cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palazz ta' Versailles
Il-palazz u l-park tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979 għall-importanza tagħhom bħala ċentru tal-poter, tal-arti u tax-xjenza fi Franza matul is-sekli 17 u 18. Il-Ministeru Franċiż għall-Kultura elenka l-palazz, il-ġonna u xi strutturi sussidjarji tiegħu fil-lista tiegħu ta' monumenti sinifikanti kulturalment.
Ħaġar ta' Jelling
daqsminuri|277x277px|Il-Ħaġar ta' Jelling Il-Ħaġar ta' Jelling (bid-Daniż: Jellingstenene) huma ħaġar kbir imnaqqax fis-seklu 10, li jinsabu fir-raħal ta' Jelling fid-Danimarka. L-eqdem waħda miż-żewġ ħaġriet ta' Jelling twaqqfet mir-Re Gorm ix-Xiħ bħala mafkar għal martu Thyra. L-ikbar waħda miż-żewġ ħaġriet twaqqfet minn iben ir-Re Gorm, Harald Bluetooth, bħala mafkar għall-ġenituri tiegħu, u sabiex jiċċelebra l-ħakma tiegħu tad-Danimarka u tan-Norveġja, kif ukoll il-konverżjoni tiegħu u tad-Daniżi għall-Kristjaneżmu. L-iskrizzjonijiet runiċi fuq il-Ħaġar ta' Jelling huma l-iktar magħrufa fid-Danimarka. Fl-1994, il-ħaġar flimkien mat-tumbati funebri tal-art u l-knisja ż-żgħira fil-qrib, tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala eżempju uniku tal-kultura Nordika pagana u Kristjana.
Palazz ta' Versailles
Storja
Meta Lwiġi XIII miet fl-1643, Anna saret ir-reġġenti ta' Lwiġi XIV, u l-palazz ta' Lwiġi XIII ġie abbandunat għal deċennju sħiħ. Anna ttrasferiet il-qorti lura f'Pariġi, fejn hi u l-ministru ewlieni tagħha, il-Kardinal Mazarin, komplew il-prattiki monetarji xejn popolari ta' Lwiġi XIII. Dan wassal għall-Fronde, sensiela ta' rewwixti kontra l-awtorità rjali mill-1648 sal-1653 u li b'mod parallel wasslet għal taqbida bejn Mazarin u l-prinċpijiet b'demm irjali, il-familja estiża ta' Lwiġi XIV, għal influwenza fuqu. Wara l-Fronde, Lwiġi XIV kien iddeterminat li jirrenja waħdu. Wara l-mewt ta' Mazarin fl-1661, Lwiġi XIV rriforma l-gvern tiegħu biex jeskludi lil ommu u lill-prinċpijiet b'demm irjali, ittrasferixxa l-qorti lura lejn Saint-Germain-en-Laye , u ordna l-espansjoni tal-palazz ta' missieru għall-Palazz ta' Versailles kif inhu llum il-ġurnata.
Ħaġar ta' Jelling
Importanza
Il-ħaġar huwa identifikat b'mod qawwi mal-ħolqien tad-Danimarka bħala nazzjon. Iż-żewġ iskrizzjonijiet isemmu l-isem "Danimarka" (bl-akkużattiv "tanmaurk" ([danmɒrk]) fuq il-ħaġra l-kbira, u bil-ġenittiv "tanmarkar" ([danmarkaɽ]) fuq il-ħaġra ż-żgħira).
Il-ħaġra l-kbira ssemmi b'mod espliċitu l-konverżjoni tad-Danimarka mill-paganiżmu Norveġiż u l-proċess ta' Kristjanizzazzjoni, flimkien ma' xbieha ta' Kristu msallab; għaldaqstant, b'mod popolari hija mlaqqma bħala ċ-"ċertifikat tal-magħmudija tad-Danimarka" (bid-Daniż: Danmarks dåbsattest), espressjoni maħluqa mill-istoriku tal-arti Rudolf Broby-Johansen fis-snin 30 tas-seklu 20.
Storja reċenti
Fi Frar 2011, is-sit ġie vvandalizzat bi sprej taż-żebgħa ħadra, bil-kelma "GELWANE" li ġiet miktuba fuq iż-żewġ naħat tal-ġebla l-kbira, u bi graffiti identiċi sprejjati fuq lapida ta' qabar fil-qrib u fuq il-bieb tal-knisja ż-żgħira. Wara ħafna spekulazzjoni dwar it-tifsira possibbli tal-kelma enigmatika "gelwane", ġie skopert li l-vandalu kien tifel ta' 15-il sena bis-sindromu ta' Asperger u l-kelma ma kellha l-ebda tifsira. Peress li ż-żebgħa ma kinitx laħqet ibbieset, l-esperti rnexxielhom ineħħuha.
Palazz ta' Versailles
Rwol fil-politika
daqsminuri|253x253px|Ir-Riċeviment tal-Grand Condé f'Versailles, pittura ta' Jean-Léon Gérôme. Il-Palazz ta' Versailles kien ċentrali fil-politika ta' Lwiġi XIV, bħala espressjoni u konċentrazzjoni tal-arti u tal-kultura Franċiża, u għaċ-ċentralizzazzjoni tal-poter irjali. Lwiġi XIV użda l-Palazz ta' Versailles għall-ewwel darba biex jippromwovi lilu nnifsu permezz ta' sensiela ta' festivals billejl fil-ġonna tal-palazz fl-1664, fl-1668 u fl-1674, u dawn ġew imxerda mal-Ewropa kollha permezz ta' litografiji u inċiżjonijiet. Saħansitra fl-1669, iżda speċjalement mill-1678, Lwiġi XIV għamel ħiltu biex Versailles issir is-sede tal-gvern tiegħu, u kabbar il-palazz sabiex jistabbilixxi l-qorti fih. Madankollu, it-trasferiment tal-qorti lejn Versailles ma seħħx qabel l-1682, u mhux uffiċjalment, għaliex l-opinjoni rigward Versailles kienet imħallta fost in-nobbiltà ta' Franza.
Minkejja dan, sal-1687 kien evidenti għal kulħadd li Versailles de facto kienet il-belt kapitali ta' Franza, u Lwiġi XIV rnexxielu jattira n-nobbiltà lejn Versailles għall-prestiġju u għall-patrunaġġ irjali fi ħdan etikett strett tal-qorti , u b'hekk nawwar il-bażijiet provinċjali tradizzjonali tagħhom tal-poter. Kien fil-Palazz ta' Versailles li Lwiġi XIV laqa' lid-Doge ta' Genova fl-1685, ambaxxata mir-Renju ta' Ayutthaya, it-Tajlandja (dak iż-żmien is-Siam) , fl-1686, u ambaxxata mill-Iran tas-Safavidi fl-1715.
Ħaġar ta' Jelling
Storja reċenti
L-Aġenzija tal-Ħarsien tal-Wirt tad-Danimarka ddeċidiet li żżomm il-ħaġriet fil-post attwali tagħhom u għażlet disinn ta' vetrini protettivi minn 157 proġett li ntbagħtu f'kompetizzjoni. Ir-rebbieħa tal-kompetizzjoni kienu Nobel Architects. Il-vetrini tal-ħġieġ joħolqu sistema klimatika li żżomm il-ħaġriet f'temperatura u f'umdità fissi u tipproteġihom mill-erożjoni minħabba l-elementi. Id-disinn huwa kkaratterizzat minn vetrini rettangolari tal-ħġieġ imsaħħa permezz ta' żewġ naħat tal-bronż mastizz immuntati fuq qafas ta' sostenn tal-azzar. Il-ħġieġ huwa miksi b'materjal li ma jirriflettix li jagħti sfumatura fl-aħdar lill-ħġieġ. Barra minn hekk, l-uċuħ tal-bronż jagħtu lewn ħadrani msaddad, li jenfasizza t-tonalitajiet griżi u ħamranija tal-ħaġar runiku kif ukoll in-natura u l-importanza monumentali tagħhom.
Palazz ta' Versailles
Rwol fil-politika
Lwiġi XIV miet f'Versailles fl-1 ta' Settembru 1715 u s-suċċessur tiegħu kien il-proneputi tiegħu li kellu ħames snin, Lwiġi XV, id-Duka ta' Anjou , li ġie ttrasferit lejn Vincennes u mbagħad lejn Pariġi mir-reġġent tiegħu, Filippu II, id-Duka ta' Orléans. Il-Palazz ta' Versailles ġie ttraskurat sal-1722, meta Filippu II ttrasferixxa l-qorti lejn Versailles sabiex jaħrab min-nuqqas ta' popolarità tar-reġġenza tiegħu, u meta Lwiġi XV kiber. Madankollu, it-trasferiment tal-1722, kisser il-poter kulturali ta' Versailles, u matul ir-renju ta' Lwiġi XVI, il-membri tal-qorti kienu jqattgħu l-ħin liberu tagħhom għad-divertiment f'Pariġi u mhux f'Versailles. xellug|daqsminuri|291x291px|Bankett għar-Reġina Vitorja ospitata f'Awwissu 1855 minn [[Napuljun III fit-Teatru Rjali tal-Opri ta' Versailles, pittura ta' Eugene Lami.]] Fl-1783, il-Palazz ta' Versailles kien is-sit fejn ġew iffirmati l-aħħar tnejn mit-tliet Trattati tal-Paċi ta' Pariġi (1783), li temmew il-Gwerra Rivoluzzjonarja Amerikana. Fit-3 ta' Settembru, id-delegati Brittaniċi u Amerikani, immexxija minn Benjamin Franklin, iffirmaw it-Trattat ta' Pariġi fl-Hôtel d'York (issa 56 Rue Jacob) f'Pariġi, li wassal għall-indipendenza tal-Istati Uniti. Fl-4 ta' Settembru, Spanja u Franza ffirmaw trattati separati mal-Ingilterra fil-Palazz ta' Versailles, li formalment temmew il-gwerra.
Malena Ernman
Sara Magdalena Ernman (twieldet fl-4 ta' Novembru 1970) hija kantanta operistika Żvediża. Ernman hi artista versatili fejn barra li tkanta opri u operetti, hi tkanta wkoll chansons, cabaret, jazz, dehret ukoll fi mużikals. Illum il-ġurnata, Malena Erman hi l-aktar kantanta tal-opri imfittxija ġewwa l-Iżvezja. Hija hi membru fl-Akkademja Rjali Żvediża tal-Mużika. Malena rebħet id-dritt li tirrapreżenta lill-Iżvezja fil-Festival tal-Eurovision 2009, bid-diska "La voix" miktuba minn Fredrik Kempe.
Palazz ta' Versailles
Rwol fil-politika
Ir-Re u r-Reġina saru jafu bl-attakk ta' Bastilja f'Pariġi fl-14 ta' Lulju 1789, meta kienu fil-palazz, u baqgħu iżolati hemmhekk filwaqt li r-Rivoluzzjoni f'Pariġi nfirxet. Il-korla dejjem tiżdied f'Pariġi wasslet għall-Marċ tan-Nisa f'Versailles fil-5 ta' Ottubru 1789. Folla ta' diversi eluf ta' rġiel u nisa, li ħarġu jipprotestaw kontra l-prezz għoli u l-iskarsezza tal-ħobż, għamlu marċ mis-swieq ta' Pariġi sa Versailles. Magħhom ħadu l-armi mill-armerija tal-belt, assedjaw il-palazz, u obbligaw lir-Re u lill-familja rjali, flimkien mal-membri tal-Assemblea Nazzjonali, jirritornaw magħhom lejn Pariġi l-għada.
Ħaġar ta' Jelling
Ħaġra runika ta' Harald Bluetooth
daqsminuri|In-naħa Ċ tal-Ħaġra Runika ta' Harald L-iskrizzjoni fuq l-ikbar ħaġra runika ta' Jelling (Jelling II, Rundata DR 42) tgħid:"Ir-Re Harald ordna li jsir dan il-monument bħala mafkar ta' missieru Gorm u bħala mafkar ta' ommu Thyrvé; dak l-istess Harald li rebaħ għalih innifsu d-Danimarka u n-Norveġja kollha u kkonverta lid-Daniżi għall-Kristjaneżmu." daqsminuri|In-naħa A tal-Ħaġra Runika ta' Harald daqsminuri|In-naħa B tal-Ħaġra Runika ta' Harald Bin-Norveġiż Antik standard l-iskrizzjoni tgħid:"Haraldr konungr bað gǫrva kumbl þausi aft Gorm faður sinn auk aft Þórví móður sína. Sá Haraldr es sér vann Danmǫrk alla auk Norveg auk dani gærði kristna." Il-ħaġra għandha figura ta' Kristu msallab fuq naħa u fuq in-naħa l-oħra għandha figura ta' serp imgeżwer ma' ljun. Kristu jidher imsallab u mgeżwer f'qishom friegħi. Id-dehra ta' Kristu b'dan il-mod spiss tqieset li tindika l-paralleliżmu mat-tgħalliq tal-alla pagan Norveġiż Odin, li f'Rúnatal jingħad li ġie mgħallaq ma' siġra u mniffed minn lanza.
Malena Ernman
Ħajja personali
Hija miżżewġa lill-attur Svante Thunberg u flimkien għandhom żewġt itfal bniet: il-kantanta Beata Ernman u l-attivitsta ambjentali Greta Thunberg.
Palazz ta' Versailles
Rwol fil-politika
Malli l-familja rjali telqet, il-palazz ingħalaq. Fl-1792, il-Konvenzjoni Nazzjonali, il-gvern rivoluzzjonarju l-ġdid, ordna t-trasferiment tal-pitturi u tal-iskulturi kollha mill-Palazz għal-Louvre. Fl-1793, il-Konvenzjoni ddikjarat l-abolizzjoni tal-monarkija u ordnat li l-proprjetà rjali kollha fil-palazz tinbigħ f'irkant. L-irkant seħħ bejn il-25 ta' Awwissu 1793 u l-11 ta' Awwissu 1794. L-arredamenti u l-arti tal-Palazz, inkluż l-għamara, il-mirja, il-banjijiet u t-tagħmir tal-kċejjen, inbigħu f'lottijiet ta' 17,000 oġġett. Il-ġilji u l-emblemi rjali kollha mal-binjiet tneħħew. Il-binjiet vojta ntużaw bħala maħżen għall-għamara, għall-arti u għal-libreriji kkonfiskati min-nobbiltà. L-appartamenti grandjużi vojta nfetħu għaż-żjarat mill-bidu tal-1793, u mużew żgħir ta' pitturi Franċiżi u skola tal-arti nfetħu f'uħud mill-kmamar vojta.
Ħaġar ta' Jelling
Kopji moderni tal-ħaġra runika ta' Harald Bluetooth
Fl-1936 kopja oħra ta' din il-ħaġra tqiegħdet fil-Pjazza tal-Katidral (bl-Olandiż: Domplein) f'Utrecht, ħdejn il-Katidral ta' Utrecht, fl-okkażjoni tat-300 anniversarju tal-Università ta' Utrecht. xellug|daqsminuri|228x228px|Kopja miżbugħa bil-kulur fil-Mużew Nazzjonali tad-Danimarka Fl-1955, saret verżjoni bil-ġibs ta' din il-ħaġra għal festival f'Londra. Issa tinsab fl-artijiet tal-Knisja Daniża f'4 St. Katherines Precinct, Regents Park, Londra. Il-kopja hija miżbugħa b'kuluri jgħajtu, kif x'aktarx kienet xi darba l-ħaġra oriġinali. Il-biċċa l-kbira taż-żebgħa oriġinali tqaxxret mill-ħaġra oriġinali, iżda fadal biżżejjed irqajja' biż-żebgħa biex seta' jiġi ddeterminat x'kienu l-kuluri fl-antik. Hemm kopja oħra tal-ħaġra fil-Mużew Nazzjonali tad-Danimarka, u kopja oħra, iddekorata minn Rudolf Broby-Johansen fis-snin 30 tas-seklu 20, eżatt barra l-Mużew ta' Jelling, qrib it-tumbati funebri ta' Jelling.
Teżisti kopja f'Rouen, in-Normandija, Franza, ħdejn l-Abbazija ta' Saint-Ouen, li ġiet offruta mid-Danimarka lill-belt ta' Rouen, fl-okkażjoni tal-millenju tan-Normandija fl-1911.
Palazz ta' Versailles
Seklu 19 – mużew tal-istorja u sit tal-gvern
Fl-1815, bil-waqgħa finali ta' Napuljun, Lwiġi XVIII, ħu ż-żgħir ta' Lwiġi XVI, sar ir-Re, u kkunsidra li jirritorna r-residenza rjali f'Versailles, fejn kien twieled. Huwa ordna r-restawr tal-appartamenti rjali, iżda l-kompitu u l-ispejjeż kienu kbar wisq. Lwiġi XVIII ordna li s-sezzjoni l-iktar fin-Nofsinhar tal-Cour Royale titwaqqa' u tiġi rikostruwita (1814-1824) sabiex tiġi pariġġ is-sezzjoni ta' Gabriel tal-1780 fin-naħa opposta, u dan wassal għal iktar uniformità fid-dehra tad-daħla ta' quddiem. La hu u lanqas is-suċċessur tiegħu Karlu X ma għexu f'Versailles.
Ħaġar ta' Jelling
Kopji moderni tal-ħaġra runika ta' Harald Bluetooth
Kopja tal-figura ta' Kristu ta' fuq il-ħaġra runika ta' Harald tidher fin-naħa ta' ġewwa tal-qoxra tal-passaport Daniż.
Ħaġra runika ta' Gorm
L-iskrizzjoni tal-eqdem u tal-iżgħar ħaġra runika mill-Ħaġar ta' Jelling (Jelling I, Rundata DR 41) tgħid li r-"Re Gorm għamel dan il-monument bħala mafkar għal martu Thyrvé, bħala ornament tad-Danimarka".
Palazz ta' Versailles
Seklu 19 – mużew tal-istorja u sit tal-gvern
Ir-Rivoluzzjoni Franċiża tal-1830 wasslet monarka ġdid, Lwiġi-Filippu għall-poter, u ambizzjoni ġdida għal Versailles. Huwa ma rresjediex f'Versailles iżda beda l-ħolqien tal-Mużew tal-Istorja ta' Franza, iddedikat lill-"glorji kollha ta' Franza", li kien intuża biex jiġu ospitati xi membri tal-familja rjali. Il-kostruzzjoni tal-mużew inbdiet fl-1833 u l-mużew ġie inawgurat fit-30 ta' Ġunju 1837. L-iżjed kamra famuża tiegħu hija l-Galerie des Batailles (Sala tal-Battalji), li tokkupa l-biċċa l-kbira tat-tul tat-tieni sular tas-sezzjoni tan-Nofsinhar tal-palazz. Il-proġett tal-mużew inġenerali waqaf ħesrem meta Lwiġi-Filippu tilef il-poter fl-1848, għalkemm il-pitturi tal-eroj Franċiżi u tal-battalji l-kbar għadhom fis-sezzjoni tan-Nofsinhar sa llum il-ġurnata.
Ħaġar ta' Jelling
Sit ta' Wirt Dinji
It-tumbati funebri tal-art, il-ħaġar runiku u l-knisja ta' Jelling ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994 u fl-2018 saret modifika minuri fil-konfini tas-sit.
Palazz ta' Versailles
Seklu 19 – mużew tal-istorja u sit tal-gvern
L-Imperatur Napuljun III uża l-palazz xi kultant bħala post għal ċerimonji grandjużi. Waħda mill-iżjed lussużi kienet il-bankett li ospita għar-Reġina Vitorja fit-Teatru Rjali tal-Opri ta' Versailles fil-25 ta' Awwissu 1855.
Matul il-Gwerra bejn Franza u l-Prussja tal-1870-1871, il-Palazz ta' Versailles ġie okkupat mill-persunal ġenerali tal-Armata Ġermaniża rebbieħa. Partijiet mill-palazz, inkluż is-Sala tal-Mirja, ġew ikkonvertiti fi sptar militari. Il-ħolqien tal-Imperu Ġermaniż, li kkombina l-Prussja u l-istati Ġermaniżi tal-madwar taħt William I, ġie pproklamat formalment fis-Sala tal-Mirja fit-18 ta' Jannar 1871. Il-Ġermaniżi baqgħu fil-Palazz ta' Versailles sal-iffirmar tal-armistizju f'Marzu 1871. F'dak ix-xahar, il-gvern tat-Tielet Repubblika Franċiża l-ġdida, li kien telaq minn Pariġi matul il-gwerra u mar f'Tours u mbagħad f'Bordeaux, ittrasferixxa ruħu fil-Palazz ta' Versailles. L-Assemblea Nazzjonali organizzat il-laqgħat tagħha fit-Teatru tal-Opri.
Ħaġar ta' Jelling
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' wieħed mill-kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Palazz ta' Versailles
Seklu 19 – mużew tal-istorja u sit tal-gvern
Ir-rewwixta tal-Komun ta' Pariġi f'Marzu 1871, ipprevjena lill-gvern Franċiż, taħt Adolphe Thiers, milli jirritorna minnufih lejn Pariġi. L-operazzjoni militari li ħonqot il-Komun fl-aħħar ta' Mejju tmexxiet minn Versailles, u l-priġunieri tal-Komun tressqu hemmhekk u għaddew ġuri fil-qrati militari. Fl-1875 inħoloq it-tieni korp parlamentari, is-Senat Franċiż, u dan għamel il-laqgħat tiegħu għall-elezzjoni tal-President tar-Repubblika f'sala ġdida maħluqa fl-1876 fis-sezzjoni tan-Nofsinhar tal-Palazz ta' Versailles. Is-Senat Franċiż għadu sa issa jiltaqa' fil-Palazz ta' Versailles f'okkażjonijiet speċjali, bħall-emendar tal-Kostituzzjoni Franċiża.
Seklu 20
xellug|daqsminuri|L-Iffirmar tal-Paċi fis-Sala tal-Mirja, Versailles, it-28 ta' Ġunju 1919, pittura ta' [[William Orpen.]] Fl-aħħar tas-seklu 19 u fil-bidu tas-seklu 20 bdew isiru l-ewwel sforzi ta' restawr fil-Palazz ta' Versailles, l-ewwel immexxija minn Pierre de Nolhac, poeta u studjuż u l-ewwel konservatur, li beda x-xogħol tiegħu fl-1892. Il-konservazzjoni u r-restawr ġew interrotti minn żewġ gwerer dinjin iżda baqgħu għaddejjin sa llum il-ġurnata.
Il-Palazz ta' Versailles reġa' lura fix-xena dinjija f'Ġunju 1919, meta, wara sitt xhur ta' negozjati, it-Trattat ta' Versailles, li formalment temm l-Ewwel Gwerra Dinjija, ġie ffirmat fis-Sala tal-Mirja. Bejn l-1925 u l-1928, il-filantropu Amerikan u l-multimiljunarju John D. Rockefeller ta $2,166,000, l-ekwivalenti ta' madwar tletin miljun dollaru llum, għar-restawr u għar-rinnovazzjoni tal-palazz.
Iktar xogħol sar wara t-Tieni Gwerra Dinjija, permezz tar-restawr tat-Teatru Rjali tal-Opri ta' Versailles. It-teatru reġa' nfetaħ fl-1957, fil-preżenza tar-Reġina Eliżabetta II tar-Renju Unit.
Fl-1978, partijiet mill-Palazz ta' Versailles ġarrbu ħsarat estensivi minħabba bomba mpoġġija minn terroristi Bretoni.
Mis-snin 50 tas-seklu 20, meta l-mużew ta' Versailles kien taħt it-tmexxija ta' Gérald van der Kemp, l-objettiv kien li l-palazz jiġi rrestawrat għal kif kien fl-1789 – jew qrib kemm jista' jkun – meta l-familja rjali telqet mill-palazz. Fost il-proġetti bikrin kien hemm it-tiswija tas-saqaf tas-Sala tal-Mirja; il-kampanja ta' reklamar xeħtet l-attenzjoni internazzjonali fuq il-karba ta' Versailles wara l-gwerra u kisbet ħafna flus minn barra l-pajjiż, inkluż għotja finanzjarja mill-Fondazzjoni Rockefeller.
Wieħed mill-iżjed proġetti li swew flus lill-mużew u lill-Ħames Repubblika ta' Franza kien ix-xiri mill-ġdid tal-ikbar ammont possibbli ta' arredamenti oriġinali. B'konsegwenza ta' dan, peress li l-għamara rjali – u speċjalment l-għamara tal-Palazz ta' Versailles – jiswew ħafna flus minħabba d-domanda għaliha fis-suq internazzjonali, il-mużew nefaq fondi konsiderevoli biex jipprova jikseb kemm seta' mill-arredamenti oriġinali tal-palazz.
Seklu 21
Attwalment is-sjieda tal-Palazz ta' Versailles hija f'idejn l-Istat Franċiż. It-titlu formali tiegħu huwa l-Istabbiliment Pubbliku tal-Palazz, il-Mużew u l-Proprjetà Nazzjonali ta' Versailles. Mill-1995 ġie ġestit bħala Proprjetà Pubblika, b'amministrazzjoni u b'ġestjoni indipendenti ssorveljati mill-Ministeru Franċiż għall-Kultura.
L-artijiet tal-Palazz ta' Versailles se jospitaw il-kompetizzjoni ekwestri matul il-Logħob Olimpiku tas-sajf tal-2024.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|239x239px|Veduta mill-ajru tal-palazz u l-park ta' Versailles. Il-Palazz u l-Park ta' Versailles ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979. Saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit fl-2007.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Park Ji-Sung
Park Ji-Sung (bil-Korean: 박지성; twieled fil-25 ta' Frar 1981) huwa eks-plejer tal-futbol mill-Korea t'Isfel. Hu hu meqjus fost l-aqwa plejers Ażjatiċi tal-istorja, fejn hu l-ewwel plejer Sud-Korean li qatt rebaħ il-UEFA Champions League u l-ewwel Ażjatiku li qatt lagħab f'finali tal-istess turnew. Fuq livell internazzjonali, għal numru ta' snin ifforma pedina indispensabbli tat-tim nazzjonali fejn ġabar 100 dehra, qabel ma rtira fl-2011.
Bidu tal-karriera
Park twieled fl-akkwati ta' Geheung. Meta kien għadu fl-iskola sekondarja, Park ma ġiex aċċettat minn diversi klabbs professjonali minħabba l-istatura tiegħu. Park spiċċa jilgħab ma' Myongji University. Matul il-karriera fil-kulleġġ, Kyoto Purple Sanga tal-Ġappun offrewlu kuntratt u hu aċċetta.
Kyoto Purple Sanga
Park iffirma mal-klabb Ġappuniż li kienu għadhom kemm ġew relegati għall-J2. Fl-2001 il-klabb rebaħ il-promozzjoni għall-ewwel diviżjons, u fis-sena ta' wara, Park mexxa lit-tim fil-finali tat-Tazza tal-Imperatur, fejn skorja l-gowl tal-pari permezz ta' daqqa ta' ras u assista lil Teruaki Kurobe għall-gowl tar-rebħa tal-finali. It-tim irnexxielu jirbaħ 2-1 biex saru ċ-ċampjins tat-Tazza tal-Imperatur għall-ewwel darba fl-istorja ta' Sanga. Din kellha tkun l-aħħar logħba tiegħu mat-tim Korean.
PSV Eindhoven
Wara t-Tazza tad-Dinja, Guus Hiddink ġie inkarigat bħala l-kowċ il-ġdid tat-tim Olandiż ta' PSV Eindhoven. Fl-2003, Park u sieħbu Sud-Korean Lee Young-Pyo ittrasferixxew lejn PSV Eindhoven, fejn reġgħu ġew taħt id il-kowċ preċedenti tas-selezzjoni nazzjonali. Waqt li Lee mal-ewwel integra mat-tim titolari, Park bata daqxejn minħabba numru ta' problemi fiżiċi.
Madanakollu, lejn tmiem l-istaġun 2003–04, Park beda jadatta ruħu għall-ambjent ġewwa l-Olanda. Fl-istaġun 2004–05, it-tluq ta' Arjen Robben lejn Chelsea fetaħ il-bibien għal iktar opportunitajiet mal-ewwl ħdax għal Park u mal-ewwel wera x'kien jiswa. Flimkien ma' Johann Vogel, DaMarcus Beasley u l-Olandiżi Mark van Bommel u Philip Cocu, Park ifforma s-sinsla ta' nofs il-grawnd ta' PSV Eindhoven grazzi għall-veloċità tiegħu u l-abilità fil-passaġġi. Hekk kif irnexxielu jkun parti fundamentali wara l-gowls skurjati f'dak l-istaġun minn PSV, l-aktar mument importanti fil-karriera ta' Park ma' dan it-tim Olandiż kien meta skorja l-ewwel gowl kontra t-tim Taljan ta' AC Milan fis-semifinali taċ-Champions League. PSV minkejja li rebħu l-leg ġewwa darhom bl-iskor ta' 3–1, it-telfa barra minn darhom bl-iskor ta' 2–0 wasslet lill-Milan fil-finali taċ-Champions League.
Manchester United
Fix-xhur tat-tmien tal-istaġun 2004–05, Park għażel li jingħaqad ma' Sir Alex Ferguson ta' Manchester United, li kien impressjonat bl-istil ta' logħob ta' Park. Park iffirma għat-tim tal-Premiership Ingliż għal £5 miljun, suġġett għat-test mediku u l-permess tax-xogħol.
Park sar l-ewwel plejer Ażjatiku li kien kaptan ta' Manchester United meta Ryan Giggs għadda l-faxxa lil Park hekk kif sostitwit fil-partita ġewwa darhom kontra Lille OSC. L-ewel gowl tiegħu għal Manchester United wasal fl-20 ta' Diċembru 2005, matul ir-rebħa bl-iskor ta' 3–1 fuq Birmingham City fil-kwarti tal-finali tal-League Cup. L-ewwel gowl fil-Premier League wasal kontra Arsenal, fir-rebħa li t-tim ta' United għamel kontra l-Gunners bl-iskor ta' 2–0 nhar id-9 ta' April.
F'April 2007, Park intbagħat l-Amerika għal kirurġija minħabba uġigħ kontinwu f'irkopptu, fejn b'hekk temmlu l-istaġun. Minkejja li kien barra għal ħafna mill-istaġun, hu xorta lagħab biżżejjed partiti biex isir l-ewwel plejer Korean li rebaħ il-Premier League.
Fl-1 ta' Marzu 2008, Park skorja l-ewwel gowl fil-Premiership tal-istaġun 2007–08 kontra Fulham, wara li kien għadu kif irritorna minn diversi xhur barra mil-logħob. In-nuqqas ta' ħin ta' logħob ikkawżat kontroversja kbira fil-Korea, imma rnexxielu jisraq l-applawżi permezz ta' prestazzjoni eċċellenti ikkaratterizzata minn assist għal Wayne Rooney fil-partita tal-kwarti tal-finali taċ-Champions League kontra AS Roma. Bil-progress ta' United għas-semifinali taċ-Champions League, Park sar l-ewwel plejer Ażjatiku li ħa sahem fis-semifinali taċ-Champions League tliet darbiet differenti. Fid-29 ta' April 2008, Manchester United avvanzaw għall-finali taċ-Champions League wara li għelbu lil Barcelona, fejn Park ġie ivvutat bħala l-Plejer tal-Partita. Fil-21 ta' Mejju, kienet sorpriża għal ħafna li Park ġie eskluż kompletament mill-iskwadra li kienet se taffaċċja lil Chelsea fil-finali tal-UEFA Champions League 2007–08. Kienu ħafnu li ħasbu li l-prestazzjonijiet ta' Park kontra Roma u Barcelona kienu tawh post garantit mal-ewwel ħdax fil-finali. B'din l-esklużjoni, Park naqas li jsir l-ewwel plejer mill-Asja li lagħab fil-finali taċ-Champions League. Wara, il-kowċ ta' Manchester United stqarr li d-deċiżjoni li jħalli lill-ġwejnħa Sud-Koreana barra mill-iskwadra ta' tmintax-il plejer għall-finali, kienet waħda mill-itqal deċiżjonijiet li hu qatt ħa matul il-karriera bħala kowċ.
Kmieni fl-istaġun 2008–09 tal-Premier League, fil-partita barra minn darhom kontra Chelsea, Park skorja l-uniku gowl għal United fil-pari finali ta' 1–1 nhar il-21 ta' Settembru 2008, f'partita fejn kiseb l-unur tal-Plejer tal-Partita. Il-100 dehra tiegħu għal Manchester United waslet fit-13 ta' Diċembru 2008 meta beda l-partita f'White Hart Lane kontra Tottenham Hotspur.
Internazzjonali
Park beda l-karriera internazzjonali bħala ċentrali difensiv ta' dsatax-il sena. Park għamel l-ewwel apparenza fil-fażi ta' kwalifikazzjoni reġjonali għall-Olimpjadi ta' Sydney tas-sena 2000. Taħt Huh Jung-Moo, il-kowċ tal-Korea t'Isfel, hu ma rnexxielhux juri l-potenzjal bħala plejer regulari tal-futur għat-tim nazzjonali Sud-Korean. Madanakollu, taħt il-kowċ il-ġdid Guus Hiddink, il-pożizzjoni ta' Park ġiet mibdula għal dik ta' ġwejnħa. Minn dakinhar 'il quddiem, Park sar plejer versatili kapaċi li jilgħab f'diversi pożizzjonijiet ċentrali.
Is-suċċess fit-Tazza tad-Dinja kompla fl-edizzjoni tal-2006. Hu skorja l-gowl tal-pari fit-tieni logħba ta' Grupp Ġ kontra l-finalisti eventwali tal-kompetizzjoni, Franza, u kien ivvutat bħala l-Plejer tal-Partita. Fiż-żewġ edizzjonijiet, hu lagħab f'kull logħba tal-Korea t'Isfel.
Nhar il-11 ta' Ottubru 2008, hu kien kaptan għall-ewwel darba tal-Korea t'Isfel f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Użbekistan. Il-partita spiċċat 3–0 f'favur il-Korea.
Dasyuromorphia
Id-Dasyuromorphia huwa ordni ta' mammiferi marsupjali, eżattament il-marsupjali karnivori tal-kontinent Awstraljan.
Dan l-ordni qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali) u fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel) ma' 4 ordnijiet oħra.
Id-Dasyuromorphia jikkonsisti minn 3 familji u 2 minnhom, id-Dasyuridae u l-Myrmecobiidae għadhom rapreżentati bi speċi ħajjin, filwaqt it-Thylacinidae hija kkunsidrata estinta (għalkemm hemm possibilita li t-Tilaċin li huwa magħruf xjentifikament bħala Thylacinus cynochephalus, għadu jgħix f' partijiet mhux esplorati fuq il-gżira tat-Tasmanja u hemm proġett ta' klonazzjoni għaddej ukoll). Dan l-ordni, jiġbor fiħ bosta ġeneri u numru konsiderevoli ta' speċi kemm estinti, kif ukoll estanti jew ħajjin u dawn ta' laħħar ilaħqu 'l fuq minn 70 speċi, li kważi kollha kemm huma jagħmlu parti mill-familja Dasyuridae ('l aktar familja ta' suċċess ta' dan l-ordni).
Id-Dasyuromorphia, flimkien ma' 4 ordnijiet oħra, in-Notoryctemorphia, il-Peramelemorphia, id-Diprotodontia u l-Microbiotheria, jifforma s-superordni Australidelphia.
(għal aktar informazzjoni ara l-artikli Dasjuromorfji, Dasjuridi, Xitan tat-Tażmanja, Tilaċin, Numbat)
Sinonimi
"Dasyuroidea", "Dasyuriformes" u "Creatophaga" huma kollha sinonimi jew l-istess bħal u jirreferu għall-ordni Dasyuromorphia ta' Gill, 1872.
Piero Angela
Huwa beda bħala ġurnalist tar-radju, imbagħad sar korrispondent barrani, u stabbilixxa lilu nnifsu bħala x-xandar tal-aħbarijiet tar-RAI. Huwa magħruf l-iktar bħala l-ħallieq u l-preżentatur ta' programmi tax-xandir immudellati fuq id-dokumentarji tal-BBC u ta' David Attenborough, li kemm-il darba ġie mqabbel miegħu, kif ukoll għall-ġurnaliżmu xjentifiku tiegħu ppubblikat f'bosta pubblikazzjonijiet.
Angela kiteb tlieta u tletin ktieb, li bigħu iżjed minn tliet miljun kopja, ingħata bosta lawrji onorarji, għamel iktar minn sittin dokumentarju u mijiet ta' episodji televiżivi, rebaħ seba' Telegatti u rebaħ il-premju tal-preżentazzjoni tat-televiżjoni nazzjonali tmien darbiet.
Ħajja bikrija
Angela twieled f'Torino, iben Nella Maglia u Carlo Angela, tabib anti-Faxxist, li ngħata l-Medalja tal-"Ġusti fost in-Nazzjonijiet" fid-29 ta' Awwissu 2001.
Meta kellu sena Angela kważi miet b'polmonite. Diversi snin wara saritlu rikostruzzjoni ta' sieq miksura mingħajr il-loppju u meta kellu 12-il sena saritlu operazzjoni tal-appendiċite; l-intervent kirurġiku dam sagħtejn u nofs minħabba xi kumplikazzjonijiet.
Huwa attenda l-liċeo klassiku f'Torino.
Piero Angela kiteb li r-razzjonalità għallimielu missieru. Skont il-kollega tiegħu Gigi Marzullo "l-awtokontroll perfett tiegħu u d-dħulija simpatika tiegħu huma riflessjoni tan-natura mistħija tiegħu u huma parti mill-kodiċi ġenetiku tal-edukazzjoni tal-Piemonte fir-razzjonalità u t-tolleranza". Angela kien imur tajjeb fi kważi l-istudji kollha tiegħu, iżda kien jagħmel il-minimu tax-xogħol meħtieġ. Angela qal li ngħata "edukazzjoni rigoruża tal-Piemonte: riġida ħafna, bi prinċipji stretti ħafna, inkluż dak tad-diffidenza, fejn qatt ma titfanfar". Angela kiteb dan li ġej b'referenza għall-edukazzjoni skolastika tiegħu:
"Personalment, tassew kont niddejjaq l-iskola u ma kontx student tajjeb. Dawk kollha li kienu involuti fit-tagħlim b'mod kostanti għandhom jiftakru l-motto Latin antik "ludendo docere", jiġifieri, "tgħallem bid-divertiment"".
Mużika
L-iktar individwi ta' suċċess (u mhux irġiel biss) normalment ikunu b'saħħithom internament u ġentili esternament. Xi ftit jew wisq bħall-pjanu. Dejjem niftakar dak li kien jgħidli l-għalliem tal-pjanu anzjan tiegħi: sabiex ikollok mess tajjeb, għandek bżonn subgħajn tal-azzar f'ingwanti tal-bellus... Forsi dan japplika għall-ħajja wkoll.
— Piero Angela Angela beda jattendi lezzjonijiet privati tal-pjanu meta kellu seba' snin; iktar 'il quddiem beda jinteressa ruħu fil-mużika jazz. Sal-1948, huwa kien idoqq f'diversi sessjonijiet ta' jamming fil-klabbs tal-jazz ta' Torino u kien juża l-isem artistiku ta' Peter Angela.
Fl-1948 innutah l-imprenditur Sergio Bernardini, li stiednu jdoqq fis-serata tal-ftuħ tal-Capannina f'Viareggio. Sal-bidu tas-snin 50 tas-seklu 20, Angela fforma trio mad-drummer Franco Mondini u diversi mużiċisti tal-kuntrabaxx doppju. It-trio spiss kien jingħaqad ma' solisti, bħal Nini Rosso, Franco Pisano, Nunzio Rotondo, u l-eks kurunettist ta' Duke Ellington, Rex Stewart. Angela u Mondini daqqew mal-kwartett ta' Nunzio Rotondo għal xi żmien. F'dan iż-żmien huwa kien idoqq ukoll ma' Franco Cerri, u flimkien miegħu fl-1946 kien imur bir-rota biex jisma' l-kunċerti minn barra ristorant ta' Torino peress li ma setgħux jixtru l-biljetti.
Ġurnaliżmu
Lejn l-aħħar tal-1951, Angela beda jikkollabora fi programm dwar l-istorja tal-jazz għar-RAI. Sal-1952 ma baqax idoqq il-mużika u beda jaħdem full-time bħala ġurnalist, l-ewwel bħala rapportatur u mbagħad bħala kontributur. Angela qatta' disa' snin f'Pariġi, Franza, erba' snin fi Brussell, il-Belġju, bħala korrispondent u mar kemm-il darba l-Amerka bħala korrispondent tar-RAI.
Martu, Margherita Pastore, ma komplietx il-karriera tagħha bħala żeffiena u żżewġet lil Piero meta kellha 19-il sena, u marret ma' Angela f'Pariġi. Skont Margherita: "Ma ħadniex deċiżjoni, iżda qisu kien hemm xi ħaġa stramba ġo fina li bdiet tgħidilna naġixxu, xi kultant mhux b'mod razzjonali għalkollox, iżda b'mod sabiħ. Dik l-istess ħaġa diġà kienet għamlet bina mal-ewwel daqqa t'għajn, waqt festin ta' għeluq is-sena fid-dar ta' ħbieb tagħna t-tnejn". Matul iż-żmien tagħhom f'Pariġi twieldu binthom, Christine, u binhom, Alberto. Angela kellu reġistrazzjoni bl-awdjo tat-twelid ta' uliedu t-tnejn.
Fabiano Fabiani staqsieh biex jiġi Ruma biex jaħdem fit-televiżjoni. Fabiani qal lil Angela: "Ieqaf ħabbar l-aħbarijiet fuq ir-radju, irrid il-ġurnalisti fit-televiżjoni". Fl-1968 Angela kien l-ewwel direttur tal-aħbarijiet u kien jalterna ma' Andrea Barbato għall-Aħbarijiet tat-Televiżjoni Nazzjonali tas-13.30, l-edizzjoni tal-aħbarijiet ta' ħin l-ikel.
Angela kiteb 33 ktieb li bigħu iżjed minn tliet miljun kopja, ingħata bosta lawrji onorarji, għamel madwar sittin dokumentarju u mijiet ta' episodji televiżivi, rebaħ seba' Telegatti u rebaħ il-premju tal-preżentazzjoni tat-televiżjoni nazzjonali tmien darbiet.
Ġurnaliżmu xjentifiku
daqsminuri|Piero Angela ma' ibnu Alberto fl-1993 Influwenzat mid-dokumentarju ta' Roberto Rossellini, fl-1968 Piero Angela pproduċa sensiela ta' dokumentarji bit-titlu "Il-Futur fl-Ispazju", fuq it-tema tal-programm Apollo; waqt li s-sensiela nġibdet fl-Istati Uniti, huwa għamel bosta kollegamenti f'ħin reali għar-RAI fl-okkażjoni tat-tlugħ tat-trasportatur spazjali Saturnu V li wassal l-ewwel astronawti lejn il-qamar. Imbagħad beda attività twila ta' tagħrif xjentifiku li fis-snin ta' wara wasslitu biex jipproduċi bosta trażmissjonijiet informattivi, fosthom Destinazione Uomo, Da zero a tre anni, Dove va il mondo?, Nel buio degli anni luce, Indagine critica sulla parapsicologia, u Nel cosmo all ricerca della vita. Mill-1971 beda jippreżenta għal Rai 1 sensiela ta' programmi xjentifiċi televiżivi dwar l-astronomija, il-bijoloġija, l-ekonomija globali, il-parapsikoloġija u oqsma oħra.
Fl-1981 beda l-iżjed programm famuż tiegħu, Quark, li sal-2022 baqa' għaddej f'formati differenti. Quark kien jixxandar darba fil-ġimgħa sal-1983, u wassal għal għadd kbir ta' programmi speċjali u forom oħra ta' programmi li nibtu minnu, li ġew iddedikati lil diversi suġġetti xjentifiċi, mid-dinosawri għall-bijoloġija umana, mill-istorja għall-antropoloġija, mill-astronomija u l-kożmoloġija għall-ekonomija.
"It-titlu kien iqanqal kemxejn ta' kurżità u ssellifnieh mill-fiżika, fejn qed isiru bosta studji dwar ċerti partiċelli sottonukleari ipotetiċi msejħa, preċiżament, quarks, li jekk jeżistu se jkunu l-iżgħar elementi ta' materja magħrufa sa issa. Għalhekk il-programm jipprova jesplora l-affarijiet", spjega Angela matul l-ewwel episodju fl-1981.
Dak iż-żmien il-format ta' Quark kien partikolarment innovattiv: intużaw il-mezzi teknoloġiċi kollha disponibbli u r-riżorsi tal-komunikazzjoni televiżiva biex isiru midħla tas-suġġetti li kienu qed ikopru: id-dokumentarji tal-BBC u ta' David Attenborough, il-cartoons ta' Bruno Bozzetto biex jiġu spjegati l-iżjed kunċetti diffiċli, l-intervisti mal-esperti bl-iktar lingwaġġ ċar possibbli kompatibbli mal-kumplessità tas-suġġetti, u l-ispjegazzjonijiet fl-istudjo televiżiv. Mill-programm bażiku nibtu diversi formati ta' programmi oħra, u wħud minnhom għadhom jiġu prodotti: dokumentarji naturalistiċi (Special Quark u Il mondo di Quark), finanzjarji (Quark Economia) u politiċi (Quark Europa). xellug|daqsminuri|Piero Angela fl-2014 Fl-1984 Angela pproduċa Pillole di Quark, filmati ta' tletin sekonda dwar suġġetti tekniċi, xjentifiċi, edukattivi, soċjali u mediċi, li kienu jixxandru f'ħinijiet differenti fuq Rai1. Fl-istess sena Angela ħoloq l-ewwel talk show ta' taħlita ta' divertiment u disseminazzjoni xjentifika: sitt serati mxandra f'ħin reali mill-Foro Italico, b'mistednin mid-dinja tal-kultura, tax-xjenza, tad-divertiment u tal-isport fuq palk biex jinteraġixxu mal-udjenza.
Fl-1995 Quark ħadlu postu SuperQuark, li kien idum sagħtejn minflok siegħa. Mis-sena 2000, Piero Angela u ibnu Alberto introduċew Ulisse, programm monografiku ddedikat lill-istorja u lill-iskoperti tal-bniedem.
Fl-1986 u fl-1987 Angela ppreżenta żewġ programmi televiżivi fil-prime-time dwar kwistjonijiet klimatiċi mill-Palazzetto dello Sport ta' Torino quddiem tmint elef spettatur: dwar l-atmosfera u l-oċeani, segwiti minn tliet sensiliet televiżivi li sfruttaw il-grafika informatika ġdida: vjaġġ ġol-ġisem tal-bniedem, fil-preistorja, u fl-ispazju. Dawn is-sensiliet, li nħolqu b'kollaborazzjoni ma' ibnu Alberto, ġew tradotti bl-Ingliż u nbigħu f'iktar minn erbgħin pajjiż Ewropew, Amerikan u Asjatiku, inkluż pajjiżi Għarab u ċ-Ċina.
Fl-1988 ipproduċa wkoll Quark bit-Taljan, sensiela ta' dokumentarji dwar in-natura, l-ambjent, l-esplorazzjoni, l-annimali, eċċ. flimkien ma' awturi Taljani oħra, inkluż ibnu Alberto Angela, li għamel xi dokumentarji fl-Afrika.
Fl-awtobijografija tiegħu huwa ddeskriva ċ-ċirkostanzi li wasslu għal Superquark, meta sabiex jikkompeti ma' Mediaset kien meħtieġ li jkun hemm programm b'saħħtu filgħaxija sal-aħbarijiet ta' billejl. Brando Giordani, li dak iż-żmien kien id-direttur ta' RAI 1, ċempilli u staqsieni nagħmel Quark ta' sagħtejn minflok ta' siegħa".
Fil-fatt, fl-1995 twieled Superquark, u matulu, fl-4 ta' Ġunju 1999, ġew iċċelebrati elfejn episodju tal-Proġett Quark u sussidjarji relatati. F'dik l-istess sena kien hemm ukoll Programmi Speċjali ta' Superquark, li kienu jkunu serati monotematiċi dwar suġġetti ta' interess soċjali, psikoloġiku u xjentifiku kbir, kif ukoll il-kolloborazzjoni fil-programm televiżiv Domenica in, li fih Piero Angela kien il-preżentatur ta' spazju ddedikat lill-kultura. Fl-1997 ġie prodott ukoll Quark Atlante.
Finalment, mis-sena 2000 Piero u Alberto Angela kienu l-awturi ta' Ulisse, programm monografiku dwar skoperti storiċi u xjentifiċi.
Attivitajiet oħra
daqsminuri|Piero Angela jieħu b'idejn Marina Brunello ta' 12-il sena fl-Olimpjadi taċ-Chess tal-2006 f'Torino. Fl-1989 Angela kien wieħed mill-fundaturi ta' CICAP, kumitat xjentifiku għall-promozzjoni tal-edukazzjoni xjentifika u tal-ħsieb kritiku, iddedikat biex jivverifika dixxiplini allegament xjentifiċi bħall-parapsikoloġija. F'Mejju 2016 inħatar bħala l-President Onorarju. Slogan tal-assoċjazzjoni, "Dejjem irid ikollna moħħ miftuħ, iżda mhux wisq miftuħ li moħħna jaqa' mal-art", sar frażi li spiss tiġi attribwita lil Angela, għalkemm fil-fatt tiġi attribwita lil bosta nies.
Fl-1996 il-Kumitat għall-Inkjesti Xettiċi (CSICOP) ta l-Premju għar-Responsabbiltà fil-Ġurnaliżmu lil Angela. Fil-programm tiegħu Investigazione sulla parapsicologia (1978) huwa żvela metodi u inganni li jużaw il-mediums u l-gurus fl-attivitajiet tagħhom; l-interess li jinkixef il-qerq kien il-bażi tat-twaqqif ta' CICAP (il-Kumitat Taljan għall-Kontroll tal-Istqarrijiet dwar il-Psewdoxjenzi), li kien President Onorarju tiegħu.
Fis-sena 2000 Piero Angela ttella' l-qorti għal diffamazzjoni minn żewġ assoċjazzjonijiet omeopatiċi (FIAMO u SIMO f'kawża ċivili u kawża kriminali), wara x-xandir ta' Superquark tal-11 ta' Lulju 2000 fejn intqal li l-mediċina omeopatika ma kellha l-ebda bażi xjentifika. Angela, li ddefendewh l-avukati Giulia Bongiorno u Franco Coppi, ħareġ illiberat minn kull akkuża kontrih fiż-żewġ kawżi u l-imħallef għaraf in-natura mhux xjentifika tad-dixxiplina.
Angela kiteb ukoll għadd kbir ta' kotba popolari, l-ewwel wieħed fosthom L'uomo e la marionetta fl-1972. Ħafna minnhom kienu f'kollaborazzjoni ma' ibnu Alberto.
Fir-rigward tar-reliġjonijiet u d-divinitajiet Angela kellu approċċ anjostiku u kien iqis il-mewt bħala "fittaġni".
Lista ta' programmi televiżivi
Il-programmi televiżivi li ġejjin kollha xxandru fuq Rai Uno.
Melchiorre Gafà
Melchiorre Gafà  (Jannar 1636 – 4 ta' Settembru 1667), f'Malta magħruf ukoll bħala Gafa, Gaffar or Gafar u fl-Italja bħala Cafà u Caffà, kien skultur Malti li fil-ħajja qasira tiegħu sar famuż f'Ruma għax-xogħol tiegħu fl-istil Barokk.
Bijografija
Twieled il-Birgu, Malta, bin Marco Gafà u Veronica, imwielda Spiteri, u kien id-disa' tifel fost għaxar ulied. Tgħammed fil-21 ta' Jannar 1636 u ngħata l-isem Marcello għal ħuh li twieled fl-1634 u kien miet. Milli jidher ma damx ma beda jissejjaħ Melchiorre. Fl-1658 kien baqa' biss ħamsa ħajjin mill-ulied: Giuseppe, Grazio, Gio-Maria, Lorenzo u Melchiorre.
Ma tantx nafu fuq il-ħajja ta' Gafà. Dan li ġej hu bbażat fuq il-ktieb editjat minn K. Sciberras.
Marco Gafà mar joqgħod il-Birgu fl-1610 u żżewweġ fl-1616. Ma nafux x'sengħa kellu imma kien jissejjaħ Maestro; skont Sciberras aktarx kien skarpan.
Hemm storja mhux konfermata (f'traskrizzjoni tas-seklu 19 ta' manuskritt mitluf miktub mill-kapuċċin Patri Pelaġju) li tgħid li ta' xi għaxar snin, Gafà kien lavrant mal-iskultur Dozzinale, il-Birgu. Meta kavallier Spanjol talab lil Dozzinale biex jagħmillu xi statwi għall-villa tiegħu f'Casal Paola u dan ma aċċettax, il-kavallier offra x-xogħol lit-tifel Gafà. Tant għoġbu x-xogħol li ħa t-tifel taħt il-protezzjoni tiegħu.
Milli jidher meta kellu xi sittax-il sena kien lavrant mal-iskulturi Casanova, fosthom Michele, Antonio u Damiano. Dawn kienu jaħdmu fil-ġebla tal-franka u kellhom ħanut il-Birgu. Gafà (Marcello Gaffar) kien imdaħħal magħhom fix-xogħol fil-Kappella Torres fil-Katidral ta' Siracusa fi Sqallija li għalih skolpixxa figuri ta' putti u rjus ta' serafini fuq kolonni.
Ma nafux żgur kif Gafà ħalla Malta għal Ruma u min għenu biex jitlaq. Nistgħu nissuspettaw xi patrunaġġ mill-Kavallieri, ekkleżjatiċi jew nobbli Taljani li kienu Malta. L-iskultur żagħżugħ kien ingħata parir għaqli għax daħal fil-bottega tal-iskultur stabbilit Ercole Ferrata (Pellio Intelvi, 1610 – Ruma, 1686) mill-ewwel meta wasal Ruma. Però, skont Sciberras, x'aktarx ma kienx hemm appoġġ uffiċjali mill-Kavallieri għax meta ġie kkunsidrat għall-ewwel darba għax-xogħol fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann, l-ambaxxatur tagħhom f'Ruma sejjaħlu "un certo Maltese" u żgur li ma kienx jgħid hekk kieku kienu jafuh sewwa. Hemm suġġeriment li kellu l-għajnuna ta' Fabio Chigi, li sar Papa Alessandru VII, li kien delegat Apostoliku bejn l-1634 u l-1639 u kien joqgħod il-Birgu. Suġġeriment ieħor hu li kien megħjun mill-kavallier Fra Giovanni Bichi, li kien dam joqgħod Malta imma dak iż-żmien kien ilu ftit joqgħod Ruma. M'hemm l-ebda konferma għal dawn is-suġġerimenti.
Meta daħal fil-bottega ta' Ferrata, l-ewwel xogħlijiet tiegħu kienu statwi għal knejjes fil-Belt Valletta: il-Madonna tar-Rużarju għall-Knisja tad-Dumnikani (din waslet Malta f'Mejju tal-1661) u San Pawl għall-Knisja tan-Nawfraġju ta' San Pawl (din kienet ordnata mill-familja Testaferrata u mogħtija lill-knisja qabel l-1694). It-tnejn jidher li kienu influwenzati mill-istil tal-iskultur Bolonjiż Alessandro Algardi.
L-ewwel kummissjoni indipendenti importanti tiegħu kienet fl-1660 għall-Knisja prestiġjuża ta' Sant'Agnese in Angone, fi Pjazza Navona. Din kienet għat-titular skolpit tal-altar ta' Sant'Ewstakju u ordnah Camillo Pamphili. Kif jidher mill-abbozzi, Gafà ħadem ħafna fuq il-preparazzjoni għal dan ix-xogħol. Pamphili tant għoġbuh dawn il-buzzetti li fl-1663 tah kummissjoni oħra biex jagħmel statwa li tirrapreżenta l-Karità ta' San Tumas għall-kappella tal-familja tiegħu fil-Knisja ta' Santu Wistin, ukoll fi Pjazza Navona. Pamphili tant kien impressjonat bil-mudell ta' San Tumas li ordna inċiżjoni li saret minn Pietro del Po.
Sadattant l-istil ta' Gafà żviluppa u tbiegħed minn Algardi u resaq iżjed lejn Bernini mingħajr ma waqa' taħt il-ħakma tiegħu. Minkejja s-suċċess tiegħu, Gafà baqa' jaħdem fl-istudju ta' Ferrata u bejn l-1663 u l-1667, hu u Ferrata kienu joqogħdu fl-istess dar. Però jidher li Gafà kellu grupp jaħdem miegħu. Pereżempju, fl-1664 l-iskultur Sqalli Pietro Papaleo kien student tiegħu u l-pittur Michelangelo Mamilla kien jogħqod miegħu.
Il-fama ta' Gafà baqgħet tikber u allavolja kien għadu ma lesta xejn biex jidher fil-pubbliku, fl-1662 daħħluh fl-Akkademja ta' San Luqa u fis-Sodalizio dei Virtuosi al Pantheon. Fl-istess sena kellu ordni għal titular skolpit jirrappreżenta l-Apoteożi ta' Santa Katerina ta' Siena għall-Knisja tad-Dumnikani ta' Santa Caterina a Magnapoli.
Fl-istess żmien, Gafà, li kellu konnessjoni qawwija mal-ordni tad-Dumnikani (forsi minħabba li ħuh Giuseppe kien Dumnikan), kiseb ordni għal statwa ta' Santa Roża ta' Lima biex tintuża fiċ-ċerimonji tal-beatifikazzjoni u wara tittieħed fil-Knisja ta' San Domingo, f'Lima, il-Perù. Ir-rappreżentazzjoni tal-qaddisa qiegħda tmut, li kienet influwenzata minn Bernini u influwenzat lil Bernini, kienet suċċess u saru ħafna kopji tagħha bil-metall. Id-data fuq l-istatwa hi l-1665.
Dik is-sena, waqt li Gafà kien qiegħed jaħdem fuq erba' kummissjonijiet monumentali, ikkuntattjawh il-Kavallieri ta' Malta. Sa dak iż-żmien kellu xogħol biżżejjed u pożizzjoni stabbilita biżżejjed li seta' jgħid lil Gran Mastru Cottoner biex jistenna sa meta jmissu. Wara xi tħassib, Gafà accetta x-xogħol u mar Malta biex jiftiehem fuq il-grupp tal-Magħmudija ta' San Ġwann għall-knisja konventwali fil-Belt Valletta.
Gafà kien Malta minn Jannar sa Mejju 1666 u kellu miegħu lill-pittur Marullo (li waqt li kien Malta pinġa t-titular f'kappella fil-Knisja ta' San Pawl tar-Rabat) u tifel ta' 13-il sena, Antonio Garsin. Matul dan iż-żmien għamel abbozzi għal San Ġwann u kiseb ordnijiet oħra: reredos għall-kappella ta' Franza fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann u ieħor għall-Knisja tal-Erwieħ fil-Belt Valletta, statwa ta' San Pawl għall-Grotta ta' San Pawl, ir-Rabat, u lampier-relikwarju għall-Knisja ta' San Pawl.
Sa nofs l-1667 Santa Roża kienet lesta. Jidher li Ġafà kellu xi interess fil-proġett għall-kolonnata tal-Vatikan. Ħadem ukoll fuq bust tal-Papa Alessandru VII u kellu kummissjoni għal statwa kbira ta' Alessandru III għall-Katidral ta' Siena. Kien wieħed mill-iżjed skulturi mfittxija f'Ruma, imma miet f'daqqa fl-4 ta' Settembu 1667. Indifen fil-Knisja ta' San Biagio della Pagnotta f'Ruma.
Ħafna mill-ordnijiet tlestew minn Ferrata. Kien hemm litigazzjoni bejn l-eredi u l-klijenti ta' Gafà, l-familja Pamphili, li damet għaddejja sentejn. L-Ordni ta' San Ġwann indaħlet ukoll. Xi affarijiet ta' Ġafà, fosthom xi abbozzi ntbagħtu lill-familja tiegħu f'Malta.
L-uniku ritratt tiegħu hu tpinġija li qiegħda Stokkolma. Leone Pascoli jiddiskrivih bħala raġel qasir, ismar, irqiq, imħasseb u buruż. Kellu xbin żgħir, għajnejn suwed fil-ħofra u xagħar qasir iswed bin-nokkli żgħar.
Xogħlijiet
Hemm numru ta' statwi tat-terrakotta fil-Mużew tal-Hermitage f'San Pietruburgu (ara hawn), ir-Russja, fil-Mużew Nazzjonali tal-Arti fil-Belt Valletta, fil-Museo di Palazzo Venezia, f'Ruma u f'Palazzo Braschi, Museo di Roma.
Fost ix-xogħlijiet mhux kompluti li komplihom Ercole Ferrata, hemm pereżempju: