cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sit elettroniku
Aċċess għal paġni elettroniċi
Il-paġni ta' sit jistgħu jkunu aċċessibbli permezz ta' format komuni (li jissejjaħ "isem tad-dominju" pereżempju "www.kernel.org"), segwita minn serje opzjonali ta' ismijiet tal-paġni li jsegwu wara. L-isem komplet ta' kull paġna huwa msejjaħ "indirizz tas-sit" jew teknikament URI (jew Uniform Resource Locator).
Il-home page ta' sit hi l-ewwel paġna li wieħed jottjeni meta jikteb l-isem tad-dominju biss.
Mill-indirizz www.w3c.org/Consortium/Offices/role.html wieħed jista' jsib:
Figuri professjonali
Fost il-figuri professjonali legati mal-kreazzjoni ta' siti elettroniċi nsibu:
Artemisia Gentileschi
Artemisia Gentileschi (Ruma, 8 ta' Lulju 1593 – Napli, 1656) kienet pittriċi Taljana tal-Barokk bikri, illum meqjusa bħala l-aqwa fost il-pitturi tal-ġenerazzjoni influwenzata minn Caravaggio. Fi żmien meta n-nisa ma tantx kienu aċcettati fil-komunità artistika, kienet l-ewwel pittriċi li saret membru tal-Accademia delle Arti del Disegno ta' Firenze.
Kienet l-ewwel artista mara li pinġiet pitturi storiċi u reliġjużi, fi żmien meta n-nisa ma kinux meqjusa kapaċi biżżejjed għal dawn is-suġġetti erojċi.
Bidu Ruman
Artemisia Gentileschi twieldet Ruma fit-8 ta' Lulju, 1593, l-ewwel mill-ulied tal-pittur Toskan Orazio Gentileschi. Artemisia bdiet titgħallem il-pittura fil-ħanut tax-xogħol ta' missierha, fejn uriet ħafna iżjed talent minn ħutha s-subien, li kienu jaħdmu magħha. Hemm tgħallmet id-disinn, it-taħlit taż-żebgħa u l-pittura. Billi l-istil ta' missierha kien ispirat minn Caravaggio matul dak il-perjodu, l-istil tagħha kien influenzat sewwa minnu wkoll. Imma hi affrontat is-suġġett b'mod differenti minn dak ta' missierha, billi l-pitturi tagħha huma ħafna iżjed naturalisti minn ta' Orazio li huma idealizzati. left|thumb|200px|Susanna u x-Xjuħ, Kollezzjoni Schönborn, Pommersfelden L-ewwel xogħol ta' Artemisia żagħżugħa, metal kellha 17-il sena, (allavolja ħafna nies dak iż-żmien issusspettaw li kien għenha missierha) kien Susanna e i Vecchioni (Susanna u x-Xjuħ) (1610, Kollezzjoni Schönborn, Pommersfelden). Il-pittura turi li Artemisia assimilat ir-realiżmu ta' Caravaggio mingħajr ma ttrraskurat il-lingwa tal-iskola ta' Bolonja (li fost l-ikbar pitturi tagħha kien hemm Annibale Carracci). Din hi waħda mill-ftit pitturi ta' Susanna li juri ż-żewġ irġiel jippjannaw il-molestja sesswali tagħhom. X'aktarx Artemisia kienet ġarbet xi molestja u pinġiet 'l Susanna bħala riflessjoni.
Waqt li kienu Firenze, Artemisia u Pierantonio kellhom erba' subien u tifla. Imma t-tifla, Prudenzia, biss baqgħet ħajja sal-età adulta. Din marret lura ma' ommha Ruma fl-1621 u wara marret Napli. Ma nafux x'ġara minn Prudenzia wara l-mewt ta' ommha.
Firenze (1614-1620)
Il-pittura tirrappreżenta l-Allegoria dell'Inclinazione (Allegorija tal-Inklinażżjoni (xeħta jew talent naturali)), fl-għamla ta' tfajla għarwiena iżżomm kumpass. Hemm min jaħseb li din it-tfajla tixbaħ 'il Artemisia. In fatti f'bosta mill-pitturi tagħha, l-eroini mimlija ħajja ta' Artemisia jixbħu sewwa l-awtoritratti tagħha. Is-suċċess li kellha u l-fatt li kienet mara qajmu ħafna xnijat fuq il-ħajja privata tagħha.
Fost ix-xogħlijiet importanti ta' dan il-perjodu insibu La Conversione della Maddalena (Il-konverżjoni tal-Madalena), u Giuditta con la sua ancella (Ġuditta mal-qaddejja tagħha), li issa qiegħda fil-Palazz tal-Pitti. Artemisia pinġiet verżjoni oħra ta' Giuditta che decapita Oloferne (Ġuditta taqta' ras Oloferne), din ikbar mill-verżjoni ta' Napli u issa tintwera fil-Gallerija Uffizi ta' Firenze.
Minkejja s-suċċess li kellha, minħabba l-ħela tagħha u ta' żewġha, iż-żmien li għamlet Firenze kien mimli problemi mal-kredituri u bejniethom. Dawn il-problemi ġegħluha tmur lura Ruma fl-1621.
Lura Ruma, Venezja (1621-1630)
Artemisia marret Ruma fl-istess sena li missierha Orazio telaq għal Genova. Xi nies jaħsbu li Artemisia marret hemm wara missierha. Imma x-xhieda iżjed ixxaqleb favur il-fatt li Artemisia baqgħet Ruma, tfittex dar u trabbi iż-żewġ uliedha bniet. Ma' Prudenzia (li twieldet miż-żwieġ ma' Pierantonio Stiattesi) kellha tifla oħra barra ż-żwieġ, li x'aktarx twieldet fl-1627. Artemisia ippruvat tgħallem l-arti tal-pittura lil uliedha bl-ebda suċċess.
L-istil ta' Caravaggio, għalkemm il-pittur stess kien ilu mejjet iżjed minn għaxar snin, kien għad għandu influwenza kbira u ħafna pitturi kienu kkonvertew għall-istil tiegħu (dawn jissejħu Caravaggeski) bħal missier Artemisia, Carlo Saraceni (li mar lura Venezja fl-1620), Bartolomeo Manfredi, u Simon Vouet. Madankollu f'Ruma kmieni fis-seklu 17 kien hemm stili oħra bħall-manjiera iżjed klassika tad-dixxipli Bolonjiżi ta' Carracci u l-istil barokk ta' Pietro da Cortona.
Artemisia daħlet fl-Accademia dei Desiosi u din l-okkażżjoni ġiet iċċelebrata b'ritratt inċiż bl-iskrizzjoni "Pincturae miraculum invidendum facilius quam imitandum". Fl-istess perjodu saret ħabiba ta' Cassiano dal Pozzo, umanista, kollezzjonista u mentur kbir tal-arti. Madankollu minkejja r-reputazzjoni artistika, il-personalità qawwija tagħha u x-xibka ta' relazzjonijiet tajba li kellha, Ruma ma pprovdietx kummisjonijiet daqs kemm kienet xtaqet. L-apprezzament tal-pittura tagħha kien marbut biss mal-kapaċità tagħha bħala ritrattista u l-ħila tagħha fir-rappreżentazzjoni tal-eroini bibliċi: ma kisbitx ordnijiet għall-pitturi titulari fil-knejjes li kienu jġibu ħafna qliegħ. Minħabba n-nuqqas ta' dokumenti hu diffiċli li nkunu nafu fejn kienet Artemisia f'dan iż-żmien. Nafu ċert li bejn l-1627 u l-1630 marret toqgħod Venezja, x'aktarx biex tfittex kummissjonijiet li jiswew iktar. Dan narawh mit-tiħir tal-kwalità tagħha li rċiviet mill-letterati ta' din il-belt.
Minkejja li kultant hu diffiċli li wieħed jagħti data lill-pitturi tagħha, nistgħu inqegħdu f'dawn is-snin ir-Ritratto di gonfaloniere (Ritratt ta' gonfalonjier), li issa qiegħed Bolonja (eżempju rari tal-ħila tagħha bħala ritrattista li għaliha kienet imsemmija); il-Giuditta con la sua ancella, (Ġuditta mal-qaddejja tagħha) illum murija fid-Detroit Institute of Arts, (pittura li tirrifletti s-sengħa tal-pittriċi fl-effetti ta' chiaroscuro fid-dawl tax-xama', li għalihom f'Ruma kienu famużi Gerrit van Honthorst, Trophime Bigot u oħrajn), il-Venere Dormiente (Venere rieqda), illum fil-Virginia Museum of Fine Arts, Richmond, u Ester ed Assuero (Ester u Assweru) li qiegħda fil-Metropolitan Museum of Art ta' New York, (li tnejn jixhdu kemm kienet assimilat il-lezzjonijiet tal-luminiżmu Venezjan).
Napli u l-Ingilterra (1630-1653)
Fl-1630 Artemisia marret toqgħod Napli, belt għanja b'ħafna ħwienet tax-xogħol għall-arti u ħafna nies li jħobbu l-arti, biex tfittex opportunitajiet ġodda u ta' iktar qliegħ. Ħafna artisti oħra fosthom Caravaggio, Annibale Carracci, Simon Vouet kienu għaddew xi żmien f'Napli f'ħajjithom u dak iż-żmien kienu qegħdin jaħdmu hemm Jusepe de Ribera, Massimo Stanzione u ftit wara Domenichino, Giovanni Lanfranco u ħafna oħrajn.
L-ewwel pittura ta' Artemisia f'Napli kienet l-Annunzjazzjoni murija fil-Mużew Capodimonte. Baqgħet toqgħod Napli għall-bqija tal-karriera tagħha barra minn vjaġġ qasir lejn Londra u xi safar ieħor. Napli saret għal Artemisia it-tieni pajjiżha fejn setgħet trabbi l-familja (żewġet iż-żewġ uliedha hemm, b'dotta xierqa). Irċiviet ittri li wrew stima kbira lejha, kienet tmur tajjeb mal-viċire, id-Duka ta' Alcalá u l-aqwa artisti li kienu hemm kienu jqisuha tajba daqshom, bħal Massimo Stanzione, li skont il-kittieb tas-seklu 18, Bernardo de' Dominici, bdiet kollaborazzjoni miegħu mibnija fuq ħbiberija soda u qbil fl-stili tagħhom.
F'Napli għall-ewwel darba f'ħajjitha Artemisia sabet ruħha tpinġi pitturi għal katedral, dawn kienu ddedikati għall-ħajja ta' San Ġennaru. Matul dan l-ewwel perjodu Naplitan pinġiet in-Nascita di San Giovanni Battista (It-twelid ta' San Ġwann Battistat) li qiegħed fil-Mużew tal-Prado f'Madrid, u Corisca e il satiro (Koriska u s-satir), f'kollezzjoni privata. F'dawn il-pitturi, Artemisia terġa' turi l-ħila tagħha biex iġġedded l-ideat u timxi mal-gosti artistiċi taż-żmien u biex taħdem fuq suġġetti ġodda minnflok il-Ġuditti, Susanni, Batsebi, u Madaleni Niedma, tas-soltu li għalihom kienet diġà magħrufa.
Qabel kienu jaħsbu li Artemisia mietet fl-1652/1653. Skont xhieda ġdida li nstabet dan l-aħħar kienet għadha taċċetta l-ordnijiet fl-1654 – imma però kienet iżjed u iżjed tiddependi mil-lavrant tagħha, Onofrio Palumbo. Għalhekk x'aktarx ma mmorrux żmerċ ħafna jekk ngħidu li mietet fil-pesta qalila li laqtet Napli fl-1656 u qerdet kwazi ġenerazzjoni sħiħa ta' artisti Naplitani.
Profil artistiku
thumb|250px|left|Ġuditta u l-Qaddejja tagħha (1613-14) żejt fuq it-tila, Palazzo Pitti, Florence
L-istoriku u kritiku tal-arti Taljan, Roberto Longhi, fis-saġġ tiegħu tal-1916, imsejjaħ Gentileschi padre e figlia (Gentileschi missier u bint) reġa' ġab għall-attenzjoni tal-kritiċi l-istatura artistika ta' Artemisia Gentileschi fost il-Caravaggeski tal-ewwel nofs tas-seklu 17. Longhi esprima, f'ton forsi daqsxejn misoġinu mingħajr ma ried, din il-fehma dwar Artemisia "kienet l-unika mara fl-Italja li kienet taf x'inhuma l-pittura, il-kulur u l-impastar u ħtiġijiet bħalhom". Dwar il-pittura l-iżjed famuża ta' Artemisia Giuditta che decapita Oloferne Longhi kiteb:
u żid jgħid
F'saġġ li hemm fil-katalgu tal-wirja "Orazio e Artemisia Gentileschi" li ttellgħet f'Ruma fl-2001 (u wara f'New York), Judith W. Mann iżżomm lura u turina il-limiti ta' analisi minn lat strettament femminista:
Il-fatt li Artemesia reġgħet pinġiet kemm il-darba suġġetti vjolenti bħal Guditta u Oloferne, iħajjarna noħorġu b' teorija ta' vendetta repressa. Però, xi storiċi tal-arti jissuġġerixxu li aktarx kienet makakka biżżejjed biex tuża l-fama tagħha mill-proċess tal-istupru biex tissodisfa suq speċjalizzat ikkargat bis-seswalità ta' arti fejn il-mara tiddomina, għal klijenti rġiel.
Il-kritika iżjed riċenti bdiet mir-rikostruzzjoni tal-katalgu sħiħ ta' xogħlha biex tipprova tagħti analisi inqas reduttiva tal-karriera ta' Artemisia li tqegħdha fil-kuntest tad-diversi ambjenti artistiċi li l-pittriċi kienet parti minnhom. Din l-analisi terġa' tqajjem il-figura ta' artista titqabad bit-determinazzjoni permezz tal-armi tal-personalità tagħha u l-kwalitajiet artistiċi tagħha kontra l-preġudizzji li kienu jħabbtu wiċċhom magħhom l-artisti nisa. Kellha l-ħila li tidħol produttivament fiċ-ċirku tal-pitturi l-iżjed famużi ta' żmienha u tiffaċċa firxa ta' ġeneri pittoriċi li żgur kienet usa' u iżjed varjata' milli naraw issa mit-tili attribwiti lilha.
Il-figura ta' mara u pittriċi
Għal mara fil-bidu tas-seklu 17, li ssir pittriċi kienet għażla mhux tas-soltu u diffiċli imma mhux waħda eċċezzjonali. Qabel Artemisia, bejn it-tmiem tas-seklu 16 u l-bidu tas-seklu 17, kien hemm pittriċi oħra li rnexxew fil-karriera tagħhom. Fosthom nistgħu insemmu lil
Kien hemm pittriċi oħra li bdew il-karrieri tagħhom meta Artemisia kienet għadha ħajja. Jekk inħarsu lejn il-ħila artistika tagħhom naraw li dak li qal Longhi li Artemisia kienet "l-unika mara li qatt kienet taf fuq il-pittura" mhuwiex eżatt, però m'hemmx dubju li Artemisia għadha meqjusa fost l-aqwa artisti nisa, u fl-aħħar ħadet il-post li jixirqilha fost l-artisti l-kbar tal-Barokk.
Jum il-Vitorja
Jum il-Vitorja jew Otto Settembre hija festa pubblika ċċelebrata f'Malta nhar it-8 ta' Settembru u li tfakkar il-ġrajja ta' żewġ assedji li saru fuq il-gżejjer Maltin. Din il-ġurnata taħbat ukoll mal-kommemorazzjoni tat-twelid tal-Verġni Marija, magħrufa aħjar bħala l-Bambina, festa li tiġi ċċelebrata fil-belt tal-Isla, u l-irħula tan-Naxxar u l-Mellieħa f'Malta, u x-Xagħra f'Għawdex.
Artemisia Gentileschi
Il-figura ta' mara u pittriċi
Madankollu, kemm fl-arti u kemm fil-bijografija ta' Artemisia Gentileschi, hemm xi ħaġa li tagħmilha speċjalment affaxxinanti u li tispjega l-interess fiha ta' xi kittieba (l-iżjed u dan mhux kumbinazzjoni, xi kittieba nisa).
Jum il-Vitorja
Ġrajjiet
Fl-1565, wara iktar minn tliet xhur assedju, l-Ottomani li kienu qed jassedjaw lill-Birgu u lill-Isla rtiraw u telqu minn dik ix-xaqliba tal-gżira. Anki jekk il-battalji ma kinux spiċċaw, għax kien għad fadal battalja għan-naħat ta' San Pawl il-Baħar, jista' jingħad li dan kien l-aħħar jum tal-Assedju l-Kbir, deskritt bħala fost l-iktar wieħed imdemmi fl-istorja tad-dinja u l-ikbar assedju fl-istorja ta' Malta. Jum qabel it-8 ta' Settembru, fis-7 ta' Settembru, wasal il-Gran Soccorso, l-għajnuna minn Sqallija għal Malta, dan kien daqqa ta' ħarta għat-Torok.
Artemisia Gentileschi
Il-figura ta' mara u pittriċi
Anna Banti, il-mara ta' Roberto Longhi msemmi hawn fuq, kienet l-ewwel kittieba li ddeċidiet li tibni rumanz madwar il-figura ta' Artemisia. L-ewwel abbozz tagħha f'għamla ta' manuskritt lestietu fl-1944, imma ntilef matul il-gwerra. Tliet snin wara reġgħet bdiet taħdem fuq il-ktieb u kitbietu f'għamla differenti ħafna. Anna Banti kitbet ir-rumanz ġdid tagħha, bit-titlu Artemisia, bħala djalogu ta' mara ma' mara mal-pittriċi, f'għamla ta' "djarju miftuħ", li fih tipprova – waqt li għaddej ir-rakkont tal-adolexxenza u l-maturità ta' Artemisia – li tispjega lilha nfisha l-faxxinu li kienet taħtu, u l-ħtieġa li tmur iżjed fil-fond mill-valutazzjonijiet ċari (anki jekk b'ħafna passjoni) li dwarhom iddiskutiet tant drabi ma' żewġha Roberto Longhi.
Jum il-Vitorja
Ġrajjiet
Fl-1943, l-Italja kienet irtirat mit-Tieni Gwerra Dinjija, u daret kontra l-Ġermanja, li preċedentement kienet alleata tagħha. Dan wassal għat-twaqqif tal-bumbardamenti min-naħa tat-Taljani fuq Malta, u t-tmiem tal-gwerra għall-Maltin.
Attivitajiet
thumb|Il-Monument tal-Assedju l-Kbir, xogħol [[Antonio Sciortino]] Matul dan il-jum isiru diversi avvenimenti, minbarra l-attivitajiet li jsiru matul il-festi. L-attivitajiet jibdew ġurnata qabel b'attività kulturali li ssir f'Misraħ l-Assedju fil-Belt, li tinkludi qari letterarju, mużika u wirjiet artistiċi.
Artemisia Gentileschi
Il-figura ta' mara u pittriċi
Fl-2002 ħareġ rumanz ieħor fuqha The Passion of Artemisa (Il-passjoni ta' Artemisa) miktub minn Susan Vreeland, li qisu mexa mal-mewġa tal-popolarità li kisbet Artemisia Gentileschi fl-analiżi femminista, u jidher li ried jisfrutta is-suċċess tar-rumanzi storiċi ibbażati fuq pittura bħal-ktieb ta' qabel ta' din l-awtriċi. Għal raġunijiet analoġi, skont il-kritika il-film Artemisia tar-reġista Franċiża Agnes Merlet, li fih taħdem Valentina Cervi, kellu riżultati dubjużi. Dan il-film irrapreżenta ħażin ir-relażżjoni bejn Tassi u Artemisia bħala passjoni ta' mħabba minflok stupru.
Jum il-Vitorja
Attivitajiet
Fil-Belt Valletta, fi Triq ir-Repubbblika, issir parata min-naħa tal-Forzi Armati ta' Malta li tgħaddi sakemm tasal quddiem il-Kon-Katidral ta' San Ġwann. Fil-post jingħata salut lill-Prim Ministru ta' Malta filwaqt li jindaqq l-Innu Malti. Aktar tard issir quddiesa pontifikali bil-preżenza tal-ogħla awtoritajiet tal-Pajjiż. F'din il-ġurnata titqiegħed ukoll kuruna min-naħa tal-President ta' Malta fuq il-Monument tal-Assedju l-Kbir.
Artemisia Gentileschi
Il-figura ta' mara u pittriċi
Id-drammaturga Kanadiża Sally Clark kitbet dramm għal palk imsejjes fuq il-ġrajjiet li wasslu u segwew l-istupru ta' Artemisia. Dan id-dramm "Life Without Instruction" kellu l-premiere fit-Theatre Plus ta' Toronto fit-2 t'Awwissu, 1991.
Jum il-Vitorja
Attivitajiet
Wara nofsinhar issir ir-Regatta tradizzjonali fil-Port il-Kbir li hi organizzata mill-Kunsill Malti għall-Isport. Fiha jieħdu sehem is-soċjetatijiet affiljati ta' Bormla, Birgu, Birżebbuġa, il-Marsa, Marsamxett, il-Kalkara, l-Isla u Ħal Qormi f'numru ta' tiġrijiet bid-dgħajjes imqassim f'żewġ kategoriji, bil-klabb rebbieħ jieħu x-shield.
Artemisia Gentileschi
Il-figura ta' mara u pittriċi
Għaliha ġie iddedikat l-asterojde "14831 Gentileschi", skopert fl-1987 minn E. W. Elst.
Jum il-Vitorja
Attivitajiet
Fil-gżira ta' Għawdex, iċ-ċelebrazzjonijiet jinkludu serata kommemorattiva li ssir fi Pjazza Indipendenza, fir-Rabat, preseduta mill-Ministru għal Għawdex. Matul din l-istess serata, minbarra servizz mill-banda tal-Forzi Armati, jitqiegħdu kuruni fuq il-Monument tal-gwerra Kristu Re.
Pangolin Ċiniż
Il-Pangolin Ċiniż (Manis pentadactyla) huwa mammiferu plaċentat insettivoru mifrux ma' bosta pajjiżi fix-Xlokk tal-Asja. Il-Pangolin Ċiniż ġie klassifikat taħt is-sottoġeneru Manis, flimkien mal-aktar speċi ta' pangolin relatat fil-qrib miegħu, il-Pangolin Indjan.
Pangolin Malajan
Il-pangolin Malajan (Manis javanica) jew kif inhu magħruf ukoll Pangolin ta' Sunda, huwa mammiferu plaċentat insettivoru mifrux ma' bosta pajjiżi fix-Xlokk tal-Asja. Il-Pangolin Malajan ġie klassifikat taħt is-sottoġeneru Paramanis, flimkien mal-aktar speċi ta' pangolin relatat fil-qrib miegħu, il-Pangolin ta' Palaw.
Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica
daqsminuri|295x295px|L-inċiżjonijiet fuq il-blat f’Valcamonica: xena ta’ ġlieda L-Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica (il-Wied ta’ Camonica) jinsabu fil-Provinċja ta’ Brescia, l-Italja, u jikkostitwixxu l-ikbar kollezzjoni ta’ inċiżjonijiet (petroglifiċi) preistoriċi fid-dinja. Il-kollezzjoni ġiet irrikonoxxuta mill-UNESCO fl-1979 u kienet l-ewwel Sit ta’ Wirt Dinji rrikonoxxut fl-Italja. L-UNESCO rrikonoxxiet formalment iktar minn 140,000 rappreżentazzjoni u simbolu, iżda skoperti ġodda żiedu l-għadd ta’ inċiżjonijiet ikkatalogati għal bejn 200,000 u 300,000. L-inċiżjonijiet fuq il-blat huma mifruxa fuq kważi kull superfiċe tal-wied, iżda huma kkonċentrati fi 8 parks, riżervi jew perkorsi fiż-żoni ta’ Darfo Boario Terme, Capo di Ponte, Ceto (Nadro), Cimbergo u Paspardo.
Pangolin Ġgant
Il-pangolin ġgant (Manis gigantea) huwa mammiferu plaċentat insettivoru mifrux ma' bosta pajjiżi tal-Afrika. Il-Pangolin Ġgant ġie klassifikat taħt is-sottoġeneru Smutsia, flimkien mal-aktar speċi ta' pangolin relatat fil-qrib miegħu, il-Pangolin ta' Temminck.
Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica
Karatteristiċi
Il-maġġoranza l-kbira tal-inċiżjonijiet fuq il-blat saru fuq blat glaċjali u subglaċjali erratiku li ġie żvelat malli l-aħħar glaċier li fforma l-wied beda jdub gradwalment xi 15,000 sena ilu. xellug|daqsminuri|310x310px|L-inċiżjonijiet magħrufa bħala ż-żewġ astronawti Bosta mill-inċiżjonijiet saru matul perjodu ta’ 8,000 sena qabel Żmien il-Ħadid (l-ewwel millenju Q.K. ), filwaqt li l-inċiżjonijiet li saru l-aħħar ġew attribwiti lin-nies ta’ Camunni, imsemmija minn sorsi Latini. It-tradizzjoni tal-inċiżjonijiet fuq il-blat ma ntemmitx ħesrem. Ġew identifikati inċiżjonijiet (għalkemm f’għadd żgħir ħafna; mhux komparabbli mal-attività preistorika kbira) minn żmien ir-Rumani, żmien il-Medju Evu u possibbilment anke minn żminijiet kontemporanji, sas-seklu 19. Il-biċċa l-kbira tal-inċiżjonijiet saru bit-teknika magħrufa bħala “martellina” (b’martell żgħir u skalpell) u għadd iżgħar saru permezz ta’ graffiti.
Ir-rappreżentazzjonijiet xi drabi saru fuq xulxin mingħajr xi ordni partikolari. Oħrajn minflok jidher li għandhom rabta loġika ma’ xulxin; perżempju, rappreżentazzjoni ta’ rit reliġjuż jew xena tal-kaċċa jew ġlieda. Dan l-approċċ jispjega l-iskema tar-rappreżentazzjonijiet bl-inċiżjonijiet. Kull rappreżentazzjoni hija ideogramma, jiġifieri mhux l-oġġett reali, iżda l-“idea” tiegħu. Il-funzjoni tar-rappreżentazzjonijiet hija marbuta mar-riti ċelebrattivi: kommemorattivi, ta’ inizjazzjoni u propizjatorji; l-ewwel fil-qasam tar-reliġjon, imbagħad iktar ’il quddiem anke lajċi, li kienu jsiru f’okkażjonijiet speċjali, jew ta’ darba jew inkella rikorrenti. Fost l-iktar simboli famużi li nstabu f’Valcamonica, hemm l-hekk imsejħa Rosa camuna (warda ta’ Camunni) li ġiet adottata bħala s-simbolu uffiċjali tar-reġjun tal-Lombardia. Bid-djalett lokali f’Valcamonica, il-popolazzjoni lokali tirreferi għall-inċiżjonijiet fuq il-blat bit-terminu riduttiv ta’ pitoti, jiġifieri “pupazzi”.
Storja
Fis-snin 60 tas-seklu 20, l-arkeologu Emmanuel Anati, li kien minn tal-bidu li beda jistudja ż-żona b’mod sistematiku, fassal kronoloġija tal-inċiżjonijiet fuq il-blat. Huwa qabbel ukoll l-istil u t-tipi ta’ simboli sabiex jidentifika korrelazzjonijiet possibbli maż-żminijiet storiċi tradizzjonali, mill-Preistorja sal-Medju Evu.
Skont ir-riżultati tar-riċerka ta’ Anati, l-inċiżjonijiet fuq il-blat f’Valcamonica jistgħu jiġu maqsuma f’ħamsa: il-perjodu Proto-Camunni u Żmien il-Camunni I, II, III, IV u Post-Camunni, li jikkorrispondu maż-Żminijiet Paleolitiċi, Neolitiċi, Rumani, tal-Medju Evu u reċenti.
Daphne Caruana Galizia
Daphne Caruana Galizia (Tas-Sliema, 26 ta' Awwissu 1964 – Bidnija, 16 t'Ottubru 2017) kienet ġurnalista, opinjonista, u blogger Maltija. Mill-2008 sa meta nqatlet, hija ffukat ħidmietha b'kummentarju frekwenti fuq il-blogg tagħha li fih sikwit kienet tistħarreġ u tiżvela bosta stejjer. Minħabba l-istil tagħha, kien qed tiffaċċja wkoll numru ta' libelli fil-Qorti fuq diversi rapporti. Fl-2016, kienet l-unika Maltija f'lista tal-portal tal-aħbarijiet internazzjonali Politico tal-aktar 28 persuna influwenti fl-Ewropa.
Tfulija
Bint Michael Alfred Vella u Rose Marie imwielda Mamo, Daphne studjat fl-Iskola tas-Sorijiet Dorotej fl-Imdina u fil-Kulleġġ San Alwiġi Birkirkara.
Żgħożija
Fl-1982, inżammet arrestata mill-Pulizija għal 48 siegħa wara li ħadet sehem fi protesta favur id-demokrazija. Fl-1985, iżżewġet lill-avukat Peter Caruana Galizia u kellha tliet ulied subien: Matthew, Andrew u Paul.
Ġurnaliżmu
Bdiet taħdem fil-mezzi tax-xandir fl-1987, u malajr stabbilixxiet lilha nnifisha bħala waħda fost l-aktar ġurnalisti kontroversjali ta' Malta bil-kolonna tagħha fis-Sunday Times.
Caruana Galizia tkeċċiet mit-Times fl-1996 wara li l-gazzetta rrifjutat li tippubblika artiklu li kitbet fuq il-President Emeritus Guido de Marco u t-tifla tiegħu, Gianella Demarco (avukata). Dan l-artiklu mbagħad deher fuq the Malta Independent.
Fl-2016, wara l-investigazzjoni li għamlet fuq il-Panama Papers, Daphne Caruana Galizia kienet l-unika Maltija li ntgħażlet mill-portal tal-aħbarijiet internazzjonali, POLITICO f'lista tal-aktar 28 persuna influwenti fl-Ewropa. Hija kienet ġiet imfissra bħala mara li waħidha tista' titqies ‘wikileaks' li taħdem favur it-trasparenza u kontra l-korruzzjoni.
Kontroversjali
Flimkien ma' Andrew Borg-Cardona, kienet waħda mill-kittieba li kkritikaw bl-aħrax lil-lemin estrem Malti, speċjalment dak assoċjat mal-fehmiet ta' Norman Lowell dwar l-immigranti illegali.
Il-perspettiva femminista ta' Caruana Galizia kienet waħda kemmxejn aggressiva, li kient tħeġġeġ lin-nisa ma jivvittimizzawx irwieħhom. Meta impjegata Maltija rebħet l-ewwel każ ta' molestji sesswali ta' natura verbali fuq il-post tax-xogħol, – rebħa li kienet meqjusa bħala suċċess għall-mara Maltija – Daphne qalet li f'każijiet bħal dawn il-mara għandha tirreaġixxi u mhux iġġib ruħha b'mod, li skont kif tifhimha hi, hu "infantili".
Running Commentary
Fl-2008, hija bdiet tikteb il-blogg popolari tagħha Running Commentary.
Fi Frar tal-2010, il-Maġistrat Consuelo Herrera ħassitha mmalafamata b'għadd ta' artikli li dehru fuq il-blogg tagħha u fittxitha għal libell.
Allegazzjoni Egrant
Nhar l-20 ta' April 2017 Caruana Galizia kitbet fil-blogg tagħha li dokument f'safe fil-bank Pilatus juri li l-Egrant hi tas-Sinjura Michelle Muscat, mart il-Prim Ministru, u li kienu imtennija mill-Partit Nazzjonalista, li fihom implikaw li l-Prim Ministru Joseph Muscat u s-Sinjura Muscat huma s-sidien tal-kumpanija Egrant li hija registrata fil-Panama. Għaxart ijiem wara din l-allegazzjoni, Muscat sejjeaħ elezzjoni bikrija. F'inkjesta maġisterjali li l-konklużjonijiet tagħha ħarġu wara l-assassinju ta' Caruana Galizia, instab li Muscat u l-familja tiegħu ma kinux sidien ta' din il-kumpanija.
Assassinju
Nhar it-Tnejn 16 ta' Ottubru 2017, fit-3.00 p.m., Caruana Galizia rikbet il-karozza biex tmur tħallas xi pagamenti lill-kumpanija minn fejn kienet qed tikri l-karozza. Ftit wara li Caruana Galizia rikbet fil-karozza u bdiet issuq, ħarġet mill-isqaq li hemm mad-dar, daret fuq ix-xellug, u bdiet issuq fit-triq ewlenija tal-Bidnija u minn hemm niżlet in-niżla fid-direzzjoni lejn il-Mosta.
Kien f'dan il-mument li wara li saqet madwar 100 metru, il-karozza li fiha kienet Caruana Galizia splodiet. L-isplużjoni nstemgħet minn diversi partijiet. Tant kienet b'saħħitha li l-karozza spiċċat f'mitt biċċa li nfirxu fl-għelieqi li hemm qrib ir-residenza tagħha.
Wieħed mill-aħħar messaġġi li Caruana Galizia bagħtet lil waħda mill-ħbieb tagħha, Caroline Muscat, kien jgħid hekk: “Inħoss li ż-żmien hawn qed jiskadili. Hemm ħafna affarijiet li xtaqt nagħmel, imma li għadni ma għamiltx.”
Joseph Muscat
Joseph Muscat qal li Caruana Galizia kienet kritika ħarxa tiegħu, kemm politikament kif ukoll personalment. “Madanakollu ma nista' nuża qatt dan il-fatt biex jiġġustifika bl-ebda mod possibbli dan l-att barbaru li jmur kontra kull dinjità u kull ċiviltà.”
Muscat qal li kkomunika mal-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia u qasam miegħu l-informazzjoni li għandu sa issa. Għaldaqstant, bi qbil bejn iż-żewġ naħat, id-diskors ta' Adrian Delia b'replika għad-diskors tal-Budget kellu jiġi pospost u minflok se jsiru stqarrijiet miż-żewġ naħat tal-Kamra f'din li ġiet deskritta bħala “ġurnata sewda għall-liberta' tal-espressjoni f'pajjiżna”.
Il-PM qal li hu l-Prim Ministru ta' kulħadd u s-saħħa tad-demokrazija tagħna toħroġ f'mumenti bħal dan, fejn irridu nkunu lesti niddefendu l-prinċipji tagħna u d-drittijiet ta' kull wieħed u waħda minna.
Hu appella għall-għaqda nazzjonali u mhux se jistrieħ sakemm issir ġustizzja għaliex il-pajjiż jistħoqqlu ġustizzja.
“Kulħadd għandu dritt jikteb u jgħid li jrid f'pajjiżna u min iħossu nġurjat, għandu d-dritt tal-protezzjoni tal-Qrati u ebda rimedju ieħor. Mhux se nistrieħ qabel nara li ssir ġustizzja f'dan il-każ. Għaliex pajjiżna jistħoqqlu ġustizzja,” temm il-Prim Ministru.
Adrian Delia
Dr. Delia sejjaħ il-qtil ta' Daphne Caruana Galizia bħala qtil politiku li għalih trid tintrefa ir-responsabilità politika. Qal li din hija traġedja nazzjonali, assalt fuq id-demokrazija. Qal li sfortunatament qed nitgħallmu bl-iktar mod tan-niket u viljakk għax mietet persuna Maltija li kellha opinjoni u li riedet iġġib il-verità il-quddiem. Qal li l-pajjiż naqas meta l-korp tal-pulizija ma investigax, qal li nqassna meta l-Avukat Ġenerali ma nvestigax. Qal li dan sar minħabba deċizjonijiet zbaljati tal-Gvern. Huwa sejjaħ lill-Maltin biex iqumu illum qabel għada biex isemmghu leħinhom fejn il-Gvern irid jibqa' sieket.
Fil-ġimgħat ta' qabel l-assassinju, Caruana Galizia kienet kritika ħarxa ta' Delia tant li Delia kien fetħilha ħames libelli. Wara l-assassinju, huwa irtira dawn il-libelli u għamel apoloġija lill-familja tagħha għall-kliem iebes li kien qal fil-konfront tagħha, apoloġija li ma ntlaqgħetx mill-familja.
Pangolin ta' Palaw
Il-pangolin ta' Palaw (Manis culionensis) huwa mammiferu plaċentat insettivoru mifrux mal-gżejjer ta' Palaw u Kuljo tal-Filippini fix-Xlokk tal-Asja. Il-Pangolin ta' Palaw ġie klassifikat taħt is-sottoġeneru Paramanis, flimkien mal-aktar speċi ta' pangolin relatat fil-qrib miegħu, il-Pangolin Malajan.
Daphne Caruana Galizia
L-Arċisqof Charles J. Scicluna
“It-telfa ta' Daphne Caruana Galizia timliena bi swied il-qalb u bid-determinazzjoni li niddefendu d-demokrazija sal-aħħar”, sostna l-Arċisqof. Huwa insista li l-poplu jrid iqum u jiddefendi d-dinjità ta' kull wiehed sabiex jiġi difiż l-valur tad-demokrazija ħalli bil-kliem issa ngħaddu għall-fatti.
Filwaqt li wera solidarjetà mal-qraba tal-vittma, l-Arċisqof Scicluna ħeġġeġ lill-ġurnalisti sabiex ma jibżgħu minn ħadd u jiddefendu l-verità.
Pangolin ta' Palaw
Sinonimi
Manis javanica culionensis huwa sinonimu ta' Manis culionensis.
Daphne Caruana Galizia
L-Istitut tal-Ġurnalisti Maltin
L-Istitut tal-Ġurnalisti Maltin ikkundanna bil-qawwa kollha l-qtil tal-ġurnalista. Fi stqarrija spjegat li għall-komunità tal-ġurnalisti lokali dan hu każ xokkanti u li jolqot direttament id-dritt tal-liberta' tal-espressjoni. Dan filwaqt li ġiet enfasizzata li ankè jekk mhux dejjem wieħed qabel ma' dak li kitbet Caruana Galizia, bla dubju ta' xejn, bħal kull ċittadin ieħor kellha dritt tesprimi ruħha u terfa' r-responsabbilta' għal dak li kitbet.
L-istitut tal-Ġurnalisti Maltin appella lill-Pulizija biex tagħmel dak kollu possibbli biex jinstabu l-ħatja ta' dan id-delitt gravi biex jieħdu dak li ħaqqhom skont il-liġi. Dan hu jum ikrah għad-demokrazija fil-pajjiż li għandu jsib il-kundanna ta' kulħadd.
L-IGM, appellat għal kull ġurnalist u ġurnalista sabiex ma jħallux din it-traġedja tkiddhom milli jkompli jaqdi d-dmir tiegħu lejn is-soċjeta' u jkompli jirrapportaw bla biża' jew favuri dak kollu li hu fl-interess pubbliku u ta' interess għas-soċjeta'.
Reazzjonijiet oħra
Strickland Foundation iddeskrivew lil Caruana Galizia bħala ġurnalista li kienet twettaq xogħolha mingħajr biża' jew favuri. Huma kkunsidraw dan il-qtil makabru bħala attakk faħxi u dirett fuq il-libertà tal-espressjoni u insistew li sseħħ azzjoni immeddjata u effetiva mill-istituzzjonijiet tal-pajjiż bil-għan li l-awturi ta' din l-oxxenità jitressqu quddiem il-ġustizzja. Dan sabiex il-ġurnalisti Maltin iħossuhom siguri u liberi li jistgħu jwettqu xogħolhom mingħajr ma ħajjithom tkun fil-periklu.
Investigazzjonijiet
Fl-investigazzjoni tal-pulizija Maltija fuq il-qtil ta' Caruana Galizia qed jieħdu sehem ukoll esperti Amerikani mill-FBI, oħrajn Olandizi u Taljani, u esperti tal-Europol. Dawn l-esperti barranin b'kompitenzi varji fl-investigazzjonijiet kriminali qed jassistu lill-Pulizija Maltija f'oqsma partikulari tal-investigazzjoni.
X'ħareġ mill-Investigazzjoni
It-Tlieta 15 ta' Novembru 2016
Jinxtraw iż-żewġ simcards Vodafone li permezz tagħhom ġiet attività l-Bomba li qatlet lil Daphne Caruana Galizia
It-Tlieta 10 ta' Jannar 2017
Iż-żewġ SIMCARDS jiġu attivati f'Ħaż-Żebbuġ.
Fil-ġimgħat u x-xhur ta' wara kien hemm komunikazzjoni bejniethom biss u minima.
It-Tnejn 21 ta' Awwissu 2017
L-Imputtati allegatament jippruvaw is-SIMCARDS fl-inħawi tal-Bidnija.
Il-Ħadd 15 ta' Ottubru 2017
6:00pm: Iben il-vittma, Matthew Caruana Galizia, jipparkja l-karozza tal-vittma barra r-rixtellu tad-dar fil-Bidnija – dan kuntrarju għal dak li kienet tagħmel ommu Daphne li kienet idaħħalha l-ġewwa mir-rixtellu. Il-karozza ma ntużatx iżjed.
It-Tnejn 16 ta' Ottubru 2017
01:41am: Tiġi attivata l-bomba mal-karozza ta' Daphne Caruana Galizia fil-Bidnija. Il-bomba allegatament tpoġġiet fuq  ġewwa tal-karozza eżattament taħt is-seat tal-istess karozza.
05:00am: Miguel Caruana, impjegat tal-GO, jagħmel tliet kwarti jistenna lil George Degiorgio biex imorru jistadu. Ċempel lil Degiorgio u ma weġbux, u wara rċieva SMS mingħandu li ma jistax imur.
06:14am: Fl-inħawi tal-Kurja tal-Furjana inxtegħel il-mobile Nokia li fih kien hemm is-SIM CARD li minnu ntbagħat l-SMS qattiel li eventwalment attiva l-bomba.
08:58am: Meta allegatament George kien fuq il-baħar fl-inħawi ta' Baħar iċ-Ċagħaq, jagħmel telefonata mill-mobile personali tiegħu lil Miguel Caruana biex jibgħatlu l-kreditu. Caruana barax in-numru u bagħtulu SMS. Għalkemm kien jidhirlu li George kien bil-kuntratt, ħaseb li forsi għandu bżonn għat-tfal.
09:30am: Resident fil-Bidnija jilmaħ il-karozza bajda suspettuża li kien ilu jara għall-aħħar 3 ġimgħat. Karozza żgħira u tal-kiri li dehret ukoll fin-12.30pm u allegatament nofs siegħa qabel id-delitt. Il-karozza ma baqgħetx tidher iżjed fl-inħawi wara d-delitt. Ġieli din il-karozza kienet tkun ipparkjata ħdejn il-barriera, fiż-żona jgħidulha Ta' Maċedonja. Mal-karozza kien hemm imwaħħla sticker bid-ditta tal-kumpanija tal-kiri. Mitlub mill-Prosekuzzjoni dwar id-dehra tal-persuna li kienet fil-karozza, ix-xhud qal li mill-karnaġġjon kien jidher Għarbi jew Libjan. Stqarr li barra l-karozza qatt ma rah u kien jidher ‘stiff' fis-seat tax-xufier.
2:00pm: Daphne Caruana Galizia tagħmel l-aħħar kuntatt permezz tal-mobile tagħha.
2:50pm: Id-dgħajsa MAYA tibda dieħla lura fil-Port il-Kbir.
Resident fil-Bidnija ħareġ jiċċekkja l-posta u ra karozza bajda mal-grada tiegħu, ipparkjata b'wiċċha lejn l-Imġarr. Dan stqarr li l-karozza, li kellha pjanċi tal-kiri, bl-ittri DQZ, kienet vojta.
2:55pm: Caruana Galizia toħroġ mid-dar, f'dan il-ħin issir telefonata bejn Alfred il-Fulu fil-Bidnija u George ċ-Ċiniż fil-Port il-Kbir. It-telefonata ddum ftit sekondi, fejn żewġ minuti wara saret oħra li damet iktar minn mitt sekonda.
'''2:58pm: SMS jgħaddi fil-module imqabbad mal-bomba u eventwalment tisplodi. F'din il-minuta is-SIM Card fil-bomba taqta' kull kuntatt minn mat-torri ċellulari.'''
3:15pm: Id-dgħajsa misjuqa minn George Degorgio ċ-Ċiniż, tinqabad dieħla lura fil-Menqa fil-Marsa.
3:19pm: L-Ispettur tal-Pulizija Maltija Antoine Cilia jasal fuq il-post tad-delitt wara li fuq ir-radio sema' messaġġ li jgħid li raġel li kien fl-inħawi tal-Ġnien tal-Għarusa tal-Mosta, qal li kienet qed tidher karozza tisplodi. Wasslitlu ukoll informazzjoni li seta' kien hemm persuna maqbuda fil-karozza. Kif wasal ra l-biċċiet tal-karozza mifruxa ma' kullimkien, kif ukoll parti mill-ġisem, li wara rriżulta li kien ta' Daphne Caruana Galizia. Ra wkoll argument bejn iben il-vittma, Matthew Caruana Galizia u Mario Vella, minħabba teħid ta' ritratt.
4.00pm: F'dan il-ħin jew qabel, Miguel Caruana ra lil George qrib it-Tinda tal-Patata fil-Marsa.
It-Tlieta 17 ta' Ottubru 2017
Jissoktaw l-Investigazzjonijiet b'rabta ma' dan id-delitt u jibdew jaslu f' Malta investigaturi barranin fosthom dawk Olandizi.
Il-Ġimgħa 20 ta' Ottubru 2017
Tinfetaħ ix-xena tar-reat – l-investigaturi barranin ġabru biżżejjed evidenza waqt li l-FBI tibda tipprova tgħaqqad il-biċċiet sabiex tistabbilixxi minn għamel il-bomba.
Is-Sibt 2 ta' Diċembru 2017
L-investigaturi jaslu għalll-aħwa Alfred u George Degorgio flimkien ma' Vince Muscat. L-Ispetturi Keith Arnaud u Kurt Zahra jitolbu lill-Maġistrat Anthony Vella joħroġ mandat ta' arrest.
Arresti
8:00pm
'''Operazzjoni kbira fl-inħawi tal-Menqa fil-Marsa twassal biex jiġu arrestati t-tliet imputati flimkien ma' seba' oħra li jingħataw il-police bail wara 48 siegħa ta' interrogazzjoni. Din l-operazzjoni kienet fost l-akbar li qatt saret f'Malta u li rat is-sehem tal-Pulizija u l-Forzi Armati.'''
9:00pm
Il-Prim Ministru Joseph Muscat jindirizza konferenza tal-aħbarijiet f'Kastilja li bi kliem meqjus jagħti dettalji dwar l-operazzjoni. 7 ġimgħat wara l-assassinju ta' Caruana Galizia, Muscat żvela li fl-għodwa tal-4 ta' Diċembru kienu ġew arrestati 8 persuni suspettati bil-qtil ta' Caruana Galizia. Jirriżulta li l-persuni arrestati huma kollha Maltin.
Il-Prim Ministru qal li dawn l-arresti saru waqt li kienet għaddejja operazzjoni li ilha għaddejja għal dawn l-aħħar ġimgħat. Muscat qal li l-Pulizija għandha 48 siegħa ċans biex tinterroga lis-suspettati u tiddeċiedi jekk hux se jitressqu l-Qorti.
Meta kien qed iwieġeb il-mistoqsijiet tal-ġurnalisti, il-Prim Ministru qal li l-operazzjoni li kienet għaddejja dak il-ħin fil-Marsa kellha x'taqsam ma' dak li kien għadu kif ħabbar. Qal li minbarra fil-Marsa, l-arresti saru f'Ħaż-Żebbuġ, Buġibba u f'postijiet oħra, tant li l-operazzjoni kienet għadha mhix konkluża.
Muscat qal li wħud mill-persuni arrestati diġà dehru fil-Qorti f'każi oħrajn, oħrajn kienu magħrufa sew mal-Pulizija, u hemm persuni li mhux bilfors li għandhom każi li fil-passat xellfu difrejhom mal-ġustizzja.
Il-PM appella lill-mezzi tax-xandir biex jifhmu li l-informazzjoni li jista' jagħti hija limitata għax irid jintlaħaq bilanċ bejn l-interess pubbliku u l-bżonn li tiġi rispettata l-innoċenza tal-presunti suspettati. Qal li fis-sigħat li ġejjin kienu se jagħtu iktar tagħrif dwar dan il-każ.
Huwa rringrazzja l-ħidma li saret mill-investigaturi Maltin, fi sforz konġunt bejn il-Pulizija, il-Forzi Armati u s-Servizzi Sigrieti, flimkien mal-FBI, il-Europol, u uffiċjali Finlandiżi.
Il-PM tenna li qed iġedded l-impenn tal-istat biex il-presunti suspettati jitressqu quddiem il-ġustizzja. Mistoqsi jekk ġewx infurmati l-familjari tas-Sinjura Caruana Galizia, Muscat wieġeb li huwa m'għandux kuntatt magħhom, iżda spjega kif kien il-Maġistrat inkwerenti li ffirma l-mandati biex isiru t-tfittxijiet meħtieġa f'din l-operazzjoni.
Rikużi ta' Maġistrati
It-Tlieta 5 ta' Diċembru 2017
L-Ispetturi li qed imexxu l-każ jinterrogaw lill-imputati li ma nisslux kelma waqt l-interogazzjoni
Il-Ħamis 14 ta' Diċembru 2017
9:00am L-akkużati jitressqu l-qorti quddiem il-Maġistrat Donatella Frendo Dimech.
Iżda jitfaċċa l-ewwel skoll minħabba li l-Maġistrat tiddikjara potenzjal ta' konflitt ta' interess għax meta kienet tifla kienet fl-istess klassi ta' oħt il-vittma u dan l-aħħar taw il-kondoljanzi lil xulxin. Fi tmiem is-seduta, il-Maġistrat tirtira mis-smigħ tal-provi. Minflokha, il-każ jiġi assenjat lill-Maġistrat Charmaine Galea.
It-Tnejn 18 ta' Diċembru 2017
09:00am L-akkużati jiġu quddiem il-Maġistrat Charmaine Galea, li wkoll tirrikuża mill-każ, għax kienet ikkritikata mill-istess vittma fil-blogg tagħha.
Kumpilazzjoni tax-Xiehda
It-Tlieta 19 ta' Diċembru 2017
10:30am '''Il-każ jiġi assenjat lill-Maġistrat Claire Stafrace Zammit. Id-difiża titlob ir-rikuża, iżda l-Qorti tirrifjuta t-talba u jibdew ħerġin il-provi tal-prosekuzzjoni minn fomm l-Ispettur Keith Arnaud. F'awla ppakkjata bin-nies, it-tliet akkużati ma juru ebda emozzjoni.'''
Il-Prosekuzzjoni f'dan il-każ qed titmexxa mill-Ispetturi Keith Arnaud u Kurt Zahra.
L-Avukat Martin Fenech qed jidher għal Vincent Muscat.
L-Avukati William Cuschieri u Martha Muscat qed jidhru għal Alfred Degiorgio.
L-Avukat Josette Sultana qed tidher għal George Degiorgio. Għall-familja ta' Caruana Galizia, parte civile, qed jidhru l-Avukati Jason Azzopardi u Therese Comodini Cachia.
L-Erbgħa 20 ta' Diċembru 2017
10:00am Tkompli l-kumpilazzjoni fil-konfront tat-tliet akkużati. Jixhdu l-Ispetturi Keith Arnaud u Kurt Zahra flimkien mal-Assistent Direttur tal-Ħabs u r-raġel tal-vittma, Peter Caruana Galizia.
Il-Ħamis 21 ta' Diċembru 2017
10:00am Il-Qorti tiddikjara li hemm biżżejjed provi biex it-tliet imputati jitpoġġew taħt att ta' akkuża.
Il-Ħamis 1 ta' Frar 2018
Jixhdu żewġ residenti mill-Bidnija, żewġ rappreżentanti tal-kumpanija tal-kiri tal-karozzi li kriet il-karozza lil Caruana Galizia, sprayer ta' garaxx f'Ħaż-Żebbuġ, Miguel Caruana ħabib tal-akkużati, l-Ispettur Antoine Cilia, u 5 uffiċjali oħra tal-pulizija.
L-Erbgħa 7 ta' Frar 2018
Jixhdu sid il-kera tal-post fejn joqgħod l-akkużat Alfred Degiorgio, u panel beater mill-Imrieħel.
Il-Ħamis 15 ta' Frar 2018
Jixhdu tliet pumpieri tat-tifi tan-nar, uffiċjal tas-CID, uffiċjal tal-isplussivi, Francis Sant resident il-Bidnija.
It-Tnejn 26 ta' Marzu 2018
Jixhdu madwar 20 xhud fosthom tobba, infermiera, pulizija, membri tal-Protezzjoni Ċivili u tal-Armata li kellhom sehem fl-investigazzjonijiet li waslu għall-arrest ta' tat-tliet akkużati. Xhieda li damet mat-tliet sigħat u nofs.
Il-Kuntistabbli Duncan Dimech qal li l-għada li nqatlet Caruana Galizia mar ifittex filmati mill-kameras tas-sigurtà fil-Bidnija u resident qallu li fit-tliet ġimgħat qabel id-delitt kien innota karozza bajda – x'aktarx tal-kiri – fil-parti ta' fuq tal-Bidnija fejn il-ġnien l-Għarusa tal-Mosta. Il-Kuntistabbli qal li meta mar ifittex fiż-żona sab ċint imwaqqa' u loqma ta' sigarett li ġiet elevata għal iktar stħarriġ.
L-Ispettur Kevin Pulis qal li fl-4 ta' Diċembru meta ġew arrestati t-tliet akkużati, flimkien ma membri tas-CID u l-forensika marru fl-appartament ta' Alfred Degiorgio f'San Pawl il-Baħar u fil-preżenza ta' Degiorgio stess u ta' espert barrani saru tfittxijiet u ġew elevati tagħmir elettroniku u teknoloġiku u €4,800 fi flus kontanti li kienu moħbija wara gwarniċ.
Il-Kuntistabbli Oliver Borg xehed li hu kien mar jagħmel tfittxijiet f'Wied il-Għajn u Ħaż-Żabbar. Il-kuntistabbli qal li l-mandati għat-tfittxijiet saru fil-preżenza tal-espert tal-Europol li hu u sħabu bdew isejħu ‘Mr Israel'.
Xehed ukoll Mario Vella li joqgħod il-Bidnija li rrakkonta kif hu u Matthew Caruana Galizia għal ftit ma ġewx fl-idejn minħabba li Matthew ssuspetta fih li kien ħa xi ritratti tal-karozza sploduta bil-vittma. Xehed li l-Pulizija ċċekkja l-mobile tar-raġel u ma sab xejn, iżda Matthew baqa' jinsisti li kien ħa r-ritratti u meta stiednu jara l-mobile hu stess, dan sabatulu fl-art. Vella qal li hu jifhem li ż-żagħżugħ kien f'dagħdija kbira u l-kwistjoni waqfet hemm.
Il-Kuntistabbli Jeffrey Gerada u Duncan Dimech xehdu li waqt it-tfittxija fl-imħażen magħrufa bħala ‘tal-patata' fil-Marsa, George Degiorgio talabhom tazza ilma u kif il-Pulizija qabad tazza u kien se jtih l-ilma fiha, Degiorgio għamillu sinjal għal tazza oħra. Il-Kuntistabbli qalu li dan minkejja li huwa kien qal li ma kien jaf xejn dwar dik il-kamra.
Xehdu wkoll il-Konsulent Michael Spiteri u membri oħrajn mid-Dipartiment tal-Emerġenza f'Mater Dei li kif waslu fuq il-post raw karozza taqbad u xena makabra, b'persuna tiġi ċċertifikata mejta fuq il-post.
Il-Ħamis 12 ta' April 2018
Mix-xhieda ta' esperti tal-Qorti ħareġ kif mil-laptop elevat mid-dar ta' Caruana Galizia – l-uniċi dokumenti u informazzjoni fuq dan il-laptop imorru lura għas-sena 2015 u b' hekk ma setgħetx tiġi elevata informazzjoni tal-aħħar sentejn. Rapport tal-informazzjoni elevata minn dan il-laptop flimkien ma' memory card u żewġ kameras diġitali għaddew f' idejn il-Qorti mill-espert nominat mill-inkjesta Alvin Cardona.
Intant, espert ieħor tal-Qorti, din id-darba, Keith Cutajar preżenta wkoll il-filmati kollha tal-kameras tas-sigurtà elevati minn bnadi differenti lill-Qorti. Fost il-filmati preżentati lill-Qorti  hemm dawk elevati minn dar fil-Bidnija, minn Burmarrad Road, Valletta Cruise Port, Transport Malta mill-Portijiet fuq sitt kameras, 20 kamera mit-toroq u kif ukoll entitajiet oħra bħal Percius Car Hire – il-kamera li tagħti fuq il-kaxxa taċ-ċwievet, Mount St Joseph u Identity Malta b' total ta' bejn 60 u 70 kamera.
Fis-seduta, xehdu wkoll l-uffiċjali tal-Forzi Armati ta' Malta li bejn l-4 u t-8 ta' Diċembru għamlu tfittxija intensiva taħt il-baħar fl-inħawi tat-tinda tal-patata fil-Marsa – huma qalu kif b' kollox minn taħt dan il-baħar ġew elevati mobile phones, batteriji u kif ukoll simcard holders – liema oġġetti għaddew f' idejn il-Pulizija mit-taqsima forensika. Huma ddiskrivew ix-xena ta' taħt il-baħar f' dawk l-inħawi bħala waħda maħmuġa u mimlija ħama, tant li kienet diffiċli ferm għalihom sabiex jagħmlu dawn it-tfittxijiet.
Intant, fuq il-pedana tax-xhieda, l-Prosekuzzjoni, immexxija mill-Ispettur Keith Arnaud, ressqet ukoll għadd ta' uffiċjali tal-Pulizija li kienu nvoluti f' għadd tal operazzjonijiet nhar l-4 ta' Diċembru. B' mod partikolari fit-tfittxija li saret fid-dar ta' George Degorgio ċ-Ċiniz u Vince Muscat il-Koħħu. Mix-xhieda ħareġ ukoll kif fit-tfittxijiet li saru dejjem kien hemm il-preżenza ta' uffiċjali tal-Europol jassistu lill-Pulizija Maltija.
Isir l-aċċess fil-Bidnija bħala parti mill-Kumpilazzjoni tax-Xhieda. Il-prosekuzzjoni tat spjegazzjoni lill-Qorti dwar kif u minn fejn inġabret l-evidenza dwar il-każ mill-Bidnija. Fuq il-post kien hemm il-Maġistrat Claire Stafrace Zammit, it-tliet akkużati u l-avukati tagħhom, l-avukat tal-familja Caruana Galizia Jason Azzopardi, u numru ta' pulizija armati.
Il-Ġimgħa 20 ta' April 2018