cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biento
Tornado
dreita|miniaturadaimagem|Tornado d'antensidade F5 an [[Manitoba an 2007.]] Un tornado ye ua coluna d'aire an rotaçon an cuntato simultáneo cula superfice de a tierra i la base de nubres de l tipo cúmulo-nimbos ó, an causos ralos, cúmulos. Ls tornados son de dimenson bariable i giralmente forman un funil de cundensaçon cuja stremidade anferior stá an cuntato cula superfice i ye ambolta por ua nubre de poeira i detritos. An média, las belocidades de biento de ls tornados oscilan antre ls 64 i ls 180 Km/h i percorren bários quilómetros antes de se dissipáren. An causos ralos, puoden atingir belocidades de biento de mais de 480 Km/h i manter cuntato cula superfice al lhongo de mais de 100 Km. Un tornado puode custituir un peligro para seres houmanos i para eidificaçones. Ambora séian un de ls mais çtrutibos fenómenos meteorológicos, ls tornados ténen ua duraçon mui cúrtie. Mesmo ls de maior duraçon giralmente nun ultrapassan ua hora, ambora haba causos registados de dues horas ó mais.
Downburst
miniaturadaimagem|Ne ls microbursts l'aire çloca-se debrebe an direçon al tierra i spalha-se an todas las direçones, porduzindo bientos d'eilebada antensidade i peligrosidade. Ls bientos de downburst son un fenómeno meteorológico que se forma ne l'anterior de troboadas quando ocorre acumulaçon suficiente d'aire arrefecido pula chuba. Al cuntrairo de ls bientos nun tornado, ls bientos dun downburst nun son rotatibos. L'aire arrefecido, al çcer debrebe i atingir l tierra, spalha-se an todas las direçones i porduç bientos de grande antensidade. Ls downbursts secos stan associados la troboadas cun mui pouca chuba, anquanto ls downbursts húmidos son gerados por troboadas cun grande cantidade de chuba. Ls microbursts son downbursts mui pequeinhos cun bientos que se prolongan até 4 Km de l punto d'ampato, anquanto que ls bientos de ls macrobursts se prolongan por mais de 4 Km. Ls derechos son formas de bientos downburst mais fuortes caratelizados por tempestades de Biento an lhinha reta. Ls downbursts crian cisalhamiento de l biento i microbursts, ls quales son bastante peligrosos pa l'abiaçon, puoden porduzir bientos fuortes de 5 a 30 minutos de duraçon, cun belocidades até 75 m/s, i causar stragos semelhantes als tornados. Ls downbursts tamien ocorren cun mui mais frequéncia que ls tornados.
Lhinha d'anstabelidade
Ua lhinha d'anstabelidade ye ua lhinha de troboadas seberas que se puode formar al lhongo dua frente frie. Estes fenómenos son giralmente caratelizados por eilebada precipitaçon, granizo, centeilhas frequentes, Bientos d'eilebada antensidade an lhinha reta i, possibelidade de tornados ó trombas d'auga. Cula sceçon de ls tornados, ls bientos que causan mais stragos ténen ourige nas lhinhas d'anstabelidade.
Ciclones
miniaturadaimagem|[[Ciclone tropical Catarina an 2004 cun bientos de 176 Km/h de belocidade.]] Ls ciclones tropicales, ó tufones, puoden causar bientos d'antensidade mui eilebada. Estes bientos son capazes de porbocar prejuízos na bida marina na superfice ó acerca de la superfice de l'auga, cumo ye l causo de ls recifes de coral. Ls ciclones stra-tropicales mais seberos stan na ourige de las tempestades de Biento ouropeias que se zambolben a partir de bientos ne l Atlántico Norte. Estas tempestades ocorren percipalmente ne l'outonho i ne l'ambierno.
Cisalhamiento
miniaturadaimagem|Prumas de cristales de carambelo de [[cirrus uncinus an que se ouserba las rápidas altaraçones de belocidade i direçon probocadas pul cisalhamiento de l biento.]] L cisalhamiento de l Biento, ó gradiente de biento, ye ua súbita altaraçon na belocidade i direçon de l Biento al lhongo dun período relatibamente cúrtio de tiempo i de spácio. L cisalhamiento de l biento puode ser debedido nas cumponentes bertical i horizontal. L cisalhamiento horizontal ocorre nas frentes d'aire junto a la cuosta, anquanto que l cisalhamiento bertical ocorre acerca de la superfice, ambora tamien puoda ocorrer nas camadas superiores de l'atmosfera acerca de las corrientes de jato. L'ocorréncia de cisalhamiento ye quemun acerca de microbursts i downbursts probocados por tempestades de troboada, frentes d'aire, árias de corrientes de jato de baixa antensidade, muntanhas, eidifícios, aerogeradors, i barcos a la bela.
L cisalhamiento, tanto bertical cumo horizontal, ten un ampato seneficatibo durante l'aterraige i çcolaige d'aeronabes i puode porbocar la perda súbita de belocidade, l que ten cunsequéncias potencialmente zastrosas. Para para alhá de tamien anterferir cul mobimiento de l sonido, l cisalhamiento bertical antenso na troposfera puode inibir l zambolbimiento de ciclones tropicales.
Anfluéncia na natureza
An climas áridos, la percipal fuonte de eroson ye l biento. La circulaçon giral de l'atmosfera trasporta partículas de poeira de pequeinha dimenson subre ls ouceanos i al lhongo de miles de quilómetros an relaçon a la sue ourige. Ls ansetos migratórios son trasportados puls Bientos predominantes, anquanto que las abes tiran partido de las cundiçones de l Biento de modo a bolar ó planar.
Eroson eiólica
dreita|miniaturadaimagem|Formaçon rochosa ne l [[Andes|praino andino de la Bolíbia, sculpida pula eroson de l Biento.]] miniaturadaimagem|Trasporte de poeira de l [[zerto de l Sara pul biento atrabeç de l mar Burmeilho.]] L'eroson puode ser l resultado de la mobimentaçon de materiales probocada pul biento. Esisten dous porcessos percipales. An purmeiro, l biento proboca l lhiebantamiento de pequeinhas partículas ó detritos rochosos que son trasportados para outra region. Esto ye chamado deflaçon. An segundo, estas partículas an suspenson puoden ambater contra oubjetos sólidos, l que causa eroson atrabeç de abrason. L'eroson eiólica ocorre giralmente an árias cun pouca ó nanhue begetaçon i, na maior parte de ls causos, an árias adonde la plubiosidade ye ansuficiente para permitir begetaçon. Por eisemplo, na formaçon de dunas d'arena nua praia ó ne l zerto.
Las tempestades de poeira afetan las plantaçones, pessonas, centros ourbanos i até mesmo l clima. Esisten bárias chamaçones lhocales pa ls Bientos associados cul trasporte de sedimientos i tempestades d'arena i de poeira. L Biento Calima trasporta poeira de l zerto de l Sara pa las ilhas Canárias. L harmaton trasporta poeira durante l'ambierno pa l golfo de la Guiné. L siroco trasporta poeira de l norte de África pa l sul de la Ouropa debido al mobimiento de ls ciclones stratropicales al lhongo de l mar Mediterráneo. L khamsin ye un biento probocado puls sistemas de tempestade primaberis an mobimiento na parte ouriental de l Mediterráno, que fázen cun que la poeira se çloque atrabeç de l Eigito i de la península arábica. L shamal ye probocado por frentes fries que lhiebantan poeira pa l'atmosfera durante bários dies cunsecutibos i qu'afetan bários países de l golfo pérsico.
Ls sedimientos flubiales trasportados pul Biento dan ourige la depósitos dun sedimiento fino chamado lhoisse. Ye un inerte homogéneo, giralmente sin stratificaçon, poroso, friable, muitas bezes calcairo, fino, lhimoso i de ton amarelhado. Este sedimiento giralmente ocorre na forma dun manto de grande dimenson que cobre árias de cientos de quilómetros quadrados i dezenas de metros de spessura, frequentemente an costielhas berticales ó de grande anclinaçon. L lhoisse tende a zambolber-se an tierras ricos. Sob cundiçones climatéricas faborables, las árias de lhoisse stan antre las mais férteis ne l mundo pa la prática de agricultura. Ua beç que ls depósitos de lhoisse son geologicamente anstables por natureza i sofren eroson mui debrebe, ye frequente ls agricultores plantáren eilemientos de resisténcia a l'açon de l biento, cumo arbles.
Anfluéncia nas plantas
L biento tamien lhemita l crecimiento de las arbles. An regiones costeiras i muntanhas eisoladas, la lhinha d'arbles ancontra-se muitas bezes a ua altitude mui anferior de l qu'an sistemas muntanhosos cumplexos, debido a la maior sposiçon als Bientos fuortes. Ls bientos d'altitude eroden l tierra pouco spesso i causan stragos ne ls galhos i galhos de las arbles. L biento fuorte puode inda derrubar ó arrincar arbles de l tierra, fenómeno qu'ocorre cun maior frequéncia ne l lhado de la muntanha sposto als Bientos ascendentes i an arbles de maior eidade. Las bariadades costeiras d'alguas plantas, cumo la Picea sitchensis ó uba-de la-praia, son podade las naturalmente pul biento i salitre na lhinha de cuosta. L biento puode tamien porbocar danos nas plantas atrabeç de l'abrason d'arenas. Ls bientos fuortes trasportan pequeinhos detritos minerales qu'arremessan pul aire la belocidade antre ls 40 i ls 65 Km/h. Estas arenas causan rompen las células de las plantas, tornando-las bulnerables a l'eibaporaçon i a la seca. Las plantas respunden l'esta abrason trasferindo l'einergie neçaira al crecimiento de l caule i de las raízes pa la reparaçon de ls danos, buoltando al ritmo de crecimiento normal al fin d'alguas sumanas.
Anfluéncia ne ls animales
L ganado bobino i obino ye suscetible al resfriamiento pul biento, un fenómeno causado por ua cunjugaçon de Biento superior a 40 Km/h i baixas temperaturas, que torna la proteçon de ls pélos i de la lhana ineficaç. Ambora ls pinguines possuan ua camada de gordura i penas que ls protege de l friu de l'auga i de l'aire, las barbatanas i pies apersentan menor eimunidade. Na Antártida, ls pinguines-amperador agrupan-se antre si para subrebibir al biento gilado, altarnando cuntinamente ls nembros ne l sterior de l grupo. Este cumportamiento permite diminuir la perda de calor an 50%. Durante l'ambierno, las picas custroen ua bedaçon de xeixos para ampedir que las plantas i yerbas armazenadas séian lhiebadas pul biento. Las antenas de las baratas son stremamente sensibles al biento, l que las ajuda a antecipar ataques de potenciales predadors, cumo ls sapos. Ls alces ténen un sentido apurado d'olfato capaç de detetar potenciales predadores a fabor de l biento até ua çtáncia de 800 metros. Un oumiento de la belocidade de l biento arriba de 15 Km/h abisa las gaibotas-heiperbóreas para oumentar la forraige i ataques aéreos a las urias.
Einergie
miniaturadaimagem|Ls [[aerogeradors de ls parques eiólicos porduzen eiletricidade a partir de la einergie eiólica.]] La çlocaçon d'aire atrabeç de aerogeradors ó belas ten l potencial de porduzir einergie macánica seneficatiba. An molinos ó ne l'ampulso de belas de nabegaçon, esta einergie macánica ye aprobeitada diretamente. Mas l'uso atual mais quemun ye na atibaçon d'aerogeradores que trasforman l'einergie macánica an einergie eilétrica. L'einergie de l biento ye ua altarnatiba als cumbustibles fósseis, d'eilebada çponibelidade, renobable, lhimpa, cun reduzida acupaçon de l tierra i cuja porduçon nun eimite gases d'eifeito de stufa. Un parque eiólico ye custituído por un ó mais aerogeradores lhigados a la rede eilétrica. Esta fuonte d'einergie ye pouco çpendiosa i, por bezes, cun menores custos an relaçon a las centrales de carbon ó gáç natural. Ambora l Biento offshore seia mais fuorte i stable de l qu'an tierra i ls parques eiólicos marítimos téngan menor ampato bisual, ls custos de manutençon son seneficatibamente maiores.
L'einergie eiólica ye bastante cunsistente d'anho para anho, ambora se berifiquen bariaçones seneficatibas al lhongo de cúrtios anterbalos de tiempo, l que faç cun que seia ousada an cunjunto cun outras fuontes d'einergie eilétrica. A la data de 2015, cerca de 83 países an to l mundo usában l'einergie eiólica para fornecimiento de la rede eilétrica. An dezembre de 2014, l total de capacidade d'einergie eiólica anstalada fui de 369553 MW. La porduçon d'einergie eiólica ancontra-se an rápido crecimiento i corresponde atualmente a 4% de to l cunsumo d'eiletricidade ne l mundo.
Nabegaçon
miniaturadaimagem|Na [[mareaçon, la cunfiguraçon de las belas nua ambarcaçon permite nabegar nua grande amplitude de direçones, cula sceçon de la zona burmeilha. Ne l diagrama, l biento berdadeiro ye custante (BT), anquanto que la belocidade de l barco (BB) i l biento aparente (BLa) barian cunforme la direçon.]] Las belas son aerofólios qu'aprobeitan la corriente d'aire fornecida pul biento i l mobimiento de l'ambarcaçon. Para tirar partido de l biento para gerar fuorça, las belas funcionan de dous modos: un modo d'ampurrar i un modo de puxar. Ne l modo de puxar, quando l barco stá a fabor de l biento la fuorça de l ciento simplesmente ampurra la bela. La fuorça an açon ye fundamentalmente la resisténcia aerodinámica. Ne l modo de puxar, quando l barco stá contra l biento, l'aire que sopra de lhado ye redirecionado an direçon a la popa. D'acuordo cula terceira lhei de Newton, l'aire sofre aceleraçon i la bela ye ampulsionada por ua fuorça na direçon ouposta. Esta fuorça proboca ua defrença de presson antre ls dous lhados de la bela, eisistindo ua region de baixa presson na parte de la frente de la bela i ua region d'alta presson na parte de trás.
Anque eisistiren bários tipos de beleiros, todos ténen bárias caratelísticas an quemun, cumo l casco, apareilho i mastro, l qual sustenta las belas que tiran partido de la fuorça de l biento para ampulsionar l'ambarcaçon. Las biaiges oceánicas la bela puoden lhiebar bários meses. Ls peligros mais quemuns na nabegaçon marítima a la bela son quedar parado debido a la falta de biento ó ser zbiado de la rota debido a tempestades ó bientos que nun permiten al barco abançar na direçon zeiada. Ua tempestade biolenta puode porbocar un afogamiento i la perda de bidas.
An aeronabes aerodinámicas que tiran partido de l'aire, l Biento afeta la belocidade an tierra. An aeronabes mais lhebes que l'aire, l biento puode tener un papel seneficatibo na sue çlocaçon ó rota ne l tierra. La belocidade de l Biento de superfice ye giralmente l percipal fator que detremina las ouparaçones de bo an aeroportos. Las pistas de ls aeródromos son porjetadas tenendo an cunta las direçones de biento quemuns na ária adonde se situan. Ambora an detreminadas circunstáncias puoda ser necessairo çcolar cun biento de cauda, giralmente l biento de proa ye mais faborable. L biento de cauda oumenta la çtáncia de çcolaige neçaira i diminui l gradiente de chubida.
Mediçon
miniaturadaimagem|[[Anemómetro de copo nua staçon meteorológica remota]] miniaturadaimagem|[[Tornado mesociclónico an Oklahoma]] La direçon de l Biento ye giralmente spressa d'acuordo cula direçon an que l Biento ten ourige. Por eisemplo, l Biento de nortada sopra de l norte para sul. Ls cata-Bientos giran subre si própios para andicar la direçon de l Biento. Las mangas de Biento, ousadas percipalmente an aeroportos, nun solo andican la direçon cumo tamien puoden ser ousadas para stimar la belocidade de l Biento d'acuordo cul ángulo de la manga. La belocidade de l Biento ye medida cun anemómetros, sendo ls mais quemuns ls de copo i d'hélice. Quando son neçairas mediçones de maior percison, cumo an ambestigaçon científica, l Biento puode ser medido pula belocidade de propagaçon de senhales ultrassónicos ó pul eifeito de la bentilaçon na resisténcia dun arame calecido. Un outro tipo d'anemómetro usa tubos de Pitot que tiran partido de l defrencial de presson antre un tubo anterior i outro sterior spostos als Biento. La presson dinámica assi oubtida ye depuis ousada para calcular la belocidade de l Biento.
Na generalidade de l mundo, la mediçon de la belocidade média de l Biento ye feita a ua altura de 10 metros i son registados ls balores la cada anterbalo de 10 minutos. Ne ls registos de ls Stados Ounidos, l'anterbalo médio para ciclones tropicales ye de 1 minuto, i de 2 minutos pa las restantes ouserbaçones meteorológicas. Na Índia, ls relatórios de la belocidade sustentada de l Biento ténen por base un anterbalo de trés minutos. Coincer i specificar l'anterbalo de tiempo ye fundamental, ua beç que la belocidade sustentada de l Biento a un minuto ye giralmente 14% maior de l que la dieç minutos.
Na ouserbaçon de ls Bientos l'alturas eilebadas son ousadas radiossondas, que permiten detreminar la belocidade atrabeç de l rastreio de la sonda por GPS, nabegaçon rádio ó radar. An altarnatiba, ye tamien possible registar l mobimiento de l balon meteorológico que sustenta la sonda a partir de l tierra usando teodolitos. Antre las técnicas de deteçon remota pa l'ouserbaçon de l Biento stan l SODAR, lhidares Doppler i radars, ls quales permiten medir l'eifeito Doppler de la radiaçon eiletromagnética çpersa ó refletida nas partículas ó moléculas de l'atmosfera. Ls radares permiten tamien medir l'antensidade de l'agitaçon oceánica a partir d'abiones, que puode ser ousada para stimar la belocidade de l Biento.
La rajada de Biento mais antensa de qu'hai registo acunteciu na ilha de Barrow na cuosta australiana, tenendo atingido ls 408 Km/h durante l ciclone tropical Oulebia an 10 d'abril de 1996. L recorde anterior, de 372 Km/h, tenie sido registado ne l Monte Washington (Nuoba Hampshire) an 12 d'abril de 1934.
Repersentaçon cartográfica
miniaturadaimagem|[[Mapa meteorológico an que la belocidade i direçon de l Biento son andicados por setas de Biento. Cada lhinha cumpleta na seta corresponde a 10 nós i cada triángulo a 50 nós.]] Ls mapas meteorológicos de superfice giralmente repersentan la direçon i belocidade de l Biento atrabeç de setas de Biento. Nestes simblos, la belocidade ye andicada atrabeç de lhinhas ó triángulos na stremidade de la seta: La direçon de las setas ye repersentada d'acuordo cula direçon de l Biento. Por eisemplo, un Biento que sopre de nordeste será repersentado cun ua lhinha que se prolonga de l círclo an direçon la nordeste. Na stremidade nordeste desta lhinha ancontran-se las lhinhas ó triángulos. La repersentaçon de las setas de Biento nun mapa permite detreminar eisotacas – lhinhas d'eigual belocidade de l Biento. Las eisotacas son specialmente úteles ne l diagnóstico de la lhocalizaçon de las corrientes de jato ne ls mapas de presson atmosférica, i situan-se giralmente arriba de ls 300 hPa.
Las rosas de ls Bientos son ferramientas gráficas ousadas puls meteorologistas para repersentar de forma sucinta cumo ye que la belocidade i direçon de l Biento son giralmente çtribuídas nua detreminada lhocalizaçon. Repersentada subre un sistema de cordenadas polares, ua rosa de ls Bientos mostra quon frequentes son ls Bientos que sopran dua direçon an particular. L cumprimiento de cada eixe al redror de l círclo ye proporcional a la frequéncia cun que l Biento sopra de detreminada direçon al lhongo de detreminado anterbalo de tiempo. Cada círclo cuncéntrico repersenta ua frequéncia, zde l zero ne l centro i oumentando na direçon de ls círclos steriores. Las rosas de ls Bientos puoden repersentar inda outros dados; por eisemplo, cada eixe puode tener atribuído un código de quelores d'acuordo cul anterbalo de la direçon de l ciento. Las rosas de ls Bientos giralmente úsan 8 ó 16 puntos cardeales, ambora alguas puodan apersentar 32 subdebisones.
Scalas de fuorça de l Biento
La scala de Beaufort ouferece ua çcriçon ampírica de la belocidade de l Biento cun base na ouserbaçon de las cundiçones de l mar. Era einicialmente debedida an treze nibles, tenendo sido oumentada para 17 nibles na década de 1940. Eesisten bários tenermos para defrenciar ls Bientos d'acuordo cula sue belocidade média cumo araige, Biento fuorte, temporal ó furacon. Na scala de Beaufort, l Biento fuorte, por eisemplo, ye defenido cumo l Biento de belocidade média antre 28 i 33 nós i l Biento mui fuorte antre 34 i 40 nós. Un temporal çfeito apersenta Bientos de la. Inda assi, la treminologie pa ls ciclones tropicales ye defrente de region para region. La maior parte de las regiones oceánicas usa la belocidade média de l Biento para detreminar la catadorie dun ciclone. La tabela seguinte resume las classeficaçones ousadas puls centros meteorológicos regionales specializados:
Stória
Eesisten eibidéncias que yá an 300 a.C. ls cingaleses de Anuradapura i d'outras cidades de l Sri Lhanca tirában partido de ls Bientos de monçon para alimentar furnaças, eilebando-las a ua temperatura de 1200 °C. Ls purmeiros molinos de Biento fúrun custruídos ne l an Siston, ne l Afeganistan. Trataba-se de molinos de eixe bertical lhongo, cun palas de formato retangular. Custituídos por seis la duoze belas de lhona, estes molinos éran ousados para moer milho i catar auga, percipalmente na porduçon de farinha i canha-de-açúcar. Ne l norte de la Ouropa, a partir de l ampeçórun a ser ousados de forma stensiba molinos d'eixe horizontal pa la moaige de farinha, muitos deilhes inda hoije eisistentes. La einergie eiólica d'alta altitude, qu'usa lhigaçones por cabo an beç de torres assentes ne l terreno, ye atualmente l foco de bárias ampresas einergéticas la nible mundial.
Anfluéncia an eiBientos stóricos
miniaturadaimagem|L Biento anfluenciou de forma decesiba bários cunflitos stóricos, cumo an 1588, quando salbou la [[Anglaterra dua ambason de la Armada Ambencíbel spanhola.]] Muitos Bientos anfluenciórun de forma decesiba cunflitos i eiBientos stóricos. Kamikaze ye un termo japonés, giralmente traduzido cumo "Biento debino", que se acradita ser ua dádiba de ls diuses. Acradita-se que tenga sido ousado pula purmeira beç para çcrebir un cunjunto de tufones que se diç tenéren salbo l Japon de dues frotas mongoles lhideradas por Cublai Cana que atacórun l Japon an 1274 i 1281. L Biento protestante ye un termo para chamar la tempestade qu'an 1588 salbou la Anglaterra dua ambason de la Armada Ambencíbel de Filipe II de Spanha, an que l Biento tubo un papel detreminante, ls ls Bientos faborables que permitiran la Guilherme III ambadir Anglaterra an 1688. Durante la Campanha de l Eigito de Napoleon Bonaparte, ls suldados franceses fúrun detidos i sufocados pul Biento khamsin. Durante la Campanha Norte-Africana de la Segunda Guerra Mundial, tanto las fuorças aliadas cumo alemanas fúrun fuorçadas a anterromper batailhas tamien debido al khamsin. Las própias tempestades criában perturbaçones eilétricas qu'inutelizában las bússolas.
Era de las çcubiertas
miniaturadaimagem|Las rotas de nabegaçon de la [[Era de ls Çcubrimientos éran calculadas para cuntornar i tirar partido de ls Bientos predominantes.]] Fui l Biento que permitiu la rializaçon de las grandes biaiges de sploraçon de la Era de ls Çcubrimientos a partir de l. Un de ls mais seneficatibos abanços tecnológicos de la época fui l'antroduçon de la carabela puls pertueses an meados de l, ua ambarcaçon pequeinha mas capaç de nabegar na direçon de l Biento de forma mais eficaç de l que qualquiera outro barco na Ouropa na época. L'amportança de ls Bientos alísios pa la nabegaçon an ambos ls heimisférios era yá coincida puls nabegadores pertueses de l. Las ambarcaçones de la carreira de la Índia cun passaige pul cabo de la Buona Sperança çlocában-se pul Atlántico an direçon al Brasil, tirando partido de ls alísios que sopran de nordeste. Acerca de ls 30° de lhatitude sul, ls pilotos altarában la rota an direçon l'este tirando partido de ls Bientos d'oeste. Na biaige de regresso, la nabegaçon era feita al ancho de la cuosta de África, a fabor de l Biento, tirando partido de ls alísios que sopran de sudeste. Na passaige pula Guiné, nabegában al ancho até als Açores para cuntornar ls Bientos de nordeste i facelitar l regresso la Pertual. Esta técnica de nabegaçon bieno a quedar coincida por buolta de l mar ancho.
Ne l Pacífico, la circulaçon de Biento solo fui coincida puls ouropeus a partir de la biaige de Andrés de Urdaneta an 1565. Durante la época d'ouro de la nabegaçon a la bela, l padron de Bientos custantes fazie cun que detreminados puntos de l globo fússen de fácele ó defícel acesso, l que tubo un ampato seneficatibo na custruçon de ls ampérios ouropeus i, por sue beç, na geografie política moderna. Por eisemplo, ls galeones de Manila nun éran capazes de nabegar contra l Biento. A partir de l, la rota clipper stablecie la lhigaçon mais rápida antre la Ouropa, l Stremo Ouriente, Oustrália i Nuoba Zelándia. Ls clippers percorrian l planeta d'oucidente para ouriente al lhongo de l ouceano austral de modo a tirar partido de ls Bientos fuortes ne ls Roaring Forties, por buolta de l paralelo 40. L'eidade d'ouro de la nabegaçon a la bela treminou an meados de l cul aparecimiento de ls nabios a oupor.
Mitologie i religion
miniaturadaimagem|[[Fujin, dius de l Biento na mitologie japonesa.]] An muitas culturas, l Biento ye personificado na forma dun ó mais diuses de l Biento ó splicado anquanto fenómeno subrenatural. Na mitologie griega, ls diuses de l Biento éran Bóreas, Noto, Ouro i Zéfiro. Éolo ye, d'acuordo cun bárias anterpretaçones, l regente l l guardion de ls quatro Bientos. Astreu ye la debindade associada al nacer de l sol que, juntamente cun Eos, la diusa de l nacer de l sol, gerou ls quatro Bientos. Ls antigos griegos tamien ouserbában las cundiçones de l Biento, cumo ye eibidenciado pula Torre de ls Bientos an Atenas. Ls benti son ls diuses romanos de ls Bientos.
Na Índia, Bayú ye l dius hindu de l Biento. Fujin ye l dius japonés de ls Bientos i un de ls mais antigos diuses xintoístas. D'acuordo cula mitologie, Fujin stubo persente na criaçon de l mundo i lhibertou la Tierra de l nubrina al soltar ls Bientos de l sou alforjas. Na mitologie nórdica, Njord ye l dius de l Biento. Eesisten tamien quatro dbärgar chamados Norðri, Suðri, Austri i Bestri que personifican ls quatro Bientos. Na mitologie slaba, Stribog ye l dius de ls Bientos, cielo i tierra, i l'ancestral de ls Bientos de ls uito puntos cardeales.
Çporto
miniaturadaimagem|L Biento ye un eilemiento fundamental an bários çportos de cumpetiçon ó atebidades de lhazer, cumo la [[Bela (çporto)|bela, windsurf, kitesurf parapente, asa-delta, balonismo ó l lhançamiento de papagaios de papel]] L Biento ye un eilemiento de çtaque an bários çportos i atebidades de lhazer populares, cumo la asa-delta, balonismo, papagaios de papel, snowkite, kitesurf, parapente, nabegaçon a la bela ó windsurf. La bela ye un çporto náutico recreatibo ó cumpetitibo qu'usa la fuorça de l Biento para çlocar ambarcaçones na auga, sendo possible l mobimiento a fabor de l Biento ó cun Biento lhateral. Atualmente, predominan las ambarcaçones pequeinhas i eisisten trés tipos de cumpetiçones: las junto a la cuosta, las que son rializadas al ancho i las trabessias oceánicas. La bela ye un çporto oulímpico. L windsurf ye un çporto surgido na década de 1970 que cunjuga caratelísticas de la bela i de l surf. Ua prancha de windsurf ye custituída por ua prancha a la qual ye fixo un mastro cun ua bela i ua retranca que permite al beleijador manobrar l'eiquipamiento. La base adonde l mastro se apoia ye de rotaçon lhibre, l que permite al çportista tirar partido de l'ampulso Biento, de forma mui idéntica a la nabegaçon a la bela. L kitesurf ye ua bariante de l windsurf, mas an que la fuorça de l Biento ye aprobeitada nun por ua bela, mas por ua strutura an asa semelhante a la de l parapente. L paraquedismo cunsiste ne l salto d'alebada altitude, giralmente a partir dun abion, usando un paraquedas de material lhebe i flexible. L parapente ye un çporto surgido a partir de l paraquedismo, mas que permite bos mui mais lhongos i cuntrolados debido a ua asa mais cumprida i streita que tira partido de las corrientes ascendentes. Al cuntrairo de l paraquedismo, la çlocaçon puode ser ampeçada nun declibe de l tierra.
L lhançamiento de papagaios de papel, ó kiting, ye ua atebidade recreatiba cun numerosas bariantes. Un papagio ye un oubjeto mais pesado que l'aire custituído por asas, tirantes i pegas. Las asas úsan la fuorça de l Biento para criar arrastro i sustentaçon. La sustenaçon que mantén l papagaio ne l'aire ye gerada pula passaige de l'aire pulas asas, que cria baixa presson na parte anferior i alta presson na parte superior. L'anteraçon cul Biento tamien cria arrastro horizontal na direçon de l Biento i la manobra de ls tirantes permite ourientar l papagaio ne l ángulo correto. L balonismo ye ua modalidade qu'usa balones d'aire caliente. Eesisten dues bariantes: l balon catibo, que ye fixo a un cabo, i l balon lhibre que tira partido de l Biento para rializar çlocaçones al lhongo de çtáncias cunsidrables. L balon ye custituído por un ambelope an nylon, un cesto i un queimador que permite cuntrolar l'altitude.
Prejuízos materiales
Ambora nun seia possible garantir que detreminada spece d'arble ye capaç de rejistir a Bientos ciclónicos, quanto mais perfundas son las raízes, mais resistente ye l'arble al arranque i quanto menos perfundas mais andeble ye la planta a l'açon de l Biento, cumo ye l causo de l eucalito ó abacateiro. Ls Bientos de fuorça ciclónica puoden porbocar stragos sustanciales an habitaçones mobles, danos struturales an fundaçones, partir jinelas i até mesmo remober parte de la pintura d'outomobles. Ls Bientos de belocidade superior a 250 Km/h puoden porbocar la çtruiçon total d'habitaçones i danos seneficatibos an eidifícios de grandes dimensones, anquanto que ls de belocidade superior a 324 Km/h puoden causar la çtruiçon total de struturas feitas pul Home. La scala de furacones de Saffir-Simpson i la Scala Fujita melhorada fúrun criadas para ajudar a stimar la belocidade de l Biento a partir de ls stragos causados por Bientos fuortes relacionados culs ciclones i tornados tropicales i al alrobés.
L Biento ten tamien anfluéncia ne ls ancéndios florestales. Durante l die, a menor houmidade, la maior temperatura i la maior belocidade de l Biento fázen cun que la madeira arda la maior belocidade. La radiaçon solar calece l tierra, criando corrientes d'aire an direçon al topo de la muntanha. Quando anuitece i l tierra arrefece, las corrientes mudan de sentido an direçon al sopé. Ls ancéndios son cundicionados por estes Bientos i muitas bezes çlocan-se acumpanhando las corresntes d'aire pulas muntanhas i puls bales.
La Scala Fujita melhorada (Escala EF) classefica la fuorça de ls tornados ne ls Stados Ounidos cun base ne ls prejuízos por eilhes probocados:
Ne l spácio
miniaturadaimagem|Ne l planeta [[Júpiter (planeta)|Júpiter ls Bientos puoden atingir belocidades de 100 m/s i fázen çlocar ls gases de l'atmosfera.]] L Biento solar ye seneficatibamente defrente de l Biento terrestre, ua beç que ten ourige ne l sol i ye custituído por partículas carregadas que scapórun de la atmosfera solar. L Biento planetairo ye custituído por gases lhebes que scapórun de las atmosferas de ls planetas. Al lhongo de l tiempo, l Biento planetairo puode altarar radicalmente la cumposiçon dessas atmosferas. La maior belocidade de Biento algua beç registada acunteciu ne l çco d'acreçon de l buraco negro IGR J17091-3624, a ua belocidade d'aprossimadamente Km/h, l que corresponde a 3% de la belocidade de la luç.
Noutros planetas
An Bénus, ls fuortes Bientos de 300 Km/h fázen cun que las camadas superiores de las nubres cumpleten ua rotaçon an buolta de l planeta la cada quatro a cinco dies terrestres. Quando ls polos de Marte quedan spostos a la luç solar passado l'ambierno, l dióxido de carbono cungelado sublima-se, criando Bientos fuortes que barren las regiones polares a belocidades d'até 400 Km/h, trasportando ua cantidade seneficatiba de poeira i oupor d'auga. An Júpiter, an zonas de corrientes de jato son quemuns belocidades de Biento de 100 metros por segundo. Ls Bientos de Saturno stan antre ls mais belozes de l sistema solar. La sonda Casseni–Huyges registou picos de cuntralísios d'aprossimadamente 375 metros por segundo. An Urano, ls Bientos de l'heimisfério norte atinge belocidades de 240 metros por segundo acerca de ls 50° de lhatitude. Ne l topo de las nubres de Netuno, la belocidade de ls Bientos prebalentes barie antre 400 m/s ne l'eiquador i 250 m/s ne ls pólos. Ne ls 70º de lhatitude sul, las corrientes de jato d'alta belocidade çlocan-se a 300 m/s.
Biento planetairo
L Biento na parte superior de l'atmosfera dun planeta permite que ls eilemientos químicos lhebes, cumo l heidrogénio, se çloquen para cima an direçon a la sosfera. Ende, esses gases puoden atingir la belocidade de scape i antrar ne l spácio sideral sin afetar outras partículas de gases. Este tipo de perda de gases dun planeta an direçon al spácio ye chamado Biento planetairo. Al lhongo de l tiempo geológico, este porcesso faç cun que ls planetas ricos an auga, cumo la Tierra, eiboluan para planetas cumo Bénus.
Lhigaçones sternas
Catadorie:Bientos Catadorie:Dinámica atmosférica
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha (CACB) ye ua ourganizaçon houmanitária, andependiente i neutra, que se sforça an proporcionar proteçon i assisténcia a las bítimas de la guerra i d'outras situaçones de bioléncia.
Cula sue sede an Genebra, Suíça, ten un mandato de la quemunidade anternacional para serbir de guardion de l Dreito Anternacional Houmanitário, para alhá de ser l'uorgon fundador de l Mobimiento de la Cruç Burmeilha i de l Crecente Burmeilho.
2B
L duo fui custituído por Rui Drummond i Luciana Abreu.
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Stória
thumb|200px|left|Ambuláncia melitar [[Almanha|almana.]] L'ourganizaçon fui fundada por eniciatiba de Jean Heinri Dunant, an 1863, sob l nome de Comité Anternacional para ajuda als melitares feridos, zeignaçon altarada, a partir de 1876, para Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha.
L'assisténcia als presioneiros de guerra tubo grande abanço a partir de 1864, quando fui rializada la Cumbençon de Genebra, pa la melhorie de las cundiçones d'amparo als feridos, i an 1899, quando fui rializada la Cumbençon de Haia, que deciplinaba las "normas" de guerra terrestre i marítima.
Catona
thumb|300px|La eigreija de de San Francisco de Paula, en Catona.
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Stória
Atualmente, l CICB nun ten se lhemitado solo a la proteçon de presioneiros melitares, mas tamien a detidos cebiles an situaçones de guerra ó an naciones que biolen ls Statutos de ls Dreitos Houmanos. Preocupa-se inda cula melhorie de las cundiçones de detençon, la garantie de l suprimiento i çtribuiçon d'alimientos pa las bítimas cebiles de cunflitos, a prober assisténcia médica i a melhorar las cundiçones de saneamiento specialmente an acampamientos de refugiados ó detidos.
2B
Refréncias
Catadorie:Pertual ne l Festibal Ourobison de la Cançon
Catona
Catona (tamien chamada A Catùna an Léngua calabresa) ye un bairro de la cidade de Reggio di Calabria (ó Reggio Calabria) na VIII circumscriçon de la Cidade.
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Stória
Tamien ten atuado an assisténcia la bítimas de zastres naturales, cumo anchentes, terramotos, furacones, specialmente an naciones cun caréncia de recursos própios para assisténcia a las bítimas.
Catona
Stória
Antigamente Catona era un teritório amportante i fui l centro de las guerras antre Aragonéss, i Angioinos.
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Stória
thumb|200px|left|Nabio spital USNS Mercy, de la marina de ls [[SOA]]
Catona
Stória
An Catona naciu la benerable Armana Brigida Marie Postorino (1865-1960) fundadora de la Orde de las Filhas de Marie Eimaculada de Reggio Calabria.
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Misson
A misson de l CACB ye proteger i assistir las bítimas de ls cunflitos armados i outras situaçones de bioléncia, sin amportar quien eilhas séian. Esta misson fui outorgada pula quemunidade anternacional i ten dues fuontes:
- las Cumbençones de Genebra de 1949, qu'ancumben l Comité de bejitar presioneiros, ourganizar ouparaçones de socorro, reunir fameliares apartados i rializar atebidades houmanitárias semelhantes durante cunflitos armados;
Cannibal Corpse
400px|right|thumb|Banda a atuar an 2006. De la squierda a la dreita, Rob Barret, Alex Webster, Paul Mazurkiewicz, George Fisher i Pat O'Brien
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Misson
- ls Statutos de l Mobimiento Anternacional de la Cruç Burmeilha i de l Crecente Burmeilho, qu'ancorajan l'ourganizaçon a amprender un trabalho semelhante an países que nun biben ua guerra anternacional, mas possuen situaçones de bioléncia anterna, a las quales antoce las Cumbençones de Genebra nun se aplican.
Las sues percipales atebidades son:
Cannibal Corpse
Cannibal Corpse ye un grupo de ls Stados Ounidos de la América de death metal formado na cidade de Buffalo. Son un de ls maiores repersentantes de este stilo musical.
Lhigaçones sternas
Catadorie:Grupos de death metal
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
Misson
Para alhá desso, l CACB percura agir de forma prebentiba i atua an parcerie culas Sociadades Nacionales de la Cruç Burmeilha i de l Crecente Burmeilho an cada paíç, a eisemplo de la Cruç Burmeilha Pertuesa (CBP) an Pertual, i cula Federaçon Anternacional de las Sociadades de la Cruç Burmeilha i de l Crecente Burmeilho.
Percípios Fundamentales
L trabalho de l Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha stá baseado an siete percípios fundamentales:
Amblemas
Zde que l CACB fui criado, ls sous fundadores eidantificórun la necidade d'outelizar un amblema único i ounibersal, facilmente reconhecido. L'eideia era que l'amblema protegisse nun solo ls feridos an campanha, mas tamien las pessonas que prestában assisténcia, ancluindo las ounidades médicas, mesmo las de l'enimigo. D'acuordo culas Cumbençones de Genebra i ls sous Protocolos Adicionales, ls amblemas reconhecidos son la Cruç Burmeilha, l Crecente Burmeilho i l Cristal Burmeilho. Estes amblemas stan reconhecidos pul dreito anternacional i ténen la funçon de proteger las bítimas de cunflitos i ls trabalhadores houmanitairos que prestan assisténcias a las mesmas.
Quien ten dreito a ousar ls amblemas? Ls nembros de l Mobimiento Anternacional de la Cruç Burmeilha i de l Crecente Burmeilho, las ounidades de salude de las fuorças armadas, boluntairos de las Sociadades Nacionales, delegados de l CACB i ls meios de trasporte de salude.
Las ouparaçones de l CACB ne l mundo
Cun 12,3 mil funcionairos, l Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha stá persente an mais de 80 países por meio de delegaçones, subdelegaçones, scritórios i missones de la seguinte forma ne l final de 2009:
Pojan
Pojan ye ua quemuna (komuna) de la Albánia localizada ne l çtrito de Korçë, prefeitura de Korçë.
Catadorie:Municipalidades de la prefeitura de Korçë
Comité Anternacional de la Cruç Burmeilha
L Dreito Anternacional Houmanitário (DAH)
L Dreito Anternacional Houmanitário (DAH) ye un cunjunto de normas - antre eilhas las Cumbençones de Genebra i las Cumbençones de Haia - que rege las práticas de guerra cul oubjetibo de lhemitar ls eifeitos de ls cunflitos armados por rezones houmanitárias. Ambora la prática de la guerra seia mui antiga, solo hai 150 anhos ls Stados criórun normas anternacionales para proteger las pessonas. L DAH, de quien l CACB recebiu de ls Stados l mandato de guardion, ye tamien coincido cumo "Dreito de la Guerra" ó "Dreito de ls Cunflitos Armados".
Crise na Somália
Na Somália, l CACB presta assisténcia eimergencial a las pessonas diretamente afetadas pul cunflito armado, que biben nua situaçon quaije siempre agrabada por zastres naturales, i admenistra stensos porgramas de purmeiros socorros, assisténcia médica i assisténcia básica a la salude. Promobe l respeito al Dreito Anternacional Houmanitário (DAH) i rializa porjetos d'agricultura i auga para melhorar la sigurança eiquenómica i las cundiçones de bida de la populaçon.
L'agrabamiento de la seca de l Corno de África motibou l Comité a oumentar la sue ouparaçon ne l paíç, ne l qual miles de pessonas sofren cula scasseç d'auga i d'alimientos. L'ourganizaçon ampeçou a trabalhar na Somália an 1977, para respunder a las necidades houmanitárias de la guerra antre este paíç i la Etiópia.
Mangualde
Mangualde ye ua cidade pertuesa ne l Çtrito de Biseu, region Centro i sub-region de l Dan-Lhafones, cun cerca de 9 300 habitantes.
L'atual persidente de la camara ye João Azevedo, melitante de l Partido Socialista, eileito an Outubre de 2009.
Freguesies
Las freguesies de Mangualde son las seguintes:
Matilde Camus
Aurora Matilde Gómez Camus, (Santander 26 de setembre de 1919-Santander 28 de abril de 2012), fui una scritora i poeta spanhola.
Lhigaçones Sternas
Catadorie:Cultura Catadorie:Lhiteratura Catadorie:Poesie Catadorie:Scritores Catadorie:Scritores an lhéngua spanhola Catadorie:Scritores de la Spanha
Par ourdenado
Antuitibamente, un par ourdenado cunsiste de dous eilemientos, dígamos la i b, de ls quales un, dígamos la, ye zeignado cumo purmeiro eilemiento i l'outro cumo segundo eilemiento. Un par ourdenado ye zeignado por (la,b). dous pares ourdenados (la,b) i (c,d) son eiguales se, i solamente se, la = c i b = d ↔ (la = c i b = d)
S 1: ls pares ourdenados (2,3) i (3,2) son defrentes.
S 2: pares ourdenados puoden tener ls purmeiros i segundos eilemientos idénticos tales cumo: i (7,7)
L cunjunto de todos ls pares ourdenados ne ls quales l purmeiro eilemiento ben de l cunjunto X i l segundo de l cunjunto Y ye chamado de Perduto cartesiano de X i Y.
Repersentaçon gráfica dun Par Ourdenado
Podemos repersentar un par ourdenado atrabeç dun punto nun praino, esse punto ye chamado de eimaige de l par ourdenado. Ls númaros de l par ourdenados son chamados cordenadas cartesianas. Chamamos de abscissa l 1º eilemiento de l par ourdenado, i ourdenada, l 2º eilemiento desse par. assi P(x,y) denota l punto P cun abscissa x i ourdenada y.
Listas ourdenadas
Esta abordaige ye adotada an lenguaiges de porgramaçon: Ye possible repersentar ua lista d'eilemientos cumo ua custruçon de pares ourdenados amarrados. Por eisemplo, la lista (1 2 3 4 5) torna-se (1, (2, (3, (4, (5, {}))))).
Cun base na defeniçon arriba, tenemos la seguite gramática:
<parOrd> ::= ::= '('   ','   ')'     ::=   |       ::=  la | b |…| ç |…
Adonde tupla2 repersenta ua tupla cun dous argumientos, eilen ls eilemientos (termo ó tupla) i termo ye un eilemiento treminal.
Pares ourdenados na teorie de ls cunjuntos
La propiadade caratelística de ls pares ourdenados mencionada an seçon anterior cuntén todo que ye necessairo para cumprender la maneira cumo ls pares ourdenados son ousados na matemática. Antretanto, tenendo an bista ls fundamientos de la matemática bamos spressar la defeniçon de cada tipo d'oubjeto matemático an tenermos de ls cunjuntos. esta defeniçon, ne l causo de ls pares ourdenados puode ser feita de baries formas.
la noçon de pares ourdenados ye crucial pa la defeniçon de perduto cartesiano i relaçon.
La defeniçon de Wiener
Norbert Wiener propós la purmeira defeniçon de pares ourdenados na teorie de ls cunjuntos an 1914:
El ouserbou qu'esta defeniçon permitie spressar todos tipos qu'aparecen ne l Principia Mathematica usando solo cunjuntos.
La defeniçon padron de Kuratowski
Na teorie axiomática de ls cunjuntos, l par ourdenado (la,b) ye normalmente defenido pul par de Kuratowski ( que ye bien básico, porque requer solo poucos axiomas para poder ser formulado, a saber. (l'axioma de la stenson, l'axioma de la separaçon i l'axioma de l par):
L'afirmaçon de que x ye l purmeiro eilemiento dun par ourdenado p puode anton ser formulada cumo: i l'afirmaçon que x ye l segundo eilemiento de p puode ser formulada cumo:
Note qu'essa defeniçon inda ye bálida pa l par ourdenado p = (x,x) = { {x}, {x,x} } = { {x}, {x} } = { {x} }; neste causo la declaraçon (∀ Y1 ∈ p, ∀ Y2 ∈ p : Y1 ≠ Y2 → (x ∉ Y1 ∨ x ∉ Y2)) ye trebialmente berdadeira, zde que nunca acuntece de que Y1 ≠ Y2.
Bariaçones de la defeniçon
1. (la, b) ambertido: =
3. (la, b) 01: =
Probando la propiadade caratelística de l par de Kuratowski
Probar: se i solamente se la=c i b=d.
Se la=b: (la, b) K = {{la}, {la, la}} = { {la} }, i (c, d) K = {{c}, {c, d}} = { {la} }. Assi {c} = {la} = {c, d}, ó c=d=la=b. Se la≠b, anton . Se {c, d} = {la}, anton c=d=la ó . Se {c} = {la, b}, anton la=b=c, que cuntradiç la≠b. Cunsequentemente {c} = {la}, ó c=la, i {c, d} = {la, b}. I se d=la, anton {c, d} = {la, la} = {la} ≠ {la, b}. Assi d=b. Assi la=c i b=d. Ambersamente, se la=c i b=d, anton . Assi.
Ambertido: (la, b) Ambertido =  = (b, la) K. Se (la, b) ambertido = (c, d) ambertido,. Cunsequentemente b=d i la=c. Ambersamente, se la=c i b=d, anton . Assi (la, b) ambertido = (c, d) ambertido.
La defeniçon de Quine-Rosser
Rosser (1953) usou stensibamente ua defeniçon de par ourdenado debido la Willard ban Orman Quine. La defeniçon de Quine-Rosser requer ua defeniçon prébia de ls númaros naturales tal cumo la seguinte:
φ(x) cunten l sucessor de cada númaro natural an x, junto cun todos ls númaros nun naturales de x. an particular, φ(x) nun cunten l númaro 0, de modo que para alguns cunjuntos La i B,
Defenir l par ourdenado (La, B) por 0 sendo cuntíguo cun cada eilemiento de l φ(B), formando anton a l'ounion de l resultado cun φ (La):
Straindo todos ls eilemientos de l par que nun cunténen 0 tenemos La. De l mesmo modo, B puode ser recuperado straindo todos ls eilemientos de l par que cunténen 0.
Esta defeniçon de par ourdenado ten ua única bantaige. Na teorie de ls tipos, i an teories de ls cunjuntos tales cumo New Foundationes que surge a partir de la teorie de ls tipos, este par ye de l mesmo tipo que sues projeçones.
Antoce, ua funçon defenida cumo un cunjunto de pares ourdenados, ten un tipo maior solo por 1 de l que l tipo de sues projeçones. Para ua çcusson stensa de pares ourdenados ne l cuntesto de las teories de ls cunjuntos quineanas ó " a la la Quine", ber Holmes (1998).
Defeniçon de Morse
La teorie de ls cunjuntos de Mose-Kelley, defenida por Morse an 1965, faç libre uso de classes própias. Morse defeniu ls pares ourdenados desta maneira para permitir sue projeçon ser tanto classes própias quanto ne ls cunjuntos (la defeniçon de (Kuratowski nun permite esso). Defeniu purmeiramente ls pares requesitados cujas las projeçones son Cunjuntos na maneira de Kuratowski jogos na maneira de Kuratowski. El anton redefeniu l par (x, y) cumo, adonde ls cumponentes de ls perdutos cartesianos son pares de Kuratowski an cunjuntos. Esta segunda etapa rende possibles pares cujas projeçones son própias classes. La defeniçon de Rosser an seçon anterior admite tamien las própias classes cumo projeçones.
Teorie de las catadories
Perduto ye la noçon de la teorie de las catadories mais similar a la dun par ourdenado. Anquanto un númaro d'oubjetos puode fazer l papel de pares, eilhes son todos eiquibalentes quanto a la séren categoricamente eisomórficos.
Ber tamien
Par ourdenado
Пара (математика)