Marrakesh
Storja
Matul il-bidu tas-seklu 20, Marrakesh għaddiet minn diversi snin ta' rewwixti. Il-mewt prematura fl-1900 tal-Gran Viżier Ba Ahmed, li kien inħatar bħala r-reġġent sakemm is-sultan Abd al-Aziz jagħlaq l-età biex isaltan, wasslet biex il-pajjiż jinħakem mill-anarkija, mir-rewwixti tribali, mill-konfoffi tas-sinjuri fewdali, u minn intriċċi Ewropej. Fl-1907, il-kaliff ta' Marrakesh Moulay Abd al-Hafid ġie pproklamat sultan mit-tribujiet setgħana tan-naħa ta' fuq tal-Muntanji Atlas u mill-istudjużi Ulama li rrifjutaw il-leġittimità ta' ħuh, Abd al-Aziz. Fl-1907 ukoll, Dr. Mauchamp, tabib Franċiż, inqatel f'Marrakesh, wara li kien issuspettat li kien qed jispijja għal pajjiżu. Franza użat l-avveniment bħala pretest biex tibgħat it-truppi tagħha mir-raħal ta' Oujda fil-Lvant tal-Marokk lejn iċ-ċentru metropolitan ewlieni ta' Casablanca fil-Punent. L-armata kolonjali Franċiża ltaqgħet ma' reżistenza qalila mingħand Ahmed al-Hiba, iben ix-Xejikk Ma al-'Aynayn, li wasal mis-Saħara akkumpanjat mill-ġellieda tribali nomadiċi Reguibat tiegħu. Fit-30 ta' Marzu 1912 ġie stabbilit il-Protettorat Franċiż fil-Marokk. Wara l-Battalja ta' Sidi Bou Othman, li wasslet għar-rebħa tal-Mangin Franċiżi kontra l-forzi ta' al-Hiba f'Settembru 1912, il-Franċiżi ħadu l-kontroll ta' Marrakesh. Il-ħakma ġiet iffaċilitata mit-tixwix tat-tribujiet Imzwarn u tal-mexxejja tagħhom mill-familja setgħana ta' Glaoui, li wassal għall-massakru taċ-ċittadini ta' Marrakesh u għal irvelli kbar. T'hami El Glaoui, magħruf bħala s-"Sinjur tal-Atlas", sar il-Paxà ta' Marrakesh, kariga li kellu prattikament għall-44 sena kollha tal-Protettorat (1912–1956). Glaoui ddomina l-belt u sar famuż għall-kollaborazzjoni tiegħu mal-awtoritajiet ġenerali tal-post, kif ukoll għall-konfoffa biex Mohammed Ben Youssef (Moħammed V) jitneħħa mit-tron u jiġi sostitwit bil-kuġin tas-sultan, Ben Arafa. Glaoui, li diġà kien magħruf għall-avventuri u għall-istil ta' ħajja lussiża tiegħu, sar simbolu tal-ordni kolonjali tal-Marokk. Madankollu, ma rnexxilux irażżan iż-żieda tas-sentiment nazzjonalista, u lanqas l-ostilità ta' proporzjon dejjem jikber tal-abitanti. Lanqas ma rnexxielu jirreżisti l-pressjoni minn Franza, li qablet li ttemm il-Protettorat Marokkin tagħha fl-1956 minħabba l-Gwerra Alġerina (1954-1962) li faqqgħet immedjatament wara t-tmiem tal-gwerra fl-Indoċina (1946-1954), li fiha l-Marokkini kellhom jiġġieldu fil-Vjetnam f'isem l-Armata Franċiża. Wara żewġ eżilji konsekuttivi f'Korsika u fil-Madagascar, Mohammed Ben Youssef tħalla jerġa' lura l-Marokk f'Novembru 1955, u b'hekk intemmet it-tmexxija despotika ta' Glaoui f'Marrakesh u r-reġjun tal-madwar. Fit-2 ta' Marzu 1956 ġie ffirmat protokoll tal-indipendenza tal-Marokk bejn il-Ministru Franċiż għall-Affarijiet Barranin Christian Pineau u M’Barek Ben Bakkai. Mill-indipendenza tal-Marokk 'il quddiem, Marrakesh stagħnat bħala destinazzjoni turistika. Fis-snin 60 u fil-bidu tas-snin 70 tas-seklu 20, il-belt saret "mekka famuża tal-hippies". Attirat bosta rock stars, mużiċisti, artisti, reġisti u atturi tal-films, mudelli u divi tal-moda tal-Punent, u b'hekk id-dħul mit-turiżmu rdoppja fil-Marokk bejn l-1965 u l-1970. Yves Saint Laurent, The Beatles, The Rolling Stones u Jean-Paul Getty kollha qattgħu ħafna żmien fil-belt; Laurent xtara proprjetà hemmhekk u rrinnova l-Ġonna ta' Majorelle. Espatrijati, speċjalment dawk minn Franza, investew ferm f'Marrakesh mis-snin 60 tas-seklu 20 u żviluppaw ħafna mir-riads u mill-palazzi. Il-binjiet antiki ġew rinnovati fiċ-ċentru storiku antik, inbnew residenzi ġodda u villaġġi fis-subborhi, u bdew jitfaċċaw lukandi ġodda.