကို စနစ်တကျသိမ်းဆည်းထားရမည်။ အလှူပွဲများ၌လည်း သတ္တာဟကာလိကဝတ္ထု ပစ္စည်းများကို တစ်ခါတည်း မဆက်ကပ်မိရန် သတိပြုသင့်ပေသည်။ ကပ္ပိယမှတဆင့်သာ လှူသင့်ကြသည်။
သွား(လူ)
သွား
သွားများကိုလေးမျိုးလေးစားခွဲထား၏။ ထိုသွားများမှာထိပ်တွင် ညီညီညာညာရှိသော ရှေ့သွား၊ အတန်ငယ်ရှည်ပြီး အလွန်ထက်မြက်သောသွား စွယ်ထိပ်တွင်နှစ်ထစ်ကွဲလျက် အလယ်တွင်ချိုင့်နေသောအံသွား၊ နောက်ဆုံးမှ ပေါက်သောအံဆုံးတို့ ဖြစ်၏။ ရှေ့သွားကား အထက်အောက် အားလုံးပေါင်း ရှစ်ချောင်းရှိ၏။ ဆောက်သွားကဲ့သို့ သဏ္ဌာန်ရှိ၍ ထက်၏။ ကိုက်ဖြတ်ရန်အသုံးဝင်၏။ အမြစ်တစ်ခုစီသာရှိသည်။ အစွယ်ကား အထက်အောက်အားလုံးပေါင်း လေးချောင်းရှိ၏။ ရှေ့သွားထက်ရှည်၍ချွန်၏။ အထက်မေးရိုးတွင်ထိုသွားသည်မျက်စိ ၏အလယ်ဗဟိုနှင့်တတန်းတည်းရှိသည်။ အစွယ်၏နောက်၌ အံသွားနှစ်ချောင်းစီပေါက်၍အထက် အောက်အားလုံးပေါင်း အံသွားရှစ်ချောင်းရှိသည်။ ဤသွားတွင် အမြစ်တစ်ခုမှ နှစ်ခုအထိရှိ၏။ အံသွားတို့၏နောက်၌ အံဆုံးသုံးချောင်းစီပေါက်၍ အထက်အောက်အားလုံးပေါင်း အံဆုံး ၁၂ ချောင်းရှိ၏။ ဤသွားများတွင် အမြစ်နှစ်ချောင်းမှသုံးချောင်းအထိရှိသည်။ အစားအစာများကို ကြေညက်စွာ ကိုက်ဝါးနိုင်ရန်အတွက် သန်စွမ်း၍များပြားသော အမြစ်များနှင့်ကျယ်ပြန့်သော မျက်နှာပြင်များ သဘာဝအလျောက်ရှိသည်။
မြောက်ရွာအောက်ရွာ
မြောက်ရွာအောက်ရွာ
ညိုထွန်းလူ
ညိုထွန်းလူသည် ရသစာပေဆောင်းပါးများ၊ ဝတ္ထုတိုများနှင့် ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသော စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊၁၀ လပိုင်း၊ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ အရာတော်မြို့၌ အဖ ဦးတင်ထွန်း၊ အမိ ဒေါ်တင်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သားတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးတင်မောင်ထွန်း ဖြစ်သည်။
ပြိန်းတောရွာ၊ ပြိန်းတော
ပြိန်းတောရွာ၊ ပြိန်းတော
ဂွေးဂွဲရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပူခိုင်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ပူခိုင်ရွာ(Puhkaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၄ ဦး၊ မ ၁၇၅၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
အောင်ဇေယျရွာ၊ ပြိန်းတော
အောင်ဇေယျရွာ၊ ပြိန်းတော
ခြံတန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ခြံတန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ရွှေတောင်စုရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
ရွှေတောင်စုရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
ရှင်အရိယ
ဘဝ
ငယ်စဉ်ကပင် ညောင်လေးပင်တောရ ပထမဆရာတော်ကြီးထံတွင် “ရှင်အရိယ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ စာပေလေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်အရိယ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့်ပင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ဥပစ္ဈာယ်ဆရာမှာ တောရဘုန်းတော်ကြီး ရှင်သီလ ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် “ပရိယတ္တိသာသနာဟိတဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်” နှင့် “အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်များ” ကို ရခဲ့သည်။ ဆဋ္ဌသံဂါယနာ ဩဝါဒစရိယဆရာတော်အဖြစ်ဖြင့်လည်း တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဘလုံ၊ ဦး (ပန်းချီဆရာ)
ဘဝနောက်ဆုံးချိန်
သံတော်ဆင့် ဦးသိန်းမောင်၊ မဟာဆွေစသော စာရေးဆရာကြီးများသည် ဦးဘလုံ၏ အလွန်ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေကြီးမျာ ဖြစ်သည်။ ပန်းချီဦးအုန်းလွင်၊ ဦးဘလုံလေး၊ မန္တလေး ဘကျင်တို့သည် ဦးဘလုံ၏ တပည့်များ ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှဘားမား၊ လန်ဒန်အတ်စသော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများအတွက် ရုပ်ရှင်ပိုစတာများရေးရာ ဦးအုန်းလွင်သည် ဦးဘလုံ၏ လက်ကိုင်တပည့်ရင်း ဖြစ်သည်။ ဦးဘလုံကား အပျော်အပါး အသောက်အစား အလွန်ဝါသနာပါသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့လှသည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် အိုရီယင်တယ်မုန့်တိုက် ရှေ့ဘက် ဗုံးကာတံတိုင်းတွင် ပန်းချီခန်းဖွင့်၍ ဂျပန်ဝါဒဖြန့် ဆီဆေးပန်းချီကားချပ်ကြီးများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းလာပြီး အလုပ်မလုပ်နိုင်လှတော့ပေ။ ဂျပန်များ မြန်မာပြည်မှ ထွက်မသွားမီ အသက် ၅၀ ကျော်အရွယ် ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗဟန်း အုတ်ဖြတ်လမ်းတွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်တင်မြင့် လက်ထဲ၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
လေအွမ် (က)ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘော့စု
ဘော့စု
နယုန်လပြည့်နေ့
ကဆုန်လ၏အပူရှိန်အောက်၌ ရွက်ခြောက်များကြွေကာ အရိုးပြိုင်းပြိုင်းဖြစ်နေကြသည့် သစ်ပင်သစ်ကိုင်း များမှာ ရွက်ညွန့်ကလေးများ ထွက်ပြူလာသည်။ စိမ်းစိုလန်းဆန်းလာကြသည်။ နယုန်လ၏ မိုးသေးမိုးဖွဲကလေးများကြောင့် မြေပြင်မှာလည်း မြက်နုကလေးများဖြင့် စိုပြည်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးမြန်မာတို့က-နယုန်မိုးသေး မြက်သားမွေး-ဟု ဆိုရိုးပြုကြသည်။ ဖြူစင်ရှင်းသန့်သော စံပယ်ဖြူပန်းတို့လည်း လှိုင်လှိုင်ပွင့်လာကြသည်။
အရေပြား
အရေပြား
အရေပြားတွင် အလွှာနှစ်လွှာ ရှိ၏။ အပြင်လွှာသည် အရေ ပါးလွှာဖြစ်၍ အတွင်းလွှာမှာ အရေထူလွှာ ဖြစ်သည်။ ထို အလွှာနှစ်ခုသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပူးကပ်၍ နေကြ၏။ သို့သော် မီး၊ သို့မဟုတ် ရေနွေးပူလောင်သည့်အခါ အပြင် အရေပါးလွှာသည် ဖောင်းကြွလာပြီးလျှင် အတွင်းအရေထူလွှာမှ ကွာသွားလေသည်။ သေသောအခါ၌လည်း အပြင်လွှာသည် ပုပ်သိုးပြီး အရေထူကွာကျသွားလေသည်။
အင်း​ယား​လိတ်ဟိုတယ်
အင်းယားလိတ်ဟိုတယ် ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်ထုတ် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ ၌ နိုင်ငံခြားအဆင့်အတန်းမီဟိုတယ် ၊ ကလိုသူကို ခေါ်လာ၍ တွဲကနိုင်သည်။ ကချေသည်တော့ ထားမည်မဟုတ်ဆိုခြင်း ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သတင်းဖော်ပြခဲ့၏။ ကျပ် (၂၆၅) သိန်း ကုန်ကျခဲ့ပြီး ရုရှားနိုင်ငံမှ လက်ဆောင်အဖြစ် ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဖွင့်ပွဲသို့ ဟိုတယ် မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ ဗိုလ်မှူးချုပ်တီကလစ်၊ ဟိုတယ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ သဘာပတိ၊ အစ္စရေးသံအမတ်ကြီးနှင့် ဟိုတယ် မန်နေဂျာ မစ္စတာမာတစ်တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းဟိုတယ်ကြီးကို အစ္စရေးနိုင်ငံမှ ဖင်ဒါမင် အင်တာပရိတ် (Findamin Enterprise) က ဦးစီးဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး တစ်ယောက်ခန်း (၇၅)ခန်း၊ နှစ်ယောက်ခန်း (၁၂၄)ခန်း ရှိသည်ဟု ဆို၏။ ဟိုတယ် တည်းခိုနှုန်းမှာ တစ်နေ့ (၂၄) နာရီ အတွက် တစ်ယောက်ခန်း ၅၂ ကျပ် ၂၅ ပြား မှ ၅၉ ကျပ် ၅၀ ပြား ၊ နှစ်ယောက်ခန်း ၈၀ ကျပ် ၇၅ ပြား မှ ၉၂ ကျပ် ၇၅ ပြား ဖြစ်သည်။ ခန်းမကျယ်ကြီးများလည်း ရှိပြီး တစ်နေကုန် အသုံးပြုလျှင် ၁၁၈ ကျပ် ၇၅ ပြားမှ ၂၈၅ ကျပ် အထိ ကျသင့်ပါသည်။ အစားအသောက်နှုန်းထားများမှာမူ နံနက်လက်ဖက်ရည် ၂ ကျပ် ၅၀ ပြား ၊ နေ့လယ်စာ ၁၁ ကျပ် ၇၅ ပြား နှင့် ညစာ ၁၆ ကျပ် ၅၀ ပြားတို့ အသီးသီး ဖြစ်သည်။
ထီးစောဒေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရိုး
သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အရိုးများသည် တစ်ရှူးခေါ် အမျှင်အမာစား တစ်မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ အရိုးစုတစ်ခုလုံးသည် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကို အခြင်အနေဖြင့်ထောက်ခံထားရုံမက သိမ်မွေ့ နူးညံ့သော အင်္ဂါစုများကိုလည်း ကာကွယ်ထားသည်။ အရိုးများတွင် ကြွက်သားများ ဆက်လျက် ရှိ၍ ထိုကြွက်သားများက ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်းများကို လှုပ်ရှားနေသည်။ လူတစ်ကိုယ်၌ အရိုးစုတွင် သီးခြား အရိုးအစိတ်အပိုင်းပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်မျှ ပါဝင်၏။ အရိုးတွင်ကယ်လဆီယမ် ဖော့စဖိတ် ၆ဝ ရာခိုင်နှုန်း၊အခြား တွင်းထွက် ဓာတ်ဆားများ ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ဩဂဲနစ်ခေါ် သက်ရှိဆိုင်ရာ ပစ္စည်း ၃ဝ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့အနက် အင်ဩဂဲနစ်ခေါ် သက်မဲ့ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများက အရိုးကို မာ ကျောစေ၍ ဩဂဲနစ်ပစ္စည်းများက အရိုးကို ခိုင်မြဲကာ ကျုံ့နိုင် ကန်နိုင်သော သတ္တိကို ဖြစ်စေသည်။
အရိုးများသည် အရိုးမာ ဖြစ်မလာမီက ရှေးဦးစွာ ဩဂဲနစ် ပစ္စည်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခံထားသော အရိုးနုများသာ ဖြစ်ကြ သည်။ အသက်အရွယ် ကြီးပြင်းလာစဉ် အင်ဩဂဲနစ်ပစ္စည်းများ တဖြည်းဖြည်း များပြားလာသော အခါကျမှ အရိုးသည် မာ ကျော၍ ဆတ်လာသည်။ ထိုကြောင့် အရိုးတို့သည် ကလေး အရွယ်တွင် ပျော့ပျောင်း ၍ ကျိုးခဲပြီးလျှင် လူကြီးအရွယ်တွင် ကျိုးလွယ်၍ ကျိုးပါကလည်း ကလေးအရွယ်မှာထက် အဆက် ရခက် တတ်ပေသည်။ ဖြစ်လာသမျှ အရိုးနုတိုင်းကား အရိုးမာ အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်း မရှိပေ။ ပုံစံအားဖြင့် လူ၌ နှာခေါင်းနှင့် နားရွက်တွင်ရှိသော အရိုးများသည် အရိုးနုအဖြစ် နှင့်ပင် အသက်ထက်ဆုံး အစဉ်သဖြင့် တည်ရှိ၍နေလေသည်။ အရိုးနုပေါ်တွင် ကယ်လဆီယမ်ဓာတ်ပေါင်းများ တင်နိုင်အောင် ဗီတာမင်ဒီဓာတ်ကို ကြွယ်ဝစေသည်။ ထိုကြောင့် ဆရာဝန်များ သည် အရိုးပျော့နာ စွဲကပ်နေသော ကလေးများအား နေရောင် ချည် ခံပေးခြင်း၊ ငါးကြီးဆီတိုက်ကြွေးခြင်း စသည့်နည်းများ ဖြင့် ကုသကြလေသည်။
ပန်းခြံရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်လူးလေးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ