cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂိဇ္ဈဇာတ်
ကျေးဇူးတုံ့လည် ဆက်ကြသည်
ဗာရာဏသီသူဌေးလည်း မင်းထံ ခစားသွားရာ လူတို့ လင်းတ တစ်ကောင်ကို ဖမ်းယူလာသည်ကို မြင်လျှင် “အမောင်တို့ ... မသတ်ကြပါလင့်” ဟု တားမြစ်ကာ မင်းကြီးထံ အတူတကွ သွားလေ၏။ မင်းကြီးထံ ရောက်လျှင် လူတို့သည် လင်းတကို မင်းကြီးအား ပြကြ၏။
ပြန်ပေးမည်ဟု မှတ်သားပြု
မင်းကြီးလည်း လင်းတ စကားကိုကြားလျှင် “သူဌေးကြီး ... လင်းတတို့သည် သင့်အား အဝတ်တန်ဆာတို့ကို ပေးကြသည်ဆိုရာ မှန်သလော” ဟု မေးလေ၏။ “မင်းကြီး ... မှန်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “သူဌေးကြီး ... သင်သည် အဝတ်တန်ဆာတို့ကို ဘယ်လိုထားသနည်း” ဟု မေး၏။ “မင်းကြီး ... အဝတ်တန်ဆာတို့ကို ဥစ္စာရှင်တို့အား ပြန်ပေးရန် နှလုံးသွင်းကာ အသီးအသီးမှတ်သား၍ ထားပါသည်” ဟု လျှောက်လေ၏။ မင်းကြီးလည်း လင်းတို့ကို လွှတ်စေ၍ သူဌေးကိုလည်း အလုံးစုံသော အဝတ်တန်ဆာတို့ကို ဥစ္စာရှင်တို့အား ပြန်ပေးစေ၏။
ဆောင်ပုဒ်
'''နဝကနိပါတ် - ၄၂၇ - ဂိဇ္ဈဇာတ် ဖခင် လင်းတ၏ အဆုံးအမကို မနာယူဘဲ အလွန်မြင့်စွာ ပျံသဖြင့် ဝေရမ္ဘလေဝှေ့၍ သေရသော လင်းတ အကြောင်း။
နကုလဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
လိမ်ကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
လိမ်ကုန်းရွာ (Leinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ညို့တုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၆ ဖြစ်သည်။
ဖေငယ်၊ မောင် (ဦးတင်ဖေ)
(၁၉၆ဝ)ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဖြူနီညိုပြာစာပေ တိုက်သို့ရောက်ရှိပြီး သတင်းစာ ဆရာကြီးစိန်ခင်မောင်ရီထံတွင် စာပေ တပည့်အဖြစ် ခံယူသည်။ (၁၉၇၁)ခုနှစ်တွင် အလယ်တန်းပြ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်စမ်းနွယ်(ကလောင်အမည် - ဖြူနှင်းနွယ်(မန်းတက္ကသိုလ်)နှင့် လက်ထပ်ပြီး သား စည်သူဖေငယ် နောင်မင်းလတ် နှစ်ဦး၊ သမီးသုံးဦး တင်မင်းယု လင်းငယ်ငယ်ထွေး ချစ်စုဖွေး တို့ ထွန်းကားသည်။
ချုံ၊ ဆရာ
ဆရာချုံ သည် ကုန်းဘောင်ဆက် နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည့် သီပေါမင်းလက်ထက်တော်မှစ၍ ထင်ရှား ကျော်စောလာသော မန္တလေးမြို့မှ မြန်မာပန်းချီဆရာ အနုပညာသည်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဆရာချုံ၏ မွေးသက္ကရာဇ်ကို အသေအချာ မသိရသော်လည်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂⁠၂၈ ခုနှစ်(ခရစ် ၁၈၆⁠၆ခုနှစ်)တွင် မွေးဖွားသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မောင်ချုံကိုမွေးဖွားစဉ်က မြင်ကွန်း၊ မြင်းခုံတိုင်ညီနောင်တို့သည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးကို ပုန်ကန်ခြားနားနေသောကြောင့် မန္တလေး၊ အမရပူရ ၊ စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝနှင့် အထက်အညာတစ်ဝိုက်တွင် ရွာသူရွာသားတို့သည် ပြေးလွှားပုန်းလျိုးကွယ်လျိုးနေကြသည့်အခါ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ကာလပျက်ကြီးတွင် မောင်ချုံကို ဖွားမြင်ခဲ့ရသဖြင့် မိဘများက မောင်ယာချုံဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် မောင်စံချုံဟု အမည်ပြောင်းသည်။ နောက်ဆုံးမောင်ချုံ ဟူသော အမည်မှာ ရွှေနန်းတော်ကြီးအတွင်း ရောက်ရှိပြီး ပန်းချီတော်ဖြစ်သည်အထိ တွင်၍သွားလေသည်။ မောင်ချုံကို မိဘနှစ်ပါးက ရှေးမြန်မာထုံးစံအတိုင်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင်အပ်နှံ၍ ပညာသင်ကြားစေသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနာရွှေချိုင့် ၊ ပရိတ်ကြီး စသည့်တို့ကို သင်အံလေ့လာရင်း ပန်းချီပုံဆွဲဝါသနာသန်လှသဖြင့် ဘုန်းကြီးပျံ၊ မယ်တော်ပျံများ ကြုံကြိုက်သည့်အခါ ဆေးဖျော် စုတ်ဆေးစသည့် တောက်တိုမည်ရ အလုပ်များကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် ကူညီတတ်သည်။ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ပြီး သွက်လက်ဖျတ်လတ်သဖြင့် စပ်ဆရာများက မောင်ချုံကို ဆရာတော်ကြီးထံခွင့်ပန်၍ ခေါ်ယူပြီး ပန်းချီပညာ သင်ပေးသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးပြီးနောက် ကိုပုသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိလာပြီး ကိုရင်ဝတ်သည်။ ထို့နောက်ပဉ္စင်းတက်သည်။ နောက်ဆုံး ရေစကြိုတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။ ဆရာချုံသည် ပန်းချီရေးဆွဲနေသော်လည်း ဝါသနာကို မဖျောက်နိုင်ဘဲ အားလပ်သည့်အခါ သရက်တောကျောင်းတိုက်အတွင်းသို့ သွားရောက်၍ ဖိုထိုးလေ့ရှိသည်။ အဂ္ဂိရတ်ဆိုင်ရာသိုက်သမိုင်းနှင့် ကျမ်းစာအုပ်များ ကိုလည်း ရှာဖွေဖတ်ရှုသည်။ ရပ်ရေးရွာရေးကိစ္စများကိုလည်း မေ့လျော့လေ့မရှိ။ ဘီ⁠ဘီအမ်အေ (ခေါ်) ပုညကုသလဗဟုကရအသင်း တွင် အသင်းဝင်လူကြီးတစ်ဦး ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ ဆရာချုံနှင့်သားများသည် ပန်းချီကိုသာမက အားလပ်သည့်အခါ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ သိကြား၊ (၃၇) မင်း၊ ဘီလူး၊ ဇော်ဂျီ၊ မြင်း၊ သူငယ်တော်၊ ရဟန်းနှင့် ပန်း၊ ခြူး၊ ကနုတ်အမျိုးမျိုးကို ထုလုပ်ရောင်းချသည်။ ကိန္နရာ၊ ကိန္နရီ၊ ဟင်္သာ ၊ ခြင်္သေ့၊ မင်းသားမင်းသမီးရုပ်တုများကို သီးခြားအပ်နှံလျှင်လည်း ထုလုပ်ပေးသည်။ အပ်ထည်များပြားလာသည့်အခါ မန္တလေးမှ ပညာသည်များ အကြောင်းကြားပြီး ခွဲဝေလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မန္တလေးမှ ပညာသည်များကလည်း ဆရာချုံနှင့် သင့်တော်မည့် လုပ်ငန်းများရှိသည့်အခါ ခွဲဝေပေးတတ်သည်။ အလုပ်လုပ်ရာ၌ သူ့စည်းကိုယ့်စည်းထားပြီး လုပ်ကိုင်လေ့ရှိရာ လာရောက်ပြီး အပ်နှံသရွေ အလုပ်အားလုံးကို တစ်ဦးတည်းက လက်ဝါးကြီးအုပ်ပြီး လုပ်ကိုင်သည့်စနစ်မျိုးကို ဆရာချုံ မကျင့်သုံးပေ။ ကျွမ်းကျင်ရာ ဆီလျော်ရာ ပညာသည်များနှင့် ဆရာချုံသည် ခွဲဝေလုပ်ကိုင်လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆရာချုံသည် ရန်ကုန်သို့ ရောက်နေသော်လည်း မန္တလေးနှင့်လည်း အဆက်မပြတ်၊ မအူပင်၊ မလက်တို၊ ညောင်တုံး စသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများနှင့်လည်း အဆက်အသွယ် မပြတ်ပေ။ ဆရာချုံကား အလွန်မြန်မာဆန်သူတစ်ဦးဖြစ်လေရာ ဝတ်ပုံစားပုံ၊ နေပုံထိုင်ပုံကအစ မြန်မာစိတ်ပြင်းပြသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆရာချုံသည် အသားလတ်၍ အရပ်မနိမ့်မမြင့် အလွန်မွန်ရည်၍ သိမ်မွေ့သည်။ ဆေးပေါ့လိပ်ကြိုက်သည်။ အဂ္ဂိရတ်ဝါသနာထုံသည်။ သူတစ်ပါး၏ကျေးဇူးကို အထူးသိတတ်သည်။ စည်းစနစ်ကြီးသည်။ ဘာသာရေးတွင်လည်း ကိုင်းရှိုင်းသည်။ ရှေးအခါက သျှောင်နောက်တွဲထုံးလေ့ရှိပြီး ရန်ကုန်ရောက်ခါမှ ခေါင်းတုံးတုံးကြောင်း သိရသည်။ ခေါင်းတုံးလိုက်သော်လည်း ခေါင်းပေါင်း သို့မဟုတ်တဘက်မပတ်ဘဲနှင့် ဘယ်အခါမှ မတွေ့ရပေ။ ဘောင်းဘီကိုလည်း လုံးဝ မဝတ်ပေ။ ပန်းချီရေးဆွဲလျှင် သီချင်းကလေး တညည်း⁠ညည်းဖြင့် ရေးဆွဲတတ်သည်။ ပညာကိုဝှက်၍ မထားတတ်၊ မသိနားမလည်၍ တပည့်ခံလျှင် ကျကျနန သင်ကြားပြသပေးလေ့ ရှိသည်။ နေမှုထိုင်မှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတွင် အလွန် မြန်မာဆန်သူ ဖြစ်သည်။ ဆရာချုံ၏ တပည့်များအနက် ပန်းချီဦးဘစိန်၊ ဦးဘဇော်၊ ဦးအောင်မြတ်ကျော်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ ပန်းချီဦးဘစိန်သည် ဆရာချုံရေးဆွဲပြသော ပုံကြမ်းများကို အခြေပြုပြီးနောက် ရွှေဘုံနိဒါန်းနှင့် လောကဗျူဟာကျမ်း ခေါ် အင်ရုံစာတမ်းလာ အဆိုအမိန့်များကို ပေါင်းစပ်ပြီး သူရိယ၊ ကြီးပွားရေး စသော မဂ္ဂဇင်းများတွင် မြန်မာမှုကဏ္ဍဖွင့်ကာ ပြန်လည် ရေးသားဖော်ပြသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ပန်းချီဦးဘဇော်သည် ဆရာချုံထံမှ ခြူး၊ ကနုတ်နှင့် ကောက်ကြောင်းရေးနည်းရေးဟန်များတို့ကို မှီး၍ ရှေးမြန်မာပန်းချီကို တစ်ခါတစ်ရံ ပြန်လည် စမ်းသပ်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ပန်းချီဦးဘစိန်သည် ဆရာချုံထံမှ ရွှေနန်းလက်သုံး ပုရပိုက်လာ အကြောင်းအရာများနှင့် မြန်မာမှုများကိုသာမက ပိုစတာရေးနည်းရေးဟန်နှင့် ဆေးဖျော်နည်း၊ အရောင်ချွတ်နည်း၊ ထိန်းနည်းချွတ်နည်းများကို ပါ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ထောက်ကြံ့ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေလောင်း (ညို့တုံ)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ရွှေလောင်း (ညို့တုံ)ရွာ (Shwelaung(Nyoetton))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ညို့တုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၃ ဖြစ်သည်။
နယ်သာလန်နိုင်ငံ
တပ်မတော်
ရေငုပ်သင်္ဘောတပ်ဖွဲ့နှင့်သက်ဆိုင်သော တာဝန်များကို အမျိုးသမီးများအတွက် ခွင့်ပြုခဲ့သည်မှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ ဖြစ်သည်။ နယ်သာလန်တပ်မတော်၏ အထူးတပ်ဖွဲ့(Korps Commandotroepen)တွင် အမျိုးသမီးများအား ခွင့်ပြုထားသော်လည်း ကနဦးလေ့ကျင့်ရေးများတွင် အလွန်ပြင်းထန်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးအတွက် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်နိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်သလောက်ရှိသည်။ ဒတ်ချ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဝန်ထမ်း ၇၀,၀၀၀ ကျော် ခန့်အပ်ထားပြီး ၂၀,၀၀၀ ကျော်မှာ အရပ်သားများ ဖြစ်ပြီး၅၀,၀၀၀ ကျော်မှာ တပ်မတော်သားများ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အစိုးရသည် အစိုးရအသုံးစရိတ်များ ဖြတ်တောက်သည့်အတွက် စစ်သုံးစရိတ်များကို အကြီးအကျယ်လျော့ချမည့်အကြောင်း ကြေညာခဲ့ရာ ထို့အထဲတွင် တင့်၊ တိုက်လေယာဉ်၊ သင်္ဘောနှင့် အကြီးတန်းတပ်မတော်အရာရှိများ လျော့ချရေးတို့ပါဝင်သည်။
စီးပွားရေး
နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုးပြီး စီးပွားရေးရှိပြီး ရာစုနှစ်များစွာကြာအောင် ဥရောပစီးပွားရေး၏ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၆ ရာစုမှစ၍ သင်္ဘောလုပ်ငန်း၊ ငါးလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းများသည် ဒတ်ချ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် မြင့်မားသောအဆင့်ရှိသော စီးပွားရေးလွတ်လပ်ခွင့်ရှိသည်။ Global Enabling Trade Report(2nd in 2016) အစီရင်ခံစာတွင် ထိပ်ဆုံးနိုင်ငံထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး Swiss International Institute for Management Development ၏ ၂၀၁၇ ခုနှစ်စာရင်းအရ စီးပွားရေးဆိုင်ရာယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှု၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၅ တွင်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နယ်သာလန်နိုင်ငံသည် 2018 Global Innovation Index ၏ညွှန်းကိန်းများအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် တီထွင်ဆန်းသစ်မှုအရှိဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် စာရင်းများအရ နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ အဓိကကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံများမှာ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၊ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ တရုတ်နှင် ရုရှားနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နယ်သာလန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ပို့ကုန်ထိပ်သီး ၁၀ နိုင်ငံတွင်လည်း ပါဝင်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်းသည် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၏ အကြီးမားဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး အခြားသော အဓိကကုန်ထုတ်စက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ ဓာတုပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ သတ္တုလုပ်ငန်း၊ စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းလုပ်ငန်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်မှု၊ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ခရီသွားလုပ်ငန်းတို့ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာတွင် ကုမ္ပဏီခွဲများထားရှိလုပ်ဆောင်နေသော ဒတ်ချ်ကုမ္ပဏီများကို ဥပမာအဖြစ် ထုတ်နှုတ်ပြရလျှင် Randstad၊ Unilever၊ Heineken၊ KLM၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ING၊ ABN AMRO၊ Rabobank၊ ဓာတုပစ္စည်းလုပ်ငန်းများတွင် DSM, AKZO၊ ရေနံသန့်စင်မှုလုပ်ငန်းများတွင် Royal Dutch Shell၊ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းတွင် Philips၊ ASML၊ ဂြုဟ်တုဖြင့် သွားလာမှုညွှန်ပြသော ကုမ္ပဏီအဖြစ် Tom Tom တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဘာသာရေး
အခြားသော ဘာသာတရားတို့မှာ ဒတ်ချ်လူဦးရေ၏ ၆% လောက်သာရှိသည်။ ဟိန္ဒူဘာသာမှာ နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် အနည်းငယ်သာ ကိုးကွယ်သော ဘာသာတရားဖြစ်ပြီး ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူ ၂၁၅,၀၀၀(လူဦးရေ ၁% ထက် အနည်းငယ်ပို) ရှိပြီး အများစုမှာ အင်ဒို-ဆူရီနမ်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ကိုးကွယ်သူများတွင် အိန္ဒိယနှင် သီရိလင်္ကာတို့မှာရွေ့ပြောင်းလာသူများနှင့် ဟာရီ ခရစ်ရှနား(Hare Krishna)ကဲ့သို့ ပြောင်းလဲထားသော ဟိန္ဒူဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသော အနောက်တိုင်းသားတို့လည်း ပမာဏတော်တော်များများ ပါဝင်ကြသည်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သို့မဟုတ် နှစ်နှစ်ကာကာ ယုံကြည်နေသူသည် ခန့်မှန်း ၂၅၀,၀၀၀ ရှိသည်။ ဂျူးဘာသာအနေဖြင့် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ၄၅,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ​စောင့်​​ရှောက်မှု
နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်သည် လမ်းနှစ်သွယ်စနစ်ဖြင့် ဘဏ္ဍာ‌ငွေသုံးစွဲသည်စနစ်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှ စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တစ်စိတ်တပိုင်းဆေးရုံနေနှင့် ဘီးတပ်ကုလားထိုင်အစရှိသော မသန်စွမ်းကုန်ကျစရိတ်ကဲ့သို့ ကာလရှည်ကုသမှုတို့တွင် နိုင်ငံတော်မှထိန်းချုပ်သော အာမခံခွင့်ပြုမှုနှင့် ကုသခွင့်ပေးထားသည်။ ၎င်းသည် Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten ("General Law on Exceptional Healthcare Costs") ခေါင်းစဉ်အောက်တွင်ရှိပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်မှစ၍ ပထမဆုံးအသက်သွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်စ၍ အာမခံသည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကုန်ကျ‌ငွေ၏ ၂၇%ကို ကုန်ကျခံပေးခဲ့သည်။
ကိုလိုနီခေတ်ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်
၁၇ ရာစုအ​ရောက်တွင် ဒတ်ချ်အ​ရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် ၎င်းတို့၏ အ​ခြေစိုက်စခန်းကို စီလုံ (ယ​နေ့​ခေတ် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ)တွင် တည်​ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ​နောက်တွင် ဒတ်ချ်တို့သည် မလဘာကိုသိမ်းပိုက်ပြီး ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းတည်​ထောင်နိူင်ခဲ့ကာ အိန္ဒိယတွင် အ​ခြေ​ချ​နေရာနှင့် ကုန်သွယ်​ရေးစခန်းများတည်​ထောင်ခြင်းကို ​ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ သို့​ပေ​သော်ငြား တြာဗန်ကိုနိုင်ငံ(Kingdom of Travancore)နှင့် ဖြစ်ပွား​သော ကိုလာချယ်တိုက်ပွဲ(Battle of Colachel)တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲပြီး အိန္ဒိယသို့ နယ်ချဲ့ခြင်း ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ ဒတ်ချ်တို့သည် ထိုသို့​သော ရှုံးနိမ့်မှုမှ မကုစားနိုင်​တော့ပဲ ဘန်​ဂေါနယ်တွင် ကိုလိုနီပြု စခန်းချခြင်းများကို ဆက်လက်​ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိ​တော့​ချေ။
တော်ဝင်ဒတ်ချ်အရှေ့အင်ဒီးတပ်(KNIL)အား အစဉ်အလာထိန်းသိမ်းသောအားဖြင့် Van Heutsz တပ်ရင်းအဖြစ် တော်ဝင်နယ်သာလန်တပ်မတော်တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ KNIL မှ အနားယူခဲ့သော စစ်မှုထမ်းဟောင်းများအတွက် နေရာဖြစ်သော ဘရွန်ဘက်နန်းတော်ပြတိုက်(Bronbeek Museum)သည် Arnhem မြို့တွင် ယနေ့ထက်တိုင် တည်ရှိနေ‌သည်။
ရီဆိုးဂျူ
ရီဆိုးဂျူ သည် ​မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ First Ladyတစ်​ယောက်ဖြစ်ကာ ​ခေါင်း​ဆောင်ကြီး ကင်ဂျုံအွန်၏ ဇနီးဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်)
အစိုးရဆောင်ရွက်မှု
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်က မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/ အေအိုင်ဒီအက်(စ်)ရောဂါကို စတင် လေ့လာမှုပြုခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ ရောဂါအကြောင်းကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အစီရင်ခံခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမအေအိုင်ဒီအက်(စ်) လူနာကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အစီရင်ခံခဲ့သည်။ အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းကို နောက်နှစ်တွင် စတင်ခဲ့၍၊ မိခင်မှ ကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်း ကာကွယ်မှုအစီအစဉ်ကို ယင်းနောက် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ရောဂါပိုးမွှားများ ကူးစက်မှုကိုဆေးဝါးဖြင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း ကုသမှုကို ပြည်သူ့ကဏ္ဍသို့ အစပျိုးဝင်ရောက်စေသော်လည်း၊ ၃ ရာခိုင်နှုန်းသော အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်) လူနာများသည်သာ ယင်းသို့ ကုသမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ယခုအချိန် အခါတွင် အေအိုင်ဒီအက်(စ်)သည် နိုင်ငံတော် ကျန်းမာရေးစီမံချက်များတွင် ဦးစားပေးရောဂါများအနက် တစ်ခုဖြစ်နေပါသည်။  ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အေအိုင်ဒီအက်(စ်)၊ တီဘီ ခေါ် အဆုတ်နာရောဂါနှင့် ငှက်ဖျားရောဂါ တိုက်ဖျက်မှုရန်ပုံငွေအဖွဲ့မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ပေးခဲ့သည့် ယူအက်(စ်) ဒေါ်လာ ၉၈,၄၀၀,၀၀၀ အထောက်အပံ့ (အိပ်(ခ်ျ)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်)သို့ ရှေ့ရှုသည့် ယူအက်(စ်) ဒေါ်လာ ၁၉,၂၀၀,၀၀၀) ကို ပယ်ဖျက် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ယင်းသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ယခင်အခါက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် သဘောတူညီချက်များကို ဆန့်ကျင်၍ ၎င်း၏ဝန်ထမ်းများ ခရီးသွားလာခြင်းကို ကန့်သတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့၍ ဖြစ်သည်။
နန်းရာကုန်းရွာ၊ ကွန်တိုင်(ခ) ဇီးပင်တောင်
နန်းရာကုန်းရွာ၊ ကွန်တိုင်(ခ) ဇီးပင်တောင်
ကျော်နန္ဒအောင်(စာရေးဆရာ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သမုဒယသစ္စာ
(ခ) အကုသိုလ်ဒွါဒသစိတ္တုပ္ပါဒ်၊ လောကီကုသိုလ်သတ္တရသစိတ္တုပ္ပါဒ်။
၁။ တဏှာကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြား ထားတော်မူ၏။ (
ဤ အမှတ်(၅) သမုဒယသစ္စာတရား၌ အကုသိုလ်တရားအားလုံးနှင့် အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ ဖြစ်သော သံသရာဝဋ်ကို လည်ပတ်စေတတ်သော ကုသိုလ်တရားအားလုံး ပါဝင်၏။ ဤဒေသနာတော်ကိုပင် ရည်ညွှန်း၍ အဋ္ဌကထာကြီးများက အောက်ပါ အတိုင်း ဖွင့်ဆိုထားတော်မူကြ၏။
တိတ္ထာယတနသုတ္တန်
= ရဟန်းတို့ ...ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသမုဒယ အရိယသစ္စာတရားဟူသည် အဘယ်နည်း?
တဏှာအပြား
(၂) ဘဝတဏှာ (ဘဝကို တောင့်တခြင်း၏အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်သော သဿတဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော ရူပဘဝ, အရူပဘဝ-၌ တပ်တတ်သော ရာဂနှင့် ဈာန်၌ နှစ်သက်တတ်သောတဏှာ)။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာ ဖွဲ့ပုံ
ဇရာမရဏသည် ဒုက္ခသစ္စာ, ဇာတိသည် သမုဒယသစ္စာ။
(တစ်နည်း) သမုဒယစတုက္က
(၁) တဏှာမှတစ်ပါးသော ကိလေသာ ကိုးပါး, ထိုကိလေသာကိုးပါးနှင့်တကွဖြစ်သော အကုသိုလ်ဒွါဒသစိတ္တုပ္ပါဒ်, ထိုအကုသိုလ် စိတ္တုပ္ပါဒ်၏အာရုံဖြစ်သော လောကီကုသိုလ် စိတ္တုပ္ပါဒ်ဟုဆိုအပ်သော သမုဒယသာမညသည် သမုဒယသာမည်၍ သမုဒယသစ္စာ မမည်။
သမုဒယသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်
ပလိဗောဓပစ္စုပဋ္ဌာန (မဂ် ဉာဏ်ကို မြစ်ခြင်းလျှင် အခြင်းအရာ) ရှိ၏။ (ဝါ) ပဝတ္တလက္ခဏာ (ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ဖြစ်စေခြင်း လက္ခဏာ) ရှိ၏။ (ဝါ) တဏှာလက္ခဏာ (အာရုံ၌ တပ်ခြင်းလက္ခဏာ) ရှိ၏။
သမုဒယသစ္စာနှင့် ခန္ဓာစသည်
သမုဒယသစ္စာသည် သုံးပါးကုန်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာ-တို့နှင့်ယှဉ်၏။ တစ်ပါးသော မနာယတနနှင့် ယှဉ်၏။ တစ်ပါးသော မနောဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဉ်၏။ တစ်ခုသော သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော အချို့တို့နှင့် ယှဉ်၏။ တစ်ခုသော ဓမ္မာယတန ဟူသောအ ချို့တို့နှင့် ယှဉ်၏။ တစ်ခုသော ဓမ္မဓာတ်ဟူသော အချို့တို့နှင့် ယှဉ်၏။ တစ်ပါးသော ရူပက္ခန္ဓာနှင့် မယှဉ်၊ ဆယ်ပါးကုန်သော စက္ခု, သောတ, ဃာန, ဇိဝှာ, ကာယ, ရူပ, သဒ္ဒ, ဂန္ဓ, ရသ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန-တို့နှင့် မယှဉ်။ တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးကုန်သော မနောဝိညာဏဓာတ်, ဓမ္မဓာတ်ကြဉ်သော ဓာတ်တို့နှင့် မယှဉ်။ တစ်ခုသော ဓမ္မာယတနဟူသော အချို့တို့နှင့် မယှဉ်။ တစ်ခုသော ဓမ္မဓာတ်ဟူသော အချို့တို့နှင့် မယှဉ်။
သန်းအေး
ဒေါ်သန်းအေး (ဘိလပ်ပြန် သန်း) သည် လူသိများသည့် အဆိုတော် ဖြစ်ပြီး၊ ကုလသမဂ္ဂ၌ (၂၅) နှစ်ကြာ ပထမဆုံး အမှုထမ်းသော မြန်မာအမျိုးသမီးလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀ရာစု နှစ်ဆန်းပိုင်းကာလတွင် ဘိလပ်ပြန်သန်း အဖြစ် နာမည်ကြီး အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်းတစ်ဦးအနေဖြင့်လည်း ကုလသမဂ္ဂတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် ဩစတြီးယားလူမျိုးဖြစ်သည့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသူ ဝါနာဖန်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး၊ အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် လွန်စွာရင်းနှီးသူလည်းဖြစ်၊ 'စု' မိဘများ၏ မိသားစုသူငယ်ချင်း ဖြစ်သည့်အပြင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နယူးယောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကာ ကုလသမဂ္ဂတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်စေလိုသူလည်းဖြစ်သည်။ သန်းအေးသည် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် မိသားစု၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ကာ ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်တွင် ဂျပန်များ မြန်မာနိုင်သို့ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ချိန်၌ ဒေါ်သန်းအေးသည် အိန္ဒိယသို့ တိမ်းရှောင်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ အားလုံးအတွက် အိန္ဒိယရေဒီယို (All India Radio, AIR) မြန်မာပိုင်းဌာနတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ကျန်ရှိသည့် သူ့၏ဘဝကို ပြည်ပနိုင်ငံများတွင်သာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ရက်နေ့တွင် အောက်စ်ဖို့ဒ်ရှိ သူ၏ ပင်စင်စားနေအိမ်၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရေနွေးကြမ်း
မြန်မာရိုးရာဓလေ့
မြန်မာတို့၏ လူမှုဘဝတွင် လက်ဖက်သည် မရှိမဖြစ် ရိုးရာအစားအစာတစ်ခုဖြစ်ကာ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းကို အိမ်တိုင်းနီးပါး သောက်သုံးသကဲ့သို့ ရပ်ရေး ရွာရေး၊ သာရေး၊ နာရေးတွင်လည်း မပါမပြီးသည့် စားသောက်စရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှုသည်ပင် နေ့စဉ် ဘဝထဲမှ ဓလေ့တခုပင် ဖြစ်နေပြီး ဖြစ်လေ၏ ။ မြန်မာစကား၌လည်း လက်ဖက်ကို ပုံခိုင်း ပြောဆိုသည့် စကားပုံအများအပြား ရှိသည့်အပြင် ကဗျာဆရာ ဗန်းမော် ညိုနွဲ့က "အုန်းထန်း ပေလက်၊ တမာရွက်တို့ ရွှေစက် ရွှေပြောက်၊ ရွှေရည်သောက်၏"ဟု အစချီကာ လသာသည့် ညများ၌ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းဝိုင်း ဖွဲ့ကာ ရပ်ရွာအရေး ဆွေးနွေးကြပုံကို ကဗျာ ဖွဲ့ဆိုထားဖူးသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်မှစတင်ကာ လက်ဖက်(နှပ်) ၊ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းတို့သည် တော်ဝင်စားသောက်ဖွယ်ရာများဖြစ်ခဲ့၍ နန်းတော်များတွင် "လက်ဖက်ရည်တော်"ရာထူးကို တည်ထွင်၍ ယုံကြည်စိတ်ချရသောသူများကို ခန့်အပ်ကြသည်။ "လက်ဖက်ရည်အိုးကိုင်" ဟူသော ရာထူးလည်း ရှိသေးသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင်မှစ၍ အမတ်၊ ကုန်သည်၊ သူကြွယ်မှသည် ဆင်းရဲသားလူတန်းစားအထိ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းကို သောက်သုံးကြပေသည်။
ဘေလိန်းဝေလငါး
ဘေလိန်းဝေလငါးများတွင် ကီရာတင်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဘေလိန်းပြားများရှိသည်။ ကွာခြားချက်သည် အစာစားသည့် အပြုအမူနှင့်ဆက်စပ်နေလေသည်။ Baleen ဝေလငါးများသည် ရေမျောများကို ရေထဲမှ ၎င်းဘေလိန်းပြားများအသုံးပြုကာ စစ်ထုတ်၍ စားသုံးကြပြီး Odontoceti ဟုခေါ်သော သွားရှိ ဝေလငါးများမှာမူ ပိုကြီးမားသော သားကောင်များကို စားသုံးကြသည်။
အစာစားခြင်း
ဘေလိန်းဝေလငါးတစ်ကောင်သည် ၎င်း၏ ဘေလိန်းအား အစာစားရာ၌ အသုံးပြုသည်။ အစာစားရန်အတွက် ဝေလငါးတစ်ကောင်သည် ပါးစပ်ကိုကျယ်ကျယ်ဖွင့်ကာ ရေမျောနှင့်အခြားသားကောင်ငယ်များ (ဥပမာ ပုစွန်ဆိတ်၊ ငါးအသေးလေးများနှင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကမ်းနားအနီးရှိ ငှက်များ) စသည့် သတ္တဝါအငယ်လေးများ အုပ်လိုက်ကို ရေနှင့်အတူ စုပ်ယူကြသည်။
ပြည်လုံးအေးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ပြည်လုံးအေးရွာ (Pyiloneaye)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မြနဒီ (ဒိုင်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြနဒီ (ဒိုင်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၁ ဦး၊ မ ၃၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်
NLD သည် NLD-LA (National League for Democracy-Liberated Areas) နှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။ ၎င်း NLD-LA သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်မြေ) ဟု ခေါ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်နှင့် အခြား နိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကုလသမဂ္ဂ
၂၀၁၂ မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဒုတိယအကြိမ် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့သည်။ အတွင်းရေးမှူးမှ ဒေါ်စုအား “သူဟာ ကျွန်တော်တို့ လူတွေအားလုံရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးမျှော်လင့်ချက် အမှတ်အသား တစ်ခုဟု” တင်စားပြောဆိုခဲ့သည်။
ပျဉ်းချောင်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ပြေ
မယ်ပြေ
အိုးလန့်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
အိုးလန့်ရွာ(Oelant)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖော့ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၀၅ ဖြစ်သည်။
ယန်းပေါလ်ဆတ်
ငယ်ဘဝ
ဂျာမန်စာ သင်သူ အဘိုး ချား ဆွစ်ဇာ (Charles Schweitzer) က ဆတ်ကို သင်္ချာနှင့် ဂန္ထဝင်စာပေများနှင့် ထိတွေ့စေသည်။ အသက် (၁၂) နှစ် ရောက်သော် မိခင် နောက်အိမ်ထောင်ပြု၍ လာရိုရှယ် (La Rochelle) သို့ ပြောင်းကြသည်။ ထိုအရပ်တွင် မကြာမခဏပင် အနိုင်ကျင့် ခံရသည်။
ဘုရင်
ဘုရင်ဆိုသည်မှာ တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုဆိုလိုသည်။ ဘုရင်အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ကို သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် (Monarchy) ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်များသည်တိုင်းပြည်ကို ဘဝတစ်သက်တာ သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ယောက်က ထီးနန်းကိုလာရောက်ဖြုတ်ချသည်အထိအုပ်ချုပ်သည်။
က‌လေးငယ်တစ်ဦးကို ဘုရင်အဖြစ်မြှောက်တင်ပါက regent ခေါ် ကြားခံလူတစ်ဦးက ထိုကလေးငယ်လူကြီးဖြစ်သည်အထိ အုပ်ချုပ်ပေးရသည်။ ဘုရင်ကို စည်းမျဉ်းခံဘုရင် (constitutional monarch) နှင့် ပကတိဘုရင် (absolute monarch) ဟူ၍ခွဲခြားနိုင်သည်။
ဥပသာဠကဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၂။ သန္ထဝဝဂ် -၁၆၆ - ဥပသာဠကဇာတ်။ ။ မည်သူမျှ မသင်္ဂြိုဟ်ဖူးသော သင်္ချိုင်းကို ရှာမှီးသော ပုဏ္ဏားသားအဖ အကြောင်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၃) ဤဂုဏ်ပေါင်းရိုး၊ အရပ်မျိုး၊ သေရိုးမရှိပေ။
ခြ
အချို့သော ခြမျိုးများသည် မိမိတို့၏ တောင်ပို့အတွင်း အစာအလို့ငှာ မှိုတစ်မျိုးကို ပျိုး၍ ထားတတ်ကြသည်။ အချို့ ခြမျိုးမှာကား ပိုးကောင်ငယ်တို့ကို မွေးမြူ ထားတတ်သည်။ ထိုပိုးကောင်ငယ်တို့မှာ ခြတို့ကို ကြိုက်နှစ်သက်သော အာဟာရ အရည်တစ်မျိုးကို ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ခြတွင် အုပ်သင်းဖွဲ့၍ နေတတ်သော အခြားပိုးကောင်မျိုးတို့နှင့် ကွာခြားသည့် အချက် တစ်ချက်ရှိသေး၏။ ယင်းမှာ အခြားပိုးကောင်မျိုးတို့၌ လုပ်သား သည် နပုလ္လိင်များသာ ဖြစ်ကြသော်လည်း ခြလုပ်သားများတွင်မူ အထီးအမဟူ၍ ပါရှိကြသည်။ သို့သော် ယင်းအထီးအမတို့သည် အမြုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ခြစစ်သားတွင်လည်း ဤနည်းနှင်နှင် ဖြစ်၏။ ဥမှ ပေါက်ခါစ ခြကလေးများသည် လက်ဦးတွင် အားလုံးအတူတူလိုပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစားအစာနှင့် ပြုစုပုံ ကွဲလွဲလာသောကြောင့် ကြီးပြင်းလာသောအခါ မျိုးပွားနိုင်သောခြဘုရင်နှင့် ဘုရင်မလောင်းများ၊ ခြစစ်သားများ၊ ခြလုပ်သားများဟူ၍ အလိုအလျောက်သုံးစား ကွဲလာသည်။ ခြဘုရင်နှင့် ဘုရင်မလောင်းတို့၌ အရွယ်ရောက်လျှင် အတောင် ၂ စုံစီ ပေါက်လာသည်။ မကြာမီပင် ထိုကဲ့သို့ အတောင်ပေါက် လာသော ခြတို့သည် ပလူအဖြစ်ဖြင့် အစုလိုက်အဝေးလိုက်တွင်းမှ အဆက်မပြတ်ထွက်ကာ ပျံသန်းကြတော့၏။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ကျီးငှက်၊ ကြွက်၊ ဖား၊ ပုတ်သင်၊ အိမ်မြှောင် တို့၏ အစာသာဖြစ်ရပြီးလျှင် အနည်းငယ်မျှသာ သေဘေးမှ လွတ်ကင်းကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။
ရောဘတ် ဗေဒင်-ပိုရယ်
ရန်သူ အဝိုင်းခံနေရစဉ်အတွင်း ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် မက်ဖကင်းမြို့တွင်းရှိ လူငယ်များကို ကင်းထောက်များ၊ စာပို့ သတင်းပို့ လုလင်များ၊ ရှေးဦးသူနာပြုများအဖြစ် လေ့ကျင့် အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် လူရွယ်လူကြီးများကို အခြားပို၍ အရေးပါသော လုပ်ငန်းများ၌ ပိုမို အသုံးချနိုင်ခဲ့သောကြောင့်၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ရန်သူတပ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဗေဒင်ပိုဝယ် သည် လူငယ်လေးများအား ကင်းထောက်စည်းမျဉ်များနှင့် စာရိတ္တကောင်မွန်ရေးကို ရှေးရှုသော အခြေခံများဖြင့် အဖွဲ့ဖွဲ့၍ သွန်သင်လေ့ကျင့်ပေးနိုင်လျှင်၊ တိုင်းပြည်အတွက် အဖိုးတန် သားကောင်းရတနာကလေးများ ဖြစ်လာနိုင်သည်ကို သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် ၁၉၀၈ ခုနှစ်အတွင်းအင်္ဂလန်ပြည်၌ ကင်းထောက်အဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာ အောင်မြင်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းမွန်လှသော ထိုအဖွဲ့ကို နှစ်ခြိုက် အားပေးကြသောကြောင့် ကင်းထောက်အဖွဲ့များသည် ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာအတွင်း၌သာမက ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ပါ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားခဲ့သည်။
ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ယောက်ျားကလေး ပီသသော စိတ်၊ မြင့်မြတ်သော သဘောထား၊ ရဲစွမ်းသတ္တိတို့နှင့် ပြည့်စုံခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့ရာ၊ ယင်းစိတ်ဓာတ်မျိုးကို မိမိ၏ ကင်းထောက်များ၌လည်း ကိန်းဝပ်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ ထူးခြားစွာ စွမ်းဆောင်မှုများကြောင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗဲရွန်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်။ ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် တာဝန်လုပ်ငန်း များပြားသည့် အကြားမှပင် စစ်ဗျူဟာနှင့် ဆိုင်သော စာအုပ်အနည်းငယ်နှင့် ကင်းထောက်လုလင်များနှင့်ဆိုင်သော စာအုပ်များ ပြုစုရေးသားခဲ့သေးသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အော်ဒါအော့မဲရစ်ဘွဲ့တံဆိပ် အပ်နှင်းခြင်း ခံရပြန်သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် အာဖရိကတိုက် ကင်းနယားပြည်နယ် ညေးရဲမြို့၌ သွားရောက်အငြိမ်းစားယူ နေထိုင်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
ဆေးမင်ကြောင်
ဆေးမင်ကြောင်အစ
ပထမ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီနှစ်များနှင့် စစ်အတွင်းကာလ၌ သူလျှိုများသည် ဆေးမင်ကြောင်ထိုးသော ပညာကို အသုံးချခဲ့ကြသည်။ ရန်သူ၏ အရေးကြီးသော ခြေကုတ်စခန်းများကို စက္ကူတွင် ရေးဆွဲ ယူဆောင်ရန် မလွယ်ကူသောကြောင့် ဦးခေါင်းကို ပြောင်အောင် ရိတ်ကာ လျှို့ဝှက်မြေပုံများကို စုတ်ဖြင့် ရေးထိုး၍ ဆံပင်ရှည်အောင် ထားပြီးမှ ကိုယ့်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားကြသည်ဟု သိရသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးအသီးသီးတို့သည် အလှအပ အလို့ငှာ ဆေးမင်ကြောင် ထိုးနှံကြသည်လည်း ရှိကြသည်။
ဆေးမင်ကြောင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုးကွင်းမင်ကြောင် ခေတ်ကောင်းခဲ့စဉ်က အမျိုးသမီးများလည်း အားကျမခံ ဝင်ထိုးခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုသို့ထိုးရာတွင် ပေါင်တစ်ဖက်၌ ငုံးရုပ်၊ တစ်ဖက်၌ ကြက်ရုပ် တစ်ဖက်တစ်ရုပ်စီ ထိုးနှံကြခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ မှိန်းကဲ့သို့ အခွစုတ်ဖြစ်သော မြန်မာစုတ်ဖြင့်ထိုးသော ဆေးမင်ကြောင်ခေတ် မှေးမှိန်ချိန်တွင် ဓာတ်ခဲအားသုံး အပ်ဖြင့်ထိုးသော မင်ကြောင်ရုပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း များစွာကြာပြီးမှသာ အဝတ်ချုပ်အပ်ဖြင့် ထိုးသော ဆေးမင်ကြောင်ထိုးနည်း အသစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုနည်း နှစ်နည်းနှင့် ထိုးသော ဆေးမင်ကြောင်များသည် အားလုံးနီးပါး အလှအပ သက်သက်သာ ထိုးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
၂ဝ ရာစု စောစောပိုင်းကစပြီး တဖြည်းဖြည်းနဲ့ မြန်မာယောက်ျားတွေမှာ ရောင်ထုံးထားတဲ့ဓလေ့နဲ့အတူ၊ ထိုးကွင်းထိုးတဲ့ဓလေ့လည်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့တယ်။ မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့သမားတွေလောက်ကလွဲရင်၊ ထိုးကွင်းဗလာ မိမွေးတိုင်း၊ ဖမွေးတိုင်း ပေါင်ခေါင်းတုံးအဖြစ်နဲ့ပဲ နေကြလေတော့တယ်။ ရောင်ကြီးဗွေ နေရာမှာလည်း ဘိုကေ ရောက်လာခဲ့တယ်။ ဘိုကေ ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရက တော်တော်ပဲခေတ်စားခဲ့ဖူးတယ်။ လူပျိုလူရွယ်တွေကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ စကားလုံးအဖြစ် သုံးခဲ့ကြဖူးတယ်။ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်ရဲ့ သီချင်းတွေမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ အဆောင်အဖြစ်ထိုးတာနဲ့ အလှအပအဖြစ် မင်ကြောင်ထိုးတဲ့ အလေ့အထကတော့ မြန်မာပြည်ထဲမှာ ဒီကနေ့အထိ ရှိနေပါတယ်။ အဆောင်အဖြစ် ရိုးရာနည်းအတိုင်း မင်ကြောင်ထိုးနေကြဆဲပါ။
မြိုင်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
မြိုင်ရွာ (Myaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၅၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွှေဝါပြည်
ရွှေဝါပြည် စာအုပ်မှာ ဆရာ ရန်ကုန်ဘဆွေ ရေးသားခဲ့သော စာပေလက်ရာ များစွာထဲမှ လွန်စွာမှ ထင်ရှား ကျော်ကြားလှေသာ စာအုပ်တအုပ် ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ "ဖ.ဆ.ပ.လ" အစိုးရနှင့် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ တက်လာပြီး ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း အစိုးရတို့ကို လှောင်ပြောင် သရော် ရေးသားချက်ကြောင့် ပိတ်ပင် ခံထားရေသာ စာအုပ်တအုပ် ဖြစ်သည်။ ယခု မြန်မာ့စာပေ လောကတွင်လဲ ပြန်လည် မထုတ်ဝေတော့ သဖြင့် မူရင်းစာအုပ်မှာ လွန်စွာမှ ရှားပါးလှသည်။ ဈေးလည်း လွန်စွာမှ ကြီးမြင့်လှသည်။ ရှာဖွေဖတ်ရှုမည့် မိတ်ဆွေများအဖို့ စာအုပ် အေဟာင်းဆိုင်များတွင် မိတ္တူကိုသာ ဝယ်ယူ ဖတ်ရှုနိုင်တော့မည် ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်ကို စာနယ်မြေပုံနှိပ်တိုက်မှ ထုက်ဝေခဲ့ပြီး၊ စာအုပ် ထုတ်ဝေသော ခုနှစ် သက္ကရာဇ် ကိုမူ မတွေ့ရှိရပါ။ စာအုပ်ထုတ်ဝေစဉ် ကတည်းက ရိုက်နှိပ်ထည့်သွင်း မထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု စာရေးသူ၏ ထင်မြင်မိသည်၊ ခန့်မှန်း ယူဆချက်အရ ထိုစာအုပ်ကို ၁၉၆၂ - ၆၃ ခုနှစ်တဝိုက်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်ဟု မှန်းဆရသည်။ ဆရာ ရန်ကုန်ဘဆွေ ပုံပြင် စာအုပ်တွင် မြန်မာ ရှင်ဘုရင်ခေတ် လက်ထက်တော်ကြီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြေသာ မင်းတုန်း မင်းတရားကြီး လက်ထက်မှ တော်လှန်ရေး ကောင်စီခေတ် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း အစိုးရတို့ လက်ထက်တိုင် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ခရီးကို ပုံပြင်ကားချပ် ပြု၍ရေးဖွဲ့ထား၏၊ မြန်မာပြည်ကိုလည်း ရွှေဝါပြည်ဟု ထိုစာအုပ်တွင် ပြောင်းလဲ သုံးနှုံးထားခဲ့၏၊ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းကို ဇာတ်အိမ်ကို ပုံပြင် သဖွယ်ပြု၍ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍ မှ ဦးဆောင်ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သူများကို အမည်များ ပြောင်းလဲပြီး ပုံပြင်သဖွယ် ရေးသား ဖွဲ့နွဲ့ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အထူးခြားဆုံး အချက်ကေတာ့ ရွှေဝါပြည်ကြီးရဲ့ နောက် ဆုံး တိုင်းပြည်ပျက်ခန်း နိဂုံးကို ရေးသားခဲ့ပါတယ် ။ ရွှေဝါပြည်ကြီးမှာ ခေါင်းဆောင် အချင်းချင်း မညီမညွတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်ကြီး နောက်ဆုံးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုပြည်တွင်း စစ်ကြီးကြောင့် နြူကလီးယား လှောင်ကန်ကြီးကို လက်နက်ကြီး တခုဖြင့် ပစ်ခတ်မိပြီး ထို နြူကလီးယား ကန်ကြီး ပေါက်ကွဲကာ ရွှေဝါပြည်ကြီး ပျက်စီး သွားခဲ့ရသည်။ ယခု တွေ့ရှိခဲ့ရေသာ ဘဂင်္လား ပင်လယ်အော်ကြီးမှာ ရှေးယခင်က ရွှေဝါပြည်ကြီး တည်ရှိခဲ့သော နေရာဖြစ်သည်ဟု ရွှေဝါပြည်ကြီး၏ နိဂုံး၌ ရေးသားခဲ့သည်။
လမိုင်းကွင်းရွာ၊ ပက်မခန်း
လမိုင်းကွင်းရွာ၊ ပက်မခန်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ညောင်ကုန်းရွာ (Nyaungkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၅၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)
မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည့် စာအုပ်များ
အောက်ပါစာအုပ်များကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ဝါဒဖြန့်ခြင်း
ဝါဒဖြန့်ခြင်း နှင့် စစ်အတွင်းအသုံး
ဝါဒဖြန့်ခြင်း ကို စစ်အတွင်း အသုံးများသည်။ အသုံးလည်း ဝင်သည်။ ပိုစတာ များ၊ တီဗီ ကြော်ငြာများ၊ ရေဒီယို ကြေညာချက် များ အသွင် နှင့် ဖြစ်သည်။ တခါတရံ မိမိ တိုင်းပြည် ပါဝင်သော စစ်ပွဲ အနိုင်ရနေသည် ဟု ကြေညာခြင်း ဖြင့် တိုင်းပြည်၏ လူများ ကို ပျော်ရွှင် တက်ကြွစေရန် သုံးသည်။ တခါတရံ ရန်သူ ကို လူဆိုး၊ လူရမ်းကား နှင့် လူစိတ်မရှိသူများ အဖြစ် မြင်အောင်ပြော၍ လူထု က မုန်းတီးစေရန် သုံးသည်။ (ဥပမာ-မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ ဖက်ဆစ် ) ရန်သူ၏ စစ်ပွဲအရှုံးများ နှင့် ရန်သူစစ်ဗိုလ်ကြီးများ၏ ဘက်ပြောင်းခြင်း များကို ဖော်ပြ၍ စစ်ပွဲ ရပ်သင့်ကြောင်း ပြောပြီး ရန်သူများ ကိုလည်း ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလို ဝါဒဖြန့်လေ့ရှိသည်။
သမိဒ္ဓိဇာတ်
တဏှာပရိယာယ် ရသေ့ငြင်းပယ်
ဟု ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ၌ပင်လျှင် ရဟန်းပြုပါသည်။ မိမိ၏ အလိုဆန္ဒကို ပြန်ကြားပြောဆိုလေ၏။ နတ်သမီးလည်း ရသေ့၏ စကားကိုကြားလျှင် ထိုအရပ်မှာပင် ကွယ်လေ၏။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သေမည့်အချိန်ခါ၊ မသိရာ၊ ငယ်ခါရဟန်းပြု။
ဧချင်း
ဧချင်းအစ
အရှည်အတိုထားပုံမှာ အချပါဒအလွတ် ငါးပါဒမှ ၁၆ ပါဒအထိ စပ်ဆိုလေ့ရှိကြ၍ ထိုထက် သာလွန်၍လည်းကောင်း၊ ယုတ်လျော့၍လည်းကောင်း တွေ့ရခဲပေသည်။
ဧချင်းများကို အင်းဝခေတ်ကစတင်၍ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့ရှိရသော်လည်း ယင်းခေတ်မတိုင်မီကပင် ထိုအဖွဲ့အနွဲ့မျိုးရှိခဲ့ပေမည်ဟု ခန့်မှန်းရပေသည်။ အင်းဝခေတ်မှသည်ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ ထင်ရှားစွာတွေ့ရသော ဧချင်းစုမှာ ဧချင်းဟောင်း ၁၂ စောင်နှင့် ဧချင်းသစ် ၄ဝ ကျော် ၅ဝ နီးပါးခန့် ဖြစ်သည်။ ထိုဧချင်းများတွင် ရခိုင်အမတ်ပညာရှိကြီး အဒူ မင်းညို ရေးသားသော ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းကို ရှေးအကျဆုံး အဟောင်းဆုံး ဧချင်းအဖြစ် ထားရှိကြသည်။
လွိုင်လံ (ထက်)ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ထွတ်တာရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင် (ပုလဲတောင်)ရွာ၊ နန်းရာကုန်း
တောင် (ပုလဲတောင်)ရွာ၊ နန်းရာကုန်း
သဲဖြူရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သဲဖြူရွာ (Theahpyu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၈ ဦး၊ မ ၁၈၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆင်မျူရယ် ကိုဟင်
နျူထရွန်ဗုံးတီထွင်သူ ဆင်မျူရယ်ကိုဟင်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့၊ ဘရူကလင်အရပ်၌ မွေးဖွားသည်။ ဆင်မျူရယ်သည် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်ရှိ ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ စစ်တပ်တွင်ရှိစဉ် ဆင်မျူရယ်ကို မက်ဆာချူးဆက် နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက်၍ ရူပဗေဒဘာသာရပ်ကို သင်ကြားစေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဲန်ဟက်တန်ပရောဂျက်နှင့် ပတ်သက်၍ အဏုမြူဗုံးထုတ်လုပ်သည့်စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဆင်မျူရယ်သည် RAND ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် Lawrence Livermore သိပ္ပံလက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရင်း ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် သေးငယ်သောနျူထရွန်ဗုံးကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းဗုံးကို သေးငယ်သောအမှုန်လေးများနှင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ၎င်းအမှုန်များသည် သိုလှောင်ထားရာ အရာဝတ္ထုမှ ဖောက်ထွက်၍ နံရံများ၊ အဆောက်အအုံများကို အနည်းငယ်သာ ပျက်စီးစေနိုင်ပြီး လူကိုသာ သေစေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် လူ၏ဗဟိုအာရုံကြောအဖွဲ့အစည်းကို ထိခိုက်စေသည်။ ဆင်မျူရယ်သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့ကို တာဝန်ဖြင့် ခရီးသွားခဲ့ရာမှ၎င်းဗုံးကို တီထွင်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားစစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးနေသော မြို့တော်ကိုကြည့်၍ အဏုမြူဗုံးထက် အချိုးအစားသေးသော နျူထရွန်ဗုံးတစ်မျိုး တီထွင်ရန်ကြံဆခဲ့သည်။ နျူထရွန်များကို လေထုက စုပ်ယူလိုက်သောကြောင့် တခြားအဏုမြူလက်နက်များနှင့်ယှဉ်လျှင် နျူထရွန်ဗုံးသည် ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးမှု အစွမ်းနိမ့်သည်။ ထို့ကြောင့် အဆောက်အအုံများကို မူလပကတိအတိုင်း တည်ရှိစေပြီး သက်ရှိများကိုသာ သေစေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆင်မျူရယ်ကိုဟင်သည် အစာအိမ်ကင်ဆာဖြင့် လော့စ်အိန်ဂျလိစ်မြို့တွင် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဟောင်ကောင်
လူနေမှု
ဟောင်ကောင်လူဦးရေသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၇ သန်းကျော်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ဟောင်ကောင်တွင် နေထိုင်ကြသည့် အမျိုးသမီးများ၏ သားဖွားနှုန်းမှာ ၀.၉၅ % သာရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သားဖွားနှုန်း နည်းလွန်းသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်ရှိ လူဦးရေကို ထိန်းထားနိုင်ရန် လိုအပ်သည့် ၂.၁ % ထက် များစွာလျော့နည်းနေသည်။ သို့သော်လည်း တရုတ်ပြည်မှ နှစ်စဉ် ၄၅,၀၀၀ ခန့် ပြောင်းရွှေ့လာနေသောကြောင့် ဟောင်ကောင်၏ လူဦးရေမှာ မပြတ်တိုးပွားလျက် ရှိသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဟောင်ကောင်သားများ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၈၁.၆ နှစ် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆဋ္ဌမမြောက် အသက်အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။
သိဟ် (ဗေဒင်)
ဇူလိုင်လ(၂၃)ရက်မှ ဩဂုတ်လ(၂၃)ရက်အတွင်း မွေးဖွားသူများသည် သိဟ်ရာသီဖွားများဖြစ်ကြသည်။
မြဝတီရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သကုဏဂ္ဃိဇာတ်
အနေလွဲမှား ဘေးရန်များ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူ၍ “ချစ်သားရဟန်းတို့ ... ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော အာရုံ၌သာလျှင် ကျက်စားကြကုန်လာ့၊ သင်တို့ကိုထားဘိဦး ရှေးအခါ တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော မိမိကျက်စားနေကျ နေရာကိုစွန့်၍ မကျက်စားသင့်သော နေရာ၌ ကျက်စားသဖြင့် ရန်သူလက်ရောက်ပြီးမှ မိမိဉာဏ်ပညာစွမ်းဖြင့် ရန်သူလက်မှ လွတ်ဖူးကုန်ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မာရ်မင်း အခွင့်မပေးနှင့်
“ရဟန်းတို့ .... အစာရှာရန် တောအုပ်အစွန်၌တည်သော ဘီလုံးငှက်ရှိရာသို့ အားအစွမ်းဖြင့် ထိုးသုတ်ရန်ကျလာသော သိမ်းငှက်သည် လျင်မြန်စွာ ရောက်လေတော့၏။ ထိုကြောင့် သိမ်းငှက်သည် သေခြင်းသို့ ရောက်ရလေတော့၏” –
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ် စသည်တို့၌ တည်ကုန်၏။
ပုန်းမကြည်ရှင်မ
ဘီလူးမ ဝတ္ထု
ဘုရားလက်ထက်တော်က ပုဏ္ဏားသူကြွယ်လုလင်တစ်ယောက်သည် မယားကြီးမှ သားသမီးမထွန်းကား သည့်အတွက် မျိုးနွယ်ဆက် မပျောက်စေရန် မယားကြီး၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် မိန်းမနောက်တစ်ယောက် ထပ်ယူသည်။ ထိုမယားငယ်က ကိုယ်ဝန်ရှိလာသောအခါ မယားကြီး၏ စိတ်ပြောင်းသွားသည်။ ရှေးအခါက ကလေးမွေးသူ မယားကသာ အရေးပါအရာရောက်သဖြင့် မယားကြီးသည် မယားငယ်ကြီးစိုးသွားမှာ စိုးရိမ်ပူပန်သဖြင့် မယားငယ်အား ကိုယ်ဝန်ရှိလာသောအခါ ကိုယ်ဝန်ပျက်ဆေးကို ကျွေး၏။ ဤသို့ တစ်ကြိမ်ကနှစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်က သုံးကြိမ် မြောက်သော် အိမ်နီးချင်းတို့က ကိုယ်ဝန်ပျက်ဆေးကို မသိအောင်ကျွေးသဖြင့် ဤသို့ ဖြစ်ကြောင်း ပြောပြ၍ သိရသဖြင့် အစာကိုမစားဘဲနေရာ ကိုယ်ဝန်ရင့်မာမှ သတိလစ်ပြီး စားမိသောကြောင့် ပြင်းစွာသောရောဂါဝေဒနာခံစားရ၍ `ဖြစ်လေရာဘဝတွင် လက်စားချေရပါလိုသော်ဝ်´ ဟုဆုတောင်းကာ သေသော် ထိုအိမ်၌ ကြောင်မဖြစ်လေသည်။ မယားကြီးဖြစ်သူကိုလည်း လင်သူကြွယ်က ထိုအကြောင်းအရာကို သိသဖြင့် ရိုက်နှက်ဆုံးမရာ ထိုဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးကာ ဤအိမ်၌ ကြက်မဖြစ်လာသည်။ ကြက်မ၏ ဥတို့ကို ကြောင်မသည် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ် မြောက်အောင် ဖောက်စားသည်။ ကြက်မသည် မကျေနပ်၍ ရန်ငြိုးဖွဲ့ကာ `ကြောင်မနှင့် သူ၏သားသမီးတို့ကို စားရပါလို၏´ ဆုတောင်းကာ သေလွန်သော် တောတစ်ခု၌ ကျားသစ်မ ဖြစ်၏။ ကြောင်မသေသောအခါ သမင်မ ဖြစ်၏။ သမင်မမွေး သော သားသမီးတို့ကို ကျားသစ်မသည် သုံးကြိမ်တိုင်အောင် စား၏။ ထိုအကြောင်းကိုစွဲ၍ သမင်မွေးရင်း ကျားစားရင်း ဟု စကားပုံဖြစ်လာသည်။
အမျိုးသားအနုပညာပြတိုက်၊ အဇာဘိုင်ဂျန်
အဇာဘိုင်ဂျပန်အမျိုးသားအနုပညာပြတိုက် (Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi) သည် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးအနုပညာပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ တွင် ဘကုမြို့တော် (Baku) တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ပြတိုက်အား Rustam Mustafayev ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Rustam Mustafayev သည် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၏ အထင်ကရ ပြဇာတ်အနုပညာရှင်နှင့် ပြဇာတ်ဒီဇိုင်နာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ကပ်လျက်တည်ရှိနေသည့် ၁၉ ရာစုခေတ်ကာလ အဆောက်အဦနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ပြတိုက်တွင် အနုပညာလက်ရာပေါင်း ၁၅,၀၀၀ ကျော်ကို ပြသထားသည်။ အခန်းပေါင်း ၆၀ တွင် အနုပညာလက်ရာ ၃၀၀၀ ကျော်ကို ပြသထားသည်။ ၁၂,၀၀၀ ခန့်ကို သိမ်းဆည်းထားသည်။
အာဒစ် အာဘာဘာမြို့
အာဒစ် အာဘာဘာမြို့သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ ၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်း အရ လူဦးရေ ၃,၃၈၄,၅၆၉ ဦး ရှိသည်။
မြင့်သိန်း
ပထမဆုံး မြန်မာသံအမတ်ကြီး
၁၉၄၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာသံရုံးပေါ် လွှတ်တင်ထားသော ဆင်တူရိုးမှားဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံအလံအား ချန်ကေရှိတ် တရုတ်အလံထင်ပြီး မော်စီတုံး၏တပ်နီက အမြောက်ဖြင့်ပစ်မည်စိုး၍ ဦးမြင့်သိန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအလံကို အနည်းငယ် ရွေ့ပြောင်းခွင့်ပြုရန် မြန်မာအစိုးရထံသို့ အကြောင်းကြားခဲ့ဖူးသည်။ ဦးမြင့်သိန်း၏ သံတမန်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်မှုများကြောင့် မော်စီတုံး၏တပ်နီက တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာသောအခါ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
မကာရ (ဗေဒင်)
မကာရ (Capricorn; သင်္ကေတ: )သည် ဒသမရာသီဖြစ်သည်။ စနေဂြိုဟ်သည် မကရ၏ ရာသီခွင်ဖြစ်သည်။
ဒီဇင်ဘာလ(၂၂)ရက်မှ ဇန်နဝါရီလ(၂၀)ရက်အတွင်း မွေးဖွားသူများသည် မကာရရာသီဖွားများဖြစ်ကြသည်။
မင်နီဆိုးတားပြည်နယ်
မင်နီဆိုးတားပြည်နယ်သည် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အားဖြင့် အရှေ့တောင်ဘက်နှင့်အနောက်တောင်ဘက်တို့တွင် တောင်တန်းများရှိသည်။ စိမ့်မြေနှင့် ညွှန်အိုင်များလည်း ရှိသည်။ သဘာဝအပိုင်းအခြားအားဖြင့် အရှေ့မြောက်ကုန်းမြင့်၊ အက်ဂဆီးအိုင် မြေပြန့်ဒေသနှင့် အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်ဒေသဟူ၍ ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ အရှေ့မြောက်ကုန်းမြင့်ဒေသည် မြေမညီမညွှတ်ဆုံးအရပ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်ရှိ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းနှင့် အနိမ့်ဆုံးအပိုင်းတို့သည် ဤဒေသတွင်တည်ရှိသည်။ ဤဒေသတွင် မြေဆီလွှာသည် ပါး၍ ကျောက်ဆောင်များဖြင့်ပြီးသောကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး မဖြစ်ထွန်းပေ။ သို့သော် သံများစွာ ထွက်သည်။ သစ်ထုတ်သစ်ခွဲခြင်း၊ သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ရာ မြို့ကလေးများကိုလည်း တွေ့နိုင်ပေသည်။ အက်ဂဆီးအိုင်မြေပြန့်ဒေသသည်ကား ပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်ဘက်ပိုင်းမှသည် တောင်ဘက်ပိုင်းတစ်ခွင်တွင် ရက်ရီးဗားမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် နောက်ဘက်နယ်စပ်အထိ ကျယ်ပြန့်သောဒေသဖြစ်၏။ ရှေးအခါက ပရေရီမြက်ခင်းများဖြင့်ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့သည့် ဤဒေသတွင် ယခုအခါ မုယော၊ ဂျုံ၊ အာလူး၊ သကြားမုန်လာ၊ ကလိုဗာပဲပင် စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။ သစ်ဆွေး၊ မီးသွေးနှင့် အဆောက်အအုံအတွက် ကျောက်တုံးများလည်းထွက်သည်။ အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် ခပ်ပြေပြေ လှိုင်းထသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ မြေဩဇာကောင်းမွန်၏။ မင်နီဆိုးတားပြည်နယ်တွင် အရေးပါသော မြစ်များမှာ ရက်ရီဗာမြစ်(မြစ်နီ)၊ ရေနီမြစ်နှင့် မစ္စစ္စပီမြစ်တို့ဖြစ်သည်။ မင်နီဆိုးတားပြည်နယ်တွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများစွာတို့သည် ရေစီးသန်သည့်ပြင် ရေတံခွန်များလည်း ရှိသောကြောင့် ရေအားကို အသုံးပြုကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူရရှိလေသည်။ ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း မင်နီဆိုးတားပြည်နယ်တွင် အိုင်ပေါင်း ၁ဝ,ဝဝဝ ကျော်ရှိသည့်အနက် အိုင်ကြီးများမှာ ရက်၊ လိချ၊ မီလက်တို့ ဖြစ်၏။
ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး လွန်ကဲသည်။ သို့သော် အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် ဆူပီးရီးယားအိုင်ကြောင့် ရာသီဥတုဒဏ်မပြင်းထန်လှပေ။ များသောအားဖြင့် နွေရာသီတွင် နေ့အခါ အလွန်ပူပြင်းပြီးလျှင် ညဉ့်အခါ အေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် တစ်ခါတစ်ရံ ဖာရင်ဟိုက် သုညဒီဂရီအောက် ဒီဂရီ ၃ဝ အထိပင် ကျရောက်တတ်သော်လည်း၊ ခြောက်သွေ့သောလေတိုက်ခတ်၍ သက်တောင့်သက်သာရှိ၏။ ခြုံ၍ကြည့်ရလျှင် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော ရာသီဥတုရှိသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ နေရာတိုင်းတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မိုးရေချိန်မှီ အလုံအလောက် ရွာသွန်းသည်။
ကွီမောင်တိုင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကွီမောင်တိုင်ရွာ(Kwimaungtaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ထိဖိုးဇံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိဖိုးဇံကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၃၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ပိုးဟပ်
ပိုးဟတ်ကြောင့် မည့်သည့် ရောဂါများ ရတတ်ပါသလဲ။ ကမ္ဘာမှာ ပိုးဟပ် ဖြစ်လာတာ နှစ်သန်းပေါင်း ၂၉၅-၄၅၄ ရှိပေမဲ့ သူတို့ အသွင်သဏ္ဌာန်က ပြောင်းသွားတယ်လို့ မရှိဘူး။ မျောက်လိုကနေ လူဆိုတာ ဖြစ်လာတယ်။ ပိုးဟပ် အမျိုးအစား များတယ်။ ဩစတေးလျမျိုးက ၉ cm ရှည်ပြီး၊ ၃ဝ grams လေးတယ်။ ၃ မီလီမီတာလောက်သာ ပုရွက်ဆိတ် သာသာ ရှည်တဲ့ မြောက်အမေရိကန်မျိုးက အသေးဆုံး ဖြစ်တယ်။ အတောင် အကားဆုံးက တောင်အမေရိကန်မျိုး ရ လက္မ အထိ ရှိတယ်။ Hissing noise, Chirping noise လို အသံ ထွက်နိုင်တယ်။ အဆူညံဆုံးက Madagascar က ပိုးဟပ်တွေဘဲ။
အဆုပ်ဆိုတာ မပါဘူး။ အမက တသက်မှာ တခါသာ မိတ်လိုက်ပြီး၊ ၈ ဥအုတယ်။ ညမှာသာ လှုတ်ရှားကြတယ်။ ပူတာ စိုတာ ကြိုက်တယ်။ ခြောက်တဲ့နေရာ ကြိုက်တဲ့ အကောင်လဲ ရှိပါတယ်။
ရွှေလှေး၊ ဦး
တိုင်းချစ် ပြည်ချစ် မွန်အမျိုးသားကြီး ဦးရွှေလှေး
ထို့နောက် တောပိုင် စာချွန်အရ မုန်းပဲကြီးမြို့စား ဘုရင်ဒါယကာ ကဏ္ဍဆိုသူ ကွယ်လွန်ရာတွင် ဇင်းမယ် မင်းကြီး၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းက သစ္စာတော်ရေ သောက်ဖြစ်သော ကိုရွှေလှေးကို တမင် ခေါ်တော်မူပြီး မုန်းပဲ သစ်တောကြီးကို စာချွန်နှင့် တကွ အပ်နှင်း ပေးသနားတော်မူ ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အမြို့မြို့ အရွာရွာမှ ကတိုးကော့နှပ်ရွာသို့ ဘုရားဖူး လာရောက်ကြ ကုန်သော သူတို့သည် ထိုဦးရွှေလှေး၏ အိမ်ကို အထူးအဆန်း ပြုလုပ်၍ ယခုထက်တိုင် ကြည့်ရှု မှတ်သားကြ ကုန်သည်။ စာရေးသူသည်လည်း စစ်ကြိုခေတ်က သွားရောက် ကြည့်ခဲ့ဖူးသည် 'တိုင်တလုံးအိမ်ကြီး' ဟု မှတ်သား ခဲ့ဖူးသည်။ ယခု အခါ ပျက်စီးနေပြီ ဖြစ်သည်။
တောင်သူကြွယ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
တောင်သူကြွယ်ရွာ (Taungthukywei)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ လေးပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၀ ဦး၊ မ ၁၄၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
လူသားအရင်းအမြစ်
စွမ်းဆောင်ရည်နှင့်အရင်းအမြစ်
ဥပမာ- အားကစားသမားတစ်ဦးသည် လူသားအရင်းအမြစ်ကို ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားခြင်းတို့မှ တစ်ဆင့်၊ အမှန်တစ်ကယ်ကစားသည့် ပွဲစဉ်များမှ ရရှိသည့် အတွေ့အကြုံများကို ဖြတ်သန်း၍ အရင်းအမြစ်များကို အကျိုးအမြတ်ရရှိခဲ့သည်။ အချိန်ကြာမြင့်လာသောအခါ အားကစားသမားသည် များစွာသော အတွေ့အကြုံများကို (အထက်တွင် နမူနာပြခဲ့သည့် ဆရာဝန်နှင့် တူညီစွာပင်) အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး၊ သူ၏ လူသား အရင်းအမြစ်သည်လည်း ကြီးမားစွာ တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။
တိကျသောလူသားအရင်းအမြစ် နှင့် ယေဘုယျကျသော လူသားအရင်းအမြစ်
ပညာရေး၏ တန်ဖိုးကို သတ်မှတ်ရာတွင် ခန့်အပ်လွှာ များ၏ ဂုဏ်ဒြပ်သည် ဗဟုသုတ အောင်မြင် ရရှိရန် ကဲ့သို့ အရေးကြီးသည်။ ၎င်းသည် ပြိုင်ဆိုင်မှုမပြုသည့် အုပ်စုများနှင့် လုပ်သားဈေးကွက် ပိုင်းခြားမှုများကဲ့သို့သော ဈေးကွက်မပြည့်စုံမှုများကို ညွှန်ပြနေပါသည်။ ပိုင်းခြားထားသည့် လုပ်သား ဈေးကွက်များတွင် “လုပ်သားအရင်းအမြစ် ပြန်လည်ပေးဆပ်မှု” သည် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ကျွမ်းကျင်သည့် လုပ်သားဈေးကွက်အုပ်စု သို့မဟုတ် ပိုင်းခြားမှုများအတွင်း ခြားနားမှုရှိနေပါသည်။ ဥပမာတစ်ခုမှာ ၎င်းသည်လူနည်းစ သို့မဟုတ်အမျိုးသမီး အလုပ်သမားများအား ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ဖြစ်သည်။
ဟိုစေး ဆာရာမဂို
ဟိုစေးဆာရာမာဂို(၁၉၂၂-၂၀၁၀)
နန်ကျင်းစာချုပ်
စီးပွားရေး
စီးပွားရေးအရကြည့်လျှင်လည်း တရုတ်တို့မှာ အဓိကကျသည့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး အခွန်အတုပ်တို့ကို အနှိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ လျှော့ချပေးလိုက်ရသဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးအခြေအနေမှာ တစ်ဖက်စောင်းနှင်းဖြစ်ကာ ဗြိတိသျှတို့အနေဖြင့် အကျိုးအမြတ် များစွာရလိုက်သည်။ တရုတ်လူမျိုးတို့မှာ နည်းပါးသော ဝင်ငွေကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှတို့ တင်သွင်းလာသည့် ဘိန်းစွဲလမ်းသည်ကြောင့်တစ်ပိုင်း အလွန်အမင်း ဆင်းရဲကျပ်တည်း လာခဲ့ရရှာသည်။ ထို့အပြင် ကြီးလေးသည့် စစ်လျှော်ကြေးငွေမှာလည်း တိုင်းပြည်အတွက် လေးလံသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ပေါက်ကန်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ပေါက်ကန်ရွာ (Paukkan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ပေါက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၁ ဦး၊ မ ၁၈၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆေးတံ
ဆေးတံပုံစံများ
မြန်မာ့ဆေးတံကို ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ သတ္တုအမျိုးမျိုး၊ သစ်သား၊ ဝါးမြစ်၊ ရွှံ့စေး၊ မြေဖြူ ပါမကျန် ပစ္စည်းမျိုးစုံနှင့် လုပ်သည်။ ကျေးလက်သုံး ရှေးခေတ် ဆေးတံတို့သည် အများအားဖြင့် ရွှံ့စေးကောင်းကောင်းကို ညှပ်ပုံသွင်းပြီး မီးဖုတ်ထားသည့် မြေဆေးတံများဖြစ်သည်။ မီးဖုတ်မြေဆေးတံတွေမှာ အသေးစိတ် အလှအပ ခြယ်မှုန်းထားသည်များ ကွာခြားသော်လည်း အခြေခံပုံစံမှာ ဆင်တူကြသည်။ အများအားဖြင့် ဆေးအိုး၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် ရွဲလုံး၊ ကြာမှောက်၊ ကြာလှန် ပုံစံများဖြစ်သည်။ အတွေ့ရနည်းသည့် ဆေးတံပုံစံများတွင် ချိုးငှက်၊ ကျေးငှက်နှင့် ပန်းပုံစံများ ပါတတ်သည်။ ဝါး၊ သစ်သား၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ၊ ဆင်စွယ်၊ ကနုကမာ တမျိုးမျိုးနှင့်လုပ်ထားသည့် စွပ်တံကို ဆေးတံရိုးတွင်တပ်လိုက်သည့်အခါ ပါးစောင်တွင်သွင်း၍ အံသွားနှင့် ကိုက်ခဲထားနိုင်သည်။ ဆေးတံရိုး စွပ်တံများကို ကြိုက်နှစ်သက်သလို အတို အရှည် အရွယ်မျိုးစုံ တပ်ဆင်ထားကြသည်။
ထုတ်လုပ်ပုံ
မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီလူးကျွန်း ချောင်းဆုံမြို့နယ်က အိမ်ခြေ တစ်ထောင်ကျော်ရှိသည့် ရွာလွတ်ရွာတွင် ဆေးတံလုပ်ငန်း လုပ်ကြသည့် မိသားစုများရှိခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်လိုက်သည့် ဆေးတံများက ခေတ်မီပုံစံများနှင့် အင်မတန်မှ အရည်အသွေးနှင့် လက်ရာ ကောင်းမွန်လှသည်ကြောင့် မြန်မာ့ဆေးတံနှင့် ရွာလွတ်၊ ရွာလွတ်နှင့် မြန်မာ့ဆေးတံကို ခွဲခြားဟုမရနိုင်အောင် နာမည်ကျော်ကြားသည်။
မင်းကွန်းဇေတဝန်ဆရာတော်
မင်းကွန်းဆရာတော်(မြန်မာ ၁၂၃ဝ-၁၃၁၆)
အသက် ၂ဝ ပြည့်တွင် မန်ကျည်းစု တောရကျောင်း ဦးလက္ခဏကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းပြုသည်။ ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်နာရဒပင်ဖြစ်သည်။ ဦးလက္ခဏထံ၌ ကျမ်းဂန် စာပေများကို အပြီးတိုင် လေ့လာသင်ယူပြီးနောက် မင်းကွန်းတောင်ပေါ်ကြီးကျောင်းတိုက် ၃ ဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော် ဦးရာဇိန္ဒထံ၌လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့ မိုးကောင်းတိုက်၌ လည်းကောင်း၊ ဒက္ခိဏဝန်ကျောင်းတိုက်၌လည်းကောင်း၊ မြတောင်ကျောင်းတိုက်၌လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ရွှေတောင်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်း ဆရာတော်ထံ၌ သီတင်းသုံးပြီးနောက် ဆရာတော် ဦးရာဇိန္ဒ သို့ ပြန်လာနေထိုင်ကာ သာသနာအကျိုးကို ဆောင်ရွက်သည်။
အရကဇာတ်
မေတ္တာရှေ့ရှု ပွားများမှု
(၁၁) မဂ်,ဖိုလ်ကို ထိုးထွင်း၍ မသိသော်လည်း ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားရခြင်း၊
မေတ္တာပွားများပုံ
အောက်အရပ် [နည်းတူ]
[မှတ်ချက် ... ဤ၌ အရပ်သုံးမျက်နှာထား၍ ပြသော်လည်း အရပ်လေးမျက်နှာ၊ ခြောက်မျက်နှာ၊ ရှစ်မျက်နှာ၊ ဆယ်မျက်နှာထား၍လည်း ပွားများနိုင်သည်။]
ဇာတ်ပေါင်း
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဝါးကြီးတောရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ဝါးကြီးတောရွာ (Wargyitaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဦးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၃၉ ဖြစ်သည်။
ကျွန်းကုန်းရွာ၊ သောကြာဒူး
ကျွန်းကုန်းရွာ၊ သောကြာဒူး
ချဉ်ယုတ်ပင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
အမှတ်(၁၃၇) ခြေလျင်တပ်ရင်း
အမှတ်(၁၃၇) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက်: ခလရ(၁၃၇)) သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ မချမ်းဘောမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဉာဏတိလောက၊ အရှင်
အရှင်ဉာဏတိလောက
အရှင်ဉာဏတိလောက၏ လူအမည်မှာ အန်ထွန်ဝေါ်လတာဖလော်ရု(စ်)ဂူးအက် ( Anton Walter Florus Gueth ) ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ၁၈၇၈-ခုတွင် ဂျာမဏီနိုင်ငံ ဝိစ်ဘန်ဒင်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်၊ သူ၏ဖခင်သည် ထိုမြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။
မံပင်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိဇ္ဇာဓိုရ်
ဖိုလ်အောင်းခြင်းမရှိသော ဝိဇ္ဇာဓိုရ် များ
ဒါကြောင့် အခုခေတ်မှာလဲ ရသေ့ယောင်ယောင် ရဟန်းယောင်ယောင် ကိုယ့်ဘာသာ ဆံပင်ရိတ်၊ သင်္ကန်းပတ်ပြီး မလျော်တဲ့ အလုပ်တွေ လုပ်နေတာကို မြန်မာနိင်ငံမှာ နေရာတိုင်း တောရော မြို့ရော တွေ့နေရပါတယ်။ စိတ်မကောင်းစရာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ငါးခုံးမတစ်ကောင်ကြောင့် တစ်လှေလုံး ( တစ်သာသနာလုံး ) နာမည်ပျက် တဲ့ အဖြစ်မျိုး ရောက်တတ်ကြတာကို အားလုံး သတိရှိရှိ ကာကွယ်ကြစေ ချင်ပါတယ်။
အဓိပ္ပာယ်က ပူဇော်ခံယူထိုက်သူ ဟာ ကောင်းမှု့တည်းဟူသော မျိုးစေ့ကျဲချရာ လယ်ယာမြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်ရမယ် တဲ့။ နားလည်အောင် ရှင်းရရင် ဒါနဝတ္ထုက မျိုးစေ့ နဲ့ တူတယ်၊ အလှူခံက လယ်မြေနဲ့ တူပါတယ်၊ မျိုးစေ့ ကောင်းသော်လည်း လယ်မြေကောင်းပါမှ ကိုယ်စိုက်လိုက်တဲ့ အသီးအနံဖြစ်ထွန်းပါမယ်။
မျက်လုံး
အခြေခံ အကျဆုံး မျက်လုံးပုံစံသည် ဆဲလ် တစ်ခုတည်း ရှိသော အလင်းအာရုံခံ စနစ်ဖြင့် စတင်သည်။ ထိုပုံစံသည် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလင်းရှိမရှိသာ သိနိုင်သည်။ ၎င်းတွင် သတ္တဝါ အများစုအတွက် ဇီဝအချိန် စနစ်ပါဝင်ပြီး အချိန်ညှိရန် သုံးသည်။ တချို့ ပက်ကျိ များ သည် ပုံရိပ်အလုံးစုံကို မမြင်နိုင်ပေ၊ သို့သော် အလင်းအား ပြင်းမပြင်းကို သိနိုင်၍ ၎င်းတို့အား ပြင်းထန်သော နေရောင်ခြည် ကို ရှောင်ရှား စေနိုင်သည်။
ပြည့်စုံသော မျက်လုံးစနစ်သည် အရောင်အသွေး၊ လှုပ်ရှားမှု နှင့် အဆင်အပြင်တို့ ပါဝင်သော ပြည့်ဝအမြင်စနစ် ကို ထောက်ပံ့သည်။ ထိုမျက်လုံးများသည် လုံးဝန်းသော ပုံသဏ္ဌန် ရှိ၍ ရတ္တီနာ ဟုခေါ်သော အတွင်းပိုင်းတွင် ပုံရိပ်ချိန်ညှိ နိုင်သည်။
နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် အထူးဆဲလ် ၂ ခု ပါဝင်၍ ၎င်းတို့က အမြင်အာရုံ အသုံးပြုကာ ဦးနှောက်ကို မြင်သမျှပို့လွှတ်သည်။
မျက်လုံး အရှေ့ပိုင်းရှိ မှန်ဘီလူး သည် ကင်မရာ မှန်ဘီလူး ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ မျက်လုံး အတွင်းပိုင်း ကြွက်သား ကို ကြုံ့ခြင်း ကြွခြင်း အားဖြင့် မှန်ဘီလူး ကို ခုံးစေ ပြားစေ နှိင်သည်။ လူအိုများတွင် ၎င်းကို ကောင်းစွာ မလုပ်နိုင်တော့ပေ။ လူများစု သည် မွေးစကတည်းက သော်လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်းသော်လည်းကောင်း အမြင်ချို့တဲ့၍ မျက်မှန် သို့မဟုတ် မျက်ကပ်မှန် ကို လိုအပ်နိုင်သည်။
Reflector eyes
ရောင်ပြန်မျက်လုံးစနစ်
ပုဂံမြို့သစ်
ယနေ့ပုဂံ
ယနေ့ပုဂံမှာ ရှေးဟောင်းလက်ရာများနှင့် ပြည့်နက်နေသည့် မြို့ဟောင်းကြီးအသွင်မျှသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ သို့သော် အဆိုပါရှေးဟောင်းလက်ရာများမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပတို့မှ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်ဖြစ်၍ အတော်ပင်ကျော်ကြားလှပေသည်။ သို့သော် သီးခြားမြို့အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်းမရှိပဲ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် “ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ” အဖြစ်ထည့်သွင်းထားသဖြင့် အများအခေါ်တွင် ပုဂံ-ညောင်ဦး ဟူ၍ထင်ရှားပါသည်။
လက်ပံကျွန်းသစ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
လက်ပံကျွန်းသစ်ရွာ (Letpankyunthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ လက်ပံကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၀ ဦး၊ မ ၁၅၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကပ်နားရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကို ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့၊ လသာမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဓိကကျသော ပြည်သူ့ဆေးရုံတစ်ရုံဖြစ်သည်။ ဆေးရုံဝန်းမှာ ၃၅ ဧကရှိပြီး ကုတင် ၂၀၀၀ ဆံ့ အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် အတွင်းလူနာများအတွက် ဆေးကုသဆောင် ၃ဆောင်၊ ခွဲစိတ်ကုသဆောင် ၃ဆောင်၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာနှင့် အရိုးရောဂါကုသဆောင် ၁ဆောင်နှင့် အထူးရောဂါကုသဆောင် ၂၄ဆောင်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဆေးကုသဆောင်၊ ခွဲစိတ်ကုသဆောင်နှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာဆောင်များအတွက် အရေးပေါ်ဌာနများလည်း ရှိသည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် ဆရာဝန်ပေါင်း ၃၀၀ယောက်နှင့် သူနာပြုပေါင်း ၄၀၀ယောက်ခန့် အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။
ကိုနတ်ခ် နေဘုရားကျောင်း
ကိုနတ်ခ် နေဘုရားကျောင်း သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဩရိဿပြည်နယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ပူရီမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၅ km ခန့်အကွာရှိ ကိုနာတ်ခ်မြို့တွင် တည်ရှိသော နေဘုရားကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားကျောင်းသည် အေဒီ ၁၂၅၀ ခုနှစ်ခန့်က အရှေ့ဂင်္ဂါမင်းဆက်မှ ပထမ နာရာဆင်းဂါး ဒေဝ ဘုရင်အား ရည်စူး၍ တည်ဆောက်ထားသော ဘုရားကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုနတ်ခ် နေဘုရားကျောင်း ပျက်စီးရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ ရှင်းလင်းမှု မရှိပဲ အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ ယူဆချက်များထဲတွင် သဘာဝအလျောက် ပျက်စီးခြင်းမှ စ၍ ၁၅ ရာစု နှင့် ၁၇ ရာစု အတွင်း မွတ်စလင် စစ်တပ်တို့မှ အကြိမ်ကြိမ် သက်သက်မဲ့ လာရောက် ဖျက်စီးကြခြင်း ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ ထိုဘုရားကျောင်းအား ၁၆၇၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဥရောပသား သင်္ဘောသားတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် ဘုရားနက် ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ကြပြီး ၎င်း၏ မဟာမျှော်စင်ကြီးမှာ အနက်ရောင် သဏ္ဌာန်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ပူရီရှိ ဂျာဂါနက် ဘုရားကျောင်းအားလည်း ဘုရားဖြူဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုဘုရားကျောင်း ၂ ခုသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ သင်္ဘောသားများ အတွက် အရေးပါသော အမှတ်အသားများ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ယနေ့တည်ရှိနေသာ ဘုရားကျောင်းအား ဗြိတိသျှတို့၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို အုပ်စိုးစဉ်အချိန်အတွင်းမှ ရှေးဟောင်းသုတေသန အဖွဲ့များမှ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တစိတ်တပိုင်း ပြန်လည် ပြုပြင်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်ကြေညာခဲ့ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တို့၏ အဓိက ဘုရားဖူးလာရောက်ရာ နေရာ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိကာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဖေဖော်ဝါရီလခန့်တွင် ချန်ဒရာဘာဂကမ်းခြေတွင် မဲလ ခေါ် စုဝေးခြင်းအတွက် လာရောက်လေ့ ရှိကြသည်။
ပုဂံမြို့ဟောင်း
ပုဂံနိုင်ငံတော်
အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို မတွေ့ရပဲ ပါးစပ်ရာဇဝင်များအနေဖြင့်သာ မှတ်သားလာခဲ့ကြပြီး အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ရောက်မှသာ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို စတင်တွေ့ရှိလာကြရသည်။ အနော်ရထာ၏ သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ပဒေသရာဇ် အဆင့်မှ ဧကရာဇ်(အင်ပါယာ) အဆင့်တို့ တက်လှမ်းလာနိုင်ခဲ့သည်။ သူ့အားဆက်ခံသည့် စောလူးမင်းလက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အခြေအနေဆိုးရွားသွားခဲ့သော်လည်း ကျန်စစ်သား ၊ အလောင်းစည်သူ အစရှိသည့် မင်းများလက်ထက်တွင်မူ တိုင်းပြည်အင်အား ပြန်လည်ပြည့်ဝလာပြန်သည်။
မြီးနီလေး
မြီးနီလေး (Minla ignotincta) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း
အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း (Content Marketing) ဆိုသည်မှ ကုန်ပစ္စည်းသို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုများကို အများပြည်သူကြား ကျယ်ပြန့်စွာသိစေရန်အတွက်  သတင်းအချက်အလက်များ  ပုံပြင်များဇတ်လမ်းများ စိတ်ဝင်တစားဖြစ်စေမည့် စာသားများ ဓာတ်ပုံများ၊ဗီဒီယိုများ နှင့်အခြားခြားသော ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာများအား အသုံးပြုပြီး ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်သည့် နည်းလမ်းကို အကြောင်းအရာခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း အားအောက်ပါပုံစံများအတိုင်းအသုံးပြုကြသည်။