cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jack Mizzi
Era tal-pandemija tal-COVID
Minn Jannar sa Mejju 2021, Mizzi lagħab u rebaħ kemm il-Blitz kif ukoll ir-Rapid Grand Prix, li kienu jikkonsistu f'sensiela ta' turnewijiet online organizzati mill-MCF, bħala sostitut taċ-ċess fuq il-bord matul il-pandemija. Il-MCF faħħret lil Jack għall-kisbiet tiegħu.
Bajja ta' Ha Long
Stħarriġiet tar-riċerka storika wrew il-preżenza ta' bnedmin preistoriċi f'dawn l-inħawi diġà minn għexieren ta' eluf ta' snin ilu. Il-kulturi suċċessivi tal-qedem huma l-kultura ta' Soi Nhu (madwar 18,000-7000 Q.K.), il-kultura ta' Cai Beo (7000-5000 Q.K. u l-kultura ta' Ha Long (5,000-3,500 Q.K.). Il-Bajja ta' Ha Long timmarka wkoll avvenimenti importanti fl-istorja tal-Vjetnam u nstabu bosta artefatti fil-muntanja Bai Tho, fl-Għar ta' Dau Go, u f'Bai Chay.
Jack Mizzi
Era tal-pandemija tal-COVID
Fis-Sajf tal-2021, xi Federazzjonijiet u organizzazzjonijiet taċ-ċess Ewropej, bdew jorganizzaw turnewijiet fuq il-bord. Fl-aħħar ta' Lulju 2021, Mizzi kien mistieden jilgħab fil-Polonja fit-turnew Kommemorattiv ta' Irene Warajomskiej. Minkejja riżultat ta' 5/9 b'telfa waħda, 2 rebħiet u 6 draws, l-ELO ta' Jack sofra tnaqqis ta' 55. Huwa pparteċipa wkoll fit-tournament tal-Blitz fejn iffaċċja lil GM Bartosz Soćko.
Bajja ta' Ha Long
500 sena ilu, Nguyễn Trãi faħħar is-sbuħija tal-Bajja ta' Ha Long fil-proża tiegħu Lộ nhập Vân Đồn, fejn sejħilha "għaġeb tal-blat fis-sema". Fl-1962, il-Ministeru għall-Kultura, l-Isport u t-Turiżmu tat-Tramuntana tal-Vjetnam elenka l-Bajja ta' Ha Long fost it-Teżori u l-Pajsaġġi Nazzjonali. Fl-1994, iż-żona tal-qalba tal-Bajja ta' Ha Long tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Jack Mizzi
Era tal-pandemija tal-COVID
Mizzi kien mistieden jilgħab għal ASD Pedone Isolano, klabb taċ-ċess ibbażat fi Sqallija, fiċ-CIS2021. Jack kiseb tliet rebħiet, sofra telfa waħda, u fl-aħħar logħba kiseb draw li kien meħtieġ għall-"promozione". Għaldaqstant it-tim ġie promoss mis-Serie C għas-Serie B.
Bajja ta' Ha Long
Etimoloġija
xellug|daqsminuri|267x267px|Il-Bajja ta' Ha Long binhar. L-isem Ha Long (chữ Hán: 下龍) ifisser "dragun nieżel".
Qabel is-seklu 19, l-isem "Bajja ta' Ha Long" ma kienx ġie rreġistrat fil-kotba antiki tal-pajjiż. Minflok kienet tissejjaħ An Bang, Lục Thủy, Vân Đồn, eċċ. Fl-aħħar tas-seklu 19, l-isem "Bajja ta' Ha Long" tfaċċa fuq il-Mappa Marittima ta' Franza. Il-gazzetta bil-Franċiż Hai Phong irrapportat li "Dragun jidher fil-Bajja ta' Ha Long".
Jack Mizzi
Kampjonati
L-MCF organizza l-Kandidati 2021 f'dik li kienet imlaqqma verżjoni "redux" wara li kellha tiġi skedata mill-ġdid minħabba l-pandemija. Mizzi spiċċa fit-tieni post fit-tournament, li tah post fl-aħħar stadju tal-Kampjonati.
Bajja ta' Ha Long
Etimoloġija
Skont leġġenda lokali, meta l-Vjetnam qabad jiżviluppa bħala pajjiż, il-Vjetnamiżi kellhom jiġġieldu kontra l-invażuri. Sabiex jgħinu lill-Vjetnamiżi jiddefendu lil pajjiżhom, l-allat bagħtu familja ta' draguni bħala protetturi. Din il-familja ta' draguni bdiet tobżoq il-ġojjelli u l-ġada. Dawn inbidlu fi gżejjer u fi gżejriet tul il-bajja, li flimkien iffurmaw ħajt kbir kontra l-invażuri. Permezz tal-maġija, f'daqqa waħda tfaċċaw bosta muntanji tal-blat fil-baħar, quddiem il-bastimenti tal-invażuri; bil-ħasda l-bastimenti baqgħu deħlin ġol-blat u ġo xulxin. Wara li l-battalja ntrebħet, id-draguni riedu jaraw il-kumplament tad-Dinja fil-paċi, u ddeċidew li jitilqu mill-bajja. Il-post fejn niżlet id-dragun omm issejjaħ Ha Long, il-post fejn ulied id-dragun qagħdu qrib ommhom issejjaħ il-Gżira ta' Bái Tử Long (Bái: joqogħdu qrib, Tử: ulied, Long: dragun), u l-post fejn ulied id-dragun ċaqilqu denbhom b'vjolenza ssejjaħ il-Gżira ta' Bạch Long Vĩ (Bạch: l-abjad tar-ragħwa meta ulied id-dragun ċaqilqu denbhom, Long: dragun, Vĩ: denb), illum il-ġurnata magħrufa bħala l-peniżola ta' Tra Co, f'Móng Cái.
Jack Mizzi
Kampjonati
Mizzi pparteċipa fil-Kampjonati Junior 2021 u rebaħ it-titlu ta' Champion Junior U18 mingħajr telfa. Lagħab ukoll fil-kampjonat Ewropew tal-Blitz tan-Nazzjonijiet Żgħar (ESNA) f'Malta u ġab draw kontra ċ-Champion Dinjija Anzjana tan-Nisa, WGM Berend Elvira.
Bajja ta' Ha Long
Ħarsa ġenerali
daqsminuri|Il-Grotta ta' Thien Cung. Il-bajja tikkonsisti minn densità ta' xi 1,600 gżira monolitika tal-ġebla tal-ġir, kull waħda miksija b'veġetazzjoni folta tal-ġungla, ħerġin b'mod spettakolari minn wiċċ l-oċean. Bosta gżejjer huma vojta minn ġewwa u għandhom diversi għerien enormi. L-Għar ta' Hang Dau Go (l-Għar tal-Puntali tal-Injam) huwa l-ikbar għar fl-inħawi ta' Ha Long. Xi turisti Franċiżi żaru l-għar fl-aħħar tas-seklu 19 u sejħulu Grotte des Merveilles (Grotta tal-Għeġubijiet). It-tliet kompartimenti kbar tiegħu fihom għadd kbir ta' stalaktiti u stalagmiti (kif ukoll graffiti Franċiżi tas-seklu 19). Hemm żewġ gżejjer kbar, Tuần Châu u Cát Bà, li fuqhom jgħixu abitanti permanenti u li għandhom faċilitajiet għat-turisti bħal lukandi u bajjiet. Hemm diversi bajjiet sbieħ fuq gżejjer oħra iżgħar. xellug|daqsminuri|Dar ta' [[sajjied fil-Bajja ta' Ha Long.]] Komunità ta' madwar 1,600 ruħ tgħix litteralment fuq il-Bajja ta' Ha Long f'erba' villaġġi tas-sajjieda fuq wiċċ l-ilma: Cua Van, Ba Hang, Cong Tau u Vong Vieng fid-distrett ta' Hung Thang li jagħmel mal-belt ta' Ha Long. Is-sajjieda u l-familji tagħhom jgħixu fuq wiċċ l-ilma u jaqilgħu l-għajxien tagħhom mis-sajd u mill-akkwakultura. Huma jistadu fl-ilmijiet baxxi għal 200 speċi ta' ħut u 450 tip differenti ta' molluski. Ħafna mill-gżejjer kisbu isimhom minħabba interpretazzjoni tal-għamliet mhux tas-soltu tagħhom. Fosthom hemm il-Gżejra ta' Voi (iljunfant), il-Gżejra ta' Ga Choi (serduk jiġġieled), il-Gżejra ta' Khi (xadina), u l-Gżejra ta' Mai Nha (saqaf). 989 mill-gżejjer ingħataw isem. Hemm diversi għasafar u annimali li jgħixu fuq uħud mill-gżejjer bħal bantams, gazzelli, xadini u gremxul.
Jack Mizzi
Kampjonati
F'Marzu 2022, ta' 16-il sena, Mizzi sar il-Junior Champion (U20) taċ-Ċess ta' Malta b'6.5/7.
Bajja ta' Ha Long
Ħarsa ġenerali
Kważi l-gżejjer kollha qishom torrijiet individwali f'pajsaġġ klassiku tal-fenglin b'għoli ta' 50-100 metru (160-330 pied) u b'proporzjon ta' għoli/wisa' sa madwar sitta.
Jack Mizzi
Kampjonati
Ir-rebħa ta' Mizzi tal-Kampjonat tal-Juniors U-20 kisbitlu post fit-Tim Nazzjonali Malti taċ-Ċess. Għaldaqstant, f'Awwissu 2022, Jack ipparteċipa għall-ewwel darba fl-44 Edizzjoni tal-Olimpjadi taċ-Ċess li saru f'Chennai, Indja fejn Mizzi kiseb 3 rebħiet u draw.
Bajja ta' Ha Long
Ħarsa ġenerali
Karatteristika speċifika oħra tal-Bajja ta' Ha Long hija l-abbundanza ta' lagi fi ħdan il-gżejjer tal-ġebla tal-ġir. Pereżempju l-gżira ta' Dau Be għandha sitt lagi interni. Dawn il-lagi kollha tal-gżejjer jokkupaw dolini mgħerrqa fi ħdan formazzjonijiet karstiċi tat-tip fengcong.
Pożizzjoni
daqsminuri|254x254px|Villaġġ tas-sajjieda fuq wiċċ l-ilma. Il-Bajja ta' Ha Long tinsab fil-Grigal tal-Vjetnam, bejn E106°55' u E107°37' u bejn N20°43' u N21°09'. Il-bajja testendi mir-raħal ta' Quang Yen sa wara l-belt ta' Ha Long, il-belt ta' Cẩm Phả u d-distrett ta' Vân Đồn. Il-bajja hija kkonfinata fin-Nofsinhar u fix-Xlokk mill-Bajja ta' Lan Ha, fit-Tramuntana mill-belt ta' Ha Long, u fil-Punenet mill-Bajja ta' Bai Tu Long. Il-bajja għandha kosta twila 120 kilometru (75 mil) u għandha daqs ta' madwar 1,553 km2 (600 mil kwadru) b'xi 2,000 gżejra. L-erja ddeżinjata bħala sit naturali u Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO tinkorpora erja ta' 434 km2 (168 mil kwadru) b'775 gżejra, b'żona tal-qalba delimitata minn 69 punt: il-gżira ta' Dau Go fil-Punent, il-lag ta' Ba Ham fin-Nofsinhar u l-gżira ta' Cong Tay fil-Lvant. Iż-żona protetta tibda minn ħdejn il-pompa tal-petrol ta' Cái Dăm u tibqa' sejra sad-distrett ta' Quang Hanh, il-belt ta' Cẩm Phả u ż-żona tal-madwar.
Jack Mizzi
Kampjonati
F'Ottubru 2022, Mizzi rrappreżenta lil Malta fir-4 Kampjonat Ewropew tan-Nazzjonijiet iż-Żgħar li saru fil-Liechtenstein fejn spiċċa fil-ħames post,   u kiseb144 punt ELO. Huwa kiseb rebħiet kontra IM Berend Fred (ELO 2300) u FM Michaelides Konstantinos (ELO 2304).
Bajja ta' Ha Long
Klima
Il-klima tal-bajja hija tropikali, bix-xita, tipika tal-gżejjer tal-baħar fir-reġjun, b'żewġ staġuni: sajf sħun u bl-indewwa, u xitwa niexfa u kiesħa. It-temperatura medja tkun 15–25 °C (59–77 °F), u kull sena tinżel jinżlu bejn 2 metri u 2.2 metri (6.6 piedi u 7.2 piedi) ta' xita. Il-Bajja ta' Ha Long għandha sistema tipika ta' marea ta' binhar (b'amplitudni tal-marea li tvarja bejn 3.5–4 metri jew 11–13-il pied). Is-salinità hija bejn 31 u 34.5 MT fl-istaġun tan-nixfa u iktar baxxa fl-istaġun tax-xita.
Jack Mizzi
Kampjonati
Fl-aħħar t'Ottubru 2022 Mizzi ipparteċipa fil-Kampjonat Dinji tad-Dilettanti taċ-Ċess li saru f'Malta u li kienu inawgurati mill-President tal-FIDE, Arkady Dvorkovich. Mizzi spiċċa ir-4 fit-turnew Blitz li kien parti minn dawn il-kampjonati. Lagħab fil-kategorija U-2300 tal-avveniment ewlieni taċ-ċess klassiku fejn rebaħ tliet logħbiet, inkluż rebħa kontra l-Amerikani Alex Cherniak (ELO 2246), u kiseb żewġ draws. Huwa sofra erba' telfiet, kollha kontra plejers ta' ELO ogħla.
Bajja ta' Ha Long
Popolazzjoni
daqsminuri|Inżul ix-[[xemx fil-Bajja ta' Ha Long.]] Mill-1,969 gżira fil-Bajja ta' Ha Long, bejn wieħed u ieħor xi 40 minn huma abitati. Dawn il-gżejjer ivarjaw minn għexieren għal eluf ta' ettari bħala daqs, l-iktar fil-Lvant u fix-Xlokk tal-Bajja ta' Ha Long. F'dawn l-aħħar deċennji, eluf ta' nies bdew jgħixu fuq il-gżejjer u bnew komunitajiet ġodda bħall-Gżira ta' Sa Tô (il-belt ta' Ha Long) u l-Gżira ta' Thắng Lợi (id-distrett ta' Vân Đồn).
Jack Mizzi
Kampjonati
Fil-bidu tal-Kampjonati Dinji tad-Dilettanti taċ-ċess 2022, il-klassifikazzjoni ELO ta' Mizzi kienet 1808. Wara dan it-tournament, l-ELO tiegħu żdied b'251 f'perjodu wieħed li rriżulta f' ELO ta' 2059.
Bajja ta' Ha Long
Popolazzjoni
Il-popolazzjoni tal-Bajja ta' Ha Long tammonta għal madwar 1,540 ruħ, l-iktar fil-villaġġi tas-sajjieda ta' Cửa Vạn, ta' Ba Hang u ta' Cặp Dè (id-distrett ta' Hùng Thắng, il-belt ta' Ha Long). Ir-residenti tal-bajja jgħixu l-iktar fuq dgħajjes u fuq ċattri li jżommu fuq wiċċ l-ilma permezz ta' tajers u ġarer tal-plastik u li jiffaċilitaw is-sajd, it-trobbija u t-tnissil ta' speċijiet akkwatiċi u tal-baħar. Il-ħut tal-akkwakultura jeħtieġ jingħalef ġurnata iva u ġurnata le sa tliet snin, meta eventwalment jinbigħ lir-ristoranti lokali tal-ħut u tal-frott tal-baħar għal prezz sa 300,000 dong Vjetnamiż kull kilogramma. Illum il-ġurnata l-ħajja tal-abitanti tal-Bajja ta' Ha Long tjiebet ferm bis-saħħa ta' negozji ġodda marbuta mal-ivvjaġġar. Ir-residenti tal-villaġġi fuq wiċċ l-ilma madwar il-Bajja ta' Ha Long bdew jikru xi kmamar, jagħmlu dawriet turistiċi bid-dgħajsa, u jippreparaw frott il-baħar frisk għat-turisti. Għalkemm dan l-istil ta' ħajja huwa iżolat u iebes, ir-residenti tal-villaġġi fuq wiċċ l-ilma jitqiesu għonja meta mqabbla ma' residenti oħra fil-Bajja ta' Ha Long.
Jack Mizzi
Kampjonati
F'Diċembru 2022, Jack sar iċ-Champion Nazzjonali taċ-Ċess Rapidu u ċ-Champion Nazzjonali taċ-Ċess Blitz wara li rebaħ żewġ kampjonati Nazzjonali f' jum wieħed.
Bajja ta' Ha Long
Popolazzjoni
Attwalment, il-gvern provinċjali ta' Quảng Ninh għandu politika ta' rilokazzjoni tal-unitajiet domestiċi li jgħixu fil-bajja biex imorru jgħixu fuq l-art, sabiex jistabbilizzaw il-ħajja tagħhom u fl-istess ħin il-pajsaġġ jiġi protett. Iktar minn 300 unità domestika li kienu jgħixu fil-villaġġi tas-sajjieda fil-Bajja ta' Ha Long ġew rilokati mal-kosta fiż-Żona tar-Rilokazzjoni ta' Khe Cá, issa magħrufa bħala ż-Żona 8 (id-distrett ta' Hà Phong, il-belt ta' Ha Long) minn Mejju 2014. Dan il-proġett tkompla u l-provinċja żammet biss għadd ta' villaġġi tas-sajjieda bħala attrazzjoni għaż-żjarat turistiċi.
Storja
daqsminuri|[[Statwa ta' Buddha f'għar tal-Bajja ta' Ha Long tas-seklu 16-17.]]
Kultura ta' Soi Nhu (16,000-5000 Q.K.)
F'Ha Long u f'Bai Tu Long hemm siti arkeoloġiċi bħal Me Cung u Thien Long. Hemmhekk instabu fdalijiet ta' munzelli ta' qxur tal-baħar (Cyclophorus u Melania), xi molluski tal-ilma ħelu u xi għodod rudimentali. L-istil ta' ħajja prinċipali tal-abitanti ta' Soi Nhu kien jinkludi s-sajd tal-ħut u tal-qxur tal-baħar, il-ġbir tal-frott u t-tħaffir għall-basal u għat-tuberi. L-ambjent tal-għajxien tagħhom kien żona kostali għad-differenza ta' kulturi Vjetnamiżi oħra, pereżempju dawk li nstabu fdalijiet tagħhom f'Hoa Binh u f'Bac Son.
Kultura ta' Cai Beo (5000-3000 Q.K.)
F'Ha Long u fl-gżira ta' Cat Ba, l-abitanti kienu żviluppaw sal-livell ta' sfruttament tal-baħar għall-għajxien. Il-kultura ta' Cai Beo kienet kultura ta' tranżizzjoni bejn il-kultura ta' Soi Nhu u l-kultura ta' Ha Long.
Perjodu Klassiku
L-istorja turina li fil-Bajja ta' Ha Long seħħew diversi battalji navali lokali kontra l-ġirien kostali tal-Vjetnam. Fi tliet okkażjonijiet, fil-labirint ta' kanali fix-xmara Bạch Đằng qrib il-gżejjer, l-armata Vjetnamiża waqqfet liċ-Ċiniżi milli jiżbarkaw. Fl-1288, Ġeneral Vjetnamiż waqqaf it-tbaħħir ta' vapuri Mongoli tul ix-xmara Bach Dang billi fil-marea għolja poġġew puntali tal-injam bi truf tal-azzar ġejjin għall-ponta, u meta għaddiet, il-flotta Mongola ta' Kublai Khan għerqet.
Perjodu Modern
Il-Bajja ta' Ha Long kien is-sit fejn ġiet olzata għall-ewwel darba l-bandiera nazzjonali l-ġdida tal-Gvern Ċentrali Provviżorju tal-Vjetnam fil-5 ta' Ġunju 1948 matul l-iffirmar tal-Ftehimiet tal-Bajja ta' Ha Long (bil-Franċiż: Accords de la baie d’Along) mill-Kummissarju Għoli Emile Bollaert u mill-President Nguyễn Văn Xuân.
Matul il-Gwerra tal-Vjetnam, ħafna mill-kanali bejn il-gżejjer intefgħulhom bosta mini tal-ilma mill-Flotta Navali tal-Istati Uniti, u għad hemm uħud minnhom li għadhom theddida għat-trasport marittimu sa llum il-ġurnata.
Ġeoloġija u ġeomorfoloġija
daqsminuri|Il-formazzjonijiet karstiċi tal-Bajja ta' Ha Long. Il-Bajja ta' Ha Long u l-inħawi tal-madwar jikkonsistu minn parti mit-territorju kompożitur Ċiniż-Vjetnamiż bi storja ta' żvilupp Prekambrijani sa llum il-ġurnata. Matul l-epoka Fanerożojka, is-sedimenti terriġeni, vulkanoġeniċi u tal-karbonat tas-siliċju b'abbundanza ta' graptoliti, brakkjopodi, ħut, qroll, foraminiferani, radjolarji, bivalvi u flora, isseparaw minn xulxin permezz ta' 10 distakk stratigrafiku, iżda l-konfini bejn l-epoki Devonjani u Karboniferi ġiet meqjusa bħala kontinwa. Il-ġeomorfoloġija karstika tal-ġebla tal-ġir tal-bajja żviluppat mill-epoka Mijoċena, speċjalment l-għoljiet b'għamla ta' kon (fengcong), jew it-torrijiet karstiċi għoljin tal-ġebla tal-ġir (fenglin) b'bosta fdalijiet ta' għerien freatiċi antiki, għerien karstiċi antiki mal-baħar u għerien taħt il-baħar li jiffurmaw formazzjonijiet karstiċi tal-ġebla tal-ġir uniċi fid-dinja. Il-ġeoloġija Kwaternarja ġiet żviluppata permezz ta' ħames ċikli fl-ambjenti marittimini u kontinentali. Il-Bajja ta' Ha Long attwali, fil-fatt, tfaċċat wara t-trasgressjoni massima tal-epoka Oloċena Nofsanija, li ħalliet warajha żona ta' xaqlibiet laterali fl-irdumijiet tal-ġebla tal-ġir b'bosta qxur tal-gajdri. Ir-riżorsi ġeoloġiċi huma abbundanti: antraċit, linjite, shale taż-żejt, żejt grezz, fosfati, ġebla tal-ġir u addittivi tas-siment, kaolin, ramel tas-siliċe, dolomit, kwarzit ta' oriġini eżoġena, antimonju, u merkurju ta' oriġini idrotermika. Barra minn hekk, hemm ukoll korpi tal-ilma fis-superfiċe, tal-ilma tal-pjan u tal-ilma minerali termali max-xatt tal-Bajja ta' Ha Long u ta' Bái Tử Long, kif ukoll riżorsi ambjentali oħra.
F'termini ta' ġeoloġija tal-baħar, din iż-żona hija rreġistrata bħala ambjent kostali speċjalment bis-sedimenti, u b'hekk il-proċess ta' tnawwir kimiku tal-karbonat tal-kalċju jseħħ b'mod rapidu u joħloq xquq u għerien marittimi b'għamliet wesgħin u strambi.
Is-sediment tas-superfiċe li jinsabu fil-qiegħ ivarjaw minn tajn tafli għal ramel, madankollu, it-tajn bis-sediment u t-tajn tafli huma dominanti fid-distribuzzjoni tul il-bajja. B'mod partikolari, il-materjali bil-karbonat oriġinaw minn organiżmi li jirrappreżentaw bejn 60 u 65 % tal-kontenut tas-sedimenti. Is-sedimenti tas-superfiċe tal-iskolli tal-qroll huma l-iktar ramel u ċagħaq, li minnhom il-materjali tal-karbonat jokkupaw iktar minn 90 %. Is-sedimenti taż-żona intermareali jvarjaw minn tajn tafli, għal ramel u żrar, skont xi jkunu l-ambjenti distinti bis-sedimenti, bħal pereżempju l-artijiet bil-mangrovji, l-artijiet ċatti tal-marea, il-bajjiet, eċċ. Fil-bajjiet iż-żgħar tassew sbieħ, is-sedimenti tar-ramel jaf ikunu ddominati mill-kwarz jew mill-materjali tal-karbonati.
Is-saffi tas-sedimenti taż-żona intermareali, is-sedimenti fil-qiegħ tal-baħar fis-superfiċe ċatta li tikkonserva x-xmajjar antiki, is-sistemi ta' għerien u s-sedimenti tagħhom, it-traċċi tal-azzjoni antika tal-baħar li ffurmat xquq u għerien marittimi, bajjiet, terrazzi marittimi u artijiet bil-mangrovji distinti, huma evidenza importanti tal-avvenimenti u tal-proċessi ġeoloġiċi li seħħew fl-epoka Kwaternarja.
Storja tat-tettonika
Il-Bajja ta' Ha Long esperjenzat minn tal-inqas 500 miljun sena ta' diversi stati ġeoloġiċi ta' oroġenija, trasgressjoni marittima u regressjoni marittima. Matul il-perjodi Ordoviċjani u Silurjani (500-410 miljun sena ilu), il-Bajja ta' Ha Long kienet baħar fond. Matul il-perjodi Karboniferi u Permjani (340-250 miljun sena ilu), il-Bajja ta' Ha Long sar baħar baxx.
Iċ-ċaqliq 'il fuq dominanti neotettoniku u tettoniku reċenti influwenza ferm it-topografija ta' din iż-żona, u l-pajsaġġ attwali ta' gżejjer marittimi ġie ffurmat madwar 7,000 jew 8,000 sena ilu mill-invażjoni tal-baħar matul it-trasgressjoni tal-epoka Oloċena li kienet bdiet madwar 17,000-18,000 sena ilu. B'mod partikolari mill-epoka Oloċena, minn madwar 11,000 sena ilu, iż-żona ta' Cat Ba u ta' Ha Long fiha ħafna evidenza arkeoloġika li tikkollega l-varjazzjonijiet fil-livelli tal-baħar mal-iżvilupp ta' kulturi antiki bħall-kulturi ta' Soi Nhu u ta' Ha Long.
Ġeomorfoloġija karstika
xellug|daqsminuri|285x285px|L-Għerien ta' Sung Sot. Minħabba kombinament simultanju ta' fatturi ideali bħal saffi tal-ġebla tal-ġir ħoxnin, mhux skuri, griżi u b'saħħithom, li ffurmaw bil-materjali b'granuli fini; klima sħuna u bl-indewwa u proċess tettoniku bil-mod inġenerali; il-Bajja ta' Ha Long kellha evoluzzjoni karstika sħiħa għal 20 miljun sena. Hemm bosta tipi ta' topografija karstika fil-bajja, bħall-għelieqi karstiċi.
Il-Bajja ta' Ha Long huwa pajsaġġ karstiku matur li żviluppa fi klima sħuna, bix-xita u tropikali. Is-sekwenzi ta' stadji fl-evoluzzjoni ta' pajsaġġ karstiku fuq perjodu ta' 20 miljun sena jirrikjedi kombinament ta' diversi elementi distinti, inkluż il-ħxuna kbira tal-ġebla tal-ġir, klima sħuna bix-xita, u olzar tettoniku kumplessiv li twettaq bil-mod. Il-proċess ta' formazzjoni karstika huwa maqsum f'ħames stadji, u t-tieni stadju huwa l-formazzjoni tal-gżejjer marittimi tal-ġebla tal-ġir. Dan jiġi segwit mill-iżvilupp karstiku tal-fengcong, li joħroġ fid-dieher fil-gruppi ta' għoljiet ta' Bo Hon u ta' Dau Be. Dawn il-koni b'xaqlibiet laterali għandhom għoli medju ta' 100 metru u l-ogħla kon jaqbeż il-200 metru. Il-formazzjonijiet karstiċi fenglin huma kkaratterizzati minn torrijiet separati weqfin. Il-mijiet ta' gżejjer tal-blat li jiffurmaw il-pajsaġġ tal-Bajja ta' Ha Long huma t-torrijiet individwali ta' pajsaġġ klassiku fenglin fejn il-pjanuri bejniethom niżlu taħt il-livell tal-baħar. Il-biċċa l-kbira tat-torrijiet ilaħħqu għoli ta' bejn 50 u 100 metru, b'proporzjon ta' għoli/wisa' ta' madwar 6. Id-dolini karstiċi ġew mgħerrqa mill-baħar, u saru l-abbundanza ta' lagi fi ħdan il-gżejjer tal-ġebla tal-ġir. Pereżempju, il-gżira ta' Dau Be fil-bokka tal-Bajja ta' Ha Long għandha sitt lagi interni, inkluż il-lagi ta' Ba Ham li jinsabu fi ħdan il-formazzjonijiet karstiċi fengcong. Il-Bajja ta' Ha Long fiha eżempji pajsaġġistiċi tal-fengcong, tal-fenglin u tal-pjanura karstika. Dawn mhumiex stadji evoluzzjonarji separati iżda r-riżultat ta' proċessi naturali mhux uniformi fit-tnawwir ta' massa kbira tal-ġebla tal-ġir. L-erożjoni marittima ħolqot xquq li f'xi postijiet twessgħu u saru għerien. Ix-xquq marittimi huma karatteristika tal-kosta tal-ġebla tal-ġir, iżda fil-Bajja ta' Ha Long, ħolqot il-pajsaġġ matur.
Fi ħdan il-Bajja ta' Ha Long, l-għerien aċċessibbli prinċipali huma l-passaġġi l-antiki li għadhom jeżistu minn meta l-formazzjonijiet karstiċi kienu qed jevolvu mid-diversi stadji ta' fengcong u ta' fenglin. Fil-gżejjer tal-ġebla tal-ġir jistgħu jiġu rikonoxxuti tliet tipi prinċipali ta' għerien (Waltham, T. 1998):
L-ewwel grupp jikkonsisti minn għerien freatiċi antiki li jinkludu: Sung Sot, Tam Cung, Lau Dai, Thien Cung, Dau Go, Hoang Long u Thien Long. Illum il-ġurnata, dawn l-għerien jinsabu f'diversi livelli għoljin. L-Għar ta' Sung Sot jinsab fuq il-gżira ta' Bo Hon. Mid-daħla tal-kompartimenti maqtugħa tagħha li issa jinsabu fuq irdum, hemm passaġġ għoli u wiesa' iktar minn 10 metri li jinżel lejn in-Nofsinhar. L-Għar ta' Tam Cung huwa għar freatiku kbir li fforma minn xaqq li twessa' fil-ġebla tal-ġir u li nqasam fi tliet kompartimenti. L-Għar ta' Lau Dai huwa għar b'għadd ta' passaġġi estiżi fuq fetħa ta' 300 metru fuq in-naħa tan-Nofsinhar tal-gżira ta' Con Ngua. L-Għerien ta' Thien Cung u ta' Dau Go huma fdalijiet tal-istess sistema ta' għerien antiki. It-tnejn li huma għadhom jeżistu fil-parti tat-Tramuntana tal-gżira ta' Dau Go f'madwar 20 sa 50 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. L-Għar ta' Thien Cung għandu kompartiment kbir wieħed li huwa itwal minn 100 metru u bblukkat fit-truf tiegħu, kważi maqsum mill-ġdid f'kompartimenti iżgħar permezz ta' ħajt enormi ta' stalaktiti u ta' stalagmiti. L-Għar ta' Dau Go huwa mina kbir waħda li tinżel tul sett ta' xquq.
It-tieni grupp ta' għerien huwa dak tal-għerien karstiċi antiki mal-baħar li jinkludu: Trinh Lu, Bo Nau, Tien Ong u Trong. L-għerien karstiċi antiki mal-baħar huma karatteristika komuni tal-pajsaġġi karstiċi li jkunu laħqu stadju ta' qtugħ laterali mifrux fil-livell tal-bażi. Jistgħu jkunu estiżi lura f'għerien b'labirint ta' kompartimenti bin-nixxigħat li jnixxu minn sistemi ta' għerien ikbar fi ħdan il-ġebla tal-ġir. Huma distinti mill-elementi prinċipali tal-passaġġi tagħhom li jkunu kważi orizzontali u spiss ikunu qishom terrazzi ta' sedimenti akkumulati fil-livelli l-antiki tal-bażi. L-Għar ta' Trinh Nu, li huwa wieħed mill-ikbar għerien karstiċi antiki mal-baħar fil-Bajja ta' Ha Long, b'saqaf għoli madwar 12-il metru 'l fuq mil-livell tal-baħar u twil xi 80 metru, ġie żviluppat f'diversi stadji. L-Għar ta' Bo Nau huwa għar orizzontali li fih depożiti ta' stalaktiti antiki, f'pożizzjoni trasversali mal-pjan.
It-tielet grupp huwa dak tal-għerien marittimi fi xquq taħt il-baħar li huma karatteristika karstika speċjali tal-Bajja ta' Ha Long. Il-proċess tal-azzjoni tal-ilma baħar fuq il-ġebla tal-ġir u tal-erożjoni bl-azzjoni tal-mewġ joħloq xquq fil-bażi tal-irdumijiet. F'kundizzjonijiet vantaġġużi, it-tnawwir tal-ġebla tal-ġir ikompli jwessa' kostantement ix-xquq fl-irdumijiet u jiġu estiżi f'għerien. Ħafna minn dawn fil-livell tal-baħar jestendu ġol-għoljiet tal-ġebla tal-ġir f'dolini mgħerrqa li issa ffurmaw lagi tal-marea.
Karatteristika li tiddistingwi l-għerien marittimi fi xquq taħt il-baħar hi li jkollhom soqfa orizzontali tassew lixxi ġol-ġebla tal-ġir. F'xi għerien marittimi fi xquq taħt il-baħar ma ffurmawx fil-livell tal-baħar attwalil, iżda f'livelli tal-baħar antiki relatati ma' bidliet fil-livell tal-baħar fit-trasgressjoni tal-epoka Oloċena u fil-livelli tal-baħar tal-epoka Plejstoċena. Uħud minnhom ippreservaw l-iżvilupp ta' għerien karstiċi antiki mal-baħar fl-ambjent kontinentali jew ippreservaw il-fdalijiet ta' għerien freatiċi antiki. Waħda mill-iżjed karatteristiċi mhux tas-soltu tal-Bajja ta' Ha Long tinsab fil-grupp ta' lagi moħbija ta' Bo Ham u fil-mina li tikkollegahom mal-għerien marittimi fi xquq taħt il-baħar fil-gżira ta' Dau Be. Mill-irdumijiet fil-perimetru tal-gżira hemm għar wiesa' 10 metri fil-livell tal-ilma u li jserrep b'tali mod li huwa kważi fid-dlam għalkollox, iżda jestendi madwar 150 metru sa lag intern. L-Għar ta' Luon jinsab fil-gżira ta' Bo Hon u jestendi għal 50 metru iżda f'lag ikkonfinat tal-marea. Għandu stalaktita enormi ta' żewġ metri maqtugħa fil-livell modern tal-marea li għaddiet minn bosta stadji biex ġiet iffurmata.
Kronoloġija tal-evoluzzjoni ġeoloġika
Uħud mill-iżjed avvenimenti ġeoloġiċi notevoli fl-istorja tal-Bajja ta' Ha Long seħħew fl-aħħar 1,000 sena, inkluż l-avvanz tal-baħar, l-olzar tal-inħawi tal-bajja, l-erożjoni qawwija li ffurmat bajja b'ilmijiet daqstant mielħa u ta' lewn ikħal permezz tal-qroll u l-ġebla tal-ġir. Dan il-proċess ta' erożjoni bl-ilma baħar ħaffar fil-fond tal-ġebla u kkontribwixxa għas-sbuħija tal-post. Illum il-ġurnata, il-Bajja ta' Ha Long hija r-riżultat ta' dan il-proċess twil ta' evoluzzjoni ġeoloġika li ġiet influwenzata minn bosta fatturi.
Minħabba dawn il-fatturi kollha, it-turisti li jżuru l-Bajja ta' Ha Long mhux biss jistgħu jitpaxxew u jgawdu wieħed mill-għeġubijiet naturali tad-dinja, iżda anke "mużew" ġeoloġiku prezzjuż li ġie ppreservat b'mod naturali fil-beraħ għal dawn l-aħħar 300 miljun sena.
Ekoloġija
daqsminuri|354x354px|Veduta tal-Bajja ta' Ha Long mill-Gżira tax-Xadini. Il-Bajja ta' Ha Long tospita żewġ ekosistemi: ekosistema tropikali, bl-indewwa, b'siġar dejjem iħaddru u b'foresti tropikali; u ekosistema marittima u kostali. Il-bajja tospita seba' speċijiet endemiċi: Livistona halongensis, Impatiens halongensis, Chirita halongensis, Chirita hiepii, Chirita modesta, Paraboea halongensis u Alpinia calcicola. Jista' jinstab ukoll plankton bijoluminixxenti.
Il-bosta gżejjer fil-bajja jospitaw ħafna speċijiet oħra, inkluż iżda mhux limitat għalihom): 477 magnoliales, 12-il pteris, 20 speċi ta' flora tal-bwar salmastri; kif ukoll 4 anfibji, 10 rettili, 40 għasfur, u 4 mammiferi.
Speċijiet akkwatiċi komuni li jinstabu fil-bajja jinkludu: is-siċċ (mực); il-gajdri (hào); cyclinae (ngán); il-gambli (penaeidea (tôm he), panulirus (tôm hùm), parapenaeopsis (tôm sắt), eċċ.); sipunculoideas (sá sùng); nerita (ốc đĩa); charonia tritonis (ốc tù và); u cà sáy.
Ħsara ambjentali
B'żieda kulma jmur fil-kummerċ turistiku, il-mangrovji u l-ħaxix tal-baħar tneħħew u minflokhom inbnew mollijiet u qaliet imkennija għad-dgħajjes tat-turisti.
Is-sajd għad-divertiment, spiss qrib l-iskolli tal-qroll, qed jhedded bosta speċijiet mhedda ta' ħut.
Il-gvern u n-negozji lokali jafu bil-problemi u ttieħdu bosta miżuri sabiex jittaffa l-impatt tat-turiżmu fuq l-ambjent tal-bajja favur tkabbir ekonomiku sostenibbli, bħall-introduzzjoni ta' ġiti turistiċi li jħarsu l-ambjent u l-introduzzjoni ta' kontroll strett fuq l-iskart fl-istabbilimenti turistiċi.
Premjijiet u deżinjazzjonijiet
Fl-1962, il-Ministeru għall-Kultura, l-Isport u t-Turiżmu tal-Vjetnam iddeżinja l-Bajja ta' Ha Long bħala "Monument Pajsaġġistiku Nazzjonali Rinomat".
Il-Bajja ta' Ha Long tniżżlet bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994.
F'Ottubru 2011, il-Fond Dinji għall-Monumenti inkluda l-bajja fil-World Monuments Watch tal-2012, u kkwota l-pressjoni tat-turiżmu u l-iżvilupp assoċjat bħala theddidiet għas-sit li jridu jiġu indirizzati. L-għan tal-Watch-listing hu li jiġu promossi strateġiji ta' żvilupp responsabbli ta' protezzjoni tal-wirt għal futur sostenibbli.
Il-Bajja ta' Ha Long hija membru wkoll tal-Klabb tal-Isbaħ Bajjiet tad-Dinja.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Bajja ta' Ha Long ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994. Iż-żona tal-qalba u ż-żona ta' lqugħ tas-sit ġew immodifikati kemxejn fis-sena 2000.
Letteratura
F'kitbiet dwar il-Bajja ta' Ha Long, il-kittieba Vjetnamiżi li ġejjin qalu:
Ġrajjiet antiki
L-abitanti tal-Bajja ta' Ha Long fasslu bosta ġrajjiet li jispjegaw l-ismijiet mogħtija lid-diversi gżejriet u għerien fil-bajja.
CONCACAF
Il-Konfederazzjoni tal-Futbol tal-Amerika ta' Fuq, tan-Nofs u l-Karibew (bl-Ingliż: Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football), magħrufha aħjar bħala l-CONMEBOL, hi l-federazzjoni li tiggwida l-futbol fl-Amerka ta' Fuq u n-Nofs, u fil-Karibew. Tliet pajjiżi min-Nofsinhar tal-Amerika li huma l-Gujana, Surinam u l-Gujana Franċiża, huma wkoll membri.
Il-CONCACAF kienet fundata fl-1961 u hi waħda mis-sitt konfederazzjonijiet li hi affiljata mal-FIFA. L-għan prinċipali tagħha hi li torganizza kompetizzjonijiet għat-timijiet nazzjonali u l-klabbs, u biex tmexxi l-kampjonat għall-kwalifikazzjoni għat-Tazza tad-Dinja.
Nichi Vendola
Nichi Vendola (Bari, 26 ta' Awwissu 1958) huwa politiku xellugi Taljan u President tar-reġjun tal-Puglia. F'Diċembru tal-2009 beda l-moviment politiku, Sinistra Ecologia Libertà.
Liebru Korean
Dan il-liebru huwa speċi komuni b'distribuzzjoni fil-penisula Koreana li tikkonsisti fiż-żewġ pajjiżi Koreani, il-Korea ta' Fuq u l-Korea t'Isfel, u fin-naħa tal-Grigal taċ-Ċina.
Il-liebru Korean adult jista jikber minn 45 sa massimu ta' 54 ċentimetru twil u jiżen bejn 2.1 u 2.6 kilogrammi. Id-denb jista jkun bejn 2 u 5 ċentimetri twil u l-widnejn normalment ikunu minn 7.6 sa 8.3 ċentimetri.
Klassifikazzjoni
Dan il-liebru huwa wieħed minn għaxar speċi li qegħdin ikklassifikati fis-sottoġeneru Eulagos u m'hemm l-ebda sottospeċi rikonoxxuta.
Alonso de Contreras
Alonso de Contreras (Madrid, Spanja, 6 ta' Jannar 1582 - 1641), kien baħri Spanjol (kaptan ta' frejgata), suldat (kaptan tal-infanterija u aktar tard tal-kavalleria), kursar, avventurier u kittieb, magħruf l-aktar bħala l-awtur tal-awtobijografija tiegħu; waħda mill-ftit awtobijografiji eżistenti ta' suldati Spanjoli minn żmien il-Ħabsburgi Spanjoli. Din hija possibilment waħda mill-aħjar awtobijografiji tat-tip tagħha, flimkien mal-Istorja Vera tal-Konkwista ta' Spanja l-Ġdida (Historia Verdadera de la Conquista de la Nueva España) ta' Bernal Diaz del Castillo.
Bijografija
Imwieled minn familja fqira ħafna, huwa daħal fl-armata ta’ 15-il sena (fl-awtobijografija tiegħu jgħid li kellu 14 iżda d-data li jagħti, Settembru 1597, tindika li kellu 15) u beda juża kunjom ommu, Contreras. Huwa ħarab biex ingaġġa wara li ta 13-il sena ta daqqa ta’ sikkina lil sieħbu tal-iskola f’Madrid. Għall-ewwel ivvjaġġa lejn il-Fjandri iżda ma damx ġibed lejn Malta fejn, għas-sitt snin ta’ wara, kien suldat fuq vapuri kursari taħt il-bandiera tal-Ordni ta’ Malta. Matul dan iż-żmien iltaqa’ ma’ ġlied u avventuri bla għadd. Ħarab diversi drabi, l-aktar minħabba ġliediet li kien involut fihom. Tgħallem ukoll in-navigazzjoni billi osserva diversi baħħara jagħmlu xogħolhom u ma damx ma ngħata l-kmand ta' diversi bastimenti. Kien jaf il-Lvant tal-Mediterran tajjeb ħafna u uża dan l-għarfien biex jikteb direzzjonijiet tat- tbaħħir għall-Mediterran kollu. Il-manuskritt oriġinali ta’ dan ix-xogħol illum jinstab, flimkien mal-manuskritt oriġinali tal-awtobijografija tiegħu, fil-Librerija Nazzjonali Spanjola f’Madrid ( Biblioteca Nacional de Madrid ).
Wara sitt snin reġa’ lura Kastilja fejn applika u kiseb kummissjoni bħala alférez u żar lil ommu. L-ordnijiet tiegħu kienu li jirrekluta s-suldati tiegħu, kif kienet isir regolarment dak iż-żmien, u, bihom taħt il-kmand tiegħu bħala kaptan, imur l-Estremadura. Din il-biċċa tinvolvi inċident fil-belt żgħira Morisco f'Hornachos, fejn huwa sab ħażna ta' armi f'dar fejn wieħed mis-suldati tiegħu kien qed jgħix. L-awtoritajiet lokali qalulu biex ma jgħid xejn imma xi snin wara kien akkużat u mressaq il-qorti talli kkonfoffa ribelljoni. Id-dettalji ta' dan l-inċident mhux ċari ħafna fl-awtobijografija tiegħu u jista' jkun li kien hemm aktar kumplikazzjonijiet milli nafu bihom.
Wara li ratu waqt ġlieda, innamrat miegħu prostituta u saret tħobbu. Hija għażlet li tingħaqad miegħu fil-vjaġġi tiegħu iżda l-kaptan tiegħu ipprova jistupraha u Contreras ħebb għalih u kważi qatlu. Huwa ħarab lejn Madrid fejn mar jispjega x’ġara lill-awtoritajiet. Fil-proċess huwa ġie meħlus u ingħata ordni biex jirritorna fuq il-bastiment iżda ħafna mis-suldati kienu laħqu telqu.
Wara xi żmien fil-ħajja militari u għażel li jsir eremita fuq l-għoljiet tal-Moncayo f’Aragona u għex hemm sakemm kien arrestat u pproċessat għall-inċident tal-armi f’Hornachos.
Huwa kompla bil-karriera militari u l-avventuri fuq il-baħar li ħaduh f’diversi nħawi fl-Ewropa, sa ma laħaqil-grad ta’ kaptan tal-infanterija. Sar ukoll baħħar ta' ħila kbira u salpa madwar il-Mediterran kollu fejn iltaqa’ ma’ bosta avventuri. Huwa salpa wkoll lejn il-Karibew fejn iġġieled kontra l-bastimenti ta' Sir Walter Raleigh.
Għal xi żmien kien gvernatur ta’ belt żgħira fl-Italja. Fl-Italja żżewweġ mara minn Kastilja iżda, wara li ġewh suspetti dwar il-fedeltà tagħha, segwa passejha b'mod mistur u b’mod ddikara li “id-destin tagħhom kien li sibthom fis-sodda flimkien u mietu”. Kien preżenti waqt l-izbruffar tal-vulkan Vesuvju fl-1631 u għen biex isalva lil xi nies maqbuda hemm.
Aktar tard sar ħabib mal-poeta Lope de Vega li x’aktarx kien ħeġġu jikteb l-awtobijografija tiegħu, wara li sema’ l-bosta r-rakkonti tal-avventuri tiegħu.
Biblijografija
daqsminuri|L-awtobijografija ta' Alonso de Contreras L-awtobijografija tiegħu ġiet ippubblikata diversi drabi bl-Ispanjol u d-direzzjonijiet tat-tbaħħir inħarġu darba. Tagħrif dwar id-diversi edizzjonijiet Spanjoli u ħolqa għat-test li jista' jitniżżel jistgħu jinstabu fil-paġna tal-Wikipedija bl-Ispanjol. L-ewwel traduzzjoni bl-Ingliż dehret ippubblikata fl-1926 u traduzzjoni aktar reċenti ġiet ippubblikata fl-1989 minn Paragon House, New York, bl-isem The Adventures of Captain Alonso De Contreras: A 17th Century Journey.
Fl-arkivji Spanjoli ta’ Simancas (Archivo General de Simancas) hemm, arkivjati, żewġ kitbiet oħra tiegħu. L-ewwel waħda hija speċi ta’ kronoloġija li telenka l-kisbiet tiegħu li, dak iż-żmien, is-suldati kienu jkollhom iħejju kull darba li jfittxu promozzjoni fil-karriera militari. It-tieni waħda hija ddatata ħmistax-il sena wara l-awtobijografija tiegħu u tkompli b'aspetti oħra mill-istorja ta’ ħajtu.
Contreras ġabar mapep tat-tbaħħir dwar portijiet, kapep u qajra tal-Mediterran, li jimmarkaw fejn jistgħu jissewwew kull tip ta' bċejjeċ tal-baħar u jimmarkaw il-fond tal-ilmijiet f'dawk inħawi. Jew l-oriġinal jew kopja kien aktar tard fil-pussess taI Il-Prinċep ta' Oneglia, il-Viciro Spanjol ta' Sqallija, kellu jew l-oriġinal inkella kopja ta' dan il-manuskritt fil-liberija tiegħu. Dan l-istess manuskritt huwa ppreservat fil-Librerija Nazzjonali f'Madrid.
Daniel Bernoulli
Ħajja bikrija
thumb|200px| Frontispizju dritt ta' Hydrodynamica(1738) Bernoulli twieled Groningen fil-Pajjiżi l-Baxxi għand familja ta' matematiċi famużi. Kien bin Johann Bernoulli (wieħed minn ta' l-ewwel li żviluppaw il-kalkulu), in-neputi ta' Jakob Bernoulli (li kien l-ewwel li skopra t-teorija tal-Probabbiltà ) u ħu Johann II il-kbir. Jgħidu li Daniel Bernoulli ma' kienx jaqbel ma' missieru. Meta t-tnejn daħlu u kkompetew għall-ewwel post f'kompetizzjoni xjentifika fil-Università ta' Pariġi, Johann, ma setax iġerragħha li kien qiegħed jiġi mqabbel ma' ibnu Daniel bħala wieħed daqsu, u keċċa 'l Daniel minn daru. Barra minn hekk Johann Bernoulli pplaġja ideat fundamentali mill-ktieb ta' Daniel Hydrodynamica fil-ktieb tiegħu Hydraulica li għamillu data qabel minn Hydrodynamica. Minkejja li Daniel ipprova jagħmel rikonċiljazzjoni ma' missieru baqgħu miġġildin sa' mewtu.
Kien ħabib tal-qalb ta' Leonhard Euler. Fl-1724 mar San Pietruburgu bħala professur tal-matematika, iżda ma kienx kuntent hemm, u marda qasira fl-1733 tagħtu skuża biex jitlaq. Mar lura l-Università ta' Basel, fejn kellu l-katedri tal-mediċina, il-metafiżika u filosofija naturali waħda wara l-oħra sa mewtu.
F'Mejju tal-1750 ġie elett Fellow of the Royal Society ta' Londra.
Xogħol matematiku
L-ewwel xogħol matematiku tiegħu l-Exercitationes (Eżerċizzji matematiċi) ġie ppubblikat fl-1724. Sentejn wara, wera għall-ewwel darba kemm hi spiss utli li mozzjoni komposta tinqasam f'mozzjoni ta' trażlazzjoni u mozzjoni ta' rotazzjoni. Ix-xogħol ewlieni tiegħu hu Hydrodynamique (Hydrodynamica), ippubblikat fl-1738. Dan jixbah il-Mécanique Analytique ta' Joseph Louis Lagrange fis-sens li hu mqassam b'mod li r-riżultati kollha joħorġu minn prinċipju wieħed, il-konservazzjoni tal-enerġija. Warajh ħareġ monografija fuq it-teorija tal-frugħ u l-mili tal-baħar, li għalih rebaħ premju tal-Akkademja Franċiża, li qasam ma' Euler u Colin Maclaurin għall-monografiji tagħhom. Dawn it-tliet momografiji fihom dak kollu li kien sar fuq dan is-suġġett bejn il-pubblikazzjoni ta' Philosophiae Naturalis Principia Mathematica ta' Isaac Newton u r-riċerki ta' Pierre-Simon Laplace. Bernoulli kiteb ukoll numru kbir ta' artikli dwar kwistjonijiet mekkaniċi varji, speċjalment dwar il-problemi konnessi mal-vibrazzjoni ta' korda u s-soluzzjonijiet li kienu taw Brook Taylor u Jean le Rond d'Alembert.
Statistika
Fl-1738, Daniel Bernoulli kien ukoll l-awtur ta' Specimen theoriae novae de mensura sortis (Spjegazzjoni ta' teorija ġdida dwar il-kalkulu tar-riskju> ), fejn għamel il-paradoss ta' San Pietruburgu l-bażi tat-teorija ekonomika tal-avversjoni għar-riskju, premju għar-riskju u l-utilità.
Wieħed mill-ewwel attentati fl-analiżi tal-problema statistika madwar iċ-ċensura statistika kien l-analiżi tad-data tal-morbożità u tal-mortalità tal-ġidri li għamel Bernouilli fl-1766 biex juri l-effikaċja tat-tilqim.
Fiżika
Kien l-ewwel xjenzjat li pprova jifformula teorija ċinetika tal-gassijiet, u applika l-idea biex jispjega l-liġi ta' Boyle.
Ħadem ma' Euler fuq l-elastiċità u l-iżvilupp tal-ekwazzjoni ta' travu ta' Euler Bernoulli. Il-prinċipju ta' Bernoulli hu fundamentali fl-aerodinamika.
Tazza Interkontinentali (futbol)
It-Tazza Interkontinentali, magħrufa qabel bħala Tazza Ewropea-Sud Amerikana u Tazza Toyota mill-1980 sal-2004 għal raġunijiet kummerċjali bi ftehim ma' Toyota, kienet kompetizzjoni uffiċjali tal-futbol approvata mill-UEFA u CONMEBOL, ikkontestata bejn il-klabbs rappreżentattivi minn dawn il-konfederazzjonijiet, normalment ir-rebbieħa tal-Tazza Ewropea u tal-Copa Libertadores tal-Amerika t'Isfel.
Minkejja li kronoloġikament kienet ir-raba kompetizzjoni internazzjonali maħluqa biex ġiet definita "l-aħjar tim fid-dinja" wara t-Trofew Lipton, Copa Rio u Pequeña Copa del Mundo minħabba l-inabbiltà tal-Fédération Internationale de Football Association biex torganizza kompetizzjonijiet tal-klabbs, hija meqjusa minn korp governattiv li internazzjonali bħala l-uniku predeċessur għat-Tazza tad-Dinja, miżmuma għall-ewwel darba fl-2000.
Mill-formazzjoni tagħha fl-1960 sal-1979, il-kompetizzjoni kienet ikkontestat b'żewġ legs, b'deċiżiva jekk meħtieġ sal-1968, u l-għoti tal-penalties aktar tard. Matul is-1970ijiet, il-parteċipazzjoni Ewropeja fit-Tazza Interkontinentali saret kwistjoni tiġri minħabba avvenimenti kontroversjali fil-finali tal-1969, u l-istess it-timijiet rebbieħa Ewropej ġew irtirati. Mill-1980 sal-2004, il-kompetizzjoni kienet ikkontesta f'logħba waħda li kienet issir fil-Ġappun u sponsorjata mid-ditta multinazzjonali Toyota, li offrew trofew sekondarja, it-Tazza Toyota.
It-timijiet kollha rebbieħa ġew rikonoxxuti de facto bħala klabbs ċampjins tad-dinja minħabba s-superjorità teknika. L-aħħar rebbieħ tat-tazza kien il-klabb Portugiż Porto, billi għeleb lil klabb Kolombjan Once Caldas bl-għoti tal-penalties fl-2004.
Johann III Bernoulli
Johann III Bernoulli (4 ta' Novembru 1744, Basel – 13 ta' Lulju 1807, Berlin-Köpenick) kien matematiku u fiżiku Żvizzeru. Missieru kien Johann II Bernoulli u nannuh Johann Bernoulli.
Tazza Interkontinentali (futbol)
It-timijiet kollha fl-2017 ġew nominati bħala ċampjins tad-dinja uffiċjali (de jure).
Johann III Bernoulli
Bijografija
Studja f'Basel u Neuchâtel. Meta kellu tlettax-il sena ħa dottorat fil-filosofija. Ta' 19-il sena nħatar astronomu rjali ta' Berlin. Xi snin war żar il-Ġermanja, Franza u l-Ingilterra u wara l-Italja, ir-Russja u l-Polonja. Meta mar lura Berlin, inħatar direttur tad-dipartiment tal-matematika tal-Akkademja.
Tazza Interkontinentali (futbol)
Format tat-Tazza
Mill-1960 sal-1979, it-Tazza Interkontinentali kien tintlagħab b'żewġ legs. Bejn l-1960 u l-1968, it-tazza ġiet deċiż bil-punti biss, l-istess format użat mill-CONMEBOL biex tiddetermina r-rebbieħ tal-Copa Libertadores sa mill-1987. Minħabba dan il-format, it-tielet logħba kienet meħtieġa meta ż-żewġ timijiet kienu ugwali bil-punti. Komunement din il-logħba kienet ospitanti mill-kontinent fejn l-aħħar logħba tal-serje kienet intlagħbet. Mill-1969 sal-1979, il-kompetizzjoni adottat l-metodu standard Ewropej tal-iskor bl-aggregat, bir-regola tal-gowls barra mid-dar.
Johann III Bernoulli
Bijografija
Fl-1774 ppubblika traduzzjoni għall-Franċiż tal-Elementi tal-Aġebra ta' Leonhard Euler u fl-istess sena ġie elett membru barrani tal-Akkademja Rjali tal-Isvezja. Kiteb ukoll dwar il-grupp etniku Pollakk tal-Kaxubi.
Kien wieħed mill-aħħar membri famużi tal-familja Bernouili.
Tazza Interkontinentali (futbol)
Format tat-Tazza
Din il-metodu beda fl-1980, il-finali saret b'logħba waħda. Sal-2000, il-logħob bdew isiru ġewwa l-Grawnd Nazzjonali ta' Tokjo. Il-Finali mill-2002 saru fil-Grawnd Internazzjonali ta' Yokohama, li f'dan il-grawnd sar il-finali tat-Tazza tad-Dinja 2002.
Kowċis
Carlos Bianchi rebaħ tliet edizzjonijiet bħala kowċ: darba ma Vélez Sársfield fl-1994, u 2 ma Boca Juniors fl-2000 u fl-2003.
Luis Cubilla u Juan Mujica, 2 Urugwajani li rebħu t-tazza darbtejn bħala plejers u kowċis:
Plejer tal-Logħba
Mill-1980
Susan B. Anthony
Susan B. Anthony (15 ta’ Frar, 1820 – 13 ta' Marzu, 1906) kienet attivista Amerikana għad-drittijiet tan-nisa u riformatur soċjali li kellha rwol kruċjali fil-moviment tal-vot tan-nisa fl-Istati Uniti. Imwielda fil-familja Quaker impenjata għall-ugwaljanza soċjali, hija ġabret petizzjonijiet kontra l-iskjavitù meta kellha 17-il sena. Fl-1856, saret ir-rappreżentant tal-istat ta’ New York għas-Soċjetà Amerikana Kontra l-Iskjavitù (American Anti-Slavery Society).
Fl-1851, hija ltaqgħet ma' Elizabeth Cady Stanton u magħha ħadmet tul il-kumplament ta' ħajjitha f'attivitajiet ta' riforma soċjali, primarjament fil-qasam tad-drittijiet tan-nisa. Fl-1852, huma waqqfu n-New York Women's State Temperance Society wara li Anthony ma tħallietx titkellem waqt konferenza dwar it-temperanza minħabba li kienet mara. Fl-1863, huma waqqfu l-Women's Loyal National League, li mexxiet l-akbar petizzjoni fl-istorja tal-Istati Uniti sa dak iż-żmien, u ġabret kważi 400,000 firma b'appoġġ għall-abolizzjoni tal-iskjavitù. Fl-1866, huma bdew l-American Equal Rights Association, li għamlet kampanja għal drittijiet ugwali kemm għan-nisa kif ukoll għall-Afro-Amerikani. Fl-1868, bdew jippubblikaw gazzetta dwar id-drittijiet tan-nisa msejħa The Revolution. Fl-1869, huma waqqfu n-National Woman Suffrage Association bħala parti minn qasma fil-moviment tan-nisa. Fl-1890, il-qasma issewwiet formalment meta l-organizzazzjoni tagħhom ingħaqdet mar-rivali American Woman Suffrage Association biex tifforma n-National American Woman Suffrage Association, b’Anthony bħala l-forza ewlenija tagħha. Fl-1876, Anthony u Stanton bdew jaħdmu ma' Matilda Joslyn Gage fuq dak li eventwalment sar pubblikazzjoni ta' sitt volumi bl-isem ta' History of Woman Suffrage. L-interessi ta' Anthony u Stanton diverġew xi ftit fis-snin ta' wara, iżda t-tnejn baqgħu ħbieb tal-qalb.
Fl-1872, Anthony ġiet arrestata talli vvotat f'belt twelidha, Rochester, fi New York, u nstabet ħatja wara li dehret fil-qorti taħt ħafna attenzjoni tal-gazzetti. Għalkemm hija rrifjutat li tħallas il-multa, l-awtoritajiet ma ħadux aktar azzjoni kontriha. Fl-1878, Anthony u Stanton irranġaw biex il-Kungress jiġi ppreżentat b’emenda li tagħti lin-nisa d-dritt tal-vot. Introdotta mis-Sen. Aaron A. Sargent (R-CA), aktar tard saret magħrufa komunament bħala l-Emenda Susan B. Anthony. Fl-1920 ġiet irratifikata bħala d-Dsatax-il Emenda għall-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti.
Anthony ivvjaġġat ħafna b’appoġġ għas-suffraġju tan-nisa, u tat bejn 75 u 100 diskors fis-sena u ħadmet fuq ħafna kampanji statali madwar tal-Istat Uniti. Hija ħadmet internazzjonalment għad-drittijiet tan-nisa, u kellha rwol ewlieni fil-ħolqien tal-Kunsill Internazzjonali tan-Nisa, li għadu attiv.
Meta bdiet l-ewwel kampanja għad-drittijiet tan-nisa, Anthony ġiet redikolata bl-aħrax u akkużata li qed tipprova teqred l-istituzzjoni taż-żwieġ. Madankollu, il-perċezzjoni pubblika tagħha nbidlet radikalment matul ħajjitha. Għeluq it-80 sena tagħha ġie ċċelebrati fil-White House fuq stedina tal-President William McKinley. Hija saret l-ewwel mara Amerikana li x-xbieha tagħha dehret fuq il-muniti tal-Istati Uniti meta ritratt ta' wiccha tpoġġa fuq il-munita tad-dollaru fl-1979.
Id-Dar ta' Bernarda Alba
Id-Dar ta' Bernarda Alba (titlu oriġinali bl-Ispanjol: La casa de Bernarda Alba) hu dramm teatrali fi tliet atti miktub fl-1936 minn Federico García Lorca. García Lorca kitbu xi ftit xhur qabel mewtu u ġiet rappreżentata għall-ewwel f'Buenos Aires fl-1945.
Flimkien maż-żewġ tragedji l-oħra, Yerma u Tieġ Imdemmi, Id-Dar ta' Bernarda Alba tagħmel parti minna triloġija li titratta r-rwol tal-mara u s-sottomissjoni tagħha fi Spanja rurali tas-snin 1930. Is-sensiela ta' ġrajjiet iduru madwar il-persunaġġ ta' Pepe el Romano li, però, qatt ma jidher fix-xena.
Trama
Id-dramm, ambjentat fl-Andalusija, jirrakkonta l-istorja tal-mara dispotika Bernarda Alba, li wara l-mewt ta'żewġha timponi luttu strett fuq ommha Maria Josefa fuq il-ħames uliedha bniet (Angustia, Maddalena, Amelia, Martirio, Adela), u ma tħallihomx joħorġu mid-dar biex jiltaqgħu ma' ġuvintur, ħlief lil-bintha l-kbira, Angustia, bint l-ewwel raġel ta' Bernarda, li ħadet il-parti l-kbira tal-wirt, u li ħallietha tiżżewweġ ġuvni mir-raħal, "Pepe el romano", li kien intressat biss fis-dota tal-għarusa. It-tifla ż-żgħira Adele tinnamra mal-għarus ta' oħtha u jkollha relazzjoni miegħu li tikxifha oħtha Martirio. Bernarda tipprova toqtol il-ġuvni u twassal għal traġedja fejn Adela titgħallaq meta ma tkunx trid togħod għal ommha u titlaq lil Pepe. Biex tiddefendi l-unur tal-familja tagħha, Bernarda tagħlaq id-dramm tisħaq li t-tifla mejta hi verġni u tordna s-silenzju fuq kulma ġara.
Park Nazzjonali ta' Garajonay
daqsminuri|319x319px|Waħda mill-mogħdijiet bil-mixi tal-foresta tal-laurisilva f'La Gomera Il-Park Nazzjonali ta' Garajonay (bl-Ispanjol: Parque nacional de Garajonay, ippronunzjata [ˈpaɾke naθjoˈnal de ɣaɾaxoˈnaj]) jinsab fiċ-ċentru u fit-Tramuntana tal-gżira ta' La Gomera, waħda mill-Gżejjer Kanarji (Spanja). Ġie ddikjarat bħala park nazzjonali fl-1981 u bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986. Jokkupa erja ta' 40 km2 u huwa estiż f'kull waħda mis-sitt muniċipalitajiet tal-gżira.
Kważi 450,000 turist iżiru l-park kull sena. Hemm akkomodazzjoni għat-turisti ftit 'il barra mill-konfini tal-park.