cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ittri mill-Mitħna Tiegħi
Minkejja li Daudet mar joqgħod Pariġ i fl-1857 u għex kważi dejjem f'dik il-belt, il-memorji ta' tfulitu u l-adolexxenza tiegħu li għex fi Provenza qatt ma ħallewh. Mar lura Provenza fl-1861, imbagħad fl-1863-64, meta kien il-mistieden tal-kuġini tiegħu Ambroy, fil-kastell ta' Montauban, ħdejn Fontvieille. Hemm iltaqa' ma' Mistral, il-poeta kbir ta' Provenza li kien diġà iltaqa' miegħu Pariġi fl-1859. Il-mitħna fejn Daudet qal li kien għex u fejn suppost kiteb l-ittri, għadha teżisti u hi ċentru ta' pellegrinaġġi għal dawk li jammiraw ħafna 'l Daudet, imma hu qatt ma għex fiha.
Novelli
Ir-reġista Franċiż, Marcel Pagnol (Aubagne, 1895 – Parigi,  1974) fl-1954 u fl-1967 ipproduċa  żewġ films ispirati minn erbgħa mir-rakkonti: : L-Eliżir tar-Reverendu Patri Gaucher, Is-Sigriet ta' Maître Cornille, It-Tliet Quddisiet Letti u Il-Kappillan ta' Cucugnan.
Peter Serracino Inglott
Il-Professur Fr.Peter Serracino Inglott, magħruf sempliċiment bħala Father Peter, (Valletta, 26 t'April, 1936 - 16 ta' Marzu, 2012) kien saċerdot, filosfu, lettur internazzjonali u eks-Rettur tal-Università ta' Malta. Deskritt bħala bniedem intelliġenti ħafna, viżjunarju kbir, u mimli tjubija, huwa kien attiv f'movimenti Kattoliċi, u kien ċentrali fir-rikostruzzjoni tas-sistema edukattiva Maltija.
Ħajja
Bin Oscar u Maria Calamatta, Serracino Inglott kien ordnat qassis f'Milan fl-1962 minn Kardinal Montini li aktar 'il quddiem ġie proklamat Papa Pawlu VI. Bejn l-1987 u l-1988, u mill-1 ta' Lulju 1991 sa meta rtira fl-1996, hu serva bħala Rettur tal-Università ta' Malta. Hu mexxa t-tibdil kbir u fetaħ l-Universita' għall-kotra.
Fil-kitba tiegħu kien hemm esplorazzjoni sħiħa fil-valutazzjoni artistika tax-xogħol letterarju. Kien hemm fuq kollox proċess filosofiku.
Flimkien ma' Professur Salvino Busuttil fl-1974 waqqaf il-European Documentation Centre fil-Belt Valletta. Kien iċ-Chairman tiegħu meta fl-1992 sar il-European Documentation and Research Centre, fejn ħadem mill-qrib mal-Professur Roderick Pace.
Fl-1978 laħaq Direttur tal-Istitut tal-Filosofija u l-Istudji umani.
Kien ukoll Professur fil-Fakultà tat-Teoloġija tal-Università ta' Malta. Serracino Inglott kien professur tal-estetika fl-Instituto Internazionale di Arte e Liturgia ta' Milan, visiting professor fl-Università ta' Pariġi II (Sorbonne – Pantheon) (1989-1990), UNESCO Fellow fl-Open University, UK (1978) u guest lecturer fl-universitajiet ta' Cincinnati, Milan (Cattolica), Venezja (Ca Foscari), Palermo u l-Kulleġġ tal-Ewropa fi Bruges (1989, 1990).
Filosofija, Politika u Arti
Il-filosofija ta’ Fr Peter dejjem poġġiet lill-bniedem sħiħ fil-qalba ta’ kull azzjoni politika f’dak li hu kien isejjaħ “il-primat tal-bniedem”. Bħala saċerdot u studjuż, dejjem fittex li jlaqqa’ flimkien it-tiftix razzjonali mat-twemmin. Għalih, “l-iskoperta ta’ Alla qiegħda fl-istħarriġ fil-fond, b’mod speċjali tal-ħolqien, u dan jiġi biss mill-istudju”.
Delta tax-xmara Kızılırmak
daqsminuri|Id-Delta tax-xmara Kızılırmak Id-Delta tax-xmara Kızılırmak (bit-Tork: Kızılırmak Deltası) hija l-bokka tax-xmara Kızılırmak. Hija l-ikbar art mistagħdra fir-reġjun tal-Baħar Iswed u hija wieħed mis-siti Ramsar importanti rikonoxxuti internazzjonalment fit-Turkija. L-ewwel u t-tieni pjanuri kollha tad-delta u l-biċċa l-kbira tat-tielet pjanura tad-delta huma ddominati mill-agrikoltura. Hija importanti għall-bijodiversità tal-pjanti u tal-għasafar. Tinsab madwar 40 kilometru minn Samsun.
Peter Serracino Inglott
Filosofija, Politika u Arti
Kontribut ieħor tiegħu kien dwar is-soċjetà tal-wens, li fiha l-bniedem ma jkunx il-klijent tal-Istat iżda jkun il-qalba ta’ sistema sħiħa li tinkludi l-familja, il-privat u l-volontarjat f’soċjetà li tagħti sedqa u dinjità lil kull persuna.
Fr Peter jibqa’ msemmi kemm Malta kif ukoll barra minn xtutna għall-kontribut li ta fil-qasam soċjali, edukattiv, kuturali u artistiku, iżda fuq kollox jibqa’ mfakkar għall-umiltà tiegħu u għal kemm kien aċċessibli għal kulħadd.
Delta tax-xmara Kızılırmak
Għasafar
Fid-Delta tax-xmara Kızılırmak jitnisslu ċ-ċikonji bojod u jgħixu bosta speċijiet oħrajn, fosthom il-gallozza ta' rasha griża u r-russett abjad. Fid-delta hemm ukoll post fejn l-għasafar jitlibbsu ċrieket xjentifiċi ma' saqajhom għat-traċċar.
Peter Serracino Inglott
Mewt
Fl-aħħar ftit xhur ta' ħajtu, hu beda jsoffri mill-marda Creuzfeldt-Jakob. Il-funeral tiegħu sar fit-23 ta' Marzu 2012, wara li tpoġġa għall-qima tal-pubbliku, l-ewwel fuq il-kampus tal-Universita', u aktar tard il-Knisja tal-Ġiżwiti l-Belt. Il-quddiesa presente catavere saret fil-Knisja ta' San Pawl il-Belt stess, wara korteo li telaq mill-Knisja tal-Ġiżwiti.
Delta tax-xmara Kızılırmak
Rettili
Fost l-ispeċijiet ta' rettili li nstabu fid-delta huma l-fekruna tal-art Griega, il-fekruna tal-ilma ħelu Ewropea, il-gremxula Darevskia saxicola, il-gremxula ħadra Ewropea, il-gremxula ħadra tal-Balkani, id-dud, is-serp Ewropew Telescopus fallax, is-serp tal-Kaspju, is-serp tal-kullar, is-serp Natrix tessellata, u l-lifgħa tal-qrun. daqsminuri|Mappa [[Imperu Ottoman|Ottomana li turi d-delta tax-xmara]]
Anfibji
Mid-disa' speċijiet ta' anfibji li jinstabu fid-delta, żewġ speċijiet huma salamandri u seba' speċijiet huma żrinġijiet. L-ispeċijiet ewlenin fiż-żona huma s-salamandra tal-istrixxi (Triturus vittatus), is-salamandra raffa (Triturus karaelinii), ir-rospu tal-qoxra, ir-rospu (Bufo bufo), ir-rospu aħdar (Bufo viridis), iż-żrinġ tas-siġar (Hyla arborea), iż-żrinġ tal-ħamrija, iż-żrinġ aġli (Rana dalmatin), u r-rospu ta' Uludağ (Rana macrocnemis).
Ħut
Ġlejjeb żgħar tal-isturjun ġew osservati fl-estwarju u jaf xorta jippruvaw jitilgħu l-kurrent tax-xmara.
Ġestjoni
Xi prattiki tradizzjonali jgħinu bil-ġestjoni tad-Delta tax-xmara. Pereżempju l-użu tal-bufli tal-ilma u d-dgħajjes tas-sajd jgħinu biex il-konnessjonijiet bejn il-lagi jibqgħu miftuħin.
Storja
Fost il-festivals li jiġu organizzati hemm il-festa taċ-ċikonji, ir-rilaxx tal-bufli fir-rebbiegħa, u t-tnissil tan-nagħaġ. Tradizzjonalment jitqies li huwa dnub li wieħed joqtol ċerti annimali u pjanti s-sena kollha jew inkella f'ċerti żminijiet tas-sena. Fl-2016 id-delta tax-xmara tniżżlet bħala sit indikattiv tat-Turkija biex xi darba fil-ġejjieni tiġi nnominata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Gżejjer Cook
Il-Gżejjer Cook huma territorju ta' New Zealand b'awtoregolamentazzjoni fin-Nofsinhar tal-Oċean Paċifiku. Il-belt kapitali u l-ikbar belt hi Avarua. L-art tal-gżejjer fiha 240 kilometru kwadru (92.7 mil kwadru) u l-popolazzjoni tagħhom hija ta’ madwar 21,000 ruħ.
Ekoloġija
daqsminuri|Il-bijosfera ekoloġika tad-[[Id-Dinja|Dinja]] L-ekoloġija hija l-istudju xjentifiku tad-distribuzzjoni u tal-abbundanza tal-ħlejjaq u kif id-distribuzzjoni u l-abbundanza tagħhom huma affettwati bl-interazzjonijiet bejn dawn il-ħlejjaq u l-ambjent tagħhom.
L-ambjent ta' ħlejqa jinkludi kemm proprjetajiet fiżiċi (li jistgħu jiġu deskritti bħala t-total ta' fatturi lokali bħal ngħidu aħna, id-dawl tax-xemx, il-klima u l-ġeoloġija), kif ukoll il-ħlejjaq li jaqsmu flimkien l-abitat. It-terminu oekologie ġie vvintat fl-1866 mill-bijologu Ġermaniż Ernst Haeckel. Din il-kelma tnisslet mill-Grieg οικος (oikos, "dar") u λόγος (logos, "studju"); għaldaqstant "ekoloġija" tfisser "l-istudju tad-dar [tan-natura]".
Il-kelma "ekoloġija" tintuża' spiss bħala sinonimu tal-ambjent naturali jew tal-ambjentaliżmu. Ħafna drabi wkoll, il-kelma "ekoloġiku" tittieħed bħala kelma li tfisser favur l-ambjent.
Ġeometrija
Il-Ġeometrija (mill-Grieg geō, “Art”; metrein, “kejjel”), fergħa tal-Matematika li tittratta l-proprjetajiet ta' l-ispazju. Fl-iktar xejra elementari tagħha, il-ġometrija tirrigwarda problemi metriċi bħal, ngħidu aħna, il-kalkulazzjoni ta' l-arja u d-dijametru ta' forma bi-dimensjonali. Tħaddan fiha l-ġometrija analitika, il-ġometrija deskrittiva, it-topoloġija, il-ġometrija ta' l-ispazju b'erba' dimensjonijiet jew aktar, il-ġometrija frazzjonali, u l-ġometrija mhux-Ewklidenjana.
2015
Jannar
F'dan ix-xahar mietu:
Frar
F'dan ix-xahar mietu:
Marzu
F'dan ix-xahar mietu:
April
F'dan ix-xahar mietu:
Mejju
F'dan ix-xahar mietu:
Mirella Freni
Mirella Freni, ( OMRI pronunzja bit-Taljan : [miˈrɛlːa ˈfreːni], born Mirella Fregni, twieldet fis-27 ta' Frar 1935 – mietet fid-9 ta' Frar 2020) kienet sopran tal-opra Taljana li kellha karriera ta' 50 sena u li dehret fl-iżjed teatri tal-opri internazzjonali ewlenin. Hija kisbet attenzjoni internazzjonali fil-Festival ta' Glyndebourne, fejn kellha r-rwol ta' Zerlina f' Don Giovanni ta' Mozart u ta' Adina f'L'elisir d'amore ta' Donizetti.
2015
Ġunju
F'dan ix-xahar mietu:
Mirella Freni
Freni hija assoċjata mar-rwol ta' Mimi f'La bohème ta' Puccini, li kantat fit-Teatru La Scala f'Milan u fl-Opera Statali ta' Vjenna fl-1963, taħt id-direzzjoni tas-surmast Herbert von Karajan. Hija ħadmet ukoll fl-istess rwol f'film tal-produzzjoni u bħala d-debutt tagħha fil-Metropolitan Opera fil-Belt ta' New York fl-1965. Fl-iżjed DVDs bikrin tal-opri, hija ħadmet ir-rwoli tal-karattri tagħha b'konvinzjoni kemm bħala reċtar kif ukoll bħala kant. Freni kienet miżżewġa għal bosta snin mal-bassista Bulgaru Nicolai Ghiaurov, u miegħu kienet tkanta u tirreġistra l-ispettakli. L-obitwarju tagħha minn The New York Times jiddeskriviha bħala "prima donna Taljana li qatt ma kien hawn bħalha".
2015
Lulju
F'dan ix-xahar mietu:
Mirella Freni
Bijografija
Imwielda f'Modena, hija kellha l-istess fattiga li kienet tieħu ħsiebha bħal Luciano Pavarotti, u mat-tenur kibret u ħadmet bosta drabi flimkien miegħu fuq il-palk. Hija studjat il-kant l-ewwel ma' zijuha, Dante Arcelli, imbagħad ma' Luigi Bertazzoni u ma' Ettore Campogalliani. Iktar 'il quddiem bidlet isimha għax ħasbet li kien eħfef biex wieħed jippronunzjah. Freni għamlet id-debutt tagħha fl-opri fit-Teatru Muniċipali f'raħal twelidha fit-3 ta' Marzu 1955 fir-rwol ta' Micaëla f' Carmen ta' Bizet. Iktar 'il quddiem iżżewġet lill-għalliem tagħha, il-pjanist u s-surmast Leone Magiera; il-koppja kellha tifla flimkien. Freni kompliet bil-karriera tagħha fl-1958 meta ħadmet fir-rwol ta' Mimì f' La bohème ta' Puccini fit-Teatro Regio f'Torino, u kantat fl-istaġun tal-1959-1960 tad-De Nederlandse Opera. L-iżvolta internazzjonali tagħha waslet fil-Festival ta' Glyndebourne, fejn fl-1960 ħadmet ir-rwol ta' Zerlina f' Don Giovanni ta' Mozart, flimkien ma' Joan Sutherland li ħadmet fir-rwol ta' Donna Anna, u fl-1962 ħadmet fir-rwol ta' Susanna f' The Marriage of Figaro, u fir-rwol ta' Adina f'L'elisir d'amore ta' Donizetti, taħt id-direzzjoni ta' Franco Zeffirelli.
2015
Settembru
F'dan ix-xahar mietu:
Mirella Freni
Bijografija
Fl-1961, Freni ħadmet l-ewwel darba fir-Royal Opera House f'Londra fir-rwol ta' Nannetta f' Falstaff ta' Verdi. Hija ssostitwiet lil Renato Scotto f'La Scala fir-rwol ta' Nanetta. Fil-31 ta' Jannar 1963, hija ħadmet fir-rwol ta' Mimì f'produzzjoni mtella' minn Franco Zeffirelli u diretta mis-surmast Herbert von Karajan. Hija saret waħda mill-iktar kantanti ppreferuti tas-surmast fl-opri u fil-kunċerti. Il-produzzjoni ġiet ripetuta fit-Teatru Statali tal-Opri ta' Vjenna fl-istess sena, u dehret fuq dak il-palk fi ħdax-il rwol, inkluż fir-rwol ewlieni ta' Manon Lescaut ta' Puccini, u ta' Amelia f'Simon Boccanegra ta' Verdi.
2015
Ottubru
F'dan ix-xahar mietu:
Mirella Freni
Bijografija
Fid-29 ta' Settembru 1965, ħadmet għall-ewwel darba fil-Metropolitan Opera fil-Belt ta' New York, mill-ġdid fir-rwol ta' Mimì, flimkien ma' Gianni Raimondi fir-rwol ta' Rodolfo, li wkoll għamel id-debutt tiegħu hemmhekk. Iktar 'il quddiem ħadmet hemmhekk fir-rwoli ta' Adina f' L'elisir d'amore ta' Donizetti, ta' Liù f' Turandot ta' Puccini, ta' Marguerite f' Faust ta' Gounod, ta' Ġuljetta f' Roméo et Juliette, ta' Susanna u ta' Micaela f' Manon Lescaut. Is-sena ta' wara hija kantat mill-ġdid fir-rwol ta' Mimì għad-debutt tagħha fil-Philadelphia Lyric Opera Company, flimkien ma' Flaviano Labò li ħadem fir-rwol ta' Rodolfo. Mill-bidu tas-snin 70 sal-bidu tas-snin 80 tas-seklu 20, Freni kantat f'rwoli iktar ta' piż fl-opri ta' Verdi, inkluż ta' Elisabetta fil-produzzjoni ta' John Dexter ta' Don Carlos, ta' Desdemona f' Otello (flimkien ma' Jon Vickers), ta' Amelia f' Simon Boccanegra, ta' Elvira fil-produzzjoni ta' Luca Ronconi ta' Ernani, ta' Leonora f' La forza del destino, u tal-protagonista f'Aida fil-Houston Grand Opera fl-1987. Hija ħadmet fir-rwol ta' Tosca ta' Puccini f'reġistrazzjoni biss. Ħadmet ukoll ta' Manon Lescaut fl-istaġun tal-1990 fil-Metropolitan Opera, u rreġistrat Madama Butterfly u t-tliet rwoli ta' Il trittico.
Freni għażlet ir-rwoli tagħha bir-reqqa, u f'intervista qalet: "Jiena ġeneruża b'diversi modi, iżda mhux meta naħseb li nispiċċa ngħarraq il-vuċi tiegħi. Xi kantanti jaħsbu li huma allat li jistgħu jagħmlu kollox. Iżda jiena dejjem kont onesta miegħi nnifsi u rigward il-possibbiltajiet tiegħi". Hija rrifjutat l-offerti ta' Karajan li taħdem bħala Leonora f' Il trovatore ta' Verdi u fir-rwol ta' protagonista f' Turandot ta' Puccini. Ir-rwol ta' Elvira f'Ernani ngħata l-ġenb wara li ttella' spettaklu wieħed f'La Scala (u minkejja offerti li rċeviet biex tkanta r-rwol xi mkien ieħor). Hija qatt ma kantat ir-rwol ta' Cio-Cio-San fuq il-palk, iżda rreġistrat ir-rwol darbtejn, mingħajr ma jitqies il-film tal-1975 ta' Madama Butterfly, flimkien ma' Plácido Domingo, b'Karajan bħala surmast u Jean-Pierre Ponnelle fid-direzzjoni. Hija ħadmet ir-rwol ta' Susanna fil-film ta' Ponnelle Le nozze di Figaro, fejn dehru wkoll Dietrich Fischer-Dieskau, Kiri Te Kanawa u Hermann Prey.
2015
Diċembru
F'dan ix-xahar mietu:
Mirella Freni
Bijografija
Fl-1978, wara ż-żwieġ tagħha ma' Magiera sfaxxa f'divorzju, hija żżewġet lil Nicolai Ghiaurov, wieħed mill-bassisti tal-opri ewlenin tal-perjodu ta' wara l-gwerra. Flimkien għenu biex jiġi stabbilit iċ-Centro Universale del Bel Canto f'Vignola, fejn bdew jgħallmu fl-2002. Wara l-mewt ta' Ghiaurov fl-2004, Freni kompliet il-ħidma tagħhom ta' preservazzjoni tat-tradizzjoni tal-bel canto, u baqgħet tgħallem lil kantanti żgħażagħ mid-dinja kollha.
2015
1115
Frar:
Mirella Freni
Bijografija
Freni estendiet ir-repertorju u l-istil tagħha matul is-snin 90 tas-seklu 20 bil-Veriżmu Taljan, u ħadmet f'rwoli ta' protagonista f' Adriana Lecouvreur ta' Francesco Cilea f'Milan, f'Pariġi, f'Barċellona u f'New York, u f' Fedora ta' Umberto Giordano f'Londra, f'Milan, f'New York, f'Torino, f'Barċellona u fi Zürich. Fl-1997, kantat f' Madame Sans-Gêne ta' Giordano fit-Teatro Massimo Bellini. Matul dan iż-żmien hija kantat fl-opri Russi, u ħadmet fir-rwoli ta' Tatiana f' Eugene Onegin ta' Tchaikovsky, ta' Lisa f' The Queen of Spades, u ta' Ioanna f'The Maid of Orleans. Freni temmet il-karriera professjonali tagħha fuq il-palk meta ħadmet ir-rwol tal-adolexxenti Ioanna fl-età ta' 70 sena fil-Washington National Opera fil-11 ta' April 2005.
2015
1215
Marzu:
Mirella Freni
Bijografija
Freni mietet fid-9 ta' Frar 2020 f'darha f'Modena. Skont il-maniġer tagħha, hija mietet "wara żmien twil tikkumbatti marda deġenerattiva u wara sensiela ta' puplesiji". Fit-12 ta' Frar, it-tebut tagħha ġie mċaqlaq mill-post tal-entità funebri għat-Teatru Komunali ta' Modena sabiex tingħata ġieħ pubbliku, u mbagħad ġie ttrasferit b'purċissjoni lejn il-Katidral ta' Modena, fejn seħħ il-funeral.
2015
1415
Marzu
Lulju Awwissu
Mirella Freni
Unuri
Fl-2005, il-Metropolitan Opera ċċelebrat l-40 anniversarju tad-debutt tagħha hemmhekk u l-50 anniversarju tad-debutt tagħha fuq il-palk, b'kunċert gala speċjali taħt id-direzzjoni ta' James Levine.
2015
1515
Marzu:
Awwissu:
1615
Jannar:
Marzu:
April:
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12 kien is-7 staġun tal-kampjonat taħt it-titlu attwali tiegħu u l-ewwel staġun taħt id-diviżjoni attwali. Żewġ timijiet ġew promossi mill-Ewwel Diviżjoni għall-Premier League li huma Melita u Rabat Ajax.
2015
1715
Frar:
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12
Promozzjoni u relegazzjoni
15px Timijiet promossi mit-Tieni Diviżjoni 2010–11
2015
1715
26: Twieled Claude Adrien Helvétius, filosfu Franċiż.
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12
Promozzjoni u relegazzjoni
15px Timijiet relegati mill-Premier League 2010–11
2015
1815
Jannar:
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12
Riżultati
Aġġornament sal-aħħar partiti li ntlagħbu fil-4 ta' Marzu 2012
2015
1815
Frar:
Marzu:
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12
Riżultati
Sors: Soccerway
2015
1815
April:
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12
Riżultati
1 It-tim li jilgħab f'daru hu mniżżel fil-kolonna xellugija.
2015
1815
Mejju: Ġunju: Lulju: Awwissu Settembru:
L-Ewwel Diviżjoni Maltija 2011–12
Riżultati
Kuluri: Blu = rebħa ta' tim f'daru; Isfar = dro; Aħmar = rebħa ta' tim barra minn daru.
2015
1815
L-Awstrija, il-Prussja u r-Russja jiffirmaw Alleanza Qaddisa biex iżommu l-istatus quo fl-Ewropa.
1915
Jannar:
Frar:
Marzu - Ottubru: Il-Kastig tal-Ġurati fil-Palestina
April:
Mejju:
Ġunju:
Lulju:
Awwissu:
Ottubru:
Joħroġ fil-Ġermanja r-rumanz ta' Franz Kafka, "Il-Metamorfożi" ("Die Verwandlung")
Novembru:
Diċembru:
50 sena ilu
1965
Jannar
Frar
Marzu
April
Mejju
Ġunju
Lulju
Awwissu
Settembru
Ottubru
Novembru
Diċembru
Falanġi Libaniżi
daqsminuri|Bandiera tal-Partit. Il-Falanġi Libaniżi jew il-Partit Libaniż tal-Falanġi (bl-Għarbi: حزب الكتائب اللبنانية; Ḥizb al-Katā'ib al-Lubnānīya) huwa partit politiku Nisrani fil-Libanu mwaqqaf fl-1936. Il-partit kellu rwol ewlieni fil-Gwerra Ċivili Libaniża (1975-1990). Bħalissa huwa parti mill-Alleanza tal-14 ta’ Marzu.
Burma
Il-Burma, magħrufa wkoll bħala Mjanmar hija stat sovran fix-Xlokk tal-Asja. Il-Pajjiż huwa mdawwar mill-Indja, il-Bangladexx, iċ-Ċina, il-Laos u t-Tajlandja. Terz tal-perimetru totali ta' Burma li jkopri 1930 kilometru (1200 mi), jifforma kosta mhux interrotta tul il-Bajja ta' Bengal u l-Baħar Andaman. B'total ta' 676,578 km2 (261,227 sq mi), huwa l-40 l-akbar pajjiż fid-dinja u t-tieni l-akbar pajjiż fl-Asja tax-Xlokk. Il-Burma huwa wkoll l-24 l-aktar pajjiż popolat fid-dinja b'aktar minn 60,280,000 ruħ.
Theano Fotiou
Theano Fotiou ( Greek Θεανώ Φωτίου ; imwieled fl-10 ta 'Mejju 1946 f'Ateni ) hija perit Griega u politikant tal-Koalizzjoni tax-Xellug Radikali (Syriza). Minn Jannar 2015 ilha sservi bħala Ministru Alternattiv tas-Solidarjetà Soċjali.
Ħajja u edukazzjoni
Imwielda fl-1946 f'Ateni, Fotiou studjat l-arkitettura fl -Università Teknika Nazzjonali ta' Ateni (NTUA) billi jiggradwa fl-1969.
Karriera professjonali
Mill-1972, għallmet l-arkitettura fl-Iskola tal-Arkitettura NTUA. Kienet ukoll Professur Viżitatur fil-Kulleġġ Irjali tal-Arti, The Bartlett, Londra u l-Iskola tal-Arkitettura ta' Barċellona. Fl-1980 hija rċeviet it-tieni grad post-universitarju fl-ippjanar urban fl-Università ta' Pariġi X Nanterre. Hija ko-fundatriċi tan-European Design Age Network li tiffoka biex tiddisinja għall-anzjani.
Karriera politika
Mill-elezzjonijiet ta' Mejju 2012, Fotiou kienet Membru tal-Parlament Elleniku fil-lista tal-istat ta' Syriza. Flimkien ma’ Tasos Kourakis hija ġiet innominata għall-kariga ta’ ministru tal-edukazzjoni fis-Syriza Shadow Cabinet ta’ Alexis Tsipras. Wara l-elezzjoni leġiżlattiva ta' Jannar 2015, Fotiou madankollu nħatar Ministru Alternattiv tas-Solidarjetà Soċjali. Fil-Parlament Elleniku, bħalissa hija tirrappreżenta l-kostitwenza ta' Ateni B.
Plutone (mitoloġija)
thumb|Plutone, ta' [[Agostino Carracci (1592).]] Fil-mitoloġija Rumana, Plutone (jew Plutun, bil-Latin Pluto, bil-Grieg Antik Πλούτων Plouton) kien l-alla tad-Dinja ta' Taħt. L-ekwivalenti tiegħu fil-mitoloġija Griega kien Ħajdes(Ἅιδης/ᾍδης, Hāidēs), għalkemm Plutone kien inqas aħrax. L-isem sikwit jiġi konfuż ma' diak ta' Pluto (bil-Grieg antik Πλοῦτος Ploutos), l-alla Grieg tal-Ġid.
Il-mit
thumb|[[Orfew quddiem Plutone u Proserpina. Inċiżjoni ta' Virgil Solis għal ''Il-metamorfożi ta' Ovidju, Ktieb X, 11-52.]] Pluto kien bin Saturnu u Opi u żewġ Proserpina, li ħataf biex jiżżewiġha. Omm Proserpina, Cerere, kienet tant milquta li ġiegħlet li ssir ix-xitwa.
Il-palazz tiegħu jinsab f'nofs it-Tartaru, fejn bħala sovran jikkmanda l-istat tiegħu u jiddetta l-liġijiet inflessibbli tiegħu. Is-suġġetti tiegħu, dellijiet ħfief u kważi kollha miżerabbli, huma numerużi daqs il-mewġ tal-baħar u l-istilel tas-sema: dawk kollha li l-mewt taħsad mill-wiċċ tad-dinja jaqgħu taħt ix-xettru ta' dan l-alla jew issiru l-priża tiegħu. Mill-jum li ħa s-setgħa f'idejh, ħadd mill-ministri tiegħu qatt kiser l-ordnijiet tiegħu u l-ebda wieħed mis-suġġetti tiegħu qatt ipprova jirbella. Mit-tliet allat sovrani li jikkontrollaw id-dinja, hu biss qatt ma kellu biża' ta' insubordinazzjoni jew diżubbidjenza u l-awroritàa tiegħu hi rikonoxxuta universalment.
It-tmienja magħżulin
Ir-Rumani bdew Pluto mhux biss fost l-allat tnax kbir iżda wkoll fost it-tmien allat magħżula, huma kienu l-uniċi li kienu permessi biex jirrappreżentaw fil-deheb, fidda u avorju.
F'Ruma kien hemm qassisin awtur i ddedikata biss għal Pluto. Biss kienu sagrifikati, u l Hades Griegi, vittmi skur u dejjem fin-numru, filwaqt li allat oħra kienu sagrifikati numru fard. Il-sagrifiċċji kienu kompletament imnaqqsa għall-irmied u l-qassis ma jirriservaw xejn, mhux għall-poplu jew għalih. Qabel l-immolations, fossa kien dug biex jiġbru demm u l-inbid jitferra libations. Matul l-sagrifiċċji, il-qassisin jinżammu kapijiet tagħhom mikxufa u rakkomandati helpers silenzju, aktar minn ta 'rispett għall-alla jibżgħu.
Fi Sqallija, il- Syracusans lilu kull sena sagrifikati żewġ barrin iswed qrib is-sors ta 'Ciane, fejn tradizzjoni tefa' l-istupru ta Proserpine. F'Ruma, fuq Ġunju 20, il-jum ta 'parti tiegħek, biss fetaħ il-tempju ta' Pluto. Huwa kien annimali skur häired sagrifikati (nagħaġ jew tal-ħnieżer) u kien iddedikat għal inflessibbli rabja tiegħu li kollha kienu kkundannati għall-mewt.
Tempji u reliġjon ======
Malli Mount Soracte, fl-Italja, Pluto maqsuma l-unuri ta 'tempju komuni għall Apollo. Għalhekk, faliscos, ir-residenti, ħasbu li għandhom jonoraw kemm sħana taħt l-art u l-orb tal-ġurnata.
L-abitanti ta 'l-Lazio u madwar Croton kienu mogħtija lill-king tal-Underworld l-żewġ bħala numru unhappy. għall-istess raġuni, ir-Rumani ikkonsagrata-tieni xahar tas-sena, u kien maħtur-tieni jum speċifikament biex joffru sagrifiċċji.
Character ====== Ta 'l-allat, Pluto kien l-aktar bla ħniena u beżgħu mill-irġiel, li jsejjaħħlu Adamastos' ("inflessibbli") jew stygeros' ("terribbli"). Huwa beżgħu għall kruha tiegħu u ebusija ta 'karatteristiċi tiegħu. Filwaqt li kien inflessibbli, kien meqjus l-aktar ġusta ta 'l-allat, għax renju tiegħu kellhom xi mortali li jaslu tard jew qabel, irrispettivament mill-klassi, rank jew post ta' oriġini.
Kien meqjus aktar tard bħala beneficent god, dispenser ta 'ġid. Skond Pausanias, Epimenides kienu mqiegħda istatwa tiegħu fil-tempji tal-Eumenides u, kontra l-drawwa tas-soltu, ġie ppreżentat bil-forma u l-attitudni pjaċevoli.
Attributi ====== Huwa spiss jidhru bil dogskin elmu mogħtija mill-Cyclops li jagħmel lilu inviżibbli u qatt ħa off. Huwa wkoll ġeneralment mpinġi ma 'scepter.
L-attribut li normalment tidher quddiemu huwa l-Ċipru, li l-weraq skur jesprimi dwejjaq u uġigħ. Qassisin tagħhom ġew ippreżentati kuruni u mħawla ħwejjeġ tagħhom fil-sagrifiċċji.
Annimali rappreżentant ====== Il-kelb (Cerberus) u erba 'żwiemel iswed.
Rappreżentazzjonijiet ==== Pluto huwa normalment mpinġi ma 'beard ħoxna u arja poppa. Huwa ta 'spiss jilbes elmu tiegħu, rigal mill-Cyclopes u kellu l-poter ta' dan inviżibbli. Kultant jilbes forehead tiegħu ma 'kuruna ta' Ebony, maidenhair jew  Narcissus. Meta hu tpoġġi fuq it-tron tiegħu ta 'Ebony jew kubrit twettaq fil-lemin tiegħu scepter iswed, furketta jew spade. Kultant ikollok ċwievet fl-idejn tagħhom, li jindikaw li l-bibien ikunu magħluqa għal dejjem ħajja għal dawk li ġejjin fil renju tiegħu.
Huwa wkoll fil-chariot tiegħu jsir minn erba żwiemel iswed.
Plutone huwa figura tal-mitoloġija Rumana, l-alla tal-mejtin u tad-dinja l-oħra. Jikkorrispondi għall-alla tal-mitoloġija Griega, Ade. Plutone, li xi mindaqqiet kienu jsibuh ukoll bħala Dite, kien miżżewweġ lil Proserpina.
Flimkien ma' Ġove u Nettunu, Plutone għen biex iwaqqgħu lil missierhom, Saturnu mill-poter. Huma u jaqsmu d-dinja bejniethom, Ġove għażel is-smewwiet bħala r-renju tiegħu, l-għażla ta' Nettunu waqgħet fuq is-saltna tal-baħar, waqt li Plutone laħaq ir-renjant tad-dinja ta' taħt.
Oriġinarjament kien meqjus bħala alla aħrax u bla ħniena, li la jagħti widen lit-talb u wisq anqas lis-sagrifiċċji. Il-karatteristiċi twajba u inqas feroċi tiegħu iżda, tperrċu fil-kulti u fit-twemmin popolari fejn deher bħala għajn ta' prosperità u providenza għaliex kien irodd ħwejjeġ merfugħin taħt l-art bħall-minerali u l-prodotti tar-raba'. Ta' spiss il-kult tiegħu kien jiġi assoċjat ma dak ta' Ċerere.
Nisa fl-Ungerija
Ir-rwoli tan-nisa fl-Ungerija nbidlu b'mod sinifikanti matul l-aħħar 200 sena. Storikament, fit-territorju preżenti tal- Ungerija, diskorsi dwar ir-rwoli tan-nisa, id-drittijiet u l-aċċess politiku, flimkien ma' movimenti femministi, żviluppaw fil-kuntest ta' rwoli ta' ġeneru estremament tradizzjonali li kienu influwenzati mill -Kattoliċiżmu Ruman, il-Luteraniżmu u l-Kalviniżmu. Aktar reċentement, id- duttrina Komunista dwar il-post tan-nisa fis-soċjetà kienet ukoll influwenti. L-era post-komunista fl-Ungerija pproduċiet numru ta' organizzazzjonijiet biex jindirizzaw il-bżonnijiet tan-nisa tan-nazzjon u jimmobilizzaw il-votanti nisa, u bosta universitajiet issa għandhom programmi ta' studju tal-ġeneru. Fis-seklu 21, id-dħul fl-Unjoni Ewropea wassal għal kultura iktar “Westernized”.
Charles Nicolle
Charles Jules Henri Nicolle (twieled fil-21 ta' Settembru 1866 – miet fit-28 ta' Frar 1936) kien batterjologu Franċiż li ngħata l-Premju Nobel għall-Mediċina talli identifika l-qamel bħala t-trażmettituri tal-epidemija tat-tifu.
Familja
Il-ġenituri ta' Nicolle kienu Aline Louvrier u Eugène Nicolle. Huwa twieled f'Rouen, Franza, u trabba bħala parti minn familja ta' klassi medja li kienet tgħożż l-edukazzjoni. Huwa kellu żewġ aħwa oħra – ħuh il-kbir, Maurice Nicolle (mikrobijologu mediku u professur fl-Istitut ta' Pasteur f'Pariġi, u Direttur tal-Istitut Batterjoloġiku ta' Kostantinopli), u ħuh iż-żgħir, Marcel Nicolle (kritiku tal-arti).
Nicole iktar 'il quddiem iżżewweġ lil Alice Avice fl-1895, u kellhom żewġt itfal, Marcelle (li twieled fl-1896) u Pierre (li twieled fl-1898), u t-tnejn li huma komplew ukoll fil-qasam mediku.
Studji u karriera
L-iktar influwenzi edukattivi bikrin ta' Nicolle ġew mingħand missieru, li kien tabib fi sptar f'Rouen. Nicolle iktar 'il quddiem kompla bl-edukazzjoni tiegħu fil-Lycée Pierre Corneille f'Rouen, u kompla jistudja sakemm kiseb il-lawrja medika tiegħu mill-Istitut ta' Pasteur ta' Pariġi fl-1893. F'dak il-punt reġa' lura lejn Rouen, bħala membru tal-Fakultà tal-Mediċina sal-1896 u mbagħad sar Direttur tal-Laboratorju Batterjoloġiku mill-1896 sal-1902. Għall-ħabta ta' dak iż-żmien, Nicolle ttarrax minn widna waħda, u dan illimita l-abbiltà tiegħu li jkompli bil-prattika klinika u fl-istess ħin ħeġġu jkompli bir-riċerka akkademika bħala karriera alternattiva. Din tal-aħħar seħħet fl-1903, meta sar id-Direttur tal-Istitut ta' Pasteur f'Tuneż u wettaq ix-xogħol fuq it-tifu li rebbħu l-Premju Nobel, filwaqt li daħħal lil Hélène Sparrow miegħu bħala kap tal-laboratorju. Huwa baqa' d-direttur tal-istitut sa mewtu fl-1936.
Tmexxija tal-Istitut ta' Pasteur f'Tuneż
Qabel ma Nicolle ħa l-kariga tat-tmexxija tal-Istitut ta' Pasteur f'Tuneż, l-Istitut ta' Pasteur f'Pariġi baqa' ċ-ċentru predominanti għar-riċerka fi Franza u kienet tipprova tgħaqqad ir-riċerka medika, it-tagħlim u s-servizz pubbliku (it-trattament tal-mard) skont prinċipji missjunarji ta' Pasteur. Madankollu, taħt il-gwida ta' Nicolle matul it-33 sena ta' wara, l-Istitut f'Tuneż malajr sar ċentru internazzjonali għalih innifsu għall-produzzjoni ta' vaċċini li kienu jintużaw kontra l-mard infettiv u għar-riċerka medika.
Is-suċċess ta' Nicolle fit-tkabbir tal-Istitut ta' Pasteur f'Tuneż kien imsejjes primarjament fid-devjazzjoni tiegħu mill-ideoloġija tradizzjonali ta' Pasteur li kienet issostni li l-għajnuna u r-riċerka medika kellhom isiru mingħajr profitt. Minflok, Nicolle pprova attivament jibni relazzjonijiet mal-uffiċjali lokali Tuneżini u dawk Franċiżi, u organizza l-Istitut b'tali mod li funzjonijiet mediċi oħra (bħall-indukrar tal-pazjenti morda) setgħu jappoġġaw monetarjament ir-riċerka kontinwa tal-laboratorju tal-Istitut. B'hekk irnexxielu jikseb l-awtonomija biex imexxi l-Istitut mingħajr ma jiddependi fuq fondi pubbliċi jew tal-gvern. Iktar ma l-Istitut baqa' jikber fl-istabbiltà finanzjarja, Nicolle indirizza l-mard u t-tħassib tas-saħħa pubblika li kienu prevalenti fir-reġjun lokali, ikkondivida s-sejbiet tar-riċerka u r-riżorsi mal-Istitut f'Pariġi, u saħħaħ il-kitbiet xjentifiċi tiegħu f'ġurnal imsejjaħ l-Archives de l’Institut de Tunes. Huwa sar ukoll punt ta' kuntatt ewlieni għall-gvern Franċiż meta faqqgħu epidemiji ġodda li kienu jirrikjedu l-intervent tiegħu – bħall-epidemija tal-malarja tal-1906 u t-tifqigħa tal-kolera tal-1907.
Skoperta tal-vettur tat-trażmissjoni tat-tifu
L-iskoperta ta' Nicolle waslet bis-saħħa tal-osservazzjoni li għamel li, filwaqt li l-pazjenti tal-epidemija tat-tifu setgħu jinfettaw lil pazjenti oħra fl-isptar u lil hinn minnu, u l-ħwejjeġ tagħhom stess bħal donnhom kienu qed ixerrdu l-marda, huma ma kinux infettivi iktar wara li kienu jieħdu banju sħun u kienu jibdlu l-ħwejjeġ tagħhom. Ladarba rrealizza dan, huwa rraġuna li x'aktarx li l-qamel kienu l-vettur għall-epidemija tat-tifu.
Peress li l-istudju tat-trażmissjoni tat-tifu kienet teħtieġ li l-parassiti jkunu ħajjin (u kellhom bżonn ospitant uman), ix-xjenzat setgħu jistudjawh biss matul żmien l-epidemija. Madankollu, Nicolle sab li ċ-ċimpanżi kienu ospitanti alternattivi adattati għal dan l-istudju peress li kienu ġenetikament simili għall-bnedmin, u f'Ġunju 1909, Nicolle ittestja t-teorija tiegħu billi infetta ċimpanżi bit-tifu, ħa kampjun tal-qamel minnha, u poġġihom fuq ċimpanżi f'saħħtu. Fi żmien għaxart ijiem, it-tieni ċimpanżi kien ikun infettat bit-tifu wkoll. Wara li rrepeta l-esperiment tiegħu, huwa kien ċert għall-aħħar: il-qamel kienu l-vettur tal-marda. Nicolle kompla bir-riċerka kontinwa tiegħu dwar il-marda, u iktar 'il quddiem beda juża l-fniek tal-Indì bħala l-organiżmu mudell tiegħu minflok iċ-ċimpanżi peress li kienu suxxettibbli bl-istess mod għall-infezzjoni u kienu wkoll iżgħar u orħos.
Sejba importanti minn iktar riċerka wriet li metodu ta' trażmissjoni maġġuri ma kienx il-gdim tal-qamel iżda l-eskrementi tal-qamel: il-qamel infettati bit-tifu kienu jsiru ħomor u jmutu wara xi ġimagħtejn, iżda fl-istess ħin jipproduċu eskrementi b'għadd kbir ta' mikrobi. Meta kwantità żgħira ta' dawn l-eskrementi tmiss mal-ġilda jew mal-għajnejn, isseħħ infezzjoni.
Ix-xogħol ta' Nicolle mhux biss kien influwenti għat-trażżin tal-epidemija tat-tifu fir-reġjun, iżda għen ukoll lix-xjenzati jiddistingwu bejn id-deni tat-tifu kkawżat mill-qamel u t-tifu kkawżat mill-briegħed.
Tentattiv ta' vaċċin
Nicolle sostna li seta' jipproduċi vaċċin sempliċi billi jgħaffeġ il-qamel u jħalltu ma' serum tad-demm mill-pazjenti li jkunu fiequ. Huwa pprova dan il-vaċċin fuqu nnifsu, u wara li baqa' f'saħħtu, ipprovah fuq ftit tfal (minħabba li jkollhom sistemi immunitarji aħjar), li kienu mardu bit-tifu iżda fiequ.
Huwa ma kellux suċċess fl-isforz tiegħu li jiżviluppa vaċċin prattiku. Il-pass li jmiss wasal permezz ta' Rudolf Weigl fl-1930.
Minkejja li ma setax jiżviluppa t-tlaqqim kontra t-tifu, Nicolle għamel diversi skoperti ewlenin oħra fil-qasam tat-tlaqqim. Huwa kien l-ewwel wieħed li ddetermina li l-fluworur tas-sodju kien reaġent tajjeb għall-isterilizzazzjoni tal-parassiti (biex ma jibqgħux infettivi iktar) filwaqt li l-istruttura tagħhom tiġi ppreservata (biex tintuża fil-vaċċini). Permezz ta' dan il-metodu, huwa żviluppa l-vaċċini kontra l-gonorrea, xi infezzjonijiet stafilokokkali, u l-kolera. Dawn il-vaċċini mhux biss intużaw fi Franza kollha, iżda ntbagħtu fid-dinja kollha.
Kisbiet
L-ikbar kisbiet ta' Nicolle fil-batterjoloġija u fil-parassitoloġija kienu:
Xogħlijiet maġġuri
Matul ħajtu Nicolle kiteb għadd ta' kotba mhux tal-fizzjoni u tal-batterjoloġija, fosthom:
Huwa kiteb ukoll kotba tal-fizzjoni u tal-filosofija tul ħajtu kollha, inkluż:
Reliġjon
Nicolle kien mgħammed bħala Kattoliku, iżda ma baqax jipprattika dik ir-reliġjon meta għalaq tnax-il sena. Mill-1934, huwa ħass ansjetà spiritwali, u rrikonċilja mal-Knisja f'Awwissu 1935 wara li kkomunika ma' qassis Ġiżwita.
Forzi fl-ajru
Il-qawwa mtajra hi l-fergħa tal-qawwa ta' l-art li tinġarr bl-ajruplan u tintefa f'nofs il-ġlieda bil-paraxut.
Fuji
daqsminuri|276x276px|Veduta tal-vulkan Fuji minn Ōwakudani. Fuji (bil-Ġappuniż: 富士山, Fujisan, Japanese: [ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ] (listen)), jew Fugaku, hija hija l-ogħla muntanja u vulkan fil-gżira ta' Honshū, il-Ġappun, u tlaħħaq 3,776.24 metru (12,389.2 pied). Hija wkoll it-tieni l-ogħla vulkan fuq gżira fl-Asja (wara Kerinci fil-gżira ta' Sumatra, l-Indoneżja), u s-seba' l-ogħla quċċata ta' gżira fid-Dinja. Fuji hija stratovulkan rieqed li żbroffa l-aħħar mill-1707 sal-1708. Il-muntanja tinsab madwar 100 kilometru (62 mil) fil-Lbiċ tal-belt kapitali Tokjo u tidher minn hemm meta jkun bnazzi. Il-kon eċċezzjonalment simetriku ta' Fuji, li jkun miksi bil-borra għal madwar ħames xhur fis-sena, spiss jintuża bħala ikona kulturali tal-Ġappun u sikwit jintuża fl-arti u fil-fotografija, u jżuruh bosta viżitaturi u xabbaturi.
Fuji hija waħda minn "Tliet Muntanji Sagri" (bil-Ġappuniż: 三霊山, Sanreizan) tal-Ġappun flimkien mal-muntanji Tate u Haku. Titqies bħala Post Speċjali ta' Sbuħija Xenika u hija wieħed mis-Siti Storiċi tal-Ġappun. Fit-22 ta' Ġunju 2013, Fuji żdiedet bħala sit kulturali fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Skont l-UNESCO, Fuji "ispirat lill-artisti u lill-poeti u kienet destinazzjoni tal-pellegrinaġġi għal sekli sħaħ". L-UNESCO tirrikonoxxi 25 komponent ta' dan il-wirt dinji li jinkludu l-muntanja u s-santwarju tax-Xintoiżmu, Fujisan Hongū Sengen Taisha.
Etimoloġija
Il-pittogrammi kanji għal Fuji, 富 u 士, ifissru "ġid" jew "abbundanti" u "raġel imlaħħaq" rispettivament. Madankollu, l-oriġini ta' din l-ortografija u tal-isem Fuji għadha mhix ċerta.
Test tas-seklu 9, Ġrajja ta' Wieħed li Jaqta' l-Bambù, jirrakkonta li l-isem ġej minn "immortali" (不死, fushi, fuji) kif ukoll mill-pittogramma ta' "suldati" (士, shi, ji) "abbundanti" (富, fu) telgħin ix-xaqlibiet tal-muntanja. Etimoloġija folkloristika bikrija ssostni li l-isem Fuji oriġina minn 不二 (mhux + tnejn), jiġifieri "mingħajr ekwivalenti". Oħra ssostni li oriġina minn 不尽 (ma + tgħejjiex), jiġifieri "bla tmiem".
Hirata Atsutane, studjuż klassiku Ġappuniż fil-perjodu Edo, kien jispekula li l-isem ġej minn tifsira ta' kelma, "muntanja wieqfa qisha sbula (穂, ho) ta' pjanta tar-ross". Il-missjunarju Brittaniku John Batchelor (1854-1944) argumenta li l-isem ġej mill-kelma Ainu għal "nar" (fuchi) tad-divinità tan-nar Kamui Fuchi, li hija teorija li ġiet irrifjutata mil-lingwist Ġappuniż Kyōsuke Kindaichi abbażi tal-iżvilupp fonetiku (tibdil fil-ħsejjes). Jingħad ukoll li huchi tfisser "mara anzjana" u ape tfisser "nare", għaldaqstant ape huchi kamuy tirreferi għad-divinità tan-nar. Ir-riċerka fit-toponimi (l-ismijiet tal-postijiet) li jinkludu fuji bħala parti minnhom tissuġġerixxi wkoll li l-oriġini tal-kelma fuji ġejja mil-lingwa Yamato iktar milli mil-lingwa Ainu. It-toponimista Ġappuniż Kanji Kagami argumenta li l-isem għandu l-istess għerq bħal wisterja (bil-Ġappuniż: 藤, fuji, tip ta' pjanta) u qawsalla (bil-Ġappuniż: 虹, niji, iżda b'interpretazzjoni alternattiva, fuji), u ġie mis-"sura tax-xaqliba twila" tagħha.
Il-lingwist modern Alexander Vovin jipproponi ipoteżi alternattiva bbażata fuq l-interpretazzjoni tal-Ġappuniż Antik */puⁿzi/: il-kelma jaf ġiet missellfda mill-Ġappuniż Antik tal-Lvant */pu nusi/ 火主 li tfisser "sinjur tan-nar".
Varjazzjonijiet
Ismijiet Ġappuniżi oħra li saru antikwati jew poetiċi jinkludu Fuji-no-Yama (ふじの山, "il-muntanja ta' Fuji"), Fuji-no-Takane (ふじの高嶺, "il-Quċċata l-Għolja ta' Fuji"), Fuyō-hō (芙蓉峰, "il-Quċċata tal-Lotus"), u Fugaku (富岳／富嶽), maħluqa bil-kombinament tal-ewwel karattru ta' 富士, Fuji, u 岳, "muntanja".
Storja
xellug|daqsminuri|284x284px|II-litografija fuq blokka tal-[[injam imsejħa Żiffa Fina, Għodwa Ċara ta' Hokusai magħmula fis-seklu 19.]] Fuji hija kon vulkaniku attraenti u suġġett frekwenti fl-arti Ġappuniża speċjalment wara l-1600, meta Edo (issa Tokjo) saret il-belt kapitali u n-nies kienu jaraw il-muntanja huma u jivvjaġġaw tul it-triq ta' Tōkaidō. Skont l-istoriku H. Byron Earhart, "fil-Medju Evu eventwalment ġiet meqjusa mill-Ġappuniżi bħala l-muntanja "numru wieħed" tad-dinja magħrufa tat-tliet pajjiżi tal-Indja, iċ-Ċina u l-Ġappun". Il-muntanja tissemma tul iż-żmien fil-letteratura Ġappuniża u hija s-suġġett ta' bosta poeżiji.
Il-quċċata ilha meqjusa bħala sagra mill-qedem u għaldaqstant kienet ipprojbita għan-nisa. Iżda fl-4 ta' Mejju 1872 il-gvern Ġappuniż ħareġ l-Editt 98 tal-Gran Kunsill tal-Istat li ddikjara li "Kwalunkwe prattika ta' esklużjoni tan-nisa minn artijiet tas-santwarji u tat-tempji għandha tiġi abolita minnufih, u n-nisa li jkunu jridu jitilgħu fuq il-muntanja għall-qima, eċċ. għandhom jitħallew". Madankollu, Tatsu Takayama (magħrufa wkoll bħala Takayama Tatsu), mara Ġappuniża, saret l-ewwel mara ddokumentata li telgħet sal-quċċata ta' Fuji fil-ħarifa tal-1832.
Is-samuraj tal-qedem kienu jużaw il-bażi tal-muntanja bħala żona remota għat-taħriġ tagħhom, qrib ir-raħal attwali ta' Gotemba. Ix-shōgun Minamoto no Yoritomo kien jorganizza kompetizzjonijiet yabusame bil-qaws u l-vleġeġ fl-inħawi fil-bidu tal-perjodu ta' Kamakura.
L-ewwel barrani li tela' sal-quċċata ta' Fuji kien Sir Rutherford Alcock f'Settembru 1860, li tela' fi tmien sigħat u niżel fi tliet sigħat. Ir-rakkont qasir ta' Alcock f'The Capital of the Tycoon kien l-ewwel deskrizzjoni mifruxa b'mod wiesa' tal-muntanja fil-Punent. Is-sinjura Fanny Parkes, il-mara tal-ambaxxatur Brittaniku Sir Harry Parkes, kienet l-ewwel mara mhux Ġappuniża li telgħet sal-quċċata ta' Fuji fl-1867. Il-fotografu Felix Beato tela' sentejn wara.
Fil-5 ta' Marzu 1966, it-titjira BOAC 911 fuq Boeing 707 kellha xi ħsarat fl-ajru u kkraxxjat ħdejn il-ħames stazzjon ta' Gotemba, ftit wara t-tluq mill-Ajruport Internazzjonali ta' Tokjo. Il-113-il passiġġier u l-11-il membru tal-ekwipaġġ kollha mietu fid-diżastru, li ntqal li seħħ minħabba t-turbolenza estrema fl-ajru kkawżata mill-irjieħ 'l isfel tal-muntanja. Hemm mafkar tal-ħabta ftit 'l isfel mill-ħames stazzjon il-ġdid ta' Gotemba. daqsminuri|294x294px|[[Pittura ta' Fuji minn Omiya, għall-ħabta tal-1890.]] Illum il-ġurnata, Fuji hija destinazzjoni internazzjonali għat-turisti u għax-xabbaturi tal-muntanji. Fil-bidu tas-seklu 20, il-lekċers taċ-Chautauqua tal-edukatur populista Frederick Starr dwar id-diversi drabi li tela' sal-quċċata ta' Fuji— fl-1913, fl-1919 u fl-1923 — kienu magħrufa sew fl-Amerka. Qawl magħruf Ġappuniż jissuġġerixxi li xi ħadd għaref jitla' sal-quċċata ta' Fuji darba f'ħajtu, iżda xi ħadd iblah biss jitla' darbtejn. Il-muntanja hija simbolu popolari fil-kultura Ġappuniża u ntużat f'diversi films, ispirat il-logo ta' Infiniti , u saħansitra ntużat fl-ippakkjar tal-mediċini.
F'Settembru 2004, l-istazzjon meteoroloġiku bil-persunal fil-quċċata tal-muntanja ngħalaq wara 72 sena ta' ħidma. L-osservaturi kienu jimmonitoraw it-temp bir-radar sabiex ibassru meta kien se jkun hemm xi tifuni jew maltempati kbar bix-xita. L-istazzjon, li kien l-ogħla wieħed fil-Ġappun f'għoli ta' 3,780 metru (12,402 pied) ġie sostitwit b'sistema meteoroloġika awtomatizzata għalkollox.
Sit ta' Wirt Dinji
Fit-22 ta' Ġunju 2013 Fuji tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala sit kulturali.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Ġeografija
daqsminuri|269x269px|Ritratt satellitari ta' Fuji fil-bidu tas-sajf mill-[[Stazzjon Spazjali Internazzjonali|Istazzjon Spazjali Internazzjonali.]] Fuji hija karatteristika li tispikka ħafna fil-ġeografija tal-Ġappun. Il-muntanja hija għolja 3,776.24 metru (12,389 pied) u tinsab qrib il-kosta Paċifika taċ-ċentru ta' Honshu, ftit lejn il-Lbiċ ta' Tokjo. Tinsab fil-konfini bejn il-Prefettura ta' Shizuoka u dik ta' Yamanashi. Madwarha hemm erba' bliet żgħar: Gotemba fil-Lvant, Fujiyoshida fit-Tramuntana, Fujinomiya fil-Lbiċ, u l-belt ta' Fuji fin-Nofsinhar. Il-muntanja hija mdawra b'ħames lagi: il-Lag Kawaguchi, il-Lag Yamanaka, il-Lag Sai, il-Lag Motosu u l-Lag Shōji. Dawn l-erba' lagi, flimkien mal-Lag Ashi fil-qrib, jipprovdu veduti xeniċi tal-muntanja. Il-vulkan huwa parti mill-Park Nazzjonali ta' Fuji-Hakone-Izu. Wieħed jista' jarah mill-bogħod minn Yokohama, Tokjo, u xi kultant saħansitra minn Chiba, Saitama, Tochigi, Ibaraki u l-Lag Hamana meta t-temp ikun bnazzi. Ittieħdu ritratti tal-vulkan mill-ispazju matul missjuni bix-shuttle.
Klima
Il-quċċata ta' Fuji għandha klima tat-tundra (skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen: ET). It-temperatura tkun baxxa ħafna f'altitudni għolja, u l-kon ikun miksi bil-borra għal diversi xhur fis-sena. L-iżjed temperatura baxxa li qatt ġiet irreġistrata kienet −38.0 °C (−36.4 °F) fi Frar 1981, u l-ogħla temperatura rreġistrata kienet 17.8 °C (64.0 °F) f'Awwissu 1942.
Żbroffar irreġistrat
Madwar 11,000 sena ilu, ammont kbir ta' lava beda jiżbroffa min-naħa tal-Punent tal-quċċata ta' Fuji l-Antika. Din il-lava ffurmat lil Fuji l-Ġdida li hija l-formazzjoni aħħarija ta' Fuji. Minn dak iż-żmien 'l hawn, il-qċaċet ta' Fuji l-Antika u ta' Fuji l-Ġdida jinsabu ħdejn xulxin. Madwar 2500-2800 sena ilu, il-parti ta' fuq ta' Fuji l-Antika kkawżat ċediment tal-art fuq skala kbira minħabba l-erożjoni, u fl-aħħar mill-aħħar baqgħet biss il-quċċata ta' Shin-Fuji. Hemm għaxar żbroffi magħrufa li ġew iddokumentati u rreġistrati b'mod affidabbli.
Periklu attwali ta' żbroffar
Wara t-terremot ta' Tōhoku fl-2011, kien hemm spekulazzjoni fil-mezzi tax-xandir li t-theżżiż seta' jwassal għal attività vulkanika fil-vulkan Fuji. F'Settembru 2012, mudelli matematiċi maħluqa mill-Istitut tar-Riċerka Nazzjonali għax-Xjenza tad-Dinja u l-Prevenzjoni tad-Diżastri (NRIESDP) issuġġerew li l-pressjoni fil-kompartiment tal-magma ta' Fuji setgħet tkun 1.6 megapascal ogħla minn qabel l-aħħar żbroffar fl-1707. Dan ġie interpretat minn xi mezzi tax-xandir li xi żbroffar fil-vulkan Fuji seta' jseħħ b'mod imminenti. Madankollu, peress li ma hemm l-ebda metodu magħruf ta' kejl dirett tal-pressjoni ta' kompartiment tal-magma ta' vulkan, il-kalkoli indiretti mwettqa mill-NRIESDP huma spekulattivi u mhux verifikabbli. Indikaturi oħra li jissuġġerixxu żieda fil-periklu ta' żbroffar, bħal fumaroli (xquq vulkaniċi li minnhom joħorġu gassijiet jaħarqu tal-kubrit) attivi u xi xquq skopruti reċentement, huma okkorenzi tipiċi f'dan it-tip ta' vulkan.
Foresta ta' Aokigahara
daqsminuri|255x255px|Il-Foresta ta' Aokigahara bil-muntanji ta' Fuji u ta' Ashiwada fl-isfond. Il-foresta fil-bażi tal-Majjistral tal-muntanja jisimha Aokigahara. Ġrajjiet u leġġendi folkloristiċi jirrakkontaw li hemm fatati, xjaten, Yūrei u Yōkai fil-foresta, u fis-seklu 19, il-Foresta ta' Aokigahara kienet wieħed mill-bosta postijiet fejn il-familja foqra kienu jabbandunaw lit-tfal u lill-anzjani li ma setgħux jieħdu ħsieb iktar. Il-Foresta ta' Aokigahara hija t-tielet l-iktar post popolari fejn jitwettqu suwiċidji fid-dinja wara l-Pont ta' Golden Gate f'San Francisco, l-Istati Uniti, u l-Pont tax-Xmara f'Nanjing, iċ-Ċina. Mis-snin 50 tas-seklu 20, iktar minn 500 ruħ mietu fil-foresta, l-iktar b'suwiċidju. Xi 30 suwiċidju jiġu magħduda kull sena, b'saħansitra kważi 80 wieħed fl-2002. Iż-żieda reċenti fl-għadd ta' suwiċidji ħeġġeġ lill-uffiċjali pubbliċi jwaħħlu tabelli biex jippruvaw jikkonvinċu lill-individwi li jkunu qed jaħsbuha biex iwettqu suwiċidju biex jerġgħu jaħsbuha, u xi kultant dawn il-messaġġi fuq it-tabelli kienu effettivi. L-għadd ta' suwiċidji fl-imgħoddi donnu attira lin-nies fl-aħħar deċennji.
Ħafna min-nies li jżuru l-foresta jimmarkaw ir-rotot tagħhom billi jħallu biċċiet tat-tejp ikkuluriti tal-plastik tul ir-rotor, u dan ikkawża tħassib fost l-uffiċjali tal-prefetturi fir-rigward tal-ekosistema tal-foresta.
Trasport
L-eqreb ajruport b'servizz internazzjonali skedat huwa l-ajruport Shizuoka ta' Fuji li nfetaħ f'Ġunju 2009. Jinsab madwar 80 kilometru (50 mil) mill-vulkan Fuji. L-ajruporti internazzjonali maġġuri li jaqdu lill-belt ta' Tokjo, l-Ajruport Internazzjonali ta' Tokjo (l-Ajruport ta' Haneda) f'Tokyo u l-Ajruport Internazzjonali ta' Narita f'Chiba jinsabu madwar tliet sigħat u kwart 'il bogħod minn Fuji.
Avventura
daqsminuri|Veduta ta' Fuji mit-tempju ta' Taisekiji fuq blokka tal-injam tal-artist [[Katsushika Hokusai.]]
Rotot tax-xabbaturi
Fl-2009 madwar 300,000 ruħ telgħu sal-quċċata ta' Fuji. L-iżjed perjodu popolari li fih ix-xabbaturi jitilgħu sal-quċċata ta' Fuji huwa minn Lulju sa Awwissu, meta r-rifuġji u faċilitajiet oħra jkunu qed joperaw u t-temp ikun l-iktar sħun. Il-karozzi tal-linja li jwasslu sal-bidu tar-rotot li tipikament jintużaw mix-xabbaturi jibdew joperaw mill-1 ta' Lulju. Wara għadd ta' mwiet ta' xabbaturi ta' profil għoli u temp tassew kiesaħ li normalment ikun qed jaħkem lil Fuji f'dak iż-żmien, il-perjodu minn Ottubru sa Mejju mhuwiex suġġerit. Il-biċċa l-kbira tal-Ġappuniżi jitilgħu l-muntanja billejl biex jilħqu jaslu sal-quċċata jew fil-qrib meta meta titla' x-xemx. Id-dawl ta' filgħodu jissejjaħ 御来光 goraikō, jiġifieri l-"wasla tad-dawl". xellug|daqsminuri|Illustrazzjoni storika tar-rotot sal-quċċata ta' Fuji. Hemm erba' rotot ewlenin li jwasslu sal-quċċata ta' Fuji, u kull waħda għandha stazzjonijiet bin-numri tul ir-rotta. Skont l-arloġġ mit-Tramuntana huma r-rotot Kawaguchiko, Subashiri, Gotemba u Fujinomiya. Ix-xabbaturi normalment jibdew fil-ħames stazzjon ta' kull rotta, peress li wieħed jista' jasal għalihom bil-karozza jew bil-karozza tal-linja. Il-quċċata hija l-għaxar stazzjon ta' kull rotta. L-istazzjonijiet fir-rotot differenti jinsabu f'elevazzjonijiet differenti; l-ogħla ħames stazzjon jinsab f'Fujinomiya, segwit minn dak ta' Yoshida, ta' Subashiri u ta' Gotemba. Hemm erba' rotot addizzjonali mill-bażi tal-muntanja li huma r-rotot Shojiko, Yoshida, Suyama u Murayama.