cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kastell ta' Malbork
Residenza tar-rejiet Pollakki
Fl-1466 kemm il-kastell kif ukoll ir-raħal saru parti mid-Distrett (Voivodeship) Pollakk ta' Malbork fil-provinċja tal- lemin|daqsminuri|275x275px|Torri tal-loki (dansker) Prussja Rjali. Mill-1457, il-kastell intuża bħala waħda mid-diversi residenzi rjali Pollakki, u wettaq din il-funzjoni għal iktar minn 300 sena (iktar mid-doppju tat-tul ta' żmien li kien intuża bħala s-sede tal-Ordni Tewtonika) sad-Diviżjonijiet tal-Polonja fl-1772. Matul dan il-perjodu, il-Kastell l-Għoli serva bħala l-maħżen tal-provvisti tal-kastell, filwaqt li r-Refettorju l-Kbir kien jintuża bħala post għall-balli, għall-festi, u għal avvenimenti rjali oħra. Ir-rejiet Pollakki spiss kienu joqogħdu fil-kastell, speċjalment meta kienu jivvjaġġaw lejn il-belt ta' Gdańsk/Danzig fil-qrib. Uffiċjali Pollakki lokali kienu joqogħdu wkoll fil-kastell. Mill-1568, il-kastell kien jintuża wkoll mill-Ammiraljat Pollakk (Komisja Morska), u fl-1584 ġiet stabbilita fih waħda miz-Zekki Rjali Pollakki. Barra minn hekk, l-ikbar arsenal tal-Commonwealth Pollakk-Litwan kien jinsab fil-kastell. Bid-deċiżjoni tar-Re Ġwanni II Casimir Vasa tal-1652, il-Ġiżwiti ħadu ħsieb il-kappelli tal-kastell iddedikati lil Santa Marija u lil Sant'Anna.
Matul il-Gwerra ta' Tletin Sena, fl-1626 u fl-1629, il-forzi Żvediżi okkupaw il-kastell. Huma invadewh u okkupawh mill-ġdid mill-1656 sal-1660 matul id-Dulluvju (sensiela ta' kampanji militari tal-Commonwealth Pollakka-Litwana fis-seklu 17). Imbagħad il-kastell żaruh ir-rejiet Żvediżi Gustav Adolf fl-1626 u Karlu X Gustav fl-1656.
Wara d-Diviżjonijiet tal-Polonja
xellug|daqsminuri|Il-kastell fl-1890/1905, matul l-Imperu Ġermaniż Wara li l-Prussja u l-Imperu Russu għamlu l- Ewwel Diviżjoni tal-Polonja fl-1772, ir-raħal ġie anness mir-Renju tal-Prussja u fl-1773 sar parti mill-provinċja l-ġdida li ġiet stabbilita tal-Prussja tal-Punent. Dak iż-żmien, l-uffiċjali kienu jużaw il-kastell pjuttost traskurat bħala dar għall-foqra u barrakki għall-Armata Prussjana. L-aħħar Ġiżwiti telqu mill-kastell fl-1780. Fl-1794, David Gilly, arkitett Prussjan u kap tal-Oberbaudepartement, għamel stħarriġ strutturali tal-kastell, biex jiddeċiedi dwar l-użu tiegħu jew it-twaqqigħ tiegħu fil-futur. It-tifel ta' Gilly, Friedrich Gilly, ipproduċa bosta inċiżjonijiet tal-kastell u tal-arkitettura tiegħu, li wera f'Berlin u li ġew ippubblikati minn Friedrich Frick mill-1799 sal-1803. Dawn l-inċiżjonijiet wasslu biex il-pubbliku Prussjan "jiskopri mill-ġdid" il-kastell u l-istorja tal-Kavallieri Tewtoniċi.
Johann Dominicus Fiorillo ppubblika edizzjoni oħra tal-inċiżjonijiet fit-12 ta' Frar 1803, sabiex huwa wkoll iqanqal l-interess pubbliku. Max von Schenkendorf ikkritika l-qagħda tal-kastell. Matul il-perjodu ta' Napuljun, l-armata użat il-kastell bħala sptar u arsenal. Napuljun żar il-kastell fl-1807 u fl-1812. Wara l-Gwerra tas-Sitt Koalizzjoni, il-kastell sar simbolu tal-istorja Prussjana u tal-kuxjenza nazzjonali. Ir-restawr tal-kastell inbeda fl-1816 minn Theodor von Schön, Oberpräsident tal-Prussja tal-Punent. Fl-1910 inbniet l-Akkademja Navali ta' Mürwik fi Flensburg. Il-Marienburg kien mudell għal dan il-Kastell l-Aħmar il-ġdid. Ir-restawr tal-Marienburg sar fi stadji sakemm bdiet it-Tieni Gwerra Dinjija.
Bil-wasla ta' Adolf Hitler fil-poter fil-bidu tas-snin tletin tas-seklu 20, in-Nażisti użaw il-kastell bħala destinazzjoni għal pellegrinaġġi annwali kemm taż-Żgħażagħ ta' Hitler kif ukoll tal-Lega tal-Bniet Ġermaniżi. Il-Kastell Tewtoniku ta' Marienburg intuża bħala mudell għall-Kastelli tal-Ordni tat-Tielet Reich li nbnew taħt it-tmexxija ta' Hitler. Fl-1945, matul il-ġlied tat-Tieni Gwerra Dinjija fiż-żona, iktar minn nofs il-kastell inqered.
Madonni ta' Raffaello
Proġetti oħra
Raffaello
Kastell ta' Malbork
Wara t-Tieni Gwerra Dinjija
daqsminuri|241x241px|Fdalijiet tal-kastell wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Il-biċċa l-kbira tal-ħitan ta' barra tal-brikks baqgħu intatti Malli l-gwerra ntemmet, ir-raħal ta' Malbork u l-kastell reġgħu saru parti mill-Polonja. Il-kastell ġie rikostruwit kif kien qabel il-gwerra, permezz tar-restawr li baqa' għaddej mill-1962 wara n-nirien fl-1959 li kkawżaw iktar ħsarat.
Fl-1961 twaqqaf il-Mużew tal-Kastell (Muzeum Zamkowe) u fl-1965 infetħet wirja tal-ambra. Il-Kastell ta' Malbork għadu l-ikbar kumpless tal-brikks fl-Ewropa.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kastell tal-Ordni Tewtonika ta' Malbork ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Astana
Astana, li kienet tissejjaħ Nur-Sultan sal-2022, hi l-belt kapitali tal-Każakistan. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1 350 228 ruħ (sal-2022).
Feniċiżmu
Il-Feniċiżmu huwa tip ta ’nazzjonaliżmu li jenfasizza l-oriġini Feniċi tal-Libaniżi. Dan il-fenomenu jaffettwa wkoll it-Tuneżija permezz tal-wirt Kartaġiniż tagħha.
Il-poeta Saïd Akl iddefenda ideat simili billi sostna l-użu tad-djalett Libaniż Għarbi miktub b’karattri Latini bħala lingwa letterarja u nazzjonali.
L-istorja tal-Feniċi ġiet ukoll sfruttata politikament f’Malta. Fi żmien meta bosta politiċi lokali riedu l-annessjoni għall-Italja u l-abbandun tal-lingwa Maltija, l-avversarji tagħhom argumentaw li din kienet derivata mill-Feniċju, u mhux mill-Għarbi, din l-aħħar lingwa tkun assoċjata fl-immaġinazzjoni lokali mar-reliġjon Musulmana.
Loreen
Lorine Zineb Nora Talhaoui, magħrufa wkoll bħala Loreen (Stokkolma, 16 ta' Ottubru 1983) hija kantanta pop u produttriċi tal-mużika Żvediża ta' dixxendenza Marokkina. Hi rebħet id-dritt li tirrapreżenta lill-Iżvezja fil-Festival tal-Eurovision 2012 bil-kanzunetta "Euphoria".
Billi kienet interessata li sir mużiċista, ħadet parti f' Idol 2004, kompetizzjoni tat-televiżjoni, u spiċċat fir-4 post ġenerali. Il-sena ta' wara ħarġet l-ewwel kanzunetta tagħha, "The Snake", mal-banda Rob'n'Raz u saret preżentatriċi televiżiva fuq TV400. Hija taħdem bħala produttriċi u direttriċi għal diversi wirjiet tat-televiżjoni Żvediża. Fl-2011 ħarġet diska "My Heart Is Refusing Me" b'suċċess kummerċjali fl-Iżvezja.
Hideki Shirakawa
Hideki Shirakawa (bil-Ġappuniż: 白川 英樹, Shirakawa Hideki, twieled fl-20 ta' Awwissu 1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' Tsukuba, il-Ġappun, u tal-Università ta' Zhejiang, iċ-Ċina. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-Premju Nobel għall-Kimika b'mod konġunt flimkien ma' Alan MacDiarmid u Alan Heeger.
Ħajja bikrija u edukazzjoni
Hideki Shirakawa twieled f'Tokjo, il-Ġappun, u kien it-tieni iben ta' tabib militari. Huwa kellu ħuh ikbar minnu u ieħor iżgħar minnu, u oħtu. Iċ-ċampjin Olimpiku tal-maratoni Naoko Takahashi hija s-sekondokuġina tiegħu. Huwa għex f'Manchukuo u f'Taiwan fi tfulitu. Għall-ħabta tat-tielet sena tal-iskola primarja, huwa ttrasferixxa ruħu lejn Takayama, Gifu, li huwa raħal twelid ommu.
Shirakawa ggradwa mill-Istitut tat-Teknoloġija ta' Tokjo (Tokyo Tech) b'baċellerat fl-inġinerija kimika fl-1961, u għamel id-dottorat tiegħu fl-1966. Imbagħad, huwa kiseb il-kariga ta' assistent fil-Laboratorju tar-Riżorsi Kimiċi f'Tokyo Tech.
Karriera
xellug|daqsminuri|Hideki Shirakawa u Yoshiro Mori fir-Residenza Uffiċjali tal-Prim Ministru fit-18 ta' Ottubru 2000. Meta kien impjegat bħala assistent fl-Istitut tat-Teknoloġija ta' Tokjo (Tokyo Tech) fil-Ġappun, Shirakawa żviluppa l-poliaċetilen, li għandu dehra metallika. Dan ir-riżultat interessa lil Alan MacDiarmid meta MacDiarmid żar lil Tokyo Tech fl-1975.
Fl-1976, huwa ġie mistieden jaħdem fil-laboratorju ta' Alan MacDiarmid bħala membru postdottorali fl-Università ta' Pennsylvania, l-Istati Uniti. Flimkien huma żviluppaw il-konduttività elettrika tal-poliaċetilen flimkien mal-fiżiku Amerikan Alan Heeger.
Fl-1977 skoprew li d-doping bil-fwar tal-jodju seta' jtejjeb il-konduttività tal-poliaċetilen. It-tliet xjenzati ngħataw il-Premju Nobel għall-Kimika fis-sena 2000 bħala rikonoxximent għall-iskoperta tagħhom. Fir-rigward tal-mekkaniżmu tal-konduttività elettrika, huwa maħsub li l-eċċitamenti nonlineari fil-forma ta' solitoni għandhom rwol importanti.
Fl-1979, Shirakawa sar assistent professur fl-Università ta' Tsukuba; tliet snin wara, avvanza għal professur. Fl-1991 inħatar bħala l-Kap tad-Dipartiment tax-Xjenza u l-Inġinerija tal-Università ta' Tsukuba (sa Marzu 1993), u bħala l-Kap tal-Grupp tal-Kategorija 3 ta' Tsukuba (sa Marzu 1997).
Ipoġew ta' Ħal Saflieni
L-Ipoġew ta' Ħal Saflieni huwa struttura Neoltika taħt l-art li tmur lura għal żmien magħruf bħala l-fażi ta' Ħal Saflieni, jiġifieri 3300 – 3000 Q.K., fil-preistorja Maltija, u jinsab proprju f'Ħal Saflieni, qrib Raħal Ġdid. Sikwit huwa magħruf sempliċement bħala l-Ipoġew (jew Hypogeum bl-Ingliż), li litteralment huwa terminu li ġej mill-Grieg li jfisser ‘taħt l-art'. Jingħad li l-Ipoġew kien jintuża bħala santwarju u bħala nekropoli. L-arkeologi ddokumentaw il-fdalijiet ta' xi 7,000 persuni. L-Ipoġew ta' Ħal Saflieni jitqies bħala fost l-aqwa eżempji ppreservati tal-kultura tal-bini tat-tempji fil-Gżejjer Maltin li pproduċiet ukoll it-Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex u ċ-Ċirku tax-Xagħra.
Hideki Shirakawa
Premju Nobel
Matul is-snin, Shirakawa stqarr li ma jridx il-Premju Nobel sabiex ma jingħatax trattament daqstant speċjali mill-mezzi tax-xandir tal-massa (speċjalment il-mezzi tax-xandir Ġappuniżi). Huwa jittama li bosta oqsma vitali li mhumiex parti mill-kategoriji tal-Premju Nobel isiru magħrufa iktar ukoll.
Ipoġew ta' Ħal Saflieni
Storja
L-Ipoġew ġie skopert b'kumbinazzjoni fl-1902 waqt li xi ħaddiema li kienu qed iwettqu xi xogħlijiet biex jgħaddu l-ilma għal proġett ta' żvilupp residenzjali ġdid, laqtu s-saqaf tas-sit. Għall-ewwel, il-ħaddiema ppruvaw jaħbu t-tempju, iżda eventwalment instab. L-istudju tal-istruttura twettaq l-ewwel minn Manuel Magri, li minn Novembru 1903 iddirieġa l-iskavi f'isem il-Kumitat tal-Mużewijiet. Matul l-iskavi, parti mill-kontenuti tal-Ipoġew, inkluż fdalijiet tad-dfin u fdalijiet umani, ġew żvujtati u skartati mingħajr ma ġew katalogati kif suppost. Biex tkompli tgħaxxaq, Magri miet fl-1907 waqt li kien qed jagħmel xogħol tal-missjoni fit-Tuneżija u r-rapport tiegħu dwar l-Ipoġew intilef.
L-iskavi tkomplew taħt ir-responsabbiltà ta' Sir Temi Zammit, li pprova jagħmel ħiltu biex ikompli fejn ħalla l-predeċessur tiegħu. Zammit beda jippubblika sensiela ta' rapporti fl-1910 u kompli jiskava sal-1911. Id-differenza ewlenija fl-iskavi tiegħu kienet li minflok jiskarta l-materjal, iddepożita l-materjal u s-sejbiet tiegħu fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija, fil-Belt Valletta. L-Ipoġew infetaħ għall-pubbliku għall-ewwel darba fl-1908, waqt li l-iskavi kienu għadhom għaddejjin.
Hideki Shirakawa
Qrabat
Wieħed mill-qrabat tiegħu, Hitomi Yoshizawa, huwa membru tal-grupp tal-kant Morning Musume Morning Girls. Huwa jiġu wkoll minn Naoko Takahashi, ir-rebbieħa tal-medalja tad-deheb tal-maratoni tan-nisa tal-Logħob Olimpiku tas-Sajf tas-sena 2000.
Ipoġew ta' Ħal Saflieni
Storja
L-erbat idjar li kienu nbnew fuq is-sit tal-Ipoġew ġew demoliti u minflok inbena mużew. L-ewwel tentattivi reali ta' preservazzjoni tas-sit bdew fl-1991 meta s-sit ingħalaq għal għaxar snin. Fl-2011, ġie mniedi programm iktar intensiv ta' monitoraġġ tad-deterjorament tas-sit. Bejn Awwissu 2015 u Mejju 2017, is-sit reġa' ngħalaq biex jitwettaq proġett ta' konservazzjoni u biex jinbena perkors għall-viżitaturi b'sistema ta' ġestjoni ambjentali.
Deskrizzjoni
daqsminuri|Mappa tas-sit tal-Ipoġew li saret f'Ottubru 1907 Xi skavi arkeoloġiċi li saru iktar 'il quddiem jindikaw li xi darba l-Ipoġew kellu xi għamla ta' santwarju jew niċċa oħra fil-wiċċ (fejn issa hemm il-mużew) li kienet taqdi l-funzjoni ta' daħla għall-Ipoġew. Għalkemm ma fadal kważi xejn minn din l-istruttura tal-wiċċ, x'aktarx li bis-saħħa tal-qerda tagħha stess, l-istruttura ta' taħt l-art intesiet u baqgħet moħbija għal eluf ta' snin. L-istruttura ta' taħt l-art jaf oriġinat minn għar naturali, li tkabbar maż-żmien permezz tat-tħaffir direttament fil-blat b'għodod primittivi, bħal qrejjen tal-annimali, żnied, chert (blata sedimentarja magħmula kważi għalkollox mis-siliċe) u ossidjana. Il-kompartimenti jew kmamar mortwarji fil-livell ta' fuq tal-Ipoġew imorru lura għall-fażijiet bikrin tal-Perjodu tat-Tempji Megalitiċi Maltin, filwaqt li l-kompartimenti mortwarji ta' taħt tħaffru wara. Is-sit jaf diġà kien jintuża fis-sena 4000 Q.K., u x'aktarx baqa' jintuża sa madwar is-sena 2500 Q.K., abbażi tal-analiżi tal-kampjuni tal-fdalijiet tal-fuħħar u abbażi tal-eżaminar tal-fdalijiet umani. daqsminuri|Il-Mara r-Rieqda, figurina tat-tafal mill-Ipoġew, li issa tinsab fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija, il-Belt Valletta L-Ipoġew donnu wkoll struttura ta' tempju li tuża bir-reqqa d-direzzjoni tad-dawl mill-wiċċ biex jiddawlu l-kompartimenti ta' taħt. Fih disinni mpinġija bl-okra ħamra b'ħila u b'sengħa liema bħalha fuq partijiet mis-saqaf, flimkien mat-tinqix ta' tikek, spirali u għamliet qishom ta' xehda. Milli jidher, wieħed mill-kompartimenti ewlenin, meqjus bħala l-iktar post sagru (imsejjaħ Sanctum Sanctorum bil-Latin jew Holy of Holies bl-Ingliż), huwa orjentat b'tali mod li d-dawl mis-solstizju tax-xitwa jdawwal il-faċċata tiegħu mid-daħla oriġinali tal-wiċċ.
Hideki Shirakawa
Kwistjonijiet pubbliċi
Fis-6 ta' Diċembru 2013, il-Kamra tal-Kunsilliera tal-Ġappun approvat l-abbozz dwar il-Liġi tas-Segretezza tal-Istat. Shirakawa u r-rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika Toshihide Maskawa ħarġu stqarrija fejn qalu li l-liġi:"'thedded il-prinċipji paċifisti u d-drittijiet fundamentali tal-bniedem stabbilit fil-kostituzzjoni u għandha tiġi rrifjutata minnufih... Anke fi żminijiet diffiċli, il-protezzjoni tal-libertà tal-istampa, tal-ħsieb u tal-espressjoni, u tar-riċerka akkademika hija indispensabbli'."
Ipoġew ta' Ħal Saflieni
Deskrizzjoni
Niċċa ta' riżonanza mħaffra fil-kompartiment tan-nofs, imsejħa l-Kamra tal-Oraklu, x'aktarx kienet iddisinjata biex tipproġetta l-kant jew il-ħoss tat-tnabar fil-bqija tal-Ipoġew.
Firxa wiesgħa ta' oġġetti nstabu mis-sit, inkluż kontenituri tal-fuħħar b'dekorazzjoni kkumplikata, żibeġ tal-ġebel u tat-tafal, buttuni tal-qxur tal-frott tal-baħar, amuleti, fdalijiet ta' mnanar, u figurini mnaqqxin b'għamla ta' bnedmin u ta' annimali. L-iktar skoperta notevoli kienet dik tal-Mara r-Rieqda, figurina tat-tafal li jingħad li tirrappreżenta alla materna jew tal-fertilità u li issa tinsab fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija. Il-figurini għandhom stil li jvarja mill-astratt għar-realistiku, b'diversi temi li jingħad li huma marbuta mal-venerazzjoni tal-mejtin u mat-trasformazzjoni spiritwali. Hemm ukoll diversi tekniki artistiċi kumplessi li huma rrappreżentati, bħal fil-każ ta' skutella unika kbira tal-fuħħar li fiha temi naturalistiċi kif ukoll stilizzati. Fuq naħa tagħha hemm aspett realistiku b'annimali bovini, ħnieżer u mogħoż, u fuq in-naħa l-oħra hemm tjur moħbija f'aspett iktar astratt b'disinni ġeometriċi kumplessi. daqsminuri|Wieħed mill-kompartimenti tal-Ipoġew imħaffer fil-franka Fl-Ipoġew instabu l-fdalijiet ta' xi 7,000 individwu, u għalkemm ħafna mill-għadam kienu ntilfu fl-ewwel skavi, il-biċċa l-kbira tal-kranji ġew depożitati fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija. Persentaġġ żgħir mill-kranji għandhom elongazzjoni kranika abnormali, li tixbah dik tal-kranji tal-qassisin tal-Eġittu Antik, u dan qanqal spekulazzjoni dwar in-nies li bnew l-Ipoġew, il-prattiki tagħhom u t-twemmin tagħhom.
Bejn l-1990 u l-1993 saru skavi ulterjuri minn Anthony Pace, Nathaniel Cutajar u Reuben Grima. Imbagħad, l-Ipoġew ingħalaq għall-pubbliku bejn l-1991 u s-sena 2000 sabiex jitwettqu x-xogħlijiet tar-restawr. Minn mindu s-sit reġa' nfetaħ s'issa, Heritage Malta (il-korp governattiv li jieħu ħsieb is-siti storiċi fil-Gżejjer Maltin) tippermetti li jidħlu mhux iktar minn 80 persuna kuljum, filwaqt li l-mikroklima tas-sit saret tiġi rregolata b'mod rigoruż ħafna. Ir-riċerka xjentifika fl-Ipoġew hija kontinwa, u fl-2014, tim internazzjonali ta' xjentisti żar is-sit biex jistudja l-akustika tiegħu.
Struttura
L-Ipoġew ta' Ħal Saflieni nbena kważi kollu taħt l-art u fih tliet livelli superimposti mħaffrin fil-franka ratba, b'kurituri u b'kompartimenti interkonnessi permezz ta' labirint ta' taraġ, għatbiet, niċeċ u bibien. Il-livell ta' fuq x'aktarx li nbena u ntuża l-ewwel, u mbagħad il-livelli tan-nofs u ta' taħt ġew imħaffra wara. Uħud mill-kompartimenti tan-nofs għandhom karatteristiċi stilistiċi simili għal dawk tat-Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex.
Il-livell ta' fuq
L-ewwel livell tal-Ipoġew jinsab biss għaxar metri taħt l-art, u jixbah ħafna l-oqbra li nstabu fix-Xemxija, ħdejn il-Bajja ta' San Pawl. Xi kompartimenti jew kmamar huma għerien naturali li mbagħad ġew estiżi artifiċjalment mill-bniedem. Dan il-livell jikkonsisti minn ħafna kompartimenti u uħud minnhom kienu jintużaw għal skopijiet mortwarji.
Il-livell ta' taħt
Fil-livell ta' taħt ma nstabet l-ebda għadma jew tip ieħor ta' offerta, imma ilma biss. X'aktarx dan il-livell kien jintuża għall-ħżin taċ-ċereali.
Sit ta' Wirt Dinji
L-Ipoġew ta' Ħal Saflieni ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-1980 abbażi tal-kriterju (iii), “Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet”, tal-kriterji tal-għażla tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-Ipoġew ta' Ħal Saflieni huwa monument uniku ta' valur universali straordinarju. Huwa l-uniku eżempju Ewropew magħruf ta' ‘labirint' taħt l-art mis-sena 4000 Q.K. sas-sena 2500 Q.K. Minħabba l-kwalità tal-arkitettura tiegħu u l-istat eċċellenti ta' preservazzjoni, l-Ipoġew huwa monument preistoriku essenzjali.
Mużew
daqsminuri|Il-faċċata tal-Mużew wara r-restawr tal-2017 L-Ipoġew u l-mużew tiegħu huma attrazzjoni popolari f'Malta. Il-mużew jiftaħ kuljum mid-09:00 sal-17:00, iżda spiss in-nies jibdew jistennew fi kju biex jixtru l-biljetti li jkun fadal lejn it-08:00. Il-maġġoranza tal-biljetti jinbigħu online mis-sit web tal-Heritage Malta minn diversi xhur qabel. Xi biljetti jinbigħu kuljum għal dakinhar stess mal-ftuħ tal-mużew, u xi 20 biljett għall-għada jinbigħu kuljum mill-Mużew Nazzjonali tal-Gwerra, li jinsab fil-Belt Valletta. Dan l-aħħar il-mużew ġie mmodernizzat b'ċentru li jilqa' l-viżitaturi. Wieħed jista' jżur l-Ipoġew virtwalment mis-sit web tal-Heritage Malta.
Vardzia
lemin|daqsminuri|250x250px| Ħames patrijiet għadhom jgħixu f’din il-muntanja. Kull filgħodu fis-sebgħa jdoqqu il-qanpiena fl-arkata għolja. Vardzia ( Georgian:ვარძია) hija grotta tal-monasteru fin-Nofsinhar tal-Ġeorġja, skavat mill-għoljiet tal-Muntanja Erusheti fuq ix-xellug tax-xmara Kura, tletin kilometru minn Aspindza. Il-perjodu ewlieni ta’ kostruzzjoni kien it-tieni nofs tas-seklu tnax. L-għerien jinfirxu matul l-irdum għal xi ħames mitt metru u sa dsatax-il livell. Il-Knisja tad-Dormizzjoni, li tmur għall-1180s matul l-età tad-deheb ta' Tamar u Rustaveli, għandha serje importanti ta' pitturi mal-ħitan. Is-sit ġie abbandunat kostantament wara l-akkwist tal-Ottomani fis-seklu sittax. Issa parti minn riżerva ta’ wirt statali, iż-żona estiża ta’ Vardzia- Khertvisi ġiet sottomessa għal iskrizzjoni futura fil-Lista tal-Wirt Dinji tal-UNESCO.
Storja
xellug|daqsminuri|238x238px| [[ Tamar tal-Georgia |Tamar fil-Knisja tad-Dormizzjoni, bil-mudell tal-knisja; leġġenda etjoloġika għandha lil Tamar, meta kien barra jikaċċa ma’ Giorgi, mitluf fl-għerien; meta għajjat, hija wieġbet "Jien hawn, ziju" (Georgian:  აქ ვარ ძია) "ac var dzia", li inagħta isem lis-sit ]] Skavi fl-era Sovjetika wrew li ż-żona ta' Vardzia kienet abitata matul l-età tal-bronż u li indika il-firxa tal-kultura Trialeti. L-insedjamenti tal-grotta bħal Uplistsikhe huma magħrufa tul ix-xmara Kura minn tal-inqas il-ħames seklu QK, filwaqt li l-arkitettura maqtugħa mill-blat fil-kuntest tal-Kristjaneżmu Kristjan hija magħrufa minn Zedazeni u Garedzhi mis-sitt seklu WK, u aktar lokalment minn Vanis Kvabebi, Cholta u Margastani mit-tmien seklu. Ġew identifikati erba' fażijiet ta' bini distinti f'Vardzia: l-ewwel waħda matul ir-renju ta' Giorgi III (1156-1984), meta s-sit ġie stabbilit u l-ewwel djar ta' l-għar. It-tieni bejn mewtu u ż-żwieġ tas-suċċessur tiegħu Tamar fl-1186, meta l-Knisja tad-Dormizzjoni kienet minquxa u mżejna; it-tielet minn dik id-data sal-Battalja ta’ Basian c.1203, li matulha nbnew ħafna iktar djar kif ukoll id-difiżi, il-provvista tal-ilma, u n-netwerk ta’ tisqija; filwaqt li r-raba 'kien perjodu ta' bini mill-ġdid parzjali wara ħsarat kbar fit-terremot ta' 1283.
Għadd ta' sorsi dokumentarji jissupplimentaw l-għarfien derivat mit-tessut fiżiku tas-sit. Il-kollezzjoni ta' kroniki magħrufa bħala l-Istorja tal-Ġeorġja tirreferi għal Tamar li tella' knisja biex tospita l-ikona tal-Verġni ta' Vardzia wara li rċeviet għajnuna divina fil-kampanji tagħha, qabel ma tittrasferixxi l-monasteru minn fuq jew minn Zeda Vardzia. Jingħad li Tamar tbiegħed minn Vardzia waqt il-kampanja tagħha kontra l-Musulmani, u r-rebħa tagħha li ġejja f'Basian hija ċċelebrata fl-Innu fl-Unur tal-Verġni ta' Vardzia minn Ioane Shavteli. L-Istorja tal-Ġeorġja tirrelata wkoll kif Vardzia ħarab mill- invażuri Mongoljani fl-1290s. Il-kroniku Persjan Safavid Hasan Bey Rumlu jiddeskrivi lil Vardzia bħala "meravilja", "mpregnabbli bħala l-ħajt ta' Alessandru l-Kbir ", qabel ma jirrakkonta l-ixkora tiegħu mill-Persjani taħt Shah Tahmasp I fl-1551; nota kważi-kontemporanja fl-Evanġelju Vardzia tirrakkonta r-ripatrijazzjoni tagħha minn bazaar Persjan. Wara l-wasla tal-Ottomani fl-1578, il-patrijiet telqu u s-sit ġie abbandunat.
Sit
L-akbar żona ta' Vardzia tinkludi wkoll il-knisja tal-bidu tas-seklu ħdax f'Zeda Vardzia u l-villaġġ tal-blat mil-għaxar- sa tnax-il seklu u l-knejjes tal-grotta ta' Ananauri. Is-sit aktar baxx ewlieni kien minqux miċ-ċentru tal-irdum, elevazzjoni ta' tlettax mitt metru' l fuq livell tal-baħar. Hija maqsuma f'parti tal-Lvant u tal-Punent mill-Knisja tad-Dormizzjoni. Fil-parti tal-Lvant tal-kumpless hemm disgħa u sebgħin djar tal-grotta separati, fi tmien livelli u b'total ta' 242 kmamar, inklużi sitt kappelli, "Tamar's Room", kamra tal-laqgħat, kamra tar-riċeviment, spiżerija, u ħamsa u għoxrin kantini tal-inbid; 185 vażetti tal-inbid mgħarqa fid-dokument tal-art dwar l-importanza tal-vitikultura għall-ekonomija monastika. Fil-parti tal-punent, bejn il-kampnar u l-knisja ewlenija, hemm erbgħin djar oħra, fi tlettax-il livell u b'total ta' 165 kmamar, inklużi sitt kappelli, refettorju b'forn, fran oħra għall-ħami tal-ħobż, u forġa. Lil hinn mill-kampnar il-kumpless jitla’ għal dsatax-il livelli, bit-tarġ li jwassal għal ċimiterju. L-infrastruttura tinkludi mini ta' aċċess, faċilitajiet ta' l-ilma, u provvediment għad-difiża.
Knisja tad-Dormizzjoni
lemin|daqsminuri|302x302px| Veduta fuq l-abside u iconostasis jew skrin imżejjen bl-ikoni li jifred miċ-ċentru tal-kuritur mis-santwarju Il-Knisja tad-Dormizzjoni kienet il-fokus ċentrali u spiritwali tas-sit. Minquxin bl-istess mod mill-blat, il-ħitan imsaħħin fil-ġebla, 8.2 m minn 14.5 m, li jitla' sa għoli ta' 9.2 m. Kemm il-knisja u l-entrata huma miżbugħa; dawn il-pitturi huma ta '"sinifikat kruċjali fl-iżvilupp tal-pittura murali Medjevali Ġorġjana". Il-patrun tagħha, Rati Surameli, huwa kkommemorat b’ritratt ta’ donatur fuq il-ħajt tat-tramuntana; l-iskrizzjoni li takkumpanjaha taqra "Omm Alla, aċċetta ... l-offerta tal-qaddej tiegħek Rati, eristavi ta' Kartli, li jkun imżejjen b'ħeġġa din il-knisja mqaddsa għall-glorja tiegħek". Fuq l-istess ħajt tat-tramuntana hemm ritratti tal-fundaturi rjali, Giorgi III u Tamar ; hija nieqsa miż-żigarella li hija l-attribut ta' mara miżżewġa u l-iskrizzjoni tagħha tinkludi l-formula "Alla jagħtiha ħajja twila", filwaqt li dik ta' Giorgi ma; dan jgħin biex jagħti data lil-pitturi, bejn il-mewt ta' Giorgi fl-1184 u ż-żwieġ ta' Tamar fl-1186. Episodji mill-ħajja ta' Kristu jokkupaw il-kmamar tas-sigurtà u l-ħitan ta' fuq f'sekwenza, li jibdew bl- Annunzjata, segwita mill-Bambina, Preżentazzjoni fit-Tempju, Magħmudija, Trasfigurazzjoni, Qawm ta' Lazzru, Dħul Trijonfali f'Ġerusalemm, l-Aħħar Ċena, Ħasil ta' Saqajn, Tislib, Niżla fl-Infern, Ascension, Inżul ta' l-Ispirtu s-Santu, u Dormition (il-knisja xi kultant hija magħrufa bħala l-Knisja ta' Santa Marija, li tikkorrispondi mal-Festa Ortodossa tad-Dormizzjoni). F'livell aktar baxx, aktar aċċessibbli bħala intercessuri, hemm pitturi ta' qaddisin u stilita. Fuq il-ħajt ta’ wara tas-santwarju, wara l-artal, hemm tnax-il Missier tal-Knisja. Fil-loġġ hemm xeni tal- Ġudizzju universale, Bosom ta’ Abraham, Anġli li jkollhom Medallion bis-Salib, u tliet xeni mill-ħajja ta’ San Stiefnu ; Pittura oħra ntilfu fit-terremot tal-1283. Il-pitturi mhumiex affreski, iżda eżegwiti fil-moħbi, u "jixhdu l-kuntatti mal-Orjent Nisrani u d-dinja Biżantina, iżda jiġu applikati bl-użu ta' tradizzjonijiet artistiċi lokali".
Ġestjoni
Mill-1985 is-sit ifforma parti mill-Vardzia Historical-Architectural Museum-Reserve, li tinkludi sitta u erbgħin sit arkitettoniku, tnax-il sit arkeoloġiku, u wieħed u għoxrin sit ta’ arti monumentali.Fl-1999 Vardzia- Khertvisi kienet sottomessa għall-iskrizzjoni fil-Lista tal-Wirt Dinji tal-UNESCO bħala Sit Kulturali skond il-kriterji ii, iii, iv, v, u vi. Fl-evalwazzjoni tagħhom, il-korp konsultattiv ICOMOS ikkwota lil Göreme f'Captadocia bħala l-eqreb komparata fost siti tal-monasteru tal-grotta ta' sinifikat internazzjonali. Fl-2007 Vardzia-Khertvisi ntbagħat mill-ġdid bħala Sit Kulturali u Naturali mħallat skond il-kriterju vii. Mill-2012, il-konservazzjoni tal-pitturi tal-ħitan fil-Knisja tad-Dormizzjoni għandha ssir mill-Istitut tal-Arti Courtauld flimkien mal-Aġenzija Nazzjonali għall-Preservazzjoni tal-Wirt Kulturali tal-Ġeorġja u l- Akkademja tal-Arti ta' Tbilisi.
Panorama
nofs|daqsminuri|700x700px| Monasteru tal-grotta ta' Vardzia ( panorama )
Partit Demokratiku (Malta)
Il-Partit Demokratiku huwa partit politiku fuq ix-xellug ċentrali f'Malta.
Fondazzjoni
Il-PD twaqqaf fl-2016 minn Marlene Farrugia, li qabel kienet MP għall-Partit Laburista. Hi ħalliet il-partit u saret MP indipendenti. Waqt li ħabbret il-formazzjoni tal-partit il-ġdid f'Ġunju tal-2016, Farrugia bħala mexxej interim iddikjarat li l-partit kien alternattiva ġdida għall-Partit Laburista u Partit Nazzjonalista tradizzjonalment dominanti. Fil-21 ta' Ottubru 2016, Farrugia ġiet eletta l-ewwel mexxej tal-PD f'laqgħa ġenerali biex jikkonferma l-eżekuttiv tal-partit. Il-parti ġiet formalment irreġistrat mal-Kummissjoni Elettorali f'Novembru tal-2016.
Lingwi Rumanzi
Il-lingwi Rumanzi huma l-lingwi moderni li evolvew mill-Latin Vulgari bejn it-tielet u t-tmien sekli u li jiffurmaw sottogrupp tal-lingwi Italiċi fi ħdan il-familja tal-lingwi Indoewropej.
Arkitettura f'Malta
Medjevali
L-epoka medjevali hija dik l-epoka li fiha Malta għaddiet minn storja mqallba, u għal ħafna żmien kienet il-ġugarell ta’ bosta ħakkiema barranin: l-Għarab, in-Normanni, l-Anġuvini u l-Aragoniżi. L-Għarab damu ħafna hawn Malta iżda minkejja l-preżenza b’saħħitha tal-kultura Musulmana, tajjeb ngħidu li f’Malta u Għawdex ma nsibu l-ebda xhieda ta’ bini ta’ żmien l-Għarab bħal Moskej. Għalkemm ma fadal l-ebda bini tal-perjodu Għarbi, wieħed għadu jista’ jara xi fdalijiet ta’ influwenza arkittetonika Għarbija f’xi bini Medjevali fl-Imdina u anke f’xi ftit irħula Maltin. Fost dawn wieħed jista’ jsemmi s-siqifah, li kien bħal pajġġ mgħotti b’arkata pjuttost ippuntata. Nsibu wkoll il-miglis, li hija kamra bi stil orjentali fejn kienu jintlaqgħu in-nies, id-dukkien (bankijiet tal-ġebel) u fl-aħħarnett il-muxrabija, li kienet kaxxa tal-ġebel jew tal-injam fil-faċċata ta’ xi dar biex is-sid ikun jista’ jittawwal għal barra mingħajr ma jkun qiegħed jidher. Bosta rħula Maltin, kif juri l-prefiss Ħal bħal f’Ħal Kirkop, probbabilment żviluppaw fil-perjodu Għarbi.
Rinaxximentali
Ir-Rinaxximent ġie wara l-epoka Medjevali, fil-ħmistax u fis-sittax -il seklu. Ir-rinaxximent ma affettwax ħafna lil Malta fl-arkittetura iżda xorta nsibu dan l-element fil-bieb tal-Berġa ta’ Kastilja, l-Forti Sant’Anġlu u fl-istatwa tal-Magħmudija ta’ Kristu li tinsab fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann, flimkien ma' bini ieħor sekondarju.
Barokk
Il-Barokk jintrabat ħafna mal-perjodu li fih Malta kienet taħt il-Kavallieri. Dan huwa stil li jenfasizza l-pompożità u l-grandjożità fl-arti u fl-arkitettura. Huwa ż-żmien ta’ Carapecchia, Michelangelo Merisi de Caravaggio, Mattia Preti u ħafna artisti famużi oħrajn. Il-faċċati tal-bini Barokk huma normalment imżejna b’ħafna motivi skulturali f’diversi partijiet tagħhom. Dan ġab miegħu ukoll il-chiaroscuro, teknika li permezz tagħha l-artist joħloq kuntrast bejn id-dawl u d-dlam fil-kompożizzjoni tiegħu. Il-kon-katidral, minkejja l-faċċata ta’ stil Mannerista, huwa l-aqwa eżempju tal-Barokk f’Malta. Dan jikkonsisti f’ħafna affreski, figuri allegoriċi ta’ nies fl-Ordni kif ukoll mawsolea ċelebri.
Neo-Klassiku u Neo-Gotiku
Fis-seklu dsatax l-Ewropa ġiet influwenzata minn xejriet ġodda ta’ arti. Il-Barokk ġie fi tmiemu għal kollox, u l-arti ġiet imnebbħa minn movimenti ġodda ta’ espressjoni. Iktar milli l-pompożità, beda l-enfasi fuq in-nostalġiku u r-romantiċiżmu. Dawn ix- xejriet ġejjin mill-istil Klassiku ntużat fil-Greċja u dak Gotiku rispettivament. Meta Malta u Għawdex saru kolonja Ingliża daħlu dawn iż-żewġ stili ukoll, u mit-tieni nofs tas-seklu dsatax nibdew naraw bini Neo-Klassiku/Neo-Gotiku bħall-Knisja tal-Mosta, il-monument ta’ Sir Alexander Ball, il-Katidral Protestant ta’ San Pawl u wkoll it-Teatru Rjal (li twaqqa’ fil-gwerra) li kien jinstab fid-daħla tal-Belt. In-Neo Klassiku ftit li xejn intuża fi knejjes minħabba li kien assoċjat mal-paganiżmu. In-Neo Gotiku kien ta’ bixra aktar Kristjana, u filfatt nsibu bosta knejjes bħal tal-Karmelitani fil-Balluta, u l-kappella u d-daħla taċ-ċimiterju ta’ l-Addolorata mibnija b’dan l-istil.
Modern
Mis-seklu għoxrin 'il quddiem l-arkittetti Maltin bdew jesperimentaw. Nibdew insibu elementi Neo-Romaneski bħall-Knisja ta’ San Bastjan f’Ħal Qormi, u element Sikulo-Normann fil-Knisja tal-Ktajjen f’Birżebbuġa. L-arkittettura kontemporanja hija iktar u iktar moderna. Insibu stili konvenzjonali f’ħafna djar u appartamenti, li iktar milli jsebbħu arkitettonikament qegħdin biex jaqdu l-bżonnijiet tal-bniedem. Fl-aħħarnett insibu bini ieħor iktar arkittettoniku bħall-Knisja tal- Karmnu fil-Fgura u ta’ Buġibba. Arkitett modern Malti huwa Richard England.
Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira
daqsminuri|257x257px|Il-Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira. Il-Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira (bil-Portugiż: Floresta Laurissilva da Madeira; bl-Ingliż: Laurisilva of Madeira) huma sit naturali li tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999. Jitqiesu bħala sit ta' siwi kbir minħabba d-daqs u l-kwalità tal-foresti tas-siġar tar-rand. Dawn il-foresti fl-imgħoddi kienu abbundanti ħafna, u għajr fil-gżira ta' Madeira, il-Portugall, u fil-Park Nazzjonali ta' Garajonay fil-gżira ta' La Gomera, fil-Gżejjer Kanarji, Spanja, prattikament dawn il-foresti huma estinti. Huwa maħsub li 90 % ta' dawn il-foresti huma foresti primordjali. Mit-tagħrif paleobotaniku tal-gżira ta' Madeira jidher ċar li l-foresti tas-siġar tar-rand ilhom jeżistu fuq din il-gżira mill-inqas minn 1.8 miljun sena ilu.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|Il-Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira. Il-Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ix) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-kriterju (x) "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni". daqsminuri|Il-kanali tal-irrigazzjoni jew levada qalb il-Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira. L-UNESCO ġġustifikat l-inklużjoni ta' dan is-sit fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO proprju għaliex jirrappreżenta l-ikbar foresti tas-siġar tar-rand li għad fadal fid-dinja, li fl-imgħoddi kienu mifruxa mal-Ewropa kollha iżda llum il-ġurnata huma prattikament estinti. Barra minn hekk, dawn il-foresti jitqiesu li huma ċentru ta' bijodiversità tal-pjanti u fihom bosta speċijiet endemiċi, residwi u rari, speċjalment brijofiti, felċi u pjanti li jarmu l-fjuri. Huma rikki wkoll fil-fawna permezz tal-invertebrati, u fost l-ispeċijiet endemiċi tal-gżira ta' Madeira nsibu l-ħamiema tas-siġar tar-rand ta' Madeira (Columba trocaz).
Jimmie Johnson
Jimmie Kenneth Johnson (twieled fis-17 ta' Settembru 1975) huwa sewwieq tal-karozzi professjonali Amerikan.
Johnson saq fin-NASCAR Cup Series bejn l-istaġun 2002 u l-2020 mat-tim ta' Hendrick Motorsports. F'dan il-kampjonat rebaħ seba' titli (2006–2010, 2013 u 2016) biex ugwalja r-rekord miksub minn Richard Petty u Dale Earnhardt.
Mill-2021, Johnson ingħaqad mat-tim ta' Chip Ganassi Racing li jieħdu sehem fl-IndyCar Series.
Metru
Il-Metru hu l-kejl bażiku fis-Sistema Metrika u fis-sistema SI (Sistema Internazzjonali) biex jitkejjel it-tul. Hu bejn wieħed u ieħor l-istess daqs ta' 3.28 piedi. Metru hu meqjus bħala d-distanza li d-dawl jimxi, ġo spazju mingħajr ebda arja (vacuum) f'1/299,792,458 ta' sekonda. Is-simbolu ta' metru hu m. Ġie maħsub fl-antik biex isarraf (u kważi hekk hu) f'1/10,000,000 tad-distanza mill-ekwatur san-north pole
Għar ta' Karain
daqsminuri|261x261px|L-Għar ta' Karain L-Għar ta' Karain (bit-Tork: Karain Mağarası) huwa sit arkeoloġiku Paleolitiku li jinsab fil-villaġġ ta' Yağca, 27 kilometru fil-Majjistral tal-belt ta' Antalya fir-reġjun Mediterran tat-Turkija.
Ħarsa ġenerali
Is-sit preistoriku tal-Għar ta' Karain jinsab 430 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar u madwar 80 metru 'l fuq mix-xaqliba tal-Lvant tal-muntanja Sam Dağı (Katran), fejn iż-żona tal-ġebla tal-ġir tal-muntanji Taurus tal-Punent tikkonfina mal-Pjanura tat-Travertin. L-Għar ta' Karain huwa kumpless ta' għerien li jikkonsisti fi tliet kompartimenti u kurituri prinċipali, isseparati minn ħitan tal-kalċit, kurvi dojoq u passaġġi. Xi kompartimenti u galleriji fihom xi speleotemi. Is-sit huwa wieħed mis-siti indikattivi tat-Turkija biex fil-ġejjieni jiġi nnominat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Insedjament
Framment ta' kranju tan-Neandertal ġie skopert hawnhekk u jikkonferma li l-għar kien abitat fil-Paleolitiku bikri bejn 150,000 u 200,000 sena ilu. Ir-riċerkaturi ddokumentaw il-kontinwità ta' preżenza tal-bniedem fl-għar għal perjodu ta' iktar minn 25,000 sena, mill-Mesolitiku, għan-Neolitiku u l-Kalkolitiku, sa Żmien il-Bronż. Jingħad li x'aktarx matul żmien il-kolonizzazzjoni ta' Asja Minuri min-naħa tal-Griegi (Żmien il-Ħadid), l-għar kellu funzjoni reliġjuża, kif jissuġġerixxu l-kitbiet bil-Grieg u t-tiżjin, li ġew imnaqqxa fil-blat quddiem id-daħla.
Artefatti
daqsminuri|252x252px|Kompartiment tal-ġebla tal-ġir Fl-Għar ta' Karain ġew skoperti xfafar, barraxa u ponot tal-vleġeġ taż-żnied Paleolitiċi u Neolitiċi, uħud minnhom magħmula bit-teknika ta' Levallois. Fis-saffi sussegwenti nstabu figurini litiċi u skulturi bl-għadam, li jissuġġerixxu rabtiet mal-kultura Hacilar fil-qrib. L-attenzjoni tar-riċerkaturi nġibdet b'mod partikolari lejn it-tinqix ta' wiċċ uman, stilistikament simili għall-prodotti tal-kultura Natufjana li ffjorixxiet fil-Lvant matul il-perjodu Mesolitiku. Din l-iskoperta jaf tikkorrobora relazzjoni kummerċjali tal-popolazzjonni tan-Nofsinhar tal-Asja Minuri u l-Palestina.
Il-Mużew taċ-Ċivilizzazzjonijiet tal-Anatolja fil-belt kapitali Ankara fih kollezzjoni estensiva ta' artefatti mill-Għar ta' Karain.
L-Iklin
L-Iklin huwa raħal fir-Reġjun Ċentrali ta' Malta, b'popolazzjoni ta' 3,247 ruħ fl-2021.
Storja
Fl-1967, instab tempju Neolitiku fil-villaġġ.
L-Iklin ġie stabbilit f'nofs is-seklu 20 iżda siti arkeoloġiċi u kappella Medjevali, il-Kappella San Mikiel, juru li dan il-villaġġ għandu storja ferm eqdem minn dak li forsi jidher mal-ewwel daqqa t'għajn. Sa ftit żmien ilu, dan ir-raħal kien jifforma parti minn Ħal-Lija. Viċin insibu l-irħula ta' Għargħur, San Ġwann, Birkirkara, Balzan, Lija u Naxxar.
L-Iklin huwa maqsum f'żoni żgħar bħall-Iklin fuq il-bypass ta' Birkirkara u l-Iklin ta' Fuq. Id-djar tal-Iklin t'Isfel huma mibnija maġenb xulxin, u jikkonsistu f'vilel u maisonettes, iżda reċentement ġew mibnija wkoll xi appartamenti. Fl-Iklin ta' Fuq insibu art fuq għoljiet qrib in-Naxxar. Iż-żewġ naħat għandhom inkomuni d-disinn strutturali tal-lokal u jgawdu minn ambjent kwiet u sabiħ biex wieħed jgħix fih.
Etimoloġija
L-isem Iklin ġej mill-ħaxixa Rosmarinus Officinalis, magħruf bħala l-Iklin bil-Malti. Il-wied li fih kienu jikbru dawn il-ħwawar issa nbena. L-Istemma araldika turi tarka fuq sfond blu b'San Mikiel fiċ-ċentru u s-sitt ward ta' L-Iklin madwaru.
Sit Megalitiku
Sit megalitiku, x'aktarx fdalijiet ta' tempju, ġie skopert fl-1967 minn grupp ta' żgħażagħ ta' Din l-Art Ħelwa mill-Kulleġġ ta' San Alwiġi. Sfortunatament, dan is-sit qatt ma ġie mistħarreġ jew studjat serjament. It-tieni sit megalitiku ġie studjat fl-1986 waqt xogħlijiet fuq il-Birkirkara By-Pass, fiż-żona magħrufa bħala Tar-Raddiena. Żewġ megalitiċi kbar u ftit oħrajn iżgħar għadhom jidhru (għalkemm spiss injorati) f'din it-triq. Il-fdalijiet kienu datati ghal Żmien il-Bronż permezz ta' biċċiet tal-fuħħar misjuba waqt it-tħaffir. Il-pedamenti ta Villa Rumana ġew skavati fl-1975 meta dawn instabu waqt li kien qed isir xi xogħol ta' kostruzzjoni. Is-sit kellu Importanza storika unika iżda nqered ftit wara li nstab meta pproċeda l-iżvilupp tal-proprjetà biex tinbena djar. Jistgħu jinstabu diversi referenzi relatati ma' dawn is-siti preistoriċi f'dokumenti miktuba mill-arkeoloġista Malti, Anthony Bonanno. Huwa ġeneralment maħsub li aktar fdalijiet għad iridu jinstabu f'din iż-żona u il-madwar.
Kappella l-qadima
Fis-seklu 15, inbniet kappella ddedikata lil San Mikiel fil-post li llum nagħfuh bħala l-Iklin. Pietro Dusina żar il-kappella matul iż-Żjara Appostolika tiegħu fl-1575, u ddeskriviha bħala binja li tinsab fi stat ħażin. Il-kappella reġgħet inbniet fl-1615 minn Gilormu Agius. Illum hija miftuħa darba fis-sena għall-festa ta' San Mikiel, li tiġi ċċelebrata l-Ħadd qabel id-29 ta' Settembru. Din tiġi orġanizzata mill-grupp tal-logħob tan-nar ta' Ħal-Lija. L-ewwel dar residenzjali mibnija apposta f'Iklin kienet Dar il-Lewża, li nbniet fl-1954. Din sofriet impatt strutturali serju kif deskritt fl-2012, u twaqqgħet fl-2018. Numru ta' vilel inbnew fis-sittinijiet u fil-bidu tas-sebgħinijiet, u l-iżvilupp żdied b'mod mgħaġġel bejn l-aħħar tas-sebgħinijiet u t-tmeninijiet.
Żona Pastorali u Parroċċa
Fil-15 ta' Awwissu 1995, il-Kanonku Karm Aquilina nħatar mill-Arċisqof Ġużeppi Mercieca bħala responsabbli mill-parroċċa taż-żona tal-Iklin, bil-mandat li jibni Ċentru Pastorali ġdid.Fis-16 ta' Gunju 2000 sar it-Tberik u t-Tqegħid tal-ewwel ġebla ta' dan iċ-Ċentru ġdid mill-Arċisqof Mons. Gużeppi Mercieca. Fid-19 ta' Marzu 2002, l-istess Arċisqof fetaħ uffiċjalment dan iċ-Ċentru li jikkonsisti fi knisja mdaqqsa, kmamar ghat-tagħlim tad-duttrina, sala ghal laqgħat ta' kull xorta, ċentru għaż-żgħażagħ u l-uffiċċju parrokkjali. Fil-15 ta' Frar 2003 l-Iklin ġie ddikjarat Żona Pastorali Awtonoma bil-fakultajiet u l-obbligi kollha ta' Parroċċa. Dakinhar il-Kanonku Karm Aquilina ħa r-riedni f'idejh bħala Rettur taz-Zona, bl-obbligi kollha ta' Kappillan. Fid-19 ta' Marzu 2005, l-Iklin ġie ddikjarat Parroċċa taħt it-titlu tal-Familja Mqaddsa u l-Kanonku Karm Aquilina nħatar l-ewwel Kappillan tal-komunità tal-Iklin.
Kunsill Lokali
Iklin kellu l-ewwel kunsill lokali fl-1994.
Il-Kunsill Lokali ta' l-Iklin huwa magħmul minn :
Sindku: Dr Dorian Sciberras LL.D
Vici Sindku: Mrs Yvonne Bartolo
Kunsilliera:  Ms Bernice Farrugia
Mr Emanuel Zammit
Mr Godwin Catania
Segretarju: Mr Etienne Montfort
Sport
Il-Lija/Iklin Football Nursery qed tikseb popolarita fix-xena sportiva lokali. Inawgurata fl-2002, din l-assoċjazzjoni kienet ko-fundata minn Lija u Iklin bħala nursery ta' taħriġ biex eventwalment jittrawmu plejers b'talent li jibdew jilghabu mal-Lija Athletic Football Club. Il-ħtieġa għal faċilitajiet sportivi tkompli tinħass f'din il-lokalità.
Siti Mportanti
Kunsill Lokali Iklin
Jože Plečnik
Jože Plečnik (twieled fit-23 ta' Jannar 1872 – miet fis-7 ta' Jannar 1957) kien arkitett Sloven li kellu impatt kbir fuq l-arkitettura moderna fi Vjenna, l-Awstrija, f'Praga, iċ-Ċekja, u f'Ljubljana, il-belt kapitali tas-Slovenja, b'mod partikolari bid-disinn tal-Pont Triplu ikoniku u tal-binja tal-Librerija Nazzjonali u tal-Librerija Universitarja Slovena, kif ukoll il-binjiet tul ix-xtut tax-xmara Ljubljanica, il-binja tas-Suq Ċentrali ta' Ljubljana, iċ-ċimiterju ta' Ljubljana, parks, pjazez, eċċ. L-impronta arkitettonika tiegħu fuq Ljubljana ġiet imqabbla mal-impatt li kellu Antoni Gaudí fuq Barċellona, Spanja.
L-istil tiegħu huwa assoċjat mal-istil arkitettoniku tas-Seċessjoni ta' VjennaHis style is associated with the Vienna Secession style of architecture (tip ta' Art Nouveau). Apparti f'Ljubljana, huwa ħadem fi Vjenna, f'Belgrad, is-Serbja, u fuq il-Kastell ta' Praga. Huwa influwenza l-Kubiżmu Ċek avant-garde. Huwa wkoll membru fundatur tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Ljubljana, fejn issieħeb fuq stedina mingħand Ivan Vurnik, arkitett notevoli ieħor ta' Ljubljana.
Ħajja
Plečnik twieled f'Ljubljana, Carniola, l-Awstrija-l-Ungerija, attwalment is-Slovenja, iben Helena (kunjomha xebba Molka) u Andrej Plečnik. Huwa studja mal-arkitett u l-edukatur notevoli ta' Vjenna Otto Wagner u ħadem fl-uffiċċju tal-arkitettura ta' Wagner sal-1900. Ħabiba bagħtet ittra lil Plečnik biex tistaqsih jiżżewwiġha. Huwa wieġeb, "Jien diġà miżżewweġ mal-arkitettura tiegħi".
Xogħol
Mill-1900 sal-1910, filwaqt li kien qed jipprattika fl-uffiċċju ta' Wagner fi Vjenna, huwa ddisinja d-Dar ta' Langer (1900) u d-Dar ta' Zacherl (1903-1905).
Il-Knisja tal-Ispirtu s-Santu (bil-Ġermaniż: Heilig-Geist-Kirche) tiegħu tal-1910-1913 hija notevoli għall-użu innovattiv tagħha ta' konkos imferra' fil-post għall-istruttura tagħha u għas-superfiċe esterna tagħha, kif ukoll għal-lingwaġġ tal-forma klassika astratta tagħha. L-iżjed radikali hija l-kripta tal-knisja, bil-kolonni rqaq tagħha tal-konkos u bil-kapitelli u l-bażijiet angolari Kubisti.
Borża ta' Malta
daqsminuri|Il-Borża ta' Malta f'[[Pjazza Kastilja, il-Belt Valletta.]] Il-Borża ta' Malta, magħrufa oriġinarjament bħala Casino della Borsa, hija l-Borża tal-Gżejjer Maltin. Minn mindu ġiet stabbilita fl-1992, il-Borża kienet strumentali għaż-żieda tal-kapital għas-settur privat permezz tal-ħruġ tal-bonds korporattivi u l-ekwità, filwaqt li prattikament id-dejn nazzjonali kollu tal-Gvern ta' Malta nħareġ fil-forma ta' bonds tal-Gvern ta' Malta u kambjali tat-teżor elenkati u kkummerċjalizzati fis-suq sekondarju.
Jože Plečnik
Xogħol
Fl-1911, Plečnik mar jgħix f'Praga, fejn għallem fil-kulleġġ tal-arti u l-artiġjanat. L-ewwel President tar-Repubblika l-ġdida taċ-Ċekoslovakkja mill-1918 'il quddiem, Tomáš Masaryk, ħatar lil Plečnik bħala l-arkitett ewlieni għar-rinnovazzjoni tal-1920 tal-Kastell ta' Praga. Mill-1920 sal-1934 Plečnik lesta firxa wiesgħa ta' proġetti fil-kastell, inkluż ir-rinnovazzjoni tal-ġonna u tal-btieħi, id-disinn u l-installazzjoni ta' monumenti u skulturi, u d-disinn ta' bosta spazji interni ġodda, inkluż is-Sala ta' Plečnik li tlestiet fl-1930, li fiha tliet livelli ta' passaġġi b'kolonni Doriċi astratti. Ix-xogħol finali tiegħu f'Praga kien il-Knisja tal-Qalb Imqaddsa ta' Ġesù (Kattolika Rumana, 1929-1932).
Borża ta' Malta
Il-bażi tal-investituri tikkonsisti minn iktar minn 75,000 investitur individwali, li huwa għadd sinifikanti meta wieħed iqis id-daqs ekonomiku ta' Malta (PDG ta' €8,796 miljun fl-2015) u tal-popolazzjoni (434,403 ruħ fl-2016). L-għan tal-Borża ta' Malta hu li tkompli tiżviluppa u tappoġġa s-suq domestiku filwaqt li tattira lil kumpaniji internazzjonali biex jiġu elenkati fil-Borża, u jgawdu l-benefiċċji li jiġi minn dan l-elenkar fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Barra minn hekk, investiet ferm ukoll fl-użu tat-teknoloġija u tuża l-pjattaforma Xetra għall-kummerċjalizzazzjoni.
Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta
Din ta' hawn taħt hija lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta.
Borża ta' Malta
Il-President jew Chairman tal-Bord tal-Borża ta' Malta huwa Joseph Portelli, u l-Uffiċjal Kap Eżekuttiv huwa Simon Zammit.
Jože Plečnik
Xogħol
Mal-istabbiliment fl-1921 tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Ljubljana, huwa ġie mistieden mill-arkitett Sloven sieħbu Ivan Vurnik biex isir membru fundatur ta' fakultà u mar jgħallem l-arkitettura fl-Università ta' Ljubljana. Plečnik baqa' f'Ljubljana sa mewtu, u hemmhekk l-influwenza tiegħu bħala arkitett hija l-iktar notevoli.
L-għoti ta' identità moderna lill-belt ta' Ljubljana
Plečnik ta l-identità moderna lill-belt kapitali tas-Slovenja billi ddisinja binjiet ikoniċi bħall-binja tal-Librerija Nazzjonali u tal-Librerija Universitarja Slovena. Huwa ddisinja wkoll binjiet notevoli oħra, inkluż l-Uffiċċji tal-Kumpanija tal-Assigurazzjoni Vzajemna, u kkontribwixxa f'bosta xogħlijiet ta' titjib ċiviku. Huwa ħadem fuq ir-rinnovazzjoni tal-pontijiet tal-belt u tax-xtut tax-xmara Ljubljanica, u dddisinja l-binja tas-Suq Ċentrali ta' Ljubljana, iċ-ċimiterju ta' Ljubljana, parks, pjazez, eċċ. Il-binjiet iddisinjati minn Plečnik inbnew mill-kostruttur Matko Curk.