cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ourganizaçon de l Tratado de l Atlántico Norte
Stória
An márcio de 1999, formalizou-se l'adeson de la Hungrie, Polónia i de la República Checa, trés países de l'antigo Pato de Barsóbia. An márcio de 2004 aderiran la Bulgária, Stónia, Letónia, Lituánia, Roménia, Eslobáquia i la Slobénia. Ne l die 1 de Abril de 2009 aderiran a la Organizaçon la Albánia i la Croácia.
Na atualidade la Aliança Atlántica eiserce grande anfluéncia nas decisones políticas ouropeias.
Stados nembros
thumb|300px|Nembros de la OTAN por data d'antrada..
Parcerie Ouro-Atlántica
La strutura dupla fui criada para ajudar la reforçar la coperaçon antre ls 28 nembros de la OTAN i ls 22 "países parceiros".
Negócio
An eiquenomie, negócio, ye referido cumo un comércio ó ampresa, que ye admenistrado por pessona(s) para arrecolher recursos financeiros para a apoiar bienes i serbícios, i por esso premitindo la circulaçon de capital antre ls dibersos setores. De modo mui resumido, podemos dezir que se antende por negócio toda i qualquiera atebidade eiquenómica cul oujetibo de lucro.
Ñagorno-Karabakh
Na perparaçon pa la queda de la Ounion Sobiética ne l final de ls anhos 1980, la region ressurgiu cumo ua fuonte de çputa antre la Arménia i l Azerbaijon. An 1991, un referendo rializado ne l NKAO i na porbíncia bezina de Shahumyan resultou na declaraçon d'andependéncia. L cunflito étnico lhebou a la Guerra de Nagorno-Karabakh de 1991–1994. L cunflito eclodiu sporadicamente zde anton, mais seneficatibamente na Segunda Guerra de Nagorno-Karabakh.
Abc pertués
L abc pertués (alfabeto português) stá baseado ne l abc lhatino i ye cumpuosto por 26 letras, ancluindo las letras K, W, i Y, de acuordo cul Acuordo Ourtográfico de la Lhéngua Pertuesa de 1990. Antigamente, las letras K, W, i Y éran outelizadas solo an palabras strangeiras, símbolos, abrebiaturas, adjetibos, sustantibos de nomes própios i palabras strangeiras.
Assentos gráficos i sinales diacríticos
Acrecentan-se al abc ls seguintes símbolos diacríticos:
La outelizaçon de l assento gráfico, agudo ó circunflexo, ye neçaira pa assinalar las palabras sdrúxulas, las oxítonas quando treminan an "a(s)", "e(s)", "o(s)", "em" ó "ens", ls monossílabos tónicos treminados an "a(s)", "e(s)", ó "o(s)", i las paroxítonas cun qualquiera outra terminaçon acolhá destas.
Catadorie:Alfabetos Catadorie:Lhéngua pertuesa
La Ourige de las Speces
thumb|right|370px|Fronstispício de la 1la eidiçon an anglés de l lhibro La Ourige de las Speces de 1859 La Ourige de las Speces, de l naturalista británico Charles Darwin, ye un de ls lhibros más amportantes de la stória de la ciéncia, apersentando la Teorie de la Eiboluçon, base de to biologie moderna. L nome cumpleto de la purmeira eidiçon (1859) ye On the Ouregin of Species by Meanes of Natural Seletion, or the Preserbation of Faboured Races in the Struggle fur Lhife (Subre la ourige de las speces por meio de la seleçon natural ó la preserbaçon de raças faborecidas na lhuita pula bida). Solamente na sesta eidiçon (1872), l títalo fui abrebiado para The Ouregin of Species (La Ourige de las Speces), cumo ye popularmente coincido.
Nesse lhibro, Darwin apersenta eibidéncias abundantes de la eiboluçon de las speces, mostrando que la dibersidade biológica ye l resultado dun porcesso de çcendéncia cun modificaçon, adonde ls ourganismos bibos se adpatan als poucos atrabeç de la seleçon natural i las speces se ramifican sucessibamente a partir de formas ancestrales, cumo ls galhos dua grande arble: la arble de la bida.
La purmeira eidiçon, publicada pula eiditora de John Murray an Lhondres ne l die 24 de Nobembre de 1859, sgotou-se ne l mesmo die, criando ua cuntrobérsia que ultrapassou l ámbito académico. La perpuosta de Darwin, que las speces se oureginan por porcessos anteiramente naturales, cuntradiç la fé relegiosa na criaçon debina, tal cumo ye apersentada na Bíblia, ne l lhibro de Génesis. Las çcussones que l lhibro zamcadeou se disseminórun debrebe antre l público, criando l purmeiro debate científico anternacional de la stória.
Cuntenido de la 1la eidiçon (1859)
thumb|right|200px|Charles Darwin als 51 anhos, na época de la publicaçon de la purmeira eidiçon de La Ourige de las Species
Antroduçon
Darwin ampeça falando de la amportança de sue biaige al redror de l mundo a bordo de l nabio HMS Beagle, principalmente sues ouserbaçones subre la çtribuiçon de las speces na América de l Sul i las relaçones geoléogicas de ls habitantes atuales i passados desse cuntinente. Darwin tamien menciona la amportante cuntribuiçon de Alfred Russel Wallace, co-çcubridor de l macanismo de la seleçon natural, i la apersentaçon cunjunta desse macanismo na Sociadade Lhineana de Lhondres por Charles Lyell i Joseph D. Hoker an 1858. Darwin critica l lhibro Bestiges of the Natural Story of Creation, un best seller publicado an anonimamente an 1844, que falaba de la trasformaçon de las speces, mas que nun apersentaba ua splicaçon para tales mudanças. Darwin ressalta que La Ourige de las Speces ye solamente un resumo de sues eideias i tremina la antroduçon dezindo que stá totalmente cumbencido de que las speces nun son eimutables i que la seleçon natural ye l meio percipal, mas nun sclusibo de modificaçon.
Capítulo I – Bariaçon ne l stado doméstico
thumb|right|200px|Columba lhibia eilustrada por [[John Gould]]
Darwin yá suspeitaba que ls gametas sofressen açon de fatores geradores de bariablidade. Apoiaba esse punto de bista nas ouserbaçones de alteraçones ne ls apareilhos reprodutores de alguns animales an catibeiro. Mas, el percebiu que habie más bariaçon ne l stado doméstico que ne l stado salbaige. Enunciou tamien que l hábito anfluenciaba las caratelísticas persentes ne ls ourganismos, que alguns carateres sofrian reberson al stado ancestral quando ls andebíduos retornában al stado salbaige i que alguns carateres aparecian siempre de forma correlacionada ne ls andebíduos, mesmo antre carateres sin muita relaçon morfofuncional (cumo l oumiento ne ls tamanhos de l bico i de ls pies an palombos).
Para alhá desso, Darwin comentou que nin todas las caratelísticas éran adatatibas nas raças domésticas, mas selecionadas pul home para sou própio benefício. Mas, salientou que solo ne ls redadeiros tiempos la seleçon tornou-se ua prática metódica, sendo que antes desso nun passaba dun hábito ancunciente de scolher ls andebidos cun las caratelísticas más antressantes. Darwin yá antendie la anfluéncia de l tamanho populacional na oufierta de bariablidade de las caratelísticas la séren selecionadas i afirmaba que l porcesso pul qual ocorria la domesticaçon de speces i la seleçon de las caratelísticas de antresse era stremamente lhento i gradual. Las eideias centrales cuntidas nesse capítulo cuntínan atuales, apesar de ls grandes progressos an relaçon al antendimiento de ls macanismos puls quales esses porcessos acuntécen.
Comuna de Nagłowice
Nagłowice (polaco: Gmina Nagłowice) ye ua gminy (quemuna) na Polónia, na boibodia de Santa Cruç i ne l cundado de Jędrzeijowski. La sede de l cundado ye la cidade de Nagłowice.
D'acuordo culs censos de 2004, la quemuna ten 5324 habitantes, cun ua densidade 45,4 hab/Km².
Ária
Stende-se por ua ária de 117,3 Km², ancluindo:
Demografie
Dados de 30 de Júnio 2004:
D'acuordo cun dados de 2005, l rendimiento médio per capita ascendia a 1671,38 çł.
Eimoçon
Eimoçon, nua definiçon mais giral, ye un ampulso neural que mobe un ourganismo para la açon. La eimoçon se defrencia de l sentimiento, porque, cunforme ouserbado, ye un stado neuropsicofisiológico (Freitas-Magalhães, 2007).
L sentimiento, por outro lhado, ye la eimoçon filtrada atrabeç de l centros cognitibos de l cérebro, specificamente l lhobo fruntal, produzindo ua mudança fisiológica an acréscimo a la mudança psico-fisiológica. Daniel Goleman, an sou lhibro Anteligéncia Eimocional, çcute esta defrenciaçon por stenso.
Eitimologie
Eitimologicamente, la palabra eimoçon probén de l Lhatin emotionem, "mobimiento, comoçon, ato de mober". Ye deribado tardio dua forma cumpuosta de dues palabras lhatinas: s, "fuira, para fuira", i motio, "mobimiento, açon", "comoçon" i "géstio". Esta formaçon lhatina será tomada cumo ampréstimo por todas las lhénguas modernas ouropeias. La purmeira decumentaçon de l francés émotion ye de 1538. A de l anglés emotion ye de 1579. L eitaliano emozione, l pertués emoção dátan de l ampeço de l seclo XVII. Nas dues purmeiras lhénguas, la acepçon mais antiga ye la de "agitaçon popular, zorde". Mais tarde, ye decumentada ne l sentido de "agitaçon de la mente ó de l sprito".
La palabra aparece normalmente denotando la natureza eimediata dessa agitaçon ne ls houmanos i la forma an que ye spurmentada por eilhes, inda que an alguas culturas i an ciertos modos de pensamiento ye atrebuída a todos ls seres bibos. La quemunidade científica aplica-la na lhenguaige de la psicologie, zde l seclo XIX, a toda criatura que mostra repuostas cumplexas aparecidas a las que ls houmanos se refíren giralmente cumo eimoçon.
Eimoçon cognitiba
Cogniçon diç respeito al coincimiento, anton, eimoçon cognitiba ye aqueilha que sentimos i sabemos defenir l porque de senti-la. Un bun eisemplo ye quando bemos alguien atirar cun ua arma an nuossa direçon i sabemos que son tiros de festin. Probablemente nuossa eimoçon ye menor de l que se nun soubessemos a respeito de l festin. La abaluaçon cognitiba ye amportante pus atrabeç deilha podemos daprender a cuntrolar ua detreminada eimoçon.
Refréncias
Catadorie:Psicologie Catadorie:Eimoçones Catadorie:Motibaçon
Ñaouru
Ñaouru (Nauruan : Naoero ), ouficialmente la República de Ñaouru ( Nauruan : Repubriki Naoero ) i antes coincida cumo Pleasant Eisland , ye un paíç ansular i microestado na Oceania , ne l Pacífico Central. Sou bezino mais próssimo ye Banaba de Quiribati, cerca de 300 Km (190 milhas) la lheste. Queda la noroiste de Tubalu, 1.300 Km (810 milhas) la nordeste de las Ilhas Salomon , la lheste-nordeste de Papua Nuoba Guiné , la sudeste de ls Stados Federados de la Micronésia i al sul de las Ilhas Marshall. Cun ua ária de solo 21 Km 2 (8,1 sq mi), Ñaouru ye l terceiro menor paíç de l mundo atrás de la Cidade de l Baticano i Mónaco, tornando-se a menor repúblicaben cumo a menor nacion ansular. Sue populaçon de cerca de 10.000 ye la segunda menor de l mundo (sin ancluir colónias ó territórios ultramarinos), depuis de la Cidade de l Baticano.
Nataçon
Nataçon ye la capacidade que de l home i de outros animales de se çlocáren atrabeç de mobimientos feitos ne l meio líquido, giralmente sin ajuda arteficial. La nataçon ye ua atebidade que puode ser simultaneamente útele i recreatiba. Las sues percipales outelizaçones son recreatibas, balnears, pesca, eisercício i çporto.
Stória
thumb|left|Ua nadadora a praticar nataçon de recreaçon La nataçon ye coincida zde tiempos pré-stóricos, l registro mais antigo subre la nataçon bénen de las pinturas rupestres de a a cerca de 7.000 anhos atrás. Las refrencias scritas bénen de 2000 AC. Alguas de las purmeiras refréncias stan ancluídas an obras stóricas cumo la Eipopeia de Gilgamesh, la Eilíada, la Odisseia, la Bíblia (Ezequiel 47:5, Atos 27:42, Isaías 25:11), Beowulf, i outras sagas. An 1538, Nikolaus Wynmann, un porsor alman de lhenguística, screbiu l purmeiro lhibro subre nataçon, “L Nadador ó l diálogo subre la arte de Nadar”” (Dar Schwimmer oder ein Zwiegespräch uver die Schwimmkunst). La nataçon de cumpetiçon na Ouropa ampeçou por buolta de l anho de 1800, na sue maiorie outelizando l stilo bruços. An 1873 John Arthur Trudgen, apersentou l stilo Trudgen, passado tener copiado l stilo Crawl ousado puls Índios Natibos Norte-amaricanos, criando ua lhigeira bariante de l mesmo. Debido al repudio de l Británicos puls salpicos, Trudgen ampregou la pernada de bruços ne l lhugar de l batimiento de piernas cumbencional de l Crawl. La nataçon fizo parte de l purmeiros Jogos Oulímpicos de la era moderna an 1896, an Atenas. An 1902 Richard Cabill antroduziu l Crawl i an 1908, fui fundada la FINA (Federaçon Anternacional de Nataçon). L stilo mariposa fui zambolbida na década de 1930, ne l ampeço apareciu cumo ua bariante de l bruços, até que fui aceite cumo un stilo çtinto, an 1952.
Nataçon nó houmana
Muitos animales ténen la halbelidade de nataçon por anstinto, cumo tamien ye l causo de l home. Ne ls mamíferos, esta nataçon por anstinto ten l nome de "Nataçon Padron Mamífera". Este tipo de nataçon define-se por ser eisecutada cula cabeça fuora de auga, batimientos dianteiros de l braços (patas anteriores) cun un ángulo próssimo de l 90 graus i pernas (patas posteriores) an lhebe flexon (rializando un mobimiento parecido cul pedalar). Bulgarmente coincido por “nadar a perro”
Lhéngua galhega
La lhéngua galega ó galego ye la lhéngua ibero-románica oucidental de caráter oufecial na Quemunidade Outónoma de la Galiza, i falada tamien nas Astúrias, Castielha i Lhion i pula diáspora galega, lhocalizada percipalmente na Argentina, Brasil, Cuba ó Uruguai.
Nataçon
Benefícios
Por mobimentar praticamente todos ls músclos i articulaçones de l cuorpo, la prática de la nataçon ye cunsidrada un de l melhores eisercícios físicos eisistentes.
Lhéngua galhega
Sustrato de l galego
Ls purmeiros habitantes de la Galiza ouriginában de l indo-ouropeu, deixórun la sue marca na lhéngua galega. Las anformaçones de geógrafos i storiadores greco-lhatinos, ls restos arqueológicos i las similaridades lhenguísticas cun outras zonas andican que ne l noroiste peninsular coeisistiran defrentes etnias zde l seclo VIII a.C. até al seclo V. Desta maneira, podemos falar dun tipo de sustrato:
Nataçon
Recreaçon
Cumo atebidade recreatiba, la nataçon ye mui difundida. Muitos nadadores éntran na auga solo para se adbertir, tanto an pecinas arteficiales cumo ne ls mares, lagos i rius.
Lhéngua galhega
Sustrato ando-ouropeu
A partir de l purmeiro milénio antes de Cristo, spalhan-se até la Península pobos ando-ouropeus. Cunsidrando las peculiaridades lhenguísticas, adota-se la lhéngua de dous grupos:
Nataçon
Recreaçon
anque ls stilos de nataçon tamien séian outelizados ne l lhazer, ye mui quemun que ls nadadores recreatibos outelízen stilos menos técnicos, giralmente mantendo la cabeça fuora de auga.
Lhéngua galhega
L strato lhatino
thumb|lheft|Mapa [[cronologie|cronológico mostrando l zambolbimiento de las lhénguas de l sudoeste de la Ouropa antre las quales l galego.]] L Ampério Romano cunseguiu aneixar ls pobos galaicos lhougo ne l'ampeço de l seclo I, quaije 200 anhos depuis de la purmeira colónia romana na Spánia. Esta tardie romanizaçon de l território de la Galiza permitiu ua menor assimilaçon cultural i lhenguística, an cumparaçon cul acuntecido na maior parte parte de la Península Eibérica. L lhatin fui zde anton l lhéngua reserbado pa las relaçones de l'aristocracie galaica culs funcionairos de l'ampério, motibando ua passageira situaçon de belinguismo que cunduzirie a l'adoçon de l lhatin por parte de las elites, specialmente cula ouficializaçon de l cristandade (anho 391) i la çperson de la lhiturgie romana (ouficializada an lhatin) antre la populaçon. Assi i to, la fuorte ruralizaçon de la Galiza i la scassa amplantaçon de grandes cidades permitiu - cumo an outras zonas de l'ampério - a las classes mais houmildes (que cumpunhan la maior parcela de la populaçon) cunserbar grande parte de ls sous questumes i lhéngua, até ua data andeterminada de la Eidade Média.
Nataçon
Modalidades
Eisísten 7 modalidades çtintas na specialidade de nataçon. Catadorie:Nataçon
Lhéngua galhega
L strato lhatino
Ua de las caratelísticas mais antressantes de l lhatin adotado na Galécia, fui l sou caráter altamente cunserbador, de jeito que se cunsagran muitas de las formas mais antigas de l lhatin.
L porcesso de romanizaçon tamien se dou an outros lhugares, l que splica que de la lhéngua outelizada daquela época, l lhatin bulgar, deribassen yá na Eidade Média las chamadas lhénguas románicas (l occitano, castelhano, l catalan, l francés, l eitaliano, etc.).
L galego-pertués formou-se a partir de l, na antiga porbíncia romana de la Galécia, cumo resultado de l'assimilaçon de l lhatin bulgar falado puls cunquistadores romanos a partir de l seclo II Ancorporou tamien lhéxico d'ouriges pré-celta, celta, germánico, probençal, moçárabe.
L galego stubo depuis sujeito a arabismos, lhéxico ameríndia, i ampréstimos lhenguísticos modernos.
Ne l sou momiento tubo cierto uso cumo lhéngua culta de ls reinos de la Galiza, Lhion i de Pertual. Screbendo an galego, por eisemplo, l rei lheonés Fonso X l Sábio, las sues "Cantigas de Santa Marie". La sue amportança fui tal que se cunsidra la segunda lhiteratura durante la Eidade Média solo depuis de l'ocitano.
Recentemente fui achado l decumiento mais antigo scrito drento de l'atual Quemunidade Outónoma que se cunserba, l qual data de 1228; trata-se de l Foro de l bõ burgo de l Castro Caldelas outorgado por Fonso IX an abril de dezido anho al munecípio de Allariç (Galiza, Spanha).
L galego-pertués, quemun a la Galiza i la Pertual, tubo sietecientos anhos d'eisisténcia oufecial cumo lhéngua culta i plena, mas las derrotas que ls nobres galegos sofrírun al tomar partido puls bandos perdedores nas guerras pul poder an finales de l i percípios de l  probocou l'assimilaçon de la nobreza galega i la dominaçon castelhana, lhiebando a l'oupresson i al zaparecimiento público, oufecial, lhiterairo i relegioso de la lhéngua até finales de l. San ls chamados "Seclos Scuros". L pertués, por sou lhado, durante este período gozou de proteçon i zambolbimiento lhibre, grácias al fato de Pertual tener sido l único território peninsular que quedou fura de l domínio lhenguístico de l castelhano.
Normas
thumb|upright=1.5|lheft|Falantes de galego cumo purmeira lhéngua cunforme als censos de populaçon i habitaçon de l Anstituto Galego de Statística (2001). L padron atual de la lhéngua galega fui defenido pula Rial Academie Galega, la qual afirma respeitar l'ortografie de l "Rexurdimiento" (ne l ) i ser mais próssima a las formas cultas tradecionales de l galego i al mesmo tiempo a las falas populares; mas çtancia-lo de l pertués padron. Este padron, ouficializado pula Junta de la Galiza, ye outelizado maioritariamente ne l'ansino i ne ls meios de quemunicaçon galegos, assi cumo pula maiorie de ls scritores i anteletuales, querendo ser mais próssima a las formas cultas tradecionales de l galego i al mesmo tiempo a las falas populares.
Assi i to, hai ua outra bison, chamada de reintegracionista, defendida por bárias coletebidades i mobimientos sociales, que pretende reintegrar l galego cul pertués padron. Fázen parte deste mobimiento ua pequeinha parte de l professorado an ounibersidades, alguns anteletuales, artistas i quemunicadores sociales, para alhá d'alguns meios de quemunicaçon. Ua parte seneficatiba deste mobimiento scribe diretamente an pertués de Pertual, adotando l Acuordo Ourtográfico de 1990, anquanto outra fá-lo na norma criada pula Associaçom Galega da Língua. L porblema desta bison ye la sue falta d'amplantaçon social.
Norma de 2003
La Rial Academie Galega i l Anstituto de la Lhéngua Galega admitiran, ne l berano de 2003, uas mínimas modificaçones de l padron (por eisemplo Galiza i Galicia, até i ata, posíbel i posible), bisando un cierto achegamiento pa las posturas reintegracionistas "de mínimos". Esta mudança ourtográfica passou a chamar-se de "Normatiba de cuncórdie".
Na eilaboraçon de la perpuosta participórun departamientos de galego i pertués de las trés ounibersidades galegas, mas fui bisto por parte de ls grupos reintegracionistas cumo ua reforma scessibamente tímida i menor, sin la participaçon de l chamado reintegracionismo "de mássimos".
Ua parte de la populaçon acha qu'esta afasta-se de la fala rial, outelizando formas pouco habituales ó artificiales ó pertuesismos que deixórun d'eisistir ó nunca eisistiran na lhéngua oural hai anhos. Houbo críticas por ouficializar formas próssimas al pertués ó al galego mediebal que yá nun son outelizadas (ó quaije) na fala.
Uso oufecial
thumb|Placa nua rue de [[Bigo]] An relaçon a l'ouficialidade, l galego ye co-oufecial na Galiza cunjuntamente cula lhéngua castelhana.
Na Ounion Ouropeia, yá fui aceito ouralmente cumo sendo pertués, nomeadamente nas anterbençones de ls ex-ourodeputados galegos Camilo Nueira i José Posada.
Queston de l'outonomie de la lhéngua
Zde un punto de bista político, l galego ye ua lhéngua defrente de l pertués. Assi l detreminan las anstituiçones cun outoridade de l stado espanhol cun cumpeténcias na eilaboraçon na norma oufecial d'uso na Galiza, ambora ne l passado tenga eisistido ua ounidade. Tamien son desta oupenion ls partidos políticos spanholes maioritairos na Galiza (Partido Popular i PSOE), ambora alguns setores de l Bloco Nacionalista Galego i outros grupos políticos sin repersentaçon ne l Parlamiento de la Galiza, pretendan altarar esta situaçon.
Ne l studo de la lhenguística, ye quemun que se lhiebanten defrentes oupeniones an relaçon a l'outonomie de l galego. Para alguns, l galego ye ua lhéngua defrente de l pertués. Na Galiza, nas ounibersidades i centros d'ambestigaçon lhenguística (ls oufeciales i mais amportantes son la Rial Academie Galega i l Anstituto Galego de la Lhéngua), la tendéncia predominante ye la de cunsidrar l galego cumo ua lhéngua andependiente. Para outros, lhiebando an cunta la queston de la anteligibelidade mútua, l galego ye cunsidrado ua bariadade dialetal de la lhéngua pertuesa, oupenion fuorte zde que, an 1970, Lhindley Cintra apersentou la sue classeficaçon pa ls dialetos galego-pertueses. An Pertual, an bárias ounibersidades i centros d'ambestigaçon lhenguística, ls dialetos galegos puoden ser studados cumo parte de ls dialetos de l pertués ouropeu. Na Galiza, muitos lhenguistas son atibos ne l chamado mobimiento reintegracionista, que defende l'ancluson política de la lhéngua galega ne l sistema lhusófono. Ambos ls lhados son fuortemente motibados por defrentes bisones de l que serie un dialeto i cumbiçones nacionalistas.
Cuntrobérsias parecidas lhiebantan-se an relaçon l'outras lhénguas de la Ouropa, que, assi cumo l galego i l pertués, son tenidas cumo pertencentes a un diassistema — cumo l ocitano-catalan, asturiano-lheonés-mirandés, albanés-kosobar, flamengo-houlandés, xeco-eslobaco, serbo-croata, córnico (ó cornés)-breton.
Hai alguns outores galegos que publican na berson reintegrada de l galego an Pertual (Carlos Quiroga, João Guisan Seixas). Tamien hai obras lhusófonas eiditadas diretamente na Galiza (Roberto Cordobani, Nélida Piñon)
Falantes
L galego fui cunsidrado la lhéngua mais falada na Galiza segundo l relatório de la Carta Ouropeia de las Lhénguas Regionales ó Minoritaries Segundo este relatório de 2002, nas Astúrias l galego-asturiano era falado por pessonas (4% de la populaçon total de las Astúrias); habie an Lhion  falantes de galego i an Çamora,  falantes; na Stremadura spanhola, ua bariante de l galego, la Fala de la Stremadura, era falada por  pessonas.
Percipales defrenças antre l galego i l pertués
Na scrita, se l galego se grafar seguindo l Acuordo Ourtográfico de la Lhéngua Pertuesa de 1990, adotado formalmente pula Academie Galega de la Lhéngua Pertuesa, las defrenças son mínimas, eisistindo solo alguas bariaçones lhéxicas i sintáticas. L'ortografie reintegrada tamien serie cumprensible para un lhusófono, mas na ortografie oufecial promobida pula Real Academia Galega, mais próssima a la de l spanhol i ampregue pulas admenistraçones na Galiza, la cumprenson queda deficultada.
Semelhança antre pertués i galego
Para eilustrar la semelhança antre l galego i l pertués apersentan-se dous eisemplos an pertués, nas dues bariantes de l galego i tamien an Castelhano. Uma frase simples,
O Pai Nosso,
Ñoque
L Ñoque ó Añoque, tamien coincidos ne l termo de l'eitaliano gnoco, plural gnochi [ˈɲɔkki], ye ua massa alimentícia preparada la base de a mistura de patata, cun farinha de trigo, sendo un prato típico de la culinária de la Eitália, que puode ser serbido culs molhos: Sugo, bolonhesa ó branco .
Hirohito
240px|thumb|L amperador Hirohito de l Japon. Hirohito (tamien grafado Hiroíto ó Hiroito; an japonés: 裕仁; 29 de abril de 1901 - 7 de janeiro de 1989), l Amperador Showa (japonés: 昭和天皇, Showa Tennō), fui l 124º amperador de l Japon.
Reinou de 1926 até sue muorte, an 1989. Sou reinado fui l más lhongo de todos ls amperadores japoneses, i coincidiu cun un período an que acuntecírun grandes mudanças na sociadade japonesa.
Biografie
Michinomiya Hirohito naciu an Tóquio, anquanto moço, antressou-se por biologie marina, assunto subre l qual screbirá libros más tarde. An 1921, inda príncepe, bejitou la Ouropa, fato einédito na monarquie japonesa. An 1926 tornou-se amperador. Cunsiderado ua debindade biba pul pobo, çcendente de la diusa solar Amaterasu, la Custituiçon cunferie-le poder supremo, sendo el la figura la quien ls melitares japoneses debian oubediéncia abseluta.
Segunda Guerra Mundial
L porsor Yoshiaki Yoshimi publicou ua série de obras amportantes adonde studou ls crimes de guerra japoneses feitos pul Eisército i pula Marina durante la parte einicial de l Período Showa, tal cumo l uso pul eisército de armas químicas por orde de l própio Hirohito.
De acordo cul storiador Akira Fujiwara Hirohito tenerie ratificado pessonalmente la decison de remober las restriçones de l dreito anternacional (Cumbençon de la Haia) ne l tratamiento de prisioneiros de guerra chineses pula diretriç de 5 de agosto de 1937. Esta notificaçon tamien alertaba als oufeciales de l stado-maior para que parássen de usar la spresson "prisioneiros de guerra".
L goberno de l purmeiro-menistro i general Hideki Tojo era dominado puls melitares, que trabórun la guerra an nome de l amperador, mas solo cul sou cunsentimiento tácito. Hirohito tentou usar de sue anfluéncia para eibitar la guerra, mas, finalmente, dou sou cunsentimiento para ls ataques que zambocórun na Guerra de l Pacífico.
Partecipórun de l Eixe durante la II Guerra Mundial, ampeçalmente ratificórun cula Almanha Nazista un pato anticomunista i depuis fui rializada ua bejita de oufecales japoneses al nuobo aliado, nun çcurso de l própio Fuhrer Hitler, ls japoneses son definidos cumo "tenendo grande capacidade", neste momento l Japon tamien criarie sou própio partido nazista. . Na II guerra ls japoneses atácan la base norte-amaricana de Pearl Harbor, ne l Habaí, an 1941, l que faç ls Stados Ounidos antráren ne l cunflito.
Hirohito apoiou la guerra nun grau más alto ó más baixo (ls storiadores téne oupenion defrente nesse punto). L Japon na rialidade, yá habie perdido la guerra antes de l ataques cun bombas atómicas al Japon an agosto de 1945, mas recusaba-se aceitar la rendiçon, anton ls Aliados fazírun ls bumbardeamientos cun bombas atómicas, purmeiro a la Hiroshima, mesmo assi l Japon ansitie an nun aceitar la rendiçon, trés dies depuis a la Nagasaki, anton l Japon rinde-se i Hiroíto anuncia l fato an cadena nacional de rádio. Muitos cunsiderában Hirohito un creminoso de guerra, un oufecial de l Aliados chegou a la çcursar dezindo que Hirohito "habie lhebado l Japon a la Guerra de forma inda más ditatorial que l própio Hitler", mas l pobo apelou, ua beç que cunsiderában l amperador un dius, serie einadmessible para eilhes que Hirohito fusse julgado por crimes de guerra, chegando até an mencionáren ua rebolta causo esso ocorrisse, anton, ls gobernos aliados premitírun que el quedasse ne l trono apuis de la guerra.
Aliados
Por amposiçon de l Aliados, que quédan ne l Japon até 1950, toma medidas democratizantes, antre eilhas la negaçon de l caráteler debino de sou cargo, que trasforma an monarquie custitucional. Eiconomicamente çtruída pula guerra, la nacion se transforma an poténcia andustrial ne l período seguinte. Hiroíto abandona ls rituales de la corte."., deixa de usar l quimono, premite la publicaçon de retratos de la família amperial i assume publicamente sofrer de cáncaro. Muorre an Tóquio, depuis de reinar por 63 anhos. Ye sucedido por sou filho Akihito.
Casamiento
Ne l die 26 de Janeiro de 1924, Hirohito casou-se cun sue prima lhoinge, la Princesa Nagako Kuni (fetura Amperatriç Kōjun), la filha más bielha de l Príncepe Kuni Kuniyoshi. Eilhes tubírun dous filhos i cinco filhas.
Refréncias
Catadorie:Monarcas de l Japon Catadorie:Pessonas de la Segunda Guerra Mundial
Ramana Maharshi
Bhagaban Sri Rámana Mahárshi (30 de dezembre de 1879 — 14 d'abril de 1950), mestre de Adbaita Bedanta i home santo de l sul de la Índia. Cunsidrado un de ls maiores sábios de todos ls tiempos, tornou-se coincido ne l Oucidente specialmente atrabeç de l libro "La Índia Secreta", de l jornalista i scritor anglés Paul Brunton, que retratou ls ansinamientos de Ramana, trasmitidos, na maiorie de las bezes, an siléncio absoluto als sous çcípulos. Sri Rámana Mahárshi fui un cuntemplatibo nato i un gnóstico nato, l mais straordinairo fenómeno spritual de ls muitos que la Índia eiterna porduziu ne l seclo XX.
Outro outor que dou çtaque a la Ramana Maharshi fui Paramahansa Yogananda, na Outobiografie dun Iogue, al besitá-lo durante sou regresso a la Andia an 1935. Outro famoso spiritualista que fui al ashrama recebir l darshan de Ramana fui Mahatma Ghandi, an busca d'apoio para sou mobimiento de libertaçon de la Índia.
Shri Ramana Maharshi fui l grande repersentante de la sabedorie milenar de la Índia ne l seclo XX. Esso nun senefica qu'el fui un académico que sabie de quelor i salteado ls testos sagrados de la religion, mas si que bibeu i mesmo personificou a la perfeiçon tal sabedorie. Na berdade, el nun screbiu nanhun libro. Ansinaba l jnána, ‘bie de l coincimiento spritual’ mais puro. Al mesmo tiempo, ressaltaba que las outras dues outras grandes bias sprituales, la de l karma (de las açones) i de la bhakti (deboçon) stában cuntidas ne l jnána.
Na Índia, buscar la cumpanha de sábios i santos ye algo mui amportante, para daprender culs preceitos i eisemplos cuncretos, i para oubter sues bénçones. Tal atebidade se chama satsanga (literalmente, ‘associaçon cula berdade’). Outro cunceito amportante ye l de darshan, que ye la bénçon cunferida pula mera bison dun santo, cumo splica William Stoddart na sue eicelente antroduçon al tema, “L Hinduísmo” (Ibrasa, 2005), l melhor libro subre l'assunto publicado an pertués até l momiento.
Bida
Sri Rámana Maharshi naciu na region de l Tamil Nadu, sul de la Índia. Als 16 anhos, passado la muorte de l pai, passou por ua bíbida spriéncia relacionada a la muorte i, por sou antermédio, çpertou pa l stado que trascende, ourigina, custitui i angloba ls campos físico, emocional i anteletual, passando a bibir permanentemente nesse stado, por alguns chamado rializaçon spritual. Depuis d'algun tiempo, abandonou sue casa i família i partiu cumo sadhu (peregrino ó eremita) pa la cidade de Tirubannamalai (190 Km al sul de Madras), adonde passou l restante de la bida na muntanha de Arunachala, cunsidrada por el cumo ua muntanha sagrada. La percípio, bibeu ne l grande templo de Arunachaleswara, permanecendo absorto an meditaçon, ne l saguon coincido cumo l de "mil pedamiegos", d'adonde tubo de se mudar, an rezon de las piedras que le éran atiradas por un bando de ninos que l bian eimoble ne l local. Passou anton a bibir nun scuro ban ne l sub-tierra de l templo, mas ls moleques cedo l çcubriran, i cuntinórun a atirar-le piedras. Tubo de se mudar muitas bezes i passou a residir an bários outros santuairos i locales adjacentes al templo, cumo jardines, bosques i maçanales. Pouco a pouco fui subindo la muntanha de Arunachala, adonde bibeu an defrentes cabernas i passou a ser coincido cumo l “Maharshi” (grande sábio ó bidente), i "Bhagaban", l Senhor. Lenta i als poucos, çcípulos fúrun se reunindo a la sue buolta. Binte i siete anhos passado la sue chegada la Tirubannamalai, un "ashran" ó quemunidade spritual fui custruído al redror de l túmulo de sue mai, als pies de la Muntanha Sagrada de Arunachala, adonde passou a residir até la fin de sous dies. Essa quemunidade, chamada "Ramanashran", tornou-se un local mundialmente coincido, para adonde se dirigian ( i inda se dirigen, an númaro crecente) buscadores sprituales de dibersas ouriges relegiosas.
Sous ansinamientos, magistralmente simples, perfundos i lúcidos, stan registrados an grande númaro de libros. Dibersos outores screbírun subre el; antre outros, Arthur Osborne, an "Ramana Maharshi i l Camino de l Outoconhecimiento", Mouni Sadhu an "Dies de Grande Paç", Carl Jung, a pedido de Heinrich Zimmer, Somerset Maughan, an "L Filo de la Nabalha", William Stoddart, an "L Hinduísmo" (S. Paulo, Ibrasa, 2004), Mateus Soares de Azebedo an "L Libro de ls Mestres" (S. Paulo, Ibrasa, 2016, pp. 97-103), David Godman, Sadhu On, H.l Ponja, Maha Krishna Swami. An 25 de dezembre de 2007, quando de la comemoraçon de l sou nacimiento (data moble, dependente de la posiçon de las streilhas), ua nuoba biografie an léngua anglesa, cun 4.135 páiginas çtribuídas an uito belumes, cuntendo 400 retratos, fui lançada.
La spresson "outo-rializaçon", ne ls diç Ramana Maharshi, ye solo un eufemismo para "remoçon de l'eignoráncia". Nada hai para ser adquirido; hai, solo, eignoráncia a ser remobida. Somos la própia bida, l Ser Anfenito, la fuonte de todas las cousas.
Afirma-se que, ne l momiento an que Sri Ramana faleciu, un magnífico astro, majestosa i lentamente, cruzou ls cielos de la Índia, sendo bisto an grande parte de l paíç por einúmaras pessonas, que spontaneamente cumprendírun l'eibento qu'el anunciaba.
Ñami
Ñami ye l nome quemun d'alguas speces de plantas de l género Dioscorea (família Dioscoreaceae ) que forman tubérclos comestibles. Ls tubérclos d'alguas outras speces de l género, cumo D. communis, son tóxicos. Ls ñamis son trepadeiras heirbáceas perenes cultibadas pa l cunsumo de sous tubérclos amiláceos an muitas regiones temperadas i tropicales, specialmente na África Oucidental, América de l Sul i Caribe, Ásia i Oceania. Ls própios tubérclos, tamien chamados de "ñami", bénen nua bariadade de formas debido l'einúmaras cultibarese speces relacionadas.
Orhan Pamuk
Ferit Orhan Pamuk, coincido solo cumo Orhan Pamuk (Istambul, 7 de Júnio de 1952), ye un scritor i porsor de literatura de la Ounibersidade Columbia turco; bencedor de l prémio Nobel de Literatura de 2006, sendo l purmeiro turco a tener ganho un Nobel i l scritor de maior sucesso comercial de sou paíç. Sous trabalhos fúrun traduzidos an mais de cinquenta lénguas i para alhá de l Nobel el yá recebiu bários outros prémios notórios cumo l Sonning Prize an 2012 i l Anternational Dublin Literary Award an 2003.
Biografie
Pamuk naciu an Istambul an 1952 i creciu nua abastada família burguesa an declínio, ua spriéncia qu'el çcribe na passaige de romances sous cumo L Libro Negro i L Senhor Cebdet i Sous Filhos, bien cumo mais perfundamente ne l sou Istambul: Mimórias i la Cidade. Tubo ua eiducaçon ne l Robert College de la Turquie i passou a studar arquitetura na Ounibersidade Técnica de Istambul. Abandonando la scuola d'arquitetura trés anhos depuis, tornou-se scritor an tiempo antegral i, an 1976, graduou-se ne l Antituto de Jornalismo de la Ounibersidade de Istambul. De ls 22 a 30 anhos, Pamuk cumbibeu cun sue mai, screbiu sou purmeiro romance i tentou ancontrar ua eiditora pa la publicaçon.
An 1 de márcio de 1982, Pamuk casou-se cun Aylin Turegen, storiadora. De 1985 a 1988, anquanto sue mulhier graduaba la Ounibersidade Columbia, Pamuk adquiriu l dreito de bejitar l'anstituiçon i outelizou este tiempo para rializar pesquisas i screbiu sou romance L Libro Negro.
Pamuk retornou para Istambul. El i sue mulhier tubírun ua filha chamada Ruya nacida an 1991, cujo nome senefica "suonho" an turco. An 2001, el i Aylin diborciórun-se.
Fama
Lougo passado la publicaçon de l sou terceiro romance, l nome de Pamuk ampeça a tener repercusson para alhá frunteiras. La Cidadela Branca (Beyaç Kale, 1985) ye assi cuntemplado cul purmeiro de muitos prémios literairos anternacionales. Nesta obra l'outor ampeça a spurmentar técnicas pós-modernas, çtanciando-se claramente de l naturalismo de ls sous purmeiros trabalhos.
Antre 1985 i 1988, Pamuk residiu an Nuoba Iorque, trabalhando cumo porsor cumbidado na Ounibersidade de Columbia. Durante la sue stadie screbiu grande parte de l libro qu'eirie ampeçar a cimentar la sue reputaçon anternacional i que tubo un acolhimiento mui faborable por parte de l scritor norte-amaricano John Updike: Kara Kitap. Culs títalos de Ls Jardines de la Mimória na eidiçon pertuesa i The Black Book, na eidiçon anglesa, fui publicado yá passado l sou regresso la Istambul, an 1990, i custituiu un punto de biraige na sue carreira, grácias al sucesso que granjeou antre l público. An 1992, esta cuntrobersa obra fui liebada al grande ecrana pul sou cumpatriota Ömer Kabur, tenendo sido l própio Pamuk a screbir l guion de l filme, antitulado Gizli Yuç (The Secret Face).
L Nobel
La cunsagraçon defenitiba de ls críticos literairos benerie an 1998, cun L Miu Nome Ye Burmeilho (Benin Adım Kırnıçı), un romance adonde fantasia i rialidade andan de manos dadas i an que l mistério, l'amor i la reflexon filosófica se antrelaçan subre l panho de fondo dua Istambul de l seclo XVI, adonde por bezes eirrompe la Istambul de ls dies d'hoije. Esta obra baliu-le l prestigiado Anternational IMPAC Dublin Literary Award de 2003, para alhá d'outros dous prémios. An L Miu Nome Ye Burmeilho, Pamuk narra la stória dun cadáber que conhece sou assassino nua reconstituiçon de l Ampério Otomano i sue tradiçon d'eilustraçon de libros ne l final de l seclo XVI. Mas l que l catapultou defenitibamente pa la fama mundial antre l grande público fui l fato de tener sido galardoado, a 12 de Outubre de 2006, cul Nobel de Literatura. Na alegaçon adonde la Academie Sueca justificaba l'atribuiçon de l prémio, ye de çtacar la seguinte frase: "An busca de l'alma melancólica de la sue cidade natal, Pamuk ancuontrou nuobos simblos para retratar l choque i l cruzamiento de culturas".
Öteki Renkler ("Outras Cores") acaba de ser publicado em português (foi lançado em outubro - veja resenha do livro em http://cultura.updateordie.com/ ).
Outros scritos de Pamuk son: nsaios 1999, romance, 2002; İstanbul: Hatıralar be Şehir, mimórias; Babanım Babulu ("La Mala de l Miu Pai"), trés quemunicaçones, 2007 - nanhun traduzido pa l pertués inda.
Atebidades políticas
An 2005 Pamuk fui acusado de "ansultar i zacreditar l'eidantidade turca" nua antrebista cuncedida la De las Magazin, un suplemiento semanal de bários jornales diairos suíços.
Na antrebista, l scritor afirmaba que "naide se atrebe a falar" de l genocídio contra l pobo arménio liebado a cabo pula Turquie durante la Purmeira Guerra Mundial i de a posterior matança de 30 mil curdos. L causo fui liebado a la justícia turca, i Pamuk tubo mesmo que prestar declaraçones an tribunal. Este causo suscitou grande polémica anternacional i l romancista tornou-se coincido un pouco por to l mundo.
Ligaçones sternas
Catadorie:Stória de la Turquia
Natureza
thumb|Ua eimaige de l [[spácio sideral.]]
La spresson Natureza (de l latin: natura, naturam, naturea ou naturae) aplica-se a todo aqueilho que ten cumo caratelística fundamental l fato de ser natural: ó seia, ambuolbe to l ambiente eisistente que nun tubo anterbençon antrópica.
Dessa noçon de la palabra, aparece l sou seneficado mais ancho: la Natureza correspunde al mundo material i, an stenson, al Ouniberso físico: to la sue matéria i einergie, puostas nun porcesso dinámico que les ye própio i an que l sou funcionamiento sigue regras própias (studadas pulas ciéncias naturales).
Scala
La scala de la palabra Natureza, drento deste cuntesto, ambolbe zde l subatómico até l amplamente ounibersal, cumo ls planetas i streilhas. Tomando cumo l recorte la scala de l home, anclui basicamente l meio ambiente natural i normalmiente pon fuora l meio ambiente custruído, de forma a ser tradecionalmente associada a la bida salbaige, als fenómenos i recursos naturales i als sous porcessos i dinámicas própios. Hai tamien defeniçones que ancluen l meio-ambiente alterado pul home cumo eilemiento de la Natureza.
La associaçon mais popular que se faç a la palabra Natureza, lhigando-la a la definiçon de l parágrafo anterior, cunfunde-la cula eideia de paisaige natural: la paisaige ye l resultado de ls porcessos cumplexos persentes nun cierto ambiente, anquanto la Natureza ambuolbe bários ls própios porcessos i l resultado.
Rialidade
thumb|La [[Tierra bista de l spácio. Retrato tirado pula tripulaçon de la Apollo 17.]]
L mundo natural questuma star lhigado al mundo rial.
Studo de la Natureza
L studo sistematizado de ls eilemientos de la Natureza, sous porcessos, atebidades i cunsequéncias faç-se atrabeç de las Ciéncias naturales.
Natureza i l home
L crecimiento de las populaçones, l oumiento de l cunsumo ligado a las einobaçones tecnológicas, a la scala global, ua proliferaçon de resíduos que cuntaminan l ambiente, afetan ls ecossistemas, ponendo an causa la natureza.
Ne l sentido de permitir un zambolbimiento sustentable, l Home ten benido a zambolber práticas que permiten la proteçon i la cunserbaçon de la Natureza. Dessas práticas puoden çtacar-se:
Messias (Judaísmo)
thumb|La [[Torá]] Un cunceito de l Judaísmo, l Messias (heibreu משיח Māšîªħ, Mashíach, Mashíyach ó hammasiah, "L cunsagrado"; la forma Asquenazi ye Moshiach; la forma aramaica ye mesiha) refree-se, percipalmente, a la profecie de la benida dun houmano çcendente de l Rei Dabid, que eirá reconstruir la nacion de Israel i restaurar l reino de Dabid, trazendo desta forma la paç al mundo.
Ls crestianos, cun alguas sceçones, cunsidírun que Jasus Cristo ye l Messias, bien cumo l Filho de Dius i ua de las trés Pessonas de la Trindade, doutrina que fui cunfirmada terminologicamente, la títalo dogmático, ne l Cuncílio de Niceia de 325 d.C.. La palabra "Cristo" (an griego Χριστός, Christós, "L Ungido" ó "L Cunsagrado") ye ua traduçon para l griego de l termo heibraico mashiach.
Ne l Bielho Testamiento, la palabra specífica Messias aparece solo dues bezes: an Daniel 9:25 i 26, quando un anjo anuncia al profeta Daniel que l Messias surgirieb i serie muorto 62 sumanas proféticas passado la redificaçon de Jerusalén, antes de la cidade i de l templo séren outra beç çtruídos.
Ne l Nuobo Testamiento, la palabra griega Μεσσίας (Messias) stá registrada tamien solo dues bezes: an João 1:41, quando l André cuntou la sou armano Pedro que recén habien ancontrado l Messias (que traduzido ye l Cristo), i an João 4:25, adonde ua mulhier samaritana comenta cun Jasus que sabie que l Messias (que se chamaba Cristo) staba benido, i que quando benisse, ne ls anunciarie todo, al que Jasus prontamente le respundiu: "You l sou, you que falo cuntigo".
Significado bíblico de la palabra
Ne l Antigo Testamiento la palabra "Ungido" (cunsagrado, lhibertador) aplicaba-se la bárias pessonas: ls reis de Israel, ls juízes, bien cumo l Sumo Sacerdote, algo próssimo al termo Messias - alguien de quien l Sprito de Dius se apoderaba, fazendo cun que l eileito rializasse marabilhas, i demostrasse al pobo que sue outoridade subre l pobo de Israel procedie de Dius. Ls própios patriarcas éran cunsiderados "Ungidos", ne l sentido mais amplo de la palabra. Mas até l seclo I a.C., la palabra Messias era aplicada solo a las profecies que se referian a la benida de l lhibertador de Israel.
L relato de Flábio Josefo acerca de Messias ne l purmeiro seclo
Pensaba-se que Flábio Josefo tubisse declarado que l Jasus de l Crestianos era de fato l berdadeiro Messias. Nun eisisten bersones ouriginales de l scritos de Josephus. Inda assi, las cumparaçones de bárias traduçones lhebórun analistas de l testos a cuncluir que esta declaraçon, bien cumo outras, fúrun na berdade alteraçones anseridas al testo seclos depuis de l fatos, nun tenendo sido scritas por Josefo.
Inda assi, tamien de l testos de Josefo, hai l relato de que, ne l purmeiro seclo antes de la çtruiçon de l Templo, alguns messias surgiran, prometendo l alíbio de la oupresson romana, tenendo ancontrado seguidores.
Josefo relata: "Outro cuorpo de homes malbados tamien se lhebantou, mais lhimpos nas sues manos, mas mais malbados nas sues antençones, que çtruíran la paç de la cidade, nun menos de l que l fazirun estes assassinos ls Sicarii. Porque eilhes éran ampostores i anganhadores de l pobo, i, sob la pretensa eiluminaçon debina, éran pula inobaçon i por mudanças, i cunseguiran cumbencer la multidon a agir cumo lhoucos, i caminórun an frente deilhes pul çcampado, afirmando que Dius les eirie eilhi amostrar senhales de lhiberdade". Mateus, ne l abiso contra "falsos Cristos i falsos profetas", testemunha l mesmo.
Menahen ben Judah
Al cuntrário daqueles Messias, que sperában cunseguir la lhibertaçon de l sou pobo atrabeç de anterbençon debina, Menahen ben Judah, l filho de Judas de la Galileia, i nieto de Heizequiel, l lhíder de l Zelotes, que tenien eirritado l Rei Heirodes, era un guerreiro. Quando ampeçou la guerra, el atacou Masada cul sou grupo, armou ls sous seguidores cun las armas eilhi armazenadas, i partiu para Jerusalén, adonde caturou la fortaleza Antónia, derrotando las tropas de Agripa II. Ancorajado por este sucesso, el cumportou-se cumo Rei i clamou la lhiderança de todas las tropas. Spoletou por esso la ouposiçon de Eileazar, outro lhíder Zelota que alguns storiadores acraditan ser armano de Menahen, tenendo sido assassinado cumo resultado dua cunspiraçon. El será probablemiente la mesma pessona mencionada cumo Menahen ben Heizekiah ne l Talmud i eilhi chamado de "probisor de cunfuorto que deberá alibiar".
Bar Kochba
Cula çtruiçon de l Segundo Templo de Jerusalén an 70 d.C., la apariçon de Messias parou por algun tiempo. Sessenta anhos mais tarde, un mobimiento político-messiánico de grandes proporçones tubo lhugar, cun Shimeon Bar Kochba (tamien: Bar Kosiba) cumo lhíder. Este lhíder de la rebolta contra Roma fui saudado cumo l Rei-Messias pul Rabi Aquiba, que se referiu a el, cumo: "Ua quarta streilha de Jacob benerá i l cetro eirá arguer-se fura de Israel, i eirá golpear puls cantos de l Reino de Moab,", i Hag. ii. 21, 22; "You eirei sacudir ls cielos i a tierra i çtronar reinados . . . .".