cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mérida (Veneżwela)
Ekonomija
Fl-2001, il-belt ta' Mérida kellha wieħed fost l-inqas rata ta' faqar fil-Veneżwela. Skont iċ-ċensiment ta' dik is-sena, din kellha rata ta' faqar ta' 18.09%, ftit biss ogħla minn dik ta' San Cristóbal u minn dawk tal-kwartieri aktar raffinati ta' Chacao (8.69%), Baruta (11.22%) u San Antonio de Los Altos (6.13%) fl-istat ta' Miranda. Il-bidu tas-seklu 20 fisser bidla drastika tal-ekonomija tal-belt. Tradizzjonalment, l-agrikoltura kienet xi ħaġa importanti tal-attivitajiet ekonomiċi ta' Mérida, li kienet iċ-ċentru ta' distribuzzjoni ta' prodotti agrikoli tal-istat ta' Mérida. Barra minn hekk, fil-madwar kien hemm fabbriki (haciendas) importanti taz-zokkor tal-kannamieli, li kienu jipprovdu dħul li wassal għall-bini ta' raffinerija taz-zokkor. Illum il-ġurnata, din ir-raffinerija spiċċat bħala mużew.
Funikular ta' Mérida
thumb|250px|Laguna ta' Mucubají Bil-bini tal-funikular ta' Mérida fl-1960 (li jwassal għal Pico Espejo, f'altitudni ta' 4,765 metru), bit-tlestija tal-awtostrada u l-inawgurazzjoni tal-ajruport, l-attivitajiet ekonomiċi mxew 'il quddiem, fejn għaddew mis-settur primarju tal-agrikoltura għas-settur terzjarju tas-servizzi, speċjalment fis-settur tat-turiżmu. Attwalment, il-funikular hi wieqfa minħabba nuqqas ta' manutenzjoni, u minħabba li l-impjant qdiem tqajjment il-bżonn ta' wieħed ġdid.
It-turiżmu, spiss imsejjaħ l-industrija l-ħadra, hu s-sors prinċipali għas-sosten tal-belt, u waħda mill-industriji li jagħtu profitt. Mill-punt ta' vista turistiku, Mérida toffri l-veduta ta' żewġ ktajjen muntanjużi madwar il-belt, u hi mdawwra minn wied. Ġewwa l-belt jinstabu parks, mużewijiet, pjazez li jippreseraw l-aspett kolonjali, diversi knejjes Barokki u Neoklassiċi, eċċ. F'dawn l-aħħar snin, grazazi għall-ħolqien tal-uniku park tax-xjenza fil-Veneżwela, "żona ħielsa" mill-punt ta' vista kulturali, xjentifika u teknoloġika, li tat sforz fl-iżvilupp tal-belt fl-ambitu teknoloġiku, anke grazzi għall-appoġġ li nkiseb mill-Università tal-Andi.
Fabio Coltorti
Fabio Coltorti (twieled fit-3 ta' Diċembru 1980) huwa eks-plejer tal-futbol Żvizzeru. Hu jħaddan ċittadinanza Żvizzera u Taljana.
Klabb
Matul il-karriera tiegħu ġewwa pajjiżu, Coltorti lagħab mat-tim tal-lokal Kriens, u aktar tard ma' Schaffhausen, Thun u Grasshoppers, fejn kien l-ewwel għażla bejn il-lasti ma' dawn l-aħħar tliet timijiet.
Fil-31 ta' Awwissu, 2007, hu ffirma kuntratt ta' erba' snin mal-klabb Spanjol ta' Racing de Santander għal miljun ewro. Fl-ewwel żewġ staġuni mal-Cantabrians rawh limitat għal-logħob mit-tazza nazzjonali. Id-debutt fil-kampjonat Spanjol wasal fit-22 ta' Diċembru, 2007, fit-telfa ta' 4–1 kontra Sevilla. Fit-18 ta' Settembru, 2008, lagħab mal-ewwel ħdax fid-debutt ta' Racing Santander fit-Tazza UEFA.
Minn nofs Diċembru tal-2009 sa Frar tal-2010, Coltorti sab spazju mal-ewwel ħdax fit-tim minħabba li l-gowlkiper regulari Toño kien weġġa'. Fl-ewwel tmien partiti, il-klabb tilef darba biss (kontra Villarreal bl-iskor ta' 2–0) u sofra seba' gowls.
Internazzjonali
Coltorti iddebutta mat-tim nazzjonali tal-Iżvizzera fil-logħba ta' ħbiberija kontra l-Iskozja tal-1 ta' Marzu 2006, li rriżultat f'telfa ta' 3–1. Hu ġie inkluż fost l-iskwadra għat-Tazza tad-Dinja 2006 li saret fil-Ġermanja.
Bjelorussja fil-Festival tal-Eurovision
Il-Bjelorussja pparteċipat fil-Festival tal-Eurovision ħames darbiet, fejn iddebuttat fl-2004. Il-pajjiż daħal fil-kompetizzjoni meta kienet ġiet introdotta s-sistema l-ġdida ta' semifinali. Il-Bjelorussja qatt ma rnexxielu jikkwalifika ħlief għall-2007, fejn Dmitry Koldun kien kiseb is-sitt post fil-finali.
Ir-relazzjonijiet qawwija li jeżistu bejn ir-Russja u l-Bjelorussja kienet evidenti fil-votazzjoni, hekk kif kull sena l-Bjelorussja ta dejjem l-massimu tal-punti lir-Russi.
Votazzjoni
thumb|right|250px|[[Dmitry Koldun f'Ħelsinki (2007)]] 250px|thumb|[[Ruslan Alekhno f'Belgrad (2008)]]
Il-Bjelorussja ta l-aktar punti lil (finali biss):
Il-Bjelorussja irċievit l-aktar minn minn (finali biss):
Anders Lindegaard
Anders Rosenkrantz Lindegaard (twieled fit-13 ta' April 1984) huwa plejer tal-futbol Daniż li jilgħab bħala gowler ma' Helsingborg.
Karriera
Imwieled f'Odense, Lindegaard beda l-karriera bħala futboler ma' Odense Boldklub (OB) li jilgħab fis-Superliga Daniża. Id-debutt fil-kampjonat wasal fir-rebħa ta' 3-1 kontra Silkeborg IF nhar id-19 ta' Novembru 2006, waqt li fl-Ewropa iddebutta fit-30 ta' Lulju 2009 fir-rebħa ta' 4–3 fuq Rabotnički. Matul iż-żmien tiegħu ma' OB kien aktar ikopri l-irwol ta' viċi ta' Arek Onyszko u kellu żewġ perjodi ta' self ma' Kolding FC u Aalesunds FK, b'dan tal-aħħar jakkwistawh b'mod sħiħ. Meta Onyszko kien ġie sospiż f'Lulju 2009 minħabba li kien ħebb għall-eks-mara tiegħu, Lindegaard kien il-kandidat sabiex jieħu post, però minflok wasal Roy Carroll. Mal-klabb Norveġiż ta' Aalesunds FK hu rebaħ it-Tazza Norveġiża u kien ivvutat bħala l-Gowlkiper tas-Sena fin-Norveġja u d-Danimarka.
Internazzjonali
Lindegaard għamlet l-ewwel preżenza mat-tim nazzjonali tad-Danimarka fil-partita kontra l-Iżlanda tas-7 ta' Settembru 2010, valida għall-kwalifikazzjoni għall-Euro 2012. Id-Danimarka rebħet 1–0.
Statistika
Statistika korretta sad-19 ta' Mejju 2013
Ana Mena
Ana Mena (bl-Ispanjol: Ana Mena Rojas) (Estepona, 25 ta' Frar 1997) hi kantanta.
Panamá Viejo
daqsminuri|262x262px|It-Torri tal-[[Katidral u fdalijiet oħra ta' Panamá Viejo]] Panamá Viejo, magħrufa wkoll bħala Panamá la Vieja (li tfisser litteralment "Panama Antika"), hija l-fdalijiet tal-Belt tal-Panama oriġinali, l-eks belt kapitali ta' Panama, li nqerdet fl-1671 mill-furban minn Wales, Henry Morgan. Tinsab fis-subborgi tal-belt kapitali attwali. Flimkien maċ-ċentru storiku ta' Casco Viejo, tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.
Storja
xellug|daqsminuri|245x245px|Dijorama ta' Panamá Viejo Insedjament (oriġinarjament magħruf bħala Castilla del Oro) ġie stabbilit fil-15 ta' Awwissu 1519 minn Pedro Arias Dávila u 100 abitant ieħor. Dak iż-żmien, dan kien l-ewwel insedjament Ewropew permanenti fl-Oċean Paċifiku, u ssostitwixxa ż-żewġ bliet ta' Santa María la Antigüa del Darién u Acla. Sentejn wara, fl-1521, l-insedjament ingħata l-istatus ta' belt permezz ta' digriet irjali u ngħata l-istemma tiegħu minn Karlu V ta' Spanja, u fforma cabildo ġdid. Ftit wara l-ħolqien tagħha, il-belt saret punt ta' tluq ta' diversi spedizzjonijiet lejn il-Perù u bażi importanti minn fejn id-deheb u l-fidda kienu jintbagħtu lejn Spanja.
Mill-1520 xi merkanti minn Genova, l-Italja, ħadu f'idejhom il-kummerċ tal-belt u l-port ta' Panamá Viejo fl-Oċean Paċifiku għal seklu sħiħ, bis-saħħa tal-konċessjoni li ngħataw mill-Ispanjoli, li kienu l-alleati tar-Repubblika ta' Genova.
Bejn l-1586 u l-1587 diġà kien hemm 11-il Taljan fil-Panama, għan-naturalizzazzjoni u d-dritt li jibqgħu jgħixu fil-Panama. Skont ċensiment tal-ħabta tal-1587, il-Belt ta' Panama kellha 548 abitant (uħud minnhom dixxendenti tal-ewwel insedjaturi minn Genova), li minnhom 53 kienu barranin u 18 minnhom kienu Taljani.
Fl-1539 u fl-1563, il-belt ġarrbet għadd ta' nirien li qerdu partijiet minnha iżda dan ma xekkilx l-iżvilupp tagħha. Fl-1610, il-belt laħqet popolazzjoni ta' 5,000 ruħ, b'500 dar, kif ukoll kunventi, kappelli, sptar u katidral.
Fil-bidu tas-seklu 17, il-belt ġiet attakkata diversi drabi mill-pirati u mill-popli indiġeni ta' Darién. Fit-2 ta' Mejju 1620, terremot heżżeż il-belt u bosta binjiet ġarrbu ħsarat estensivi. Fil-21 ta' Frar 1644, in-Nar il-Kbir qered 83 binja reliġjuża, inkluż il-katidral. Dak iż-żmien kien hemm 8,000 ruħ jgħixu fil-belt. daqsminuri|242x242px|Id-Dar tal-Ġenovesi Fl-1670, il-belt kellha 10,000 abitant. Fit-28 ta' Jannar 1671, il-furban minn Wales, Henry Morgan, attakka l-belt b'1,400 furban, li mmarċjaw mill-kosta tal-Karibew u qasmu l-ġungla. Il-qawwa ta' Morgan għelbet il-milizji tal-belt u mbagħad serqet ir-rikkezzi ta' Panamá. Jew Morgan stess jew inkella l-armata tiegħu taw in-nar lill-belt, jew il-Kaptan Ġeneral Emanuel Gonzalez Revilla ordna l-isplużjoni tal-imħażen tal-porvli. Kienet x'kienet il-kawża, in-nirien qerdu l-belt. L-attakk ta' Morgan ikkawża t-telf ta' eluf ta' ħajjiet u Panamá kellha terġa' tinbena ftit kilometri lejn il-Punent fuq sit ġdid (dak tal-Belt ta' Panama attwali).
Henry Morgan ġie arrestat, iżda wara li wera bil-provi li ma kien jaf b'xejn dwar it-Trattat ta' Madrid li kien għadu kemm tlesta u li temm l-ostilitajiet bejn l-Ingilterra u Spanja, sussegwentement inħeles u iktar 'il quddiem ingħata premju.
Sit ta' Wirt Dinji
Is-Sit Arkeoloġiku ta' Panamá Viejo u d-Distrett Storiku ta' Casco Viejo ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997. Fl-2003 saru xi modifiki minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Kultura popolari
Is-sit arkeoloġiku ta' Panamá Viejo ntuża fid-19-il staġun ta' The Amazing Race.
Il-festa bħala premju għal sfida tas-seba' staġun ta' show tas-CBS Survivor saret f'dan is-sit.
Kenja
Il-Kenja, uffiċjalment ir-Repubblika tal-Kenja, hija stat sovran fl-Afrika tal-Lvant. Il-belt kapitali tagħha hi Nairobi li fl-stess ħin hi l-ikbar belt fil-pajjiż. Kenja tinsab fuq l-ekwatur bl-Oċean Indjan fil-lbiċ, it-Tanzanija fin-nofsinhar, l-Uganda lejn il-punent, is-Sudan t'Isfel fil-majjistral, l-Etjopja fit-tramuntana u s-Somalja fil-grigal. Il-Kenja tkopri 581,309 km2 (224,445 mi kw) u għandha popolazzjoni ta' 43½ miljun fil-bidu tal-2013. Il-pajjiż huwa msemmi għall-Muntanja Kenja, it-tieni l-ogħla muntanja fl-Afrika.
Karmen Azzopardi
Karmen Azzopardi (1934–2022) kienet attriċi Maltija magħrufa sew fuq il-palk kif ukoll fuq it-television.
Teatru
Matul is-snin ħamsin, it-talenti tagħha kienu mfittxija minn bosta kumpaniji. Fost dawn kien hemm il-Malta Drama League, il-Kumpanija Gioventù Cattolica, il-Manoel Amateur Dramatic Club u l-Maleth.
Ma' Francis Ebejer
Is-snin sittin raw lil Azzopardi taħdem mill-qrib ma’ Francis Ebejer, il-kittieb li hi tqis responsabbli għall-iżvilupp tat-teatru modern f’Malta. Ebejer u Azzopardi rawmu relazzjoni professjonali mibnija fuq l-għarfien li t-tnejn kellhom tal-kwalitajiet ta’ xulxin. Azzopardi tgħid li Ebejer fassal bosta karattri maħsuba speċifikament biex jiġu interpretati minnha u oħrajn biex jiġu interpretati minn atturi speċifiċi oħrajn.
Atturi Theatre Group
Fl-1974, Azzopardi waqqfet il-grupp Atturi Theatre Group, flimkien mal-Kav. Paul Naudi. Din ġiet deskritta bħala l-ewwel kumpanija ta’ repertorju f’Malta maħsuba biex jittellgħu xogħlijiet ta’ kwalità, kemm bil-Malti kif ukoll bl-Ingliż, u dan fuq bażi konsistenti.
Fost premjijiet oħrajn, fl-2002 Azzopardi rċeviet il-Midalja għall-Qadi tar-Repubblika, għall-kontribut li tat lejn l-iżvilupp tat-teatru f’Malta.
Sierra Leone
Sierra Leone huwa pajjiż fl-Afrika u membru tal-Commonwealth tan-Nazzjonijiet. Il-belt kapitali hi Freetown.
Liebru Manċurjan
Il-liebru Manċurjan, jew kif inhu magħruf xjentifikament Lepus mandshuricus, huwa speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu), u nattiv tal-kontinent tal-Asja. Dan il-liebru huwa speċi mifrux ma' tliet pajjiżi Ażjatiċi, b'distribuzzjoni qalb il-muntanji fit-Tramuntana tal-peninsula Koreana fil-Korea ta' Fuq, fil-Grigal taċ-Ċina u fil-baċir tax-xmara Amur fir-Russja.
Liebru Manċurjan adult jista' jikber minn 40 sa massimu ta' 48 ċentimetru twil u jiżen madwar 2 kilogrammi. Id-denb jista jkun bejn 4.5 u 7.5 ċentimetri twil u l-widnejn normalment ikunu minn 7.5 sa 10.4 ċentimetri.
Klassifikazzjoni
Dan il-liebru huwa wieħed minn 10 speċi li qegħdin ikklassifikati fis-sottoġeneru Eulagos u m'hemm l-ebda sottospeċi rikonoxxuta.
Michael Tait
Michael Tait Moran (twieled fid-29 ta' Jannar 2001) huwa plejer tal-futbol Ingliż li attwalment jilgħab ma' Tamworth.
Seychelles
Is-Seychelles huma nazzjon fl-Afrika. Il-belt kapitali hi Victoria.
Ġeografikament u kulturalment qrib il-Mawrizju.
Żarbuna tad-Deheb
thumb|200px|Iż-Żarbuna tad-Deheb mirbuħa minn [[Diego Forlán]] Iż-Żarbuna tad-Deheb hu rikonoxximent tal-futbol li jingħata lill-plejers li, matul l-istaġun, kisbu l-ikbar punteġġi billi jiġi mmultiplikat in-numru ta' gowls li ġew skurjati fil-partiti tal-kampjonat u l-koefiċċjent tal-kampjonat.
Cuenca (Spanja)
Cuenca (pronunzjata bl-Ispanjol: [ˈkweŋka]) hija belt u muniċipalità fi Spanja li tinsab fil-komunità awtonoma ta' Kastilja-La Mancha. Hija l-belt kapitali tal-provinċja ta' Cuenca.
Żarbuna tad-Deheb
Mill-bidu ta' dan ir-rikonoxximent fl-istaġun 1967–68 l-unur, oriġinarjament magħruf bħala Soulier d'Or, li hi traduzzjoni bill-Franċiż għal Żarbuna tad-Deheb, kien mogħti mir-rivista France Football lill-aqwa skorer f'kull kampjonat Ewropew ta' dak l-istaġun. Ma kienx jingħata differenzi bejn il-kampjonati. Bejn l-1991 u l-1996, l-unur sar wieħed inuffiċjali wara protesta min-naħa tal-Federazzjoni Ċiprijotta, li stqarrew li plejer skorja 40 gowl, minkejja li l-aqwa skorers uffiċjali tal-istaġun ikunu mniżża b'dsatax-il gowl.
Cuenca (Spanja)
Etimoloġija
Isem il-belt jaf oriġina mit-terminu Latin conca li jfisser "baċir tax-xmara", b'referenza għall-fondoq tax-xmajjar Júcar u Huécar. Jaf oriġina wkoll mill-fdalijiet tal-kastell Għarbi, Kunka. Ġew issuġġeriti wkoll ismijiet oriġinali alternattivi oħra, inkluż "Anitorgis", "Sucro" jew "Concava". Il-belt ta' Cuenca hija magħrufa wkoll bħala l-"Bejta tal-Ajkla" minħabba l-pożizzjoni prekarja tagħha fit-tarf ta' fondoq.
Żarbuna tad-Deheb
L-unur reġa' sar wieħed uffiċjali mill-istaġun 1996–97, meta l-European Sports Magazines (ESM), fejn France Football hi membru tagħha, iddeċidiet għal sistema ta' punti skont is-"saħħa" ta' kull kampjonat tal-Ewropa. Dawn huma determinati skont il-koefiċċjenti tal-UEFA, li min-naħa l-oħra jiddependu fuq ir-riżultati tal-klabbs tal-kampjonati fil-kompetizzjoni Ewropea fil-ħames snin ta' qabel. B'hekk gowls skurjati fis-Serie A, l-akbar kampjonat tal-futbol fl-Italja, jgħodd aktar mil-League of Wales, li hu l-ekwivalenti tiegħu ta' Wales.
Cuenca (Spanja)
Storja
Meta l-peniżola Iberika kienet parti mill-Imperu Ruman, kien hemm diversi insedjamenti importanti fil-provinċja, fosthom Segobriga, Ercavica u Gran Valeria. Madankollu, il-post fejn tinsab Cuenca llum il-ġurnata ma kienx abitat dak iż-żmien.
Żarbuna tad-Deheb
Rebbieħa mill-1968 sal-1991
Bejn l-1968 u l-1991, iż-Żarbuna tad-Deheb, kif kienet magħrufa, kienet tingħata lill-aqwa skorer f'kwalunkwe kampjonat Ewropew. B'hekk ma kienx jittkejjel it-toqol tal-kampjonat u toqol tal-partiti li kienu jintlagħbu kif ukoll in-numru ta' partiti li l-plejer ħa sehem fihom. Matul dan il-perjodu Eusébio, Gerd Müller, Dudu Georgescu u Fernando Gomes rebħu dan it-titlu darbtejn.
Cuenca (Spanja)
Storja
Meta l-Musulmani ħakmu l-inħawi fis-714, malajr indunaw il-valur tal-pożizzjoni strateġika tal-belt u bnew fortizza (imsejħa Kunka) bejn żewġ fniedaq bejn ix-xmajjar Júcar u Huécar, imdawra b'ħajt twil kilometru. L-ekonomija ta' Cuenca malajr saret dominata mill-biedja u mill-manifattura tat-tessuti, u dawn wasslu għal prosperità kbira li kulma jmur baqgħet tiżdied.
Żarbuna tad-Deheb
Rebbieħa inuffiċjali mill-1991 sal-1996
Iż-Żarbuna tad-Deheb saret inuffiċjali mill-1991 sal-1996, wara protesta mill-federazzjoni tal-futbol ta' Ċipru fejn plejer allegatament skorja 40 gowls, minkejja li l-lista uffiċjali tal-aqwa skorers tal-istaġun huma t-tnejn imniżżla b'dsatax-il gowl. Minħabba dan il-każ, France Football iddeċidiet li tagħmel il-kompetizzjoni inuffiċjali sal-1996. L-awa skorer għall-istaġun 1990–91, Darko Pancev, ma rċeviex dan l-unur sas-sena 2006. L-unur reġa' sar wieħed uffiċjali fl-1996 b'regolamenti differenti.
Cuenca (Spanja)
Storja
Fil-bidu tas-seklu 11, il-Kaliffat ta' Córdoba nqasam f'diversi stati (taifas) differenti. Cuenca kienet immexxija mit-taifa ta' Toledo — x'aktarx l-ikbar wieħed — b'ġurisdizzjoni li kienet mifruxa sal-qofol tal-Marċ Nofsani ta' Al-Andalus. Fl-1076, Cuenca ġiet assedjata minn Sancho Ramírez ta' Aragona, li ma rnexxilux jaħkem il-post. Fl-1080 ir-Re Yahya al-Qadir ta' Toledo tilef it-taifa tiegħu, u l-viżier tiegħu ffirma trattat fi Cuenca ma' Alfonso VI ta' León u Kastilja li permezz tiegħu ċedielu xi fortizzi bi skambju għal għajnuna militari.
Żarbuna tad-Deheb
Rebbieħa mill-1996 sal-lum
Mill-istaġun 1996–97, il-European Sports Magazines onoraw iż-Żarbuna tad-Deheb ibbażat skont sistema ta' punti li jippermetti lil plejers ta' kampjonati diffiċli biex jirbħu anki jekk ikunu skurjaw xi ftit inqas gowls minn plejer ta' kampjonat mhux daqshekk b'saħħtu. B'din il-modifikazzjoni, il-gowls huma pożizzjonati differenti bejn il-kampjonati. Gowls skurjati fl-aqwa tmien kampjonati skont il-koefiċċjenti tal-UEFA huma multiplikati mal-fattur ta' tnejn, u gowls skurjati f'kampjonati li jinsabu bejn id-9 u l-21 post huma multiplikati mal-fattur 1.5.
Cuenca (Spanja)
Storja
Wara t-telfa li ġarrbu l-Kristjani fil-Battalja ta' Sagrajas (1086), Cuenca nħakmet mir-re tat-taifa ta' Sivilja, Al-Mu'tamid ibn Abbad. Madankollu, meta l-artijiet tiegħu ġew attakkati mill-Almoravidi, huwa bagħat lil bintu tar-rispett Zaida għand Alfonso, u offrielu Cuenca bi skambju għal appoġġ militari. L-ewwel truppi Kristjani daħlu fil-belt fl-1093. Madankollu, l-Almoravidi ħakmuha fl-1108. Il-gvernatur tagħhom fi Cuenca ddikjara l-indipendenza fl-1144, segwit minn Murcia kollha s-sena ta' wara. Fl-1147 Muhammad ibn Mardanis sar ir-Re ta' Cuenca, Murcia u Valencia. Huwa ddefenda l-artijiet tiegħu mill-invażjoni tal-Almoħadi sa mewtu fl-1172, u mbagħad ibnu kellu jiffirma patt ta' tariffi mal-ħakkiema l-ġdida. Meta kellu 17-il sena, Alfonso VIII ta' Kastilja pprova jaħkem il-post, iżda wara ħames xhur ta' assedju, kellu jirtira wara l-wasla tat-truppi mibgħuta mill-kaliff tal-Almoħadi Abu Yaqub Yusuf. Alfonso ffirma tregwa ta' seba' snin iżda meta fl-1176 in-nies lokali ta' Cuenca okkupaw xi artijiet Kristjani f'Huete u f'Uclés, Alfonso intervjena flimkien ma' koalizzjoni li kienet tinkludi wkoll lil Ferdinandu II ta' León, Alfonso II ta' Aragona u l-Ordnijiet Militari ta' Calatrava, Santiago u Montegaudio, u assedja lil Cuenca għal xhur sħaħ mill-Epifanija tal-1177. Il-kmandant ta' Cuenca, Abu Bakr, mill-ġdid reġa' fittex l-appoġġ ta' Yaqub Yusuf, iżda dan tal-aħħar kien fl-Afrika u ma għenux. Wara kampanja bla suċċess kontra l-Kristjani fis-27 ta' Lulju, Cuenca nħakmet mit-truppi ta' Alfonso fil-21 ta' Settembru 1177, filwaqt li l-gwarniġjon ta' Musulmani daħal għall-kenn fiċ-ċittadella.
Dan il-gwarniġjon tilef f'Ottubru, u b'hekk intemm id-dominju Għarbi. Cuenca ngħatat sett ta' liġijiet, magħrufa bħala l-Fuero, miktuba bil-Latin, li rregolaw liċ-ċittadini ta' Cuenca, u kienu meqjusa bħala wieħed mill-iżjed sett ta' liġijiet miktuba b'mod perfett f'dak iż-żmien. Id-djoċesi ta' Cuenca ġiet stabbilita fl-1183; it-tieni isqof tagħha kien San Ġiljan ta' Cuenca, li sar il-qaddis patrun tal-belt.
Alfonso X ta t-titlu ta' "belt" (ciudad) lil Cuenca fl-1257. nofs|daqsminuri|845x845px|[[Pittura ta' Cuenca ta' Anton van den Wyngaerde (1565).]] Matul il-ftit sekli ta' wara, Cuenca gawdiet prosperità kbira, bis-saħħa tal-manifattura tat-tessuti u l-isfruttament tal-bhejjem. Il-katidral beda jinbena għall-ħabta ta' dan iż-żmien, bi stil Anglo-Normann, permezz ta' bosta ħaddiema Franċiżi, peress li l-mara ta' Alfonso VIII, Eleanor, kellha affinità kulturali Franċiża.
Matul is-seklu 18 l-industrija tat-tessuti battiet, speċjalment meta Carlos IV ipprojbixxa l-din l-attività fi Cuenca sabiex jipprevjeni l-kompetizzjoni mar-Real Fábrica de Tapices (Fabbrika Rjali tat-Tapizzeriji), u b'hekk l-ekonomija ta' Cuenca qabdet it-triq tan-niżla, li wasslet għal tnaqqis drammatiku fil-popolazzjoni (5,000 abitant). Matul il-gwerra tal-indipendenza kontra t-truppi ta' Napuljun il-belt ġarrbet qerda kbira, u l-kriżi kompliet tiżdied. Il-belt esperjenzat tnaqqis fil-popolazzjoni, b'madwar 6,000 abitant biss, u Cuenca ġiet ingħatat spinta biss permezz tal-wasla tal-linji ferrovjarji fis-seklu 19 flimkien mal-industrija tal-injam, u l-popolazzjoni b'hekk reġgħet żdiedet għal 10,000 abitant. Fl-1874, matul it-Tielet Gwerra Karlista, Cuenca ttieħdet mit-truppi Karlisti, u l-belt ġarrbet ħsarat kbar għal darb'oħra. daqsminuri|Inċiżjoni f'La Ilustración Española y Americana li turi s-serq f'Cuenca mill-Karlisti f'Lulju 1874. Is-seklu 20 beda bit-tiġrif tat-torri tal-katidral ta' Giraldo fl-1902, li affettwa wkoll il-faċċata. Il-katidral kellu jerġa' jinbena minn Vicente Lámperez, b'żewġ torrijiet ġodda daqs xulxin fuq iż-żewġ naħat tal-faċċata, u l-parti ta' fuq tagħhom baqgħet qatt ma tlestiet.
L-ewwel deċennji tas-seklu 20 kienu turbolenti bħal f'reġjuni oħra fi Spanja. Fiż-żoni rurali kien hemm il-faqar, u l-Knisja Kattolika ġiet attakkata, u nqatlu patrijiet, sorijiet, qassisin u isqof ta' Cuenca, Cruz Laplana y Laguna. Matul il-Gwerra Ċivili Spanjola Cuenca kienet parti miż-żona repubblikana (zona roja jew "żona ħamra"). Ittieħdet fl-1938 mit-truppi tal-Ġeneral Franco. Matul il-perjodu ta' wara l-gwerra ż-żona għaddiet minn deklin ekonomiku, u dan wassal biex bosta nies jemigraw lejn reġjuni b'iktar prosperità, l-iktar il-Pajjiż Bask u l-Katalonja, iżda anke lejn pajjiżi oħra bħall-Ġermanja. Il-belt bdiet tirkupra bil-mod mill-1960 sal-1970, u l-limiti tal-belt twessgħu ferm iktar mill-fondoq sal-artijiet ċatti tal-madwar.
Fl-aħħar deċennji l-belt esperjenzat tkabbir moderat fil-popolazzjoni u fl-ekonomija, l-iktar bis-saħħa tat-tkabbir fis-settur tat-turiżmu, u permezz ta' titjib fit-toroq u l-linji ferrovjarji. Cuenca bbażat ruħha ferm fuq il-kultura u bis-saħħa ta' dan ġiet iddikjarat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996. F'dan l-aħħar, l-infrastruttura kulturali ġdida bħas-Sala tal-Kunċerti muniċipali u l-Mużew tax-Xjenza wasslu biex Cuenca tipprova tapplika għat-titlu ta' Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2016 iżda mingħajr suċċess.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Veduta ta' Cuenca mill-fondoq. Il-Belt Iffortifikata Storika ta' Cuenca ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Ġeografija u klima
Cuenca tinsab fit-tarf ta' fondoq wieqaf, b'xaqlibiet li jinżlu fil-fond sax-xmajjar Júcar u Huécar. Il-belt hija maqsuma f'żewġ insedjamenti separati: il-belt il-"ġdida" li tinsab fil-Lbiċ tal-belt l-antika, li hija maqsuma mix-xmara Huécar.
Il-klima ta' Cuenca hija klima Mediterranja tipika bi sjuf sħan tal-Meseta (promontorju fuq ġewwa) ta' Spanja. Ix-xtiewi jkunu relattivament kesħin, iżda s-sjuf ikunu pjuttost sħan binhar b'iljieli okkażjonali kesħin. L-istaġuni tar-rebbiegħa u tal-ħarifa jkunu qosra, b'temperaturi pjaċevoli binhar iżda b'iljieli pjuttost kesħin minħabba l-altitudni tal-belt bejn 956 metru (3,136 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar sa 1,000 metru (3,281 pied) fiċ-ċentru storiku tal-belt l-antika.
Katidral tal-Madonna tal-Grazzji u ta' San Ġiljan
daqsminuri|265x265px|Il-Katidral ta' Cuenca. Il-Katidral ta' Cuenca nbena mill-1182 sal-1270. Il-faċċata reġgħet inbniet wara li ġġarrfet fl-1902. Huwa l-ewwel katidral bi stil Gotiku fi Spanja (flimkien ma' dak ta' Avila), minħabba l-influwenza tal-mara ta' Alfonso VIII, Eleanor, bint ir-Re Enriku II tal-Ingilterra u l-mara tiegħu, Eleanor ta' Aquitaine, li introduċew l-istil Anglo-Normann.
Minn dik id-data l-katidral sarulu xi tibdiliet. Apsida-korsija (doble girola) żdiedet fis-seklu 15, filwaqt li l-Arkata Rinaxximentali ta' Esteban Jamete nbniet fis-seklu 16. L-artal prinċipali ġie ddisinjat mill-ġdid matul is-seklu 18 mill-arkitett famuż Ventura Rodríguez, b'grilja prezzjuża b'lavur tal-ħadid. Il-faċċata nbniet mill-ġdid fl-1902 mit-tiġrif tat-torri preċedenti tal-kampnar magħruf bħala l-Giraldo. Fil-bidu tas-snin 90 tas-seklu 20 twaħħlu twieqi moderni kkuluriti, u fl-2006 ġie rkuprat wieħed miż-żewġ orgnijiet Barokki minn Julián de la Orden. L-orgni l-ieħor ġie rrestawrat ukoll, u fl-4 ta' April 2009 saret ċerimonja ta' inawgurazzjoni. daqsminuri|260x260px|L-apsida-korsija tal-Katidral ta' Cuenca. In-navati ma jsegwux eżattament linja dritta. L-artal ta' San Julián, iddedikat lil San Ġiljan ta' Cuenca, fl-apsida-korsija, jikkonsisti minn kolonni magħmula bl-irħam aħdar.
Kurżità oħra huma l-kitbiet "Unum ex septem" f'xi kappelli. Jingħad li jekk wieħed jitlob waqt li jħares lejn dawn il-kitbiet, jingħata maħfra ta' ħames snin għal dnubietu, u maħfra ta' seba' snin jekk wieħed jitlob f'jum il-qaddis patrun.
Knisja ta' San Pietru (Iglesia de San Pedro)
B'oriġini Rumaneski, il-Knisja ta' San Pietru reġgħet inbniet minn Jose Martin de la Aldehuela matul is-seklu 18 u minn dak iż-żmien għandha faċċata Barokka. Għandha għamla ottagonali fuq barra iżda hija ċirkolari fuq ġewwa, u tinsab fil-pjazza msejħa Plaza del Trabuco.
Wieħed jista' jasal għal din il-knisja billi jitla' Triq San Pedro mill-Plaza Mayor.
Knisja ta' San Mikiel (Iglesia de San Miguel)
Il-Knisja ta' San Mikiel inbniet matul is-seklu 13, b'navata waħda biss u apsida. Fis-seklu 15 żdiedet it-tieni navata fin-naħa tat-Tramuntana. Il-koppla nbniet minn Esteban Jamete fis-seklu 16, u finalment is-saqaf tal-injam taż-żewġ navati ġiet sostitwit b'volti tal-ġebel matul is-seklu 18.
Il-Knisja ta' San Mikiel ġiet irrestawrata fis-seklu 20, u l-ġestjoni tagħha ġiet ittrasferita lill-muniċipalità ta' Cuenca mid-Djoċesi ta' Cuenca, sabiex il-knisja setgħet tintuża għal kunċerti tal-mużika klassika. Fil-fatt, il-Knisja ta' San Mikiel tospita l-Ġimgħa tal-Mużika Reliġjuża (Semana de Musica Religiosa) flimkien ma' postijiet oħra fi ħdan il-belt u l-provinċja tagħha.
Knisja tas-Salvatur (Iglesia del Salvador)
Il-Knisja tas-Salvatur inbniet bi stil Neo-Gotiku matul is-seklu 18, b'navata waħda u torri għoli. Għandha faċċata Barokka mudesta u xi artali Barokki notevoli fuq ġewwa. Madankollu, id-daħla tal-knisja hija pjuttost moderna u żdiedet fl-aħħar tas-snin 90 tas-seklu 20.
Il-purċissjoni reliġjuża famuża ta' "Las Turbas", li ssir binhar fil-Ġimgħa l-Kbira, tibda minn din il-knisja, peress li l-vara ta' Ġesù Nazzarenu, li hija l-qofol tal-purċissjoni, tinżamm ġo fiha. daqsminuri|285x285px|Il-Pont ta' San Pawl.
Pont ta' San Pawl
Il-Pont ta' San Pawl (Puente de San Pablo) inbena mill-1533 sal-1589 bħala kostruzzjoni mmexxija mill-Kanonku Juan del Pozo minn naħa għall-oħra tal-fondoq tax-xmara Huecar, bl-għan li l-belt l-antika tiġi kkollegata mal-Kunvent ta' San Pawl.
Il-pont oriġinali kkrolla u l-pont attwali nbena fl-1902 bl-injam u l-ħadid skont l-istil dominanti fil-bidu tas-seklu 20. Huwa għoli madwar 40 metru u huwa mirfud mill-fdalijiet tal-pont l-antik.
Seminarju
Is-seminarju fih librerija b'bosta kotba antiki, uħud minnhom "incunables" (ta' qabel l-1501). Hemm ukoll kamra ta' lqugħ bi stil Rokokò fuq ġewwa u artal Gotiku fil-kappella, iżda ż-żjarat mill-pubbliku mhumiex permessi.
Fl-2004 xi kotba minn din il-librerija nsterqu, iżda s-suspettat ewlieni tas-serqa nqabad u l-kotba ġew irkuprati qabel ingħataw għall-irkantar.
Illum il-ġurnata medja ta' 10-15-il patri jitħarrġu hemmhekk, skont l-istatistika tal-Konferenza Episkopali Spanjola.
Kunvent Antik ta' San Pawl
Il-kunvent kien immexxi minn patrijiet Dumnikana, iżda matul is-seklu 19 ingħata lill-patrijiet Pawlini, li kienu bbażati hemmhekk sal-1975, meta telqu minħabba l-ikkrollar possibbli tal-binja. Fis-snin 90 tas-seklu 20 il-kunvent ġie rrestawrat biex jospita l-Parador Nacional de Turismo in Cuenca, lukanda li tippermetti żjara fil-kunvent kif ukoll tagħti aċċess lill-knisja.
Palazz tal-Isqof
Il-Palazz tal-Isqof fih il-Mużew tad-Djoċesi, li għandu kollezzjoni notevoli ta' arti reliġjuża. Jista' jiġi aċċessat faċilment mill-katidral.
Kulleġġ Navali Rjali Antik
daqsminuri|279x279px|Il-[[Kappella tinsab fil-Qorti tar-Reġina Marija (xellug) u s-Sala Mpittra tinsab fil-Qorti tar-Re William (lemin). Il-koppli jinsabu fuq id-daħliet.]] Il-Kulleġġ Navali Rjali Antik (bl-Ingliż: Old Royal Naval College) huwa l-binja arkitettonika ċentrali tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO msejjaħ Greenwich Marittima, fi Greenwich, Londra, ir-Renju Unit, u jitqies bħala "l-ifjen kumpless arkitettoniku u pajsaġġistiku drammatiku fir-Renju Unit". Is-sit huwa ġestit mill-Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik, li ġie stabbilit fl-1997 għall-konservazzjoni tal-binjiet u tas-sit inġenerali sabiex jiġu kkonvertiti f'destinazzjoni kulturali. Il-binjiet oriġinarjament inbnew biex jintużaw bħala Sptar Irjali għall-Baħħara f'Greenwich, issa magħruf ġeneralment bħala l-Isptar ta' Greenwich, mikri mir-Re William III u mir-Reġina Marija II fil-25 ta' Ottubru 1694, iddisinjat minn Christopher Wren, u mibni bejn l-1696 u l-1712. L-isptar għalaq fl-1869. Bejn l-1873 u l-1998 il-binja ntużat bħala l-Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich.
Cuenca (Spanja)
Palazz tal-Isqof
Il-kmamar fejn tintwera l-kollezzjoni ġew immudellati mill-ġdid mill-arkitett Fernando Barja Noguerol, u Gustavo Torner għażel l-opri tal-arti minn inventarju magħmul minn xi patrijiet tad-djoċesi fl-1977. Uħud mill-wirt artistiku tad-djoċesi ntilef matul il-Gwerra Peniżolari, il-konfiska tal-proprjetà ekkleżjastika minn Juan Álvarez Mendizábal, u l-Gwerra Ċivili Spanjola.
Kulleġġ Navali Rjali Antik
Oriġini tas-sit
Oriġinarjament is-sit kien is-sit tal-Qorti ta' Bella, li nbena minn Humphrey, id-Duka ta' Gloucester, u sussegwentement issemma bħala l-Palazz ta' Placentia minn Margaret ta' Anjou wara li ġie kkonfiskat. Ġie rikostruwit minn Enriku VII, u minn dak iż-żmien 'il quddiem sar magħruf iktar bħala l-Palazz ta' Greenwich. Kien il-post fejn twieldu l-monarki ta' Tudor: Enriku VIII, Marija I u Eliżabetta I, u kien magħruf bħala l-iżjed palazz favorit ta' Enriku VIII. Il-palazz ġie mitluq matul il-Gwerra Ċivili Ingliża. Bl-eċċezzjoni tal-binja mhux kompluta ta' John Webb, il-palazz finalment twaqqa' fl-1694.
Cuenca (Spanja)
Palazz tal-Isqof
Fil-mużew wieħed jista' jara kapulavuri bħad-Dittiku Biżantin (lavur tal-fidda b'għamla ta' ktieb b'oriġini datata għall-ħabta tal-1370, li fih ir-relikwi tal-qaddisin), pitturi ta' El Greco, u twapet magħmulin bl-idejn mill-iskola ta' Cuenca.
Kastell
El Castillo huwa l-isem tal-fdalijiet ta' fortizza Għarbija antika, li jirrappreżenta l-istrutturi iktar antiki ta' Cuenca. Torri, żewġ blokok tal-ġebel, l-arkata ta' aċċess lejn iċ-ċentru storiku tal-belt u ta' ħruġ minnu mill-Barrio del Castillo u framment tal-ħitan għadhom jeżistu. L-arkata (arco de Bezudo) hija msemmija għal Gutierre Rodriguez Bezudo, minn Segovia, li ġġieled kontra l-Għarab mar-Re Alfonso VIII biex jaħkem lil Cuenca.
Kulleġġ Navali Rjali Antik
Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich
Fl-1873, erba' snin wara li għalaq l-isptar, il-binjiet ġew ikkonvertiti fi stabbiliment tat-taħriġ għall-Flotta Navali Rjali. Il-Flotta Navali Rjali finalment telqu mill-Kulleġġ fl-1998 meta s-sit għadda f'idejn il-Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik.
Cuenca (Spanja)
Kastell
Il-kastell kien jospita l-Inkwiżizzjoni Sagra wara l-1583, u finalment inqered matul is-seklu 19 mis-suldati Franċiżi matul il-Gwerra tal-Indipendenza Spanjola.
Fil-qrib hemm il-kappella żgħira u ċ-ċimiterju ta' San Isidro.
Kulleġġ Navali Rjali Antik
Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik
Mill-1998, is-sit ingħata ħajja ġdida permezz ta' taħlita ta' użi ġodda u attivitajiet fis-sit storiku antik, taħt il-ġestjoni u l-kontroll tal-Fondazzjoni ta' Greenwich. Il-binjiet ġew elenkati bħala binjiet tal-Grad Nru I. Fl-1999 xi partijiet mill-binjiet tar-Reġina Marija u tar-Re William, u l-binja kollha tar-Reġina Anna u tal-Bastiment Militari ġew mikrija għal 150 sena mill-Università ta' Greenwich. Fis-sena 2000, il-Kulleġġ tat-Trinità għall-Mużika kera l-parti l-kbira tal-binja tar-Re Karlu. B'hekk inħolqot taħlita edukattiva u kulturali ġdida unika.
Fl-2002, il-Fondazzjoni laħqet l-għan tagħha li tiftaħ is-sit kollu għall-viżitaturi. Fetħet is-Sala Mpittra, il-Kappella u Ċentru għall-Viżitaturi, miftuħa kuljum mingħajr ħlas u huma disponibbli żjarat iggwidati fihom. Il-Kulleġġ Navali Rjali Antik infetaħ għall-istudenti u għall-viżitaturi ta' kull età u nazzjonalità u spiss dawn jiġu akkumpanjati mill-mużika li tinstema' mill-Kulleġġ tat-Trinità. Kif kiteb Nathaniel Hawthorne fl-1863, "in-nies illum jew għada se jkunu l-werrieta leġittimi ta' kwalunkwe ġmiel maħluq mir-rejiet u mill-irġejjen". Fl-2005, is-sala li fiha kien jinżamm it-tebut ta' Nelson qabel il-funeral statali tiegħu nfetħet u ngħatat l-isem ta' Sala ta' Nelson. Is-sala laterali żgħira fiha statwa ta' Nelson li hija replika tal-istatwa li hemm fil-Pjazza ta' Trafalgar, u fiha wkoll oġġetti antiki, pitturi u informazzjoni. Wieħed jista' jżurha f'waħda miż-żjarat iggwidati li jinkludu wkoll żjara fil-kantini, fl-imħażen u fil-kripta ta' taħt l-art. Fil-kappella tiġi ċċelebrata quddiesa kull nhar ta' Ħadd fil-11:00 li jista' jattendi għaliha kulħadd. Hawnhekk jiġu organizzati kunċerti pubbliċi regolarment u jsiru wkoll varjetà wiesgħa ta' avvenimenti kummerċjali u kulturali fis-Sala Mpittra. L-inħawi jintużaw mill-viżitaturi, mill-istudenti, miċ-ċittadini lokali u mill-ekwipaġġi tal-films f'ambjent mingħajr traffiku li jipprovdi varjetà ta' kafetteriji, bars u ristoranti, kollha kemm huma inkorporati fi ħdan il-binjiet antiki, bħala parti minn taħlita ta' "antik u modern" li jsostnu l-ħajja f'Greenwich tas-seklu 21.
Cuenca (Spanja)
Torri ta' Mangana
daqsminuri|It-Torri ta' Mangana. L-oriġini tat-Torri ta' Mangana mhijiex ċara. Fl-1565 ġie miżbugħ minn Anton van den Wyngaerde, li jindika li dak iż-żmien it-Torri ta' Mangana diġà kien inbena, u wara l-attakki tas-suldati Franċiżi matul il-Gwerra tal-Indipendenza Spanjola – fil-bidu tas-seklu 19 – wara li kien diġà ntlaqat minn sajjetta fis-seklu 18, iġġarraf għalkollox. It-Torri ta' Mangana reġa' nbena minn Fernando Alcántara bi stil Neo-Mudejar – ispirat minn motivi dekorattivi Għarab – fl-1926. Finalment Victor Caballero ta lit-Torri ta' Mangana l-bixra attwali tiegħu bi stil qisu ta' fortizza fl-1968.
Kulleġġ Navali Rjali Antik
Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik
Il-Kulleġġ Navali Rjali Antik u s-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO msejjaħ "Greenwich Marittima" qed isiru ċentrali għal firxa wiesgħa ta' negozji u attivitajiet tal-komunità. Il-Kulleġġ tat-Trinità għall-Mużika jipprovdi diversi mużiċisti u kumplessi mużikali fuq bażi kummerċjali ssussidjata biex idoqqu f'avvenimenti fil-Lvant ta' Londra u lil hinn, bħala parti mill-politika kummerċjali u komunitarja tiegħu biex ikun qrib il-pubbliku, parzjalment iffinanzjata u mħeġġa mill-Kunsill ta' Finanzjament għall-Edukazzjoni Għolja.
Cuenca (Spanja)
Torri ta' Mangana
It-torri għandu arloġġ fuq naħa waħda tiegħu u r-reġistrazzjoni ta' tokki tal-qniepen jista' jinstema' fiċ-ċentru storiku tal-belt f'ċertu ħinijiet (kull kwarta).
Kulleġġ Navali Rjali Antik
Fondazzjoni ta' Greenwich għall-Kulleġġ Navali Rjali Antik
Is-sit jintuża regolarment biex jinġibdu programmi televiżivi, reklami televiżivi u films. Fost id-diversi produzzjonijiet kien hemm: The Bounty, fejn il-kaptan William Bligh maħdum minn Anthony Hopkins jitwassal minn karru fil-bidu tal-film, u fejn jiġi ġġudikat fix-xeni sussegwenti; Patriot Games, fejn inġibed attakk fuq membru fittizju tal-familja rjali, Lord Holmes; kif ukoll Shanghai Knights; u kampanja ta' reklamar televiżiv tal-2006 għall-kumpanija Brittanika tal-bejgħ tal-ikel u tal-ħwejjeġ Marks & Spencer. Films oħra jinkludu Four Weddings and a Funeral, The Madness of King George, The Mummy Returns, The Avengers (1998) u Lara Croft: Tomb Raider (2001).
Films iktar reċenti jinkludu Spooks tal-BBC u Little Dorrit, il-film ta' David Cronenberg Eastern Promises, l-adattament tar-rumanz ta' Philip Pullman f'film Northern Lights u The Wolf Man (2009). Is-sit tal-Kulleġġ Navali Rjali Antik intuża b'mod estensiv għall-ġbid tal-film tal-2006 Amazing Grace u tal-films tal-2011 Sherlock Holmes: A Game of Shadows, Now You See Me 2 u Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides. Barra minn hekk, fis-sit inġibdu xeni għal The King's Speech, taparsi kien il-Palazz ta' Buckingham, u għal The Dark Knight Rises, taparsi kien kafetterija fix-xeni finali tal-film. F'April 2012, is-sit intuża għax-xeni ikoniċi tal-barrikata fl-adattament tal-musical Les Miserables. F'Ottubru 2012, il-Kulleġġ intuża għall-ġbid tal-film Thor: The Dark World u f'Ottubru 2013 intuża għall-ġbid tal-film The Man from U.N.C.L.E.. u għall-ġbid ta' xena tal-film tal-2005 ta' Guy Richie Revolver.
Cuenca (Spanja)
Torri ta' Mangana
Wieħed jista' jaċċessa t-torri bil-mixi minn Plaza Mayor u hemm veduti mill-fondoq qrib ix-xmara Jucar u l-kwartieri moderni.
Kulleġġ Navali Rjali Antik
Proġett tas-Sala Mpittra
Fl-2014, il-Kulleġġ Navali Rjali Antik ħabbar li kien se jgħaddi għall-istadju li jmiss ta' pjanijiet ambizzjużi biex tiġi rrestawrata s-Sala Mpittra. Fi tliet snin, 3,700 m2 tal-kapulavur ta' Thornhill kellhom jiġu kkonservati. Il-proġett ta' konservazzjoni ffoka fuq is-Sala t'Isfel (is-Sala ta' Fuq kienet ġiet ikkonservata diġà fl-2013). Il-proġett kien jinkludi sensiela unika ta' żjarat pubbliċi tas-saqaf, fejn il-membri tal-pubbliku setgħu jmorru qrib is-saqaf impitter u jaraw lill-konservaturi jaħdmu. F'Marzu 2019, is-sala reġgħet infetħet għall-pubbliku, u l-proġett rebaħ għadd ta' premjijiet.
Cuenca (Spanja)
Muniċipju
Il-Muniċipju huwa binja bi stil Barokk li nbniet matul ir-renju tar-Re Carlos III. Huwa mirfud fuq tliet ħnejjiet Rumani u tlesta fl-1762, kif wieħed jista' jara b'għajnejh mill-faċċata. Minkejja dan, fis-seklu 18 Mateo Lopez kien l-arkitett inkarigat mill-estensjoni tal-binja peress li kien meħtieġ li l-binja titkabbar biex ikun hemm spazju għall-oratorju kif ukoll għall-arkivju.
Kulleġġ Navali Rjali Antik
Sit ta' Wirt Dinji
nofs|bla_tilar|658x658px Greenwich Marittima ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995. Is-sit ġie estiż fl-2008 u jinkludi l-Kulleġġ Navali Rjali Antik, l-Isptar ta' Greenwich u l-Kulleġġ Navali Rjali ta' Greenwich.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Cuenca (Spanja)
Muniċipju
Il-ħnejja ċentrali hija l-unika waħda li tagħti aċċess għall-vetturi biex jaċċessa il-Plaza Mayor. daqsminuri|Uħud mid-"Djar Imdendlin".
Djar Imdendlin
Mibnija f'xifer il-blat tal-fondoq fuq ix-xmara Huecar fis-seklu 15, id-"Djar Imdendlin" jew Casas Colgadas huma l-unika eżemplari li għad fadal ta' dan it-tip ta' bini li kien komuni f'din il-belt fl-imgħoddi.
Id-Djar Imdendlin jistgħu jitqiesu bħala l-iżjed binjiet ċivili famużi fi Cuenca. Jospitaw ristorant u l-Mużew tal-Arti Astratta u jservu ta' sfond għal miljuni ta' ritratti li jittieħdu mill-Pont ta' San Pawl.
Monument iddedikat lill-Qalb Imqaddsa ta' Ġesù
Fuq l-għolja Cerro del Socorro wieħed jista' jsib il-monument iddedikat lill-Qalb Imqaddsa ta' Ġesù. Il-materjali għall-kostruzzjoni tiegħu ġew ittrasportati fuq il-ħmir f'nofs is-seklu 20. Dan il-post huwa post mill-aqwa għal veduti panoramiċi tal-belt. Jista' jiġi aċċessat mit-triq lejn Palomera / Buenache de la Sierra (il-fondoq tax-xmara Huecar) u mbagħad wara madwar 5 km (3 mili) iddur fuq il-lemin.
Kunsill Provinċjali ta' Cuenca
Is-sede tal-Kunsill Provinċjali ta' Cuenca (Diputación provincial de Cuenca) hija binja b'żewġ sulari li nbniet fil-bidu tas-seklu 20 skont proġett ikkonċeput mill-arkitett provinċjali Rafael Alfaro. L-istemma ta' Cuenca mal-faċċata hija magħmula bl-irħam ta' Carrara.
Oħrajn
Binjiet notevoli oħra fi Cuenca jinkludu l-Knisja ta' San Felipe Neri, il-Knisja tal-Madonna tad-Dawl (Iglesia de Nuestra Señora de La Luz) u l-Konvent ta' Las Petras.
Trasport
Il-belt hija moqdija mill-istazzjon ferrovjarju ta' Cuenca. Hija ġita popolari għal jum jew għal tmiem il-ġimgħa minn Madrid, bis-saħħa tal-kollegament tajjeb ħafna bejn iż-żewġ bliet. Fid-19 ta' Diċembru 2010 ġie stabbilit kollegament ta' veloċità għolja bejn Madrid – Atocha u Valencia u wħud mill-kollegamenti jieqfu wkoll fl-istazzjon ferrovjarju ta' Cuenca–Fernando Zóbel, u b'hekk il-vjaġġaturi jkunu moqdija kuljum b'kollegamenti ma' Madrid u ma' Valencia, bi tnaqqis tal-ħin tal-vjaġġ għal 50 minuta biss minn/lejn Madrid u għal siegħa minn/lejn Valencia. Renfe topera wkoll servizz ferrovjarju mhux b'veloċità għolja li jdum tliet sigħat minn Madrid. Auto Res, operatur tal-karozzi tal-linja, jikkollega lil Madrid ma' Cuenca bi vjaġġ ta' xi sagħtejn jew sagħtejn u nofs. L-awtostrada A-40, li tlestiet dan l-aħħar, tikkollega l-belt mal-A-3 f'Tarancón, 82 kilometru (51 mil) 'il bogħod minn Madrid, b'total ta' 166 kilometru (103 mili) sal-belt kapitali ta' Spanja, u 200 kilometru (120 mil) 'il bogħod minn Valencia, permezz tal-A-3 fid-direzzjoni opposta.
Ġemellaġġ
Cuenca hija ġemellata ma':
Gastronomija
Dawn li ġejjin huma platti tipiċi mill-inħawi ta' Cuenca, li bażikament huma r-riżultat ta' kombinament tal-platti tipiċi tal-inħawi ta' Serranía u Mancha:
Għad-deżerta, l-Alajú huwa kejk Għarbi magħmul bl-għasel, il-lewż, il-ġewż u l-qoxra tal-larinġ maħkuka. Resoli hija xarba tipika, servuta f'tazza bis-silġ jew li wieħed jixrobha direttament minn "porrón" wara ikla.
Arthur Vella
Patri Arthur Vella (Żejtun, 27 ta’ Settembru, 1930 - 20 ta' Mejju 2018) kien Ġiżwita Malti.
Ġiżwita
Huwa kien il-kbir fost erbat aħwa.
Skopra l-vokazzjoni saċerdotali tiegħu waqt irtir fil-Kulleġġ ta’ San Alwiġi, Birkirkara u wara daħal is-Seminarju fejn, bħala parti mit-taħriġ tiegħu studja l-filosofija, il-matematika u l-ekonomija fl-Università ta’ Malta.
Iżda matul il-mixja vokazzjonali ntebaħ li kien imsejjaħ għal Ġiżwita. Ingħaqad mas-Soċjetà ta’ Ġesù fl-1952. Kien ordnat saċerdot fl-1960 u ħa l-voti solenni fl-1966.
Fl-1971, Papa Pawlu VI għażlu biex taħt it-tmexxija tal-Arċisqof Lemieux ikun membru tal-Kumitat Straordinarju responsabbli mir-riforma tal-amministrazzjoni tal-propjetà tal-Knisja f’Malta.
Għamel żmien twil jgħallem fil-Fakultà tat-Teoloġija fl-Università ta’ Malta u snin oħra bħala direttur spiritwali fis-Seminarju f’Malta. Kien ukoll rettur tas-Seminarju f’Għawdex.
L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta
L-Ewwel Mara ta' Malta jew l-Ewwel Raġel ta' Malta huwa t-titlu li jingħata lill-konjuga/u tal-President ta' Malta tul il-mandat tiegħu/tagħha. Attwalment l-Ewwel Mara ta' Malta hija Miriam Vella minn April 2019.
Il-President u l-Ewwel Mara/Raġel jirresjedu fil-Palazz ta' Sant'Anton.
Lista tal-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta fl-istorja
Din il-lista tinkludi l-persuni kollha li kieu l-Ewwel Mara/Raġel ta' Malta.
Liebru sufi
Il-Liebru sufi, jew kif inhu magħruf xjentifikament Lepus oiostolus, huwa speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu), nattiv tal-kontinent tal-Asja.
Il-liebru sufi huwa speċi komuni mifrux sew fuq arja vasta u jippreferi jgħix fil-muntanji b'elevazzjonijiet għolja u għandu distribuzzjoni fiċ-Ċina, l-Indja u n-Nepal.
Klassifikazzjoni
Dan il-liebru huwa wieħed minn għaxar speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru Eulagos u l-ispeċi maqsuma minn tal-inqas f'erba' sottospeċi.
Derivata
Fil-Matematika id-derivata ta' funzjoni hija, mal-integral, waħda mill-kolonni tal-analisi matematika u tal-kalkulu infiniteżmali.
Nistgħu nifhmu b'mod sempliċi x'inhi d-derivata jekk inħarsu lejn it-tifsira ġometrika tagħha: ġometrikament id-derivata ta' funzjoni f' punt  hija l-kejl tal-pendil tal-linja dritta tanġenti mal-kurva rappreżentata mill-grafiku tal-funzjoni fil-punt, jiġifieri, it-tanġent trigonometriku tal-angolu bejn il-linja dritta tanġenti u l-assi orizzontali.
Fil-każ ta' funzjonijiet ta' aktar varjabbli indipendenti din l-uniċità tintilef, għaliex in-numru ta' direzzjonijiet li fihom nistgħu nikkalkulaw ir-rapport inkrementali ma jibqgħax iżjed tnejn imma jsir infinit: ma jibqgħax possibli li niddefinixxu funzjoni waħda tal-istess varjabbli indipendenti li tagħti r-rapporti inkrementali kollha possibbli tal-funzjoni. Għalhekk neħtieġu d-derivati parzjali tal-funzjoni, li meta nikkombinawhom linjarment jagħtuna r-rapport inkrementali tal-funzjoni f'kull direzzjoni li rridu.
Definizzjoni u notazzjoni
Fl-analisi matematika d-derivata ta' funzjoni reali ta' varjabbli reali fil-punt  hi definita bħala l-limitu tar-rapport inkrementali meta l-inkrement  jersaq lejn 0, taħt l-ipoteżi li dak il-limitu jeżisti u hu finit.
Iżjed preċiż, jekk ikollna funzjoni definita f'inħawija ta'  ngħidu li hi derivabbli fil-punt  jekk jeżisti u hu finit dan il-limitu:
Casco Viejo (Panama)
daqsminuri|Casca Viejo, il-Panama Casco Viejo (li litteralment tfisser "Kwartier Antik" jew "Distrett Storiku"), magħruf ukoll bħala Casco Antiguo jew San Felipe, huwa distrett storiku tal-Belt tal-Panama, il-belt kapitali tal-Panama. Maħluq u insedjat fl-1673, id-distrett storiku nbena wara l-qerda kważi totali tal-Belt tal-Panama oriġinali, Panamá Viejo, fl-1671, meta din ġiet attakkata mill-pirati. Id-distrett tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.