cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Auguste Rodin
Il-karattru
Rodin bħalma ddeskrivieh ħabibu Camille Mauclair kien ta' statura medja, b'ras enormi fuq tronk massiv; imnieħer prominenti, daqna griża twila, u għajnejn żgħar ileqqu, b'ironija ħafifa li fihom wieħed kien jista' jara li ma kienx jara mill-bogħod. L-impressjoni ta' qawwa fil-bniedem kienet imsaħħa mill-mixja mżegilga mill-koxox, ħuġbejn imħassbin qishom tal-blat taħt xagħar oħxon imħabbel, l-imnieħer akwilin mgħaddam u d-daqna kbira. L-impressjoni, però, kienet parzjalment kontradetta mill-barma siekta ta' xufftejh, il-ħarsa ħafifa, li kienet fl-istess ħin penetranti, malizzjuża u inġenwa ("waħda mill-iżjed komplessi li qatt rajt", żied jgħid Mauclair), u fuq kollox mil-leħen maħnuq, immodulat bid-diffikultà u mħallat b'inflessjonijiet ta' ħoss baxx. Kien jidher mhux komplikat, preċiż, riżervat, ġentili u dħuli imma mhux iż-żejjed. Ftit ftit, il-mistħija tinbidel f'awtorità sempliċi u trankwilla. Ma kienx entużjasta ż-żejjed imma lanqas bla grazzja, u l-manjiera ġenerali tiegħu kienet aktarx imnikkta u spirata. Mill-ġesti kalmi u meqjusa kienet qisha toħroġ enerġija immensa. Il-mod kif kien jitkellem bil-mod u qisu mistħi u l-pawżi fi kliemu kienu jagħtuh sinifikat speċjali.
Hovgården
Storja
Ftit fit-Tramuntana tal-knisja parrokkjali hemm ħames tumbati funebri kbar u tlieta minnhom jissejħu Kungshögar. Bl-Iżvediż, Kung tfisser "Re" u högar, min-Norveġiż Antik haugr, tfisser tumbata jew karretta. X'aktarx li Hovgården kien il-post fejn kien hemm insedjament irjali jew Kungsgård saħansitra minn Żmien il-Vikingi (għall-ħabta tat-800-1050 W.K.). Skavi ta' waħda minn dawn it-tumbati rjali fl-1917 żvelaw il-fdalijiet ta' raġel għani li għex għall-ħabta tad-900 W.K. Ingħata n-nar mimdud f'dgħajsa, liebes ilbies għali iżda mingħajr armi, u akkumpanjat minn żwiemel, baqar u klieb. daqsminuri|Mappa topografika taż-żona f'Żmien il-Vikingi. Il-linja l-blu tindika fejn tinsab il-kosta attwali. Birka, l-eqdem raħal fl-Iżvezja, kien ċentru kummerċjali internazzjonali. Ġie preżunt li l-insedjament irjali f'Hovgården ġie stabbilit bħala l-mezz tar-re biex jikkontrolla lil Birka. Madankollu, filwaqt li Birka ġie abbandunat f'nofs is-seklu 10, l-insedjament irjali milli jidher ma ġiex abbandunat, peress li l-ħaġra runika "U 11" tal-ħabta tal-1070, li jingħad li ġiet imnaqqxa għar-re, tpoġġiet qrib it-tumbati rjali. Kienet parti minn Uppsala öd, network ta' insedjamenti rjali li jappoġġaw lir-Rejiet tal-Iżvezja.
Auguste Rodin
Il-karattru
Quddiem wieħed mix-xogħlijiet tiegħu, Rodin kien jispjegah b'mod ellettiku imma ċar. Kien jgħid biss dak li kien meħtieġ u jispiċċa l-kliem b'ġest. Kien iħares lejn il-kreazzjonijiet tiegħu bl-imħabba, u kultant kien qisu jiskanta u jitħasseb bl-idea li kien ħalaqhom hu, jitkellem fuqhom qisu jeżistu apparti minnu. Ftit ftit, taħt is-sempliċità ta' Rodin bdew jidhru kwalitajiet li qabel kienu moħbija; kien ironiku, senswali, nervuż u kburi. Fih kienu jinstabu flimkien il-passjonijiet li esprima b'grandjożità hekk imħassba, u wieħed jista' jibda jifhem ir-rabta sigrieta bejn dan il-bniedem u l-arti li żvela. Kien moderat fl-espressjoni tal-ideat u l-opinjonijiet tiegħu u ta' ftit kliem man-nies. Kien jagħti l-impressjoni li ried jeħles malajr mid-dmirijiet soċjali. Kien kapaċi ħafna ta' ħbiberija li kien jillimita għal fehma taċita tas-suġġetti essenzjali tal-ħsieb; kellu inqas fiduċja fl-individwi milli fl-ideat ġenerali. Billi kien iddedikat daqshekk għal xogħlu, l-affarijiet l-oħra kienu jxebbgħuh, imma ma kienx juri, u kien jistmerr id-diskussjonijiet jew li jiġi ddisturbat.
Hovgården
Storja
Barra minn hekk, ir-Re Magnus Barnlock ordna li l-kastell l-antik jiġi sostitwit b'palazz tal-brikks, Alsnö hus, fis-snin 70 tas-seklu 13. Fil-palazz ir-re stabbilixxa n-nobbiltà Żvediża permezz tal-Ordinanza ta' Alsnö (Alsnö stadga) fl-1279. Madankollu, il-palazz inqered qabel tmiem dak is-seklu, tħalla mitluq, u Hovgården tilef l-importanza li kellu.
Auguste Rodin
Il-karattru
L-artisti ħżiena ma kienx jagħti kashom – ma kienx jikkritikahom. Issaporta d-diskussjonijiet ħarxa u l-kritika inġusta kollha kontra x-xogħol tiegħu mingħajr ma qatt qal xejn, għax kien kburi wisq biex jiddiskuti l-kwistjoni. Meta kienet għaddejja l-kontroversja dwar Balzac, sħabu tawh parir biex jiġġieled, billi l-kundizzjonijiet tal-kuntratt kienu kollha favurih. Imma rringrazzjahom tal-parir li tawh u ħa lura l-istatwa mingħajr ma tniffes.
Dan mhux għax kien dgħajjef, għax ħajjet Rodin kienet waħda iebsa. Kien ġej mid-dinjità li kellu ġewwa fih u mill-indifferenza għal-fażijiet tranżitorji tal-ħajja. Kien hemm ftit affarijiet li jinteressawh, imma dawk il-ftit kien jinteressa ruħu fihom ħafna. Ftit kien jaqra imma kellu ammirazzjoni profonda għal ċertu kittieba. Wieħed minn dawn kien Baudelaire. Kellu passjoni għall-mużika, l-iżjed ta' Gluck, imma qatt ma kien jitkellem fuqha.
Kien jissemplifika kollox f'ħajtu u jobgħod kollox li ma kienx meħtieġ. Meta tkun sirt tafu sewwa kien isir impossibli li tifirdu minn xogħlu. L-istatwi tiegħu kienu l-istati ta' ruħu. Is-sigriet tal-hena għalih kien ix-xogħol imwettaq bl-imħabba, u l-moralità tiegħu kienet li tħobb il-ħajja u l-għamliet naturali, u li ma tagħmel xejn li jgħaddab il-liġijiet tan-natura. Kien jidher iżolat fi żmienu kemm minħabba l-ġenju tiegħu kif ukoll minħabba l-karattru tal-kunċett artistiku tiegħu, imma fil-verità dan l-iżolament kien biss minn barra. Wara snin sħaħ jitħabat mat-tmaqdir u n-nuqqas ta' interess fix-xogħol tiegħu, kien sar imgħallem li l-artisti ż-żgħażagħ kienu jammiraw. Kif qal l-artista Pierre Roche, kien:
Ix-xogħol ta' Rodin
thumb|upright=0.8|180px|Id-Dell ([[Musée de l'Orangerie)]] Ix-xogħol kien il-liġi li gvernat il-ħajja ta' Rodin, u l-karriera tiegħu kienet sforz twil wieħed. Qatt ma kien hemm bniedem li ħadem daqshekk, u ftit hemm nies li għandhom idea tal-produttività vasta matul il-ħajja twila tiegħu. Kellu passjoni ta' ġenju, xewqa insazjabbli li joħloq u paċenzja ta' patri tal-Medjuevu. Lejn l-aħħar ta' ħajtu stqarr li kien għadu kemm beda jifhem ir-regoli tal-iskultura. Kien sikwit ikkritikat u rredikolat dwar it-tul taż-żmien li kien jieħu fuq ix-xogħol tiegħu; imma dan kien ġej minn fittaġni żejda. "Xogħol, anki meta jkun lest qatt mhu perfett" kien jgħid. Kien ħa ħames snin jimmudella l-figuri taż-żewġ nisa li jirrappreżentaw il-Mużi fl-istatwa ta' Victor Hugo. Fuq l-istatwa ta' Balzac ħa seba' snin u meta kienet ħa tħalli l-istudju tiegħu kien qiegħed jiddispjaċieh li ma setax iżommha għandu ftit żmien ieħor biex iżid xi daqqiet li kien jaħseb li kienu ħa jgħinu biex jagħmluha perfetta. Kien iwissi l-ħaddiema żgħażagħ biex ma jemmnux fl-ispirazzjoni u kien jgħidilhom li ma jistgħu jwettqu xejn tajjeb ħlief bix-xogħol iebes. Aktar tard infatti kien x'aktarx inklinat li ma tantx jistma s-sehem tal-ispirazzjoni fix-xogħol artistiku, u l-idea kien isejħilha “ħolma”. Ix-xogħol kien għalih tassew reliġjon. Imma l-ispirazzjoni kienet tirrappreżenta xi ħaġa oħra għal Rodin; kien iħobb iżomm xogħol ħdejh biex ikun jista' jikkomtemplah għal żmien twil wara li oħrajn kienu jqisuh lest, u jagħmel xi tibdiliet 'l hawn u 'l hemm malli jiġuh f'rasu ideat kif jista' jagħmlu aħjar. Qabbluh ma' wieħed minn dawk il-ħaddiema tal-Medjuevu li ma nafux isimhom li qattgħu ħajjithom kollha jnaqqxu l-figuri fil-katidrali; imma fil-wisa' ġenerali tal-karattru tiegħu u l-affinitajiet tiegħu kien dixxendent tal-Griegi, bin-naturaliżmu tal-Griegi magħqud ma' sentiment reliġjuż profond.
Filosofija
Qatt ma kien hemm artista ieħor li fehem il-kundizzjonijiet tal-materja jew il-liġijiet tal-plastika daqs Rodin. Għal żmien twil, kif qal hu stess, kien jaħsibha jmurx lejn l-influwenza ta' Mikelanġlu jew ta' Fidja, in-nisrani u l-pagan – l-espressiv u l-plastiku. Il-fideltà tiegħu spiċċat bejn il-Grieg u l-Gotiku. "Imxi man-natura", kienet ir-regola tiegħu matul ħajtu kollha. Kien permeat profondament bil-misteru tan-natura u l-freskezza tal-arti tal-antiki.
Fi kliem ieħor, dak li hu affettat, għall-wiri, mingħajr ruħ u verità. Li taħbi jew tnaqqas il-fatti tan-natura biex togħġob dawk li ma jifhmux, għalih kien ix-xogħol ta' artista inferjuri. Wieħed jara fix-xogħlijiet tiegħu bħal 'San Ġwann' (raħħal sempliċi, imma ispirat, b'ħalqu miftuħ) u fil-'Borgiżi ta' Calais' (irġiel goffi sempliċi għerwenin barra l-ilbies tal-ixkora, li ma għandhom xejn erojku la f'wiċċhom u lanqas f'qagħdithom) kemm jinsisti bil-qawwa fuq l-interpretazzjoni assoluta tan-natura, waqt li jirrifjuta li jċedi ebda ħaga lill-ideat konvenzjonali tas-sbuħija. L-ebda skultur qatt ma fehem aħjar il-possibilitajiet kollha tal-istat għerwien. Kien iġib paragun bejn l-immudellar tal-ġisem u tal-veduta.
Sa ma kellu tletin sena, kien kważi kompletament okkupat jgħin l-oħrajn fit-twettiq tax-xogħol tagħhom. Imma l-ħin kollu kien qiegħed jitgħallem, u dawn is-snin twal ta' apprendistat kienu imprezzabbli għall-esperjenza varja li tawh fl-istudju tal-effetti fi tqegħid tal-gruppi u fis-sengħa fl-użu tal-għodda tal-iskultur, waqt li pprovdewlu għadd bla tarf ta' opportunitajiet biex jikkritika d-difetti. Fl-esperjenza tiegħu fi Brussell kellu l-opportunità li jaħdem barra fuq skala kbira u li josserva l-effetti tal-klima fuq l-iskultura, u kif kull figura tidher meta d-dawl jinbidel matul il-jum. Irrealizza kmieni li l-pożi ta' mudelli ħajjin huma l-uniċi li għandhom jiġu rrappreżentati fl-istatwi, u kull tentattiv li tiddetta l-poża jew li ġġiegħel lil xi ħadd jippoża bilfors jeqred ir-relazzjoni armonjużà li teżisti bejn il-partijiet tal-ġisem. Is-superjorità tal-iskultura antika fuq il-moderna ġejja primarjament mill-osservanza ta' din il-liġi. Waħda mill-iskoperti l-oħra tiegħu kienet li mal-impulsi wieħed wara l-ieħor, il-kontorn tal-ġisem il-ħin kollu jinbidel – il-muskoli jintefħu u jerħu f'xorta ta' mewġa ritmika – l-iskultur għandu ħafna opportunità li jagħżel il-profil u l-linji li jinterpretaw il-poża l-iżjed fedelment u effettivament.
Metodu
thumb|xellug|275px|Rodin josserva x-xogħol fuq il-monument ta' Victor Hugo fl-istudju tal-assistent tiegħu Henri Lebossé fl-1896 Il-metodu ta' Rodin, kiteb Paul Gsell, kien speċjali. Fl-istudju tiegħu kien ikollu għadd ta' mudelli għerwenin, nisa u rġiel, jimxu jew jistrieħu. Rodin kien iħallashom biex jipprovduh il-ħin kollu bix-xbieha tan-nudità f'pożi differenti u fil-libertà tal-ħajja ordinarja. Kien il-ħin kollu jħares lejhom u għalhekk kien jaf sewwa d-dehra tal-muskoli jiċċaqilqu. Allura l-istat għerwien li dak iż-żmien in-nies kienu rari jaraw, u li anki l-iskulturi kienu jarawh biss fiż-żmien qasir tal-poża, għal Rodin kien dehra ta' kuljum. Hekk sar jaf il-ġisem imneżża' li kien komuni għall-Griegi billi kienu spiss jitħarrġu fl-isport u l-logħob, u tgħallem l-espressjoni tas-sensazzjoni fil-partijiet kollha tal-ġisem. Il-wiċċ hu s-soltu meqjus bħala l-unika mera tar-ruħ, u l-mobbiltà tal-fattizzi suppost hi l-uniku sinjal minn barra tal-ħajja spiritwali. Imma fil-verità m'hemm ebda muskolu tal-ġisem li ma jurix il-ħsieb u s-sensazzjoni.
Kien wara l-1900, meta l-fama tiegħu kient stabbilita fis-sod, li Rodin ġieh il-kunċett awdaċi li juri figuri umani (bħal Meditazzjoni, Raġel miexi u oħrajn) mingħajr ras, riġlejn jew dirgħajn, li għall-ewwel jixxukkjaw l-ispettatur, imma wara li dan jeżaminhom isib li tant huma bilanċjati u perfettament armonizzati li ma jistax isib ħlief sbuħija fihom. U hemm r-raġuni artistikament profonda għal dan, għalkemm forsi hemm minn jaħseb li dan jieħu 'r-reliġjon tal-arti' għall-estrem. Fl-iżvilupp tal-idea ewlenija – tal-ħsieb, meditazzjoni, l-att tal-mixi – xewqtu kienet li jelimina kulma seta' jinnewtralizza jew jiġbed l-attenzjoni minn dan il-ħsieb ċentrali. "L-irfinar tad-dwiefer jew in-nokkli ma jinteressanix", qal, "itellef l-attenzjoni mil-linji ewlenin u r-ruħ li irrid ninterpreta". Madankollu ma naqasx fl-istima tas-sengħa tal-arti tiegħu. Għalkemm kien iqisha biss bħala mezz biex jilħaq l-għan, qal li l-artista li jittraskuraha qatt ma jikseb l-iskop tiegħu, l-interpretazzjoni tas-sentimenti u l-ideat. "Jeħtieġ li wieħed ikollu kmand mill-aqwa fuq is-sengħa" qal, "biex jaħbi x'jaf".
Sengħa
Darba qal lil Paul Gsell dwar lezzjoni prezzjuża fis-sengħa tal-mudellar li rċieva minn ċertu Constant, li kien jaħdem fl-istudju fejn hu beda bħala skultur. Ġurnata waħda kien qiegħed jarah jimmudella fit-tafal kapitell bil-weraq, u qallu "Rodin, mhux qed tagħmlu tajjeb. Il-weraq kollha ċatti – għalhekk ma jidhrux ta' veru. Għamilhom biex xi wħud minnhom jippuntaw lejk. Imbagħad meta tarahom, ikollok sens ta' fond. Qatt tħares lejn il-forom fil-wisa' imma ħares lejhom fil-fond. Dejjem qis wiċċ ta' oġġett fit-tarf ta' volum". Mexa ma' din it-twissija prezzjuża u skopra iżjed tard li l-antiki kienu jipprattikaw eżattament dan il-metodu ta' mudellar; minn hemm ġejjin l-enerġija u l-versatilità ta' xogħolhom.
Kif rajna, l-influwenza ta' Mikelanġlu kienet kbira. Darba għamel kopji ta' xi pitturi ta' Rubens bl-amment tant kien studjahom. Stqarr li kien tgħallem ħafna fuq il-chiaroscuro fl-iskultura minn Rembrandt. Iktar tard interressa ruħu fl-arti Ġappuniża, li l-aħwa Goncour ħadmu tant biex jagħmluha popolari fi Franza; jingħad li il-pożi ta' xi mudelli tiegħu kienu ssuġġeriti minn disinji Ġappuniżi. Imma kien jinteressa ruħu f'kull għamla ta' arti – Eġizzjana, Azteka, mil-Lvant Imbiegħed jew Franċiża tas-seklu tmintax, u l-ħin kollu kien ikun qiegħed jitgħallem.
Natura elementari
Kien jgħid li żjara fil-Louvre kient taffettwah daqs mużika sabiħa u ġġegħlu jagħmel sforzi ġodda. Rodin kien jinteressa ruħu b'mod speċjali fir-rappreżentazzjoni tan-natura elementari. Moħħu kien jieħdu lura lejn in-nisel tal-ħlejjaq, u darba wara l-oħra irrappreżenta ħlejqiet li kienu qegħdin jinbidlu f'bnedmin minn kundizzjonijiet primittivi jew elementari, ħlejjaq li mhumiex 'il bogħod ħafna minn natura li kibru fiha – parti bnedmin, parti bhejjem jew ħarġu mis-siġar, għejun tal-ilma u l-materjal tal-ħajja elementari. Għalih, bħalma kien għall-Griegi bikrija, in-natura kollha kienet imdewda b'għamliet semiumani: kien jara d-driadi fil-boskijiet u n-narajdi fin-nixxijiet u n-natura u l-aspetti fiżiċi tagħhom ma kinux differenti ħafna mill-elementi li wellduhom. Għadd mill-ħlejjaq tiegħu ħerġin mill-materja, oħrajn huma assimilati mas-siġar, mal-blat u l-art stess. Billi n-natura hi l-għajn tal-ħajja kollha, jidher li qisu ma setax jimmaġina l-ħajja maqtugħa minn dan l-għajn tal-enerġija.
Ritratti ta' Rodin
Albert Besnard għamel ritratt tiegħu fl-1900 (inċiżjoni bl-aqua forte).
Transnistrija
It-Transnistrija, magħrufa uffiċjalment bħala r-Repubblika Pridnestrovijana Moldavjana, hu pajjiż interkjuż fl-Ewropa li għandu indipendenza de facto mill-Moldova iżda din hi rikonoxxuta minn ftit pajjiżi biss.
Antoine Camilleri (artist)
Antoine Camilleri MQR, (5 ta' Frar 1922 - 23 ta' Novembru 2005) kien artist Malti u għalliem tal-arti li ħalla impatt dejjiemi fuq l-iżvilupp tal-arti moderna u kontemporanja Maltija. Huwa jżomm post speċjali u uniku fl-Arti Kontemporanja Maltija, l-aktar ta’ missier spirtuż, għalliem maħbub u bħala artist li mmatura permezz tat-tbatija tal-ħajja. Ix-xogħol ta' Camilleri huwa personali ħafna, ġeneralment jiġbed minn ġrajjiet jew esperjenzi fil-ħajja tal-artist. L-immaġni tiegħu nnifsu b’mod partikolari hija ripetuta matul ix-xogħol kollu tiegħu billi uża diversi materjali inklużi, żjut, stampi tal-linos, tafal u oġġett misjuba. Matul is-snin, Antoine Camilleri esperimenta b’varjetà ta’ midja u jibqa’ mfakkar l-aktar għall-istil uniku tiegħu ta' stampi fit-tafal li jinvolvu l-ħidma u l-manipulazzjoni tat-tafal, niexef u maqsum.
Ħajja personali
Minbarra li kien artist Camilleri kien ukoll għalliem tal-arti. Il-karriera tiegħu mifruxa mill-1956 sal-1979, fejn għallem f’diversi istituzzjonijiet fosthom it-tagħlim tal-Foundation Course fil-Fakultà tal-Arkitettura fl-Università ta ’Malta.
Snin bikrin
Huwa sar interessat fl-arti minn età żgħira u rċieva t-taħriġ artistiku bikri tiegħu, ta' 10 snin, taħt Dwardu Zammit, li introduċieh mal-pittura taż-żejt. Fl-1936 beda jattendi l-iskola tal-Arti tal-Gvern ta’ Malta jistudja taħt Vincent Apap, Edward Caruana Dingli (artist), Carmelo Mangion u Carmel Attard Cassar. Dan ġie interrott fil-qosor mill-gwerra meta ġie ngaġġat mat-2 Regiment, King's Own Malta Regiment, madankollu Camilleri kompla jattendi l-lezzjonijiet, fejn possibbli, sal-1947.
Pariġi
Fl-1948 u bl-għajnuna ta' missieru, Antoine mar jistudja fl-École Superieure des Beaux Arts f'Pariġi. Hemmhekk ġie taħt l-influwenza tal-għalliem tiegħu Nicolas Untersteller, artist rispettat mill-Alsace li bejn l-1939 u l-1945 kien id-Direttur tal-École des Beaux Arts.
Awtoritratti
Huwa dokumentat aktar minn 80 awto-ritratti prodott, matul stadji differenti tal-karriera artistika tiegħu, Camilleri jikklassifika bħala l-awtoritrattista l-iktar meqjum ta' Malta li ddefinixxa lilu nnifsu u l-arti tiegħu permezz tal-promulgazzjoni tax-xbieha tiegħu stess. In-natura introspettiva ta' Antoine Camilleri hija esplorata b'mod wiesa' fl-awto-ritratti tiegħu. L-artist irrekordja l-progressjoni fiżjonomika tiegħu u l-esperjenzi tiegħu permezz tal-awto-ritratti impittra.
B'riżultat ta' dan, ir-rappreżentazzjonijiet awtonomi murija jagħmlu l-medja spiritwali, intellettwali u artistika tal-artist. Huwa ppreżenta lilu nnifsu lit-telespettatur f’sensiela ta’ burdati u ħarsiet intensivi, u jaqsam mumenti ferħanin u diffiċli mill-ħajja personali tiegħu. L-awto-ritratti ta' Camilleri aġixxew bħala antidotu terapewtiku fejn jesponi lilu nnifsu bħallikieku f'att ta' konfessjoni. Camilleri fl-awto-ritratti tiegħu jitfa' l-inibizzjonijiet reliġjużi kollha u jinjora kull kritika konservattiva billi juri lilu nnifsu f'rappreżentazzjoni ta' Kristu rxoxt li qied jesponi l-istigmata. L-artist ikompli jelabora fuq l-idea ta' awtodifinizzjoni billi jinkorpora fix-xogħlijiet tiegħu oġġetti lesti, affarijiet li kien midħla tiegħu fl-istudjo tiegħu jew fid-dar tiegħu. Huwa petrifika dawn l-oġġetti misjuba bir-resin, u eternizzahom biex jitqiesu bħala natura morta stess, isiru ix-xogħol tal-arti. Camilleri ma jbagħbasx u ma jinterpretax jew jimmodifika madwaru mill-istat pur tiegħu; huwa sempliċement jimmortalizzahom u jaqsamhom mat-telespettatur bħala parti mill-memorja tiegħu, bħala estensjoni tiegħu innifsu.
Wirjiet
Camilleri kien fost l-ewwel artisti Maltin li esebixxew fil-Biennale ta' Venezja fil-padiljun inawgurali tal-pajjiż fl-1958.
Saħħa u mewt
L-artist sofra minn diversi problemi ta’ saħħa tul ħajtu kollha, fl-1972 kellu attakk tal-qalb li ġiegħlu jieqaf jgħallem għal perjodu qasir. Aktar tard, fl-1978, huwa għamel operazzjoni maġġuri li huwa mfakkar f'xogħol imsejjaħ After Surgery, 1983. Fl-1996 Camilleri għadda minn by-pass, aktar tard ipproduċa xogħol intitolat After the By-Pass, 1999, li fih kien jinkludi s-sikkina kirurġika li ntużat waqt l-operazzjoni.
Fl-2003 ġie djanjostikat bil-Marda tal-Parkinson u ħa r-residenza tiegħu fil-Faċilità ta' Kura fit-Tul ta' San Vinċenz de Paul.
Antoine Camilleri miet fit-23 ta’ Novembru 2005.
Marsa FC
Marsa Football Club hu klabb tal-futbol Malti mil-lokalità tal-Marsa, li bħalissa jilgħab fit-Tieni Diviżjoni. It-tim lagħab fit-Tazza UEFA matul l-istaġun 1971-72 u lagħab diversi staġuni fil-Premier League Malti.
Storja
Il-Marsa għandha storja kbira tal-futbol Malti, kellha ħafna plejers tajbin li kienu iħobbu lil klabb tal-Marsa. Il-klabb kien fondat fl-1920 taħt l-isem ta Marsa United. Fl-1947 il-klabb tal-Marsa bidel ismu għall-Marsa Football Club. Il-President tal-klabb kien Barbaro Markiz, is-Segretarju:Joseph Ġoġġi, it-Teżorier:Gejtu Saliba u l-Kowc:Henry Azzopardi, dawn kienu l-membri tal-futbol fil-Marsa.
Il-Marsa għamlu l-ewwel debutt fil-kampjonat tagħhom f'Jannar 1920. Il-klabbs li l-Marsa kienu qiegħdin jikkompetu magħhom kienu : Valletta United, Cottonera FC, Paola United, Sliema Wanderers FC, Ħamrun Spartans FC u Floriana. St. Georges ma ħadux sehem minħabba l-problemi tal-flus. L-ewwel logħba kompetittiva tal-Marsa kienet kontra Paola United li ntemmet 4-0 favur il-Marsa. Fil-Cousis Shield, il-Marsa waslu fis-semi finali meta ltaqaw ma Sliema. Meta ntemmet l-ewwel taqsima, il-Marsa kellom vantaġġ ta' 3 gowls iżda fit-tieni taqsima, Sliema ħarġu bi grinta kbira u skurjaw 4 gowls u l-Marsa nqalaw mill-kompetizjoni bi żvintura.
Fl-istaġun 2012–13, Marsa spiċċaw ir-raba' fit-Tielet Diviżjoni u b'hekk ġew promossi għat-Tieni Diviżjoni flimkien maċ-ċampjins Senglea Athletic, Mdina Knights u Marsaskala. thumb|xellug|Marsa kontra [[Juventus FC|Juventus.]]
Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann
daqsminuri| L-Arma ta' l-Ordni ta' San Ġwann . L-arma personali tal-Gran Mastru kienet tintwera flimkien mal-arma tal-ordni fis-sekli 14 sal-15. Minn nofs is-seklu 15, il-Gran Mastru kien jikkwartja l-arma ta’ l-ordni ma’ tiegħu. Lista tal-Gran Mastri tal-Ordni ta' San Ġwann, tiġbor fiha l-kontinwazzjoni tagħha bħala l-Ordni Militari Sovrana ta’ Malta wara l-1798. Din tinkudi koll "anti-gran mastri" u logutenenti jew stewards mhux rikonoxxuti waqt vakanzi.
Fil-listi tal-kapijiet tal-Ordni, it-titlu "Gran Mastru" spiss jiġi applikat retrospettivament għall-kapijiet tal-bidu tal-Ordni. Il-kapijiet medjevali tal-Ordni użaw it-titlu ta' custos (Gwardjan) tal-isptar. It-titolu magister jintuża fuq muniti maħduma f'Rodi, minn Foulques de Villaret 'l quddiem. L-ewwel li uża t-titlu Grandis Magister (Gran Mastru) kien Jean de Lastic li saltan 1437–1454). Aktar tard il-Gran Mastri f’Rodi użaw it-titlu Magnus Magister (Gran Mastru).
Fl-1607 l-Imperatur Ruman Imqaddes Rudolf II ħoloq lill-Gran Mastru Prinċep tal-Imperu Ruman Qaddis (bil-Ġermaniż: Reichsfürst ). Din l-għotja ġiet imġedda mill-Imperatur Ruman Imqaddes Ferdinandu II fis-16 ta’ Lulju 1620. Fl-20 ta’ Marzu 1607, il-Papa Pawlu V ta lill-Gran Mastru l-istil l-Eminenza Tiegħu u preċedenza fil-Qorti ta’ Ruma immedjatament wara dik tal- kardinali.
Fl-1880 it-titlu ta' Fürst (Prinċep) ġie rikonoxxut fl-Awstrija mill- Imperatur Franz Joseph I.
Fit-2 ta’ Frar 1929, it-titlu ta' Prinċep u l-istil ta' Altezza Eminentissima (Altezza l-aktar Eminenti) ġew rikonoxxuti fl-Italja mir-Re Victor Emmanuel III.
L-istil użat bħalissa mill-Gran Mastru huwa:
Emma Muscat
Emma Louise Marie Muscat (twieldet fis-27 ta' Novembru 1999) hija kantanta u mudella Maltija li spiss taħdem fl-Italja.
Ħajja bikrija u karriera
Imwielda f'Malta f'familja sinjura, Emma saret midħla tal-mużika minn età bikrija. Wara l-edukazzjoni obbligatorja, iddeċidiet li tattendi l-Università tal-Arti tal-Ispettaklu. Bħala adolexxenti wriet it-talent u l-kapaċitajiet tagħha fil-kant, fiż-żfin, u fl-użu tal-istrumenti mużikali. B'mod partikolari, hija speċjalizzat fil-pjanu, u bdiet ukoll tikkomponi l-mużika u l-lirika tal-kanzunetti tagħha.
Fl-2016 hija rrilaxxat l-ewwel single tagħha "Alone" fuq l-kanal tal-YouTube tagħha u iktar 'il quddiem, fl-2017, irrilaxxat it-tieni single tagħha "Without You".
Fis-26 ta' April 2019 hija rrilaxxat l-ewwel single tagħha Avec moi, b'siltiet mid-diska kantati minn Biondo, li kellha relazzjoni ta' xi sena u nofs miegħu waqt u wara l-programm ta' Amici. Fl-14 ta' Novembru 2019 hija pparteċipat fir-remix tal-hit "Sigarette" tar-rapper Junior Cally. Fl-10 ta' Diċembru rrilaxxat is-single "Vicolo Cieco"; wara r-rilaxx tal-kanzunetta, f'intervista ddikjarat li kienet se tkun l-ewwel estratt mill-album il-ġdid tagħha. Fit-3 ta' Lulju 2020 hija rrilaxxat is-single sajfi tagħha Sangria mar-rapper Taljan Astol, li ġiet iċċertifikata bħala diska tad-deheb fl-Italja u li laħqet il-21 miljun stream fuq YouTube.
Festival tal-Eurovision 2022
Muscat ressqet kanzunetta biex tieħu sehem fil-Malta Eurovision Song Contest 2022 fi Frar 2022. Il-kanzunetta "Out of Sight" wasslitha biex tirbaħ il-kompetizzjoni b'total ta' 92 punt, u b'hekk kisbet id-dritt li tirrappreżenta lil pajjiżha fil-Festival tal-Eurovision 2022 f'Torino, l-Italja. Hija rebħet il-vot tal-ġurija kif ukoll dak tal-pubbliku. Emma ngħatat 12-il punt mis-sitt membri kollha tal-ġurija nazzjonali Maltija, kif ukoll 20 punt mill-pubbliku bit-televotazzjoni. Fl-14 ta' Marzu 2022, ġiet irrilaxxata kanzunetta ġdida, bit-titlu "I Am What I Am", li se tissostitwixxi l-kanzunetta "Out of Sight" fil-Festival tal-Eurovision 2022 fl-Italja.
Familja
Emma Muscat hija parti mill-familja li hija l-fundatur u s-sid ta' Muscat's Universal Limited, kumpanija bbażata fil-Belt Valletta li tispeċjalizza fl-ilbies għan-nisa tqal, għat-trabi u għat-tfal.
Cynthia Turner
Cynthia Turner (twieldet fl-1932 – mietet fl-1 ta' Frar 2021) kienet pjanista Maltija. Hija kienet waħda mill-iktar pjanisti magħrufa f'Malta kif ukoll fost l-iktar mużiċisti rinomati. Daqqet il-pjanu fuq diversi palkijiet, fuq ir-radju bil-kejbil, fuq ir-radju u fuq it-televiżjoni f'Malta, fl-Italja, fi Franza, fil-Ġermanja u fl-Eġittu. Fil-15 ta' Novembru 1967 hija daqqet quddiem ir-Reġina Eliżabetta II matul spettaklu mużikali rjali li seħħ fit-Teatru Manoel.
Cynthia Turner ingħatat diversi premjijiet. Saret chevalier dans L'Order des Palmes Académiques (kavallier fl-Ordni tal-Akkademiċi Distinti) fi Franza u soċja fir-Royal Academy of Music (l-Akkademja Rjali tal-Mużika) f'Londra, ir-Renju Unit. Barra minn hekk, saret membru tal-Ordni Nazzjonali tal-Meritu fl-2004, li huwa wieħed mill-ogħla unuri li jista' jingħata f'Malta.
Cynthia Turner ngħatat Sħubija Onorarja għall-Għomor mill-Kunsill Nazzjonali tan-Nisa għall-kontribut tagħha fil-mużika f'Malta u speċjalment għad-dedikazzjoni tagħha fil-Kumitat tal-Mużika tal-Kunsill. Fl-1987, il-Kunsill Nazzjonali tan-Nisa stabbilixxa l-Kompetizzjoni tal-Mużika ta' Bice Mizzi Vassallo; Cynthia Turner kienet interessata ferm f'din il-kompetizzjoni u ssieħbet fil-kumitat organizzattiv u ppresjediet il-panel tal-għoti tal-premjijiet fl-edizzjonijiet kollha tal-kompetizzjoni.
Personali
Cynthia Turner twieldet fil-Belt Valletta fl-1932 u attendiet l-iskola tal-Kunvent tas-Sacré-Cœur. Kienet miżżewġa lil Anthony Caruana u miegħu kellha żewġ subien: Nicholas u Christopher. Kellha wkoll ħames neputijiet. Cynthia Turner batiet minn fratturi fl-għadam ta' ġenbha u tal-polz u lejn l-aħħar ta' ħajjitha mardet bil-marda tal-coronavirus f'Malta f'nofs il-pandemija tal-COVID-19. Hija mietet fl-1 ta' Frar 2021 tal-età ta' 88 sena.
Anġlu Portelli
L-Isqof Anġlu Portelli, Franġisku Saverju Portelli, (Valletta, 24 ta' April, 1852 - Valletta, 19 ta Ġunju 1927) kien Vigarju Ġenerali ta' Malta.
Patri Dumnikan
Il-Patri lettur ġdid, Portelli, beda minnufih il-karriera akkademika tat-tagħlim fil-Kulleġġ ta S.Tumas, ir-Rabat, matul is-snin 1876-1882 u 1885-1892 għallem diversi suġġetti, fosthom il-filosofija, it-teoloġija u l-Iskrittura Mqaddsa; fis-snin 1887-1892 kien Reġġent tal-Istudji kif ukoll surmast tan-novizzi u l-istudenti li kien hemm fir-Rabat. Fis-sena 1891 ġie lawrjat Majjistru fit-Teoloġija. Waqt li kien jgħallem, il-patrijiet tal-Birgu, fl-1883, għażluh pijol tagħhom; hu aċċetta dan l-uffiċċju kontra qalbu tant li rriżenja qabel ma għalaqlu ż-żmien. Wara, reġa tela jgħallem fil-Kulleġġ ta San Tumas, ir-Rabat.
Patri Portelli kien reliġjużi mill-aktar osservanti li jħobb il-ħajja fil-kunvent, l-istudju u l-appostolat; kien għalhekk li kif temm il-karriera ta tagħlim, fl-1893, ġie assenjat fil-kunvent tal-Portu Salvu, tad-dumnikani fil-Belt. Matul is-snin 1896-1902, hu kien kappillan tal-parroċċa tal-Portu Salvu. Mill-kunvent tal-Belt, p.Portelli seta jilħaq aħjar il-bliet u l-irħula u jaċċetta aktar talbiet li kienu jagħmlulu biex jippriedka; kien jinqala ħafna għal kull xorta ta priedki: paneġierki,kwareżimali, fervorini, konferenzi u priedki oħra ta xi okkażjoni. Ippriedka mhux biss f'Malta u Għawdex, iżda ukoll f'bosta bliet Taljani: Ruma,Torin, Vercelli, Trani u postijiet oħra.
Isqof
Il-majjistru Portelli għen ħafna lid-Djoċesi ta Malta; kien eżaminatur u mħallef prosinodali, eżaminatur tal-filosofija fis-Seminarju Arċiveskovili, eżaminatur tal-ordinandi u Membru tal-Kummisjoni Djoċesana kontra l-Moderniżmu. Fis-sena 1910 inħatar Viżitatur Appostoliku għall-Kongregazzjonijiet kollha tas-Sorijiet f'Malta u Għawdex; hu wettaq din il-missjoni sa tmiem is-sena. Id-dehen, il-prudenza u l-ħila li wea ssoktar isaħħu l-fiduċja li tal-awtoritajiet ekkleżjastiċi kellhom fih; jista jkun li għalhekk, fl-1911, inħatar Isqof Titulari ta Selinonte u Awżiljarju tal-Arċisqof ta Malta.
Mewt
Mons. Anġlu Portelli miet fid-19 ta Ġunju 1927, fid-dar li fiha kien joqgħod, qrib il-kunvent tal-Belt. L-għada li miet, tqiegħed fl-Oratorju tad-Duttrina, qrib sew tad-dar tiegħu, fejn il-fidili setgħu jagħtuh l-aħħar tislima. Fil-għodwa tal-21 ta Ġunju ġie trasportat fil-knisja ta Portu Salvu fejn sarlu funeral solenni li għalih ħadu sehem l-ogħla awtoritajiet ekkleżjastiċi u ċivili; wara nofs inhar, korteo magħmul minn personalitajiet distinti wassal il-katavr tiegħu mill-Knisja tal-Portu Salvu sa Bieb Irjali. Il-funeral tiegħu ntemm fil-knisja tal-Madonna tal-Għar, tad-Dumnikani fir-Rabat, fejn ġie midfun fqabar għalih.
Evgenia Radanova
Evgenia Radanova (Евгения Раданова, mwielda l-4 ta' Novembru 1977) hija skejter b'veloċità għolja short track Bulgara u ċiklista tat-tlielaq li ħadet sehem fil-Logħob Olimpiku tas-sajf kif ukoll tax-xitwa. Kellha t-titlu tad-dinja fil-500 metru distanza short track bi 43.671s, li għamlet f'Calgary, il-Kanada fid-19 ta' Ottubru 2001. Fil-logħob Olimpiku tax-xitwa f'Salt Lake City 2002 reħbet midalja tal-fidda għall-istess distanza u midalja tal-bronż għal 1500m. Fil-logħob Olimpiku tas-sajf f'Ateni 2004 ħadet sehem fit-tlielaq tar-roti, iżda ma rebħietx midalja. Fl-2010 Olimpjadi Vancouver spiċċat fis-7ba post fil-500m tan-nisa.
Bħalissa Radanova tittrenja l-Italja, għalkemm qattgħat ħafna mill-karriera tagħha mal-Klabb tal-Isport Slavia Sofia u l-Akkademja Nazzjonali tal-Isport f'Sofia, Bulgarija. Fl-Akkademja studjat il-kowċing sportiv. Tiżen 65 kg u hi twila 170 ċm. Radanova weġġgħet gravi tal-inqas darbtejn, iżda għelbet il-ġrieħi biex terġa' lura. F'Awwissu 2014, Radanova inħatret bħala ministru Bulgaru taż-Żagħżagħ u tal-Isport fuq bażi temporanja bħala parti mill-gvern proviżorju ta' Georgi Bliznashki.
Lorenzo de' Medici
Lorenzo di Piero de' Medici ([loˈrɛntso deˈ mɛːditʃi]; twieled fl-1 ta’ Jannar 1449 – miet fit-8 ta’ April 1492) kien statista Taljan, bankier, mexxej de facto tar-Repubblika ta’ Firenze u l-iktar patrun setgħan u entużjast tal-kultura Rinaxximentali fl-Italja. Huwa kien magħruf ukoll bħala Lorenzo il-Manjifiku (bit-Taljan: Lorenzo il Magnifico [loˈrɛntso il maɲˈɲiːfiko]) mill-kontemporanji tiegħu minn Firenze, u kien għani, diplomatiku, politiku u patrun tal-istudjużi, l-artisti u l-poeti. Bħala patrun, huwa magħruf l-iktar talli sponsorja artisti bħal Botticelli u Michelangelo. Huwa rnexxielu jikseb bilanċ fil-poter fi ħdan il-Lega Taljana, alleanza ta’ stati li stabbilizzaw il-kundizzjonijiet politiċi fil-peniżola Taljana għal deċennji, u ħajtu inzertat mal-fażi matura tar-Rinaxximent Taljan u l-Epoka tad-Deheb ta’ Firenze. Mil-lat tal-politika barranija, Lorenzo wera li kellu pjan ċar li jmur kontra l-ambizzjonijiet territorjali tal-Papa Sestu IV, f’ġieħ il-bilanċ tal-Lega Taljana tal-1454. Għal dawn ir-raġunijiet, Lorenzo kien fil-mira tal-konfoffa tal-familja Pazzi tal-1478, fejn ħuh Giuliano de' Medici nqatel. Il-Paċi ta’ Lodi tal-1454 li kienet għenet biex tinżamm il-paċi fost id-diversi stati Taljani sfaxxat ma’ mewtu. Huwa ġie midfun fil-Kappella tal-familja Medici f’Firenze.
Żgħożija
xellug|daqsminuri|Il-pittura Madonna del Magnificat ta’ Botticelli turi lil Lucrezia Tornabuoni bħala l-Madonna mdawra bit-tfal tagħha, b’Lorenzo jżomm il-linka f’idu. In-nannu ta’ Lorenzo, Cosimo de' Medici, kien l-ewwel membru tal-familja Medici fit-tmun tar-Repubblika ta’ Firenze u mexxa l-Bank tal-familja Medici simultanjament. Bħala wieħed mill-iktar irġiel għonja fl-Ewropa, Cosimo nefaq parti kbira ħafna ta’ ġidu fuq il-governanza u l-filantropija, pereżempju bħala patrun tal-arti u finanzjatur tax-xogħlijiet pubbliċi. Missier Lorenzo, Piero di Cosimo de' Medici, l-istess bħal missieru, kien fil-qalba tal-ħajja ċivika ta’ Firenze, l-iktar bħala patrun u kollezzjonista tal-arti, filwaqt li z-ziju ta’ Lorenzo, Giovanni di Cosimo de' Medici, ħa ħsieb l-interessi kummerċjali tal-familja. Omm Lorenzo, Lucrezia Tornabuoni, kienet kittieba tas-sunetti u ħabiba ta’ poeti u filosfi tal-Akkademja tal-familja Medici. Hija saret il-konsulent ta’ binha wara li missieru u zijuh mietu.
Lorenzo, ikkunsidrat bħala l-iktar wild promettenti mill-ħamest itfal ta’ Piero u Lucrezia, ġie mgħallem minn Gentile de' Becchi, diplomatiku u isqof, u mill-filosfu umanista Marsilio Ficino, u ġie mħarreġ fil-Grieg minn John Argyropoulos. Flimkien ma’ ħuh Giuliano, huwa pparteċipa fl-issarar bil-lanza minn fuq iż-żwiemel, fil-falkunerija, fil-kaċċa, u fit-tnissil taż-żwiemel għall-Palio, tiġrija tradizzjonali taż-żwiemel fi Siena. Fl-1469, meta kellu 20 sena, Lorenzo rebaħ l-ewwel premju f’tornew tal-issarar bil-lanza fuq iż-żwiemel li kien sponsorjat mill-familja Medici. Dan l-issarar bil-lanza fuq iż-żwiemel kien is-suġġett ta’ poeżija ta’ Luigi Pulci. Niccolò Machiavelli kiteb ukoll dwar l-okkażjoni, x’aktarx b’mod sarkastiku, li Lorenzo kien rebaħ “mhux għax ġie vvantaġġat, iżda bil-qlubija u bil-ħila tiegħu f’dirgħajh”. Huwa kellu pavaljun impitter minn Verrocchio, u ż-żiemel tiegħu kien jismu Morello di Vento. xellug|daqsminuri|236x236px|L-Adorazzjoni tal-Maġi tinkludi diversi ġenerazzjonijiet tal-familja Medici. Fuq ix-xellug jidher Lorenzo, biż-żiemel tiegħu, qabel ma telaq lejn Milan fuq missjoni diplomatika. Piero bagħat lil Lorenzo għal diversi missjonijiet diplomatiċi importanti meta kien għadu żagħżugħ, fosthom vjaġġi lejn Ruma biex jiltaqa’ mal-Papa u ma’ persuni reliġjużi u politiċi importanti oħra.
Lorenzo ġie deskritt bħala xi ħadd b’bixra pjuttost sempliċi u b’tul medju, miftuħ u b’riġlejn qosra, b’xagħar u għajnejn skuri, imnieħru mfattar, ma jarax mill-bogħod u b’leħen aħrax. Giuliano, min-naħa l-oħra, kien meqjus gustuż u popolari bħala mudell, tant li ntuża bħala mudell minn Botticelli fil-pittura tiegħu ta’ Marte u Venere. Anke Niccolò Valori, ħabib qarib ta’ Lorenzo, iddeskrivieh bħala sempliċi u mintagħna, u stqarr li “n-natura ma kinitx ħanina miegħu fir-rigward ta’ bixirtu, għalkemm pattietlu f’dak kollu li għandu x’jaqsam ma’ moħħu. Bixirtu kienet skura, u għalkemm wiċċu ma kienx gustuż, tant kien mimli dinjità li kien iqanqal ir-rispett.”.
Politika
Lorenzo, li kien trawwem biex ikollu r-riedni tal-poter f’idejh, ta’ 20 sena diġà kellu rwol ta’ mexxej fl-istat malli miet missieru fl-1469. Wara li diġà kienu nxtorbu mill-proġetti ta’ bini ta’ nannuh u mit-taqlibiet u l-gwerer kostanti, mill-ġestjoni ħażina u mill-ispejjeż politiċi, l-assi tal-Bank tal-familja Medici ma baqgħux li kienu tul ħajjet Lorenzo.
Wara l-konfoffa tal-familja Pazzi u l-ikkastigar tal-Papa Sestu IV, il-familja Medici u Firenze qanqlu l-korla tas-Santa Sede, li ssekwestrat l-assi kollha tal-familja Medici li l-Papa Sestu IV seta’ jissekwestra, skumnikat lil Lorenzo u l-gvern kollu ta’ Firenze, u fl-aħħar mill-aħħar imponiet l-interdett għall-belt u għall-istat ta’ Firenze. Kif induna li dawn l-azzjonijiet ma tantx kellhom effett, il-Papa Sestu IV ifforma alleanza militari mar-Re Ferdinandu I ta’ Napli, u ibnu Alfonso, id-Duka ta’ Calabria, mexxa invażjoni fir-Repubblika ta’ Firenze, li kienet għadha mmexxija minn Lorenzo.
Lorenzo ġabar ġemgħa ċittadini. Madankollu, bi ftit appoġġ mill-alleati tradizzjonali tal-familja Medici f’Bologna u f’Milan, il-gwerra damet għaddejja, u kien biss bis-saħħa tad-diplomazija ta’ Lorenzo, li vvjaġġa personalment lejn Napli u sar priġunier tar-re għal diversi xhur, li l-kriżi ssolviet. Dak is-suċċess ippermetta lil Lorenzo jikseb bidliet kostituzzjonali fi ħdan il-gvern tar-Repubblika ta’ Firenze li komplew isaħħu l-poter tiegħu.
Minn dak iż-żmien ’il quddiem, Lorenzo, bħal nannuh Cosimo de' Medici, fittex li jikseb politika ta’ żamma tal-paċi, u li jibbilanċja l-poter bejn l-istati tat-Tramuntana tal-Italja u jara li l-istati Ewropej maġġuri bħal Franza u l-Imperu Ruman Sagru jibqgħu ’l barra mill-Italja. Lorenzo rnexxielu jżomm relazzjonijiet tajbin mas-Sultan Mehmed II tal-Imperu Ottoman, peress li l-kummerċ marittimu ta’ Firenze mal-Ottomani kien sors ewlieni ta’ ġid għall-familja Medici.
L-isforzi li jinkiseb dħul mill-estrazzjoni tal-allumi fit-Toskana sfortunatament għarrqet ir-reputazzjoni ta’ Lorenzo de' Medici. L-allumi kien ġie skopert miċ-ċittadini lokali ta’ Volterra, li kienu fittxew l-appoġġ ta’ Firenze biex jisfruttaw din ir-riżorsa naturali importanti. L-allumi kien materja prima importanti għall-industriji tal-produzzjoni tal-ħġieġ, tal-konzeriji u tat-tessuti, u kien disponibbli minn ftit sorsi biss li kienu taħt il-kontroll tal-Ottomani u ġew monopolizzati minn Genova qabel ma ġew skoperti sorsi tal-allumi f’Tolfa, l-Italja. L-ewwel il-Kurja Rumana fl-1462, u mbagħad Lorenzo u l-Bank tal-familja Medici inqas minn sena wara, involvew ruħhom sabiex jappoġġaw l-estrazzjoni. Il-Papa kien jieħu kummissjoni ta’ żewġ dukati għal kull qantar ta’ allumi li jiġi estratt. Barra minn hekk, ġie żgurat monopolju kontra l-oġġetti li kienu joriġinaw mit-Turkija billi ġie pprojbit il-kummerċ tal-allumi mal-pagani. Meta rrealizzaw x’kien il-valur tal-minjiera tal-allumi, iċ-ċittadini ta’ Volterra riedu li d-dħul li kien ġej minnha jmur fil-fondi muniċipali tagħhom u mhux fil-bwiet tal-entitajiet ta’ Firenze li kienu qed jagħtu l-appoġġ tagħhom. B’hekk faqqgħet insurrezzjoni u seċessjoni minn Firenze, fejn ġew iġġustizzjati diversi ċittadini li kienu qed jopponuhom. Lorenzo bagħat xi merċenarji biex itemmu l-irvell bil-forza, u dawn serqu li setgħu mill-belt. Lorenzo ħaffef biex imur Volterra u jagħmel tajjeb għal dak li kien ġara, iżda xorta waħda dan l-avveniment baqa’ tebgħa kerha għar-reputazzjoni tiegħu.
Patroċinju
xellug|daqsminuri|L-Anġlu li jidher lil Żakkarija fil-Kappella ta’ Tornabuoni f’Firenze fiha r-ritratti ta’ membri tal-Akkademja tal-familja Medici: Marsilio Ficino, Cristoforo Landino, Agnolo Poliziano u Demetrios Chalkokondyles jew Gentile de' Becchi. Lorenzo ta l-patroċinju tiegħu lil artisti bħal Piero u Antonio del Pollaiuolo, Andrea del Verrocchio, Leonardo da Vinci, Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio u Michelangelo Buonarroti, li kienu strumentali għall-kisba tar-Rinaxximent tas-seklu 15. Għalkemm Lorenzo ma tantx ikkummissjona bosta xogħlijiet hu stess, huwa għen lil dawn l-artisti jiżguraw kummissjonijiet minn patruni oħra. Michelangelo għex ma’ Lorenzo u mal-familja tiegħu għal tliet snin, u kien jiekol magħhom u jipparteċipa fid-diskussjonijiet immexxija minn Marsilio Ficino.
Lorenzo kien artist u kiteb xi poeżiji bit-Toskan li kien ilsien twelidu. Fil-poeżiji tiegħu, huwa jiċċelebra l-ħajja filwaqt li jirrikonoxxi b’melankonija l-fraġilità u l-instabbiltà tal-kundizzjoni umana, b’mod partikolari fl-aħħar xogħlijiet tiegħu. L-imħabba, il-festini u d-dawl jiddominaw il-versi tiegħu.
Cosimo kien beda l-kollezzjoni ta’ kotba li saru l-Librerija tal-familja Medici daqsminuri|Lorenzo de' Medici ta’ [[Pieter Paul Rubens (1612-1616), il-Mużew ta’ Plantin-Moretus, Antwerp]] (imsejħa wkoll il-Librerija Lawrenzjana), u Lorenzo espandiha. L-aġenti ta’ Lorenzo ġabu magħhom għadd kbir ta’ xogħlijiet klassiċi mil-Lvant, u qabbad studjo kbir ta’ dak iż-żmien biex jikkupjaw il-kotba tiegħu u jxerrdu l-kontenut tagħhom fl-Ewropa kollha. Huwa appoġġa l-iżvilupp tal-umaniżmu permezz tal-grupp ta’ ħbieb tiegħu ta’ żmien l-istudji tiegħu, fosthom il-filosfi Marsilio Ficino, Poliziano u Giovanni Pico della Mirandola. Huma studjaw il-filosfi Griegi u ppruvaw jagħmlu fużjoni tal-ideat ta’ Platun mal-Kristjaneżmu.
Fl-1471, Lorenzo kkalkula li l-familja tiegħu kienet nefqet xi 663,000 fjorin (madwar €383 miljun illum) għall-karità, għall-binjiet u għat-taxxi mill-1434. Huwa kiteb:"“Ma jiddispjaċini xejn għaliex għalkemm bosta x’aktarx li jqisu li aħjar għandhom parti minn dik is-somma f’buthom, jiena nqis li kienu unur kbir lill-istat tagħna, u naħseb li l-flus intefqu tajjeb u sodisfatt ferm”."
Żwieġ u tfal
daqsminuri|Clarice Orsini ta’ [[Domenico Ghirlandaio]] Lorenzo żżewweġ lil Clarice Orsini bi prokura fis-7 ta’ Frar 1469. Iż-żwieġ wiċċ imb wiċċ seħħ f’Firenze fl-4 ta’ Ġunju 1469. Hi kienet it-tifla ta’ Giacomo Orsini, Sinjur ta’ Monterotondo u ta’ Bracciano bis-saħħa ta’ martu u kuġinuh Maddalena Orsini. Clarice u Lorenzo kellhom għaxart itfal, li kollha ħlief Contessina Antonia twieldu f’Firenze:
L-aħħar snin ta’ ħajtu, mewtu, u l-legat
daqsminuri|Sacra rappresentazione dei santi Giovanni e Paolo (Rappreżentazzjoni sagra ta’ [[San Ġwann Appostlu u Evanġelista|San Ġwann u San Pawl), xogħol Lorenzo fl-aħħar snin ta’ ħajtu]] Matul it-tmexxija ta’ Lorenzo, diversi fergħat tal-bank tal-familja Medici sfaxxaw minħabba selfiet ħżiena, u fl-aħħar snin ta’ ħajtu ltaqa’ ma’ diffikultajiet finanzjarji u kellu jdur għall-approprjazzjoni indebita ta’ fondi statali u ta’ fondi fiduċjarji.
Lejn l-aħħar ħajjet Lorenzo, Firenze kienet taħt l-influwenza ta’ Savonarola, li kien jemmen li l-Kristjani kienu qorbu wisq mal-kultura Griega-Rumana. Lorenzo kellu rwol x’jaqdi fir-rigward ta’ Savonarola f’Firenze.
Lorenzo miet matul il-lejla tat-8 ta’ April 1492, fil-villa ta’ Careggi li kienet ilha tal-familja Medici għal żmien twil. Savonarola żar lil Lorenzo fis-sodda tal-mewt tiegħu. L-għajdut li Savonarola xtaq id-deni lil Lorenzo fis-sodda ta’ mewtu ġie rrifjutat fil-ktieb ta’ Roberto Ridolfi Vita di Girolamo Savonarola (Il-Ħajja ta’ Girolamo Savonarola). Minn ittri li nkitbu minn dawk li kienu xhieda għall-mewt ta’ Lorenzo jidher li huwa miet fil-paċi wara li sema’ l-Vanġelu tal-ġurnata. Bosta sinjali u twiddib li kien se jiġri xi ħaġa ħażina ssemmew li seħħew fil-mument meta miet, fosthom li l-koppla tal-Katidral ta’ Firenze ntlaqtet mis-sajjetti, li dehru xi fatati, u li l-iljuni li kien hemm f’Via Leone bdew jiġġieldu ma’ xulxin.
Is-Signoria u l-kunsilli ta’ Firenze ħarġu digriet li kien jgħid:"Billi l-iktar raġel importanti tal-belt kollha, Lorenzo de' Medici, li miet dan l-aħħar, tul ħajtu kollha ma tilef l-ebda opportunità biex jipproteġi, iżid, isebbaħ u jtejjeb isem din il-belt, iżda anzi kien dejjem lest bil-kunsill u bl-awtorità tiegħu bla heda, bil-ħsieb u bl-azzjoni; u qatt ma qagħad lura lanqas quddiem l-għawġ u l-periklu għall-ġid tal-istat u għal-libertà tagħha..... deher li huwa ġust għas-Senat u għall-poplu ta’ Firenze.... li jiġi stabbilit mafkar pubbliku li jagħti ġieħ lill-memorja ta’ raġel uniku bħalu, sabiex għemilu jingħata ġieħ fost iċ-ċittadini ta’ Firenze, u fil-futur ċittadini oħra jkunu jistgħu jiġu inċitati biex għemilhom iservi għall-ġid komuni bis-setgħa u bl-għerf." xellug|daqsminuri|Ritratt ta’ Lorenzo de' Medici wara mewtu ta’ [[Giorgio Vasari (is-seklu 16)]] Lorenzo ġie midfun maġenb ħuh Giuliano fil-Knisja ta’ San Lawrenz fis-sarkofagu aħmar tal-porfirju ddisinjat għal Piero u Giovanni de' Medici, u mhux kif jista’ jkun mistenni, fis-Sagristija l-Ġdida, iddisinjata minn Michelangelo. Din tal-aħħar fiha ż-żewġ oqbra monumentali ta’ Lorenzo u Giuliano oħrajn mhux dawk l-iktar magħrufa: Lorenzo, id-Duka ta’ Urbino, u Giuliano, id-Duka ta’ Nemours. Skont Williamson u oħrajn, l-istatwi ta’ dawn tal-aħħar ġew imnaqqxin minn Michelangelo biex jinkorpora l-essenza tal-Lorenzo u Giuliano l-iktar magħrufa. Fl-1559, il-katavri ta’ Lorenzo de' Medici (“il-Manjifiku”) u ta’ ħuh Giuliano tpoġġew fis-Sagristija l-Ġdida f’qabar mhux immarkat taħt l-istatwa tal-Madonna magħmula minn Michelangelo.
L-eredi ta’ Lorenzo kien ibnu l-kbir, Piero di Lorenzo de' Medici, magħruf bħala “Piero l-Isfortunat”. Fl-1494, berbaq il-patrimonju ta’ missieru u l-familja Medici ma baqgħetx tiggverna f’Firenze. It-tieni iben tiegħu, Giovanni, li sar il-Papa Ljun X, reġa’ ħa l-belt f’idejh fl-1512 bl-għajnuna tal-armata Spanjola. Fl-1531, in-neputi ta’ Lorenzo Giulio di Giuliano – li Lorenzo kien rabba bħala ibnu, u li iktar ’il quddiem sar il-Papa Klementi VII – ifformalizza t-tmexxija tal-familja Medici f’Firenze billi stabbilixxa lil Alessandro de' Medici bħala l-ewwel duka ereditarju tal-belt.
São Tomé u Príncipe
São Tomé u Príncipe huma nazzjon fl-Afrika. Il-belt kapitali hi São Tomé. São Tomé u Príncipe, uffiċjalment ir-Repubblika Demokratika ta' São Tomé u Príncipe (Portugiż: República Democrática de São Tomé e Príncipe, pronunzja: /sɐ̃w̃ tu.'mɛ i 'pɾı̃.sɨ.p(ɨ)/) huwa pajjiż Afrikan magħmul minn diversi gżejjer li jinsabu fil-Golf tal-Ginea, speċifikament fil-majjistral tal-kosta tal-Gabon, qrib ħafna tal-ekwatur u li hija qrib bil-baħar taż-Żona Ekonomika Esklussiva (ZEE) tal-Ginea Ekwatorjali. L-aktar gżejjer importanti huma Santo Tomé (São Tomé) u Príncipe. Huwa wieħed mill-mikrostati li jeżistu fl-Afrika.
Data
Motto: Unidade, Disciplina, Trabalho (Portugiż: "Unità, Dixxiplina, Xogħol"); Innu: Independência total (Portugiż: "Indipendenza Totali"); Kapitali: Sao Tome 0°20′00″N 6°44′00″E; Lingwi Uffiċjali: Portugiż; Ġentili: santotomense; Forma ta' Gvern: Repubblika semi-presidenzjali; President: Carlos Vila Nova; Prim Ministru: Patrice Trovoada; Korp Leġiżlattiv: Assemblea Nazzjonali (Sao Tome u Principe); Indipendenza mill-: 12 ta' Lulju, 1975; Wiċċ (185 pożizzjoni). 9641 km²; Kosta: 209 km; L-Ogħla Punt: Pico de Santo Tomé; Popolazzjoni totali (188 pożizzjoni) Ċensiment (2020): 210,240 abitant, Densità: 187.17 abitant/km²; PGD ​​(PPP) (184 pożizzjoni (2016): $ 685 miljun; Per capita: $ 3,220; HDI (2021): Tnaqqis 0.6182​ (138th) - Medja; Munita: Dobra (STN); Żona tal-Ħin : UTC; Kodiċi ISO: 678 / STP / ST; Dominju tal-Internet: .st; Prefiss tat-Telefon: +239; Prefiss tar-Radju: S9A-S9Z; Kodiċi IOC: STP; Sħubija: ONU, AU, UL, CPLP, ASA, ZPCAS
Storja
thumb|Praia/Playa de Santo António, Rolas Islet (Ilhéu das Rolas/Islote de Rolas), Sao Tome u Principe
Esplorazzjoni u kolonizzazzjoni
L-ewwel Ewropej li waslu fil-gżejjer kienu n-navigaturi Portugiżi João de Santarém u Pedro Escobar bejn l-1469 u l-1472 flimkien ma' Annobón. L-ewwel kolonizzazzjoni b'suċċess ta' São Tomé, li kienet gżira diżabitata, ġiet stabbilita fl-1493 bil-Lhud Sefardiċi eżiljati minn Spanja minn Álvaro Caminha, li rċieva l-art bħala għotja mill-kuruna Portugiża. Principe ġie stabbilit fl-1500 taħt arranġament simili. Sa nofs is- seklu 16, u bl- għajnuna ta' l- iskjavi, is- settlers Portugiżi kienu bidlu l- gżejjer fl- esportatur ewlieni taz- zokkor fl- Afrika. Sao Tome u Principe kienu ddominati u amministrati mill-kuruna Portugiża fl-1522 u l-1573, rispettivament.
Żvilupp ekonomiku fis-seklu 16
thumb|São Jerónimo Fort, fortifikazzjoni mibnija matul l-okkupazzjoni Olandiża tal-gżejjer. thumb|Konkwista ta' Sao Tome minn Cornelius Jol, 1641 thumb|Mappa (1665) Johannes Vingboons