cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Attakki ta' Novembru 2015 f'Pariġi
Tal-inqas 129 persuna inqatlu, 89 minnhom fit-teatru Bataclan. Iktar minn 350 persuna ġew feruti mill-attakki, inklużi 99 persuna irrappurtati f'qagħda serja. Apparti l-vittmi pajżani, tmien attakkanti inqatlu wkoll u awtoritajiet komplew ifittxu għal kull kompliċi. F'dikjarazzjoni televiżiva f'23:58 CET, il-President Franċiż François Hollande ħabbar stat nazzjonali t'emerġenza, l-ewwel stat t'emerġenza nazzjonali mill-2005, u minħabba f'hekk poġġa kontrolli temporanji madwar il-fruntiera tal-pajjiż. In-nies ġew ordnati biex ma joqogħdux barra fit-toroq ta' Pariġi, l-ewwel darba sa mill-1944.
Fl-14 ta' Novembru, l-Istat Iżlamiku tal-Iraq u l-Lvant (ISIS) ikklejmja r-responsabbiltà tal-attakki. Skont il-gazzetta The Wall Street Journal, l-attakki kienu motivati mill-Istat Iżlamiku bħala "ritaljazzjoni" tal-irwol tal-Franċiżi fil-Gwerra Ċivili tas-Sirja u fil-Gwerra Ċivili tal-Iraq. Hollande qal ukoll li l-attakki kienu organizzati minn barra l-pajjiż "mill-Istat Iżlamiku b'għajnuna interna" u ddeskriviehom bħala "atti ta' gwerra".
Gaetano Donizetti
Gaetano Donizetti (29 ta' Novembru, 1797, Bergamo, Repubblika Ċisalpina - 8 ta' April, 1848, Bergamo, Imperu tal-Awstrija) kien kompożitur Taljan. Kompożitur prolifiku, ix-xogħlijiet tiegħu huma magħmulin minn diversi ġeneri mużikali, fosthom mużika reliġjuża, kwartetti tal-korda u xogħlijiet għall-orkestra. Madankollu, huwa kien famuż speċjalment għall-opri tiegħu. Werriet ta' Rossini, rival ta' Bellini, prekursur ta' Verdi, Donizetti kien magħruf bħala wieħed fost l-aqwa kompożituri Taljani tas-seklu 19. L-opra Lucia di Lammermoor, kapolavur tal-Bel Canto, hija għadha rappreżentata spiss fiż-żmien tagħna.
Ħajja
Domenico Gaetano Maria Donizetti twieled f'familja fqira f'Bergamo. Missieru ried li ibnu jsir avukat imma Gaetano kien jiddedika ruħu għall-mużika. Fortunatament, f'Bergamo kien hemm kompożitur famuż tal-ġenerazzjoni ta' qabel: Simon Mayr. Mayr kien qaghad joħloq korsijiet tal-mużika ghal familji fqar, li Donizetti jattendi fl-1806. Kellu 8 snin allura. Hu kien jistudja 9 snin ma' Mayr u kien mar f'Bolonja fl-1815 biex jistudja l-kontrapont u l-fuga.
Donizetti kiteb mużika reliġjuża ta' stil awstera u fl-istess żmien jagħti l-ewwel opra tiegħu, Il Pigmalione, f'Settembru tal-1816. Il-karriera tiegħu bħal kompozitur bdiet uffiċjalment fl-14 ta' Novembru tal-1818 mar-rappreżentazzjoni ta' Enrico di Borgogna f'Venezja.
Huwa kiseb l-ewwel suċċess tiegħu bl-opra Zoraide di Granata, kompost mal-għajnuna ta' Mayr u rappreżentat fl-28 ta' Jannar tal-1822 f'Teatro Argentina ta' Ruma. Ma' din l-opra, Donizetti wera li kiteb malajr ħafna għaliex kellu jikteb mill-ġdid biċċa kbira tal-partitura fi ftit jiem wara il-mewt tal-kantanta prinċipali. L-opra tiegħu, L'ajo nell'imbarazzo, rappreżentat fl-4 ta' Frar tal-1824 hija meqjusa bħala l-ewwel kapolavur ta' Donizetti f'ġeneru komiku.
Bejn l-1818 u l-1828, Donizetti kiteb 19-il opra, fosthom bosta li jiksbu l-veru suċċess: Elvira, Alfredo le Grande, Olivo e Pasquale, Alahor in Granata, Chiara e Serafino... Imma kien f'Napli li jikseb l-ewwel trijonf tiegħu b' L'Esule di Roma (fl-1828). Mgħejjun mill-kreattività tiegħu u l-qawwa tal-ħidma mhux tas-soltu, Donizetti beda jiġbor is-suċċessi.
Fis-26 ta' Dicembru tal-1830, hu kiseb trijonf f'Milan b'Anna Bolena. Din l-opra se tkun malajr rappreżentata f'Pariġi, f'Londra, f'Madrid, f'Dresden, anki fl-Ħavana. Trijonf ieħor fid-12 ta' Mejju fl-1832 b' L'Elisir d'amore f'Milan.
Mistieden minn Rossini fl-1835, Donizetti mar f'Pariġi, fejn jagħti Marino Faliero f'Théâtre des Italiens (id-12 ta' Marzu). F'April huwa nħatar Kavallier tal-Leġjun tal-Unur mill-re ta' Franza Luiġi-Filippu. Lura lejn Napli, kiseb trijonf memorabbli b'Lucia di Lammermoor, ix-xogħol l-aktar famuż, kompost f'6 ġimgħat biss. Wara il-mewt ta' martu, it-30 ta' Lulju tal-1837, huwa sofra minn depressjoni profonda. Madankollu, jagħti kapolavur ieħor, Roberto Devereux, fid-29 ta' Ottubru.
Is-sena ta' wara, l-opra Poliuto hija projbita minħabba iċ-ċensura naplitana. Donizetti telaq Napli għal Pariġi, fejn kiteb diversi opri, li wħud minnhomm saru klassiċi tar-repertorju liriku dinji: Les Martyrs jew Poliuto (1840), La Fille du régiment (1840), La Favorite (1840), Don Pasquale (1843)...
Bejn l-1842 u l-1846, Donizetti jivjaġġa spiss, prinċipalment bejn Pariġi, il-bliet importanti Taljani (Napli, Ruma, Bolonja, Milan, Venezja) u Vjenna fejn huwa maħtur kaptan tal-kappella tal-qorti fl-1842. Hemm beda jbati minn sifilide. Ma jistax jibqa jaħdem mill-1845. Malajr ma jistax jibqa jitkellem u jimxi. Ftit ftit jinżel fil-ġenn. Huwa kien internat fl-1846 f'ċentru sanitarju f'Ivry-sur-Seine u ġie trasferit ghal dar f'Pariġi madwar il-Champs Elysées fl-1847. F'Settembru tal-1847, huwa kien jirritorna lejn Bergamo fejn miet fl-1847.
Xogħlijiet
Fi 30 sena ta' karriera, Donizetti huwa l-awtur ta' madwar 550 xogħol, fosthom 71 opra, 13-il sinfonija, 3 kwintetti, 28 kantata, 115 kompożizzjoni reliġjuża (fosthom ir-Requiem fl-1835, miktub għal memorja tal-ħabib tiegħu Vincenzo Bellini) u diversi bċejjeċ ta' mużika tal-kamra u oratorji. Donizetti kien il-kompożitur l-aktar prolifiku tas-seklu 19.
Las Médulas
daqsminuri|348x348px|Veduta panoramika ta' Las Médulas Las Médulas (ippronunzjata bl-Ispanjol: [laz ˈmeðulas]) huwa sit storiku tal-estrazzjoni tad-deheb qrib ir-raħal ta' Ponferrada fil-comarca ta' El Bierzo (il-provinċja ta' León, Kastilja u León, Spanja). Is-sit huwa l-iktar minjiera tad-deheb importanti, kif ukoll l-ikbar minjiera tad-deheb fil-beraħ fl-Imperu Ruman kollu. Il-pajsaġġ kulturali ta' Las Médulas huwa mniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Stħarriġiet avvanzati mill-ajru li twettqu fl-2014 bl-użu tal-LIDAR ikkonfermaw il-kobor tax-xogħlijiet industrijali ta' żmien ir-Rumani.
Il-pajsaġġ spettakolari ta' Las Médulas irriżulta mir-ruina montium (it-tkissir tal-muntanji), teknika tax-xogħlijiet fil-minjieri fi żmien ir-Rumani li ġiet deskritta minn Plinju x-Xiħ fis-77 W.K. It-teknika li kienet tintuża kienet tip ta' estrazzjoni idrawlika li kienet tinvolvi t-tkissir tal-muntanji bi kwantitajiet kbar ta' ilma. L-ilma kien jiġi pprovdut permezz ta' trasferiment interbaċir. Mill-inqas seba' akkwedotti twal kienu jittrasportaw l-ilma min-nixxigħat tad-distrett ta' La Cabrera (fejn ix-xita fil-muntanji tinżel relattivament qliel) f'firxa ta' altitudnijiet. L-istess akkwedotti ntużaw biex jinħaslu d-depożiti estensivi tad-deheb mix-xmara.
Iż-żona ta' Hispania Tarraconensis ġiet maħkuma fil-25 Q.K. mill-imperatur Awgustu. Qabel il-ħakma Rumana, l-abitanti indiġeni kienu jiksbu d-deheb mid-depożiti alluvjonali. Il-produzzjoni fuq skala kbira bdiet biss fit-tieni nofs tas-seklu 1 W.K.
Teknika tal-estrazzjoni
Plinju x-Xiħ, li kien prokuratur fir-reġjun fl-74 W.K., iddeskriva teknika tal-estrazzjoni idrawlika li jaf kienet ibbażata fuq osservazzjoni diretta f'Las Médulas:"Dak li jiġri huwa ferm lil hinn minn xogħol il-ġganti. Il-muntanji jiġu mħaffrin b'kurituri u b'galleriji bid-dawl tal-lampa għal tul ta' żmien li jintuża għall-kejl tax-xiftijiet. Għal xhur sħaħ, il-minaturi ma jkunux jistgħu jaraw id-dawl tax-xemx u ħafna minnhom imutu fil-minjieri. Dan it-tip ta' minjiera ngħata l-isem ta' ruina montium. Ix-xquq li jsiru fil-ġebla tal-muntanji tant huma perikolużi li jkun eħfef li wieħed isib il-porporina jew il-ġawhar f'qiegħ il-baħar milli jagħmel dawn ix-xquq fil-blat. Kemm għamilniha perikoluża d-Dinja!" xellug|daqsminuri|288x288px|Las Médulas Plinju x-Xiħ jiddeskrivi wkoll il-metodi li kienu jintużaw biex jinħaslu l-minerali b'nixxigħat iżgħar fuq tavli bl-ondulaturi sabiex il-partikoli tqal tad-deheb ikunu jistgħu jinġabru. Huwa daħal f'diskussjoni dettaljata dwar il-metodi ta' estrazzjoni taħt l-art, ladarba d-depożiti kienu jinġabru fuq it-tavli alluvjonali jkunu ġew eżawriti u ladarba l-vina prinċipali tad-deheb kienet tinstab u tiġi skoperta. Dawn il-minjieri fil-fond instabu fil-muntanji madwar Las Médulas. Ix-xogħol fil-minjieri kien jibda bil-kostruzzjoni ta' akkwedotti u tankijiet 'il fuq mill-vini minerali, u kien jintuża metodu msejjaħ hushing biex jiġu esposti l-vini taħt il-piż żejjed.
Il-fdalijiet ta' tali sistema ġew studjati fid-dettall fil-Minjieri tad-Deheb ta' Dolaucothi, sit fuq skala żgħira fin-Nofsinhar ta' Wales. Il-metodi ta' estrazzjoni fil-beraħ kienu jiġu segwiti bl-użu tan-nar, li kien jinvolvi l-ħolqien ta' nirien mal-blat u t-tixrib bl-ilma. B'hekk il-blat kien jiddgħajjef u seta' jiġi attakkat mekkanikament u d-debris kien jitneħħa bl-ilma. Ladarba l-estrazzjoni fil-beraħ ma kinitx tibqa' ekonomika, il-vina kienet tiġi mfittxija bit-tħaffir ta' mini u bit-tkissir tal-blat.
Plinju x-Xiħ iddikjara wkoll li kienu jiġu estratti 20,000 libbra Rumana (6,560 kg) ta' deheb kull sena. L-isfruttament tar-riżorsi tad-deheb, li kien jinvolvi 60,000 ħaddiem ħieles, wassal għall-estrazzjoni ta' 5,000,000 libbra Rumana (1,640,000 kg) f'250 sena.
Pajsaġġ kulturali
daqsminuri|284x284px|Kanal Ruman ta' Llamas Partijiet mill-akkwedotti għadhom ippreservati sew f'postijiet prekarji, inkluż xi iskrizzjonijiet inċiżi fil-blat.
Ir-riċerka dwar Las Médulas twettqet b'mod prinċipali minn Claude Domergue (1990). Madankollu, mill-1988 twettqu wkoll studji arkeoloġiċi sistematiċi taż-żona mill-grupp ta' riċerka tal-Arkeoloġija tal-Istruttura Soċjali u tal-Pajsaġġ Territorjali tal-Kunsill Spanjol għar-Riċerka Xjentifika (CSIC). B'riżultat ta' dan, Las Médulas ma baqgħetx biss minjiera tad-deheb b'diversi tekniki u saret pajsaġġ kulturali fejn joħorġu fid-dieher l-implikazzjonijiet kollha tax-xogħlijiet fil-minjieri fi żmien ir-Rumani. L-istħarriġ u l-iskavi ta' insedjamenti ta' qabel ir-Rumani u Rumani madwar iż-żona wasslu għal interpretazzjonijiet storiċi ġodda li saħħew tassew l-istudju tax-xogħol fil-minjieri fi żmien ir-Rumani.
Riżultat pożittiv ta' dawn l-istudji sistematiċi kienet l-inklużjoni ta' Las Médulas fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997. Minn dak iż-żmien 'l hawn, il-ġestjoni tal-Park Kulturali ġiet immonitorjata mill-Fondazzjoni ta' Las Médulas, li tinkludi partijiet ikkonċernati lokali, reġjonali, u nazzjonali, kemm pubbliċi kif ukoll privati. Attwalment, Las Médulas huwa eżempju tajjeb ta' kooperazzjoni bejn ir-riċerka, il-ġestjoni u s-soċjetà applikat għall-wirt kulturali.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|313x313px|Il-fdalijiet tar-raħal metallurġiku ta' Orellán f'Las Médulas, 1-2 W.K. Il-pajsaġġ kulturali ta' Las Médulas ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Environmental impact
daqsminuri|329x329px|Wieħed mill-passaġġi ta' Las Médulas L-iskala massiva tax-xogħol fil-minjieri f'Las Médulas u f'siti Rumani oħra kellu impatt ambjentali konsiderevoli. Id-data mill-kampjuni tas-silġ f'Greenland tissuġġerixxi li t-tniġġis tal-arja mill-minerali laħaq l-ogħla livelli matul żmien ir-Rumani fi Spanja. Il-livelli ta' ċomb atmosferiku minn dak il-perjodu qatt ma reġgħu ntlaħqu qabel ir-Rivoluzzjoni Industrijali xi 1,700 sena wara.
L-inklużjoni ta' Las Médulas fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji kienet kontroversjali għal dawn ir-raġunijiet. Id-delegat mit-Tajlandja oppona d-deżinjazzjoni minħabba li skontu s-sit kien "ir-riżultat ta' attivitajiet distruttivi tal-bniedem kif ukoll jagħmel ħsara għall-kawża nobbli tal-promozzjoni u tal-protezzjoni tal-ambjent".
Boris Johnson
Boris Johnson (Ingliż : /ˈbɒrɪs ˈd͡ʒɒnsən/) twieled fil-19 ta’ Ġunju 1964 f’New York, huwa politiku Brittaniċi. Huwa l-mexxej tal-Partit Konservattiv u Prim Ministru tar-Renju Unit mill-24 ta’ Lulju 2019.
Jafar V
Twieled fl-1060 fl-Imdina Malta u miet fl-1088 fl-eta’ ta’ 28 sena. Sar it-tielet Emir ta’ Malta fl-eta’ ta’ għaxar snin fl-1070 sa l-1088. Iżżewweġ lil Cassandra d’Altavilla mill-familja de Hauteville (parti mill-alleanza mar-renju ta’ Sqallija) u kellhom it-tfal, fosthom lil Ħasan Samsam al-Dawla II li sar emir ta’ Malta wara Jafar V. kif ukoll lil prinċipessa Ocavia Kalbid, il-prinċipessa Tunisa Kalbid, il-prinċipessa N. Kalbid u l-prinċipessa Zoya Kalbid.
Jedd
Il-jeddijiet huma prinċipji legali, soċjali, jew etiċi ta' libertà jew intitolament.
Fi kliem ieħor, il-jeddijiet huma regoli normattivi fundamentali dwar in-nies x'tista' tagħmel jew in-nies x'inhu dovut lilha skont xi sistema legali, konvenzjoni soċjali, jew teorija etika.
Il-jeddijiet huma ta' spissa meqjusin fundamentali għaċ-ċivilizzazzjoni, billi jitqiesu pilastri stabbiliti tas-soċjetà u l-kultura, u l-istorja tal-kunflitti soċjali tista' tinstab fl-istorja ta' kull jedd u tal-iżvilupp tiegħu. Skond l-iStanford Encyclopedia of Philosophy, "il-jeddijiet jistrutturaw il-form tal-gvernijiet, il-kontenut tal-liġijiet, u l-għamla tal-moralità kif perċepita fil-preżent".
Ħobż Malti
daqsminuri|Mara tbigħ il-qagħaq tal-Appostli Il-ħobż Malti huwa ħobż bil-qoxra tqarmeċ minn Malta, ġeneralment moħmi f'forn tal-injam. Jista' jittiekel bħala akkumpanjament għall-ikel u b'varjetà ta' mili; il-mod tipiku u favorit biex tikkonsmah huwa il-ħobż biż-żejt, il-ħobż imdellek biż-żejt taż-żebbuġa, fejn il-ħobż jindilek bit-tadam jew jindilek bil-kunserva tat-tadam, miblul biż-żejt taż-żebbuġa u mimli b'għażla jew b'taħlita ta' tonn, żebbuġ, kappar, basal, bigilla u ġbejniet.
Ħal Qormi
Ħal Qormi hija l-belt ewlenija għall-produzzjoni tal-ħobż f'Malta, b'diversi fran mifruxa fi kważi kull rokna. Matul il-ħakma tal-Kavallieri ta' San Ġwann, kien magħruf bħala Casal Fornaro li jfisser il-belt tal-furnara. Illum il-ġurnata hemm festival li jsir kull sena, Lejl f'Casal Fornaro, li jseħħ f'Ħal Qormi fit-tielet Sibt ta' Ottubru.
Ir-rwol tal-ħobż fil-politika Maltija
Uħud mill-ewwel rakkonti deskrittivi ta' Malta jinnutaw id-dipendenza tal-abitanti tal-gżira fuq il-ħobż għas-sopravivenza. L-impatt tal-liberalizzazzjoni tal-gvern kolonjali Brittaniku tal-importazzjoni tal-qamħ fl-1837 u n-nuqqas tiegħu li jipprovdi provvisti bażiċi tal-ikel wara l-Ewwel Gwerra Dinjija huma ż-żewġ fatturi prinċipali marbuta mal-irvellijiet tas-Sette Giugno.
Il-ħobż fl-ilsien Malti
Hemm numru ta' qwiel u idjomi fil-lingwa Maltija relatati mal-ħobż bħala l-bażi tas-sopravivenza.
Maria Fitzgerald
Maria Fitzgerald FRS (twieldet fl-10 ta' April 1953) FRS hija professur fid-Dipartiment tan-Newroxjenza f'University College London (UCL).
Edukazzjoni
Fitzgerald kienet edukata fil-Godolphin and Latymer School u Lady Margaret Hall, Oxford fejn studjat il-Fiżjoloġija u ngħatat il-Baċellerat tal-Arti fl-1975 mill-Università ta' Oxford. Tħarrġet fil-fiżjoloġija tal-uġigħ u newroxjenza taħt Patrick David Wall f'University College ta' Londra fejn ingħatat Dottorat (PhD) fl-1978.
Riċerka u karriera
Fitzgerald tistudja l-fiżjoloġija u n-newrobijoloġija taċ-ċirkwiti noċiċetturi fil-moħħ u fl-ispina matul l-iżvilupp. Ix-xogħol tagħha kellu iinfluwenza qawwija fuq kif nifhmu l-bidu tal-perċezzjoni tal-uġigħ fil-ħajja bikrija u kif l-esperjenza tal-uġigħ fil-bidu tal-ħajja tista' tinfluwenza s-sensittività għall-uġigħ matul il-ħajja. Ir-riċerka ta' Fitzgerald bidlet il-perċezzjoni klinika billi wriet li l-uġigħ fil-bidu jeħtieġ mod ta' kejl u trattament addatati li għandhom ikunu imfasslin apposta għall-istadju tal-iżvilupp tat-tfal.
Premjijiet u unuri
Bħala rikonoxximent għall-ħidma tagħha, Fitzgerald ingħatat il-Premju Jeffrey Lawson għall-Avukatura tas-Soljev mill-Uġigħ fil-Każ tat-Tfal mill-American Pain Society, fl-2011, l-ewwel darba li dal-premju ingħata għar-riċerka fix-xjenza bażika. Fl-2013 ġiet eletta fil-Fakultà tal-Mediċina tal-Uġigħ tar-Royal College of Anaesthetists,, għal kontribuzzjonijiet sostenuti u sinjifikanti għall-mediċina tal-uġigħ. Ġiet eletta Fellow tal- Academy of Medical Sciences (FMedSci) fl-2000 u Fellow tar-Royal Society (FRS) fl-2016.
Justin Trudeau
Justin Pierre James Trudeau (Franċiż Kanadiż: /ʒystẽ tʁydo/; bl-Ingliż Kanadiż: /ˈd͡ʒʌstɪn ˈtɹudoʊ/) twieled fil-25 ta’ Diċembru, 1971 f’Ottawa, huwa politiku Kanadiż. Iben l-eks Prim Ministru Pierre Elliott Trudeau, huwa Prim Ministru tal-Kanada mill-4 ta’ Novembru 2015.
Raducz
Raducz huwa villaġġ fil-Polonja li jinsab fil-provinċja (vojvodja) ta' łódzkie, bejn Varsavja u Łódź.
Skont statistika maħruġa fl-2005, kien hemm 40 abitant jgħixu f'dan il-villaġġ.
Hyperdidelphys
Hyperdidelphys huwa ġeneru ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament l-opossumi tal-kontinenti Amerikani.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-kolokolo), fl-ordni Didelphimorphia, fis-superfamilja Didelphoidea, fil-familja Didelphidae, fis-sottofamilja Didelphinae u fit-tribù Didelphini, mal-ġeneri Didelphis, Lutreolina, Chironectes, Philander u Thylophorops.
Thylatheridium
Thylatheridium huwa ġeneru ta' mammiferi marsupjali estinti, eżattament l-opossumi tal-kontinenti Amerikani.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-kolokolo), fl-ordni Didelphimorphia, fis-superfamilja Didelphoidea, fil-familja Didelphidae, fis-sottofamilja Didelphinae u fit-tribù Thylamyini, mal-ġeneri Cryptonanus, Gracilinanus, Lestodelphys, Marmosops, Thylamys u Chacodelphys.
Il-ġeneru Thylatheridium jiġbor fih tliet speċi kollha estinti.
Park Nazzjonali ta' Fertő-Hanság
Lag Fertő
daqsminuri|373x373px|Qatta wiżż tal-maskra bajda fil-Lag Fertő Il-Lag Fertő (imsejjaħ Lag Neusiedl fl-Awstrija) huwa t-tielet l-ikbar lag fl-Ewropa Ċentrali, u huwa l-iktar lag kontinentali kbir tal-ilma mielaħ fil-Punent tal-kontinent Ewrasjatiku. 80 % tal-lag jinsab fit-territorju tal-Awstrija, filwaqt li 20 % tal-lag jinsab fit-territorju tal-Ungerija, fi ħdan iż-żona tal-madwar magħrufa bħala Hanság.
Minħabba l-livell baxx tal-ilma u r-riħ prevalenti, id-daqs u l-għamla tal-lag jinbidlu sikwit ħafna. Iż-żona tal-lag hija l-ħabitat ideali għal diversi speċijiet ta' għasafar, fosthom ir-russett abjad, ir-russett aħmar, il-paletta, il-wiżża griża, il-wiżża tal-maskra bajda u ċ-ċikonja bajda. Matul l-istaġun tal-passa, jitfaċċaw ukoll speċijiet ta' għasafar tal-kosta tal-familja Scolopacidae, fosthom il-pispisella. Fost l-ispeċijiet ta' għasafar rari nsibu l-wiżża ħamra, l-ajkla tad-denb abjad u l-bugħadam abjad prim.
Fil-lag jgħixu wkoll diversi speċijiet ta' ħut tal-ilma ħelu fosthom il-Misgurnus fossilis, il-lizz tat-Tramuntana u z-ziege. Fil-mergħat fil-Punent tal-lag, jikbru speċijiet ta' veġetazzjoni u ta' pjanti rari bħall-orkidej Cypripedium calceolus u Ophrys insectifera, il-fjurdelis Ungeriża u l-Iris pumila. Barra minn hekk, jgħixu wkoll diversi speċijiet ta' friefet, filwaqt li t-territorju fil-Lvant magħruf bħala puszta huwa miksi kollu veġetazzjoni partikolari tal-lag, fosthom Puccinellia peisonis, Aster tripolium, A. pannonicum u Suaeda maritima. daqsminuri|Tabella tas-Sit ta' Wirt Dinji transnazzjonali fl-Ungerija u fl-Awstrija
Keith Azzopardi
Keith Azzopardi (Rabat, 9 ta' Frar 1978) huwa diplomatiku Malti. Huwa ilu l-Ambaxxatur ta' Malta fl-Istati Uniti mis-17 ta’ Settembru 2018.
Park Nazzjonali ta' Fertő-Hanság
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju ta' dan is-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli", ladarba l-pajsaġġ kulturali ta' Fertő/Neusiedlersee ilu post fejn jiltaqgħu kulturi differenti għal tmien millenji, u dan joħroġ fid-dieher mill-pajsaġġ varjat tiegħu, li huwa riżultat ta' proċess evoluzzjonarju u simbjotiku bejn l-interazzjoni umana mal-ambjent fiżiku.
Kristjaneżmu fil-Medjuevu
Il-Kristjaneżmu fil-Medjuevu jkopri l-istorja tal-Kristjaneżmu mill-Waqgħa tal-Imperu Ruman tal-Punent (c. 476). It-tmiem tal-perjodu huwa definit b'mod differenti. Skont il-kuntest, xi drabi jintużaw avvenimenti bħall-konkwista ta' Kostantinopli mill-Imperu Ottoman fl-1453, l-ewwel vjaġġ ta' Kristofru Kolombu lejn l-Amerika fl-1492, jew ir-Riforma Protestanta fl-1517.[1]
Fil-Pentarkija antika tal-Kristjaneżmu, ħames patriarki kellhom eminenza speċjali: is-sedi ta’ Ruma, Kostantinopli, Ġerusalemm, Antijokja u Lixandra. Il-prestiġju tal-biċċa l-kbira ta’ dawn is-sedes kien jiddependi parzjalment mill-fundaturi appostoliċi tagħhom, jew fil-każ ta’ Biżanzju/Kostantinopli, li kienet is-sede l-ġdida tar-Ruman tal-Lvant, jew Imperu Biżantin kontinwu. Dawn l-isqfijiet kienu jqisu lilhom infushom bħala s-suċċessuri ta’ dawk l-appostli. Barra minn hekk, il-ħames bliet kollha kienu ċentri bikrija tal-Kristjaneżmu, tilfu l-importanza tagħhom wara li l-Levant kien maħkum mill-Kalifat Sunni.
Lutreolina
Lutreolina huwa ġeneru ta' mammiferi marsupjali, eżattament l-opossumi tal-kontinenti Amerikani.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-kolokolo), fl-ordni Didelphimorphia, fis-superfamilja Didelphoidea, fil-familja Didelphidae, fis-sottofamilja Didelphinae u fit-tribù Didelphini, mal-ġeneri Didelphis, Hyperdidelphys, Chironectes, Philander u Thylophorops.
Il-ġeneru Lutreolina huwa monotipiku u jiġbor fih speċi waħda biss ħajja.
Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell
daqsminuri|302x302px|It-taraġ prinċipali tad-Dar ta' Tassel Id-Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell huma erbat idjar f'Brussell, il-belt kapitali tal-Belġju, li ġew imniżżla flimkien bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000. L-erbat idjar kollha ġew iddisinjati u nbnew mill-arkitett Belġjan Victor Horta (1861-1947), li kien pijunier tal-istil tal-Art Nouveau matul nofs is-snin 90 tas-seklu 19.
Storja
Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, Horta mar f'eżilju fir-Renju Unit u fl-Istati Uniti. Meta reġa' lura l-Belġju, Horta immodifika l-istili tiegħu fil-binjiet sussegwenti, u tbiegħed mill-Art Nouveau favur l-Art Deco jew l-istil tal-Moderniżmu biex jirrifletti l-bidla fil-gosti popolari. Victor Horta miet fl-1947.
Lista
L-erbat idjar inklużi fis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huma dawn li ġejjin: Fost l-eżempji eżistenti tal-arkitettura tal-Art Nouveau ta' Horta fil-Belġju li mhumiex inklużi fis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO hemm id-Dar ta' Max Hallet (bil-Franċiż: Hôtel Max Hallet; 1902) u l-Istabbiliment Kummerċjali (bil-Franċiż: Magasins Waucquez; 1908).
Sit ta' Wirt Dinji
Id-Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000. Huma fost l-iktar opri pijunieri notevoli tal-arkitettura tal-aħħar tas-seklu 19. Ir-rivoluzzjoni stilistika li jirrappreżentaw dawn l-erba' binjiet hija kkaratterizzata minn pjanta miftuħa, id-diffużjoni tad-dawl, u t-tlaqqigħ brillanti tal-linji tat-tiżjin b'kurvaturi mal-istruttura tal-binjiet. L-erba' binjiet intgħażlu abbażi tal-importanza arkitettonika tagħhom iżda wkoll minħabba l-istat ta' konservazzjoni tagħhom.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Radja Nainggolan
Radja Nainggolan (twieled fl-4 ta' Mejju 1988) huwa plejer tal-futbol Belġjan li jilgħab professjonalment ma' Royal Antwerp bħala midfilder.
Karriera
Imwieled f'Antwerp minn omm Belġjana u missier Indoneżjan, Nainggolan beda l-karriera fil-futbol mal-klabb ta' Germinal Beerschot, sakemm fl-2005 ingħaqad mal-klabb ta' Piacenza. Għal Piacenza lagħab fi 38 logħba fl-istaġun 2008–09 fejn skorja tlett gowls hekk kif il-klabb temm l-impenji tiegħu għall-istaġun fl-10 post. Fis-27 ta' Jannar 2010 ing]aqad ma' Cagliari fuq bażi ta' self, bl-oppzjoni li jixtruh fl-aħħar tal-istaġiun. Iddebutta fis-Serie A fis-7 ta' Frar 2010, meta lagħab seba' minuti fit-telfa ta' 3–0 kontra Inter. Fil-21 ta' Ġunju 2010, Cagliari ħabbru li kienu akkwistaw nofs id-drittijiet ta' Nainggolan, bin-nofs l-ieħor jinxtara fi tmiem is-suq tat-trasferimenti ta' Jannar 2011.
Roma
Nainggolan għamel id-debutt tiegħu għall-klabb il-ġdid fid-9 ta' Jannar 2014, billi beda b'rebħa ta' 1–0 kontra Sampdoria fil-kwarti tal-finali tal-Coppa Italia 2013–14.
Fit-22 ta' Frar 2014 Nainggolan skorja l-ewwel gowl tiegħu għat-tim kapitali, f'rebħa ta' 1–0 kontra Bologna 1909. It-tieni gowl wasal fid-19 ta' April kontra ACF Fiorentina (l-istess riżultat) biex it-tim kiseb kwalifika awtomatika għall-UEFA Champions League.
Fl-2015, Nainggolan iffirma ftehim permanenti ma' Roma, għal €9 miljuni.
Internazzjonali
Nainggolan għamel l-ewwel dehra għall-Belġju fid-29 ta' Mejju 2009, kontra ċ-Ċili fit-Tazza Kirin.
Fil-5 ta' Marzu 2014 Nainggolan skorja l-ewwel gowl internazzjonali tiegħu fi dro ta' 2-2 kontra l-Kosta tal-Avorju ġewwa Brussell.
Pëtr Il'ič Čajkovskij
Pëtr Il'ič Čajkovskij (bir-Russu: Пётр Ильи́ч Чайко́вский; Votkinsk, 7 ta' Mejju 1840 – San Pietruburgu, 6 ta' Novembru 1893) kien kompożitur Russu tal-era romantika.
Bijografija
Čajkovskij twieled Kamsko-Votkinsk, ir-Russja, minn Il'ja Petrovič Čajkovskij, inġinier minerarju Ukren u mit-tieni mara tiegħu, Aleksandra Andreevna Assier, li kienet ta' nisel Franċiż. Beda jieħu l-lezzjonijiet tal-pjanuforte meta kellu seba' snin. Mill-1861 sal-1865 studja fil-Konservatorju ta' San Pietruburgu, fejn ħa d-diploma bil-kompożizzjoni "Għanja lill-ferħ" fuq versi ta' Schiller. Fl-1866 inħatar professur tat-teorija u armonija fil-Konservatorju ta' Moska, imwaqqaf dik is-sena. Din il-kattedra offrihilu Nikolaj Rubinstein fuq rakkomandazzjoni ta' Anton Rubinstein, ħu Nikolaj u l-ewwel għalliem ta' Čajkovskij f'San Pietruburgu. Żamm dik il-pożizzjoni sal-1876.
Disagħt ijiem biss wara l-ewwel kunċert tas-Sitt Sinfonija tiegħu, (Pathétique), fl-1893 f'San Pietruburgu, Čajkovskij miet. Hemm opinjoni mifruxa li kien qatel ruħu b'idejh, allavolja l-mod u ċ-ċirkustanzi għadhom mhux ċerti: isemmiet ukoll il-kolera, li seta' ħa mill-ilma mniġġeż li kien xorob ftit jiem qabel. Imma hu iżjed probabbli li kien avvelenament bl-arseniku billi nafu li fil-funeral Rimskij-Korsakov u xi wħud minn sħabu warajh resqu lejn il-mejjet u bisuh fuq ġbinu. Hemm xnieġħa oħra li xi ħbieb tiegħu u xi nies li kien studja magħhom inkuraġġewh biex joqtol ruħu b'idejh biex jevita skandlu minħabba xi relazzjoni li kellu ma' neputi ta' membru tal-aristokrazija Russa.
Minkejja l-omosesswalità tiegħu, fit-18 ta' Lulju 1877, iżżewweġ, għalkemm kontra qalbu, lil Antonina Miljukova, studenta fil-konservatorju li kienet tammirah ħafna. Kien iddeċieda li jiżżewweġ ‘il min jieħdu. Il-konsegwenzi fuq il-psike ta' Čajkovskij kienu tal-biża': ġranet biss wara ż-żwieġ beda jiddispjaċih u ġimgħatejn wara waqa' fl-ilma ngazzat tax-xmara Moskova u kien ħa jmut l-aħħar (jgħidu li kien attentat ta' suwiċidju bla grazzja); darba li kien għaddhielu l-effett tal-inċident, telaq lejn San Pietruburgu b'għeja nervuża kbira.
Matul ħajtu kellu appoġġ ekonomiku u morali ġeneruż mill-armla għanja Nadežda von Meck. Din kienet intlaqtet ħafna mill-mużika ta' Čajkovskij u saret il-finanziera prinċipali tal-kompożitur. Bis-somom kbar ta' flus li tagħtu seta' jitlaq mill-kattedra fil-konservatorju biex jiddedika ruħu kompletament għall-kompożizzjoni. Kienet ukoll konfidenti privileġġata għaliex kellha korrispondenza kontinwa miegħu li damet mill-1877 sal-1890, b'total ta' 'l fuq minn 1200 ittra; huma, bi ftehim bejniethom, qatt ma ltaqgħu. Ma' dan kollu wara 13-il sena, il-korrispondenza waqfet f'daqa, uffiċjalment minħabba li l-benefattriċi falliet, allavolja ħafna (fosthom Berberova fil-bijografija tagħha) sostnew li l-kawża kienet l-iskoperta tal-omosesswalità ta' Pëtr Il'ič.
Forsi l-iżjed bijografija interessanti ta' Čajkovskij hi dik li kitbet Nina N. Berberova, li tagħmel iżjed enfasi fuq l-istudju psikoloġiku tal-personalità tal-mużiċista milli fuq l-analisi tax-xogħol artistiku tiegħu. Din il-bijografija għandha t-titlu evokattiv It-tifel tal-ħġieġ, kif kienet issejjaħlu il-maħbuba governanti Fanny. F'dal-ktieb l-awtriċi tpinġi ritratt interessanti tal-artista, li jibda mill-fraġiltà żagħżugħa tat-tifel, marbut morbożament ma' ommu, ta' oriġni Franċiża, li mietet f'età żgħira bil-kolera. Matul is-snin tal-adolexxenza, immarkati b'ħbiberiji mħawdin ma' ħbieb fil-konservatorju, kellu rabta ta' mħabba profonda mal-kuġin tiegħu Davydov, li għalih iddedika l-aħħar xogħol tiegħu, is-sitt sinfonija, li bla dubju tista' titqis bħala t-testment spiritwali ta' Čajkovskij. Fil-bijografija tagħha Berberova ċaħdet kategorikament l-ipoteżi tas-suwiċidju u twaħħal fix-xorb tal-ilma mniġġeż bħala l-kawża tad-diżgrazzja tal-mewt tiegħu.
Il-ħajja tiegħu hi rakkontata fil-film ta' Ken Russell The music lovers (1970).
Il-qabar tiegħu qiegħed fiċ-Ċimiterju Tixvin ta' San Pietruburgu.
L-istil
Čajkovskij kulturament kien imbiegħed ħafna mill-kompożituri Russi kontemporanji miegħu (dawn saru jissejħu l-Grupp ta' Ħamsa) li kienu ispirati min-nazzjonaliżmu, waqt li hu, fil-mużika kellu spirtu kożmopolita. Però, il-partituri tiegħu, mimlijin sensibbiltà u eleganza naturali, xorta juru tratti li huma distintament Russi, fl-għażla spissa tal-mod minuri u fuq kollox fil-melodiji li sikwit huma meħudin mill-kant tradizzjonali jew mill-liturġija ortodossa.
Bil-kontra tal-kollegi Russi, Čajkovskij f'ħajtu kollha kien jistudja l-mużika tal-punent - minn Mozart sal-operisti Taljani u mir- romantiċi Ġermaniżi għall-iskola ġdida Franċiża ta' Bizet u Massenet. (Ta' min jinnota li Beethoven ma tantx kien jogħġbu, l-iżjed Beethoven tal-maturità, u ‘l Schumann kien jippreferih mir-"rival" Brahms.) Hekk irnexxilu jagħti l-mużika tiegħu xeħta tassew internazzjonali.
F'dan is-sens, il-figura tiegħu ta' mużiċista kapaċi li jassorbi u jirrielabora kwalunkwe lingwaġġ u kull forma mużikali, hi fundamentali fl-ambitu romantiku kif ukoll biex nifhmu l-vjaġġ artistiku li kien ħa jagħmel fil-futur Stravinskij.
Fost il-ħafna aspetti tal-figura tiegħu b'ħafna faċċati, ta' kompożitur instintiv u appassjonat u fl-istess ħin attent ħafna għall-irfinar formali, tispikka s-sensibbiltà timbrika straordinarja. Čajkovskij kien jaf jesperimenta bil-possibiltajiet espressivi tal-istrumenti tradizzjonali, b'mod partikulari bl-istrumenti tan-nifs, u joħroġ minhom ħoss u taħwir oriġinali, raffinatissmu u inkonfondibbli. L-importanza li ta lill-kuluri tal-orkestra twarrab il-mużika pjanistika għat-tieni pjan, minkejja l-fama straordinarja li kiseb bl-ewwel kunċert għall-pjanu u l-orkestra.
Balletti
Čajkovskij jaf il-popolarità tiegħu l-iżjed lill-mużika għall-balletti.
Suites
Čajkovskij ġabar fi suite għall-ballett, Op. 71a (1892) tmien biċċiet estratti mill-ballett tiegħu Il-Kissiera tal-Lewż. Jeżistu wkoll xi suites għall-balletti il-Lag taċ-Ċinji (suite 20a) u is-Sbejħa Rieqda (suite 66a), imma dawn m'humiex awtentiċi, għaliex ma nġabrux mill-kompożitur innifsu (għalkemm kellu f'rasu li jagħmel hekk) u kienu ippublikati wara mewtu.
Biċċiet għall-pjanu
Čajkovskij kiteb xi mitt biċċa għall-pjanu. Fosthom l-iżjed famużi huma L-iStaġuni op. 37a.
Opri
Čajkovskij ikkompona għaxar opri. Fosthom it-tnejn l-iżjed famużi huma Ewġenju Onegin u r-Reġina tal-Piki li jinstemgħu spiss fir-repertorju liriku modern. L-opri l-oħra, għalkemm magħrufin ħafna inqas (u barra mir-Russja rari li jindaqqu) huma:
Jafar VI
Twieled fl-1100 fl-Imdina Malta mill-ewwel żwieġ ta' missieru Ħasan Samsam al-Dawla II u miet fl-1132 fl-eta’ ta’ 32 sena f’Malta. Sar il-ħames Emir ta’ Malta fl-eta’ ta’ ħmistax il-sena fl-1115 sa 1132.
Iżżewweġ fl-1118 lil Lucia Ruggero, mara nobbli Normanna minn Sqallija. Kellhom it-tfal, fosthom Il-Prinċep Jafar Kalbid fl-1120 li miet ta' għaxar snin fl-1130 u lil Ħasan Samsam al-Dawla III li sar emir ta’ Malta wara Jafar VI. Kellhom ukoll lil prinċep al-Dawla bin Jafar, il-prinċipessa Dudla bin Jafar, il-prinċipessa Waajidah bin Jafar, il-prinċipessa Basim bin Jafar, il-prinċipessa Jamal bin Jafar u l-prinċipessa Ghayoor (Bianca) bin Jafar,
Kċina Maltija
Il-kċina Maltija tirrifletti l-istorja Maltija ; juri influwenzi qawwija Taljani u Ingliżi kif ukoll kċejjen Spanjoli, Franċiżi, Magrebini, Provenzali u oħrajn Mediterranji. Wara li jimporta l-biċċa l-kbira tal-oġġetti tal-ikel tiegħu, qiegħed f'qagħdiet kummerċjali importanti, u wara li jieħu ħsieb il-poteri barranin residenti li ddominaw il-gżejjer, fetaħ il-kċina Maltija għal influwenzi ta 'barra. Il-fenek stewed tradizzjonali Malti ħafna drabi huwa identifikat bħala l-platt nazzjonali.
Storja
daqsminuri| Porzjon tipiku tal- kusksu magħmul bil-fażola wiesgħa staġjonali L-istorja u l-ġeografija ta ’Malta kellhom influwenza importanti fuq il-kċina tagħha. Wara li jimporta l-biċċa l-kbira tal-oġġetti tal-ikel tiegħu, billi jkun qiegħed fuq rotot kummerċjali importanti, u wara li jieħu ħsieb il-poteri barranin residenti li ddominaw il-gżejjer, fetaħ il-kċina Maltija għal influwenzi minn barra minn kmieni. Platti u gosti barranin ġew assorbiti, trasformati u adattati. Taljani (speċifikament Sqallin), l-ikel tal-Lvant Nofsani u l-Għarbi eżerċitaw influwenza qawwija, iżda l-preżenza f'Malta tal-Kavallieri ta 'San Ġwann u, aktar riċentement, l-Ingliżi ġabu elementi minn iktar' il bogħod.
Il-Kavallieri laqgħu minn bosta pajjiżi Ewropej, partikolarment Franza, l-Italja u Spanja. Huma ġabu influwenzi minn dawn il-pajjiżi. Aljotta, pereżempju, brodu tal-ħut b'ħafna tewm, ħwawar, u tadam, huwa l-adattament tal-bouillabaisse Malti. Il-kuntatti u l-ġid tal-Kavallieri ġabu wkoll ikel mid-Dinja l-Ġdida; ġie ssuġġerit li Malta setgħet kienet waħda mill-ewwel pajjiżi fl-Ewropa (wara Spanja) fejn iċ-ċikkulata ġiet iddisinjata l-ewwel.
Kċina u l-identità
Il-popolarità tal-majjal u l-preżenza tagħha f'diversi platti jistgħu jiġu attribwiti lil Malta li tinsab fit-tarf tad-dinja Nisranija. Il-konsum ta 'ikel li huwa tabù fil-kultura kulinarja Musulmana seta' kien mod ta 'identifikazzjoni minnu nnifsu billi tiddistingwi ruħek mill-ieħor. Minbarra l-platti tal-majjal (bħal qatgħat tal-majjal bil-grilja jew ġenb mimli) u l-predominanza esklussiva tal-majjal fiż-zalzett Malti indiġenu, iż-żieda ta 'xi majjal ma' platti bħal kawlata (soppa tal-ħaxix) u ross il-forn (ross moħmi) ġie prattika komuni fil-kċina vernakulari Malti għal sekli.
Varjazzjonijiet
daqsminuri| Għażla ta 'Ġbejniet friski u vulkanizzati daqsminuri| Ravjul Għawdxi
Reġjonali
Minkejja ċ-ċokon ta ’Malta hemm xi varjazzjonijiet reġjonali. Dan hu l-każ speċjalment f’Għawdex. Dan huwa evidenzjat f'xi ismijiet bħall-Għawdxija cheeselet (ġbejna t'Għawdex) u ftira Għawdxija, flatbread kkompletati jew mimlija bil-patata jew ġbejniet bil-bajd, ġobon maħkuk, tadam, inċova, żebbuġ, rikotta u zalzett Malti bħala ingredjenti oħra possibbli.
Varjanti oħra Għawdxin jinkludu l-użu ta 'ingredjenti. Pastizzi Għawdxin, pereżempju, jintużaw bħala mili għar-ravjul minflok l-irkotta tas-soltu.
Staġunali
daqsminuri| Figolla - il-ħelu tradizzjonali tal-Għid L-iktar varjazzjonijiet qawwija fl-istaġun jidhru fid-deżerti u l-ħelu. Prinjolata, kwareżimal, karamelli tal-ħarrub, ftira tar-Randan, figolla u qagħaq tal-għasel huma kollha eżempji ta 'ħelu assoċjat ma' staġun partikolari.
Minħabba li s-sawm Kattoliku matul ir-Randan kien jinvolvi l-aktar laħmijiet u prodotti tal-ħalib, ħut bħal Lampuki kien platt popolari matul dan il-perjodu bħalma kienu l-bebbux stewed, qaqoċċ mimli u sfineġ tal'ġbejna, ħaxix jew ħut partikolarment merluzz immellaħ.
Biża'
Fl-ambitu psikoloġiku, il-biża' huwa emozzjoni kkaratterizzata minn sensazzjoni spjaċevoli intensa kkawżata mill-perċezzjoni ta' periklu, reali jew immaġinarju, preżenti, futur jew saħansitra passat. Hija emozzjoni primarja li tirriżulta minn averżjoni naturali għal riskju jew theddida, u timmanifesta ruħha fl-annimali kollha, inklużi l-bnedmin. L-espressjoni massima tal-biża' hija t-terrur. Biża hija wkoll relatata mal-ansjetà.
Biża' irrazzjonali ta' xi ħaġa speċifika tissejaħ fobija.
Chucks Nwoko
Afraik Kaejtan "Chucks" Nwoko (twieled fil-21 ta' Novembru 1978) huwa eks-plejer tal-futbol Malti-Niġerjan li kien jilgħab bħala midfilder. Nwoko bħalissa huwa l-kowċ ta' Balzan Youths ta' taħt id-19-il sena.
Karriera
Nwoko twieled Lagos, in-Niġerja. Beda l-karriera tiegħu fl-1995 ma' Julius Berger. Hu ngħaqad mat-tim Malti Birkirkara aktar tard dik is-sena, wara self mat-tim Bulgaru CSKA Sofia fl-2001. Lagħab ukoll ma' Marsaxlokk, Sliema Wanderers u Qormi. Nwoko rtira fl-2009.
Internazzjonali
Wara li żżewweġ Maltija u b'hekk sar eliġibbli biex jilagħab għat-tim nazzjonali ta' Malta, Nwoko għamel id-debutt internazzjonali tiegħu fl-1998. Huwa għamel total ta' 46 dehra internazzjonali sal-2003, u skorja gowl wieħed.
Gracilinanus
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-kolokolo), fl-ordni Didelphimorphia, fis-superfamilja Didelphoidea, fil-familja Didelphidae, fis-sottofamilja Didelphinae u fit-tribù Thylamyini, mal-ġeneri Cryptonanus, Chacodelphys, Lestodelphys, Marmosops, Thylamys u Thylatheridium.
(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Opossum, Didelphimorphia jew Didelphidae)
Dawn il-mammiferi marsupjali nattivi tal-kontinent tal-Amerika ta' isfel, qegħdin ikklassifikati fit-tribù Thylamyini, fis-sottofamilja Didelphinae, fil-familja Didelphidae (didelfidi), tal-ordni Didelphimorphia (didelfimorfji).
Il-Gracilinanus huma marsupjali żgħar li normalment ma jaqbżux it-80 gramma fil-piż, b' ġisem bejn 7 u 14-il ċentimetru twil u b' denb bejn 9 u 16-il ċentimetru ieħor. Dawn huma ta' abitudni notturna u l-quċċata ta' l-attivita tagħhom tintlaħaq bil-lejl, b' attivita minima ħafna matul il-ġurnata minħabba ċertu sensitivita li għandhom għad-dawl.
L-ispeċijiet kollha tal-ġeneru Gracilinanus' jippreferu jgħixu f' abitat ta' foresti subtropikali u tropiklai umdi kemm fil-muntanji kif ukoll f' artijiet baxxi. Dawn il- mammiferi huma primarjament arborji jew siġrin (jgħixu fis-siġar), għalkemm jinżlu ma' l-art biex jieklu xi frott u jikkaċċaw.
Dieta
Il-Gracilinanus huma mammiferi marsupjali omnivori u d-dieta prinċipali tagħhom tikkonsisti minn frott, insetti varji u annimali vertebrati u invertebrati żgħar oħrajn.
Distribuzzjoni
Dawn l-opossumi għandhom distribuzzjoni vasta fil-kontinent tal-Amerika ta' isfel u jinsabu mifruxin fl-Arġentina, Bolivja, Brażil, Gujana, Gujana Franċiża, Kolombja, Paragwaj, Peru, Surinam, Urugwaj u Venezwela.
Malcolm Licari
Malcolm Licari (Tal-Pietà, 18 ta' April 1978) huwa eks-plejer tal-futbol Malti.
Didelphis
Didelphis huwa ġeneru ta' mammiferi marsupjali, eżattament l-opossumi tal-kontinenti Amerikani.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-kolokolo), fl-ordni Didelphimorphia, fis-superfamilja Didelphoidea, fil-familja Didelphidae, fis-sottofamilja Didelphinae u fit-tribù Didelphini, mal-ġeneri Chironectes, Hyperdidelphys, Lutreolina, Philander u Thylophorops.
Il-ġeneru Didelphis jiġbor fiħ 6 speċi ħajjin, imqassmin mas-sottoġeneri Albiventris u Marsupialis.
(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Opossum, Didelphimorphia jew Didelphidae)
Philander
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia (il-marsupjali Amerikani minbarra l-kolokolo), fl-ordni Didelphimorphia, fis-superfamilja Didelphoidea, fil-familja Didelphidae, fis-sottofamilja Didelphinae u fit-tribù Didelphini, mal-ġeneri Didelphis, Hyperdidelphys, Lutreolina, Chironectes u Thylophorops.
Il-ġeneru Philander jiġbor fih seba' speċi ħajjin.
Hacking
Hacker tal-kompjuters huwa espert tal-kompjuter li jaghmel uzu minn gharfien teknologiku sabiex fl-ahhar mill-ahhar jirnexxilu jsolvi jew jghaddi problema. Filwaqt li 'hacker' jista' jirreferi ghal kwalunkwe programmatur tal-kompjuter, dat-terminu gie assocjat fil-kultura popolari ma' hacker tas-sigurta', xi hadd li, juza l-bugs jew xi hadd li jesplojtja jew jidhol fis-sistemi tal-kompjuters.
Tifsira Generali
Jekk nirriflettu fuq iz-zewg tipi ta' hackers nindunaw illi jezistu propju zewg tifsiriet.
Illum, l-uzura mainstream tal-kelma hacker hafna drabi tirreferi ghall-kriminali tal-kompjuters, dan minhabba t-tifsira attribwita u stabbilita mill-mass media mis-sena 1980. Dan jinkludi dak li s-slang tal-hackers isejjah bhala 'script kiddies', nies illi jidhlu fil-kompjuters permezz ta' uzu ta' programmi ipprogrammati minn ohrajn, minghajr hafna gharfien dwar kif dana jahdem.
Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor
daqsminuri|303x303px|Il-fortifikazzjonijiet ta’ Kotor Il-fortifikazzjonijiet ta’ Kotor (bit-Taljan: Cattaro) huma sistema integrata ta’ fortifikazzjonijiet storiċi li jħarsu r-raħal Medjevali ta’ Kotor (magħrufa fl-imgħoddi bħala Cattaro la veneziana) u jinkludu swar, torrijiet, ċittadelli, bibien, daħliet, fortijiet, ċisterni, kastell, u binjiet u strutturi anċillari oħra. Jinkorporaw arkitettura militari, l-iktar ta’ Venezja, iżda anke ta’ Illirija, Biżanzju, u l-Awstrija. Flimkien maċ-ċentru storiku ta’ Kotor u l-pajsaġġ naturali tal-madwar, il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979 bħala parti mir-Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor.
Ir-raħal iffortifikat ta’ Kotor ġie inkluż ukoll fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji bħala parti mill-Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent fl-2017. Dan is-Sit ta’ Wirt Dinji huwa wieħed transnazzjonali u jinkludi l-fortifikazzjonijiet ta’ Kotor fil-Montenegro, is-sistema tad-difiża ta’ Zadar u l-forti San Nikola f’Šibenik fil-Kroazja, u l-fortifikazzjonijiet ta’ Bergamo, Peschiera del Garda u Palmanova fl-Italja.
Storja
xellug|daqsminuri|Veduta tal-Bajja ta’ Kotor mill-quċċata tal-Kastell ta’ Ġwann u l-bandiera tal-Montenegro Il-quċċata tal-muntanja ta’ San Ġwann diġà kienet iffortifikata fi żmien ir-reġjun antik fil-Balkani tal-Punent magħruf bħala Ilirija. Fis-seklu 6 W.K., l-imperatur Ġustinjanu I wettaq rikostruzzjoni tal-fortizza. Eventwalment, bl-irtirar tal-Biżantini, u minkejja d-diversi inkursjonijiet, inżammet xi forma ta’ indipendenza, madankollu din ma kellha l-ebda effett dejjiemi fuq il-fortifikazzjonijiet. L-affarijiet inbidlu meta fl-1420, ir-Repubblika ta’ Cattaro (waħda mill-bliet-stati Neolatini tad-Dalmazji), li dak iż-żmien kienet indipendenti, spiċċat f’idejn it-tmexxija Venezjana.
Bħala parti mill-Albania Veneta, il-fortifikazzjonijiet ingħataw li struttura li baqgħet kif inhi sa żminijietna. Matul dan iż-żmien seħħew żewġ assedji tal-Ottomani li rnexxew u kienu segwiti minn perjodi ta’ okkupazzjoni, bejn l-1538 u l-1571, u bejn l-1657 u l-1699. Fl-1797, il-fortifikazzjonijiet għaddew f’idejn il-Monarkija tal-Asburgi permezz tat-Trattat ta’ Campo Formio. Fl-1805, Kotor (li dak iż-żmien kienet tissejjaħ Cattaro) ġiet assenjata lir-Renju Napoleoniku tal-Italja permezz tat-Trattat ta’ Pressburg, iżda inizjalment kienet okkupata mit-truppi Russi taħt Dmitry Senyavin sakemm telqu wara t-Trattat ta’ Tilsit fl-1807. Tliet snin wara, Kotor ġiet inkorporata fil-Provinċji tal-Ilirija tal-Imperu Franċiż. Il-fortifikazzjonijiet ta’ Kotor ġew attakkati mill-flotta navali Brittanika mmexxija mill-Kaptan William Hoste, preċiżament bil-bastiment HMS Bacchante (38 kapaċità tal-isparar). B’mod pjuttost “mhux militari”, ordna li l-kanuni tal-bastiment jiġu olzati l-art sa pożizzjonijiet ’il fuq mill-forti permezz ta’ ċimi u taljoli, u ordna l-ibbumbardjar. Wara assedju li dam għaxart ijiem, fil-5 ta’ Jannar 1814, il-gwarniġjon Franċiż ma kellu l-ebda alternattiva oħra għajr li jċedi.
Permezz tal-Kungress ta’ Vjenna, Kotor ġiet irritornata lill-Imperu Awstrijak. Wara t-tagħhom fl-Ewwel Gwerra Dinjija, l-Awstrijaċi telqu u ma kien hemm ħadd iktar stazzjonat fil-fortizza.
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Kotor ġiet okkupata mill-Forzi tal-Assi u saret parti mill-Governorat tad-Dalmazja tal-Italja. It-truppi Ġermaniżi okkupaw ir-raħal f’Settembru 1943: u ġiet illiberata fil-21 ta’ Novembru 1944, data li għadha mfakkra bil-miktub fuq Bieb il-Baħar f’Kotor.
Deskrizzjoni
daqsminuri|294x294px|Veduta tal-biċċa art triangolari mill-fortifikazzjonijiet ta’ Kotor Il-parti Medjevali tar-raħal ta’ Kotor tinsab fuq biċċa art triangolari li hija kkonfinata mill-iktar parti ’l ġewwa tal-Bajja ta’ Kotor fil-Lbiċ, mix-xmara Skurda fit-Tramuntana, u mill-muntanja ta’ San Ġwann fil-Lvant. Kotor hija protetta mis-swar fin-naħa tat-Tramuntana u fin-naħa tal-Lbiċ, lejn l-ilmijiet. Is-swar huma ffortifikati b’bastjuni, u l-iktar wieħed prominenti huwa dak magħruf bħala t-torri u ċ-ċittadella ta’ Kampana (tas-sekli 13-14) ħdejn il-punt fejn ix-xmara tidħol fil-bajja.
Preservazzjoni
xellug|daqsminuri|Bieb il-Baħar, Kotor It-terremot tal-1979 ikkawża diversi ħsarat fil-binjiet ta’ Kotor, inkluż il-fortifikazzjonijiet. Wara li sar Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979, is-sit iddaħħal ukoll fil-lista tas-siti fil-periklu. Wara perjodu ta’ riabilitazzjoni, iċ-ċentru storiku u l-fortifikazzjonijiet ta’ Kotor tneħħew mil-lista tas-siti fil-periklu fl-2003, anke jekk il-qofol tar-riabilitazzjoni seħħ fiċ-ċentru storiku iktar milli fil-fortifikazzjonijiet.