cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dgħajsa tal-latini
Inċidenti
Id-dgħajjes tal-Latini kienu involuti f'għadd ta’ inċidenti matul is-snn. Xi wħud mid-dgħajjes t'Għawdex intlaqtu minn tiri ta’ xkubetti waqt li kienu għaddejjin minn ħdejn ir-Rifle Ranges ta' Pembroke, għalkemm l-awtoritajiet kienu wissew lill-kaptani tad-dgħajjes minn qabel. Fl-1900, dgħajsa tal-Latini li kienet qed tintuża għas-sajd tal-lampuki nqalbet u miet wieħed mis-sajjieda. Dgħajsa oħra tilfet l-arbli tagħha fl-1911, iżda rnexxielha tidħol fil-Bajja ta’ San Ġorġ. Fl-1926, dgħajsa t’Għawdex bla nies fuqha nstabet f'nofs ta' baħar imqalleb. F'każijiet rari, dawn it-tip ta' dgħajjes kienu involuti f'ħabtiet ma' tugboats jew pinnaces.
Fit-Tieni Gwerra Dinjija, id-dgħajsa Stella Maris inqerdet mill-azzjoni tal-għadu.
L-aħħar snin
Sas-snin sittin u s-sebgħin tas-seklu 20, is-servizzi regolari bil-vapuri bdew jikkompetu mad-dgħajjes ta’ Għawdex, li ma kinux għadhom effettivi mill-aspett finanzjarju. Id-dgħajjes li kien fadal ġew ikkonvertiti f’dgħajjes tas-sajd, inkella kienu abbandunati fil-Port tal-Imġarr.
Il-kumpanija Gozo Channel Company Limited, bdiet tipprovdi servizz ta' trasport modern bil-baħar bejn Malta u Għawdex fl-1979 u dan wassal għat-tmiem totali tal-użu tad-dgħajjes tal-Latini bħala dgħajjes ta' Għawdex.
Eżempji ta' x'fadal
daqsminuri| Maryanne Ftit dgħajjes tal-Latini għadhom jeżistu llum. Waħda minn dawn hija s-Sacra Famiglia (G32), li nbniet fil-Kalkara fl-1933. Sas-sebgħinijiet tas-seklu 20 ma kinitx għadha tajba għat-tbaħħir, u kienet maħżuna fl-Imġarr. Il-qafas eventwalment inxtara minn xi ħadd li ried ibigħha lill-Ministeru għal Għawdex, iżda minflok inxtrat mill-Gozo Channel Company Limited, li għaddietha lil Wirt Għawdex u sponsorjat ir-restawr tagħha. Wara li d-dgħajsa ġiet irrestawrata mill-aħwa Caruana (ulied il-bennej oriġinali tagħha), tpoġġiet għall-wiri permanenti fix-Xatt taż-Żewwieqa fl-2014.
Dgħajsa oħra ta’ Għawdex li baqgħet teżisti hija l-Maryanne, li nbniet f’Ġela fl-1960. Id-dgħajsa baqgħet Għawdex sa Frar tal-1983, meta nxtrat mill-Captain Morgan Cruises. Id-dgħajsa għadha tal-Captain Morgan, li jużawha għall-kruċieri madwar Marsamxett u l-Port il-Kbir. Maryanne tinsab f’kundizzjoni tajba, iżda m’għadx għandha l-arbli distintivi u żdiedet gverta. Fis-snin disgħin u fis-snin 2000 kien hemm kumpanija oħra tal-kruċieri ta' Marsamxett u l-Port il-Kbir li kien jisimha Latini Cruises u kellha żewġ dgħajjes tal-Latini mingħajr l-arbli distintivi tagħhom u li kien jisimhom Ben u Konċetta.
Aktax li għadhom jeżistu wkoll xi tnejn jew tliet dgħajjes oħra ta’ Għawdex li nbidlu f’dgħajjes tas-sajd.
Legat
lemin| Arma tal-Qala Id-dgħajsa tal-Latini saret simbolu tal-gżira Għawdxija, u fuq il-bandiera u l-arma tar-raħal tal-Qala tidher dgħajsa tal-Latini fuq baħar imqalleb. Id-dgħajjes tal-Latini jinsabu wkoll fil-logos ta’ diversi għaqdiet Għawdxin, bħas-Soċjetà Filatelika ta' Għawdex (Gozo Philatelic Society) u l-Imperial Gozo Yacht Club.
Il-kanzunetta klassika tas-sebgħinijiet Id-Dgħajsa tal-Latini tal-grupp Malti New Cuorey hija dwar dgħajsa t’Għawdex.
Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai
daqsminuri|278x278px|Il-Qorti Suprema ta' Mumbai (arkitettura Gotika Vittorjana) Il-Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai huma ġabra ta' binjiet pubbliċi tat-tqanqil mill-ġdid tal-istil Vittorjan tas-seklu 19 u binjiet privati tal-istil tal-Art Deco ta' Mumbai, fid-distrett ta' Mumbai, Maharashtra, l-Indja. Dawn il-binjiet tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018.
Dawn il-binjiet jinsabu madwar l-Oval Maidan li huwa spazju rikreattiv kbir li fl-imgħoddi kien magħruf bħala l-Esplanade. Lejn il-Lvant tal-Oval Maidan hemm għadd ta' binjiet pubbliċi bl-istil Gotiku Vittorjan u lejn il-Punent hemm binjiet privati tal-istil tal-Art Deco, fosthom Back Bay Reclamation u Marine Drive. B'kollox hemm 94 binja li jeħtieġu l-protezzjoni bħala wirt kulturali.
Il-binjiet Gotiċi Vittorjani li jinsabu fil-Lvant tal-Oval primarjament huma l-Qorti Suprema ta' Mumbai, l-Università ta' Mumbai (Forti Campus) u l-Qorti u t-Tribunal Ċivili (fil-binja l-antika tas-segretarjat). Barra minn hekk, f'din iż-żona hemm waħda mill-binjiet ikoniċi ta' Mumbai, it-Torri tal-Arloġġ ta' Rajabai. Il-binjiet tal-Art Deco tas-seklu 20 jinsabu fil-Punent tal-Oval u primarjament jikkonsistu minn binjiet residenzjali b'sjieda privata u ċ-Ċinema Eros fost oħrajn.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|171x171px|It-Torri tal-Arloġġ ta' Rajabai. Dawn il-Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-30 ta' Ġunju 2018 matul it-42 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji f'Manama, il-Bahrain.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Independence Hall
daqsminuri|338x338px|Independence Hall. L-Independence Hall hija binja ċivika storika f'Philadelphia, Pennsylvania, l-Istati Uniti, fejn seħħew id-dibattitu u l-adozzjon tad-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Istati Uniti u tal-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti mill-missirijiet fundaturi tal-Amerka. L-istruttura hija l-binja ewlenija tal-Park Storiku Nazzjonali tal-Indipendenza u ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-binja tlestiet fl-1753 bħala l-Pennsylvania State House u ntużat bħala l-binja ewlenija għall-Provinċja u l-Commonwealth ta' Pennsylvania sa meta l-belt kapitali tal-istat ġiet ittrasferita lejn Lancaster fl-1799. Kienet il-post prinċipali fejn kien jiltaqa' t-Tieni Kungress Kontinentali mill-1775 sal-1781 u kienet il-post fejn saret il-Konvenzjoni Kostituzzjonali fis-sajf tal-1787.
Konvenzjoni li saret fl-Independence Hall fl-1915, ippresjeduta mill-eks President tal-Istati Uniti William Howard Taft, immarkat it-tħabbir formali tal-istabbiliment tal-Lega għall-Infurzar tal-Paċi, li wasslet għal-Lega tan-Nazzjonijiet fl-1920 u għan-Nazzjonijiet Uniti ħamsa u għoxrin sena wara.
Tħejjija għall-kostruzzjoni
Sar-rebbiegħa tal-1729, iċ-ċittadini ta' Philadelphia kienu qed jagħmlu petizzjoni sabiex jitħallew jibnu binja għall-amministrazzjoni tal-istat; ġew allokati 2,000 lira sterlina għall-kostruzzjoni. Kumitat magħmul minn Thomas Lawrence, John Kearsley u Andrew Hamilton ġie inkarigat bir-responsabbiltà tal-għażla tas-sit għall-kostruzzjoni, għall-akkwiżizzjoni tal-pjanti għall-binja, u għall-kuntrattar ta' kumpanija għall-kostruzzjoni tal-binja. Hamilton u dak li mbagħad sar ibnu tar-rispett William Allen, eks prim imħallef tal-provinċja, ġew imsejħa bħala fiduċjarji tal-fond għax-xiri u għall-bini bl-awtorizzazzjoni biex jixtru l-art għall-binja għall-amministrazzjoni tal-istat. Sa Ottubru 1730 kienu bdew jixtru l-artijiet f'Chestnut Street.
Sa 1732, minkejja li Hamilton kien xtara t-titolu għal-Lott nru. 2 mis-servejer David Powell, li kien tħallas għal xogħlu bil-lott, it-tensjonijiet bdew jiskalaw fost il-membri tal-kumitat. Kearsley u Hamilton ma qablux fuq għadd ta' kwistjonijiet li kienu jikkonċernaw il-binja. Kearsley, li ġie akkreditat bid-disinni tal-Knisja ta' Kristu u tal-Knisja ta' San Pietru, kellu pjanijiet għad-disinni, iżda anke Hamilton. Iż-żewġ irġiel ma qablux dwar is-sit tal-binja; Kearsley issuġġerixxa High Street, li issa saret Market Street, u Hamilton kien iktar favur Chestnut Street. Lawrence ma qal xejn dwar din il-kwistjoni.
In-nuqqas ta' qbil laħaq punt fejn saħansitra kien meħtieġ l-arbitraġġ. Fit-8 ta' Awwissu 1733, Hamilton ressaq il-kwistjoni quddiem l-Assemblea Provinċjali. Huwa spjega li Kearsley ma approvax il-pjanijiet tiegħu għall-post u għall-arkitettura tal-binja tal-amministrazzjoni statali, u baqa' jinsisti li l-assemblea ma kinitx qablet ma' dawn id-deċiżjonijiet. Tlett ijiem wara, Hamilton wera l-pjanijiet tiegħu lill-assemblea, li aċċettathom. Fl-14 ta' Awwissu, l-assemblea xaqilbet favur Hamilton, u tatu kontroll sħiħ għall-proġett, u s-sit fuq in-naħa tan-Nofsinhar ta' Chestnut Street bejn Fifth u Sixth Streets intgħażel bħala s-sit tal-kostruzzjoni.
Struttura
xellug|daqsminuri|274x274px|Il-pjanta tal-pjan terran tal-Independence Hall. L-Independence Hall għandha faċċata tal-brikks ħomor, iddisinjata bl-istil Ġorġjan. Tikkonsisti minn binja ċentrali bil-kampnar u l-ispira, mehmuża ma' żewġ sezzjonijiet iżgħar permezz ta' binjiet konnessi bl-arkati. L-ogħla punt tal-quċċata tal-ispira jlaħħaq 168 pied u 7+1⁄4 pulzieri (51.391 metru) 'il fuq mill-art.
Il-binja tal-amministrazzjoni tal-istat inbniet bejn l-1732 u l-1753, ġiet iddisinjata minn Edmund Woolley u Andrew Hamilton, u nbniet minn Woolley. Il-kostruzzjoni tagħha ġiet ikkummissjonata mil-leġiżlatura kolonjali ta' Pennsylvania li ħallset għall-kostruzzjoni kull meta l-fondi kienu disponibbli, għalhekk inbniet biċċa biċċa. Inizjalment bdiet tintuża mill-gvern kolonjali ta' Pennsylvania bħala l-binja tal-amministrazzjoni tal-istat, mill-1732 sal-1799.
Fl-1752, meta Isaac Norris kien qed jagħżel persuna biex tibni l-ewwel arloġġ għall-binja tal-amministrazzjoni tal-istat, għażel lil Thomas Stretch, iben Peter Stretch, ħabib tiegħu tal-imgħoddi u membru wkoll tal-kunsill.
Fl-1753, Stretch bena arloġġ ġgantesk fuq in-naħa tal-Punent tal-binja li kien jixbah arloġġ vertikali. Fuq il-bażi tal-ġebla tal-ġir għolja 40 pied (12-il metru) ġie armat qafas tal-injam madwar wiċċ l-arloġġ, maħdum mill-produttur tal-għamara Samuel Harding. L-arloġġ tneħħa għall-ħabta tal-1830. L-uċuħ tal-arloġġ ġew immuntati mal-faċċati tal-Lvant u tal-Punent tal-binja prinċipali u huma konnessi bil-vireg mal-mekkaniżmu tal-arloġġ f'nofs il-binja. Arloġġ ġdid ġie ddisinjat u installat minn Isaiah Lukens fl-1828. L-arloġġ ta' Lukens baqa' jaħdem bla waqfien għal tmint ijiem, "b'erba' wċuħ tar-ram fuq kull naħa b'dijametru ta' tmien piedi u b'ingranaġġi li kienu jiżguraw biżżejjed potenza għat-tokki mal-qanpiena ta' erbat elef libbra magħmula minn John Wilbank". L-arloġġ ta' Lukens baqa' fl-Independence Hall sal-1877.
L-akkwist tal-arloġġ u tal-qanpiena oriġinali mill-Assemblea Kolonjali ta' Pennsylvania huwa relatat mill-qrib mal-akkwist tal-Qanpiena tal-Libertà. Sa nofs l-1753, l-arloġġ ġie installat qrib is-saqaf tal-binja tal-amministrazzjoni tal-istat, iżda dan kien sitt snin qabel ma Thomas Stretch irċieva xi tip ta' ħlas għal xogħlu.
Twaqqigħ u rikostruzzjoni
Is-sezzjonijiet oriġinali u l-kurituri li jikkollegaw mal-binja ċentrali twaqqgħu u ġew sostitwiti fl-1812. Fl-1898, dawn is-sostituti twaqqgħu wkoll u ġew sostitwiti b'rikostruzzjonijiet tas-sezzjonijiet oriġinali.
Il-binja ġiet rinnovata bosta drabi fis-sekli 19 u 20. Il-mod kif inhi mgħammra l-binja attwalment hija rikostruzzjoni ta' nofs is-seklu 20 li saret mis-Servizz tal-Parks Nazzjonali u l-kmamar pubbliċi ġew irrestawrati għad-dehra oriġinali tagħha tas-seklu 18.
Matul is-sajf tal-1973 replika tal-arloġġ ta' Thomas Stretch ġiet irrestawrata u tpoġġiet fl-Independence Hall.
Il-Kamra tal-Kunsill tal-Gvernatur fit-tieni sular, mgħammra b'eżempji importanti tal-era tas-Servizz tal-Parks Nazzjonali, tinkludi arloġġ vertikali magħmul minn Peter Stretch, tal-ħabta tal-1740, li kien wieħed mill-iżjed produtturi prominenti tal-arloġġi fil-bidu tal-Amerka u missier Thomas Stretch.
Żewġ binjiet iżgħar jingħaqdu mas-sezzjonijiet laterali tal-Independence Hall: il-Muniċipju l-Antik fil-Lvant, u s-Sala tal-Kungressi fil-Punent. Dawn it-tliet binjiet jinsabu ħdejn xulxin fil-kwartier magħruf bħala l-Pjazza tal-Indipendenza, flimkien mal-Philosophical Hall, is-sede oriġinali tas-Soċjetà Filosofika Amerikana. Mill-kostruzzjoni tagħha f'nofs is-seklu 20, fit-Tramuntana dejjem kien hemm l-Independence Mall, li tinkludi l-post fejn attwalment tinsab il-Qanpiena tal-Libertà.
Qanpiena tal-Libertà
L-iktar parti fil-baxx tal-ispira oriġinali tal-injam kienet l-ewwel post fejn kienet tpoġġiet il-Qanpiena tal-Libertà. Meta dik l-ispira tneħħiet fis-snin 80 tas-seklu 18, il-qanpiena tpoġġiet fl-ogħla parti tat-torri tal-brikks, u baqgħet hemm sas-snin 50 tas-seklu 19. Il-Qanpiena Ċentenarja ferm ikbar, maħluqa għall-Wirja Ċentenarja tal-Istati Uniti fl-1876, tinsab fil-koppla tal-ispira tal-1828. Il-Qanpiena tal-Libertà mxaqqa kienet tpoġġiet għall-wiri fil-pjan terran tal-Independence Hall mis-snin 50 tas-seklu 19 sal-1976, u issa tinsab għall-wiri n-naħa l-oħra tat-triq fiċ-Ċentru tal-Qanpiena tal-Libertà.
Dikjarazzjoni tal-Indipendenza u t-Tieni Kungress Kontinentali
Fl-14 ta' Ġunju 1775, id-delegati tal-Kungress Kontinentali nnominaw lil George Washington bħala kmandant kap tal-Armata Kontinentali fil-Kamra tal-Assemblea tal-binja tal-amministrazzjoni tal-istat ta' Pennsylvania. Il-Kungress ħatar lil Benjamin Franklin biex ikun l-ewwel Direttur Ġenerali tal-Posta li iktar 'il quddiem saret id-Dipartiment tal-Uffiċċju Postali tal-Istati Uniti fis-26 ta' Lulju. Id-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Istati Uniti ġiet approvata hemmhekk fl-4 ta' Lulju 1776, u d-Dikjarazzjoni nqrat bil-fomm lill-pubbliku fil-post li issa huwa magħruf bħala l-Pjazza tal-Indipendenza. Dan id-dokument wassal għall-unifikazzjoni tal-kolonji fl-Amerka ta' Fuq li ddikjaraw l-indipendenza mir-Renju tal-Gran BrittanjaThis document unified the colonies in North America who declared themselves independent of the Kingdom u spjegaw il-ġustifikazzjonijiet tagħhom għal dan. Dawn l-avvenimenti storiċi jiġu ċċelebrati kull sena bi btala nazzjonali għal Jum l-Indipendenza tal-Istati Uniti.
Il-Kungress baqa' jiltaqa' hemmhekk sat-12 ta' Diċembru 1776, u mbagħad il-Kungress evakwa minn Philadelphia. Matul l-okkupazzjoni Brittanika ta' Philadelphia, il-Kungress Kontinentali ltaqa' f'Baltimore, Maryland (mill-20 ta' Diċembru 1776 sas-27 ta' Frar 1777). Il-Kungress irritorna f'Philadelphia mill-4 ta' Marzu 1777 sat-18 ta' Settembru 1777.
F'Settembru 1777, l-Armata Brittanika reġgħet okkupat lil Philadelphia, u mill-ġdid il-Kungress Kontinentali kellu jabbanduna l-binja. Dak iż-żmien beda jitlaqqa' f'Lancaster, Pennsylvania, għal jum (is-27 ta' Settembru 1777) u f'York, Pennsylvania, għal disa' xhur (mit-30 ta' Settembru 1777 sas-27 ta' Ġunju 1778), fejn l-Artikoli tal-Konfederazzjoni ġew approvati f'Novembru 1777. It-Tieni Kungress Kontinentali rritorna fl-Independence Hall għal-laqgħat finali tiegħu mit-2 ta' Lulju 1778 sal-1 ta' Marzu 1781.
Skont l-Artikoli tal-Konfederazzjoni, il-Kungress tal-Konfederazzjoni inizjalment iltaqa' f'Independence Hall, mill-1 ta' Marzu 1781 sal-21 ta' Ġunju 1783. Madankollu, bħala riżultat tar-Ribelljoni ta' Pennsylvania tal-1783, il-Kungress reġa' ġie ttrasferit minn Philadelphia f'Ġunju 1783 għal Princeton, New Jersey, u eventalment lejn bliet oħra.
Sit ta' Wirt Dinji
L-Independence Hall ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Legat
Il-film tal-1989 A More Perfect Union dwar l-avvenimenti tal-Konvenzjoni Kostituzzjonali tal-1787 fil-biċċa l-kbira tiegħu nġibed fl-Independence Hall.
Minħabba l-istorja simbolika tagħha, l-Independence Hall intużat iktar reċentement bħala post għad-diskorsi u l-protesti ta' appoġġ għall-movimenti tad-drittijiet demokratiċi u ċivili. Fis-26 ta' Ottubru 1918, Tomáš Masaryk ipproklama l-indipendenza taċ-Ċekoslovakkja fuq it-taraġ tal-Independence Hall. Jum il-Ħelsien Nazzjonali, li jikkommemora l-ġlidiet tal-Afroamerikani għall-ugwaljanza u għall-ġustizzja, ilu jiġi ċċelebrat fl-Independence Hall mill-1942. F'Jum l-Indipendenza tal-Istati Uniti, fl-4 ta' Lulju 1962, il-President John F. Kennedy ta diskors hemmhekk.
Dimostrazzjonijiet annwali organizzati mill-Organizzazzjonijiet Omofili tal-Kosta tal-Lvant favur id-drittijiet tal-omosesswali saru quddiem l-Independence Hall f'kull 4 ta' Lulju mill-1965 sal-1969.
L-Independence Hall tidher fuq in-naħa ta' wara tal-karta tal-flus tal-$100 tal-Istati Uniti, kif ukoll fuq in-nofs dollaru biċentenarju ta' Kennedy. Il-Kamra tal-Assemblea tidher fuq in-naħa ta' wara tal-karta tal-flus taż-żewġ dollari Amerikani, mill-pittura oriġinali ta' John Trumbull imsejħa Dikjarazzjoni tal-Indipendenza.
Repliki
L-Independence Hall serviet bħala mudell għall-Pennsylvania Building fil-Wirja Kolumbjana Dinjija tal-1893, għall-Pennsylvania Building fil-Wirja ta' Jamestown tal-1907, u għall-Pennsylvania Pavilion fil-Fiera Dinjija ta' New York tal-1939. Għexieren ta' strutturi li jirreplikaw jew li huma pjuttost ispirati mid-disinn ikoniku tal-Independence Hall inbnew fi nħawi oħra fl-Istati Uniti, inkluż replika eżatta faċċata ta' Knott's Berry Farm f'Buena Park, California.
Istanbul
Istanbul (bit-Tork: İstanbul), storikament magħrufa bħala Biżanzju u Kostantinopli, hija l-ikbar belt fit-Turkija, u ċ-ċentru storiku, kulturali u ekonomiku tal-pajjiż. Istanbul hija belt transkontinentali fl-Ewrasja li tmiss mal-istrett tal-Bosforu (li jaqsam l-Ewropa u l-Asja) bejn il-Baħar ta' Marmara u l-Baħar l-Iswed. Il-popolazzjoni ta' madwar ħmistax-il miljun ruħ fiż-żona metropolitana tagħmel lil Istanbul waħda mill-ikbar bliet fid-dinja skont il-popolazzjoni, u l-ikbar waħda fl-Ewropa.
Stabbilita għall-ħabta tas-sena 660 Q.K. bl-isem ta' Biżanzju, il-belt kibret fid-daqs u fl-influwenza biex saret fost l-iktar bliet importanti fl-istorja. Wara li ngħatat isem ġdid ta' Kostantinopli fis-sena 330 W.K., ir-rwol tagħha kiber għal kapitali imperjali għal sittax-il seklu, mill-Imperu Ruman/Biżantin (330-1204) sal-Imperu Ottoman (1453-1922). Kienet strumentali fl-avvanz tal-Kristjaneżmu matul iż-żminijiet tar-Rumani u l-Biżantini, sakemm il-ħakma Ottomana tal-1453 wasslet għat-trasformazzjoni Iżlamika u saret is-sede tal-Kaliffat Ottoman. Sal-1923 serviet bħala l-belt kapitali Ottomana (bl-isem ta' Kostantinopli) sakemm il-kapitali tmexxiet għal Ankara.
Il-belt żammet post strateġiku bejn il-Baħar l-Iswed u l-Mediterran. Kienet ukoll fit-traġitt tat-Triq tal-Ħarir. Ikkontrollat ukoll numru ta' vjaġġi ta' ferroviji bejn il-Balkani u Lvant Nofsani, u kienet l-unika rotta marittima bejn il-Baħar l-Iswed u l-Mediterran. Fl-1923, wara l-Gwerra tal-Indipendenza, Ankara ġiet magħżula bħala l-belt kapitali tat-Turkija u l-isem tal-belt inbidel għal Istanbul. Madanakollu, il-belt xorta waħda żammet l-importanza ġeopolitika u kulturali.
'Il fuq minn tnax-il miljun viżitatur żaru Istanbul fl-2015, ħames snin wara li ġiet imsemmija bħala l-Kapitali Ewropea tal-Kultura, biex b'hekk il-belt hi l-ħames fost l-iktar destinazzjonijiet miżjura fid-dinja. L-attrazzjonijiet il-kbar huma ċ-ċentru storiku, parzjalment imniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u ż-żoni kulturali u ta' divertiment jinsabu tul il-port, il-Qarn tad-Deheb.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|357x357px|Il-[[Hagia Sophia]] Iż-Żoni Storiċi ta' Istanbul ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1985. Fl-2017 kien hemm modifika żgħira fil-konfini tas-sit.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet" u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Linji ta' Nazca
Il-biċċa l-kbira tal-linji huma linji dritti tul il-pajsaġġ, iżda hemm ukoll disinni figurattivi ta' annimali u ta' pjanti. Id-disinni ġeoglifiċi figurattivi individwali huma kbar bejn 400 u 1,100 metru. It-tul ikkombinat tal-linji kollha huwa iktar minn 1,300 kilometru (800 mil), u l-grupp ta' linji jkopri erja ta' madwar 50 km2 (19-il mil kwadru). Il-linji tipikament huma fondi 10 ċentimetri sa 15-il ċentimetru (4–6 pulzieri). Dawn saru bit-tneħħija tas-saff ta' fuq ta' ġebel żgħir kannella fl-aħmar miksi bl-ossidu tal-ħadid u taħthom ġie espost saff griż fl-isfar. Il-wisa' tal-linji jvarja b'mod konsiderevoli, iżda iktar minn nofshom huma wesgħin kemxejn iktar minn 33 ċentimetru (13-il pulzier). F'xi postijiet jaf ikunu wesgħin xi 30 ċentimetru biss, u f'oħrajn ilaħħqu wisa' ta' 1.8 metru (6 piedi).
Uħud mil-Linji ta' Nazca jiffurmaw għamliet li l-aħjar li tarahom mill-ajru (f'għoli ta' madwar 500 metru [1,600 pied]), għalkemm huma viżibbli wkoll mill-għoljiet tal-madwar u minn postijiet għoljin oħra. L-għamliet normalment ikunu ffurmati minn linja kontinwa waħda. L-ikbar ġeoglifiċi huma twal madwar 370 metru. Minħabba li jinsabu f'promontorju iżolat, niexef, bla riħ u bi klima stabbli, il-linji fil-biċċa l-kbira tagħhom ġew ippreservati b'mod naturali. Bidliet estremament rari fit-temp jaf jalteraw temporanjament id-disinni ġenerali. Mill-2012, jingħad li l-linji bdew jiddeterjoraw minħabba influss ta' nies li bdew jokkupaw l-artijiet tal-madwar.
Il-kumplessità tal-figuri tvarja. Mijiet minnhom huma linji sempliċi u għamliet ġeometriċi; iżjed minn 70 disinn żoomorfiku, inkluż kolibrì, brimba, ħuta, kondor, agrett, xadina, gremxula, kelb, qattus, u bniedem. Għamliet oħra jinkludu siġar u fjuri. L-istudjużi ma jaqblux fl-interpretazzjoni tal-iskop tad-disinni, iżda inġenerali, jehmżulhom tifsira reliġjuża. Fl-1994 ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Skoperta mill-ġdid
Fl-1569, Luis Monzón irrapporta li kien ra toroq antiki f'Perù, inkluż il-fdalijiet ta' "toroq".
Għalkemm il-linji kienu parzjalment viżibbli mill-għoljiet fil-qrib, l-ewwel li rrapportawhom fis-seklu 20 kienu l-militar tal-Perù u l-bdoti ċivili. Fl-1927 l-arkeologu Peruvjan Toribio Mejía Xesspe lemaħhom meta kien qed jimxi fl-għoljiet tal-madwar. Huwa ddiskutihom f'konferenza f'Lima fl-1939.
Paul Kosok, storiku Amerikan mil-Long Island University fi New York, ġie akkreditat bħala l-ewwel studjuż li studja l-Linja ta' Nazca fid-dettall. Meta kien fil-Perù fl-1940-1941 biex jistudja sistemi antiki tat-tisqija, huwa tar fuq il-linji u rrealizza li waħda minnhom kellha l-għamla ta' għasfur. Osservazzjoni oħra b'ċikka għenitu jara kif kien ikun hemm konverġenza bejn il-linji u x-xefaq fis-solstizju tax-xitwa fl-Emisferu tan-Nofsinhar. Huwa beda jistudja kif il-linji setgħu nħolqu, u pprova wkoll jiddetermina l-iskop tagħhom. Miegħu ngħaqdu l-arkeologu Richard P. Schaedel mill-Istati Uniti, u Maria Reiche, matematika u arkeologa Ġermaniża minn Lima, biex jippruvaw jiddeterminaw l-iskop tal-Linji ta' Nazca. Huma pproponew li l-figuri ġew iddisinjati bħala markaturi astronomiċi fuq ix-xefaq biex juru fejn ix-xemx u korpi ċelesti oħra kienu jidhru f'dati sinifikanti. L-arkeologi, l-istoriċi u l-matematiċi lkoll ippruvaw jiddeterminaw l-iskop tal-linji.
Li jiġi stabbilit kif saru kien eħfef milli li jiġi stabbilit għaliex saru. L-istudjużi ħarġu bit-teorija li n-nies ta' Nazca setgħu użaw għodod sempliċi u tagħmir tal-istħarriġ biex joħolqu l-linji. Permezz ta' stħarriġiet arkeoloġiċi nstabu biċċiet tal-injam fl-art fi tmiem uħud mil-linji, li jappoġġaw din it-teorija. Biċċa injam minnhom saritilha d-datazzjoni tal-karbonju u kienet il-bażi biex tiġi stabbilita l-età tal-kumpless ta' disinni.
Joe Nickell, investigatur Amerikan tal-affarijiet paranormali, tal-artefatti reliġjużi u tal-misteri folkloristiċi, irriproduċa l-figuri fil-bidu tas-seklu 21 billi uża l-istess għodod u l-istess teknoloġija li kienet disponibbli għan-nies ta' Nazca. B'hekk, irrifjuta l-ipoteżi tal-1969 ta' Erich von Däniken, li kienet tissuġġerixxi li "astronawti tal-qedem" kienu ħolqu dawn il-linji. Scientific American ikkaratterizzat ix-xogħol ta' Nickell bħala "notevoli fir-reqqa tiegħu" meta mqabbel mal-linji eżistenti. Permezz ta' ppjanar bir-reqqa u teknoloġiji sempliċi, Nickell wera li tim żgħir ta' nies setgħu jerġgħu joħolqu anke l-ikbar figuri fi żmien jiem, mingħajr l-ebda assistenza mill-ajru.
Il-biċċa l-kbira tal-linji ġew iffurmati mal-art permezz ta' trunċiera baxxa, b'fond ta' 10-15-il ċentimetri/u (4-6 pulzieri). Trunċieri simili kienu jsiru bit-tneħħija għal parti mid-disinn, tal-ġebel żgħir kannella fl-aħmar miksi bl-ossidu tal-ħadid f'wiċċ id-Deżert ta' Nazca. Meta dan iż-żrar jitneħħa, taħtu l-kulur tal-art f'qiegħ it-trunċiera jkun kannella ċar kulur it-tafal u dan joħloq kuntrast qawwi bħala kulur u tonalità mas-superfiċe tal-art tal-madwar, u b'hekk jiġu prodotti linji viżibbli. Dan is-sottosaff fih ammonti kbar ta' ossidu tal-kalċju. Bl-indewwa tan-nida ta' filgħodu, dan jibbies u jifforma saff protettiv li jipproteġi l-linji mir-riħ, u b'hekk jevita l-erożjoni. daqsminuri|271x271px|Ġeoglifiku tal-kolibrì In-nies ta' Nazca użaw din it-teknika biex "ipinġu" diversi mijiet ta' figuri kurvilineari sempliċi, iżda enormi, ta' annimali u ta' bnedmin. B'kollox, il-proġett fuq l-art huwa wieħed enormi u kumpless: l-erja fejn hemm il-linji hija kważi 450 km2 (170 mil kwadru), u l-ikbar figuri fihom tul ta' kważi 370 metru (1,200 pied). Uħud mill-figuri ġew imkejla: il-kolibrì twil 93 metru (305 pied), il-kondor twil 134 metru (440 pied), ix-xadina hija 93 metru bi 58 metru (305 piedi b'190 pied), u l-brimba twila 47 metru (154 pied). Il-klima niexfa ħafna, bla riħ, u kostanti tar-reġjun ta' Nazca ppreservat il-linji sew. Dan id-deżert huwa wieħed mill-iżjed nexfin fid-Dinja u jkollu temperatura ta' kważi 25 °C (77 °F) matul is-sena kollha. In-nuqqas ta' riħ għen biex il-linji ma jitgħattewx u jibqgħu viżibbli.
L-iskoperta ta' żewġ figuri żgħar oħra tħabbret fil-bidu tal-2011 minn tim Ġappuniż mill-Università ta' Yamagata. Waħda minnhom tixbah ras ta' bniedem u tmur lura għall-perjodu bikri tal-kultura ta' Nazca jew qabel. Oħra, mhux datata, hija ta' annimal. It-tim ilu jwettaq xogħol fil-post hemmhekk mill-2006, u sal-2012 sab madwar 100 ġeoglifiċi ġodda. F'Marzu 2012, l-università ħabbret li kienet se tiftaħ ċentru ġdid tar-riċerka fis-sit f'Settembru 2012, b'rabta mal-proġett fit-tul biex iż-żona tiġi studjata fuq medda tal-15-il sena ta' wara.
Artiklu ta' Ġunju 2019 fir-rivista Smithsonian iddeskriva x-xogħol reċenti ta' tim multidixxiplinari ta' riċerkaturi Ġappuniżi li identifikaw/identifikaw mill-ġdid uħud mil-linji ta' għasafar. Huma jinnutaw li l-għasafar huma l-iżjed annimali rikorrenti fil-ġeoglifiċi ta' Nazca. It-tim jemmen li wħud mill-figuri tal-għasafar li riċerkaturi preċedenti assumew li kienu speċijiet indiġeni, jixbhu iktar lil għasafar eżotiċi li jgħixu f'ħabitats mhux ta' deżert. Huma spekulaw li "r-raġuni li saru ġeoglifiċi ta' għasafar eżotiċi minflok ta' għasafar indiġeni hija marbuta mill-qrib mal-iskop tal-proċess ta' inċiżjoni/tħażżiż mal-art".
L-iskoperta ta' 143 ġeoglifiku ġdid fil-Pampa ta' Nazca u fl-inħawi tal-madwar tħabbret fl-2019 mill-Università ta' Yamagata mill-IBM Ġappun. Wieħed minnhom instab bl-użu ta' metodi bil-makkinarji bbażati fuq l-apprendiment.
Fl-2020 ġew skoperti linji fuq għolja li jiffurmaw l-għamla ta' qattus. Il-figura tinsab fuq xaqliba wieqfa esposta għall-erożjoni, u dan jispjega għaliex qabel ma kinitix ġiet skoperta sa meta l-arkeologi ma studjawx l-immaġni bir-reqqa. Bis-saħħa tad-droni qed jiġu żvelati siti oħra għal riċerka ulterjuri.
Skop
xellug|daqsminuri|Immaġni satellitari tal-Linji ta' Nazca (koordinati: 14°43′S 75°08′W) L-antropologi, l-etnologi, u l-arkeologi studjaw il-kultura antika ta' Nazca biex jippruvaw jiddeterminaw l-iskop tal-linji u tal-figuri. Ipoteżi minnhom issostni li n-nies ta' Nazca ħolquhom biex ikunu jistgħu jarawhom l-allat fis-sema.
Paul Kosok u Maria Reiche sostnew li hemm skop marbut mal-astronomija u mal-kożmoloġija, xi ħaġa komuni f'monumenti ta' kulturi oħra tal-qedem: il-linji kienu maħsuba bħala xi tip ta' osservatorju, biex jindikaw postijiet fuq ix-xefaq 'il bogħod fejn kienu jidhru x-xemx u korpi ċelesti oħra jew stabbiliti fejn ikun hemm is-solstizji. Bosta kulturi indiġeni preistoriċi fl-Amerki u f'inħawi oħra ħolqu dawn l-opri fuq l-art li kienu jikkollegaw l-osservazzjonijiet astronomiċi mal-kożmoloġija reliġjuża tagħhom, kif għamlet il-kultura ta' Mississippi f'Cahokia u f'siti oħra fl-Istati Uniti. Eżempju ieħor huwa Stonehenge fl-Ingilterra. F'Newgrange, l-Irlanda, hemm oqbra orjentati b'tali mod li d-dawl jidħol fis-solstizju tax-xitwa.
Maria Reiche sostniet li wħud mill-figuri jew kollha kemm huma kienu jirrappreżentaw kostellazzjonijiet. Sal-1998, Phyllis B. Pitluga, kollega ta' Reiche u astronomu mlaħħqa fil-Planetarju ta' Adler f'Chicago, ikkonkludiet li l-figuri tal-annimali kienu "rappreżentazzjonijiet ta' għamliet tas-smewwiet". Skont The New York Times, Pitluga "ssostni li mhumiex għamliet ta' kostellazzjonijiet, iżda ta' kontrokostellazzjonijiet, jiġifieri l-irqajja' skuri b'għamliet irregolari fi ħdan il-kobor tat-Triq ta' Sant'Anna". Anthony Aveni kkritika x-xogħol tagħha peress li ma indirizzatx id-dettalji kollha.
Alberto Rossell Castro (1977) ippropona interpretazzjoni multifunzjonali tal-ġeoglifiċi. Huwa kklassifikahom fi tliet gruppi: l-ewwel huma qishom mogħdijiet li jikkollegaw il-mod kif kienu jitqassmu l-għelieqi u kif kienet tiġi organizzata t-tisqija, it-tieni huma qishom mnanar ikkollegati b'tumbati tat-tajn u taż-żrar, u t-tielet huma kkollegati ma' interpretazzjonijiet astronomiċi.
Henri Stierlin, storiku tal-arti Żvizzeru li jispeċjalizza fl-Eġittu u fil-Lvant Nofsani, ippubblika ktieb fl-1983 fejn ikkollega l-Linji ta' Nazca mal-produzzjoni ta' tessuti antiki li l-arkeologi sabu għat-tgeżwir tal-mumji tal-kultura ta' Paracas. Huwa sostna li n-nies setgħu użaw il-linji bħala magni tal-insiġ primittivi kbar biex joħolqu ħjut estremament twal u biċċiet wesgħin ta' tessuti tipiċi taż-żona. Skont it-teorija tiegħu, il-mudelli figurattivi (iżgħar u inqas komuni) kienu maħsuba biss għal skopijiet ta' ritwali. Din it-teorija mhix aċċettata b'mod wiesa', għalkemm l-istudjużi nnotaw mudelli simili fit-tessuti u fil-Linji ta' Nazca. Jinterpretaw li dawn is-similarijiet nibtu minn kultura komuni.
L-ewwel studju sistematiku fil-post tal-ġeoglifiċi sar minn Markus Reindel u Johny Cuadrado Island. Mill-1996 huma ddokumentaw u skavaw iktar minn 650 sit. Huma qabblu l-ikonografija tal-linji mal-bċejjeċ taċ-ċeramika tal-kulturi. Bħala arkeologi, huma tal-fehma li l-motivi figurattivi tal-ġeoglifiċi saru bejn is-600 u l-200 Q.K.
Abbażi tar-riżultati tal-investigazzjonijiet ġeofiżiċi u l-osservazzjoni tal-konfigurazzjoni ġeoloġika, David Johnson argumenta li xi ġeoglifiċi kienu jsegwu l-mogħdijiet ta' akwifers li minnhom kien hemm akkwedotti (jew puquios) li kienu jiġbru l-ilma. daqsminuri|250x250px|Ġeoglifiku ta' brima Nicola Masini u Giuseppe Orefici wettqu riċerka f'Pampa de Atarco, madwar 10 kilometri (6 mili) fin-Nofsinhar ta' Pampa de Nasca, li huma jemmnu li tiżvela rabta spazjali, funzjonali u reliġjuża bejn dawn il-ġeoglifiċi u t-tempji ta' Cahuachi. B'mod partikolari, bl-użu ta' tekniki ta' sensuri remoti (satellitari jew abbażi tad-droni), huma investigaw u sabu "ħames gruppi ta' ġeoglifiċi, kull wieħed ikkaratterizzat minn motiv speċifiku u għamla speċifika, u assoċjat ma' funzjoni distinta". Huma identifikaw wieħed ċerimonjali, ikkaratterizzat minn motivi jduru. Ieħor huwa relatat ma' skop ta' kalendarju, kif intwera bil-preżenza ta' ċentri radjali allinjati rul id-direzzjonijiet tas-solstizju tax-xitwa u l-ekwinozju ta' nżul ix-xemx. Bħal studjużi oħra qabilhom, iż-żewġ Taljani kienu jemmnu li l-ġeoglifiċi kienu postijiet fejn kienu jsiru avvenimenti marbuta mal-kalendarju agrikolu. Dawn servew ukoll għat-tisħiħ tal-koeżjoni soċjali fost diversi gruppi ta' pellegrini li kellhom missirijiet u twemminn reliġjuż komuni.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Linji u l-Ġeoglifiċi ta' Nazca u ta' Palpa ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Spjegazzjonijiet alternattivi
daqsminuri|Ġeoglifiku tal-"Ġgant" Teoriji oħra kienu li l-linji ġeometriċi setgħu jindikaw il-fluss tal-ilma jew l-iskemi tat-tisqija, jew inkella kienu parti minn ritwali biex "isejħu" għall-ilma. Il-brimb, l-għasafar u l-pjanti jaf huma simboli tal-fertilità. Teorija oħra hija li l-linji setgħu jintużaw bħala kalendarju astronomiku.
Phyllis Pitluga, astronomu mlaħħqa fil-Planetarju ta' Adler u kollega ta' Reiche, wettqet studji bl-għajnuna tal-kompjuter tal-allinjamenti tal-istilel. Hija kienet tal-fehma li l-figura tal-brimba l-kbira hija dijagramma anamorfika tal-kostellazzjoni ta' Orion. Barra minn hekk issuġġeriet li tlieta mil-linji dritti li jwasslu sal-figura kienu jintużaw biex jiġu kkalkulati d-deklinazzjonijiet dejjem jinbidlu tat-tliet stilel taċ-Ċintorin ta' Orion. F'kritika tal-analiżi tagħha, Dr. Anthony F. Aveni nnota li ma kinitx qieset it-12-il linja l-oħra tal-figura.
Huwa kkummenta b'mod ġenerali fuq il-konklużjonijiet tagħha u qal:"Verament kienet diffiċli għalija li nsib evidenza tajba li tappoġġa dak li sostniet. Pitluga qatt ma spjegat il-kriterji għall-għażla tal-linji li għażlet li tkejjel, u lanqas ma tat wisq kas lid-data arkeoloġika li Clarkson u Silverman kienu żvelaw. Ix-xogħol tagħha ma tantx ta kas informazzjoni oħra dwar il-kulturi kostali, għajr għall-applikazzjoni, b'kontorsjonijiet sottili, tar-rappreżentazzjonijiet tal-kostellazzjonijiet ta' Urton minn art iktar għolja. Kif setgħet staqsiet l-istoriku Jacquetta Hawkes: kienet qed tikseb il-'pampa' li riedet?"
Għajdut dwar l-influwenza tal-aljeni
Il-kittieb Żvizzeru, Erich von Daniken, kien affaxxinat minn Nazca u kien jemmen ferm fiż-żjarat ekstraterrestri. Von Daniken jikteb dwar it-twemmin tiegħu rigward siti arkeoloġiċi bħall-Piramidi Eġizzjani, Stonehenge, u Rapa Nui, u kif huma kkollegati mal-ekstraterrestri. Spiss jispjega l-oriġini tar-reliġjonijiet bħala reazzjonijiet tal-popli tal-qedem kull meta ġew f'kuntatt ma' razza aljena. Von Daniken ippubblika ktieb best-seller li jismu "Chariots of the Gods?" (Karrijiet tal-Allat?) fl-1968. F'dan il-ktieb jiddeskrivi t-teorija tiegħu li dawn il-linji misterjużi effettivament kienu jintużaw bħala siti ta' nżul għall-Oġġetti Mhux Identifikati (UFOs). Huwa ħareġ bit-teorija li l-għamliet u l-linji saru mill-aljeni u nħolqu għall-ikkwartjar u għall-inżul tal-vetturi spazjali tal-aljeni. Von Daniken sostna li l-mudelli f'dan is-sit kienu simili ħafna għal ajruport modern u li l-aljeni kienu jużaw din iż-żona għall-inżul tal-vetturi spazjali tagħhom. Daniken kien tal-fehma li s-sit tal-Linji ta' Nazca kien mimli sinjali ta' żjarat ta' astronawti minn dinjiet oħra, li saru l-ħallieqa taċ-ċivilizzazzjonijiet tal-qedem. Skont Von Daniken, il-letteratura Sanskrita tiddeskrivi ġrajja fejn inġenju tal-ajru niżel fid-Dinja, u n-nies tal-post ħarsu mistagħġba lejn "ħlejqiet qishom bnedmin bil-ġilda tleqq lewn id-deheb" li mexew, ħaffru għall-metalli u mbagħad taru lura fil-vettura spazjali tagħhom. Dawn l-astronawti tal-qedem jingħad li ma damux ma rritornaw fejn bnew il-postijiet tal-inżul u mbagħad telqu għal dejjem. L-Amerikani indiġeni mistagħġba kkunsidraw lil Nazca bħala post ta' pellegrinaġġ u ġenerazzjonijiet sħaħ tal-popli tagħhom ħolqu figuri u linji bħala sinjal biex l-allat jirritornaw, iżda dan qatt ma seħħ. Teorija oħra ta' Erich von Daniken dwar Nazca kienet li l-figuri, li huwa assuma li kienu astronawti, li nstabu fuq il-bċejjeċ tat-tafal tal-kultura ta' Nazca, kienu "allat itiru" li kienu qed iżuru minn dinjiet oħra. Ma tantx jaħsibha darbtejn biex jiskarta u jirrifjuta x-xogħol ta' xjenzati li studjaw il-Linji ta' Nazca; ir-riċerka tagħhom bl-użu ta' testijiet tar-radjokarbonju għad-datazzjoni tal-figuri, l-analiżijiet tagħhom tal-bċejjeċ taċ-ċeramika f'diversi siti, u l-istudji bir-reqqa tagħhom tat-twemmin reliġjuż tal-Amerikani Indiġeni.
Fiż-żmien meta Erich von Daniken ippubblika "Chariots of the Gods?", ix-xjenzati u l-arkeologi bħal Maria Reiche ddikjaraw li l-ideat tiegħu kienu assurdi u li għandhom jiġu skartati. Dawn ix-xjenzati u l-arkeologi rnexxielhom juru wkoll li l-linji setgħu saru bl-użu ta' għodod sempliċi li kienu disponibbli għan-nies ta' Nazca dak iż-żmien. Il-kotba ta' Erich von Daniken "Arrival of the Gods" u "Chariots of the Gods?" tqiesu li ma kellhom l-ebda kredibbiltà intellettwali jew mertu letterarju. Qabel ix-xogħol ta' Von Daniken, awturi oħra kienu ppreżentaw ideat ta' kuntatt ekstraterrestri ma' bnedmin tal-qedem, iżda hu ma semmiex lil dawn l-awturi, lanqas meta għamel stqarrijiet li kienu l-istess, anke bl-użu ta' evidenza identika jew simili. Minkejja dan, il-kotba ta' Von Daniken attiraw lejn is-sit eluf ta' viżitaturi u nies li emmnu l-kontenut tal-kotba.
Preservazzjoni u tħassib ambjentali
Il-konservazzjonisti li qed jagħmlu ħilithom biex jippreservaw il-Linji ta' Nazca huma mħassbin bit-tniġġis u bl-erożjoni kkawżati mid-deforestazzjoni fir-reġjun."Il-Linji nfushom huma superfiċjali, huma fondi bejn 10 u 30 ċentimetri/u (4 sa 12-il pulzier(i)) u jistgħu jinqerdu... f'Nazca qajla tagħmel ix-xita. Iżda dan l-aħħar qed ikun hemm tibdil kbir fit-temp dinji. Il-Linji ma jistgħux jirreżistu xita qliel mingħajr ma ssirilhom il-ħsara. — Viktoria Nikitzki taċ-Ċentru ta' Maria Reiche"Wara għargħar u ċedimenti tal-art bit-tajn fiż-żona f'nofs Frar 2007, Mario Olaechea Aquije, arkeologu residenti mill-Istitut Nazzjonali għall-Kultura tal-Perù, u tim ta' speċjalisti wettqu stħarriġ taż-żona. Huwa qal, "Iċ-ċedimenti tal-art bit-tajn u x-xita qliel milli jidher ma kkawżawx ħsara sinifikanti lil-Linji ta' Nazca". Huwa nnota li l-Awtostrada Pan-Amerikana tan-Nofsinhar ġarrbet ħsarat, u li "l-ħsara li ġarbbu t-toroq għandha sservi ta' tfakkira ta' kemm huma fraġli dawn il-figuri".
Fl-2012, xi nies okkupaw l-art fiż-żona, u għamlu ħsara lil ċimiterju ta' żmien in-nies ta' Nazca minħabba li ħallew il-ħnieżer tagħhom jaċċessaw l-art.
Fl-2013, makkinarju li jintuża f'barriera tal-ġebla tal-ġir ġie rrapportat li qered sezzjoni żgħira ta' linja, u kkawża l-ħsara f'oħra.
L-inċident ta' Greenpeace xeħet l-attenzjoni wkoll fuq ħsara li ġarrbu ġeoglifiċi oħra 'l barra miż-żona tas-Sit ta' Wirt Dinji fl-2012 u fl-2013 minn vetturi off-road tar-Rally ta' Dakar, li hija viżibbli permezz tal-immaġnijiet satellitari.
F'Jannar 2018, sewwieq tat-trakkijiet li ħa żball u saq barra l-awtostrada u fuq il-linji ġie arrestat iżda mbagħad inħeles minħabba nuqqas ta' evidenza li tindika intenzjoni oħra għajr sempliċi żball. Huwa għamel ħsara lil tliet ġeoglifiċi billi ħalla marki tat-tajers sinifikanti f'żona ta' madwar 46 metru b'107 metri (150 pied bi 350 pied).
Ġeoglifiċi ta' Palpas
daqsminuri|281x281px|Ġeoglifiku ta' kondor Il-kultura ta' Paracas titqies minn xi storiċi bħala l-prekursur possibbli li influwenza l-iżvilupp tal-Linji ta' Nazca. Fl-2018, id-droni użati mill-arkeologi żvelaw 25 ġeoglifiċi fil-provinċja ta' Palpa li ġew attribwiti lill-kultura ta' Paracas. Bosta minnhom huma iktar antiki mil-Linji ta' Nazca b'elf sena. Uħud juru differenza sinifikanti fis-suġġetti u fil-pożizzjonijiet, pereżempju wħud minnhom jinsabu mal-ġnub tal-għoljiet. L-arkeologu Peruvjan Luis Jaime Castillo Butters li skoprihom jindika li ħafna minn dawn il-ġeoglifiċi ġodda jirrappreżentaw ġellieda. Il-Paracas huma l-istess grupp li wħud jemmnu li ħolqu l-ġeoglifiku famuż sew li huwa magħruf bħala l-Kandilabru ta' Paracas.
Ġeoglifiċi taċ-Chincha
Iktar lejn it-Tramuntana mir-reġjun ta' Nazca u Palpas, u tul il-kosta Peruvjana ġew skoperti ġeoglifiċi oħra tal-kultura taċ-Chincha.
Luigi Boccherini
Ridolfo Luigi Boccherini (twieled fid-19 ta' Frar 1743 – miet fit-28 ta' Mejju 1805) kien kompożitur u vjolinċellist Taljan, u iktar 'il quddiem Spanjol, tal-era klassika b'mużika bi stil galante u tal-qorti anke meta mmatura kemxejn lil hinn miċ-ċentri mużikali Ewropej maġġuri. Huwa magħruf l-iktar għal minwett mill-Kwintett tal-Korda bl-E tiegħu, Op. 11, Nru 5 (G 275), u l-Kunċert tal-Vjolinċell b'B ċatta maġġuri (G 482). Dan ix-xogħol tal-aħħar baqa' magħruf fit-tul bil-verżjoni alterata ferm mill-vjolinċellist u arranġatur prolifiku Ġermaniż Friedrich Grützmacher, iżda dan l-aħħar ġiet irranġata mill-ġdid fil-verżjoni oriġinali tagħha.
Ix-xogħol ta' Boccherini jinkludi wkoll diversi kwintetti tal-kitarra. Il-moviment finali tal-Kwintett Nru 4 tal-Kitarra f'D (G 448) huwa fandango, żifna Spanjola ferrieħija.
Bijografija
xellug|daqsminuri|[[Monument iddedikat lil Luigi Boccherini f'Lucca]] Boccherini twieled f'familja ta' mużiċisti f'Lucca, l-Italja fl-1743. Huwa kien it-tielet wild ta' Leopoldo Boccherini, vjolinċellist u kuntrabaxxist, u ħu Giovanni Gastone Boccherini, poeta u żeffien li kien jikteb libretti għal Antonio Salieri u Joseph Haydn. Luigi ngħata l-ewwel lezzjonijiet tal-mużika tiegħu, meta kellu ħames snin, minn missieru, li għallmu jdoqq il-vjolinċell, u meta kellu disa' snin kompla l-istudji tiegħu ma' Abbé Vanucci, direttur mużikali ta' katidral lokali, f'San Martino. Meta ibnu għalaq tlettax-il sena, Leopoldo Boccherini bagħtu jistudja f'Ruma ma' Giovanni Battista Costanzi. Fl-1757 Luigi Boccherini u missieru marru flimkien lejn Vjenna, fejn il-qorti impjegathom bħala mużiċisti fil-Burgtheater. Fl-1761 Boccherini mar Madrid, u fl-1770 beda jdoqq għal Infante Luis Antonio ta' Spanja (1727–1785), ħu ż-żgħir tar-Re Karlu III ta' Spanja. Hemmhekk, Boccherini ffjorixxa taħt il-patroċinju rjali, sakemmm darba fost l-oħrajn, meta r-re esprima n-nuqqas ta' approvazzjoni tiegħu għal silta minn trio ġdid, u ordna lil Boccherini biex jibdilha. Il-kompożitur, bla dubju irritat b'din l-intrużjoni fl-arti tiegħu, minflok irdoppja s-silta, u dan wassal biex jitkeċċa minnufih. Imbagħad akkumpanja lil Don Luis (Infante) lejn Arenas de San Pedro, raħal żgħir fil-Muntanji Gredos f'Ávila; hemmhekk u fl-eqreb raħal ta' Candeleda, Boccherini kiteb ħafna mill-iktar xogħlijiet famużi tiegħu.
Patruni oħra iktar 'il quddiem kienu jinkludu l-ambaxxatur Franċiż fi Spanja, Lucien Bonaparte (1775–1840), kif ukoll ir-Re Friedrich Wilhelm II tal-Prussja (1744–1797), li kien hu stess vjolinċellist u flawtist dilettant, u kien jappoġġa ferm l-arti. Boccherini għadda minn żmien iebes wara li mietu l-patrun Spanjol tiegħu (fl-1785), iż-żewġ nisa tiegħu (fl-1785 u fl-1805), u l-erbat itfal bniet tiegħu (fl-1796, fl-1802 u 1804). Huwa miet f'Madrid fl-1805, u ħalla warajh liż-żewġ subien tiegħu. Il-katavru tiegħu ndifen fil-Bażilika Pontifiċa ta' San Mikiel f'Madrid sal-1927, u mbagħad il-katavru tiegħu ttieħed l-Italja u ndifen fil-Knisja ta' San Franġisk f'raħal twelidu Lucca.
Xogħlijiet
daqsminuri|Tpinġija bil-lapes ta' bust ta' Luigi Boccherini magħmula minn [[Etienne Mazas]] Il-biċċa l-kbira tal-mużika tal-kamra ta' Boccherini ssegwi l-mudelli stabbiliti minn Joseph Haydn; madankollu, Boccherini spiss jingħata l-kreditu li tejjeb il-mudell ta' Haydn tal-kwartett tal-korda billi ġab il-vjolinċell fi prominenza, filwaqt li Haydn spiss kien irrelegah għal rwol ta' akkumpanjament. Xi sorsi għall-istil ta' Boccherini huma x-xogħlijiet ta' vjolinċellist Taljan famuż, Giovanni Battista Cirri, li twieled qabel Boccherini u qabel Haydn, u l-mużika popolari Spanjola.
Bħala vjolinċellist virtwuż, Boccherini sikwit kien idoqq ir-repertorju tal-vjolin fuq il-vjolinċell, b'tonalità, ħila li żviluppa billi kien jissostitwixxi l-vjolinisti waqt il-kunċerti. Din il-ħakma suprema tal-istrument wasslitlu ħafna tfaħħir mill-kontemporanji tiegħu (b'mod partikolari Pierre Baillot, Pierre Rode, u Bernhard Romberg), u hija evidenti fil-partijiet tal-vjolinċell fil-kompożizzjonijiet tiegħu (partikolarment fil-kwintetti għal żewġ vjolinċelli, spiss ittrattati bħala kunċerti tal-vjolinċell b'akkumpanjament ta' kwartett tal-korda).
Huwa kiteb ammont kbir ta' mużika tal-kamra, inkluż iktar minn mitt kwintett tal-korda għal żewġ vjolini, vjola u żewġ vjolinċelli (tip li kien pijunier tiegħu, f'kuntrast mal-kompożizzjoni iktar komuni dak iż-żmien għal żewġ vjolini, żewġ vjoli u vjolinċell), tużżana kwintetti tal-kitarra, li mhux kollha waslu sa żminijietna, kważi mitt kwartett tal-korda, u għadd ta' trios u sonati tal-korda (inkluż mill-inqas 19 għall-vjolinċell). Il-mużika tal-orkestra tiegħu tinkludi madwar 30 sinfonija u 12-il kunċert tal-vjolinċell virtwuż.
Fl-1851, Louis Picquot kiteb bijografija ta' Boccherini u kkompila katalgu tax-xogħlijiet tiegħu. Il-mużikologu Franċiż Yves Gérard ippubblika l-katalgu ta' Gérard fl-1969, u b'hekk ix-xogħlijiet bil-"G" ġew inklużi max-xogħlijiet tiegħu.
L-istil ta' Boccherini huwa kkaratterizzat minn stil Rococò, leġġerezza, u ottimiżmu, u jesprimi bosta inklużjonijiet melodiċi u ritmiċi, flimkien ma' influwenzi frekwenti mit-tradizzjoni tal-kitarra tal-pajjiż li adottah, jiġiferi Spanja.
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart (Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart) kompożitur famuż tal-Mużika Klassika. Il-fama ta' Mozart hija tant kbira li ismu jippersonifika l-mużika klassika tal-punent. Hu meqjus bħala wieħed mill-akbar ġenji mużikali u sa llum għadu ħaj fi qlub il-mużiċisti ta' kull stil u talent. Għalkemm miet ta' eta żgħira, f'ħajtu kkompona madwar 600 xogħol, fosthom il-melodija famuża Eine kleine Nachtmusik, u l-Marċ Tork flimkien ma' 41 sinfonija u kollezzjoni kbira ta' mużika għall-pjanu u mużika vokali.