cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serbja
Organizzazzjoni politiku-amministrattiva
thumb|Diviżjoni politika tas-Serbja u l-Montenegro. Serbja u l-Montenegro kienu jinkludu erba' unitajiet politiċi ewlenin, li kienu jikkonsistu f'żewġ repubbliki u żewġ provinċji subordinati: • Repubblika tas-Serbja (kapitali: Belgrad) • Vojvodina: provinċja awtonoma fi ħdan is-Serbja (kapitali: Novi Sad). • Kosovo: provinċja awtonoma fi ħdan ir-Repubblika tas-Serbja amministrata min-NU (kapitali: Priština). • Montenegro (kapitali: Podgorica). Il-kapitali politika u amministrattiva tal-pajjiż kienet Belgrad, filwaqt li l-kapitali ġudizzjarja tagħha kienet Podgorica.
Repubblika Federali Soċjalista tal-Jugoslavja (7 ta' April, 1963-27 ta' April, 1992)
Ir-Repubblika Federali Soċjalista tal-Jugoslavja (Serbo-Kroat: Социјалистичка Федеративна Република Југославијa/Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija), imqassra mill-Istat tal-Gwerra SFRYJugoslavja, kien jeżisti SFRY SFRY Jugoslavja jew il-Jugoslavja. II sa x-xoljiment tagħha fl-1992, matul l-hekk imsejħa "Gwerer Jugoslavi". Kien stat soċjalista magħmul mill-federazzjoni ta' sitt repubbliki minuri: il-Bożnja u Ħerzegovina, il-Kroazja, is-Slovenja, il-Maċedonja, il-Montenegro u s-Serbja.
Minkejja li inizjalment kien allinjat mal-Blokk tal-Lvant, mill-Furma Tito-Stalin tal-1948 il-pajjiż adotta politika ta' newtralità u kien wieħed mill-istati fundaturi tal-Moviment Mhux Allinjat. Sal-1980, il-Jugoslavja kienet iggvernata fil-prattika minn Josip Broz Tito, li żamm distanza mill-pajjiżi tal-Patt ta’ Varsavja u kkritika l-interventi Sovjetiċi fl-Ungerija (1956), iċ-Ċekoslovakkja (1968) u l-Afganistan (1979).
Wara l-mewt ta' Tito fl-1980, iż-żieda ta' movimenti nazzjonalisti fir-repubbliki kostitwenti fl-aħħar tas-snin tmenin wasslet għal nuqqas ta' qbil bejn il-gruppi etniċi multipli, segwita mill-falliment tat-taħditiet bejn ir-repubbliki għat-trasformazzjoni tal-pajjiż u wkoll mir-rikonoxximent tal-indipendenza li sar minn xi stati Ewropej fi żmien aktar ekonomiku u qawwi. kriżi tax-xogħol. Fl-aħħar mill-aħħar, dawn l-avvenimenti kollha kienu jwasslu għal kollass tal-istat Jugoslav, id-diżintegrazzjoni tiegħu u l-waqgħa finali fl-1992, eclipsed dan kollu mal-bidu tal-gwerer Jugoslavi.
Kapitali: Belgrad; Entità: Stat Federali; Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat, Maċedonjan, Sloven; Lingwi Oħra: Albaniż, Ungeriż (ko-uffiċjali); Żona: 255,804 km²; Popolazzjoni (1989): 23,724,919 abitant, Densità 92.75 abitant/km²; Reliġjon: Ateiżmu tal-Istat; Munita: Dinar Jugoslav; Perjodu Storiku: Gwerra Bierda;7 ta' April, 1963-Twaqqif, 27 ta' April, 1992 Tfixkil; Forma ta' Gvern: repubblika soċjalista federali Titoista ta' partit wieħed (1963-1990), repubblika parlamentari federali (1990-1992); President: Josip Broz Tito (1963-1980), Stjepan Mesić (1991); Prim Ministru: Ante Marković (1989-1991), Membru tan-NU, MPNA, CAME, OSKE.
Gvern u politika
L-istat kien organizzat skont il-Kostituzzjoni tar-Repubblika Federali Soċjalista tal-Jugoslavja, li ġiet emendata fl-1963 u l-1974. Il-Partit Komunista tal-Jugoslavja, rebbieħ tal-elezzjonijiet li saru wara t-Tieni Gwerra Dinjija, baqa’ fil-poter matul l-eżistenza tal-istat. Imsejħa wkoll il-Lega tal-Komunisti tal-Jugoslavja, kienet magħmula mill-partiti komunisti ta 'kull repubblika kostitwenti. Josip Broz Tito kien il-mexxej ewlieni tal-SFRY u l-president tagħha mill-ħolqien tagħha sal-mewt tiegħu fl-1980, iżda kien hemm politiċi importanti oħra, speċjalment wara l-mewt ta 'Tito.
Fil-bidu tad-disgħinijiet, wara proċess ta' riforma tal-stat u privatizzazzjoni li sar mill-mewt ta' Tito, saru elezzjonijiet b'diversi partiti fir-repubbliki differenti. Il-partiti komunisti, f’ħafna każijiet frammentati jew rinomati, tilfu l-poter.
Politika barranija
Taħt il-ħakma ta’ Tito, il-Jugoslavja adottat politika ta' newtralità matul il-perjodu tal-Gwerra Bierda. Żviluppaw kemm relazzjoni mill-qrib mal-pajjiżi li qed jiżviluppaw kif ukoll relazzjonijiet kordjali mal-Stati Uniti u l-pajjiżi tal-Ewropa tal-Punent. Anke qabel ma adotta din il-politika, Stalin kien qies lil Tito traditur u kkundannah pubblikament, li wassal għall-qasma Tito-Stalin fl-1948. Fl-1968, wara l-okkupazzjoni taċ-Ċekoslovakkja mill-Unjoni Sovjetika, Tito żied linja difensiva addizzjonali fuq il-fruntieri tal-Jugoslavja mal-pajjiżi tal-Patt ta’ Varsavja. Matul il-perjodu tal-Gwerra Bierda, il-pajjiż mexxa kors indipendenti, waqqaf il-Moviment Mhux Allinjat, b'kollaborazzjoni mal-Eġittu u l-Indja.
Il-Jugoslavja tipprovdi għajnuna sinifikanti lill-movimenti anti-kolonjali fit-Tielet Dinja. Id-delegazzjoni Jugoslava hija l-ewwel waħda li tieħu t-talbiet tal-Front ta' Liberazzjoni Nazzjonali Alġerin lin-Nazzjonijiet Uniti. F'Jannar tal-1958, il-flotta Franċiża waqqfet il-vapur tal-merkanzija Slovenija ‘l barra mill-kosta ta' Oran, li l-istivi tiegħu kienu mimlija armi għar-ribelli. Id-diplomatiku Danilo Milic jispjega li "Tito u l-qalba ewlenija tal-Lega tal-Komunisti tal-Jugoslavja verament raw il-ġlied tal-ħelsien tat-Tielet Dinja bħala replika tal-ġlieda tagħhom stess kontra l-okkupanti faxxisti. Huma vvibraw għar-ritmu tal-avvanzi jew irtir tal-FLN jew il-Vietcong." Eluf ta' ħaddiema tal-għajnuna Jugoslava marru fil-Guinea wara d-dekolonizzazzjoni tagħha u filwaqt li l-gvern Franċiż ipprova jiddestabilizza l-pajjiż. Tito għen ukoll lill-movimenti ta' ħelsien fil-kolonji Portugiżi u kkunsidra l-qtil ta’ Patrice Lumumba fl-1961 “l-akbar reat fl-istorja moderna”. L-akkademji militari tal-pajjiż jilqgħu militanti mis-SWAPO (Namibja) u l-Kungress Pan-Afrikan (Afrika t'Isfel). Minflok, ir-relazzjonijiet tagħha huma aktar imbiegħda mal-Kungress Nazzjonali Afrikan (ANC), eqreb tal-Unjoni Sovjetika.
Fl-1 ta' Jannar, 1967, il-Jugoslavja kienet l-ewwel pajjiż komunista li fetaħ il-fruntieri tagħha għall-viżitaturi barranin kollha u neħħa r-rekwiżiti taż-żjarat.
F'dik l-istess sena Tito kien attiv ħafna fil-promozzjoni ta' riżoluzzjoni paċifika tal-kunflitt Għarbi-Iżraeljan. Fil-pjan tiegħu, huwa pprovda li l-pajjiżi Għarab jirrikonoxxu l-Istat ta 'Iżrael bi skambju li Iżrael jirritorna t-territorji li kien rebaħ. L-istati Għarab irrifjutaw il-proposta tiegħu ta’ “art għall-paċi”. Madankollu, minn dik l-istess sena l-Jugoslavja waqfet tirrikonoxxi lill-Iżrael, bħala riżultat tal-Gwerra tas-Sitt Ijiem. Fl-1968 Tito pprova jimmedja fil-kunflitt fiċ-Ċekoslovakkja, offra appoġġ lill-mexxej Ċekoslovakkja Alexander Dubček quddiem il-pressjoni Sovjetika fuq il-pajjiż.
Il-Jugoslavja kellha relazzjonijiet imħallta mar-reġim ta' Enver Hoxha fl-Albanija. Fil-bidu, ir-relazzjonijiet Albaniż-Jugoslavi kienu mill-qrib, peress li l-Albanija kienet adottat suq komuni flimkien mal-Jugoslavja u kienet teħtieġ l-istudju tas-Serbo-Kroat għall-istudenti lokali. Barra minn hekk, dak iż-żmien kienet qed tiġi diskussa l-possibbiltà li tinħoloq Federazzjoni Balkani bejn il-Jugoslavja, l-Albanija u l-Bulgarija.Iżda mill-1948 ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi marru għall-agħar: wara l-waqfa Tito-Stalin, l-Unjoni Sovjetika appoġġat lill-Albanija kontra l-Jugoslavi. Il-waqfa kien ikkunsmat meta fl-1950 il-gvern Tito irtira lid-diplomatiċi tiegħu minn Tirana.
Fl-1980, is-servizzi sigrieti tal-Afrika t'Isfel u l-Arġentina qed jippjanaw li jħottu 1,500 gwerilliera anti-komunista fil-Jugoslavja. L-operazzjoni kellha twassal għat-twaqqigħ ta' Tito u kienet ippjanata waqt l-Olimpjadi biex is-Sovjetiċi jkunu okkupati wisq biex jirreaġixxu. L-operazzjoni eventwalment ġiet abbandunata minħabba l-mewt ta' Tito u l-forzi armati Jugoslavi għollew il-livell ta' allert tagħhom.
Organizzazzjoni territorjali
thumb|Mappa ġeografika tal-Jugoslavja. thumb|Organizzazzjoni territorjali Ir-Repubblika Federali Popolari tal-Jugoslavja kienet organizzata f'sitt repubbliki tal-poplu u żewġ provinċji awtonomi: • Repubblika Popolari tas-Serbja • Provinċja Awtonoma Popolari tal-Vojvodina • Provinċja Awtonoma Popolari tal-Kosovo • Repubblika Popolari Kroata • Repubblika Popolari tas-Slovenja • Repubblika Popolari tal-Bosnja u Ħerzegovina • Repubblika Popolari tal-Maċedonja • Repubblika Popolari tal-Montenegro
Repubblika Federali Popolari tal-Jugoslavja (29 ta' Novembru, 1945-7 ta' April, 1963)
Repubblika Federali Popolari tal-Jugoslavja (fis-Serbo-Kroat Federativna Narodna Republika Jugoslavija) kienet l-isem uffiċjali tal-Jugoslavja bejn l-1946 u l-1963, li ħa post dak tal-Jugoslavja Federali Demokratika pproklamata fi tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija. Ġie stabbilit wara l-elezzjonijiet parlamentari tal-1945, li wasslu għat-trijonf assolut tal-Partit Komunista tal-Jugoslavja u r-revoka finali tal-monarkija tar-Re Pedro II.
Kien iggvernat mill-Partit Komunista tal-Jugoslavja (KPJ), b'Josip Broz Tito bħala Prim Ministru. Il-KJP tkeċċa mill-International Komunista għall-kritika tiegħu ta' Stalin fl-1948. Matul ir-Repubblika Federali Popolari tal-Jugoslavja, bdew jiġu adottati miżuri ta' deċentralizzazzjoni, li aktar tard kienu se jagħtu lok għal soċjaliżmu ta' awtoġestjoni, sistema ekonomika li hija inkluża fl-esperjenzi tas-soċjaliżmu tas-suq. Fl-1963, wara li implimenta serje ta 'riformi, l-istat biddel il-forma u l-isem tiegħu għar-Repubblika Federali Soċjalista tal-Jugoslavja, inkluż it-terminu soċjalista fl-isem uffiċjali tiegħu għall-ewwel darba.
Motto: Bratstvo u Iedinstvo (Bratstvo i jedinstvo); "Fratellanza u Għaqda"; Innu: Хеј, Словени (Hej Sloveni) "Ħej, Slavs"; Kapitali: Belgrad; Entità: Stat satellita tal-Unjoni Sovjetika (1945-1948); Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat, Maċedonjan, Sloven; Reliġjon: Ateiżmu tal-Istat Sekulari (de facto); Munita: Dinar Jugoslav; Perjodu Storiku: Gwerra Bierda; 29 ta' Novembru, 1945-Proklama, 31 ta' Jannar, 1946-Kostituzzjoni tal-1946, 28 ta' Ġunju, 1948-Tito-Stalin Rupture, 7 ta' April tal-1963-Kostituzzjoni tal-1963; Forma ta' Gvern: Repubblika Soċjalista Federali Marxista-Leninista ta' partit wieħed, (1945-1948) Repubblika Soċjalista Direttorja Federali Titoista ta' Partit Wieħed (1948-1963); President: Ivan Ribar (1945-1953), Josip Broz Tito (1953-1963);Prim Ministru: Josip Broz Tito (1945-1963); Leġiżlatura: Assemblea Federali; Kamra ta’ Fuq: Kamra tar-Repubbliki; Kamra Inferjuri: Kamra Federali.
Storja
Fl-aħħar tat-Tieni Gwerra Dinjija, u hekk kif il-partiġjani kienu qed ikeċċu l-poteri tal-Assi mill-ex renju tal-Jugoslavja, fl-1943 ġie stabbilit stat federali proviżorju ta’ konċentrazzjoni nazzjonali bil-mexxej partiġġjan Josip Broz Tito bħala l-mexxej tiegħu u l-politiku Kroat Ivan Šubašić bħala ministru għall-affarijiet barranin u rappreżentant tar-Re Pedro II.
Il-formazzjoni definittiva tal-istat il-ġdid ta’ wara l-gwerra kellha toħroġ mill-elezzjonijiet parlamentari msejħa għal Novembru 1945. Il-komunisti kienu inkarigati mill-organizzazzjoni tal-elezzjonijiet, li saru fil-11 ta’ Novembru, u li minħabba bojkott mill-oppożizzjoni, li ma kinitx tafda l-ġustizzja tal-proċess, kellha biss il-Front Popolari tal-Jugoslavja ta’ Tito. ving 35 4 siġġijiet fil-parlament il-ġdid Jugoslav.
Il-gvern Jugoslav alleat mal-Unjoni Sovjetika taħt Joseph Stalin, u kmieni fil-Gwerra Bierda waqqa 'żewġ ajruplani Amerikani li jtajru fl-ispazju tal-ajru Jugoslava fid-9 u d-19 ta' Awwissu, 1946. Dawn kienu l-ewwel rejds tal-ajru fuq ajruplani tal-Punent matul il-Gwerra Bierda u kkawżaw nuqqas ta 'fiduċja profonda f'Tito fl-Stati Uniti, li wasslu għal sejħiet għal intervent militari kontra l-Jugoslavja. li l-proġetti tagħhom kisbu suċċess konsiderevoli. B'mod partikolari, ix-xogħlijiet pubbliċi organizzati mill-gvern ta' dak il-perjodu rnexxielhom jibnu mill-ġdid u saħansitra jtejbu l-infrastruttura Jugoslava (partikolarment is-sistema tal-awtostradi), bi ftit spejjeż għall-stat.
It-tensjonijiet mal-Punent kienu għoljin meta l-Jugoslavja ngħaqdet mal-Cominform, u l-fażi bikrija tal-Gwerra Bierda bdiet bil-Jugoslavja ssegwi politika barranija aggressiva. Wara li ħeles il-biċċa l-kbira tal-Marzu Ġuljan u l-Carinthia, u bi talbiet storiċi għaż-żewġ reġjuni, il-gvern Jugoslava beda manuvri diplomatiċi biex jinkludihom fil-Jugoslavja. Iż-żewġ talbiet ġew miċħuda mill-Punent. L-akbar punt ta’ tilwima kienet il-belt tal-port ta' Trieste. Il-belt u l-hinterland tagħha ġew liberati prinċipalment mill-partiġjani fl-1945, iżda l-pressjoni mill-Alleati tal-Punent ġiegħlithom jirtiraw għall-hekk imsejħa "Morgan Line". It-Territorju Ħieles ta' Trieste ġie stabbilit u separat f'Żona A u Żona B, amministrati mill-Alleati tal-Punent u l-Jugoslavja rispettivament. Fil-bidu, il-Jugoslavja kienet appoġġjata minn Stalin, iżda sal-1947 ir-relazzjonijiet tagħha mal-istat il-ġdid kienu diġà bdew jiksħu. Il-kriżi fl-aħħar xolt meta bdiet il-qasma Tito-Stalin, biż-Żona A tingħata lill-Italja u ż-Żona B lill-Jugoslavja.
Fil-bidu tas-snin sittin, it-tħassib dwar problemi bħall-kostruzzjoni ta' fabbriki "politiċi" ekonomikament irrazzjonali u l-inflazzjoni wasslu grupp fi ħdan it-tmexxija komunista biex jippromwovi aktar deċentralizzazzjoni. Il-liberali kienu opposti minn grupp madwar Aleksandar Ranković Il-liberali deċentralizzanti (immexxija minn Edvard Kardelj tas-Slovenja, Vladimir Bakarić tal-Kroazja u Petar Stambolić tas-Serbja) rebħu l-appoġġ ta' Tito. Fil-laqgħa tal-partit f'Brijuni, Ranković kien iffaċċjat b'fajl ta' akkuża mħejji għal kollox u allegazzjoni minn Tito li kien ifforma front bl-intenzjoni li jaħtaf il-poter. Ranković kien sfurzat jirriżenja mill-karigi kollha tal-partit u xi wħud mill-partitarji tiegħu tkeċċew mill-partit.
Fil-bidu tas-sittinijiet, osservaturi barranin innutaw li l-pajjiż kien qed “jisploda” u li, sadattant, iċ-ċittadini Jugoslavi gawdew libertajiet ferm akbar mill-Unjoni Sovjetika u pajjiżi oħra tal-Blokk tal-Lvant. Il-litteriżmu żdied b'mod esponenzjali u laħaq 91%, il-kura medika kienet b'xejn fil-livelli kollha, u l-istennija tal-ħajja laħqet 72 sena.
Fl-1963, wara li implimenta serje ta 'riformi, l-istat biddel il-forma u l-isem tiegħu għar-Repubblika Federali Soċjalista tal-Jugoslavja, inkluż it-terminu soċjalista fl-isem uffiċjali tiegħu għall-ewwel darba.
Organizzazzjoni territorjali
thumb|Organizzazzjoni territorjali Ir-Repubblika Federali Popolari tal-Jugoslavja kienet organizzata f'sitt repubbliki tal-poplu u żewġ provinċji awtonomi: • Repubblika Popolari tas-Serbja • Provinċja Awtonoma Popolari tal-Vojvodina • Provinċja Awtonoma Popolari tal-Kosovo • Repubblika Popolari Kroata • Repubblika Popolari tas-Slovenja • Repubblika Popolari tal-Bosnja u Ħerzegovina • Repubblika Popolari tal-Maċedonja • Repubblika Popolari tal-Montenegro
Repubblika Federali Demokratika tal-Jugoslavja (29 ta' Novembru, 1943-29 ta' Novembru, 1945)
Ir-Repubblika Demokratika Federali tal-Jugoslavja1 jew il-Jugoslavja Demokratika Federali kienet stat provviżorju stabbilit matul it-Tieni Gwerra Dinjija fid-29 ta’ Novembru 1943 permezz tat-tieni sessjoni tal-Kunsill Anti-Faxxista tal-Liberazzjoni Nazzjonali tal-Jugoslavja (ANOJ). Il-Kumitat Nazzjonali għal-Liberazzjoni tal-Jugoslavja (NKOJ) kien il-korp eżekuttiv oriġinali tiegħu. Tul l-eżistenza tagħha kienet iggvernata mill-Marixxall Josip Broz Tito bħala Prim Ministru.
Ġie rikonoxxut mill-alleati fil-Konferenza ta' Tehran, flimkien mal-AVNOJ bħala l-korp deliberattiv tiegħu. Il-gvern fl-eżilju Jugoslav tar-Re Pietru II f'Londra, parzjalment minħabba pressjoni mir-Renju Unit, irrikonoxxa lill-gvern AVNOJ permezz tat-Trattat ta' Vis, iffirmat fis-16 ta' Ġunju 1944 bejn il-prim ministru tal-gvern fl-eżilju, Ivan Šubašić, u Tito. Bit-Trattat ta' Vis, il-gvern ftiehem u jingħaqad kemm jista' jkun fi gvern intermedjarju tan-NKOJ. Il-forma tal-gvern il-ġdid kien miftiehem fit-tieni ftehim Šubašić-Tito iffirmat fl-1 ta' Novembru 1944 fil-kapitali Jugoslava ta' Belgrad li nħelset dan l-aħħar. Il-Jugoslavja Federali Demokratika saret waħda mill-membri fundaturi tan-Nazzjonijiet Uniti mal-iffirmar tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti f'Ottubru 1945.
L-istat ġie ffurmat biex jgħaqqad il-moviment tar-reżistenza Jugoslava mal-okkupazzjoni tal-Jugoslavja mill-poteri tal-Assi. Il-ftehim ħalla miftuħa l-mistoqsija dwar jekk l-istat kienx se jkun monarkija jew repubblika sa wara l-gwerra, għalkemm kien meqjus bħala repubblika de facto, u l-pożizzjoni ta’ kap tal-istat tħalliet vakanti. Wara l-għaqda tal-gvernijiet, Josip Broz Tito sar Prim Ministru u Ivan Šubašić sar Ministru tal-Affarijiet Barranin.
Dan l-istat effimeru ġie sostitwit fl-1945 bl-isem uffiċjali ġdid tar-Repubblika Federali Popolari tal-Jugoslavja.
Kapitali: Belgrad; Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat, Maċedonjan, Sloven; Żona (1945) 255,804 km²; Munita: (1943-1944): Dinar Serb, Kuna NDH, Lev Bulgaru, Lira Taljana, Reichsmark; (1944-1945): Dinar Jugoslav; Perjodu Storiku: It-Tieni Gwerra Dinjija; 29 ta' Novembru 1943-Twaqqif, 29 ta' Novembru, 1943-It-tieni sessjoni tal-AVNOJ, 16 ta' Ġunju, 1944-Ftehim Tito-Šubašić-7 ta' Marzu, 1945-Ffurmat Gvern Proviżorju, 24 ta' Ottubru, 1945-Dħul fin-NU, 119 ta' Novembru, elezzjoni parlamentari, 1945-Novembru tal-1945-Xoljiment; Forma ta' gvern Gvern Proviżorju Federali (1943-7 ta' Marzu 1945), Monarkija Kostituzzjonali Federali (7 ta' Marzu-29 ta' Novembru, 1945); Re: (1943-1945) Pedro II; Regent: (vakanti) (1943-1945), Srdjan Budisavljević (1945), Ante Mandić (1945), Dušan Sernec (1945); Prim Ministru: Božidar Purić (1943-1944), Ivan Šubašić (1944), Josip Broz Tito (1944-1945); Leġiżlatura: Assemblea Nazzjonali Temporanja.
Storja
Imbagħad l-AVNOJ ħarġet sitt digrieti u l-Presidju tal-AVNOJ, li kompla bil-funzjonijiet tiegħu meta ma kienx f'sessjoni, segwit b'erba' deċiżjonijiet. Flimkien, kienu jinkludu l-kostituzzjoni tal-istat il-ġdid li kien qed jieħu forma fil-Jugoslavja. Fit-30 ta' Novembru, il-Presidju ta lil Josip Broz Tito l-grad ta' Marixxall tal-Jugoslavja, u ħatru bħala Prim Ministru (jew Prim Ministru aġent) u Ministru tad-Difiża Nazzjonali (Ministeru tad-Difiża (Jugoslavja)). Tliet viċi presidenti u tlettax-il ministru ieħor ġew maħtura fin-NKOJ.
L-isem Repubblika Federali Demokratika tal-Jugoslavja ġie adottat uffiċjalment fis-17 ta' Frar, 1944. Fl-istess jum adottaw l-istemma tal-Jugoslavja b'ħames torċi.
Wara d-depożizzjoni ta' Pietru II tal-Jugoslavja, ir-Repubblika Federali tal-Poplu tal-Jugoslavja ġiet ipproklamata fid-29 ta' Novembru, 1945.
Gvern
Il-Jugoslavja federali Demokratika kienet immexxija minn gvern temporanju li kien jikkonsisti l-aktar minn membri tal-Front Unitarju għal-Liberazzjoni Nazzjonali u numru żgħir ta’ partiti politiċi oħra mill-eks-Renju tal-Jugoslavja. Il-President tal-Gvern kien Josip Broz Tito. Il-komunisti kellhom 22 kariga ministerjali, inklużi Finanzi, Affarijiet Interni, Ġustizzja, Trasport u oħrajn. Ivan Šubašić tal-Partit Peasant Kroat u eks Banovina Banovina kien Banu kien Ministru tal-Affarijiet Barranin filwaqt li Milan Grol tal-Partit Demokratiku kien Viċi Prim Ministru. Ħafna membri mhux komunisti tal-gvern irriżenjaw minħabba n-nuqqas ta' qbil tagħhom mal-politika l-ġdida.
żoni amministrattivi
thumb|żoni amministrattivi Ir-Repubblika Federali Demokratika tal-Jugoslavja kienet tikkonsisti minn 6 stati federali u 2 unitajiet awtonomi: • Stat Federat tas-Serbja • Provinċja Awtonoma tal-Vojvodina • Provinċja Awtonoma tal-Kosovo u Metohija • Stat Federat tal-Kroazja • Stat Federat tal-Bosnja u Ħerzegovina • Stat federali tas-Slovenja • Stat Federat tal-Montenegro • Stat Federat tal-Maċedonja
Renju tal-Jugoslavja (3 ta' Ottubru, 1929-2 ta' Diċembru 1945)
Ir-Renju tal-Jugoslavja (Serbo-Kroat Ċirilliku: Краљевина Југославија, Serbo-Kroat bil-Latin: Kraljevina Jugoslavija), li ssegwi r-Renju tas-Serbi, Kroati u Sloveni, kien stat li jinsab fil-Peniżola Balkani li kien jeżisti mit-3 ta' Ottubru, 1929 sal-provinċja tas-Slovenja ta' Ottubru, 1921 sal-Provinċja tas-Slovenja, Bosnja u Ħerzegovina, Serbja, Montenegro u Maċedonja, Kroazja u Slavonja.
L-isem il-ġdid tal-Istat kien fil-fatt komuni qabel l-istituzzjoni uffiċjali tiegħu, billi dan kien ftit użat barra l-isfera uffiċjali. Ġie mis-Serbo-Kroat Jug (nofsinhar) u Slavija (territorju Slavi), terminu li bih is-Slavi tan-Nofsinhar kienu nnominati sa mis-seklu 19, għalkemm normalment mingħajr ma nkludew il-Bulgari
L-eżistenza tar-renju hija politikament maqsuma f'erba' fażijiet distinti: id-dittatorjat rjali ta 'Alessandru I tal-Jugoslavja, ir-reġenza tal-kuġinu tiegħu Pablo wara l-qtil tiegħu, il-gvern qasir tal-Ġeneral Dušan Simović, li waqqa' lir-regent, u l-gwerra dinjija, li matulha l-pajjiż ġie żmembrat u r-renju kien jeżisti biss formalment. Il-kwistjoni li ddominat prinċipalment il-politika Jugoslava kienet il-forma tal-istat u t-tentattivi biex jiġu solvuti kunflitti nazzjonalisti bejn il-komunitajiet varji fil-pajjiż, speċjalment skuntentizza Kroata dwar in-nuqqas ta 'awtonomija mill-gvern ċentrali. Matul id-dittatorjat u parti mir-reġenza, il-Gvern ipprova jgħaqqad il-pajjiż bil-forza u jtemm ir-reġjonaliżmu billi impona nazzjonaliżmu Jugoslav li jgħaqqad, mingħajr suċċess. Lejlet biss it-tifqigħa tat-Tieni Gwerra Dinjija kien possibbli li jintlaħaq ftehim riformista bejn ir-reġent Pablo u l-mexxej Kroat Vladko Maček li ma setax jiġi applikat bis-sħiħ u ħalla ħafna skuntentizza.
Fil-politika internazzjonali, il-pajjiż żamm l-alleanzi tiegħu favorevoli għar-rebbieħa tal-Ewwel Gwerra Dinjija (speċjalment ma' Franza), li fosthom kien magħdud, iżda, minn nofs is-snin tletin, gradwalment saħħaħ ir-relazzjonijiet, speċjalment dawk ekonomiċi, mal-poteri faxxisti. Dipendenti ħafna fuq il-kummerċ magħhom u l-provvisti tagħhom, meta faqqgħet il-gwerra hija ddikjarat in-newtralità tagħha. Tħalla mdawra minn nazzjonijiet ostili alleati mal-Italja u l-Ġermanja, li żiedu l-pressjoni tagħhom fuq il-Jugoslavja biex tingħaqad magħhom, li spiċċat tagħmel fin-nuqqas tal-għajnuna tal-Alleati f’Marzu tal-1941, għalkemm b'kundizzjoni. Id-disgust min-naħa tal-Armata u l-popolazzjoni għall-alleanza mat-Taljan-Ġermaniżi wassal għal kolp ta' stat li temm ir-reġenza u preċipita l-invażjoni tal-pajjiż fi ftit jiem, li ma setgħetx tiġi evitata. Il-gvern irjali mar fl-eżilju fil-Gran Brittanja u l-pajjiż kien maqsum mill-invażuri, żamm l-għaqda tiegħu biss formalment u bir-rifjut tal-Alleati li jirrikonoxxu t-tqassim tat-territorju mill-Assi.
Ekonomikament ir-renju beda b'dipressjoni ekonomika severa minħabba l-kriżi agrikola dinjija tal-aħħar tas-snin 20 u l-wasla tad-Depressjoni l-Kbira fil-Jugoslavja. F'nofs id-deċennju ta 'wara kien hemm ċertu rkupru u titjib fis-sitwazzjoni fil-kampanja u fl-iżvilupp tal-industrija, għalkemm ma kienx biżżejjed biex jittejjeb b'mod sinifikanti l-istandard tal-għajxien tal-popolazzjoni, li kien qed jikber malajr. It-tħejjijiet għall-gwerra reġgħu aggravaw il-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-popolazzjoni u l-ekonomija nazzjonali, dipendenti ħafna fuq l-Assi.
Motto: "Nazzjon Wieħed, Re Wieħed, Pajjiż Wieħed"; Innu: "Himna Kraljevine Jugoslavije"; Kapitali: Belgrad; Entità: Renju; Lingwa Uffiċjali: Serbo-Kroat, Sloven, Maċedonjan, Albaniż, Tork u Ungeriż; Żona storika (1931​): 247,542 km²; Popolazzjoni storika stmata (1931) 13,934,038 abitant; Munita: Dinar; Storja: 1929-Installazzjoni tal-monarkija assoluta; 6 ta' April, 1941-Invażjoni tal-Jugoslavja, 17 ta' April 1941-Konsenja tal-Armata Rjali Jugoslava; Forma ta' Gvern: Monarkija Assoluta (1929-1931), Monarkija Kostituzzjonali Unitaria (1931-1939), Monarkija Kostituzzjonali Federali (1939-1941); Re: Alessandru I (1929-1934), Pedro II (1934-1941); Reġent: Pablo Karađorđević (1934-1941); Membru ta': Patt Tripartitiku.
Sfond
It-tensjonijiet bejn in-nazzjonaliżmu Serb (imħeġġa min-natura ċentralista tal-istat) u n-nazzjonaliżmu Kroat, imdorri bil-politika ostruzzjonista tal-oppożizzjoni, splodew bil-qtil fil-Parlament tar-renju tal-mexxej tal-Partit Peasant Kroat minn deputat Montenegrin. Is-sistema parlamentari ma setgħetx issolvi l-problemi politiċi tal-pajjiż.L-aħħar gvern demokratiku, koalizzjoni ta’ erba’ partiti mmexxija mis-Sloven Anton Korošec, irriżenja mis-sovran f’Diċembru tal-1928; Korošec stqarr li l-membri tal-koalizzjoni ma raw l-ebda mod kif itemmu l-oppożizzjoni tal-Partit tal-Peasant Croatian (CPC) Biex jabbanduna dan, il-PCC talab riorganizzazzjoni federali tal-istat. Dan wassal lir-re biex jagħlaq il-Parlament u jassumi l-gvern tal-pajjiż b'mod dittatorjali mis-6 ta' Jannar 1929.6 Il-Kostituzzjoni ta' Vidovdan ġiet abolita u l-partiti politiċi ġew ipprojbiti.Madankollu, dan reġa' qabad biss it-tensjonijiet.
Minbarra l-problema politika serja, id-dittatorjat wiret mill-perjodu preċedenti tal-gvern parlamentari problema dejjem tikber ta 'popolazzjoni żejda rurali, minħabba ż-żieda mgħaġġla fil-popolazzjoni u n-nuqqas ta' impjieg barra l-agrikoltura biex jassorbiha. Minn madwar 14-il miljun abitant fl-1931, madwar 9.2 miljun għexu mill-agrikoltura. Kien hemm ħafna sidien żgħar li, minkejja li kellhom art, ma setgħux jgħixu bil-produzzjoni tagħhom. Madwar terz tal-erja tal-wiċċ tal-pajjiż kienet foresti, bl-industrija tal-qtugħ tas-siġar u tad-derivattivi kienet l-industrija ewlenija tal-pajjiż u l-esportazzjoni ewlenija tagħha; din il-wisa' ta' foresti disponibbli għall-kultivazzjoni tal-popolazzjoni kienet limitata. L-ammont ta' territorju ddedikat għall-kultivazzjoni estensiva ma ħalliex l-impjieg għall-bdiewa kollha, l-aktar bdiewa żgħar, u żamm il-livell ta' għajxien tagħhom baxx.
Renju tas-Serbi, Kroati u Sloveni (1 ta' Diċembru tal-1918-3 ta' Ottubru, 1929)
Ir-Renju tas-Serbi, Kroati u Sloveni (Serbo-Kroat: Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca / Краљевина Срба, Хрвата и Словенаца; Sloven: Kraljevina Srbov, Hrvatov) kien isem ta' Slove, ex Balkan minn Diċembru 1981. sat-3 ta' Ottubru, 1929, komunement magħrufa bħala Jugoslavja. Bejn wieħed u ieħor kien jinkludi ż-żona tal-provinċji tal-Bożnja-Ħerzegovina, is-Serbja, il-Montenegro, il-Maċedonja ta' Fuq, u l-biċċa l-kbira tat-territorji tal-Kroazja u s-Slovenja.
Motto: Nazzjon Wieħed, Re Wieħed, Pajjiż Wieħed; Innu: Taħlita ta' Bože Pravde, Lijepa nasa domovino u Naprej zastava slave; Kapitali: Belgrad; Entità: Renju; Lingwa Uffiċjali Serbo-Kroat u Sloven; Żona: 247,542 km²; Popolazzjoni (1921): 11,984,911 abitant, Densità 48.42 abitant/km²; Żona storika (1931): 247,542 km²; Popolazzjoni storika stmata (1931): 13,934,038 abitant; Munita: Kuruna (1918-1920), Dinar (1920-1929); Perjodu Storiku: Bejn il-Gwerer: 1 ta' Diċembru tal-1918-Tmiem tal-Ewwel Gwerra Dinjija, 3 ta' Ottubru 1929-Installazzjoni tal-monarkija assoluta; Forma ta' Gvern: Monarkija Kostituzzjonali; Re: Pedro I (1918-1921), Alessandru I (1921-1929); Reġent: Alessandru I (1918-1921); Membru ta': Little Entente.
Sfond
Sa mis-seklu 19, kien jeżisti fost l-intelliġenza tal-komunitajiet Slavi tal-Balkani, speċjalment fost il-Kroati, kurrent favur l-unifikazzjoni tal-membri tagħhom fi stat jew reġjun wieħed fi ħdan nazzjonijiet eżistenti.
Fil-perjodu ta' qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija, kien hemm proġetti biex tiġi modifikata l-istruttura doppja tal-Imperu Awstro-Ungeriż biex jiġbor is-Slavi tan-Nofsinhar f'unità amministrattiva imperjali ġdida, iżda qatt ma seħħew, prinċipalment minħabba l-ostilità tal-Magyar li jinfirdu ma' parti mit-territorju tagħhom u n-nuqqas ta 'appoġġ mill-Kuruna għall-inizjattivi.
Matul il-Gwerra Dinjija, seħħew serje kkumplikata ta' manuvri politiċi u ta' propaganda bejn il-gvern Serb, ġeneralment aktar interessat fl-espansjoni territorjali ta' pajjiżu milli fl-unifikazzjoni tas-Slavi tan-Nofsinhar, il-Kumitat Jugoslav, magħmul minn xi politiċi Slavi eżiljati mill-Awstrija-Ungerija, u l-politiċi Slavi li baqgħu fl-Imperu. L-appoġġ tat-Tripla Entente għall-espansjoni tas-Serbja jew il-formazzjoni ta' stat ġdid Jugoslav kien intermittenti u ġeneralment mibdul skont is-sitwazzjoni militari, li jvarja wkoll minn pajjiż għall-ieħor.
Politika internazzjonali
L-Italja żammet attitudni ostili lejn il-pajjiż il-ġdid, billi qiesha rivali ġdid għall-kontroll tal-Adrijatiku u li miegħu kkontestat xi territorji.Tul l-ewwel snin ta' wara l-gwerra, kien hemm tilwima qarsa bejn iż-żewġ pajjiżi dwar il-fruntiera komuni kemm fl-Istrija kif ukoll fid-Dalmazja, speċjalment dwar il-pussess tal-port antik Ungeriż ta' Fiume. Solini ħa l-poter, il-gvern Jugoslav ipprova jtejjeb ir-relazzjonijiet billi jaċċetta l-ħtif tal-belt u jiffirma t-Trattati ta' Ruma f’Jannar 1924. It-tilwima dwar l-Albanija, li l-Jugoslavja rrifjutat li tgħaddi f'idejn Mussolini, żiedet it-tensjoni bejn iż-żewġ nazzjonijiet.Il-politiċi Kroati, fil-gvern mill-1925, opponew ukoll il-konċiljazzjoni mal-Italja fl-Italja u skużaw ħafna lill-Kroatija kontra l-Italja, u skużaw ħafna lill-ministru barrani fl-Italja. għad-dwejjaq tal-Kroati, li ħaduha bħala sinjal ieħor tan-nuqqas ta' interess tas-Serbi fit-talbiet tagħhom.104 Id-differenzi ekonomiċi u legali pendenti ġew solvuti fil-Ftehim ta' Nettuno ta' Lulju 1925, li ma ġewx ratifikati qabel Novembru 1928 minħabba dissensjonijiet Jugoslavi qalbhom.​
Bilanċ tal-perjodu
Maż-żmien intwera li l-amministrazzjoni l-ġdida kienet inferjuri għal dik l-antika tal-Imperu Awstro-Ungeriż, li wassal għal skuntentizza fir-reġjuni li kienu jappartjenu lil dan il-pajjiż. Is-sistemi tat-taxxa lanqas ma kienu unifikati, bir-re;juni li qabel kienu Awstro-Ungeri/i kienu su;;etti g[al taxxi og[la, fejn il-;bir kien ukoll aktar effi/jenti.Madankollu kienu l-aktar re;juni sinjuri u l-inqas meqruda matul il-Gwerra Dinjija. Il-kontroll tal-finanzi mill-gvern ċentrali u l-predominanza f’dan tal-partiti Serbi għamlu l-formazzjonijiet politiċi tar-reġjuni li l-aktar kkontribwew iħossuhom kemm sfruttati kif ukoll mingħajr kontroll tal-kontribuzzjonijiet tagħhom.Il-ġestjoni finanzjarja tal-Gvern, barra minn hekk, kienet dubjuża. L-amministrazzjoni, li baqgħet fil-biċċa l-kbira f'idejn is-Serbi tal-eks-renju ħlief fis-Slovenja, ma setgħetx tikber bir-rata li għamlet il-popolazzjoni tal-istat (3 miljun fis-Serbja fl-1912, 4.5 fl-1913, u 12 wara l-Gwerra Dinjija). , iżda minn lealtajiet politiċi lejn il-partiti tal-Gvern, speċjalment lejn ir-Radikali. Kuntratti tal-Istat u xogħlijiet pubbliċi ngħataw b'mod sproporzjonat lil kumpaniji Serbi mill-ex renju.Lejn tmiem il-perjodu tal-ħakma parlamentari, il-Kroati bilkemm kienu rappreżentati f'pożizzjonijiet pubbliċi bħas-servizz diplomatiku, uffiċjali tal-armata jew impjegati taċ-ċivil tal-istat.
Iċ-ċensiment elettorali li ntuża kien ukoll dak tal-1910, li ma kienx jirrifletti l-popolazzjoni attwali fis-snin 20. Fir-reġjuni tan-Nofsinhar tal-pajjiż qatt ma kien hemm libertà reali tal-vot u fil-Montenegro u l-Maċedonja ċ-ċensiment kien armat biex jiffavorixxi r-Radikali. L-istat kien qed iwettaq kampanja ta' terrur f'dawn ir-reġjuni u parti mill-Bosnja.
Ħames leġiżlazzjonijiet differenti kienu jeżistu matul il-perjodu, li ntirtu mid-diversi oriġini tat-territorji Jugoslavi.
Is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali lanqas ma ffavorit lill-pajjiż il-ġdid: il-munita naqset milli tistabbilizza, kien hemm problemi serji ta' djar u l-ispekulazzjoni ekonomika b’ħafna. Il-popolazzjoni żejda agrarja baqgħet tippersisti.
Is-sistema parlamentari falliet bħala strument ta 'għaqda nazzjonali: ma kien hemm l-ebda partiti nazzjonali, apparti s-soċjalisti u komunisti (ftit appoġġ jew dalwaqt ġew illegali), biss dawk reġjonalisti L-idea tan-nazzjon Jugoslav ma laqgħetx: il-komunitajiet żammew l-identitajiet reġjonali tagħhom. Il-parlamentariżmu wera li ma kienx kapaċi jsolvi l-problemi tal-pajjiż u ddeġenera f’tilwima kontinwa bejn il-gruppi politiċi dwar banalitajiet, tqassim tal-poter u ġlied ta’ personalità fost il-ħafna mexxejja tiegħu. Koalizzjonijiet instabbli ta’ partiti bla ba]i bi]]ejjed li jdumu fil-gvern lil hinn minn ftit xhur wara xulxin In-nuqqas ta’ ma;;oranza bi]]ejjed kien je]tie[ koalizzjonijiet kontinwi. Il-formazzjonijiet politiċi kienu distinti aktar mill-personalità tal-mexxejja tagħhom milli mill-prinċipji ideoloġiċi tagħhom.Filwaqt li l-politiċi Kroati żammew it-tattiċi ostruzzjonisti tagħhom li ntirtu mill-era Awstro-Ungeriża, is-Serbi issottovalutaw id-diffikultajiet tal-unjoni u kienu insensittivi għat-talbiet Kroati.
Renju tas-Serbja (23 ta' Marzu, 1882-1 ta' Diċembru 1918)
Ir-Renju tas-Serbja kien stat tal-Balkani li nħoloq mill-Prinċipat tas-Serbja fit-23 ta' Marzu 1882. Wara li ġġieled kontra l-Imperu Ottoman għall-indipendenza, kellu wkoll jiġġieled kontra r-Renju tal-Bulgarija. Ir-renju żgħir kien finalment okkupat mill-Poteri Ċentrali matul l-Ewwel Gwerra Dinjija u, fi tmiem l-Ewwel Gwerra Dinjija, ingħaqad mar-Renju tal-Montenegro u l-Istat tas-Sloveni, Kroati u Serbi biex jiffurmaw ir-Renju ġdid tas-Serbi, Kroati u Sloveni fl-1 ta' Diċembru 1918. Kien jinkludi ż-żona tal-Stati tal-lum tas-Serbja u l-Maċedonja ta' Fuq.
Il-konfront bejn ir-Russja u l-Awstrija-Ungerija fil-Balkani mmarka b’mod sinifikanti l-iżvilupp tal-pajjiż u l-politika tiegħu, kemm interna kif ukoll esterna.1 Il-politiċi kienu jinqasmu f'partitarji ta' wieħed jew l-ieħor. 3, u t-tieni, eqreb tar-Russja, konfrontazzjoni dejjem tikber ma' Vjenna u l-impożizzjoni ta' dinastija ġdida, il-Karađorđević, li żviluppaw il-pajjiż b'mod konsiderevoli iżda wkoll poġġieh f'dejn u, minħabba l-appoġġ tiegħu għan-nazzjonaliżmu irredentist, wassluh għall-Ewwel Gwerra Dinjija. Rebħ f'dan iżda bi prezz għoli, il-pajjiż ingħaqad mar-Renju tal-Montenegro u mat-territorji ta' maġġoranza Slavi tan-Nofsinhar tal-Imperu Awstro-Ungeriż maħlul biex jifforma r-renju ġdid tas-Serbi, Kroati u Sloveni fl-aħħar tal-1918, li għeb bħala nazzjon indipendenti.
Minkejja l-iżvilupp tal-pajjiż, li aċċellerat wara l-bidla mdemmija tad-dinastija fl-1903, il-maġġoranza tal-popolazzjoni żammet l-għeruq tagħha fiż-żoni rurali, u ż-żieda fl-infiq burokratiku u militari żiedet konsiderevolment id-dejn nazzjonali. Il-politika, korrotta, kienet ikkontrollata minn elite żgħira u d-dritt tal-vot kien ristrett ħafna.
Kapitali: Belgrad; Lingwa Uffiċjali: Serb; Lingwi Oħra: Maċedonjan, Bulgaru, Montenegrin, Rumen; Żona: 92,208 km²; Popolazzjoni: 1,901,336 abitant, Densità 21.66 abitant/km²; Wiċċ storiku (1912) 48,303 km². (1913) 87,777 km²; Reliġjon: Knisja Ortodossa (uffiċjali); Munita: Dinar Serb; Storja: 6 ta' Marzu, 1882-Kungress ta' Berlin, 1 ta' Diċembru, 1918-Ewwel Gwerra Dinjija; Forma ta' Gvern: Monarkija Kostituzzjonali Re: Milan I (1882-1889), Alessandru I (1889-1903), Pedro I (1903-1918): korrispondenza territorjali attwali Serbja, Kosovo u Maċedonja ta' Fuq; Membru ta': Alleati u l-protezzjoni Slavi-Ortodossa tal-Imperu Russu; Fruntieri: Awstrija-Ungerija (Commonwealth tal-Bosnja u Vojvodina), Renju tal-Bulgarija, Renju tar-Rumanija, Renju tal-Greċja, Renju tal-Albanija u Renju tal-Montenegro.
Prinċipat tas-Serbja (1815-23 ta' Marzu, 1882)
Il-Prinċipat tas-Serbja (Serb: Kneževina Srbija, miktub bl-alfabet Ċirilliku: Кнежевина Србија) kien stat li kien jeżisti bejn is-snin 1815 u 1882. Twaqqaf wara t-Tieni Rewwixta Serba fl-1817 u kien jeżisti sa meta ġie pproklamat is-Serbja.
Serbja Ottomana
It-territorju ta' dik li llum hija r-Repubblika tas-Serbja kien parti mill-Imperu Ottoman matul l-Età Moderna, speċjalment is-Serbja Ċentrali, b’differenza mill-Vojvodina, li għaddiet taħt il-ħakma tal-Habsburg mill-aħħar tas-seklu 17 (b’diversi qbid tas-Serbja Ċentrali wkoll). Il-kultura Ottomana influwenzat ir-reġjun b'mod sinifikanti, fl-arkitettura, il-kċina, il-lingwa u l-ilbies, speċjalment fl-arti u l-Islam.
Fis-sekli 14 u 15, id-Despotat tas-Serbja ġie mrażżan mill-konkwista Ottomana tal-Balkani. L-Ottomani għelbu lis-Serbi fil-Battalja ta' Maritsa fl-1371, u saru vassalli tal-gvernaturi tan-Nofsinhar. Ftit wara, miet l-Imperatur Serb Stefan Uroš V; peress li ma kellux tfal u n-nobbli ma setgħetx taqbel dwar il-werriet leġittimu, l-Imperu kien sussegwentement immexxi minn sinjuri provinċjali semi-indipendenti, li ħafna drabi kienu f’tilwima ma’ xulxin. L-aktar qawwi minn dawn, Tsar Lazar, duka mis-Serbja ċentrali tal-lum (għadu mhux taħt il-ħakma Ottomana), ffaċċja lill-Ottomani fil-Battalja tal-Kosovo fl-1389. Ir-riżultat kien indeċiż, iżda rriżulta fil-waqgħa sussegwenti tas-Serbja. Stefan Lazarević, iben Lazar, laħaqlu bħala ħakkiem, iżda sal-1394 kien sar vassalli Ottoman. Fl-1402 huwa rriżenja mill-ħakma Ottomana u sar alleat tal-Ungerija, u s-snin ta' wara kienu kkaratterizzati mill-ġlied tal-Ottomani u l-Ungerija fuq it-territorju Serb. Fl-1453 l-Ottomani rebħu Kostantinopli u fl-1458 ittieħdet Ateni. Fl-1459 is-Serbja ġiet annessa, segwita mill-Greċja sena wara.
Saru diversi rewwixti minuri, bla suċċess, u ta' ħajja qasira kontra l-ħakma Ottomana, l-aktar bl-għajnuna tal-Habsburgi; 1594, 1688-1691, 1718-1739, u 1788. Fl-1799, id-dahia (mexxejja tal-ġinizzeri, infanterija ta 'status għoli fil-provinċji) ħadu f'idejhom is-Sanjak ta' Smederevo, ċedew lis-Sultan u imponu taxxi ogħla. Bejn it-23 u d-29 ta’ Jannar, 1804, qatlu l-aktar intellettwali u nobbli notevoli, magħruf bħala l-Massakru tad-Duki. Bi tpattija, is-Serbi ħadu l-armi u fl-1806 qatlu jew keċċew id-dahia kollha, iżda l-ġlied ma waqafx, meta s-Sultan kellu jibgħat lill-Paxa l-ġdid fil-provinċja, is-Serbi qatluh. Ir-rewwixta kompliet, f’dik li kienet se ssir magħrufa bħala l-Ewwel Rewwixta Serba, bis-Serbi taħt Karađorđe jegħlbu lit-Torok f’diversi battalji, u ħelsien ħafna mis-Serbja ċentrali; ġie stabbilit gvern li jaħdem bis-sħiħ. Fl-1813, is-Serbi sofrew telfa kbira, segwiet ribelljoni bla suċċess fl-1814, u fl-1815 bdiet it-Tieni Rewwixta Serba. Fl-1817, is-Serbja kienet de facto indipendenti (bħala l-Prinċipat tas-Serbja).
It-tieni rewwixta Serba (1815-1817)
It-Tieni Rewwixta Serba (1815-1817) kienet it-tieni fażi tar-rivoluzzjoni nazzjonali tas-Serbi kontra l-Imperu Ottoman, li faqqgħet ftit wara l-annessjoni brutali tal-pajjiż ma' Kostantinopli u r-rivolta falluta ta' Hadži Prodan. Il-kunsill rivoluzzjonarju pproklama rewwixta f'Takovo (Gornji Milanovac) fit-23 ta' April, 1815, b'Milos Obrenović elett bħala mexxej (filwaqt li Karađorđe kien għadu fl-eżilju fl-Awstrija). Id-deċiżjoni tal-mexxejja Serbi kienet ibbażata fuq żewġ raġunijiet: l-ewwelnett, beżgħu minn massakru ġenerali ta' knezes; it-tieni, saru jafu li Karađorđe kien qed jippjana li jirritorna mill-eżilju fir-Russja. Il-fazzjoni anti-Karađorđe, inkluż Miloš Obrenović, kienet ħerqana li tfixkel lil Karađorđe u żżommu barra mill-poter.
Il-ġlied reġa' beda fl-Għid fl-1815, u Milos sar il-mexxej suprem tar-rewwixta l-ġdida. Meta l-Ottomani skoprew dan, huma kkundannaw lill-mexxejja kollha tagħhom għall-mewt. Is-Serbi ġġieldu battalji f'Ljubic, Čačak, Palez, Požarevac u Dublje u rnexxielhom jerġgħu jieħdu s-Sanjacado ta' Smederevo. Milos sostna politika ta' trażżin:5 suldati Ottomani maqbuda ma nqatlux u ċ-ċivili ġew rilaxxati. L-għan imħabbra tiegħu ma kienx l-indipendenza, iżda t-tmiem ta' ġestjoni ħażina abbużiva.
Xi avvenimenti Ewropej usa' issa għenu l-kawża Serba. Il-mezzi politiċi u diplomatiċi fin-negozjati bejn il-Prinċep tas-Serbja u l-Porta Sublimi, minflok gwerra ġdida, ikkoinċidew mar-regoli politiċi fi ħdan il-qafas tal-Ewropa ta' Metternich. Il-Prinċep Miloš Obrenović, politiku għaqli u diplomatiku kapaċi, sabiex jikkonferma l-lealtà li qala’ tiegħu lejn il-Porta, fl-1817, ordna l-qtil ta' Karađorđe Petrović. It-telfa finali ta' Napuljun fl-1815 qajmet biżgħat Torok li r-Russja setgħet terġa' tintervjeni fil-Balkani. Biex jipprevjeni dan, is-sultan qabel li jagħmel is-Serbja stat semi-indipendenti nominalment responsabbli lejn il-Porta.
Ir-rewwixta Hadži-Prodan (1814)
Minkejja l-battalja mitlufa, it-tensjonijiet baqgħu jippersistu. Fl-1814, Hadži Prodan Gligorijević, wieħed mill-veterani tal-ewwel rewwixta Serba, nieda rewwixta mingħajr suċċess. Kien jaf li t-Torok kienu se jarrestawh, għalhekk ħaseb li l-aħjar ħaġa li tagħmel kienet li tirreżisti lill-Ottomani; Milos Obrenović, veteran ieħor, ħass li ż-żmien ma kienx tajjeb għal rewwixta u ma pprovda ebda għajnuna.
Ir-rewwixta ta' Hadži Prodan dalwaqt falliet u ħarab lejn l-Awstrija. Wara rewwixta fi proprjetà Torka fl-1814, l-awtoritajiet Torok massakraw lill-popolazzjoni lokali u qasmu pubblikament 200 priġunier f'Belgrad. Sa Marzu 1815, is-Serbi kienu kellhom diversi laqgħat u ddeċidew dwar rewwixta ġdida.
L-ewwel rewwixta Serba (1804-1813)
Matul kważi 10 snin tal-Ewwel Rewwixta Serba (1804-1813), is-Serbja kienet pperċepita bħala stat indipendenti għall-ewwel darba wara 300 sena ta’ okkupazzjonijiet Ottomani u Awstrijaċi ta' ħajja qasira. Imħeġġa mill-Imperu Russu, it-talbiet għall-awtonomija fi ħdan l-Imperu Ottoman fl-1804 eskalaw fi gwerra għall-indipendenza fl-1807. Għaqqad id-demokrazija tal-bdiewa patrijarkali ma 'għanijiet nazzjonali moderni, ir-rivoluzzjoni Serba ġibdet eluf ta' voluntiera fost is-Serbi madwar il-Balkani u l-Ewropa Ċentrali. Ir-rivoluzzjoni Serba eventwalment saret simbolu tal-proċess ta' bini ta' nazzjon fil-Balkani, li qanqlet irvellijiet tal-bdiewa fost l-insara kemm fil-Greċja kif ukoll fil-Bulgarija.Wara assedju b'suċċess ma' 25,000 raġel, fit-8 ta' Jannar 1807, il-mexxej tar-rivolta kariżmatika Karađorđe Petrović ipproklama lil Belgrad bħala l-kapitali tas-Serbja.
Is-Serbi wieġbu għall-brutitajiet Ottomani billi stabbilixxew l-istituzzjonijiet separati tagħhom: il-Kunsill Governattiv (Praviteljstvujušči Sovjet), l-Akkademja l-Kbira (Velika škola), l-Akkademja Teoloġika (Bogoslovija) u korpi amministrattivi oħra. Karađorđe u mexxejja rivoluzzjonarji oħra bagħtu lil uliedhom fl-Akkademja l-Kbira, li kellha wkoll fost l-istudenti tagħha lil Vuk Stefanović Karadžić (1787-1864), ir-riformatur famuż tal-alfabett Serb. Belgrad kienet popolata mill-ġdid minn mexxejja militari lokali, negozjanti u artiġjani, iżda wkoll minn grupp sinifikanti ta' Serbi infurmati mill-Imperu Habsburg li pprovdew qafas kulturali u politiku ġdid għas-soċjetà tal-bdiewa ugwalitarja tas-Serbja. Dositej Obradović, figura prominenti tal-Illuminiżmu tal-Balkani, il-fundatur tal-Akkademja l-Kbira, sar l-ewwel Ministru tal-Edukazzjoni tas-Serbja fl-1811.
Wara l-invażjoni Franċiża fl-1812, l-Imperu Russu irtira l-appoġġ tiegħu għar-ribelli Serbi; mhux lesti jaċċettaw xejn inqas minn indipendenza, ir-rivoluzzjonarji ġġieldu biex jissottomettu wara l-inkursjoni Ottomana fis-Serbja. Kwart tal-popolazzjoni tas-Serbja (f'dan iż-żmien madwar 100,000 ruħ) ġiet eżiljata lejn l-Imperu Habsburg, inkluż il-mexxej tar-Rewwixta, Karađorđe Petrović.5 Inqabdet mill-ġdid mill-Ottomani f'Ottubru 1813, Belgrad saret il-xena ta' vendetta brutali, b'mijiet ta' ċittadini mmassakrati u eluf mibjugħa bħala jasar fl-Asja. Il-ħakma diretta Ottomana kienet tfisser ukoll l-abolizzjoni tal-istituzzjonijiet Serbi kollha u r-ritorn tat-Torok Ottomani fis-Serbja.
1791-1804
L-irtirar tal-Awstrijaċi mis-Serbja fl-1791 immarka t-tmiem tar-ribelljoni Serba ta' Kočina Krajina, li nbdiet mill-Awstrija fl-1788. Madankollu, l-Awstrija kellha bżonn issolvi l-gwerra u tirritorna r-reġjun ta' Belgrad lill-Imperu Ottoman. Minkejja l-assigurazzjonijiet li l-Awstrija kienet insistiet fuqhom, ħafna mill-parteċipanti fir-rewwixta u l-familji tagħhom marru fl-eżilju fl-Awstrija. Ir-riformi li saru mis-Sublime Porte biex ittaffi l-pressjoni fuq is-Serbi kienu biss temporanji; sal-1799 il-korp tal-Ġannizzeri kien irritorna, issospenda l-awtonomija Serba u żied drastikament it-taxxi, billi applika l-liġi marzjali fis-Serbja.
Mexxejja Serbi fuq iż-żewġ naħat tad-Danubju bdew jikkonfoffaw kontra d-dahias. Meta saru jafu, ġabru u qatlu għexieren ta’ nobbli Serbi fil-pjazza ewlenija ta' Valjevo f’avveniment magħruf illum bħala Seča knezova (Il-Qtil tad-Duki fl-1804). Il-massakru rrabja lill-poplu Serb u qanqal rewwixta f'Pashalik ta' Belgrad. Fi ftit jiem, fir-raħal żgħir ta' Šumadija f’Orašac, is-Serbi ltaqgħu biex jipproklamaw ir-rewwixta u eleġġu lil Karađorđe Petrović bħala l-mexxej tagħhom. Dakinhar wara nofsinhar, taverna Torka (caravanserai) f'Orašac inħarqet u r-residenti tagħha ħarbu jew inqatlu, segwiti minn azzjonijiet simili madwar il-pajjiż. Il-bliet ta' Valjevo u Požarevac ma damux ma nħelsu, u beda l-assedju ta' Belgrad.
Fil-bidu qed jiġġieldu biex jerġgħu jistabbilixxu l-privileġġi lokali tagħhom fi ħdan is-sistema Ottomana (sa l-1807), ir-rivoluzzjonarji, appoġġjati mill-komunità għonja Serba tal-Imperu Awstrijak tan-Nofsinhar (il-lum Vojvodina) u l-uffiċjali Serbi tal-fruntiera militari Awstrijaka, offrew li jitqiegħdu taħt il-protezzjoni tal-Habsburg, Russi u Franċiżi li kienu qed jidħlu fl-aspirazzjonijiet tal-Kbir, rispettivament. il-gwerer.Napuljuniċi fl-Ewropa.
Tekelija Goal
Sava Tekelija, nobbli Serb, duttur fil-liġi u patrun tal-arti, kellu rwol importanti fil-ħajja kulturali tas-Serbi fil-Monarkija tal-Habsburg, kif ukoll fil-ħajja politika ġenerali tar-renju. Fil-laqgħa ta' Timișoara fl-1790, għamel diskors famuż li fih kien favur l-inklużjoni legali tal-privileġġi Serbi. Sostna l-opinjoni tiegħu b'analiżi bir-reqqa tal-privileġġi b'argumenti legali, fejn stqarr li l-liġi tippreżenta awtorità superjuri għar-rieda tal-individwi, il-ħakkiema, u għalhekk il-privileġġi jkunu protetti aħjar jekk ikunu inklużi fil-liġijiet Ungeriżi. Fiż-żmien tal-Ewwel Rewwixta, għamel il-mappa tal-artijiet Serbi, li aġixxiet bħala programm politiku. Huwa bagħat ittri lil Napuljun, fejn ippropona l-istabbiliment ta 'unità politika Slavi tan-Nofsinhar, bis-Serbja bħala nukleu tagħha, inklużi l-partijiet maħkuma minn Franza, li minnhom il-provinċji Illyrian se jkunu ffurmati.
Biex jintlaħaq l-għan ta' din l-għaqda politika, huwa ppropona li Franza tgħin lir-Rivoluzzjoni Serba, għax din tipprevjeni l-penetrazzjoni u l-influwenza Russa f’dawn it-territorji. Huwa bagħat ittra simili lill-Imperatur Awstrijak Franġisku I fl-1805, fejn ippropona alleanzi politiċi oħra, ukoll bil-għan li tiġi evitata l-influwenza Russa. Il-proġett tiegħu kien jinvolvi l-istabbiliment ta' stat Serb, jew aktar preċiżament, stat Slav tan-Nofsinhar. Ix-xogħlijiet tiegħu juru l-viżjoni tiegħu tal-futur potenzjali tan-nazzjonijiet Slavi tan-Nofsinhar.
Teħid tal-Absburgi (1686-91); (1718-1739); (1788-1793)
Mill-1718 sal-1739, il-pajjiż kien magħruf bħala r-Renju tas-Serbja (1718-1739). Il-waqgħa ta’ dan ir-renju fil-Gwerra Awstro-Torka (1737-1739), kienet segwita mill-migrazzjoni kbar Serbi mill-Imperu Ottoman għall-artijiet tal-Habsburg.
Fit-tieni nofs tas-seklu, l-uffiċjal Koča Anđelković mexxa ribelljoni b'suċċess kontra l-Ottomani bl-għajnuna tal-Awstrija u għal darb'oħra poġġa lis-Serbja taħt il-ħakma tal-Habsburg, it-territorju kien magħruf bħala l-fruntiera ta 'Koča. Huwa spiċċa bit-Trattat ta' Sistova u l-irtirar tal-Awstrijaċi.