cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Judaísmo
La Rebelaçon
L judaísmo defende ua relaçon special antre Dius i l pobo judiu, manifesta atrabeç dua rebelaçon cuntina de geraçon a geraçon. L judaísmo acradita que la Torá ye la rebelaçon eiterna dada por Dius als judius. Ls judius rabinitas i caraítas tamien aceitan que homes atrabeç de la stória judaica fúrun anspirados pula profecie, sendo que muitas de las quales stan splícitas ne ls Nebiin i ne ls Kethubin. L cunjunto destas trés partes fázen las Scrituras Heibraicas coincidas cumo Tanakh.
La profecie drento de l judaísmo nun ten l carátener sclusibamente adebinatório cumo assume an outras religiones, mas manifestaba-se na mensaige de la Dibindade para cun sou pobo i l mundo, que poderie assumir l sentido de adberténcia, julgamiento ó rebelaçon quanto a la Bontade de la Dibindade. Esta profecie ten un lhugar special zde l percípio de l mosaismo, seguindo pulas dibersas scuolas de porfetas seguintes (que serbien cumo cunselheiros de l reis) i tenendo sou auge cula época de l dous reinos. Oufecialmente se reconhece que la época de ls porfetas ancerra-se na época de l eisílio babilónico i de l retorno a Judá. Inda assi l judaísmo reconheciu dibersos porfetas durante la época de l Segundo Templo, i durante l posterior período rabínico.
Ressurreiçon i la bida para alhá-muorte
L Tanach, scetuando alguns puntos poéticos i cuntrobersos, jamales faç refréncia a ua bida para alhá de la muorte, nin a un cielo ó anferno, pul que ls saduceus posteriormente rejeitában estas doutrinas. Porén apuis de l eisílio an Babilónia, ls judius assimilórun las doutrinas de la eimortalidade de la alma, de la ressurreiçon i de l juízo final, i custituían an amportante ansino por parte de l fariseus.
Nas atuales corrientes de l judaísmo, las afirmaçones subre l que acunte apuis de la muorte son postulados i nun afirmaçones, i barie-se la anterpretaçon dada al que acuntece na muorte i se eisiste ó nun ressurreiçon. La maiorie de las corrientes cré an ua ressurreiçon ne l mundo bindouro (Olan Habá), ancluindo ls caraítas, anquanto outra parcela de l judaísmo cré na rencarnaçon, i l sentido de l que seia ressurreiçon ó rencarnaçon barie de acordo cula ramificaçon.
Cabalá
Cabalá ye l nome dado al coincimiento místico sotérico de alguas corrientes de l judaísmo, que defende anterpretaçon de l ouniberso, de Dius i de las scrituras atrabeç de sues naturezas dibinas.
Quien ye cunsidrado judiu
thumb|250px|right|Judius a rezar ne l Yon Kipur, de Maurycy Gottlieb
La lhei judaica cunsidra judiu todo aquel que naciu de mai judie ó se cumbertiu d'acordo cun essa miesma lhei de acordo cul judaísmo rabínico. Alguas ramificaçones cumo l Reformismo i l Reconstrucionismo aceitan tamien la lhinhaige patrilinear, zde que l filho tenga sido criado i eiducado an meio judaico.
Un judiu que deixe de praticar l judaísmo i se trasforme nun judiu nó-praticante cuntina a ser cunsidrado judiu. Un judiu que nun aceite ls percípios de fé judaicos i se torne agnóstico ó atiu tamien cuntina a ser cunsidrado judiu.
Inda assi, se un judiu se cumbirte a outra religion, cumo l budismo ó l crestianismo, ó inda, que se afirma judiu messiánico (ramificaçon protestante que defende Jasus cumo l messias pa ls judius) perde l lhugar cumo nembro de la quemunidade judaica tradecional i trasforma-se nun apóstata. Segundo la tradiçon, la sue família i amigos tóman lhuto por el, pus para un judiu abandonar la religion ye cumo se morrisse (nin siempre esto ocorre, mas la pessona ye tida cumo alguien nun pertenencente a la quemunidade). Esta pessona, causo queira retornar al judaísmo, nun percisa se cumberter, d'acordo cula maior parte de las outoridades an lei judaica.
Las pessonas que deseian se cumberir al judaísmo deben aderir als percípios i tradiçones judaicas. Ls homes ténen de passar pul ritual de l brit milá (circuncison). Qualquier cumberso ten de passar inda pul ritual de la mikbá ó banho ritual. Ls judius ortodoxos reconhecen solo cumbersones feitas por sous tribunales rabínicos, seia an Eisrael ó an outros lhocales. Las quemunidades reformistas i lhiberales tamien eisigen la adeson als percípios i tradiçones judaicos, l brit milá i la mikbá, de acordo culs critérios stipulados an cada mobimiento.
Anquanto las cumbersones outorizadas por tribunales rabínicos ortodoxos son aceitas cumo bálidas por todas las corrientes de l judaísmo, aqueilhas feitas d'acordo culas corrientes Reformista ó Cunserbadora son aceitas ne l Stado de Eisrael i an todas las quemunidades judaicas nó-ortodoxas ne l mundo anteiro (más de 80% de l judius de l planeta), mas rejeitadas pul mobimiento ortodoxo.
Ciclo de bida judaico
thumb|left|150px|Material ousado an ua cerimónia de brit milá, eisibido ne l museu de la cidade de [[Göttingen]]
Bida quemunitária
Bida quemunitária judaica ye l nome dado a la ourganizaçon de las defrentes quemunidades judaicas ne l mundo. Hai bariaçones de lhocales i questumes mas giralmente las quemunidades cuntan cun un sistema de regras quemunales i religiosas, un cunselho para julgamiento i un centro quemunal cun lhocal para studo. Inda assi, la família ye cunsidrada l percipal eilemiento de la bida quemunitária judaica, l que al lhado de l mandamiento de Crecei i multiplicai lhieba al desestímulo de práticas ascéticas cumo l celibato anque la eisisténcia atrabeç de la stória de alguas seitas judaicas que promobéssen esta renúncia.
Sinagoga
right|thumb|250px|Anterior de la [[Sinagoga pertuesa de Amsterdon]]
Chíren
L Chéren ye la más alta censura eiclesiástica na quemunidade judaica. Ye la scluson total de la pessona de la quemunidade judaica. Fuora an causos raros que tubírun lhugar antre ls judius ultra-ortodoxos, l chíren deixou de se praticar depuis de l eiluminismo, quando las quemunidades judaicas lhocales perdírun la outonomie de que çpunhan anteriormente i ls judius fúrun antegrados nas naciones genties an que bibian.
Cultura judaica
Cultura judaica lhida culs dibersos aspetos culturales de las quemunidades judaicas, ouriundos de la prática de l judaísmo, de sue antegraçon als dibersos pobos i culturas ne l mundo, assi cumo assimilaçon de l questumes destes. Antre ls percipales aspetos de la cultura judaica podemos anfatizar ls lhénguas, las bestimentas i la alimentaçon (Cashrut).
Bestimentas
thumb|left|[[Kipá ,simblo çtintibo ousado percipalmente puls judius rabínicos cumo Temor la D-us]]
Calendário judaico
Baseados na Torá a maior parte de las ramificaçones judaicas sigue l calendário lhunar. L calendário judaico rabínico ye cuntado zde 3761 a.C. L Anho Nuobo judaico, chamado Rosh Hashaná (an heibraico ראש השנה, lhiteralmente "cabeça de l anho") ye l nome dado al anho-nuobo ne l judaísmo)., acunte ne l purmeiro ó ne l segundo die de l més heibreu de Tishrei, que puode caer an setembre ó outubre. Ls anhos quemuns, cun duoze meses, puoden tener 353, 354 i 355 dies, anquanto ls bissestos, de treze meses, 383, 384 ó 385 dies. L calendario judaico ampeça a ser cuntado an 7 de outubre de 3760 a.C.que pa ls judius fui la data de la criaçon de l mundo l que quier dezir que stamos a bibir ne l anho de 5767 (para 2007).
Dibersas festibidades son baseados neste calendário: puode-se dar énfase a las festibidades de Rosh Hashaná, Pessach, Shabuót, Yon Kipur i Sucót. Las dibersas quemunidades tamien síguen datas festibas ó de ayuno i ouraçon cunforme sues tradiçones. Cula criaçon de l Stado de Eisrael dibersas datas comemoratibas de cunho nacional fúrun ancorporadas a las festibidades de la maiorie de las quemunidades judaicas.
Léngua heibraica
L heibraico (tamien chamado לשון הקודש Lashon haKodesh ("La Léngua Sagrada") ) ye l percipal lhéngua outelizado ne l judaísmo outelizado cumo lhéngua lhitúrgica durante seclos. Fui rebibido cumo un lhéngua de uso corriente ne l seclo XIX i outelizado atualmente cumo lhéngua oufecial ne l Stado de Eisrael. Inda assi dibersas quemunidades judaicas outelízan outros lhénguas cuja ourige an sue maiorie surge de la mistura de l heibraico cun lhénguas lhocales (ber Lhénguas judaicas).
Crença messiánica i scatologie judaica
Escatologie judaica refire-se a las defrentes anterpretaçones judaicas dadas als temas relacionados al feturo: inda que se acraditarmos na Torá este tema nun seia tan zambolbido ne l judaísmo primitibo apuis de l retorno de l Eieisílio an Babilónia zambolbiu-se baseado ne l profetismo i ne l nacionalismo judaico cunceitos que eirien formar la base de la scatologie judaica. Antre estes temas percipales podemos nomear ls cunceitos subre l Messias i l Olan Habá (mundo bindouro) ne l qual todas las naciones se submetirian a YHWH i a Torá i na qual Eisrael acuparie un lhugar de çtaque.
Messias
Drento de l judaísmo, la doutrina de l Messias ye un assunto que puode bariar de ramificaçon para ramificaçon. Storicamente dibersos personaiges fúrun chamados de Messias, de l heibraico ungido, que nun assume l  mesmo sentido habitual de l crestianismo cumo un "ser salbador i digno de adoraçon". Até mesmo l cunceito de l Messias nun aparece na Torá, i por esto mesmo recibe anterpretaçones defrentes d'acordo cun cada ramificaçon.
Alguas ramificaçones judaicas (reformistas) acradítan inda assi que la era messiánica nun ambuolba necessariamente ua pessona, mas si que se trate dun período de paç, prosperidade i justícia na houmanidade. Dan por esso particular amportança al cunceito de "tikkun olan", "reparar l mundo", ó seia, la prática dua série de atos que cundúzen a un mundo socialmente más justo.
Literatura de l judaísmo
thumb|200px|Sefer Torá. Ls dibersos eibentos de la stória judaica lhebórun a ua balorizaçon de l studo i de la alfabetizaçon de l nembros de la quemunidade judaica. Na Diáspora la busca de lhigaçon cul judaísmo i la busca de nó-assimilaçon culs questumes gentílicos lhebórun a ua énfase na necidade de la eiducaçon i alfabetizaçon zde la anfáncia, pul que na maior parte de las quemunidades judaicas l analfabetismo ye praticamente eineisistente. Este pensamiento lhebou a la criaçon dua basta lhiteratura percipalmente de uso religioso.
Drento de l judaísmo, la scritura más amportante ye la Torá, que serie l lhibro cuntenendo l cunjunto de stórias de la ourige de l mundo, de l home i de l pobo de Eisrael, assi cumo ls mandamientos de oubediéncia a la Dius. Para la maior parte de las ramificaçones judaicas, acrecenta-se la stória de Eisrael i las palabras de ls profetas Eisraelitas até la custruçon de l Segundo Templo, cun sue lhiteratura relacionada, que cumpiladas na época de l retorno de Babilónia, custituíran l que conhecemos cumo Tanakh, coincido puls nó-judius cumo Antigo Testamiento.
Ls judius rabinitas crénen que Moisés recebiu para alhá de la Torá escrita, ua tradiçon oural que serbirieb cumo un cumplemiento de la purmeira, i que serie passada de geraçon a la geraçon zde Moisés, i que benerie a ser cumpilada ne l seclo IV d.C. cumo l Talmude. Ls judius caraítas recúsan estes testos.
Cada ramificaçon ten sous própios testos i lhibros.
Judius i nó-judius: las lheis de Noé
L judaísmo nun ye atualmente ua religion proselitista, inda que ne l passado yá tenga feito missones deste tipo. Más percisamente solo l patriarca Abrahan l fazie, apuis de se tornou ua prática proibida. Atualmente l judaísmo aceita la pluralidade religiosa, i prega la oubrigaçon de l cumprimientos de la Torá solo al pobo judiu. Inda assi defende que ciertos mandamientos (chamados de Leis de Noé, debido a tenéren sido antregues por Dius la Noé depuis de l Dilúbio), dében ser seguidas por toda la bida.
Judaísmo i Crestianismo
Anque l Crestianismo defender ua ourige judaica, l judaísmo cunsidra l crestianismo ua religion pagana. Anque la eisisténcia de judius cumbertidos al Crestianismo i outras religiones, nun eisiste nanhue forma de judaísmo que aceite las doutrinas de l Crestianismo cumo la debindade de Jasus ó la crença an sou caráter messiánico (ber Religiosidade judaica i Judaísmo messiánico). Alguas ramificaçones tentórun ber Jasus cumo un profeta ó un rabino famoso, mas hoije esta bison tamien ye çcartada pula maiorie de ls judius.
Zde l Houlocausto, dórun-se muitos passos ne l sentido de la recunciliaçon antre alguns grupos crestianos i l pobo judiu. L artigo subre la reconciliaçon antre judius i crestianos studa este assunto.
Tentatibas por parte de grupos religiosos crestianos (percipalmente de ourige eibangélica) de cumberson al judaísmo son çprezadas i cundenadas puls grupos religiosos judaicos.
Judaísmo i eislamismo
L eislamismo toma dibersas de sues doutrinas de l judaísmo, sendo que las dues religiones manténen sou antercámbio religioso zde la época de Maomé, cun períodos de toleráncia i antoleráncia de ambas las partes. Ye specialmente significatibo l período coincido cumo Eidade de Ouro de la cultura judaica, antre 900 a 1200 na Spanha mulçumana. Tamien debe anfatizar-se l atual cunflito antre parte de la populaçon muçulmana i ls judius debido a la queston de l cuntrole de Jarusalen i outros puntos políticos, stóricos i culturales.
L eislan reconhece ls judius cumo un de ls pobos de l Libro, anque acradíten que ls judius síguen ua Torá corrompida. Yá l judaísmo nun acradita an Maomé cumo profeta i nun aceitan bários mandamientos de l eislan.
Catadorie:Relegion
Henri Poincaré
Jules Heinri Poincaré (Nancy, — Paris,  ) fui un matemático, físico i filósofo de la ciéncia francés.
Angressou na Scuola Politécnica an 1873, cuntinou sous studos na Scuola de Minas sob la tutela de Charles Heirmite, i se doutorou an matemática an 1879. Fui nomeado porsor de física matemática na Sorbonne (1881), puosto que mantebe até sue muorte. Antes de chegar als trinta anhos zambolbiu l cunceito de funçones outomórficas, qu'usou para resulber eiquaçones defrenciales lineares de  segunda orde cun coeficientes algébricos. An 1895 publicou sou Analysis situs, un tratado sistemático subre topologie. Ne l ámbito de las matemáticas aplicadas studou numerosos porblemas subre ótica, eiletricidade, telegrafie, capilaridade, eilasticidade, termodinámica, macánica quántica, teorie de la relatebidade i cosmologie.
Fui çcrito cun frequéncia cumo l radadeiro ounibersalista de la deciplina matemática. Ne l campo de la macánica eilaborou dibersos trabalhos subre las teories de la luç i las óndias eiletromagnéticas, i zambolbiu junto la Heindrik Lorentç la teorie de la relatebidade. La cunjetura de Poincaré fui un de ls porblemas nun resolbidos mais zafiantes de la topologie algébrica, sendo resolbido solo an 2003 pul matemático russo Grigory Perelman, mais dun seclo passado sue proposiçon; i fui l purmeiro a cunsidrar la possibelidade de caos nun sistema determenista, an sou trabalho subre órbitas planetárias. Este trabalho tubo pouco antresse até qu'ampeçou l studo moderno de la dinámica caótica, an 1963. An 1889 fui premiado por sous trabalhos subre l porblema de ls trés cuorpos.
Alguns de sous trabalhos mais amportantes ancluen ls trés belumes de Ls nuobos métodos de la macánica celhestre (Les méthodes noubelles de la mécanique céleste), publicados antre 1892 i 1899, i Liçones de  macánica celhestre (Léçones de  mécanique céleste, 1905). Tamien screbiu numerosas obras de dibulgaçon científica qu'atingiran ua grande popularidade, cumo Ciéncia i heipótese (1902), L balor de la ciéncia (1904) i Ciéncia i método (1908).
Vida
Poincaré naciu an 29 d'abril de 1854 na Cité Ducale, nas bizinhanças de Nancy, Fráncia. Sou pai, Leon Poincaré (1828-1892), fui porsor de medecina na Ounibersidade de Nancy (Sagaret, 1911). Sue armana mais moço, Aline, casou cul filósofo spiritualista Émile Boutroux. Outro notable nembro de sue família fui sou primo Raymond Poincaré, qu'eirie se tornar persidente de la Fráncia, de 1913 a 1920, i un çtacado nembro de la Academie Francesa.
Eiducaçon
Durante sue anfáncia adoeciu cun difterie.
Durante la Guerra Franco-Prussiana serbiu al lado de sou pai ne l cuorpo d'ambuláncias.
Poincaré angressou na École Polytechnique an 1873. El studou matemática, tenendo sido aluno de Charles Heirmite, cuntinou se subressaindo i publicou sou purmeiro trabalho (Démonstration noubelle ç propiétés de l'andicatrice d'une surface) an 1874. Graduou-se an 1875 ó 1876 i cuntinou ls sous studos na École ç Mines, aperfundando-se na matemática cuncomitantemente cun sue carga de studo an Angenharie de minas, recebindo l grau d'angenheiro an Márcio de 1879.
Cumo graduado na École ç Mines el se juntou al Corps ç Mines cumo anspetor para region de Besoul ne l noroiste de la Fráncia. El staba ne l cargo quando acunteciu un zastre de mineraçon an Magny an Agosto de 1879 ne l qual morrírun 18 mineiros. El cunduziu las ambestigaçones oufeciales subre l'acidente de forma cuncenciosa i houmana.
Al mesmo tiempo, Poincaré staba se preparando para sou doutorado an ciéncias de la matemática sob superbison de Charles Heirmite. Sue tese de doutorado fui ne l campo de las eiquaçones defrenciales. Poincaré delineou ua nuoba maneira de studar las propiadades destas funçones. El nun solamente abordou la queston de la detreminaçon de las antegrales de tales eiquaçones, mas tamien fui la purmeira pessona a studar sues propiadades geométricas gerales. El cunclui qu'eilhas poderien ser ousadas para modelar l cumportamiento de múltiplos cuorpos an mobimiento libre drento de l sistema solar. Poincaré graduou-se na Ounibersidade de Paris an 1879.
Carreira
Lougo a seguir, el fui agraciado cul cargo de porsor de matemática na Ounibersidade de Caen. El mas nunca abandonou cumpletamente sue carreira de minerador pa la matemática. El trabalhou ne l Menistério de Serbícios Públicos cumo un angenheiro na perparaçon de la rodobia noroiste de 1881 a 1885, i tornou-se eibentualmente angenheiro xefe de la Brigada de Mineiros an 1893 i anspetor giral an 1910.
Ne l'ampeço de 1881 i pul resto de sue carreira, ansinou na Ounibersidade de Paris, (la Sorbonne). El fui einicialmente andicado cumo l maître de cunférences de lanalyse (porsor d'analise associado). Eibentualmente, el acupou la cadeira de Física i Macánica spurmental, Matemática Física i Teorie de las Porbabelidades, Macánica celhestre i Astronomie.
Tamien ne l mesmo anho, Poincaré casou-se cula senhorita Poulain d'Andecy. Juntos eilhes tubírun 4 filhos: Jeanne (nacida 1887), Ybonne (nacida 1889), Heinriette (nacida 1891), i Léon (nacido 1893).
An 1887, cun 32 anhos, Poincaré fui eileito pa la Academie Francesa de Ciéncias, de la qual se tornou l persidente an 1906, i fui eileito pa la Academie Francesa an 1909.
An 1887 el ganhou la cumpetiçon matemática de Oscar II, rei de la Suécia, pula resoluçon de l porblema de ls trés cuorpos referente al mobimiento libre de múltiplos cuorpos an órbita. (Beija la seçon ambaixo subre l porblema de ls trés cuorpos).
An 1893 Poincaré junta-se al Bureau ç Longitudes francés, l qual staba se angajando na sincronizaçon de l'hora an torno de l mundo. An 1897 Poincaré apoiou ua perpuosta sin sucesso de decimalizaçon de las medidas circulares, antre eilhas l tiempo i la longitude. Fui neste trabalho que lebou a cunsidrar las questones que stablecírun ls fusos horairos i la sincronizaçon de l tiempo antre cuorpos an mobimiento relatibo. (Beija la seçon subre relatebidade ambaixo)
An 1899, i outra beç de forma mais bien sucedida an 1904, el anterbeio ne ls julgamientos de Alfred Dreyfus, atacando afirmaçones spúrias científicas d'alguas eibidéncias liebantadas contra Dreyfus.
Muorte
An 1912 Poincaré submetiu-se a ua cirurgie debido a un porblema de próstata i susequentemente morriu dua ambolia an 17 de júlio de 1912, als 58 anhos. Fui anterrado ne l mausoléu de la família Poincaré ne l Semitério de Montparnasse, Paris.
L'anton Menistro de la Eiducaçon Francés, Claude Allègre, propós an 2004 que Poincaré fusse sumado i anterrado ne l Pantheon an Paris, l qual ye reserbado a cidadanos franceses que prestórun grandes serbícios a la nacion.
Participou de a 1ª Cunferéncia de Solbay.
Trabalhos
Poincaré fizo muitas cuntribuiçones an defrentes campos tales cumo: macánica celhestrial, macánica de ls fluidos, ótica, eiletricidade, telégrafo, capilaridade, eilasticidade, termodinámica, teorie de l potencial, macánica quántica, teorie de la relatebidade i cosmologie.
El tamien trabalhou pa la popularizaçon de la matemática i de la física i screbiu bários trabalhos para público leigo.
Antre tópicos specíficos qu'el cuntribuiu puoden ser enumerados
L porblema de ls trés cuorpos
An 1887, an houmenaige la sou 60° anibersairo, Oscar II, Rei de la Suécia patrocinou ua cumpetiçon matemática cun un prémio an denheiro para resoluçon de la queston de quon stable ye l sistema solar, ua bariaçon de l porblema de ls trés cuorpos. Poincaré ressaltou que l porblema nun staba corretamente stablecido, i probou que la soluçon cumpleta nun puode ser ancontrada. Sou trabalho fui tan ampressionante qu'an 1888 l júri reconheciu sou balor atrabeç dua premiaçon. El mostrou que l'eiboluçon de tal sistema ye frequentemente caótica ne l sentido que pequeinhas perturbaçones an sou stado enicial, tales cumo un ligeira mudança na posiçon enicial de l cuorpo, eiran liebar a ua mudança radical an sou stado final. Se esta sutil mudança nun ye percebida puls nuossos strumientos de mediçon, anton nun seremos capazes de predezir l stado final a ser oubtido. Un de ls juizes, l çtinto Karl Weierstrass, dixe, Este trabalho nun puode ser cunsidrado rialmente cumo fornecedor de la soluçon cumpleta pa la queston perpuosta, mas aqueilho que de mais amportante ten esta publicaçon ye qu'eilha einougura ua nuoba era na stória de la macánica celhestrial.
Trabalhos na relatebidade
thumb|200px|right|[[Marie Curie i Poincaré cumbersando an 1911 na Cunferéncia de Solbay.]]
L trabalho de Poincaré ne l stablecimiento de fusos horairos anternacionales lebou-lo a cunsidrar cumo reloijos çtribuídos subre la Tierra, ls quales se moben la belocidade defrente an relaçon al spácio absoluto (ó "éter luminoso"), poderien ser sincronizados. Al mesmo tiempo l teórico nerlandés Heindrik Lorentç tenie stendido la teorie de Maxwell para ua teorie de l mobimiento de partículas carregadas ("eiletros" ó "íones"), i sues anteraçones cula radiaçon. Para esto el tubo qu'antroduzir l cunceito de tiempo local: l qual ousaremos para splicar la falha de ls spurmientos óticos i eilétricos pa la deteçon de l mobimiento relatibo an relaçon al éter. Poincaré (1900) comentou la marabilhosa ambençon de Lorentç de l tiempo local i ouserbou que quando mobendo reloijos que stan sincronizados pula troca de senhales de luzes assumimos qu'eilhes biajan al mesmo tiempo an ambas direçones dun referencial. An La Mediçon de l Tiempo (Poincaré 1898), el argumenta subre la deficuldade de stablecer la simultaneidade d'eibentos çtantes i cunclui qu'esto puode ser stablecido por cumbençon. El tamien çcute l postulado de la belocidade de la luç, i formula l Principio de la relatebidade, d'acuordo cul qual nanhun spurmiento magnético ó macánico puode detetar la defrença antre stados de mobimiento uniforme.
Alen çto, Poincaré era un dibulgador custante (i alguas bezes crítico amigable) de la teorie de Lorentç. Poincaré cumo un filósofo, tenie antresse ne l "seneficado perfundo". Antoce el anterpretaba la teorie de Lorentç mos tenermos de l Principio de la relatebidade i esto acabou liebando la muitas eideias qu'agora son associadas cula Relatebidade restrita.
Nun trabalho de 1900 Poincaré çcutie l recuo dun oubjeto físico quando este eimite un jato de radiaçon an sue direçon, cumo predito pula eiletrodinámica de Maxwell-Lorentç. El comentou que l fluxo de radiaçon parecie atuar cumo un fluido fitício cun ua massa por ounidade de belume de i/c², adonde i ye la densidade d'einergie; an outras palabras, l'eiquibalente de la massa de la radiaçon ye m = I/c^2, ó I=mc^2. Poincaré cunsidraba este recuo de l'eimissor cumo un aspeto nun solucionado de la teorie de Maxwell-Lorentç, l qual el çcute outra beç an Ciéncia i Heipótese (1902) i an L Balor de la Ciéncia (1904). Por radadeiro el dixe que l recuo ye cuntraditório cul principio de Newton zde nuosso projétil eiqui nun ten massa, el nun ye matéria, mas einergie, i çcute dous outros eifeitos inexplicables:
An 1905 Poincaré screbiu para Lorentç a respeito dun trabalho de Lorentç de 1904, que Poincaré çcribe cumo un trabalho de suprema amportança. Nesta carta el apunta un erro que Lorentç cometiu quando el aplicou sue trasformaçon nas eiquaçones de Maxwell, pa l spácio acupado pula carga, i tamien questionou l fator de dilataçon de l tiempo dado por Lorentç. Nua segunda carta para Lorentç, Poincaré splicou las propiadades de l grupo de la trasformaçon, pa l qual Lorentç nun tenie reparado, i dou sue própia splicaçon subre por que l fator de dilataçon de l tiempo de Lorentç staba rialmente correto: l fator de Lorentç era necessairo pa la trasformaçon de Lorentç formar un grupo. Nesta carta, el tamien atribui la Lorentç aqueilho qu'hoije ye coincido cumo lei relatibística de l'adiçon belocidade, la qual ye neçaira para demunstrar l'ambariáncia. Poincaré depuis antregou un trabalho ne l'ancuontro de la Academie de Ciéncia de Paris an 5 Júnio de 1905 na qual estes assuntos fúrun çcutidos.
Ligaçones sternas
Catadorie:Nembros de la Academie de Ciéncias de Göttingen Catadorie:Cunferéncia de Solbay Catadorie:Matemáticos de la Fráncia Catadorie:Matemáticos de l seclo XIX Catadorie:Matemáticos de l seclo XX Catadorie:Físicos de la Fráncia Catadorie:Ateus de la Fráncia Catadorie:Ex-alunos de la École Polytechnique Catadorie:Topólogos Catadorie:Sepultados ne l Semitério de l Montparnasse Catadorie:Naturales de Nancy
Leif Sletsjøe
Leif Sletsjøe (adonde, 24 de outubre de 1921 — adonde, 1982) fui un romanista noruegués.
Traduziu obras de outores de lhéngua spanhola, cumo Federico García Lorca.
Catadorie:Lhéngua mirandesa
Hipátia
Heipátie ó Heipácia (an griego: Υπατία; trasl. Ypatía) (Alexandria, c. 351/70 – Alexandria, 8 de márcio de 415) fui ua neoplatonista griega i filósofa de l Eigito Romano, la purmeira mulhier decumentada cumo sendo matemática. Cumo xefe de la scuola platónica an Alexandria, tamien lecionou filosofie i astronomie.
Cumo neoplatonista, pertencia a la tradiçon matemática de la Academie de Atenas, repersentada por Eudoxo de Cnido i era de la scuola anteletual de l pensador Plotino que l'ancentibou a studar Lógica i Matemática ne l lugar d'ambestigaçon ampírica, i a studar Dreito an beç de ciéncias de la natureza.
D'acuordo cula única fuonte cuntemporánea, Heipátie fui assassinada por ua multidon de crestianos depuis de ser acusada de sacerbar un cunflito antre dues figuras proeminentes an Alexandria: l gobernador Oristes i l bispo de Alexandria, Cirilo de Alexandria.
Kathlen Wider propone que l'assassinato de Heipátie marcou la fin de la Antiguidade Clássica, i Stephen Grenblatt ouserba que l'assassinato "efetibamente marcou la queda de la bida anteletual an Alexandria" Por outro lado, Marie Dzielska i Christian Wildberg notan que la filosofie heilenística cuntinou a florescer ne ls seclos V i BI, i, talbeç, até l'era de Justeniano.
Biografie
Heipátie era filha de Téon de Alexandria, un renomado filósofo, astrónomo, matemático, outor de dibersas obras i porsor an Alexandria. Criada nun ambiente d'eideias i filosofie, tenie ua fuorte ligaçon cul pai, que le trasmitiu, para alhá de coincimientos, la fuorte peixon pula busca de repuostas pa l çconhecido. Diç-se qu'eilha, sob tutela i ourientaçon paternas, submetie-se a ua rigorosa deciplina física, para atingir l'eideal heilénico de tener a minte sana nun cuorpo son.
Heipátie studou na Academie de Alexandria, adonde deboraba coincimiento: matemática, astronomie, filosofie, religion, poesie i artes. L'ouratória i la retórica tamien nun fúrun çcuidadas. squierda|miniaturadaimagem|"Heipátie antes de ser muorta na eigreija", por Charles William Mitchell, 1885 Alguns outores pensan que, quando adolescente, biajou para Atenas, para cumpletar l'eiducaçon na Academie Neoplatónica, adonde nun demorou la se çtacar puls sfuorços para unificar la matemática de Diofanto cul neoplatonismo de Amónio Sacas i Plotino, esto ye, aplicando l pensar matemático al cunceito neoplatónico de l Uno (mónada de las mónadas). Al retornar, yá habie un amprego sperando por eilha an Alexandria: serie porsora na Academie adonde fazira la maior parte de ls studos, acupando la cadeira que fura de Plotino. Als 30 anhos yá era diretora de la Academie, sendo muitas las obras que screbiu nesse período.
Un de ls sous alunos fui l notable filósofo i bispo Sinésio de Cirene (370 - 413), que le screbia frequentemente, pedindo-le cunselhos. Atrabeç destas cartas, sabemos que Heipátie zambolbiu alguns strumientos ousados na Física i na Astronomie, antre ls quales l'heidrómetro.
Sabemos tamien que zambolbiu studos subre la Álgebra de Diofanto ("Subre l Cánon Astronómico de Diofanto"), tenendo scrito un tratado subre l'assunto, para alhá de comentairos subre ls matemáticos clássicos, ancluindo Ptolomiu. An parcerie cul pai, screbiu un tratado subre Euclides.
Quedou famosa por ser ua grande solucionadora de porblemas. Matemáticos cunfusos, cun algun porblema an special, escrebian-le pedindo ua soluçon. I eilha raramente ls zapontaba. Oubcecada pul porcesso de demunstraçon lógica, quando le preguntában porque jamales se casara, respundia que yá era casada cula berdade.
L sou fin trágico se zenhou a partir de 412, quando Cirilo fui nomeado Patriarca de Alexandria, títalo de dignidade eclesiástica, ousado an Custantinopla, Jarusalen i Alexandria. El era un crestiano ferboroso, que lutou to la bida defendendo l'ortodoxia de la Eigreija i cumbatendo las heiresies, subretodo l Nestorianismo, que negaba la Dibindade de Jasus Cristo i la Maternidade Debina de Marie.
Mudança de l paradigma pagon pa l crestiano
L reinado de Teodósio I (379-392) marca l'auge dun porcesso de trasformaçon de l Cristandade, qu'efetibamente se torna la religion oufecial de l Stado. An 391, atendendo pedido de l'anton Patriarca de Alexandria, Teófilo, el outorizou la çtruiçon de l Templo de Serápis (nun cunfundir cul Museu i la Biblioteca eisistentes an Alexandria, que nun tenien nanhue relaçon física cun este templo), un basto santuairo pagon adonde éran ouferecidos sacrifícios de sangre, segundo ls relatos de ls storiadores cuntemporáneos Sozomeno i Tiránio Rufino.
Ambora la legislaçon de 393 percurasse coibir çtúrbios, surtos de bioléncia popular antre crestianos i pagones tornórun-se cada beç mais frequentes an Alexandria, percipalmente passado l'ascenson de Cirilo al Patriarcado.
Muorte
miniaturadaimagem|"Muorte de la filósofa Heipátie, an Alexandria" de l Bies ç sabants eillustres, depuis l'antiquité jusqu'au dix-neubième siècle, 1866, porLouis Figuier. D'acuordo cul relato de Sócrates, l Scolástico, nua tarde de márcio de 415, quando regressaba de l Museu, Heipátie fui atacada an plena rue por ua turba de crestianos anfurecidos. Eilha fui arrastrada pulas rues de la cidade até ua eigreija, adonde fui cruelmente torturada até la muorte. Depuis de muorta, l cuorpo fui lançado a ua fogueira.
Segundo l mesmo storiador, todo esto acunteciu pouco tiempo depuis de Oristes, prefeito de la cidade, tener ourdenado l'eisecuçon dun monge crestiano chamado Amónio, ato qu'anfureciu l bispo Cirilo i sous correligionairos. Debido a l'anfluéncia política que Heipátie eisercia subre l prefeito, ye bastante probable que ls fiéis de Cirilo la tubíssen scolhido cumo ua espece d'albo de retaliaçon para bingar la muorte de l monge. Neste período an que la populaçon de Alexandria era coincida pul sou caráter stremamente biolento, Jorge de Laodiceia (m. 361) i Protério (m. 457), dous bispos crestianos, sofrírun ua muorte mui similar a la de Heipátie: l purmeiro fui atado a un camelo, squarteijado i ls sous restos queimados; l segundo arrastrado pulas rues i atirado al fuogo.
Dezido esto, l'eibentual relaçon de Cirilo cul ocorrido cuntina a ser motibo d'algua cuntrobérsia antre ls storiadores. Ambora Sócrates i Edward Gibbon afirmen que l'eipisódio trouxe oupróbrio pa la Eigreija de Alexandria, nun mencionan qualquiera ambolbimiento direto de l patriarca. L filósofo pagon Damáscio, por sue beç, atribui splicitamente l'assassinato al patriarca, qu'ambeijarie Heipátie. Assi i to, la Anciclopédia Católica lembra que Damáscio screbiu cerca dun seclo depuis de ls fatos i que ls sous scritos manifestan un cierto pendor anticriston. Las radadeiras pesquisas crénen que l'homicído de Heipátie resultou de l cunflito de dues façones crestianas: ua mais moderada, al lado de Oristes, i outra mais rígida, seguidora de Cirilo, respunsable pul ataque.
Persença d'outras mulhieres na filosofie
miniaturadaimagem|"Heipátie" an apersentaçon ne l Haymarket Theatre, Londres, an janeiro de 1893 Tamien na Scuola Pitagórica “oura antegrada na sue bida particular (de Pitágoras), cumo mulhier, oura simplesmente na bida de la Scuola, la persença marcante dua mulhier, Theano, qu'acupou cierta mente un lugar de çtaque ne ls primórdios de l pitagorismo. Ye tamien antressante çtacar que Jámblico, ne l sou catálogo de pitagóricos eilustres, eilenca nun ua, mas dezessete mulhieres, i esso dentre las mais célebres qu'aderiran a la sue doutrina”.
Eigualmente na scuola cínica houbo la figura de Heiparquia, mulhier de Crates, citada por Diógenes Laércio an sue Bida de ls Filósofos Eilustres.
Obras
Nanhun trabalho scrito, amplamente reconhecido puls studiosos cumo de la própia Heipátie, subrebibeu até l persente momiento. Muitas de las obras quemumente atribuídas a eilha acradita-se tenéren sido obra de colaboraçon cul sou pai, Téon de Alexandria. Esse tipo d'ancerteza outoral ye típico de ls filósofos de l sexo femenino na Antiguidade.
Ua lista parcial de las obras de Heipátie, cumo mencionado por outros outores antigos i mediebales ó cumo postulado por outores modernos: Sues cuntribuiçones pa la ciéncia ancluen l mapeamiento de ls cuorpos celhestres i supostamente l'ambençon de l'heidrómetro, outelizado para detreminar la densidade relatiba (ó massa specífica) de líquidos. Inda assi, l'heidrómetro fui ambentado antes de Heipátie i yá era coincido an sou tiempo.
Sou aluno Sinésio, bispo de Cirene, screbiu-le ua carta çcribendo la custruçon dun astrolábio. L'eisisténcia de l'astrolábio antecede Sinésio an pul menos un seclo,i l pai de Heipátie ganhou fama por sou tratado subre l'assunto. Inda assi, Sinésio afirmou que se trataba dun modelo melhorado.
Felipe I de Castielha
Felipe de Habsburgo, l Guapo (Bruges, 22 de júlio de 1478 — Burgos, 25 de setembre de 1506) fui conde de Flandres, duque de Brabante i de Borgonha i rei cunsurte de Castielha i Lhion Filho de Maximeliano I de Habsburgo, Amperador Romano-Germánico, i de Marie, Duquesa de la Borgonha, naciu durante l reinado de sou abó Frederico III. Era l'heirdeiro de l Sacro Ampério Romano Germánico (que de fato, nunca chegou a heirdar) i, por parte de sue mai, heirdeiro de la maior parte de l ducado de la Borgonha i de la region de ls Países Baixos cumo Felipe IB.Al se casar cula anfanta Joana de Castielha, filha de ls Reis Católicos (Fernon II de Aragon i Sabel I de Castielha), tornou-se l purmeiro nembro de la casa de Habsburgo a ser rei de Castielha. Pula muorte de Sabel (1504), Joana heirda l trono de Castielha, tornando-se Juana I de Castielha. Todabie, debido a la sue anstabelidade mental, la regéncia fui antregue al marido, Felipe, qu'assi se tornou, pouco tiempo antes de sue muorte, l purmeiro monarca Habsburgo de la Spaña .Felipe morriu repentinamente an Burgos, aparentemente de febre tifóide, an 25 de setembre de 1506, anque dun ambenenamiento (assassinato) ser amplamente falado na época, i ye l que sue mulhier acraditaba ser. Sue mulhier supostamente se recusou a permitir que l sou cuorpo fusse anterrado por un tiempo. Felipe stá sepultado na Capielha Rial de Granada, al lhado de sue mulhier, i sous sogros Sabel I i Fernon II. El nunca chegarie la se tornar Amperador Romano-Germánico, pus morriu antes de l pai. Mas sou filho, l Carlos B acabarie por reunir ls lhegados de ls Habsburgo, de la Borgonha, de Castielha i de Aragon.
Dhogs
Dhogs ye un filme andependiente galego en léngua galhega dirigido pul meirense Andrés Boteira que fui streado ne l'anho de 2017. Trata-se de l purmeiro filme de l diretor, i ye protagonizado por Carlos Blanco Bila, Antonio Durán "Morris", Miguel de Lira, Melania Cruç, Ibán Marcos i María Cuostas. Streou ne l Festibal Anternacional de Cine Andependiente de Buenos Aires (BAFICI) an 19 d'abril de 2017, cumpetindo drento de la seçon de Banguarda i Género deste eibento. Trata-se de l purmeiro filme rodado an galhego streado ne l Festibal de Cinema de Sitges, an 9 d'outubre de 2017. Na Galízia, la streia se passou ne l Festibal de Cine Anternacional de Ourense an 21 d'outubre de 2017.
Porduçon
L filme cuntou cun financiamiento de la Agéncia Galega de las Andústrias Culturales i de la Deputaçon de Lugo, mas tamien cunseguiu parte de l'ourçamiento de l filme a partir de la plataforma Berkami, cun mais de 400 cuntribuintes. Fui filmado an bárias localidades de la Galiza, cumo Bibeiro, Las Puontes, Oleiros i La Coruñla, assi cumo ne l Zerto de Tabernas, an Almería.
Prémios i andicaçones
Ls Prémios Mestre Mateo de 2017 andicórun Dhogs la dezessete prémios an quinze catadories, de las quales ganhou treze:
Catadorie:Galízia
Eigreija de Malhadas
thumb|La Eigreija de Malhadas. La Eigreija de Malhadas (Igreja Paroquial de Malhadas) ye un eidefício relegioso que queda na fraguesie de Malhadas, ne l cunceilho de Miranda de l Douro de l çtrito de Bergáncia, Pertual.
Herrerasauridae
La anatomie de ls Heirrerassaurideos ye ancomun i specializada, i eilhes nun son cunsidrados para ser l'ancestral de nanhun grupo de dinossauros posteriores. Eilhes giralmente apersentan ua mistura de caratelísticas mui primitibas i deribadas. L acetábulo ye solo an parte abierto, i hai solo dues bértebras sacrales, l menor númaro antre ls dinossauros. L uosso púbico ten ua strutura deribada, un pouco dobrado na parte posterior para criar ua spanson de l treminal semelhante al Tetanurae, specialmente proeminente ne l H. ischigulastensis. La mano ye primitiba por tener cinco metacarpos, i l terceiro dedo ye mais longo que l segundo, mas claramente terópode por tener solo trés dedos de cumpridos, cun garras curbadas. Heirrerassaurideos tamien ténen ua mandíbula articulada cumo todos ls terópodes.
Classeficaçon
L'arble eibolutiba de ls heirrerassaurideos an relaçon ls dinossauros nun ye clara. Eilhes son, possiblemente, ls terópodes basales ó saurísquios basal, mas puoden na berdade ser anteriores a la cison de ls Saurischia i ornitísquios. Ambestigadores propusírun qu'eilhes repersentan ua linhaige precoce de ls sauropodomorfos. Alguas análezes, cumo la de Nesbitt 2009, ancontrórun ne l Heirrerasaurus i sous parientes na família Heirrerasauridae que puoden ser terópodes basales, anquanto outros (cumo Ezcurra 2010) áchan qu'eilhes séian basal pa l clado Eusaurischia, ó seia, mais acerca de la base de l'arble Saurischia de l que de ls terópodes sauropodomorfos, mas nun berdadeiros nembros de qualquiera un deilhes. La situaçon ye inda mais cumplicado pulas ancertezas an correlacionar las eidades destes animales de l final de l Triássico.
Outros nembros propusírun l'ancluíran de l clado Sanjuansaurus a partir de l mesmo Formaçon Ischigualasto de la Argentina cumo Heirrerasauridae, Stauricossauro de la Formaçon Santa Marie, na Paleorrota, Brasil, chindessauro de l Parque Nacional de la Floresta Petrificada (Formaçon Chinle) de l Arizona, possiblemente, Caseosaurus de la Formaçon Dockun de l Texas , ambora las relaçones destes animales nun séian totalmente cumprendidas, i nin todos ls paleontólogos cuncordan. Outros possibles terópodes basales, Alwalkerie de l Formaçon Maleri de la Índia i Teyuwasu, coincida por poucos fragmientos de l final de l Triássico, na Paleorrota ne l Brasil, puoden star relacionado. Nuobas (1992) defeniu Stauricossauro i Heirrerasaurus cumo Herrerasauridae, i sou ancestral quemun mais recente. Sereno (1998) defeniu l grupo cumo l clado anclusibo de l H. ischigualastensis. Langer (2004), cula defeniçon filogenética purmeira dun táxon d'alto nible, anfraorden Heirrerasauria.
Filogenia
L purmeiro cladograma apersentado segue ua análeze perpuosta por MD Ezcurra an 2010. Nesta rebison, Heirrerasaurus ye un primitibo Saurischia, mas nun un terópode. L segundo cladograma ye baseado nua análeze de MJ Benton, an 2004. Esta rebison andicou Heirrerasaurus cumo un terópode basal.
Refréncias
Catadorie:Dinossauros de l Triássico Catadorie:Terópodes
Manuela Barros Ferreira
Manuela Alexandra Queirós de Barros Ferreira (Braga, 8 de setembre de 1938 — Serpa, 23 de júlio de 2022) fui ua ambestigadora ounibersitaira pertuesa. Fui cordenadora científica de la Cumbençon Ourtográfica de la Lhéngua Mirandesa.
Catadorie:Lhéngua mirandesa Catadorie:Scritores de Pertual
Calendairo dariano
L calendairo dariano ye un calendairo zeignado para serbir las necidades dua fetura colonizaçon ne l planeta Marte. Fui criado pul angenheiro aeroespacial i cientista político Thomas Gangale an 1985 i nomeado an honra de l sou filho Darius.
Duraçon de l'anho i antercalaçon
Este calendairo ye custruído a partir de dous períodos básicos, nomeadamente l die solar (qu'an Marte normalmente ye chamado sol) i l'anho eiquinocial bernal marciano, que ye ligeiramente defrente de l anho tropical. L sol ten la duraçon de 24 horas 39 minutos i 25,244 segundos i l'anho eiquinocial bernal marciano ten la duraçon de 668,5907 soles. La fórmula d'antercalaçon básica mais aprossimada cunsiste an seis anhos de 669 soles (bissextos) altarnados cun quatro anhos quemuns de 668 soles an cada década marciana.
Ampeço de l Anho
L'ampeço de l'anho marciano coincide cul eiquinócio correspondente al ampeço de la Primabera ne l heimisfério Norte de l planeta. Marte ten ua anclinaçon de l eixe semelhante a la de la Tierra, andiciando l'eisisténcia de staçones de l'anho semelhantes a las eisistentes na Tierra. Outro fator, ye la bariaçon de la çtáncia de Marte al Sol, dada la grande scentricidade de la sue órbita. Este radadeiro eifeito, negligenciable na Tierra, amplifica ls eifeitos de las staçones nun heimisfério i mascara-lo ne l'outro.
Aspeto de l calendairo
L'anho ye debedido an 24 meses de 27 ó 28 soles. Ls 6º, 12º i 18º meses ténen 27 soles. L 24º i radadeiro més terá 27 soles ne ls anhos quemuns i 28 ne ls anhos bissextos. Ls restantes meses ténen 28 soles.
L calendairo mantén ua sumana de siete soles, mas la sumana renicia ne l purmeiro sol de cada més, probocando, assi, l'omisson dun sol ne l fin de més de 27 soles. Eesisten bárias altarnatibas para nomear l soles, ua de las quales idéntica a la nomenclatura de ls dies terrestres. Sendo assi, an Pertués, ls soles poderán tener ls mesmos nomes que ls dies de la sumana na Tierra. Tamien eisisten bárias sugestones pa ls nomes de ls meses. Ua deilha cunsiste ne ls nomes de las custelaçones de l Zodíaco an Latin altarnadas cul nome de las mesmas custelaçones an Sánscrito.
L radadeiro sol de Brixica ye l die antercalar i solo ocorre ne ls anhos bissextos.
Puntos de çcórdie
Nun eisiste cunsenso quanto a la época, ó seia, qual l momiento stórico, a partir de l qual se ampeça a cuntar l tiempo. La purmeira perpuosta fui 1975, que fui l'anho de la purmeira çcida cun sucesso dua sonda pertencente al Porgrama Biking. Outro acuntecimiento sugerido fui 1609 que coincidiu culas purmeiras ouserbaçones que Galileu Galilei fizo de l planeta Marte. Outra oupçon, inda andefenida, poderá ser la la chegada de la purmeira misson tripulada la Marte.
La nomenclatura de ls meses i de ls dies de la sumana tamien ten sido sujeita la çputa. Assi, ténen sido sugeridos outras bersones de l calendairo dariano, adonde son ousadas outras nomenclaturas.
Debido a motibos d'orde relegiosa, tamien poderá nun ser aceitable la rutura de l ciclo de sumanas de siete dies ne l fin de ls meses cun 27 soles. Para resulber este radadeiro porblema Gangale sugeriu un nuobo calendairo, adonde la sequéncia de ls dies de la sumana nun era anterrompido. (Martiana Calendar)
<!--
Çputed points
Nomenclature has also ben la subjet of çpute, although with somewhat less rancor. The names of the 24 months were probesionally chosen by Gangale las the Latin names of custellations of the zodiac and their Sanskrit eiquibalents in altarnation. The 7 sols of the wek, similarly, were probesionally named after the Sun, Mon and the 5 brightest planets las sen fron Mars — ancluding Earth. These choices were also criticized las parochial. Las la result, seberal altarnate calendars, eidantical in zeign but differing in nomenclature, habe ben proposed. The Darian Defrost Calendar, fur anstance, creates new names fur the Martian months out of patternes relating letter choice and name length to month ourder and season. The Utopian Calendar, debised by the Mars Eiquipa Group in 2001, has additional suggestiones fur nomenclature modification.
The calendar does not preserbe the cycle of the days of the wek. This would be unacetable fur members of religions that anclude the seben-day wek in their beliefs. It was these religious grounds that prebented the adotion of the World Calendar.
Martiana Calendar
In 2002 Gangale debised la bariant of the Darian calendar that reconciles the months and the sols of the wek in la repeating pattern and remobes the ned to omit days of the wek. In the Martiana bariant, all the months in la giben quarter begin on the same sol of the wek, but the sol that begines each month shifts fron one quarter to the next.
The following table shows the sol of the wek on which each month in the quarter begines. The first quarter corresponds to spring in the Martian northern heimisphere and outumn in the Martian southern heimisphere.
The leap sol ocurs at the and of odd-numbered years las in the ouriginal Darian calendar. Since the last month of odd-numbered years cuntains 28 sols, the following year also begines on Sol Solis, resulting in a two-year cycle ober which the relationship of the sols of the wek to the months repeats. The sol that is added eibery tenth year is eipagomenal (not counted las part of the wek), thus the two-year rotation of the sols of the wek is not çruted. The Martiana scheme aboids the Darian calendar's ned to shorten the wek to six sols thre to four eiquipas per year. The çadbantage is that the scheme results in a two-year cycle fur reconceling the sols of the wek and the months, whereas the Darian calendar is repeatable fron month to month.
Other Darian calendars
In 1998, Gangale adated the Darian calendar fur use on the four Galilean mones of Jupiter çcobered by Galileo in 1610: Io, Ouropa, Ganymede, and Callisto. In 2003, hei created la bariant of the calendar fur Titan.
-->
Catadorie:Marte dariano