cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amir Sadollah
Amir Sadollah (an persa: امیر سعدالله) (Nuoba Iorque, 27 d'agosto de 1980) ye un lutador amaricano de MMA, atualmente luita ne l UFC. El fui l bencedor de l riality show de la Spike TB l The Ultimate Fighter 7.
Cartel ne l MMA
Catadorie:Lutadores de MMA de ls Stados Ounidos Catadorie:Partecipantes de riality show de ls Stados Ounidos
Figueira da Foz
La Figueira de la Foç MH IH • Com M • GO IP (an pertués: Figueira da Foz) ye ua cidade pertuesa ne l çtrito de Coimbra, anserida na region Centro i sub-region de l Baixo Mondego i situada na zambocadura de l riu Mondego cul Ouceano Atlántico. Ye la segunda maior cidade de l çtrito, cun cerca de 27 742 habitantes. Ye coincida por ser cunsidrada la "Reina de la Cuosta de Prata" pulas sues praias stensas. Recentemente l Cabo Mondego, un promontório na Serra de la Buona Biaige ne ls alredores de la Figueira de la Foç, fui declarado Monumiento Natural Nacional. L'atual persidente de la cámara, eileito nas Eileiçones Outárquicas de 2009, ye João Ataíde das Neves (PS).
L Munecípio
L munecípio, cun de ária i  habitantes (2011), ye subdebidido an 18 freguesies. L munecípio ye lhemitado a norte pul munecípio de Cantanhede, a lheste por Montemor-l-Bielho i Soure, a sul por Palumbar i a oeste pul Ouceano Atlántico.
La Figueira de la Foç queda, antoce, situada ne l lhitoral atlántico, junto a la foç de l Riu Mondego i stendendo-se até al Cabo Mondego, candidato a Património Mundial por ser un lhugar eisemplar de l jurássico de rala besibelidade. Ye un de ls centros turísticos mais amportantes de Pertual, cun un de ls maiores casinos de l paíç, l mais antigo de to la Península Eibérica i único na region Centro, l Casino Figueira, ua praça de touros, un einorme arenal cun eiquipamientos lhúdicos i çportibos, adonde, de 1997 a 2004, se rializou l Mundialito de Futebol de Praia i etapas de ls percipales circuitos de frisbee (jogo de l çco) i ua animada bida noturna. Fui tamien palco, an Outubre de 2009, de l Enduro, un campeonato mundial de motociclismo fura de strada. A cerca de dieç quilómetros de la cidade, yá ne l lhemite de l cunceilho i próssimo de Montemor-l-Bielho queda l Sítio Classeficado de ls Montes de Santa Olaia i Ferrestelo cula staçon d'escabaçon mais amportante de l trabalho de l'arqueólogo figueirense António dos Santos Rocha. Ancuontrou monumientos i oubjetos de la Eidade de l Fierro. Ne l monte ancontra-se inda la capielha de Santa Eulália cun bista çlumbrante subre ls arrozales de l Mondego als sous pies.
La maior parte de ls beraneantes bénen de Coimbra, Beiras i subretodo de Spanha (Estremadura, Lhion i Castielha i de la Quemunidade de Madrid), sendo que muitos destes ténen la Figueira de la Foç cumo a sue segunda residéncia.
La populaçon atiba reparte-se antre las bárias atebidades eiquenómicas de la region, cun çtaque pa la pesca, andústria bidreira, atebidades lhigadas al turismo, custruçon nabal, porduçon de celulose, andústria de sal i, cumo nun podie deixar de ser, la agricultura. Mas quaije todo ten a ber cul turismo, sin l qual la cidade morrerie.
L território cuncelhio ye atrabessado a meio pul Riu Mondego i de la sue rede heidrográfica fázen parte bárias rieiras i cinco lhagonas (Salgueiros, Bela, Braças, Corbos i Lheirosa). La regularizaçon de las bordas de l riu probocou sérias trasformaçones na prática agrícola.
Las freguesies
Las freguesies de la Figueira de la Foç son las seguintes:
Stória
La Figueira de la Foç conheciu un grande crecimiento ne l seclo XVIII debido al mobimiento de l porto i al zambolbimiento de l'andústria de custruçon nabal.
Fui eilebada a la catadorie de bila an 1771. Cuntinou a crecer al lhongo de l seclo XIX debido a l'abiertura de nuobas bias de quemunicaçon i a l'afluéncia de beraneantes. An 20 de Setembre de 1882, fui eilebada a la catadorie de cidade. Ne ls finales de l seclo XIX i ampeço de l seclo XX custruiu-se l chamado Bairro Nuobo, de malha regular, adonde se anstalórun ls houteles, l casino, restourantes, bares noturnos i algua atebidade comercial. Outro lhocal adonde l'atebidade comercial ye eibidente ye na Rue de la República, que lhiga la zona d'antrada de la cidade (bie Staçon de ls caminos-de-fierro) a la zona mais central de la cidade. Ne ls radadeiros tiempos fúrun custruídos supermercados i heipermercados na zona mais periférica de la cidade. Debido a las cundiçones naturales i al eiquipamiento turístico, la Figueira de la Foç ampós-se cumo stáncia balnear nun solo pa la zona centro de Pertual, mas tamien para famílias abastadas alanteijanas i spanholas. La Figueira de la Foç ye coincida cumo la "Reina de las Praias de Pertual".
L Casino de la Figueira de la Foç fui einougurado an 1927, sendo assi l mais antigo casino de la Península Eibérica.
An 1982, anho an que se comemorou l Purmeiro Centenário de la Eilebaçon a Cidade de la Figueira de la Foç, fui einougurada la Puonte Edgar Cardoso, que bieno sustituir la puonte antiga (que nun permitie qu'ambarcaçones passassen sob si). La nuoba puonte, que debrebe se trasformou nun ex-libris de la cidade, ye cunsidrada ua de las mais guapas i amponentes de l paíç. Fui, recentemente, albo de perfundas obras de remodelaçon.
La Torre de l Reloijo (situada an frente a la Splanada Silba Guimarães, na Praia de l Reloijo i nun Praia de la Claridade) ye, eigualmente, ua de las refréncias de la cidade, bien cumo l Fuorte de Santa Catarina. Queda tamien nesta cidade l Palácio Sotto-Mayor, que marca stória nua zona mais central de la Figueira de la Foç. L Parque de las Abadies ye un de ls "pulmones" de la cidade i un lhocal de lhazer, adonde se rializan alguas probas de corta-mato i bárias eniciatibas cun bista a proporcionar momientos agradables als cidadanos de l cunceilho. Este Parque atrabessa la cidade al meio, ando zde la zona norte de la cidade até al Jardin Municipal, que sofriu, recentemente, anterbençones de remodelaçon.
La Figueira de la Foç fui palco de l Mundialito de Futebol de Praia antre 1997 i 2004.
L Festibal Anternacional de Cinema de la Figueira de la Foç tubo la sue purmeira eidiçon an 1972, tenendo sido rializado pula radadeira beç an 2002.
Clima
La Figueira de la Foç ten un clima mediterránico de l tipo Csb d'acuordo cula classeficaçon climática de Köppen-Geiger. Ne l Ambierno las temperaturas barian antre ls 7°C i ls 14°C raramente çcendo ambaixo de ls 0°C, anquanto ne l Verano las temperaturas oscilan antre ls 15°C i ls 25°C podendo ultrapssar ls 35°C an bagas de calor. La temperatura média anual ronda ls 15°C anquanto la precipitaçon média anual ye de cerca de 600 mm. La temperatura de l'auga de l mar barie antre ls 14-15°C an Janeiro i Febreiro i antre ls 18-19°C an Agosto i Setembre. Ne l Ambierno l tiempo tende a star anstable anquanto ne l Berano l tiempo seco i soalheiro puode ser anterrompido por dies nebulosos ó até mesmo de chuba. Ne l Berano, i percipalmente durante la tarde, final de l die i percípio de la nuite, l bento tende a soprar moderado (por bezes fuorte) de noroiste.
Minzac
Minzac ye ua quemuna francesa na region admenistratiba de la Aquitánia, ne l departamiento Dordonha. Stende-se por ua ária de 15,95 Km².
Catadorie:Quemunas de l departamiento de Dordonha
Dados
Ls dados refíren- se a ua recolha d'anformaçones ourganizadas, normalmente l resultado de la spriéncia ó ouserbaçon de outras anformaçones drento dun sistema de cumputador, ó un cunjunto d'anstalaçones. Ls dados puoden cunsistir an númaros, palabras ó eimaiges, las mediçones i ouserbaçones dun cunjunto de bariables; anformaçones, registo qu'eidantifica algo tanto oubjeto ó animal.
Dados brutos
An anformática dados brutos (raw data) zeignan ls dados/balores recolhidos i stocados tal qual fúrun adquiridos, sin tenéren sofrido l menor tratamiento.
Apersentan-se cumo un cunjunto de númaros, carateres, eimaiges ó outros çpositibos de salidas para cumberter cantidades físicas an simblos, nun sentido mui stenso.
Uso de dados an ciéncia i anformática
Ls dados puoden ser houmanos ó processados por ua antrada nun cumputador, armazenados i tratados alhá, ó trasmitidos (salida) para outro cumputador ó houmano. La palabra "dados" ye un termo relatibo, tratamiento de dados quemumente ocorre por etapas, i ls "dados processados" a partir dua etapa puoden ser cunsidrados ls "dados brutos" de l próssimo.
Cumputaçon, çpositibos macánicos, son classeficados d'acuordo culs meios atrabeç de ls quales eilhes repersentan dados. Un cumputador analógico repersenta un dado cumo ua tenson, çtáncia, posiçon, ó outra cantidade física. Un cumputador digital repersenta un dado cumo ua sequéncia de simblos traçada a partir dun alfabeto fixo. L mais quemun, cumputadores digitales úsan un alfabeto binairo, esto ye, un alfabeto de dous carateres, normalmente chamadas "0" i "1". Mais fameliarizado repersentaçones, tales cumo númaros ó letras, son custruídos a partir de l'alfabeto binairo.
Dado: a la luç de la Ciéncia de la Anformaçon
Defenimos dado cumo ua sequéncia de simblos quantificados ó quantificables. Antoce, un testo ye un dado. De fato, las letras son simblos quantificados, yá que l'alfabeto por si solo custitui ua base numérica. Tamien son dados eimaiges, sonidos i animaçon, pus todos puoden ser quantificados a punto d'alguien qu'entra an cuntato culs tener eibentualmente deficuldade de çtinguir la sue reproduçon, a partir de la repersentaçon quantificada, cul ouriginal. Ye mui amportante notar-se que qualquiera testo custitui un dado ó ua sequéncia de dados, mesmo qu'el seia ininteligible pa l leitor.
L dado l'anformaçon i l coincimiento
L dado na tecnologie de l'anformaçon ye la repersentaçon física dun eibento ne l tiempo i spácio que nun agrega fundamiento para quien l sente ó recibe, nun podendo ser possible antender l qu'el repersenta ó para qu'el eisiste, podemos tener cumo eisemplo un númaro, se solamente esse númaro fur çponibelizado para alguien ó pa l tiempo i spácio, por alguien ó por un eibento, nun ye possible saber l qu'el senefica ó l qu'el repersenta,  podendo repersentar qualquiera cousa ó nun repersentar nada,  poren ne l momiento qu'eisistir ua agregaçon cun outro dado el passa a ser ó nun ua anformaçon.
La anformaçon ye l dado ourganizado, un testo puode ser ua anformaçon ua fuonte de muitas anformaçones ó un cunjunto d'anformaçon, pus se ls dados agrupados geráren sentido para quien l lé i quedando claro ó nun (balor de l'anformaçon se de l'a la culidade cula qual ye çponibelizada, reduzindo ó oumentando la porbabelidade d'anterpretaçon ambígua pul eimitente, quanto mais percisa, mais baliosa eilha se torna ) la que se refire, l dado passa a ser l balor dun detreminado iten, eibento de l que se refire. Un relatório, un boletin scolar, ua fuolha de pagamiento son eisemplos d'anformaçon, zde que faga sentido la quien l bé.
L coincimiento ye resultado de baries anformaçones ourganizadas de forma lógica i suficiente para criar un eibento, tornar possible un eibento inda nun coincido ó l poder d'antender un eibento, sues causas, eibentos anteriores i sues causas, eibentos de la causa, eibento resultante de causas, l poder de manipular eibentos i causas.
Ber tamien
Catadorie:Admenistraçon de dados Catadorie:Sistemas d'anformaçon
Gaita de fuolhes
thumb|right|250px|L gueiteiro, por [[Hendrick ter Brugghen (seclo XVII, Houlanda)]]
La gaita de fuolhes ye un strumiento de la família de los aerofone, cumpuosto de pul menos un tubo melódico (chamado punteiro ó cantadeira, pul qual se degita la música) i dun ansuflador mediado por ua bálbula (chamado soprete ó assoprador), ambos lhigados a un reserbatório de aire (chamado fole ó bolsa); an la maiorie de ls causos, hai pul menos mais un tubo melódico, pul qual se eimite ua nota pedal cunstante an harmonie cul tubo melódico (chamado bordon ó ronco). Ye un strumiento modal, an la maiorie de las bezes jónio (modo de dó), anque haba modelos an modo mixolídio (modo de si) i eólio (modo de lá), anriba d'outros possibles.
Fexeiro:Skye Boat Song.ogg
Biba la Gaita
Ls registros mais antigos subre la gaita de fuolhes Mirandesa son de l seclo XVIII, na sue maiorie scritos. La sue cultura benie sendo passada até meados d l seclo XX ouralmente, de pai pa filho, cun defrenças pequeinhas antre cada aldé i region. Ye possible ancuntrar manifestaçones tradecionales antre populaçones rurales mais a sul de Trás ls Montes, cumo an regiones de ls çtritos de la Guarda i de Castielho Branco, mas yá ne l Algarbe ls populares refere-se al gaiteiro cumo músico de l Norte.
Catadorie:Strumientos
Bento de Núrsia
San Bento de Núrsia, nacido Benedetto de la Norcia (Nórcia, c. 480 — Abadie de l Monte Cassino, c. 547) fui un monge eitaliano, fundador de la Orde de ls Beneditinos, ua de las maiores ordes monásticas de l mundo. Fui l criador de la Regra de San Bento, un de ls mais amportantes i outelizados regulamientos de bida monástica, anspiraçon de muitas outras quemunidades relegiosas. Era armano mielgo de Santa Scolástica. Fui zeignado patrono de la Ouropa pul Papa Paulo BI an 1964, sendo tamien patrono de la Almanha. Ye benerado nun solo por católicos, cumo tamien por ourtodoxos. Fui l fundador de la Abadie de l Monte Cassino, na Eitália,çtruída durante la Segunda Guerra Mundial i mais tarde restourada. Ye comemorado ne l calendairo católico la 11 de Júlio, data an que sues relíquias fúrun trasladadas pa la Abadie de Saint-Benoît-sur-Loire.
Biografie
La fuonte de todos ls acuntecimientos de la bida de San Bento son ls Diálogos de San Griegório Magno, redigidos por buolta de 593, que se baseou an fatos narrados por monges que conhecírun pessonalmente San Bento.
Segundo San Griegório, San Bento fui filho dun nobre romano, tenendo rializado ls purmeiros studos na region de Núrsia (próssimo a la cidade eitaliana de Spoleto). Mais tarde, fui ambiado la Roma para studar retórica i filosofie, mas, tenendo se zeiludido cula decadéncia moral de la cidade, abandona lougo la capital i se retira para Anfide (atual Affile),ne l'anho 500. Ajudado por un abade de la region chamado Romano, anstalou-se nua gruta de defícel acesso, la fin de bibir cumo eremita. Depuis de trés anhos nesse lugar, dedicando-se a l'ouraçon i al sacrifício, fui çcubierto por alguns pastores, que dibulgórun la fama de santidade. A partir d'anton, fui bejitado custantemente por pessonas que buscában cunselhos i direçon spritual.
Ye anton eileito abade dun mosteiro an Bicobaro, ne l norte de la Eitália. Por causa de l regime de bida eisigente, ls monges tentórun ambenená-lo, mas, ne l momiento an que daba la bénçon subre l'alimiento,saliu de la copa que cuntenie l bino ambenenado ua serpente i l cálice se fizo an pedaços. Cun esso, San Bento resolbe deixar la quemunidade i retornando a la bida solitária, bibendo cunsigo mesmo: habitare secun.
An 503 recibe grande cantidade de çcípulos i atiradeira duoze pequeinhos mosteiros. An 529, por causa de l'ambeija de l sacerdote Floréncio, ten de se mudar para Monte Cassino, adonde atiradeira l mosteiro que benerie a ser l fundamiento de la spanson de la Orde Beneditina. Ye nesse eipisódio que Floréncio le ambia de persente un pan ambenenado, mas Bento dá l pan a un corbo que todos ls dies benie comer de sues manos i ourdena a l'abe que l lebe para loinge, adonde nun podisse ser ancontrado. Durante la salida de Bento para Monte Cassino, Floréncio, sentindo-se bitorioso, saliu al terraço de sue casa para ber la partida de l monge. Antretanto, l terraço ruiu i Floréncio morriu. Un de ls çcípulos de Bento, Mauro, fui pedir al mestre que retornasse, pus l'enimigo habie morrido, mas Bento chorou pula muorte de sou enimigo i tamien pula alegrie de sou çcípulo, la quien ampós ua peniténcia por regozijar-se pula muorte de l sacerdote.
An 534 ampeça a screbir la Regula Monasteriorun (Regra de ls Mosteiros). Morre an 21 de márcio de 547, tenendo antes anunciado l'alguns monges qu'eirie morrer i seis dies antes mandado abrir sue sepultura. Sue armana gémea Scolástica habie falecido an 10 de febreiro de l mesmo anho.
Las repersentaçones de San Bento giralmente mostran, junto cul santo, l libro de la Regra, un cálice quebrado i un corbo cun un pan na boca, an mimória al pan ambenenado que recebiu de l sacerdote ambeijoso.
Las relíquias de San Bento stan cunserbadas na crita de la Abadie de Saint-Benoît-sur-Loire (Fleury), próssimo la Orleánes i Germigny-ç-Prés, ne l centro de la Fráncia.
Santificaçon
thumb|200px|Detalhe de l'altar-mor de la Eigreija de San Bento an Oulinda D'acuordo cula tradiçon, San Bento de Núrsia fui santificado por tener bencido dues ciladas armadas pul Diabo, nas quales le ye ouferecido un cálice de bino ambenenado i un pedaço de pan, tamien ambenenado.
Para alhá desso, an einúmaras bezes fura tentado efetibamente pul Einimigo, para alhá de ser oufendido i ansultado de tal maneira que ls armanos d'hábito que stában al sou redror podien scuitar las oufensas qu'el recebie.
L Santo Baran, cumo tamien ye chamado, bencia l Tentador outelizando-se de l senhal de la cruç i de l'ouraçon cuntida na Cruç Medalha que fura sculpida nas paredes dun mosteiro.
Ourige i strutura
La Regula Monasteriorun, tamien chamada Regula Monachorun, ye cumpuosta por un prólogo i 73 capítulos. Ye possible qu'eilha nun seia anteiramente cumpuosta por San Bento, mas criada por el balendo-se dua regra mais antiga, Regula Magistri, cumpuosta por outor çconhecido, na mesma region de la Eitália, trinta anhos antes de la cumposiçon de la Regra de San Bento. . Don Baselius Steidle propós las seguintes debisones temáticas para Regra de San Bento :
Eiboluçon stórica
San Bento de Aniane retoma la regra ne l seclo IX, antes de las ambasones normandas; el la studou i codificou, dando ourige la sue spanson por to Ouropa carolíngie, inda que tenga sido adatada dibersas bezes, cunforme dibersos questumes. Mais tarde, atrabeç de la Orde de Cluny i de la centralizaçon de todos ls mosteiros qu'outelizában la Regra, eilha fui adquirindo grande amportança na bida relegiosa ouropeia durante la Eidade Média. Ne l seclo XI surgiu la reforma de Cister, que buscaba recuperar un regime beneditino mais d'acuordo cula regra primitiba. Outras reformas (cumo la camaldulense, l'oulibetana ó la silbestriana), buscórun tamien dar énfase a defrentes aspetos de la Regra de San Vento.
Anque de ls defrentes momientos stóricos, ne ls quales la deciplina, las perseguiçones ó las agitaçones políticas causórun ua cierta decadéncia de la prática de la Regra de San Bento, i mesmo de la populaçon monástica, ls mosteiros beneditinos cunseguiran manter, durante todos ls tiempos, un grande númaro de relegiosos i relegiosas. Atualmente, acerca de 700 mosteiros masculinos i 900 mosteiros i casas relegiosas femeninas, spalhados puls cinco cuntinentes, seguen la Regra de San Bento. Anclusibe alguas quemunidades de cunfissones Luterana i Anglicana.
La Cruç-Medalha de San Bento
thumb|x180px|Medalha de San Bento - frente thumb|x180px|Medalha de San Bento - berso L'ourige de la Cruç-Medalha de San Bento ye ancierta, sabe-se qu'eilha fui redescobierta an 1647, an Nattremberg, na Babiera, por ocasion de la cundenaçon d'alguas bruxas, qu'afirmórun nun cunseguir praticar qualquiera tipo de bruxedo ó ancanto contra lugares an qu'houbisse l'eimaige de la Cruç, an special, l'abadie de San Miguel an Metten. Antrigados cul fato, las outoridades fúrun aberiguar l qu'eisistia ne l mosteiro. Al entráren nua de las dependéncias, ouserbórun entalhadas nas paredes eimaiges de la cruç tal cumo stan repersentadas nas Medalhas outelizadas hoije. Na biblioteca dessa mesma abadie, ancontrórun un manuscrito de l'anho de 1415, l qual cuntenie, para alhá de testos, eilustraçones, sendo ua deilhas la de San Bento, cun ua cruç i ua flámula, culs bersos de la medalha: ''Crux sacra sit mihi lux, non draco sit mihi dux. Bade retro satana, nunquan suade mihi bana. Sunt mala quae libas, ipse benena bibas". Por esse motibo, stima-se que l'ourige de l'eimaige de la medalha queda ne l seclo XV.
La medalha, cun alguas bariaçones, ten na frente l'eimaige de San Bento, bestindo l traje monástico - chamado cógula - trazendo na mano dreita ua cruç i na mano squierda ua flámula ó libro abierto, que repersenta la Regra. Ne l berso, hai ua eimaige de la cruç. Ambas las faces trazen anscriçones an latin, seia solo letras ó an palabras, a saber:
Essa ouraçon, acrescida de la jaculatória "Rogai por nós bien abinturado San Bento, para que séiamos dinos de las promessas de Cristo", se tornou ua fórmula d'ouraçon la San Bento.
An 1742, l Papa Bento XIB aprobou la medalha, cuncedendo andulgéncias la quien a ousar i stablecendo l'ouraçon de l berso de la medalha cumo ua forma de sorcismo, que se tornou coincida cumo Bade retro Satana. Atualmente, ua forma quemun de la medalha ye la que bemos nessas eilustraçones, coincida cumo Medalha de l Jubileu, pus fui cunhada an 1880 por ocasion de l XIB Centenário de l nacimiento de San Bento, puls monges de Beuron pa l'abadie de Monte Cassino. Essa medalha acrecenta la palabra pax - paç - ne l'alto de la cruç i als pies de San Bento ls dezires S S.M. Casino MDCCCLXXX - De l Santo Monte Casino - 1880.
Nursia, Bento Catadorie:Beneditinos Catadorie:Santos beneditinos Catadorie:Fundadores de ordes relegiosas Catadorie:Pessonas gémeas Catadorie:Pessonas citadas na Debina Comédia (Paraíso) Catadorie:Anfermaige
Magalas
Magalas ye ua quemuna francesa na region admenistratiba de Languedoc-Roussillon, ne l departamiento de Hérault. Stende-se por ua ária de 20,76 Km².
Catadorie:Quemunas de l departamiento de Hérault
Ouclides
thumb|200px|Ouclides Ouclides de Alexandrie (360 a.C. — 295 a.C.) fui un porsor, matemático platónico i scritor de ourige çconhecida, criador de la afamada geometrie ouclidiana: l spácio ouclidiano, eimutable, simétrico i geométrico, metáfora de l saber na antiguidade clássica, que se mantubo sien demudar ne l pensamiento matemático mediabal i renacentista, pus solamente ne ls tiempos modernos fui possible custruir modelos de geometries nun-ouclidianas. Haberie sido eiducado an Atenas i andado na Academia de Platon, na fuorça de la cultura heilenística.
Cumbidado por Ptolomeu I para cumponer l quadro de porsores de la acabada de criar Academia, que tornarie Alexandrie ne l centro de l saber daquel tiempo, tornou-se l mais amportante outor de matemática de la Antiguidade griego-romana i talbeç de todos ls tiempos, cun sou menumental Stoichia (Ls eilemientos, 300 a.C.), ne l stilo lhibro de testo, ua obra an treze ambelumes, sendo cinco subre geometrie praina, trés subre númaros, un subre la teorie de las proporçones, un subre ancomensurables i ls trés redadeiros subre geometrie ne l spácio. Screbida an griego, la obra cubrie toda la aritmética, la álgebra i la geometrie coincidas até anton ne l mundo griego, ajuntando l trabalho de ls que bibírun antes del, cumo Heipócrates i Oudóxio, i sistematizaba to l coincimiento geométrico de ls antigos i antercalaba ls teoremas yá coincidos nesse teimpo cula demunstraçon de muitos outros, que cumpletában uocos de saber i dában coeréncia i lhigaçon lhógico al sistema por el criado. Apuis la sue purmeira eidiçon fui copiado i recopiado muita beç i, traduzido pa l árabe (774), tornou-se l más anfluente testo científico de todos ls tiempos i un de ls cun mais grande númaro de publicaçones al lhargo de la stória. Depuis de la caída de l Ampério Romano, ls sous lhibros fúrun recuperados pa la sociadade ouropéia puls studiosos muçulmanos de la Península Eibérica. Screbiu inda Ótica (295 a.C.), subre la ótica de la bison i subre astrologie, astronomie, música i macánica, para alhá de outros lhibros subre matemática. Antre eilhes cítan-se Lhugares de superfice, Pseudarie, Porismas i más alguns outros.
Algues de las sues obras cumo Ls eilemientos, Ls dados, outro lhibro de testo, a modo un manual de tabelas para uso andrento la Academie i cumplemiento de ls seis purmeiros ambelumes de Ls Eilemientos, Debison de figuras, subre la debison geométrica de figuras prainas, Ls Fenómenos, subre astronomie, i Ótica, subre la bison, subrebibírun an parte i hoije son, depuis de La Sfera de Outólico, ls mais antigos tratados científicos griegos eisistentes. Pula sue maneira de apersentar ne ls scritos cuida-se que haba sido un porsor mui halblidoso.
Catadorie:Matemáticos de la Grécia Antiga Catadorie:Geómetras
Tiltil
La quemuna de Til- Til ye ua de las trés quemunas que forman la Porbíncia de Chacabuco; se localiza geograficamente al norte poente de Santiago. Antegra junto culas quemunas de Colina, Lampa, Quelicura i Pudahuel l Çtrito Eileitoral N° 16 i pertence a la Circunscriçon Senatorial 7ª (Santiago Poente).
Til Til, segundo l Censo INE, 2002, ten ua populaçon de 14 755 pessonas, 8 161 de las quales se ancontran localizadas an setores ourbanos (55,3%), i 6 594 an setores rurales (44,7%).
La cumponen l poboado homónimo, Huertos Fameliares, Polpaico, Rungue, Montenegro, Cerro Blanco, Santa Matilde i Caliu, antre outras localidades.
Catadorie:Quemunas de la porbíncia de Chacabuco
Ouceano Antártico
Tamien coincido por ouceano Austral, l ouceano Antártico ye l nome dado al cunjunto de las augas que banhan l Cuntinente Antártico, mas que an rialidade custituen l prolongamento meridional de l ouceano Atlántico, ouceano Pacífico i ouceano Índico. Muitos cientistas, oceanógrafos i geógrafos, nun reconhecen la eisisténcia de l ouceano Antártico, cunsiderando-lo cumo ua junçon de partes de l outros ouceanos.
L ouceano glacial Antártico se stende zde la cuosta antártica até a la lhatitude de ls 60° S; lhemite cumbencional cul Ouceano Atlántico, l Ouceano Pacífico i l Ouceano Índico. Ye l penúltimo ouceano an stenson (solo l ouceano Ártico ye menor). Formalmente, sue stenson fui definida pula Organizaçon Hidrográfica Anternacional ne l anho 2000 i coincide cun ls lhemites fixados pul tratado Antártico.
L Ouceano Antártico ye l solo a rodear l globo de forma cumpleta, i circula cumpletamente la Antártida. Ten ua superfície de 20.327.000 kn², ua cifra que cumprende als mares periféricos: l mar de Amundsen, l mar de Bellingshausen, parte de la passaige de Drake, l mar de Ross i l mar de Weddell. La tierra firme que borda l ouceano ten 17.968 kn de cuosta.
Modelaige cumputacional
Modelaige cumputacional ye ua ária de coincimiento multidisciplinar que trata de l'aplicaçon de modelos matemáticos i técnicas de la cumputaçon a l'análeze, cumprenson i studo de la fenomenologie de porblemas cumplexos an árias tan abrangentes quanto las angenharies, ciéncias satas, biológicas, houmanas, eiquenomie i ciéncias ambientales.
Ouceano Antártico
right
Modelaige cumputacional
Antroduçon
La modelaige cumputacional ye la ária que trata de la simulaçon de soluçones para porblemas científicos, analisando ls fenómenos, zambolbendo modelos matemáticos para sue çcriçon, i eilaborando códigos cumputacionales para oubtençon daquelas soluçones. Ye ária an spanson, d'ampla aplicaçon, an:
Ouceano Antártico
Stória
Juridicamente, pul tratado de la Antártica, assinado die 1 de janeiro de 1956, l ouceano Antártico i l cuntinente Antártico serien de respunsabilidade de l seguintes países, para usos pacíficos i científicos; Chile, Argentina, Austrália, Bélgica, I.U.La, Fráncia, Japon, Noruega, Nuoba Zelándia, Reino Ounido, África de l Sul i Rússia (cumo heirdeira de la Ounion de las Repúblicas Socialistas Sobiéticas).
Ounibersidade de Trás ls Montes i Alto Douro
La Ounibersidade de Trás ls Montes i Alto Douro (OUTAD) ye la ounibersidade de l nordeste pertués. Queda an Bila Rial, i ten studos de ciéncias agrárias, ciéncias eisatas, naturales i tecnológicas, ciéncias houmanas i sociales.
Modelaige cumputacional
Antroduçon
Alguas árias d'atebidade eiquenómica qu'aufíren benefícios de la modelaige cumputacional son:
Motibaçon
La sofisticaçon de ls porblemas cun que l'houmanidade ten se deparado nas radadeiras décadas, an árias tan dibersas cumo las megaestruturas i la macánica de l cuntino, la nanotecnologie, la genómica i la bioinformática, la cumputaçon quántica, l'ecologie, i l'astrofísica, an nuobos materiales i an zambolbimiento sustentado, la títalo d'eisemplo, ne ls apersenta eisigéncia de repuostas sponencialmente mais cumplexas cun relaçon àquelas que percisamos gerar ne l passado, apersentando pa la ciéncia i pa la quemunidade científica un zafio: la necidade d'oubtençon de repuosta cada beç mais sofisticadas, oubjetibando tratar aqueilha cumplexidade, an tiempo sucessibamente menor i por meio de soluçon de porblemas cumplexos.
Abordaige de soluçones
thumb|Catura de tela dua spriéncia cumputacional tridimensional, 3D, animada cun ua criaçon de l modelo subre [[w:en:base eisolation|base eisolation, Charlottesbille, U.S. ]]L'abordaige cumputacional ye l'adotada na modelaige cumputacional. Trata-se de ária Anterdisciplinar pa l stablecimiento de modelos, cun adoçon de formulaçones matemáticas na soluçon de porblemas científicos an streita aliança i antegraçon culas linhas de pesquisa que definen las árias de coincimiento associadas als porblemas cumplexos. Ls resultados porjetados ouferecen ua metodologie pa la detreminaçon, ne l tiempo i ne l spácio de l'ampato d'anterbençones houmanas, cumo por eisemplo ne l çmatamiento de mata natiba i amplantaçon d'andústrias, cun base ne l coincimiento de l fluxo de las sustáncias ó materiales ambolbidos nas eimissones andustriales i ne l trasporte destas ne l'ambiente, de las taxas d'acumulaçon nas árias d'anfluéncia i projeçon de ls eifeitos subre las populaçones afetadas.
Tal abordaige cumpone la ária de modelaige cumputacional, na anterface culas angenharies, la matemática cumputacional, la física cumputacional, i cula cumputaçon científica, pertinente á abordaige de soluçones para porblemas cumplexos, pertinente a la macánica de l cuntino. Na modelaige cumputacional ls porblemas tratan d'eilebado númaro de bariables, propondo-se l'adoçon de métodos numéricos de tratamiento de l porblema, associado a la ferramienta cumputacional, i a las técnicas de porgramaçon abançadas, adequadas a l'outimizaçon de la busca de las soluçones de ls porblemas cumplexos. Tal procedimiento ye adequado tanto a meios cuntinos, homogéneos cumo heiterogéneos, bien cumo la sistemas çcretos, determinísticos i porbabilísticos, ancorrendo an menor custo cumputacional.
Abrangéncia i anterfaces
La ária qu'eiqui cunceituamos, ye tamien chamada cumo simulaçon cumputacional científica i macánica cumputacional. Trata-se de ária qu'angloba l cunjunto de coincimientos relacionados als métodos numéricos qu'ambolben ls procedimientos d'análeze i soluçon de porblemas cumplexos relacionados a la Macánica de l Cuntino, a las Ciéncias Satas i a las Ciéncias Naturales i Ciéncias de l Meio Ambiente, la Fenómenos Biológicos, i a la Macánica Orgánica. Diç respeito al studo de árias dibersas, particularmente la Macánica de ls Sólidos i la Macánica de ls Fluidos, la Biofísica i Biomecánica, la Sistemas Ecológicos i Populacionales. Sou campo d'aplicaçon, i scalas d'ouserbaçon, abrange las scalas spacial i de l tiempo, trasientes i stacionairos. La modelaige cumputacional, çtina-se a la soluçon de porblemas cumplexos regidos por eiquaçones defrenciales ourdinárias i eiquaçones defrenciales parciales, i la porblemas de balores eniciales i de porblemas de balores de cuntorno.
Ourige i aplicaçones
Reunindo un grupo de coincimientos ouriginados na Macánica Clássica i na Angenharie Macánica, passou la superá-las, i ten sido outelizado ne l meio académico i técnico, chamando l cunjunto de coincimientos fuortemente associados al amprego de cumputadores na soluçon de porblemas científicos i particularmente métodos numéricos, tales cumo:
Debe ser ouserbado, tamien, que nun se trata de ária de la Ciéncia de la Cumputaçon, inda que cun esta anter-relacionada, i si de la possibelidade d'aplicaçon de cunceitos i eideias abrangendo las etapas d'análeze i cumprenson de l fenómeno sob studo, establecimiento de sistema d'eiquaçones adequado la simulaçon de l fenómeno an queston, zambolbimiento de softwares adequados a la soluçon de l porblema científicos abordado, i aplicaçon a a studo teórico ó prático, cumprendendo análeze crítica de ls resultados i calibraçon de l modelo zambolbido.
Ounibersidade de Trás ls Montes i Alto Douro
Ls sous pólos son Miranda de l Douro i Chaves. An Miranda stan a funcionar cursos de Antropologie i Serbício Social.
Modelaige cumputacional
Métodos i técnicas
Alguns de ls métodos studados na modelaige cumputacional cun direcionamiento a la soluçon de porblemas típicos de las angenharies, de las ciéncias satas, biológicas i ambientales, son: Métodos de ls Eilemientos Finitos, Métodos de ls Eilemientos de Cuntorno, Método de ls Belumes Finitos, Métodos de las Defrenças Finitas, Método Antegral i Bariacional, Métodos Outoadatatibos, cumputaçon çtribuída, Redes i Grids Cumputacionales, Cumputaçon Betorial i Paralela Aplicada, Pré i Pós-processamiento Gráfico i Outimizaçon, Sistemas de Ourientaçon Spacial, Modelaige de l Spácio Houmano, Simulaçon Cumputacional, rialidade birtual i Protótipos Cumputacionales.
Ounibersidade de Trás ls Montes i Alto Douro
L pólo ounibersitario de la OUTAD an Miranda ourganizou l purmeiro Curso de Berano de Lhéngua i Cultura Mirandesas.
Modelaige cumputacional
Métodos i técnicas
La modelaige cumputacional outeliza un cunjunto de métodos, ferramientas i formulaçones direcionadas a la soluçon de porblemas cumplexos, ambolbendo grande númaro de bariables, bolumosa massa de dados, processamiento i manipulaçon d'eimaiges. Zambolbimiento de modelos matemáticos i de métodos numéricos, bien cumo çcretizaçon i tratamiento de meios cuntinos stan ne l sou campo d'abrangéncia.
Ounibersidade de Trás ls Montes i Alto Douro
Lhigaçones Sternas
Ounibersidade de Trás-ls-Montes i Alto Douro
Ouceano Antártico
Clima
La temperatura de l mar barie de +10 °C la -2 °C. Tempestades ciclónicas se moben de l lheste girando al redor de l cuntinente antártico i son frequentemente de fuorte antensidade, i son la causa de la defrença de temperatura antre ls carambelos i l ouceano abierto.
Modelaige cumputacional
Métodos i técnicas
La Modelaige Científica Cumputacional aplica anton la cumputaçon l'outras árias de l coincimiento. Eilha permite que se crien modelos cumputacionales para situaçones an que ye ampossible ó mui caro testar ó medir las dibersas soluçones possibles para un fenómeno a partir de modelos spurmentales ó por soluçon analítica. Biabeliza l'adoçon d'abordaige cumputacional, abançando para alhá de las lemitaçones, cumpletando i antegrando-se l'estas outras abordaiges i muitas bezes sendo la única oupçon, a l'abordaige spurmental i a l'analítica.
Por modelaige científica cuncebe-se nun solo la modelaige relacionada al zambolbimiento de métodos numéricos i bariacionales, cumo tamien a la cumprenson i zambolbimiento de modelos associados a la fenomenologie física de ls porblemas cumplexos, aplicaçon de modelos yá zambolbidos, simulaçon, prebison i projeçones temporales i spaciales de l zambolbimiento de soluçones para aqueilhes porblemas.
Lemitaçones an ciéncia cognitiba
Puoden aparecer porblemas quando se simula porcessos cognitibos, por causa de las lemitaçones de l cumputador. Fui sugerido por Palmer i Kimchi que se puode specificar ua teorie sucessibamente cun mais detalhe até chegar al punto de ser possible screbir un porgrama de cumputador i que debe ser possible tamien d'apartar a partir de que punto ye que l'amplementaçon ye dependente de la lenguaige de porgramaçon i máquina, an beç de ser depender de l cérebro. Ye que l porgrama bai tener siempre aspetos que nun stan relacionados cula teorie psicológica, mas que la tecnologie çponible ampone al pesquisador. Un eisemplo son las funcionalidades que son ancluídas ne l porgrama para saber qual ye l sou stado anterno la detreminada altura anquanto corre, i que, oubbiamente, nun stan relacionadas cul funcionamiento de l cérebro.
L zampenho tamien puode ser porblemático, porque tamien ye lemitado cula tecnologie çponible, sendo ampossible acumparar diretamente las belocidades de repuostas d'ambos máquina i cérebro, ambora puoda haber ua relaçon de proporcionalidade antre ls dous, ó ne l mínimo l perduto d'ambos debe star bastante próssimo.
Refréncias
Catadorie:Matemática aplicada Catadorie:Cumputaçon científica Catadorie:Angenharie Catadorie:Tecnologie
Ouceano Antártico
Clima
La superfície oceánica stá antre ls 40° de latitude sul i la Corrente Circumpolar Antártica que ten ls bentos más fuortes de l planeta. Ne l ambierno l ouceano se stende até ls 65° S an direçon al Pacífico i até ls 55° S an direçon al Atlántico, deixando la temperatura superficial ambaixo de zero. An alguas cuostas, ls fuortes i custantes bentos probenientes de l anterior mantén la cuosta lhibre de carambelo tamien ne l ambierno.
L punto más perfundo de l ouceano se ancontra ne l stremo meridional de la Fossa Sandwich de l Sul i alcança 7.235 n de perfundidade.
Fondo oceánico
L Ouceano Antártico, cun ua perfundidade giralmente cumprendida antre ls 4.000 i 5.000 metros, ye un ouceano perfundo cun poucas zonas streitas de augas pouco perfundas. La plataforma cuntinental antártica ye streita i relatibamente perfunda an relaçon a las outras: de l 400 als 800 metros, contra ua média mundial de 133 metros.
Recursos naturales
Ls recursos naturales de l Ouceano Antártico inda nun ténen sido splorados, mas eisisten grandes jazidas de petróleo i gáç natural nas prossimidades de l cuntinente antártico i de nódulos de manganés. L carambelo que cobre la Antártida ye a maior reserba de auga doce de l mundo: quaije 81% de l total.
Biodibersidade
L Ouceano Antártico ten ua biodibersidade eimensa i inda mui pouco splorada. Sue fauna barie de pinguines, pinípedes i cetáceos, até cianobatérias, fitoplánton i krill, que anque pequeinhos serben de alimento para ls animales maiores. La antártida nun ten flora terrestre, i sue sola cumposiçon begetal ye feita por oucas marinas i outros ourganismos outótrofos.
Antartico
Ounibersidade de Trás ls Montes i Alto Douro
Lhigaçones Sternas
Catadorie:Lhéngua mirandesa Catadorie:Ounibersidades
18950 Marakessler
Marakessler (asteróide 18950) ye un asteróide de la cintura percipal, a 2,5652225 UA. Ten ua scentricidade de 0,0634034 i un período orbital de 1 655,58 dies (4,53 anhos).
Marakessler ten ua belocidade orbital média de 17,99726486 Km/s i ua anclinaçon de 5,04298º.
Este asteróide fui çcubierto an 26 de Agosto de 2000 por LINEAR.
Catadorie:Asteroides de la cintura percipal
Quemido
300px|thumb|Quemidos begetales
Quemido son todos ls alimentos que ls animales úsan cumo fuonte de einergie para poder fazer las sues funciones bitales, ancluindo l crecimiento, mobimiento, reporduçon, etc. Pa l home, la alimentaçon anclui inda bárias sustáncias que nun son neçairas pa las funciones biológicas, mas que fázen parte de la cultura, cumo las bubidas cun álcol, ó outros cumpuostos químicos, ls temperos, bários quelorantes ousados ne ls alimentos, etc.
Esta páigina ten a ber cula alimentaçon houmana.
Zambolbimiento stórico
Ls seres houmanos son animales ouníboros que puoden cunsemir tanto perdutos de ourige animal cumo begetal. An la pré-stória, l home outelizou, tanto plantas ó cachos deilhas, cumo fruitos, raízes para se alimentar, mas tamien, percipalmiente cula çcubierta de l fuogo i de strumientos, cumo caçador, passou a quemer tamien animales na sue alimentaçon.
Pintura
thumb|300px|[[Rembrandt, L artista an sou stúdio, 1626-28. Repersentaçon de l stúdio dun pintor ne l seclo XVII]] right|300px La pintura trata-se genericamente de la técnica de aplicar pigmento an forma lhíquida a ua superfice, a fin de pintá-la, atribuindo-le matizes, tons i testuras.
Nun sentido mais specífico, ye la arte de pintar ua superfice, cumo papel, tela, ó ua parede (pintura mural ó de afrescos). La pintura la ólio ye cunsidrada por muitos cumo un de l suportes artísticos tradecionales mais amportantes; muitas de las obras de arte mais amportantes de l mundo, cumo la Mona Lisa, son pinturas a ólio.
Defrencia-se de l zeinho pul uso de ls tintas lhíquidos i de l uso custante de la quelor, anquanto aquel apropia-se percipalmente de materiales secos.
Inda assi, hai cuntrobérsias subre essa definiçon de pintura. Cula bariadade de spriéncias antre defrentes meios i l uso de la tecnologie degital, la eideia de que pintura nun percisa lhemitar-se a la aplicaçon de l "quelores an forma lhíquida". Atualmente l cunceito de pintura puode ser ampliado pa la repersentaçon bisual atrabeç de las quelores. Mesmo assi, la definiçon tradecional de pintura nun debe ser eignorada.
Quelor
L eilemiento fundamental de la pintura ye la quelor. La relaçon formal antre las massas queloridas persentes nua obra custitui sue strutura fundamental, guiando l mirar de l spetador i perponendo-le sensaçones de calor, friu, perfundidade, selombra, antre outros. Estas relaçones stan na maior parte de las obras de la Stória de la Arte i sue splicitaçon fui ua bandeira de ls pintores abstratos. A quelor ye cunsidrada por muitos cumo la base de la eimaige.
Stória
La pintura acumpanha l ser houmano por toda la sue stória. Inda que durante l período griego clássico nun se tenga zambolbido tanto quanto la scultura, la Pintura fui ua de las percipales formas de repersentaçon de ls pobos mediebales, de l Renacimiento até l seclo XX.
Mas ye a partir de l seclo XIX cul crecimiento de la técnica de reporduçon de eimaiges, grácias a la Reboluçon Andustrial, que la pintura de cabalhete perde l spácio que tenie ne l mercado. Até anton la grabura era la única forma de reporduçon de eimaiges, trabalho muitas bezes rializado por pintores. Mas cul aparecimiento de l retrato, la funçon percipal de la pintura de cabalhete, la repersentaçon de eimaiges, anfrenta ua cumpetiçon defícele. Essa ye, de cierta maneira, la crise de la eimaige única i l topo de reporduçon an massa.
Ne l seclo XX la pintura de cabalete mantén-se atrabeç de la difuson de la galerie de arte. Mas la técnica de la pintura cuntina a ser balorizada por bários tipos de zenhadores (eilustradores, stilistas, etc.), specialmente na publicidade. Muitas formas de reporduçon técnica surge nesse seclo, cumo l bídio i dibersos abanços na porduçon gráfica. A lhargo de l seclo XX bários artistas spurméntan cula pintura i l retrato, criando colaiges i graburas, artistas cumo ls dadaístas i ls nembros de l pop art, solo para dezir alguns. Mas ye cula chegada de la cumputaçon gráfica que la técnica de la pintura se une cumpletamente al retrato. La eimaige degital, por ser cumpuosta por pixeles, ye un suporte an que se puode misturar las técnicas de pintura, zeinho, scultura (3d) i retrato.
A partir de la reboluçon de la arte moderna i de las nuobas tecnologies, ls pintores agarrórun técnicas tradecionales ó las abandonórun, criando nuobas formas de repersentaçon i spresson bisual.
Pintura figuratiba i abstrata
A partir de las pesquisas de Paul Cézanne, ls artistas ampeçórun a antender que era possible lhidar cun rialidades que nun necessariamente las sternas, dialogando cun caratelísticas de ls eilemientos que son própios de la pintura, cumo la quelor, la lhuç i l zeinho. Cul aperfundamiento destas pesquisas, Wassily Kandinsky chegou a la abstraçon total an 1917. La pintura abstrata nun percura retratar oubjetos ó paisaiges, pus stá anserida nua rialidade própia.
La abstraçon puode ser, mas, custruída, manifestando-se nua rialidade cuncreta mas arteficial. Esta fui la abordaige de l custrutibistas i de mobimientos parecidos. Yá ls spressionistas abstratos, cumo Jackson Pollock, nun custruían la rialidade, mas ancuntrában-na al calhas. Este tipo de pintura abstrata resulta diametralmente ouposta a la purmeira: anquanto aqueilha busca ua cierta racionalidade i spressa solo las relaçones stéticas de l quadro, esta ye normalmente caótica i spressa l anstinto i sensaçones de l artista quando de la pintura de la obra.
Técnica
thumb|Dibersos tipos defrentes de tintas Toda Pintura ye formada por un meio lhíquido, chamada aglutinante, que ten l poder de agarrar ls pigmientos (meio sólido i andibesible) subre un suporte.
L suporte mais quemun ye la tela (normalmente feita cun un tecido tensionado subre un chassis de madeira), ambora durante la Eidade Média i l Renacimiento l afresco tenga tenido mais amportança. Ye possible tamien usar l papel (anque seia mui pouco própio pa la maior parte de las tintas).
Quanto als materiales, la scuolha ye mais demorada i, normalmente, ambuolbe ua perferéncia pessonal de l pintor i sue çponeblidade. L papel ye suporte quemun pa la augarielha i l guaxe, i talbeç pa la tinta acrílica.
Las técnicas mais coincidas son: la pintura la ólio, la tinta acrílica, l guaxe, la augarielha, la caseína, la resina alquídica, l afresco, la ancáustica i la témpera de uobo. Ye tamien possible lhidar cun pastéles i crayones, anque estes materiales stéian mais eidantificados cul zeinho.
Ber tamien
Catadorie:Pintura
Beylagan
Beylagan (azerí: Beyləqan) ye un de ls cinquenta i nuobe rayons an que se subdebide politicamente la República de la Azerbaijon. La cidade capital ye la cidade de Beyləqan.
Território i Populaçon
Ten una superfice de 1.131 quilómetros quadrados, ls quales son l lugar d'una populaçon cumpuosta por 81.700 pessonas. La densidade populacional ye de setenta i dous habitantes por quilómetro quadrado.
Ligaçones sternos
Beylagan
Fonso I de Pertual
D. Fonso I, mais coincido pul sou nome de conde, Don Fonso Anriqueç, an pertués D. Afonso I ó D. Afonso Henriques (1109 (?) — 6 de Dezembre de 1185) fui l purmeiro rei de Pertual, cunquistando la andependéncia pertuesa an relaçon al Reino de Lhion an 1143 ne l tratado de Çamora.
An birtude de las sues múltiplas cunquistas, qu'al lhongo de mais de quarenta anhos mais que duplicórun l território que l sou pai le habie lhegado, fui cognominado L Cunquistador; tamien ye coincido cumo L Fundador i L Grande. Ls muçulmanos, an senhal de respeito, chamórun-le Ibn-Arrik («filho de Anrique», traduçon lhiteral de l patronímico Anriqueç) ó El-Bortukali («l Pertués»).
Data i lhocal de nacimiento
Fonso Anriqueç era filho de Anrique de Borgonha, Cunde de Portucale i de l'anfanta Tresa de Lhion. Hai quien defenda qu'era filho de Eigas Moniç. La data i lhocal de l sou nacimiento nun stan detreminados de forma einequíboca. Hoije an die, la data que reúne maior cunsenso apunta pa l'anho de 1109. Almeida Fernandes, outor de l'heipótese qu'andica Biseu cumo lhocal de nacimiento de D. Fonso Anriqueç refire la porbablidade de tener nacido an Agosto anquanto outros outores, baseando-se an decumientos que remontan al seclo XIII refíren la data de 25 de Júlio de l mesmo anho. Inda assi, yá fúrun defendidas outras datas i lhocales pa l nacimiento de l purmeiro rei de Pertual, cumo l'anho de 1106 ó de 1111 (heipótese abançada por Alexandre Heirculano passado la sue lheitura de la "Crónica de ls Godos"). Tradecionalmente, acradita-se que terá nacido i sido criado an Guimarães, adonde bibiu até 1128. Outros outores, inda, reféren Coimbra cumo lhocal probable pa l sou nacimiento