cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wied Superjuri tar-Renu Nofsani
Ix-xmara ilha rotta kummerċjali importanti fl-Ewropa ċentrali mill-preistorja u sensiela ta' insedjamenti żgħar kienu żviluppaw tul ix-xtut tal-fondoq. Minħabba li ma tantx huma mdaqqsin, bosta mill-irħula antiki tul il-fondoq għad għandhom qalba storika li ġiet ippreservata sa llum il-ġurnata. Bis-saħħa tal-ġid li tkattar permezz ta' din ir-rotta kummerċjali importanti fl-Ewropa ċentrali, bejn wieħed u ieħor inbnew 40 kastell fuq għoljiet differenti u l-wied sar reġjun ewlieni tal-Imperu Ruman Sagru. Kien fiċ-ċentru tal-Gwerra ta' Tletin Sena, li ħalliet warajha bosta kastelli mġarrfa, attrazzjoni partikolari għad-dgħajjes li llum il-ġurnata jittrasportaw lit-turisti tul ix-xmara Renu. Fl-imgħoddi kien hemm żmien meta l-Wied Superjuri tar-Renu Nofsani kien jifforma parti minn fruntiera ta' Franza, iżda fis-seklu 19 il-wied sar parti mill-Prussja u l-pajsaġġ tiegħu sar pajsaġġ karatteristiku tal-Ġermanja.
Din il-parti tar-Renu tissema ferm fil-folklor, pereżempju l-kastell leġġendarju mar-Renu fejn ġiet ambjentata l-opra ta' Götterdämmerung. Il-festivals annwali tar-Rhein in Flammen jinkludu logħob tan-nar f'Sankt Goar f'Settembru u f'Koblenz f'Awwissu. L-aqwa post biex wieħed igawdi dan il-logħob tan-nar huwa minn waħda mill-bosta dgħajjes fuq ir-Renu.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Wied Superjuri tar-Renu Nofsani ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2002.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Roșia Montană
Roșia Montană (pronunzja bir-Rumen: [ˈroʃi.a monˈtanə], "Roșia tal-Muntanji"; bil-Latin: Alburnus Maior; bl-Ungeriż: Verespatak, [ˈvɛrɛʃpɒtɒk]; bil-Ġermaniż: Goldbach, Rotseifen) huwa komun tal-Kontea ta' Alba fil-muntanji Apuseni tal-Punent tat-Transilvanja, ir-Rumanija. Jinsab f'Valea Roșiei, il-wied li minnu tgħaddi xmara żgħira jisimha Roșia Montană wkoll. Il-komun huwa magħmul minn sittax-il villaġġ: Bălmoșești, Blidești, Bunta, Cărpiniș (Abrudkerpenyes), Coasta Henții, Corna (Szarvaspatak), Curături, Dăroaia, Gârda-Bărbulești, Gura Roșiei (Verespataktorka), Iacobești, Ignățești, Roșia Montană, Șoal, Țarina, u Vârtop (Vartop).
Il-kampanja kontra l-estrazzjoni f'Roșia Montană kienet waħda mill-ikbar kampanji għal kawża mhux marbuta mal-politika fl-aħħar 20 sena fir-Rumanija. Ġabra ta' organizzazzjoni tkellmu kontra dan il-proġett, fosthom Greenpeace u l-Akkademja Rumena. Wara sensiela ta' protesti mal-pajjiż kollu fil-ħarifa tal-2013, il-Kamra tad-Deputati eventwalment irrifjutat il-proġett fit-3 ta' Ġunju 2014. Barra minn hekk, Roșia Montană ġiet ikklassifikata bħala sit storiku ta' importanza nazzjonali, permezz ta' ordni tal-Ministeru għall-Kultura maħruġ fit-30 ta' Diċembru 2015. B'hekk, l-attività industrijali fl-inħawi hija pprojbita.
Storja
Hemm evidenza arkeoloġika u metallurġika tal-estrazzjoni tad-deheb fil-"Kwadrilateru tad-Deheb" tat-Transilvanja mill-aħħar ta' Żmien il-Ħaġar. Il-komunità, dak iż-żmien magħrufa bħala Alburnus Maior, ġiet stabbilita mir-Rumani matul ir-renju ta' Trajanu bħala raħal tal-estrazzjoni, b'kolonjalisti Ilirjani min-Nofsinhar tad-Dalmazja. L-iżjed referenza bikrija għar-raħal hi fuq tavla tax-xama' datata s-6 ta' Frar 131. Fir-raħal l-arkeologi skoprew abitazzjonijiet tal-qedem, nekropoli, galleriji tal-estrazzjoni, għodod tal-estrazzjoni, 25 tavla tax-xama' u bosta kitbiet imnaqqxin bil-Grieg u bil-Latin, iċċentrati madwar l-Għolja ta' Carpeni. Ir-Rumani telqu minn Dacia fil-271.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Pajsaġġ tal-Estrazzjoni ta' Roșia Montană ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2021.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Proġett tal-estrazzjoni
Fi ħdan il-proġett, il-Korporazzjoni tad-Deheb ta' Roșia Montană (RMGC) qed tippjana li tipproduċi 225 tunnellata ta' deheb u 819-il tunnellata ta' fidda fi 17-il sena, u dan ikun jinvolvi t-tħaffir ta' żona kbira, u l-ħolqien ta' erba' fosos tal-estrazzjoni li jkopru 205 ettari (510 akri); l-ewwel tnejn fis-siti tal-estrazzjoni ta' Cirnic u ta' Cetate, segwiti mill-fosos f'Jig u f'Orlea fil-Fażi II. Sa 250 miljun tunnellata ta' minerali biċ-ċjanur jinħażnu f'vaska ta' 363 ettaru (900 aku) fil-Wied ta' Corna wara diga għolja 185 metru. Il-korporazzjoni ma rnexxilhiex tikseb l-awtorizzazzjoni sħiħa għall-proġett. L-awtoritajiet statali taw permessi li iktar 'il quddiem ġew annullati mill-qrati, bis-saħħa tal-appelli mill-gruppi ambjentalisti. Il-proċedura tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali bdiet fl-2004, iżda xorta waħda ngħatat approvazzjoni finali.
Il-kumpanija bdiet tixtri d-djar fil-belt, iżda madwar 100 resident irrifjutaw li jbigħu u bl-appoġġ tal-ambjentalisti, tal-arkitetti, tal-arkeologi u tal-avukati, issieltu kontra l-korporazzjoni u l-istat fil-qrati. It-tħassib prinċipali tal-oppożituri huwa marbut mal-perikli ambjentali tat-tnixxija taċ-ċjanur mid-deheb (kif ir-Rumanija esperjenzat fit-tixrid taċ-ċjanur f'Baia Mare fis-sena 2000), kif ukoll il-qerda tas-siti Rumani tal-qedem f'Roșia Montană. Ir-reżistenza għall-pjanijiet ta' RMGC segwiet rapport tal-Akkademja Rumena dwar il-proġett, li ġie rrilaxxat f'April 2003, li rrakkomanda li l-estrazzjoni kollha biċ-ċjanur tiġi sospiża f'Roșia Montană. Fis-snin ta' wara, il-Knisja Ortodossa Rumena, il-Knisja Kattolika Rumena u l-Knisja Unitarja Rumena kollha wrew l-oppożizzjoni tagħhom għall-proġett. Organizzazzjonijiet mhux governattivi kbar bħal Greenpeace u organizzazzjonijiet politiċi bħall-Federazzjoni Ewropea tal-Partiti Ħodor urew l-oppożizzjoni tagħhom ukoll.
F'Awwissu 2005, il-gvern Kanadiż ħabbar li jappoġġa l-proġett ta' Gabriel Resources; f'Ottubru 2005, Miklós Persányi, il-Ministru Ungeriż għall-Ambjent ħabbar li l-gvern Ungeriż huwa kontra l-proġett għalkollox. Il-Knejjes Storiċi Ungeriżi huma partikolarment imħassbin dwar it-theddida għall-monumenti u għall-knejjes li huma parti mill-wirt kulturali Ungeriż komuni. Fl-2013, il-gvern ta' Victor Ponta ħabbar li kien se jgħaddi liġi ġdida mill-Parlament sabiex jippermetti n-nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti ambjentali u tal-wirt li pprevenew il-proġett milli jibda. Dan wassal għall-protesti Rumeni tal-2013 kontra l-Proġett ta' Roșia Montană fil-bliet ewlenin tal-pajjiż.
F'Novembru 2013 is-senat irrifjuta abbozz ta' liġi li kien iwitti t-triq għall-proġett tal-estrazzjoni. Qabel dan, Kummissjoni Speċjali parlamentari kienet ikkonkludiet li l-formulazzjoni tal-abbozz ta' liġi ma kinitx adegwata u rrakkomandat li tiġi introdotta liġi ġdida għall-implimentazzjoni ta' proġetti tal-estrazzjoni fuq skala kbira fir-Rumanija. Fost l-ispekulazzjoni li r-rifjut tal-abbozz ta' liġi seta' jfisser tmiem il-proġett tal-estrazzjoni, Gabriel Resources qalu li dan kien "l-ewwel pass fid-definizzjoni tal-fażi li jmiss tal-iżvilupp ta' Roșia Montană".
FânFest
F'Roșia Montană, kull sena mill-2004, f'Awwissu, diversi NGOs jorganizzaw festival tal-mużika b'xejn b'risq il-kampanja Insalvaw lil Roșia Montană. F'"FânFest" (Fân tfisser "ħuxlief" bir-Rumen) tul is-snin kienu preżenti bosta gruppi mużikali u kantanti Rumeni kbar, bħal Ada Milea, Luna Amară, Shukar Collective, Timpuri Noi, Sarmalele Reci, Vița de Vie u, mir-Repubblika tal-Moldava, Zdob și Zdub. L-artisti kollha jdoqqu u jkantaw pro bono b'risq il-kampanja u biex jiċċelebraw id-diversità artistika u l-multikulturaliżmu.
L-avveniment ta' tlett ijiem ta' FânFest jinkludi firxa wiesa' ta' attivitajiet kulturali, ambjentali, mużikali u fil-beraħ, u joffru l-opportunità ta' parteċipazzjoni f'diversi workshops. Il-palk prinċipali jospita gruppi rock, jazz, folk, reggae u tal-mużika dinjija. Il-FânFest tal-2006 kellu tinda b'"Attività Alternattiva" li ospitat spettakli teatrali u taż-żfin, filmati u attivitajiet kulturali, ambjentali u soċjali.
Madwar 10,000 ruħ attendew l-avveniment tal-2005 u 15,000 ruħ attendew l-avveniment tal-2006.
CONMEBOL
Il-Konfederazzjoni tal-Futbol Sud-Amerikan (bl-Ingliż: South American Football Confederation; bil-Franċiż: Confederación Sudamericana de Fútbol) magħrufha aħjar bħala l-CONMEBOL, hi l-amministrazzjoni li tikkontrolla l-futbol ġewwa l-Amerika t'Isfel. Ġeneralment kważi kull tim f'din il-federazzjoni kellu żmien fejn iddomina permezz tal-plejers tiegħu, imma l-Arġentina, l-Brażil u l-Urugwaj huma tradizzjonalment l-aqwa timijiet f'dan il-kontinent, bil-Paragwaj u l-Perù li bdew jiddominaw ix-xena wkoll. It-timijiet tal-CONMEBOL kellhom ħafna suċċessi fit-Tazza tad-Dinja. Bl-erba' postijiet allokati għalihom fit-Tazza tad-Dinja minn 32 huma rnexxielhom jirbħu aktar min-nofs l-edizzjonijiet ta' din il-kompetizzjoni u għal ħafna snin, tnejn mill-ewwel ħamsa tal-klassifika tal-FIFA huma membri tal-CONMEBOL.
Ħarsa ġenerali
Il-Paragwaj (1921), il-Perù (1925), il-Bolivja (1926), l-Ekwador (1927), il-Kolombja (1936) u l-Veneżwela (1952) daħlu membri. Illum, il-CONMEBOL tagħmel parti mill-FIFA u tieħu ħsieb tal-attivitajiet kollha tal-futbol li jsiru f'dawn il-pajjiżi membri. Il-kwartieri ġenerali huma f'Luque fil-Paragwaj. Il-president tal-Kumitat Eżekuttiv hu Nicolás Leoz.
Presidenti tal-CONMEBOL
thumb|240px|Kwartieri ġenerali tal-CONMEBOL f'Luque, fil-Paragwaj
Parteċipazzjoni fit-Tazza tad-Dinja
L-uniku pajjiż li għadu qatt ma kkwalifika f'din il-kompetizzjoni minn din il-federazzjoni hi l-Veneżwela. Dan il-pajjiż hu meqjus bħala l-inqas tim kompetittiv fl-assoċjazzjoni, minkejja li f'dawn l-aħħar snin kiber ħafna.
Angra do Heroísmo
Etimoloġija
"Angra" bil-Portugiż tfisser "qala" jew "bajja". L-epitet do Heroísmo ("tal-Eroiżmu", "l-Erojka") ingħata lill-belt minn Marija II sabiex jitfakkru ċ-ċittadini tagħha li kien irnexxielhom jiddefendu l-gżira kontra attakk Miguelista fl-1829.
Storja
Uħud isostnu li Angra ġiet stabbilita minn Álvaro Martins, li baħħar flimkien ma' Didrik Pining fl-ispedizzjoni tiegħu lejn id-Dinja l-Ġdida, u flimkien ma' Bartolomeu Dias fil-vjaġġ tiegħu madwar il-Kap tat-Tama t-Tajba. Oħrajn isostnu li Angra ġiet stabbilita fl-1450 jew fl-1451 minn Jácome de Bruges, Fjamming li kien qed jaqdi lill-Prinċep Enriku n-Navigatur, li impjega bdiewa, sajjieda u merkanti fin-Netherlands biex jikkolonizza l-Ażores.
Is-sit li ntgħażel mill-ewwel insedjaturi kien linja ta' rdumijiet li kienu jiftħu, bħal anfiteatru, f'żewġ bajjiet żgħar, isseparati minn peniżola, li fit-tarf tagħha kien hemm il-vulkan estint ta' Monte Brasil. Waħda minn dawn iż-żewġ bajjiet kienet fonda biżżejjed (madwar 40 metru jew 130 pied) biex il-bastimenti l-kbar setgħu jankraw hemmhekk, u kellha wkoll il-vantaġġ li kienet imkennija mill-biċċa l-kbira tal-irjieħ l-iktar qawwijin, għajr dawk min-Nofsinhar u mix-Xlokk.
Fl-1474, Álvaro Martins Homem ordna li x-xmara li kienet tnixxi fil-bajja tiġi ddevjata lejn kanal bil-ġebel magħmul mill-bniedem, mibni għan-niżla, biex b'hekk l-ilma jgelgel seta' jiġi sfruttat biex tiddawwar ir-rota tal-ilma ta' mitħna. Dan witta t-triq għall-iżvilupp ekonomiku futur tal-villaġġ ta' Angra. Fl-istess waqt, bis-saħħa ta' dan iż-żona fuq iż-żewġ naħat tax-xmara setgħet tiġi rranġata mill-ġdid skont pjanta b'toroq dritti u organizzata f'kwartieri skont il-funzjoni (kummerċjali, residenzjali, eċċ.), sabiex jinqdew il-ħtiġijiet tal-port li kulma jmur beda jikber. L-ewwel djar ta' Angra nbnew fuq l-għolja 'l fuq mill-bajja, b'toroq weqfin li jagħtu għax-xatt. Fl-għoli wkoll, 'il bogħod mill-baħar, beda jinbena kastell/fortizza; li eventwalment sar magħruf bħala Castelo dos Moinhos (Kastell tal-Imtieħen). Sal-1534, Angra kienet l-ewwel belt fl-arċipelagu li ngħatat l-istatus ta' belt. Fl-istess sena, intgħażlet mill-Papa Pawlu III biex tkun is-sede tad-Djoċesi ta' Angra, b'awtorità ekkleżjastika fuq il-gżejjer kollha tal-Ażores.
Il-port kummerċjali bikri ta' Angra kellu rwol importanti fil-kummerċ tal-Indji tal-Lvant Portugiżi li beda fis-seklu 15. Il-bajja ta' Angra sikwit kienet mimlija karavelli u iġfna, xi ħaġa li kkontribwiet għall-progress tal-belt u tal-poplu tagħha. Il-kostruzzjoni ta' għadd ta' vilel, kunventi, knejjes u fortifikazzjonijiet militari f'Angra, li s-soltu kienu infrastrutturi mhux xierqa għal belt żgħira (jew għal gżira żgħira), tindika r-rwol importanti li Angra kellha fil-kummerċ trans-Atlantiku għall-Portugiżi. In-nobbli Portugiż Pero Anes do Canto (1480–1556), li twieled f'Guimarães, kien is-supretendent tal-fortifikazzjoniojiet f'Terceira. Għall-kompetenza tiegħu f'dak ir-rwol, u għal servizzi oħra għall-Kuruna Portugiża, huwa ngħata t-titlu ta' moço fidalgo (kavallier-ġentlom), u l-kariga għolja ta' "Fornitur tal-Armada tal-Gżejjer u tal-bastimenti merkantili tal-kummerċ tal-Indji tal-Lvant fil-gżejjer kollha tal-Ażores" (titlu ereditarju li għadda għand membri suċċessivi tal-familja Canto għal tliet mitt sena). L-importanza u s-setgħa tal-familja Canto kienet evidenti. Matul il-perjodu meta l-Portugall kien qed jagħmel kummerċ mal-kolonji Asjatiċi, Afrikani u tal-Amerka t'Isfel, huma kienu responsabbli għall-protezzjoni u għall-benesseri tal-flotta merkantili (u għall-ġid kbir li kienu qed iġorru l-bastimenti fl-istivi tagħhom) ladarba l-bastimenti qorbu lejn l-aħħar parti tal-vjaġġi tagħhom fit-Tramuntana tal-Atlantiku. Kienu responsabbli wkoll li jaġixxu bħala l-uffiċjal kap tad-dwana, il-maġistrat kap inkarigat għas-soluzzjoni tat-tilwim, u s-sorveljatur tad-difiża navali tal-Ażores.
Suċċessjoni Portugiża
Qabel ma Filippu II ta' Spanja kellu ċans jinforza l-jedd tiegħu għall-kuruna tal-Portugall, fl-1580, António, il-Pirjol ta' Crato, iben illeġittimu tal-linja Beja tal-familja rjali Portugiża ta' Braganza, ipproklama lilu nnifsu re fl-24 ta' Lulju 1580. Madankollu, ir-renju tiegħu fil-Portugall kontinentali dam għoxrin jum biss; fil-25 ta' Awwissu, ġarrab telfa fil-Battalja ta' Alcântara kontra l-armati Spanjoli tal-Asburgi mmexxija minn Fernando Álvarez de Toledo, id-Duke ta' Alba.
Battalja tal-Bajja ta' Salga
L-ewwel azzjoni militari fl-Ażores seħħet madwar sena wara t-telfa li kien ġarrab António f'Alcântara. Flotta Spanjola ta' għaxar bastimenti tal-gwerra, taħt il-kmand ta' Pedro Valdez, ibbumbardjat lil Angra fil-5 ta' Lulju 1581, u mbagħad bdiet tistħarreġ il-kosta tal-gżira sabiex issib l-aqwa postijiet għall-iżbark. Fl-għabex tal-25 ta' Lulju, l-ewwel bastimenti mimlija truppi Spanjoli ankraw fil-Bajja ta' Salga, madwar tnax-il kilometru fil-Lvant tal-port ta' Angra fil-villaġġ ta' Vila de São Sebastião. Wieħed li kien għassa mal-kosta, stazzjonat fil-kap imsejjaħ Ponta do Coelho, ta l-allarm, iżda meta waslu l-ewwel forzi Portugiżi, madwar elf Kastiljan kienu diġà żbarkaw u kienu bdew jisirqu mill-villaġġi tal-madwar. F'din il-fażi tal-ġlied, skont ir-rakkonti lokali tal-azzjoni, kellha rwol ewlieni Brianda Pereira, li flimkien ma' nisa oħra, attakkat l-għadu b'għodod agrikoli meta rat li d-dar tagħha kienet inqerdet. Sa filgħodu, l-Ispanjoli kienu qed jirbħu l-kosta kollha bl-artillerija tagħhom, u l-ġlied kien aħrax. Għall-ħabta ta' nofsinhar, meta l-eżitu tal-battalja kien għadu mhux magħruf, patri Wistinjan imsejjaħ Dom Pedro, li kien qed jieħu sehem attiv fit-taqbida, ħareġ bi strataġemma li biha l-bhejjem jiġu sfrattati kontra l-Ispanjoli sabiex jinfirxu. Iktar minn elf bhima ġew miġbura malajr, u permezz tal-għajjat u tat-tiri tal-ixkubetti, ġew sfrattati fid-direzzjoni tal-pożizzjonijiet tal-għadu. L-Ispanjoli ġew sorpriżi u kellhom jirtiraw lura lejn il-kosta, fejn kważi kollha kemm huma tilfu ħajjithom fil-ġlied jew għerqu huma u jippruvaw jilħqu d-dgħajjes tagħhom. Din ir-rebħa mhux konvenzjonali tal-Battalja tal-Bajja ta' Salga, uriet li António seta' jserraħ sew fuq l-appoġġ lokali.
Battalja ta' Ponta Delgada
L-azzjoni militari maġġuri li jmiss seħħet fis-sajf tas-sena ta' wara. Álvaro de Bazán, l-ewwel Markiż ta' Santa Cruz, intbagħat fl-1582, bħala "Ammirall tal-Oċean", sabiex ikeċċi lil António u lil dawk li kienu qed jappoġġawh minn Angra u mill-Ażores. Huwa rebaħ il-Battalja ta' Ponta Delgada fis-26 ta' Lulju 1582, lil hinn mill-kosta tal-gżira ta' São Miguel, kontra konfederazzjoni dgħajfa ta' kursara Portugiżi, Franċiżi, Ingliżi u Olandiżi.
Għalkemm il-flotta ta' António kienet tilfet għalkollox fil-Battalja ta' Ponta Delgada, António rnexxielu jaħrab f'eżilju fi Franza wara l-battalja. Dawk li kienu jappoġġawh sussegwentement tilfu s-sena ta' wara fil-Battalja ta' Terceira, ħdejn Angra, fis-27 ta' Lulju 1583, u b'hekk il-forzi ta' Filippu finalment irnexxielhom jokkupaw lill-Ażores u kkompletaw l-unifikazzjoni tal-Kuruni ta' Spanja u tal-Portugall. Minkejja dan, Santa Cruz, l-Ammirall Spanjol, li ġie mfaħħar għar-rebħiet tiegħu kontra l-familja ta' Aviz u dawk li kienu jappoġġawha fl-Ażores, għaraf li l-Ingilterra kienet theddida serja għall-Imperu Spanjol, u kien favur gwerra kontra l-Ingliżi. F'ittra li kiteb lil Filippu II minn Angra do Heroísmo, fid-9 ta' Awwissu 1583, ġimagħtejn wara l-Battalja ta' Terceira, hemm l-ewwel suġġeriment definit tal-formazzjoni tal-Armada Spanjola.
Wara l-avvenimenti tal-Battalja ta' Terceira, il-fortifikazzjonijiet eżistenti fuq Monte Brasil ġew organizzati mill-ġdid. Matul il-Gwerra bejn l-Ingilterra u Spanja (1585-1604), il-fortifikazzjonijiet Portugiżi oriġinali ġew iddisinjati mill-ġdid mill-inġinier militari Taljan Giovanni Vicenzo Casale u mill-assistenti tiegħu, peress li kursara bħal Francis Drake u Walter Raleigh kienu attakkaw lill-bastimenti u l-ħażniet Spanjoli. L-ewwel ġebla tpoġġiet fl-1583, u l-fortifikazzjonijiet progressivament ġew elaborati biex jinkludu diversi bastjuni u postijiet għall-kanuni. Sar-Restawr, il-kmandant Spanjol Álvaro de Viveiros irreżista għal ħdax-il xahar (mis-27 ta' Marzu 1641 sal-4 ta' Marzu 1642) wara s-swar tal-fortizza impenetrabbli, u attakk koordinat kmandat minn Francisco Ornelas da Câmara u João de Bettencourt biss irnexxielu jegħleb lill-kmandant. Il-forti ttieħed f'isem il-Portugall: inbniet knisja fi ħdan il-fortizza f'ġieħ San Ġwann il-Battista (bil-Portugiż: São João Baptista) wara l-1642.
Seklu 17
Matul is-snin, Terceira (u b'mod partikolari Angra) kienet post popolari fejn il-monarki f'qagħda ħażina jfittxu l-kenn sakemm l-avvenimenti fl-art kontinentali Portugiża jew f'inħawi oħra kienu jseħħu mingħajrhom. Fl-1667, qrib it-tmiem tal-Gwerra tar-Restawr tal-Portugall, ir-Re Afonso VI, il-konsulent ewlieni tiegħu, Castelo Melhor, u l-partit Frankofilu ta' Castelo Melhor tilfu kontra ħu r-Re, Pedro, id-Duka ta' Beja (li iktar 'il quddiem irrenja bħala Pietru II tal-Portugall). Pedro għall-ewwel sar ir-reġġent ta' ħuh; imbagħad, irranġa l-eżilju ta' Afonso lejn il-gżira ta' Terceira fl-Ażores bil-pretest li ma kienx kapaċi jiggverna iktar. L-eżilju ta' Afonso dam seba' snin b'kollox.
Seklu 19
Meta r-Re João VI miet fl-1826, il-pajjiż daħal fi kriżi tas-suċċessjoni. Ir-re kellu eredi maskili għat-tron, l-Imperatur Pedro tal-Brażil, li kien irnexxielu jirribella kontra missieru fis-snin 20 tas-seklu 19. Madankollu, bosta Portugiżi prominenti ma xtaqux ir-riunifikazzjoni mal-eks kolonja tagħhom. L-iben iżgħar tar-re Miguel kien eżiljat fl-Awstrija, wara li mexxa għadd ta' rivoluzzjonijiet li ma rnexxewx kontra r-reġim liberali ta' missieru. Pedro abdika t-tron Portugiż favur bintu Maria da Glória li kellha seba' snin, u stipula li tiżżewweġ lil zijuha Miguel meta ssir xebba. Madankollu, sabiex jirrenja b'mod konġunt man-neputija tiegħu, Miguel ġie obbligat jieħu ġurament li jħares il-kostituzzjoni liberali eżistenti. Miguel inizjalment qabel iżda malajr reġa' bdielu. Huwa ddepona lin-neputija tiegħu mit-tron u beda jistabbilixxi monarkija assolutista.
Bardejov
Bardejov (bl-Ungeriż: Bártfa, bil-Ġermaniż: Bartfeld, bir-Russu: Бардеёв, bl-Ukren: Бардіїв) huwa raħal fil-Grigal tas-Slovakkja. Ir-raħal jinsab fir-reġjun ta’ Šariš fi pjanura fejn tfur ix-xmara Topľa, fl-għoljiet taż-żona muntanjuża ta’ Beskyd. Ir-raħal fih diversi monumenti kulturali fiċ-ċentru storiku Medjevali li hu kompletament intatt. Ir-raħal huwa mniżżel fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO u attwalment fih popolazzjoni ta’ madwar 32,000 abitant.
Angra do Heroísmo
Seklu 19
Pedro u bintu mbagħad beda kunflitt magħruf b'diversi ismijiet, fosthom il-Gwerer Liberali, il-Gwerra Ċivili, il-Gwerra taż-Żewġ Aħwa u l-Gwerra ta' Miguel. Fit-22 ta' Ġunju 1828, il-liberali ddeponew lill-Kaptan-Ġeneral tal-Ażores Manuel Vieira de Albuquerque Touvar, u ddeportawh lejn l-art kontinentali u stabbilew kwartieri ġenerali fil-gżira ta' Terceira. Fil-Battalja ta' Praia da Vitória fil-11 ta' Awwissu 1829, iċ-ċittadini ta' Terceira rreżistew attakk immexxi minn Miguel. Dan wassal biex Angra tingħata t-titlu onorarju ta' do Heroísmo, "l-Erojka". Maria da Glória kienet tirresjedi fil-gżira mill-1830 sal-1833; il-forzi tagħha kienu rebbieħa s-sena ta' wara.
Fl-20 ta' Settembru 1836, Charles Darwin, in-naturalista Ingliż eminenti, hu u joqrob it-tmiem tal-vjaġġ tiegħu madwar id-dinja abbord il-bastiment tar-riċerka HMS Beagle, wasal fl-Ażores u ankra f'Angra. Il-jum ta' wara, Darwin kera żiemel u xi gwidi u rikeb saċ-ċentru tal-gżira fejn suppost kien jeżisti krater vulkaniku attiv. Huwa sab li ma kien hemm l-ebda "krater"; minflok, sab li kien hemm sensiela ta' fissuri fil-blat bl-istim ħiereġ minnhom. Għal naturalista, il-jum twil riekeb iż-żiemel ma tantx ta frott. Bijoloġikament, Darwin kiteb, li ma seta' "jsib xejn ta' interess". L-għada, Darwin ivvjaġġa tul il-kosta u żar ir-raħal ta' Praia da Vitória fil-Grigal tal-gżira. Huwa rritorna mix-xatt tat-Tramuntana, u qasam il-parti ċentrali tal-gżira fi triqtu lura lejn l-HMS Beagle. Huwa salpa fil-25 ta' Settembru lejn il-gżira ta' São Miguel, sabiex jiġbor xi ittri li setgħu ntbagħtulu hemmhekk. Angra u Praia da Vitória fil-qrib kienu s-siti fejn seħħ episodju interessanti tal-Gwerra Ċivili Amerikana. Peress li ma setgħux ikissru l-imblokk tal-bastimenti tal-Flotta Navali tal-Istati Uniti fil-portijiet (Konfederati) tan-Nofsinhar, u fit-tama li jaljenaw lil dawn il-bastimenti tal-imblokk sabiex jikkontrabattu theddid perċepit ieħor, l-Istati Konfederati tal-Amerka ordnaw li jinbnew bastimenti tal-gwerra fir-Renju Unit u fi Franza biex ikunu jistgħu jattakkaw il-bastimenti kummerċjali. Wieħed minn dawn il-bastimenti telaq minn Liverpool f'Lulju 1862 taparsi kien "bastiment merkantili" u ngħaqad ma' bastimenti oħra ta' appoġġ fil-port ta' Praia da Vitória. Dan il-post fejn iltaqgħu ntgħażel minħabba li l-Portugall kien pajjiż newtrali u l-Ażores kienu 'l bogħod mill-bastimenti tal-Flotta Navali tal-Istati Uniti. F'dak il-port, u iktar 'il quddiem f'Angra, kanuni u provvisti oħra tal-gwerra ġew ittrasferiti abbord il-bastiment il-ġdid. Is-CSS Alabama ġie kkummissjonat fl-24 ta' Awwissu 1862 ftit 'il barra mill-port ta' Angra, u telaq minn Terceira sabiex jibda l-karriera tiegħu bħala l-iżjed bastiment tal-gwerra effettiv kontra l-bastimenti merkantili fl-istorja navali.
Ngungunhane (magħruf ukoll bħala Mdungazwe Ngungunyane Nxumalo, N'gungunhana, jew Gungunhana Reinaldo Frederico Gungunhana) twieled f'Gaża fin-Nofsinhar tal-Afrika għall-ħabta tal-1850, u miet f'Angra do Heroísmo fit-23 ta' Diċembru 1906. Bħala vassall tar-re Portugiż, iktar 'il quddiem irribella, u ġarrab telfa u ntefa' l-ħabs mill-Armata Portugiża, immexxija minn Joaquim Mouzinho de Albuquerque. Huwa ġie eżiljat lejn Liżbona u mbagħad lejn il-gżira ta' Terceira, fejn ikkonverta għall-Kattoliċiżmu; huwa għex hemmhekk sa mewtu. Huwa kien l-aħħar imperatur tal-Imperu ta' Gaża, territorju li issa huwa parti mill-Mozambique, u kien l-aħħar monarka tad-dinastija tiegħu.
Bardejov
Etimoloġija
Hemm żewġ teoriji dwar l-oriġini tal-isem. Skont teorija minnhom, isem ir-raħal ġej mill-kelma Ungeriża "bárd" li tfisser “mannara żgħira”, li kienet tindika ammont ta’ territorju forestali li seta’ jiġi maqtugħ minn raġel wieħed f’jum wieħed. Fl-isem tar-raħal bl-Ungeriż (Bártfa), is-suffiss "-fa", li jfisser “siġra” żdied iktar ’il quddiem, u nbidlet ukoll l-aħħar ittra ta’ "bárd" għal "bárt", biex titħaffef il-pronunzja.
Tomaso Antonio Vitali
Tomaso Antonio Vitali (twieled fis-7 ta’ Marzu 1663 – miet fid-9 ta’ Mejju 1745) kien kompożitur u vjolinist Taljan minn Bologna, iben il-kbir Giovanni Battista Vitali. Huwa magħruf l-iktar għal chaconne fil-G minuri għall-vjolin u għall-continuo, li ġiet ippubblikata minn manuskritt fis-Sächsische Landesbibliothek ta’ Dresden f’Die Hoch Schule des Violinspiels (1867) editjat mill-vjolinist Ġermaniż Ferdinand David. Il-firxa wiesgħa ta’ modulazzjonijiet tagħha f’noti distanti qanqlet spekulazzjonijiet li ma setgħetx tkun opra Barokka ġenwina.
Angra do Heroísmo
Seklu 19
Imlaqqam l-"Iljun ta' Gaża", huwa rrenja mill-1884 sat-28 ta' Diċembru 1895, il-jum meta sar priġunier ta' Joaquim Mouzinho de Albuquerque fil-villaġġ iffortifikat ta' Chaimite. Minħabba li diġà kien magħruf mal-istampa Ewropea, l-amministrazzjoni kolonjali Portugiża ddeċidiet li tikkundannah għall-eżilju minflok tiġġustizzjah, bħalma kien jiġri s-soltu. Huwa ġie ttrasportat lejn Liżbona, akkumpanjat minn ibnu Godide u dinjatarji oħra. Wara soġġorn qasir, huwa ġie ttrasferit lejn Angra do Heroísmo, fejn miet ħdax-il sena wara.
Seklu 20
Angra ġiet mheżża minn terremot kbir fl-1 ta' Jannar 1980 li kkawża ħsara konsiderevoli fiċ-ċentru storiku tal-belt u f'diversi postijiet oħra fil-gżira ta' Terceira. L-Ażores esperjenzaw bosta terremoti u żbroffi vulkaniċi minn żmien il-preistorja, iżda t-terremot tal-1980 x'aktarx li kien l-iżjed wieħed gravi mis-seklu 18. Il-ħsara fil-belt ġiet imsewwija u saret rikostruzzjoni fi żmien erba' snin.
Sit ta' Wirt Dinji
Iċ-ċentru storiku ta' Angra do Heroísmo ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.
Bardejov
Etimoloġija
It-teorija l-oħra ssostni li isem ir-raħal ġej minn isem proprju Kristjan, Barděj, Barduj (il-forom imqassra ta’ Bartolomew) biż-żieda tas-suffiss possessiv Slav komuni “-ov”. Din it-teorija hija appoġġata mill-ewwel forma rreġistrata tal-isem tar-raħal – Bardujef – fl-1241. It-teorija tal-isem proprju hija appoġġata wkoll mill-preżenza tas-suffiss ippreservat f’sorsi Pollakki jew Slovakki iktar ’il quddiem.
Angra do Heroísmo
Ġeografija
Angra tokkupa l-kosta tan-Nofsinhar tal-gżira ta' Terceira. Hija l-kwartieri ġenerali ta' kmand militari u s-sede ta' veskovat Kattoliku Ruman. Il-binjiet prinċipali tagħha huma l-Katidral ta' Sé ta' Angra do Heroísmo, kulleġġ militari, arsenal u osservatorju. Il-port, li issa ma tantx għandu importanza kummerċjali jew strateġika (iżda qabel kien port kummerċjali u militari maġġuri), huwa mkenni fuq il-Punent u fuq il-Lbiċ mill-promontorju ta' Monte Brasil, iżda llum il-ġurnata huwa inqas importanti mill-portijiet ġirien ta' Ponta Delgada fil-gżira ta' São Miguel u ta' Horta fil-gżira ta' Faial.
Klima
Il-klima ta' Angra do Heroísmo hija eżatt bejn Mediterranja (Csa) u subtropikali-umduża (Cfa), b'temperatura medja ta' kuljum f'Awwissu li taqbeż eżatt l-iżoterm tat-22 °C (72 °F) u x-xita f'Lulju tlaħħaq ftit inqas mill-iżoterm ta' 30 mm għar-reġim tal-klima oċeanika (Cfb). Hija affettwata b'mod sinifikanti mill-Kurrent tal-Golf u mill-ilmijiet sħan tat-Tramuntana tal-Atlantiku madwar l-Ażores, b'temperaturi estremament miti fix-xitwa għal post daqstant 'il bogħod mill-ekwatur. Fil-fatt Angra hija wieħed mill-iżjed postijiet 'il bogħod mill-ekwatur li qatt ma rreġistrat ġlata fl-ajru. B'kuntrast, qatt ma ġew irreġistrati temperaturi 'l fuq minn 30 °C (86 °F), u l-jiem tas-sajf spiss ilaħħqu madwar 24 °C (75 °F) sa 25 °C (77 °F).
Ġeografija umana
Amministrattivament, il-muniċipalità ta' Angra do Heroísmo hija magħmula minn diversi parroċċi ċiviċi, li storikament kienu entitajiet parrokkjali amministrati mill-Knisja Kattolika. Wara t-tkeċċija tal-ordnijiet reliġjużi mill-Portugall, l-amministrazzjoni Portugiża adattat dawn l-unitajiet territorjali f'istituzzjonijiet lajċi li sar il-pedament tal-gvern lokali. F'kuntest ċiviku, parroċċa (freguesia bil-Portugiż) hija sempliċement sottodiviżjoni ta' muniċipalità (concelho jew município). Id-dsatax-il parroċċa ċivika ta' Angra do Heroísmo huma:
Tomaso Antonio Vitali
Bijografija
Vitali studja l-kompożizzjoni f’Modena ma’ Antonio Maria Pacchioni, u ġie impjegat fl-orkestra tal-familja Este mill-1675 sal-1742. Huwa kien ukoll għalliem u fost l-istudenti tiegħu kien hemm Evaristo Felice dall'Abaco, Jean Baptiste Senaillé, Girolamo Nicolò Laurenti u Luca Antonio Predieri.
Bardejov
Storja
It-territorju tar-raħal ta’ Bardejov kif inhu llum attira insedjaturi minn Żmien in-Neolitiċi. Madankollu, l-ewwel referenza bil-miktub għar-raħal tmur lura għas-snin 40 tas-seklu 13, meta patrijiet minn Bardejov ilmentaw lir-Re Béla IV tal-Ungerija li kien hemm ksur tal-fruntieri tar-raħal min-naħa ta’ Prešov. Dak iż-żmien, il-knisja importanti ta’ San Eġidju kienet diġà nbniet. Fis-seklu 14 ir-raħal ġie ffortifikat sew, ladarba kien sar ċentru ta’ kummerċ mal-Polonja. Iktar minn 50 xirka kienu jikkontrollaw l-ekonomija li kienet qed tiffjorixxi. Bardejov kiseb l-istatus ta’ raħal irjali fl-1376, u iktar ’il quddiem sar raħal irjali ħieles. L-aqwa perjodu tar-raħal intemm fis-seklu 16, meta bosta gwerer, pandemiji u diżastri oħra fnew il-pajjiż.
Angra do Heroísmo
Ġeografija umana
Tlettax-il parroċċa għandhom popolazzjoni ta' elf ruħ jew iktar, u 88.71 % tal-popolazzjoni tgħix f'dawn il-parroċċi l-kbar. Madwar 11.3 % tal-popolazzjoni tgħix fis-sitt parroċċi l-oħra. L-iżjed parroċċa popolata hija dik ta' Nossa Senhora da Conceição (Il-Madonna tal-Kunċizzjoni), u l-inqas popolata hija dik ta' Serreta. L-ikbar parroċċa ġeografikament hija dik ta' Porto Judeu u l-iżgħar waħda hi dik ta' Santa Luzia.
Ċivika
Iċ-ċentru storiku ta' Angra jinsab tul il-kosta tan-Nofsinhar u jinkludi l-belt Medjevali u ċ-ċittadella ffortifikata mal-kon vulkaniku ta' Monte Brasil. Angra hija denominata mill-Pjazza l-Antika (bil-Portugiż: Praça Velha), magħrufa wkoll bħala l-Pjazza tal-Qaddisin Cosmo u Damjan (bil-Portugiż: Praça de São Cosmo e Daimão) jew il-Pjazza tar-Restawraturi (bil-Portugiż: Praça dos Restoradores). Din hija waħda mill-ewwel pjazez Portugiżi ddisinjata speċifikament bħala spazju fil-beraħ, li jingħaqad ma' tnejn mill-arterji prinċipali taċ-ċentru storiku. Il-pjazza ta' Angra hija wiesgħa u ordnata, u hija pavimentata bil-ġebla tal-ġir bajda u bil-bażalt iswed. Matul l-istorja tagħha, din il-pjazza prinċipali kellha diversi funzjonijiet: kienet suq tat-tiġieġ u tal-bhejjem nhar ta' Ħadd; matul it-taqbid bejn il-Liberali u l-Assolutisti (matul il-Gwerer Liberali) kienet il-post fejn in-nies kienu jiġu mgħallqa fil-pubbliku; u kienet il-post fejn bdiet it-tradizzjoni li l-barrin jitħallew jiġru fit-toroq. Il-pjazza ppjanata sew u sabiħa f'Angra ġiet iddisinjata kif nafuha llum il-ġurnata bis-saħħa tal-influwenza tat-terremot ta' Liżbona tal-1755, li rriżulta f'programm ta' rikostruzzjoni li affettwa bosta rħula u bliet fil-Portugall. Il-pjazza l-antika (li tlestiet kif inhi llum il-ġurnata lejn l-aħħar tas-seklu 18) tirrefletti dan il-ħsieb u dan l-approċċ ġdid fir-rigward tal-urbaniżmu u t-trasport. Wara s-seklu 19 (speċifikament fl-1879), intużat bħala post fejn isiru l-kunċerti mill-banda militari tal-għaxar riġment, li kellhom il-barrakki tagħhom fil-Forti ta' São João Baptista.
Tomaso Antonio Vitali
Bijografija
Fost ix-xogħlijiet awtentiċi ta’ Vitali hemm sett ta’ sonati bi tlieta ppubblikat bħala l-opri nri 1 u 2 (1693), sonati tal-kamra, u sonati bil-vjolin (inkluż l-opra nru 6 tiegħu) fost xogħlijiet oħra. Fost dawk li ġew irreġistrati hemm dawk kollha fl-opra nru 1 (fuq Naxos 8.570182), tlieta mis-sonati bil-vjolin (fuq it-tikketta Żvizzera Gallo), u wħud mis-settijiet ta’ sonati mill-opri nri 2 u 4 (l-opra nru 4; nru 12 fuq Classica CL 101 mill-Finlandja).
Bardejov
Storja
Fil-bidu tal-ewwel kwart tas-seklu 18, is-sitwazzjoni bdiet titjieb. Numri kbar ta’ Slovakki u ta’ Lhud Ħasidiċi ġew f’Bardejov bi ħġarhom. Sal-aħħar tas-seklu, il-popolazzjoni tar-raħal kienet reġgħet laħqet il-livell tas-seklu 16. Id-djar tal-borgeżija reġgħu nbnew jew ġew immodifikati skont il-moda arkitettonika ta’ dak iż-żmien. Fis-subborgi tal-Majjistral tar-raħal żviluppa kwartier Lhudi b’sinagoga, biċċerija u banjijiet għar-riti reliġjużi. Barra minn hekk, inbnew knejjes u pontijiet ġodda wkoll. daqsminuri|Il-binja tal-muniċipju fil-qalba taċ-ċentru storiku ta’ Bardejov Matul ir-Riformazzjoni, Michal Radašin inħatar bħala l-pastor tar-raħal.
Angra do Heroísmo
Militari
Il-gżira ta' Terceira, sa mis-seklu 15 kienet dejjem suxxettibbli għall-attakki mill-pirati u mill-kursara, l-ewwel mill-pirati tal-kosta tal-Barberija, iżda mbagħad mis-setgħat Ewropej li ppruvaw jaħtfu l-bastimenti mimlija rikkezzi fil-vjaġġ tagħhom lura mil-Lvant Imbiegħed. Wara l-unjoni personali bejn Spanja u l-Portugall, wara l-Kriżi Dinastika, il-ħtieġa li jiġu protetti l-punti ta' tranżitu tal-Ażores wasslet għall-kostruzzjoni ta' diversi postijiet tal-għassa u fortifikazzjonijiet tul il-kosta tal-gżira. Fosthom l-iżjed importanti kienu:
Reliġjuża
Kien hemm mument fl-istorja meta Angra kellha saħansitra disa' kunventi, kollha bil-kjostri u bil-knejjes tagħhom. Il-biċċa l-kbira ta' dawn il-knejjes huma tal-perjodi tal-Manjeriżmu u tal-Barokk, u huma tassew grandjuża meta wieħed iżomm f'moħħu l-kwalità ħażina tal-ġebla preżenti fuq il-gżira. It-tiżjin fuq ġewwa ta' dawn il-knejjes kien ibbażat fuq l-użu tax-xogħol tradizzjonali tal-injam indurat u mnaqqax, kif ukoll fuq ix-xogħol bl-injam rikk u eżotiku mill-Brażil.
Tomaso Antonio Vitali
Bijografija
Tomaso Antonio Vitali miet f’Modena fid-9 ta’ Mejju 1745.
Angra do Heroísmo
Ġlied tal-barrin tal-Ażores
Il-verżjoni Portugiża tal-ġlied tal-barrin tvarja b'mod konsiderevoli minn dik Spanjola, u l-varjetà tal-Ażores, li bdiet fil-gżira ta' Terceira, tvarja mill-istil kontinentali f'diversi aspetti importanti wkoll. Il-ġlied tal-barrin tal-Ażores jinvolvi l-"parteċipazzjoni tal-pubbliku" b'mod li jfakkar fil-"ġiri tal-barrin" f'Pamplona (Spanja).
Fil-gżira ta' Terceira, erba' barrin tal-ġlied jiġu kkonfinati f'kompartimenti separati tal-injam għal diversi sigħat u jiġu ttrasportati lejn il-villaġġ fejn ikun se jseħħ il-ġlied tal-barrin, imbagħad jiġi ssikkat ħabel oħxon u twil ma' għonq kull barri. Jieħu l-ġigġifogu bħala sinjal liċ-ċittadini li l-barrin dalwaqt ikunu se jinħelsu fil-pjazza pubblika. Ladarba l-barrin jinħelsu, xi żgħażagħ jaħtfu l-ħabel ta' ma' għonq il-barrin biex jippruvaw jikkontrollawlu rasu, filwaqt li oħrajn jittantaw il-barrin b'kulma jkollhom, minn mantijiet b'kuluri jgħajtu sa umbrelel. Fit-tgeġwiġija l-barrin jaf ikaxkar xi rġiel bil-ħabel b'kollox u jipprovaw jikkastigahom billi jagħtuhom bir-ras sa ma jwaqqagħhom mal-art u jniffduhom bil-qrun jew jgħaddu minn fuqhom. Dan l-avveniment huwa divertiment popolari u pubbliku; huwa magħruf bħala t-tourada à corda.
Bardejov
Storja
Minkejja diversi nirien li ħakmu r-raħal fl-aħħar kwart tas-seklu 19, ir-raħal kompla jistagħna bis-saħħa ta’ proġetti kbar ta’ industrijalizzazzjoni fir-reġjun. Fl-1893, infetħet linja ferrovjarja li kienet tikkollega lil Prešov ma’ Bardejov. Madankollu, ir-raħal reġa’ qabad it-triq tan-niżla mill-ġdid wara l-istabbiliment tal-ewwel Repubblika Ċekoslovakka u sar reġjun agrikolu arretrat. It-Tieni Gwerra Dinjija wasslet biex is-sitwazzjoni ekonomika terġa’ tmur għall-agħar, għalkemm ir-raħal ħelisha ħafif mill-ibbumbardjar. Bardejov ittieħed mit-truppi Sovjetiċi tal-ewwel Armata tal-Gwardji fl-20 ta’ Jannar 1945.
Angra do Heroísmo
Ġlied tal-barrin tal-Ażores
Eventwalment, il-barrin jgħaddu mit-toroq tal-belt sal-arena tal-ġlied tal-barrin, il-Praça de Toiros da Ilha, fin-naħa tal-Lvant ta' Angra, fejn issir ġlieda tradizzjonali tal-barrin bi stil Portugiż. Mill-1 ta' Mejju sat-30 ta' Settembru, jiġu organizzati touradas kuljum; fil-fatt, xi kultant ikun hemm saħansitra tnejn jew tlieta f'jum.
Tomaso Antonio Vitali
Chaconne
Chaconne hija forma mużikali li tintuża biex titwassal varjazzjoni fi progressjoni armonika qasira ripetuta fuq baxx ostinat. Ix-chaconne ġiet immarkata minn kopjatur, fil-mument tat-traskrizzjoni, fil-marġni ta’ fuq tal-ewwel paġna tal-manuskritt ta’ Dresden bħala "Parte del Tomaso Vitalino" (il-parti ta’ Tomaso Vitalino), li jaf kien jew ma kienx Vitali. Karatteristika li tispikka fl-istil tax-chaconne ta’ "Vitali" hija l-mod kif tibdel in-noti, sa ma tilħaq it-territorji distanti tal-B-baxxa minuri u E-baxxa minuri, modulazzjonijiet li ma kinux karatteristiċi tal-era Barokka, peress li l-bidla fin-noti saret xi ħaġa tipika biss fir-Romantiċiżmu. Dan l-aħħar, il-manuskritt Mus. 2037/R/1 fis-Sächsische Landesbibliothek ta’ Dresden ġie identifikat li għadda minn taħt idejn Jacob Lindner, kopjatur magħruf li kien jaħdem fil-Hofkapelle ta’ Dresden bejn l-1710 u l-1730, u jkompli juri l-awtentiċità tiegħu. Minkejja d-dubji mużikoloġiċi, l-opra minn dejjem kienet popolari fost il-vjolinisti. Pereżempju, Jascha Heifetz għażilha, f’“verżjoni rranġata u alterata ħafna”, b’akkumpanjament tal-orgni, biex jiftaħ id-debutt tiegħu fi New York f’Queen's Hall fil-5 ta’ Mejju 1920. Jeżistu għadd ta’ arranġamenti tagħha għall-vjolin u għall-pjanu magħmula minn Ferdinand David u minn Léopold Charlier, għall-vjolin u għall-orgni, u għall-vjolin u għall-orkestra magħmula minn Ottorino Respighi, u hemm traskrizzjonijiet tagħha għall-vjola u għall-pjanu magħmula minn Friedrich Hermann (1828-1907) u minn Alan Arnold (vjolist u pubblikatur kontemporanju Amerikan tal-mużika, u sid il-"Viola World Publications") u għaċ-ċello u għall-pjanu magħmula minn Luigi Silva.
Bardejov
Storja
Fl-1950, Bardejov ġie ddikjarat ċentru storiku protett u beda jsir restawr estensiv tal-wirt kulturali tiegħu. Dawn l-isforzi wasslu biex Bardejov jirċievi l-Medalja tad-Deheb Ewropea mill-Bord Internazzjonali tal-Fiduċjarji f’Hamburg fl-1986 – l-ewwel raħal fiċ-Ċekoslovakkja li qatt irċieva dan il-premju. Fl-20 ta’ Novembru 2000, Bardejov tniżżel fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO għall-kundizzjoni tajba taċ-ċentru storiku u tas-subborgi Lhud tar-raħal. F’Novembru 2010, ir-raħal iċċelebra l-għaxar snin anniversarju minn meta tniżżel fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO.
Angra do Heroísmo
Edukazzjoni
L-Instituto Histórico da Ilha Terceira (IHIT - l-Istitut Storiku tal-Gżira ta' Terceira), huwa assoċjazzjoni kulturali privata ddedikata għall-investigazzjoni u għall-istudju tal-istorja tal-Ażores. Huwa organizzat bħala akkademja, u jisponsorizza klassijiet, lekċers u simpożji dwar suġġetti differenti. L-istitut ġie stabbilit fl-1942 mill-belt ta' Angra do Heroísmo.
Sport
Angra għandha tim tal-futbol jismu S.C. Angrense, li huwa parti mill-Associação de Futebol de Angra do Heroísmo. It-tim tal-futbol ta' Sport Clube Lusitânia huwa t-tim tal-futbol prinċipali fil-gżira ta' Terceira. L-assoċjazzjoni tal-futbol tar-reġjun tinsab f'Angra do Heroísmo.
Ġemellaġġ
Angra do Heroísmo hija ġemellata ma':
Bardejov
Storja
Bħal ħafna rħula żgħar Ewropej, Bardejov kellu popolazzjoni qawwija ta’ Lhud qabel it-Tieni Gwerra Dinjija u l-Olokawst, kif ukoll popolazzjoni li titkellem bil-Ġermaniż li tkeċċiet wara l-1945, għalkemm kien għad baqa’ għadd żgħir ta’ ċittadini li jitkellmu bil-Ġermaniż.
F’Marzu 2006, il-Kumitat tal-Preservazzjoni tal-Lhud ta’ Bardejov ġie stabbilit bħala organizzazzjoni mingħajr skop ta’ qligħ minn Emil Fish, li baqa’ ħaj mill-kamp ta’ konċentrament ta’ Bergen-Belsen li kien twieled f’Bardejov. F’Lulju 2005, Emil Fish irritorna lejn Bardejov ma’ martu u ibnu għall-ewwel darba mill-1949. Ir-rispons tiegħu għat-telqa u d-dilapidazzjoni tas-sinagogi u taċ-ċimiterju Lhudi kienet wegħda li jerġa’ jirrestawrhom u jippreservahom. Il-kumitat huwa magħmul min-nies minn Bardejov li baqgħu ħajjin wara l-kampijiet tal-konċentrament, mid-dixxendenti u mill-ħbieb tagħhom, u minn oħrajn li juru interess fil-kommemorazzjoni tal-komunitajiet tal-Lhud li għebu fl-Ewropa tal-Lvant. Il-missjoni ddikjarata tal-kumitat illum il-ġurnata hu li: “jirrestawraw il-proprjetajiet Lhud ta’ Bardejov, is-Slovakkja”; “irawmu kuxjenza dwar l-importanza kulturali u storika tal-ħajja tal-Lhud f’Bardejov u fis-Slovakkja”; u “iżidu l-għarfien dwar l-antenati Lhud u l-wirt tagħhom”.
Attrazzjonijiet
daqsminuri|302x302px|Veduta tal-pjazza ċentrali ta’ Bardejov mill-kampnar tal-bażilika F’Bardejov, il-Knisja monumentali ta’ San Eġidju tiddomina r-raħal, u tissemma għall-ewwel darba fl-1247. Fl-1464 tlestiet bażilika bi tliet navati u diversi kappelli. Il-knisja fiha ħdax-il artal Gotiku prezzjuż b’panewijiet bil-pitturi. Il-pjazza ċentrali (bis-Slovakk: Radničné námestie), li kienet tintuża għas-suq Medjevali tar-raħal, hija mdawra bi djar Gotiċi u Rinaxximentali tal-borgeżija li baqgħu ppreservati tajjeb ħafna u bil-bażilika.
Waħda mill-iktar binjiet interessanti hija l-binja tal-muniċipju, li nbniet fl-1505. Il-parti t’isfel inbniet bi stil Gotiku, filwaqt li l-parti ta’ fuq inbniet bi stil Rinaxximentali. Din il-binja kienet is-sede tal-kunsill lokali tar-raħal u kienet ukoll iċ-ċentru tal-ħajja ekonomika, soċjali u kulturali tar-raħal. Fl-1903, il-binja tal-muniċipju ġiet adattata u saret tintuża bħala l-Mużew tal-Kontea ta’ Šariš (Sárosi múzeum), wieħed mill-eqdem u l-ikbar mużewijiet fis-Slovakkja.
Is-sistema tal-fortifikazzjonijiet u s-swar tar-raħal imorru lura għas-sekli 14 u 15 u huma elenkati fil-Fond Ewropew għall-Wirt Kulturali bħala wħud mill-iktar fortifikazzjonijiet Medjevali elaborati u ppreservati tajjeb fis-Slovakkja.
Sit ta’ Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|Il-plakka tal-UNESCO f’Bardejov Ir-raħal kollu ta’ Bardejov ġie ddeżinjat bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000 bit-titlu ta’ “Riżerva ta’ Konservazzjoni tar-Raħal ta’ Bardejov.
Kwartieri
daqsminuri|313x313px|L-ilma minerali terapewtiku mill-fawwara tal-kwartier ta’ Bardejovské Kúpele Ir-raħal huwa magħmul mill-kwartieri li ġejjin:
Demografija
Bardejov għandu popolazzjoni ta’ 33,020 ruħ (sal-31 ta’ Diċembru 2010). Skont iċ-ċensiment tal-2001, 91.3 % tal-abitanti kienu Slovakki, 2.6 % kienu Rumeni, 2.5 % kienu Russi, u 1.4 % kienu Ukreni. It-taħlita reliġjuża kienet kif ġej: 63.2 % kienu Kattoliċi Rumani, 16.9 % kienu Kattoliċi Griegi, 7.6 % kienu Luterani u 4.3 % kienu Ortodossi tal-Lvant.
Skont iċ-ċensiment tal-1910, ir-raħal kellu 2,571 abitant Slovakk, 2,179 abitant Ungeriż u 1,617 abitant Ġermaniż.
Il-Lhud għexu fir-raħal għal madwar 300 sena. Fis-snin 20 tas-seklu 20, il-Lhud kienu jirrappreżentaw 34 % tal-popolazzjoni totali ta’ Bardejov. Fl-1942, meta s-Slovakkja kienet taħt l-influwenza tal-Ġermanja Nażista, iktar minn 3,000 Lhud minn Bardejov ġew deportati lejn il-kampijiet tal-konċentrament, fejn il-biċċa l-kbira nqatlu. Bardejov issa huwa “raħal mingħajr Lhud”. Fil-Grigal tar-raħal kien hemm insedjament b’maġġoranza Ungeriża sa żmien il-gwerer Ottomani qrib il-fruntiera mal-Polonja.
Ġemellaġġ
daqsminuri|312x312px|Il-fdalijiet tas-swar u tal-fortifikazzjonijiet tar-raħal Bardejov huwa ġemellat ma’:
Premier League Malti 1919–20
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 1919–20. Il-kampjonat kien imwettaq f'6 timijiet, u Sliema Wanderers kienu rebbieħa tal-kampjonat.
Liebru tal-Alaska
L-isem ta' liebru tal-Alaska ġej mid-distribuzzjoni ta' dan il-liebru, fejn il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni tinsab mifruxa mal-muntanji tal-Alaska. Il-liebru tal-Alaska huwa l-akbar speċi ta' liebru fil-kontinent Amerikan fejn adult kapaċi jilħaq is-70 ċentimetru tul bid-denb b'kollox li jkun bejn wieħed u ieħor 8 ċentimetri.
Dan il-liebru għad-differenza minn ħafna oħra jirriproduċi darba f'sena. Iżda hemm tendenza li l-boton ikun akbar fin-numru (minn 4 sa 8 żrameġ) mill-ispeċi li jirriproduċu aktar minn darba fis-sena.
Klassifikazzjoni
Dan il-liebru huwa wieħed minn tliet speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru Lepus u l-ispeċi maqsuma f'żewġ sottospeċi.
Hattusha
Hattusha żdiedet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.
Madwar is-sit
xellug|daqsminuri|It-Tempju l-Kbir fi ħdan il-ħitan ta' Hattusha Il-pajsaġġ madwar il-belt kien jinkludi raba' agrikolu għammiel, artijiet bl-għoljiet għall-mergħa kif ukoll boskijiet. Boskijiet iżgħar għadhom jinsabu fi ħdan il-fdalijiet tal-belt, iżda fi żmien il-qedem, kien ferm iktar mifruxa. Dan kien ifisser li l-abitanti kellhom provvista eċċellenti tal-injam biex jibnu d-djar tagħhom u strutturi oħra. Ir-raba' kien jipprovdi lill-poplu tal-Ittiti bl-għelejjel tas-sussistenza tal-qamħ, tax-xgħir u tal-għads. Kien jiġi maħsud ukoll il-kittien, iżda s-sors primarju għall-ilbies kien is-suf tan-nagħaġ. Kien jikkaċċjaw ukoll għaċ-ċriev fil-foresta, iżda dan x'aktarx li kien lussu rriżervat għan-nobbiltà. L-annimali domestiċi kienu jipprovdu l-laħam.
Storja bikrija
Saff karbonizzat apparenti fl-iskavi huwa xhieda li l-belt ta' Hattusha ngħatat in-nar għall-ħabta tal-1700 Q.K. u tħalliet fi stat ta' fdalijiet. Milli jidher kien taha n-nar ir-Re Anitta minn Kussara, li ried iħalli l-marka ta' dan l-att li wettaq u ħalla wkoll kitba ta' saħta:"Isir min isir re warajja u jerġa' jinsedja lil Hattusha, j'alla l-alla tas-sema jolqtu b'sajjetta!"