cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Festival tal-Eurovision 2012
Semifinali 2
B'hekk, il-festival ta' wara dan għandu jsir fil-belt ta' Malmö fl-Isvezja, mill-14 sat-18 ta' Mejju tal-2013.
Għonnella
L- għonnella [oˤːnˈnɛl.lə] (pl. ekonienel [eˤːˈnɛːnəl] ), kultant imsejħa Faldetta, hija forma ta' libsa tar-ras u xall tan-nisa, jew mantell bil-barnuż, unika għall-gżejjer tal-Mediterran ta' Malta u Għawdex. Huwa maħsub li xi darba kien hemm verżjoni blu differenti minn tas-soltu fix-Xlokk ta’ Malta, u kienet imsejħa xurqana. Oħra fil-Għargħur kienet imsejħa stamijna.
Ġeneralment din kienet tkun magħmula minn qoton jew xi ftit ħarir, u ġeneralment sewda jew forsi xi kulur skur ieħor, għalkemm mis-seklu sittax 'il quddiem, in-nisa nobbli u n-nisa minn djar aktar sinjuri spiss kienu jilbsu enemienel abjad jew ikkulurit jgħajjat. L-għonnella tgħatti r-ras imma ma nhux il-wiċċ. Il-partijiet ta’ fuq tal- għonnella huma mimdudin b’mod pjuttost iebes, u tingħata qafas wiesa’ u tond, iffurmat permezz ta’ bord, qasab, jew xi drabi għadam tal-balieni.
Fi ġranet aktar friski, min jilbisha jista’ jkebbeb l-għonnella madwar il-wiċċ b'mod aktar strett, b'aġġustament żgħir. Il-parti t'isfel tal-għonnella tista' tintlibes laxka madwar il-sider u ġenbejn min jilbisha, jew imgeżwer aktar sewwa fil-każ ta' temp kiesaħ. Waqt il-mixi, min jilbisha kien iżomm naħa jew iż-żewġ naħat tal-għonnella maqbuda f’idu l-leminija.
Oriġini
lemin|daqsminuri| Pjazza tar-Repubblika (imbagħad Pjazza tar-Reġina) fil-Belt [[Valletta fl-1910]] L-oriġini tal-għonnella mhumx ċari xejn. Ġiet deskritta bħala "ilbies tal-Punent, li jintlibes b'mod tal-Lvant." L-istoriċi Maltin Ciantar u Abela kienu tal-fehma li l-għonnella evolviet minn libsa tradizzjonali Sqallija:"" daqsminuri| Mara f'Għonella Skont leġġenda Malti, l-għonnella ġiet introdotta f’Malta għall-ewwel darba fl-1224 E.K. bħala sinjal iswed u ovvju ta’ luttu min-nisa ta’ Celano fir-reġjun tal -Abruzzi fl- Italja, li kien jitqal li tkeċċew – l-ewwel lejn Sqallija, u mbagħad għal gżira ta' Malta - mill-Gvernatur Sqalli Enrico de Morra, li jaġixxi fuq l-ordnijiet tal -Imperatur tas-Santu Ruman Frederik it-tieni, wara qtil ta' żewġhom f'numri kbar. Hemm xi evidenza storika ta’ dan il-ġrajja mniżżla fil-kronaki ta’ Riccardo di San Germano:"'Henricus de Morra iussu imperiali Celanenses reuocat ubique dispersos, ut ad propria redeant, et redeuntes capit et in Siciliam mittit, quos apud Maltam dirigit Imperator.'"Leġġenda alternattiva, li taħseb fuq ix-xebh bejn il- Faldetta u drawwa ta’ soru tradizzjonali Maltija, tissuġġerixxi li n-nisa ta’ Malta adottaw dan il-kostum fl-1798, biex iwarrbu ċertu avvanzi u kliem mhux mixtieqa tat-truppi ta’ Napuljun Bonaparte. Madankollu, din it-teorija ġiet miċħuda bħala gideb u storja f’kitba ta’ National Geographic dwar Malta (1935).
Skont leġġenda oħra, l- għonnella żviluppat minħabba r-rekwiżit Canoniku strett (qabel il-Konċilju Vatikan II ) li n-nisa jgħattu rashom qabel jidħlu fi knisja Kattolika. Jingħad li tfajliet ifqar tal-pajjiż, li ma setgħux jaffordjaw mantell jew xall, issodisfaw ir-rekwiżit tal-velu billi poġġew dublett żejda fuq rashom, li gradwalment evolviet fil- għonnella. Oħrajn jispekulaw li hija modifika vernakulari tal- velu tal-Lvant, anke varjazzjoni lokali tal- mantilja Spanjola. Abbażi ta' dan l-angolu relatat ma' Spanja Moorish, il-folklor saħansitra jissuġġerixxi li xi wħud ħasbu oriġini Moorish għall-inqas parzjali meta Malta kienet okkupata mill- Aghlabids Musulmani, bħal relazzjoni mal- khimar (tip maħlul ta' hijab ).
Hemm referenzi għall- għonnella fir-reġistri bikrija tal-Kavallieri ta’ San Ġwann ( Ordni ta’ Malta ), u fil-kotba tal-ivvjaġġar tas-seklu tmintax. Louis De Boiseglin, storiku tal- Kavallieri ta’ Malta kiteb hekk:"“In-nisa Maltin huma żgħar, u għandhom idejn u saqajn sbieħ. Għandhom għajnejn suwed fini, għalkemm xi drabi jidhru jbegħdu, minħabba li dejjem iħarsu 'l barra mill-istess għajn; nofs il-wiċċ ikun miksi b’xorta ta’ velu magħmul mill-ħarir imsejjaħ Faldetta, li jduru fuqu bil-grazzja kbira, u jirranġaw b’ħafna eleganti. In-nisa anke ta 'l-ogħla grad, b'differenza mill-irġiel tagħhom, kontinwament jippreservaw il-kostum tagħhom; u kull waħda li għandha tadotta l-moda Franċiża tagħmel lilha nnifisha ħafna redikoli. Huma jħobbu ħafna l-ornamenti tad-deheb u tal-fidda, u mhux rari li tara anki l-bdiewa mgħobbija bi trinkets ta 'dawk il-metalli.'"L-illustratur u vjaġġatur Victorian, William Henry Bartlett, kien intrigat b’mod ċar mill- Faldetta, u ddeskrivieha kif ġej fl-1851:"“Imiss, tgerbeb ħafif mit-taraġ ta’ wara, hemm mara Maltija, imgeżwer bil-mantilja eleganti tagħha tal-ħarir iswed, kostum li jista’ jingħad li jagħmel anke l-ikrah attraenti, filwaqt li l-ġust isiru pożittivament irresistibbli: hekk gravi, u għadhom daqshekk pikkanti, hekk soru simili, u għadhom hekk coquettish, huma jingħalaq rustling tagħha, tastefully miġbuda tond ir-ras, sabiex tarmi espressjoni addizzjonali fil-għajn skura fil-fond, u biex ittaffi idejn abjad-inggwanti, u taper sieq Andalusija .'"
Dolomiti
Gruppi muntanjużi oħra bi struttura ġeoloġika simili huma mifruxa tul ix-xmara Piave lejn il-Lvant – id-Dolomiti d'Oltrepiave; u 'l bogħod mix-xmara Adige lejn il-Punent – id-Dolomiti di Brenta (id-Dolomiti tal-Punent). Grupp iżgħar jissejjaħ Piccole Dolomiti (id-Dolomiti ż-Żgħar), u jinsab bejn il-provinċji ta' Trentino, Verona, u Vicenza.
Il-Park Nazzjonali tad-Dolomiti ta' Belluno u bosta parks reġjonali oħra jinsabu fiż-żona tad-Dolomiti. F'Awwissu 2009, id-Dolomiti tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Etimoloġija
Isem id-Dolomiti, magħrufa wkoll bħala l-"Muntanji Ċari", oriġina minn isem il-blat kostitwenti tagħhom, id-dolomit. Dan il-blat issemma wara l-mineraloġista Franċiż tas-seklu 18 Déodat Gratet de Dolomieu (1750-1801), li kien l-ewwel wieħed li ddeskriva l-mineral.
Storja
daqsminuri|245x245px|Sassolungo Għal millenji sħaħ, il-kaċċaturi u l-komunitajiet tagħhom kienu avvanzaw u laħqu l-ogħla reġjuni bil-blat u x'aktarx li kienu xxabbtu sa xi qċaċet ukoll. Hemm evidenza li l-patri Ġiżwita Franz von Wulfen minn Klagenfurt ixxabbat sa fuq il-Lungkofel u d-Dürrenstein fis-snin 90 tas-seklu 18. Fl-1857, il-Brittaniku John Ball kien l-ewwel wieħed li xxabbat sa fuq Monte Pelmo. Paul Grohmann iktar 'il quddiem tela' fuq diversi qċaċet bħal Antelao, Marmolata, Tofana, Monte Cristallo, u Boè. Għall-ħabta tal-1860, ix-xabbatur Agordin Simone de Silvestro kien l-ewwel persuna li tela' konxjament fuq iċ-Civetta. Michael Innerkofler kien wieħed mix-xabbaturi tat-Tre Cime di Lavaredo. Iktar 'il quddiem, żewġ xabbaturi lokali importanti ħafna li rnexxielhom jixxabtu ma' diversi qċaċet għall-ewwel darba kienu Angelo Dibona u Giovanni Piaz. xellug|daqsminuri|272x272px|Il-qċaċet tat-Torrijiet ta' Vajolet Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-linja militari bejn l-armata Taljana u dik tal-Awstrija u tal-Ungerija kienet tgħaddi mid-Dolomiti, u ż-żewġ naħat użaw il-mini tal-art b'mod estensiv. F'Cinque Torri (Ħames Torrijiet), f'Monte Piana u f'Monte Lagazuoi hemm mużewijiet tal-gwerra fil-beraħ. Bosta nies iżuru d-Dolomiti biex jixxabbtu tul mogħdijiet fl-għoli ħafna magħrufa bħala vie ferrate, li jgħaddu bejn il-blat tal-qċaċet u li kienu nħolqu matul il-gwerra.
Għonnella
L-Għibien tal-Għonnella
Il-libsa bil-barnuża kienet tokkupa ħafna spazju relattiv, u għal din ir-raġuni ma sarx prattiku li jintlibes fuq il-karozzi tal-linja pubbliċi Maltin.
Monasteru ta' Poblet
daqsminuri|234x234px|Il-faċċata tal-Monasteru ta' Poblet Il-Monasteru ta' Poblet, magħruf ukoll bħala l-Monasteru Rjali ta' Santa Maria de Poblet (bil-Katalan: Reial Monestir de Santa Maria de Poblet), huwa monasteru tal-Ordni taċ-Ċisterċensi li ġie stabbilit fl-1151, u li jinsab qabel il-muntanji Prades, fil-comarca ta' Conca de Barberà, fil-Katalonja, Spanja. Ġie stabbilit mill-patrijiet Ċisterċensi minn Franza. L-arkitett prinċipali tal-binja kien Arnau Bargués.
Dolomiti
Sit ta' Wirt Dinji
Id-Dolomiti ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2009. nofs|daqsminuri|568x568px|Veduta panoramika ta' Marmolada Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vii) "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-kriterju (viii) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti".
Għonnella
L-Għibien tal-Għonnella
Raġuni potenzjali oħra kienet il-liberalizzazzjoni massiva tal-pajjiż, u għalhekk l-għonella kienet imfixkla għax ċerti poġġewha bħala oppressjoni lejn in-nisa.
Dolomiti
Ġeografija
Ir-reġjun spiss jinqasam fid-Dolomiti tal-Punent u dawk tal-Lvant, isseparati bejniethom minn linja li tgħaddi mal-assi Val Badia – il-Mogħdija Muntanjuża ta' Campolongo – il-Wied ta' Cordevole (Agordino).
Klassifikazzjoni attwali
daqsminuri|Il-Mogħdija ta' Gardena daqsminuri|Cristallo, Cortina d'Ampezzo daqsminuri|Il-Grupp ta' Sella Id-Dolomiti jistgħu jinqasmu fil-ktajjen muntanjużi li ġejjin:
Turiżmu u sport
xellug|daqsminuri|Skijjar f'Cortina fl-1903 Id-Dolomiti huma rinomati għall-iskijjar fix-xhur tax-xitwa u għat-tixbit, għall-mixi, għaċ-ċikliżmu u għall-qbiż mill-għoli (BASE jumping) fil-muntanji, kif ukoll għall-paragliding u għall-hang gliding fis-sajf u fl-aħħar tar-rebbiegħa/fil-bidu tal-ħarifa. It-tixbit ilu tradizzjoni fid-Dolomiti mill-1887, meta Georg Winkler, li kellu 17-il sena, ixxabbat waħdu għall-ewwel darba sal-quċċata tal-Vajolettürme. Iċ-ċentru prinċipali jinkludu: Rocca Pietore maġenb il-Glaċier ta' Marmolada, fil-konfini bejn Trentino u Veneto, l-irħula ż-żgħar ta' Alleghe, Falcade, Auronzo u Cortina d'Ampezzo, u l-villaġġi ta' Arabba, Urtijëi u San Martino di Castrozza, kif ukoll iż-żoni kollha tal-widien ta' Fassa, Gardena u Badia.
Monasteru ta' Poblet
Dan il-monasteru kien l-ewwel wieħed minn tliet monasteri magħrufa flimkien bħala t-triangolu taċ-Ċisterċensi, li għenu fil-konsolidazzjoni tal-poter fil-Katalonja fis-seklu 12. Iż-żewġ monasteri l-oħra huma dak ta' Vallbona de les Monges u dak ta' Sant Creus.
Dolomiti
Turiżmu u sport
Il-Maratona dles Dolomites, tellieqa tar-roti fit-triq li ddum ġurnata sħiħa, li tkopri seba' mogħdijiet muntanjużi tad-Dolomiti, issir kull sena fl-ewwel ġimgħa ta' Lulju.
Postijiet karatteristiċi oħra huma:
Monasteru ta' Poblet
Il-monasteru tniżżel bħala Sit Spanjol ta' Interess Kulturali fl-1921 u fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1991.
Importanza
xellug|daqsminuri|196x196px|Il-funtana tal-Monasteru ta' Poblet Il-Monasteru ta' Poblet kien wieħed miż-żewġ abbaziji rjali tar-rejiet tal-Kuruna ta' Aragona minn żmien Ġakbu I ta' Aragona (flimkien mal-Monasteru ta' San Juan de la Peña). Uħud mill-iżjed sepulkri rjali importanti għandhom statwi tal-alabastru fuq il-qabar. Ir-rejiet għandhom skulturi ta' ljuni ma' riġlejhom, filwaqt li l-irġejjen għandhom skulturi ta' klieb.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Monasteru ta' Poblet ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1991.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Difniet
daqsminuri|256x256px|L-istatwi tal-alabastru fuq l-oqbra ta' Ferdinandu I ta' Aragona u Eleanora ta' Albuquerque. Ir-rejiet u l-irġejjen ta' Aragona li ġejjin indifnu fil-Monasteru ta' Poblet:
Nies notevoli oħra li ndifnu fil-Monasteru ta' Poplet jinkludu lir-reġina Ungeriża Beatrice ta' Napli (1508), Philip Wharton, l-ewwel Duka ta' Wharton (1731) u l-Arċiduka Carlos Píus tal-Awstrija u t-Toskana (1953).
L-oqbra rjali ġew irrestawrati mill-iskultur Katalan Frederic Marés fl-1948.
Qerda u rikostruzzjoni
daqsminuri|269x269px|Filmat mill-ajru tal-Monasteru ta' Poblet Il-monasteru, li diġà kien ġarrab xi ħsarat matul l-Ewwel Gwerra Karlista, ingħalaq minħabba l-Konfiski Ekkleżjastiċi ta' Mendizábal fl-1835 matul ir-renju ta' Isabella II ta' Spanja. Id-desamortización jew is-sekolarizzazzjoni tal-post temm il-ħajja monastika hemmhekk. Fl-24 ta' Lulju ta' dik is-sena, il-monasteru ġie misruq mir-rappreżentanti tal-gvern ta' Mendizábal u minn nies bla skrupli. Il-pitturi u l-għamara kollha ta' valur tneħħew u ttieħdu jew inbigħu. Barra minn hekk, xi partijiet mill-monasteru nqerdu min-nirien.
Fis-snin ta' wara, il-Monasteru ta' Poblet ġie abbandunat u mitluq; uħud mis-soqfa prinċipali ċedew. L-oqbra tal-mexxejja tar-Renju ta' Aragona ġew vvandalizzati u l-fdalijiet ġew ittrasferiti u miżmuma għal xi żmien fil-Katidral ta' Tarragona, bis-saħħa tal-intervent tar-Reverendu Antoni Serret mir-raħal ġar ta' L'Espluga.
Il-Monasteru ta' Poblet jagħmel parti mill-Kongregazzjoni Ċisterċensi tal-Kuruna ta' Aragona, flimkien mal-Monasteru ta' Santa Maria de Solius u ma' kunventi bħal Santa Maria de Vallbona u Santa Maria de Valldonzella. Is-Superjur tal-patrijiet tal-Monasteru ta' Poblet huwa l-president ex officio tal-Kongregazzjoni. Illum il-ġurnata, il-komunità monastika tal-Monasteru ta' Poblet hija magħmula minn 29 patri ddikjarat, oblat wieħed regolari, novizju wieħed u żewġ familjari. daqsminuri|L-iskulturi ta' wara l-artal tal-Monasteru ta' Poblet. L-artal prinċipali tal-1527 ġie skolpit minn Damián Forment.
Fl-2010, l-arkitett Spanjol Mariano Bayón iddisinja l-lukanda tal-Monasteru ta' Poblet li tilqa' lill-viżitaturi bi ħlas.
Superjuri tal-patrijiet
Is-Superjur tal-patrijiet attwali huwa l-105 superjur.
Felipe Santana
Augusto Felipe Santana (Rio Claro, 17 ta' Marzu 1986), magħruf bħala Felipe Santana, huwa plejer tal-futbol Brażiljan li jilgħab ma' Chapecoense bħala difensur.
Borrussia Dortmund
Fis-16 ta' Mejju 2008, Santana ssieħeb fil-klabb tal-Bundesliga Borussia Dortmund, bi ħlas fir-reġjun ta' €2 miljuni (£1.6 miljun) u l-iffirmar ta' kuntratt ta' ħames snin.
Minħabba kemm Mats Hummels u Neven Subotić kienu mweġġa reċentement fl-istaġun 2012-13, Santana kellu aktar ħin biex jilagħab fl-istaġun. Fit-3 ta' Marzu 2013, Santana skorja l-ewwel gowl tiegħu f'rebħa ta' 3-0 kontra Shakhtar Donetsk fil-UEFA Champions League b'daqqa ta' ras direttament minn korner. Hu skorja fl-aħħar minuta kontra Málaga li bis-saħħa tiegħu daħħal lil Dortmund fis-semifinali.
Schalke 04
Fit-28 ta' Mejju 2013, FC Schalke 04 ikkonfermaw li Felipe Santana ffirma kuntratt magħhom sal-2016. Il-ħlas għat-trasferiment kien €1,000,000 irrappurtat mill-medja. Huwa ġie assenjat in-numru 5 tal-flokk.
Monte Titano
Monte Titano hija għolja fl-Appennini u hija l-ogħla quċċata f'San Marino. Tlaħħaq għoli ta' 739 metru (2,425 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar u tinsab eżatt fix-Xlokk tal-belt kapitali ta' San Marino. Spiss titqies bħala s-simbolu tal-pajjiż, minħabba l-estensjoni kbira tagħha meta mqabbel mad-dimensjonijiet modesti tal-pajjiż. Fuq it-tliet qċaċet prinċipali ta' Monte Titano, prinċipalment magħmula mill-ġebla tal-ġir, hemm tliet kastelli (jew torrijiet) li żguraw id-difiża tal-Belt ta' San Marino: Guaita, Cesta u Montale (li huma stilizzati fuq l-arma tar-repubblika).
Monte Titano tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2008 bit-titlu ċ-"Ċentru Storiku ta' San Marino u Monte Titano". Jinkludi lil Monte Titano u strutturi oħra bħal fortifikazzjonijiet, torrijiet, ħitan, daħliet u bastjuni, kif ukoll bażilika Neo-Klassika fuq l-għolja, u x-xaqlibiet tagħha li jiffurmaw konglomerat urban żgħir iżda uniku.
Fix-xifer ta' Monte Titano hemm il-belt ta' San Marino tar-Repubblika ta' San Marino, li għandha storja li tmur lura għall-bidu tas-seklu 4. Skont leġġenda marbuta ma' Monte Titano u d-distretti tal-madwar, kien jeżisti monasteru żgħir fil-quċċata tal-għolja matul is-seklu 8. Il-pajsaġġ muntanjuż jipprovdi veduti eċċellenti tal-madwar, u l-pożizzjoni iżolata tiegħu żgura l-iżolament meħtieġ biex San Marino jibqa' jeżisti bħala Repubblika matul id-diversi sekli li għaddew.
Ġeografija u ambjent
xellug|daqsminuri|258x258px|Veduta mill-quċċata ta' Monte Titano. Monte Titano tinsab fil-qalba ta' San Marino (fuq il-mapep tidher b'għamla pjuttost rettangolari) fuq l-Appennini, lejn ix-Xlokk tal-Belt ta' San Marino u lejn it-Tramuntana tal-villaġġ ta' Murata, b'distanza ta' 10 kilometri (6.2 mili) mill-Baħar Adrijatiku. Monte Titano tidher qisha għolja bil-blat tal-ġebla tal-ġir. Għalkemm l-ogħla punt huwa 739 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, l-għolja fil-biċċa l-kbira tagħha hija għolja madwar 200 metru. Mill-quċċata ta' Monte Titano wieħed jista' jara l-pajjiż kollu ta' San Marino u lil hinn. Mill-muntanji jnixxu diversi nixxigħat, inkluż ix-xmara ta' San Marino, bi fluss fix-xaqliba tal-Punent minn ġo wied wiesa' sax-xmara Marecchia, għal Marecchia Torello u għal ġol-Baħar Adrijatiku 23 kilometru (14-il mil) 'il bogħod; u x-xmara Cando, li tibda f'Marano, u li tnixxi fil-kosta Adrijatika bejn Rimini u Riccione Ausa. It-territorju għandu ħamrija għammiela fil-pjanura tal-Emilia Romagna u għoljiet baxxi wara xulxin fir-reġjunt ta' Marche u Montefeltro. Il-muntanji jibqgħu neżlin fil-Baħar Adrijatiku kalm. daqsminuri|L-istemma ta' San Marino. Matul il-perjodu Terzjarju, iż-żona fejn issa jinsab San Marino kienet baħar. Terremoti vjolenti heżżu mases kbar tal-art f'wiċċ id-Dinja. Minħabba dawn it-terremoti intensivi, massa tal-blat li tinsab madwar 80 kilometru (50 mil) mill-għolja, ġiet olzata u ċediet bil-mod il-mod lejn il-Baħar Adrijatiku. Din il-massa tal-blat żviluppat f'diversi muntanji u għoljiet kbar, inkluż Monte Titano. Il-fossili ta' vertebrati li nstabu fuq ix-xaqlibiet ta' Monte Titano huma l-iktar akkwatiċi bħala oriġini, minħabba l-fatt li din il-blata fl-imgħoddi kienet tinsab taħt il-baħar. Il-fossili ta' ħafna ħut differenti, speċjalment il-fossili ta' snien tal-klieb il-baħar, ġew skoperti fuq Monte Titano, u ħafna minnhom ġew datati li jmorru lura għall-perjodu Mijoċen. L-iżjed skoperta importanti kienet dik tal-fossili ta' baliena, li issa jinstabu ppreservati fil-Mużew Arkeoloġiku ta' Bologna, l-Italja.
Flora u fawna
Stabbilita fiż-żona Mediterranja, il-veġetazzjoni hija tipikament influwenzata mill-varjazzjonijiet fl-elevazzjoni. Fl-għolja jgħixu diversi tipi ta' siġar, fosthom qastan, ballut, laburnum, ċipress, abit, kif ukoll xi arbuxxelli u spraġ, tipiċi tal-iżjed żoni nexfin, bħat-territorju qrib it-Tliet Torrijiet ta' San Marino. Fuq l-irdumijiet ta' Monte Titano tinstab ukoll l-Ephedra Nebrodensis, pjanta tipika ta' Sqallija u Sardenja.
L-organiżmi selvaġġi huma rrappreżentati mill-klassijiet kollha ta' vertebrati, u minħabba l-karatteristiċi tat-territorju muntanjuż, l-għasafar u l-mammiferi huma l-iżjed annimali komuni. Bħala għasafar hemm diversi speċijiet, fosthom l-ispanjulett, il-barbaġann, il-kokka, il-kokka kannella, iċ-ċawla u l-kuċċarda. Fost l-mammiferi komuni nsibu ċ-ċriev, iċ-ċingjali, il-mogħoż, il-ballottri, il-qniefed, il-liebru, il-porkuspin, il-qtates selvaġġi, il-baġers u l-volpi.
Sit ta' Wirt Dinji
Fl-2008, iċ-Ċentru Storiku tal-Belt ta' San Marino u Monte Titano ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet". Il-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO kien tal-fehma li s-sit huwa "xhieda tal-kontinwità ta' repubblika ħielsa mill-Medjuevu". Is-sit jinkludi l-fortifikazzjonijiet, is-swar, id-daħliet u l-bastjuni tal-Belt ta' San Marino, il-Bażilika ta' San Marino tas-seklu 19, xi kunventi tas-sekli 14 u 16, it-Teatru Titano tas-seklu 18 u l-Palazzo Pubblico tas-seklu 19.
Wolfsberger AC
Wolfsberger AC huwa klabb tal-futbol Awstrijak li huwa bbażat ġewwa Wolfsberg, Kärnten. Il-klabb ikkompeta 20 staġun fuq it-2 livell tal-piramida tal-futbol Awstrijak. Bejn l-istaġuni 2007-08 u 2011-12, Wolfsberger AC daħlu f'kooperazzjoni ma' SK St. Andrä, li kkompetew taħt l-isem ''WAC/St. Andrä'' matul dak il-perjodu.
Wara li lagħbu l-maġġoranza tal-eżistenza tagħhom fil-kampjonati aktar baxxi, il-klabb spiċċa l-istaġun 2011-12 tiegħu bħala ċampjins tal-Ewwel Diviżjoni Awstrijaka 2011–12 u għalhekk daħlu fil-Bundesliga Awstrijaka għall-ewwel darba fl-istorja tagħhom.
Storja
Wolfsberger AC kien fondat minn Adolf Ptazcowsky, Karl Weber, Hermann Maierhofer, Franz Hafner u Michael Schlacher fl-1931. Wara li qattgħu l-ewwel 37 sena ta 'eżistenza tagħhom fuq livelli baxxi tal-piramida tal-kampjonat Awstrijaċi, il-klabb eventwalment kisbu l-promozzjoni għall-Kampjonat Reġjonali Awstrijak, li kienu fit-tieni livell tal-piramida f'dak iż-żmien, fl-1968. WAC baqa f'dak il-livell, b'eċċezzjoni waħda matul l-istaġun 1977-78, għal dawk is-17-il sena, jistabbilixxu ruħhom bħala sekondarji mejda tan-nofs.
Fl-aħħar tal-istaġun 1984-85, Wolfsberger AC eventwalment niżlu lura għat-3 livell. Il-klabb irritorna għaż-żewġ aktar apparenzi tat-tieni livell matul l-istaġuni 1988-89 u 1990-91, iżda kienu immedjatament relegati kull darba. Fl-1994, il-klabb kien membru fundatur tal-Kampjonat Reġjonali attivat bħala t-tielet livell tal-piramida. Wara li kienu fit-tellieqa tal-promozzjoni għall-ewwel ftit snin fil-kampjonat il-ġdid, is-saħħa tal-klabb gradwalment naqset u eventwalment wasslet għar-relegazzjoni fl-aħħar tal-istaġun 2001-02.
Fl-2007, WAC u l-ġirien lokali SK St. Andrä iddeċidew li jidħlu f'kooperazzjoni. Filwaqt li żewġ timijiet baqgħu bħala entitajiet separati, huma ħadmu qrib flimkien fil kważi l-aspetti kollha: "Oqsma ċentrali taż-żewġ timijiet bħal amministrazzjoni, ġestjoni, ekonomija, kummerċjalizzazzjoni, gastronomija, kif ukoll l-oqsma atletiċi bħala l-qalba (kemm it-timijiet kbar u żgħar) kienu ċentralment amministrati mill-uffiċċji maħluqa ġodda ta' WAC-ST.ANDRÄ at Wolfsberg. Minn meta SK St. Andrä kienu jilagħbu fil-Kampjonat Reġjonali, il-korporazzjoni bdiet f'dan il-livell, li minnu ġew promossi għall-Ewwel Diviżjoni Awstrijaka fl-2010. Fl-aħħar tal-istaġun 2011-12, il-kooperazzjoni ta' promozzjoni assigurati l-Bundesliga b'rawnd wieħed biex jitilgħu. Ftit wara, il-kooperazzjoni ġiet xolta; Wolfsberger AC għalhekk ser jikkompetu bħala klabb indipendenti dwar l-ogħla livell tal-futbol Awstrijak għall-ewwel darba fl-istorja tagħhom.
Rebecca Cremona
Rebecca Cremona hija direttriċi Maltija tal-films. Hija magħrufa bħala d-direttriċi u l-koawtriċi ta' Simshar, l-ewwel film Malti li ġie sottomess għal Academy Award fil-kategorija ta' Best Foreign Language Film.
Edukazzjoni
Cremona kisbet BA fil-Films u l-Letteratura Komparattiva mill-Università ta' Warwick u MA fiċ-Ċinema għax-Xandir mill-Art Center College of Design. Hija studjat ukoll fil-Konservatorju tal-Institut tal-Films tal-Amerika f'Los Angeles.
Karriera
Sa mill-bidu tal-karriera tagħha, Cremona ħadmet fuq numru ta' films maħdumin f'Malta, fosthom il-films Munich u Agora. Fl-2009 hija ħadmet bħala direttriċi fuq il-film qasir Magdalene, li rebaħ EMMY għall-istudenti u d-Director’s Guild of America award. Fl-2014 idderiġiet Simshar, film li jirrakkonta l-istorja magħrufa bħala s-'Simshar incident', fejn erba' persuni mietu fi splużjoni fuq bastiment tal-merkanzija ’l barra mix-xtut ta' Malta.
Simshar ġie sottomess għall-konsiderazzjoni tal-ġurija fil-kategorija ta' Best Foreign Language Film matul is-87 edizzjoni tal-Academy Awards, u b'hekk huwa l-ewwel film Malti li qatt ġie sottomess għal dan il-premju. Il-film Simshar spiss jissejjaħ l-ewwel film Malti ta' tul ċinematografiku.
Ġie rrappurtat li Cremona qed taħdem fuq film bit-titlu "The Gut", ibbażat fuq iż-żona ta' Strada Stretta fil-Belt Valletta, li fih se tidher Maisie William s fir-rwol ewlieni.
Żoni Storiċi ta' Gyeongju
daqsminuri|277x277px|Ix-xbihat Buddisti mnaqqxa fl-inħawi tal-Għolja Namsan. Iż-Żoni Storiċi ta' Gyeongju fil-Korea t'Isfel tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000. Iż-żoni storiċi protetti jinkludu l-fdalijiet ta' tempji u ta' palazzi, pagodi u statwi fil-beraħ, u artefatti kulturali oħra ta' żmien ir-Renju tas-Silla. Iż-żoni storiċi xi kultant jissejħu l-ikbar mużewijiet fil-beraħ fid-dinja.
Sit ta' Wirt Dinji
Iż-Żoni Storiċi ta' Gyeongju ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Grupp ta' siti tal-Għolja Namsan
xellug|daqsminuri|269x269px|Uħud mill-oqbra rjali ta' Gyeongju. Il-grupp ta' siti tal-Għolja Namsan jinsab fl-inħawi madwar l-Għolja Namsan, għolja ta' 262 metru (860 pied) li kienet titqies bħala sagra mill-poplu Silla. Hawnhekk instabu artefatti Buddisti kif ukoll artefatti Xamanisti li saħansitra huma ta' qabel il-perjodu meta ddaħħal il-Buddiżmu fil-Korea. Fost l-artefatti Buddisti hemm il-fdalijiet ta' 122 tempju, 53 statwa tal-ġebel, 64 pagoda tal-ġebel, u sittax-il lanterna tal-ġebel. Siti notevoli oħra jinkludu l-Fortizza tal-Għolja Namsan (li nbniet fil-591 W.K.), is-sit tal-Paviljun ta' Poseokjeong (famuż għall-mogħdija tal-ilma tiegħu b'għamla ta' widnejn tal-baħar), u l-Għadira ta' Seochulji. L-Għolja Namsan hija famuża għad-diversi xbihat Buddisti mnaqqxin fil-blat li juru wkoll il-progress u l-maturazzjoni tal-iskultura tas-Silla matul il-perjodu tal-unifikazzjoni tas-silla. L-iżjed eżempju famuż ta' dawn ix-xbihat jew riljievi hija l-Blata tal-Buddha. Dan il-bassoriljiev jinsab fil-Wied ta' Tapgol u jikkonsisti minn tliet ħitan imżejna bix-xbihat tal-Buddha u tad-dixxipli tiegħu. Fi ħdan dan il-grupp ta' siti nstabu wkoll tumbati funebri tat-tajn u tar-radam tar-rejiet tas-Silla li jmorru lura għas-seklu 2 sas-seklu 10. daqsminuri|276x276px|Il-paviljuni jirriflettu fl-Għadira ta' Anapji billejl.
Grupp ta' siti ta' Wolseong
L-attrazzjonijiet prinċipali ta' dan il-grupp ta' siti taż-Żoni Storiċi ta' Gyeongju huma l-fdalijiet ta' Banwolseong (il-Palazz/Fortizza tan-Nofs Qamar), il-foresta ta' Gyerim, il-fdalijiet u r-rikostruzzjonijiet tal-paviljuni fl-Għadira ta' Anapji li hija għadira artifiċjali, il-fdalijiet tal-Palazz ta' Imhaejeon, u l-Osservatorju tant famuż ta' Cheomseongdae.
Grupp ta' siti tal-park tat-tumbati funebri tat-tajn u tar-radam
daqsminuri|Il-pittura taż-żiemel bil-ġwienaħ mas-sarġ. Dan il-grupp ta' siti jikkonsisti minn tliet gruppi ta' oqbra rjali. Il-biċċa l-kbira tal-oqbra huma tumbati tat-tajn u tar-radam ġejjin għat-tond. Madankollu, hemm ukoll uħud li għandhom għamla ta' nofs qamar. Mill-iskavi tal-oqbra ġew żvelati twiebet tal-injam mirduma biż-żrar u oġġetti funebri rikki tad-deheb, tal-ħġieġ, ta' ċeramika ta' kwalità. Eżempju famuż ta' qabar irjali f'dan il-park huwa l-Qabar taż-Żiemel tal-Ġenna, li kien fih pittura ta' żiemel bil-ġwienaħ impittra fuq biċċa qoxra tal-betula li kienet tintuża ma' sarġ.
Grupp ta' siti ta' Hwangnyongsa
xellug|daqsminuri|285x285px|L-Osservatorju ta' Cheomseongdae. Dan il-grupp ta' fdalijiet storiċi huwa ċċentrat madwar il-fdalijiet tat-Tempju ta' Hwangnyongsa u tat-Tempju ta' Bunhwangsa. Skont l-iskavi tal-ħaġar tal-pedamenti, it-Tempju ta' Hwangnyongsa kien l-ikbar tempju li qatt inbena fil-Korea u kien ikopri erja ta' 72,500 m2. It-Tempju ta' Bunhwagsa għadu jeżisti iżda huwa biss frazzjon tad-daqs tiegħu fl-imgħoddi meta kien wieħed mill-iżjed tempji Buddisti importanti. Fdal popolari f'dan il-grupp ta' siti hija l-pagoda tal-ġebel magħmula minn ġebel b'dehra ta' brikks. Huwa maħsub li oriġinarjament il-pagoda kellha bejn seba' u disa' sulari iżda llum il-ġurnata fadal biss tliet sulari minnhom. daqsminuri|It-Tempju ta' Bunhwangsa.
Grupp ta' siti ta' Sanseong
Dan il-grupp ta' siti jinkludi l-fdalijiet tal-Fortizza ta' Myeonghwal (Myeonghwal Sanseong) li tinsab fuq l-Għolja Myeonghwal fejn il-Lag ta' Bomun, madwar sitt kilometri fil-Lvant taċ-ċentru tal-belt ta' Gyeongju.
Causses u Cévennes
daqsminuri|295x295px|Florac u l-Park Nazzjonali tas-Cévennes minn Causse Méjean. Il-Causses u s-Cévennes huwa pajsaġġ kulturali agropastorali Mediterran li huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li jinsab fil-parti tan-Nofsinhar taċ-ċentru ta' Franza u li għadu iktar minn tliet millenji ta' storja agropastorali.
Is-sit jinsab fil-Massif Central u r-reġjun huwa muntanjuż b'bosta widien dojoq. B'hekk il-kundizzjonijiet tal-madwar ma tantx huma adattati biex jospitaw il-bliet, iżda huma adattati sew għall-pastoraliżmu. B'hekk, il-pajsaġġ tal-Causses u s-Cévennes evolva maż-żmien sabiex jirrifletti t-tipi kollha ta' sistemi agropastorali tal-Mediterran, inkluż ir-ragħa fil-foresti, it-transumanza (ir-ragħa minn post għall-ieħor) u l-pastoraliżmu sedentarju (ir-ragħa fl-istess post). Fil-fatt, Mont Lozère huwa wieħed mill-aħħar postijiet fejn għadha tiġi pprattikata t-transumanza fis-sajf b'mod tradizzjonali.
Storja
Il-Causses, li huma grupp ta' promontorji tal-ġebla tal-ġir, u s-Cévennes, li huma reġjun kulturali u muntanjuż fil-Massif Central, jinkludu diversi evidenzi tal-evoluzzjoni tal-pastoraliżmu matul l-aħħar 3,000 sena. Matul Żmien il-Bronż, ġew ikklirjati sezzjonijiet kbar ta' żoni forestali biex ikun hemm spazju għar-ragħa tan-nagħaġ u tal-bhejjem tal-ifrat. Bejn is-sekli 12 u 14 l-ordnijiet monastiċi ħadu l-kontroll ta' din iż-żona, u introduċew sistemi mtejba tat-tisqija u tat-toroq fl-inħawi. L-istabbiliment ta' dawn l-ordnijiet reliġjużi u l-iżvilupp ta' bliet fil-qrib fil-pjanuri tal-madwar matul il-Medju Evu saħħaħ mill-ġdid is-sistemi agropastorali, u dawn għadhom preżenti hemmhekk sa llum il-ġurnata. Bejn is-sekli 16 u 18, is-Cévennes saru rinomati għall-qastan, għan-nagħaġ u għall-produzzjoni tal-ħarir tagħhom, u dan wassal għal żieda kbira fil-popolazzjoni u għall-kostruzzjoni ta' bosta binjiet agrikoli kbar. Madankollu, minħabba t-tifqigħ tal-mard fost id-dud tal-ħarir flimkien mal-bidu tal-Ewwel Gwerra Dinjija, bdiet mewġa ta' emigrazzjoni mir-reġjun lejn il-bliet il-kbar.
Deskrizzjoni
Is-Sit ta' Wirt Dinji jinkorpora bosta mill-istrutturi vitali għall-pastoraliżmu kontinwu fl-inħawi. Is-sistemi tat-tisqija, żviluppati u kkontrollati mill-abbaziji Benedittini fil-Medju Evu bikri, jiddevjaw l-ilmijiet li jnixxu mill-muntanji ogħla f'sistema ta' mogħdijiet tal-ilma u kanali taħt l-art li mbagħad jisqu r-raba' mtarraġ ta' kull razzett jew struttura agrikola. Dan il-metodu ta' tisqija għadu jintuża sa llum il-ġurnata. Barra minn hekk, l-avvanzi agrikoli li għamlu l-Kavallieri Templari fl-inħawi matul il-Medju Evu għadhom operattivi wkoll, fosthom iċ-ċisterni fuq is-soqfa, l-għadajjar u l-fosos tal-qamħ. Is-sistema tat-toroq żviluppata fis-seklu 12 għat-trasport tan-nagħaġ u tal-bhejjem tal-ifrat lejn is-suq għadha tintuża wkoll mill-bdiewa u mir-rgħajja. B'kollox hemm 300 kilometru ta' toroq Medjevali ta' dan it-tip fi ħdan is-sit.
Fil-pajsaġġ relattivament fil-beraħ tal-Causses, il-binjiet baxxi tal-ġebel jintużaw għaż-żamma tan-nagħaġ matul ix-xitwa, u jissejħu jasses, filwaqt li hemm ukoll bosta strutturi agrikoli kbar tal-ġebla tal-ġir. B'kuntrast ma' dan, l-istrutturi fis-Cévennes normalment huma magħmula mix-shale jew mill-granit, b'soqfa tal-ħuxlief. Is-siġar tal-qastan u l-binjiet għat-tkabbir tad-dud tal-ħarir li jmorru lura għas-sekli 16 sa 18 huma protetti wkoll fi ħdan is-sit.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|283x283px|Dolina (kavità fil-ġebla tal-ġir) f'Causse de Sauveterre, Lozère. Il-Causses u s-Cévennes, pajsaġġ kulturali agropastorali Mediterran, oriġinarjament żdied bħala sit indikattiv ta' Franza fl-2002 u ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2011 fil-35 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji f'Pariġi, Franza, wara li ħames snin qabel, fit-30 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji f'Vilnius, il-Litwanja, l-ICOMOS irrakkomanda li din id-deċiżjoni tiġi ddifferita.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Pajjiż interkjuż
Pajjiż interkjuż huwa pajjiż kompletament magħluq bl-art, jew b'kosti jmissu ma' baħar magħluq. Fid-dinja hemm 48 pajjiż interkjuż, inklużi l-istati parzjalment rikonoxxuti. Fil-kontinenti tal-Amerika ta' Fuq, l-Awstralja, u l-Antartika ma jinstab l-ebda pajjiż interkjuż. Disgħa minn tnax-il pajjiż bl-inqas skor tal-IŻU huwa interkjuż.
Pajjiż interkjuż dobbju
Pajjiż interkjuż imdawwar biss minn pajjiżi interkjużi oħra jista 'jissejjaħ pajjiż "interkjuż dobbju", fejn persuna irid jaqsam għall-inqas żewġ fruntieri biex jilħaq il-kosta.
Fid-dinja hemm żewġ pajjiżi bħal dawn:
Pajjiż interkjuż minn pajjiż wieħed
Hemm tliet pajjiżi biss li huma interkjużi minn pajjiż wieħed.
It-tliet pajjiżi huma:
Pajjiż interkjuż minn żewġ pajjiżi
Dawn huma żewġ stati de-facto mingħajr jew b'rikonoxximent limitat internazzjonali:
Francesco Noletti
Francesco Noletti msejjaħ il Maltese, magħruf ukoll bħala Francesco Fieravino (twieled fl-1611 – miet fl-4 ta' Diċembru 1654 ) kien pittur li kien jaħdem Ruma bejn l-1630 u l-1654.
Bijografija
Fierovino twieled f'Malta u kien jaħdem Ruma matul il-pontifikat ta' Alessandru VII, bħala pittur tan-natura mejta u kellu bħala patrun il-kavallier ta' Malta Pietro Cesarini. Ix-xogħlijiet ta' Noletti ġew attribwiti bi żball lil Francesco Fieravino sal-bidu tas-snin 2000; wara l-iskoperta ta' ritratt anonimu ta' Noletti, miżmum fil-Fondazzjoni għall-Istudji Internazzjonali, il-belt Valletta l-identità tal-artist setgħet tiġi definita.
Il Maltese msemmi għall-ewwel darba fl-inventarji tal-Barberini bejn l-1631 u l-1636 bħala l-awtur ta' sitt kwadri biż-żejt b'diversi fjuri; fl-1661 ertu Francesco Maltese huwa msemmi bħala speċjalista fil-pittura bit-twapet.
Mill-bijografija tiegħu ġie kkonfermat li fl-1642 kien jgħix Ruma, l-ewwel via Margutta imbagħad Laurina fejn iżżewweġ u ħadem ma' Andrea Sacchi, u miet hemm fl-4 ta' Diċembru 1654: iċ-ċertifikat tal-mewt jiddeskrivih bħala "pittur famuż".
F'ħajtu kien famuż, il-pitturi tiegħu kienu mfittxija ħafna mill-kontemporanji, imma malajr intesa, isemma bil-laqam minn Cornelis de Bie u aktar tard minn Joshua Reynolds, fil-Katalgu tal-pitturi famużi; il-pittur Ingliż semmieh bħala pittur ta "vases, instruments, carpets, still-lifes".
Fin-nuqqas ta' xogħlijiet iffirmati, żewġ inċiżi ppubblikati fl-1703 minn Jacobus Coelemans servew bħala bażi għall-iffissar tal-istil tiegħu. L-għajxien għadu għani tagħha huwa kkaratterizzat mill-preżenza ta 'twapet Torok, arazzi u purtieri li jkopru mwejjed u xkafef, fjuri u frott irranġati bl-ingrossa b'xi oġġett prezzjuż, strumenti mużikali u stampi jew mirja gwarniċ.
Tliet lifes still, diġà identifikati bħala xogħlijiet mill- "Maltin" minn Alfonso Pérez Sánchez, huma miżmuma fil-Museo de Bellas Artes de Bilbao, fejn inizjalment ġew attribwiti lil Antonio de Pereda u Pieter Boel.
Gana
thumb|200px|Bandiera tal-Gana thumb|tarka thumb|Organizzazzjoni territorjali thumb|200px|Lokalità tal-Gana fuq il-mappa tad-dinja Il-Gana, magħrufa uffiċjalment bħala r-Repubblika tal-Gana, huwa stat sovran li jinsab fil-Golf tal-Ginea u l-Oċean Atlantiku fl-Afrika tal-Punent. Il-pajjiżi konfini tagħha huma l-Kosta tal-Avorju fuq il-Punent, Burkina Faso fit-Tramuntana, it-Togo fuq il-Lvant u l-Golf tal-Ginea u l-Oċean Atlantiku fin-Nofsinhar.
Qabel ma ġiet kolonizzata, fil-Gana kienu jgħixu numru ta' popli fil-biċċa mir-renji Akan. Stati mhux Akani maħluqa mill-poplu Dagomba kienu jeżistu wkoll. Qabel il-kuntatt mal-Ewropej, il-kummerċ bejn l-Akani u stati oħra Afrikani stagħnew grazzi għar-rikezza tad-deheb tal-Akani. Il-kummerċ mal-istati Ewropej beda mal-kuntatt mal-Portugiżi fis-seklu 15. Fl-1874, il-Brittanja kisbet il-kontroll fuq diversi partijiet tal-pajjiż fejn assenjathom l-istatus ta' Gold Coast. Din kisbet l-indipendenza mir-Renju Unit fl-1957, biex sar l-ewwel pajjiż Afrikan li għamel dan.
Il-Gana hija t-tieni l-ikbar produttur tal-kakaw, u waħda mill-ikbar produtturi tad-deheb fid-dinja. Fit-territorju tagħha hemm ukoll il-Lag Volta, l-ikbar lag artifiċjali fid-dinja.
Etimoloġija tal-isem
It-terminu Gana ifisser "Re Gwerrier" u kien it-titlu mogħti lir-rejiet tal-Imperu tal-Gana, għalkemm dan l-imperu kien iktar fit-Tramuntana minn fejn illum hemm il-pajjiż tal-Gana.
Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson
Il-Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson Pronolagus randensis jew kif inhu msejjaħ ukoll Fenek aħmar ta' Jameson, huwa mammiferu plaċentat notturn u solitarju tal-familja Leporidae fl-ordni Lagomorpha mifrux fil-kontinent Afrikan. Dan il-leporidu bħaż-2 speċijiet l-oħra tal-ġeneru Pronolagus, għalkemm jissejjaħ "Liebru l-ġebel" huwa speċi ta' fenek.
Dan il-liebru l-ġebel għandu pil fin ħafna lewn kannella fil-ħamrani, denb imdaqqas ta' l-istess kulur bit-tarf iswed u par widnejn kbar ftit li xejn pilusi xi kultant bit-truf suwed ukoll. Il-geddum, is-sider u ż-żaqq huma fil-bajdani, waqt li l-wardiet tal-wiċċ, il-ġnub tax-xedaq ta' isfel u l-għonq huma fil-griż ċar.
Renaldo Kalari
Renaldo Kalari ([twieled fil-25 ta' Ġunju 1984) huwa eks-plejer tal-futbol Albaniż li kien jilgħab bħala difensur.
Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson
Il-Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson jippreferi jgħix f' abitat kollu ġebel u rdum mal-ġnub ta' ogħljiet u muntanji fil-madwar u din hija r-raġuni minn fejn oriġina l-isem komuni ta' din l-ispeċi. Madankollu dan il-liebru l-ġebel jinsab mifrux ma' ħafna tipi ta' abitat aktar fil-baxx madwar il-muntanji speċjalment fejn ikun hemm ħaxix u pjanti li jista' juża bħala kenn għal matul il-ġurnata.
Renaldo Kalari
Karriera
Kalari huwa prodott tal-Akkademja ta' KF Tirana u ssieħeb mal-ewwel tim fl-2004, iżda ma sabx spazju mal-ewwel ħdax. Sussegwentement Kalari ġie misluf lil Shkumbini Peqin għall-istaġun 2005–06. Fi tmiem il-perjodu ta' self ingħaqad b'mod permanenti ma' Kastrioti Krujë fl-2006 fejn baqa' magħhom għal żewġ staġuni, bl-aħħar staġun iwassal għar-relegazzjoni għall-Ewwel Diviżjoni. Huwa rritorna fil-kapital fis-sajf tal-2008 ma' Partizani Tirana iżda lagħab biss għall-ewwel nofs tal-istaġun 2008–09. Huwa telaq lil Partizani u ssieħeb ma Kastrioti għal darb'oħra f'Jannar tal-2009, biex għen lill-klabb jikseb il-promozzjoni għas-Superliga Albaniża. Hu sar wieħed mill-plejers prinċipali tal-klabb fl-istaġun ta' wara u l-klabb preċedenti ta' KF Tirana reġa' kiseb il-firma tiegħu għal darb'oħra.
Pika ta' Sardinja
Il-Pika ta' Sardinja (Prolagus sardus), jew kif inhu magħruf ukoll Prolagu, kien mammiferu plaċentat nattiv tal-gżejjer ta' Sardinja u Korsika fil-Mediterran sakemm ġie estint lejn l-aħħar tas-seklu 18 u l-bidu tas-seklu 19. Uħud mill-ewwel awturi ta' Sardinja kitbu dwar dan il-lagomorfu u ddeskrivew dan il-mammiferu bħala "fenek ġgant mingħajr denb". Hemm ukoll ħjiel li n-Nuraġiċi, il-poplu antik ta' Sardinja kien jiekol dan il-lagomorfu u kien iqisu bħala prelibatezza.
Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson
Riproduzzjoni
Il-Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson ftit li xejn hemm informazzjoni dwar ir-riproduzzjoni tiegħu. L-unika tagħrif li hemm huwa li jirriproduċu matul is-sena kollha u kull boton ikun magħmul minn 1 sa 3 żrameġ li jitwieldu ogħmja, bla pil u totalment dipendenti fuq l-omm bħal fniek kollha l-oħra.
Distribuzzjoni
Il-Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson huwa speċi ta' fenek mifruxa fin-Nofs in-nhar tal-kontinent ta' l-Afrika. Ir-Repubblika ta' l-Afrika ta' Isfel għandha popolazzjoni fil-Majjistral tal-pajjiż waqt li fil-Botzwana il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni qiegħda fir-reġjuni tal-Lvant. L-akbar popolazzjonijiet huma ta' Żimbabwe u Namibja fejn il-Liebru l-ġebel aħmar ta' Jameson huwa mifrux mat-territorju kollu taż-2 pajjiżi.
Pika ta' Sardinja
Ħafna nies jemmnu li l-pika ta' Sardinja għadu jeżisti u jinsab jgħix fil-partijiet tas-selvaġġ fil-qalba lejn iċ-ċentru tal-gżira ta' Sardinja u oħrajn jemmnu li dan il-mammiferu ġie estint fi żmien ħafna aktar riċenti minn dak li jaħsbu x-xjentisti. Hemm ħafna rapporti minn nies li jgħidu li raw il-Pika ta' Sardinja iżda sal-lum l-ebda każ ma ġie verifikat.
Distribuzzjoni
Il-pika ta' Sardinja kien mifrux maż-żewġ gżejjer ta' Sardinja u Korsika fil-Mediterran.
Sinonimi
Il-Pika ta' Korsika, li qabel kien magħrufha bħala Prolagus corsicanus, illum il-ġurnata huwa meqjus bħala konspeċifiku mal-Pika ta' Sardinja u b'hekk sinonimu ta' Prolagus sardus.
Muntanji tal-Krimea
daqsminuri|Veduta ta' Demerdji, waħda mill-qċaċet tal-Muntanji tal-Krimea Il-Muntanji tal-Krimea (bl-Ukren: Кримські гори, trażlitterata Krymski hory; bir-Russu: Крымские горы, trażlitterata Krymskie gory; bit-Tatar tal-Krimea: Qırım dağları) huma medda ta' muntanji li jinsabu b'mod parallel mal-kosta tax-Xlokk tal-Krimea, bejn madwar tmien kilometri u 13-il kilometru mill-baħar. Lejn il-Punent, il-muntanji jibqgħu neżlin f'daqqa sal-Baħar l-Iswed, u lejn il-Lvant, il-muntanji jinbidlu bil-mod f'pajsaġġ tal-isteppa.
Il-Muntanji tal-Krimea jikkonsisti minn tliet ktajjen muntanjużi. L-ogħla waħda hija dik ewlenija. Il-katina muntanjuża Ewlenija hija maqsuma f'diversi mases, magħrufa bħala yayla jew promontorji muntanjużi (Yayla bit-Tatar tal-Krimea tfisser "Mergħa Alpina"). Dawn jinkludu:
L-ogħla qċaċet
daqsminuri|Mappa ta' lokalizzazzjoni tal-Muntanji tal-Krimea L-ogħla quċċata tal-Krimea hija dik ta' Roman-Kosh (bl-Ukren: Роман-Кош; bir-Russu: Роман-Кош, bit-Tatar tal-Krimea: Roman Qoş) fuq Babugan Yayla b'għoli ta' 1,545 metru (5,069 pied). Qċaċet importanti oħra 'l fuq minn 1,200 metru jinkludu:
Mogħdijiet u xmajjar
daqsminuri|Il-kaskata Uchan-su Il-mogħdijiet muntanjużi tul il-Muntanji tal-Krimea huma:
Ix-xmajjar tal-Muntanji tal-Krimea jinkludu x-xmara Alma, ix-xmara Chernaya, u x-xmara Salhir fix-xaqliba muntanjuża tat-Tramuntana u x-xmara Uchan-su fix-xaqliba muntanjuża tan-Nofsinhar li tifforma l-kaskata ta' Uchan-su, l-ogħla kaskata fil-Krimea.
Storja
L-arkeologi sabu l-iżjed bnedmin anatomikament moderni fl-Ewropa fl-għerien ta' Buran-Kaya tal-Muntanji tal-Krimea. Il-fossili għandhom 32,000 sena, u nstabu artefatti marbuta mal-kultura Gravettjana. Il-fossili għandhom marki ta' qatgħat li jissuġġerixxu xi ritwal ta' tneħħija tal-laħam wara l-mewt.
Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí
daqsminuri|L-affresk ta' [[Ġesù|Kristu Pantokrator ta' Sant Climent de Taüll, rikonoxxut bħala wieħed mill-kapulavuri tal-arti Rumaneska.]] Il-Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí huma sensiela ta' disa' knejjes Rumaneski Bikrin fil-Vall de Boí, fil-comarca Katalana ta' Alta Ribagorça, fil-Provinċja ta' Lleida, li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.
Storja tal-affreski
Matul il-bidu tas-seklu 20 sar sforz kbir biex jiġu studjati u kkatalogati l-affreski Rumaneski fil-knejjes Katalani tal-inħawi tal-Vall de Boí. Din l-attività ġiet imqanqla kemm mill-interessi akkademiċi tal-istudjużi kif ukoll mill-kummerċjanti tal-arti li kellhom f'moħħhom il-gwadann finanzjarju.
Fl-1904 u fl-1906, il-Klabb tal-Ġiti bil-Mixi tal-Katalonja organizza l-ewwel ġiti fost l-oħrajn fil-Vall de Boí, bl-għan li jsiru pjanti tal-inħawi, jinġibdu r-ritratti u jittieħdu n-noti. Sussegwentement, f'Ġunju 1907 twettqet spedizzjoni mill-Istitut għall-Istudji Katalani sabiex jiġu studjati, iddokumentati u jittieħdu ritratti tal-binjiet u tal-opri tal-arti importanti kulturalment fil-Vall d'Aran u f'Alta Ribagorça, inkluż fil-Vall de Boí.
B'hekk, bejn l-1905 u l-1909, il-Bord tal-Mużewijiet ta' Barċellona stampa repliki fidili ta' dawn l-affreski tal-Pirinej, u l-pubblikazzjoni ta' dawn l-opri tal-arti qanqlu x-xewqa tal-akkwiżizzjoni tagħhom mill-mużewijiet u mill-kollezzjonisti privati.
Sal-1919, bosta intermedjarji kienu involuti fix-xiri u fil-bejgħ ta' dawn ix-xogħlijiet, li marru l-iktar għand mużewijiet u kollezzjonijiet privati fl-Istati Uniti. F'każ iddokumentat partikolari, artiġjani Taljani u Pollakki tħallsu mill-industrijalista u l-kollezzjonista tal-arti Lluis Planidura biex jaqilgħu l-affreski minn knejjes iżolati u bigħ l-apsida tal-Knisja ta' Santa Maria de Mur lill-Mużew tal-Belle Arti ta' Boston fl-1921 (b'mod kompletament legali) qabel l-għadab tal-artisti u tal-kuraturi Spanjoli ma waqqfu.
L-inħawi ta' Taüll saru eċċezzjoni għal din ix-xejra, peress li l-popolazzjoni lokali rrifjutaw li l-affreski u opri oħra tal-arti jitneħħew mill-knejjes tagħhom. Din l-azzjoni eskalat sal-livell tal-Commonwealth tal-Katalonja u tal-isqof ta' La Seu d'Urgell. Finalment, intlaħaq qbil li l-affreski l-aħjar li jinżammu fil-Mużew Nazzjonali tal-Arti Katalana (MNAC), f'post sigur fejn ma setgħux jinsterqu jew jgħaddu minn xi tranżazzjoni bla skrupli. Tim ta' restawraturi Taljani wettqu l-biċċa xogħol li jaqilgħu l-affreski minn mal-ħajt, u f'xi każijiet jissostitwixxu l-opri tal-arti b'repliki fil-post.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Kewkba ta' Betlehem
thumb|Il-"kometa ta' Halley" f- ' L-Adorazzjoni tal-Maġi  ta' [[Giotto fil-Cappella degli Scrovegni]] Il-kewkba ta' Betlehem hu l-fenomenu astronomiku li, skont ir-rakkont tal-Evanġelju skont Mattew (Mt:2:1-2.12 u 2:16), mexxa 'l-Maġi biex isibu l-Ġesù ftit wara li twieled.