cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ljubljana
Spazji ħodor pubbliċi
Tivoli City Park (Mestni park Tivoli) huwa l-akbar park. Kien iddisinjat fl-1813 mill-inġinier Franċiż Jean Blanchard u issa jkopri madwar 5 km 2 (1.9 sq mi). Il-park ġie mfassal matul l-amministrazzjoni Imperjali Franċiża ta 'Ljubljana fl-1813 u msemmi wara l-Jardins de Tivoli Pariġini. [115] Bejn l-1921 u l-1939, ġie rinnovat mill-perit Sloven Jože Plečnik, li inawgura l-istatwa tiegħu ta’ Napuljun fl-1929 fi Pjazza tar-Repubblika u ddisinja promenade ċentrali wiesgħa, bl-isem Jakopič Promenade (Jakopičevo sprehajališče) f’ġieħ il-pittur impressjonista prominenti. Is-Sloven Rihard Jakopic. Fil-park, hemm siġar, ġonna tal-fjuri, statwi varji, u funtani. Diversi bini notevoli jinsabu fil-park, inkluż Tivoli Kastell, il-Mużew Nazzjonali tal-Istorja Kontemporanja, u l-Palazz tal-Isport Tivoli.
Il-park tal-pajsaġġ Tivoli–Rožnik Hill–Šiška Hill jinsab fil-parti tal-punent tal-belt.
Il-Ġnien Botaniku ta' Ljubljana (Ljubljanski botanični vrt) ikopri 2.40 ettaru (5.9 acres) ħdejn il-junction tal-Kanal Gruber u Ljubljanica, fin-nofsinhar tal-Belt il-Qadima. Huwa l-ġnien botaniku ċentrali tas-Slovenja u l-eqdem organizzazzjoni kulturali, xjentifika u edukattiva fil-pajjiż. Hija bdiet topera taħt it-tmexxija ta 'Franc Hladnik fl-1810. Minn aktar minn 4,500 speċi ta' pjanti u sottospeċi, madwar terz huma endemiċi għas-Slovenja, filwaqt li l-bqija joriġinaw minn postijiet oħra Ewropej u kontinenti oħra. L-istituzzjoni hija membru tan-netwerk internazzjonali Botanic Gardens Conservation International u tikkoopera ma 'aktar minn 270 ġonna botaniku madwar id-dinja.
Fl-2014, Ljubljana rebħet il-Premju Kapitali Ekoloġika Ewropea 2016 għall-kisbiet ambjentali tagħha.
Il-Pont Dragon
Il-Pont tad-Dragun tal-1901, imżejjen bi statwi tad-Dragun fuq pedestalli fl-erba’ kantunieri tal-pont sar simbolu tal-belt u huwa meqjus bħala wieħed mill-isbaħ eżempji ta’ pont. mibnija fl-istil tas-Seċessjoni ta' Vjenna. Għandu medda ta' 33.34 m (109 ft 5 in) u l-arkata tagħha dak iż-żmien kienet it-tielet l-akbar fl-Ewropa. Hija protetta bħala monument tekniku.
Il-Pont tal-Biċċiera
Imżejjen bi skulturi mitoloġiċi tal-bronż, maħluqa minn Jakov Brdar, mill-mitoloġija Griega tal-qedem u stejjer Bibliċi, il-Pont tal-Biċċiera jgħaqqad iż-żona tas-suq miftuħ ta' Ljubljana u r-ristoranti mimlija nies u l-Moll Petkovšek (Petkovškovo nabrežje). Huwa magħruf ukoll bħala l-pont imżejjen b'serraturi tal-imħabba f'Ljubljana.
Il-Pont Triplu (Tromostovje)
Il-Pont Triple huwa mżejjen b’balusters tal-ġebel u lampi tal-ġebel fuq it-tliet pontijiet u jwassal għal terrazzi li jagħtu ħarsa lejn ix-xmara u s-siġar tal-luq. Tokkupa punt ċentrali fuq l-assi tal-lvant-punent, li tgħaqqad il-Park tal-Belt ta' Tivoli mal-Għolja ta' Rožnik, fuq naħa waħda, u l-Kastell ta' Ljubljana fuq in-naħa l-oħra. u l-assi tat-tramuntana-nofsinhar permezz tal-belt, rappreżentat mix-xmara. Ġie twessa’ biex jipprevjeni li l-pont storikament uniku ma jsirx konġestjoni billi żiedu żewġ pontijiet pedonali tal-ġenb ma’ dak tan-nofs.
Il-Walway tal-Ħut
The Fish Footbridge joffri veduta tal-ġirien Triple Bridge fit-tramuntana u Cobbler's Bridge fin-nofsinhar. Huwa pont tal-ħġieġ trasparenti, imdawwal bil-lejl b'LEDs integrati. [129] Mill-1991 sal-2014 il-pont kien magħmul mill-injam u mżejjen bil-fjuri, filwaqt li mir-rikostruzzjoni tiegħu fl-2014, kien magħmul mill-ħġieġ. Diġà fl-1895 Max Fabiani ppjana li jibni pont fuq is-sit, fl-1913 Alfred Keller ippjana taraġ, aktar tard Jože Plečnik inkorpora t-tnejn fil-pjanijiet tiegħu stess li, madankollu, ma ġewx realizzati.
Il-Pont taż-Żarben
Il-'Pont tal-Ħarsien' tal-1930 (Šuštarski, mill-Ġermaniż Schuster – Shoemaker) huwa ħolqien ieħor ta' Plečnik, li jgħaqqad żewġ żoni ewlenin ta' Ljubljana medjevali. Hija mżejna b’żewġ tipi ta’ pilastri, il-pilastri ta’ Korintju li jiddeskrivu l-forma tal-pont innifsu u l-pilastri joniċi bħala holders tal-lampi.
Il-Pont ta' Trnovo
Il-Pont ta' Trnovo huwa l-qofol tar-rinnovament ta' Plečnik tax-xtut tal-Gradaščica. Hija tinsab faċċata tal-Knisja ta 'Trnovo, fin-nofsinhar taċ-ċentru tal-belt. Tgħaqqad il-viċinat ta' Krakovo u Trnovo, l-eqdem subborgi ta' Ljubljana, magħrufa għall-ġonna tal-ħxejjex u l-avvenimenti kulturali tagħhom. Inbniet bejn l-1929 u l-1932. Jiddistingwih mill-wisa’ u ż-żewġ ringieli ta’ siġar tal-betula li ssostni, peress li kien maħsub biex iservi ta’ spazju pubbliku quddiem il-knisja. Kull rokna tal-pont hija mgħottija b'piramida żgħira, motiv ta' Plečnik tal-firma, filwaqt li l-medda ċentrali fiha par ta' skulturi maskili Art-Deco. Fuq il-pont hemm ukoll statwa ta’ San Ġwann Battista, patrun tal-Knisja ta’ Trnovo. Din kienet iddisinjata minn Nikolaj Pirnat.
Il-Pont Hradecky
Il-Pont ta' Hradecky huwa wieħed mill-ewwel pontijiet artikolati fid-dinja, l-ewwel u l-uniku pont tal-ħadid fondut li baqa' ħaj fis-Slovenja, u wieħed mill-aktar kisbiet tekniċi apprezzati tiegħu. Dan kien jinsab fuq estensjoni ta’ triq Hren (Hrenova ulica), bejn il-moll ta’ Krakovo (Krakovski nasip) u l-moll Gruden (Grudnovo nabrežje), li jgħaqqad id-distrett ta’ Trnovo u l-Kwartier ta’ Prule fid-Distrett Ċentrali. Il-Pont ta' Hradecky sar fuq pjanijiet mill-inġinier anzjan Johann Hermann ta' Vjenna fil-funderija tal-ħadid Auersperg f'Dvor, ħdejn Žužemberk, u ġie installat f'Ljubljana fl-1867, fil-post tal-Pont ta' Hradecky tal-lum.
Toroq u pjazez
Peress li kienet teżisti sa mis-seklu 18, id-dehra moderna tal-pjazza ċentrali ta' Ljubljana, Pjazza Prešeren, żviluppat mill-aħħar tas-seklu 19. Wara t-terremot tal-1895, Max Fabiani iddisinja l-kwadru bħala assi ta’ erba’ toroq u erba’ bankijiet, u fis-snin tmenin Edvard Ravnikar ippropona d-disinn ċirkolari u l-pavimentar ta’ blokki tal-granit. Fiċ-ċentru tal-pjazza tinsab statwa tal-poeta nazzjonali Slovena France Prešeren b'muża. Il-Monument Prešeren inħoloq minn Ivan Zajecen fl-1905, filwaqt li l-pedestall kien iddisinjat minn Max Fabiani. Il-pjazza u l-madwar ilhom magħluqa għat-traffiku mill-1 ta' Settembru 2007. Ferrovija turistika waħda biss titlaq minn Pjazza Prešeren kuljum, u ttrasporta t-turisti lejn il-Kastell ta' Ljubljana.
Pjazza tar-Repubblika, oriġinarjament imsejħa Pjazza tar-Rivoluzzjoni, hija l-akbar kwadru f'Ljubljana. Kien iddisinjat fit-tieni nofs tas-seklu 20 minn Edvard Ravnikar. Fis-26 ta’ Ġunju 1991, hawn ġiet iddikjarata l-indipendenza tas-Slovenja. Il-bini tal-Assemblea Nazzjonali jinsab fuq in-naħa tat-tramuntana tiegħu, u Cankar Hall, l-akbar ċentru kulturali u tal-kungressi fis-Slovenja, fin-naħa tan-nofsinhar. Fuq in-naħa tal-lvant tagħha hemm il-bini Maximarket fuq żewġ sulari, xogħol ukoll Ravnikar. Jospita wieħed mill-eqdem ħwienet kbar f'Ljubljana u kafetterija, li hija post ta' laqgħa popolari u post għal taħditiet u negozjati politiċi.
Triq Čop (Čopova ulica) hija triq ewlenija fiċ-ċentru ta' Ljubljana. It-triq hija msemmija għal Matija Čop, figura letterarja mill-bidu tas-seklu 19 u ħabib qrib tal-poeta romantika Slovena France Prešeren. Twassal mill-uffiċċju tal-posta prinċipali (Glavna pošta) fi Triq Slovena (Slovenska cesta) sa Pjazza Prešeren u hija miksija b'bars u ħwienet, inkluż l-eqdem ristorant McDonald's fis-Slovenja. Hija żona pedonali u hija meqjusa bħala l-promenade ċentrali tal-kapitali.
Aċċent
L-aċċent u/jew id-djalett ta' Ljubljana (Sloven: ljubljanščina [luːblɑːŋʃnɑː] (isma')) huwa meqjus bħala djalett tal-fruntiera, peress li Ljubljana tinsab fejn jiltaqgħu d-djalett ta' Upper Carniola u l-grupp tad-djalett ta' Lower Carniola. Storikament, id-djalett ta’ Ljubljana fil-passat wera karatteristiċi aktar simili għall-grupp tad-djalett ta’ Lower Carniola, iżda gradwalment sar eqreb lejn il-grupp tad-djalett ta’ Upper Carniola, bħala konsegwenza diretta tal-migrazzjoni tal-massa minn Upper Carniola għal Ljubljana fid-19 u 20 sekli. seklu. Ljubljana bħala belt kibret prinċipalment lejn it-Tramuntana u gradwalment inkorporat ħafna bliet li kienu storikament parti minn Upper Carniola, u b'hekk id-djalett tagħha tbiegħed u eqreb lejn id-djaletti ta' Upper Carniola. Id-djalett ta’ Ljubljana intuża wkoll bħala mezz letterarju f’rumanzi, bħal fin-rumanz Nekdo drug ta’ Branko Gradišnik, jew f’poeżiji, bħal Pika Nogavička (Sloven għal Pippi Longstocking) ta’ Andrej Rozman-Roza.
Fil-finzjoni letterarja
Ljubljana tidher fl-2005 L-Istoriku, miktub minn Elisabeth Kostova, u tissejjaħ bl-isem Ruman tagħha (Emona).
Ljubljana hija wkoll l-ambjent tar-rumanz ta' Paulo Coelho tal-1998, Veronika Decides to Die.
Matul l-2010, Ljubljana ġiet innominata bħala l-Kapitali Dinjija tal-Ktieb mill-UNESCO.
Festivals
Kull sena, aktar minn 10,000 avveniment kulturali jseħħu fil-belt, inklużi għaxar festivals internazzjonali tat-teatru, mużika u arti. Il-Festival ta' Ljubljana huwa wieħed mill-eqdem żewġ festivals fl-ex Jugoslavja (il-Festival tas-Sajf ta' Dubrovnik ġie stabbilit fl-1950 u l-Festival ta' Ljubljana fl-1953). Il-mistednin inkludew Dubravka Tomšič, Marjana Lipovšek, Tomaž Pandur, Katia Ricciarelli, Grace Bumbry, Yehudi Menuhin, Mstislav Rostropovich, José Carreras, Slid Hampton, Zubin Mehta, Vadim Repin, Valerij Gergijev, Sir Andrew Davis, Danjulo Išizaj, Bašmet, Jizaka. Ennio Morricone u Manhattan Transfer. L-orkestri inkludew il-Filarmonika ta' New York, l-Israel Philharmonic, l-Orkestra Filarmonika Rjali, l-Orkestri tat-Teatru Bolshoi f’Moska, La Scala f’Milan, u t-Teatru Mariinsky f’San Pietruburgu. F'dawn l-aħħar snin kien hemm 80 tip ta' avvenimenti u madwar 80,000 viżitatur mis-Slovenja u barra. Spazji kulturali oħra jinkludu Križanke, Cankar Hall u ċ-Ċentru tal-Wirja u l-Konvenzjoni. Matul il-Ġimgħa tal-Ktieb, li jibda mill-Jum Dinji tal-Ktieb kull sena, isiru avvenimenti u bejgħ tal-kotba fil-Plaza del Congreso. Kull nhar ta’ Ħadd isir suq tal-briegħed fil-belt il-qadima. Fil-lejl tal-Jum Internazzjonali tal-Ħaddiema, issir ċelebrazzjoni b'nar fuq l-Għolja ta' Rožnik.
Mużewijiet u galleriji tal-arti
Ljubljana għandha bosta galleriji tal-arti u mużewijiet. L-ewwel gallerija tal-arti mibnija apposta f'Ljubljana kienet il-Padiljun Jakopič, li fl-ewwel nofs tas-seklu 20 kien il-post ċentrali tal-wirjiet għall-artisti Sloveni. Fil-bidu tas-snin 60, din kienet is-suċċessur mill-Gallerija tal-Arti tal-Belt ta' Ljubljana, li kellha għadd ta' artisti Sloveni u barranin moderni. Fl-2010, kien hemm 14-il mużew u 56 gallerija tal-arti fi Ljubljana. Hemm, pereżempju, mużew tal-arkitettura, mużew tal-ferroviji, mużew tal-iskola, mużew tal-isport, mużew tal-arti moderna, mużew tal-arti kontemporanja, mużew tal-birra, il-Mużew Sloven tal-Istorja Naturali, u l-Mużew Etnografiku. Sloven. Il-Gallerija Nazzjonali (Narodna galerija), imwaqqfa fl-1918, u l-Mużew tal-Arti Moderna (Moderna galerija) jesibixxu l-aktar artisti Sloveni influwenti. Fl-2006, il-mużewijiet irċevew 264,470 viżitatur, il-galleriji 403,890 u t-teatri 396,440. Il-Mużew Metelkova tal-Arti Kontemporanja (Muzej sodobne umetnosti Metelkova), infetaħ fl-2011, fih wirjiet simultanji, librerija ta' riċerka, arkivji, u ħanut tal-kotba.
Ċinema
Iċ-ċinema f'Ljubljana deher għall-ewwel darba fil-bidu tas-seklu 20 u malajr kiseb popolarità fost ir-residenti. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, il-Kumpannija taċ-Ċinema Ljubljana, li aktar tard issejħet Ljubljana Cinematographers, ġiet stabbilita u mmexxija diversi teatri taċ-ċinema li diġà kienu joperaw f'Ljubljana, inkluż l-uniku teatru tat-tfal Jugoslav. Il-festivals tal-films saru fis-sittinijiet u ċinematka nfetħet fl-1963. Bil-miġja tat-televiżjoni, il-vidjow, u reċentement l-Internet, il-biċċa l-kbira tas-swali taċ-ċinema f'Ljubljana għalqu u ċ-ċinema mċaqalqa prinċipalment għal Kolosej, multiplex fuq BTC. belt _ Għandha tnax-il skrin, inkluż skrin IMAX 3D. It-teatri li fadal huma Kino Komuna, Kinodvor, fejn il-films tal-arti huma akkumpanjati minn avvenimenti, u ċ-Ċinemateka Slovena.
Mużika klassika, opra u ballet
Il-Filarmonika Slovena hija l-istituzzjoni mużikali ċentrali fi Ljubljana u s-Slovenja. Torganizza kunċerti ta’ mużika klassika minn artisti domestiċi u barranin, u teduka wkoll liż-żgħażagħ. Ġie stabbilit fl-1701 bħala parti mill-Academia operasorum Labacensis u huwa fost l-eqdem istituzzjonijiet bħal dawn fl-Ewropa. It-Teatru Nazzjonali tal-Opra u l-Ballet tas-Slovenja huwa bbażat ukoll f'Ljubljana u jippreżenta varjetà wiesgħa ta' xogħlijiet ta' opra, ballet u kunċerti nazzjonali u barranin, moderni u klassiċi. Iservi bħala t-teatru nazzjonali tal-opra u l-ballet. Festivals tal-mużika, prinċipalment mużika klassika Ewropea u jazz, isiru f'Ljubljana, pereżempju, il-Festival tas-Sajf ta' Ljubljana (festival Ljubljanski poletni) u Trnfest.
Teatru/Teatro
Minbarra d-djar ewlenin, bl-SNT Drama Ljubljana l-aktar importanti fosthom, bosta produtturi żgħar huma attivi f’Ljubljana, prinċipalment involuti fit-teatru fiżiku (pereżempju, Betontanc), fit-teatru tat-triq (pereżempju, Teatro Ana Monró), fit-teatru tal-kampjonat u sports Impro League, u teatru improv (eż. Teatru IGLU). Forma waħda popolari hija t-teatru tal-pupazzi, prinċipalment esegwit fit-Teatru tal-Pupazzi ta' Ljubljana. It-teatru għandu tradizzjoni rikka f'Ljubljana, li tibda bl-ewwel rappreżentazzjoni drammatika bil-lingwa Slovena fl-1867.
Żfin modern
Iż-żfin modern ġie introdott għall-ewwel darba f'Ljubljana fl-aħħar tas-seklu 19 u żviluppat b'mod mgħaġġel mill-aħħar tas-snin 20. Sa mis-snin 30, meta twaqqfet skola taż-żfin Mary Wigman, l-ewwel skola taż-żfin modern, f'Ljubljana fis-Slovenja, il-qasam ġie mwaqqaf. relatati mill-qrib mal-iżvilupp fl-Ewropa u l-Istati Uniti. It-Teatru taż-Żfin ta' Ljubljana llum huwa l-uniku post f'Ljubljana ddedikat għaż-żfin kontemporanju. Minkejja dan, hemm avveniment ħaj fil-qasam.
Żfin folkloristiku
Diversi gruppi taż-żfin folkloristiku huma attivi fi Ljubljana.
Jazz
F'Lulju 2015, fuq erbat ijiem, sar is-56 Ljubljana Jazz Festival. Membru tan-Netwerk Ewropew tal-Jazz, il-festival ippreżenta 19-il kunċert li fihom artisti minn 19-il pajjiż, inkluża ċelebrazzjoni tal-għeluq tal-75 sena ta' James "Blood" Ulmer.
Kultura popolari urbana u xena alternattiva
Fis-snin tmenin, biż-żieda tas-sottokulturi f'Ljubljana, bdiet tiżviluppa kultura alternattiva f'Ljubljana organizzata madwar żewġ organizzazzjonijiet tal-istudenti. Dan ikkawża influss ta’ żgħażagħ fiċ-ċentru tal-belt, qanqal bidliet politiċi u soċjali, u wassal għat-twaqqif ta’ ċentri tal-arti alternattivi.
Metelkova u Rog
Ekwivalent ta' Ljubljana ta' Freetown Christiania ta' Kopenħagen, lokal awtoproklamat awtonomu ta' Metelkova, ġie stabbilit f'kwartieri ta' qabel Awstro-Ungeriż li nbniet fl-1882. [160] [161]
Fl-1993, is-seba 'binjiet u 135,000 pied kwadru (12,500 metru kwadru) ta' spazju ġew ikkonvertiti f'galleriji tal-arti, studios tal-artisti, li jospitaw mużika minn hardcore sa jazz, dub, u techno. Celica Hostel jinsab ħdejn Metelkova bi kmamar imżejna artistikament minn artisti Metelkova. Parti ġdida tal-Mużew tal-Arti Moderna hija l-Mużew tal-Arti Kontemporanja fil-qrib. [163] Ċentru ieħor għall-kultura alternattiva jinsab fil-fabbrika Rog l-antika. Kemm Metelkova kif ukoll il-kumpless tal-fabbrika Rog huma qrib iċ-ċentru tal-belt.
Kwartier Kulturali ta' Šiška
Il-Kwartier Kulturali ta' Šiška jospita gruppi tal-arti u organizzazzjonijiet kulturali ddedikati għall-arti kontemporanja u avant-garde. Hemm iċ-Ċentru tal-Kultura Urbana Kino Šiška, post li joffri kunċerti minn bands indie, punk u rock, kif ukoll wirjiet. Il-Mużew tal-Arti Transizzjonali (MoTA) huwa mużew mingħajr kollezzjoni permanenti jew spazju fiss. Il-programmi tiegħu jsiru fi spazji fiżiċi u virtwali temporanji ddedikati għall-avvanz tar-riċerka, il-produzzjoni u l-preżentazzjoni ta’ forom ta’ arti tranżitorji, sperimentali u ħajjin. Il-MoTA kull sena tospita l-Sonica Festival. Ljudmila (mill-1994), li tistinka biex tgħaqqad il-prattiċi tar-riċerka, it-teknoloġiji, ix-xjenza u l-arti.
Klabbs
Tensjoni bejn ir-residenti Ġermaniżi u Sloveni ddominat l-iżvilupp tal-isport ta' Ljubljana fis-seklu 19. L-ewwel klabb sportiv f'Ljubljana kien il-Klabb tal-Ġinnastika tan-Nofsinhar ta' Sokol (Gimnastično društvo Južni Sokol), stabbilit fl-1863 u rnexxielu fl-1868 mil-Ljubljana Sokol (Ljubljanski Sokol). Kien il-klabb prinċipali tal-klabbs kollha tas-Sokol Sloveni, kif ukoll xprun għat-twaqqif tal-klabb Kroat tas-Sokol f'Zagreb. Il-membri kienu attivi wkoll fil-kultura u l-politika, jiġġieldu għal aktar integrazzjoni tas-Sloveni minn artijiet differenti tal-Kuruna Awstrijaka-Ungeriża u għall-indipendenza kulturali, politika u ekonomika tagħhom.
Fl-1885, ir-residenti Ġermaniżi waqqfu l-ewwel klabb sportiv fit-territorju tas-Slovenja tal-lum, Der Laibacher Byciklistischer Club (Ljubljana Cycling Club). Fl-1887, iċ-ċiklisti Sloveni waqqfu l-Klabb taċ-Ċiklisti Sloveni (Slovenski biciklistični klub). Fl-1893 segwiet l-ewwel klabb Alpin Sloven, imsejjaħ il-Klabb Alpin Sloven (Slovensko planinsko društvo), aktar tard suċċessivament mill-Assoċjazzjoni Alpina Slovena (Planinska zveza Slovenije). Bosta mill-fergħat tagħha joperaw f'Ljubljana, l-akbar minnhom huwa l-Ljubljana Matica Alpine Club (Planinsko društvo Ljubljana-Matica). Fl-1900, ir-residenti Ġermaniżi tal-belt stabbilixxew il-klabb sportiv Laibacher Sportverein (Ingliż: Ljubljana Sports Club) u dam jaħdem sal-1909. Fl-1906, is-Sloveni organizzaw lilhom infushom fil-kontroparti Slovena tagħha, il-Ljubljana Sports Club (Ljubljanski športni klub). Il-membri tagħha kienu interessati prinċipalment fil-qdif, iżda wkoll fl-għawm u l-futbol. Fl-1911 l-ewwel klabb tal-futbol Sloven, Ilirija, beda jopera fil-belt. L-isports tax-xitwa diġà bdew jiżviluppaw fiż-żona tal-lum Ljubljana qabel it-Tieni Gwerra Dinjija. Fl-1929, ġie stabbilit l-ewwel klabb tal-hockey fuq is-silġ fis-Slovenja (dak iż-żmien il-Jugoslavja), SK Ilirija.
Bħalissa, it-timijiet tal-futbol tal-belt li qed jilagħbu fil-PrvaLiga Slovena huma NK Olimpija Ljubljana u NK Bravo. ND Ilirija 1911 bħalissa jikkompeti fit-Tieni League Sloven. Il-klabbs tal-hockey tas-silġ ta’ Ljubljana huma HK Slavija u HK Olimpija. It-tnejn jikkompetu fis-Sloven Hockey League. It-timijiet tal-basketball huma KD Slovan, KD Ilirija u KK Cedevita Olimpija. Dan tal-aħħar, li għandu Dragun aħdar bħala l-mascot tiegħu, jospita l-logħbiet tiegħu fl-Arena Stožice ta’ 12,480 siġġu. Ježica huwa l-basketball tan-nisa li jikkompeti fil-kampjonat Sloven. Il-handball huwa popolari fis-sezzjoni tan-nisa. RK Krim huwa wieħed mill-aqwa timijiet tan-nisa tal-handball fl-Ewropa. Huma rebħu l-EHF Champions League darbtejn, fl-2001 u fl-2003. RD Slovan huwa klabb tal-handball tal-irġiel minn Ljubljana li bħalissa jikkompeti fl-Ewwel League Sloven. AMTK Ljubljana huwa l-aktar klabb ta' sprint ta' suċċess fis-Slovenja. Il-Ljubljana Sports Club ġie sostitwit mill-Livada Canoe and Kayak Club.
Attivitajiet sportivi tal-massa
Kull sena mill-1957, mit-8 sal-10 ta’ Mejju, saret il-mixja rikreattiva Walk Along the Wire biex tfakkar il-ħelsien ta’ Ljubljana fid-9 ta’ Mejju 1945. [167] Fl-istess okkażjoni, issir kompetizzjoni ta’ trippli fuq it-traċċa. u Ftit jiem wara, issir tiġrija tal-istudenti minn Pjazza Prešeren sal-Kastell ta’ Ljubljana. Fl-aħħar Ħadd ta’ Ottubru, il-maratona ta’ Ljubljana u xi tiġrijiet minuri jsiru fit-toroq tal-belt. L-avveniment jattira diversi eluf ta’ runners kull sena.
Postijiet sportivi
Stožice Stadium, miftuħ f'Awwissu 2010 u li jinsab fil-Stožice Sports Park fid-distrett ta' Bežigrad, huwa l-akbar grawnd tal-futbol fil-pajjiż u d-dar ta' NK Olimpija Ljubljana. Huwa wieħed miż-żewġ postijiet ewlenin għat-tim nazzjonali tal-futbol tas-Slovenja. Il-park għandu wkoll grawnd fuq ġewwa, użat għall-isports fuq ġewwa bħal basketball, handball, u volleyball, u huwa d-dar ta’ KK Olimpija, RK Krim, u ACH Volley Bled, fost oħrajn. Minbarra l-futbol, ​​l-istadium huwa ddisinjat biex jospita wkoll avvenimenti kulturali. Stadium ieħor fid-distrett ta’ Bežigrad, l-Istadium ta’ Bežigrad, ilu magħluq mill-2008 u qed jaqa’ fi stat ta’ abbandun. Inbniet skond il-pjanijiet ta' Jože Plečnik u kienet id-dar ta' NK Olimpija Ljubljana, xolta fl-2004. Joc Pečečnik, biljunarju Sloven, qed jippjana li jirrinovah.
Il-park sportiv ta' Šiška jinsab fi Spodnja Šiška, parti mid-distrett ta' Šiška. Għandu grawnd tal-futbol b'ħames qrati, pavaljun sportiv, żoni sportivi fil-beraħ, courts tat-tennis, qorti tal-petanque, u qorti tar-ramel tal-volleyball. Ħafna mill-kompetizzjonijiet huma atletika. Park sportiv ieħor fi Spodnja Šiška huwa Ilirija Sports Park, magħruf prinċipalment għall-istadium tiegħu bi korsa tat-tlielaq. Fit-tarf tat-Tramuntana tal-Park ta’ Tivoli hemm il-Kumpless tal-Pixxina ta’ Ilirija, li nbena bħala parti minn post tal-għawm u tal-atletika wara l-pjanijiet ta’ Bloudek fis-snin tletin u minn dak iż-żmien ilu l-aktar mitluq, iżda hemm pjanijiet biex jiġi rinnovat.
Diversi faċilitajiet sportivi jinsabu f'Tivoli Park. Pixxina ta’ barra f’Tivoli, mibnija minn Bloudek fl-1929, kienet l-ewwel pixxina ta’ daqs Olimpiku fil-Jugoslavja. Iċ-Ċentru ta' Rikreazzjoni Tivoli f'Tivoli huwa l-akbar ċentru ta' rikreazzjoni f'Ljubljana u għandu tliet pixxini, sawni, qorti tal-petanque, ġinnasju, u faċilitajiet oħra. Hemm żewġ skating rinks, qorti tal-baskitbol, ​​rink tas-silġ tax-xitwa, u għaxar courts tat-tennis fiż-żona ta 'barra tagħha. Is-Sala Tivoli tikkonsisti f’żewġ swali. L-iżgħar għandha kapaċità għal 4,050 spettatur u tintuża għal-logħob tal-basketball. L-akbar għandu kapaċità għal 6,000 spettatur u jintuża prinċipalment għall-hockey, iżda wkoll għal-logħob tal-basketball. Is-swali jintużaw ukoll għal kunċerti u avvenimenti kulturali oħra. Il-Kumitat Olimpiku Sloven għandu l-uffiċċju tiegħu fil-bini.
Il-Kors ta’ Tacen Whitewater, li jinsab f’għalqa fuq is-Sava, 8 km (5 mi) fil-majjistral taċ-ċentru tal-belt, jospita kompetizzjoni internazzjonali ewlenija ta’ slalom tal-canoe/kayak kważi kull sena, eżempji huma l-Kampjonati tad-Dinja fl-ICF Canoe Slalom fl-1955, 1991 u 2010.
Sa mis-snin erbgħin, slope tal-iskijjar ilha tintuża f'Gunclje, fil-parti tal-majjistral tal-belt. Huwa twil 600 m (2,000 pied) u għandu żewġ funikular, l-inklinazzjoni massima tiegħu hija 60°, u d-differenza fl-għoli minn fuq għal isfel hija 155 m (509 pied). Ħames għoljiet ta' jaqbeż bl-iski jinsabu ħdejn ix-xaqliba ta' l-iski. Diversi midalji Olimpiċi u mondjali mis-Slovenja tħarrġu u kkompetew hemmhekk. Ukoll, il-kumpless Arena Triglav ta' sitt għoljiet jaqbżu jinsab fid-distrett ta' Šiška.Għolja ta' jaqbeż bl-iski, mibnija fl-1954 skont pjanijiet ta' Stanko Bloudek, kienet tinsab f'Šiška ħdejn triq Vodnik (Vodnikova cesta) sal-1976. Hemm saru kompetizzjonijiet internazzjonali għat-Tazza Kongsberg, li għaliha attendew eluf. ta’ spettaturi. Ir-rinks tas-silġ f'Ljubljana jinkludu Koseze Pond u Tivoli Hall. Barra minn hekk, fis-seklu 19 u fil-bidu tas-seklu 20, l-għadira Tivoli u mergħa bil-baħar fi Trnovo, imsejħa Kern, intużaw għall-iskejzjar tas-silġ.
Ekonomija
L-industrija hija l-akbar impjegatur, speċjalment fis-setturi farmaċewtiċi, petrokimiċi u tal-ipproċessar tal-ikel. Oqsma oħra jinkludu l-banek, il-finanzi, it-trasport, il-kostruzzjoni, is-sengħa u s-servizzi tas-sengħa, u t-turiżmu. Is-settur pubbliku jipprovdi impjiegi fl-edukazzjoni, il-kultura, is-saħħa u l-amministrazzjoni lokali.
Il-Borża ta' Ljubljana (Ljubljanska borza), mixtrija fl-2008 mill-Borża ta' Vjenna [181] u aktar tard mill-Borża ta' Żagreb, tittratta ma' kumpaniji kbar Sloveni. Xi wħud minn dawn huma bbażati fil-kapital: pereżempju, il-katina tal-bejgħ bl-imnut Mercator, il-kumpanija taż-żejt Petrol dd, u l-kumpanija tat-telekomunikazzjoni Telekom Slovenije. Aktar minn 15,000 kumpanija joperaw fil-belt, ħafna minnhom mis-settur terzjarju.
Bosta kumpaniji u aktar minn 450 ħanut jinsabu f'BTC City, l-akbar ċentru ta' negozju, xiri, rikreazzjoni, divertiment u kulturali fis-Slovenja. Jżuruh kull sena 21 miljun ruħ. Tokkupa erja ta’ 475,000 m 2 (5,110,000 sq ft) fid-distrett ta’ Moste fil-parti tal-Lvant ta’ Ljubljana.
Madwar 74% tad-djar ta' Ljubljana jużaw it-tisħin distrettwali mill-Power Station ta' Ljubljana.
Gvern
Il-belt ta' Ljubljana hija rregolata mill-Muniċipalità tal-Belt ta' Ljubljana (Sloven: Mestna občina Ljubljana; MOL), li hija mmexxija mill-kunsill tal-belt. Il-president tal-kunsill tal-belt jissejjaħ is-sindku. Il-membri tal-kunsill tal-belt u s-sindku jiġu eletti fl-elezzjonijiet lokali, li jsiru kull erba' snin. Fost funzjonijiet oħra, il-kunsill tal-belt ifassal il-baġit muniċipali u huwa assistit minn diversi bordijiet attivi fl-oqsma tas-saħħa, l-isport, il-finanzi, l-edukazzjoni, il-ħarsien ambjentali u t-turiżmu. Il-muniċipalità hija suddiviża fi 17-il distrett rappreżentati minn kunsilli distrettwali. Huma jaħdmu mal-kunsill tal-belt biex jippubbliċizzaw is-suġġerimenti tal-ġirien u jħejju attivitajiet fit-territorji tagħhom.
Bejn l-2002 u l-2006, Danica Simšič kienet is-sindku tal-muniċipalità. Mill-elezzjonijiet muniċipali tat-22 ta’ Ottubru 2006 sal-konferma tiegħu bħala deputat fl-Assemblea Nazzjonali tas-Slovenja f’Diċembru 2011, Zoran Janković, li qabel kien id-direttur maniġerjali tal-katina tal-bejgħ bl-imnut Mercator, kien is-sindku ta' Ljubljana. Fl-2006 kiseb 62.99% tal-voti popolari. Fl-10 ta' Ottubru 2010, Janković reġa' ġie elett għal terminu ieħor ta’ erba’ snin b’64.79% tal-voti. Mill-2006 sa Ottubru 2010, il-maġġoranza tal-kunsill tal-belt (il-Lista Zoran Janković) kellha 23 minn 45 siġġu. Fl-10 ta’ Ottubru 2010, il-lista ta’ Janković rebħet 25 mill-45 siġġu fil-kunsill tal-belt. Minn Diċembru 2011, meta l-lista ta' Janković rebħet l-elezzjonijiet parlamentari bikrija, huwa ddeċieda li l-viċi sindku Aleš Čerin imexxi l-muniċipalità. Čerin ma kellux il-kariga ta' sindku. Wara li Janković ma ġiex elett bħala Prim Ministru fl-Assemblea Nazzjonali, huwa pparteċipa fl-elezzjoni sekondarja tas-sindku fil-25 ta' Marzu 2012, u ġie elett għat-tielet darba b'61% tal-voti. Huwa reġa’ beda d-direzzjoni tal-kunsill tal-belt fil-11 ta' April, 2012.
L-ordni pubblika f'Ljubljana hija infurzata mid-Direttorat tal-Pulizija ta' Ljubljana (Policijska uprava Ljubljana). Hemm ħames għases tal-pulizija reġjonali u erba' għases tal-pulizija settorjali fi Ljubljana. L-ordni pubbliku u r-regolamenti tat-traffiku muniċipali huma wkoll issorveljati mill-gwardjani tat-traffiku tal-belt (Mestno redarstvo). Ljubljana għandha reputazzjoni kalma u sigura.
Demografija
Fl-1869, Ljubljana kellha xi 22,600 abitant, ċifra li kibret għal kważi 60,000 fl-1931.
Fiċ-ċensiment tal-2002, 39% tal-abitanti ta’ Ljubljana kienu Kattoliċi; 30% ma kellhom l-ebda reliġjon, reliġjon mhux magħrufa, jew ma rrispondewx; 19% atei; 6% Ortodossi tal-Lvant; 5% Musulmani; u l-bqija 0.7% Protestanti jew ta’ reliġjon oħra.
Edukazzjoni primarja
F'Ljubljana llum hemm aktar minn 50 skola primarja pubblika b'aktar minn 20,000 student. Dan jinkludi wkoll skola primarja internazzjonali għal studenti barranin. Hemm żewġ skejjel grammatiċi privati: skola grammatika Waldorf u skola grammatika Kattolika. Barra minn hekk, hemm diversi skejjel primarji tal-mużika.
Storikament, l-ewwel skola f'Ljubljana kienet tal-Kavallieri Teuttoni u twaqqfet fis-seklu 13. Oriġinarjament kienet aċċettata biss it-tfal; Il-bniet ġew aċċettati mill-bidu tas-seklu 16. L-iskejjel parrokkjali huma attestati fis-seklu 13, fil-Knisja ta’ San Pietru u fil-Knisja ta’ San Nikola, l-aktar tard Katidral ta' Ljubljana. Mill-1291, kien hemm ukoll skejjel privati ​​orjentati lejn il-kummerċ fi Ljubljana. Fil-bidu tas-seklu 17, kien hemm sitt skejjel f’Ljubljana, u mbagħad tlieta. Ġiet stabbilita skola tal-bniet mill-Klarissi, segwita fl-1703 mill-Ursolini. Il-kulleġġ tagħha kien għal xi 170 sena l-uniku kulleġġ pubbliku tal-bniet ta’ Carniola. Dawn l-iskejjel kienu prinċipalment privati ​​jew stabbiliti mill-belt.
Edukazzjoni sekondarja
F'Ljubljana hemm għaxar skejjel primarji pubbliċi u tliet privati. L-iskejjel pubbliċi huma maqsuma f'gymnasiums ġenerali u gymnasiums klassiċi, dawn tal-aħħar joffru l-Latin u l-Grieg bħala lingwi barranin. Xi skejjel ġenerali joffru dipartimenti Ewropej orjentati internazzjonalment, u xi wħud joffru dipartimenti sportivi, li jippermettu lill-istudenti jaġġustaw aktar faċilment l-isports u l-obbligi tal-iskola tagħhom. L-iskejjel pubbliċi kollha huma b’xejn, iżda n-numru ta’ studenti li jistgħu jaċċettaw huwa limitat. L-iskejjel sekondarji privati ​​jinkludu skola elementari Kattolika u skola elementari Waldorf. Hemm ukoll skejjel primarji vokazzjonali fi Ljubljana, li joffru suġġetti ekonomiċi, tekniċi jew artistiċi (arti viżiva, mużika). L-iskejjel primarji kollha jdumu erba’ snin u jikkonkludu bl-eżami tal-maturi.
Edukazzjoni terzjarja
Mill-2011, l-Università kellha 23 fakultà u tliet akkademji, li jinsabu madwar Ljubljana. Huma joffru korsijiet fil-lingwa Slovena fil-mediċina, ix-xjenzi applikati, l-arti, il-liġi, l-amministrazzjoni, ix-xjenzi naturali u suġġetti oħra. L-università għandha aktar minn 63,000 student u xi 4,000 fakultà. L-istudenti jiffurmaw wieħed minn sebgħa tal-popolazzjoni ta' Ljubljana, u jagħtu lill-belt karattru żagħżugħ.
Storikament, skejjel ogħla li joffru l-istudju tal-mediċina ġenerali, kirurġija, arkitettura, liġi u teoloġija bdew joperaw f'Ljubljana taħt l-annessjoni Franċiża tat-territorju Sloven, fl-1810-1811. L-Imperu Awstro-Ungeriż qatt ma ppermetta lis-Sloveni jistabbilixxu l-università tagħhom stess f'Ljubljana, u l-Università ta' Ljubljana, l-aktar università importanti fis-Slovenja, twaqqfet fl-1919, wara li s-Sloveni l-ewwel ingħaqdu mal-Jugoslavja. [68] [208] Meta twaqqfet, l-università kienet tinkludi ħames fakultajiet: liġi, filosofija, teknoloġija, teoloġija u mediċina. Mill-bidu, il-kwartieri ġenerali tal-università kienu fi Pjazza tal-Kungress f’bini li serva bħala l-Palazz tal-Istat ta’ Carniola mill-1902 sal-1918.
Librerija Nazzjonali u Università tas-Slovenja
Il-Librerija Nazzjonali u Università tas-Slovenja hija l-librerija nazzjonali u universitarja tas-Slovenja. Mill-2011, kien fih madwar 1,307,000 ktieb, 8,700 manuskritt, u ħafna riżorsi testwali, viżwali u multimedjali oħra, li jammontaw għal 2,657,000 volum.
Librerija Teknoloġika Ċentrali
It-tieni l-akbar librerija universitarja f'Ljubljana hija l-Librerija Teknoloġika Ċentrali, il-librerija nazzjonali u ċentru ta 'informazzjoni għax-xjenzi naturali u t-teknoloġija.
Librerija Muniċipali u libreriji oħra
Il-Librerija Muniċipali tal-Belt ta' Ljubljana, stabbilita fl-2008, hija l-librerija reġjonali ċentrali u l-akbar librerija pubblika ġenerali fis-Slovenja. Fl-2011 kellha 1,657,000 volum, inklużi 1,432,000 ktieb u għadd kbir ta’ riżorsi oħra f’36 post. B'kollox, hemm 5 libreriji pubbliċi ġenerali u aktar minn 140 librerija speċjalizzata f'Ljubljana.
Minbarra l-akbar żewġ libreriji universitarji, hemm libreriji f'fakultajiet, dipartimenti u istituti individwali tal-Università ta 'Ljubljana. L-akbar fosthom huma l-Librerija Umanista Ċentrali fil-qasam tal-istudji umanistiċi, il-Librerija Ċentrali tax-Xjenzi Soċjali, il-Librerija Ekonomika Ċentrali fil-qasam tal-ekonomija, il-Librerija Medika Ċentrali fil-qasam tax-xjenzi mediċi, u l-Libreriji tal-Fakultà tal- Bijoteknoloġija fil-qasam tal-bijoloġija u l-bijoteknoloġija.
Ronald Reagan
Ronald Wilson Reagan (Illinois, 6 ta' Frar 1911 - California, 5 ta' Ġunju 2004) kien President tal-Istati Uniti. Huwa kien kandidat tal-Partit Repubblikan. Nhar l-20 ta' Jannar 1981 ħa l-ġurament tal-ħatra bħala l-erbgħa u erbgħin President tal-Istati Uniti tal-Amerika.
Ljubljana
Storja
L-ewwel libreriji f'Ljubljana kienu jinsabu fil-monasteri. L-ewwel librerija pubblika kienet il-Librerija tal-Qasam Karnjolani, stabbilita fl-1569 minn Primož Trubar. Fis-seklu 17, il-Librerija tal-Ġiżwiti ġabret bosta xogħlijiet, b’mod partikolari dwar il-matematika. Fl-1707, twaqqfet il-Librerija tas-Seminarju; hija l-ewwel u l-eqdem librerija xjentifika pubblika fis-Slovenja. Madwar l-1774, wara x-xoljiment tal-Ġiżwiti, il-Librerija tal-Liċeo ġiet iffurmata mill-fdalijiet tal-Librerija tal-Ġiżwiti, kif ukoll diversi libreriji tal-monasteru.
Xjenza
L-ewwel soċjetà ta' xjenzati ewlenin u ħaddiema pubbliċi f’Karniola kienet il-Fraternità Dismas (Latin: Societas Unitorum), iffurmata f’Ljubljana fl-1688. [215] Fl-1693, twaqqfet l-Akkademja Operosorum Labacensium u damet b’interruzzjoni sa tmiem it-tmintax-il sena. seklu. L-akkademja li jmiss f'Ljubljana, l-Akkademja Slovena tax-Xjenzi u l-Arti, ma twaqqfetx qabel l-1938.
Trasport bl-Ajru
L-Ajruport ta' Ljubljana Jože Pučnik (kodiċi ICAO LJLJ; kodiċi IATA LJU), li jinsab 26 km (16 mi) fil-majjistral tal-belt, għandu titjiriet lejn bosta destinazzjonijiet Ewropej. Kumpaniji li jtiru minn hemm jinkludu Air France, Air Serbia, Brussels Airlines, easyJet, Finnair, Lufthansa, Swiss, Wizz Air, Transavia u Turkish Airlines. Id-destinazzjonijiet huma prinċipalment Ewropej. [216] Dan l-ajruport ħa post l-ajruport oriġinali ta' Ljubljana, li kien qed jaħdem mill-1933 sal-1963. [217] [218] Kien jinsab fil-Muniċipalità ta' Polje (id-Distrett ta' Moste tal-lum), fuq pjanura bejn Ljubljanica u Sava ħdejn il-ferrovija f'Moste. Kien hemm ajruport militari f'Šiška mill-1918 sal-1929.
Toroq/Avenues/Carreteras
Ljubljana tinsab fejn iż-żewġ awtostradi ewlenin tas-Slovenja jaqsmu, li jgħaqqdu r-rotta tal-awtostrada mil-lvant għall-punent, f'konformità mal-Kuritur Pan-Ewropew V, u l-awtostrada fid-direzzjoni tat-tramuntana-nofsinhar, f'konformità mal-Pan- Il-Kuritur Ewropew X. Il-belt hija marbuta mal-Lbiċ minn A1-E70 mal-bliet Taljani ta' Trieste u Venezja u l-port Kroat ta' Rijeka. Fit-tramuntana, l-A1-E57 twassal għal Maribor, Graz u Vjenna. Lejn il-Lvant, A2-E70la jgħaqqad mal-kapitali Kroata Żagreb, minn fejn tista’ tmur l-Ungerija jew lejn bliet importanti ta’ dik li kienet il-Jugoslavja, bħal Belgrad. Lejn il-majjistral, l-A2-E61 tmur lejn l-ibliet Awstrijaċi ta' Klagenfurt u Salzburg, li jagħmilha punt ta’ dħul ewlieni għat-turisti mill-Ewropa ta’ Fuq. Mill-1 ta' Lulju 2008, ilha tintuża sistema ta' stikers tan-nol fuq iċ-ċirku tat-triq ta' Ljubljana. Iċ-ċentru tal-belt huwa aktar diffiċli biex wieħed jaċċessahom speċjalment fil-ħin tal-għaġla minħabba l-arterji twal bid-dwal tat-traffiku u numru kbir ta' vjaġġaturi. Iċ-ċentru tal-belt ċentrali ilu magħluq għat-traffiku bil-mutur minn Settembru 2007 (ħlief għar-residenti b'permessi), u ħoloq żona pedonali madwar Pjazza Prešeren.
Trasport pubbliku
Is-sistema storika tat-tramm ta' Ljubljana tlestiet fl-1901 u sostitwita b'karozzi tal-linja fl-1928, li mbagħad ġew aboliti u mibdula bit-tramm fl-1931 b'tul finali ta' 18.5 km (11.5 mil) fl-1940. Fl-1940. 1959, ġie abolit favur il-karozzi; il-binarji ġew żarmati u t-tramms ġew imċaqalqa lejn Osijek u Subotica. L-introduzzjoni mill-ġdid ta' sistema ta' tramm reali għal Ljubljana ġiet proposta ripetutament fis-snin 2000.
Hemm bosta kumpaniji tat-taxis fil-belt.
Ljubljana Bus Station, iċ-ċentru ċentrali tal-karozzi tal-linja ta' Ljubljana, tinsab ħdejn Ljubljana Train Station. In-netwerk tal-karozzi tal-linja tal-belt, immexxi mill-kumpanija Ljubljana Passenger Transport (LPP), huwa l-aktar mezz użat tat-trasport pubbliku f'Ljubljana. Il-flotta hija relattivament moderna. In-numru ta' karreġġjati tal-karozzi tal-linja dedikati huwa limitat, li jista' jikkawża problemi fil-ħinijiet l-aktar għolja meta t-traffiku jsir konġestjonat. Il-karozzi tal-linja jistgħu jitħallsu bil-karta tal-ħlas Urbana (użata wkoll għall-funikular) jew bil-mowbajl. Il-karozzi tal-linja xi drabi jissejħu trolley (li jirreferu għall-arbli tat-trolleybus), li jmorru lura għall-jiem tal-1951 sal-1971 meta Ljubljana kellha servizz tat-trolleybus (trolleybus). Kien hemm ħames linji tat-trolleybus f'Ljubljana, sal-1958 flimkien mat-tramm.
Mezz ieħor ta' trasport pubbliku bit-triq fiċ-ċentru tal-belt huwa l-Kavalier (Kavalir), shuttle bus elettriku mħaddem minn LPP minn Mejju 2009. Hemm tliet vetturi bħal dawn f'Ljubljana. Ir-rikba hija b’xejn u m’hemmx stazzjonijiet għax tista’ tieqaf kullimkien. Jista 'jġorr sa ħames passiġġieri; il-biċċa l-kbira huma nies anzjani u turisti. Il-Kavallier isuq fiż-żona bla karozzi fiċ-ċentru ta' Ljubljana. L-ewwel linja tgħaqqad Triq Čop, Triq Wolf u Moll ta’ Hribar, filwaqt li t-tieni linja tgħaqqad il-Pjazza tal-Belt, il-Pjazza ta’ Fuq u l-Pjazza l-Qadima. Hemm ukoll ferrovija mingħajr binarji (trattur b’vaguni imżejna biex jidhru qishom ferrovija) għat-turisti f’Ljubljana, li tgħaqqad lil Cyril u Methodius Square fiċ-ċentru tal-belt mal-Kastell ta' Ljubljana.
Rotis/Bikes
F'Ljubljana hemm ammont konsiderevoli ta' traffiku tar-roti, speċjalment fix-xhur sħan tas-sena. Huwa wkoll possibbli li tikri roti. Minn Mejju 2011, BicikeLJ, sistema ta' kiri ta' roti self-service, toffri lir-residenti u lill-viżitaturi ta' Ljubljana 600 rota u aktar minn 600 spazju għall-parkeġġ f'60 stazzjon fiż-żona usa' taċ-ċentru tal-belt. In-numru ta' kirjiet ta' kuljum huwa ta’ madwar 2,500. Kien hemm għażla li tinkera rota anki qabel it-twaqqif ta' BicikeLJ.
Għad hemm xi kundizzjonijiet għaċ-ċiklisti f'Ljubljana li ġew ikkritikati, fosthom bike lanes f'kundizzjoni ħażina u mibnija b’mod li jiffavorixxi t-traffiku bil-mutur. Hemm ukoll ħafna toroq f'direzzjoni waħda li għalhekk ma jistgħux jintużaw bħala rotot alternattivi, u b'hekk ikun diffiċli biex iċekkjaw legalment miċ-ċentru tal-belt. Matul is-snin, xi projbizzjonijiet tneħħew parzjalment billi jiġu mmarkati korsiji tar-roti fuq il-bankina. Madankollu, is-sitwazzjoni ilha titjieb b'mod kostanti; Fl-2015, Ljubljana ġiet ikklassifikata fit-13-il post fi klassifika tal-ibliet l-aktar favur ir-roti fid-dinja. Fl-2016, Ljubljana kklassifikat fit-8 post fil-lista Copenhagenize.
Trasport akkwatiku
It-trasport tax-xmara fi Ljubljanica u Sava kien il-mezz ewlieni tat-trasport tal-merkanzija lejn u mill-belt sa nofs is-seklu 19, meta nbnew il-ferroviji. Illum il-Ljubljanica tintuża minn diversi dgħajjes turistiċi, b'baċiri taħt il-Pont tal-Biċċiera, fi Pjazza tal-Ħut, fi Pjazza tal-Qorti, fi Breg, f'Moll Poljane, u band'oħra.
Saħħa
Ljubljana għandha storja rikka ta 'skoperti fil-mediċina u innovazzjonijiet fit-teknoloġija medika. Il-biċċa l-kbira tal-kura sekondarja u terzjarja fis-Slovenja ssir f'Ljubljana. Iċ-Ċentru Mediku tal-Università ta' Ljubljana huwa l-akbar ċentru tal-isptar fis-Slovenja. Il-Fakultà tal-Mediċina (Università ta' Ljubljana) u l-Istitut tal-Onkoloġija ta' Ljubljana huma żewġ istituzzjonijiet mediċi ċentrali oħra fis-Slovenja. Iċ-Ċentru tas-Saħħa tal-Komunità ta' Ljubljana huwa l-akbar ċentru tas-saħħa fis-Slovenja. Għandu seba' unitajiet fi 11-il post. Mill-1986, Ljubljana kienet parti min-Netwerk Ewropew tal-Bliet b'Saħħithom tad-WHO.
Ħoloq esterni
http://www.visitljubljana.si/en/
Senġi ta' taħt dahru dehebi
Is-senġi ta' taħt dahru dehebi (Rhynchocyon chrysopygus) huwa mammiferu plaċentat insettivoru ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni Macroscelidea. Dan huwa l-akbar speċi ta' senġi fost dawk kollha li jeżistu u jqatta' 80 fil-mija tal-ħin li jkun attiv jikkaċċja l-ġurati, il-brimb u annimali vertebrati żgħar oħra. Fost is-senġijiet dan hu l-aktar speċi fil-periklu ta' estinzjoni.
Ħad-Dingli
Ħad-Dingli huwa raħal żgħir fil-punent ta' Malta, jinsab eżattament bejn il-lokalitajiet tas-Siġġiewi u r-Rabat. Dan ir-raħal jinsab fl-ogħla parti ta' Malta, bl-ogħla parti tiegħu hi dik Ta' Dmejrk.
Dan ir-raħal l-iżjed li hu magħruf għal l-Irdum li għandu jħarsu lejn il-baħar u lejn il-gżira żgħira ta' Filfla. Fil-konfini ta' Ħad-Dingli nsibu wkoll il-ġonna kbar tal-Buskett.
Vaçe Zela
Vaçe Zela (twieledet fis-7 ta' April 1939 – mietet fis-6 ta' Frar 2014) kienet kantanta u kittieba Albaniża. Kienet figura ewlenija fl-industrija tal-mużika u hija meqjusa bħala waħda mill-iktar mużiċisti influwenti tas-seklu 20 fid-dinja li titkellem bl-Albaniż.
Imwielda f'Lushnjë u mrobbija f'Tirana fi ħdan il-Komuniżmu, hija żviluppat interess kbir fil-mużika minn età bikrija qabel ma bdiet karriera professjonali bħala mużiċista fl-1962. Rebbieħ ta' ħdax-il darba, hija bniet ir-reputazzjoni tagħha bħala mużiċista ta' suċċess kbir billi rebħet l-ewwel edizzjoni tal-Festivals i Këngës kif ukoll edizzjonijiet oħra tal-festival.
Zela rċiviet premjijiet u dekorazzjonijiet sinifikanti. Hija ngħatat l-Ordni tal-Artisti Mmeritu, l-Ordni tal-Artist tal-Poplu u l-Unur tal-Ordni tan-Nazzjon.
L-ewwel dehriet
L-ewwel li skoprew t-talenti ta' Zela kienu l-għalliema tal-iskola tagħha. Hija ma kellhiex biss talent fil-mużika, iżda wkoll fit-tpinġija u t-teatru. Zela kienet biss ta' għaxar snin meta bdiet tkanta kanzunetti folkloristiċi mir-reġjun ta' Myzeqe. Ta' spiss hija kienet tkanta b'mod każwali fil-belt tagħha l-parks ta' Lushnje, u tattira persuni li jkunu għaddejjin minn hemm. Ftit wara bdiet tipparteċipa f'kunċerti żgħar organizzati fil-belt, għalkemm il-ġenituri tagħha ma kienux jieġdu wisq pjaċir bl-idea li t-tifla tagħhom qabdet triq bħal din. Madankollu, hija marret Tirana biex tikkompeti sabiex tistudja fl-Iskola ta' prestiġju tal-Arti, iżda ma ġietx aċċettata, u attendiet fi Qemal Stafa High School, fejn bdiet titgħallem il-kitarra.
Zela ġiet maħtura għall-ewwel darba fl-Ensemble tal-Armata (Albaniża: Ansablli i Ushtrisë), imbagħad Ensemble ta' l-Istat (Albaniża: Ansabli Shtetëror), u fl-aħħar nett Ensemble tal-kant u żfin (Albanian: Ansambli i Këngëve dhe Valleve)
Premjijiet
Zela kienet l-ewwel rebbieħa tal-ewwel Festival tal-Kant fl-Albanija bil-kanzunetta “First Child” (Albaniża: Fëmija i parë) fl-26 ta' Diċembru 1962. Il-premjijiet internazzjonali jinkludu “Golden Disk”, “Il-mara tas-sena” f'Cambridge, l-Ingilterra għal “97-” 98, “Golden Microphone” mill-Ministeru tal-Kultura tal-Kosovo, eċċ. L-aħħar premju kien "Special Grand Prize for Singing Legend", il-45 anniversarju tal-Festival f'ART (Albanian Radio Television), għall-kontribuzzjoni unika għall-mużika Albaniża, u l-parteċipazzjoni mill-ewwel snin ta' dan il-festival, li matulu rċeviet ħafna premji.
Norman Morrison
Norman Morrison (twieled fid-29 ta' Diċembru 1933 – miet fit-2 ta' Novembru 1965) kien Quaker (denominazzjoni ta' Kristjani Protestanti) ta' Baltimore li baqa' magħruf l-iktar talli ta n-nar lilu nnifsu meta kellu 31 sena, sabiex jipprotesta kontra l-involviment tal-Istati Uniti fil-Gwerra tal-Vjetnam. Morrison twieled f'Pennsylvania u ggradwa mill-Kulleġġ ta' Wooster fl-1956. Huwa kien miżżewweġ u kellu żewġt ibniet u iben. Fit-2 ta' Novembru 1965, Morrison xarrab lilu nnifsu bil-pitrolju u ta n-nar lilu nnifsu quddiem l-uffiċċju tas-Segretarju tad-Difiża Robert McNamara fil-Pentagon. Jaf iddeċieda jagħmel dan l-att wara li Thích Quảng Đức u patrijiet Buddisti oħra taw in-nar lilhom infushom u mietu bħala protesta kontra r-repressjoni tal-gvern tan-Nofsinhar tal-Vjetnam immexxi mill-President Kattoliku Ngo Dinh Diem.
Mewt
Morrison ħa lil bintu Emily, li dak iż-żmien kellha sena, quddiem il-Pentagon, u jew poġġiha mal-art jew inkella taha lil xi ħadd fil-folla qabel ta n-nar lilu nnifsu. Ir-raġuni għalfejn Morrison ħa lil Emily miegħu mhumiex magħrufa. Madankollu, il-mara ta' Morrison, Anne Welsh, iktar 'il quddiem stqarret, "Ma nafx ħasibiex hekk jew le, imma naħseb li l-fatt li kellu lil Emily miegħu kienet ta' wens finali kbir għal Norman... hija kienet simbolu b'saħħtu tat-tfal li konna qed noqtlu bil-bombi u bin-napalm tagħna--li ma kellhomx ġenituri biex iħaddnuhom".
F'ittra li bagħat lil Welsh bil-posta, Morrison assiguraha bil-fidi li kellu fl-att li wettaq u qalilha "Kun af li nħobbok ... iżda rrid immur ngħin lit-tfal tal-villaġġ tal-qassis". McNamara ddeskriva l-mewt ta' Morrison bħala "traġedja mhux biss għall-familha tiegħu iżda anke għalih u għall-pajjiż. Kienet karba kontra l-qtil li kien qed jeqred il-ħajjiet ta' tant żgħażagħ mill-Vjetnam u mill-Istati Uniti". Morrison ħalla warajh lil martu Anne Welsh u tlett itfal, Ben (li miet bil-kanċer fl-1977), Christina u Emily.
Legat
Matul iż-żjara tiegħu fl-Istati Uniti fl-2007, il-President tal-Vjetnam Nguyễn Minh Triết żar sit f'Potomac ħdejn il-post fejn Morrison kien ta n-nar lilu nnifsu u qara l-poeżija ta' Tố Hữu biex ifakkar lil Morrison.
Kultura
Il-produttur tal-films Errol Morris intervista lis-Segretarju tad-Difiża McNamara fit-tul fil-film dokumentarju tiegħu, The Fog of War (Iċ-Ċpar tal-Gwerra), fejn McNamara jgħid, "[Morrison] ġie quddiem il-Pentagon, u xeħet il-pitrolju fuqu nnifsu. Ta n-nar lilu nnifsu quddiem l-uffiċċju tiegħi ... martu għamlet stqarrija li tassew tmiss il-qlub - "il-bnedmin iridu jieqfu joqtlu lil bnedmin oħra" - u dak huwa twemmin li jien nikkondividi, kont nikkondividih dak iż-żmien, u nemmen fih iktar u iktar bil-qawwa llum". McNamara jissokta jgħid, "Kemm irridu nwettqu ħażen biex nagħmlu it-tajjeb? Għandna ċerti ideali, ċerti responsabbiltajiet. Trid tirrikonoxxi li xi drabi trid twettaq il-ħażen, iżda jeħtieġ li dan jiġi mminimizzat."
X'aktarx li l-iktar rakkont dettaljat tal-mewt ta' Morrison jidher f'The Living and the Dead: Robert McNamara and Five Lives of a Lost War, tal-awtur u rebbieħ ta' diversi premjijiet Paul Hendrickson, li ġie ppubblikat fl-1997.
Anne Welsh tidher, flimkien mat-tfal żgħar tagħha, f'segment tad-dokumentarju Franċiż, Far from Vietnam ('Il bogħod mill-Vjetnam), fejn bil-kalma kollha tiddeskrivi ċ-ċirkostanzi li wasslu għall-mewt tar-raġel tagħha u tesprimi approvazzjoni għall-att li wettaq. Id-dokumentarju fih ukoll intervista ma' espatrijat Vjetnamiża, Ann Uyen, li kienet qed tgħix f'Pariġi, li tiddeskrivi x'kien ifisser is-sagrifiċċju ta' Morrison għall-poplu Vjetnamiż.
Il-mewt ta' Morrison tidher ukoll fil-film ta' HBO, Path to War, fejn Victor Slezak jaħdimha ta' Morrison.
Morrison huwa wkoll is-suġġett ta' poeżija ta' Amy Clampitt imsejħa "The Dahlia Gardens" fil-ktieb tagħha tal-1983, The Kingfisher.
It-traġedja tal-mewt ta' Morrison ispirat il-poeżija ta' George Starbuck, Of Late.
Reċta tad-drammaturgu Kanadiż Seán Devine, Re:Union, timmaġina laqgħa bejn bint Morrison, Emily, u Robert McNamara. Ir-reċta ġiet ippubblikata minn Scirocco Drama fl-2013.
Memorjali
Fil-belt ta' Đà Nẵng fil-Vjetnam, triq issemmiet għal Norman Morrison biex jitfakkar l-att li wettaq kontra l-involviment tal-Istati Uniti fin-Nofsinhar tal-Vjetnam. Triq parallela magħha ssemmiet għal Francis Henry Loseby.
It-Tramuntana tal-Vjetnam semmiet triq fil-belt kapitali ta' Hanoi għalih, u ħarġet bolla postali biex tonorah. Il-pussess tal-bolla kien ipprojbit fl-Istati Uniti minħabba l-embargo tal-Istati Uniti kontra t-Tramuntana tal-Vjetnam.
Filtri tal-ilma ta' Varsavja
lemin|daqsminuri|250x250px| Lindley's Filters Filtri tal-Ilma ta 'Varsavja, magħrufa wkoll bħala Lindley's Filters (Pollakka-"Filtry Lindleya") hija waħda mit-tliet akwedotti, f'Varsavja u tinsab f' Ochota bejn Koszykowa, Krzywickiego, Filtrowa u toroq f'Raszyńska. Ix-xogħlijiet tal-ilma tlestew fl-1886 bl-użu tad-disinn ta' William Lindley. Mill-1973, il-Filtri ta’ Varsavja kienu fil-lista tal-antikitajiet.