Belt_ta'_Guanajuato
Mumji
L-iżjed attrazzjoni famuża mat-turisti huma l-Mumji ta' Guanajuato, li jinsabu f'mużew apposta maġenb iċ-ċimiterju muniċipali fil-viċinat ta' Tepetapa. Il-Mużew tal-Mumji fih kollezzjoni ta' eżemplari mmummifikati b'mod naturali fiċ-ċimiterju biswit. L-awtoritajiet bdew isibuhom fl-1870, meta liġi ġdida kienet teżiġi li r-residenti jħallsu taxxa għal difna perpetwa. Jekk l-antenati ħajjin ma kinux iħallsu t-taxxa, il-katavru kien jitneħħa. Jekk kien jinstab mummifikat, kien jinħażen f'binja fuq l-art u n-nies bdew iħallsu biex jarawhom fl-aħħar tas-seklu 19. Din it-taxxa ġiet abolita fl-1958. Għall-ewwel, il-mumji kienu jintwerew f'mina mingħajr wisq tidwil, tant li l-viżitaturi kienu jidħlu b'torċa jew b'xemgħa. Il-viżitaturi kienu jitħallew imissu l-mumji u wħud saħansitra qalgħu xi biċċiet biex jeħduhom magħhom bħala tifkira jew biex jivverifikaw jekk il-katavru kienx ta' veru. Il-mużew modern infetaħ fl-1970 b'tidwil u b'ventilazzjoni tajbin, u l-mumji jinsabu protetti wara l-ħġieġ. Il-kollezzjoni fiha 111-il mumja, l-iktar nisa, b'xi rġiel u madwar 20 tifel u tifla, iżda 59 mumja minnhom qegħdin għall-wiri. Din titqies bħala l-ikbar kollezzjoni ta' mumji fl-Emisferu tal-Punent. Kważi n-nies kollha kienu persuni komuni u kellhom sfond ta' minaturi jew bdiewa. Il-mumji tneħħew miċ-ċimiterju muniċipali bejn l-1870 u l-1958, u kienu ta' nies li kienu mietu bejn l-1850 u l-1950. L-ewwel mill-mumji ddokumentati, li ilha għall-wiri f'xi forma jew oħra mis-snin 70 tas-seklu 19, hija dik ta' tabib Franċiż li kien jismu Remigio Leroy. Il-mumja tiegħu tinsab għall-wiri fil-mużew attwali. Mit-tfal fil-kollezzjoni, wieħed jista' jara evidenza ta' prattika fejn it-tfal Kattoliċi li kienu jmutu kienu jitlibbsu ta' anġli, jekk ikunu bniet, jew ta' qaddisin, jekk ikunu subien, sabiex tiġi indikata l-purezza tagħhom u jiġu żgurati l-aċċess għall-ġenna. Diversi minnhom kienu trabi, inkluż waħda li titqies bħala l-iżgħar mumja fid-dinja. Tnejn minn dawn il-katavri żgħar kienu ġew parzjalment ibbalzmati billi tneħħewlhom l-organi interni u minflok tpoġġa materjal tal-mili bl-imballaġġ. Wieħed kien ta' fetu, x'aktarx ta' korriment ta' madwar 24 ġimgħa, u ieħor kien ta' tarbija maskili tat-twelid. Dan il-proċess ta' bbalzmar jaf tejjeb il-proċess ta' mummifikazzjoni naturali iżda ma kienx il-kawża ewlenija. Mhuwiex magħruf għalfejn dawn kienu ġew ibbalzmati, u lanqas nafu eżatt is-snin meta mietu. Hemm mumja ta' mara li mietet hi u twelled jew hi u tkorri (għandha plaċenta niexfa mehmuża magħha) iżda ma nafux jekk kinitx l-omm ta' xi wieħed jew waħda mit-trabi mmummifikati. Għalkemm wieħed minn kull 100 katavru midfun fiċ-ċimiterju kien jiġi mmummifikat b'mod naturali, il-konċentrazzjoni ta' dan il-fenomenu wassal għal teoriji differenti. Uħud jemmnu li huma r-riżultat ta' difniet ta' persuni meta kienu għadhom ħajjin, li kienu ġew iddikjarati mejtin bi żball. Dawn in-nies, skont it-twemmin, mietu ddisprati u fgati u bħala sinjal tal-uġigħ tagħhom, ikkonvertew f'mumji. Teorija iktar komuni hi li x'aktarx il-mummifikazzjoni naturali kienet isseħħ minħabba l-altitudni ta' Guanjuato jew minħabba l-abbundanza ta' minerali fil-ħamrija. Madankollu, il-fdalijiet immummifikati kollha nstabu fil-kripti tas-siment ta' fuq l-art fiċ-ċimiterju, mhux f'oqbra taħt l-art. Ir-riċerkaturi jemmnu li l-fenomenu seħħ minħabba l-klima sħuna u niexfa tal-inħawi, li kienet tnixxef il-katavri malajr.