cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Relaçones eicológicas
Canibalismo
Canibalismo ye ua relaçon stabelecida por seres dua spece que cómen outros seres de sue própia spece. An situaçon de cumpleta falta de alimento, por eisemplo, ratos puoden comer ls sous própios filhos. Outro eisemplo ye l de la aranhon popularmente coincida cumo biúda-negra, que lhougo passado l acasalamiento, debora l macho. Tamien hai l causo de l lhouba-dius, an que la fémea debora la cabeça de l macho passado l acasalamiento, nun ritual canibalistico. Ls lhiones puoden matar filhos de l antigo lhíder para stimular l cio de las fémeas i poder criar sue própia çcendéncia.
Simbiose ó mutualismo
La simbiose ó mutualismo ye ua relaçon antre andebíduos de speces defrentes, adonde las dues speces ambolbidas son beneficiadas i la associaçon ye oubrigatória para la subrebibéncia de ambas. Un bun eisemplo desta relaçon questumaba ser la associaçon de uocas i fungos formando ls patrielhaes, mas studos recentes bénen classeficando esse tipo de relaçon cumo un parasitismo cuntrolado, ua beç que fui eibidenciada ua strutura de l fungo chamada aprensório, que ten la funçon de agarrar la uoca. Essa strutura ye quemun an parasitas.
Outro eisemplo ye la relaçon antre las térmitas i la triconifa. Las térmitas, al coméren la madeira, nun cunséguen digerir la celulose, mas an sou antestino bíben ls protozoários, capazes de digeri-la. Ls protozoários, al digeríren la celulose, premíten que las térmitas aprobeiten essa sustáncia cumo alimento. Dessa forma, las térmitas atuan cumo fuonte andireta de alimentos i cumo “residéncia” para ls protozoários.
Protocoperaçon
La protocoperaçon, ambora las dues speces ambolbidas séian beneficiadas, eilhas puoden bibir de modo andependiente, sin que esso las perjudique.
Un de l más coincidos eisemplos de protocoperaçon ye la associaçon antre la anémona-de l-mar i l paguro, un crustáceo semelhante al canguareijo, tamien coincido cumo bernardo-eiremita ó ermiton. L paguro ten l cuorpo dóndio i questuma acupar l anterior de conchas abandonadas de gastrópodes. Subre la concha, questuman anstalar-se ua ó más anémonas-de l-mar (atínias). Dessa ounion, surge l benefício mútuo: la anémona ten células urticantes, que afugentan ls predadors de l paguro, i este, al se çlocar, possiblita a la anémona ua melhor sploraçon de l spácio, an busca de quemido.
Hai tamien la relaçon antre l anu i ls buis, adonde ua abe se alimenta de sanchas eisistentes na piel deilhes, lhibrando-los de andeseiables parasitas.
Un outro eisemplo tamien ye l páixaro-palito i l crocodilo: l crocodilo abre la sue boca i l páixaro-palito entra neilha, mas nun ye deborado porque se el fur deborado l crocodilo quedará cun ls dientes podres i nun poderá más comer. Al mesmo tiempo que l páixaro-palito ajuda l crocodilo lhimpando ls sous dientes, el alimenta-se cul resto de l quemido que hai drento de la boca i de ls dientes de l crocodilo, assi ls dous benefician d'algun modo.
Anqualinismo ó eipibiose
L anquelinismo ye un tipo de associaçon an que solo un de l partecipantes se beneficia, sin, inda assi, causar qualquier perjuízo al outro. Nesse causo, la spece beneficiada oubtén abrigo ó, inda, suporte ne l cuorpo de la spece spedeira, i ye chamada de anquelino. Un eisemplo típico ye la associaçon antre orquídeas i arbles. Bibendo ne l alto de las arbles, que le sírben de suporte, las orquídeas ancóntran cundiçones eideales de lhuminosidade para l sou zambolbimento, i la arble nun ye perjudicada. Outro eisemplo ye l de l fierasfer, un pequeinho peixe que bibe drento de l cuorpo de l pepino-de l-mar (Holoturia). Para alimentar-se, l fierasfer sal de l pepino de l mar i depuis bolta. Assi, l peixe ancontra porteçon ne l cuorpo de l pepino de l mar, l qual, por sue beç, nun recibe benefício nin sufre zbantaige.
Comensalismo
L comensalismo ye la associaçon antre andebíduos de speces defrentes na qual un deilhes aprobeita ls restos alimentares de l outro sin perjudicá-lo. L animal que aprobeita ls restos alimentares ye chamado comensal. Eisemplo de comensalismo mui citado ye l que acuntece antre la rémora i l tubaron. La rémora ó peixe-piloto ye un peixe ósseo que apersenta la nadadeira dorsal transformada an bentosa, cula qual se fixa al cuorpo de l tubaron. La rémora ye transportada pul tubaron, l que le proporciona segneficatiba eiquenomie de einergie, al passo que l tubaron nun ye prejudicado, ua beç que l peso de la rémora ye relatibamente ansegneficante. Diç-se que la rémora se alimenta de l restos alimentares de l tubaron.
Lago Tanganica
right|thumb|300px|Lhago Tanganica (de la Ounibersidade de l Texas an Austin - Perry-Castañeda Lhibrary Map Colletion thumb|300px|L lhago Tanganica bisto de l spácio, Júnio de 1985
Relaçones eicológicas
Comensalismo
Un outro eisemplo ye l de las hienas, que se aprobeitan de restos deixados pul lion.
Lago Tanganica
L lhago Tanganica, ó Tanganhica (de l sou nome an suaíli Tanganyika) ye l segundo maior lhago de África i ye partilhado pula Tanzánia, República Democrática de l Cungo, Burundi i Zámbia.
Relaçones eicológicas
Relaçones Antrespecíficas Zarmónicas
San relaçones antre speces defrentes, na qual hai un perjuizo para un de l lhados.
Lago Tanganica
Stá lhocalizado ne l braço oucidental de l Grande Bal de l Rift, a ua altitude de 782 n, stende-se por 673 kn nua direçon aprossimadamente norte-sul – ye l lhago más lhongo de l mundo sin cuntar l Mar Cáspio -, cun ua anchura média de 50 kn i ten ua perfundidade mássima de 1470 metros (antre 3° 20' to 8° 48' S i 29° 5' to 31° 15' I). Stima-se que este lhago seia l segundo más antigo i más perfundo de l mundo, depuis de l Lago Baikal na Sibéria (i l más perfundo de África). Cobre ua ária de 32.900 kn², ten ua lhinha de cuosta de 1.828 kn i ua perfundidade média de 570 n; l sou belume ye stimado an cerca de 18.900 kn³.
Relaçones eicológicas
Amensalismo ó antibiose
L amensalismo ó antibiose cunsiste nua relaçon zarmónica an que andebíduos dua populaçon secretan sustáncias que einiben ó ampíden l zambolbimento de andebíduos de populaçones de outras speces.
Lago Tanganica
Eisisten quatro árias protegidas nas sues bordas: la Reserba de la Naturaleza de Rusizi, ne l Burundi (un sítio Ramsar), l Parque Nacional de Gombe Strean (adonde se ancontran ls chimpanzés de Jane Godall), l Parque Nacional de las Montanhas Mahale, na Tanzánia i l Parque Nacional de Nsumbu, na Zámbia.
Relaçones eicológicas
Amensalismo ó antibiose
Ye l causo bien coincido de l antibióticos, que, produzidos por fungos, ampeden la multeplicaçon de las batérias. Esses antibióticos son lhargamente outelizados pula medecina, ne l cumbate a las anfeçones baterianas. L más antigo antibiótico que se conhece ye la penicilina, sustáncia produzida pul fungo Penicilliun notatun, que fui çcubierta por acauso pul cientista Alexander Fleming an 1928, quando rializaba pesquisas cun batérias. El ouserbou que ls sporos de l fungo habien caído na perparaçon i stában ampedindo l zambolbimento de las batérias.
Esta relaçon eisiste tamien quando galhos de grandes arbles caien matando las plantas menores ó quando animales písan plantas na beira de lhagos al ir heidratar-se.
Sinfilia ó sclabagismo
La sinfilia ye la anteraçon zarmónica na qual ua spece catura i faç uso de l trabalho, de las atebidades i até de l alimentos de outra spece. Un eisemplo ye la relaçon antre formigas i ls pulgones. Ls pulgones son parasitas de ciertos begetales, i se alimentan de la seiba eilaborada que retiran de l basos lhiberinos de las plantas. La seiba eilaborada ye rica an açucres i pobre an aminoácidos. Por absorbíren muito açucre, ls pulgones eilemínan l sou scesso pul culo. Esse açucre eileminado ye aprobeitado pulas formigas, que chégan a acariciar cun sues antenas l abdóme de l pulgones, fazendo-los eileminar más açucre. Las formigas transpórtan ls pulgones para ls sous formigueiros i ls pónen subre raízes delicadas, para que deilhas retíren la seiba eilaborada. Muitas bezes las formigas cuidan de la prole de l pulgones para que ne l feturo, scrabizando-los, oubtengan açucre. Quando se lhieba an cunsideraçon l fato de las formigas portegíren ls pulgones de las joaninas, la anteraçon ye harmónica, sendo un tipo de protocoperaçon.
Predatismo
Predatismo ó predaçon ye ua relaçon zarmónica an que un animal catura i mata un andebíduo de outra spece, para alimentar-se.
Todos ls carníboros son animales predadores. Ye l que acuntece cul lhion, l lhobo, l tigre, la onça, que cáçan benados, zebras i tantos outros animales.
L predador puode atacar i deborar tamien plantas, cumo acuntece cul gafanhoto, que, an bandos, debora debrebe toda ua plantaçon. Ne ls causos an que la spece predada ye begetal, questuma-se dar al predatismo l nome de heirbiborismo.
Ralos son ls causos an que l predador ye ua planta. Las plantas carníboras, inda assi, son eicelentes eisemplos, pus aprisionan i digíren percipalmente ansetos.
Alguas speces zambolbírun adataçones para se defendíren al predatismo:
Heirbiboria
Heirbiboria ye ua relaçon zarmónica antre un cunsumidor purmário i un produtor. Acuntece quando esse cunsumidor purmário, heirbíboro, alimenta-se de l produtor (Planta). Puode-se dar cumo eisemplo qualquier cunsumidor purmário que come la planta.
Parasitismo
Parasitismo ye ua relaçon zarmónica antre seres de speces defrentes, an que un deilhes, bibe ne l cuorpo de l outro, de l qual retira alimentos.
Ambora ls parasitas puodan causar la muorte de l spedeiros, de modo giral trazen-le solo perjuízos.
Quanto a la lhocalizaçon ne l cuorpo de l spedeiro, ls parasitas puoden ser classeficados an eitoparasitas (sternos) i andoparasitas (anternos).
Ls eisemplos más quemuns de eitoparasitas son ls piolhos, ls sanchas, l crabo de la piel, l bicho-de-pie i l bicho de la sarna, para alhá de outros. Cumo eisemplos de andoparasitas, hai l plasmódio i l tripanossomo, protozoários causadores, respetibamente, de la malária i de la malina de Chagas. Son eisemplos, tamien, ls bírus, causadores de bárias malinas, zde la gripe até la febre amarielha i la SIDA.
Cumpetiçon
La cumpetiçon antra-specífica: acuntece antre andebíduos de la mesma spece i ye un fator amportante ne l cuntrole de l tamanho dua populaçon. Nessa anteraçon dambos ls andebíduos son perjudicados durante la cumpetiçon, cada andebíduo reduç l recursos que l outro poderie outelizar, mesmo que un de ls andebíduos ganhe la cumpetiçon, serie más bantajoso se el nun percisar lhuitar pul recurso i eiconomizasse tiempo i einergie.
Catadorie:Eicologie
Lago Tanganica
Para para alhá de ser un eicelente meio de quemunicaçon antre ls países i poboaçones ribeirinhas, l Lhago Tanganica ye rico an peixes, sendo ua amportante fuonte de proteínas para ls pobos de la region. Stima-se que cerca de 45 mil pessonas stéian diretamente ambolbidas nas pescaries, ouperando de quaije 800 centros de pesca; inda assi, pensa-se que más dun milhon de pessonas dependan desta atibidade.
L lhago fui “çcubierto” puls ouropeus an 1858, quando ls sploradores Richard Francis Burton i John Speke l atingiran, quando buscában la nacente de l riu Nilo. Speke cuntinou las sues pesquisas para norte i rialmente ancontrou ua de las sues nacentes, l Lago Bitória.
Lhimnologie i pescas
L lhago Tanganica ten cumo afluentes percipales l riu Ruzizi, que entra pul sou stremo norte, trazendo-le auga de l lago Kibu, i l Malagarasi, que ye l segundo maior riu de la Tanzánia i que entra ne l lhago pula sue borda ouriental. Desta maneira, stima-se que la sue bacie hidrográfica cubra cerca de 231.000 kn². L percipal efluente ye l riu Lhukuga, mas solo quando l nible de l lhago Tanganica ye mui alto. L riu Malagarasi ye más antigo que l lhago Tanganica i yá stubo lhigado al riu Cungo.
Debido a la sue einorme perfundidade i lhocalizaçon tropical, las augas de l lhago nun sofren la biraige sazonal própia de l lagos de las regiones fries i, cumo cunsequéncia, las sues augas perfundas son cunsideradas “auga fócil” i son anóxicas (sin ouxigénio).
Ne l lhago ancontran-se pul menos 300 spécies de ciclídeos – 98 % de l quales andémicos - i 150 doutros grupos de peixes, la maiorie de l quijo bibe na zona béntica (junto al fondo); inda assi, a maior parte de la biomassa de peixes bibe na zona pelágica (augas abiertas) i ye dominada por seis spécies – dues de “sardinas de l Tanganica" i quatro de l predador Lhates (relacionado, mas nun la spécie coincida cumo perca de l Nilo que debastou la itiofauna andígena de l Lago Bitória). L eilebado andemismo ancontra-se tamien antre numerosos ambertebrados de l lhago que son coincidos pula sue cumbergéncia cun spécies marinas, specialmente moluscos, carangueijos, copépodes, etc.
La pesca comercial ne l lhago ampeçou an meados de la década de 1950 i tubo un crecimento rápido até finales de la década de 1970, quando parece tener atingido l rendimento mássimo sustentable; an 1995 la catura total atingiu cerca de 180.000 toneladas, mas ténen-se berificado grandes flutuaçones antener-anuales (l que ye normal an peixes pelágicos). Eisisten dous porjetos anternacionales para la geston de las pescaries de l Lhago Tanganica, un ourganizado pula FAO i outro pula IUCN i Banco Mundial, para la geston de la biodibersidade.
Tanganica Tanganica Tanganica Tanganica
Itō Sachio
Itō Sachio fui un japonés poeta waka i romancista atibo durante l período Meiji de l Japon.
20760 Chanmatchun
Chanmatchun (asteróide 20760) ye un asteróide de la cintura percipal, a 2,0257286 UA. Ten ua scentricidade de 0,1627742 i un período orbital de 1 374,67 dies (3,76 anhos).
Chanmatchun ten ua belocidade orbital média de 19,14799957 Km/s i ua anclinaçon de 7,37283º.
Este asteróide fui çcubierto an 27 de Febreiro de 2000 por William Yeung.
Catadorie:Asteroides de la cintura percipal
Petit (futebolista)
Jogou antre 2002 i 2008 cumo médio ne l SL Benfica, tenendo jogado antes an clubes cumo l Sposende, Gondomar, Ounion de Lamas, Gil Bicente i Boabista i repersentou la Seleçon Pertuesa por dibersas bezes.
An Júlio de 2008 acertou la sue trasferéncia pa l 1. FC Köln de l Campeonato Alman de Futebol. , agradecendo l'apoio de ls adetos durante ls seis anhos que permaneciu ne l Sport Lisboua i Benfica.
An Setembre de 2008 Petit anformou l'amprensa qu'era sou zeio regressar al clube de l sou coraçon, l Boabista Futebol Clube, ne l termo de l cuntrato cul FC Köln. Referiu inda qu'esse sou zeio era andependiente de l scalon que l Boabista repersentasse na altura, ua beç que tenie cumo único oubjetibo ajudar l sou clube.
An Agosto de 2012 assinou cuntato cul Boabista.
Carreira an Pertual
1 Anclui Copa de Pertual, Super Copa i Copa de la Liga
Ligaçones Sternas
Catadorie:Naturales de Strasburgo Catadorie:Futebolistas de Pertual Catadorie:Jogadores de la Copa de l Mundo FIFA de 2002 Catadorie:Jogadores de la Copa de l Mundo FIFA de 2006 Catadorie:Luso-franceses
Bumbardeiros na Guerra Cebil Spanhola
Ls bumbardeiros na Guerra Cebil Spanhola ye l papel que zampenhórun na guerra cebil spanhola ls bumbardeiros aéreos (i na menor medida ls marítimos i terrestres) subre ls oujetibos stratégicos (puortos, bies de quemunicaçon, fábricas, centrales hidroelétricas, puosto de mando de l einemigo, etc.), mas tamien subre las poboaçones de la retaguarda, grácias als spetaculares abanços de la abiaçon an 1930.
Catadorie:Spanha
Angenharie
300px|right|thumb|Eisemplo dua [[obra d'angenharie na Scócia, Reino Ounido: l Falkirk Whel, para trasposiçon de barcos.]] Angenharie (<latin angeniu = "faculdade ambentiba, angenho") ye la arte, la ciéncia i la técnica de bien cunjugar ls coincimientos specializados (científicos) dua dada ária de l saber cula sue biablidade técnico-eiconómica, para porduzir nuobas outelidades i/ó trasformar la natureza, cunsante eideias bien planeadas i an obserbáncia als amperatibos de perserbaçon ambiental i de cunserbaçon ambiental, na scala que se fazir neçaira.
Generalidades
Yá se dixo que "Angenharie ye tan-solamente aplicaçon de la física aliada al bun-senso" [LUZ, António Mássimo Rigueiro de la, Porsor Emérito de la UFMG (Belo Hourizonte, MG, Brasil]. Cun ls mais recentes abanços de la ciéncia i de la tecnologie, puode-se aperfeiçoar-lo: Angenharie ye aplicaçon prática d'algun coincimiento specializado ajuntado al bun-senso.
Cun las angenharies, coincimientos científicos i técnicos i la speriéncia prática son aplicados para sploraçon de ls recursos naturales, pa l porjeto, custruçon i ouperaçon d'oubjetos úteles i pa l planeamiento ourbano i ambiental, antre outras aplicaçones.
Atualmente, la eisigéncia de seluçones mais percisas para muitos porblemas abrangidos pula angenharie piede l'aplicaçon de modelos físicos i de modelos matemáticos, ancluindo l tratamiento de porcessos de resoluçon cumpoustos por sistemas de eiquaçones defrenciales, que dan sistemas de eiquaçones algébricas, apuis tratamiento por métodos numéricos apropiados, cumo l método de ls eilemientos fenitos i l método de las difréncias fenitas. Esses métodos son cumpuostos por un fuorte arcabouço matemático i un cunjunto de técnicas, para oubtener seluçones al mesmo tiempo, normalmete juntas, para grande númaro de bariables i graus de lhibardade daqueilhes porblemas. Tal abordaige ye la cumputacional, oubjeto de trabalho, pesquisa i zambolbimiento de la modelaige cumputacional.
Árias de l'angenharie
Bárias son las specialidades/ramos d'angenharie. Cun l porgresso de las ciéncias i de las tecnologies, mais i mais specialidades stan a aparecer. A seguir ben ua lhista nun-eisaustiba de las specialidades atuales d'angenharie:
Catadorie:Angenharie
Ectolopha
Etolopha ye un género de traça pertencente a la família Artiidae.
Camarones
Camarones ye un paíç de la África.
Ectolopha
Catadorie:Artiidae
Camarones
Catadorie:Paízes de África
Dinamarca
Dinamarca ye un paíç localizado na Ouropa.
Catadorie:Paízes de la Ouropa
Alcalá de Henares
miniaturadaimagem|Praça de Cervantes Alcalá de Henares ye um munecípio i cidade de Spanha en l Quemunidade de Madrid, de área 87,99 km² cun populaçon de 196 888 habitantes (2022) i densidade populacional de 2208,32 hab/km².
Ber tamien
Catadorie:Munecípios de Spanha
Heidi Lenhart
Heidi Noelle Lenhart (Los Angeles, 22 de Agosto de 1973) ye ua atriç stadunidense, mais coincida por anterpretar Jenny Garrison an California Dreams. Naciu nua família relatibamente famosa, bisto que, sue mai - Cheryl Saban - ye ex-modelo de la Playboy, i sou padrasto ye Hain Saban de la Saban Entertainment.
Catadorie:Atores de ls Stados Ounidos
Paízes Baixos
Paízes Baixos ye un paíç localizado na Ouropa.
Catadorie:Paízes de la Ouropa
Madhva
Madhba, ó Madhbacarya (kannada: ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು) (1238-1317) ye cunsidrado l fundador dua scuola filosófica bedantista hindu chamada Dbaita (dualismo).
L renacimiento hindu fui detreminado por Shankara ne l seclo VIII, derrotando ls argumientos de l budismo i praticamente erradicando l budismo de l território andiano.
L budismo rejeita l'outoridade de todos ls testos bédicos, que son la piedra fundamental de l'hinduísmo, i stablece l nirbana cumo sendo la meta spritual a ser atingida pula antidade biba. L budismo i sue meta andependen de l cunceito de dius, i l nirbana nun puode ser cunsidrado cumo ua antidade, mas cumo ua situaçon de l “you.” Para todos ls eifeitos l budismo ye ua religion ateísta. Eesisten percípios relegiosos la séren seguidos (dharma) mas la meta ye ampessoal, nun ye la quemunhon cun qualquiera tipo de deidade.
Al tecer l sou comentairo subre l Brahma-sutra Shankara stableciu que la meta a ser alcançada pula antidade biba serie l Brahman, ó l Absoluto, la Rialidade Suprema, i deixou ua lacuna ne l que tange quanto a la caraterizaçon de l Brahman: serie El ua antidade? Starie aplicado al Brahman l cunceito de sustáncia? Sábios de la scuola d'adbaita anteriores la Shankara, cumo Gautama, i todos ls sous sucessores defenian l Brahman cumo “adbaiya bastu,” ó sustáncia nó-dual i anferian qu'essa sustáncia poderie ser rializada pul andibíduo an trés aspetos: cumo l Brahman sin qualificaçon (ampessoal), cumo l Brahman corporificado (la forma pessonal) i cumo la forma localizada (paramatma) drento de l própio “you” andebidual.
Ramanuja ne l seclo XIII tentou harmonizar las fés dua seita relegiosa, ls shri-baixnabas fazendo un comentairo altarnatibo al Vrahma-sutra, stablecendo la filosofie de bishistadbaita, qu'admitie la possibelidade dun cierto dualismo ne l Brahman nó-dual, abrindo assi ua brecha pa l teismo filosófico.
Madhba era tenido cumo un brámane mui erudito, natural de Udupi, i anfluenciado por ua seita baixnaba local. L'adoraçon que ls baisnaxas fázen de Krishna ó de qualquiera outro abatara de Bixnu carece de qualquiera preceito ó fundamiento bédico, ua beç que l Brahma-sutra, cunsidrado la quintesséncia ó la decison final de todos ls cunceitos bédicos, jamales cunsidra Bixnu, Xiba, Brahma ó qualquiera outro dius mitológico cumo la Rialidade Absoluta, ó Ser Supremo adorable.
An sue biaige al sul de la Índia Madhba antrou an cuntato cul ls shri-baixnabas i la filosofie de Ramanuja, qu'admitie por fin la possibelidade dun aspeto dual al Brahman. Mais tarde, Madhba redigiu un comentairo al Brahma-sutra inda mais radical que l de Ramanuja, stablecendo la defrenciaçon antre l Brahman i l'alma andebidual, detreminando que la meta a ser alcançada serie la quemunhon i harmonia de l'alma andebidual cul Brahman an sue forma pessonal, cumo Krishna.
Muitas seitas baixnabas adotórun essa filosofie, tales cumo la seita de Udupi i mais tarde la seita de ls gaudiya-baixnabas (de la Bengala), que cunsidran Madhba un de ls sous Acaryas (grande mestres) mais proeminentes i santo.
La scuola adbaita clássica simplesmente classefica la tese de Madhba cumo ua heiresie, ua anferéncia sin base lógica ó scritural, antoce nó-bédica i quando mui d'ourige tántrica, que bisa solo sastifazer l zeio d'outenticidade bédica d'alguas poucas seitas.
Bibliografia e Biografia de Madhva: http://www.dvaita.org/madhva/index.shtml
Diferenças Filosóficas entre Shankara, Ramanuja e Madhva: http://www.iep.utm.edu/m/madhva.htm
Alpestre
Alpestre ye un munecípio brasileiro de l stado de l Riu Grande de l Sul. Queda na latitude 27º14'56" sul i longitude 53º02'06" oeste, stando a l'altitude de 467 metros. Sue populaçon ye custituida por çcendentes ouropeus: Poloneses, Eitalianos i Almanes. Stimada an 2004 era de 8 572 habitantes. Ten ua ária de 324,98 Km². Ye un munecípio que cunta culas augas de l riu Uruguai i que faç debisa flubial cul stado de Santa Catarina. Faç parte de la Microrregion de Frederico Westphalen.
Na localidade de Santa Lúcia stá localizada la rebuolta de l Riu Uruguai. La rebuolta marca l punto stremo norte de l riu i tamien de l stado. Ne l local stá l monumiento de l Punto Stremo Norte, que delimita l punto mais setentrional de l Riu Grande de l Sul. An Alpestre, l Riu Uruguai ye ua de las fuontes d'auga pa la porduçon agrícola, sendo l fumo la percipal cultura. Ye formado pula junçon de ls rius canhas i Pelotas, na debisa antre l Riu Grande de l Sul i Santa Catarina, cun cerca de 2,2 mil quilómetros de stenson. Ne l lado dreito de la rebuolta fui custruída la Barraige Foç de l Chapecó. Localizada antre ls munecípios de Alpestre i San Carlos (SC), l'heidrelétrica aprobeita l potencial hídrico de l Riu Uruguai para gerar 855 megawatts d'einergie.
Curjidades
An rezon dua cierta semelhança culs Alpes suíços (Suíça), l falecido político Bicente de Paula Dutra, purmeiro prefeito de Iraí, sugeriu l nome de Alpestre pa la nuoba cidade. A partir d'agosto de 1963, la chamaçon se tornou defenitiba.
Alpestre tornou-se coincida por ua grande fiesta, la Oktoberfest. Ampeçada por buolta de l'anho de 1999, an sue 14a. eidiçon, la Oktoberfest reúne cientos d'admiradores an lugar própio i acuolhedor, dando la cidade de Alpestre un glorioso seneficado cultural.
Puntos turísticos
Un de ls percipales puntos turísticos de l munecípio ye la Central núclear Hidrelétrica Foç de l Chapecó, qu'ampeçou las sues atebidades geradoras an 2010.
Ligaçones sternas
Alpestre
Grupo Desportivo Mealhada
L Grupo Çportibo de la Mealhada ye un clube çportibo pertués, localizado na cidade de la Mealhada, çtrito de Abeiro. L referido clube fui fundado an 4 d'abril de 1945 i na época de 2010-2011, l'eiquipa de seniores participa ne l campeonato çtrital de a 1ª debison de la Associaçon de Futebol de Abeiro. L'eiquipa çputa ls sous jogos ne l Stádio Dr. Américo Couto (3.500 spetadores).
Refréncias
Catadorie:Clubes de futebol de Mealhada Catadorie:Mealhada Catadorie:Clubes de futebol fundados an 1945
Takuboku Ishikawa
Takubooku Ishikawa (Hinoto, Iwate, 27 d'outubre de 1885 - Tóquio, 13 d'abril de 1912), pseudónimo de Hajime Ishikawa, fui un scritor japonés que bibeu na era Meiji de l Japon i que faleciu als 27 anhos, bítima de tuberculose. dreita|miniaturadaimagem|300x300px|Státua de Takubooku na praia de Oomori an Hakodate, ilha de Hokkaido Anque sue cúrtie carreira de solo dieç anhos, l tiempo l tornou un de ls poetas mais lembrados ne l Japon puls sous tankas i pulas sues poesies "modernas" (shintaishi) i "libres" (jiyushi). Ampeçou cumo nembro dun grupo de poetas naturalistas, l Myojo, que publicou sou purmeiro trabalho quando tenie 17 anhos. Alguns anhos depuis, la sue simpatie por un grupo de socialistas cundenados a la muorte pul regime amperial l lebou a juntar-se al grupo de poetas japoneses "socialistas", renunciando al naturalismo.
La porbíncia de Iwate l ten cumo un de sous cidadanos mais eilustres. Sou túmulo ancontra-se ne l Cabo Tatimati na cidade de Hakodate, na ilha de Hokkaido, para adonde fui trasladado. Nun mui loinge de l cabo, stá la praia de Oomori, praia pul qual l poeta se ancantou. Alhá, fui erigida ua státua an sue houmenaige.
Sous percipales trabalhos
Sous trabalhos mais coincidos son dous belumes de poemas tankas i sous diairos:
Crono-biografie
dreita|miniaturadaimagem|290x290px|Ishikawa Takuboku
Cultura
Cultura (de l latin cultura, cultibar l suolo, cuidar) ye un termo cun bárias acepçones, an defrentes níbles de perfundidade i defrente specificidade. Son práticas i açones sociales que siguen un padron determinado ne l spácio. Fala de la crenças, cumportamientos, balores, anstituiçones, regras morales que permeian i eidantifica ua sociadade. Splica i dá sentido la cosmologie social, ye l'eidantidade própia dun grupo houmano an un território i nun determinado período.
percipales cunceitos
right|thumb|200px|Na sue purmeira acepçon, cultura ye un termo que ben de l'alman i que ye ouriundo de palabras cumo "folk" i "kulture" que quier dezir pobo([[agricultura)]] right|thumb|200px|[[Voltaire, un de ls poucos pensadores franceses de l seclo XVIII partidários dun cuncepçon relatibista de la stória houmana.]]
Muitos sentidos de la palabra barian cunsante l'aplicaçon nun ramo de l coincimento houmano.
L'uso de abstraçon ye ua caratelística de l que ye cultura: ls eilemientos culturales solo eisisten na miente de las pessonas, an sous simblos cumo padrones artísticos i mitos. Antretanto fala-se tamien an cultura material (por analogie la cultura simbólica) quando de l studo de produtos culturales cuncretos (obras d'arte, scritos, ferramientas, etc.). Essa forma de cultura (material) ye perserbada ne l tiempo cun mais facelidade, ua beç que la cultura simbólica ye mui andeble.
La percipal caratelística de la cultura ye l chamado mecanismo adatatibo: la capacidade de respunder al meio d'acordo cun mudança d'hábitos, mais debrebe de que ua possible eiboluçon biológica. L'home nun percisou, por eisemplo, zambolber pelo cumprido i gruossas camadas de gordura debaixo de la piel para bibir an ambientes mais frius – el solo se adatou cul uso de roupas, de l fuogo i de habitaçones. L'eiboluçon cultural ye mais rápida de l que la biológica. Inda assi, al rejeitar l'eiboluçon biológica, l'home torna-se dependiente de la cultura, pus esta atua an sustituiçon a eilemientos que custituirian l ser houmano; la falta dun destes eilemientos (por eisemplo, a la falta dun aspeto de la cultura) causerie l mesmo eifeito d'ua amputaçon ou defeito físico, talbeç inda pior.
Para alhá desso la cultura ye tamien un mecanismo cumulatibo. Las alteraçones trazidas por ua geraçon passan a la geraçon seguinte, de modo que la cultura stransforma-se perdendo i ancuorporando aspetos mais adequados a la subrebibéncia, reduzindo l sfuorço de las nuobas geraçones.
Un eisemplo de bantaige oubtenida atrabeç de la cultura ye l zambolbimento de l cultibo de l suolo, la agricultura. Cun eilha l'home puode tener maior cuntrole subre l fornecimiento d'alimientos, deminuindo ls eifeitos de scasseç de caça ou colheitas. Tamien puode abandonar l nomadismo; dende la fixaçon an aldés, cidades i stados.
L'agricultura tamien premitiu l crecimento populacional de modo acentuado, que criou un nuobo porblema: porduzir alimiento para ua populaçon maior. Zambolbimentos técnicos – facilitados pul maior númaro de mientes pensantes – permiten qu'essa deficuldade seia superada, mas por sue beç fázen cun que haba un nuobo oumento de la populaçon; l'oumento populacional ye assi causa i cunsequéncia de l'abanço cultural.
Cultura i eidantidade
Na perceçon andibidual ou coletiba de la eidantidade, la cultura eiserce un papel percipal para delemitar las dibersas personalidades, ls padrones de cunduta i inda las caratelísticas própias de cada grupo houmano.
Para l teórico Milton Santos, l coincimento i l saber renoban-se de l choque de culturas, sendo la produçon de nuobos coincimentos i técnicas, perduto direto de l'anterposiçon de culturas defrenciadas - cul somatório daqueilho qu'antes eisistie. Para el, la globalizaçon que berificaba-se yá an fins de l seclo XX tenderie a ouniformizar ls grupos culturales, i logicamente ua de las cunsequéncias serie la fin de la porduçon cultural, anquanto gerador de nuobas técnicas i la sue geraçon oureginal. Esto refletirie, inda, na perda d'eidantidade, purmeiro de las coletibidades, podendo ir até al plano andebidual.
Eiboluçon Biológica Cultural
Cumo mecanismo adatatibo i cumulatibo, la cultura sufre mudanças. Traços perden-se, outros ajuntan-se, an grandes belocidades bariadas nas defrentes sociadades.
Dous mecanismos básicos permiten la mudança cultural: la ambençon ou antroduçon de nuobos cunceitos, i la difuson de cunceitos a partir d'outras culturas. Hai tamien la çcubierta, que ye un tipo de mudança cultural oureginado pula rebelaçon d'algo çcoincido pula própia sociadade i qu'eilha decide adotar.
L ambiente eiserce un papel fundamental subre las mudanças culturales, inda que nó único: ls homes demudan la sue maneira d'ancarar l mundo tanto por cuntingéncias ambientales quanto por stransformaçones de la cunçéncia social.
Percepçon i etnocentrismo
L ser houmano quemum, eimerso na sue própia cultura, tende a ancarar ls sous padrones culturales cumo ls mais racionales i mais ajustados a ua buona bida. Quando muito, antende algo que ye zadequado i que "poderie ser d'outro modo." L que premite ua perceçon cultural mais antensa ye l cuntato cun outras culturas.
Mas, apuis deste cuntato, la tendéncia ye rejeitar a outra cultura cumo anferior, cumo nun natural. Ye l chamado etnocentrismo, ua barreira que, de perjudica l'antendimento i relaçon cun outras culturas, mas sirbe eissencialmente para perserbar l'eidantidade dua cultura frente a la possible difuson de balores d'outras culturas.
Cultura an animales
Ye possible, na oupenion d'alguns cientistas, eidantificar ua "spece de cultura" nalguns animales superiores, specialmente mamíferos (i drento destes, specialmente primatas). Todo esta "spece de cultura" ye muito defrente de la que se eidantifica na spece houmana. Sendo inda muito anferior a l'houmana, ye solamente física, nun anglobando qualquiera senha cumprobatibo d'aplicaçon racional, mas de l'antendimiento. Anquanto ls animales anferiores outelizam-se d'adataçones físicas i biológicas para rejistir als peligros de l meio (por eisemplo, reproduçon eisagerada para mantener la spece - dá la buolta a las facilidades na stinçon d'andebíduos), grupos cumo ls primatas outelizan-se de l cumportamiento adatable para subrebibir. Ls primatas ténen cumo caratelísticas fundamentadoras destas oupeniones: l'uso d'strumientos toscos (para scachar cascas d'alimientos, para se defender), la stransmisson para ls filhos de coincimento.
Catadorie:Cultura
Einergie geotérmica
thumb|350px|right| Percípio de l uso de la einergie geotérmica Einergie geotérmica ó einergie geotermal ye la einergie oubtida a partir de la calor probeniente de la Tierra, mais percisamente de l sou anterior. Debido la necidade de se oubter einergie eilétrica dua maneira mais lhimpa i an quantidades cada beç maiores, fui zambolbido un modo de aprobeitar esse calor para la geraçon de eiletricidade. Hoije la grande parte de la einergie eilétrica probén de la queima de cumbustibles fósseis, cumo l petróleo i l carbon mineral, métodos esses mui poluentes.
Stórico
La purmeira tentatiba de gerar eiletricidade de fuontes geotérmicas se dou an 1904 an Lharderello na region de la Toscana, na Eitália. Assi i todo, sfuorços para produzir ua máquina para aprobeitar tales fuontes fúrun mal sucedidos pus las máquinas outilizadas sofrírun çtruiçon debido la persença de sustáncias químicas cuntidas ne l oupor. Yá an 1913, ua staçon de 250 kW fui produzida cun sucesso i por buolta de la Segunda Guerra Mundial 100 MW stában sendo produzidos, mas la central núclear fui çtruída na Guerra.
Las Regras de Fé
Las Regras de Fé son ua profisson de fé de ls santos de ls redadeiros dies semelhante al Decálogo judaico-cristiano i al Credo niceno católico. Fui ancluido ne l libro de Pérola de Grande Balor i ten status de scritura para ls santos de ls redadeiros dies..
Einergie geotérmica
Stórico
Por buolta de 1970, un campo de géisers na Califórnia staba produzindo 500 MW de eiletricidade. La sploraçon disse campo fui dramática, pus an 1960 solamente 12 MW éran produzidos i an 1963 solamente 25 MW. México, Japon, Filipinas, Quénia i Islándia tamien ténen spandido la porduçon de eiletricidade por meio geotérmico.
Las Regras de Fé
= Las Regras de Fé =
Einergie geotérmica
Stórico
Na Nuoba Zelándia l campo de gases de Wairakei, na Ilha de l Norte, fui zambolbido por buolta de 1950. An 1964, 192 MW stában sendo produzidos, mas hoije an die este campo stá acabando.
Las Regras de Fé
Catadorie:Mormonismo
Einergie geotérmica
Stórico
Pertual cunta cun ua moderna central geotérmica an funcionamento na Ilha de San Miguel, Açores, esto para para alhá outra mais antiga, i stá a ser acabada ua nuoba na Ilha Terceira, Açores.
Peinha seca caliente
Quando nun eisisten géiseres, i las cundiçones son faborables, ye possible "stimular" l calecimento d'auga usando la calor de l anterior de la Tierra. Un spurmento rializado an Los Alamos, Califórnia, probou la possibilidade de eisecuçon deste tipo de central núclear. An terreno propício, fúrun perfurados dous poços bezinos, çtantes 35 metros lhateralmente i 360 metros berticalmente, de modo que eilhes alcancen ua camada de peinha caliente. Nun de l poços ye anjetada auga, eilha se calece na peinha i ye spelida pul outro poço, adonde hai ua central núclear geotérmica anstalada. L spurmento de Los Alamos ye solo un porjeto piloto i nun gera einergie para uso comercial. La prebison de duraçon disse campo geotérmico ye de dieç anhos.
Peinha úmida caliente
Tamien ye possible perfurar un poço para que el alcance ua "caldeira" naturalmente formada — un depósito de auga calecido pul calor terrestre. A partir dende, einergie eilétrica ye gerada cumo an todos ls outros causos.
Oupor seco
An causos raríssimos puode ser ancontrado l que ls cientistas chaman de fuonte de "oupor seco", an que la presson ye alta l suficiente para mobimentar las turbinas de la central núclear cun scepcional fuorça, sendo assi ua fuonte eficiente na geraçon de eiletricidade. San ancontradas fuontes de oupor seco an Lharderello, na Eitália i an Cerro Prieto, ne l México.
Bantaiges i zbantaiges
thumb|250px|La [[central núclear geotérmica de Nesjabellir, próssima la Þangbellir, Islándia.]]
Aprossimadamente todos ls fluxos de auga geotérmicos cuntén gases dissolbidos, sendo que estes gases son ambiados la central núclear de geraçon de einergie junto cul oupor de auga. Dun jeito ó de outro estes gases acaban ando para la atmosfera. La çcarga de ambos oupor de auga i CO2 nun son de séria significáncia na scala apropiada de las centrales núclear geotérmicas.
Por outro lhado, l odor zagradable, la naturaleza corrosiba, i las propiadades nocibas de l ácido sulfídrico (H2S) son causas que preocupan. Ne ls causos adonde la cuncentraçon de ácido sulfídrico (H2S) ye relatibamente baixa, l oulor de l gáç causa náuseas. An cuncentraçones mais altas puode causar sérios porblemas de salude i até la muorte por asfixia.
Filosofie
Filosofie (de l griego Φιλοσοφία: philos - que ama + sophia - sabedorie, « que ama la sabedorie ») ye la ambestigaçon crítica i racional de l percípios fundamentales.
La filosofie surgiu ne ls seclos VII-VI a.C. nas cidades griegas situadas na Ásia Menor.Ampeça por ser ua anterpretaçon ç-sacralizada(= tirar l carátener religioso/sagrado)de l mitos cosmogónicos(cosmogonia=teorie que ten por oubjetibo splicar la formaçon de l mundo)difundidos pulas religiones de l tiempo. Nun solo de mitos griegos, mas de l mitos de todas las religiones que anfluenciában la Ásia menor. Ls mitos fúrun segundo Platon i Aristóteles, la matéria einicial de reflexon de l filósofos. Eilhes tornórun-se nun campo quemun de la religion i de la filosofie,rebelando que la pretensa separaçon antre esses dous modos de l home anterpretar la rialidade nun ye tan nítida cumo aparentemente se julga.
Einergie geotérmica
Bantaiges i zbantaiges
Ye eigualmente amportante que haba tratamiento adequado la auga benida de l anterior de la Tierra, que ambariablemiente cuntén minérios prejudiciales la salude. Nun debe ocorrer simplesmente sou çpeijo an rius lhocales, para que esso nun prejudique la fauna lhocal.
Quando ua grande quantidade de fluido aquoso ye retirada de la Tierra, siempre hai la chance de ocorrer susidéncia na superfície. L mais drástico eisemplo dun porblema disse tipo nua central núclear geotérmica stá an Wairakei, Nuoba Zelándia L nible de l superfície afundou 14 metros antre 1950 i 1997 i stá deformando a ua taxa de 0,22 metro por anho, passado alcançar ua taxa de 0,48 metros por anho an meados de l anhos 70. Acradita-se que l porblema puode ser atenuado cun re-anjeçon de auga ne l lhocal.
Filosofie
Modernamente ye la deciplina, ó la ária de studos, que ambolbe la ambestigaçon, la argumentaçon, la análeze, çcusson, formaçon i reflexon de las eideias subre l mundo, l Home i l ser. Oureginou-se de la anquietude gerada pula curjidade an cumprender i questionar ls balores i las anterpretaçones aceitas subre la rialidade dadas pul senso quemun i pula tradiçon.
Las anterpretaçones mais aceites pul home custituen l ampeço de l ambasamento de todo l coincimiento. Essas anterpretaçones fúrun daprendidas, anriquecidas i repassadas de geraçon an geraçon. Acuntecírun ne l ampeço atrabeç de la ouserbaçon de l fenómenos naturales i sofrírun anfluéncia de las relaçones houmanas stabelecidas até la formaçon de la sociadade, esto an cunformidade culs padrones de cumportamientos éticos ó morales tenidos cumo aceitables an determinada época por un determinado grupo ó determinada relaçon houmana. Zde de la Filosofie aparece la Ciéncia, pus l Home reourganiza las anquietaçones que assolan l campo de las eideias i outeliza-se de spriéncias para anteragir cula sue própia rialidade. Assi a partir de la anquietaçon, l home atrabeç de strumientos i porcedimientos eiquaciona l campo de las heipóteses i eisercita la rezon. Son ourganizados ls padrones de pensamientos que fázen las teories jutadas al coincimiento houmano. Mas l coincimiento científico por sue própia natureza torna-se suscetible a las çcubiertas de nuobas ferramientas ó strumientos que aprimorórun l campo de la sue ouserbaçon i manipulaçon, l que an redadeira análeze, amplica tanto na ampliaçon, quanto ne l questionamiento desses coincimientos. Neste cuntesto la filosofie aparece cumo "la mai de todas las ciéncias". Podemos resumir que la filosofie ye l studo de las caratelísticas mais girales i abstratas de l mundo i de las catadories cun que pensamos: Mente (pensar), matéria (l que sensibliza noçones cumo caliente ó friu subre l rialismo), rezon (lhógica), demunstraçon i berdade. Pensamiento ben de la palabra Eipistemologie "Eipisteme" quier dezir "tener Ciéncia" "lhogie" quier dezir Studo. Didaticamente, la Filosofie debide-se an:
Einergie geotérmica
Bantaiges i zbantaiges
Hai inda l anconbeniente de la poluiçon sonora que afligirieb to la populaçon bezina al lhocal de anstalaçon de la central núclear, pus, para la perfuraçon de l poço ye neçairo l uso de maquinário semelhante al ousado na perfuraçon de poços de petróleo.
Filosofie
An "Eutidemo" de Platon, ye l uso de l saber an probeito de l home, l que amplica an, 1º, posse dun coincimiento que seia l mais amplo i mais bálido possible, i, 2º , l uso desse coincimiento an porbeito de l home.
Para René Descartes, segnefica l studo de la sabedorie.
Einergie geotérmica
Bantaiges i zbantaiges
Catadorie:Einergie geotérmica
Filosofie
Para Thomas Hobbes, ye l coincimiento causal i la outelizaçon desse an porbeito de l home.
Para John Dewey, ye la crítica de l balores, de las crenças, de las anstituiçones, de l questumes, de las políticas, ne l que toca al sou alcance subre ls benes ("Sperience and Nature", p. 407).
Para Johann Gottlieb Fichte, ye la ciéncia de la ciéncia an giral.
Para Auguste Comte, ye la ciéncia ounibersal que debe ounir nun sistema coerente ls coincimientos ounibersales dados pulas ciéncias particulares.
Para Bertrand Russell, la definiçon de "filosofie" bariará segundo la filosofie que adotada. La filosofie ouregina-se dua tentatiba de atingir l coincimiento rial. Aqueilho que passa por coincimiento, na bida quemun, peca de trés defeitos: ye cumbencido, ancierto i, an si mesmo, cuntraditório. ("Dúbedas Filosóficas", p. 1)
1º) Metafísica : la Filosofie ye l único saber possible, las outras ciéncias son parte deilha. Dominou na Antiguidade i Eidade Média. Sue caratelística percipal ye la negaçon de que qualquiera ambestigaçon outónoma foura de la Filosofie cun balidade, porduzindo estas un saber amperfeito, porbisório. Un coincimiento ye filosofico ó nun ye coincimiento. Desse modo, l único saber berdadeiro ye l filosófico, cabendo a las outras ciéncias l trabalho de garimpar l material subre l qual la Filosofie trabalhará, custituindo nó un saber, mas un cunjunto de spedientes práticos. Heigel afirmou: "ua cousa son l porcesso de ourige i ls trabalhos perparatórios dua ciéncia i outra cousa ye la própia ciéncia."
2º) Positibista : l coincimiento cabe a las ciéncias, a la Filosofie cabe cordenar i ounir ls sous resultados. Bacon atribui a la Filosofie l papel de ciéncia ounibersal i mai de las outras ciéncias. Todo l eiluminismo partecipou de l cunceito de Filosofie cumo coincimiento científico.
Definiçon de la filosofie i metafilosofie
La palabra "filosofie" ganha, an dimensones specíficas de tiempo i spácio, cuncepçones nuobas i defrentes tornando defícele la sue eisata definiçon. Son muitas las çcussones subre la sue definiçon i l sou oubjeto specífico. Definir la filosofie ye rializar ua tarefa metafilosófica. An outras palabras, ye fazer ua filosofie de la filosofie. Eiqui se bei que l melhor modo de se abordar ne l ampeço la filosofie talbeç nun seia definindo-la, pus tal definiçon yá eisige algua filosofie.
Esse porblema debie ser bisto an toda la seriadade. Nun hai cumo se definir sin que se tenga algua cumprenson dada de definiçon, de l mesmo modo que nun hai cumo respunder bien a ua pregunta, se nun partimos dua cumprenson dada de pregunta i repuosta. (Subre la filosofie de l preguntar ber Martin Heidegger, Ser i tiempo, §2.)
Storicamiente, la filosofie ye coincida por ser defícele de definir cun percison, nun cunseguindo la maiorie (se nó todas) de las defeniçones cobrir todo aqueilho la que se chama filosofie.
Hai outros modos de se chegar a ua defeniçon de la filosofie, mesmo sin ua definiçon.
A la falta dua definiçon "definitiba", las antroduçones a la filosofie giralmente apostan an apersentar ua lhista de çcussones i porblemas filosóficos, i ua lhista de questones que nó son filosóficas.
Alguas questones filosóficas ancluen, por eisemplo, "L que ye l coincimiento?", "Será que l home puode tener lhibre arbítrio?", "Para que sirbe la ciéncia?" ó, até mesmo, "L que ye la filosofie?" (bide metafilosofie). La forma de respunder la estas questones nun ye, por sou lhado, ua forma científica, política ó religiosa, nin muito menos se trata dua ambestigaçon subre l que la maiorie de las pessonas pensa, ó de l senso quemun. Ambolbe, antes, l eisame de l cunceitos relebantes, i de las sues relaçones culutros cunceitos ó teories.
L método de la lhistaige de çcussones i porblemas filosóficos ten sue lhemitaçon: l lhemite, ye l própio ser. Por si solo, el (l método) nun permite que se bei l que ounifica ls debates i las çcussones. Ye por esso, talbeç, que ls filósofos nun questuman apelar a esse método. Alrobés desso apersentan eimaiges de la filosofie.
Eitimologie
La palabra "filosofie" (de l griego φιλοσοφία) resulta de la ounion de outras dues palabras: "philia" (φιλία), que quier dezir "amisade", "amor fraterno" i respeito antre ls eiguales i "sophia" (σοφία), que quier dezir "sabedorie", "coincimiento". De "sophia" decorre la palabra "sophos" (σοφός), que quier dezir "sábio", "anstruído".
Filosofie quier dezir, antoce, amisade pula sabedorie, amor i respeito pul saber. Assi, l "filósofo" serie aquel que ama i busca la sabedorie, ten amisade pul saber, deseia saber.
La tradiçon atribui al filósofo Pitágoras de Samos (que bibiu ne l seclo V antes de Cristo) la criaçon de la palabra.
Filosofie andica un stado de sprito, l de la pessona que ama, esto ye, deseia l coincimiento, l stima, l percura i l respeita.
Tradiçones filosóficas
Antre ls pobos que zambolbírun scritas fonéticas ó eideogramáticas, las percipales tradiçones filosóficas son la filosofie andiana, la filosofie chinesa i la filosofie oucidental.