cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gżira tal-Mużewijiet
Storja
Il-Gżira tal-Mużewijiet tinkludi wkoll il-park ta' Lustgarten u l-Katidral ta' Berlin. Bejn il-Mużewijiet ta' Bode u ta' Pergamon tgħaddi mogħdija ferrovjarja tal-iStadtbahn. It-territorju maġenbha lejn in-Nofsinhar huwa s-sit tal-eks Palazz irjali u imperjali ta' Berlin u l-Palazz tar-Repubblika. daqsminuri|275x275px|Il-Bieb ta' Ishtar tal-Babilonja Il-kollezzjonijiet tal-Prussja ġew separati waqt il-Gwerra Bierda matul id-diviżjoni tal-belt, iżda reġgħu ngħaqdu wara r-riunifikazzjoni tal-Ġermanja, bl-eċċezzjoni ta' xi opri tal-arti u artefatti li tneħħew wara t-Tieni Gwerra Dinjija mit-truppi tal-Alleati. Dawn jinkludu t-Teżor ta' Priamu, magħruf ukoll bħala d-deheb ta' Troia, skavat minn Heinrich Schliemann fl-1873, u mbagħad maħruġ mit-Turkija bil-kuntrabbandu lejn Berlin, u maħruġ bil-kuntrabbandu mill-Ġermanja lejn Moska. Attwalment jinsab miżmum fil-Mużew ta' Pushkin f'Moska.
Il-Gżira tal-Mużewijiet tissemma fil-kanzunetta "Fuq il-Gżira tal-Mużewijiet" tal-artist folkloristiku Emmy il-Kbir.
Is-sezzjoni tan-Nofsinhar tal-gżira, fin-Nofsinhar ta' Gertraudenstraße, spiss tiġi msejħa bħala l-Gżira tas-Sajjieda (bil-Ġermaniż: Fischerinsel) u hija s-sit fejn ġie żviluppat appartament għoli meta l-Mitte kien jifforma parti minn Berlin tal-Lvant.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Gżira tal-Mużewijiet f'Berlin ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-1999.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) “Wirja ta’ skambju importanti ta’ valuri umani, tul perjodu ta’ żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ”; u l-kriterju (iv) “Eżempju straordinarju ta’ tip ta’ bini, ta’ grupp ta’ siti jew ta’ pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem”. nofs|daqsminuri|698x698px|Veduta panoramika tal-Gżira tal-Mużewijiet u l-Katidral ta' Berlin
Latvja
thumb|Organizzazzjoni territorjali thumb|Il-muntun tal-kastell ta' Rēzne/Rositten/Rzeżyca/ bil-fdalijiet tal-kastell tal-Ordni Livonjan thumb|Barricade fi Triq Jēkaba, Lulju 1991; (Il-Barrikati, Barikādes; 13–27 ta' Jannar 1991) Il-Latvja (Latvjan:Latvija), uffiċjalment ir-Repubblika tal-Latvja (Latvjan:Latvijas Republika), hi pajjiż fir-Reġjun Baltiku fl-Ewropa ta' Fuq. Hija mdawra mill-Estonja fit-tramuntana (tul tal-fruntiera 343 km), il-Litwanja fin-nofsinhar (588 km), ir-Russja lejn il-lvant (276 km), u l-Bjelorussja fil-lbiċ (141 km), u magħhom taqsam il-fruntiera marittima lejn il-punent tal-Iżvezja. B'numru ta' 2,070,371 abitant u territorju ta' 64,589 km2 (24,938 mi kw) hija wieħed mill-anqas pajjiżi popolati u bl-inqas densità ta' popolazzjoni tal-Unjoni Ewropea. Il-belt kapitali tal-Latvja hija Riga. Il-lingwa uffiċjali hija l-Latvjan u l-munita hija msejħa Ewro (EUR). l-pajjiż għandu klima moderata staġjonali.
Il-Latvjani huma nies Baltiċi, kulturalment relatati mal-Litwani. Flimkien mal-Finlandiżi Livs (jew Livonjani), il-Latvjani huma l-persuni indiġeni tal-Latvja. Il-Latvjan hija lingwa Indo-Ewropeja u flimkien mal-Litwan l-uniċi żewġ membri superstiti tal-fergħa Baltika. Lingwi minoritarji indiġeni huma l-Latgaljan u l-lingwa Finlandiża Livonjana li hija kważi estinta. Minkejja suġġettazzjoni għar-regola barranija mis-seklu 13 sas-seklu 20, in-nazzjon Latvjan żammet l-identità tagħha matul il-ġenerazzjonijiet, l-aktar il-lingwa, il-kultura, u tradizzjonijiet mużikali sinjuri. Il-Latvja u l-Estonja jaqsmu storja komuni twila. Iż-żewġ pajjiżi huma dar għal numru kbir ta' Russi etniċi (26.9% fil-Latvja u 25.5% fl-Estonja ) li uħud minnhom huma non-ċittadini. Il-Latvja hija storikament fil-biċċa tal-Protestant, ħlief għar-reġjun Latgalja fil-lbiċ, li storikament kienet aktar Kattolika Rumana.
Il-Latvja hija repubblika parlamentari unitarja u hija maqsuma f'118-il diviżjonijiet amministrattivi fejn 109 minnhom huma muniċipalitajiet u 9 huma bliet. Hemm ukoll ħames reġjuni ta' ippjanar: Courland (Kurzeme), Latgalja (Latgale), Riga (Rīga), Vidzeme u Zemgale. Ir-Repubblika tal-Latvja kienet ibbażata fit-18 ta' Novembru, 1918. Hi kienet okkupata u annessa mill-Unjoni Sovjetika bejn l-1940–1941 u l-1945–1991 u mill-Ġermanja Nażista bejn l-1941–1945. Il-paċifika "Rivoluzzjoni tal-Kant" bejn l-1987 u l-1991 u l-"Mixja Baltika" ġew murija fit-23 ta' Awwissu, 1989 li waslet għall-indipendenza tal-Istati Baltiċi. Il-Latvja ddikjarat ir-restawr tal-indipendenza tagħha de facto fil-21 ta' Awwissu, 1991. Wara staġnar ekonomiku fil-bidu tad-1990ijiet, il-Latvja stazzjonat il-PGD tal-Ewropa li waslet għall-figuri tat-tkabbir matul is-snin 1998–2006. Fil-kriżi finanzjarja globali tal-2008–2010, il-Latvja kienet l-aktar milquta mill-Istati Membri Ewropej, bi tnaqqis ta' 26.54% tal-PGD f'dak il-perjodu. Il-kummentaturi nnutaw sinjali ta' stabbilizzazzjoni fl-ekonomija Latvjana sa mill-2010, u l-istat tal-ekonomija kompla jitjieb, kif il-Latvja għal darb'oħra saret waħda mill-ekonomiji li qed jikbru malajr tal-UE fl-2011.
Is-sistema politika
Il-Latvja hija repubblika parlamentari b'kap tal-gvern - il-prim ministru - li jagħżel il-kunsill tal-ministri u kap tal-istat - il-president - li għandu l-aktar rwol ċerimonjali u jinnomina lill-prim ministru. Il-gvern jibqa’ soġġett għall-approvazzjoni tal-Parlament matul kull mandat. Il-pajjiż huwa subdiviż f’110 muniċipalitajiet b’livell wieħed u 9 ibliet. Dawn għandhom il-kunsilli lokali u l-amministrazzjonijiet muniċipali tagħhom stess.
Il-kummerċ u l-ekonomija
L-aktar setturi importanti tal-ekonomija tal-Latvja fl-2018 kienu l-kummerċ bl-ingrossa u bl-imnut, it-trasport, l-akkomodazzjoni u s-servizzi tal-ikel (25.4%), l-industrija (16.1%) u l-amministrazzjoni pubblika, id-difiża, l-edukazzjoni, is-saħħa tal-bniedem u l-attivitajiet ta' xogħol soċjali (15.8%).
Il-kummerċ fi ħdan l-UE jammonta għal 67% tal-esportazzjonijiet tal-Latvja (il-Litwanja 15%, l-Estonja 11% u l-Ġermanja u l-Iżvezja 7%), filwaqt li barra mill-UE 14% jmorru fir-Russja u 4% fl-Istati Uniti.
F’termini ta’ importazzjonijiet, 75% jiġu minn Stati Membri tal-UE (il-Litwanja 17%, il-Ġermanja 11% u l-Polonja 9%), filwaqt li barra mill-UE 8% jiġu mir-Russja u 4% mill-Kanada.
Il-Latvja fl-UE
Hemm 8 membri fil-Parlament Ewropew mil-Latvja.
Fil-Kunsill tal-UE, il-ministri nazzjonali jiltaqgħu b'mod regolari biex jadottaw il-liġijiet tal-UE u jikkoordinaw il-politiki. Il-laqgħat tal-Kunsill jattendu għalihom regolarment rappreżentantiFittex it-traduzzjonijiet disponibbli tal-link preċedentiEN••• tal-gvern Latvjan, skont il-qasam tal-politika li jkun qed jiġi indirizzat.
Il-Kunsill tal-UE m’għandux persuna waħda permanenti bħala president (bħal pereżempju, il-Kummissjoni jew il-Parlament). Minflok, ix-xogħol jitmexxa mill-pajjiż li jkollu l-Presidenza tal-Kunsill, li jinbidel kull sitt xhur.
Matul dawn is-6 xhur, il-ministri mill-gvern ta' dak il-pajjiż jippresiedu u jgħinu jiddeterminaw l-aġenda tal-laqgħat tal-Kunsill f'kull qasam ta' politika, u jiffaċilitaw id-djalogu ma' istituzzjonijiet oħra tal-UE. Dati tal-presidenzi Latvjani: Jan-Ġun 2015
Il-Kummissarju nominat mil-Latvja għall-Kummissjoni Ewropea huwa Valdis Dombrovskis, il-Viċi President Eżekuttiv għal Ekonomija għas-servizz tan-Nies.
Il-Kummissjoni hija rrappreżentata f’kull pajjiż tal-UE minn uffiċċju lokali, imsejjaħ “rappreżentanza”.
Il-Latvja għandha 7 rappreżentanti fil-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, l-assemblea tal-UE tar-rappreżentanti reġjonali u lokali. Dan il-korp konsultattiv jiġi kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex jiżgura li dawn il-liġijiet iqisu l-perspettiva minn kull reġjun tal-UE.
L-ammont li jħallas kull pajjiż tal-UE fil-baġit tal-UE huwa kkalkulat b’mod ġust, skont il-mezzi. Aktar ma tkun kbira l-ekonomija tal-pajjiż, aktar iħallas – u viċi versa. L-għan tal-baġit tal-UE mhuwiex li jipprova jqassam mill-ġdid il-ġid, iżda pjuttost jiffoka fuq il-ħtiġijiet tal-Ewropej b’mod ġenerali.
Ċifri tal-2018 għal-Latvja: Nefqa totali tal-UE fil-Latvja – € 1.212-il biljun (ekwivalenti għal 4.14% tal-ekonomija Latvjana) Kontribuzzjoni totali għall-baġit tal-UE – € 0.234 biljun (ekwivalenti għal 0.80% tal-ekonomija Latvjana)
Il-flus imħallsa fil-baġit tal-UE mil-Latvja jgħinu biex jiġu ffinanzjati programmi u proġetti fil-pajjiżi kollha tal-UE – bħall-bini ta’ toroq, is-sussidjar ta’ riċerkaturi u l-ħarsien tal-ambjent.
Livonja
thumb|LIVONIAE NOVA DESCRIPTIO 1573-1578 thumb|Livonia fl-1534 thumb|Livonia Svediża, bejn l-Estonja Svediża u Kurlandja (seklu 17) Livonia, jew f'rekords preċedenti Livland, huwa reġjun storiku fuq ix-xtut tal-Lvant tal-Baħar Baltiku. Huwa msemmi għal-Livonians, li għexu fuq ix-xtut tal-Latvja tal-lum.
Sa tmiem is-seklu 13, l-isem infirex għall-biċċa l-kbira tal-Estonja u l-Latvja tal-lum, li kienu maħkuma matul il-Kruċjata Livonjana (1193–1290) mill-Aħwa Livonjani tax-Xabla. Livonia Medjevali, jew Terra Mariana, laħqet l-akbar firxa tagħha wara r-Rewwixta tal-Lejl ta’ San Ġorġ li fl-1346 ġiegħlet lid-Danimarka tbigħ id-Dukat tal-Estonja (it-Tramuntana tal-Estonja maħkuma mid-Danimarka fis-seklu 13) lill-Istat tal-Ordni Tewtoniku. Livonia, kif kien mifhum wara l-irtirar tad-Danimarka fl-1346, kienet tmiss mal-Golf tal-Finlandja fit-tramuntana, il-Lag Peipus u r-Russja fil-lvant, u l-Litwanja fin-nofsinhar.
Bħala konsegwenza tal-Gwerra Livonjana tal-1558–1583, it-territorju Livonjan kien imnaqqas għan-nofs tan-Nofsinhar tal-Estonja u n-nofs tat-Tramuntana tal-Latvja.
L-abitanti indiġeni ta' Livonia kienu diversi tribujiet Finlandiżi fit-tramuntana u tribujiet Baltiċi fin-nofsinhar. Dixxendenti tal-Kruċjati ffurmaw in-nukleu tal-klassi l-ġdida li ħakmu Livonjana wara l-Kruċjata Livonjana, u eventwalment saru magħrufa bħala l-Ġermaniżi Baltiċi.
Storja
thumb|Livonia fl-1820 thumb|Livonia fl-Ewropa, 1190 AD. Mibda fis-seklu 12 E.K., Livonia saret mira għall-espansjoni ekonomika u politika Daniża u Ġermaniża, partikolarment għal-Lega Anseatika u l-Ordni Ċisterċjan. Madwar l-1160 negozjanti Anseatiċi minn Lübeck stabbilixxew post tal-kummerċ fis-sit tal-belt futura ta’ Riga, li l-Isqof Albrecht von Buxthoeven waqqaf fl-1201. Ordna (1215) il-bini ta’ katidral u sar l-ewwel prinċep-isqof. minn Livonia.
Aħwa Livonjani tax-Xabla 1204–1237
L-Isqof Albert ta' Riga (Albert ta' Buxhoeveden) waqqaf l-ordni militari tal-Aħwa Livonjani tax-Xabla (Latin: Fratres militiæ Christi Livoniae, Ġermaniż: Schwertbrüderorden) fl-1202; Il-Papa Innoċenz III sanzjona l-istabbiliment fl-1204. Il-membri tal-ordni kienu komposti minn "patrijiet gwerriera" Ġermaniżi. Ismijiet alternattivi għall-ordni jinkludu l-Kavallieri ta 'Kristu, l-Aħwa tax-Xabla, u l-Milizja Livonjana ta' Kristu. Wara t-telfa tagħhom minn idejn il-forzi Litwani fil-Battalja ta' Saule fl-1236, l-Aħwa li baqgħu ħajjin ġew amalgamati fl-Ordni Teutonika bħala fergħa awtonoma (1237) u saru magħrufa bħala l-Ordni Livonjan.
Albert, Isqof ta' Riga (jew Prinċep-Isqof ta' Livonia), waqqaf il-Fratellanza biex jassisti lill-isqof ta' Riga fil-konverżjoni tal-Kuruni, Livoni, Semigalljani u Latgali pagani li kienu jgħixu fuq ix-xatt tal-Golf ta’ Riga. Mit-twaqqif tiegħu, l-Ordni mhux dixxiplinat kellu t-tendenza li jinjora s-suppost vassallaġġ tiegħu lill-isqfijiet. Fl-1218, Albert talab lir-Re Valdemar II tad-Danimarka għall-għajnuna, iżda Valdemar minflok irranġa ftehim mal-Fratellanza u rebaħ it-Tramuntana tal-Estonja għad-Danimarka. Il-Fratellanza kellha l-kwartieri ġenerali tagħha f'Fellin (Viljandi) fl-Estonja tal-lum, fejn għadhom hemm il-ħitan tal-kastell tas-Surmast. Forzi oħra kienu jinkludu Wenden (Cēsis), Segewold (Sigulda) u Ascheraden (Aizkraukle). Il-kmandanti ta' Fellin, Goldingen (Kuldīga), Marienburg (Alūksne), Reval (Tallinn) u l-marixxall ta' Weißenstein (Paide) kienu jappartjenu għall-kuntrarju ta' ħames membri tal-Kaptan tal-Ordni.
Il-Papa Girgor IX sejjaħ lill-Aħwa biex jiddefendu l-Finlandja mill-attakki ta' Novgorodja fl-ittra tiegħu tal-24 ta' Novembru, 1232; madankollu, ma baqgħu ħajjin l-ebda informazzjoni magħrufa dwar l-attivitajiet possibbli tal-kavallieri fil-Finlandja. (L-Isvezja fl-aħħar ħadet f'idejha l-Finlandja wara t-Tieni Kruċjata Svediża fl-1249.) Fil-Battalja ta' Saule fl-1236, il-Litwani u s-Semigalljani ddeċimaw l-Ordni. Dan id-diżastru wassal biex l-Aħwa li baqgħu ħajjin ingħaqdu mal-Ordni tal-Kavallieri Teuttoni s-sena ta' wara, u minn dak iż-żmien 'il quddiem saru magħrufa bħala l-Ordni Livonjan.Madankollu, baqgħu jiffunzjonaw f'kull aspett (ħakma, ilbies, u politika) bħala fergħa awtonoma tal-Ordni Teutonika, immexxija mill-Mastru tagħhom stess (hu nnifsu de jure soġġett għall-Gran Mastru tat-Teutonika).
Kruċjata Livonjana 1198–1227
Il-Kronika ta' Enriku ta' Livonia mill-1220s tagħti rendikont dirett tal-Kristjanizzazzjoni ta’ Livonia, mogħtija bħala fief mill-Hohenstaufen (de facto iżda mhux magħruf bħala) Re tal-Ġermanja, Filippu tas-Swabia (r. 1198–1208), lill-Isqof Albert ta' Buxthoeven, li salpa mal-Arċisqof II, neputi ta’ Hartwin, neputi. konvoj ta’ bastimenti mimlijin kruċjati armati biex jaqtgħu territorju Kattoliku fil-Lvant bħala parti mill-Kruċjata Livonjana.
Stat monastiku tal-Kavallieri Teuttoni 1237–1561
thumb|Stat Monastiku tal-Kavallieri Teuttoni fl-1250 Livonia kienet tikkonsisti fis-suddiviżjonijiet li ġejjin:
stat immexxi mill-Ordni Livonjan (imwaqqaf minn Albert fl-1202, assimilat fil-Kavallieri Tewtoni fl-1237); l-Isqof ta' Riga (arċisqof mill-1255); l-isqof tal-Kurlandja, Ösel-Wiek u Dorpat, fejn ħu Albert Hermann stabbilixxa ruħu bħala prinċep-isqof (Terra Mariana). Il-Livonian Rhymed Chronicle tiddeskrivi l-konkwista ta' Livonia mill-Ġermaniżi.
Ordni Livonjan 1237-1561
thumb|Livonia Medjevali fl-1260 L-Ordni Livonjana kienet fergħa fil-biċċa l-kbira awtonoma tal-Kavallieri Teuttoni (jew Ordni Teutonika) u membru tal-Konfederazzjoni Livonjana mill-1418 sal-1561. Wara li ġiet megħluba mill-forzi Litwani fil-Battalja ta' Saule tal-1236, il-fdalijiet tal-Aħwa Livonjani tax-Xabla ġew inkorporati fil-Kavallieri Livonjani u 12377. 1290, l-Ordni Livonjan rebaħ il-Kurlandja, Livonia u Semigallia kollha, iżda l-attakk tagħhom fuq it-Tramuntana tar-Russja ġie mkeċċi fil-Battalja ta' Rakvere (1268). Fl-1346, wara l-Lejla ta' San Ġorġ, l-Ordni xtara l-bqija tal-Estonja mingħand ir-Re Valdemar IV tad-Danimarka. Il-Livonian Chronicle of Henry u l-Livonian Rhymed Chronicle jiddeskrivu l-kundizzjonijiet fit-territorju tal-Ordni. L-Ordni Teutonika waqgħet fi tnaqqis wara t-telfa tagħha fil-Battalja ta' Grunwald fl-1410 u s-sekularizzazzjoni ta' Albert ta' Brandenburg tat-territorji Prussjani tagħha fl-1525, iżda l-Ordni Livonjan irnexxielu jżomm eżistenza indipendenti. Madankollu, matul il-ħafna snin tal-Gwerra Livonjana (1558-1582), sofrew telfa deċiżiva f'idejn it-truppi Russi Moskoviti fil-Battalja ta’ Ergeme fl-1560 u baqgħu jgħixu taħt theddida kbira. Ittri mferrgħin lill-Imperatur Ruman Imqaddes minn ħafna pajjiżi Ewropej, li jwissu li Moska għandha għajnejha fuq ħafna aktar minn ftit portijiet jew il-provinċja ta' Liefland... il-Baħar tal-Lvant (Ostsee-Baħar Baltiku) u l-Baħar tal-Punent (Baħar Atlantiku). ) huma ugwalment fil-periklu. Duka Barnim l-Anzjan, Duka ta' Pomerania ta' 50 sena, wissa li qatt ma esperjenza biża' bħal issa, fejn anke fuq art tiegħu, fejn nies mibgħuta minn Moska jinsabu kullimkien. [ċitazzjoni meħtieġa] F'riskju kien ir-rotta tal-kummerċ Narva u prattikament il-kummerċ kollu fit-Tramuntana, u magħha l-Ewropa kollha. Minħabba r-rewwixti reliġjużi tar-Riforma l-Imperu Ruman Qaddis imbiegħed ma setax jibgħat truppi, li xorta ma setgħux iħallsu għalihom. Id-Dukat tal-Prussja ma setax jgħin għall-istess raġuni, u d-Duka Albrecht (r. 1525–1568) kien taħt projbizzjoni kontinwa mill-Imperu. Il-Lega Anseatika ddgħajjef ħafna b'dan [kjarifika meħtieġa] u l-istat tal-belt ta 'Lübeck ġġieled l-aħħar gwerra kbira tagħha. L-Imperatur Massimiljanu II (r. 1564–1576) neħħiet l-akbar theddida billi baqab' termini ta' ħbiberija ma' Tsar Ivan IV tar-Russja (r. 1533–1584) .), iżda ma bagħatx it-truppi ta' Ivan IV kif mitlub fil-ġlidiet tiegħu mal-Commonwealthan Pollakk-Litwan.
Mis-seklu 14 sas-16, il-Ġermaniż Nofs-Baxx, kif mitkellem fl-ibliet tal-Lega Anseatika, ħadmet bħala l-lingwa stabbilita tal-artijiet Livonjani, iżda l-Ġermaniż Għoli sussegwentement irnexxieluh bħala l-lingwa uffiċjali fil-kors tas-sekli 16 u 17. sekli.
Konfederazzjoni Livonjana 1418-1561
Fl-1418, l-Arċisqof ta' Riga, Johannes Ambundii, organizza l-ħames stati ekkleżjastiċi tal-Imperu Ruman Imqaddes f’Livonia medjevali (l-Ordni Livonjan, Kurlandja, Ösel-Wiek, Dorpat u Riga) fil-Konfederazzjoni Livonjana. Dieta jew Landtag ġiet iffurmata fl-1419. Il-belt ta 'Walk intgħażlet bħala s-sit tad-dieta.
Gwerra Livonjana (1558-1583)
thumb|Ewropa, 1550. Ferdinand I, Imperatur tas-Santu Ruman, reġa’ talab l-għajnuna lil Gustav I ta’ l-Isvezja, u r-Renju tal-Polonja wkoll beda negozjati diretti ma’ Gustav, iżda ma ħareġ xejn minħabba li fid-29 ta’ Settembru 1560 miet Gustav I Vasa. Iċ-ċansijiet ta' suċċess għal Magnus (li kien sar Isqof ta' Kurlandja u ta' Ösel-Wiek) fl-1560 u s-segwaċi tiegħu dehru partikolarment tajbin fl-1560 (u fl-1570). Fl-1560 kien ġie rikonoxxut bħala s-sovran tiegħu mill-isqof ta' Ösel-Wiek u mill-isqof ta' Kurlandja, u bħala ħakkiem futur tiegħu mill-awtoritajiet tal-isqof ta' Dorpat; l-Isqof ta’ Reval bil-parità ta’ Harrien-Wierland kien fuq in-naħa tiegħu; l-Ordni Livonjan irrikonoxxa kondizzjonalment id-dritt tal-proprjetà tagħhom lill-Estonja (Prinċipalità tal-Estonja). Imbagħad, flimkien mal-Arċisqof Wilhelm von Brandenburg tal-Arċisqof ta’ Riga u l-Kurat tiegħu Christoph von Mecklenburg, Kettler, l-aħħar Surmast tal-Ordni Teutonika, ta lil Magnus il-partijiet tar-Renju Livonjan li kien ħa l-pussess tagħhom, iżda huma rrifjutaw li jagħtuh aktar art.
Ladarba Eric XIV tal-Iżvezja sar sultan f'Settembru tal-1560, ħa passi malajr biex jinvolvi ruħu fil-gwerra. Huwa nnegozja paċi kontinwa ma 'Muscovy u tkellem mal-burgers tal-belt ta' Reval. Offriilhom oġġetti biex jissottomettuh u heddidhom. Fis-6 ta' Ġunju, 1561, issottomettewlu kontra l-persważjonijiet ta’ Kettler lill-burgers. Ħu Re Eric u Re futur Johan żżewweġ lill-Prinċipessa Pollakka Catherine Jagiellon fl-1562. Ried jikseb l-art tiegħu stess f’Livonia, sellef flus lill-Polonja u mbagħad talab li l-kastelli li kienu pawned bħala tiegħu aktar milli jużahom biex jagħmel pressjoni fuq il-Polonja. Wara li Johan irritorna l-Finlandja, kien ipprojbit minn Erik XIV li jittratta ma 'pajjiżi barranin mingħajr il-kunsens tagħhom.
Madankollu, huwa aktar diffiċli li jiġi stmat il-firxa u l-kobor tal-appoġġ li rċieva Magnus fl-ibliet Livonjani. [ċitazzjoni meħtieġa] Meta mqabbel man-nobbli ta' Harrien-Wierland, il-kunsill Reval, u għalhekk probabbilment il-maġġoranza taċ-ċittadini, wera attitudni ferm aktar riservata lejn id-Danimarka u lejn ir-Re Magnus ta' Livonia. Madankollu, m'hemm l-ebda raġuni biex wieħed jitkellem dwar sentimenti qawwija favur l-Iżvezja fost ir-residenti tar-Reval. Iċ-ċittadini li kienu ħarbu lejn l-isqof ta’ Dorpat jew li kienu ġew deportati lejn Muscovy faħħru lil Magnus bħala s-salvatur tagħhom sal-1571. Analiżi tindika li matul il-Gwerra Livonjana qamet ġwienaħ favur l-indipendenza fost in-nobbli u nies komuni Livonjani, li jiffurmaw l-hekk imsejjaħ “Partit tal-Paċi”. [[ċitazzjoni meħtieġa ]Jwarrbu l-ostilitajiet, dawn il-forzi pperċepew ftehim ma' Muscovy bħala opportunità biex jaħarbu mill-atroċitajiet tal-gwerra u jevitaw il-qsim ta' Livonia. Għalhekk Magnus, li rrappreżenta lid-Danimarka u aktar tard daħal f'termini ma 'Ivan IV, wera figurehead xierqa għal din il-fazzjoni.
Il-Partit tal-Paċi, madankollu, kellu l-forzi armati tiegħu stess: baned imxerrda ta 'truppi tad-dar (Hofleute) taħt kmand divers, ingħaqdu biss fl-azzjoni fl-1565 (Battalja ta' Pärnu u Assedju ta' Reval), fl-1570-1571 (Assedju ta' Reval); 30 ġimgħa), u fl-1574-1576 (l-ewwel fuq in-naħa tal-Isvezja, imbagħad daħal il-bejgħ ta' Ösel-Wiek lill-kuruna Daniża u t-telf tat-territorju lit-Tsardom tar-Russja). Fl-1575, wara li Muscovy attakkat it-talbiet Daniżi f'Livonia, Frederik II telaq mill-kompetizzjoni, kif għamel l-Imperatur Ruman. Wara dan, Johan III dewwem it-tfittxija tiegħu għal aktar art minħabba li Muscovy kisbet art li l-Iżvezja tikkontrolla. Hu uża s-sentejn ta’ tregwa ta' wara biex ipoġġi lilu nnifsu f'pożizzjoni aħjar. Fl-1578 reġa’ beda jiġġieled, mhux biss għal Livonia, imma wkoll kullimkien minħabba fehim li għamel mar-Rzeczpospolita. Fl-1578, Magnus irtira lejn Rzeczpospolita, u ħuh kważi abbanduna l-art f'Livonia.
Dukat ta' Livonia (1561–1621)
thumb|Kontorn tal-Commonwealth Pollakk-Litwan bis-suddiviżjonijiet ewlenin tagħha wara t-Tregwa ta' Deulino tal-1618, superimpost fuq il-fruntieri nazzjonali attwali. Kuruna tar-Renju tal-Polonja fir-roża artab; Il-Gran Dukat tal-Litwanja fir-roża; Dukat ta’ Livonia bl-iswed, Dukat tal-Prussja bil-griż, fief Pollakk; Dukat ta' Kurland bil-vjola u Semigallia, fief tal-Commonwealth thumb|Livonia fuq il-mappa tal-1570. Fl-1561, matul il-Gwerra Livonjana, Livonia waqgħet f'idejn il-Gran Dukat tal-Litwanja u saret vassall dipendenti tal-Litwanja. qerdu territorji Muskovjani u ħarqu Moska (ara[8] Tmien snin wara, fl-1569, meta l-Gran Dukat tal-Litwanja u r-Renju tal-Polonja ffurmaw il-Commonwealth Pollakk-Litwan, Livonia saret dominju konġunt amministrat direttament mir-re u l-Gran Duka. Ivan il Terribbli sab ruħu f’pożizzjoni diffiċli fl-1579, meta l-Khanate tal-Krimea (Gwerer Russa-Krimea), in-nixfa u l-epidemiji affettwaw b'mod fatali l-ekonomija, l-Oprichnina kienet ħarbtet kompletament il-gvern, filwaqt li l-Gran Prinċipat tal-Litwanja kien ingħaqad mar-Renju tal-Polonja (1385-1569) 6 (1385-1569) akkwistat mill-Imperu enerġetiku u l-Imperu Batto akkwistat. Stefan Batory wieġeb b'sensiela ta' tliet offensivi kontra Muscovy, u pprova jifred ir-Renju ta' Livonia mit-territorji Muskovjani. Matul l-ewwel offensiva tiegħu fl-1579, bi 22,000 raġel, reġa ħa Polotsk; matul it-tieni, fl-1580, b'armata ta' 29,000, ħa Velikie Luki, u fl-1581 b’armata ta' 100,000 beda l-assedju ta' Pskov. Frederick II tad-Danimarka u n-Norveġja kellu problemi biex ikompli l-ġlieda kontra Muscovy b'differenza mill-Isvezja u l-Polonja. Laħaq ftehim ma' Ġwanni III fl-1580 li jagħtih it-titli f’Livonia. Dik il-gwerra kienet se ddum mill-1577 sal-1582. Muscovy għarfet il-kontroll Pollakk-Litwan ta' Ducatus Ultradunensis biss fl-1582. Wara li Magnus von Lyffland miet fl-1583, il-Polonja invadiet it-territorji tiegħu fid-Dukat ta' Kurlandja u Frederick II iddeċieda li jbigħ id-drittijiet tal-wirt tiegħu. 1598, il-Voivodeship tal-Inflanty kien maqsum fi:
Voivodeship ta' Wenden (województwo wendeńskie, Kieś) Voivodeship ta' Dorpat (województwo dorpackie, Dorpat) Voivodeship ta' Parnawa (województwo parnawskie, Parnawa) Ibbażat fuq garanzija minn Siġimund II Augustus mill-1560, il-lingwa Ġermaniża żammet l-istatus uffiċjali tagħha.
Renju Livonjan (1570–1578)
thumb|Livonia, kif muri fuq il-mappa tal-1573 ta' Theatrum orbis terrarum. L-armati ta' Ivan il-Terribbli fil-bidu kellhom suċċess, billi ħadu Polotsk (1563) u Parnawa (1575) u qabżu ħafna mill-Gran Dukat tal-Litwanja sa madwar 250 km (160 mi) fil-viċin ta' Vilnius. Fl-aħħarnett, il-Gran Dukat tal-Litwanja u r-Renju tal-Polonja ffurmaw il-Commonwealth Pollakk-Litwan fl-1569 taħt l-Unjoni ta 'Lublin. Eric XIV tal-Iżvezja ma għoġobux dan u faqqgħet il-Gwerra tas-Seba' Snin tat-Tramuntana bejn il-Belt Ħielsa ta' Lübeck, id-Danimarka, il-Polonja u l-Isvezja. Għalkemm tilfu biss l-art u l-kummerċ, Frederick II tad-Danimarka u Magnus von Lyffland ta' Œsel-Wiek ma marrux tajjeb. Iżda fl-1569, Erik XIV miġnun u ħuh Ġwanni III tal-Isvezja ħa postu. Wara li l-partiti kollha kienu ġew eżawriti finanzjarjament, Frederik II ħalla lill-alleat tiegħu, ir-Re Siġimund II ta’ Awissu, jaf li kien lest għall-paċi. Fil-15 ta’ Diċembru, 1570, ġie ffirmat it-Trattat ta' Stettin.
Fil-fażi li jmiss tal-kunflitt, fl-1577 Ivan IV ħa vantaġġ mill-ġlied intern tal-Commonwealth (imsejjaħ il-gwerra kontra Gdańsk fl-istorjografija Pollakka), u matul ir-renju ta 'Stefan Batory fil-Polonja, invada Livonia, malajr ħa kważi t-territorju kollu. bl-eċċezzjoni ta’ Riga u Reval. Fl-1578, Magnus ta' Livonia rrikonoxxa s-sovranità tal-Commonwealth Pollakk-Litwan (mhux ratifikat mis-Sejm tal-Polonja-Litwanja u lanqas rikonoxxut mid-Danimarka). Ir-Renju Livonjan ġie megħlub minn Muscovy fuq il-fronti kollha. Fl-1578 Magnus ta' Livonia irtira fl-isqof ta' Kurlandja, u ħuh prattikament ċeda l-art f'Livonia.
Voivodeship Livonjan bejn (1620 u 1772)
thumb|Voivodeship Infanty, (1620-1772). Il-Voivodeship Livonjan (Litwan: Livonijos vaivadija; Pollakk: Województwo inflanckie) kien unità ta' diviżjoni amministrattiva u gvern lokali fid-Dukat ta' Livonia, parti mill-Commonwealth Pollakk-Litwan, mill-formazzjoni tiegħu fl-1620s mill-Voivodeship ta' Wenden sal-Ewwel qasma tal-Polonja.
Governatorat ta' Riga (1721-1796)
thumb|Ewropa, fl-1740. L-Imperu Russu rebaħ il-Livonia Svediża matul il-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana u akkwista l-provinċja fil-Kapitulazzjoni Estonjana-Livonjana fl-1710, ikkonfermata mit-Trattat ta 'Nystad fl-1721. Pietru l-Kbir ikkonferma l-Ġermaniż bħala l-lingwa uffiċjali esklussiva. Ir-Russja mbagħad żiedet il-Livonia Pollakka fl-1772 waqt il-qsim tal-Polonja.
Gvernaturi Ġenerali tal-Estonja, Livonia u Kurlandja 1845–1876
thumb|Livonia, fl-1898. thumb|Il-Gvern tal-Kurlandja, il-Gvern tal-Livonja, il-Gvern tal-Estonja tal-Imperu Russu qabel ir-Rivoluzzjoni ta’ Frar tal-1917. Mill-1845 sal-1876, il-Gvernaturi Baltiċi tal-Estonja, Livonia u Kurlandja żona li tikkorrispondi bejn wieħed u ieħor għal Livonia medjevali storika kienu amministrativament subordinati għal Gvernatur Ġenerali komuni. Fost id-detenturi ta' din il-kariga kien hemm il-Konti Alexander Arkadyevich Suvorov u l-Konti Pyotr Andreyevich Shuvalov.
Dukat ta' Kurlandja u Semigalia (1918)
Baltiċi, il-Kmand Għoli Ġermaniż kompla l-politika li jinkorpora l-Baltiku fir-Reich billi bbaża ruħu fuq il-Ġermaniżi Baltiċi.1
F'Ottubru 1918, il-Kanċillier Ġermaniż, il-Prinċep Maximilian ta' Baden, ippropona li l-amministrazzjoni militari fil-Baltiku tissostitwixxi b'awtorità ċivili. Wara r-Rivoluzzjoni Ġermaniża, fit-18 ta’ Novembru, 1918, il-Latvja ddikjarat l-indipendenza tagħha, u fis-7 ta’ Diċembru, l-armata Ġermaniża tat l-awtorità lill-Gvern Nazzjonali Latvjan immexxi minn Kārlis Ulmanis.
Vidzeme fil-Latvja indipendenti 1918-1940
thumb|Il-Latvja madwar Riga, l-Estonja madwar Tallinn fl-1923.
Westland (1941-1944)
thumb|Il-Ġermaniż javvanza mit-22 ta' Ġunju sal-25 ta' Awwissu, 1941.. Ostland kienet waħda mir-Reichskommissariats stabbiliti, b'Digriet tal-Führer datat 17 ta' Lulju 1941, bħala unitajiet amministrattivi tal-"Großdeutsches Reich" (Reich Ġermaniż il-Kbir). L-istruttura tar-Reichskommissariats kienet definita bl-istess digriet. L-amministrazzjoni lokali fir-Reichskommissariats tkun organizzata taħt "Direttur Nazzjonali" (Reichskomissar) fl-Estonja, "Direttur Ġenerali" fil-Latvja, u "Konsulent Ġenerali" fil-Litwanja. L-amministrazzjoni lokali tar-Reichskommissariat Ostland kienet taħt Reichskomissar Hinrich Lohse. Taħt lilu kien hemm ġerarkija amministrattiva: Generalkomissar imexxi kull Generalbezirke, u Hauptkommissars amministra Kreigsbietes u Hauptgenbietes, rispettivament. L-awtorità ministerjali ta' Alfred Rosenberg (Ministru für die besetzten Ostgebiete (Ministeru tar-Reich għat-Territorji Okkupati tal-Lvant)) kienet, fil-prattika, limitata ħafna. L-ewwel raġuni kienet li ħafna mill-aspetti prattiċi kienu kmandati x'imkien ieħor: il-Wehrmacht u l-SS kienu jieħdu ħsieb l-aspetti militari u tas-sigurtà, Fritz Sauckel (Direttur tax-Xogħol tar-Reich) kellu kontroll fuq il-ħaddiema u l-oqsma tax-xogħol, Hermann Göring u Albert Speer kellhom ġestjoni sħiħa tal-aspetti ekonomiċi fit-territorji, u s-servizz postali tar-Reich kien jamministra s-servizzi postali tal-eastern. Dawn l-interventi mill-gvern ċentrali Ġermaniż fl-affarijiet ta' Ostland, li jegħlbu l-ministeri xierqa, saru magħrufa bħala "Sonderverwaltungen" (amministrazzjoni speċjali). Sussegwentement, minn Settembru, l-amministrazzjoni ċivili li kienet ġiet iddigrietata f’Lulju ta’ qabel kienet effettivament installata. Lohse u inkella Koch ma kinux se jbaxxu l-awtorità tagħhom billi jfittxu li jamministraw it-territorji tagħhom bl-indipendenza u l-awtorità tal-Gauleiters. Fl-1 ta 'April 1942 ġie stabbilit arbeitsbereich (litteralment, "sfera tax-xogħol", isem għall-organizzazzjoni ta' quadri tal-partit barra r-Reich proprju) fil-parti tal-amministrazzjoni ċivili tat-territorji Sovjetiċi okkupati, u wara Koch u Lohse gradwalment waqfu l-komunikazzjoni magħha, u ppreferew jittrattaw direttament ma 'Hitler permezz ta' Martin Bormann u l-Kanċillerija tal-partit. Fil-proċess, huma spostaw ukoll l-atturi l-oħra kollha, inklużi b'mod partikolari l-SS, ħlief fiċ-ċentru tal-Belarus, fejn l-HSSPF Erich von dem Bach-Zelewski kellu kmand speċjali li jkopri t-territorji tal-amministrazzjoni militari u ċivili u wettaq atroċitajiet "anti-partiġjani".
Legazzjonijiet Baltiċi (1940-1991)
Bejn l-1944 u l-1991 kien hemm korp li kien jopera Is-Servizz Diplomatiku Latvjan (1940-1991) fil-Legazzjonijiet Baltiċi (1940-1991), (Rikonoxxuti Internaz ukoll); Dawn kienu jikkonsistu fil-kontroll tal-Ambaxxati tal-Pajjiżi Baltiċi (l-Estonja, il-Latvja u l-Litwanja) Okkupati mis-Sovjetiċi.
Okkupazzjoni Sovjetika
F'dan il-perjodu kien maqsum bejn l-SSR tal-Latvja, l-SSR tal-Estonja u parti żgħira fil-punent tal-SSR Russa, f'dan il-perjodu kien hemm deportazzjoni u qtil tal-massa, li jipprojbixxi l-libertà tal-espressjoni bħall-bqija tal-Unjoni Sovjetika, din kienet se terġa 'tiġi restawrata gradwalment minn nofs is-snin tmenin biex talimenta l-movimenti ta' indipendenza kemm fl-Estonja kif ukoll fir-Repubblika tal-Latvja kif ukoll fir-Repubblika tal-Latvja.
Pajjiżi Baltiċi mill-1990
Minn dak iż-żmien 'l hawn, l-art storika ta' Livonia ġiet maqsuma bejn il-Latvja u l-Estonja. Il-lingwa Livonjana titkellem minn inqas minn 100 persuna bħala t-tieni lingwa, u huwa maħsub li qed joqrob malajr għall-estinzjoni. L-aħħar kelliem indiġenu tal-Livonjan miet f'Ġunju 2013. L-innu (mhux uffiċjali) tal-Livonjani huwa Min izāmō, min sindimō li jaqsam il-melodija tal-innijiet Finlandiżi u Estonjani.
Oslo
thumb|left|250px Oslo hi l-belt kapitali ta' Norveġja, minn 1048 l-kapitali ta' Norveġja. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 586 800 persuna (sa l-2010), u l-metropoli tgħodd madwar 1 403 268.
Karlu VI ta' Asburgu
Karlu VI, (1 ta’ Ottubru, 1685, Vjenna, l-Awstrija - 20 ta’ Ottubru, 1740, Vjenna), kien Imperatur Ruman Imqaddes mill-1711 u, bħala Karlu III, kien arċiduka tal-Awstrija u re tal-Ungerija. Bħala pretendent għat-tron ta' Spanja (bħala Karlu III), huwa pprova mingħajr suċċess jerġa' jistabbilixxi l-imperu globali tal-antenat tiegħu tas-seklu 16, Karlu V. Kien l-awtur tas-Sanzjoni Pragmatika, maħsub biex jippermetti lil bintu Marija Tereża tirnexxi wara l-estinzjoni tal-linja maskili diretta tad-Dar ta’ Asburgu.
It-tieni iben tal-imperatur Leopoldu I, Karlu kien pretendent għat-tron Spanjol meta sar vakant fuq il-mewt ta' Karlu II fl-1700. Wara li faqqgħet il-Gwerra tas-Suċċessjoni Spanjola (1701), il-biċċa l-kbira tal-Ġermanja, hekk kif l-Ingilterra, il-Provinċji tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Portugall irrikonoxxew lil Karlu. Mill-1704 sal-1711 huwa pprova jimponi l-ħakma tiegħu imma rnexxielu biss fil-Katalonja. Bil-mewt ta' ħuh il-kbir, l-imperatur Ġużeppi I, fl-1711, wiret it-territorji Awstrijaċi kollha. Wara li l-alleati tiegħu, ma ridux jittolleraw restawr tal-imperu ta' Karlu V, abbandunawh u għarfu lil Filippu V ta' Bourbon bħala re ta' Spanja bit-Trattat ta' Utrecht (1713). Karlu, li kien ġie elett Imperatur Imqaddes Ruman fl-1711, kien imġiegħel jitlaq Spanja iżda kompla l-gwerra kontra Franza sal-1714, meta, bit-Trattat ta' Rastatt, kiseb territorji fl-Italja b'kumpens parzjali għat-telf ta' Spanja. Il-konsulenti Spanjoli tiegħu, madankollu, baqgħu jeżerċitaw influwenza kbira għal numru ta 'snin. Wara r-ritorn tal-paċi fil-Punent, mexxa gwerra ta' suċċess kbir kontra l-Imperu Ottoman (1716-1818), li rriżulta f'gwadanji kbar fl-Ungerija u s-Serbja. Huwa kompla jsaħħaħ l-imperu tiegħu billi waqqaf kumpanija lukrattiva, il-Kumpanija ta' Ostend (1722–31), li finalment ġiet abbandunata taħt pressjoni Ingliża u Olandiża, u kabbar il-port ta' Trieste. Lejn it-tmiem tar-renju tiegħu l-fortuni tal-Awstrija naqsu. Karlu tilef il-Gwerra tas-Suċċessjoni Pollakka (1733-38), u kunflitt ġdid mat-Turkija (1736-39) wassal għat-telf tal-biċċa l-kbira tat-territorji tax-xlokk miksuba fl-1718.
Il-preokkupazzjoni ewlenija ta' Karlu f'dak il-mument kienet, madankollu, ir-regolamentazzjoni tas-suċċessjoni ta' Habsburg. Sa mill-1713 kien ippromulga s-Sanzjoni Pragmatika, li permezz tagħha l-artijiet tal-Awstrija kellhom jgħaddu indiviżi lill-werrieta nisa tiegħu fl-assenza ta' werrieta rġiel. Peress li l-uniku iben miet kmieni, huwa ħalla il-wirt tiegħu lil bintu l-kbira, Maria Tereża. Ħadem bil-ħeġġa biex jagħmel ftehim mill-poteri Ewrope u deher li fiż-żmien ta' mewtu kien irnexxielu jwettaq dan l-iskop. Iżda fil-fatti ma kienx irnexxielu u MarijaTereża kellha tiġġieled bosta gwerer qabel ma setgħet tistabbilixxi ruħha b'mod sikur bħala l-eredi ta' missierha.
Philip Sciberras
Philip Sciberras (Ħaż-Żebbuġ, 7 ta' Ottubru 1945) kien deputat Parlamentari Laburista u Imħallef, u huwa poeta u kittieb.
Bin Saviour u Mary Ann imwielda Micallef, Sciberras studja fl-Iskola Primarja ta' Ħaż-Żebbuġ, il-Kulleġġ San Alwiġi u l-Università ta' Malta fejn iggradwa u sar avukat fl-1973.
Fil-Politika
Sar membru parlamentari fl-1979 wara r-riżenja tan-Nutar Ġużè Abela. Fl-elezzjoni tal-1981 kien elett fuq is-sitt distrett. Fiż-żewġ elezzjonijiet ta' wara ma kienx elett. Fil-kwistjoni interna tal-Partit Laburista serva ta' medjatur bejn il-Prim Ministru Alfred Sant u Dom Mintoff.
Imħallef
Nhar id-9 ta' Diċembru 2002 kien maħtur Imħallef. Matul il-karriera tiegħu ta’ Mħallef għal tmien snin, bejn deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Appell Inferjuri u dawk tal-Prim Awla tal-Qorti Ċivili ta xejn inqas minn 2,529 sentenza, inklużi 69 sentenza li ta matul l-aħħar jum tiegħu, is-6 ta' Ottubru 2010, jiġifieri medja ta’ 316-il sentenza fis-sena.
Fid-diskors li għamel fl-okkażjoni tal-irtirar tiegħu, l-Imħallef Sciberras qal:
"Kull ġudikant aspirant għandu jifhem li l-fiduċja ma tintilifx biss b’xi att ta’ korruzzjoni jew favoritiżmu, iżda wkoll bl-għażż, in-negliġenza u l-insensibilità anke għax dawn huma ħtijiet gravi. Tajbin kemm huma tajbin l-emendi leġiżlattivi intiżi biex iħaffu l-proċeduri u jegħlbu d-dewmien esaġerat, fih innifsu skandaluż, il-ġudikant aspiranti għandu japprezza li kif kien jgħid il-Calamandrei fl-opra tiegħu “Elogio dei Guidici”, il-ġudikant jappartejni għal dak l-ordni reliġjuż fejn jekk xi wieħed jitnikker u ma jkunx ta’ eżempju tajjeb jista’ jiġi li l-kredenti jitilfu l-fidi. Il-ħidma tal-ġudikant ma għandhiex ikollha waqfien. Dan qed ngħidu għax, kif tafu inthom, evitajt kemm stajt id-dewmien fl-għoti tas-sentenzi u dan mingħajr pressjoni żejda għall-Avukat."
Sciberras qal li huwa daħal f’din il-kariga fis-sena li matulha ftit xhur qabel seħħ l-avveniment li heżżeż lill-ġudikatura:
Ħdimt bil-mod tiegħi, inqum kmieni filgħodu, naqra l-proċess, nagħmel in-notamenti, nirriċerka u nirrediġi s-sentenzi. Dan mingħajr daqq ta’ trombi jew fanfarri... Illum fis-sewwa nistqarrilkom li nħoss ċerta għafsa li se ntemm il-karriera tiegħi ta’ ġudikant meta nqis li għad nista’ nagħti kontribut siewi, żgħir kemm hu żgħir. Qabel ma nagħlaq nixtieq intenni li matul dawn it-tmien snin osservajt kambjament tajjeb fit-tmexxija tal-kawżi u l-kwalità tas-sentenzi dovut għall-isforz kollettiv li sar minn numru ta’ Mħallfin u Maġistrati. Eventwalment qatt mhu biżżejjed. Iżda fil-fehma umli tiegħi dan l-isforz kellu almenu jsib riskontru ta’ apprezzament minn min, fis-setgħa tiegħu, tiddependi l-għażla ‘ad altiora’."
Poeta u Awtur
Kien wieħed mill-fundaturi tal-Moviment Qawmien Letterarju. Ippubblika Priżmi ma' Dun Lawrenz Cachia (1968), Dawl fil-Persjani (1972), Mandala (1984) u "Mirja" (2014).
Bhala pubblikazzjonijiet legali imbarka fuq xoghol monumentali intitolat "L-Alfabett tal-Kodici Civili" li ser jikkonsisti f'ghaxar volumi.
Huwa miżżewweġ lil Rose, imwielda Apap u għandu tlett itfal: Alexander, Lara u Andrew, u sitt neputijiet Ivan, Maya, Anja, Michael, Samuel u Matthew.
Poeżiji
MANDALA
jien hu ċ-ċpar li jaqa' ħabta u sabta,
ir-rimettar ta' mara tqila,
prodott taż-żminijiet,
jaqgħad miġnun fi ċrieki mħabblin
ta' msaġar primittivi
jien hu l-frak li jaqa' mill-blat mielaħ,
sejba tal-fdalijiet,
ilsir bla isem,
ihewden mifluġ f'xaradi mnassbin
ta' sfinġi 'nkwiżittivi
jien hu t-trab ta' katakombi mdallma,
l-irmied antik ta' għadam sieket,
ġrajja ta' tifkiriet,
nisel bla sekli,
jemmen miblugħ f'ritwali misturin
ta' mqades emotivi
tad-dell - limbu tal-waħx,
irrid ngħajjat u ma nistax.
issa li l-fjuri dbielu
u l-ilma-qiegħed fil-vażett intrema
tista' terġa' torbot iz-zigarella ma xagħrek
għeja il-moħħ iġedded it-tifkira
tad-dirgħajn girlanda ma' rasi
u x-xitan li ħażżeż l-inkejja
fl-irmied tal-bews maħruqa
ħarab u għeb
fl-infern tal-bieraħ
għada r-raġġi ta' xmux ġodda
jixegħlu ġonna oħra
u jbaqqnu ġewwa qalbi
għejun ta' safa u tiġdid
u l-ilma-qiegħed fil-vażett intrema.
f'laboratorji storduti
u sodod illuppjati
kromożomi ultra mġienen
ikklonizzaw
wild il-kompjuter
robotika l-mixja,
drogata n-nisġa
ta' utopiji virtwali
u vojt mingħajr qies.
KOLLOX GĦANDI LEST
Kollox għandi lest:
Bagalja ta’ uġigħ,
Passaport għajjien mingħajr uċuħ,
U portafoll ta’ solitudni
Sal-biljett li taqtgħu darba,
Bla ritorn.
Kollox għandi lest
U m’hemmx li jasal l-ajruplan.
Ġużè Ellul Mercer
Ġużè Ellul Mercer (twieled fit-22 ta' Marzu 1897 – miet fit-22 ta' Settembru 1961) kien kittieb, ġurnalist u politiku Malti. Hu serva bħala Viċi-Prim Ministru u Deputat Mexxej tal-Partit Laburista.
Tfulija
Ġużè Ellul Mercer, bin Salvu Ellul u Jane mwielda Mercer, twieled l-Imsida. Kien il-kbir fost tnax-il aħwa. Zijuh Anthony (ħu ommu) kellu sehem fit-twaqqif tal-Boy Scouts f'Malta fi żmien Baden-Powell.
In-nannu matern ta' Ġużè Ellul Mercer kien Skoċċiż u ġie Malta bħala perit u inġinier ċivili biex jiddisinja baċir ġdid għat-tarzna. F'Malta ltaqa' man-nanna ta' Ellul Mercer, iżżewġu u kellhom tifla li semmewha Jane. In-nannu ta' Ġużè Ellul Mercer kien Protestant iżda qabel miet sar Kattoliku.
Jane Mercer, omm Ġużè, li kienu jsejħulha "Jinny" jew "Ġanna", kienet tifla waħedha. Kienet mara brava ħafna u għallmet lit-tfal b'mod li dawn żviluppaw it-talenti tagħhom, min f'qasam u min f'ieħor.
In-nanniet paterni ta' Ġużè Ellul Mercer kienu negozjanti u kienu jipproduċu l-mastka. Kellhom ħanut fi Strada Merkanti, il-Belt Valletta. Omm u Missier Ġużè saru ukoll negozjanti tax-xorb.
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola elementari tal-Gżira, fil-Kulleġġ Flores u l-Liċeo.
Skrivan mal-Gvern
Waqt l-Ewwel Gwerra Dinjija, beda jaħdem bħala skrivan mal-Gvern, fejn anke laħaq il-grad ta' Chief Clerk, u baqa' f'dak ix-xogħol sal-1950.
Politika
Ġużè Ellul Mercer kien ilu midħla tal-politika sa mill-1919 qabel it-twaqqif tal-Partit Laburista. Fl-1924 daħal fil-Kumitat tal-Każin Laburista tal-Imsida. Fl-1928 inħatar assistent editur tal-ġurnal Laburista Il Cotra, u fl-1930 sar editur.
Fl-1928, kiteb sensiela ta' buzzetti bl-isem Il-Ħrejjef ta' Barraminau f'Il-Ħmar, kitba li ġiet ikkundannata mill-awtoritajiet tal-Knisja. Il-Pulizija tellgħet il-Qorti lid-Direttur, C. Satariano, kif ukoll lill-Editur Proprjetarju, Ġużeppi Arena. Huma kienu ammoniti iżda appellaw u rebħu l-każ.
Ellul Mercer kien ibati b'qalbu u fl-24 ta' April 1929, kiteb lis-segretarju ġenerali tal-Partit Laburista biex jagħti r-riżenja tiegħu mill-Kumitat Eżekuttiv tal-Partit: "Nitolbok tgħarraf lill-bqija ta' sħabi tal-Eżekuttiv tal-Partit tal-ħaddiema li wisq nixtieq illi minn issa 'l quddiem ma jgħoddunix aktar bħala wieħed minnhom. Naħseb li temminni jekk ngħidlek illi dana miniex qiegħed nagħmlu bil-qalb iżda, mill-banda l-oħra, inħossni fid-dmir illi għandi nagħmlu għall-ġid tal-Partit meta, mhux talli miniex qiegħed inħabrek biex naqdi dmiri bħala Assistent Direttur ta' ‘Il Cotra' iżda talli qiegħed nonqos bis-sħiħ mil-laqgħat wisq meħtieġa tal-Eżekuttiv. Nistħajjlek tgħidli: ‘kien imissek ilek li ħsibtha u rajt x'ser tagħmel. Tassew, iżda dan ma għamiltux qabel għax bqajt nittama minn jum għal ieħor illi 'l quddiem inkun nista' naqdi dmiri aħjar, u minflok dan sibt illi aktar qiegħed niżdinga. Ma rridekx taħseb illi qiegħed nitlobkom sabiex ma tqisunix aktar bħala wieħed minnkom, għal xi raġuni oħra għajr dik illi tmiss lili biss. – J'Alla l-Partit jibqa' dejjem qawwi kif kien s'issa, u j'Alla l-mexxejja tiegħu jibqgħu dejjem jaqdu dmirhom kif qdejtuh intom sal-lum. Iżda jkun wisq aħjar għall-Partit jekk loki jiġi mimli minn ieħor illi jkun jista' jaqdi dmiru kif jixraq u aħjar milli qdejtu jien minn issa lura. Mill-bqija, għad illi barra mill-Eżekuttiv, nitlobkom sabiex tibqgħu tqisuni bħala wieħed minn sħabkom tal-Partit tal-Ħaddiema".
Iżda Ellul Mercer kompla l-ħidma tiegħu fil-Partit Laburista u fl-1931 kien President tal-Każin Laburista tal-Imsida.
Wara l-Gwerra
Fl-1945 huwa ta sehem kbir fl-abbozz tal-Kostituzzjoni l-ġdida tal-1947. Ellul Mercer kien wieħed mill-kelliema prinċipali tal-Labour Front, jiġifieri l-General Workers' Union u l-Partit Laburista. Il-kelliema prinċipali l-oħra kienu Pawlu Boffa, Reġġie Miller, Mosè Gatt, Indri Cilia, Leli Tabone, Nestu Laiviera u Turu Colombo. Ellul Mercer ġie elett fil-Kumitat ta' Ħidma kif ukoll fil-Kumitat Finanzjarju. L-Assemblea Nazzjonali ltaqgħet għall-aħħar darba fis-7 ta' Marzu 1947. Bis-saħħa tiegħu u ta' oħrajn saru kisbiet kbar għall-Maltin, fosthom li Malta ngħatat lura s-Self-Government fil-5 ta' Settembru 1947, l-irġiel u n-nisa li għalqu 21 sena setgħu jivvutaw u kull elettur seta' jkollu vot wieħed biss għall-elezzjoni tal-Assemblea Leġislattiva.
Fl-1947 il-Partit Laburista rebaħ l-elezzjonijiet imma sentejn wara l-Partit inqasam bejn dawk li baqgħu mal-Mexxej Pawlu Boffa u dawk li marru mal-Perit Dom Mintoff. Ellul Mercer żamm mal-Perit Mintoff, minkejja li kien ħadem mill-qrib mat-Tabib Boffa li kien ilu jmexxi l-Partit Laburista sa mill-1928. Huwa mexa ma' dak li kienet iddeċidiet il-Konferenza Ġenerali tal-Partit Laburista li neħħiet lil Boffa minn Mexxej tal-Partit Laburista.
Fl-1950 ikkontesta l-elezzjonijiet ġenerali u ma telax. F'dik l-elezzjoni, minkejja li bejniethom il-Partit Laburista (ta' Mintoff) u l-Malta Workers Party (ta' Boffa) ġabu aktar voti u aktar siġġijiet mill-Partit Nazzjonalista, kien dan tal-aħħar li eventwalment ifforma Gvern ta' minoranza għaliex baqa' ma ntlaħaqx ftehim bejn iż-żewġ partiti politiċi tax-xellug.
Il-Kap Nazzjonalista Nerik Mizzi miet fl-20 ta' Diċembru 1950 u floku laħaq Prim Ministru, Dr Giorgio Borg Olivier, iżda dan kien Gvern ta' minoranza li kellu ħajja qasira tant li f'Mejju 1951 saret elezzjoni ġenerali oħra. Ellul Mercer tela' f'dik l-elezzjoni u fit-tnejn ta' wara: 1951, 1953 u 1955. Huwa dejjem ikkontesta fuq il-ħames distrett elettorali li kien magħmul mill-Gżira, l-Imsida, Tas-Sliema u San Ġiljan.
Fl-1952, Ellul Mercer ħa sehem attiv f'inizjattiva tal-Għaqda Żgħażagħ Laburisti, li bdiet torganizza s-Sunday Schools fil-Kumitat Lokali Laburista ta' Wied il-Għajn, b'lekċers u seminars fi tmiem il-ġimgħa. Kienu jiġu mistiedna l-aqwa kelliema bħal Duminku Mintoff, Patri Wistin Born, Leli Tabone u Ġużè Ellul Mercer.
Il-Gvern ta' Koalizzjoni bejn il-Partit Nazzjonalista u l-Malta Workers' Party ma damx wisq u f'Diċembru 1953 kellha ssir elezzjoni ġenerali oħra. Din id-darba l-Partit Laburista ġab siġġu aktar mill-Partit Nazzjonalista, iżda l-Malta Workers' Party, bit-tliet siġġijiet biss li kien kiseb fl-Assemblea Leġiżlattiva, qaleb il-bilanċ favur in-Nazzjonalisti billi reġa' fforma Gvern ta' Koalizzjoni magħhom. Kellu jkun il-Ministru John J. Cole li jwaqqa' l-Gvern ta' Koalizzjoni u, għalhekk, saret elezzjoni ġenerali oħra fi Frar 1955 li ntrebħet mill-Partit Laburista mmexxi mill-Perit Mintoff.
Ministru u Viċi Prim Ministru
Fl-1955, Dom Mintoff ħatar lil Ellul Mercer Ministru tax-Xogħol u Rikostruzzjoni u nhar id-9 ta' Marzu 1955 inħatar Deputat Mexxej tal-Partit wara r-riżenja ta' Ġużè Flores li laħaq Speaker tal-Assemblea Leġislattiva. Fl-elezzjoni għal Deputat Mexxej, E.C. Tabone kien ġab 93 vot u Ellul Mercer ġab 217-il vot.
Lejlet l-Ewwel tas-Sena 1956, Ellul Mercer, bħala Aġent Prim Ministru, xandar f'isem il-Prim Ministru, Messaġġ ta' Lejlet L-Ewwel tas-Sena lill-Poplu Malti. Ellul Mercer qal li l-poplu Malti seta' jħares lura u 'l quddiem b'sodisfazzjon. Fost affarijiet oħra huwa qal li l-poplu kien temm l-ewwel fażi, dik l-aktar iebsa, tar-riorganizzazzjoni tal-ħajja soċjali u ekonomika ta' Malta. Dan kien ifisser li l-massa tal-poplu jaslulhom l-għerf, is-sigurtà u kundizzjonijiet ta' ħajja aħjar.
Għall-ewwel darba fl-istorja ta' Malta t-tfal kollha kienu qed jirċievu edukazzjoni "full time." Il-piż fuq l-aktar ġenituri li kienu daharhom mal-ħajt ħfief billi l-iskola saret b'xejn kif ukoll il-ħalib u l-kotba. Fl-aħħar ingħata bidu biex tiġi stabbilita l-edukazzjoni teknika u t-taħriġ tal-adulti. Numru ta' dawk l-istudenti li kienu l-aktar bravi flimkien mal-għalliema tagħhom, kif ukoll tekniċi oħra, u ħaddiema professjonali kienu se jintbagħtu l-Ingilterra biex jirċievu l-iktar taħriġ avvanzat li kien jeżisti dak iż-żmien.