cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerry Zammit
It-tbatija f’Oxford u l-aħħar żjara lil Dom Mintoff
Ann għandha memorji ċari ħafna tas-sofferenzi li ġarrab Gerry fl-aħħar xhur ta’ ħajtu. Tirrakkonta kif, minkejja l-ugiegh, Gerry baqa’ juri kuraġġ kbir fl-istudju tiegħu. Wara li lestew id-diploma f’Ruskin College, Gerry beda kors ta’ studju ieħor f’Wadham College, Oxford. Iżda wara l-ewwel xahrejn, inħakem mill-marda tal-kanċer u baqa’ jistudja mid-dar u mill-isptar. Kien imur jarah kull ġimgħa l-ħabib tiegħu Frans Massa, li kien jgħix Londra u kien l-unika persuna apparti Ann li kien jaf bil-marda fatali li kien qiegħed iġarrab.
F’Marzu 1961, tliet xhur qabel miet, Gerry żar Malta għall-aħħar darba flimkien ma’ Ann. Kienu alloġġjati fil-villa tal-Perit Dom Mintoff, li miegħu Gerry kien jikkorrispondi regolari minn Oxford. Minn ftit wara li sar l-’isplit’ tal-Partit Laburista fl-1949, Gerry kien rebaħ il-fiduċja u l-kunfidenza ta’ Mintoff u baqa’ jgħinu fil-ħidma tal-Partit sa l-aħħar. Wara ftit ġranet biss li kienu Malta, Gerry ħassu ħażin fir-residenza ta’ Mintoff u kien ordnat mit-tabib tiegħu biex jirritorna lura l-Ingilterra immedjatament biex jingħata mediċina speċjali. Dak kellu jkun l-aħħar vjaġġ ta’ Gerry.
Mewt
Kienet Ann Zammit li ġabet l-aħbar tal-mewt tiegħu li seħħet il-Ħamis, 6 ta’ Lulju. L-aħbar ħasdet bil-kbir lill-Partit Laburista u lill-GWU. Ħasdet iktar lill-familjari tiegħu, li sa dak in-nhar kienu għadhom ma jafux bil-gravità tal-marda li kellu. Kien Gerry stess li ma xtaqhomx ikunu jafu biex ma jinkwetawx. Ann baqgħet Malta matul dak is-sajf alloġġjata fir-residenza ta’ Mintoff. Għal Mintoff, it-telfa ta’ Gerry kienet waħda mill-akbar għafsiet ta’ qalb li ġarrab f’ħajtu.
Il-mewt ta’ Gerry saret fi żmien meta r-relazzjonijiet bejn il-partit u l-knisja kienu ħżiena ħafna. F’dik is-sena l-eżekuttiv kollu tal-partit ingħata l-interdett u Gerry innifsu, skond Ann, kien mhedded bl-istess interdett anke fuq is-sodda tal-mewt. Sa l-aħħar Gerry baqa’ ma ċediex il-prinċipji Laburisti tiegħu. Hu kien iddeċieda li wara mewtu, ġismu jintuża għar-riċerka medika li għal dak iż-żmien kienet ħaġa radikali u kontroversjali. Din ir-riċerka damet sejra tmien xhur sa April tas-sena 1962. Ann tirrakkonta li sabuha diffiċli biex Gerry jindifen kif xieraq f’Malta u għalhekk ittieħdet deċiżjoni li jindifen l-Ingilterra.
Bħal James Dean, l-artist li kien jammira u li ħadem il-film ‘Rebel without a cause’, Gerry kien karizmatiku u spikka kemm għax kien bniedem kapaċi, kif ukoll għax kellu ħajja qasira. Gerry Zammit ukoll hu simbolu ribelluż li kien ta’ ispirazzjoni għal ħafna nies li ġew warajh. Il-memorja ta‘ Gerry Zammit jixraq li tingħata qima minn kull min jgħożż il-valuri tal-ħelsien li għalihom tant iġġieled b’dedikazzjoni.
John Hookham Frere
John Hookham Frere PC (21 ta' Mejju 1769 - 7 ta' Jannar 1846) kien diplomatiku u awtur Ingliż. Huwa magħruf ukoll għall-ħbiberija tiegħu ma' Mikiel Anton Vassalli.
Ħajja bikrija
Frere twieled Londra. Missieru, John Frere, membru ta' familja minn Suffolk, kien ġie edukat f'Caius College, Cambridge, u sar it-Tieni Wrangler fl-1763. Ommu, Jane, bint John Hookham, negozjant sinjur ta' Londra, kienet mara kolta u kitbet poeżiji li ma ġewx ippubblikati. Oħt missieru Ellenor, li żżewġet lil Sir John Fenn, editur tal-Paston Letters, kitbet xogħlijiet edukattivi għat-tfal taħt il-psewdonimi "Mrs Lovechild" u "Mrs Teachwell". Iż-żagħżugħ Frere ntbagħat f'Eton College fl-1785, u hemm bdiet ħbiberija ma’ George Canning li kellha impatt kbir fuq ħajtu. Minn Eton, huwa mar il-kulleġġ ta' missieru f'Cambridge, u ggradwa BA fl-1792 u MA fl-1795. Huwa daħal jaħdem fis-servizz pubbliku fl-uffiċċju tal-affarijiet barranin taħt Lord Grenville, u mill-1796 sal-1802 kien Membru tal-Parlament għall-borough ta' West Looe f'Cornwall. daqsminuri| Il-Kontessa armla ta’ Erroll, li żżewweġ magħha fl-1816 Sa minn tfulitu kien ammira lil William Pitt iż-Żgħir, u flimkien ma' Canning daħal fid-difiża tal-gvern tiegħu, u kkontribwixxa għall-paġni tal-Anti-Jacobin, editjat minn Gifford. Huwa kkontribwixxa, b'kollaborazzjoni ma' Canning, f’The Loves of the Triangles, parodija ta' Loves of the Plants, f’The Needy Knife-Grinder u f’The Rovers ta' Erasmus Darwin. Meta Canning kien promoss għall-bord tal-kummerċ fl-1809 huwa laħaq floku bħala Sotto-Segretarju tal-Istat għall-Affarijiet Barranin. F’Ottubru 1800, ġie mibgħut f’Lisbona; u f'Settembru 1802 ġie trasferit lejn Madrid, fejn baqa' għal sentejn. Huwa ġie msejjaħ lura Londra minħabba nuqqas ta' qbil personali li kellu mal-Prim Ministru Spanjol Godoy, iżda l-ministeru wera l-approvazzjoni tiegħu għall-pożizzjoni tiegħu billi tah pensjoni ta' £700 fis-sena.
Frere sar membru tal-Privy Council fl-1805. Sentejn wara, fl-1807, inħatar plenipotenzjarju f'Berlin, iżda l-missjoni ġiet abbandunata, u Frere ntbagħat Spanja fl-1808 bħala plenipotenzjarju għall-Ġunta Ċentrali. Il-kundizzjoni ta’ Spanja għamlet il-pożizzjoni tiegħu diffiċli. Meta Napuljun beda javvanza fuq Madrid, saret kwistjoni ta' importanza kbira li jkun deċiż jekk Sir John Moore, li dak iż-żmien kien fit-Tramuntana ta' Spanja, għandux jokkupa l-kapitali jew jirtira, u jekk jirtira għandux imur il-Portugall jew lejn il-Galizja. Frere kien konvint li l-iktar triq kuraġġuża kienet l-aħjar, u ħeġġeġ il-fehmiet tiegħu b'persistenza urġenti u bla biża' li kultant qabżet il-limiti tal-kummissjoni tiegħu. Wara l-irtrar diżastruż lejn A Coruña, il-pubbliku akkuża lil Frere li pperikola l-armata Brittanika; għalkemm ma kien suġġett għall-ebda ċensura diretta mill-gvern għall-imġiba tiegħu, huwa xorta ssejjaħ lura, u l-Markiż Wellesley inħatar minfloku.
Dan kien tmiem il-ħajja pubblika ta' Frere. Wara huwa rrifjuta li jmur San Pietruburgu bħala ambaxxatur, u darbtejn irrifjuta li jinħatar membru tal-House of Lords.
Fl-1816, huwa żżewweġ lil Elizabeth Jemima Hay, Kontessa armla ta’ Erroll. Fl-1820, għall-bżonnijiet ta' saħħitha, Frere mar Malta, fejn għex għall-bqija ta’ ħajtu. Issa li kien irtirat mix-xogħol pubbliku, iddedika ruħu għal-letteratura, studja l-awturi Griegi favoriti tiegħu, u għallem lilu nnifsu l-Ebrajk u l-Malti. Huwa laqa’ għandu mistednin Brittaniċi, kien popolari mal-ġirien Maltin tiegħu, u sar ħabib ta’ Mikiel Anton Vassalli, l-ewwel Professur tal-Malti fl-Università ta’ Malta.
Fl-1833-1834, bħala President tal-Kunsill Ġenerali tal-Università ta' Malta, huwa ta donazzjoni ta' ħamsa u tmenin volum ta' kotba mediċi lill-kollezzjoni tal-Librerija Pubblika bl-intenzjoni speċifika li jkunu "għall-użu ta' studenti żgħar tal-arti medika".
Huwa miet f’Villa Frere fil-Pietà u jinsab midfun fiċ-ċimiterju li hemm fis-swar tal-Imsida.
Xogħlijiet
Ir-reputazzjoni letterarja ta' Frere hija bbażata fuq it-traduzzjonijiet tiegħu ta' Aristofane. It-traduzzjonijiet ta’ The Acharnians, The Knights, The Birds, and The Frogs ġew stampati privatament, u l-ewwel attenzjoni ġenerali għalihom kienet minn George Cornewall Lewis fil-Classical Museum tal-1847. Warajhom kien hemm Theognis Restilutus, l-istorja personali tal-poeta Theognis ta’ Megara.
Fl-1817, huwa ppubblika poeżija Arturjana taparsi erojka, Prospectus and Specimen of an intended National Work, by William and Robert Whistlecraft, of Stowmarket in Suffolk, Harness and Collar Makers. Ħames snin qabel William Tennant uża l-ottava rima għal poeżija semiburleska Anster Fair, iżda l-esperiment ta' Frere huwa interessanti għax Byron issellfu f'Don Juan.
Ix-xogħlijiet kompluti ta’ Frere ġew ippubblikati fl-1871, b’tifkiriet min-neputijiet tiegħu, WE u Sir Henry Bartle Frere.daqsminuri| Ritratt minn Calvert Jones li juri l-ġnien ta’ Frere f’Malta, meħud fl-1846, ftit wara li miet Frere
Magnificat
250px|right Bil-latin Magnificat anima mea Dominum li jiġifieri bil-Malti: "Ruħi tfaħħar il Mulej tiegħi" fil-Bibbja ta' l-Għaqda Bibilika Maltija dan l-innu jsemmuh Innu ta' tifħir lil Alla minn Marija Meta Marija kient f'żjara lil Eliżabetta sajjħet b'dan it-tifħir. L-insara jużaw il-Magnificat fil-Knisja tagħhom biex jinvokaw il-Glorja ta' Alla u lbnu Ġesù.
vulgata"
Magnificat anima mea Dominum,
Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes.
Quia fecit mihi magna, qui potens est,
et sanctum nomen eius.
Et misericordia eius a progenie in progenies
timentibus eum.
Fecit potentiam in brachio suo,
dispersit superbos mente cordis sui.
et exaltavit humiles.
Esurientes implevit bonis
et divites dimisit inanes.
Suscepit Israel puerum suum,
recordatus misericordiae suae.
Sicut locutus est ad patres nostros,
Abraham et semini eius in saecula.
Gloria Patri et Filio
et Spiritui Sancto,
sicut erat in principio et nunc et semper
et in saecula saeculorum. Amen.
Test bil-Grieg
Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρί μου, ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί. ὅτι ἐποίησέ μοι μεγαλεῖα ὁ δυνατός καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰς γενεῶν τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. Ἐποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ, διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν· καθεῖλε δυνάστας ἀπὸ θρόνων καὶ ὕψωσε ταπεινούς, πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλε κενούς. ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς αὐτοῦ, μνησθῆναι ἐλέους, καθὼς ἐλάλησε πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, τῷ Ἀβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα.
Test bil Malti [Lq:1:47-55]
Ruħi tfaħħar il-kobor tal-Mulej, u l-ispirtu tiegħi jifraħ f'Alla s-Salvatur tiegħi, għax hu xeħet għajnejh fuq iċ-ċokon tal-qaddejja tiegħu. Iva, minn issa 'l quddiem kull nisel isejjaħli hienja, għax is-setgħani għamel miegħi ħwejjeġ kbar; qaddis hu l-isem tiegħu. Il-ħniena tiegħu tinfirex f'kull żmien fuq dawk li jibżgħu minnu. Hu wera l-qawwa ta' driegħu, xerred lil dawk li huma mkabbra f'qalbhom. Niżżel is-setgħana minn fuq it-tron tagħhom, u għolla ċ-ċkejknin. Mela b'kull ġid lil min hu bil-ġuħ, u l-għonja bagħathom 'il barra b'xejn. Ħa ħsieb Iżrael qaddej tiegħu, għax ftakar fil-ħniena tiegħu, bħalma wiegħed lil missirijietna, b'riżq Abraham u nislu għal dejjem.
Georges Bernanos
Louis Émile Clément Georges Bernanos ([ʒɔʁʒ bɛʁnanɔs] ; twieled fl-20 ta’ Frar 1888 – miet fil-5 ta’ Lulju 1948) kien awtur Franċiż u suldat fl-Ewwel Gwerra Dinjija. Huwa kien Kattoliku Ruman u kien ixaqleb lejn il-fehmiet Monarkiċi. Huwa kien jikkritika l-ħsieb elitist u kien kontra dak li hu kien jidentifika bħala disfattiżmu. Huwa kien jemmen li dan il-ħsieb wassal għad-disfatta ta’ Franza u għall-okkupazzjoni sussegwenti mill-Ġermanja fl-1940 matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Iż-żewġ rumanzi maġġuri tiegħu Sous le soleil de Satan (1926) u Journal d’un curé de campagne (1936) it-tnejn li huma jitkellmu dwar qassis parrokkjali li jiġġieled kontra l-ħażen u d-disprament fid-dinja. Il-biċċa l-kbira tar-rumanzi tiegħu ġew tradotti bl-Ingliż u spiss ġew ippubblikati kemm fir-Renju Unit kif ukoll fl-Istati Uniti.
Ħajja u karriera
Bernanos twieled Pariġi, f’familja ta’ ħaddiema tas-sengħa. Huwa qatta’ l-biċċa l-kbira tat-tfulija tiegħu fil-villaġġ ta’ Fressin fir-reġjun ta’ Pas-de-Calais, li fih spiss ambjenta r-rumanzi tiegħu. Huwa ta s-servizz tiegħu fl-Ewwel Gwerra Dinjija bħala suldat, fejn iġġieled fil-Battalji ta’ Somme u Verdun. Huwa ndarab diversi drabi.
Wara l-gwerra, huwa ħadem fil-qasam tal-assigurazzjoni qabel ma kiteb Sous le soleil de Satan (1926, Under the Sun of Satan). Huwa rebaħ il-Grand Prix du roman de l'Académie française għal The Diary of a Country Priest (Journal d'un curé de campagne), ippubblikat fl-1936.
Meta kien iżgħar huwa kien ixaqleb lejn ħsibijiet Monarkiċi u kien membru tal-Camelots du Roi (organizzazzjoni taż-żgħażagħ tal-Action Française). Bernanos kisirha minn ma’ Charles Maurras u l-Action Française fl-1932. Inizjalment huwa appoġġa l-kolp ta’ stat ta’ Franco malli faqqgħet il-Gwerra Ċivili Spanjola. Madankollu, wara li osserva l-kunflitt f’Mallorca u ra “poplu terrorizzat”, huwa ddiżgusta ruħu minn għemil in-nacionales u kkritikahom fil-ktieb Diary of My Times (1938). Huwa kiteb "L-illużjonijiet tiegħi rigward l-azzjoni tal-Ġeneral Franco ma damux wisq—xi ġimagħtejn jew tlieta—iżda fil-frattemp kont qed nitħabat miegħi nnifsi biex negħleb id-diżgust li ħakimni meta l-għemil tiegħu u ta’ wħud mill-irġiel tiegħu laqtuni".
Minħabba t-tensjonijiet politiċi li feġġew fl-Ewropa kollha, Bernanos emigra lejn l-Amerka t’Isfel flimkien mal-familja tiegħu fl-1938, u mar jgħix fil-Brażil. Sal-1945 huwa baqa’ f’Barbacena, fl-Istat ta’ Minas Gerais, fejn medd idejh biex jieħu ħsieb azjenda agrikola. It-tliet subien tiegħu reġgħu lura fi Franza biex jiġġieldu fit-Tieni Gwerra Dinjija, filwaqt li hu ħadha qatta’ bla ħabel kontra l-“eżawriment spiritwali” ta’ pajjiżu, li skontu kien l-għerq tad-disfatta tiegħu fl-1940. Mill-eżilju huwa waqqa’ għaż-żufjett lir-reġim “redikolu” ta’ Vichy u sar partitarju konvint tal-Forzi Franċiżi Ħielsa nazzjonalisti mmexxija mill-konservattiv Charles De Gaulle. Wara l-Ħelsien ta’ Franza, De Gaulle stieden lil Bernanos jirritorna lejn art twelidu, u offrielu kariga fil-gvern. Bernanos irritorna iżda ladarba baqa’ diżappuntat li ma pperċepixxa l-ebda sinjal ta’ tiġdid spiritwali, huwa rrifjuta li jaqdi rwol attiv fil-ħajja politika Franċiża.
Didelphimorphia
thumb|250px|Ras ta' skeletru tal-[[Opossum ta' Virġinja, Didelphis virginiana]] thumb|250px|[[Japok jew opossum tal-ilma, Chironectes minimus]]
Didelphimorphia hija ordni ta' mammiferi marsupjali, li tiġbor fiha l-opossumi tal-kontinent Amerikan (għalkemm ftit huma l-ispeċi b'distribuzzjoni fil-kontinent tal-Amerika ta' Fuq u l-biċċa l-kbira ta' dawn l-opossumi qegħdin mifruxin fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel).
Din l-ordni qiegħda kklassifikata fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, u għandha familja waħda biss b'rappreżentanti ħajjin, id-Didelphidae b'żewġ sottofamilji (Caluromyinae u Didelphinae), b'bosta ġeneri u 'l fuq minn 95 speċi ħajja. Din tal-aħħar m'hijiex klassifikazzjoni definittiva għaliex jiddependi skont ma' liema skema ta' klassifikazzjoni wieħed jimxi. Hemm klassifikazzjonijiet li jaqsmu din l-ordni saħansitra f'4 familji separati (Caluromyidae, Didelphidae, Glironiidae u Marmosidae).
L-ordni Didelphimorphia mill-1993 sal-2006 kellha żieda ta' 'l fuq minn 54% aktar fin-numru tal-ispeċi: minn 63 speċi tela' għal madwar 98 speċi u din hija l-akbar u l-aktar żieda qawwija li kien hemm fin-numru ta' speċi fost l-ordnijiet kollha tal-klassi tal-mammiferi.
Id-Didelphimorphia flimkien mal-ordni Paucituberculata (l-opossumi bugdiedem), jiffurmaw is-superordni Ameridelphia (il-marsupjali tal-kontinenti Amerikani eskluż il-kolokolo).
Tassonomija tal-ordni Didelphimorphia
thumb|250px|Firxa aktar mill-qrib tal-ordni Didelphimorphia
Serje ta' Fourier
Fil-matematika, serje ta' Fourier hi rappresentazzjoni ta' funzjoni perjodika (għas-semplicità nieħdu l-perijodu 2π) permezz ta' somma ta' funzjonijiet perjodiċi tal-forma
Minħabba l-formula ta' Euler, is-serje preċedenti nistgħu nesprimuha ekwivalentement permezz tal-funzjonijiet tas-senu u kosenu.
Dawn is-serje huma msemmijin għall-matematiku Franċiż Joseph Fourier (1768-1830), li kien l-ewwel li studja sistematikament dawn is-serje infiniti (qabel kienu l-oġġett ta' investigazzjoni preliminari minn Euler, d'Alembert u Daniel Bernoulli). Fourier applika dawn is-serje għas-soluzzjoni tal-ekwazzjoni tas-sħana, u ppubblika ir-riżultati inizjali tiegħu fl-1807 u fl-1811 u fl-ikbar xogħol tiegħu bit-titlu Théorie analytique de la chaleur fl-1822. Skont il-punto di vista modern, ir-riżultati ta' Fourier huma fuq livell xi ftit informali, minħabba l-fatt li l-matematika fis-seklu XIX kienet għadha ma żviluppatx nozzjoni preċiża ta' funzjoni u ta' integral. Kien biss wara n-nofs ta' dak is-seklu li Dirichlet u Riemann irriformulaw ir-riżultati ta' Fourier b'preċisjoni ogħla u f'forma iżjed soddisfaċenti.
Bil-mogħod daħlu ħafna forom oħra ta' trasformati marbutin ma' dik ta' Fourier. Dawn it-trasformati ġodda jintużaw għal applikazzjonijiet oħra u jestendu l-idea tal-bidu billi nirrappreżentaw kull funzjoni perjodika bħala sovrappożizzjoni ta' armoniċi. L-oqsma li issa huma miftuħin għal dan jagħmlu parti minn dil li ngħidulha analisi armonika.
Definizzjoni ta' serje ta' Fourier
Ejjew nikkonsidraw funzjoni ta' varjabbli reali b'valuri komplessi \,f\, li hi perjodika b'perijodu \ 2 \pi u b'kwadrat integrabbli fuq l-intervall. Niddefinixxu
F'dal-każ ir-rappreżentazzjoni premess tas-serje ta' Fourier ta' \,f\, tingħata minn
Papa Ġwanni Pawlu II
Il-Papa San Ġwanni Pawlu II (Latin.
Serje ta' Fourier
Definizzjoni ta' serje ta' Fourier
Kull wieħed mit-termini ta' din is-somma ngħidulu mod ta' Fourier. Fil-każ partikulari importanti fejn \,f\, hi funzjoni ta' valuri reali, sikwit ikun utli li nużaw l-identità
Papa Ġwanni Pawlu II
Tfulija
Karol Wojtyla twieled nhar it-18 ta’ Mejju 1920, f’Vadovize (Wadowice) fin-nofsinhar tal-Polonja, viċin tal-fruntiera maċ-Ċekoslovakkja, 50 kilometru minn Krakovja u 30 kilometru minn Auschwitz. Dakinhar li twieled kien hemm l-eklissi tax-xemx bħal dakinhar tal-funeral tiegħu 85 sena wara. Dakinhar li twieled ukoll, Marshal Jozef Pilsudski daħal trijonfalment Varsavja wara li l-forzi Pollakki għamlu l-akbar rebħa fuq l-Armata l-ħamra: il-konkwista tal-belt Ukrajna ta’ Kiev. Dakinhar, eluf ta’ Pollakki imlew it-toroq biex jilqgħu lir-rebbieħ ta’ Kiev. Riedu jgħaddu kważi sittin sena oħra biex il-Polonja terġa’ tesperjenza ferħ u tama bħal dik, meta t-tarbija li kienet qed titwieled dakinhar kellha tirritorna trijonfalment f’Varsavja, bħala Mexxej tal-Knisja fl-1979.
Serje ta' Fourier
Definizzjoni ta' serje ta' Fourier
biex nirrappreżentaw \,f\, ekwivalentement bħala kumbinazzjoni linjari infinita ta' funzjonijiet tal-forma u, jiġifieri bħala
fejn
Papa Ġwanni Pawlu II
Il-Mewt ta' Ommu
Ommu Emilia, imwielda Kaczorowska,ta' dixxindenza Litwana, kellha 36 sena meta kella lilu. Kienet "l-isbaħ mara u l-iktar waħda eleganti ta' Vadovize" iżda saħħitha kienet dgħajfa. Sitt snin qabel kienet tilfet it-tifla tagħha, Olga. Semmietu Karol għal missieru, iżda kienet issejjaħlu Lolek.
Serje ta' Fourier
Definizzjoni ta' serje ta' Fourier
din terġa' twassal għar-rappreżentazzjoni preċedenti permezz ta'
Eżempju
Nikkonsidraw il-funzjoni, il-funzjoni identità għal. Jekk irridu nikkonsidraw l-żvilupp barra minn dan id-dominju, is-serje ta' Fourier teħtieġ impliċitament li din il-funzjoni tkun perjodika.
Papa Ġwanni Pawlu II
Il-Mewt ta' Ommu
Nhar l-20 ta' Ġunju tgħammed fil-Knisja tal-Preżentazzjoni tal-Beata Verġni Marija, f'Vadovize, mill-kappillan militari Franciszek Zak. Kienu jgħixu fl-ewwel sular fi triq Rynek 3, ħdejn familja Lhud. Mit-tieqa wieħed jista' jinnota arloġġ tax-xemx bil-kliem: "Il-ħin jgħaddi, l-eternità tistenna."
Kien fuq tiegħu, jixbah ħafna lil ommu. Bit-tifel il-kbir l-iskola, Emilia kienet tgħaddi l-ħin liberu tagħha kollu mat-tarbija, tilgħab miegħu, taqralu u tirrakkuntalu stejjer tal-Bibbja. Meta Lolek beda jmur l-iskola ta’ sitt snin, is-saħħa ta’ ommu bdiet sejra għall-agħar. Uġigħ kbir f’daharha u sturdamenti kienu jitfgħuha fis-sodda. Fl-iskola primarja Karol kien tifel diliġenti u kien iġib riżultati tajbin: “tajjeb ħafna” fir- reliġjon, fil-kondotta, fid-disinn, fil-kant u fil-ġinnastika. “Tajjeb” fis-suġġetti l-oħra kollha.
Serje ta' Fourier
Eżempju
Irridu nikkalkulaw il-koeffiċjenti ta' Fourier ta' din il-funzjoni. Naraw mil-ewwel li hi funzjoni żewġija, waqt li l-f u  huma funzjonijiet farradin.
Papa Ġwanni Pawlu II
Il-Mewt ta' Ommu
Karol kien dilettant kbir tal-futbol u kien ukoll tajjeb ħafna fl-iskola. Bħall-ġenituri tiegħu kien Nisrani tajjeb. Mill-bidunett, Emilia xtaqet li binha jsir qassis, ħolma li kienet taqsamha mal-ġirien. Meta Emilia ttieħdet l-isptar, Karol ta’ 9 snin kien l-iskola. Dakinhar l-għalliema ta’ Karol, li kienet ukoll ġara tagħhom, iltaqgħet miegħu hekk kif wasal id-dar mill-iskola. “Ommok mietet,” qaltlu. Kien t-13 ta' April 1929, u kien għad kellha biss 45 sena. Il-mewt t’ommu serqet dak il-ferħ tat-tfal li qabel kellu Karol. L-għalliema tiegħu nnutat din il-bidla fih. Beda jingħalaq fih innifsu u jsib kenn fil-kotba u fit-talb.
Nhar il-25 ta' Mejju 1929, Karol għamel l-Ewwel Tqarbina wara r-riformi fit-tnaqqis tal-età tal-Papa San Piju fl-1910.
Ħdejh fil-bank tal-iskola kien hemm bil-qiegħda tifel Lhudi, Jerzy Kluger, iben il-president tal-komunità Ebrajka. Kluger kien sar jaf li hu u Karol għaddew għall-ġinnasju statali “Marcin Wadowita”, u mar biex itih l-aħbar. Billi ma kienx id-dar mar ifittxu l-knisja fejn Karol kien iservi ta' abbati. Mara fil-Knisja stkerrhitu għax Lhudi iżda Karol, tifel ta' għaxar snin, qallu: "In-nies ma jafux li aħna ulied tal-istess Alla." Fil-Polonja dak iż-żmien kien hemm 3 miljun Lhudi. Wara l-ġenoċidju Nażista li ġie ftit snin wara, kien baqa' biss 30,000.
Il-Mewt ta' ħuh, Edmund
Dak iż-żmien ħuh Edmund, imlaqqam “Mundek” kien qed jistudja għal tabib fl-università ta’ Krakovja. Kien żagħżugħ sabiħ, intelliġenti u sportiv. Minn wara l-mewt t’ommu Edmund sar idolu għal Karol. Edmund, li issa kellu 23 sena, kien tennista u futboler tajjeb. Kellu mħabba bla tarf għal ħuh. Kont tarahom iqassmu l-ballun lil xulxin fit-triq. Edmund kien jerfa’ lil ħuh iż-żgħir fuq spallejh meta kienu jkunu għaddejjin minn xi għalqa. Għal Karol, Edmund kien kenn mid-dwejjaq. Meta kien ikun ma’ ħuh, kien iħossu ferħan mill-ġdid. Iżda 3 snin wara l-mewt ta’ ommu, ħuh miet ukoll. Miet waħdu l-isptar wara erbat ijiem f’agunija għax ġie infettat minn epidemija tal-iskarlattina, inqas minn sentejn wara li sar tabib. Dakinhar ġara qalba tajba sabet lil Karol waħdu ċċassat. “Ħadtu f’idejja u għannaqtu miegħi,” irrakkuntat il-ġara. “Lolek, tlift lil ħuk,” qaltlu. B’wiċċ serju, it-tifel ħares lejha u qallha sempliċiment, “Hekk ried Alla.” Sal-lum, f’wieħed mill-kxaxen tal-iskrivanija tiegħu fil-Vatikan, il-Papa għadu jżomm rigal għażiż ħafna għalih li rċieva mill-istaff tal-isptar fejn kien jaħdem ħuh: l-istetoskopju tat-tabib Edmund Wojtyla.
Lejn il-vokazzjoni saċerdotali
Wara l-mewt ta’ ommu u ħuh, missieru kien determinat li jagħti lill-uniku iben li kien għad baqagħlu l-imħabba kollha li seta’ jagħtih. Il-missier u l-iben kienu jitolbu flimkien - kienu jmorru l-quddiesa kuljum - u jilagħbu flimkien. Spiss kien jieħu lil uliedu fis-Santwarju ta' Ċestokova. Il-Papa jgħid hekk dwar missieru: “Ġieli stenbaħt bil-lejl u kont insibu għarkubbtejh jitlob, l-istess kif kont narah għarkubbtejh fil-knisja. Bejnietna qatt ma tkellimna dwar vokazzjoni għas-saċerdozju, iżda l-eżempju tiegħu b’xi mod kien għalija l-ewwel seminarju, seminarju fid-dar.”
Karol beda jiffrekwenta l-Karmelitani fil-monasteru tagħhom f'Vadovize u sar devot tal-labtu tal-Karmnu, li nkiteb fih meta kellu 12-il sena. Dak il-labtu kellu jiċċappas bid-demm, tant snin wara fl-attentat fuq ħajtu.
Meta beda jikber u kien il-Liċeo, Karol beda jiddedika l-ħin liberu tiegħu kollu għal passatemp ġdid tiegħu: id-drama. Sħabu ma kellhomx dubju li kien se jsir attur. Malajr sar star. Kien attur u awtur tat-teatru rapsodiku. Daħal fi “Studio 38”, ċirkolu teatrali mwaqqaf minn Tadeusz Kudliński. Kienu snin sbieħ għalih. Il-ġirien spiss kienu jisimgħuh nieżel it-taraġ ikanta hu u sejjer għar-rehearsals. Kien ħabib b'mod speċjali ta' tfajla attriċi miegħu, Ginka.
Ta' ħmistax-il sena ntlaqat minn drama oħra ta' natura differenti: il-liturġija tat-Tridu tal-Għid, li sa ma miet baqa' għalih "esperjenza skonvolġenti".
Nhar it-3 ta' Mejju 1938, l-Isqof ta’ Krakovja Adam Sapieha ta s-sagrament tal-Griżma lil Karol, waqt żjara pastorali f’Vadovika. Billi Karol kien kelliem tajjeb, ġie magħżul biex jagħmel diskors ta’ merħba, li kitbu hu stess. L-Isqof baqa’ mpressjonat mid-diskors ħiereġ mill-qalb ta’ student ta’ 18-il sena. Wara ċ-ċerimonja qal lis-surmast tal-liċeo: “Dat-tifel jista’ jkun qassis mill-aqwa. X’jidhirlek?” Iżda s-surmast wieġbu li f’moħħu t-tifel kellu li jsir attur. L-Isqof iddispjàih: “ħasra! Kif narah jien, kien ikun tajjeb għal qassis.” L-Isqof ma kienx ra ħażin. Tmien snin wara kien l-istess isqof li ordna lil Karol Wojtyla qassis.
II Gwerra Dinjija
Sadanittant id-dinja ta’ madwaru kienet qed tinbidel. Kien fil-katidral antik ta’ Vavel meta l-bombi Ġermaniżi laqtu l-belt fl-1 ta’ Settembru 1939. Hekk kif bdew jinstemgħu l-isplużjonijiet u s-sireni jwerżqu, it-truppi Ġermaniżi avvanzaw lejn Krakovja. Kien mar biex iqerr, kif kien jagħmel f'kull l-ewwel Ġimgħa tax-xahar u kien sab katidral vojt. Huwa baqa' hemm jitlob b'wiċċu mal-art u b'idejh miftħin f'forma ta' salib jitlob. "Kienet l-aħħar darba li stajt nidħol liberament f'dak it-tempju." Il-waqgħa ta’ Polonja ma damitx ma seħħet. Sa ħamest ijiem wara Krakovja kienet okkupata. Wara erba’ ġimgħat Varsavja ċediet, u għal Karol Wojtyla, il-ħajja f’Polonja okkupata kienet bdiet.
Serje ta' Fourier
Konvergenza tas-serje ta' Fourier
Waqt li l-koeffiċjenti ta' Fourier \,a_n\, u \,b_n\, nistgħu niddefinuhom formalment għal kull-funzjoni li jagħmel sens li nikkonsidraw l-integrali li jagħtu l-valuri tagħhom, jekk is-serje definita hekk tikkonverġix għal \,f(x)\, jiddipendi mill-proprijetajiet speċifiċi ta' dik il-funzjoni.
Ikollna konklużjoni l-iżjed sempliċi meta \,f\, hi ta' kwadrat integrabbli; f'dak il-każ
(jiġifieri għandna konvergenza fin-norma tal-ispazju L2).
Nafu ħafna kriteri oħra li jiggarantixxu li s-serje tikkonverġi f'punt mogħti x, pereżempju jekk il-funzjoni tkun differenzjabbli f'x. Anki diskontinwità b'qabża ma tagħmilx problemi: jekk il-funzjoni jkollha derivati fuq ix-xellug u l-lemin f'x, imbagħad is-serje ta' Fourier tikkonverġi għall-valur medju tal-limiti mix-xellug u mill-lemin. Dan igħidulu l-fenomenu Gibbs.
Xi konsegwenzi utli tal-proprijetajiet tal-omomorfiżmu tal-exp
Konsegwenza tal-fatt li l-"funzjonijiet bażi" huma omomorfiżmi tal-linja reali, u iżjed eżatt, tal-grupp tal-ċirkonferenza, hemm xi identitajiet utli:
u niddenotaw b'G it-trasformata ta' g, imbagħad
jiġifieri t-trasformata ta' Fourier ta' konvoluzzjoni hi l-prodott tat-trasformati ta' Fourier. Viceversa, jekk \,h = fg\,, imbagħad it-trasformata ta' Fourier H ta' h hi l-konvoluzzjoni tat-trasformati ta' Fourier ta' f u ta' g:
Teorema ta' Parseval
Proprijetà importanti oħra tas-serje ta' Fourier hi t-teorema ta' Parseval, każ partikulari tat-teorema ta' Plancherel u forma ta' unitarjetà:
In partikulari għall-funzjoni f b'valuri reali:
L-identità għandha sinjifikat importanti ħafna u hi valida esklużivament għan-norma bill-kwadrat: tagħti ugwaljanza bejn funzjoni perjodika u s-serje ta' Fourier korrispondenti.
Formulazzjoni ġenerali
Il-proprijetajiet tas-serje ta' Fourier l-iżjed utli għall-komputazzjonali huma l-biċċa l-kbira konsegwenzi tal-proprijetajiet tal-ortognalità u tal-omomorfiżmu tal-funzjonijiet. Ħafna suċċessjonijiet oħra ta' funzjonijiet ortognali għandhom proprijetajiet simili; imma f'dawn il-każi jintilfu l-identitajiet utli (pereżempju, dawk li għandhom x'jaqsmu mal-konvoluzzjoni) li jiġu mill-proprijetà tal-omomorfiżmu.
Papa Ġwanni Pawlu II
II Gwerra Dinjija
Karol u missieru ppruvaw jaħarbu lejn il-Lvant bil-ħsieb li jidħlu fl-eżerċtu li kien qed jirriorganizza ruħu biex iwieġeb għall-invażjoni Nażista. Diġà kienu bdew jaslu l-ewwel aħbarijiet ta' persekuzzjonijiet fuq il-Lid. Fis-17 ta' Settembru r-Russi nvadew il-Lvant tal-Polonja, wara l-Patt Hitler-Stalin, u ħafna Pollakki fosthom Karol u missieru kellhom jerġgħu lura lejn Krakovja, wara mixja ta' 400 kilometru. Wojtyla iktar tard kiteb "Il-Polonja hija l-vera martri tal-Ewropa." Il-parroċċa fejn kien Karol kienet immexxija mis-Sależjani li uħud minnhom kienu jaqbżu għal-Lhud u l-persegwitati. Dawn kollha ġew deportati min-Nażisti ħlief qassis wieħed anzjan. Fil-Kastell ta' Vavel fi Krakovja kien insejda ruħu Hans Frank, il-gvernatur ġenerali Nażista tal-Polonja.
Fil-Barriera
Kull min ma kellux xogħol approvat mill-Ġermaniżi kien qed jirriskja li jispiċċa deportat fil-Ġermanja. L-universitajiet għalqu u Karol kellu jieqaf mill-istudji fil-Letteratura Pollakka li kien għadu kif beda ftit iktar minn sena qabel fl-Università ta’ Krakovja. Karol kien sema' d-diskors vjolenti, antislav ta' Frank li kien laqqa' l-lekċerers kollha tal-Università ta' Krakovja biex imbagħad arrestahom u iddeportahom. In-Nażisti mhux biss riedu jeqirdu l-pajjiż, iżda ukoll l-għeruq tiegħu, il-kultura u l-ilsien Pollakk.
Fil-ħarifa tal-1940, Karol beda jaħdem f’barriera immexxija mill-fabbrika Ġermaniża Solvay. Għal tmien sigħat sħaħ kuljum kien sfurzat jaħdem barra f’temperaturi li kienu jinżlu sa 22 grad taħt iż-żero. Darba Karol ra wieħed minn sħabu jmut waqt ix-xogħol wara li waqgħet fuqu biċċa blata. Ħass l-uġigħ u r-rabja tal-ħaddiema l-oħra u l-agunija tal-armla tal-ħaddiem mejjet. Dakinhar Wojtyla kien ħażżeż dawn il-versi:
Ma kienx waħdu
il-muskoli tiegħu kibru u laħħmu l-folla
imlew b’enerġija l-polz
sakemm żammew il-martell,
U ġebla faqgħetlu nagħsu
u nifditlu l-fond ta’ qalbu.
Huma middewh, dahru fuq liżar ta’ żrar.
ġiet martu, mikula bl-inkwiet; ġie ibnu lura mill-iskola
Il-ġebel jiċċaqlaq għal darb’oħra: karrettun kollu fjuri.
Għal darb’oħra l-kurrent jaqta’ fil-fond fil-ħitan.
Imma l-bniedem ħa miegħu l-ġewwieni tad-dinja,
fejn ikbar mhi l-korla, ogħla hi l-isplużjoni tal-imħabba.
Il-ħaddiema l-oħra kienu jsejħulu “l-istudent”. Darba ħallihom iċċassati meta rawh ġej abjad karti u jterter bil-bard għax kien ta l-ġakketta tiegħu lil wieħed fqir li ltaqa’ miegħu fit-triq. Ix-xogħol fil-barriera biddlu lil Karol. Wiċċu sar irqiq u mgħaddam. Kien jitħatteb meta jimxi. Ftit li xejn kien qed isib x’jiekol. Biex tagħqad. Iż-żagħżugħ Karol kellu missier marid gravament.
Il-mewt ta' missieru
Nhar it-18 ta’ Frar 1941, wara ġurnata ta’ kesħa kbira, Karol ħa ftit ikel u mediċini u telaq id-dar flimkien ma’ oħt ħabibu. Daħal fil-kamra ta’ missieru, iżda malajr reġa’ ħareġ jibki. Missieru kien miet b'attakk f'qalbu. Jgħannaq lit-tifla miegħu, wiċċu maħsul bid-dmugħ, beka: “Ma kontx hemm meta mietet ommi, ma kontx hemm meta miet ħija, ma kontx hemm meta miet missieri.” It-tifel baqa’ ħdejn il-ġisem ta’ missieru l-lejl kollu, jaħseb dwar il-futur tiegħu. Iżjed tard il-Papa qal hekk dwar dan iż-żmien: “Ta’ għoxrin sena kont diġà tlift in-nies kollha li kont inħobb.” Fix-xhur ta’ wara, it-tbatija ġegħlitu jintrabat iktar mal-fidi.
Saċerdot
Darba waqt li kien qed jaħrab minn raid tal-SS, Karol sar jaf lil Jan Tiranovski, ħajjat, iżda wkoll mistiku li fehem it-taqbida li kien hemm f'ruħ Karol u qabbdu t-triq għall-vokazzjoni. Fi kliem Karol, id-deċiżjoni tiegħu li jsir saċerdot immaturat ruħha bis-sehem tiegħu fit-tbatija, fit-teatru tal-biża' ta' dak iż-żmien, fis-sagrifiċċju ta' tant żgħażagħ tal-ġenerazzjoni tiegħu u fil-qari tal-kitbiet ta' San Ġwann tas-Salib, li l-ħajjat kien laqqgħu magħhom. L-iskop tas-saċerdozju tiegħu u allura ta' ħajtu, kellu jkun li jsir bniedem għall-oħrajn, li jiddefendi d-dinjità ta' kull bniedem, hu min hu u jinsab fejn jinsab.
F’Ottubru 1942, Karol ħabbat il-bieb biex jidħol fis-seminarju klandestin ta’ Krakovja. Karol baqa’ jaħdem fil-fabbrika, u fil-ħin liberu kien jistudja. F’Awissu 1945 f’Varsavja qamet rewwixta tal-Pollakki kontra n-Nażisti li fiha eluf ta’ Pollakki sfaw mejta. Biex ma jiġrix hekk fi Krakovja wkoll il-Gestapo bdew jiġbru l-irġiel kollha taħt il-ħamsin sena. L-Isqof biex iħares lis-seminaristi ġabarhom kollha fil-Palazz tiegħu. Karol issa kien deċiż li jsir saċerdot. L-Isqof libbishom is-suttana biex jekk jinterrogawh ikun jista’ jgħid li kienu qassisin. Karol kien imfittex mill-Uffiċju tax-Xogħol. Kien l-Isqof stess li mar biex jingassa lil Karol mill-fabbrika Solvay.
Filwaqt li r-Russi kienu fuq l-għatba ta' Krakovja, u n-Nażi fil-ħarba, nhar l-1 ta’ Novembru 1946, l-Isqof Sapieha ordna saċerdot lil Karol fil-kappella privata tiegħu. L-għada qaddes l-ewwel quddiesa fil-kripta tal-Katidral ta’ Krakovja. Fost il-mistidnin kien hemm sħabu l-ħaddiema tal-barriera.
Taħt il-Komunisti
Wara sena u nofs ta’ studju f’Ruma fl-Angelicum tad-Dumnikani fejn kien bagħtu l-Isqof u fejn qara lil San Tumas t'Akwinu u San Ġwann tas-Salib, Dun Karol wasal lura l-Polonja. (Fit-8 ta' April 1948 Wojtyla fil-vaganzi tal-Għid mar Assisi, u wara San Giovanni Rotondo fejn assista quddiesa ta' Padre Pio ta' Pietrelcina. Reġa' mar San Giovanni Rotondo fl-1 ta' Novembru 1974). Mill-ewwel beda jduq il-ħakma ġdida Komunista.
Is-Sovjetiċi u l-gvern Pollakk bdew jimponu l-Istaliniżmu fil-pajjiż, bil-vjolenza bla ebda rispett tal-libertà. Il-Kardinal Stefan Wyszynski, Primat tal-Polonja, ġie arrestat. It-Tygodnik Powszechny, pubblikazzjoni Kattolika li fiha kien jikteb ukoll Wojtyla, tingħalaq. Saċerdoti u attivisti oħra Kattoliċi ġew arrestati u uħud minnhom kundannati għall-mewt.
F’Marzu 1949 l-Isqof Sapieha, li issa kien sar Kardinal, bagħat lil Karol jaħdem fil-parroċċa ta’ San Florjan fejn seta’ jiżviluppa l-kariżma kbira li kellu maż-żgħażagħ. Kien jieħu l-“boys and girls”, kif kien isejħilhom, mixjiet qalb il-muntanji u l-għadajjar. Kien jibdielhom il-ġurnata b’quddiesa. Ġieli bħala artal uża kayak maqlub wiċċu 'l isfel. Biex ma jurix li hu qassis kien jilbes poloshirt u shorts. Il-komunisti ma kinux iħallu lill-qassisin imexxu gruppi ta’ żgħażagħ barra l-knisja. Iż-żgħażagħ kienu jsejħulu “ziju” - kemm b’kunfidenza, kif ukoll biex jevitaw is-suspetti. Iż-żgħażagħ kienu jiftħu qalbhom miegħu u jiddiskutu anke l-imħabbiet tagħhom. Kienu jintlaqtu mill-ġabra assoluta li kien ikun fiha waqt it-talb.
Sitt snin wara beda jgħallem l-Etika fl-Università Kattolika, l-unika università Kattolika tollerata mir-reġim Komunista. Sa minn dak iż-żmien kien hemm min installa mikrospiji biex jikkontrollaw id-diskorsi tiegħu u saħansitra l-qrar tiegħu. Intant Karol kien qed itella' ġenerazzjoni ta' studenti fil-kult tal-libertà, tal-verità u tar-rispett tad-dinjità umana.
Isqof
Il-Komunisti kienu jibżgħu minn Wyszynski imma lil Wojtyla ma kinux jarawh perikoluż, għax ma kinux iqisuh bħala bniedem tal-politika, imma sempliċiment studjuż b'tendenzi mistiċi u b'passjoni għat-tagħlim u l-kultura. Fl-aħħar għaxar snin Wyszynski kien sar is-simbolu tal-Knisja Pollakka, difensur tat-tradizzjoni Kattolika tal-pajjiż kontra r-reġim Komunista. Bejn l-1953 u l-1956 kien intefa’ l-ħabs iżda meta ħareġ irnexxielu jġib ħelsien għall-Knisja li fl-ebda pajjiż ieħor Komunista ma kellha.
Nhar l-4 ta’ Lulju 1958, Dun Karol issejjaħ f’Varsavja mill-Kardinal Stefan Wyszynski. Dak il-ħin Wojtyla kien għall-vaganzi f'għadira fit-tramuntana tal-Polonja, fuq il-kayak. Il-Kardinal kellu idea li dan il-qassis sportiv ta’ 38 sena ma kienx aktarx biżżejjed fil-konfront tar-reġim Komunist, u lanqas biss proponieh bħala kandidat għall-episkopat. Iżda l-Vatikan għażel lilu. Meta wasal, Wyszynski refa’ karta minn fuq l-iskrivanija u qallu, “Din hija ittra interessanti li rċevejna mingħand il-Papa,” beda. “Isma, jekk jogħġbok: ‘Qed naħtar lil Dun Karol Wojtyla isqof awżiljarju ta’ Krakovja; esprimi l-approvazzjoni tiegħek għal din il-ħatra.” Il-kardinal ħares lejn Wojtyla. “Taċċetta?” staqsieh. Wojtyla wieġeb iva, u hekk sar l-Awżiljarju tal-Arċisqof Eugeniusz Baziak, u kien ordnat isqof fit-28 ta' Settembru 1958. Kien l-iżgħar isqof fil-Polonja. Erba' snin wara, Baziak miet u Wojtyła nħatar amministratur temporanju tad-djoċesi.
Fl-1978, meta Wojtyla sar Papa u l-kardinali ġew wieħed wara l-ieħor biex jagħtuh qima, Wojtyla niżel għarkubbtejh hu quddiem Wyszynski. Nhar il-31 ta’ Mejju 1981, fl-ewwel diskors tiegħu wara l-attentat fuq ħajtu, il-Papa sellem lill-Kardinal Wyszynski li miet waqt li l-Papa kien l-isptar. Għalih kienet telfa kbira.
Minn Ottubru 1962, l-Isqof Wojtyła beda jieħu sehem fil-Konċilju Vatikan II(1962–1965), fejn ta kontribut għal żewġ digrieti mill-iktar importanti, id-Digriet fuq il-Libertà Reliġjuża (bil-Latin, Dignitatis Humanae) u l-Kostituzzjoni fuq il-Knisja fid-Dinja tal-Lum(Gaudium et Spes).
Nhar it-13 ta' Jannar 1964, Papa Pawlu VI ħatru Arċisqof ta' Krakovja. Fi żmien l-arċiveskovat ta' Wojtyla kien hemm il-kwistjoni ta' Nowa Huta li kellha tkun belt mudell tal-Komuniżmu fi Krakovja. Ma kienx maħsub li tinbena knisja f’din il-belt Komunista iżda Wojtyla mill-bidu, hekk kif sar isqof ħadem kemm felaħ biex iġib permess ħa jibni knisja. Meta ra li l-Komunisti ma jridux jafu, mar fuq is-sit fejn kellha tinbena l-Knisja u ċċelebra l-Quddies ta’ Nofs il-Lejl tal-Milied barra fis-silġ f’temperaturi taħt iż-żero. U fl-1977 il-knisja nbniet u ssemmiet l-Arka tal-Mulej. Lill-awtoritajiet Komunisti kien jibgħatilhom ruxxmata petizzjonijiet biex jinbnew seminarji ġodda, knejjes ġodda u biex isiru l-purċissjonijiet. U meta l-gvern ipprova jwaqqaf milli jiġi mgħallem il-katekiżmu lit-tfal, Wojtyla rreżista bil-qawwa kollha. Pawlu VI sejjaħ lil Wojtyla “un uomo coraggioso e magnifico”. Fl-1976 kien għażel lilu biex jipprietkalu fl-Eżerċizzji tar-Randan.
Fl-1962 Wojtyla kien bagħat ittra lil Patri Piju ta' Pietrelcina, fejn fiha talbu jitlob għal waħda omm żagħżugħa Pollakka li kienet kważi fl-aħħar għax kellha tumur fi griżmejha. Għaddew biss ftit ġranet u Woytla reġa’ kitiblu biex jirringrazzjah għax il-mara kienet qalgħet il-grazzja.
Papa
Il-Papa Pawlu VI ħatar lill-Isqof Wojtyla Kardinal fl-1967. Kienu saru ħbieb kbar, u kien għenu f’numru ta’ enċikliki u dokumenti. Nhar is-6 t’Awissu 1978 il-Papa Pawlu VI miet fl-età ta’ 81 sena. Kien ilu Papa 15-il sena, mill-1963. Sentejn qabel in-New York Times, ġurnal Amerikan kien semma’ lil Wojtyla fost l-għaxar kardinali li jistgħu jsiru Papa. Dakinhar tal-mewt tal-Papa, Wojtyla qaddes għalih f’monasteru Franġiskan f’Kalvarja (Polonja), post għall-qalbu ħafna, fejn kienu jieħu gruppi jagħmlu l-Via Sagra. Il-patrijiet rawh inkwetat. Wara Pawlu VI, ntgħażel l-Isqof ta’ Venezja Albino Luciani li ħa l-isem ta’ Ġwanni Pawlu I, l-ewwel Papa b’żewġ ismijiet: il-Papa tat-Tbissima u ħabib tal-foqra. Iżda Ġwanni Pawlu I miet b’attakk f’qalbu, nhar id-29 ta’ Settembru 1978, wara biss 33 jum. Wojtyla reġa’ qaddes f’Kalvarja quddiem l-altar iddedikat lil Massimiljanu Kolbe. Talab biex il-kardinali jagħmlu għażla għaqlija. Qabel ma telaq għal Ruma qal lil sħabu: “Ħbieb tiegħi, itolbu għalija.” Qabel miet, Luciani qal lis-segretarju tiegħu: “Seta’ jintgħażel bniedem aħjar minni. Pawlu VI diġà kien wera min kellu jkun is-suċċessur tiegħu: kien bil-qiegħda quddiemi fil-Kappella Sistina. Hu jrid jiġi, għax jien se nitlaq.” Bil-qiegħda quddiemu kien hemm il-Kardinal Wojtyla. Meta x-xufier ta’ Wojtyla sema’ minn fuq ir-radju bl-aħbar tal-mewt ta’ Luciani u qalha lill-Kardinal, Woytla kesaħ u bjad. Kien jaf x’kien hemm lest għalih.thumb|right|Papa Ġwanni Pawlu IIWojtyla kien laħaq sar popolari u rispettat ħafna fost il-kardinali. Fis-16 ta’ Ottubru 1978, fis-6.15 p.m. ħareġ duħħan abjad miċ-ċumnija tal-Kappella Sistina. Nofs siegħa wara l-Kardinal Felici ħareġ fil-gallarija ċentrali ta’ Pjazza San Pietru u qal “Habemus Papam.” L-isem kien stramb u ħawwad lill-folla preżenti: Karolum Wojtyla li kien għażel l-isem ta’ ġwanni Pawlu II. Kien l-ewwel Papa mhux Taljan wara 456 sena. (L-aħħar Papa mhux Taljan kien Adrijanu VI, Olandiż li kien sar Papa fl-1522.) Wojtyla kien ġej minn pajjiż Nisrani ħafna, il-Polonja, immexxija minn gvern ateu Komunista. L-ewwel Papa minn pajjiż tal-Lvant. Relattivament kien għadu żgħir: 58 sena.
L-Attentat fuq ħajtu
Ftit iktar minn sentejn wara l-ħatra tiegħu, il-Knisja kienet se terġa’ titlef il-mexxej spiritwali tagħha. Nhar it-13 ta’ Mejju 1981, fil-5pm, il-Papa ħareġ għall-appuntament tiegħu ta’ kull ġimgħa biex jiltaqa’ mal-poplu fi Pjazza San Pietru. Kif kien qed idur fil-popemobile miftuħa, instema’ ħoss li jtarrax. Il-ħamiem kollu tal-pjazza tar. Il-Papa waqa’ fuq is-segretarju tiegħu, fdaqa. Is-segretarju nduna li l-Papa ntlaqat iżda ma kien jidher l-ebda sinjal ta’ demm jew feriti. Staqsieh fejn laqtuh. Il-Papa wieġbu, ‘F’żaqqi.’ Il-Papa kien intlaqat f’żaqqu, minkbu tal-lemin u subgħu l-werrej ta’ idu x-xellugija. Tqiegħed f’ambulanza li ħaditu malajr lejn l-isptar.
“Marija, omm tiegħi! Marija, omm tiegħi!”. Hekk irrepeta l-Papa huma u jwassluh sa l-isptar. Għajnejh kienu magħluqin, u kien qed iħoss uġigħ kbir. Fl-Isptar Gemelli, il-kundizzjoni tiegħu kienet kritika. Kien tilef ħafna demm. Tawh l-aħħar sagramenti. L-operazzjoni damet kważi ħames sigħat u nofs. L-ebda organu vitali ma kien intmiss mill-bullet sparat. Iktar tard il-Papa qal, “Id waħda sparat u id oħra mexxiet il-bullet.”
Min sparalu nqabad mill-ewwel. Kien terrorista Tork, bl-isem ta’ Ali Agca. Sentejn qabel, kien ħarab minn ħabs fit-Turkija fejn kien intefa’ għax qatel editur ta’ gazzetta. Meta ħarab bagħat ittra lil din il-gazzetta li kienet tgħid “L-uniku skop li kelli meta ħrabt kien biex noqtol lill-Papa.” Dan ġara fiż-żmien meta l-Papa kien qed jagħmel żjara fit-Turkija. Disat ijiem qabel l-attentat, il-gvern Tork wissa lill-pulizija Taljana li Agca kien qiegħed fl-Italja b’passaport falz. Imma l-pulizija ma laħqux sabuh qabel ġara l-attentat. Iżda r-raġuni vera wara l-attentat fuq il-ħajja tal-Papa saret wieħed mill-ikbar misteri mhux solvuti tas-sekli għoxrin. ħafna kienu konvinti li s-Sovjetiċi jew l-alleati Komunisti tagħhom kienu l-moħħ wara dan l-attentat. Li hu żgur hu li l-Papa kien skomdu ħafna għall-Komunisti u huma xtaqu jeħilsu minnu. Fl-1984, qorti Taljana akkużat lis-servizzi sigriet Bulgari li riedu jeħilsu mill-Papa biex iwaqqfu l-moviment tal-ħaddiema fil-Polonja.
Malli l-Papa ġie f’sensih, mill-ewwel ħafer lil min sparalu. Iżda nhar is-27 ta’ Diċembru 1983 ried jagħmel ġest mill-isbaħ li jibqa’ jsemmi fl-istorja. Ali Agca jinżel għarkubbtejh fiċ-ċella tiegħu tal-ħabs quddiem il-Papa u jbus l-id tal-bniedem li hu prova joqtol. Waqt il-laqgħa emozzjonanti ta’ bejniethom, Agca talab maħfra u l-Papa, li kien qed jagħmel żjara tal-Milied fil-ħabs Ruman ta’ Rebibbia, ħafirlu b’qalbu kollha. Meta ħareġ miċ-ċella, il-Papa li kien jidher kommoss ħafna, qal: “Tkellimt ma’ wieħed minn ħuna li fih għandi fiduċja sħiħa. Dak li għedna lil xulxin huwa sigriet bejnietna.” F’ġunju ta’ sentejn qabel Agca kien intbagħat għomru l-ħabs minn qorti Taljana.
Il-Papa jgħid li kienet il-Madonna ta’ Fatima li salvatu minn dak l-attentat. Fil-fatt kien fit-13 ta’ Mejju ta’ 64 sena qabel (1917) li l-Madonna dehret lil tliet itfal u qaltilhom tliet sigrieti, fosthom li “Ir-Russja għad tikkonverti, fl-aħħar tirbaħ il-qalb tiegħi.” Il-Papa jgħid li “ma setgħux kienu huma li vvintaw din it-tħabbira. La kienu jafu l-istorja u lanqas il-ġeografija, u wisq anqas kellhom tagħrif dwar movimenti soċjali u żvilupp ta’ ideoloġiji. U b’danakollu seħħ kulma kienu ħabbru.” Il-Papa żar is-santwarju ta’ Fatima darbtejn: L-ewwel darba fl-1982 biex jirringrazzja l-Madonna li salvatu eżattament sena qabel. Il-bullet li t-tobba qalgħu mill-ġisem tal-Papa tpoġġa mad-djamanti tal-kuruna li titqiegħed fuq ras il-Madonna f’okkażjonijiet speċjali. F’din iż-żjara, raġel b’sikkina prova joqtlu. Reġa’ mar fl-1991 wara li spiċċa l-Komuniżmu fl-Ewropa tal-Lvant u kkonsagra d-dinja kollha lill-Verġni Marija.
Penitenzi
Papa Ġwanni Pawlu II kien iqatta’ ljieli mixħut minn tulu għall-qiegħa tal-art, kien isum qabel l-ordinazzjoni saċerdotali u episkopali u kien jiflaġella lilu nnifsu. Dan iddikjarah il-promutur tal-kawża tal-kanonizzazzjoni tiegħu Mons Slawomir Oder. Meta kien qed jindirizza lill-ġurnalisti fit-tnedija tal-ktieb WHY HE’S A SAINT: THE REAL JOHN PAUL II ACCORDING TO THE POSTULATOR OF HIS BEATIFICATION CAUSE, Mons Oder qal li l-Papa Ġwanni Pawlu II kien juża l-mortifikazzjoni fuqu nnifsu fost affarijiet oħra biex jimxi iktar 'il quddiem fil-ħajja tal-perfezzjoni.
Il-Kult Marjan
L-unika ħaġa li l-Papa żied meta daħal fl-appartament tiegħu fil-Vatikan kienet xbieha tal-Madonna s-Sewda ta’ Ċestekova. Il-Papa jgħid hekk: “Il-Verġni ta’ Jasna Gora ilha mijiet ta’ snin meqjuma bħala s-Sultana tal-Polonja. Dan hu s-Santwarju tan-nazzjon kollu kemm hu. Mis-Sidt u s-Sultana tagħha, il-Polonja, tul mijiet ta’ snin, fittxet u għadha tfittex għajnuna u qawwa għal twelid spiritwali ġdid.” Il-motto li kien għażel meta sar isqof kien Totus Tuus (Kollni tiegħek) indirizzat lil Marija. Devot kbir tal-Madonna, il-Papa ddedika l-1987 bħala s-sena Marjana bi thejjija għall-millenju l-ġdid: bħalma Marija hejjiet għal ġesù f’ġufha, hekk issa tistenna magħna l-elfejn anniversarju tat-twelid ta’ binha. Fl-istess sena ħareġ l-enċiklika sabiħa tiegħu, Redemptoris Mater (Omm il-Feddej, 1987).
Il-Ġlieda kontra l-Komuniżmu
Għalkemm il-Papa Ġwanni Pawlu II baqa' msemmi fl-istorja bħala wieħed minn dawk li għen biex jispiċċa l-Komuniżmu fl-Ewropa tal-Lvant, hu jgħid: “Ma kontx jien li għamilt dan. Is-siġra kienet diġà mħassra. Jiena tajt skoss tajjeb, u t-tuffieħ imħassar waqa’.”
Lech Walesa, kien mexxej ta’ Solidarnosc (Solidarjetà) għaqda Pollakka tal-ħaddiema li sfidat ir-reġim Komunista tal-Polonja. Mill-bidu nett tal-ġlieda tiegħu, Walesa kellu l-appoġġ sħiħ tal-Papa li ltaqa’ miegħu kemm -il darba kemm f’Ruma kif ukoll fil-Polonja. Meta mar Ruma f’Jannar 1981, Walesa qal,“L-iben ġie jara lil missieru.” F’Mejju seħħ l-attentat fuq il-Papa. F’Diċembru r-reġim Pollakk daħħal il-liġi marzjali għax kien qed jibża’ minn gwerra ċivili. Walesa ntefa’ l-ħabs fejn dam kważi sena. Wara 8 snin Walesa rnexxielu jġib elezzjonijiet demokratiċi li waqqgħu l-gvern Komunista u ħolqu demokrazija Pollakka ġdida fl-1989.