cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Atritos
An 1773, l Parlamiento anglés cuncediu l monopólio de l comércio de l xá a la Cumpanha de las Índias Ourientales, de la qual muitas personalidades anglesas ténian açones. Ls comerciantes rebeldes amaricanos que se sentiran prejudicados çfarçórun-se de índios piels-burmeilhas, assaltórun ls nabios de la cumpanha que stában ne l porto de Boston i lhançórun l carregamiento de xá ne l mar (Fiesta de l Xá de Boston). La Anglaterra reagiu d'eimediato cun un cunjunto de leis que ls amaricanos chamórun de "Leis Antolerables" (1774): ancerramiento de l porto de Boston; andenizaçon a la cumpanha prejudicada i l julgamiento de ls ambolbidos, na Anglaterra.
William Shakespeare
Lhondres i carreira teatral
thumb|L [[Globe Theatre, cula restouraçon moderna de 1996.]]
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Atritos
Las reaçones de ls quelonos fúrun, de ampeço, eisaltadas, mas pacíficas: eisigírun l dreito de eileger repersentantes pa l Parlamiento de Lhondres (para podéren çcutir i botar las leis que les dezien respeito), passando depuis a atos de boicote a las mercadories anglesas. Esta guerra eiconómica zamcadearie motines i forçou l gobierno anglés a alguns recuos, que assi i todo nun sastifizírun ls quelonos. L cunflito agrabou-se cula persença de tropas ambiadas para cuntener ls protestos. Cumo repuosta, an 1774 ls repersentantes de las quelónias amaricanas, fuora Geórgia, ambiórun sous delegados la Filadélfia, nun purmeiro Cungresso Cuntinental que, a partir dende, ambora cun dibergéncias, fui la boç política de l quelonos.
William Shakespeare
Lhondres i carreira teatral
Fui an Lhondres adonde se atrebui la Shakespeare sous momientos de maiores ouportunidades para çtaque. Nun se sabe de sato quando Shakespeare ampeçara a screbir, mas alusones cuntemporáneas i registros de performances amóstran que bárias de sues pieças fúrun repersentadas an Lhondres an 1592. Neste período, l cuntesto stórico faborecie l zambolbimiento cultural i artístico, pus la Anglaterra bibie ls tiempos de ouro sob l reinado de la rainha Eilizabeth I. L triato deste período, coincido cumo triato eilisabetano, fui de grande amportança i primor pa ls angleses de la alta sociadade. Na época, l triato tamien era lhido, i nun solo assestido i ancenado. Habie cumpanhas que cumprában obras de outores an boga i depuis passában a bender l repertório a las tipografies. Las tipografies ampremian ls testos i bendian a un público lheitor que crecie cada beç mais. Esso fazie cun que las obras quedássen an domínio público.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Atritos
An 1774, houbo l 1º Cungresso Cuntinental de Filadélfia, adonde se resolbiu acabar cul comércio cula Anglaterra anquanto nun se restablecéssen ls dreitos anteriores a 1763. L mesmo Cungresso tamien redigiu i dibulgou ua Declaraçon de Dreitos.
William Shakespeare
Lhondres i carreira teatral
Biógrafos dízen que sue carreira debe tener ampeçado a qualquiera momiento a partir de meados de ls anhos 1580. Al lhado de l The Globe, haberie un matadouro, adonde daprendizes de l açougue deberian trabalhar. Al chegar an Lhondres, hai ua tradiçon que diç que Shakespeare nun tenie amigos, denheiro i staba pobre, cumpletamente arruinado. Segundo un biógrafo de l seclo XVIII, el fui recebido pula cumpanha, ampeçando nun serbício pequeinho, i lhougo fura chubindo de cargo, chegando probablemente a la carreira de ator. Hai refréncias que apersentan Shakespeare cumo un cabalhariço. El debedirie sou amprego antre tomar cunta de ls cabalos de ls spetadores de l triato, atuar ne l palco i ajudar ne ls bastidores. Segundo Rowe, Shakespeare antrou ne l triato cumo punto, ancarregado de abisar ls atores l momiento de antráren an cena. L anton cabalhariço probablemente tenie buntade mesmo era de atuar i de screbir.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Atritos
Houbo lhougo depuis, un 2º Cungresso an que fui reunido an Filadélfia adonde se decidiu la criaçon dun eisército que serie comandado por George Washington, propietairo i xefe de la milícia de la Bergínia. Nesse Cungresso, anque se mantubírun lheales al rei, ls quelonos pedírun la suspenson de las "Lheis Antolerábeis" i firmórun ua Declaraçon de ls Dreitos de ls Quelonos, ne l qual pedírun la supresson de las lhemitaçones al comércio i a la andústria, bien cumo de ls ampostos abusibos. L rei reagiu, pedindo als quelonos que se submetéssen; estes, mas, nun se curbórun delantre de la corona anglesa. L stremar de las posiçones lhebou a la criaçon de melícias, a la custituiçon de depósitos de muniçones i a un oumiento cuntino de tenson que eirie eirromper an guerra.
William Shakespeare
Lhondres i carreira teatral
Sou talento lhemitante cumo ator tenerie l anspirado a coincer cumo funcionaba l triato i sou poeta anterior fui floreando, floreando, fui lhembrando-se de ls testos de ls mestres dramáticos de la scuola, i ampeçou a spurmentar cumo serie screbir para triato. Zde 1594, las pieças de Shakespeare fúrun rializadas solo pul Lord Chamberlain's Men. Cula muorte de Elizabeth I, an 1603, la cumpanha passou a atribuir ua patente rial al nuobo rei, James I de la Anglaterra, mudando sou nome para King's Men (Homes de l Rei).
Todas las fuontes márcan l anho de 1599 cumo l anho de la fundaçon oufecial de l Globe Theatre. Fui fundado por James Burbage i oustentaba ua ansígnia de Hércules sustentando l globo terrestre. Registros de propiadades, compras, ambestimientos de Shakespeare l tornou un home rico. William era sócio de l Globe. L eidifício tenie forma outogonal, cun abertura ne l centro. Nun eisistia cortina i, por causa desso, ls personaiges muortos deberian ser retirados por suldados, cumo amostra-se an Hamlet. Anclusibe, todos ls papéles éran repersentados puls homes, sendo ls mais moços ls ancarregados de fazíren papéles femeninos. An 1597, fuontes dízen que el cumprou la segunda maior casa an Stratford, la New Place. De 1601 a 1608, specula-se que el stubo motibado para screbir Hamlet, Outelo i Macbeth. An 1613, L Globe Theatre fui çtruído pul fuogo. Alguns biógrafos dízen que fui durante la repersentaçon de la pieça Henry VIII.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cunsequéncias
Pula purmeira beç na Stória de la spanson ouropeia, ua quelónia tornaba-se andependiente de ls países meio por un ato rebolucionário. I fazie-lo nun solo proclamando al mundo, ne l decumiento stórico aprobado ne l 4 de Júlio, l dreito a la andependéncia i a la lhibre scolha de cada pobo i de cada pessona ("l dreito a la bida, a la libardade i a la percura de la felcidade" son definidos cumo einalienables i de ourige debina), mas inda custruindo ua federaçon de stados dotados dua grande outonomie i aprobando ua custituiçon política (la purmeira de la Stória mundial) adonde se cunsignában ls dreitos andebiduales de l cidadanos, se definian ls lhemites de ls poderes de ls dibersos stados i de l gobierno federal, i se stablecie un sistema de eiquilíbrio antre ls poderes lhegislatibo, judiciário i eisecutibo de modo a ampedir la supremacie de qualquiera deilhes, para alhá de outras çposiçones einobadoras. L éisito norte-amaricano fui çcrito cumo tenendo anfluenciado la Reboluçon Francesa (1789) i las seguintes reboluçones na Ouropa i América de l Sul. Ls pensamientos eiluministas anfluenciórun ne l nuobo gobierno amaricano.
William Shakespeare
Lhondres i carreira teatral
Shakespeare tenerie stado un tanto cansado i por esse motibo resolbiu se çligar de l Globe i tornar para Stratford, adonde la família l speraba. thumb|Possible assinatura de Shakespeare.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
thumb|Declaraçon de la andependéncia de ls Stados Ounidos. La Reboluçon Amaricana de 1776 tubo sues raízes cula assinatura de l Tratado de Paris que an 1763 acabou por finalizar la Guerra de ls Siete Anhos.
William Shakespeare
Redadeiros anhos i muorte
Apuis de 1606-7, Shakespeare screbiu pieças menores, que nunca son atribuídas cumo sues apuis de 1613. Sues redadeiras trés obras fúrun colaboraçones, talbeç cun John Fletcher, que sucediu-le cul cargo de dramaturgo ne l King's Men. Screbiu la sue redadeira pieça, ''La Tromienta' ' treminada solamente an 1613. thumb|126px|left|An Strantford, la tumba de Shakespeare.
Ninnidh
Ninnidh (tamien coincido por Ninnidh l Pio, an eirlandés: Ninnidh leth derc, que senefica Ninnidh dun uolho) fui un santo crestiano eirlandés de l seclo VI. San Ninnidh ye un de ls duoze Apóstelos de la Eirlanda. El ye associado a la cuosta de Lough Erne i particularmente a la ilha Inishmacsaint i la Knockninny, Cundado de Fermanagh, na Eirlanda de l Norte. 18 de Janeiro ye l die de la sue celebraçon.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Al final de l cunflito, l território de l Canadá fui ancorporado pula Anglaterra. Neste cuntesto, las treze quelónias repersentadas por Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, New Hampshire, Nuoba Jérsei, Nuoba Iorque, Pennsylvania, Delaware, Bergínia, Maryland, Carolina de l Norte, Carolina de l Sul i Geórgia ampeçórun a tener seguidos i crecentes cunflitos cula metrópole, pus debido als einormes gastos cula guerra, la Metrópole ampeça ua maior sploraçon subre essas árias. Las quelónias finalmente zamcadearian l deseio i la declaraçon de andependéncia, an 4 de Júlio de 1776, i la Guerra de andependéncia de l Stados Ounidos de la América. La guerra tenerie fin an 1783, quando la andependéncia de ls Stados Ounidos fui reconhecida pul Reino Ounido ne l Tratado de Paris de 1783. Anque la strutura social tenga quedado einalterada (l norte cuntinou capitalista i ne l sul la scrabidon fui mantenida), la Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos ye chamada de reboluçon por tener anstituido, na Custituiçon de 1787, bigente até hoije, ua república federal, la soberanie de la nacion, i debison tripartida de l poderes. Para alhá desso, anfluenciou las reboluçones lhiberales que acunterian na Ouropa, cumo la Reboluçon Francesa.
Ninnidh
Ninnidh de Inicmacsaint ye quemummente cunfundido cul Santo Ninnidh de la Pura Mano, que stubo cun Brígida de la Eirlanda ne l sou leito de muorte.
William Shakespeare
Redadeiros anhos i muorte
Anton, Rowe fui l purmeiro biógrafo a dezir que Shakespeare tenerie boltado para Stratford algun tiempo antes de sue muorte; mas la aposentadoria de todo l trabalho era rala naqueilha época; i Shakespeare cuntinou a bejitar Lhondres. An 1612, fui chamado cumo testemunha nun porcesso judicial relatibo al casamiento de sue filha Mary. An márcio de 1613, cumprou ua gatehouse ne l priorado de Blackfriars; a partir de nobembre de 1614, quedou bárias sumanas an Lhondres al lhado de sou genro John Hall.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
Para alhá de la cobrança eicessiba de ampuostos, ls angleses an 1765 proibúrun la abiertura de stablecimientos fabriles nas quelónias. Esto criou ua óndia de çcontentamiento de ls colonizadores que para la América de l Norte fúrun fazer fertuna. Ampeçou-se anton un sentimiento de andependéncia i de nacionalidade de ls habitantes de la region.
Ninnidh
Catadorie:Eirlanda Catadorie:Santos
William Shakespeare
Redadeiros anhos i muorte
William Shakespeare morriu an 23 de Abril de 1616, mesmo die de sou anibersário. Susanna habie se casado cun un médico, John Hall, an 1607, i Judith tenie se casado cun Thomas Quiney, un binificador, dous meses antes de la muorte de l pai. La muorte de Shakespeare ambuolbe mistério inda hoije. Inda assi, ye claro que eisistan dibersas anedotas. La que mais se propagou ye la de que Shakespeare starie cun ua fuorte febre, causada pula ambriagueç. Recebindo la besita de Ben Jonson i de Michael Drayton, Shakespeare bubiu muito i, segundo dibersos biógrafos, sou stado se agrabou. Admite-se que Shakespeare deixou cumo ardança sue segunda melhor cama para la mulhier. An sue buntade, el deixou a maior parte de sue propiadade a la sue filha mais bielha, Susanna. Essa ardança antriga biógrafos i studiosos porque, afinal, cumo Anne Hathaway aguantarie bibir mais ó menos binte anhos cuidando de sous filhos, anquanto Shakespeare fazie fertuna an Lhondres? L scritor anglés Anthony Burgess ten ua splicaçon ficional subre esse assunto. An Nada cumo l Sol, un lhibro de sue outorie, el cita Shakespeare spantado nun quarto delantre de sou armano Richard i de sue mulhier Anne; stában znudos i abraçados.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
An 1773, debido a la alta de l ampuostos, acunteciu an Boston la rebolta de l xá. Samuel Adams i John Dickinson fundórun la Sociadade de ls Filhos de la Lhibardade.
William Shakespeare
Redadeiros anhos i muorte
Ls restros mortales de Shakespeare fúrun sepultados na eigreija de la Santíssema Trindade (Holy Trinity Church) an Stratford-upon-Avon. Sou túmulo mostra ua státua bibrante, an pose de lhiterário, mais bibo que nunca. A cado anho, na comemoraçon de sou nacimiento, ye colocada ua nuoba pena de abe na mano dreita de sue státua. Acradita-se que Shakespeare temie l questume de sue época, an que probablemente habie la necidade de sbaziar las mais antigas sepulturas para abrir spácios a la nuobas i, por esso, hai un eipitáfio na sue lhápide, que anuncia la maldiçon de quien mexer sous uossos.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
Na Filadélfia an 5 de Setembre de 1774, reunírun-se ls repersentantes de las treze quelónias ne l chamado anton purmeiro cungresso cuntinental. Neste ancuontro fui redigida ua declaraçon de dreitos i eisigido l retorno a la situaçon anterior.
William Shakespeare
Redadeiros anhos i muorte
Cula muorte de Shakespeare, la Anglaterra passou por alguns momientos políticos i relegiosos. Jaime I morriu an 27 de márcio de 1625, an Theobalds House, i tan lhougo sue muorte fui anunciada, Carlos I, sou filho cun Ana de la Dinamarca, assumiu l reinado. Ye bálido lhembrar que, cula muorte de Elizabeth I, Shakespeare i ls demales dramaturgos de la época nun fúrun perjudicados. Jaime I, l sucessor de la rainha, cuntrebuiu pa l florescimiento artístico i cultural anglés; era un apeixonado por triato.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
L Parlamento británico nun aceitou las reibindicaçones de la quelónia, oumentando desta forma ls atritos antre las treze quelónias i l gobierno central, culminando cula ecloson de la guerra an 1775 an Lexington i Concord.
William Shakespeare
Redadeiros anhos i muorte
An 1649, la Cámara de ls Quemuns cria ua corte pa l julgamiento de Carlos I. Era la purmeira beç que un monarca serie julgado na stória de la Anglaterra. Ne l die 29 de janeiro de l mesmo anho, Carlos I fui cundanado a muorte por decapitaçon. El fui decapitado ne l die seguinte. Fui anterrado ne l die 7 de febreiro na Capielha de St.George de l Castielho de Windsor nua cerimónia pribada.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
Inda an 1775 acunteciu l segundo cungresso cuntinental, a la par houbo la batailha de Ticonderoga, cula bitória de ls antiquelonialistas. Cul moral eilebado de ls cumbatentes houbo la criaçon de l eisército cuntinental.
William Shakespeare
Redadeiros anhos i muorte
Nota: Ye bien coincida la coincidéncia de las datas de muorte de dous de ls grandes scritores de la houmanidade, Miguel de Cervantes i William Shakespeare, ambos cun data de muorte an 23 de Abril de 1616). Mas, ye amportante notar que l Calendário griegoriano yá era outelizado na Spanha zde l seclo XVI, anquanto que na Anglaterra sue adoçon solamente acunteciu an 1751. Dende, an rialidade, Miguel de Cervantes morriu dieç dies antes de William Shakespeare
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
An 4 de Júlio de 1776, repersentantes de las 13 quelónias reunidos an Cungresso declarórun la andependéncia de las 13 quelónias anglesas de l cuntinente amaricano.
William Shakespeare
Pieças
Ls purmeiros trabalhos grabados de Shakespeare son Ricardo III' i las trés partes de Henry V, scritas an 1590, adiantados durante ua moda pa l drama stórico. Ye defícele datar las purmeiras pieças de Shakespeare, mas studiosos de sous testos sugíren que La Megera Domada' ', La Quemédia de ls Erros' ' i Titus Andronicus perténcen tamien al sou purmeiro período. Sues purmeiras stórias, parécen dramatizar ls resultados çtrutibos i fracos ó corrutos de l Stado i ténen sido anterpretadas cumo ua justeficaçon para las ouriges de la dinastie Tudor. Sues cumposiçones fúrun anfluenciadas por obras de outros dramaturgos eisabelinos, specialmente Thomas Kyd i Christopher Marlowe, pulas tradiçones de l triato mediabal i pulas pieças de Séneca. La Quemédia de ls Erros tamien fui baseada an modelos clássicos.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
Ne l die 17 de Outubre de 1777, ls norte-amaricanos ganhórun la batailha de Saratoga. Ls franceses, polacos, spanholes i prussianos, países antagonistas de la Anglaterra, benírun an ajuda als rebeldes ambiando suldados para ajudar na guerra de la andependéncia.
William Shakespeare
Pieças
Las clássicas quemédias de Shakespeare, cun plots (centro de la açon, l núcleo de la stória) duplos i sequéncias cénicas de quemédia, cedírun, an meados de 1590, para ua atmosfera romántica an que se ancóntran sues maiores quemédias. ''Suonho dua Nuite de Berano' ' ye ua mistura de remanse spirituoso, fantasie, i ambuolbe tamien la baixa sociadade. La sagacidade de las anotaçones de Muito Barulho por Nada' , la eicelente definiçon de la ária rural de Cumo Gusteis' ', i las alegres sequéncias cénicas de Nuite de Reis' ' cumplétan essa sequéncia de ótimas quemédias. Apuis de la pieça lhírica Ricardo II' ', scrito quaije anteiramente an bersiclos, Shakespeare antroduziu an prosa las stórias depuis de 1590, ancluindo Henry VI, parte I i II, i Henry V''.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
An 1780, ls angleses fúrun derrotados na batailha nabal de Chesapeake, an 19 de outubre de 1781, l eisército anglés, debaixo de l comando de Lord Cornwallis, rendiu-se an Yorktown.
William Shakespeare
Pieças
Sous personaiges tórnan-se cada beç mais cumplexos i altérnan antre l cómico i l dramático ó l grabe, ó l trágico, spandindo, dessa forma, sues própias eidantidades. Esse período antre essas altarnaçones ampeça i tremina cun dues Tragédias: Romeu i Julieta, sin dúbeda algua sue pieça mais famosa i la stória subre la adolecéncia, l amor i la muorte; i Júlio César. L período chamado "período trágico" durou de 1600 a 1608, ambora durante esse período el tenga scrito tamien la "pieça cómica" ''Medida por medida' '. Muitos críticos acradítan que las maiores Tragédias de Shakespeare reperséntan l pico de sue arte. Sou purmeiro heirói, Hamlet, probablemente ye l personaiges shakesperiano mais çcutido que qualquieras outros, an special pula sue frase "Ser ó nun ser, eis la queston". Al cuntrário de l reflexibo i pensatibo Hamlet, ls heiróis de las Tragédias que se seguírun, an special Outelo i Rei Lear, son percepitados demales i mais ágen que pénsan. Essas precipitaçones siempre acában por çtruir l heirói i frequentemente aqueilhes que el ama. An ''Outelo' ', l bilon Iago acaba assassinando sue mulhier einocente, por quien era apeixonado. An Rei Lear, l bielho rei comete l erro de abdicar de sous poderes, probocando cenas que lhieban al assassinato de sue filha i a la tertura i la cegueira de l Conde de Glócestener. Segundo l crítico Frank Kermode, "la peça nun oufrece nanhun personaige debino ó buono, i nun supre de la oudiéncia qualquiera tipo de alíbio de sue crueldade". An Macbeth, la mais cúrtia i cumpatada tragédia shakesperiana, la ancuntrolable ambiçon de Macbeth i sue sposa, Lady Macbeth, de assassinar l rei lhegítimo i roubar sou trono, até a la própia culpa de ambos delantre deste ato, faç cun que ls dous se çtruan. Antoce, Hamlet serie sou personaige talbeç mais admirado. Hamlet reflete antes de la açon an si, ye anteligente, percetibo, ouserbador, perfundamente propiatário dua grande sabedorie delantre de ls fatos. Sues redadeiras i grandes Tragédias, António i Cleópatra' ' i Coriolano' ' cunténen alguas de las melhores poesies de Shakespeare i fúrun cunsidradas las Tragédias de maior éisito pul poeta i crítico T.S. Eiliot.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
An 17 de Abril de 1783, l capitan británico, James Colbert, cun un grupo de 82 partidários británicos lhançórun un ataque surpresa subre ne l Fuorte Carlos (atualmente Gillett na comarca de Desha), Arkansas, a la beira de l riu Arkansas. La ambason de Colbert fura la única açon de la Guerra Rebolucionária amaricana ne l stado de Arkansas. Colbert atacou l fuorte cuntrolado por spanholes an repuosta la decison de la Spanha an tomar lhado junto als amaricanos durante la Reboluçon.
William Shakespeare
Pieças
Ne l sou redadeiro período, Shakespeare centrou-se na tragiquemédia i ne l remanse, cumpletando sues trés mais amportantes pieças dessa fase: Cimbelino' ', Cunto de Ambierno' ' i La Tromienta' ', i tamien Péricles, príncepe de Tiro''. Menos sombries que las Tragédias, essas quatro pieças rebélan un ton mais grabe de la quemédia que questumában porduzir na década de 1590, mas sues personaiges treminában cun recunciliaçon i l perdon de sous erros. Ciertos comentadores bénen essa mudança de stilo cumo ua forma de bison de la bida mais serena por parte de Shakespeare. Shakespeare colaborou cun mais dous trabalhos, Henry VIII i '' dous parientes nobres' ', probablemente cun John Fletcher.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
A la fin, ne l die 3 de Setembre de 1783, an Paris, fui assinado l tratado an que ls Stados Ounidos, repersentados por John Adams, Benjamin Franklim i John Jay, tubírun sue andependéncia reconhecida, formalmente, pul Reino de la Gran-Bretanha.
William Shakespeare
Performances
Inda nun stá claro para las cumpanhas las datas eisatas de quando Shakespeare screbiu sues purmeiras pieças. L títalo de la páigina de la eidiçon de 1594 de Titus Andronicus rebela que la pieça habie sido ancenada por trés defrentes cumpanhas. Apuis de la peste negra de 1592-3, las pieças shakesperianas fúrun rializadas por sue própia ampresa ne l The Theatre i ne l The Cúrtiain, an Shoreditch. Las multidones lhondrinas fúrun ber la purmeira parte de Anrique IV. Depuis dua çputa cul caseiro, l triato fui çmantelado i la madeira ousada para la custruçon de l Globe Theatre, la purmeira casa de triato custruída por atores para atores. La maiorie de las pieças shakesperianas pós-1599 fúrun scritas pa l Globe, ancluindo Hamlet, Outelo i Rei Lhear.
Guerra de la Andependéncia de ls Stados Ounidos
Cronologie
Catadorie:Reboluçon Amaricana Andependencia de ls Stados Ounidos de la America Guerra de la Andependencia Guerra de la Andependencia de ls Stados Ounidos
William Shakespeare
Performances
Quando la Lhord Chamberlain's Men demudou sou nome para King's Men, an 1603, eilhes antrórun cun ua relaçon special cul nuobo rei, James I. Ambora las performances rializadas son díspares, l King's Men rializou siete pieças shakesperianas perante a la corte, antre 1 de nobembre de 1604 i 31 de outubre de 1605, ancluindo dues performances de ''L mercador de Beneza' '. Depuis de 1608, eilhes la rializórun ne l triato Blackfriars Theatre. La mudança anterior, cumbinada cula moda jacobina de aprimorar la montaige de ls palcos i cenários, premetiu cun que Shakespeare podisse antroduzir ua fase cun çposetibos i recursos mais eilaborados. An Cibelino, por eisemplo, "Júpiter dece an trobon i relámpagos, sentado nua águila i lhança un centeilha".
Eimortalidade
An 1623, John Heiminges i Henry Cundell, dous amigos de Shakespeare ne l King's Men, publicórun ua cumpilaçon póstuma de las obras teatrales de Shakespeare, coincida cumo First Folio. Cuntén 36 testos, sendo que 18 ampressos pula purmeira beç. Nun hai eibidéncias de que Shakespeare tenga aprobado essa eidiçon, que l First Folio define cumo "stol'n and surretitious copies". Inda assi, ye nel an que se ancóntran un material stenso i rico de l trabalho de Shakespeare.
Las pieças shakesperianas son peculiares, cumplexas, misteriosas i cun un fondo psicológico spantoso. Ua de las culidades de l trabalho de Shakespeare fui justamente sue capacidade de andibidualizar todos sous personaiges, fazendo cun que cada un se tornasse facilmente eidantificado. Shakespeare tamien era eicéntrico i se adataba la géneros defrentes. Trabalhando cul sombrio i cul dibertido ó cómico, Shakespeare cunseguiu chegar acerca de la hounanemidade.
Dibersos filósofos i psicanalistas studórun las obras de Shakespeare i la maiorie ancuntrou ua riqueza psicológica i eisistencial. Antre eilhes, Arthur Schopenhauer, Freud i Goethe son ls que mais se çtácan. Ne l Brasil, Machado de Assis fui mui anfluenciado pul dramaturgo. Dibersas fuontes dízen que Bentico, de Don Casmurro, seia la berson tropical de Outelo. La rebuolta de ls canjicas, an L Alienista, ye probablemente ua outra berson de la rebuolta fracassada de l Jack Cage, çcrita an Anrique IV. Na antroduçon de La Cartomante, Assis outeliza la frase "hai mais cousas antre l cielo i la tierra de l que supone buossa bana filosofie", frase que puode ser ancuntrada an Hamlet.
Poemas
An 1593 i 1594, quando ls triatos fúrun cerrados por causa de la peste, Shakespeare publicou dous poemas eiróticos, hoije coincidos cumo Bénus i Adónis i L Stupro de Lucrécia. El ls dedica la Henry Wriothesley, l que fizo cun que houbisse bárias speculaçones a respeito dessa dedicatória, fato esse que beremos mais tarde. An Bénus i Adónis, un einocente Adónis rejeita ls abanços sexuales de Bénus (mitologie); anquanto que l segundo poema çcribe la birtuosa mulhier Lhucrécia que ye biolada sexualmente. Ambos ls poemas, anfluenciados pula obra Metamorfoses, de l poeta lhatino Oubídio, demónstran la culpa i la cunfuson moral que resúltan nua detreminada bolúpia çcuntrolada. Ambos tornórun-se populares i fúrun dibersas bezes republicados durante la bida de Shakespeare. Ua terceira narratiba poética, A Lover's Complaint, an que ua moço lhamenta sue seduçon por un persuasibo home que la corteijou, fura ampresso na purmeira eidiçon de l ''Sonetos' ' an 1609. La maiorie de ls studiosos hoije an die aceitan que fura Shakespeare quien rialmente screbiu l soneto A Lover's Complaint. Ls críticos cunsidírun que sues culidades son finas i derigidas por eifeitos.
Sonetos
Publicado an 1609, la obra ''Sonetos' ' fui l redadeiro trabalho publicado de Shakespeare sin fines dramáticos. Ls studiosos nun stan ciertos de quando cada un de l 154 sonetos de la obra fúrun cumpuostos, mas eibidéncias sugíren que Shakespeare las screbiu durante to sue carreira para lheitores particulares.
Inda queda ancierto se estes númaros todos reperséntan pessonas reales, ó se abórdan la bida particular de Shakespeare, anque Wordsworth acradite que ls sonetos abrírun sues emoçones. La eidiçon de 1609 fui dedicada la "Mr. WH", creditado cumo l solo procriados de l poemas. Nun se sabe se esso fui scrito por Shakespeare ó pul sou eiditor Thomas Thorpe, cuja sigla aparece ne l pie de la páigina de la dedicaçon; nin se sabe quien fui Mr. WH, anque einúmaras teories tenéren surgido a respeito.
Ls críticos eilogian ls sonetos i coméntan que son ua perfunda meditaçon subre la natureza de l amor, la peixon sexual, la procriaçon, la muorte i l tiempo.
Speculaçones quanto a la sue eidantidade
Alguns studiosos i pesquisadores acradítan na heipótese de que Shakespeare nun seia rialmente l outor de las própias obras, çcutindo la queston de la eidantidade de Shakespeare. La maiorie de ls pesquisadores, mas, çpreza essa heipótese.
Dramas stóricos
Catadorie:William Shakespeare Catadorie:Dramaturgos de la Anglaterra Catadorie:Dramaturgos de l Renacimiento
Terceiro milénio depuis de Cristo
L terceiro milénio d.C. ye l período cumprendido antre 1 de Janeiro de 2001 i 31 de Dezembre de 3000.
Países i territórios
thumbnail|dreita|250px|Mapa político ne l'ampeço de l terceiro milénio A seguir ua lista de países i territórios reconhecidos cumo andependientes ne l Terceiro milénio.
Catadorie:Milénios
Palo de cerilha
thumb|200px|Garabato de cerilha cun chama. thumb|Bídeo mostrando un garabato de cerilha sendo aceso por ua bela.
L palo de cerilha (cerilha de friçon) fabricado atualmente ye un artigo, cúrtio, fino, feito de madeira, papelon ó barbante ancerado i apersentando ouxidantes, alxofre i cola nua de las stremidades i que quando entra an atrito cula lhixa, de la parte sterna de la caixa, fabricada cun dextrina, cerilha i trissulfeto d'antimónio II (Sb2S3) se decumpone i arde delantre de baixas temperaturas i ancendeia ls demales perdutos porduzindo fuogo.
Catadorie:Oujetos Catadorie:Fuogo
Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos
Adotada i porclamada pul’Assemblé Giral de las Naciones Ounidas an sue Resoluçon n.º 217 (10 de Dezembre de 1948)
Ampeço
Cunsidrando que l recoincimiento de la denidade que stá agarrada a todos ls membros de la família houmana i de ls sous dreitos eiguales i einalianables custitui l aliçace de la lhibardade, de la justícia i de la paç ne l mundo;
Cunsidrando que l çcoincimiento i l çprézio de ls dreitos houmanos lhebórun a feitos de bárbelos que rebuolben la cuncéncia de la Houmanidade i que la benida dun mundo an que ls seres houmanos séian lhibres de falar i d’acraditar, suoltos de l terror i de la miséria, fui apregonado cumo la mais mais alta anspiraçon houmanos;
Cunsidrando que ye eissencial la porteçon de ls dreitos houmanos por un regime de dreito, para que l home nun seia ampurrado, an redadeiro recurso, a la rebuolta contra la tiranie i la oupression;
Cunsidrando que ye eissencial ancoraijar l zambolbimiento de relaçones de amisade antre las naciones;
Cunsidrando que, na Carta, ls pobos de las Naciones Ounidas apregónan, outra beç, la sue fé ne ls dreitos houmanos fundamentales, na denidade i ne l balor de la pessona houmana, na eigualdade de dreitos de ls homes i de las mulhieres i se çcláran resolbidos a faborecer l porgresso social i a criar melhores cundiçones de bida andrento dũa lhibardade mais lharga;
Cunsidrando que ls Stados nembros se cumpormetírun a pormober, a la par cula Ourganizaçon de las Naciones Ounidas, l respeito ounibersal i afatibo de ls dreitos houmanos i de las lhibardades fundamentales;
Cunsidrando que ũa eideia quemun destes dreitos i lhibardades ye de la mais alta amportança para dar cumpleta sastifaçon a esse cumpermisso;
L’Assemblé Giral porclama la persente Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos cumo eidial quemun a alcançar por todos ls pobos i todas las naciones, para que todas las pessonas i todos ls uorganos de la sociadade, tenendo-la siempre ne l sou sprito, se sfórcen, pul ansino i pula eiducaçon, por zambolber l respeito desses dreitos i lhibardades i por pormober, cun medidas porgressibas de orde nacional i anternacional, l sou recoincimiento i la sue aplicaçon ounibersales i afatibos tanto antre las populaçones de ls própios Stados nembros cumo antre las de ls territórios puostos ambaixo l sou mando.
Artigo 1°
Todos ls seres houmanos nácen lhibres i eiguales an denidade i an dreitos. Custuituídos de rezon i de cuncéncia, dében portar-se uns culs outros an sprito de armandade.
Artigo 2°
Todos ls seres houmanos puoden aplediar puls dreitos i las lhibardades apregonados nesta Declaraçon, sin çtinçon algue, percipalmente de raça, de quelor, de sexo, de lhéngua, de relegion, d’oupenion política ou outra, d’ourige nacional ou social, de fertuna, de nacimiento ou de qualquiera outra situaçon. Para alhá desso, nun será feita nanhue çtinçon assente ne l statuto político, jurídico ou anternacional de l paíç ou de l território de la naturalidade de la pessona, seia esse paíç ou território andependiente, ambaixo tutela, outónomo ou sujeito a algũa lhemitaçon de soberanie.
Artigo 3°
To la pessona ten dreito a la bida, a la lhibardade i a la sigurança pessonal.
Artigo 4°
Naide será mantenido an scrabatura ou an serbidon; la scrabatura i l trato de ls scrabos, an todas las formas, son bedados.
Naide será submetido a tertura nien a penas ou tratos crueles, zoumanos ou degradantes.
Artigo 6°
To la pessona ten dreito al reconhecimento, an todos ls lhugares, de la sue personalidade jurídica.
Bina Cangueiro
Bina Cangueiro (Augas Bibas, 1956) ye ua scritora pertuesa. Screbiu la obra La Paixarina Azul i Outras Cuontas.
Catadorie:Lhéngua mirandesa Catadorie:Miranda de l Douro Catadorie:Scritores de Pertual
Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos
Artigo 7°
Lhetónia
La Lhetónia (Latvijas Republika) ye un paíç que queda ne l cuntinente ouropeu.
Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos
Todos son eiguales delantre la lei i, sin çtinçon, ténen dreito a eigual porteçon de la lei. Todos ténen dreito a porteçon eigual contra qualquiera çcriminaçon que biole la persente Declaraçon i contra qualquiera aticamiento a essa çcriminaçon.
Artigo 8°
Lhetónia
Catadorie:Paízes de la Ouropa
Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos
To la pessona ten dreito a recurso afatibo pa las jurdiçones nacionales cumpetentes contra ls atos que biólen ls dreitos fundamentales recoincidos pula Custituiçon ou pula lei.
Naide puode ser preso sin mais nien menos, detenido ou eisilado.
Artigo 10°
To la pessona ten dreito, an cumpleta eigualdade, a que la sue causa seia eiquitatiba i publicamente julgada por un tribunal andependiente i amparcial que decida de ls sous dreitos i oubrigaçones ou de las rezones de qualquiera acusaçon an assunto penal que contra eilha seia puosto.
Artigo 11°
1. To la pessona acusada dun ato creminoso persume-se einocente anté que la sue culpa quede lhegalmente probada nun porcesso público an que to las garanties neçairas de defesa le séian asseguradas.
Artigo 12°
Dévanos
Dévanos ye un munecípio de Spanha an la porbíncia de Sória, quemunidade outónoma de Castilha i Lhion, de ária 16,36 km² cun populaçon de 108 habitantes (2006) i densidade populacional de 6,6 hab./km².
Declaraçon Ounibersal de ls Dreitos Houmanos
Naide sufrirá antromissones arbitrárias an sue bida pribada, an sue família, an sue casa ou na sue correspundéncia, nien ataques a la sue honra i bun nome. Contra tales antromissones ou ataques to la pessona ten dreito a porteçon de la lei.
1. To la pessona ten l dreito de lhibremente circular i scolher la sue casa andrento dun Stado.
2. To la pessona ten l dreito de deixar l paíç adonde stá, ancluindo l sou, i l dreito de bolber al sou paíç.
Artigo 14°
1. To la pessona que seia perseguida ten l dreito a buscar i a cunseguir pousada an outros países.
2. Este dreito nun puode, inda assi, ser ambocado ne l causo de porcesso rialmente eisistente por crime de dreito quemum ou por atebidades contrairas als fins i ls percípios de las Naciones Ounidas.
Artigo 15°
1. To l andebíduo ten dreito a tener ũa nacionalidade.
2. Naide puode ser arbitrariamente pribado de la sue nacionalidade nien de l dreito de demudar de nacionalidade.
1. Zde l'eidade casadeira, l home i la mulhier ténen l dreito de se casar i de custituir família, sien çcreminaçon de raça, nacionalidade ou relegion. Anquanto dure l casamiento ou na altura de se çfazer, ambos a dous ténen dreitos eiguales.
2. L casamiento nun puode ser celebrado sien l lhibre i cumpleto cunsentimiento de ls feturos casados.
3. La família ye l eilemiento natural i fundamental de la sociadade i ten dreito a la porteçon desta i de l Stado.
Artigo 17°
1. To la pessona, andebidual ou coletivamente, ten dreito a la porpiadade.
2. Naide puode ser sien mais nien menos pribado de la sue porpiadade.
Artigo 18°
To la pessona ten dreito a la lhibardade de pensamiento, de cuncéncia i de relegion; este dreito ten cun el la lhibardade de demudar de relegion ou de pensamiento, assi cumo la lhibardade de manifestar la relegion ou pensar, solo ou an quemun, tanto an público cumo an pribado, pul ansino, pula prática, pula reza i puls rituales.
Artigo 19°
To l andebíduo ten dreito a la lhibardade de oupenion i de spresson, l que dá l dreito a nun ser anquemodado pulas sues oupeniones i l de buscar, recebir i spalhar, sien tener na cuonta las frunteiras, anformaçones i eideias por qualquiera meio de spresson.
Artigo 20°
1. To la pessona ten dreito a la lhibardade de reunion i de associaçon pacíficas.
2. Naide puode ser oubrigado a pertencer a ũa associaçon.
Artigo 21°
1. To la pessona ten l dreito a fazer parte de la direçon de ls negócios, públicos de l sou paíç, seia diretamente, seia por meio de repersentantes lhibremente scolhidos.
2. To la pessona ten dreito de antrada, an cundiçones de eigualdade, pa las funciones públicas de l sou paíç.
3. La buntade de l pobo ye l fundamiento de l’outoridade de ls poderes públicos; i debe spressar-se an eileiçones hounestas a fazer periodicamente por sufraijo ounibersal i eigual, cun boto secreto ou an porcesso aparecido que assegure la lhibardade de boto.
Artigo 22°
To la pessona, cumo nembro de la sociadade, ten dreito a la sigurança social; i puode legitimamente eisigir la sastifaçon de ls dreitos eiquenómicos, sociales i culturales andispensables, grácias al sfuorço nacional i a la coperaçon anternacional, de harmonie cun la ourganizaçon i ls recursos de cada paíç.
Artigo 23°
2. Todos ténen dreito, sien çcriminaçon algũa, a ũa paga eigual por trabalho eigual.
3. Quien trabalha ten dreito a ũa paga eigual i sastifatória, que le premita i a la sue família ũa eisténcia al cunsante de la denidade huomana, i cumpletada, se possible, por todos ls outros meios de porteçon social.
4. To la pessona ten l dreito de criar cun outras pessonas sindicatos i de se registrar an sindicatos para defender de ls sous antresses.
Artigo 24°
To la pessona ten dreito al çcanso i als gozos, specialmente, a ũa lhemitaçon rezonable de la duraçon de trabalho i a bacanças periódicas pagas.
Artigo 25°
1. To la pessona ten dreito a un níble de bida bastante pa le assegurar i a la sue família la salude i l bien star, percipalmente quanto al quemido, al bestir, a ũa casa, a la assisténcia médica i inda quanto als serbícios sociales neçairos, i ten dreito a la sigurança ne l amprego, ne ls males, an la ambalhideç, an la biubeç, na belheç ou noutros causos na que quede sien meios de mantenéncia por circustáncias andependientes de la sue buntade.
2. La maternidade i l’anfáncia ténen dreito a ajuda i a assisténcia speciales. Todos ls ninos, nacidos drento ou fuora de l matrimónio, gózan de la mesma porteçon social.
Artigo 26°
1. To la pessona ten dreito a l’eiducaçon. L’eiducaçon debe de ser de grácia, al menos la que corresponda al ansino eilementar fundamental. L ansino eilementar ye oubrigatório. L Ansino técnico i porfissional debe de ser alhargado; l poder chegar als studos superiores debe de star abierto a todos an cumpleta eigualdade, an funcion de l sou mercimiento
2. L’eiducaçon debe apuntar al cumpleto zambolbimiento de la personalidade houmana i al refuorço de ls dreitos houmanos i de las lhibardades fundamentales i debe faborecer l antendimiento, la toleráncia i l'amisade antre todas las naciones i todos ls grupos raciales ou relegiosos, bien cumo l zambolbimiento de las atebidades de las Naciones Ounidas pa la manutençon de la paç
3. Als pais pertence antes de qualesquiera outros l dreito de scuolha de la culidade de eiducaçon a dar als filhos.
2. Todos ténen dreito a la porteçon de ls antresses morales i materiales lhiados a qualquier porduçon científica, lhiterária ou artística de la sue outorie.
To la pessona ten dreito a que reine, ne l plano social i ne l plano anternacional, ũa orde capaç de tornar plenamente afatibos ls dreitos i las lhibardades apersentadas na nesta Declaraçon.
Artigo 29°
2. Ne l eisercício destes dreitos i ne l gozo destas lhibardades naide stá sujeito senó a las lhemitaçones stabelecidas pula lei cul perpósito sclusibo de pormober l reconhecimiento i l respeito de ls dreitos i lhibardades de ls outros i para sastifazer las justas eisigéncias de la moral, de la orde pública i de l bien-star nũa sociadade democrática.
3. An causo algun estes dreitos i lhibardades poderan ser eisercidos cuntrariamente als fins i als percípios de las Naciones Ounidas.
Artigo 30°
Nanhũa çposiçon de la persente Declaraçon puode ser anterpretada de modo a ambolber para qualquier Stado, agrupamiento ou andebíduo l dreito de se antregar a algũa atebidade ou de praticar algun ato çtinado a çtruir ls dreitos i lhibardades eiqui apuntados.
Wikisource
Catadorie:Política
Alcides Meirinhos
Alcides Meirinhos (Cicuiro, 10 de janeiro de 1961) ye un scritor pertués. Screbiu la obra Camino de la Cándena.
Catadorie:Lhéngua mirandesa Catadorie:Miranda de l Douro Catadorie:Scritores de Pertual
Ruadhán de Lorrha
Ruadhán mac Fergusa Birn, tamien coincido por Rowan, Ruadon, Roadan, Rodon la Rodan, fui un abade crestiano eirlandés que fondou l mosteiro de Lorrha (Lothra, Cundado de Tipperary, Eirlanda), acerca de Terryglass. El era coincido pulas sues profecies. Depuis de la sue muorte, el ampeçou a ser benerado cumo un santo i un de ls duoze Apóstelos de la Irlanda. 15 de Abril ye l die an que ye benerado.
Guiné-Bissau
squierda|120px|Bandeira de Guiné-Bissau 220px|dreita|Lhocalizaçon La Guiné-Bissau ye un paíç na cuosta oucidental de África antre l Senegal i la Guiné. Para alhá de l território cuntinental, l paíç anclui inda cerca d'uitenta ilhas que custituen l arquipélago de ls Bijagós. La Guiné-Bissau stende-se por ua ária de baixa altitude, sendo l'anterior formado por sabanas i la cuosta por prainadas pantanosas. L paíç ten un clima tropical, cun un período de chubas qu'alterna cun outro de seca, cun aires calientes benidos de l zerto de l Sara.
Fui quelónia de Pertual, zde l seclo XV até a l'andependéncia, coincida cumo Guiné Pertuesa. L purmeiro ouropeu l'alhá chegar fui Álvaro Fernandes an 1446, quando l território fazie parte de l reino de Gabu, tributairo de l Ampério Mali. 1963 marcou l'ampeço dua feroç lhuita armada pula outodetreminaçon, liderada por Amílcar Cabral, cujos triunfos elitares permitiran la declaraçon unilateral de l'andependéncia an 24 de setembre de 1973, reconhecida por Pertual ne l'anho seguinte. Dues décadas depuis, dórun-se las purmeiras eileiçones multipartidárias, ponendo fin a un regime de partido único, d'anspiraçon marxista-leninista. Inda assi, l paíç ten bebido ua sucesson de golpes de stado i de guerras cebiles, cul narcotráfico a tomar porporçones assustadoras.
Un de ls países mais probes de l mundo, la Guiné-Bissau ye fuortemente dependente de la agricultura i de la pesca. Ye l nono pordutor mundial de caju, sporta peixe i mariscos a la par cun cascaboi i madeira. Las licenças de pesca i algun turismo eiquelógico ne ls Bijagós son outras fuontes de receitas de l paíç. La Guiné-Bissau tamien ten petrólio nua zona de sploraçon cunjunta cul Senegal.
La populaçon de la Guiné-Bissau ye custituída por mais de binte etnies, cun lhénguas i questumes çtintos. La única lhéngua oufecial de la Guiné-Bissau, l pertués, ye falada por solo 14% de ls guinenses, anquanto 44% se spréssan an crioulo.
*
Fonso II de las Astúrias
Fonso II de las Astúrias, chamado l Casto (Obiedo, 759/760 — 842) fui Rei de las Astúrias an 783, çtronado, i depuis reinou de 791 a 842. Era filho de Fruela I i Munia, nieto de Fonso I.
Progresso i spanson
Passado la abdicaçon de Bermudo I, Fonso II, l Casto regressou a las Astúrias para se proclamar Rei, treminando l período de relatiba paç cun ls muçulmanos. Durante l sou reinado, rializa spediçones de castigo ne l Sul, chegando mesmo até Lisboua an 798, i an 825 bence tamien ls muçulmanos ne l riu Nalón. Fixa la capital de l Reino an Obiedo i procede al repoboamiento de la Galiza i zonas setentrionales de Castielha i Lion. Fui un reinado sposto la cuntinos ataques de l muçulmanos. Inda assi, cunsegue spandir l reino i surge l pré-románico asturiano, dando lhugar la obras-primas de la arquitetura mediebal ouropeia. Fonso II anstaura l culto jacobiu i torna-se la purmeira figura de l Camino de Santiago, que bincula las Astúrias cula Ouropa (specialmente cul reino de Carlos Magno), cun quien partilhaba un einimigo quemun ne l Sul, de cultura ouriental. Afonso II era filho de mai alabesa, pul que yá se prebia la aprossimaçon de l reino asturiano als bezinos Bascos. Na batailha de Lhutos (Llodos an asturiano, ciénegas an castelhano), ye anfligida ua dura derrota als árabes i berberes que querie acabar cula crecente amenaça que se tornaba l yá Reino de las Astúrias. An 808, manda fraugar la Cruç de l Anjos. Este rei ancarrega l arquiteto Tioda de la custruçon de bários eidifícios de caráter régio i relegioso para ambelezamiento de Obiedo, de ls quales poucos subrebibírun até als dies de hoije.
left|thumb|Ermita de Santa Marie de l Naranco, obra-prima de la arte ramirense.