cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guimarães
Ye sede dun munecípio cun 241,05 Km² de ária i 158 124 habitantes (2011) (an queda se cumparada cula populaçon stimada de 162 592 habitantes an 2009 i als Censos de 2001), subdebidido an 69 freguesies, sendo que la maiorie de la populaçon reside na cidade i na sue zona periférica. L munecípio ye lhemitado a norte pul munecípio de Póboa de Lhanhoso, a lheste por Fafe, a sul por Felgueiras, Bizela i Santo Tirso, a oeste por Bila Nuoba de Famalicon i a noroiste por Braga.
Ye ua cidade stórica, cun un papel crucial na formaçon de Pertual, i que cunta yá cun mais dun milénio zde la sue formaçon, altura an qu'era zeignada cumo Vimaranes. Podendo este chamadeiro tener tenido ourige an Bímara Peres, ne ls meados de l seclo IX, quando fizo deste lhocal l sou percipal centro gobernatibo de l cundado Portucalense que tenie cunquistado pa l Reino de Galiza i adonde bieno a falecer.
La Guimaráes atual soube cunceliar, de a melhor forma, la stória i cunsequente manutençon de l patrimonho cul dinamismo i amprendedorismo que caraterizan las cidades modernas, que se manifestou na nomeaçon para Capital Ouropeia de la Cultura an 2012, fatores que lhiebórun Guimarães a ser eileita pul New York Times cumo un de ls 41 lhocales a bejitar an 2011 i la cunsidrá-a un de ls eimergentes puntos culturales de la Península Eibérica.
Guimaráes ye muitas bezes zeignada cumo "Cidade Vrício", debido al fato ende tener sido stablecido l centro admenistratibo de l Cundado Portucalense por D. Anrique i por sou filho D. Fonso Heinriques poder tener nacido nesta cidade i fundamentalmente pula amportança stórica que la Batailha de San Mamede, trabada na periferie de la cidade an 24 de Júnio de 1128, tubo pa la formaçon de la nacionalidade. Assi i to, las necidades de la Reconquista i de proteçon de territórios la sul lhebou esse mesmo centro para Coimbra an 1129.
Ls "Bimaranenses" son ourgulhosamente tratados por "Cunquistadores", fruito dessa hardança stórica de cunquista ampeçada percisamente an Guimaráes.
Stória
right|250 px|thumb|Praça de la Oulibeira, ne l Centro stórico de Guimaráes, cul Padron de l Salado La cidade stá storicamente associada a la fundaçon de la nacionalidade i eidantidade Pertuesa. Guimarães, antre outras poboaçones, antecede i prepa la fundaçon de Pertual, sendo coincida cumo "L Brício de la Nacion Pertuesa". Eiqui tubírun lhugar an 1128 alguns de ls percipales acuntecimientos políticos i melitares, que lhiebarian a l'andependéncia i al nacimiento dua nuoba Nacion. Por esta rezon, stá anscrito nua de las torres de l'antiga muralha de la cidade "Eiqui naciu Pertual", refréncia stórica i cultural de residentes i bejitantes nacionales.
Pré i Proto-Stória
La Ara de Trajano denuncia l'outelizaçon, puls romanos, de las augas termales de la bila de Caldas de las Taipas.
De la fundaçon de Guimaráes a la fundaçon de Pertual
thumb|right|Státua de Mumadona Dies an frente al Tribunal de Comarca Passado l'açon política de reconquista ourganizada pul Reino de la Galiza, cula anterbençon de l fidalgo Bimara Peres inda ne l remoto seclo IX, la fundaçon mediebal de l'atual cidade ten las sues raízes ne l remoto seclo X. Fui nesta altura que la Cundessa Mumadona Dies, biúda de Heirmenegildo Mendes, mandou custruir, na sue propiadade de Vimaranes, un mosteiro dúplice, que se tornou nun pólo d'atraçon i dou ourige a la fixaçon dun grupo populacional coincido cumo bila baixa. Paralelamente i para defesa de l'aglomerado, mandou custruir un castielho la pouca çtáncia, na colina, criando assi un segundo punto de fixaçon na bila alta. A lhigar ls dous núcleos formou-se la Rue de Santa Marie. Mais tarde l Mosteiro trasformou-se an Rial Colegiada i adquiriu grande amportança debido als prebilégios i doaçones que reis i nobres le fúrun cuncedendo. Tornou-se nun afamado Santuário de Peregrinaçon, i de to l lhado acorrian crentes cun preces i promessas.
L'outorgaçon, pul Custantin de Panóias), an data çconhecida, mas possiblemente an 1096, atesta l'amportança crecente de l'anton bila de Guimarães, scolhida inda cumo capital de l'anton Cundado Portucalense.
Eiqui se darie, a 24 de Júnio de 1128, la Batailha de San Mamede.
Eidade Média
Cumo la bila fui-se spandindo i ourganizando, fui rodeada an parte por ua muralha defensiba ne l reinado de D. Dinis. Antretanto las ordes mendicantes anstalan-se an Guimarães i ajudan a moldar la fesionomie de la cidade. Mais tarde, ls dous pólos funden-se nun único i passado l derrube de la muralha que separaba ls dous núcleos populacionales ne l reinado de D. João I, la bila antramuros yá pouco mudará, spandindo-se stramuros cula criaçon de nuobos arruamientos cumo la Rue de ls Gatos.
Eidade Moderna i Cuntemporánea
thumb|L Toural repersentado nua eimaige de 1864. Haberá inda la custruçon d'alguas eigreijas, cumbentos i palácios, la formaçon de l Ancho de la Misericórdie (atual Ancho João Franco) an finales de l seclo XVII i ampeços de l XVIII, mas la sue strutura nun sofrerá grande trasformaçon. Será a partir de finales de l seclo XIX, culas nuobas eideias ourbanísticas d'higiene i simetrie, que la bila, eilebada la cidade, pula Reina D. Marie II, por decreto de 23 de Júnio de 1853, eirá sofrer la sue maior mudança.
Será outorizado i fomentado l derrube de las muralhas, haberá l'abiertura de rues i grandes abenidas cumo l'atual Ancho de Martines Sarmiento, l Ancho de la Cundessa de l Juncal i la Alameda de San Dámaso, i la parquizaçon de la Colina de la Fundaçon. Inda assi, quaije todo fui feito dun modo cuntrolado, permitindo assi la cunserbaçon de l sou magnífico Centro Stórico.
Património
L papel de Guimaráes zampenhado na formaçon de la nacionalidade pertuesa cunfire-le ua singularidade, mui marcada ne l cuntesto turístico nacional, un statuto simbólico que mantén zde hai seclos. Purmeira capital de l Cundado Portucalense i de l paíç ye ua de las mais amportantes mimórias bibas, de l'afirmaçon i andependéncia de Pertual. Este fato, aliado a la classeficaçon de l Centro Stórico de Guimaráes cumo Património Cultural de la Houmanidade an 2001, zampenha un papel fundamental na defrenciaçon de Guimaráes cumo atraçon turística ne l cuntesto de ls circuitos de turismo cultural ne l Noroiste Peninsular.
Podemos salientar ls seguintes lhocales cumo de particular antresse:
Arquitetura relegiosa
right|thumb|200 px|[[Eigreija de San Miguel de l Castielho]]
Arquitetura cebil
left|thumb|200 px|Bista de l Toural La cidade de Guimaráes apersenta ua riquíssema bariadade na sue arquitetura cebil, neilha subressaindo-se l Paço de ls Duques de Bergáncia, custruído ne l seclo XV por D. Fonso, 1.º duque de Bergáncia, i que debido al sou posterior abandono serie reconstruído na década de 1930.
La Rue de Santa Marie, d'ourige mediebal, era zona prebilegiada de l'elite bimaranense, lhigando antigamente la Zona de l Castielho a la Colegiada de Guimaráes na praça de la Oulibeira, mas atualmente ampeça ne l Ancho de l Carmo, adonde çpontan la casa adonde morriu Francisco Martins Sarmento, la Eigreija de l Carmo i l sou chafariç central.
Çcendo essa rue acedemos a la zona central de la zona stórica adonde se ancontran la Praça de Santiago, lhadeada de casas antigas, de sacadas rematadas pul tradecional alpendre, guardando un cunho mediebal acentuado i la Praça de la Oulibeira, adonde puode-se admirar la Eigreija de Nuossa Senhora de la Oulibeira i l Padron de l Salado. Estas dues praças son coincidas lhocalmente por séren l centro de la mobida bimaranense, debido a la cuncentraçon de bares que se stende pulas praças i arruamientos periféricos. Cumo eilemiento de lhigaçon, eisisten ls Antigos Paços de l Cunceilho, adonde se lhocaliza l'atual Museu de Arte Primitiba Moderna.
La Casa de la Rue Nuoba, situada na atual Rue de Egas Moniz, qu'alberga atualmente l Gabinete Técnico Lhocal.
Na Casa de ls Lhobos Machado, queda la Associaçon Comercial i Andustrial de Guimaráes.
L Ancho de l Toural (coincido cumo la "sala de bejitas" de la cidade i assi chamado por tener sido einicialmente custruído cumo ua feira de benda de ganado), ye atualmente cul cunjunto de las praças de la Oulibeira i de Santiago, cunsidrado popularmente cumo l centro de la cidade. Ye lhadeado de casas antigas cun telhados d'augas furtadas, jinelas einormes qu'acupan to la fachada i guapas grades de fierro fraugado.
La Rue D. João I, antiga Rue de ls Gatos, fui ua de las purmeiras rues a eisistir fura de l perímetro amuralhado i serbia de lhigaçon a l'antiga strada pa l Porto. thumb|right|200 px|Praça de Santiago - bista an direçon a la praça de la Oulibeira, para alhá de ls arcos sob l museu de Arte Primitiba Moderna
L Palácio Bila Flór, até finales de l seclo XIX, situado até percípios de l seclo XX ne ls arrabaldes de la cidade, fui adonde purmeiramente se situou la Ounibersidade de l Minho i adonde atualmente queda l Centro Cultural Vila Flor.
L Parque de la Cidade, ye l maior spácio berde de la cidade.
Arquitetura melitar
L Castielho de Guimaráes fui mandado custruir ne l seclo X pula Cundessa Mumadona para defender la populaçon de ls ataques de ls muçulmanos, tenendo inda sido custruído mais tarde a las Muralhas de Guimaráes.
Arqueologie
left|thumb|200 px|Bista panorámica de la Citánia de Briteiros La Citánia de Briteiros, classeficada cumo Monumiento Nacional zde 1910 ye un de ls monumientos nacionales mais amportantes de la cultura castreija, sendo scabada, zde finales de l seclo XIX, pul arqueólogo Francisco Martins Sarmento, até a l'atualidade, sendo la sue preserbaçon assi cumo de la Citánia de Sabroso, respunsabelidade de la Sociadade Martins Sarmento.
La Staçon arqueológica de la Peinha, situada na muntanha de la Peinha próssima a la cidade, cumprende restos dun poboado permanente anserido cronologicamente antre l Calcolítico Final i l Bronze Einicial.
La Ara de Trajano, lhocalizada na bila de Caldas de las Taipas ye ua lhápide de tipo ambocatibo, dedicada la Trajano.
De se referir inda la persença, çpersa pul cunceilho, de bários castros i restos arqueológicos menores.
Státuas sculturas i monumientos comemoratibos
right|thumb|200 px|D. Fonso Heinriques por Cutileiro La státua de D. Fonso Heinriques, na atualidade, anserida ne l'acesso percipal al Paço de ls Duques de Bergáncia, ye ua obra de Soares dos Reis (státua) i José António Gaspar (pedestal). L'eideia de la sue custruçon partiu dun grupo de pertueses, residentes ne l Riu de Janeiro, sendo feita l'angariaçon de ls fondos necessairos nas dues cidades. Fui einougurada la 20 de Setembre de 1887, ne l'atual Ancho de San Francisco. Tubo dues trasladaçones, la purmeira pa l Toural i la segunda, an 1940, pa la sue atual lhocalizaçon. La scultura de D. Fonso Heinriques, situada ne l'ancho João Franco i de l'outoria de João Cutileiro, fui einougurada la 24 de Júnio de 2001 i segundo l sou outor l'anspiraçon bieno de ls lhibros d'anstruçon purmária de la década de 1940, an que D. Fonso Heinriques era repersentado cun un montante.
Cultura
Guimaráes, cumo cidade de dimenson média, ten ua bida cultural antressante. Para para alhá de ls museus, monumientos, associaçones culturales, galeries d'arte i fiestas populares, ten zde Setembre de 2005 un amportante spácio cultural, l Centro Cultural Bila Flor, cun dous auditórios, un centro spositibo, i un café-cuncerto. Scolhida, an Outubre de 2006 para ser Capital Ouropeia de la Cultura an 2012, juntamente cun Maribor, cidade de la Slobénia. Até alhá será custruída ua Plataforma de las Artes, ne l'antigo mercado municipal i terrenos dua andústria de trasformaçon de mármores, tenendo sido ampeçamente prebisto ser este spácio ousado para un Centro de Arte Cuntemporánea. Esta Plataforma de las Artes debedir-se-á an Centro de Arte a anstalar an nuobo eidifício, Ateliers Eimergentes de Apoio a la Criatebidade i Lhaboratórios Criatibos (gabinetes d'apoio ampresarial).
Museus, spácios culturales i galeries d'arte
thumb|right|Centro Cultural Bila Flor La cidade de Guimaráes ten dibersos spácios culturales de refréncia na region i la nible nacional. Antre ls dibersos museus de la cidade, çtaca-se l Museu de Alberto Sampaio, criado an 1928 i abierto al público zde 1931, dependente atualmente de l Anstituto de ls Museus i de la Cunserbaçon i queda nas antigas anstalaçones de l Cabido de la Colegiada de Nuossa Senhora de la Oulibeira. Ten un rico acerbo, custituído percipalmente por peças de ls seclos XIV, XV, i XVI i adonde pontifica l lhoudel de D. João I. Ne l Berano, nua eniciatiba ímpar an Pertual, ancontra-se abierto a la nuite.
thumb|Eidifício-sede de la Sociadade Martins Sarmento, obra de l'arquiteto [[Marques da Silva, 1967.]] La Sociadade Martins Sarmento ye de las mais antigas anstituiçones bimaranenses i nacionales que se dedica al studo i preserbaçon de bruxedos arqueológicos. Ten subre sue alçada dous museus: l Museu Arqueológico de la Sociadade Martins Sarmento, situado na sue sede, coincido pulas coleçones pré i proto-stóricas, albergando inda coleçones de numismática i eipigrafie lhatina; i l Museu de la Cultura Castreija, situado ne l Solar de la Puonte na freguesie de San Salbador de Briteiros, acerca de la Citánia de Briteiros i de l Castro de Sabroso, que se dedica a la cultura castreija.
Eesisten inda: l Museu de Arte Primitiba Moderna, lhocalizado ne l Dommus Municipallis, ls antigos paços municipales, bersa subre la pintura giralmente coincida cumo Naïf; l Museu de la Bila de San Torcato, que ye dedicado a la bibéncia de la region i sou mosteiro i sue relaçon cun San Torcato; l Museu de la Agricultura de Fermentones, que spone coleçones dedicadas a las tradecionales práticas agrícolas de la region; i l Museu Paroquial de San Sabastian, einougurado la 24 de Márcio de 1984, que ten l sou acerbo custituído na sue grande maiorie por peças d'arte sacra.
Ls dous percipales auditórios culturales de la cidade son ambos custruçones de la purmeira década de l seclo XXI.
San eilhes l Centro Cultural Bila Flor i l San Mamede Centro de Artes i Spetaclos de Guimaráes
Geologie
Las peinhas graníticas acupan la maiorie de la ária de l cunceilho, predominando las peinhas xistentas an pequeinhas zonas ne l noroiste i sudoeste de l cunceilho i las argilas i cascalheiros flubiales al lhongo de ls lheitos de ls rius Abe, Bizela i Selho.
Orografie i heidrografie
right|250 px|thumb|Riu de Couros, junto a la Pousada de la Mocidade de Guimaráes L cunceilho ye delimitado a norte pul monte de la Senhora de la Salude, a noroiste puls montes de la Falperra i Sameiro, Outeiro i Penedice i a sul pul monte de la Peinha. Este, cula eilebaçon de 613 metros, apersenta-se cumo l punto mais eilebado de l cunceilho.
Ye parte antegrante de la bacie heidrográfica de l riu Abe, debedindo a meio l cunceilho de nordeste para sudoeste, tenendo cumo tributairos l riu Bizela, riu Torto, riu Febras, i drento de la cidade, l riu Selho, riu de Couros i la rieira de Santa Lhúzia.
Ls tierras ténen eicelente atidon agrícola, sendo apartados por alguas zonas florestales, percipalmente nas cotas mais altas.
Clima
Enquadrada antre un bal i montes i por se ancontrar afastado de l lhitoral, ls Ambiernos son frius i chubiosos i l berano caliente i lhigeiramente húmidos, sendo la temperatura média anual de 14º.
Fauna
|thumb|right|Perdiç-burmeilha La dibersidade de speces ye scassa, an special nas zonas ourbanas. Inda assi, l cunceilho apersenta alguas speces cun antresse cinegético cumo la Raposa-burmeilha, Cochino muntés, Rola-quemun, Tordo, Palombo ó la Perdiç-burmeilha. Nas árias berdes de la cidade las speces mais quemuns son ls roedores. Eesiste tamien l Squilo.
Flora
Apersenta ua flora algo dibersificada i bastante repartida.
Demografie
De la populaçon de l cunceilho, an 2001, 68 643 pessonas habitában nas freguesies que fázen parte de la cidade i dessas 52 182 pessonas bebian na ária ourbana de la cidade, i 44221 nas bilas de l cunceilho. Staba prebisto qu'até 2010, l cunceilho, atinjisse ua populaçon de 188 178 habitantes. l que nun se berificou, tenendo la populaçon recuado pa ls 158124 habitantes.
La populaçon residente ye custituída por 76 774 andibíduos de l sexo masculino i 81 350 andibíduos de l sexo femenino.
La cidade ye a 13ª maior de l paíç, an populaçon residente.
Freguesies i ourganizaçon admenistratiba
right|300 px|thumb|Mapa de las freguesies de Guimaráes Ne l cuntesto de políticas sub-regionales de zambolbimiento i de mobelidade, ye nembro de la Grande Ária Metropolitana de l Minho, custituída por 13 munecípios, que ne l sou total cuntabelizan 798 043 habitantes an 2001, sendo tamien la maior cidade i cunceilho de la subregion de l Bal de l Abe que por si solo alberga 509 969 habitantes (2001), sendo inda la sede de la Associaçon de Munecípios de l Bal de l Abe. Pertence inda al Çtrito de Braga.
L cunceilho ye cumprendido por 69 freguesies, sendo 28 freguesies classeficadas cumo Árias Mediamente Ourbanas (AMU), tenendo 1 l statuto de bila i las restantes 41 freguesies categorizadas cumo Árias Predominantemente Ourbanas (APU), sendo que dessas freguesies, 8 ténen l statuto de bila i 20 son total ó an parte anseridas na cidade.
Freguesies cun statuto de bila
right|thumb|Parque de la Bila de Brito right|thumb|Capielha de San Torcato
Geminaçones
Guimarães ten ls seguintes acuordos de geminaçon:
Culidade de bida
right|thumb|250 px|L Toural eiluminado a la nuite, fazendo refréncia al statuto de Património Mundial ostentado pula cidade. Cunsidrada, pul jornal Spresso, cumo a 2ª cidade cun melhores cundiçones para se bibir, ye assi i todo tamien la segunda cidade mais poluída de l paíç.
An 2004, la rede d'abastecimiento de auga cobria 89% de la populaçon, sendo prebisto pula cuncessionária Bimágua qu'an finales de 2006 la cobertura atingisse 95% de la populaçon. L'abastecimiento de auga era fornecido na afetabidade a cerca de 70% de la populaçon. La cobertura de la rede de saneamiento básico doméstico pública era, an 2001, de 63,5% de la populaçon (prebisto pula Bimágua qu'atinja ls 80% an 2006), sendo que 47% de ls alojamientos fameliares se ancontrában lhigados al sistema público, anquanto 49% se ancontraba lhigada la sistemas particulares (percipalmente fossas séticas) i 1,1% nun possuía qualquiera sistema de sgotos.
L'acesso, an 2001, la staçones de tratamiento d'augas residuales era de 67,5%.
Assi i to, alguns defenden que la cidade, cunjuntamente cun outras cidades de l Çtrito de Braga, ténen crecido "desordenadas i inestéticas, sujeitas la políticas de beton promobidas pulas outarquias respunsables".
Amprensa scrita
Guimaráes fui la quarta cidade de ls paíç la çpor de jornales, cul "Azemel Bimaranense" fundado an 1822 i cuja publicaçon, possiblemente, treminou culs acuntecimientos de la Bilafrancada. Assi i to, solamente a partir de 1856 ye qu'este tenerie seguimiento, cul aparecimiento de bários jornales lhocales, de ls quales l purmeiro a ser publicado, fui "La Tejeira de Guimaráes". Na atualidade ls jornales son:
Rádios
Ne l cunceilho to eisisten solamente dues rádios, ambas sedeadas na cidade. La Rádio Fundaçon eimite an 95.8 FM. La Rádio Santiago eimite an 98.0 FM. Refira-se inda la Rádio Ounibersitária de l Minho, sedeada an Braga, qu'eimite an 97.5 FM pa ls pólos de la Ounibersidade de l Minho de Braga i Guimaráes. Todas possuen inda eimisson pula Anterneta.
Telebison
La Guimarães TV eimite on-lhine zde 24 de Júnio de 2007, fruito de l'eniciatiba de la cámara municipal i de l Cybercentro, sendo ls sous cuntenidos trasmitidos ne l canhal Region Norte TV, na plataforma por cabo de la TVTEL.
L canalguimaraes.com, qu'ampeçou las sues sue eimissones an Márcio de 2010, ye l mais recente canhal de telebison bie anterneta de Guimaráes, propiadade de la CINEREPUBLICA, CRL, i resultou de ls sfuorços de la Associaçon de Socorros Mútuos Artística Bimaranense, ua de las mais antigas associaçones bimaranenses, cun sede na Rue de Gil Vicente, an pleno centro de la cidade de Guimaráes. L canalguimaraes.com afirma-se cumo un canhal lhibre i ouriundo de la sociadade cebil, bisando la bitalizaçon de la bida pública, social i cultural, recusando-se a la tutela pública ó de quaiquer outros poderes fáticos.
Çporto
thumb|left|Pabilhon Multiusos durante ls Campeonato Ouropeu Ounibersitário de [[Basquetebol 2006]] Guimaráes ne ls radadeiros anhos, assistiu a la custruçon de bários eiquipamientos çportibos, maioritariamente anseridos na Cidade Çportiba, cumo l Multiusos de Guimaráes, Piscinas de Guimarães, Pista d'atletismo Gémeos Castro (que serben maioritariamente la populaçon de la cidade) ó la pista de cicloturismo.
La pista de cicloturismo Guimaráes-Fafe, resultado de l'aprobeitamiento parcial de la zatibada, an 1986, lhigaçon ferrobiária la Fafe, fazendo esta la lhigaçon de la cidade a la cidade i cunceilho de Fafe, cumprendendo ua stenson de 14,1Km,sendo assi un eicelente traçado para percursos cicloturísticos ó pedestres, maioritariamente feito pul meio de montes i campos agrícolas. L purmeiro troço abriu an 1996, ne l cunceilho de Fafe i tenie la stenson de 6 Km, sendo abierto l troço bimaranense an 1999, formando assi l'atual percurso antermunicipal.
Todos estes eiquipamientos son geridos pula Coperatiba Municipal Tiempo Lhibre, que gere inda, al abrigo dun acuordo cul Menistério de la Eiducaçon, seis pabilhones gimnodesportibos anseridos an scuolas, quatro deilhes de las bilas de Pebidén, Lhordelo, Moreira de Cónegos, Ronfe i ls restantes nas freguesies de Creixomil i Urgezes anseridos na malha ourbana de la cidade.
Anstituiçones çportibas
right|thumb|250 px|[[Stádio D. Fonso Heinriques|Stádio de l Bitória Sport Clube]] L clube mais amportante i coincido de l cunceilho ye l Vitória Sport Clube, sedeado na cidade, i ambora participe an mais modalidades, ye coincido specialmente pul futebol, adonde stubo 48 épocas cunsecutibas na purmeira debison pertuesa até la época de 2005/2006, tenendo çcido durante ua época a la Lhiga de Honra. Agora stá de regresso la Lhiga Bwin, tenendo garantindo la sue promoçon a ua jornada de l fin de l campeonato. Na época de 2007/2008 garantiu, pula purmeira beç na sue stória, l'apuramiento pa a 3ª pré-eliminatória de la Lhiga de ls Campeones.
Eiquenomie
Ten ua antensa atebidade eiquenómica, specialmente nas seguintes atebidades: fiaçon i tecelaige de algodon i lhino, cutelarie, curtumes, quinquilharie i artesanato (ouribesarie, faianças i bordados).
Setor primairo
Ne l setor primairo, l tierra ye maioritariamente acupado por culturas forrageiras i prados temporairos, seguido de culturas cerealíferas i benie. Al cuntrairo de la region de l Abe, adonde las pastaiges i prados permanentes acupan 3 529 heitares, ne l cunceilho solo 54 heitares son acupados dessa mesma forma.
Setor secundairo
Cunceilho antegrado ne l bal de l Abe, zona que se carateriza storicamente pula sue fuorte andustrializaçon, nomeadamente na andústria trasformadora i ne l setor téxtil.
Setor terciairo
La maiorie de serbícios cuncentra-se na cidade i bilas.
Avepark
Situado antre la bila de las Caldas de las Taipas i la freguesie de Barco, cumo pólo de l Abe de l Parque de Ciéncia i Tecnologie de l Porto adonde an parcerie cula Ounibersidade de l Minho, se prebé tamien l'anstalaçon, ne l ámbito dua candidatura efetuada a la Ounion Ouropeia, de l purmeiro Centro Ouropeu de Eiceléncia an território nacional (l Anstituto Ouropeu de Eiceléncia an Angenharie de Tecidos i Medecina Regeneratiba).
Trasportes i quemunicaçones
right|thumb|180px|Outomotora,mobida la diesel, parada na Staçon de Guimaráes, an Maio de 1996. Ye serbida por ua rede biária, tenendo la cidade cumo centro i nuolo de bárias bias antre las quales se puode salientar las outo-stradas A7 (Póboa de Barzin - A24 Bila Pouca de Aguiar) i A11 (Sposende- A4 Castelones (Penafiel), permitindo assi a chegar a la cidade de l Porto, afastada 55,9 Km, an 43 minutos, i a la cidade de Lhisboua, a la çtáncia de 365,2 Km, an 03h41n i an 20 minutos a la cidade de Braga, permitindo assi la sue plena antegraçon ne ls circuitos eiquenómicos nacionales i ouropeus. L cunceilho ye inda serbido pulas estradas nacionales 101, 105, 106 i 206. left|thumb|170 px|Carreira de ls TUG right|thumb|170 px| dues outomotoras UME3400, paradas na [[Staçon de San Bento, Porto.]] L cunceilho de Guimaráes, la nible de trasporte ferrobiairo, ye serbido pula Lhinha de Guimaráes cobrindo 5,9% de las freguesies i 12,7% de la populaçon, sendo la çtáncia média de las freguesies nun serbidas por este trasporte, de 5,8 Km. Esta lhinha beneficiou dua renobaçon recente que passou pula redificon de staçones i apeadeiros, eiletrificaçon de la lhinha i sou alargamiento para Bitola eibérica, bien cumo la cumpra de outomotoras UME3400.
Ls trasportes públicos cobren 97,1% de las freguesies correspondente a 98% de la populaçon. La rede de trasportes ourbanos, atualmente cuncessionada als TUG, sirbe 23 freguesies la que corresponde 33,8% de las freguesies ó 50,9% de la populaçon. Las praças de táxis cobren 63,2% de las freguesies ó 82,3% de la populaçon.
An Setembre de 2005 passában diariamente, pula cidade, cerca de 120 000 biaturas. Este tráfego proboca bários cungestionamientos, specialmente nas horas de punta, nas árias centrales de la cidade i na N 101, antre Guimaráes i Caldas de Taipas.
Eiducaçon
La cidade de Guimaráes possuí baries scuolas públicas i pribadas de jardines d'anfáncia, ansino primairo, ansino básico i secundairo.
Ansino superior
L total d'anscritos nas anstituiçones d'ansino superior público i pribado fui, ne l'anho lhetibo de 2007-2008, de 15 718 pa la Ounibersidade de l Minho (ne l total d'alunos an Braga i Guimaráes) i de 74 alunos ne l pólo de Guimaráes de la Scuola Superior Artística de l Porto.
right|thumb|200 px|Campus de Azurén Ls prainos ouriginales, pa la criaçon de la Ounibersidade de l Minho, apuntában pa l'anstalaçon dun campus único na bila de Caldas de las Taipas, assi i todo rezones políticas lhiebórun a la debison de l'ounibersidade antre las cidades de Braga i Guimarães. Guimaráes recebiu na época lhetiba de 1977-78, ne l Palácio de Bila Flor (atual centro cultural), parte de ls cursos de l'anton recén criada Ounibersidade de l Minho. Las anstalaçones defenitibas de la Scuola de Angenharie fúrun einouguradas an 1989 ne l'atual Campus de Azurén, adonde hoije an die se lheciona ls cursos de arquitetura, geografie, zeign i marketing de moda i la maiorie de ls cursos de angenharie.
La stenson de la Scuola Superior Artística de l Porto, anstituiçon pertencente al Ansino Politécnico, ancontra-se bocacionada pa la formaçon académica na ária de las artes. Eiqui ampeçou la sue atebidade ne l'anho lhetibo de 1983-84, zeignada anton cumo Coperatiba de Ansino Superior Artístico Arble, na sede de la Associaçon Cultural i Recreatiba Cumbíbio, ne l ámbito dun protocolo antre estas dues anstituiçones. Trasferiu-se pa l'atual eidifício ne l'anho lhetibo seguinte.
left|thumb|200 px|Monumiento al Triato, na Alameda de San Dámaso. Mumadona Dies, fundadora de la cidade, ten ua státua an sue houmenaige na praça homónima. Queda ne l spácio adonde fúrun demolidos ls inacabado feturos Paços de l Cunceilho. Fui ouferecida por António de Oliveira Salazar i la sue outoria ye de Álvaro Brée. Fui einougurada, cunjuntamente cula praça i l'atual tribunal, an Júnio de 1960, pul anton Persidente de la República, Almirante Américo Thomaz. Fui recentemente mudada de posiçon.
Bimaranenses eilustres
thumb|right|Alberto Sampaio Ls habitantes de Guimarães son chamados de Bimaranenses. Çtacamos alguns d'amportança reconhecida, an bárias árias:
Lógica matemática
Nun eisiste ua defeniçon sata para lógica, mas alguns matemáticos la definen cumo “l studo de ls porcessos bálidos qu'atinge la berdade”, ó simplesmente “la ciéncia de las leis de l pensamiento”.
Stória
Ls studos subre l pensar fúrun einicialmente zambolbidos por filósofos cumo Parménides i Platon, mas fui Aristóteles quien l'eilaborou mais detalhadamente i defeniu la lógica cumo se studa hoije an die (cumo se studaba até l seclo XIX).
Para amostrar que ls sofistas (mestres de la retórica i de la ouratória) podien anganhar ls cidadanos outelizando argumientos ancorretos, Aristóteles studou l'estrutura lógica de la argumentaçon. Rebelando, assi, qu'alguns argumientos puoden ser cumbincentes, ambora nun séian corretos. La lógica, segundo Aristóteles, ye un strumiento para atingir l coincimiento científico, baseando-se ne l silogismo.
Seguidores de Aristóteles reuniran sous percípios subre lógica nun libro antitulado “Organun”, que senefica “Strumiento de la Ciéncia”.
Proposiçones
Las proposiçones son detreminadas por sentenças declaratibas pertencentes a un cierta lenguaige que forman un cunjunto de palabras ó simblos i spressan ua eideia. Las sentenças declaratibas, son afirmaçones que puoden recebir balores lógicos, Verdadeiro ó Falso solo, i qu'un cunjunto de palabras resultan nun pensamiento cumpleto. Las proposiçones dében seguir ls seguintes percípios:
Teorie de l'anformaçon
La Teorie de l'anformaçon ó Teorie matemática de la quemunicaçon ye un galho de la teorie de la porbabelidade i de la matemática statística que lida cun sistemas de quemunicaçon, trasmisson de dados, critografie, codificaçon, teorie de l rugido, correçon d'erros, cumpresson de dados, etc. Eilha nun debe ser cunfundida cun tecnologie de l'anformaçon i biblioteconomie.
Claude Shannon (1916-2001) ye coincido cumo "l pai de la teorie de l'anformaçon". Sue teorie fui la purmeira a cunsidrar quemunicaçon cumo un porblema matemático rigorosamente ambasado na statística i dou als angenheiros de la quemunicaçon un modo de detreminar la capacidade dun canhal de quemunicaçon an tenermos d'ocorréncia de bits. La teorie nun se preocupa cula semántica de ls dados, mas puode ambolber aspetos relacionados cula perda d'anformaçon na cumpresson i na trasmisson de mensaiges cun rugido ne l canhal.
Lógica matemática
Proposiçones
L cachorro ye un animal. - Berdadeiro
Teorie de l'anformaçon
Ye giralmente aceito que la moderna deciplina de la teorie de l'anformaçon ampeçou cun dues publicaçones: la de l'artigo científico de Shannon antitulado Teorie Matemática de la Quemunicaçon (.com/cn/ms/what/shannonday/shannon1948.pdf "La Mathematical Theory of Communication"), ne l Bell Systen Technical Journal, an júlio i outubre de 1948; i de l libro de Shannon an co-outoria cul tamien angenheiro stadunidense Warren Weaber (1894-1978), antitulado Teorie Matemática de la Quemunicaçon (The Mathematical Theory of Communication), i cuntendo reimpressones de l'artigo científico anterior de forma acessible tamien la nó-specialistas - esto popularizou ls cunceitos.
Lógica matemática
Proposiçones
Sentenças anterrogatibas, sclamatibas i amperatibas nun son proposiçones, pus nun ye possible dezir se son berdadeiras ó falsas.
Eisemplos:
Teorie de l'anformaçon
Cuntesto stórico
Antes deste artigo, alguas abordaiges teóricas inda que lemitadas benien sendo zambolbidas ne ls laboratórios de la Bell, todas amplicitamente assumindo eibentos d'eigual porbabelidade. L'artigo Cierta in Fators Affeting Telegraph Sped de Harry Nyquist scrito an 1924 cuntén ua seçon teórica que quantifica anteligéncia i la belocidade de trasmisson pula qual eilha puode ser trasmitida por un sistema de quemunicaçon, stablecendo la relaçon, adonde W ye la belocidade de trasmisson de l'anteligéncia, m ye l númaro de nibles de tenson para cada anterbalo de tiempo, i K ye ua custante. An 1928, Ralph Hartley publicou l'artigo Trasmission of Anformation, adonde aparece la palabra anformaçon cumo ua cantidade mensurable que la capacidade de l çtinatairo çtinguir defrentes sequéncias de simblos, liebando a la spresson, adonde S i m repersentan, respetibamente, l númaro de simblos possibles i l númaro de simblos na trasmisson. Einicialmente, l'ounidade natural de la trasmisson fui defenida cumo sendo l dígito decimal, sendo, mais tarde, renomeada para hartley nua clara houmenaige. Alan Turing an 1940, durante a 2ª Guerra Mundial, aplicou eideias similares cumo parte de l'análeze statística para decifrar la critografie de la máquina almana Enigma.
Lógica matemática
Proposiçones cumpuostas
Proposiçon cumpuosta ye l'ounion de proposiçones simples por meio dun conetor lógico. Este conetor eirá ser decesibo pa l balor lógico de la spresson.
Precedéncia d'ouperadores
An spressones qu'outelizan bários ouperadores nun ye possible saber qual proposiçon debe-se resulber purmeiro.
Teorie de l'anformaçon
Cuntesto stórico
Buona parte de la matemática por trás de la teorie de l'anformaçon cun eibentos de defrentes porbabelidades fui zambolbida pa ls campos de la termodinámica por Ludwig Boltzmann i J. Willard Gibbs. Las conexones antre las antropias de l'anformaçon i termodinámica, ancluindo las amportantes cuntribuiçones de Rolf Landauer na década de 1960, son sploradas na Antropia termodinámica i teorie de l'anformaçon.
Ne l'artigo seminal de Shannon, antroduç-se pula purmeira beç un modelo quantitatibo i qualitatibo de la quemunicaçon, apersentando-a cumo un porcesso statístico subjacente a la teorie de l'anformaçon. Shannon ampeça sou artigo dezindo
Lógica matemática
Precedéncia d'ouperadores
Eisemplo: P Λ Q B R.
Cun esso, ousar parénteses ye fundamental. La spresson de l'eisemplo poderie quedar assi: (P Λ Q) B R ó P Λ (Q B R).
L'orde de la precedéncia d'ouperadores ye:
Teorie de l'anformaçon
Cuntesto stórico
"L porblema fundamental de la quemunicaçon ye reproduzir nun dado punto, sata ó aprossimadamente, ua mensaige porduzida an outro punto."
Lógica matemática
Tabela Berdade
La tabela berdade ye custruída para detreminar l balor lógico dua proposiçon cumpuosta. Segue ua eicelente stratégia pa la custruçon de la mesma.
Vinicius de Moraes
Marcus Vinicius de Moraes (Riu de Janeiro, 19 d'outubre de 1913 — Riu de Janeiro, 9 de júlio de 1980) fui un diplomata, dramaturgo, jornalista, poeta i cumpositor brasileiro que notabelizou-se puls sous sonetos. L poeta casou-se por nuobe bezes al longo de sue bida. Criou trabalhos an literatura, triato, cinema i música. Musicalmente, Vinícius tubo cumo percipales parceiros Ton Jobim, Toquinho, Baden Powell, João Gilberto, Chico Buarque i Carlos Lyra.
Lógica matemática
Tabela Berdade
Eisemplo de custruçon de la tabela berdade de la proposiçon cumpuosta: p Λ q
Teorie de l'anformaçon
Cuntesto stórico
Cun este artigo benirun a a tona ls cunceitos
Vinicius de Moraes
Bida
Marcus Vinicius de Moraes naciu an 1913 ne l bairro de la Gávia, ne l Riu de Janeiro, filho de Clodoaldo Pereira da Silva Moraes, funcionairo de la Prefeitura, poeta i biolenista amador, i Lídia Cruz, pianista amadora. Vinícius ye l segundo de quatro filhos, Lygie (1911), Laetitie (1916) i Helius (1918). Mudou-se cula família pa l bairro de Botafogo an 1916, adonde ampeçou ls sous studos na Scuola Purmária Afránio Peixoto, adonde yá demunstraba antresse an screbir poesies. An 1922, la sue mai adoeciu i la família de Vinicius mudou-se pa la Ilha de l Gobernador, el i sue armana Lygia permanecendo cul abó, an Botafogo, para treminar l curso primairo.
Vinicius de Moraes angressou an 1924 ne l Coleijo Santo Ampeço, de padres jesuítas, adonde passou a cantar ne l coral i ampeçou a montar pequeinhas peças de triato. Trés anhos mais tarde, tornou-se amigo de ls armanos Haroldo i Paulo Tapajós, cun quien ampeçou a fazer sues purmeiras cumposiçones i la se apersentar an fiestas d'amigos. An 1929, cuncluiu l ginásio i ne l'anho seguinte, angressou na Faculdade de Dreito de l Catete, hoije antegrada a la Ounibersidade Stadual de l Riu de Janeiro (UERJ). Na chamada "Faculdade de l Catete", conheciu i tornou-se amigo de l romancista Otabio Fazerie, que l'ancentibou na bocaçon literária. Vinicius de Moraes graduou-se an Ciéncias Jurídicas i Sociales an 1933.
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
Ne l porcesso de zambolbimiento dua teorie de la quemunicaçon que podisse ser aplicada por angenheiros eiletricistas para porjetar sistemas de telecomunicaçon melhores, Shannon defeniu ua medida chamada de antropia, defenida cumo:
Lógica matemática
Tabela Berdade
Purmeiramente berifica-se quantas “bariables”, ó proposiçones simples que tenemos na proposiçon cumpuosta de l'eisercício. Neste causo eisisten dues: p i q.
Vinicius de Moraes
Bida
Trés anhos depuis, oubtebe l'amprego de censor cinematográfico junto al Menistério de la Eiducaçon i Salude. dous anhos mais tarde, Vinicius de Moraes ganhou ua bolsa de l Cunseilho Británico para studar léngua i literatura anglesas na Ounibersidade de Oxford. An 1941, retornou al Brasil ampregando-se cumo crítico de cinema ne l jornal "La Manhana". Tornou-se tamien colaborador de la rebista "Clima" i ampregou-se ne l Anstituto de ls Bancairos.
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
adonde log ye l logaritmo na base 2, que detremina l grau de caoticidade de la çtribuiçon de porbabelidade p_i i puode ser ousada para detreminar la capacidade de l canhal neçaira para trasmitir l'anformaçon.
Lógica matemática
Tabela Berdade
An seguida eilebamos 2 al númaro de bariables, ó seia, 2². Nuossa base de l spoente ye 2 pul fato de tenr-se solo 2 balores lógicos possibles nas proposiçones (Berdadeiro ó Falso). L resultado de 2² ye 4. Anton nuossa tabela terá 4 linhas, nessas linhas staran todos ls balores lógicos possibles de la nuossa proposiçon cumpuosta.
Esta ye la strutura de la tabela, agora pa a prencher culs debidos balores lógicos outeliza-se la seguinte técnica: até la metade de la purmeira coluna coloca-se Berdadeiro, na outra metade Falso. Yá na segunda coluna, antercala-se B i F. Desta forma adquira-se la seguinte tabela:
Esta ye ua de las melhores stratégias pa la montaige dua tabela berdade.
Conetibos lógicos
Proposiçones puoden ser ligadas antre si por meio de conetibos lógicos. Conetores que crian nuobas sentenças mudando ó nun sou balor lógico (Berdadeiro ó Falso). Eisemplos de ls percipales conetores lógicos:
Eisemplos de sentenças formadas cun conetores i proposiçones:
(2 + 2 = 4) B (1 < 4) - Balor lógico de la sentença: Berdadeiro B (ó) Berdadeiro = Berdadeiro
Cachorro ye un felino Λ (1 > 0) - Balor lógico de la sentença: Falso Λ (i) Berdadeiro = Falso
Conetor de Negaçon (~)
L conetibo de negaçon (~), nega l balor lógico dua proposiçon. Cunsidra-se p cumo ua proposiçon de balor lógico eigual a berdadeiro, anton sue negaçon ye eigual a falso. L mesmo serie se la proposiçon tubisse balor lógico enicial eigual a falso, sue negaçon serie eigual a berdadeiro. D'acuordo cun esses cunceitos podemos montar la seguinte tabela berdade:
Eisemplo:
Cunsidre p cul balor de la seguinte proposiçon: 2 ye un númaro par. p = Berdadeiro, antoce sue negaçon: ~p = Falso.
Conetor i (Λ)
L conetibo i, tamien coincido cumo AND i repersentado pul simblo “^” junta proposiçones las quales solamente resultaran an Berdadeiro se todos ls balores fúren Berdadeiros.
Eisemplo: Cunsidre las proposiçones p i q (Cunjunçon).
Ouserbaçon: Beija que nesta tabela cunsidramos todos ls balores lógicos possibles para p i q, an outras palabras: tenemos 2 proposiçones i stamos nua base binária (0 ó 1, berdadeiro ó falso) anton para se saber l númaro de las possibelidades para essas proposiçones rializa-se l seguinte cálclo 2m, adonde m ye l númaro de proposiçones.
Conetor ó (B)
L conetibo ó, tamien coincido cumo OR i repersentado pul simblo “B” une proposiçones que, solo ua sendo Berdadeiro ye suficiente que la spresson anteira tamien seia.
Eisemplo:
Cunsidre las proposiçones p i q (Çjunçon).
Vinicius de Moraes
Bida
Ne l'anho seguinte, fui reprobado an sou purmeiro cuncurso pa l Menistério de las Relaçones Steriores (MRE). An 1943, cuncorreu outra beç i desta beç fui aprobado. An 1946, assumiu l purmeiro puosto diplomático cumo bice-cónsul an Los Angeles. Cula muorte de l pai, an 1950, Vinicius de Moraes retornou al Brasil. Ne ls anhos 1950, Vinicius atuou ne l campo diplomático an Paris i an Roma, adonde questumaba rializar animados ancuontros na casa de l scritor Sérgio Buarque de Houlanda.
Lógica matemática
Conetor cundicional (→)
Cunsidre las proposiçones p i q (Cundiçon). “Se p anton q”
Conetor bi-cundicional (↔)
L conetibo bi-cundicional, ye lido cumo “se, i solamente se” i ye repersentado pul simblo “↔”, el une proposiçones adonde l resultado lógico de la spresson ye berdadeiro solo se ls balores lógicos fúren eiguales.
Vinicius de Moraes
Bida
L poeta staba an Pertual, a dar ua série de spetaclos, alguns cun Chico Buarque i Nara Lion, quando l gobierno melitar brasileiro eimitiu l AI-5. L motibo apuntado pa l'afastamiento fui l sou cumportamiento boémio que l'ampedie de cumprir las sues funçones. Binícius fui anistiado (post-morten) pula Justícia an 1998.
Lógica matemática
Conetor bi-cundicional (↔)
Eisemplo:
Cunsidre las proposiçones p i q (Bi-cundicional). “Se p, i solamente se q”
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
La medida d'antropia de Shannon passou a ser cunsidrada cumo ua medida de la anformaçon cuntida nua mensaige, an ouposiçon a la parte de la mensaige que ye stritamente detreminada (antoce prebísible) por struturas inerentes, cumo por eisemplo la redundáncia de la strutura de las lenguaiges ó de las propiadades statísticas dua lenguaige, relacionadas a las frequéncias d'ocorréncia de defrentes letras (monemas) ó de pares, trios, (fonemas) etc., de palabras. Beija cadeia de Markob.
Lógica matemática
Ó sclusibo ( B )
L conetibo ó sclusibo, chamado tamien de çjunçon sclusiba, ye repersentado pul simblo “ B ”. Podemos dezir qu'el senefica: un ó outro, mas nun ambos. Eisemplo: Ó l gato ye macho ó l gato ye fémea, mas nun ambos. La tabela berdade de l ó sclusibo esta repersentada ambaixo.
Negaçon Cunjunta i Negaçon Çjunta
La negaçon cunjunta ye repersentada pul conetor ↑, senefica la negaçon de dues proposiçones ambolbendo l conetor AND (NAND).
Eisemplo: p Λ q ⇔ ¬p ↑ ¬q.
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
L'antropia cumo defenida por Shannon stá antimamente relacionada a l'antropia defenida por físicos. Boltzmann i Gibbs fazirun un trabalho cunsidrable subre termodinámica statística. Este trabalho fui l'anspiraçon para se adotar l termo antropia an teorie de l'anformaçon. Hai ua perfunda relaçon antre antropia ne ls sentidos termodinámico i anformacional. Por eisemplo, l demónio de Maxwell necessita d'anformaçones para reberter l'antropia termodinámica i l'oubtençon dessas anformaçones eiquelibra satamente l ganho termodinámico que l demónio alcançarie d'outro modo.
Outras medidas d'anformaçon úteles ancluen anformaçon mútua, que ye ua medida de la correlaçon antre dous cunjuntos d'eibentos. Anformaçon mútua ye defenida por dous eibentos X i Y cumo:
Lógica matemática
Negaçon Cunjunta i Negaçon Çjunta
Eisemplo: p b q ⇔ ¬p ↓ ¬q.
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
adonde H(X,Y) ye l'antropia cunjunta (join antropy) ó
Lógica matemática
Negaçon Cunjunta i Negaçon Çjunta
Ambaixo stan repersentadas las tabelas berdades de las dues negaçones.
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
Anformaçon mútua stá relacionada de forma mui próssima cun testes statísticos cumo l teste de rezon logarítmica i l teste Chi-square.
La teorie de l'anformaçon de Shannon ye apropiada para medir ancerteza subre un spácio desordenado. Ua medida altarnatiba d'anformaçon fui criada por Fisher para medir ancerteza subre un spácio ourdenado. Por eisemplo, l'anformaçon de Shannon ye ousada subre un spácio de letras de l'alfabeto, yá que letras nun ten 'çtáncias' antre eilhas. Para anformaçon subre balores de parámetros cuntinos, cumo las alturas de pessonas, l'anformaçon de Fisher ye ousada, yá que tamanhos stimados ten ua çtáncia bien defenida.
Lógica matemática
Tautologie, Cuntradiçon i Cuntingéncia
Al montarmos ua tabela berdade cuntendo todos ls balores lógicos possibles dua spresson a poderiemos classeficar an tautologie, cuntradiçon i cuntingéncia.
Eisemplo:
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
Defrenças na anformaçon de Shannon corresponden a un causo special de la çtáncia de Kullback-Leibler de l'estatística Bayesiana, ua medida de çtáncia antre çtribuiçones de porbabelidade la priori i la posteriori.
Lógica matemática
Tautologie, Cuntradiçon i Cuntingéncia
p b ~p (p OU nun p)
Teorie de l'anformaçon
Antropia de l'anformaçon
Andrei Nikolaebich Kolmogorob antroduziu ua medida d'anformaçon que ye baseada ne l menor algoritmo que puode cumputá-la (beija cumplexidade de Kolmogorob).
* Catadorie:Teorie de las porbabelidades Catadorie:Quemunicaçon Catadorie:Cibernética Catadorie:Ciéncias formales
Lógica matemática
Tautologie, Cuntradiçon i Cuntingéncia
Beija qu'andependiente de l balor de p la spresson siempre resulta an Berdadeiro, pus pa l conetor OU tenr un berdadeiro yá ye suficiente para resultar an Berdadeiro, para alhá desso siempre teremos B an todas las cumbinaçones de la spresson. Por esso a classeficamos cumo ua tautogie.
Beijamos outro eisemplo:
F → p (F anton p)
Nestre outro causo tamien se oubtebe ua tautologie, debido al fato de la radadeira coluna de la tabela (resultado de la spresson) tener solamente Berdadeiro.
p ^ ~p
p B q (p OU q)
Amplicaçon lógica ó Anferéncia
Séian P i Q dues proposiçones. Deziremos que P amplica logicamente la proposiçon Q, se Q fur berdadeiro siempre que P fur berdadeiro. Quando esso ocorre, dezimos que tenemos ua amplicaçon lógica ó anferéncia i denotamos: P => Q (lemos: “P amplica Q”).
Eisemplo: P Λ Q amplica P B Q?
Neste eisemplo podemos dezir que P Λ Q => P B Q, pus adonde P Λ Q ye berdadeiro P B Q tamien ye.