cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Għar Dalam
L-iskavi tal-għar u l-bini tal-mużew
F'sala minnhom, il-vetrini tal-ħitan huma mimlija bi fdalijiet tal-għadam u snien ta' ippopotami, ċriev u iljunfanti li nstabu fl-għar. Il-vetrini tan-nofs ta' din is-sala fihom skeletri sħaħ biss moderni, għax fl-għar qatt ma nstabu skeletri sħaħ, u għalhekk dawn qed jirrappreżentaw dawk l-ispeċi ta' annimali li nstabu fl-għar. Dawn l-iskeletri moderni huma ta’ ċerva, iljunfant nanu, ippopotamu nanu, ors, volpi u lupu.
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Għar Dalam intuża bħala fuel depot mill-militar. Fl-1980, kienu nsterqu mill-mużew erba’ nejbiet tal-avorju tal-iljunfanti nani u l-kranju ta’ tifel jew tifla li għexu fi Żmien il-Bronż. daqsminuri|308x308px|Stratigrafija ta’ Għar Dalam
Il-mużew, illum sar għandu sala oħra li fiha hemm serje ta' vetrini li jispjegaw fid-dettall l-istorja ta' Żmien is-Silġ fl-Ewropa u kif din wasslet biex dawn l-annimali li nstabu fl-għar ġew Malta. Apparti minn hekk il-vetrini huma mimlija bil-fossili, disinji, ritratti u spjegazzjoni estensiva dwar il-ġeoloġija tal-għar u l-ispeċijiet tal-annimali li nstabu fih. Fost affarijiet oħra hemm ukoll dras tal-bniedem preistoriku li jaħsbu li hu tal-ispeċi Neanerthal.
Heritage Malta jieħu ħsieb il-mużew u s-sit ta’ Għar Dalam.
Stratigrafija
L-għar fih sitt saffi : minn fuq għal isfel f'dawn is-saffi nstabu:
Bibliografija
Adams Leith, On the Osteology of the Maltese Fossil Elephants. Located at Bibliotheca Malta.
Adams Leith, Concluding Report on  the Maltese Fossil Elephant. Loc. Bibliotheca, Malta.
Attenborough David, The First Eden - The Mediterranean and Man. Fontana / Collins. 1987.
Cooke J. Har Dalam Cavern. Loc. Bibliotheca Malta. (1982).
Fabri Nadia, Għar Dalam: The Cave, the Museum, and the Garden: Birżebbuġa. Malta: Heritage Books. 2007.
Imrie Palmer J. & K. The Ice Ages.
Issel Arturo, Note Sur Une Caverne a Ossements de Malte.
John Brian S., The Ice Age, Past and Present. (1977).
John Brian S., Winters of the World.
Keith Arthur, Neanderthal Man in Malta.
Morana Martin, Għar Dalam - Cave of Darkness. Printwell. 1987.
Savona Ventura Charles, Ed. Facets of Prehistoric Malta, Prehistoric Society of Malta. 1999.
Trump David, Skorba - ''Reports of the Research Committee  of the Society of Antiquaries of London No. XXII. Excvations carried out on behalf of the National Museum of Malta 1961 - 1963''. Oxford University Press. London (1966).
Trump, David, Malta an Archaeological Guide. Faber & Faber, London. 1972.
Trump David, Malta - Prehistory and Temples. Midsea Books Ltd. 2002.
Museum Annual Reports 1925 & 1935-36.
Nature, Volum II. History of the Mediterreanean Salinity Crisis.
WorldCat
Storja
L-OCLC twaqqfet fl-1967 taħt it-tmexxija ta' Fred Kilgour. Dik l-istess sena, OCLC bdiet tiżviluppa t-teknoloġija tal-katalgu kkonsolidat li aktar tard evolviet fil-WorldCat; l-ewwel xogħlijiet fil-katalgu ġew miżjuda fl-1971.
Fl-2003, l-OCLC bdiet il-programm pilota "Open WorldCat", u għamlet rekords imqassra minn sottogrupp tal-WorldCat disponibbli għal siti web u bejjiegħa tal-kotba msieħba, biex tiżdied l-aċċessibilità tal-kollezzjonijiet għal-libreriji membri abbonati magħha.
F'Ottubru 2005, l-istaff tekniku tal-OCLC beda proġett wiki, WikiD, li jippermetti lill-qarrejja jżidu kummentarju u informazzjoni strutturata fuq il-post assoċjata ma' kwalunkwe rekord tal-WorldCat. Il-proġett WikiD eventwalment tneħħa gradwalment, u l-WorldCat aktar tard inkorpora kontenut iġġenerat mill-utenti b'modi oħra.
Fl-2006, il-WorldCat infetah biex kulħadd seta' jfittex direttament fis-sit web tiegħu, mhux biss permezz tal-interfaċċa tal-FirstSearch tal-abbonament li kien ilu għaxar snin disponibbli fuq il-web għal-libreriji abbonati. Tfittxijiet aktar sofistikati tal-WorldCat baqgħu disponibbli permezz tal-interfaċċa tal-FirstSearch.
Fl-2007, il-WorldCat Identities bdew jipprovdu paġni għal 20 miljun "identità", li huma metadata dwar l-ismijiet –prinċipalment awturi u persuni li huma s-suġġetti ta' titli ppubblikati.
Fl-2017, l-API tat-tiftix fuq il-WorldCat tal-OCLC ġiet integrata fl-għodda għar-referenzi tal-VisualEditor fil-Wikipedija, li tippermetti lill-edituri tal-Wikipedija jikkwotaw sorsi mill-WorldCat faċilment.
Mill-2017, l-OCLC u l-Internet Archive bdew jikkollaboraw biex ir-rekords tal-Internet Archive tal-kotba diġitalizzati jkunu disponibbli fil-WorldCat.
Minn Lulju 2020, il-WorldCat kien fih kważi 500 miljun rekord biblijografiku f'483 lingwa, li jirrappreżentaw aktar minn tliet biljun assi tal-libreriji fiżiċi u diġitali, u s-sett tad-data tal-persuni fil-WorldCat (miġbur mill-WorldCat) kien jinkludi 'l fuq minn 100 miljun persuna.
Il-kontribuzzjonijiet tal-libreriji lill-WorldCat isiru permezz tal-programm tal-kompjuter Connexion, li ġie introdott fl-2001; il-predeċessur tiegħu, Passaport OCLC, tneħħa gradwalment f'Mejju 2005.
Fortifikazzjonijiet ta' Żmien il-Kavallieri f'Malta
Swar
Qabel mal-Kavallieri ġew Malta fl-1530, kienu diġa konxji li Malta kienet fqira fejn hi ikkonċernata d-difiża. Apparti minn ftit swar, dawk ta' Sant'Anġlu, tal-Imdina u taċ-Ċitadella, jew kif kien magħruf, il-Kastell, kienu jeżistu ftit fortizzi żgħar, magħruf bħala l-maħras. Fost dawn, l-aktar importanti biss ta' resistenza minima kien il-Forti Sant'Iermu li kien jagħti ftit li xejn ilqugħ minn attakk jew inżul tal-għadu mill-ponta ta' Sciberras.
Forti Sant’Anġlu
Hekk appena wasal Malta fl-1530, l-Ordni ta' San Ġwann kien beżgħan li dawn is-swar ma kinux ser jirreżistu l-attakki la tal-furbani kif ukoll tal-għadu Ottoman jekk dan kien idaħħala f'rasu li għandu jattakka lill-gżejjer Maltin għal xi raġuni jew oħrra. L-Ordni ikkonsulta ma' bosta inġiniera militari biex jaraw kif jistgħu itejbu s-sitwazzjoni, fosthom l-inġinier Taljan Ferromolinio u l-Ispanjol Pardo. Sant’Anġlu ġie rrinfurzat kif setgħu skont il-mezzi finanzjarji baxxi li kellhom biex almenu mhux biss iqawwu d-difiża tagħhom ġewwa s-swar iżda anki biex ikun hemm ilqugħ għal-abitanti tal-Birgu u tal-madwar. Barra minn hekk Ferromolino ħaffer foss li jifred il-Forti Sant' Anġlu mill-bqija tal-Birgu. Dan il-foss sewa ta' ġid kbir u serħan il-moħħ f'diversi okkażjonijiet li l-għadu sbarka fuq ix-xtut Maltin, iżda l-aktar waqt l-Assedju l-Kbir. Apparti minn hekk, Pardo iddisinja Fortizza żgħira, dik ta' San Mikiel li kienet tagħti fuq in-naħa tan-Nofsinhar tal-Isla, qabel ma din kienet bdiet tinbena bħala rħajjel żgħir fi żmien il-Gran Mastru Claude de la Sengle.
Fuq suġġeriment ta' Pardo, Sant’iermu flok forti żgħir issa nbena bħala fortizza żgħira li kellha l-qawwa li mhux biss tgħasses iżda anki tiddenfendi ż-żewġ daħliet taż-żewġ portijiet, jiġifieri dak Marsamxett u tal-Port il-Kbir. Wara l-Assedju l-Kbir iż-żewġ portijiet bdew jiġu indukrati mhux biss minn fortizzi żgħar iżda minn belt iffortifikata, il-Belt Valletta.
Kienu bosta il-fortizzi u s-sistemi ta' difiża li l-Ordni ta' San Ġwann bena sakemm ġie biex ħalla l-Malta. Fost dawn insibu:
Bliet jew żoni Militari ffortifikati:
Torrijiet Kbar mal-kosta
Forti Sant'Iermu 1552 and later extensions
Santa Marija - Kemuna
Saint Lucian’s - Marsaxlokk
Saint Thomas -, Marsascala
Torrijiet żgħar mal-kosta
Garzes, Mġarr Għawdex 1605 twaqqa' fl-1848.
Tigne 1793 & 1795.
Wignacourt, San Pawl il-Baħar
Sant’Agata, Mellieħa
Dwejra 1650
Xlendi 1652
De Redin (14) bejn1658 - 1659
Bitcoin
Il-Bitcoin (simbolu: ฿; kodiċi: BTC jew XBT) hu munita elettronika maħluqa fl-2009 minn persuna jew persuni anonimi magħrufin bil-laqam Satoshi Nakamoto. L-isem Bitcoin jirreferi wkoll għas-software bis-sors miftuħ iddisinjat biex jimplementa l-protokol ta' komunikazzjoni u għax-xibka peer-to-peer li tirriżulta minnu.
Kontra l-parti l-kbira tal-valuti tradizzjonali, il-Bitcoin ma tużax awtorità ċentrali. Tuża bażi ta' dejta mifruxa fost in-nodi tax-xibka li jżommu kont tat-tranżazzjonijiet u tuża l-krittografija biex timplementa l-karatteristiki l-iżjed importanti pereżempju: sid leġitmu biss jista' jonfoq, u ma jistax jonfoq l-istess bitcoins iżjed minn darba.
Il-Bitcoin hi maħsuba biex ikun hemm pussess u trasferiment anonimu tal-muniti. Il-bitcoins jistgħu jiġġemmgħu fuq kompjuter personali taħt forma ta' "portafoll" jew jinżammu minn terzi parti li jagħmluha ta' bank. F'kull każ il-bitcoins jistgħu jiġu trasferiti fuq l-Internet bejn kull min għandu "indirizz tal-bitcoin". Minħabba l-istruttura peer-to-peer tax-xibka tal-bitcoin u nuqqas ta' entità ċentrali l-ebda awtorità, governattiva jew le, ma tista' timmanipula l-valur tal-bitcoin jew iddaħħal l-inflazzjoni.
Ekonomija
Il-valur totali tal-ekonomija tal-Bitcoin, ikkalkulat f'Diċembru tal-2012 kien ta' madwar 140 miljun dollaru Amerikan, f'April tal-2013 1.4 biljun dollaru , f'Novembru tal-2013, bil-kambju 1Bitcoin=540USD, il-valur reġa' tela' għal iżjed minn 6 biljun dollaru.
L-ekonomija bbażata fuq il-bitcoin għadha żgħira ħafna, imqabbla mal-ekonomiji li ilhom stabbiliti għal żmien twil, u s-software għadu fi stat ta' verżjoni beta, ma dan kollu hemm xi bejgħ u servizzi reali li diġà jaħdmu bil-bitcoin, pereżempju, karozzi użati jew kuntratti għall-iżvillup tas-software. Il-bitcoins jiġu aċċettati kemm għal servizz fuq-il-linja u kemm għal merkanzija tanġibbli.
Diġà hemm xi kumpanniji kbar li jaċċettaw ħlas bil-Bitcoin, pereċempju CheapAir.com, WordPress, Reddit, u OkCupid u wieħed jista' wkoll jixtri minn siti kbar bħal Amazon u eBay permezz ta' xi intermedjarji. Hemm ukoll għadd kbir ta' organizzazzjonijiet u assoċjazzjonijiet li jaċċettaw donazzjonijiet bil-bitcoin; fosthom insibu l-Electronic Frontier Foundation, The Pirate Bay , is-Singularity Institute u l-Associazione Luca Coscioni. Xi negozjanti, bl-użu ta' siti speċjali ta' skambju, jippermettu il-bdil tal-Bitcoin f'diversi muniti, fosthom id-dollaru Amerikan, l-ewro, ir-rublu Russu u l-jen Ġappuniż.
Kulħadd jista' jivverifika l-katina ta' blokki u josserva it-tranżazzjonijiet f'ħin reali. Hemm diversi servizzi disponibbli biex jiffaċilitaw dawn l-operazzjonijiet.
Differenzi mal-muniti legali
thumb|right|238px|Proġezzjoni tal-Bitcoins totali maż-żmien Bil-kontra tal-valuti legali, il-Bitcoin għandha l-karatteristika li ħadd ma jista' jikkontrolla l-valur tagħha minħabba n-natura deċentralizzata ta' kif inħalqet. . Fil-każ tal-Bitcoin l-għadd tal-valuta fiċ-ċirkulazzjoni hi limitata minn qabel, għalhekk hi għall kollox prevedibbli u mela magħrufa minn dawk li jinqdew biha minn qabel. L-inflazzjoni tal-valuta fiċ-ċirkulazzjoni għalhekk ma tistax tintuża minn entità ċentrali biex tirridistribwixxi il-ġid bejn l-utenti.
It-trasferimenti huma definiti bħala bdil tal-proprjetà tal-valuta, u jsiru mingħajr il-ħtieġa ta' entità esterna li tagħmilha ta' kontrollatur bejn il-parti. Dan il-mod ta' interskambju jagħmilha impossibbli li xi ħadd jannulla t-tranżazzjoni u hekk jerġa' jieħu lura l-flus li jkunu saru ta' ħadd ieħor. Il-klijent tal-bitcoin jittrażmetti għan-nodi l-iżjed qribu u dawn min-naħa tagħhom jippropagaw il-ħlas max-xibka. Tranżazzjonijiet invalidi jew bil-qerq jiġu imċaħħda min-nodi onesti. It-tranżazzjonijiet huma bażikament b'xejn, iżda hu maħsub li se jkun hemm ħlas ta' kummissjoni meta wieħed ikun irid jiġi l-ewwel fl-ipproċessar tat-tranżazzjoni min-nodi differenti.
L-għadd totali tal-bitcoins jersaq asintotikment għal-limtu ta' 21 miljun. Id-disponibbiltà ta' flus ġodda tikber bħal serje ġeometrika kull 4 snin; fl-2013 kien hemm ġenerat nofs il-flus li jista'jkun u sal-2017 ħa jkun hemm tliet kwarti. Meta noqorbu lejn dik id-data, jekk nassumu li t-talba għall-bitcoin tikber iżjed minn proporzjonalment b'rispett tad-disponibbiltà tagħha, il-bitcoin x'aktarx ikollha deflazzjoni fil-valur (jiġifieri żieda fil-valur reali) bis-saħħa tal-iskarsità tal-munita l-ġdida. Iżda il-bitcoins huma diviżibbli sat-tmiem ċifra deċimali (u mela b'total ta' 2.1 x 1015 unità), u hekk jista' jkun hemm aġġustamentm komplet tal-valur f'ambjent deflazzjonistiku. . Skont l-iżviluppaturi, f'ambjent ta' skarsità ta' bitcoins in-nodi minflok jiffinanzjaw ruħhom bil-ħolqien ta' bitcoins ġodda u jaqalgħu mill-ħila tagħhom li jagħmlu t-tranżazzjonijiet u hekk jikkompetu fuq il-prezzijiet u jżommuhom baxxi.
Riżultati
Jipprevedu tliet xenarji fejn il-Bitcoin tista' tfalli: l-iżvalutazzjoni tal-munita, tnaqqis kbir fin-numru ta' utenti, jew attakk frontali fuq is-sistema minn xi gvernijiet. Mhux possibbli li jiġu pprojbiti l-flus diġitali bħall-Bitcoin kollha. >Id-deċentralizzazzjoni u l-anonimità li jagħmlu parti intrinsika mill-Bitcoin nistg]u narawhom bħala reazzjoni kontra l-proċedimenti ġudizzjarji kontra l-azjendi li jaħdmu fl-ambitu tal-flus elettroniċi bħal e-gold u Liberty Dollar. L-artiklu ta' Danny O'Brien ippubblikat fl-The Irish Times jgħid li "Meta 'l xi ħadd turih il-Bitcoin, jistaqsik 'Imma din legali?'" u 'Dan x'imbroll?' Nimmaġina li hemm avukati u ekonomisti li qegħdin ifittxu li jagħtu risposta għal din il-mistoqsija li mhijiex sempliċi. Nissusspetta li l-lista tan-nies li qegħdin ifittxu tweġiba għal din-domanda dalwaqt inżidu magħha l-leġiżlaturi."
Fi Frar tal-2011, wara li ssemmiet fuq Slashdot u l-effett Slashdot li kkawża dan kien riperkussjonijiet fuq il-valur tal-Bitcoin u fuq il-funzjonament tajjeb ta' xi siti prinċipali marbution magħha.
Teknoloġija
IlBitcoin hi implementazzjoni peer-to-peer tal-b-money proposta minn Wei Dai u minn Bitgold proposta minn Nick Szabo. Il-prinċipji tas-sistema huma deskritti fid-dokument ta' Satoshi Nakamoto, ippubblikat fl-2008.
Panoramika
Il-Bitcoin hi bbażata fuq it-trasferiment tal-flus bejn kontijiet pubbliċi permezz tal-krittografija asimmetrika (b'ċavetta pubblika). It-tranżazzjonijiet huma kollha pubbliċi u jiġu memorizzati f'bażi tad-dejta mifruxa li tintuża biex tikkomfermahom u biex tiżgura li wieħed jonfoq l-istess flus darbtejn.
L-indirizzi
Kull persuna li tieħu sehem fix-xibka tal-Bitcoin ikollha portafoll li jkun fih numru arbitrarju ta' pari ta' ċwievet krittografiċi. Iċ-ċwievet pubbliċi, jew "indirizzi tal-bitcoin", iservu ta' punti tal-ħruġ u dħul għall-pagamenti kollha. Iċ-ċavetta privata li tikkorispondi magħhom tawtorizza l-pagament għal ċertu utent biss. L-indirizzi ma fihomx informazzjoni dwar il-proprjetarji tagħhom u huma min-natura tagħhom anonimi. L-indirizzi huma sensiela każwali ta' numri u ittri b'tul medju ta' 33 karattru, li dejjem tibda bin-numru 1, bil-forma 175tWpb8K1S7NmH4Zx6rewF9WQrcZv245W. L-utenti jistgħu jkollhom numru arbitrarju ta' indirizzi tal-Bitcoin, u infatti wieħed jista' jiġġenera kemm irid billi l-ġenerazzjoni tagħhom ma tqumx ħafna żmen tal-kalkolu (ekwivalenti għall-ġenerazzjoni ta' par ċwievet pubblika/privata) u ma teħtieġ l-ebda kuntatt ma' nodi oħra tax-xibka. Il-ħolqien ta' par ċwievet ġdid għal kull tranżazzjoni jgħin biex jinżamm l-anonimat.
It-tranżazzjonijiet
Il-bitcoins għandhom magħhom iċ-ċavetta pubblika ta' sidhom (jiġifieri l-indirizz). Meta utent A jrid jittrasferixxi l-flus lill-utent B jagħtihom iċ-ċavetta pubblika ta' B (l-indirizz tiegħu) u jiffirmahom biċ-ċavetta privata tiegħu. Imbagħad jittrażmetti dawn il-flus max-xibka peer-to-peer f'messaġġ apposta, it-"tranżazzjoni". Il-bqija tan-nodi jivvalidaw il-firem krittografiċi u l-ammont tal-flus qabel jaċċettawhom.
Il-katina ta' blokki u konfermi
Kull darba li ssir tranżazzjoni, din tibda billi tidher bħala "mhux konfermata". Dan l-iststus jirrifletti l-probabbiltà li tista' titreġġa' lura b'suċċess fil-każ ta' attentat apposta. Kull tranżazzjoni mxandra lin-nodes l-oħra ma ssirx "konfermata" sakemm ma tiġix verifikata f'lista ta' markatura orarja, immaneġġatat kollettivament tat-tranżazzjonijiet magħrufa kollha, il-"katina tal-blokki".
B'mod partikolari, kull nodu "ġeneratur" jiġbor it-trażazzjonijiet mhux konfermati kollha li jaf bihom ġo fajl magħruf bħala "blokk", li jirreferi għat-tranżazzjonijiet riċenti kollha kif ukoll għall-aħħar blokk validu li jaf bih dak in-nodu. Imbagħad jipprova joħloq hash krittografiku ta' dak il-blokk b'ċerti karatteristiki, sforz li jeħtieġ fil-medja numru definibbli ta' provi. Meta nodu jsib soluzzjoni, iħabbarha lill-bqija tan-nodi. Il-peers li jirċievu il-blokk ġdid riżolt, jivvalidawh qabel ma jaċċettawh u jżiduh mal-katina.
Meta tranżazzjoni tiġi ammessa għall-ewwel darba fi blokk, tirċievi konferma. Kull darba li mill-blokk jinħolqu blokki ulied oħra marbutin miegħu, jirċievi konferma oħra għal kull blokk. Meta l-blokk li fih it-tranżazzzjoni jkollu sitt konfermi, jiġiefi jkunu nħolqu sitt blokki marbutin miegħu, il-client Bitcoin jibdel l-istat tat-tranżazzjoni minn "mhux konfermata" għal "konfermata". Il-motivazzjoni għal din il-proċedura hi li ma' kull konferma tat-tranżazzjoni, jiġifieri ma kull blokk ġdid li jinħalaq barra l-blokk bit-tranżazzjoni stess, ftit ftit isir iżjed diffiċli u jqum iżjed biex wieħed ixxejjen it-tranżazzjoni. Attakkant ipotetiku, biex jannulla tranżazzjoni b'ċertu numru ta' konfermi, ikollu jiġġenera katina parallela mingħajr it-tranżazzjoni li jrid ixejjen u magħmula min-numru ta' blokki daqs jew ogħla mill-konfermi rċevuti mit-tranżazzjoni.
L-istorja kollha tat-tranżazzjonijiet trid tinħażen ġewwa il-bażi tad-dejta tal-katina tal-blokki, li tikber kontinwament iżjed ma jiżdiedu r-records li qatt ma jitħassru. Is-sistema hi mfassla b'ċertu mod li xi utenti jeħtieġu il-bazi tad-dejta sħiħ biex jużaw il-Bitcoin - xi utenti jkollhom bżonn biss il-parti mill-bażi tad-dejta li għandha x'taqsam mal-muniti li għandhom jew jista' jkollom fil-ġejjieni. Bħalissa il-bażi għadha żgħira (less than 200 MB as of April 2011) u l-utenti kollha tas-software tal-Bitcoin jirċievu l-bażi sħiħa fuq ix-xibka peer-to-peer malli jħaddmu s-software għall-ewwel darba.
Nakamoto fassal is-sistema b'mod li, minkejja li l-bażi tad-dejta tikber maż-żmien, ikun possibbli li jkollu verżjoni ridotta li tħares fid-dettal lejn xi ftit tranżazzjoniet biss, imma li tibqa' kompletament verifikabbli b'mod indipendenti. Pereżempju, għal utent privat jista' jkun interessanti li jkollu il-katina tal-blokki bit-tranżazzjonijiet li għandu x'jaqsam magħhom biss. Jew inkella jkun jixtieq inaddaf mill-bażi it-tranżazzjonijiet kollha li r-riżultati tagħhom jkunu diġà intużaw f'tranżazzjonijiet oħra, u hekk inaqqas ħafna id-daqs tal-bażi.
Il-ġenerazzjoni tal-Bitcoin
Il-probabbiltà li ġertu utent jirċievi l-flus jiddependi mal-qawwa komputazzjonali li jżid lix-xibka, mqabbla mal-qawwa komputazzjonali tax-xibka sħiħa. Fil-bidu il-client uffiċjali kien jippermetti l-estrazzjoni tal-Bitcoin, billi wieħed jisfrutta s-CPU biex jaħdem il-kalkoli; meta żdiedet il-qawwa totali tal-kalkolu, din il-possibbiltaà ma baqgħetx meħtieġa, u anki mhux ekonomika, u tneħħiet. Illum jeżistu programmi li fil-bidu kienu jifruttaw il-qawwa tal-GPU (Graphics Processing Unit) biex jaħdmu l-kalkoli, u issa iżjed u iżjed jiddependu saru jiddependu minn sistemi dedikati (Field Programmable Gate Array, FPGA, u Application specific integrated circuit, ASIC).
In-numru ta' bitcoins maħluqin għal kull blokk fil-bidu kien 50; dan in-numru hu pprogrammat biex jonqos maż-żmien, isir nofs madwar kull 4 snin, sa kemm jasal sa żero, b'mod li qatt ma jkunu nħalqu iżjed minn 21 bitcoin b'kollox. Mill-28 ta' Novembru 2012, il-ħlas niżel għal 25 BTC kull blokk, u hekksar għaal-4 snin ta' wara. Iżjed mal-ħlas jonqos maż-żmien, l-utenti jsiru iżjed motivati li jikkontribwixxi bil-ħila tagħhom għall-kalkoli tan-nodi li jiġġenerw blokki u jaqilgħu mill-flus tat-tranżazzjoni.
In-nodi kollha tax-xibka jikkompetu biex ikunu l-ewwel li jsibu soluzzjoni g]all-problema krittografika li tirrigwarda blokk kandidat, problema li teħtieġ numru kbir ta' tentattivi. Meta nodu jsib soluzzjoni valida, iħabbarha lil bqija tax-xibka u jitlob il-proprjetà ta' blokk ġdid ta' bitcoins. Il-peeers li jirċievu s-soluzzjoni tal-blokk ġdid jivverifikawha qabel ma jaċċettawha u mbagħad iżiduha mal-katina. In-nodi jistgħu jużaw is-CPU tal-client jew jipprofittaw mis-CPU tagħhom permezz ta' software iżjed sofistikat. L-utenti jistgħu ukoll jiġġeneraw bitcoin b'mod kollettiv billi jissieħbu f' mining pool.
Mill-punto di vista operattiv, il-mining mhux ħlief operazzjoni li tikkonsisti fis-sejba ta' soluzzjoni ta' problema matematika: identifika numru li l-hash SHA-256 tal-blokk hu inqas minn livell mogħti (diffikultà varjabbli). Infatti biex blokk jiġi ġġenertat kull 10 minuti, kull nodu b'mod individwali jimmodifika d-diffikultà tal-problema li jipprova jssolvi kull ġimgħatejn, skont il-kapaċità komputazzjonali tax-xibka peer-to-peer.
Spejjeż tat-tranżazzjonijiet
Billi n-nodi mhumiex obbligati li jinkludu t-tranżazzjoniet fil-blokki li jiġġeneraw, min jibgħat bitcoin jista' jħallas minn jeddu taxxa ta' trasferiment. Meta jagħmel hekk il-veloċità tat-trasferiment tiżdied u toffri inċentiv lill-utenti biex iżommu n-nodi attivi, speċjalment meta d-diffikultà fil-ġenerazzjoni tan-nodi tiżdied jew il-kwantità fil-premju għal kull blokk jonqos maż-żmien. In-nodi jiġbru t-taxxi tat-tranżazzjoni assoċjati mat-tranżazzjonijiet kollha preċenti fil-blokk dedikat tagħhom.
Il-Bitcoin fuq il-media
Il-Bitcoin isemmiet fuq siti mferrxin fil-wisa' bħal Slashdot u r-rubrika teknika ta' Time.
Fit-Tribeca Film Festival ta' New York fit-23 ta' April 2014 inwera għall-ewwel darba il-film dokumentarju The Rise and Rise of Bitcoin, kronaka tal-Bitcoin mit-twelid tagħha sal-esplużżjoni fil-kobor tagħha fl-2013.
Xi kandidati politiċi fl-Istati Uniti, fosthom il-kandidat Kongressjonali Demokratiku għal New York City, Jeff Kurzon qalu li jaċċettaw donazzjonijiet għall-kampanja tagħhom bil-Bitcoin.
Implementazzjonijiet alternattivi
Minħabba l-karatteristiki miftuħin tal-protokol u tas-software oriġinali miktub mill-kreatur tas-sistema Bitcoin, maż-żmien inħolqu programmi u libreriji li jimplementaw il-protokol tal-Bitcoin b'mod indipendenti. Dawn l-implementazzjonijiet sikwit ikunu maħsubin biex jissemplifikaw l-użu tal-Bitcoin, pereżempju biex tħalli 'l-utent li jirċievi tranżazzjonijiet mingħajr ma jkollu jħott il-katina sħiħa tal-blokki, jew iħottha f'verżjoni ridotta. Xi tipi ta' software oħra qegħdin biex jaqbdu mal-client oriġinali biex jestendulhu l-funzonijiet jew jagħmluh iżjed faċli għall-użu. ħginale per estenderne le funzioni o per agevolarne l'uso. Oħrajn huma maħsuba biex jintużaw fuq sistemi li fuqhom il-client oriġinali ma jistax jiġi eżegwit.
FK Riteriai
Futbolo klubas Riteriai huwa klabb tal-futbol Litwan, mill-belt ta Vilnius.
Il-klabb twaqqaf fl-2005.
Sofija
Sofija hi l-belt kapitali tal-Bulgarija. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,260,120 ruħ (sal-2015).
Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl
daqsminuri|253x253px|Il-Kastell ta' Augustusburg Il-Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl jiffurmaw kumpless ta' binjiet storiċi fi Brühl, Nord Rhein-Westfalen, il-Ġermanja. Il-binjiet huma kkollegati permezz ta' ġonna spazjużi u s-siġar tax-Schlosspark. Mibnija fil-bidu tas-seklu 18, il-kastelli u l-ġonna tal-madwar jitqiesu bħala kapulavuri tal-arkitettura tar-Rokokò bikri u fl-1984 ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Il-Kastell ta' Augustusburg (bil-Ġermaniż: Schloss Augustusburg) u l-parks tiegħu jintużaw ukoll għall-Kunċerti tal-Kastelli ta' Brühl.
Storja
xellug|daqsminuri|260x260px|Il-faċċata tirrifletti tal-Kastell ta' Augustusburg fil-vaska tal-ġnien fin-Nofsinhar Il-Kastell ta' Augustusburg inbena fuq il-pedamenti ta' kastell Medjevali fl-1725. Ġie ppjanat u ffinanzjat mill-Arċisqof-Elettur ta' Köln, Clemens August tal-Bavarja tal-familja Wittelsbach, u ddisinjat mill-arkitetti Johann Conrad Schlaun u François de Cuvilliés. Ftit wara, François de Cuvilliés iddisinja l-loġġa tal-kaċċa ta' Falkenlust lejn ix-Xlokk biex Clemens August seta' jipprattika l-falkunerija, u l-loġġa nbniet mill-1729 sal-1740.
Il-ġonna elaborati madwar il-Kastell ta' Augustusburg ġew iddisinjati minn Dominique Girard. Ġie ddisinjat ukoll parterre elaborat għal żona fin-Nofsinhar tal-kastelli, iżda ġiet ristrutturata minn Peter Joseph Lenné fis-seklu 19 u mibdula fi ġnien pajsaġġistiku. It-tentattivi ta' rinnovazzjoni taż-żona kienu diffiċli, minħabba li ma tantx kien hemm disponibbiltà tal-materjal sors.
Deskrizzjoni
Il-loġġa tal-kaċċa ta' Falkenlust inbniet bl-istil ta' dar tal-villeġġjaturi, u ġiet ispirata mil-loġġa tal-kaċċa ta' Amalienburg fil-park tal-Palazz ta' Nymphenburg fi Munich. Il-binja prinċipali fiha żewġ sulari, u maġenbha żewġ binjiet oħra ta' sular kull wieħed li kienu jospitaw il-falkuni tal-arċisqof-elettur. Fil-pjan terran hemm ukoll salott ovali.
Sit ta' Wirt Dinji
nofs|daqsminuri|549x549px|Il-faċċata tal-Punent tal-Kastell ta' Augustusburg Il-Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1984.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Bern
Bern hija wkoll il-belt kapitali tal-kanton ta' Bern, it-tieni l-iktar kanton popolat tal-Iżvizzera. Il-lingwa uffiċjali hija l-Ġermaniż, iżda l-lingwa prinċipali mitkellma hija l-varjant lokali tad-djalett Ġermaniż Żvizzeru Alemanniku, il-Ġermaniż ta' Bern. Fl-1983, iċ-ċentru storiku tal-belt (bil-Ġermaniż: Altstadt) ta' Bern sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Dan huwa mdawwar bix-xmara Aare, xmara ewlenija tal-Promontorju Żvizzeru.
Għalkemm l-insedjamenti ffortifikati kienu ilhom stabbiliti minn żmien il-qedem, il-belt Medjevali proprja ġiet stabbilita mill-familja Zähringer fit-tmun, x'aktarx fl-1191 minn Berthold V, id-Duka ta' Zähringen. Bern saret belt imperjali ħielsa fl-1218, u fl-1353 ingħaqdet mal-Konfederazzjoni Żvizzera u saret wieħed mit-tmien kantons bikrin. Minn dak iż-żmien 'l hawn, Bern saret belt-stat kbira u attur prominenti tal-istorja Żvizzera billi żviluppat politika ta' tkabbir territorjali sovran. Mis-seklu 15, il-belt kulma jmur bdiet tinbena mill-ġdid u kisbet il-karatteristiċi attwali tagħha. Bern saret Belt Federali fl-1848. Minn madwar 5,000 abitant fis-seklu 15, il-belt qabżet il-100,000 ruħ fis-snin 20 tas-seklu 20.
Sit ta' Wirt Dinji
Iċ-Ċentru Storiku ta' Bern ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Tirana
Tirana hi l-belt kapitali tal-Albanija. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 862,361 ruħ (sal-2011).
Ankara
Ankara hi l-belt kapitali tal-Turkija. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 5,270,575 ruħ (sal-2015).
Magdalena Tul
Magdalena Ewa Tul (twieldet fid-29 ta' April 1980) hija kantanta Pollakka.
Fis-sena 2000, ittrasferixxiet minn Gdańsk għall-belt kapitali Varsavja fejn hemmhekk bdiet taħdem bħala kantanta u attriċi għat-teatru mużikali Studio Buffo. Tliet snin wara, Magda issiebħet ma' teatru mużikali ieħor, Roma. Hemmhekk, hi ħadet sehem f'musicals bħal "Miss Saigon", "Grease", "Cats" u "Academy of Mister Kleks".
Magda kienet fil-lista proviżorja ta' kantanti prospettivi għall-Festival tal-Eurovision 2005 f'isem il-Polonja. Sitt snin wara, fl-14 ta' Frar 2011, ġiet magħżula biex iġġorr il-bandiera Pollakka fil-Eurovision Song Contest 2011 ġewwa l-Ġermanja, bil-kanzunetta "Jestem".
No Cav
ħolqa=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Cava_di_Gioia_%28Carrara%29.jpg/220px-Cava_di_Gioia_%28Carrara%29.jpg|daqsminuri| Cava di Gioia (Carrara) u l-modifika irreversibbli relatata tal-forma tas-samit No Cav huwa terminu ġurnalistiku użat biex jindika moviment kbir ta’ protesta Taljan li qam fil -bidu tas-seklu 21. Dan sar minn assoċjazzjonijiet u gruppi ta’ ċittadini magħqudin bil-kritika tal-barrieri tal-irħam ta’ Carrara fl-Alpi Apuani.
Isem u simbolu
ħolqa=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/No_Cav_sticker_at_Bivacco_Aronte_%28Passo_della_Focolaccia%2C_Alpi_Apuane%29_at_17.10.2021.jpg/220px-No_Cav_sticker_at_Bivacco_Aronte_%28Passo_della_Focolaccia%2C_Alpi_Apuane%29_at_17.10.2021.jpg|daqsminuri| Stiker No Cav għall-bivouac ta' Aronte (Passo della Focolaccia, Alpi Apuani) It-terminu No Cav, qasir għal "No Cave" ("Le lill-barrieri", bit-Taljan), intuża għall-ewwel darba f'artiklu ta' Il Tirreno fl- 2014 biex jiddefinixxi l-attivisti li kienu ħadu sehem f'dimostrazzjoni tal-kumitat Salviamo le Apuane.
Is-simbolu Nru Cav jikkonsisti f'rappreżentazzjoni stilizzata sewda u bajda tal-vjadott tal-Vara tal -Ferroviji tal-Irħam Privat ta' Carrara qasmu minn X kbira ħamra, li fuqha l-kliem "NO CAV" aħmar ukoll, kollha fuq sfond abjad.
Dan il- banner, li d-disinn grafiku tiegħu jfakkar dak tal-moviment No TAV, deher biss fl -2020, waqt attività organizzata mill- ambjentalista Gianluca Briccolani, li s-sena ta’ wara, flimkien ma’ Claudio Grandi u oħrajn, kien iwaqqaf l-assoċjazzjoni Apuane Libere.
Dan is-simbolu u d-definizzjoni ta '"No Cav" mhumiex użati jew aċċettati mill-gruppi kollha tal-moviment u ħafna jippreferu jiddefinixxu lilhom infushom b'termini aktar preċiżi.
Lika Kavzharadze
Lika Kavzharadze (bil-lingwa tal-Georgia: ლიკა ქავჟარაძე, twieldet is-26 ta’ Ottubru 1959 – mietet fil-11 ta’ Ottubru 2017) kienet attriċi tal-films mill-Georgia, li kienet magħrufa l-iktar għar-rwol tagħha fil-film drammatiku tal-1976 The Wishing Tree tar-reġista Tengiz Abuladze.
Bijografija
Lika Kavzharadze nstabet mejta fl-appartament tagħha stess fi Tbilisi fil-11 ta’ Ottubru 2017 meta kellha 57 sena. Uffiċjali tal-pulizija sostnew li kienu qed jistħarrġu fil-possibbiltà ta’ suwiċidju.
Karmenu Mifsud Bonnici
lemin|thumb|200px| Karmenu Mifsud Bonnici (twieled Bormla fis-17 ta' Lulju 1933 - miet fil-5 ta' Novembru 2022) kien Prim Ministru ta' Malta bejn l-1984 u l-1987.
Qabel il-Politika
Meta kien student, kien membru attiv fl-Azzjoni Kattolika, u aktar tard fil-Moviment Żgħażagħ Ħaddiema Nsara bħala konsulent legali. Fl-istess moviment dak iż-żmien kien hemm ukoll Edward Fenech Adami. Mifsud Bonnici kien membru tal-bord editorjali tal-ġurnal “Il-Ħaddiem” ippubblikat mill-istess moviment.
Fl-1969, kien maħtur bħala konsulent tal-General Workers Union.
Fil-Politika
Fl-1980, Mifsud Bonnici nħatar Deputat Mexxej tal-Partit Laburista fuq proposta ta' Dom Mintoff, u fl-1982 bħala mexxej suċċessur. Fit-2 ta’ Mejju 1982, Karmenu Mifsud Bonnici kien co-opted fil-Parlament wara r-riżenja tal-Membru Parlamentari Pawlu Xuereb, u kien maħtur bħala Ministru tax-Xogħol u s-Servizzi Soċjali. Fil-5 ta’ Settembru 1983, inħatar Deputat Prim Ministru Anzjan u Ministru tal-Edukazzjoni. F'dan iż-żmien kien hemm il-Kwistjoni tal-Iskejjel tal-Knisja li l-Gvern riedhom ikunu b'xejn għal kulħadd.
Prim Ministru
Karmenu Mifsud Bonnici ħa l-ġurament ta’ Prim Ministru fit-22 ta’ Diċembru 1984, wara li dak in-nhar stess fil-Parlament, il-Perit Dom Mintoff ħabbar ir-rizenja tiegħu. Huwa kien l-ewwel Prim Ministru li qabel inħatar qatt ma kien ikkontesta elezzjoni. Bħala Prim Ministru, Karmenu Mifsud Bonnici kien responsabbli miċ-Ċittadinanza, Uffiċċju Elettorali, Tiftix għaż-żejt, Xandir, Avjazzjoni Ċivili u Portijiet fost l-oħrajn. Kellu wkoll ir-responsabbiltajiet tal-Intern u l-Edukazzjoni.
Nhar il-15 ta' April 1986 bombers Amerikani attakkaw Tripli taħt l-ordnijiet tal-President Ronald Reagan, attakk li kien ħalla diversi vittmi, fosthom it-tifla adottiva tal-mexxej Libjan Muammar Gaddafi. Karmenu Mifsud Bonnici kien avża ftit minuti qabel lil Gaddafi b’dan l-attakk imminenti wara li kien twaqqa’ ajruplan Amerikan mil-Libjani fil-Golf ta’ Sirte li l-Libja kienet issostni li kien baħar intern tagħha. Il-pre-avviż ta’ Mifsud Bonnici kien salva ħajjet il-mexxej Libjan.
Kap tal-Oppożizzjoni
Minn Mejju 1987 sa Marzu 1992 huwa kien Kap tal-Oppożizzjoni, u kien elett fl-elezzjonijiet tal-1987 u l-1992. Nhar il-5 ta' Marzu 1992 huwa rriżenja minn mexxej tal-Partit Laburista għalkemm baqa' deputat parlamentari u attiv fil-Partit. F'Ġunju 2008 huwa mar xeħet il-vot tiegħu għall-għażla tal-mexxej il-ġdid wara r-riżenja ta' Alfred Sant.
CNI
Fl-1999 waqqaf is-CNI, Kampanja għall-Ħelsien Nazzjonali kontra d-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropeja. Huwa baqa' viċin ħafna l-eks Prim Ministru Dom Mintoff.
Bukarest
Bukarest hi l-belt kapitali tal-Rumanija. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,883,425 ruħ (sal-2011).
Karmenu Mifsud Bonnici
Kontra l-Kostituzzjoni Ewropea
F'Ġunju 2005 Mifsud Bonnici ressaq mozzjoni fil-Konferenza Generali Laburista kontra r-ratifika tat-Trattat Kostituzzjonali Ewropew. Fl-indirizz tiegħu lid-delegati Mifsud Bonnici qal:
Dakinhar Mifsud Bonnici tkellem dwar ir-relazzjoni tiegħu mal-Partit Laburista. Fil-waqt li stqarr dwar l-importanza tad-diskussjoni fil-partit, qal li huwa jrid l-għaqda fil-Partit Laburista u ma jrid jurta lil ħadd u għalhekk ħareġ favur l-astensjoni. Il-kelliem qal li huwa bl-ebda mod m’għandu f’moħħu li l-Partit Laburista jinqasam għax huwa ġid xtaq lill-Partit Laburista fl-imgħoddi u ġid jixtieqlu llum u fil-ġejjieni.
Nhar it-2 ta' Lulju 2005, il-mozzjoni ta' Mifsud Bonnici ma kinitx għaddiet. 699 delegat ivvutaw favur il-mozzjoni mressqa mill-Eżekuttiv Nazzjonali u mill-Grupp Parlamentari u 118-il vot (14.4 %) favur il-mozzjoni mressqa minn Karmenu Mifsud Bonnici. Fil-votazzjoni vvutaw id-delegati kollha, 825 delegat.
L-ewwel seba' konċilji Ekumeniċi
daqsminuri|[[Pittura tal-Ewwel Konċilju ta' Niċea fil-Monasteru ta' Ferapontov, ir-Russja]] Fl-istorja tal-Kristjaneżmu, l-ewwel seba' konċilji Ekumeniċi kienu serje ta' konċilji li saru bejn is-snin 325 u 787 WK, u li d-deċiżjonijiet li ttieħdu minnhom huma aċċettati u adottati mill-knejjes Kristjani.
Matul l-istorja tal-Kristjaneżmu kien hemm ħafna laqgħat ta' isqfijiet u prelati biex jiddiskutu fuq xi tagħlim qarrieqi li jkunu ħarġu bih ċerti individwi anke mill-ġerarkija ekklesjastika. Dawn il-laqgħat jissejħu Konċilji. X'uħud minn dawn il-konċilji saru b'tentattiv li jintlaħaq qbil mal-Knisja Ortodossa biex terġa' tinkiseb il-paċi u biex ikun hemm Kristjaneżimu wieħed bejn l-Ortodossi Nsara tal-Lvant u dawk tal-Punent, il-Knisja tal-Lvant, il-Kattoliċi hekk imsejħa antiki, u l-Kattoliċi Rumani. Dawn kollha jsostnu li għandhom dixxendenza leġittima mill-appostli. Kemm il-Kattoliċi u kif ukoll l-Ortodossi tal-Lvant jirrikonoxxu l-ewwel s-seba' konċilji Ekumeniċi bħala validi.
Xintù
lemin|daqsminuri| Il-portal tat-torii għas-[[Santwarju ta' Itsukushima fil-Prefettura ta' Hiroshima, il-Ġappun, wieħed mill-aktar eżempji famużi ta' torii fil-pajjiż. It-torii timmarka d-daħla tas-santwarji Xintù u huma simboli rikonoxxibbli tar-reliġjon.]] Ix-Xintù jew ix-Xinto/ix-Xintoiżmu (bil-Ġappuniż: 神道) hija reliġjon li toriġina mill- Ġappun. Ikklassifikata bħala reliġjon tal-Lvant tal-Asja minn studjużi tar-reliġjon, il-prattikanti tagħha spiss iqisuha bħala reliġjon indiġena tal-Ġappun u bħala reliġjon tan-natura. L-istudjużi kultant isejħu lill-prattikanti tagħha Xintui, għalkemm l-aderenti rari jużaw dak it-terminu huma stess. M'hemm l-ebda awtorità ċentrali fil-kontroll tax-Xintù, b'ħafna diversità ta' twemmin u prattiki evidenti fost il-prattikanti.
Twemmin
daqsminuri|390x390px| Amaterasu, alla tax-[[xemx, toħroġ mill-Għar tal-Blat tas-Smewwiet, trittiku ta' Kunisada.]] It-twemmin fix-Xintù (li jissejjaħ ukoll "shinko" fil-Ġappun) huwa l-konvinzjoni fl-ideat u fil-prattiki tar-religjon Xintù. Din ir-religjon hi tradizzjonali għal Ġappun u toffri s-servizzi għall-forzi naturali u l-ispirti li jsaħħu l-ambjent tagħna. Attwalment it-twemmin fix-Xintù huwa parti integrali mill-ħajja ta' ħafna Ġappuniżi, u jinkludi l-għażla tal-pjanti u t-tradizzjonijiet l-antiki tiegħu. Huwa fih il-ġimgħat, iċ-ċelebrazzjonijiet u l-festi li jissorvelaw l-konnessjoni bejn il-bnedmin, il-ġonna u s-siġar, b'rispett għall-forzi tal-natura. Dan it-twemmin qed jiġi trażmess minn ġenerazzjoni għal ġenerazzjoni u huwa wieħed mill-esperjenzi spiritwali u kulturali importanti tal-Ġappun.
Il-fidi fix-Xintù hija sistema spiritwali u reliġjuża fil-qalba tal-kultura Ġappuniża. Din ir-reliġjon tinkludi t-tħassib fl-ispirti li fihom jidher l-ambjent naturali, kif ukoll il-qima ta' qorti għaż-żgħażagħ u l-ħajja ta' forzi spiritwali li jintużaw biex jiġu rrispettati l-misteri tal-ħajja. Il-misteri tal-ħajja huma kkonservati f'żewġ pilastri ewlenin: kami, li jirrappreżenta l-forzi naturali, u tama, li hija bbażata fuq il-qima u ż-żieda tat-tama fl-ispirtu, u sservi bħala boxxla fil-ħajja ta' kuljum. Il-fidi fix-Xintù hija maqsuma fi tradizzjonijiet, ritwali u ħsejjes spiritwali li jappoġġaw u jqawwu l-konnessjoni bejn l-bnedmin, il-ġonna u s-siġar, u minnhom jiġu rikonoxxuti l-forzi tal-ispirti li jissarfu fl-ambjent Ġappuniż.
Demografija
Fid-demografija tax-Xintù, huwa importanti li wieħed jiftakar li x-Xintù ma jirrappreżentax biss reliġjon, iżda wkoll aspetti kulturali u tradizzjonali importanti fil-ħajja tal-popolazzjoni Ġappuniża. Għal żmien twil, id-demografija tax-Xintù kienet tinkludi numru konsiderevoli ta' persuni, u r-religjon Xintù kienet irrappreżentata permezz ta' ċelebrazzjonijiet, festi u ritwali, tant li kienu parti integrali mill-identità Ġappuniża. Bl-introduzzjoni ta' influwenzi kulturali barranin, iż-żminijiet reċenti wasslu għal żieda f'persuni li jidentifikaw ma' din ir-reliġjon. Madankollu, huwa meħtieġ għarfien u rieda qawwija biex tinżamm u titħares ir-rabta bejn id-demografija u l-eredità spiritwali li tigbor fiha l-kultura Ġappuniża.
Katidral ta' Roskilde
daqsminuri|Il-Katidral ta' Roskilde. Il-Katidral ta' Roskilde (bid-Daniż: Roskilde Domkirke), fil-belt ta' Roskilde fuq il-gżira ta' Zealand (Sjælland) fil-Lvant tad-Danimarka, huwa katidral tal-Knisja Luterana tad-Danimarka.
Il-katidral huwa l-iżjed knisja importanti fid-Danimarka, il-knisja tal-oqbra rjali uffiċjali tal-monarki Daniżi, u Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Dan bis-saħħa tal-arkitettura tal-katidral li toħroġ fid-dieher 800 sena ta' stili arkitettoniċi Ewropej, u peress li hija waħda mill-iżjed eżempji bikrin fl-Iskandinavja ta' katidral Gotiku mibni bil-brikks; il-binja ħeġġet it-tifrix tal-istil Gotiku bil-brikks fit-Tramuntana tal-Ewropa kollha. Mibni fis-sekli 12 u 13, il-katidral jinkorpora karatteristiċi Gotiċi u Rumaneski fid-disinn tiegħu. Il-katidral ilu l-post tad-dfin prinċipali għall-monarki Daniżi mis-seklu 15. Matul is-sekli ġie estiż u mmodifikat b'mod estensiv biex jiġu akkomodati għadd konsiderevoli ta' kappelli funebri u l-bosta kappelli ta' ġo fih inbnew b'diversi stili arkitettoniċi.
Il-katidral huwa attrazzjoni turistika ewlenija u kull sena jattira iżjed minn 165,000 viżitatur. Mill-1995 tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO minħabba l-arkitettura unika tiegħu. Il-katidral għadu jintuża bħala knisja u matul is-sena jospita wkoll għadd ta' kunċerti.
Knejjes preċedenti
Roskilde saret il-belt kapitali l-ġdida tad-Danimarka bis-saħħa tar-Re Harald Bluetooth għall-ħabta tad-960. Preċedentement, ir-re kien irresjeda f'Jelling, fejn bena knisja u l-Ħaġar ta' Jelling, iżda wara li wassal għall-unifikazzjoni tad-Daniżi u tan-Norveġiżi, kienet meħtieġa mossa biex il-monarka seta' jibqa' qrib iċ-ċentru tal-poter fir-renju l-ġdid. Skont sorsi bil-miktub, meta ttrasferixxa ruħu lejn Roskilde, Bluetooth bena residenza rjali u maġenbha knisja żgħira tal-injam, iddedikata lit-Trinità Mqaddsa. Ma tantx nafu wisq dwar il-Knisja tat-Trinità; wisq iktar nafu dwar l-arkitettura tagħha. Iżda minkejja l-istorja qasira tagħha huwa magħruf li seħħew żewġ avvenimenti hemmhekk. Fil-Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum ta' Adam ta' Bremen, hemm rendikont ta' kif iben ir-re, Sweyn Forkbeard, qajjem ribelljoni kontrih, u ġiegħel lil missieru jaħrab lejn Jomsborg. Meta Bluetooth miet fid-985/986, l-armata li kienet daret kontrih ġabet il-katavru tiegħu lura lejn Roskilde u difnitu fil-knisja li huwa kien bena. Fil-Milied tal-1026, il-Konti Ulf inqatel minn wieħed li kien midħla sew ta' Cnut il-Kbir. Minkejja xi differenzi bejn id-diversi sorsi, dan seħħ fil-knisja (Chronicon Roskildense) jew fir-residenza rjali (Gesta Danorum ta' Saxo Grammaticus). Ulf kien iżżewweġ lil oħt Cnut il-Kbir, Estrid, li nkorlat għall-qtil ta' żewġha u talbet li tingħata kumpens b'weregild.
Hemm xi dubji dwar meta Roskilde saret is-sede tal-Isqof ta' Roskilde. Meta Sweyn Forkbeard ħakem l-Ingilterra fl-1013, huwa beda jibgħat isqfijiet Ingliżi lejn id-Danimarka, proċess li tkompla mis-suċċessur tiegħu Cnut il-Kbir. Dan ikkawża ftit kunflitt mal-Arċisqof ta' Amburgu, li kien iqis li l-Iskandinavja kienet parti mill-Arċidjoċesi ta' Bremen. L-iżjed isqof bikri magħruf ta' Roskilde kien Gerbrand, li kien fil-kleru ma' Cnut il-Kbir, u li ġie interċettat mill-irġiel tal-Arċisqof ta' Amburgu-Bremen meta baħħar lejn id-Danimarka fl-1022. Tħalla jkompli l-vjaġġ tiegħu wara li ħalef li jkun leali għall-arċisqof. L-arċisqof x'aktarx li kellu kull raġun li jissuspetta fih, peress li d-dokumenti ta' dak iż-żmien jissuġġerixxu li Cnut il-Kbir jaf kien ippjana li joħloq arċidjoċesi f'Roskilde, b'Gerbrand bħala l-arċisqof. Bil-finanzjament mogħti lil Estrid Svendsdatter bħala kumpens, il-Knisa l-antika tat-Trinità twaqqgħet u minflokha nbdiet il-kostruzzjoni ta' katidral sempliċi tal-ġebel għall-ħabta tal-1026. Dan jaf ifforma l-bażi tal-katidral li nbena wara, iżda diffiċli li wieħed isostni dan b'ċertezza, peress li sussegwentement inbnew żewġ katidrali fl-istess sit. Madankollu, minn skavi arkeoloġiċi li saru fl-1968 ħareġ li l-bażijiet taż-żewġ binjiet kellhom l-istess għoli, xi ħaġa li ma kinitx tagħmel sens li kieku żewġ binjiet separati kienu nbnew fi żmien 50 sena.
Madankollu, nafu fiċ-ċert li nbena katidral tal-ġebel f'dan is-sit. Il-kostruzzjoni kienet inbdiet mill-Isqof Wilhelm bejn l-1060 u l-1073, u tlestiet mis-suċċessur tiegħu Svend Nordmand għall-ħabta tal-1080. Il-katidral il-ġdid inbena bil-ġebla tat-travertin, ġebla li hemm abbundanza tagħha fl-inħawi ta' Roskilde. Il-katidral inbena bħala bażilika bi stil Rumanesk, bi ħnejjiet fuq ġewwa nofshom għat-tond biex jirfdu s-saqaf ċatt fuq ġewwa, u b'żewġ torrijiet fuq kull naħa tad-daħla tal-faċċata tal-Punent. Lejn it-Tramuntana, inbena monasteru tal-ġebel bi tliet naħat għall-patrijiet u għal oħrajn li kienu assoċjati mal-katidral. Is-suċċessur ta' Svend Nordmand, Arnold, żied ħajt madwar il-binja, li serva bħala garanzija ta' sikurezza għal kull min kien ifittex il-kenn hemmhekk. Madankollu, Arnold kien ikkunsidrat ukoll bħala l-isqof li tilef l-Arċidjoċesi tal-Iskandinavja favur il-Katidral ta' Lund, minħabba n-nuqqas ta' qilla u ta' motivazzjoni tiegħu.
Meta tlesta l-katidral il-ġdid, kien hemm ix-xewqa li tinkiseb relikwa għalih. Żewġ kanoniċi (membri tal-kleru tal-katidral) intbagħtu minn Ruma biex isibu relikwa xierqa. Skont leġġenda jingħad li huma u jistrieħu wara l-wasla tagħhom, San Lucius, li kien Papa mill-253 sal-255, deherilhom u qalilhom li kien intgħażel biex ikun il-qaddis patrun ta' Roskilde sal-aħħar taż-żminijiet. L-għada, iż-żewġ kanoniċi ttieħdu lejn Santa Cecilia in Trastevere biex jagħżlu fost il-bosta relikwi li kien hemm. Huma raw kranju jleqq li kien dak ta' San Lucius. Meta rritornaw, huma u jbaħħru, il-bastiment tagħhom spiċċa attakkat minn dimonju b'saħħtu li kien jgħix moħbi fl-ilmijiet Daniżi. L-ekwipaġġ għażel bix-xorti min kien se jiġi ssagrifikat, u b'hekk intgħażel il-kanonku li kien qed iġorr il-kranju ta' San Lucius. Huwa offra talba lill-qaddis, ħasel il-kranju tliet darbiet, tefa l-ilma fl-oċean, u qabeż fil-baħar. Kulħadd baqa' mistagħġeb li l-kanonku rnexxielu jimxi fuq l-ilma. Id-dimonju għeb qalb it-twerżiq fil-fond tal-oċean u qatt ma deher iktar.
Is-sena eżatta meta r-relikwa waslet f'Roskilde mhix magħrufa; id-data biss hija magħrufa, il-25 ta' Awwissu, peress li f'dakinhar dejjem kienet tiġi ċċelebrata l-wasla tar-relikwa. L-ewwel tismija bil-miktub tar-relikwa tmur lura għal żmien Ælnoth, patri f'Odense, li ddeskriviha f'xogħol dwar il-ħajja ta' Canute l-Qaddis fl-1122. Oġġett ieħor ta' dak iż-żmien, siġill imnaqqax minn nejba ta' walrus, li turi lil San Lucius bejn iż-żewġ torrijiet tal-katidral, imur lura għall-bidu tas-seklu 12. Dan x'aktarx li kien inxtara sabiex jgħin biex tintrebaħ l-arċidjoċesi ta' Roskilde, li ngħatat lil Lund fl-1103/1104.
Katidral attwali
Ġie aċċettat li ftit wara li sar l-Isqof ta' Roskilde fl-1157, Absalon beda jkabbar il-katidral tat-travertin. Fl-1160, is-sengħa tal-produzzjoni tal-brikks waslet fid-Danimarka mill-Italja permezz tal-patrijiet, u b'hekk beda jintuża dan il-materjal ġdid. Ir-riċerkaturi ddeċidew li jibnu katidral madwar dak eżistenti, biex b'hekk is-servizzi setgħu jibqgħu jsiru matul il-kostruzzjoni. Ilu jingħad li l-Isqof Absalon kien beda l-kostruzzjoni, u meta Absalon ġie mġiegħel iċedi l-kariga tiegħu bħala Isqof ta' Roskilde fl-1191, kienu tlestew biss iż-żewġ sulari tal-apsida, it-torrijiet tal-kor u parti mit-transett. Is-suċċessur ta' Absalon, Peder Sunesen, li kellu għall-qalbu l-istil Gotiku Franċiż ġdid, iktar 'il quddiem wettaq bidliet sinifikanti fil-pjanta tal-katidral, u neħħa t-torrijiet tal-kor u ċekken il-wisa' tat-transett. Iżda riċerka ġdida tindika li Peder Sunesen kien dak li beda l-kostruzzjoni iktar milli dak li beda r-rikostruzzjoni. Il-katidral inbena fil-perjodu ta' tranżizzjoni bejn ir-Rumanesk u l-Gotiku, u fih jidhru elementi miż-żewġ stili.