cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prinċep Philip, Duka ta' Edinburgu
Il-Prinċep Philip, Duka ta' Edinburgu (imwieled il-Prinċep Philip tal-Greċja u d-Danimarka, 10 ta' Ġunju 1921 - 9 ta' April 2021) kien membru tal-familja rjali Brittanika bħala r-raġel tar-Reġina Eliżabetta II.
Philip twieled fil-familji rjali tal-Greċja u d-Danimarka. Huwa twieled il-Greċja, iżda l-familja tiegħu ġiet eżiljata mill-pajjiż meta kellu tmintax-il xahar. Wara li rċieva edukazzjoni formali fi Franza, il-Ġermanja, u r-Renju Unit, ingħaqad man-Navata Rjali Brittanika fl-1939, ta’ 18-il sena. Minn Lulju 1939, beda jikkorrispondi mal-Prinċipessa Eliżabetta, li kellha tlettax-il sena, wara li ltaqa’ magħha għall-ewwel darba fl-1934. Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, spikka fis-servizz tiegħu fil-Flotot tal-Mediterran u tal-Paċifiku. Wara l-gwerra, Philip ingħata permess mir-Re George VI biex jiżżewweġ lill-Eliżabetta. Qabel it-tħabbira uffiċjali tal-għerusija tagħhom f'Lulju 1947, huwa abbanduna t-titli u l-istili Griegi u Daniżi tiegħu, sar ċittadin Brittaniku naturalizzat, u adotta l-kunjom Mountbatten min-nanniet materni tiegħu. Huwa żżewweġ lill-Eliżabetta fl-20 ta' Novembru 1947. Eżatt qabel it-tieġ, ingħata l-istil l-Altezza Rjali Tiegħu u t-titli ta' Duka ta' Edinburgu, Earl ta' Merioneth, u Baruni ta' Greenwich mir-Re George VI. Philip telaq mis-servizz militari attiv meta Eliżabetta saret reġina fl-1952, wara li kien laħaq il-grad ta' kmandant, u sar prinċep Brittaniku fl-1957.
Philip kellu erbat itfal ma' Eliżabetta: Charles, Prinċep ta' Wales; Anne, Princess Royal; Il-Prinċep Andrew, Duka ta’ York; u l-Prinċep Edward, Earl ta' Wessex. Permezz ta' Ordni Brittanika fil-Kunsill maħruġa fl-1960, id-dixxendenti tal-koppja li ma jkollhomx stili u titli rjali jistgħu jużaw il-kunjom Mountbatten-Windsor, li ntuża wkoll minn xi membri tal-familja rjali li għandhom titoli, bħal Anne, Andrew, u Edward.
Bħala dilettant kbir tal-isport, Philip għen fl-iżvilupp tal-avveniment ekwestri tas-sewqan tal-karozzini. Huwa kien patrun, president, jew membru ta' aktar minn 780 organizzazzjoni, u serva bħala president ta' The Duke of Edinburgh's Award, skema ta' awtotitjib għal żgħażagħ bejn l-14 u l-24 sena. Huwa kien l-iktar konsorti li dam iservi bħala monarka Brittaniku renjanti u l-iktar membru maskili li għex fit-tul fil-familja rjali Brittanika. Huwa rtira mid-dmirijiet rjali tiegħu fit-2 ta' Awwissu 2017, ta’ 96 sena, wara li kien wettaq 22,219-il impenn waħdu mill-1952. Philip miet fid-9 ta' April 2021, fl-età ta' 99 sena, xahrejn qabel għeluq il-100 sena tiegħu.
Eugenio Montale
Ħajja bikrija
Montale twieled f'Genova. Il-familja tiegħu kienu kummerċjanti tal-prodotti kimiċi (missieru kien ifornixxi l-azjenda ta' Italo Svevo). In-neputija tal-poeta, Bianca Montale, fil-Cronaca famigliare ("Kronaka tal-familja") tagħha tal-1986 tiddeskrivi l-karatteristiċi komuni tal-familja bħala "fraġilità nervuża, mistħija, konċiżi meta jitkellmu, tendenza li dejjem jaraw it-tazza nofsha vojta, u ċerti sens umoristiku".
Space Shuttle Discovery
daqsminuri|Discovery fl-2011, waqt STS-133, it-titjira finali. Space Shuttle Discovery OV-103 hija vettura spazjali Amerikana rtirata. L-ajruplan kien wieħed mill-orbiters mill-programm Space Shuttle tan-NASA u t-tielet minn ħames orbiters kompletament operattivi li kellhom jinbnew. L-ewwel missjoni tagħha, STS-41-D, tellgħet mit-30 ta' Awwissu sal-5 ta' Settembru, 1984. Aktar minn 27 sena ta' servizz nediet u niżlet 39 darba, u b'hekk aggregat aktar titjiriet spazjali minn kwalunkwe vettura spazjali oħra sal-lum. Il-vettura tat-tnedija Space Shuttle kellha tliet komponenti ewlenin: l-orbiter Space Shuttle, tank tal-fjuwil ċentrali li jintuża darba, u żewġ rokit boosters solidi li jistgħu jerġgħu jintużaw. Kważi 25,000 madum reżistenti għas-sħana jkopru l-orbiter biex jipproteġih minn temperaturi għoljin meta jerġa’ jidħol
Eugenio Montale
Ħajja bikrija
Montale kien l-iżgħar minn sitt ulied. Huwa fakkar:"Konna familja kbira. L-aħwa subien kienu jmorru l-iscagno ['uffiċċju' bid-djalett ta' Genova]. Oħti kellha edukazzjoni universitarja, iżda jien ma kellix dik l-opportunità. F'ħafna familji kien hemm id-drawwa li ma jkunx mistenni li l-iżgħar wild iżomm ir-reputazzjoni tal-familja."Fl-1915 Montale ħadem bħala kontabilista, iżda tħalla jkompli jindokra l-passjoni letterarja tiegħu, u kien iżur il-libreriji tal-belt u jattendi l-lezzjonijiet privati tal-filosofija ta' oħtu Marianna. Huwa studja wkoll il-kant tal-opri mal-baritonu Ernesto Sivori.
Montale kien kollox ma' kollox awtodidatta. Hu u jikber, l-immaġinazzjoni tiegħu bdiet timraħ lejn ħafna kittieba, inkluż Dante Alighieri, u beda jistudja l-lingwi barranin (speċjalment l-Ingliż), kif ukoll il-pajsaġġi tal-Lvant tal-Liguria, fejn kien iqatta' l-vaganzi mal-familja tiegħu.
Xogħlijiet poetiċi
Montale kiteb iktar minn għaxar antoloġiji ta' lirika qasira, ġurnal tat-traduzzjoni tal-poeżiji, kif ukoll diversi kotba ta' traduzzjonijiet tal-proża, żewġ kotba ta' kritika letterarja, u ktieb tal-proża ta' fantasija. Flimkien max-xogħol immaġinattiv tiegħu, huwa kien kontributur kostanti fl-iktar gazzetta importanti fl-Italja, il-Corriere della Sera, fejn kiteb għadd enormi ta' artikli dwar il-letteratura, il-mużika u l-arti. Huwa kiteb ukoll daħla għal "Il-Kummiedja Divina" ta' Dante, fejn isemmi l-kredibbiltà ta' Dante, u l-introspezzjoni u l-immaġinazzjoni imparzjali tiegħu. Fl-1925 huwa kien firmatarju tal-Manifest tal-Intellettwali Anti-Faxxisti. Politikament Montale kien ixaqleb lejn il-liberaliżmu ta' Piero Gobetti u Benedetto Croce.
Ix-xogħol ta' Montale, speċjalment l-ewwel ġabra ta' poeżiji tiegħu, Ossi di seppia, li tfaċċat fl-1925, turih bħala anti-Faxxista li kien iħossu mbiegħed mill-ħajja kontemporanja u kien isib il-faraġ u l-kenn fis-solitudni tan-natura.
Poeżija famuża ta' Ossi di seppia tispiċċa b'dawn iż-żewġ versi:"Codesto solo oggi possiamo dirti, ciò che non siamo, ciò che non vogliamo."Traduzzjoni: Dan biss nistgħu ngħidulek illum, x'ma aħniex, u x'ma rridux.
Antikonformiżmu tal-poeżiji l-ġodda
Montale mar jgħix f'Firenze fl-1927 biex jaħdem bħala editur għall-pubblikatur Bemporad. Firenze kienet in-nieqa tal-poeżija Taljana ta' dak iż-żmien, b'xogħlijiet bħall-Canti orfici ta' Dino Campana (1914) u l-ewwel lirika ta' Giuseppe Ungaretti għar-rivista Lacerba. Poeti oħra bħal Umberto Saba u Vincenzo Cardarelli kienu ġew imfaħħrin ferm. Fl-1929 Montale ntalab ikun il-President tal-Librerija tal-Gabinetto Vieusseux, kariga li ġie mkeċċi minnha fl-1938 mill-gvern Faxxista. Sa dak iż-żmien, il-poeżija ta' Montale kienet reazzjoni kontra l-istil letterarju tar-reġim Faxxist. Huwa kkollabora mar-rivista Solaria, u (mill-1927) beda jsir midħla tal-kafetterija letterarja ta' Le Giubbe Rosse ("Il-Ġkieket Ħomor") fi Piazza Vittoria (issa Piazza della Repubblica). Huwa spiss kien iżur il-kafetterija diversi drabi matul il-jum, u sar figura ċentrali fost grupp ta' kittieba hemmhekk, fosthom Carlo Emilio Gadda, Arturo Loria u Elio Vittorini (kollha kemm huma fundaturi tar-rivista). Huwa kiteb għal kważi r-rivisti letterarji importanti kollha ta' żmienu.
Għalkemm kien imxekkel minn problemi finanzjarji u mill-konformiżmu letterarju u soċjali impost mill-awtoritajiet, f'Firenze Montale ppubblika l-ifjen antoloġija tiegħu, Le occasioni ("L-Okkażjonijiet", 1939). Mill-1933 sal-1938 huwa kellu relazzjoni ta' mħabba ma' Irma Brandeis, studjuża Lhudija-Amerikana ta' Dante li okkażjonalment kienet iżżur l-Italja għal perjodi qosra. Wara li sar iħobb lil Brandeis, Montale rrappreżentaha bħala figura medjatriċi bħal Beatrice ta' Dante. L-antoloġija Le occasioni fiha diversi allużjonijiet għal Brandeis, u fiha tissejjaħ Clizia (a senhal). Franco Fortini ġġudika lil Ossi di seppia u Le occasioni ta' Montale bħala t-timbru eċċellenti tal-poeżija Taljana tas-seklu 20.
T. S. Eliot, li kien jikkondividi l-ammirazzjoni ta' Montale għal Dante, kien influwenza importanti fuq il-poeżija tiegħu dak iż-żmien; fil-fatt, il-poeżiji l-ġodda ta' Eliot intwerew lil Montale minn Mario Praz, li dak iż-żmien kien jgħallem f'Manchester. Il-kunċett tal-korrelattiv oġġettiv li kien juża Montale fil-poeżija tiegħu, x'aktarx li kien influwenzat minn T. S. Eliot. Fl-1948, meta Eliot għalaq sittin sena, Montale kkontribwixxa b'saġġ ċelebrattiv bit-titlu "Eliot u Aħna" f'kollezzjoni ppubblikata biex tfakkar l-okkażjoni ta' għeluq sninu.
Nuqqas ta' armonija mad-dinja
Mill-1948 sa mewtu, Montale għex f'Milan. Wara l-gwerra, huwa kien membru tal-Partito d'Azione li kien partit liberali. Bħala kontributur tal-Corriere della Sera huwa kien editur tal-mużika u kien jagħmel rapporti barranin ukoll, pereżempju minn Iżrael, fejn mar bħala ġurnalist biex isegwi ż-żjara tal-Papa Pawlu VI hemmhekk. Ix-xogħlijiet tiegħu bħala ġurnalist huma miġbura f'Fuori di casa tal-1969.
La bufera e altro ġie ppubblikat fl-1956 u jimmarka t-tmiem tal-iktar poeżiji rinomati ta' Montale. Hawnhekk il-personaġġ tiegħu Clizia tingħaqad ma' La Volpe ("Il-Volpi"), abbażi tal-poeta żagħżugħa Maria Luisa Spaziani li Montale kellu relazzjoni magħha matul is-snin 50 tas-seklu 20. Madankollu, dan il-volum jinkludi wkoll lil Clizia, ittrattata f'varjetà ta' poeżiji qisha xi alla għasfur li tmur kontra Hitler. Dawn huma wħud mill-aqwa poeżiji tiegħu.
Xogħlijiet oħra tiegħu huma Xenia (1966), Satura (1971) u Diario del '71 e del '72 (1973). Il-poeżija ta' Montale ta' wara dan il-perjodu fiha x'tomgħod u hija ironika, b'riferimenti fuq ir-reazzjoni kritika għax-xogħol bikri tiegħu u fuq id-dinja ta' madwaru f'evoluzzjoni kontinwa. Satura fiha eleġija qawwija lil martu Drusilla Tanzi. Huwa kiteb ukoll sensiela ta' poeżiji li jmissu l-qlub dwar Clizia ftit qabel ma miet. Il-fama ta' Montale sa dak iż-żmien kienet saret waħda internazzjonali. Huwa kien ingħata lawriji onorarji mill-Universitajiet ta' Milan (1961), Cambridge (1967) uRuma (1974), u ġie maħtur Senatur għall-Għomor fis-Senat Taljan. Fl-1973 ingħata l-Girlanda tad-Deheb fil-Lejliet tal-Poeżija ta' Struga, fi Struga stess, il-Maċedonja ta' Fuq. Fl-1975 huwa rċieva l-Premju Nobel għal-Letteratura. Montale miet f'Milan fl-1981.
Fl-1996, feġġ xogħol imsejjaħ Diario postumo li ngħad li kien ġie "kkumpilat" minn Montale qabel mewtu, bl-għajnuna tal-poeta żagħżugħa Annalisa Cima; il-krititku Dante Isella huwa tal-fehma li dan ix-xogħol mhuwiex awtentiku. Joseph Brodsky iddedika s-saġġ tiegħu "Fid-Dell ta' Dante" lill-poeżija lirika ta' Eugenio Montale.
Lied
Lied (plural Lieder), (ippronunċjata [liːt]; plural [ˈliːdɐ]) hija kelma Ġermaniża, li tfisser litterallment "kanzunetta"; għaldaqstant, ħafna lingwi jużaw din il-kelma biex jirreferu għall-kanzunetti romantiċi Ewropej. Aktar preċiżament, il-kelma hija forsi l-aħjar wżata biex tiddeskrivi kanżunetti li jieħdu bħala lirika il-poeżija Ġermaniża klassika, l-aktar spiss tas-seklu dsatax. Din it-tifsira tibda bix-xogħlijiet ta' Franz Schubert u tkompli b'dawk ta' Hugo Wolf. Tipikament, Lieder ikollhom arranġament għal kantant wieħed akkumpanjat bil-pjanu. Xi drabi Lieder jiġu miġbura f'Liederkreis, jew hekk imsejjaħ "ċiklu ta'kanzunetti" — sensiela ta' kanzunetti (ġeneralment tlieta jew aktar, li jkunu marbuta f'narrativa jew tema waħda. Il-kompożituri Franz Schubert u Robert Schumann huma l-aktar assoċjati b'mod intiż ma' dan il-ġeneru ta' mużika romantika.
Bibljografija
Hallmark, Rufus, ed. German Lieder in the Nineteenth Century. New York: Schirmer, 1996. Parsons, James, ed. The Cambridge Companion to the Lied. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
Franz Schubert
Franz Peter Schubert (twieled 31 ta' Jannar 1797 – miet 19 ta' Novembru 1828) kien kompożitur Awstrijak. Għalkemm miet ta' 31 sena, Schubert kien wieħed mill-kompożituri l-kbar tas-seklu XIX u l-aqwa kompożitur tal-lied bl-ilsien Ġermaniż. thumb|right|250 px|Franz Schubert = Bijografija =
Franz Peter Schubert twieled Lichtenthal, ħdejn Vjenna. Kien it-tnax-il wieħed minn familja ta' 14-il tifel u tifla. Missieru, Franz Theodor, li kien għalliem, tah l-ewwel lezzjonijiet tal-alto, waqt li ħuh Ignaz għallmu l-pjanu. Mill-1808 sal-1813, kien kantant fil-kor tal-kappella imperjali ta' Vjenna u studja Konvikt (skola għall-kantanti tal-kappella tal-Qorti Rjali) u hekk kien student ta' Antonio Salieri, direttur tal-mużika tal-Qorti.
Ftiet snin wara, fl-1818, mar l-Ungerija, fejn sar l-għalliem tal-mużika tat-tfal tal-konti Esterházy. Reġa' lura fl-1824.
Ħlief dan iż-żmien l-Ungerija u xi vjaġġi fl-Awstrija stess fosthom għal Graz, Linz, Steyer, Gmünden u Salzbourg, Schubert għadda l-ħajja qasira tiegħu Vjenna u meta telaq il-professjoni tiegħu ta' għalliem u ta' assistent ta' missieru, kien joqgħod kważi il-ħin kollu għand il-ħbieb u ddedika ħajtu kollha għall-kompożizzjoni. Kien jorganizza laqgħat mużikali bejn il-ħbieb‚ li saru mlaqqma schubertiade fejn il-lieder tiegħu kellhom l-ewwel suċċess.
Fl-1822-23, Schubert qabditu s-sifilide, u saħħtu baqgħet sejra lura. Mill-mard tiegħu ħareġ mużika iżjed profonda u emoventi, iżjed qrib it-tbatija u l-mewt li kienu jhedduh (Il-Mewt u t-Tfajla, Vjaġġ Xitwi). Franz Schubert miet bit-tifu fid-19 ta' Novembru 1828, sena u nofs wara Beethoven li kellu għalih, matul ħajtu kollha, rispett u ammirazzjoni bla-tarf.
= Il-Mużika = thumb|right|250 px|Franz Schubert, pittura ta' Wilhelm August Rieder 1875 Fil-ħajja qasira tiegħu, Franz Schubert kien dejjem nieqes mill-flus, imma dan qatt ma kien jinkwitah, sakemm ħbiebu kienu lesti biex jgħinuh, kif hu kien dejjem lest biex jgħinhom. Għalkemm miet bit-tifu fl-età ta' 31 sena biss, kellu żmien biżżejjed biex jikkomponi 'il fuq minn 1000 xogħol, fosthom xi 600 lied. Dawn tal-aħħar huma fost l-iżjed importanti mix-xogħlijiet tiegħu. Huma komposti fuq versi tal-ikbar poeti tal-ilsien Ġermaniż (Klopstock, Goethe, Schiller, Rückert, Heine), ta' xi ħbieb tiegħu (Mayrhofer, Körner, Spaun, Schober, Senn, Collin, Schwind) jew poeti li baqgħu magħrufin minħabba l-lieder tiegħu (Müller). Il-baritonu Johann Michael Vogl, famuż ħafna f'dik l-epoka, sar ħabib u ammiratur ta' Schubert, u għamel kontribuzzjoni qawwija biex il-lieder isiru magħrufin, bħal ma għamlu l-baruni Carl von Schönstein u l-kantanta Anna Milder. Xi lieder kellhom suċċess tremend.
Schubert kiteb għal kull forma mużikali, barra kunċerti. Minkejja li kien influwenzat ħafna minn Haydn u Mozart, il-mużika tiegħu baqgħet differenti. Il-kompożizzjonijiet qishom improvizzati, poetiċi u melodiċi ħafna, fihom sbuħija naturali u immaġinazzjoni kbira, imma fl-istess ħin jistgħu jkunu fantastiċi, tal-ħolm u sikwit ta' qsim il-qalb, l-iżjed wara li l-kompożitur marad bla tama ta' fejqan.
= Nota fuq il-katalgu =
In-numerazzjoni tradizzjonali tax-xogħlijiet ta' Schubert qiegħda ftit ftit tinbidel għan-notazzjoni mogħtija fil-katalgu editjat minn Otto Erich Deutsch u ppubblikat għall-ewwel darba fl-1951. In-notazzjoni hi magħmula mill-ittra D segwita minn numru Għarbi u wara b'ittra żgħira jekk ikun hemm xi tibdil. Pereżempju D 759 tindika s-Sinfonija nru 8 "L-Inkompluta"''.
= Kompożizzjonijiet prinċipali =
Mużika da camera
thumb|right|250px|Id-dar fejn miet Franz Schubert, Kettenbrückengasse 6, Vjenna.
Opri liriċi
= Ħoloq esterni =
L-element semitiku fil-Malti
Huwa lsien li jispikka bil-kwalitajiet uniċi tiegħu li jagħmluh lingwa għalih fost tant lingwi li jeżistu fid-dinja.
Huwa riżultat tal-istorja soċjali, kulturali u politika tal-poplu Malti. Għalhekk jekk inneħħu u nwarrbu fil-ġenb dan l-Ilsien inkunu qegħdin inwarrbu parti integrali minn dak kollu li jagħmilna Maltin.
Il-Malti jaf il-bidu tiegħu minn djalett Għarbi imma baqa’ jikber bil-kontribut ta’ ilsna oħra bħall-Isqalli, it-Taljan u l-Ingliż. Għalhekk huwa lsien imħallat li ntiseġ minn dawn l-ilsna bħala riżultat tal-kuntatti soċjali, kummerċjali, politiċi u reliġużi li għadda minnhom il-poplu Malti.
Matul s-sekli, l-ilsien Malti interpreta kultura Ewropea u nisranija.
Għalhekk bażikament il-Malti huwa lsien semitiku u li jinkiteb bl-alfabett Latin. Imma li baqa’ ħaj fost poplu ċkejken u maħkum. Huwa ilsien semitiku fl-Ewropa li kiseb il-ġieħ ta’ lsien nazzjonali u llum rikonoxxut mill-Unjoni Ewropea bħala wieħed mill-ilsna ta’ dan l-għaqda kbira li tħaddan fiha miljuni ta’ ċittadini.
Il-Malti huwa mitkellem minn poplu ċkejken, madankollu dan ma jfissirx li huwa xi lsien inferjuri għax għandu l-kriterji kollha meħtieġa biex jagħmluh lsien uniku.
Fost dawn il-kriterji ta’ min isemmi l-letteratura Maltija li kull ma tmur qiegħda tistagħna b’pubblikazzjonijiet ta’ livell għoli kemm fil-kontenut u kemm fil-produzzjoni.
Il-Malti huwa l-ilsien li bih jikkomunikaw l-maġġoranza kbira tal-Maltin kemm b’mod formali jew informali. Huwa l-ilsien użat fit-taħdit ta’ kuljum, fix-xandir, fil-gazzetti, fil-laqgħat pubbliċi (soċjali, politiċi u reliġjużi). Jiġi użat ukoll fil-kitba tal-liġijiet tal-pajjiż. Aspett ieħor importanti huwa li l-istorja tal-Ilsien Malti tirrifletti l-mixja tal-poplu Malti lejn is-sovranità tiegħu. Il-Malti qatt ma kien assoċjat mal-ħakkiema barranin jew ma’ xi klassi pprivileġġjata u għalhekk kien il-lingwa li biha il-poplu interpreta x-xewqat, il-ħsibijiet, il-weġgħat, id-drawwiet u dak kollu li xtaq jikkomunika l-poplu matul is-snin.
Il-Partiċipju passiv
Il-Partiċipju Passiv jiddeskrivi azzjoni verbali juri min qed isofri l-azzjoni u jieħu l-prefiss'm': miktub; miktuba; miktubin maħdum; maħduma; maħdumin Dan li rajna huwa biss ftit evidenza li turi li s-sisien ta' lsienna huma Semitiċi. Din il-bażi maż-żmien tħalltet ma' elementi oħrajn mhux Semitċi u lkoll flimkien sawru l-ilsien imħallat li nitkellmu llum.
Herbert Ganado
Herbert Ganado (Furjana, 7 ta' April 1906 - 5 ta' April 1975) avukat, president tal-Azzjoni Kattolika, editur, politiku u kittieb.
Hu twieled fis-subborg tal-Furjana fis-7 ta' April, tal-1906. Isem Ganado jintrabat ma' ħafna ħidma sfuża favur Malta u l-Maltin. Hemm diversi sferi pubbliċi fejn Ganado nħass fis-seklu għoxrin; aktarx li l-iktar tnejn huma l-ġurnaliżmu u l-politika. It-tnejn li huma kienu jistrieħu fuq dak li hu essenzjali biex jiftiehem il-karattru ta' Herbert u biex fuq kollox tkun apprezzata l-ħidma tiegħu: il-konvinzjonijiet reliġjużi tiegħu li hu ma kien jibdilhom ma' xejn. Jekk tneżża' lil Ganado mit-twemmin tkun tlift kollox u l-kwadru jittappan. Ħajtu hija katina sħiħa ta' episodji fejn hu niżel jikkumbatti bl-enerġija tiegħu lil min deher li ried jeqred ir-reliġjon li ġab Pawlu ta' Tarsu fis-sena sittin wara Kristu. Dawn il-konvinzjonijiet ġabuh biex jaħdem id f'id mal-Arċisqof Mikiel Gonzi. Ganado kien sar l-alleat tiegħu f'kull sens. Kellu qima lejh u ħadem għalih kemm fl-istampa kif ukoll fil-politika. Il-ġurnaliżmu u l-politika tawh l-ispazju perfett fejn jikkumbatti għall-prinċipji tiegħu.
Ganado studja l-Liċeo u l-Università ta' Malta. Illawrja bħala avukat fl-1931. Bħala student kien President tal-Kunsill Studenti Universitarji. Bejn l-1936 u l-1940 kien President ta' l-Azzjoni Kattolika. Din l-għaqda offrietlu spazju fejn jimmilita għall-Kristjaneżmu. Sforz il-biża' li kellu li r-reliġjon għad tispiċċa minn Malta mbarka ruħu fl-istampa billi beda jeditja Leħen is-Sewwa u wara l-eżilju krudil fl-Uganda daħal fil-politika. Fil-Leħen is-Sewwa, fi żmien il-gwerra ċivili Spanjola, Ganado kiteb artikli favur id-dittatur Franco. L-iktar artiklu kontroversjali tiegħu fuq il-waqgħa ta' Madrid bit-titlu Dħalna Madrid, kif ukoll is-simpatija tiegħu lejn l-Italja Faxxista, wasslu sabiex fl-1940 jiġi internat u fl-1942, eżiljat lejn l-Uganda. L-artiklu għen immens biex il-miżien jimxi favur l-internament. Hu nnifsu kien stqarr li kien privileġġ għalih li jbati għal-Leħen. Il-fażi tiegħu bħala editur kien żmien eċitanti. Ganado l-editur ma dabbar l-ebda libel u fuq kollox kellu viżjoni miftuħa. Kien jinteressah x'inhu jiġri lilhinn mis-swar.
L-istorja ta' l-Internament hija waħda mill-ikreh faċċati tas-seklu għoxrin fejn grupp ta' Maltin inkluż Dr. Ganado ġew ittrattati mill-Ingliżi daqs li kieku kienu kriminali. Dawn ġew internati mill-Ingliżi mingħajr ġuri jew sentenza tal-qrati, azzjoni li ħafna jarawha bħala ironika meta wieħed jikkunsidra li l-Ingilterra kienet meqjusa bħala l-omm tal-parlamenti. Dawn is-suppost kriminali Maltin ma kienu xejn għajr nies entużjasti, wħud minnhom anki ffissati fil-kultura Taljana.
Ganado kiteb li fl-Uganda kienu sabu ruħhom “f'wieħed minn dawk il-kampijiet tal-priġunieri li naraw fil-films.” Ganado ħa miegħu l-Uganda numru ta' kotba fosthom l-Oxford Book of English Verse u d-Divina Commedia ta' Dante Alighieri. Ganado irnexxielu jirbaħ it-trawma tal-kamp u kif jgħid hu stess hu flimkien ma' oħrajn kienu ddeċidew li “ma nintelqux u nsibu rkaptu tal-post.”
F'April ta' l-1958, Ganado kellu laqgħa ma' Patri Feliċjan Bilocca, patri Kapuċċin li kien awtortita' fis-Soċjoloġija, li fiha Bilocca kien insista kemm felaħ li Malta teħtieġ it-tielet partit li jkun kapaċi jostakola lill-Mintuffjani. U Bilocca kien wegħdu li lest li jgħinu f'każ li jkun bi ħsiebu jagħmel il-pass. Fit-twaqqif tal-partit tiegħu, Ganado kellu taħdidiet ukoll ma' Monsinjur Mikiel Azzopardi li hu magħruf mal-poplu Malti l-iżjed għat-twaqqif tad-Dar tal-Providenza. Konnessjoni bejn it-tnejn tista' tkun spjegata anki mill-fatt li t-tnejn li huma kienu attivi fl-Azzjoni Kattolika. Hekk twieled il-Partit Demokratiku Nazzjonalista, li ma kien xejn għajr satellita tal-Kurja. Il-partit twaqqaf fl-1962 - is-sena li fiha l-Gvern Ingliż reġa' ta l-jedd lill-Maltin li jieħdu sehem f' elezzjonijiet politiċi wara sospensjonijiet ta' erba' snin. Li hu interessanti li dawn id-dettalji huma nieqsa għal kollox mill-kitbiet ta' Ganado imma huma rreġistrati fid-djarji ta' Bilocca.
Ganado kkontesta żewġ elezzjonijiet; dik ta' l-1962 u ta' l-1966. L-ewwel waħda saret meta l-ġlieda politiko reliġjuża tas-snin sittin kienet għadha fl-aqwa tagħha. U f'dik l-ewforija l-partiti ż-żgħar kollha marru mhux ħażin u l-mexxeja tagħhom kollha telgħu inkluż l-Avukat Ganado. Il-ħarsien tar-reliġjon kienet fuq l-aġenda tagħhom lkoll. Element li seta' għen lil Ganado kien il-fatt li hu kellu appoġġ mhux ħażin ta' diversi qassisin, patrijiet u sorijiet. Diversi qassisin kienu wkoll imsieħba fil-partit.
Ganado fl-1962 kiseb erba' siġġijiet. Hu nnifsu tela' minn żewġ distretti. Imma ma għaddiex mill-eżami elettorali ta' l-1966. Li hu ironiku hu li f'dik il-kampanja elettorali kien sostna li l-P.N. ma kienx ser ikun f'kundizzjoni li jmexxi gvern waħdu. Il-profezija altru li ma seħħitx għax Ganado nnifsu baqa' l-art u dan kien ifisser li l-partit tiegħu sfuma. Kulma kiseb il-Partit Demokratiku Nazzjonalista fl-1966 kien 1.2% ta' l-elettorat waqt li erba' snin qabel kien ħa warajh 9.3% ta' l-elettorat. Il-P.N. fl-1966 kien kiseb sitt siġġijiet iktar mill-Partit Laburista u dan jerġa' jikkonferma kemm Ganado kien żbaljat fil-previżjonijiet tiegħu.
L-ikbar rigal ta' Ganado lil Maltin ħutu hu l-awtobiografija tiegħu Rajt Malta Tinbidel - magħmula minn erba' volumi - li fiha tkellem dwar il-familja tiegħu, dwar artu u dwaru nnifsu. Tkellem b'mod dettaljat dwar sehmu fil-politika. Fid-daħla tat-tielet volum kiteb li “nistħajjel li jiena kont l-ewwel wieħed li kelli l-kuraġġ jew il-wiċċ tost, kif tgħidli marti, li nikteb ħajti kollha bl-istorja intima tagħha.” Din l-awtobijografija hija wkoll fonti importanti ta' l-istorja soċjali Maltija mill-1900 sa l-1969. Wara mewtu ġew ippubblikati Jien Inħobb Nitkellem Magħkom (ġabra ta' artikli li huwa kiteb matul is-snin fil-Leħen is-Sewwa). Herbert Ganado huwa wkoll iz-ziju ta' l-awtriċi kontemporanea Maria Grech Ganado.
L-Isla
L-Isla hi waħda mit-Tlett Ibliet li jinsabu madwar il-Port il-Kbir u li jinsabu fuq in-naħa ta' ġewwa tas-swar tal-Kottonera. L-Isla tinsab fuq ilsien art li jinsab spalla ma' spalla mal-Birgu, u jħares lejn il-Belt Valletta. Din il-belt hi wkoll magħrufa bħala Senglea. Fl-antik dan l-ilsien art kien magħruf bħala l-Għolja ta' San Ġiljan minħabba l-kappella żgħira li kien hemm iddedikata lil dan il-qaddis.
L-Isla għandha t-titlu ta' Città Invicta, minħabba l-episodju fl-Assedju l-Kbir tal-1565, meta id-difensuri ta' din il-peniżola rnexxielhom jirreżistu u jirribattu l-attakki tat-Torok minn fuq is-swar tagħha. L-isem ta' din il-belt hu x'aktarx ġej mit-Taljan, penisola, li fuq il-mapep antiki seta' tqassar għal 'isola' u wara sar Isla. Intant jista' jkun ukoll li l-isem ġej mix-xebħ tal-art ma' 'lsien' ħiereġ 'il barra.
Fi żmien meta l-Ordni ta' San Ġwann kien il-Birgu, din l-art kienet tintuża għall-kaċċa. Fl-1555 il-Gran Mastru Claude De La Sengle ta l-bidu tal-urbanizzazzjoni fuq din l-art u tħejja anki pjan forma ta' skakkiera, l-istess bħal ma wara sar biex inbniet il-Belt Valletta. Hu għalhekk li l-Isla bdiet tissejjaħ Senglea.
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, l-Isla sofriet bumbardamenti kbar li qerdu ħafna mill-belt u qatlu ħafna abitanti. Fis-16 ta' Jannar 1941, blitz mil-Luftwaffe fuq l-HMS Illustrious, li kien irmiġġat ma' Parlatorio Wharf, taħt Kordin, ikkawża distruzzjoni kbira ta' din il-belt. Il-knisja parrokkjali ntlaqtet ukoll. Ir-Re Ġorġ VI żar l-Isla meta kien Malta, fl-20 ta' Ġunju 1943.
Fl-24 ta' Awwissu 1957, ġiet ikkonsagrata l-Bażilika l-ġdida li nbniet flok dik li waqgħet fil-gwerra.
Frankonja t'Isfel
Il-Frankonja t'Isfel (Ġermaniż:Unterfranken) hija reġjun u reġjun amministrattiv tal-Bavarja fil-Ġermanja. Il-Frankonja t'Isfel għandha erja ta 8,531.4 kilometru kwadru. Il-belt kapitali tal-Frankonja t'Isfel hija Würzburg.
Diviżjonijiet amministrattivi
Fil-Frankonja t'Isfel hemm tlett ibliet fil-livell ta' distrett u disa' distretti rurali:
Funky Worm
" Funky Worm " hija kanzunetta mill-grupp funk Amerikan l- Ohio Players, mill-album tagħhom Pleasure. Fl-1973 laħqet il-quċċata fin-numru wieħed fit-tabella tal- Billboard R & amp;B tal -Istati Uniti u laħqet il-quċċata wkoll fin-numru ħmistax fuq il- <i id="mwDw">Billboard</i> Hot 100. Billboard ikklassifikaha bħala l- kanzunetta Nru 84 għall-1973.
Influwenza
Is-solos tal- ARP synthesizer tal-kanzunetta, interpretati minn Junie Morrison, saru parti ewlenija fl-istorja tat-teħid tal-kampjuni tal-hip hop, billi ttieħdu kampjuni minn artisti bħal MC Breed, Too $hort, Dr. Dre, Xzibit, u Game. Il-whine high-pitched tas-sintetizzatur fuq il-kanzunetta kien spiss imitat minn produtturi mill-Kosta tal-Punent u sar staple fil-mużika G-funk. NWA b'mod partikolari ħadet kampjun ta' "Funky Worm" fuq il-kanzunetti tagħhom " Gangsta Gangsta " u " Dope Man ". Ice Cube kampjun "Funky Worm" għall-kanzunetti tiegħu "Wicked" u "'Ghetto Bird", duo Kris Kross '1992 single " Jump ", Lil' ½ Dead's 1994 kanzunetta "East Side, West Side", Tim Dog 's single " Skip to My Loot" (li jinkludi Smooth B ), DJ Jazzy Jeff u l-hit tal-1993 ta' Fresh Prince " Boom! Shake the Room ", u l-kanzunetta ta' Ruff Ryders 1999 "Bugout" tieħu wkoll kampjuni tal-kanzunetta.
Ġie kampjun ukoll f'De La Soul "Me, Myself, & I", mill-album tagħhom tal-1989 3 Feet High and Rising. Ġie kampjun ukoll għad-daħla taċ-ċirku għal LAX.
Fil-kultura popolari
Il-kanzunetta tista’ tinstema’ fuq l-istazzjon tar-radju fittizju Bounce FM, fil-logħba Grand Theft Auto: San Andreas. Il- Google Doodle li jiċċelebra l-44 anniversarju tal- Hip Hop (11 ta’ Awwissu, 2017) juri l-kanzunetta fuq rekord virtwali li jippermetti lill-utenti biex jagħmel "scratch". . Il-kanzunetta tista' tinstema' wkoll bħala Player Anthem fil-logħba Rocket League, fejn ġiet rilaxxata f'pakkett imsejjaħ "Behind The Samples" b'xejn fl-1 ta' Frar 2022.
Goran Bregović
Goran Bregović (imwieled 22 ta' Marzu 1950) huwa mużiċist u kompożitur Jugoslav. Huwa wieħed mill-mużiċisti u kompożituri moderni l-aktar magħrufa internazzjonalment tal-pajjiżi Balkani u l-lingwi Slaviċi. Huwa wieħed mill-ftit mużiċisti Jugoslavi li daqq fi swali u postijiet internazzjonali ewlenin bħal-Carnegie Hall, ir-Royal Albert Hall u L’Olympia.
Imrobbi f'Sarajevo, Bregović sar magħruf bħala l-moħħ kreattiv u l-kitarrista ewlieni ta’ Bijelo dugme, li kienu meqjusin bħala wieħed mill-aktar gruppi mużikali popolari u importanti tax-xena mużikali Jugoslava. Wara li Bijelo Dugme sfaxxaw, Bregović beda jikkomponi kolonni sonori tal-films. Fost ix-xogħlijiet l-iktar magħrufa tiegħu hemm tlieta mill-films tad-direttur Emir Kusturica (Time of the Gypsies, Arizona Dream u Underground). Għal Time of the Gypsies, Bregović rebaħ il-premju Golden Arena Award fil-Pula Film Festival fl-1990, fost premjijiet oħra. Huwa kien ikkompona wkoll għall-film La Reine Margot, li kien innominat għall-Oscars u għall-film The Serpent's Kiss, li kien ippreżentat fil-Festival tal-Films ta' Cannes.
Bregović, matul il-karriera twila tiegħu ta' ħames deċenni, ikkompona għal kantanti ta' fama kbira, fosthom Sezen Aksu, Kayah, Iggy Pop, Šaban Bajramović, George Dalaras u Cesária Évora.
daqsminuri|282x282px| Bregović fl-1980 waqt il-fażi new wave ta' Bijelo Dugme. |alt=
Wayne Rooney
Wayne Rooney (twieled fl-24 ta' Ottubru 1985) huwa eks-plejer u kowċ tal-futbol Ingliż li bħalissa jinsab imexxi lit-tim ta' DC United.
Bijografija
Rooney hu l-ewwel wild ta' Thomas Wayne u Jeanette Marie Rooney (née Morrey). Hu trabba fi Croxteth flimkien ma' ħutu iżgħar minnu, Graeme u John, u t-tliet li huma kienu jattendu fl-Iskola De La Salle. Wayne trabba jagħti s-sosten tiegħu lill-klabb ta' Everton FC, u l-aktar player li kien jammira kien Duncan Ferguson.
Everton
Everton kisbu lil Wayne Rooney fl-età ta' għaxar snin, wara li kien impressjona ma' Liverpool Schoolboys u Dynamo Brownwings. Fid-19 ta' Ottubru 2002, ħamest ijiem wara għeluq is-sbatax-il sena, Rooney skorja l-gowl tar-rebħa kontra ċ-ċampjins renjanti Arsenal; barra milli din ir-rebħa għal Everton wasslet it-tmiem għat-tletin partita mingħajr telfa li kienu qed iżommu l-Gunners, Rooney sar l-iżgħar plejer li skorja fl-istorja tal-Premier League, rekord li ġie megħlub darbtejn s'issa minn James Milner u minn James Vaughan.
Fi tmiem l-istaġun 2003–04, Rooney, li kien stqarr l-inabilità ta' Everton biex jisfidaw għal post fl-Ewropa, għamel rikjesta ta' trasferiment li Everton irrifjutawha jekk is-somma kellha tkun inqas minn £50 miljun. F'Awwissu 2004, l-aġent ta' Rooney irrifjuta kuntratt ta' tliet snin bi £12,000 kull ġimgħa li kien offrielu l-klabb, biex b'hekk ħalla lil Manchester United u Newcastle United jikkompetu għall-firma tiegħu. The Times irrapurtat li Newcastle kienu qrib l-akkwist ta' Rooney, kif kien ikkonfermat stess mill-aġent ta' Rooney, però Manchester United irnexxielhom fl-aħħar tax-xahar jiksbu l-firma tal-plejer għal somma ta' £31 miljun. Dan it-trasferiment immarka l-iktar trasferiment għoli għal żagħżugħ, hekk kif Rooney kien għadu xi ġimgħat 'il bogħod milli jagħlaq id-dsatax-il sena meta sar it-trasferiment.
Manchester United
Rooney għamel id-debutt ma' United fit-28 ta' Settembru 2004 f'rebħa ta' 6–2 fil-fażi tal-gruppi tal-UEFA Champions League kontra Fenerbahçe SK, fejn skorja tripletta u pprovda assist. Sena wara, hu ġie mkeċċi fil-pari ta' mingħajr gowls fil-partita taċ-Champions League kontra Villarreal CF fi Spanja nhar l-14 ta' Settembru 2005, wara li sarkastikament applawda lir-referi Kim Milton Nielsen. L-ewwel trofew ma' united wasal fil-League Cup 2006, u hu ġie msemmi wkoll bħala l-plejer tal-partita wara li skorja darbtejn fir-rebħa ta' 4-0 fuq Wigan Athetlic.
Rooney ġie mkeċċi fil-partita tat-Turnew ta' Amsterdam kontra FC Porto fl-4 ta' Awwissu 2006 wara li laqat lid-difensur ta' Porto Pepe bil-minkeb. Hu ġie sospiż għal tliet partiti mill-FA Ingliża wara rapport ta' 23 paġna mir-referi Ruud Bossen li spjega d-deċiżjoni tiegħu. Rooney kiteb ittra ta' protesta lill-FA, fejn stqarr fuq in-nuqqas ta' kastig li ngħata lejn plejers oħra li ġew imkeċċija fil-logħob ta' ħbiberija.
Matul l-ewwel nofs tal-istaġun 2006–07, Rooney temm sensiela ta' għaxar partiti mingħajr gowl meta skorja tripletta kontra Bolton Wanderers, u x-xahar ta' wara iffirma estenzjoni tal-kuntratt għal sentejn oħrajn li b'hekk se jżommu ma' United sal-2012. Sa tmiem April, b'kombinazzjoni ta' żewġ gowls fl-iskor aggregat ta' 8–3 fil-kwarti tal-finali kontra AS Roma u tnejn oħra fir-rebħa fl-ewwel leg ta' 3–2 fis-semifinali kontra AC Milan, wassal in-numru ta' gowls ta' Rooney f'kull kompetizzjoni.
United ħabbru qabel il-bidu tal-istaġun li Rooney kien se jieħu l-flokk numru 10 li kien vakant wara li Ruud van Nistlerooy kien telaq għal Real Madrid sena qabel. Hu ġie ppreżentat bil-flokk f'konferenza stampa fit-28 ta' Ġunju 2007 mill-attaknt veteran ta' United Denis Law, li kien libes dan il-flokk matul iż-żmien mal-klabb.
225px|thumb|left|Rooney jiġi assistit wara li kiser siequ Fit-12 ta' Awwissu 2007, Rooney kiser il-metatarsu xellugi fil-partita tal-ftuħ tal-kampjonat il-ġdid kontra Reading. Wara li dam għal sitt ġimgħat barra mil-logħob, hu rritorna għar-rebħa ta' United fil-UEFA Champions League kontra Roma fit-2 ta' Ottubru, fejn kien hu li skorja l-unika gowl tal-partita. Madanakollu, madwar biss xahar mir-ritorn tiegħu, Rooney weġġa' l-irkoppa matul sessjoni ta' taħriġ fid-9 ta' Novembru, u tilef ġimgħatejn oħra. Ir-ritorn lura wasal fit-3 ta' Diċembru kontra Fulham, fejn lagħab sebħgin minuta. Rooney tilef total ta' għaxar partiti u temm l-istaġun 2007-08 bi tmintax-il gowl, hekk kif United kisbu kemm il-Premiership u anki ċ-Champions League. Rooney skorja tliet gowls fil-kampanja rebbieħa ta' United tat-Tazza tad-Dinja tal-Klabbs 2008, fejn mhux biss spiċċa bħala l-aqwa skorer tat-tornew imma wkoll ingħata l-unur tal-Ballun tad-Deheb bħala l-aqwa plejer matul it-tornew.
Nhar l-14 ta' Jannar 2009, wara li skorja l-gowl rebbieħ wara biss 54 sekonda tal-partita kontra Wigan Athletic, ħareġ barra imweġġa wara tmien minuti. Wara madwar erba' ġimgħat barra, Rooney irritorna għal-logħob fil-partita kontra Fulham, fejn daħal bħala sostitut għal Berbatov fejn skorja t-tielet u l-aħħar gowl tal-konfront fir-rebħa ta' 3–0. Rooney spiċċa l-istaġun b'20 gowl f'kull kompetizzjoni, tnax-il minnhom fil-kamjonat.
L-istaġun 2009–10 bdieh b'gowl fid-90 minuta fil-Community Shield li ġab l-iskor ta' 1–1, minkejja li Chelsea ħarġu rebbieħa bil-penalties.
Internazzjonali
200px|thumb|right|Wayne Rooney bil-flokk tat-[[tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|tim nazzjonali Ingliż]] Rooney sar l-iżgħar plejer li qatt lagħab għall-Ingilterra meta għamel l-ewwel apparenza f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Awstralja fit-12 ta' Frar 2003 fl-età ta' sbatax-il sena, l-istess età fejn sar l-iżgħar plejer li qatt skorja gowl għas-selezzjoni Ingliża. Iż-żagżugħ ta' Arsenal Theo Walcott kiser ir-rekord tal-apparenza ta' Rooney b'36 ġurnata f'Ġunju 2006.
L-ewwel tornew li ħa sehem fih kien l-Euro 2004, fejn sar l-iżgħar plejer li skorja fl-istorja ta' din il-kompetizzjoni meta skorja doppjetta kontra l-Iżvizzera fis-17 ta' Ġunju 2004; madanakollu, dan ir-rekord inkiser biss erbat ijiem wara grazzi għall-Iżvizzeru Johan Vonlanthen. Rooney weġġa' fil-kwarti tal-finali kontra l-Portugall hekk kif l-Ingilterra ġew eliminati bl-għoti tal-penalties.
Wara li weġġa' saqajh f'partita tal-Premier League f'April 2006, Rooney kien jinsab fi sfida biex ikun b'saħħtu biex jilgħab fit-Tazza tad-Dinja 2006. Rooney irnexxielu jkun preżenti fil-partita kontra t-Trinidad u Tobago u dik segwenti kontra l-Iżvezja. Madanakollu, ma rnexxielhux iħalli l-marka bħalma ħalla fit-tornew preċedenti hekk kif ma skorja l-ebda gowl, waqt li l-Ingilterra spiċċaw barra mill-kompetizzjoni, għal darb'oħra minħabba l-għoti tal-penalties.
Rooney, fl-aħħar partita tal-kampanja Ingliża fit-Tazza tad-Dinja 2006 kontra l-Portugall spiċċa mkeċċi wara 62 minuta logħob wara li tela' fuq id-difensur Portugiż Ricardo Carvalho, hekk kif it-tnejn kienu qed jiġġieldu għall-possessjoni tal-ballun. Din ġabet kontroversja sħiħa minħabba l-involviment ta' sieħbu fit-tim ta' United Cristiano Ronaldo li pprotesta bil-miftuħ, waqt li r-referi Horacio Elizondo innega li kien influwenzat mill-atteġġjament ta' Ronaldo.
Ħajja personali
Rooney iltaqa' ma' martu, Coleen Rooney (née McLoughlin), waqt li t-tnejn li huma kienu fl-aħħar sena ta' skola sekondarja. Huma żżewġu fit-12 ta' Ġunju 2008 wara sitt snin għerusija, li matulhom Rooney ammetta li kien sfrutta l-prostituzzjoni f'Liverpool fl-2004. Hu għandu tattoo bil-kliem "Just Enough Education To Perform", minn titlu ta' album tal-grupp favorit tiegħu, Stereophonics, li daqqew ukoll matul ir-riċeviment tat-tieġ.
Il-familja Rooney tgħix f'villa fir-raħal ta' Prestbury li tiswa' £4.25 miljun, li nbniet minn kumpanija posseduta minn Dawn Ward, il-mara tal-attakant veteran ta' Sheffield United Ashley Ward.
Statistika
Statistika korretta sal-5 ta' Novembru 2017
Michelangelo Merisi da Caravaggio
Michelangelo Merisi da Caravaggio (28 ta' Settembru, 1571 – 18 ta' Lulju, 1610), magħruf aktar bħala Caravaggio, għall-belt fejn għex tfulitu, belt qrib Milan. Michelangelo kiber biex sar wieħed mill-aktar pitturi magħrufa fid-dinja minħabba l-istil tal-arti li hu żviluppa, li għal dak iż-żmien kienet xi ħaġa li innovattiva u li biha għaġġeb lil bosta.
Ħajtu
Meta Michelangelo kellu biss ħames snin, missieru u nannuh mietu bil-pesta, (1576). Fl-1584, meta Michelangelo kellu tlettax-il sena daħal apprentist ma' Simone Peterzano, pittur Milaniż li kien isegwi fix-xogħol artistiku tiegħu l-arti Venezjana. Meta mietet ommu  fl-1589, Michelangelo telaq minn Milan u mar jgħix Ruma.
Hemm għall-ewwel xhur sofra l-faqar u lanqas biss kellu fejn jgħix. Wara xi żmien kien inġabar ma' ċertu Pandolfo Pucci, magħruf bħala 'Monsignore Insalata'. Imbagħad għamel tmien xhur jaħdem mal-pittur Giuseppe Cesari, il-pittur favorit tal-Papa Klement VIII. Ix-xogħol li kien ikun mqabbad jagħmel kien wieħed komuni u li ma jirrikjedix wisq ħila artistika. Minkejja dan, f'dan iż-żmien Caravaggio kien diġà beda joħloq kapulavuri kbar, bħal ma nistgħu nsemmu l-pitturi, 'It-Tifel iqaxxar il-frott', 'Il-Baskett tal-Frott' u 'l-Bacchus Marid'. Jidher li dan tal-aħħar kienet autoritratt tiegħu nnifsu. Fix-xogħol tiegħu, Caravaggio kien jevita s-sbuħija idealistika u minflok kien jitratta s-suġġetti tiegħu b'mod l-aktar naturali. L-istil tiegħu ma niżilx tajjeb mal-pubbliku u nies intiżi fl-arti, għax dawn kienu mdorrijin għall-istil Rinaxximentali ta' Raffaelo u Michelangelo Buonaroti.
Kien fl-1595 li x-xogħol artistiku ta' Caravaggio laqat l-għajn tal-Cardinal Francesco Maria del Monte, Venezjan li kien jaf il-familja Medici ta' Firenze. Del Monte kellu ħafna ħbieb oħra li kienu bdew jinteressaw ruħhom fix-xogħlijiet ta' Caravaggio. Dawn bdew jordnaw xi xogħlijiet mingħand Caravaggio. Il-familja tal-bankier Ottavio Costa u l-familja ta' Crescenzi xtraw ukoll xi pitturi mingħand Caravaggio. Kien dan iż-żmien li għamel xi ħbieb li għenuh biex jimxi 'l quddiem fil-karriera tiegħu. Dawn kienu l-pittur Prospero Orsi, l-arkitett Onorio Longhi, u l-Isqalli Mario Minitti.
L-ewwel pitturi ta 'Caravaggio fuq temi reliġjużi reġgħu lura għar-realiżmu, u l-emerġenza ta' spiritwalità notevoli. L-ewwel waħda minn dawn kienet 'il-Maddalena Penitenti', li turi lil Marija Maddalena fil-mument meta tbiegħdet mill-ħajja tad-dnub u tidher mitfuha mal-art tibki, bil-ġawhar tagħha mxerred madwarha.
Fl-1599, meta kellu 24 sena, Caravaggio ġie ikkummissjonat biex ipitter il-kappella Contarelli, fil-knisja ta' San Luigi dei Francesi ġewwa Ruma. Hawn pitter tliet pitturi kbar dwar il-ħajja ta' San Mattew. Caravaggio dam kważi sitt snin jaħdem fuq dan il-proġett. Din il-biċċa xogħol għamlitu famuż u d-domanda għax-xogħlijiet tiegħu bdiet tiżdied. Issa, Caravaggio sar magħruf bħala, egregius in urbe pictor (il-pittur famuż tal-belt).
F'dan iż-żmien Caravaggio kien għaddej minn burdati vjolenti. Din il-vjolenza kienet tendenza li kienet minn dejjem tagħmel parti mill-karattru tiegħu. Issa beda anki jxellef difrejh mal-ġustizzja. Insibu li sawwat lil pittur, fera suldat, tefa' l-ġebel lill-gwardjani Rumani, inqabad bl-armi fuqu, kellu xi jgħid minħabba l-maħbuba tiegħu u fl-aħħar, f'Ottubru tal-1606 fi ġlieda li kellu fit-triq, Caravaggio qatel lil Ranuccio Tomassoni. Wara d-delitt ħarab minn Ruma biex ma jinqbadx mill-ġustizzja, għax kien ħareġ bandu biex jkun arrestat.
Caravaggio l-ewwel mar Napli, imbagħad f'Ġunju tal-1607, imbarka fuq xini tal-Ordni ta' San Ġwann u ħarab lejn Malta. Fuq l-istess mirkeb kien hemm il-kavallier Fra Ippolito Malaspina li wara li saru jafu l-xulxin, tal-aħħar rnexxilu jakkwista pittura ta' San Ġlormu (illum fl-Oratorju tal-Konkatidral). Sa dak iż-żmien, Caravaggio kien laħaq sar magħruf sew u għalhekk, il-Gran Mastru tal-Ordni, Alof de Wignacourt kien jaf li Caravaggio kien pittur gwapp. Caravaggio tħabbeb mal-Gran Mastru u mal-Ordni u fil-ħmistax-il xahar li dam Malta (tlieta minnhom fil-ħabs) pinġa mill-inqas ħames pitturi. L-ikbar biċċa xogħol ta' Caravaggio f'Malta hi, l-'Qtugħ ir-Ras ta' San Ġwann', li ħadem apposta fuq il-post, fl-Oratorju tal-knisja konventwali tal-Ordni. Din lestiha f'Awissu tal-1608. Fl-14 ta' Lulju, jiġifieri xahar qabel ma lesta din il-pittura għall-oratorju, Il-Gran Mastru Wignacourt onorah billi għamlu Kavallier tal-Ġustizzja. Biss sa ftit qabel ma kellha tkun imqiegħda f'posta din il-pittura, fid-29 ta' Awwissu. Caravaggio reġa' kellu xi jgħid ma' xi kavallieri u spiċċa anki ġie fl-idejn. Hu kien arrestat u mitfugħ fil-Kastell Sant'Anġlu, l-Birgu. Wara xi tliet xhur maqful hemm, Caravaggio irnexxielu jaħrab, x'aktarx bl-għajnuna ta' xi ħadd imlaħħaq fl-Ordni, u mbarka fuq mirkeb u ħarab lejn Sqallija. Niżel Sirakuża u minn hemm kompla fi triqtu lejn Messina u wara Palermo. Minn Palermo vvjaġġa lejn il-belt żgħira ta' Porto Ercole qrib Ruma. Hemm baqa' jistenna dejjem li jingħata il-maħfra mill-Papa għall-qtil ta' Ranuccio Tomassoni li minħabba fih kien ħarab minn Ruma fl-1606. Caravaggio miet ħesrem f'din il-belt, x'aktarx b'xemxata, fit-18 ta' Lulju 1610.
L-arti Karavaġġeska
Dan hu l-stil li introduċa Caravaggio u li ħajjar lil ħafna pitturi oħrajn jagħmlu bħalu. Caravaggio jibqa’ jissemma bħala l-ewwel u l-aqwa esponent tal-istil ta' arti magħruf bħala Chiaroscuro. It-terminu ‘Karavaġġesk’ jirriferi wkoll għal karatteristiċi oħra li dan il-pittur kien tant magħruf għalihom. Caravaggio kien jagħżel il-mudelli tiegħu min-nies kwalunkwe li kien jiltaqa’ magħhom. Fl-arti Karavaġġeska jispiċċa l-idealiżmu tas-sbuħija u l-perfezzjoni tal-figura umana. Minflok tispikka r-realtà bid-difetti u anki l-kruha kollha tagħha. Hekk pereżempju fil-pittura ta’ San Ġirolmu li hemm fl-Oratorju ta’ San Ġwann, dan il-karattru hu rrappreżentat bil-fattizzi li jagħmluh bniedem kwalunkwe u li sata' kien bniedem li eżista f'Malta u li Caravaggio talbu biex jimmudella fuqu. F'dan ir-ritratt nosservaw il-ġilda mkemmxa fuq wara tal-pala ta’ id ta' dan il-qaddis li għandha ton ta' kulur differenti minn dik ta’ driegħu, li hi bajdanija - bħal ma wieħed jara fir-realtà meta bniedem ikun liebes il-ħwejjeġ u protett mix-xemx. Karatteristika oħra importanti ta’ Caravaggio hi l-kompożizzjoni tal-pittura bis-saħħa tad-dawl bħal ma naraw fil-kapulavur tiegħu, ‘il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann. Hawn naraw id-dawl fuq l-iġsma tal-karattri ġej minn sors wieħed, minn fuq, bħalikieku l-uniku dawl dieħel mit-tieqa li hemm fis-saqaf tal-oratorju. Fl-arti, dan id-dawl jissejjaħ, luce del cantina.
Bibliografija selettiva
Bonello Giovanni, ‘Caravaggio Duo: A very personal Assessment’, Histories of Malta, Mysteries and Myths. 2007.
Buhagiar Mario, The Iconography of the Maltese Islands 1400 - 1800 - Painting. World Confederation of Salesian Past Pupils of Don Bosco - Lions Club (Malta).1988.
Debono Sandro, Understanding Caravaggio and his Art in Malta. Heritage Malta 2007.
Cassar Paul,’Michelangelo Merisi Da Caravaggio’ - The Creative Psychopath, Melita Historica, Vol. 10 no. 2.
Farrugia Randon Philip, ‘Beheading misplaced? Or misplaced arguments?'. The Times, July 2, 1999.
Farrguia Randon Philip, ‘Caravaggio in Malta - A new Document'. The Sunday Times of Malta, May 15, 1994.
Farrugia Randon Philip, ‘Mchelangelo Merisi da Cavggio - s life and works. The Times, June 6, 1997.
Mangion Tony, Caravaggio in Malta, Heritage Vol 3 pp.707-716.
Von Sandart Joachim, ‘Caravaggio and early 17th century Malta’. The Times, Saturday, September 16, 2007.
Regina (grupp)
Regina hu grupp rock fundat fl-1990 f'Sarajevo, ġewwa l-Bożnija u Ħerżegovina.
Karriera
Tlieta mill-membri kurrenti, Aleksandar, Bojan u Denis bdew bħala grupp fil-garaxx. Kienet diffiċli li jsibu l-kantant prinċipali t-tajjeb, imma wara żmien twil ifittxu huma sabu lil Davor Ebner. Ġaladarba l-grupp Regina ġie maħluq, huma gawdew minn suċċess mal-Jugożlavja kollha. Il-kanzunetti tagħhom kienu ispirati mill-grupp Irlandiż, il-U2. Meta faqqet il-gwerra fil-Bożnija u Ħerżegovina, membri Serbi telqu minn Sarajevo għal Belgrad, ġewwa s-Serbja, u Regina komplew il-karriera tagħhom sas-sena 2000 meta Aleksandar beda karriera bħala solista, bħal ma għamel Aco Regina. Fl-2006, il-grupp reġa' ngħaqad bil-membri oriġinali tiegħu u deher f'festival tar-radju Serb organizzat minn Radio S.
Eurovision 2009
Nhar it-12 ta' Jannar, 2009, ġie ikkonfermat il-parteċipazzjoni tagħhom bħala l-ambaxxaturi tal-Bożnija u Ħerżegovina fil-Festival tal-Eurovision 2009, bil-kanzunetta Bistra voda (Ilma ċar). Il-kanzunetta ħdaet sehem fl-ewwel semifinali u ntagħżlet fost l-għaxar kanzunetti li għaddew għall-finali.
Rabat
Ir-Rabat jista' jirreferi għal:
Bidwi
daqsminuri|Bidwi f'Kigoma Bidwi huwa xi ħadd li jaħdem fl-agrikoltura u jkabbar l-organiżmi ħajjin għall-ikel jew għall-materja prima. It-terminu s-soltu japplika għall-persuni li jkabbru l-għelejjel fl-għelieqi, iħawwlu s-siġar tal-frott, jieħdu ħsieb l-għelieqi bid-dwieli, u jkabbru t-tjur jew annimali ħajjin oħra. Bidwi jista’ jkun is-sid tar-raba’ jew jaħdem bħala ħaddiem fl-art ta’ oħrajn, iżda fl-ekonomiji avvanzati, bidwi s-soltu jkun is-sid ta’ razzett jew azjenda agrikola, filwaqt li l-impjegati jkunu magħrufa bħala ħaddiema agrikola. Madankollu, fl-imgħoddi mhux daqstant imbiegħed, bidwi kien dak li jippromwovi jew itejjeb it-tkabbir ta’ pjanti, għelejjel, annimali, eċċ. permezz tax-xogħol u l-attenzjoni.
Storja
xellug|daqsminuri|Bdiewa jaħartu l-għalqa bl-għajnuna tal-bhejjem Il-biedja tmur lura saħansitra saż-Żmien Neolitiku, u kienet waħda mill-karatteristiċi ewlenin ta’ dak iż-żmien. Sa Żmien il-Bronż, għall-ħabta tal-5000-4000 Q.K., is-Sumeri kellhom forza tax-xogħol speċjalizzata fl-agrikoltura, u kienu jiddependu ferm fuq l-irrigazzjoni għat-tkabbir tal-għelejjel. Kienu jiddependu fuq timijiet magħmula minn tliet persuni meta fir-rebbiegħa kien jasal il-ħsad. Il-bdiewa tal-Eġittu tal-qedem kienu jaħdmu r-raba’ u kienu jiddependu fuq l-ilma tax-xmara Nil għall-irrigazzjoni.