cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andorra
Música
L eibento mais amportante na bida cultural de Andorra ye l festibal anternacional de jazz de Scaldes-Angordany, celebrado durante l més de júlio, adonde antérpretes cumo Miles Davis, Fats Domino i B.B. King yá partecipórun. Na capital, durante las nuites de berano de Quintas-feiras, se rializa l Dijous de Rock, adonde grupos lhocales i de l stado spanhol oufrecen cuncertos al público.
La Uorquestra Nacional de Cambra d'Andorra, derigida i fundada an 1992 pul biolinista Gerard Claret, celebra un ancuontro de canto cun fama anternacional, tenendo feito cuncertos an Spanha, Fráncia i Bélgica i partecipado regularmente ne l Palau de la Música Catalana.
An 2004, Andorra partecipou de l Ourobision pula primera beç repersentada por Marta Roure. Este feito atraiu la atençon de ls meios de quemunicaçon de la Catalunha, yá que fui la purmeira cançon cantada na Léngua catalana. La cançon fui eileminada na semifinal, assi cumo las cumposiçon de 2005 (anterpretada por Marian ban de Wal), 2006 (anterpretada por Jenny) i 2007 (anterpretada por Anonymous).
Jogos de ls Pequeinhos Stados de la Ouropa
Andorra fui sede, an 1991 i 2005, de l Jogos de ls Pequeinhos Stados de la Ouropa, cumpetiçon que cul amparo de l COI se ourganiza para países ouropeus cun menos de 1 milhon de habitantes.
Çportos de ambierno
L çporto nacional ye l squí. Andorra ten dues árias formadas pula ounion de bárias staçones de squí:
La capital, Andorra la Bella, tentou ser sede de l Jogos Oulímpicos de Ambierno de 2010, mas nun se classeficou pa la etapa final.
Bola i futsal
La Federaçon Andorrana de Bola ourganiza la lhiga de bola ne l Prencipado cun dues dibisones, assi cumo la Copa Custitució i la Supercopa, d'adonde se anfréntan l campeon de la Lhiga i de la Copa. L bencedor de la Purmeira debison joga ua ietapa prébia de la UEFA Champions Lheague. Las partidas son çputadas ne l Camp d'Sports d'Aixoball.
Na lhiga de Futsal, dibedida an dues catadories, l campeon de la Purmeira debison joga la UEFA Futsal Cup.
L Futbol Club Andorra joga na Purmeira Territorial catalana de la Liga spanhola de futebol por estar anscrito na Rial Federaçon Spanhola de Futebol.
Rádio i telbison
La purmeira eimissora de rádio comercial criada an Andorra fui la Ràdio Andorra, que stubo atiba zde l anho de 1939 até 1981. Ne l die 12 de outubre de 1989, l Cunsell General stableciu que l serbício de rádio i telbison fazerien parte de l serbícios públicos eissenciales al criar la antidade gestora ORTA que, an 13 de abril de 2000, trasformou-se na sociadade pública "Ràdio i Telebisió d'Andorra, S. La.".
An 1990, fui fundada la rádio pública Ràdio Nacional d'Andorra que al chegar ne l anho de 1998, yá ouperában quinze eimissoras FM i alcançaba 16.000 apareilhos de rádio.
La única rede de telbison criada, an 1995, fui la cadeia pública nacional Andorra Telebisió, que pormobe la eimisson de dibersos canhales anternacionales drento de l Prencipado. Las purmeiras trasmissones analógicas de telebison partiran de las redes spanholas TBE-1, TBE-2, la catalana TB3 i las francesas TF1, France 2 i France 3, sendo mais tarde acrescidas pul canhal catalan Canhal 33 (atualmente K3/300), la rede spanhola Antena 3 i la francesa M6. Cula chegada de la TDT, an 25 de setembre de 2007, la ouferta telebisiba oumentou cula persença de ls canhales Cuatro, Telecinco, La Sesta, 3/24, NRJ12, RTP, CNN Anternational, BBC World i l ARTE.
Merche Romero, manequin, ye de nacional de Andorra i trabalha atualmente cumo apersentadora de telebison an Pertual. Torna-se assi la nible anternacional ua de las personalidades notables de Andorra.
Telfonie i Anterneta
L porbedor de telefonia fixa, moble i Anterneta ye l Serbei de Telecomunicaciones d'Andorra. La rede telfónica stá cumpuosta por lhigaçones de relays de rádio cun microndas antre centrales para las lhigaçones lhocales i circuitos terrestres até la Spanha i la Fráncia para las quemunicaçones anternacionales.
Refréncias
Catadorie:Andorra
Condeixa-a-Nova
Cundeixa-la-Nuoba (an pertués: Condeixa-a-Nova) ye ua bila pertuesa ne l Çtrito de Coimbra, region Centro i sub-region de l Baixo Mondego, cun cerca de 5 100 habitantes. Queda a 10 Km de la capital de l çtrito.
L munecípio
Ye sede dun munecípio cun 141,16 Km² de ária i 17 078 habitantes (2011), subdebidido an 10 freguesies qu'ancluen un total de 88 lhugares. L munecípio ye lhemitado a norte pul munecípio de Coimbra, a lheste por Miranda de l Corbo, a suiste por Penela, a sudoeste i oeste por Soure i a noroiste por Montemor-l-Bielho.
Ye un cunceilho qu'apersenta ua cumponente serrana, adonde predomina l'agricultura de susisténcia i ua outra mais praina, an que l'atebidade agrícola ye bastante mais rentable. Anque ser un munecípio an que la populaçon se dedica percipalmente a l'agricultura, ampeçan a amplantar-se alguas andústriales, resultantes cierta mente de la sue lhocalizaçon stratégica. Na freguesie de l Sebal stá amplantada ua zona andustrial adonde subressaen, antre outras, fábricas d'andústria farmacéutica i de cerámica para rebestir pabimientos i paredes. La porduçon artesanal de lhouças pintadas a a mano ye ua atebidade qu'inda amprega muitas dezenas de pessonas, debido a la grande percentaige destes artigos que se cunsegue ambiar para sportaçon.
Bien acerca de Cundeixa-la-Nuoba, stan lhocalizadas las Ruínas de Conímbriga, pólo de grande antresse turístico (segundo l jornal Spresso, l segundo lhocal mais bejitado, lhougo depuis de Fátima) i d'ambestigaçon stórica.
Quanto a l'atebidade sócio-cultural, hai la çtacar, antre outras, l Museu Monográfico de Conímbriga, la Casa Museu Fernando Namora, La Fundaçon de Cundeixa i muitas Associaçones spalhadas un pouco por to l cunceilho.
Ye cunsidrada por alguns cumo la Bila pertuesa cun mais casas apalaçadas. Podemos, nun pequeinho passeio ancontrar l Palácio de ls Cuosta Alman, anfelizmente yá solo tenemos ua pequeinha parte de las ruínas de la casa solarenga de la Quinta de San Tomé, tenemos l Palácio de ls Sotto Mayor, las atuales anstalaçones de la Cámara Municipal tamien éran un Palácio, na Praça de la República tenemos mais ua casa senhorial i la recuperada Pousada de Santa Cristina, antigo palácio ancendiado aquando de las ambasones francesas.
Freguesies
Las freguesies de Cundeixa-la-Nuoba son las seguintes:
Stória
Las tierras de Cundeixa fúrun dadas por D. Fonso Heinriques al Mosteiro de Santa Cruç de Coimbra. Ls frades de l Mosteiro quedórun ancarregues de poboar las tierras que les pertencian i, antre outras tierras, fundórun Cundeixa-la-Nuoba porque Cundeixa-la-Bielha yá eisistia, pul menos, zde l'abandono de Conímbriga. Inda assi, l nome de Cundeixa-la-Nuoba solo apareciu scrito, pula purmeira beç, an 1219, reinaba anton D. Fonso II qu'era nieto de D. Fonso Heinriques.
Ne ls purmeiros seclos de la sue eisisténcia, Cundeixa-la-Nuoba creciu pouco i ne l'ampeço de l seclo XVI solo cuntaba cun 20 famílias (fuogos). Mas an 1502, l rei de Pertual, D. Manuel I quando se çlocaba para Santiago de Cumpostela passou por Cundeixa-la-Nuoba i gustou de la paisaige i de l clima. Talbeç por esso, mandou custruir la Eigreija Matriç i an 1514 dou-le un foral. Formou-se anton la Freguesie de Cundeixa-la-Nuoba cun tierras que pertencian a las freguesies de Cundeixa-la-Bielha i de l Sebal.
Por causa de l foral i subretodo debido a la strada Lhisboua-Coimbra-Porto, Cundeixa-la-Nuoba fui-se zambolbendo i crecendo bastante, de tal modo qu'an 1601 yá tenie quaije 200 fuogos, ó seia antre 800 i 1000 pessonas.
An 17 de Abril de 1838, Cundeixa deixou de fazer parte de l cunceilho de Coimbra i passou eilha própia a ser cunceilho.
Atualmente, Cundeixa ye ua bila relatibamente zambolbida, cun andustria i comércio própios. Para alhá desso, beneficia de la prossimidade cun Coimbra i cun Conímbriga.
Geminaçones
L cunceilho de Cundeixa-la-Nuoba ye geminado culas seguintes cidades:
Mazda Persona
L Mazda Persona (tamien bendidos cumo Eunos 300) de tamanho médio fui un sedan bendido ne l Japon an 1980.
Persona
Literatura
right|thumb|200px|la lectrice ("La leitora"), [[Pintura a ólio|ólio de Jean-Honoré Fragonard, 1770–1772.]]
Lhiteratura (na bariadade sendinesa de l mirandés Literatura) ye defenida cumo la arte de cumponer ó studar scritos artísticos; l'eisercício de l'eiloquença i de la poesie ; l cunjunto  de porduçones literárias dun paíç  ó dua época; la carreira de las letras.
La palabra literatura ben de l lhatin litterae que quier dezir "lhetras", i possiblemente ye ua traduçon de l griego grammatike. An latin, literatura senifica ua anstruçon ó un cunjunto de saberes ou alblidades de screbir i ler bien, i ten a ber culas artes de la gramática, de la reitólica i de la poética. La eideia ten tamien a ber, an special, cula arte ó oufício de screbir de modo artística. L termo Literatura tamien ye ousado cumo refréncia a un cuorpo ó a un cunjunto scolhido de testos cumo, por eisemplo, la literatura médica, la literatura anglesa, la literatura pertuesa, etc.
Çcuçon
thumb|300px|Muostra de alguns [[libros ralos de la biblioteca de l Merton College, ne l Reino Ounido ]]
Mais perdutibo do l que querer defenir lhiteratura talbeç seia achar un camino para decidir l que faç un testo, an giral, un testo lhiterário. La defeniçon de lhiteratura stá quemumente associada a la eideia de stética, ó melhor, de l aparecimiento de algun porcesso stético. Un testo ye literário, antoce, quando cunsigue dar un eifeito stético i quando trai ua sensaçon de prazer i eimoçon ne l recetor. La própia natureza de l carátele stético, liba-mos a la deficuldade dar algue defeniçon berdadeiramente stable pa l testo literário. Para simpleficar, puode-se eisemplificar cun ua acumparaçon por ouposiçon. Bamos a poner l testo científico contra l testo artístico: l testo científico amprega las palabras sin preacupaçon cula beleza , l eifeito eimocional. Ne l testo artístico,al alrobés, essa será la preacupaçon mais grande de l artista. Claro que tamien l scritor quier ansinar, i passá-le al leitor ua cierta eideia; mas, al alrobés de l testo científico, l testo literário ajunta esse ansino a la necidade stética que to la obra d'arte busca. L testo científico amprega las palabras ne l sou sentido dicionarizado, denotatibamente, anquanto l testo artístico busca ampregar las palabras cun libardade, buscando antes l sou sentido cunotatibo, figurado. L testo literário ye, antoce, aquel que quier eimocionar i que, para esso, amprega la léngua cun libardade i beleza, ousando, muita beç, l sentido metafórico de las palabras.
L antendimiento de l fenómeno literário ten sido assinalado por alguns sentidos, uns marcados de forma mais fuorte na stória  de la cultura oucidental, outros mei sumidos antre ls defrentes usos que la palabra ten an cada sistema literário.
Assi, tenemos ua eideia "clássica", aparecida ne l Eiluminismo (que podemos chamar cumo "definiçon moderna clássica", que ourganiza i stablece las bases de debison an épocas ousadas na ourganizaçon de l cánone oucidental); ua defeniçon "romántica" (adonde la perséncia dua antençon stética de l própio outor ye eissencial para essa caratelizaçon); i, al fin, ua "eideia crítica" (adonde las defeniçones stables se puoden cunfruntar, i zdende se búscan modelos teóricos capazes de eidenteficar l fenómeno literário i, solo nesse mobimiento, "defeni-lo"). Deixar al leitor andebidual la defeniçon trai ua buona dosa de subjetibismo, (postura que ten a ber cula eideia romántica de "Literatura"); a menos que se querga ir até al solipsismo, ancuntrará-se algue necidade dun diálogo subre esta question. Esto puode lebar al stremo cuntrairo, de cunsidrar cumo literatura solo aqueilho que assi ye antendido por to la sociadade ó por parte deilha, cumo stando outorizada para dar ua defeniçon. Esta posiçon nun solo sefocarie la renobaçon na arte literária, cumo tamien lemitarie demais l corpus yá recoincido.
Luç
thumb|right|Diagrama de la çperson de la lhuç atrabeç dun prisma thumb|right|Repersentaçon dun raio de lhuç refletido thumb|Selombras na praia thumb|Eifeito de la lhuç de l sol al passar por ua jinela
Literatura
Çcuçon
De qualquiera maneira, destas trés fuontes (la "clássica", la "romántica" i la "crítica") sálen cunceitos de literatura, an que la dibersidade nun ampide de cuntinar las classeficaçones de género i sposiçon de outores i obras.
Eitimologie
L termo ben de l latin litteratura, "arte de screbir, literatura", de la palabra latina littera, "letra".
Alguns Cunceitos
"Arte Literária ye mimese (eimitaçon); ye l'arte qu'eimita pula palabra" (Aristóteles, Grécia  Clássica);
"La Literatura ye la spresson de la sociadade, cumo la palabra ye la spresson de l home." (Louis de Bonald ), pensador i crítico de l Romantismo  francés, ampeço de l seclo XIX );
La Literatura oubedece a leis anflexibles: la de la ardança, la de l meio, la de l momento." (Hipolite Taine , pensador detreminista, metade de l seclo XIX );
"La Literatura ye arte i solo puode ser ancarada cumo arte ." (Doutrina de la arte pula arte, fins de l seclo XIX  );
"Ye cun buonos sentimiento s que se faç Literatura ruin." (André Gide, scritor francés , seclo XX ;
"La çtinçon antre Literatura i las outras arte s bai-se a dar ne ls sous eilemientos antrínsecos, la matéria i la forma de l berbo ." (LIMA, Alceu Amoroso. La stética literária i l crítico. 2. ed. Riu de Janeiro, AGIR, 1954 . p 54-5.)
"La Literatura, cumo toda la arte, ye ua trasfiguraçon de l rial, ye la rialidade recriada pul sprito de l artista  i retrasmitida pula léngua  pa las formas, que son ls géneros, i cun que eilha agarra cuorpo i nuoba rialidade . Passa, ende, a bibir outra bida , outónoma, andependiente de l outor  i de la spriéncia de rialidade de adonde bieno." ( COUTINHL, Afránio. Notas de teorie literária. 2. ed. Riu de Janeiro, Ceblizaçon Brasileira, 1978 . p. 9-10)
Poesie
Probablemente la mais antiga de las formas literárias, la poesie cunsiste ne l amanho harmonioso de las palabras. Giralmente, un poema ourganiza-se an berso s, caratelizados pula scuolha rigorosa de las palabras an funcion de sous balores semánticos  (denotatibos  i, specialmente, cunotatibos ) i sonoros. Ye possible que apareça de la rima, i la custrucion an ciertas formas cumo l soneto i l haikai. Cunsante caratelísticas formales i temáticas, classefícan-se dibersos géneros poéticos adotados puls poetas:
Pieças de Triato
L triato, forma literária clássica, cumpuosta subretodo de falas dua ó mais figuras, andebiduales (ator es i atrizes) ó coletibos (coro s), çtina-se antes de todo a ser ancenada i nun solo lida. Até hai mui pouco tiempo, nun se screbie a nun ser an berso. Na tradiçon oucidental, las ouriges de l triato bénen de ls griegos, que zambolbírun ls purmeiros géneros: la treijédia i la quemédia.
Dórun-se mudanças: nuobos géneros, cumo la ópera, que cumbinou esta forma cun (pul menos) la música ; einobaçones testuales, cumo las pieças an prosa; i nuobas finalidades, cumo ls guiones pa l cinema.
Luç
La lhuç (luç en sendinés) ye ua óndia eilhetromagnética cujo cumprimento stá nun anterbalo an que l'uolho houmano ye a eilha sensible. Ye ua radiaçon eilhetromagnética pulsante ou nun sentido mais giral, qualquier radiaçon eilhetromagnética que stá antre las radiaçones infraburmeilhas i las radiaçones ultrabioletas. Las trés grandezas físicas básicas de la lhuç (i de toda la radiaçon eilhetromagnética) son: brilho (ou amplitude), quelor (ou frequéncia), i polarizaçon (ou ánglo de bibraçon). Debido a la dualidade óndia-partícula, la lhuç ten al mesmo tiempo propriadades de óndias i partículas.
Un raio de lhuç ye la repersentaçon de la trajetória de la lhuç an detreminado spácio, i la sue repersentaçon andica d’adonde la lhuç sal (fuonte) i para onde eilha bai. L cunceito de raio de lhuç fui antroduzido por Alhazen. Porpagando-se an meio houmogéneo, la lhuç siempre bai por trajetórias dreitas; solo an meios nun-houmogéneos ye que la lhuç puode çcrebir ua "curba".
An sentido figurado quier dezir sclarecer ou fazer algo que se antenda.
Purmeiras eideias de ls griegos
Ne l seclo I a.C. Lucrécio, dando cuntinidade a las eideias de ls purmeiros atomistas, screbiu que la lhuç solar i la sue calor éran cumpuostos de pequeinhas partículas.
Teorie cuorpuscular de la lhuç
Inda assi, solo ne l seclo XVII, la teorie cuorpuscular para la lhuç se cunsolidou cumo un cunjunto de coincimiento capaç de splicar ls mais bariados fenómenos ópticos. L sou percipal spoente nesse era fui l filósofo natural Anglés Isaac Newton(1643-1727).
Ne ls sous trabalhos publicados - l artigo "Nuoba teorie subre lhuç i cores" (1672) (çponible an pertués an Silva & Martins 1996) i l lhibro Óptica (Newton 1996) - i tamien ne ls trabalhos nun publicados - ls artigos "Heipótese de la lhuç" i "çcurso subre las obserbaçones" (çponibles an Cohen & Westfall 2002) – Newton çcutiu amplicitamente la natureza física de la lhuç, dando alguns argumentos a fabor de la materialidade de la lhuç.
Esse ye un fato mui antressante. Inda que seia coincido cumo l grande defensor de la teorie cuorpuscular, Newton nunca çcutiu an detailhes l assunto, sendo sempre couteloso al abordá-lo (Cantor 1983). La rezon desse cumportamiento serie las críticas recebidas subre l artigo "Nuoba teorie subre la lhuç i quelores" de 1672, benidas percipalmente de Robert Hooke, Christiaan Huygens i Ignatius Pardies.
La teorie corpuscular fui amplamente zambolbida ne l seclo XVIII, puls seguidores de Newton.
Ne l ampeço de l seclo XIX, cun l aperfeiçonamiento de la teorie ondulatória de Thomas Young i Augustin Fresnel, la teorie corpuscular fui, als poucos, sendo rejeitada.
Literatura
Pieças de Triato
L mais de las pieças de triato assenta na dramatizaçon, ó seia, na repersentaçon de narratiba s de ficçon por ator es ancarnando figuras.
Luç
Teorie cuorpuscular de la lhuç
Ye amportante antender que la teorie corpuscular zambolbida antre ls seclos XVII i XIX nun ye la mesma de la atual, anserida na eideia de la dualidade óndia-partícula de la lhuç.
Literatura
Pieças de Triato
Eilhas puoden ser:
Luç
Teorie ondulatória de la lhuç
Ne l seclo XVII, Huygens, antre outros, porpuso la eideia de que la lhuç fusse un fenómeno ondulatório. Francesco Maria Grimaldi oubserbou ls eifeitos de difraçon, atualmente coincidos cumo associados a la natureza ondulatória de la lhuç, an 1665, mas l segneficado de las sues obserbaçones nun fui antendido naqueilha era.
Literatura
Ficçon an Prosa
La literatura de ficçon an prosa, de que la defeniçon mais cruda ye l testo "corrido", sin ambersar, bien cumo sues formas, apareciu hai pouco tiempo. Puode-se cunsidrar que l remanse, por eisemplo, aparece ne l'ampeço de l seclo XVII cun Don Quixote de La Mancha , de Miguel de Cervantes Saavedra.
Luç
Teorie ondulatória de la lhuç
Las spriéncias de Thomas Young i Augustin Fresnel subre anterferéncia i difraçon ne l purmeiro quarto de l seclo XIX, demonstrórun la eisisténcia de fenómenos ópticos, pa ls quales la teorie corpuscular de la lhuç serie zadequada, sendo possible se la lhuç correspundisse un mobimiento ondulatório. Las spriéncias de Young dórun-le la capacidade pa medir l cumprimiento de óndia de la lhuç i Fresnel probou que la porpagaçon rectilínea, tal cumo os eifeitos oubserbados por Grimaldi i outros, podian ser splicados cun base ne l cumportamiento de óndias de pequeinho cumprimiento de óndia.
Literatura
Ficçon an Prosa
Subdebisones, eiqui, dan-se an giral pula grandura i, dua cierta forma, pula cumplexidade de l testo. Antre la cuonta, "cúrtia", i l remance , "largo", queda a las bezes l remanse.
Géneros Literários
La lenguaige ye l beiclo ousado para se screbir ua obra literária. Screbir obras literárias ye trabalhar cula lenguaige. Ls Géneros Literários son las bárias formas de trabalhar la lenguaige, de registrar la stória, i fazer cun que essa lenguaige seia un anstrumiento de ligaçon antre ls defrentes cuntestos literários que hai sparbados pul mundo.
Lhigaçones Sternas
Catadorie:Lhiteratura Catadorie:Cultura
Luç
Teorie ondulatória de la lhuç
L físico francés Jean Bernard Léon Foucault, ne l seclo XIX, çcubriu que la lhuç se çlocaba mais debrebe ne l aire de l que na auga. L eifeito cuntrariaba la teorie cuorpuscular de Newton, esta afirmaba que la lhuç deberie tener ua belocidade maior na auga de l que ne l aire.
Rede de cumputadores
Ua rede de cumputadores ye formada por un cunjunto de módulos processadores capazes de trocar anformaçones i cumpartilhar recursos, anterligados por un sub-sistema de quemunicaçon, ó seia, ye quando hai pul menos 2 ó mais cumputadores i outros çpositibos anterligados antre si de modo la podéren cumpartilhar recursos físicos i lógicos, estes puoden ser de l tipo: dados, ampressoras, mensaiges (correio eiletrónicos),antre outros.
La Anterneta ye un amplo sistema de quemunicaçon que coneta muitas redes de cumputadores. Eesisten bárias formas i recursos de bários eiquipamientos que puoden ser anterligados i cumpartilhados, mediante meios d'acesso, protocolos i requesitos de sigurança.
Luç
Teorie ondulatória de la lhuç
James Clerk Maxwell, inda ne l seclo XIX, probou que la belocidade de porpagaçon de ua óndia eilhetromagnética ne l spacio eiquibalie a la belocidade de porpagaçon de la lhuç de mais ou menos 300.000 km/s.
Fui de Maxwell la afirmaçon:
Rede de cumputadores
L'oubjetibo de las redes de cumputadores ye permitir la troca de dados antre cumputadores i la partilha de recursos de hardware i software.
thumb|[[conetores RJ-45 ousados para conetar redes an anformática.]]
Luç
Teorie de la dualidade óndia partícula
Ne l final de l seclo XIX, la teorie que afirmaba que la natureza de la lhuç era solo ua óndia eilhetromagnética, (ou seia, la lhuç tenie un cumportamiento solo ondulatório), ampeçou la ser questionada.
Rede de cumputadores
Stória
Antes de l'adbento de cumputadores dotados cun algun tipo de sistema de telecomunicaçon, la quemunicaçon antre máquinas calculadoras i cumputadores antigos era rializada por usuairos houmanos atrabeç de l carregamiento d'anstruçones antre eilhes.
An setembre de 1940, George Stibitç usou ua máquina de teletipo para ambiar anstruçones para un cunjunto de porblemas a partir de sou Model K na Faculdade de Dartmouth an Nuoba Hampshire pa la sue calculadora an Nuoba Iorque i recebiu ls resultados de buolta pul mesmo meio. Conetar sistemas de salida cumo teletipos a cumputadores era un antresse na Adbanced Research Porjets Agency (ARPA) quando, an 1962, J. C. R. Licklider fui cuntratado i zambolbiu un grupo de trabalho l qual el chamou de la "Rede Antergalática", un precursor de la ARPANET.
Luç
Teorie de la dualidade óndia partícula
Al tentar teorizar la eimisson fotoeilhetrica, ou la eimisson de eiletrones quando un cundutor ten subre si la ancidéncia de lhuç, la teorie ondulatória nun cunseguie splicar l fenómeno, puis antraba an cuntradiçon.
Rede de cumputadores
Stória
An 1964, pesquisadores de Dartmouth zambolbírun l Sistema de Cumpartilhamiento de Tiempo de Dartmouth para usuairos çtribuídos de grandes sistemas de cumputadores. Ne l mesmo anho, ne l MIT, un grupo de pesquisa apoiado pula General Eiletric i Bell Labs usou un cumputador (DEC’s PDP-8) para rotear i gerenciar conexones telefónicas.
Luç
Teorie de la dualidade óndia partícula
Fui Albert Einstein, ousando la eideia de Max Planck, que cunseguiu demustrar que un feixe de lhuç son pequeinhos pacotes de einergie i estes son ls fotones, lougo, assi fui splicado l fenómeno de la eimisson fotoeilhétrica.
Rede de cumputadores
Stória
Durante la década de 1960, Leonard Kleinrock, Paul Baran i Donald Dabies, de maneira andependiente, cunceituórun i zambolbírun sistemas de redes ls quales usában datagramas ó pacotes, que podien ser ousados nua rede de quemutaçon de pacotes antre sistemas de cumputadores.
An 1969, la Ounibersidade de la Califórnia an Los Angeles, SRI (an Stanford), la Ounibersidade de la Califórnia an Santa Bárbela i la Ounibersidade de Utah fúrun conetadas cul ampeço de la rede ARPANET usando circuitos de 50 kbits/s.
Luç
Teorie de la dualidade óndia partícula
La cunfirmaçon de la çcubierta de Einstein dou-se ne l anho de 1911, quando Arthur Compton demustrou que "quando un foton bate nun eiletron, dambos ls dous ténen l cumportamiento de cuorpos materiales."
Rede de cumputadores
Stória
Redes de cumputadores i las tecnologies neçairas para conexon i quemunicaçon atrabeç i antre eilhas cuntinan a comandar las andústrias de hardware de cumputador, software i periféricos. Essa spanson ye spelhada pul crecimiento ne ls númaros i tipos d'usuairos de redes, zde l pesquisador até l'usuairo doméstico.
Luç
Cumprimentos de óndia de la lhuç besible
Las fuontes de lhuç besible dependen eissencialmente de l mobimiento de eiletrones. Ls eiletrones ne ls átomos puoden ser eilebados de sous stados de einergie mais baixa até ls de einergie mais alta por muitos métodos, cumo calecendo la sustáncia ou fazendo passar ua corriente eilétrica atrabeç deilha. Quando ls eiletrones eibentualmente retornan als sous níbles mais baixos, ls átomos eimiten radiaçon que puode star na region besible de l spetro.
Rede de cumputadores
Classeficaçon
* Segundo la stenson geográfica: * Segundo la topologie: * Segundo l meio de trasmisson:
Luç
Cumprimentos de óndia de la lhuç besible
La fuonte mais familiar de lhuç besible ye l Sol. La sue superfice eimite radiaçon atrabeç de todo l spetro eilhetromagnético, mas la sue radiaçon mais antensa stá na region que definimos cumo besible, i la antensidade radiante de l sol ten balor de pico nun cumprimiento de óndia de acerca de 550nm, esso sugere que ls nuossos uolhos se adatórun al spetro de l Sol.
Todos ls objetos eimiten radiaçon magnética, chamada radiaçon térmica, por bias de la sue temperatura. Oubjetos cumo l Sol, an que la radiaçon térmica ye besible, son chamados ancandecentes. La ancandecéncia giralmente stá associada als oubjetos calientes; normalmente, son neçairas temperaturas mais altas que ls 1.000 °C.
Rede de cumputadores
Topologie an Streilha
thumb|250px|Topologie de rede an streilha
Luç
Cumprimentos de óndia de la lhuç besible
Tamien ye possible que la lhuç seia eimetida de oubjetos frius; esso ye chamado lhuminecéncia. Ls eisemplos ancluen las lhámpadas fluorecentes, relámpagos, amostradores lhuminosos, i recetores de telbison. La luminecéncia puode tener bárias causas. Quando la einergie que eicita ls átomos cria-se de ua reaçon química, ye chamada quimilhuminecéncia. Quando acuntece an seres bibos, cumo bagalumes i ourganismos marinos, ye chamado de biolhuminescéncia. La lhuç tamien puode ser eimitida quando ciertos cristales (por eisemplo l açucre) son cumpremidos, chama-se tribolhuminescéncia.
Rede de cumputadores
Topologie an Streilha
Neste tipo de rede, todos ls usuairos quemunican-se cun un nodo (nuolo) central, ten l cuntrole superbisor de l sistema, chamado host. Por meio de l host ls usuairos puoden se quemunicar antre si i cun processadores remotos ó treminales. Ne l segundo causo, l host funciona cumo un quemutador de mensaiges para passar dados antre eilhes.
Luç
La belocidade de la lhuç
De acordo cun la moderna física teórica, toda la radiaçon lhetromagnética, ancluindo la lhuç besible, porpaga-se ne l bácuo nua belocidade custante, chamada de belocidade de lhuç, que ye ua custante de la Física, repersentada por c i eigual a 299.792.458 metros por segundo.
Rede de cumputadores
Topologie an Streilha
L'arranjo an streilha ye a melhor scolha se l padron de quemunicaçon de la rede fur dun cunjunto de staçones secundárias que se quemunican cul nuolo central. Las situaçones nas quales esso acuntece son aqueilhas an que l nuolo central stá restrito a las funçones de gerente de las quemunicaçones i l'ouparaçones de diagnósticos.
Luç
Mediçon de la lhuç
Las seguintes cantidades i ounidades son outelizadas para medir la lhuç.
Rede de cumputadores
Topologie an Streilha
L gerenciamiento de las quemunicaçones por este nuolo central puode ser por chabeamiento de pacotes ó de circuitos.
Luç
Refréncias
Catadorie:Óptica Catadorie:Lhuç
Rede de cumputadores
Topologie an Streilha
L nuolo central puode rializar outras funçones para alhá de las de chabeamiento i processamiento normal. Por eisemplo, puode cumpatibelizar la belocidade de quemunicaçon antre l trasmissor i l recetor. Se l protocolo de ls çpositibos fuonte i çtino fur defrente, l nuolo central puode atuar cumo un roteador, permitindo dues redes de fabricantes defrentes se quemunicar.
Ne l causo d'ocorrer falha nua staçon ó na ligaçon cul nuolo central, solo esta estaçon queda fura d'ouparaçon.
Antretanto, se ua falha ocorrer ne l nuolo central, to sistema puode quedar fura de l'aire. La soluçon deste porblema serie la redundáncia, mas esto acarreta un oumiento cunsidrable de custos.
La spanson dua rede desse tipo solo puode ser feita até un cierto lemite, ampuosto pul nuolo central: an tenermos de capacidade de chabeamiento, númaro de circuitos cuncorrentes que puoden ser gerenciados i númaros de nós que puoden ser serbidos.
L zampenho oubtido nua rede an streilha depende de la cantidade de tiempo requerido pul nuolo central para processar i ancaminhar mensaiges, i de la carga de tráfego de conexon, ó seia, ye lemitado pula capacidade de processamiento de l nuolo central.
Esta cunfiguraçon facelita l cuntrole de la rede i la maiorie de ls sistemas de cumputaçon cun funçones de quemunicaçon; possuen un software qu'amplementa esta cunfiguraçon.
Topologie an Barramiento ó bus
thumb|200px|Topologie de rede an barramiento - Simples Eilha cunsiste an staçones conetadas atrabeç dun circuito cerrado, an série, formando un circuito cerrado (anielho). L'anielho nun anterliga las staçones diretamente, mas cunsiste dua série de repetidores ligados por un meio físico, sendo cada staçon ligada a estes repetidores. Ye ua cunfiguraçon an desuso.
Topologie an Anielho
thumb|150px|Topologie de rede an anielho La topologie an anielho cumo l própio nome diç ten un formato circular.
Meio físico
L meio mais outelizado hoije ye l Ethernet. L padron Ethernet ben subdebidido an: Coax/10base2, UTP (Unshielded Twisted Pair - Par Trançado Nun Blindado)/10BaseT i UTP/100baseT i Gigabit ethernet.
Tamien puode ser conetado por Fibra ótica, un fino filamiento cuntino de bidro cun ua cobertura de proteçon que puode ser ousada para conetar longas çtáncias.
I inda hai las redes sin filos, que se subdebiden an dibersas tecnologies: Wi-fi, bluetoth, wimax i outras.
Fonso Roixo
Fonso Roixo ye l nome de l purmeiro sendinés que ten l sou nome nas anqueriçones de D. Fonso III, an 1258.
Fonso Roixo ye tamien un de ls pseudónimos de Amadeu Ferreira. Apersenta-se cumo poeta popular, cun aires de filósofo, que solo scribe an quadras. Até agora ten publicado las sues quadras solo an blogues i jornales.
Lhiteratura Scritores Catadorie:Miranda de l Douro
Turbinidae
Turbenidae, ó caracoles turbante, son ua família de pequeinhos a grandes búzios. Ls nembros de la família Turbenidae apersentan un grosso ouperculun calcairo l que ls permite çtinguir de la família Trochidae.
Géneros
thumb|La cuncha de [[Guildfordie yoka, un turbinídeo d'augas perfundas.]] La família Turbenidae anclui ls seguintes géneros:
Turbeninae
Skeneinae
Studos moleculares recentes sugíren qu'alguns de ls géneros ancluídos an Skeneinae probabelmente pertencen l'outras famílias, pul qu'esta lista debe ser ancarda cumo probisória
Margaritinae
Tegulinae
Prisogasterinae
Moelleriinae
Libro de Mórmon
300px|right|thumb|L Libro de Mórmon L Libro de Mórmon, Outro Testamento de Jesus Cristo, ye ua de las quatro obras-padron de la Eigreija de Jesus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies. Las demais obras son la Bíblia, la Doutrina i Cumbénios i la Pierola de Grande Balor.
Ls santos de ls Redadeiros Dies son quemumente chamados mórmones debido l'este libro.
Resumo
Segundo l qu'ensina La Eigreija de Jesus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies, l Libro de Mórmon ye un bolume de scrituras sagradas cumparable la Bíblia. Ye un registro de la quemunicaçon de Dius culs antigos habitantes de las Américas i cuntén la plenitude de l Ebangeilho eterno. (L Libro de Mórmon | Pref. Introdução:3)
De acordo cumo l relato de l própio libro, el foi scrito por muitos profetas antigos, pul sprito de profecie i rebelaçon. Sues palabras, scritas an placas d'ouro, fúrun citadas i resumidas por un profeta-storiador chamado Mórmon (por este motibo l libro ten este nome). L registro cuntén un relato de dues grandes cibilizaçones. Ua beio de Jerusalén ne l'anho 600 la.C. i posteriormente se debediu an dues naciones, coincidas cumo nefitas i lamanitas. La outra beio muito antes, quando l Senhor cunfundiu las lénguas na Torre de Babel. Este grupo ye coincido cumo jareditas. Milhares d'anhos depuis (segundo l'obra) fúrun todos çtruídos, sceto ls lamanitas, que (d'acordo culs relatos çcritos na obra) son ls percípais antepassados de ls índios americanos. (L Libro de Mórmon | Pref. Introdução:3)
Estes registros terian sido mantidos por profetas que bibiran antre esses pobos, até que Mórmon, un desses profetas, feç ua cumpilaçon desses anales nun único bolume, grabado an placas de metal. Moróni, filho de Mórmon, recebiu essas placas i acrescientou nas mesmas l sou própio registro, i ocultou-las segundo ourientaçon qu'acraditaba ser dibina.
Na narratiba de Joseph Smith Jr, l fundador de la Eigreija Mórmon, Moróni bisitou-lo an 21 de sietembre de 1823, anstruindo‑o la respeito de l'antigo registro i de la traduçon que serie feita para l'inglés. Smith tamien cunta que quatro anhos mais tarde las placas finalmente le fúrun antregues, traduzindo-las an seguida, acraditando tener auxílio dibino. Joseph Smith Jr publicou sue obra pula purmeira beç, an inglés, an 1830, cumo "The Bok of Mormon", ó seia, L Libro de Mórmon, an refréncia al personaige de l libro respunsable pula cumpilaçon de ls registros. Cumo resultado de l trabalho missionário antenso de nembros de la Eigreija Mórmon, l libro se acha publicado antegralmente an 72 lénguas, cun scertos an mais 32, tendo sido yá ampressas mais de 120 milhones de cópias. Para ls nembros de la Eigreija de Jesus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies esse ye un libro sagrado, lado la lado cula Bíblia. L anjo Moróni, na Colina Cumorah, Nuoba York, antrega la Joseph Smith Jr. las placas d'ouro an 1823
Joseph Smith scolheu trés testemunhas para atestar la beracidade de l Libro de Mórmon: Ouliber Cowdery, Dabid Whitmer i Martin Harris. Recolheu depuis mais uito testemunhas registrados nas páiginas ampeçales de l Libro de Mórmon. Fuora de la tradiçon Mórmon, nun eisiste berificaçon stórica desta parte de la narratiba de Smith.
Para ls Santos de ls Redadeiros Dies, l Libro de Mórmon ye ua scritura que cumplementa la Bíblia, sendo un "Outro Testamento de Jesus Cristo", "çtina-se a mostrar als remanescentes de la casa de Israel las grandes cousas que l Senhor feç por sous antepassados; i para que possan coincer ls cumbénios de l Senhor i saiban que nun fúrun reijeitados para siempre—I tamien para cumbencer ls judius i ls gentios de que Jesus ye l Cristo, l Dius eterno, que se manifesta a todas las naciones."(L Libro de Mórmon | Pref. Folha de rostro:2) "L libro spone las doutrinas de l'ebangeilho, delineia l plano de salbaçon i splica als homes l que deben fazer para ganhar paç nesta bida i salbaçon eterna ne l mundo benidouro." (L Libro de Mórmon | Pref. Introdução:3)
Libros de l Libro de Mórmon
Catadorie:Eigreija de Jasus Cristo de ls Santos de ls Redadeiros Dies Catadorie:Libro de Mórmon Catadorie:Lhibros relegiosos Catadorie:Testos relegiosos
Etiópia
Etiópia (en amárica: ኢትዮጵያ, ītiyop’iya) ye un paíç de l Ouriente de África. A sua capital ye la cidade de Adis Abeba.
Catadorie:Etiópia
Sudan de l Sul
Sudan de l Sul ou República de Sudan de l Sul (anglés:Republic of South Sudan) ye un paíç de África, independiente dende 2011.
Catadorie:Paízes de África
Almanha Nazi
L nome Terceiro Reich denomida l período stórico de la eisisténcia de la Almanha Nazi. Ben na sequéncia de l Sacro Ampério Romano-Germánico (dezido l I Reich) i de l Ampério Alman (1871-1918) cumo l II Reich. Esto fui feito pa sugerir un regresso glorioso de la Almanha anterior a la República de Weimar anstourada an 1919, mas que nunca fui dissolbida oufecialmente pul nuobo regime.
La Chubida de la Almanha nazi
Fatores cumo l ampeço de la Grande Depresson (1929), zamprego maciço, las houmilhaçones de l Tratado de Bersalhes (1919) i l çcontentamiento social cul regime democrático eineficaç, l apoio de l pobo alman als partidos socialistas i l miedo dua reboluçon socialista, lhebou la alta burguesie almana, ampresários i l clero la apoiórun la strema dreita de l spetro político, outando por stremistas de partidos cumo l Partido Nazi.
De 1925 a 1930, l gobierno alman passou dua democracie pa un regime cunserbador-nacionalista de l persidente i heirói de la Purmeira Guerra Mundial Paul von Hindenburg, que se oupuso a la natureza lhiberal democrática de la República de Weimar. L partido que apoiou un stado mais outoritário, fui l Partido Popular (l Deutschnationale Volkspartei, DNVP ó "Nacionalistas"), mas depuis de 1929, cada beç mais, l público passou a apoiar ls nacionalistas mais radicales.
Nas eileiçones de 1928, quando las cundiçones eiquenómicas tenien melhorado passado la fin de la hiperanflaçon de 1922-23, ls nazis ganhórun solo 12 lhugares ne l Reichstag. Passado la Crise de 29, nas eileiçones de 1930, eilhes ganhórun 107 lhugares, tornando-se l segundo mais grande partido parlamentar. Passado las eileiçones de Júlio de 1932, ls nazis tornórun-se l mais grande partido ne l Reichstag, cun 230 lhugares. Mas l Partido Nazi nun cunseguiu ua maiorie parlamentar até la nomeaçon de Hitler cumo chanceler. Hindenburg mostrou-se relutante an dar qualquiera seneficatibo poder pa Hitler, mas l ex-chanceler Franz von Papen i Hitler trabalhórun nua aliança antre ls nazis i l DNVP cula antençon de criar un regime outoritário i ourganizado: a fin de cuntrolar Hitler, fui nomeado un gabinete menisterial, que permitirie que Hitler assumisse l cargo de chanceler sujeito al cuntrolo de l cunserbadores tradecionales, sendo ls nazis serien ua minorie ne l gabinete. Passado tentatibas de l General Kurt von Schleicher pa formar un gobierno biable falhou, bon Schleicher colocou presson an Hindenburg atrabeç de sou filho Oskar von Hindenburg pa eileger Hitler chanceler, bien cumo antrigas de ex-chanceler Franz von Papen, lhíder de l Partido de l Centro Católico, assi an 30 de Janeiro de 1933 Adolf Hitler fui nomeado chanceler de la Almanha (Reichskanzler) por Hindenburg (la Machtergreifung). Mas l ganinete menisterial serie an seguida dissolbido por Hitler.
Ambora ls nazis tubíssen ganhado la maior parte de ls botos nas dues eileiçones gerales de l Reichstag an 1932, nun tenien maiorie, i solo ua fraca maiorie ne l parlamiento aceitaba sues perpuostas, l DNVP-NSDAP.
Na nuite de 27 de Febreiro de 1933 l eidifício de l Reichstag fui ancendiado i l houlandés quemunista Marinus van der Lubbe fui ancontrada ne l anterior de l eidifício. El fui preso i acusado de ampeçar l ancéndio. L eibento tubo un eifeito eimediato subre miles de anarquistas, socialistas i quemunistas an todo l Reich, muitos deilhes fúrun ambiados pa l campo de cuncentraçon de Dachau. L público quedou preacupado que l ancéndio serie un senhal pa ampeçar ua reboluçon quemunista.
Durante l próssimo anho, l Partido Nazi eileminarie toda la ouposiçon. Ls quemunistas yá tenien sido proibidos passado l ancéndio de l Reichstag. Ls social-democratas (SPD), anque de l sfuorços pa apaziguar Hitler, fúrun proibidas an Júnio. An Júnio i Júlio, ls Nacionalistas (DNVP), de l Partido Popular (DVP) i Partido de l Stado (DStP) fúrun çmantelados. L Partido de l Centro Católico, dissolbiu-se an 5 Júlio de 1933. An 14 de Júlio de 1933 la Almanha fui oufecialmente declarado un stado de partido solo por un decreto-lhei: "L Partido Nacional-Socialista de l Trabalhadores Almanes custitui l solo partido político de la Almanha. Aquel que tentar manter ó formar un nuobo partido será punido cun trabalhos fuorçados por trés anhos ó cun prison de seis meses a trés anhos, se la açon nun stubir sujeita la penalidade maior, an cunformidade cun outros regulamientos."
L Reichstag aprobou an 24 de Maio de 1933 l Ato de Outorizaçon pul qual trasmitie sues funçones lhegislatibas al poder eisecutibo - ne l causo Hitler. Durante l regime nazi l Reichstag reuniu-se an torno de 12 bezes, nunca sustentou debates, botaçones, ó çcursos – cun eiceçon de l de Hitler –, tenendo aprobado solamente quatro lheis (La Lhei de Recustruçon de 30 de Maio de 1934 – ne l qual abolie la outonomie de l stados de la Almanha –, i las trés lheis anti-semitas de Nuremberg an 15 de Nobembre de 1935). Einúmeros menistérios deixórun de se reunir ne l regime nazi – ambora cuntinássen eisistindo na teorie – cumo l Cunseilho Secreto de l Gabinete (Geheimer Kabinettsrat) i l Cunseilho de Defesa de l Reich (Reichsberteidigungsrat), cujas funçones passórun á ser eisecutada por Hitler.
Cula muorte de l Hindenburg an 2 de Agosto de 1934, Hitler fundirie ls cargos de Reichspräsident i Reichskanzler ne l nuobo títalo Fuhrer und Reichskanzler, tornando-se xefe de las fuorças armadas, anton l eisército passou a prestar un juramiento de fidelidade a Hitler. An Outubre de 1933, la Almanha retirou-se de la Sociadade de las Naciones, ua ourganizaçon que Hitler çprezaba.
La "Reboluçon Nazi" i la nazeficaçon de la cultura
Hitler denominou sue chubida i l porcesso pa remoçon de l judius de la sociadade almana de "reboluçon". La Bandeira de la República de Weimar fui sustituída pula bandeira de la suástica de l partido nazi ne l die 15 de Setembre de 1935.
An 22 de Setembre de 1933 fui criada la Cámara de Cultura de l Reich, cula antençon de nazeficar la cultura, sob l quemando de l dr. Goebbels, "A fin de lhebar a cabo ua política de cultura almana, ye perciso ounir ls artistas de todas las sferas nua ourganizaçon fuorte sob la direçon de l Reich. L Reich debe nun solamente detreminar las lhinhas de l porgresso mental i spritual, mas tamien ourientar i ourganizar las profissones". siete subcámaras fúrun criadas pa ourientar i cuntrolar toda la cultura: amprensa, guapas-artes, lhiteratura, música, cinema i rádio. Todos ls profissionales dessas árias fúrun oubrigados la associáren-se a las cámaras, que podien spulsar ó recusar pessonas por "falta de cunfiança política", ó seia, que nun éran adetos de l nazismo, ampedindo-las de eisercíren sues profissones.
La Heigiene racial i medidas racistas de la Almanha nazi
Ls judius fúrun sujeitos a ua biolenta óndia de porpaganda difamatória. Las Leis de Nuremberg de 1935 ampedian que almanes i judius se casássen, estes perdírun sou statuto de cidadanos almanes i fúrun banidos de qualesquiera lhugares na funçon pública, de eisercer profissones ó de tomar parte na atebidade eiquenómica. Ls stablecimientos tenian placas que dezien que proibie la antrada de judius. An 25 de Júlio de 1933 fui decretada a la lhei de sterilizaçon oubrigatória pa ls judius i outras raças cunsidradas anferiores, que sterilizou an torno de 400.000 pessonas.
A partir de 1941, ls Judius fúrun oubrigados a ousar la streilha de Dabide an público, pa séren facilmente recoincidos i cunsidrados "anferiores". Antre Nobembre de 1938 i Setembre de 1939, mais de 180.000 judius fugírun de la Almanha; sue propiadade fui cunfiscada pul Stado. A partir de 1939 ls judius passórun a a ser mandados pa campos de cuncentraçon, que ne l ampeço éran outelizados solo pa prender ls einimigos de l regime nazi. Mais de 1.000 campos de cuncentraçon aparecírun ne ls países acupados pula Almanha nazi.
Antre 1939 i 1945, ls campos de cuncentraçon tórnan-se campos de stremínio, la SS, ajudada puls gobiernos i colaboracionistas de ls países acupados, sistematicamente assassínan antre 11 i 14 milhones de pessonas, ancluindo cerca de seis milhones de judius, l plano de stermínio de l judius era chamado de "Seluçon Final" (Endlösung der Judenfrage). Muitos fúrun outelizados cumo cobaias an speriéncias científicas. Muitos tamien morrírun de fame i malinas anquanto trabálhan cumo scrabos (por bezes, an benefício de ampresas pribadas almanes debido al baixo custo deste trabalho). A la par culs judius fúrun assassinados polacos (mais de trés milhones de bítimas), quemunistas ó dissidentes políticos, ls nembros de grupos de rejisténcia, católicos i protestantes oupositores, houmossexuales, ciganos, deficientes físicos mentales, prisioneiros de guerra sobiéticos (possiblemente cerca de trés milhones), teçtemunhas de Jeobá, sindicalistas, i pacientes psiquiátricos. Este genocídio quedou coincido cumo Houlocausto i fui planeiado i ourdenado por lhíderes nazis, cumo Heinrich Himmler. Pa cuntinar a aplicar la "Seluçon Final" fui rializada la Cunferéncia de Wannsee, acerca de Berlin, an 20 de Janeiro de 1942, cun quinze altos funcionários nazis, lhiderada por Reinhard Heydrich i Adolf Eichmann. La ata desta reunion fornece la mais clara eibidéncia de planeamiento pa l Houlocausto.
Un de ls maiores campos de stremínio an massa fui Auschwitz-Birkenau. Hitler nunca bejitou ls campos de cuncentraçon i estes assassinatos nun se tornórun públicos até la derrota de la Almanha nazi.
La Eiquenomie de la Almanha nazi
Ne ls purmeiros anhos de l regime nazi la Almanha recuperou-se i creciu eiquenomicamente debrebe, l que fui cunsidrado "un milagre" por muitos eiquenomistas. L zamprego de 1920 i de l ampeço de 1930 fui reduzido, an 1932 éran seis milhones de zampregados, pa menos dun milhon an 1936. La porduçon nacional creciu 102%, de 1932 a a 1937, i la renda nacional dobrou. An 1933 la política eiquenómica nazi ditada pul Menistro de la Eiquenomie dr. Schacht – ua beç que Hitler çpreza eiquenomie – querie deminuir l zamprego por meio de la spanson de obras públicas i de l stímulo a la ampresas pribadas. L crédito gobernamental fui fornecido pula criaçon de fondos speciales de zamprego, cuncediu-se eisençon de ampuostos a las ampresas que oumentássen l amprego i sous gastos de capital.
La percipal base de la recuperaçon almana fui l rearmamiento, pa l qual la ditadura nazi derigiu sue fuorça eiquenómica, la andústria i l trabalho a partir de 1934. Sendo coincido cumo Wehrwirtschaft (Eiquenomie de Guerra), que debie funcionar an tiempos de paç i guerra i ne l período que antecede a la guerra.