cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mealhada
La Mialhada ye ua cidade pertuesa, situada ne l lhemite Sul de l Çtrito de Abeiro, region Centro i, zde 2008, a la sub-region de l Baixo Mondego (antes pertencia a la sub-region Baixo Bouga), cun cerca de 4522 habitantes. Ye l percipal centro ourbano de la sub-region binícola de la Bairrada.
Ye sede dun munecípio cun de ária i  habitantes (2011), pertence inda a la Quemunidade Antermunicipal de l Baixo Mondego. L cunceilho ye subdebidido por uito freguesies (Antes, Barcouço, Casal Cumba, Lhuso, Mialhada, Pampilhosa, Bacariça i Bentosa de l Bairro) l que se traduç nua densidade populacional de 164,4 hab./Km².
L munecípio de Mialhada ten dues bilas (Lhuso, Pampilhosa) i ua cidade (Mialhada).
Lhocalizaçon
L cunceilho de la Mialhada queda na parte sul de l çtrito de Abeiro, i faç parte de la Region Centro i de la sub-region de l Baixo Mondego.
Juiç
right|290px|thumb|Un juiç ne l tribunal
Mealhada
Lhocalizaçon
L munecípio ye lhemitado la norte pul munecípio de la Anadie, la lheste por Mortágua, la suiste por Penacoba, la suiste i sul por Coimbra i l'oeste por Cantanhede.
Juiç
L juiç (de l latin iudex, "juiç", "aquel que julga", de ius, "dreito", "lei", i dicere, "dezir") ye un cidadano ambestido d'outoridade pública cul poder-deber para eisercer l'atebidade jurisdicional, julgando, an regra, ls cunflitos d'antresse que son submetidas a la sue apreciaçon. Bal ressaltar que nin siempre hai cunflito d'antrisses (pretenson resistida) a ser apreciada, cumo ye l causo d'homologaçon d'acuordo, açon d'ouferecimiento d'alimientos, açon de dibórcio cunsensual etc.
Mealhada
Lhocalizaçon
Na punta de l cunceilho queda l lhugar de la Póboa de l Garçon, que ten este nome por se situar ne l lhimiar de ls trés cunceilhos de la Mialhada, Anadie i Cantanhede.
Juiç
L juiç ye, an dibersos países, nembro de l Poder Judiciário, dun modo giral, i, na culidade d'admenistrador de la justícia de l Stado, ye respunsable por declarar i ourdenar l que fur necessairo para julgar procedente ó nun la pretenson de la parte, la quien antende fazer jus al dreito pleiteado.
Mealhada
Lhocalizaçon
L cunceilho de la Mealhada stende-se antre la Serra de l Buçaco i la borda gandareza de Cantanhede, acumpanhando l pequeinho riu Cértima zde la nacente até se perder an meandros na frunteira territorial de l bezino cunceilho de Anadie. L riu Cértoma cuntina sou percurso la norte até al munecípio de Águeda).
Juiç
Ne l Brasil, l die de l juiç ye comemorado an 11 d'agosto, mesmo die an que se comemora l die de l adbogado. Eesisten datas specíficas para juiç de menores (3 de janeiro) i para juiç de l trabalho (26 d'abril).
Catadorie:Profissones Catadorie:Dreito custitucional Catadorie:Títalos
Mealhada
Freguesies
L Cunceilho de Mialhada ye subdebidido an uito freguesies:
Época Romana
thumb|left|Bias i Achados Romanos ne l Cunceilho de la Mialhada. thumb|70px|dreita|Marco Meliário. De la persença romana ne l cunceilho çtacamos l'achamiento dun marco meliairo (que remonta al anho de 39 d.C.) durante la custruçon de la lhinha de l norte inda ne l seclo XIX (1856 ó 1857) qu'andicarie a milha 12 de la bie romana de Oulissipo (Lhisboua) la Cale (Vila Nuoba de Gaia), que seguirie pul lhado oeste de l riu Cértima. Este achado ancontra-se hoije an die ne l átrio de l'eidifício de la cámara municipal. Tamien desta época ye la staçon arqueológica de la Cidade de las Arenas situada na Bimieira (Casal Cumba) que yá ye referenciada zde l seclo I por Strabon i coincida ne ls nuossos dies zde 1959, ne l qual se pensa poder tener sido ua ouppidun Eilbocoris, ó pequeinha fortificaçon romana. Achados neste lhocal datan de ls seclos I la IV. Tamien ne l lhugar de Barcouço fúrun ancontrados alguns bruxedos romanos cumo moedas i olarie. Inda referenciado an lhibros i páiginas de l'anterneta, tamien nesta zona eisistirie ua staçon de muda de cabalhos ó mutatio chamada de Ad Columban, talbeç un nome antecessor de (Casal) Cumba i, para para alhá de la Bie Oulissipo – Cale, tamien dues ramificaçones, ua dirigindo-se pa la cuosta i outra birada para nacente que seguirie partindo de l'atual lhocalizaçon de la cidade de Mialhada para Bobadela bie Norte de l Buçaco probabelmente seguindo la lhinha de debison de ls atuales cunceilhos de Mialhada i Anadie.
Época Pré-reconquista
De l período cumprendido antre la queda de Roma las ambasones bárbaras i acabando ne l domínio árabe, las tierras pertencentes al cunceilho pouco ó nada ténen a relatar, solo se çcute la possibelidade de la chamaçon de la lhocalidade de Barcouço ser d'ourige árabe pula junçon de bárr-, que senefica campo, i causon, relatibo a arco, quedando assi l seneficado de Campo de l Arco.
De la Eidade Média até al sec.XIX
thumb|squierda|Monumiento als 1000 anhos de la Bacariça. Seguindo la lhinha temporal, cula cunquista de Coimbra an 878 por Heirmenegildo Guterres, nobre de la corte de Fonso III de Lhion, las tierras an que se ansere l cunceilho quedan siguras pa la reocupaçon crestiana, mas ne l fatídico anhos de 987 regressa a manos árabes sendo solo reconquistadas pa ls crestiano a 1064 por Fernando Magno de Lhion i Castielha. Assi, las tentatibas de reocupaçon suspensas por 77 anhos fúrun retomadas cula anstalaçon de bários mosteiros na zona adonde l fetura cunceilho se eirie anserir, sendo ls mais amportantes l Mosteiro de l Lhorbon (Penacoba), que a par cula Sé de Coimbra fui un de ls maiores motores de la region na época, i l Mosteiro de la Bacariça, que stendiu l sou patrimonho para para alhá de ls rius Mondego, la sul, i Douro, la norte, tenendo sido propiatairo de l Mosteiro de Leça i de tierras de la Maia. Ls registos dessa época chegórun até nós atrabeç de l Lhibro Negro de la Sé (Bielha) de Coimbra, de ls registos de l Lhibro de ls testamientos de l Mosteiro de l Lhorbon. Assi ye a partir desta época que grande parte de ls nomes i lhocalizaçon de grande parte de las tierras de l cunceilho ampeçan a aparecer, an cartas de doaçon i documentaçon relatiba a tributos, assi cumo la grande amportança que l yá zaparecido Mosteiro de la Bacariça tubo nas tierras la Sul de l Douro i Norte de l Mondego. Para dar alguns eisemplos tenemos refréncias la Bal Cobo an 967, probabelmente antiga zeignaçon de Riu Cobo (Barcouço); Bimieira an 967, nome atual de l'antiga billa romana ende eisistente; Billa Berde an 972 i 974, pula çcriçon, probabelmente antepassada de la Mialhada ó d'algua de las poboaçones al redror pus la refréncia ye dada a las bordas de l riu Bacariça antre Barró (Lhuso) i Bimieira (Casal Cumba) assi nun quedan çcartadas la Póboa i l Reconco que tamien se situan nesta zona sendo a l'altura la Mialhada un paul; la Bacariça i l sou Mosteiro son referenciados an 1002, Bentosa an 981; Arinhos (Bentosa de l Bairro), Antes, Lhuso i Bárzeas (Lhuso) i Santa Cristina (Bacariça) an 1064; Barcouço an 1116; Pampilhosa an 1117; Pedrulha (Casal Cumba) an 1123; Sernadelo (Mialhada) an 1140 mas solo cumo lhocal de cultibo, nun cumo poboaçon; muitas outras refréncias fúrun feitas. Assi, i segundo estes decumientos, las tierras hoije pertencentes al cunceilho fúrun propiadades destes mosteiros, de la Sé de Coimbra i inda de particulares.
An 1628 stablece-se ne l Buçaco ua quemunidade de frades carmelitas, eilhi eidificando l cumbento de Santa Cruç de l Buçaco i einúmaras ermidas i capielhas de peniténcia, que son hoije l patrimonho classeficado de l cunceilho. La Orde de ls Carmelitas Çcalços eilhi permaneciu durante duzientos anhos até a la sue stinçon an 1834.
Criaçon de l Cunceilho i Organizaçon Admenistratiba
thumb|squierda|[[Palace Hotel de l Bussaco - Mialhada.]] Ne l seclo XIX, culas grandes reformas lhiberales fui criado l'atual cunceilho de la Mialhada ne l reinado de D. Marie II. Criado a 6 de Abril de 1836 era custituído pulas freguesies de Casal Cumba, Bentosa, Tamengos i Aguin sendo que Mialhada fui sede de cunceilho i pertencia a la freguesie dun cunceilho bezino, l de la Bacariça, que, na altura de la sue stinçon an 1837 detenie las freguesies de Bacariça, Lhuso i Bila Nuoba de Monsarros que passou a pertencer al cunceilho de Anadie. Inda an 31 de Dezembre 1853 passórun pa l cunceilho las freguesies de Pampilhosa, zagregada de l cunceilho de Coimbra, i la de Barcouço, benida de l zaparecido cunceilho de Ançana (Cantanhede), saindo por sue beç Aguin i Tamengos pa l cunceilho de Anadie. Cul formato cun qu'inda hoije permanece l cunceilho berie la sede de cunceilho a eilebar-se la freguesie an 24 de Júnio de 1944, zanexada de la freguesie de Bacariça i inda la freguesie de Bentosa a debedir-se i a criar la freguesie de la Antes a 23 de Abril de 1964 quedando assi admenistratibamente cumo até hoije.
Lhigado siempre la Coimbra, l'atribuiçon antre ls çtritos de Abeiro i Coimbra fui cunflituosa, sendo la Mialhada antegrada ne l de Abeiro antre 1836 i 1842, anho an que mudou para Coimbra, mas la troca pul cunceilho de Mira buoltarie a poner l cunceilho de buolta ne l çtrito de Abeiro an 1855, adonde inda permanece, cunfigurando-le l'aspeto de “península” ambrenhada ne l çtrito de Coimbra.
Lhuso fui eilebada la Bila an 6 de Nobembre de 1937.
Pampilhosa fui eilebada la Bila an 9 de Júnio de 1985.
Mialhada fui eilebada la Cidade an 26 de Agosto de 2003.
Eiquipamientos i Anfraestruturas
An tenermos d'eiquipamientos registe-se l'eisisténcia de todos ls serbícios de l'admenistraçon pública, ancluindo tribunal, stablecimientos de ansino, centro de salude i dues corporaçones de bumbeiros.
Acessibelidades
thumb|squierda|Acessibelidades de l Cunceilho. 180px|thumb|dreita|Bista de la [[Staçon de Pampilhosa|Staçon Ferrobiária de la Pampilhosa, an 2008.]] An tenermos d'anfraestruturas rodobiárias, l munecípio ye atrabessado pula A1 cun acesso pul nuolo de la Mialhada, pul IC 2 qu'atrabessa l cunceilho, pula EN 234 (antre Mira i Mangualde) i por ua rede biária municipal stensiba a todas las freguesies.
Cula sue situaçon geográfica ímpar na Region Centro, la Mialhada desta por outo-strada, 1 hora de l Aeroporto Francisco Sá Carneiro, ne l Porto, a 2 horas de l aeroporto de la Portela, an Lhisboua i stá a menos de 1 hora de ls portos de Abeiro i de la Figueira de la Foç, pa ls quales ten eicelentes acessos.
Turismo
600px|thumb|centro|Fotomontaige de la paisaige a partir de l miradouro de la Cruç Alta ([[Buçaco) zde Souselas até Pampilhosa.]] Cun ua bertente turística mui fuorte assente nas Termas de l Lhuso, Mata Nacional de l Buçaco i na Gastronomie, l cunceilho ten dibersas ounidades houteleiras ponendo a la çposiçon de l turista mais de mil camas i cerca de meia ciento de restourantes specializados an lheiton assado a la Bairrada, stando grande parte deilhes, senó mesmo ua fuorte maiorie, situados na parte norte, an Sernadelo i alguns na parte sul,an Puonte de Casal Cumba i Puonte de Biadores.
Lhocalizaçon
La cidade queda maioritariamente na freguesie de Mialhada i inda se stende para Sul pa la freguesie de Casal Cumba i para Este pa la freguesie de Bacariça. La cidade ancorpora para para alhá de las partes centrales de Mialhada i Póboa de la Mialhada, las de l Cardal, Sernadelo, San Romon, Reconco, Chinas, Puonte de Casal de Cumba, Puonte de la Biadores i inda Trabasso.
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
thumb|300px|Státua de Cristo ne l Centro de Bejitantes na Praça de l Templo de Salt Lake City
La Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies ye ua eigreija de fundamentaçon crestiana, cun caraterísticas restouracionistas i cujos nembros son coincidos popularmente cumo mórmones, apesar d'eilhes se chamáren Santos de ls Redadeiros Dies. L nome oufecial de l'eigreija se refire la Jasus Cristo cumo sou líder i la cumberson de ls fiéles, ó santos, a l'eigreija, na redadeira çpensaçon — d'onde surge la refréncia als redadeiros dies. La palabra santos ye la mesma chamaçon ousada na época que Jasus Cristo beio la Palestina.
Stória
Joseph Smith, als quatorze anhos d'eidade, apuis de querer saber la qual eigreija de la sue época se filiar, retirou-se para ler la Bíblia an sou quarto quando liu an Tiago 1:5 "I, se algun de bós ten falta de sabedorie, pida-la a Dius, que a todos dá liberalmente, i l nun lança an rostro, i ser-le-á dada." Refletindo subre l que lera, Joseph retirou-se an ouraçon i afirmou tener recebido ua bison na manhana de primabera de 1820, nun bosque próssimo a la sue casa, na qual Dius i Jasus Cristo le ourdenórun que nun se filiasse a nanhue de las eigreijas eisistentes, mas que restourasse la berdadeira Eigreija. Esta bison ye coincida cumo la Purmeira Bison.
La tradiçon de la Eigreija diç que Joseph Smith recebiu de l anjo Moróni l'anformaçon subre l local onde stában anterradas ua coleçon de placas d'ouro grabadas, que cuntinhan un registro de la quemunicaçon de Dius culs antigos habitantes de las Américas i que tamien cuntenie la plenitude de l'eibangeilho eiterno. Males tarde este registro nas placas serie traduzido por Joseph Smith Jr pul don i poder de Dius, dando ourige al chamado Lhibro de Mórmon, que custitui la base de fé de la Eigreija. La palabra mórmon, giralmente ousada para referir-se als Santos de ls Redadeiros Dies, deriba de l nome de l profeta Mórmon, que terie sido un de ls outores i cumpiladores de las scrituras que formórun l Lhibro.
An 1830 foi restaurada la Eigreija, que rapidamente creciu, gerando ua série de biolentas i sangrentas perseguiçones i assassinatos que culminórun ne l'assassinato la sangue friu de Joseph Smith i sou armano Hyrun Smith an 1844. Nun tendo fin la religion por muorte de sou líder, cumo pensában ls cunspiradores, sou assassinato acabou dando maior fuorça als sous seguidores. Hoije, por causa de ls messionários, qu'an giral son moços antre 19 i 26 anhos, ye la religion crestiana que mais crece ne l mundo.
Ls moços mórmones arriba de 19 anhos son ancentibados pula liderança de la Eigreija a serbir ua misson de tiempo antegral, deixando sous lares por dous anhos, trabalho este beluntário, lhebando la mensaige de l'eibangeilho restaurado la dibersos países de l mundo.
Quórun de ls duoze Apóstolos
Na Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies, l Quórun de ls duoze Apóstolos eisiste zde la sue restauraçon. Quando de la muorte de Joseph Smith Jr. an 1844, l Persidente de l Quórun de ls duoze Apóstolos era Brighan Young. Recebendo la respunsablidade de presidir la Eigreija, Young anfatizou que, cunforme l'outorizaçon de Joseph Smith, l Quórun de ls duoze serie l gobierno central de la Eigreija sob la Purmeira Persidéncia.
Storicamente, l nembro mais antigo de l Quórun de ls duoze Apóstolos ye tamien l Persidente de l mesmo i assume la persidéncia de la Eigreija quando l persidente falece, deixando la persidéncia desse quórun pa l 2° apóstolo mais bielho, mesmo assi percisa recebir l'apoio de todos ls outros apóstolos, lougo anton ye apersentado a todos ls nembros de l'eigreija, na purmeira ouportunidade de Cunferéncia Giral que ye dibedida an dues partes, (la purmeira acuntece ne l purmeiro demingo de l més d'abril i la segunda parte ne l purmeiro demingo de l més d'outubre)i pedido sou apoio, cumo acuntece an to chamado de l'eigreija. L presidente anton scolhe dous cunseilheiros. Este segundo nembro mais bielho anton ye designado cumo Persidente de l Quórun de ls duoze Apóstolos, i un nuobo apóstolo ye chamado. Ne ls causos an que l segundo nembro mais bielho ye chamado cumo cunseilheiro, un peridente anterino ye chamado dentre ls duoze apóstolos. Na Eigreija, sírben homes i mulhieres an cargos de liderança, cada nembro ye ancentibado la "crecer an grácia i sabedorie" i se capacitar a serbir na Eigreija, antretanto l Sacerdócio ye dado solamente als homes dignos de la Eigreija. A partir de ls 12 anhos, to nembro de l sexo masculino, cunsidrado digno, puode ajudar a cuidar de ls bários deberes de l'eigreija. Als 12 anhos, l moço puode ser ourdenado al Sacerdócio Aarónico (ó 'menor') i, als 18 anhos l Sacerdócio de Melquisedeque (ó 'maior').
Papiamento
La lhéngua crioula papiamiento ó papiamentu (Aruba: papiamiento; Curaçao/Bonaire: papiamentu) ye ua lhéngua crioula falada nas Caraíbas houlandesas. Ye la lhéngua mais falada nas ilhas ABC, cun statuto oufecial an Aruba i Curaçau. Papiamiento tamien ye ua lhéngua reconhecida ne ls uorgones públicos houlandeses de Bonaire, Santo Eustáquio i Saba.
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Purmeira Persidéncia
La Purmeira Persidéncia ténen trés apóstolos cumo sous nembros mas eilhes nun fázen parte de l Quórun de ls duoze. Thomas S. Monson ye Persidente de la Eigreija i na Purmeira Presidéncia, cun Henry B. Eyring, Purmeiro Cunseilheiro, i Dietener F. UchtdUorf, Segundo Cunseilheiro. David La. Bednar, Apóstolo de La Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dias
Papiamento
L papiamiento ye lhargamente baseado ne l pertués i spanhol i ten ua anfluéncia cunsidrable probeniente de la lhéngua houlandesa. Debido a las semelhanças lhéxicas antre l pertués i l spanhol, ye defícel çtinguir l'ourige sata de cada palabra. Ambora eisistan defrentes teories subre las sues ouriges, atualmente la maiorie de ls lhenguístas acradita que l papiamiento ouriginou na cuosta de la África Oucidental, ua beç que ten grandes semelhanças al crioulo cabo-berdiano i al crioulo de la Guiné-Bissau.
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Purmeira Persidéncia
Quando l Presidente de l Quórun de ls duoze serbe cumo Cunseilheiro na Purmeira Persidéncia, el nun serbe atibamente niste chamado i nun ye cuntado ne l Quórun de ls duoze Apóstolos. Quando un Apóstolo ye chamado cumo cunseilheiro, outro Apóstolo ye chamado para cumpletar l quórun i un de ls antegrantes desse quórun ye apuntado cumo Persidente Anterino an sou lugar.
Papiamento
L papiamiento ye ua lhéngua biba i atiba. Ye falada cotidianamente ne ls mais dibersos ambientes de cumbibéncia social, cumo nas casas, nas eigreijas, ne l parlamiento i nas scuolas, nas quales ls ninos son ansinadas an papiamiento.
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Purmeira Persidéncia
Cun la muorte de l Pres. Gordon B. Hinckley i cunseqüente chamado de l Élder Dietener F. UchtdUorf para cumpor la Purmeira Persidéncia, l Quórun de ls duoze quedou ancumpleto até l'apoio de D. Todd Christofferson, durante la sesson de sábado (5 de Abril de 2008) de la 178ª Cunfrencia Giral Anual de la Eigreija, para cumpor l Quórun de ls duoze.
Papiamento
Debido al caráter d'abrangéncia i praticidade, eimigrantes strangeiros prefíren daprender l papiamiento pa la quemunicaçon culs natibos. An Aruba, tornou-se ua lhéngua oufecial an maio de 2003. Assi, decumientos oufeciales, jornales i canhales de telebison son criados an papiamiento.
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Purmeira Persidéncia
Ls cargos eclesiásticos na Eigreija son beluntários i nun son remunerados. Solo ls cargos administratibos (acupados por nembros ó nun, cumo funcionários registrados) recíben remuneraçon pul sou serbício (Angenheiros Cebiles, Pedreiros, Administradores etc.). Alguns messionários qu'atuan an tiempo antegral receben ajuda de custo (alimentaçon i moradie) mas eilhes son ancentibados a custear sue própia misson. Las famílias de ls Santos de ls Redadeiros Dies partecípan ne ls muitos porgramas patrocinados pula cungregaçon an sue localidade, ó Ala. An nible cungregacional, ls élderes, ls bispos i ls persidentes de las stacas (çtritos) superbisionan ls bien-ourganizados assuntos de la Eigreija. Un cunseilho de 12 apóstolos biajantes, cuja sede para reuniones queda an Salt Lake City, ten jurisdiçon mundial. Por fin, l persidente de la Eigreija — apoiado cumo porfeta, bidente i rebelador — i dous cunseilheiros cumpónen l cuorpo que perside l'eigreija, chamado de Purmeira Persidéncia.
Papiamento
Eitimologie
L nome procede de la palabra papiá, que senefica 'cumbersar', deribada ouriginalmente de la palabra pertuesa "papear". Ourigina-se eigualmente deste berbo coloquial l nome de l crioulo de base lhusófona de Malaca, l papiá kristáng. L berbo papiá inda eisiste ne l crioulo cabo-berdiano i senefica falar.
Stória
L papiamiento ouriginou-se de l pidgin pertués coincido cumo guene, por ser falado puls scrabos africanos (ouriginairos de las zonas de Guiné-Bissau/Cabo Berde i San Tomé/Golfo de la Guiné, antre outras) trazidos puls houlandeses pa l trabalho na lhaboura de canha-de-açúcar. Passado la retomada de Cabo Berde por Pertual i la reconquista de la Nuoba Houlanda puls pertueses, alguns judius sefarditas, pertueses de Cabo Berde i quaije todos ls de l Nordiste brasileiro fúrun pa las Antilhas Houlandesas lhiebando cunsigo la lhéngua pertuésa. La lhenguaige judaico-pertuesa eirie se misturar al guene de ls scrabos africanos, dando ourige a la purmeira forma de l papiamiento ne l seclo XVIII. Cula admenistraçon de l'ampério colonial houlandés nas ilhas, l'anfluéncia houlandesa lhegou muitas palabras de sou lhéngua al papiamiento. Ne l final de l seclo XIX, l'anfluéncia de l castelhano acunteciu cul cuntato culs países bezinos, specialmente la Benezuela. L papiamiento sofriu tamien anfluencia de la lhéngua anglesa puls missionairos que se stablecírun nas ilhas i mais tarde pula persença de turistas benidos de países anglófonos.
Yá eisisten jornales an papiamiento i dicionairos bilíngues. Alguns anteletuales pertueses antressan-se pula criaçon dua rede de pesquisadores de crioulística qu'enlace ls antressados nestas manifestaçones lhenguísticas mestiças, ancluindo l papiamiento.
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Purmeira Persidéncia
Bárias ourdenanças afetan la bida de ls mórmones debotos. L batismo por eimerson, que senefica arrependimiento i obediéncia, puode ocorrer depuis que l nembro cumpleta uito anhos (eidade an que la criança yá ten algua capacidade de scolher). Depuis desso ls nembros puoden partecipar d'ourdenanças ne ls Templos de la Eigreija (atualmente pouco mais de cen an to l mundo, sendo 5 ne l Brasil), tal cumo l Templo de Salomon. La cerimónia de l'ambestidura ne l templo ambolbe ua série de cumbénios. L casamiento ne l Templo, tamien coincido cumo "selamento", ye cunsidrado l mais deseable de ls cumbénios rializados por un mórmon. Eilhes acraditan qu'al fazer i honrar esse cumbénio trasforma l sou casamiento cebil (i temporal) an eiterno, ó seia, "para l tiempo i para to l'eiternidade" i nun "até que la muorte ls separe".
Papiamento
Laços lhenguísticos i stóricos culs crioulos pertueses de la Alta Guiné
Las pesquisas atuales subre las ouriges de l papiamiento anciden specificamente subre las relaçones lhenguísticas i stóricas antre l papiamiento i ls crioulos de base pertuesa de la Alta Guiné falados na ilha de Santiago, an Cabo Berde, na Guiné-Bissau i an Casamansa. Eilaborando subre las cumparaçones feitas por Martinus i Quint, Jacobs defende l'heipótese de que l papiamiento ye ua ramificaçon dua bariadade enicial de l crioulo de la Alta Guiné, trasferido de la Senegámbia para Curaçau na segunda metade de l seclo XVII, un período an que ls nerlandeses cuntrolórun l porto de Goreia, lhougo ambaixo de la punta de la península de Cabo Berde. An Curaçau, esta bariadade sofriu altaraçones anternas, assi cumo las altaraçones anduzidas por cuntato an todos ls nibles de la gramática (ambora particularmente ne l lhéxico) debido al cuntato cul spanhol i, an menor grau, cul houlandés, bien cumo cun ua bariadade de lhénguas cuás i bantas. Estas mudanças nun oustante, la strutura morfo-sintática de l papiamiento inda ye notabelmente próssima a la de ls crioulos de la Alta Guiné de Cabo Berde i de la Guiné-Bissau/Casamança.
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Purmeira Persidéncia
Crénen que cada ser houmano, por ser un filho de Dius, ten potencial para ser un dius depuis de la ressurreiçon i depuis de sue eisaltaçon, i que todos naceran i bibiran ne ls cielos junto al Dius Supremo i Saltado (qu'outrora tamien fuora houmano). "L própio Dius yá foi cumo nós somos agora — el ye un home saltado, antronizado an cielos çtantes!" - (Ansinamientos de l Porfeta Joseph Smith, cumpilado por Joseph Fielding Smith, pp. 336) Acradítan que para progredir, dében benir la Tierra i bibir neilha.
Eisisten bárias rameficaçones de l mobimiento de ls Santos de ls Redadeiros Dies, que se formórun apuis de la muorte de l Profeta Joseph Smith i perdurórun até la persente data, sendo outra deilhas (para alhá de La Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies), La Eigreija Reorganizada de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies, mudado posteriormente l nome para Quemunidade de Cristo, que tamien acraditan ne l Libro de Mórmon i an Doutrina i Cumbénios, cun eiceçon de las ourdenanças puls muortos, yá que dízen que foi ua rebelaçon local para aqueilha época i nun para to la Eigreija. Tamien ls Mórmones Fundamentalistas, outra rameficaçon que perdurou até ls dies d'hoije. Esses redadeiros acraditan na lei bigama rebelada la Joseph Smith i até la persente data cuntinan praticando la poligamia secretamente an Utah i outros stados bezinos, ambora la lei americana proíba tal prática.
Papiamento
Bogales
L papiamento possi nuobe bogales: a ([a]), e ([e]), è ([ɛ]), i ([i]), o ([o]), ò ([ɔ]), u ([u]), ù ([ʏ]) e ü ([y]) e duas semivogais: w ([u]) e j ([y]).[8]
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Ls setenta
thumb|400px| Eisiste tamien na Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies, l Quórun de ls sietenta (que debe tener ne l mássimo sietenta cumponentes). Ls santos de ls redadeiros dies claman ser esta la mesma ourganizaçon anstituída por Jasus Cristo durante sou menistério na Palestina, quando chamou sietenta homes para pregar l'eibangeilho.
Papiamento
Bogales
Antre las bogales, hai çtinçon antre ls sonidos de "e", "l" i "u" i, antoce, las bogales qu'aparecen cun aciento grabe (`) son pronunciadas cumo [ɛ], [ɔ] i [ʏ], respetibamente. La bogal "ü", por sue beç, ye outelizada para sustituir "uu" de palabras benidas de l'houlandés, cumo an "hür" (aluguer), de l'houlandés "huur".
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Ls setenta
Na Bíblia: "Depuis çto, l Senhor chamou outros sietenta; i ls ambiou de dous an dous, para que l precedessen an cada cidade i lugar adonde el staba para ir." (Bíblia | Eibangeilho de Lucas 10:1)
An Doutrina i Cumbénios: "Ls sietenta tamien son chamados para pregar l'eibangeilho i ser testemunhas speciales junto als gentios i an to l mundo — diferindo assi de ls outros oufeciales de l'eigreija ne ls deberes de sou chamado." (Doutrina i Cumbénios | Cacho 107:25)
Papiamento
Bogales
Las semibogales solo se çtinguen graficamente de las bogales quando son posicionadas ne l'ampeço dua sílaba. Cumo eisemplo, la semibogal "w" ye çtacada an "wesu" (uosso), mas aparece cumo "u" an ruina (ruína), anque seguir sendo ua semibogal de l ditongo ascendente ui. Eigualmente, l bocábulo "yabi" (chabe) nun puode ser scrito cumo "iabi". Para alhá desso, "w" nunca aparece antre "u" i ua outra bogal qualquiera i tamien "y" nun aparece antre "i" i outras bogales.[9]
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Ls setenta
Cun l crecimiento de la Eigreija, eisiste mais dun Quórun de sietentas, sendo parte deilhes cun cumponentes que sírben sclusibamente a la Eigreija até la fin de sues bidas, an outros Quóruns ls nembros sírben temporariamente, podendo ser zoubrigados apuis dun tiempo de serbício beluntário.
Papiamento
Bogales
Ditongos
Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Ls setenta
Catadorie:Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies
Papiamento
Bogales
An papiamiento, ocorren uito ditongos ascendentes ([ja], [je], [jo], [ju], [wa], [we], [wo], [wu]) i uito ditongos çcendentes ([ai̯], '[au̯], [ei̯], [ɛi̯], [eu̯], [oi̯], [ɔu̯], [ʏi̯]). Ne l dialeto de Curaçao i Bonaire, inda assi, ye adicionado un nono ditongo çcendente, "[ɔi̯]", debido a ua particularidade na sue pronún. [8] Bogales duplicadas ocorren solamente quando ambas son pronunciadas separadamente, cumo an "reeduca" (reeiducar) i l'uso de l trema (¨) se restringe la palabras strangeiras, nun serbindo para andicar la pronúncia apartada dua bogal, cumo ocorre na palabra spanhola pingüino  (pinguin).
Consoantes e encontros consonantais
Dígrafos
Hai quatro ditongos an Papiamiento: "ch", "dj", "sh" i "zj", pronunciados respetibamente cumo [tʃ], [dʒ], [ʃ] i [ʒ].
La lhetra C
L papiamiento amprega la lhetra "c" fuorte [k] i fraca [s] cumo an bários lhénguas deribados de l lhatin. La lhetra "c" ye pronunciada cumo [s] antes de "e" i "i", anquanto l "c" fuorte ye outelizado nas demales situaçones. Las lhetras "k" i "s" puoden sustituir l "c" an alguas ocasiones, mas l "c" ten preferéncia an relaçon la "k" quando aparece antes de las lhetras "la", "l", "u", "l", "m", "r" i "t" i, eigualmente, an relaçon la "s" na radadeira sílaba dun bocábulo, bien cumo an cunjugaçones berbales cumo "conoce" (cunhece).
Yu Xuanji
Yu Xuanji (Chinés tradecional: 魚玄機; Chinés simplificado: 鱼玄机; Hanyu Pinyin: Yú Xuánjī; Wade-Giles: Yu Hsuan-chi, 844 — 869), nomes de cortesie Youwei (幼薇) i Huilan (蕙兰), fui ua poetisa chinesa nacida an Chang'an durante la Dinastie Tang. Ye cunsidrada la purmeira poetisa chinesa an romper la boç passiba cumbencional de las mulhieres an poesie i lírica. Tamien fui la purmeira poetisa femenista chinesa.
Papiamento
Consoantes e encontros consonantais
La lhetra G
Yu Xuanji
Yu casou-se cumo cuncubina cun Li Yi (李亿) als 16 anhos, i passado apartar-se, trés anhos mais tarde, cumbertiu-se nua cortesana i monja taoísta. Fui cumpanheira de Wen Tingyun, la quien dirigiu alguns poemas. Morriu als 26 anhos.
Papiamento
Consoantes e encontros consonantais
Assi cumo cula lhetra "c", l "g" tamien assume las formas fuorte i fraca, podendo ser pronunciado cumo [g] antes de "la", "l" ó "u" ó cumo [x], giralmente antes de "e" i "i". Para que soe cumo [g] antes de "e" i "i", ye necessairo adicionar un "u", cumo an "guera" (guerra), que se pronuncia cumo ['ge.ra].
Yu Xuanji
Durante sue bida, sous poemas fúrun publicados cumo ua coleçon chamada Fragmientos dua Tierra de Suonhos Nortenha (一個北理想國的片段, an chinés tradecional; 一个北理想国的片段, an chinés simplificado ), la qual se perdiu. Ls quarenta i nuobe poemas que subrebibírun fúrun recopilados na Dinastie Song, nomeadamente pul sou balor cumo raridade, nua antologie que tamien anclui poemas de fantasmas i strangeiros.
Papiamento
Consoantes e encontros consonantais
/X/, /H/ i /K/
/V/, /F/ i /B/
A las bezes, /v/ altarna cun /f/ i /b/, mas l'amberso nun ocorre. Cumo eisemplo, l'altarnáncia antre /v/ i /f/ ocorre an palabras houlandesas cumo /vèrnis/, que se trasforman an /fèrnis/. Inda, l'altarnáncia antre /v/ i /b/ ocorre an palabras d'ourige eibérica, cumo an /favor/, que queda /fabor/. (Coincidéntemente, cumo l mirandés)
Diacríticos
La bariaçon de Curaçao i Bonaire adora l'aciento grabe (`) para denotar defrenças de pronúncia antre dues bogales i l'aciento agudo (´) para andicar a tonicidade dua palabra. Quanto a a tonicidade, las palabras an papiamentu puoden ser oxítonas, paroxítonas, proparoxítonas ó "subresdrúhulo". Essa radadeira classeficaçon ocorre ne l spanhol i carateriza la sílaba tónica cumo la sílaba anterior a l'antepenúltima sílaba dua palabra. Tamien hai uso de l trema nessa bariaçon.
Apócope
Assi cumo na lhéngua spanhola, l fenómeno de l'apócope acuntece ne l papiamiento, percipalmente an berbos ne l'anfenitibo (marcar - marká) ó an alguas profissones  (pescador - piskadó).
Cuntreste antre tones
L papiamiento ten dous nibles de ton: alto (A), repersentado pul aciento agudo (´), i baixo (B), repersentado pul a aciento grabe (`), qu'auxelian na eidantificaçon de l seneficado de palabras de mesma grafie. Cumo eisemplo, la palabra "papa", se pronunciada cumo "pápà", se refire al cargo de Pontífice, anquanto "pàpá" senefica "pai" ó "papai/papá". An giral, esse cuntreste antre tons altos i tones baixos nun ocorre an palabras monossílabas, trissílabas ó polissílabas. [10]
Pronomes
Pessoais
Ls pronomes pessonales an papiamiento son:
Ouserbaçones: Ls pronomes pessonales son outelizados de la mesma forma, andependientemente se son ampregados cumo sujeito ó cumo oubjeto dua ouraçon. Ye cunsidrado rude outelizar l pronome "bo" para se referir a ua pessona çconhecida, sendo preferible outelizar "Señor" (senhor) ó "Señora" (senhora).
Ls percipales pronomes andefenidos an papiamento son: Reflexibos
Ls pronomes reflexibos, qu'apersentan cierta semelhança cul pertués i l mirandés, son:
Andefenidos
Ls pronomes relatibos an papiamento son: Ls pronomes anterrogatibos son:
Relatibos
Cunjugaçon e aspecto
La cunjugaçon de ls berbos an papiamiento ye dada pula adiçon de las partículas "ta", "lo" i "la" antes de l berbo, que nun barie an l pessona ó númaro. Ye amportante çtacar que nun hai  percisamente l'eideia de passado, persente i feturo cumo nas lhénguas ando-ouropeias*, mas si l'eideia d'aspetos. San eilhes cuntino/nun cuntino, perfetibo/nun perfetibo i rial/heipotético.[12]
La partícula "ta"
La partícula "ta" refire-se a ua açon an progresso, seia ne l momiento an que se fala ó noutro momiento andicado pul enunciador, podendo tamien andicar açon habitual ó cuntínua, a eisemplo de la strutura "ta komiendo" (stá comendo) que reproduç la strutura espanhola "está comiendo". Inda, ye ousada para andicar qu'ua açon stá para ocorrer ó quando ye cierto qu'eirá ocorrer. Nun hai, antoce, çtinçon antre açones eimediatas ó açones qu'ocorriran nun feturo próssimo. La partícula "ta" tamien puode ser ousada para anfatizar ua açon na frase, cumo an "mi mes ta kana bai" (you mesmo puodo ir).[13]
Alguns berbos nun son acumpanhados pula partícula "ta", cumo l própio berbo "ta" i ls berbos tin (tener), por (poder), ke (querer), konose (coincer), mester (deber). Alguns outros puoden ó nun lhiebar la partícula, cumo gusta (gustar), stima (amar), bal (baler), kosta (custar), debe (deber), parse (parecer).
La partícula "a"
Andica ua açon que yá fui cumpletada até l momiento de la fala ó an alumínio outro momiento andicado pul enunciador. Quando l pronome "e" (terceira pessona de l singular) ye seguido pula particula "a", el ye trasformado an "el".[13]
Eisemplo: "E mucha a hui bai" (l rapaç fugiu).
La partícula "lo"
Ye outelizada para andicar ua açon heipotética ó ua açon fetura. Segundo la lhógica de l papiamiento, açones passadas i persentes puoden ser reales ó heipotéticas, mas açones feturas solo puoden ser heipotéticas, pus nun hai cumo tomá-las cumo fato. Questuma-se ampregar essa partícula antes de l sujeito de l'ouraçon.[14]
La partícula "táa" ó "tábata"
La partícula "táa", que se defrencia de "ta" por star formada por ua sílaba lhonga de ton alto, anquanto la radadeira ye cumpuosta por ua sílaba cúrtie de ton baixo, ye la cumbinaçon antre las partículas "ta" i "a".[14]
La defrença antre las dues formas ye la formalidade, sendo "tábata" cunsidrada mais polida. Esta ye, ademales, la forma outelizada an testos de gramática subre l papiamiento an detrimiento de la berson coloquial "táa".[15]
Modo
La partícula "lo ta"
La cumbinaçon antre las partículas "lo" i "ta" andica ua açon cuntínua i heipotética.[16]
La partícula "lo a"
Phragmipedium warszewiczianum
Phragmipedium warszewiczianum é uma espécie de orquídea terrestre, família Orchidaceae, que habita o Peru e a Bolívia. Alguns taxonomistas consideram esta espécie apenas uma variedade do Phragmipedium caudatum.
Papiamento
Modo
Esta cumbinaçon andica açones passadas heipotéticas.[17]
Las partículas "lo táa" i "lo tábata"
Andican açones passadas cuntínuas i heipotéticas.[17]
L'auséncia de partículas
L'auséncia de qualesquiera partículas, cumo na forma amperatiba de l papiamiento ó an ouraçones subordinadas, andica que l'açon ye nó-cuntínua, nó-perfetiba i nó-heipotética.[18]
Ne l causo de las ouraçones subordinadas, l'aspeto berbal nun ye marcado pus yá fui marcado na ouraçon percipal, stá ne l cuntesto de las ouraçones ó nun ye relebante pa la situaçon de la quemunicaçon.[19]
Orde sintática
L'orde sintática de l papiamiento ye sujeito-berbo-oubjeto, sendo l'oubjeto andireto posicionado antes de l'oubjeto direto. [20]
Eisemplo: E manda mi ruman bo number di telefon. (El manda a a mie armana l sou númaro de telifone).
Foco
Quando algua strutura sintática recibe l foco, eilha passa a star ne l'ampeço de la frase, preferencialmente junto de l marcador de foco "ta". [21]
Frases negatibas
Las frases negatibas an papiamiento son formadas atrabeç de l'adiçon de la partícula "no" (nó) ó de partículas negatibas cumo "nada", "ningun" (nanhun), "ningun hende" (naide), nunka (nunca), "ningun kaminda" (nanhun lhugar).[23]
Frases anterrogatibas
Nun hai mudança ó amberson na orde sintática pa la formaçon de preguntas. Basta adicionar un andicador de queston i aplicar entonaçon apropiada. [20]
Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos
Tur ser humano ta nace liber y igual den dignidad y den derecho. Nan ta dota cu rason y cu consenshi y nan mester comporta nan den spirito di fraternidad pa cu otro."
Todos ls seres houmanos nacen lhibres i eiguales an dignidade i an dreitos. Dotados de rezon i de cuncéncia, dében agir uns para culs outros an sprito de fraternidade.)
Cumparaçon cun lhénguas similares (i Mirandés)
Refréncias
Lhigaçones sternas
Catadorie:Aruba Catadorie:Curaçau Catadorie:Bonaire Catadorie:Países Baixos Catadorie:Lhénguas ando-ouropeias Catadorie:Lhénguas
Mar Negro
thumb|300px|L mar Negro bisto por satélite, cula [[península de la Crimeia i l mar de Azob al norte (eimaige NASA).]]
Hai un amportante fluxo de auga atrabeç de l Bósforo, 200 kn³ por anho i de auga doce de las árias adjacentes, specialmente de la Ouropa Central i Ouriental, totalizando 320 kn³ por anho. L riu más amportante a zaguar ne l Mar Negro ye l Danúbio. L Mar negro ten ua ária de 422 000 kn² i ua perfundidade mássima de 2210 n.
Ls países que costeian l Mar Negro son la Turquia, Bulgária, Roménia, Ucránia, Rússia i Geórgia. La península de la Criméia ye ua república outónoma de la Ucránia.
Las cidades más amportantes al lhongo de la cuosta ancluen Istambul (antigamente Custantinopla i Bizáncio), Burgas, Barna, Custança, Ialta, Odessa, Mykolaiv, Sebastopol, Batumi, Trebizonda, Samsun i Zonguldak.
Negro, Mar Negro
Wikipedia
L modelo wiki ye ua rede de páiginas cuntenendo las mais dibersas anformaçones, que puoden ser modeficadas i ampliadas por qualquiera pessona atrabeç de nabegadores quemuns, tales cumo l Internet Explorer, Google Chrome, Mozilla Firefox, Netscape, Opera, Safari, ó outro qualquiera porgrama capaç de ler páiginas an HTML i eimaiges. Este ye l fator que çtingue la Wikipedia de todas las outras anciclopédias: qualquiera pessona cun acesso a la Anterneta puode demudar qualquiera artigo, i cada leitor ye potencial ajudante de l porjeto.
L'anciclopédia sin fins lucratibos ye gerida pula Wikimedia Foundation. Eilha stá çponible an 257 lhénguas ó dialetos cun un total de 7,5 milhones d'artigos, antre eilhes 2,1 milhones d'artigos son refrentes a la berson an léngua anglesa (dados de 11 de Dezembre de 2007). L númaro total de páiginas ronda ls 24 milhones i anclui eimaiges, páiginas d'outelizadores, páiginas de çcusson, catadories, modelos, páiginas de geston de ls porjetos, etc. La berson almana çtribui-se tamien an DBD-ROM. Aperpóne-se, inda, las eideias na berson anglófona, para alhá dua eidiçon ampressa.
Zde l sou ampeço, la Wikipedia ten oumentado a passo firme la sue popularidade, i l sou éisito ten feito aparecer outros porjetos armanos. Segundo l Alexa, la Wikipedia stá antre ls quinze sítios mais besitados ne l mundo. La popularidade tamien debe-se al facto de muitas de las páiginas tenéren sido ó copiadas. Nas palabras de l co-fundador Jimmy Wales, la Wikipedia ye "un sfuorço para criar i çtribuir ua anciclopédia lhibre i an dibersos lhénguas de la mais eilebada culidade possible a cada pessona de l planeta, an sue própia léngua".
Assi i todo, l fato de qualquier un, specialista ó nó, poder eiditar l cuntenido de la Wikipedia ten gerado cuntrobérsias. Alguas rebistas i/ó anciclopédias ribales, cumo Encarta i Encyclopædie Britannica, ténen craticado ls artigos na Wikipedia, que dízen séren abordados de modo a cundezir cula oupenion de la maiorie i nó culs fatos.
Lhigaçones stranas
Catadorie:Wikipedia
Laos
thumb|right|Laos - Ásia thumb|100px|Laos Laos ye un paíç ye sin salida pa l mar de la Ásia cun ua populaçon de más 6.803.000 habitants (2014), l Laos acupa ua superfice de 236.800 Km² i sue capital ye Vientiane.
Refréncias
Catadorie:Geografie Catadorie:Laos
José Francisco Trindade Coelho
thumb|Retrato de Trindade Coelho. José Francisco Trindade Coelho (Mogadouro, 18 de júnio de 1861 — Lisboua, 9 de júnio de 1908) fui un scritor, magistrado i político pertués.
Catadorie:Jornalistas de Pertual Catadorie:Lhéngua mirandesa Catadorie:Mogadouro Catadorie:Políticos Catadorie:Scritores de Pertual
Domart-en-Ponthieu
Domart-en-Ponthieu ye ua quemuna francesa na region admenistratiba de la Picardie, ne l departamiento de Somme. Stende-se por ua ária de 17,93 Km².
Catadorie:Quemunas de l departamiento de Somme
Augusto Roa Bastos
miniaturadaimagem|Augusto Roa Bastos Augusto Roa Bastos (Assunçon, 13 de júnio de 1917 - Assunçon, 26 d'abril de 2005) fui un scritor paraguaio, coincido nas árias de l'ansaio, de l roteiro, de la poesie i de l romance.
Antre 1932 i 1935, participou cumo anfermeiro na guerra del chaco, antre la Bolíbia i l Paraguai, cun solo 15 anhos. An 1947 ye oubrigado al eisílio, debido a la perseguiçon de la ditadura, na Argentina, adonde publica pula purmeira beç.
An 1970, debido l'outra ditadura, ye oubrigado a silar-se na Ouropa, na Fráncia, adonde ansina literatura spano-amaricana.
An 1982, nua brebe bejita al sou paíç, perde la nacionalidade paraguaia i passa a portar la nacionalidade spanhola.
Recibe dibersos reconhecimientos públicos pul mérito, ouriginalidade i culidade de la sue obra, antre ls quales l "Cuncours Anternational de Romanes Losada" (1959), l "Prix du Memorial de America Latina" (1988) i ye çtinguido cul Prémio Miguel de Cerbantes an 1989. Sue obra stá traduzida para cerca de 25 lénguas.
Eigreija Católica
La Eigreija Católica, chamada tamien de Eigreija Católica romana i Eigreija Católica Apostólica Romana, ye ua Eigreija crestiana colocada sob la outoridade suprema de l Papa, Bispo de Roma i sucessor de l apóstolo Pedro, sendo cunsidrada puls católicos cumo l outéntico repersentante de Dius na Tierra i por esso l berdadeiro Xefe de la Eigreija Ounibersal (Eigreija Crestiana ó ounion de todos ls crestianos). Sou oubjetibo ye la cumberson al ansinamiento i a la pessona de Jasus Cristo an bista de l Reino de Dius. Para este fin, eilha admenistra ls sacramentos i prega l Eibangelho de Jasus Cristo. Eilha nun pensa cumo ua Eigreija antre outras mas cumo la Eigreija stablecida por Dius para salbar todos ls homes. Esta eideia ye besible lhougo ne l sou nome: la palabra "católico" quier dezir ounibersal an griego. Eilha eilaborou sue doutrina al lhongo de l cuncílios a partir de la Bíblia, comentados puls Pais i puls doutores de la Eigreija. Eilha propone ua bida spritual i ua regra de bida als sous fiéis anspirada ne l Eibangelho i definidas de maneira percisa. Regida pul Código de Dreito Canónico, eilha se cumpone, para alhá de la sue muita bien coincida hierarquia ascendente que bai zde de ls simples diácono al supremo Papa, de bários mobimentos apostólicos, que cumportan notadamente las ordes relegiosas i ls anstitutos seculares.
O Século
O Século fui un jornal salido an lhéngua pertuesa por Sebastião de Magalhães Lima an Lisboua. L sou salimiento ampeçou an 8 de júnio de 1880 i treminou an 12 de febreiro de 1977. Tamien fúrun salidos testos an mirandés ne l jornal.
Eigreija Católica
Zde l die 19 de Abril de 2005, la Eigreija Católica ye lhiderada pul Papa Bento XVI. Nesse mesmo anho, eilha cuntaba aprossimadamente cun 1115 milhones de nembros (ó seia, más dun sesto de la populaçon mundial), çtribuídos principalmente na Ouropa i nas Américas mas tamien noutras regiones de l mundo. Sue anfluéncia na Stória de l pensamiento bien cumo subre la Stória de la arte ye cunsidrable, notadamente na Ouropa.
Eclesiologie
thumbnail|150px|La Eigreija stá alicerçada subre l [[San Pedro|Apóstolo Pedro, la quien Cristo prometiu l Primado, al afirmar que "subre esta piedra eidificarei a mie Eigreija" i que "dar-te-ei las chabes de l Reino de Dius''" (cf. Mt 16, 17-20)]]
O Século
Catadorie:Jornales de Pertual Catadorie:Lhéngua pertuesa Catadorie:Lisboua Catadorie:Lhéngua mirandesa
Eigreija Católica
Eclesiologie
La Eigreija define-se pulas palabras de l Credo Niceno-Custantinopolitano, cumo:
Para alhá desso, la Eigreija, de antre ls sous einúmeros nomes, tamien ye coincida por:
La Eigreija Católica ye custituída por 23 Eigreijas outónomas ''sui juris' ', todas eilhas an quemunhon cumpleta i subordinadas al Papa. Estas Eigreijas, anque tenéren la mesma doutrina i fé, possuen ua tradiçon cultural, stórica, teológica i litúrgica defrentes i ua strutura i ourganizaçon territorial apartadas. La Eigreija Católica ye muitas bezes cunfundida cula Eigreija Católica Lhatina, ua de las sues 23 Eigreijas outónomas.
Doutrina
Mas, la definiçon i cumprenson dessa doutrina ye progressiba, necessitando por esso de l custante studo i reflexon de la Teologie, mas siempre fiel a la Rebelaçon debina i ourientada pul Magistério de la Eigreija Católica. La doutrina católica stá spressa i resumida ne l Credo de l Apóstolos, ne l Credo Niceno-Custantinopolitano i, atualmente, ne l Catecismo de la Eigreija Católica i ne l sou Cumpéndio.
Dogmas i Santíssima Trindade
Cun estes studos teológicos todos, la Eigreija bai-se als poucos anstituindo ls sous dogmas, que ye la base de la doutrina oufecial, sendo l redadeiro dogma (l de la Assunçon de la Birge Marie) proclamado solenemente solo an 1950. Pa ls católicos, un de ls dogmas más amportantes ye l de la Santíssima Trindade, que, nun biolando l monoteísmo, professa que Dius ye simultaneamente uno (porque, an eissencia, solo eisiste un Dius) i trino (porque stá pessonalizado an trés pessonas: l Pai, l Filho i l Sprito Santo, que se stablécen antre si ua quemunhon purfeita). Estas 3 Pessonas eiternas, anque tenren la mesma natureza, "son rialmente çtintas".