cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belt tal-Messiku
Il-belt hija l-akbar nukleu urban fil-Messiku u ċ-ċentru politiku, ekonomiku, soċjali, akkademiku, finanzjarju, kummerċjali, turistiku, kulturali, tal-komunikazzjoni u tad-divertiment prinċipali tal-pajjiż. Fl-2018 il-belt kellha PDG nominali ta' 568,445,000,000 dollaru. Ikkatalogata bħala belt globali, hija wkoll waħda mill-aktar ċentri finanzjarji u kulturali importanti fid-dinja, b'waħda mill-aktar ekonomiji dinamiċi fil-livell internazzjonali, u bid-daqs tal-PDG tagħha hija kklassifikata fil-ħmistax-il post minn madwar id-dinja.​ Fl-2018 kienet tirrappreżenta 17 % tal-PDG nazzjonali totali, bi tkabbir medju f'dik is-sena ta' 6.8 % ('il fuq mill-medja nazzjonali), u kontribut ta' 27 % għat-tkabbir ekonomiku tal-pajjiż f'dik sena.
Fil-belt seħħew bosta mill-aktar avvenimenti storiċi u medjatiċi importanti tal-Messiku. M'hemm l-ebda kunsens xjentifiku dwar id-data tal-istabbiliment tal-belt, iżda x'aktarx li ġiet stabbilita fil-bidu tas-seklu 14. Korrelazzjonijiet li saru fil-perjodu ta' Spanja l-Ġdida jissuġġerixxu li l-istabbiliment sar mill-Mexicas fit-13 ta' Marzu 1325, fuq gżira fil-Lag ta' Texcoco jisimha Cuauhmixtitlan u ssemmiet mill-ġdid Mexico-Tenochtitlan minn Acamapichtli fl-1376 bħala ġieħ lill-kap Ténoch. Dak iċ-ċentru urban sar, maż-żmien, il-kapitali tal-Imperu Mexica. Fit-13 ta' Awwissu 1521, il-Mexica ġew megħluba mill-Ispanjoli u mill-alleati indiġeni tagħhom taħt il-kmand tal-konkwistatur Spanjol Hernán Cortés, avveniment li mmarka l-bidu tal-era tal-Viċirenju.
Fl-1535, inħoloq uffiċjalment il-Viċirenju ta' Spanja l-Ġdida u l-belt il-ġdida tal-Messiku ġiet stabbilita fuq is-sit l-antik ta' Tenochtitlan, u ġiet rikonoxxuta b'digriet irjali tal-1545 bħala l-Belt Nobbli u Leali Ħafna tal-Messiku Imperjali minn Karlu I ta' Spanja. F'dak iż-żmien, kienet iddikjarata l-kapitali tal-Viċirenju, u minn dak iż-żmien 'il quddiem serviet bħala ċ-ċentru politiku, finanzjarju u amministrattiv tat-territorji tal-Imperu Spanjol fl-Amerka ta' Fuq, fl-Amerka Ċentrali, fl-Asja u fl-Oċeanja. Il-ħakma Spanjola ta' dak iż-żmien fuq il-belt kapitali ġiet fi tmiemha meta l-gwerra tal-indipendenza ntemmet fl-1821, bid-dħul tal-Armata Triguarante fil-belt. L-istatus tas-sede tal-gvern ġie ratifikat fl-Att tal-Indipendenza tal-Imperu Messikan, li semmieha kapitali tal-imperu.
Fl-1823, bil-proklamazzjoni tal-Ewwel Repubblika Federali, l-Ewwel Imperu Messikan (1821-1823) intemm uffiċjalment, u fit-18 ta' Novembru 1824, il-Kungress iddeċieda li joħloq Distrett Federali (jiġifieri, entità differenti mill-istati l-oħra) li jospita s-setgħat eżekuttivi, leġiżlattivi u ġudizzjarji f'territorju li ma kien ta' ebda stat b'mod partikolari, sabiex tiġi evitata l-eġemonija ta' stat wieħed fuq il-kumplament tal-federazzjoni. Grazzi għall-patri Servando Teresa de Mier u xi nies oħra li appoġġaw il-kawża tagħhom, il-Belt tal-Messiku ntgħażlet bħala l-post fejn kienu kkonċentrati l-poteri tal-unjoni.
Fl-1929, il-libertajiet muniċipali tad-Distrett Federali ġew estinti. Il-modifiki progressivi tal-istatus tal-belt bdew fl-1988 bil-formazzjoni ta' korp leġiżlattiv ta' elezzjoni popolari (l-Assemblea tar-Rappreżentanti tad-Distrett Federali); komplew fl-1997 bl-elezzjoni tas-setgħa eżekuttiva tagħhom stess (kap tal-Gvern tad-Distrett Federali); u kkonkludew fl-2016 bir-riforma politika li fasslet il-kostituzzjoni politika tagħhom stess (daħlet fis-seħħ bis-sħiħ fl-2018); dan il-proċess politiku kkonkluda wkoll bl-għoti tal-istess drittijiet u setgħat ta' kull stat, iżda li, meta wieħed iqis il-kategorija tagħha ta' kapitali tar-repubblika, iżomm l-isem ta' entità federattiva; l-isem Distrett Federali tal-Messiku m'għadux jintuża u minflok jintuża biss it-terminu Belt tal-Messiku.
Toponimija
Minħabba li l-għerq tal-Messiku diġà jintuża bħala espressjoni tal-oriġini għall-pajjiż kollu tal-Messiku u l-Istat tal-Messiku (Mexiquense — uffiċjalizzat fl-1985), l-Akkademja Rjali Spanjola fl-2001 ħolqot terminu ġdid: mexiqueño. Madankollu, prattikament mhuwiex magħruf fost il-popolazzjoni ġenerali u ma jintuża fl-ebda każ uffiċjali.
Era Pre-Ispanika
L-eqdem indikazzjonijiet ta' okkupazzjoni umana fit-territorju tal-Belt tal-Messiku huma dawk tal-“Mujer del Peñón” u oħrajn misjuba f'San Bartolo Atepehuacan (Gustavo A. Madero), u kien maħsub li jikkorrispondu għall-perjodu Ċenolitiku t'isfel (9500-). 7000 QK).51 Madankollu, studji riċenti jqiegħdu l-antikità tagħha għal 12,700 sena, u l-oriġini tagħha, minħabba d-DNA mitokondrijali tagħha, bħala Asjatika.
Matul l-ewwel tliet millenji qabel l-era tagħna, taħt l-influwenza jew fid-dell tal-kultura Olmec, żviluppaw hawn diversi popolazzjonijiet importanti bħal Cuicuilco. Lejn l-aħħar tal-Preklassiku, l-eġemonija ta' Cuicuilca ċediet għall-aqwa żmien ta' Teotihuacán, li tinsab fil-grigal tal-Lag Texcoco. Matul il-perjodu Klassiku, din il-belt kienet nukleu li kkonċentra l-maġġoranza tal-abitanti tal-baċin tal-lag, u ħalliet lil Azcapotzalco bħala wieħed mis-satelliti tagħha fuq ix-xatt tal-punent, okkupat minn popli ta' dixxendenza Otomi. Fil-Lvant tal-lag, iċ-Cerro de la Estrella kienet is-sede ta' belt żgħira ta' Teotihuacan.
Madwar it- tmien seklu, beda t- tnaqqis taʼ Teotihuacán. Xi wħud mill-abitanti tagħha marru joqogħdu fix-xtut tal-Lag Texcoco, fejn waqqfu bliet bħal Culhuacán, Coyoacán u Copilco. Iż-żona kienet id-destinazzjoni tal-migrazzjoni tat-Teochichimecas matul is-sekli 8 u 13, popli li jagħtu lok għall-kulturi Toltec u Mexica. Dawn tal-aħħar waslu madwar is-seklu erbatax biex l-ewwel joqgħodu fuq ix-xatt tal-lag.
Minħabba l-oriġini mitoloġika tiegħu, m'hemm l-ebda kunsens xjentifiku dwar id-data tat-twaqqif ta' Messiku City-Tenochtitlan, iżda seta' seħħ fil-bidu tas-seklu 14. Sorsi tas-seklu 16 li għamlu korrelazzjonijiet bejn il-kalendarji tal-qedem u l- dawk tal-​punent Poġġewh fl-​132555—2 djar fl-​għadd kalendarku Mexica — jew fl-​1345, fuq gżira fiċ-​ċentru taż-​żona tal-​lag. Xi snin wara frazzjoni tal-Mexicas li emigraw mit-tramuntana tal-pajjiż kienu waqqfu l-belt ta' Mexico-Tlatelolco fuq gżira oħra lejn il-majjistral.56 Aktar tard, fl-1428 Tenochtitlan, Tetzcoco u Tlacopan stabbilixxew l-Alleanza Tripla57 li kienet iddominata minn il-Mexicas li ħolqu imperu f'territorju ta' madwar 300,000 kilometru kwadru. Bħala parti minn din l-espansjoni, Tenochtitlan rebaħ il-belt l-oħra ta' oriġini Mexica ta' Tlatelolco fl-1473,56 li, minħabba l-prossimità tagħha, kienet magħquda f'żona urbana waħda. Fiż-żmien tal-wasla tal-Ispanjol, il-Messiku-Tenochtitlan kienet waħda mill-akbar bliet fid-dinja tal-qedem, li jgħodd, ibbażat fuq stimi moderni, madwar 300,000 ruħ.
Konkwista Spanjola
L-Ispanjoli waslu fit-territorju li bħalissa huwa l-Belt tal-Messiku permezz ta' Iztapalapan, f'Lulju 1519. Huma komplew it-triq tagħhom tul il-kauseway Iztapalapan sal-kapitali ta' Tenochca60 fejn Hernán Cortés ġie milqugħ minn Moctezuma Xocoyotzin fit-8 ta' Novembru 1519. Fl-1520, Pedro de Alvarado (fin-nuqqas ta' Cortés) attakka lill-Mexica fil-Massakru ta' Tóxcatl. Dan il-fatt kien il-punt li bih il-Mexicas bdew ostilitajiet kontra l-invażuri Ewropej.
Matul il-konkwista, Hernán Cortés kellu lil Malintzin, magħruf bħala La Malinche, bħala l-assistent u t-traduttur tiegħu, li għenu jikkomunika mal-Aztecs.
Filwaqt li jieħu post Moctezuma li kien linċinat mill-poplu tiegħu wara li ġie mġiegħel mill-Ispanjol jikkonvinċihom biex iwaqqfu l-ostilitajiet, Cuitláhuac ġie elett tlatoani tal-Messiku-Tenochtitlan, li mexxa r-reżistenza kontra l-okkupazzjoni Spanjola, għeleb lill-invażuri u l-alleati indiġeni tagħhom fit-30 ta' Ġunju 1520. fl-episodju magħruf bħala “La Noche Triste”. Madwar dak iż-żmien seħħet ukoll epidemija diżastruża tal-ġidri, li ħasdet eluf ta' ħajjiet, inkluż Cuitláhuac innifsu. Bħala sostitut għal Cuitláhuac, intgħażel Cuauhtémoc, li ffaċċja l-assedju tal-alleati Spanjoli man-nies indiġeni tal-wied Puebla-Tlaxcala.
Cuauhtémoc ċeda wara telfiet multipli tal-Mexicas u Tlatelolcas f'idejn l-epidemija tal-ġidri u l-ġuħ, fit-13 ta' Awwissu, 1521 meta nqabad f'Tlatelolco.
Viċirenju
Fl-1521, Cortés iddeċieda li jistabbilixxi l-kapitali ta' Spanja Ġdida f'Tenochtitlan il-qadim, li għalih ordna r-rikostruzzjoni tagħha peress li kienet inqerdet matul il-gwerra tal-konkwista. Sadanittant kien qed jibni mill-ġdid, huwa stabbilixxa l-gvern Spanjol fil-belt ta' Coyoacán, fin-nofsinhar tal-Lag Texcoco. Minn hemm imexxi provviżorjament bit-titlu ta' Kaptan Ġenerali li ġie ratifikat mill-Imperatur Carlos V. Minn din il-belt ta' Coyoacán telqu l-ispedizzjonijiet ta' konkwista ta' dak li kien l-imperu Mexica, bl-iskop li jissottomettu lill-popli indiġeni tad-diversi direzzjonijiet ta' dak li kien. ikun ir-renju ta' New Spain. Fl-1528, ġiet stabbilita l-Ewwel Udjenza tal-Messiku, immexxija minn Nuño de Guzmán u, fl-1535, ġie stabbilit il-viċi-realtà ta' Spanja l-Ġdida, bl-ewwel viċi-rej tagħha kien Antonio de Mendoza, li kompla l-espansjoni territorjali tal-konkwista Spanjola.
Il-bliet li jinsabu madwar il-lag (bħal Tacuba jew Xochimilco) kienu spiss mogħtija f'pakketti fis-seklu 16, iżda gradwalment bdew jiddependu biss fuq l-uffiċjali tar-re. Il-Belt tal-Messiku kienet maqsuma f'distretti (li ssetiljaw fuq l-istrutturi territorjali tal-Calpultin Mexicas). Dawn il-kwartieri Indjani kienu oriġinarjament jinsabu fil-periferija, għalkemm bi tkabbir urban u migrazzjoni għax-xogħol, il-konfini saru dejjem inqas ċari, u l-Indjani bdew jgħixu fiċ-ċentru tal-belt. Fl-istess waqt, sar proċess ta' assimilazzjoni kulturali u edukazzjoni tal-indiġeni, fi skejjel li jinsabu fil-kunventi u l-parroċċi. Kien hemm kampanja ta' edukazzjoni intensa għall-Indjani, immexxija l-ewwel mill-Franġiskani, li, minbarra d-duttrina, għallmu l-arti u s-snajja'. Il-Franġiskani waqqfu wkoll il-Colegio de la Santa Cruz de Tlatelolco għat-tfal tan-nobbli indiġeni, fejn fost għarfien avvanzat ieħor, l-istudenti tgħallmu l-Latin. Fl-aħħar tas-seklu 16, dan il-Kulleġġ waqa' fi tnaqqis.
Matul il- viċi-realtà, il- Belt tal- Messiku kienet mimlija b'kostruzzjonijiet sumptuous, kemm għall- qima reliġjuża, bħala bini għall- amministrazzjoni, jew residenzi taʼ elite, imdawra minn distretti taʼ klassijiet umli. L-idea taż-żewġ repubbliki —ta' Indjani u Spanjoli — kienet megħluba mir-realtà ta' popolazzjoni mestizo, fejn il-kategoriji ta' Spanjol jew Indjan ma kinux jiddependu biss fuq l-oriġini etnika. Għalhekk, ma nistgħux nitkellmu dwar l-eżistenza ta' "belt ta' l-Ispanjoli" għanja għall-kuntrarju ta' "belt ta' Indjani" fqira. Għalhekk, fl-aħħar tas-seklu 18, fl-aktar toroq ċentrali tal-belt: «Peress li m'għandniex ċensimenti għal dawk id-dati, nistgħu nirrikorru għal dokumenti oħra u b'hekk naraw ix-xejriet apprezzabbli fir-reġistri parrokkjali ta' El Sagrario, Santa Veracruz u Santa Catarina, li jindikaw maġġoranza ċara ta' 56% sa 58% ta' Indjani u kasti (u l-ewwel kienu aktar numerużi) madwar 44% u 42% tal-Ispanjoli. U aktar espressiv huwa l-fatt li seklu wara l-proporzjon inqaleb biex jilħaq is-60% tal-Ispanjoli fl-aktar toroq ċentrali tal-kapitali. Nafu li wieħed ma jistax jaħseb f'immigrazzjoni massiva mill-Peniżola Iberika jew f'fertilità eżuberanti tan-nisa Spanjoli. Il-fatt, li jsostnu d-dokumenti, hu li l-kappillani ma tawx kas lid-differenzi etniċi u li l-flessibbiltà fil-konsiderazzjoni soċjali kienet tippermetti lil dawk li bilkemm kellhom xi antenat imbiegħed mir-renji ta' Kastilja jiġu kkunsidrati bħala Spanjoli.». Pilar Gonzalbo Aizpuru
Il-belt viċirejali kienet vittma ta' diversi għargħar (1555, 1580, 1607, 1629, 1707, 1714, 1806). Dan il-fatt wassal għad-deċiżjoni li jitbattal il-baċin tal-lag tal-Wied tal-Messiku, permezz tal-kostruzzjoni ta' kanal tad-drenaġġ u ħofra, biex ixxotta u toħroġ l-ilmijiet permezz tax-Xmara Tula.
Indipendenza
Wara l-okkupazzjoni Franċiża tal-Peniżola, il-Kunsill tal-Belt tal-Messiku ddikjara lilu nnifsu simpatiku mal-ħolqien ta' Junta sovrana li tirregola Spanja l-Ġdida għat-tul tal-okkupazzjoni. L-aktar membri radikali, bħal Francisco Primo de Verdad u Melchor de Talamantes, ħasbu li l-indipendenza għandha tkun finali. Il-Junta de México kellha l-appoġġ tal-Viciroy José de Iturrigaray. Madankollu, moviment reazzjonarju tefgħet il-ħabs lill-membri tal-kunsill tal-belt fl-1808 u kiseb it-tneħħija tal-viċire.
Wara l-bidu tar-rivoluzzjoni tal-indipendenza f'Dolores, Guanajuato, l-għan tat-truppi ribelli kien il-qbid tal-kapital. Il-mogħdijiet tagħhom ħaduhom fil-periferija tal-Belt tal-Messiku. Hidalgo u l-armata tiegħu waslu f'San Pedro Cuajimalpa ftit wara li pproklamaw l-indipendenza f'Dolores. Huma għelbu lir-rojalisti fil-battalja ta' Monte de las Cruces, u minkejja dan, ir-ribelli ddeċidew li jirritornaw lejn Bajío mingħajr ma ħadu l-kapitali.
Minn dak iż-żmien 'il quddiem, il-Wied tal-Messiku ma baqax objettiv militari għall-independentisti, u kien sar il-fortizza tal-armata royalista. Madwar l-1820, meta r-rivoluzzjoni popolari kienet kważi mitfija, il-Belt tal-Messiku kienet is-sede ta' movimenti ġodda kontra l-gvern viċirejali. Din id-darba, il-konspiraturi kienu l-istess dawk li rnexxielhom ineħħu lil Iturrigaray, li raw il-privileġġi tagħhom mhedda wara l-approvazzjoni tal-Kostituzzjoni ta' Cádiz. Fosthom kien hemm Agustín de Iturbide, li ssiġilla patt (Plan de Iguala) ma' Vicente Guerrero (kap tar-rivoluzzjoni fin-Nofsinhar tal-Messiku) u mbagħad ġiegħel lil Juan O'Donojú jiffirma t-Trattati ta' Córdoba li jiddikjaraw l-indipendenza tal-Messiku. . L-Armata Triguarante daħlet trijonfali fil-Belt tal-Messiku fis-27 ta' Settembru, 1821, wara li Agustín de Iturbide ġie pproklamat imperatur tal-Ewwel Imperu Messikan, mill-kungress, u nkuruna lilu nnifsu fil-Katidral tal-Messiku.
Seklu 19
F'dan iż-żmien kien hemm perjodu ta' ġlidiet interni, żewġ invażjonijiet barranin (il-Franċiż u l-Amerika ta' Fuq) u gwerra ċivili li spiċċat bit-trijonf tal-liberali u l-gvern ta' Benito Juárez.
Matul ir-reġim tiegħu, ġew introdotti l-Liġijiet ta' Riforma, li qajmu eżami tal-bażijiet storiċi u filosofiċi tas-soċjetà Messikana. Huma ċaħdu kemm il-passat indiġenu kif ukoll il-Kattoliċiżmu Ewropew billi jippromwovu x-xoljiment ta' assoċjazzjonijiet reliġjużi u proprjetà komunitarja indiġena; ipproponew is-separazzjoni tal-Knisja u l-Istat; il-konfiska tal-proprjetà ekkleżjastika u l-libertà tal-edukazzjoni (ixxoljiment tal-ordnijiet reliġjużi li monopolizzawhom).
Matul is-seklu 19, id-Distrett Federali kien l-istadju ċentrali tat-tilwim politiku kollu tal-pajjiż. Kienet il-kapitali imperjali f'żewġ okkażjonijiet (1821-1823 u 1864-1867), u ta' żewġ stati federalisti u żewġ stati ċentralisti li ġew wara xulxin wara kolpijiet ta' stat bla għadd fi żmien nofs seklu qabel it-trijonf tal-liberali. wara l-Gwerra ta' Riforma. . Kienet ukoll il-mira ta' waħda miż-żewġ invażjonijiet Franċiżi tal-Messiku (1861-1867), u okkupata għal sena mit-truppi tal-Istati Uniti fil-qafas tal-Gwerra ta' Intervent tal-Istati Uniti (1847-1848).
Lejn l-aħħar tas-seklu 19, fil-qafas tal-Porfiriato, il-gvern Messikan iddeċieda li jwettaq bosta xogħlijiet urbani li, għalkemm kellhom il-Belt tal-Messiku bħala ċ-ċentru tal-attenzjoni, jispiċċaw jolqtu t-territorju kollu tad-Distrett Federali. Fosthom hemm il-bini tal-Gran Canal del Desagüe, li beda madwar l-1878 u tlesta fl-1910. Dan ix-xogħol poġġa l-għadajjar li kienu jkopru parti tajba mit-territorju tal-kapitali kważi f'xifer l-estinzjoni. Ġew introdotti dgħajjes tal-fwar għat-trasport permezz tal-kanali tal-wied, u trammijiet għat-trasport fuq l-art.
Fl-1910, bdiet ir-Rivoluzzjoni Messikana, trijonfat fl-ewwel stadju tagħha, Francisco I. Madero, u l-eżilju tal-President Porfirio Díaz Matul il-mandat presidenzjali qasir ta' Madero, l-avveniment magħruf bħala l-"Għaxar Traġiċi" seħħet fil-belt, li kien perjodu ta' 10 ijiem taʼ ġlied ħarġu l- belt fi Frar tal- 1913, meta grupp taʼ ribelli mmexxija minn Bernardo Reyes, Félix Díaz, u Manuel Mondragón—u parti mill- armata Messikana—waqqa u qatlu lill- President Madero.
Seklu 20
Ir-Rivoluzzjoni Messikana temmet il-presidenza twila ta' Porfirio Díaz u mmarkat il-bidu tas-seklu 20 Messikan. Matul il-gwerra, id-Distrett Federali kien suċċessivament okkupat mill-Maderistas, iż-Zapatisti u l-Villistas, u finalment il-Carrancistas. Din l-aħħar fazzjoni tiġi sostitwita mill-hekk imsejjaħ Grupo Sonora, li min-naħa tiegħu kien jagħti lok għall-Partit Rivoluzzjonarju Istituzzjonali (u l-anteċedenti tiegħu) li ddomina l-gvern tal-Messiku mill-1929 sas-sena 2000.
Immotivat minn kunflitti politiċi mal-avversarji tiegħu u jargumenta għal kontroll aħjar tal-amministrazzjoni, il-kandidat presidenzjali ta' dak iż-żmien Álvaro Obregón bagħat fit-18 ta' April, 192865 lill-Kummissjoni Permanenti tal-Kungress tal-Unjoni abbozz ta' liġi biex jirriforma l-artikolu 73 tal-Kostituzzjoni. Fiha huwa ppropona li jabolixxi r-reġim muniċipali fid-Distrett Federali, li bih għebu t-tlettax-il muniċipalità eżistenti fit-territorju tiegħu u l-gvern għadda għall-mandat tal-president tar-repubblika, li jamministra t-territorju b'Dipartiment Ċentrali, u jinnomina fid-diskrezzjoni tiegħu lir-regent, l-avukat ġenerali, kif ukoll l-intervent fil-ħatra ta' delegati futuri. Ir-riforma ġiet approvata b'maġġoranza, b'185 vot favur u 21 kontra65 mill-frazzjoni tal-Partit Laburista Messikan, immexxi minn Vicente Lombardo Toledano. Dan l-istitut politiku dak iż-żmien kellu ħafna mill-kontroll politiku tal-muniċipalitajiet tad-distrett.​ u waħda mill-figuri rilevanti tagħha, Luis N. Morones, fittxew il-presidenza bħal Obregón. Il-Liġi Organika l-ġdida tad-Distrett Federali u t-Territorji li ddeterminat dawn id-dispożizzjonijiet il-ġodda ġiet ippubblikata fl-20 ta' Awwissu fil-Gazzetta Uffiċjali tal-Federazzjoni u daħlet fis-seħħ fil-31 ta' Diċembru, 1928,64 mingħajr ma Obregón raha implimentata peress li ġie maqtul ftit wara li rebaħ l-elezzjoni mill-ġdid, fis-17 ta' Lulju.
Aktar tard, fl-1970, ġiet promulgata liġi li qasmet l-entità f'sittax-il delegazzjoni politika li l-abitanti tagħhom ma setgħux jeleġġu rappreżentanti u gvernijiet lokali sal-1997.
Bil-perjodu ta' l-aqwa żmien ekonomiku magħruf bħala l-"miraklu Messikan" (1950s u 1960s), il-Belt tal-Messiku esperjenzat perjodu ta' urbanizzazzjoni mingħajr preċedent fil-pajjiż. Il-popolazzjoni tagħha rduppjat f'inqas minn għoxrin sena, u ftit ftit assorbiet l-ibliet fil-qrib, sakemm fawwar it-territorju tad-D.F F'dak il-perjodu ġew inawgurati bosta xogħlijiet pubbliċi. Fosthom nistgħu nsemmu l-Ciudad Universitaria li l-pjanijiet ta' kostruzzjoni tagħha jmorru lura għall-1929, meta żewġ studenti tal-arkitettura ppreżentaw bħala teżi, proġett għal Ciudad Universitaria. Iż-żona li fiha pproġettaw il-pjan tagħhom kienet f'Huipulco, ukoll fin-nofsinhar tal-Belt. Iżda kien biss fl-1945, meta ġiet ifformulata u approvata b'digriet liġi "fuq il-fondazzjoni u l-kostruzzjoni ta' Ciudad Universitaria". Kostruzzjoni emblematika oħra hija l-Azteca Stadium.
Mill-1950 ukoll, il-Belt tal-Messiku kienet ix-xena ta' bosta espressjonijiet ta' skuntentizza kontra l-gvern tal-PRI. Fis-snin 50, saret il-protesta tal-ferroviji, li spiċċat bil-priġunerija ta' diversi mexxejja tagħha (bħal Demetrio Vallejo).
Fl-1968, studenti minn bosta skejjel pubbliċi u privati ​​bdew ukoll sensiela ta' protesti li laħqu l-qofol tagħhom fil-Massakru ta' Tlatelolco, fit-2 ta' Ottubru, mill-Armata Messikana. Tliet snin wara, fl-10 ta' Ġunju 1971, dimostrazzjoni ta' studenti mill-Iskola Superjuri Normali ġiet attakkata mill-Gvern, f'dik li hija magħrufa bħala l-Ħamis tal-Corpus. Fid-19 ta' Settembru, 1985, il-Belt tal-Messiku ġarrbet ħsara serja minn terremot ta' 8.1 Richter. Minn dakinhar 'l quddiem, is-soċjetà ċivili tal-kapitali bdiet tieħu dejjem aktar il-kontroll ta' dawk l-ispazji li l-Istat kien ħalla abbandunati. Bħala riżultat ta' hawn fuq, fl-elezzjonijiet federali kontroversjali tal-1988, il-PRI ġie megħlub mill-FDN fid-Distrett Federali.
Fis-snin tmenin, żdiedu t-talbiet għal rappreżentanza politika akbar,67 u għalhekk fl-1987 saret riforma kostituzzjonali li ħolqot l-Assemblea tar-Rappreżentanti tad-Distrett Federali, li ħadmet mill-1988 sal-1994. Minn dik is-sena, riforma legali oħra żiedet ir-rank għal L-Assemblea Leġiżlattiva tad-Distrett Federali u l-membri tagħha saru leġiżlaturi.
Fl-1997, id-Distrett Federali eleġġa l-kap tal-gvern tiegħu għall-ewwel darba fl-istorja tiegħu. F'dik l-okkażjoni, il-PRI tilef il-kontroll politiku tal-belt lill-Partit tar-Rivoluzzjoni Demokratika (PRD) u l-kandidat tiegħu, Cuauhtémoc Cárdenas Solorzano. Minn dakinhar, dan il-partit rebaħ l-elezzjonijiet għal kap tal-Gvern tad-Distrett Federali f'erba' okkażjonijiet konsekuttivi (1997, 2000, 2006, 2012).
Seklu 21
L-aħħar elezzjonijiet fil-Belt tal-Messiku (2018) irriżultaw fir-rebħa ta' Claudia Sheinbaum bħala kap tal-gvern elett tal-Belt tal-Messiku, li tappartjeni għall-koalizzjoni Juntos haremos historia ta' Morena, PT u l-Partit tal-Laqgħa Soċjali, għall-perjodu mill-2018 sal-2024, kiseb aktar minn 47.05% tal-voti, ħalla warajh lill-avversarji tiegħu, Mikel Arriola tal-PRI, Alejandra Barrales Magdaleno, konkorrent għall-koalizzjoni Għall-Messiku fil-kap tal-partiti PRD, PAN u Movimiento Ciudadano, Purificación Carpinteyro għal Nueva Alianza, Marco Ignacio Rascón Córdoba tal-Partit Umanista, Mariana Boy Tamborriel għal PVEM u finalment Lorena Osorio Eliozondo bħala kandidat indipendenti.
L-inawgurazzjoni ta' Claudia Sheinbaum bħala kap tal-Gvern tal-Belt tal-Messiku saret fil-5 ta' Diċembru 2018, li kkonkludiet it-terminu tal-gvern ta' Miguel Ángel Mancera.
Fl-istadju tal-gvernijiet preċedenti, ġiet approvata mewġa ta' politiki liberali, biex b'hekk saret l-ewwel entità federali fil-Messiku li rrikonoxxiet legalment għaqdiet bejn nies tal-istess sess. Dan seħħ bl-approvazzjoni tal-Liġi tas-Soċjetajiet ta' Koeżistenza fl-Assemblea Leġiżlattiva Kapitali fl-2006 u wara bl-approvazzjoni taż-Żwieġ Indaqs fl-2009. F'April 2007 saret ukoll l-ewwel entità federali li ddekriminalizza l-abort qabel 12 p.m. ġimgħa ta' tqala, a. liġi li dak iż-żmien kienet ikkritikata mill-Knisja Kattolika u minn organizzazzjonijiet konservattivi.
Riforma politika tal-Belt tal-Messiku
Fid-29 ta' Jannar 2016, ġie promulgat u ppubblikat id-digriet ta' riforma kostituzzjonali li permezz tiegħu d-Distrett Federali ma baqax jeżisti biex isir, mill-għada, entità b'awtonomija sħiħa fi ħdan il-federazzjoni taħt l-isem ta' Ciudad de Mexico; se tkompli żżomm il-karattru tal-kapitali tar-Repubblika u se tkompli tospita l-poteri tal-unjoni.71 Din il-bidla għal belt-stat hija simili għall-organizzazzjoni territorjali eżistenti tal-kapitali ta' pajjiżi oħra, bħall-Ġermanja jew L-Awstrija.7273
Uħud mill-aktar bidliet rilevanti ta' din id-denominazzjoni l-ġdida huma:74​75​
Il-Belt tal-Messiku se tkun it-32 entità federali (mhux statali) u se tibqa' l-kapitali tal-pajjiż. Ikun jista' jkollu l-kostituzzjoni politika tiegħu, li trid tiġi promulgata sa mhux aktar tard mill-31 ta' Jannar 2017. Għal dan, ikollha bżonn assemblea kostitwenti li tiġi vvutata fl-ewwel Ħadd ta' Ġunju 2016 u tiġi installata fil-15 ta' Settembru. tal-istess sena. Id-delegazzjonijiet politiċi se jisparixxu u jinħolqu demarkazzjonijiet territorjali, li se jkunu mmexxija minn sindku u kunsill magħmul minn 10 kunsilliera eletti demokratikament. L-Assemblea Leġiżlattiva se tieqaf teżisti biex issir kungress lokali, li jista' japprova jew jirrifjuta riformi kostituzzjonali. Preċedentement, l-Assemblea Leġiżlattiva kienet eskluża mill-votazzjoni dwar bidliet fil-Kostituzzjoni Federali. Il-Belt tal-Messiku se jkollha aċċess għal fondi federali għall-istati u l-muniċipalitajiet, se tkun inkarigata mill-monitoraġġ li huma amministrati fid-demarkazzjonijiet territorjali. Bl-istess mod, se jkollha awtonomija sħiħa fi kwistjonijiet baġitarji u ta' dejn. B'differenza mill-istati, il-gvern federali se jżomm ir-responsabbiltà għall-finanzjament tas-servizzi edukattivi u tas-saħħa tal-Belt tal-Messiku. Il-Ministeru Pubbliku tal-Federazzjoni se jkun organizzat fi Prosekutur Ġenerali tar-Repubblika bħala korp pubbliku u awtonomu. Bl-istess mod, il-Qorti Superjuri tal-Ġustizzja tad-Distrett Federali se ssir il-Ġudikatura tal-Belt tal-Messiku. L-avukat ġenerali u l-kap tal-pulizija se jinħatru mill-kap tal-gvern u mhux aktar mill-president tar-Repubblika. Il-Belt tal-Messiku se jkollha Sistema Nazzjonali ta' Informazzjoni Statistika u Ġeografika u d-dejta tagħha se titqies bħala uffiċjali. Il-pagi ma jistgħux ikunu inqas mill-minimu għall-ħaddiema mill-bqija tal-entitajiet federattivi.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Il-[[Katidral u l-pjazza prinċipali tal-Belt tal-Messiku.]] Iċ-Ċentru Storiku tal-Belt tal-Messiku u Xochimilco ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Konfini
Fil-Lvant, fil-Majjistral, fit-Tramuntana, fil-Grigal u fil-Lvant: l-Istat tal-Messiku.
Fil-Lbiċ, fin-Nofsinhar, fix-Xlokk: l-Istat ta' Morelos.
Idrografija
Oriġinarjament, parti tajba mit-territorju tal-Belt tal-Messiku tal-lum kienet okkupata mis-sistema tal-lagi tal-Baċir tal-Messiku. Dan ġie ffurmat aktar minn miljun sena ilu bid-dehra tal-firxa tal-muntanji ta' Chichinauhtzin, li dammed ix-xmajjar li damu lejn in-nofsinhar u kkawża li l-ilmijiet jakkumulaw, u ffurmaw lag kbir; Sussegwentement, il-baċir infetaħ bil-ħidma tal-bnedmin permezz tal-bini tal-fosos Huehuetoca u Nochistongo, fl-Istat tal-Messiku, biex iddawwar ix-Xmara Cuautitlán, li kienet dik li kkawża l-għargħar dak iż-żmien. Id-deċiżjoni li tiskula s-sistema tal-lagi ttieħdet matul l-era viċirejali. Għalkemm dawn ix-xogħlijiet saru bħala konsegwenza tal-għargħar tal-1629, ma setgħux jipprevjenu lill-Belt tal-Messiku milli tiġi mgħarrqa ripetutament bejn is-sekli 17 u 18.
Fis-17 ta' Marzu, 1900, il-President Porfirio Díaz inawgura s-Sistema tad-Drenaġġ tal-Wied tal-Messiku, li tkompli tiffunzjona u tipprevjeni t-tkabbir ta' korpi ta' ilma fuq il-ħamrija tal-kapital. L-aħħar fdalijiet tal-korpi tal-ilma huma s-sistemi tal-kanali li jsaqqu x-Xochimilco u Tláhuac chinamperería, kif ukoll l-artijiet mistagħdra Tláhuac.
Wara l-bini tax-xogħlijiet kbar li l-għan tagħhom kien it-tnixxif tal-lagi, il-baċir tal-Messiku ġie integrat artifiċjalment kemm permezz tal-Gran Canal del Desagüe kif ukoll ix-xmara Cuautitlán, mal-baċin tax-xmara Moctezuma, li hija parti mix-xmara. tar-reġjun idroloġiku tax-Xmara Pánuco. L-isfruttament tar-riżorsi tal-ilma għal skopijiet ta' konsum uman u industrijali kkawża l-għajbien tan-nixxiegħat fiż-żoni tal-madwar. Matul is-seklu 19, il-molol ta' Chapultepec sparixxew. Fis-seklu 20, ħafna mill-molol f'Xochimilco u Atlapulco kienu mgħoddija biex ifornu l-ilma lejn iċ-ċentru tal-belt sakemm spiċċaw. Sa mis-snin tmenin, il-kanali Xochimilco, Mixquic u Tláhuac ġew mitmugħa b'ilma trattat mill-impjant Cerro de la Estrella.
L-ilma mix-xmajjar li għadhom jinżlu lejn il-Belt tal-Messiku jitmexxa lejn il-Lag Texcoco jew il-Gran Canal del Desagüe biex jitbattal fil-Golf tal-Messiku, permezz tas-sistema Tula-Moctezuma-Pánuco. L-uniċi kanali tal-ilma li jibqgħu ħajjin fl-entità federattiva jitwieldu fis-Sierra de las Cruces jew fl-Ajusco, u għandhom ftit fluss. Ħafna minnhom jimxu bejn ravines li ġew okkupati minn insedjamenti umani, li jipperikola kemm l-abitanti kif ukoll l-ekosistemi assoċjati max-xmara. Eżempji ta' dawn ix-xmajjar huma: San Joaquín, Tacubaya, San Ángel, Barranca del Muerto, Los Remedios, Río Hondo, Mixcoac, Magdalena, eċċ. L-itwal minn dawn ix-xmajjar hija l-Magdalena, li tgħaddi miż-żona protetta ta' Los Dínamos, qabel ma tiġi mgħoddija bil-pajpijiet u tiċċirkola fix-Xmara Churubusco.
Estensjoni
Skont l-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika, Ġeografija u Informatika (INEGI), it-territorju tal-Belt tal-Messiku jinsab fil-provinċja ġeoloġika ta' lagi u vulkani ta' Anahuac. Il-limitu tat-tramuntana tal-Belt tal-Messiku huwa mogħti mis-Sierra de Guadalupe, li minnha tagħmel parti l-għoljiet Tepeyac. Lejn iċ-ċentru tal-lvant tal-belt hemm is-Sierra de Santa Catarina, katina ta' vulkani estinti li l-ogħla punt tagħhom huwa l-vulkan Guadalupe jew El Borrego, li jitla' sa 2,780 metru ‘l fuq mil-livell tal-baħar. le. m. (metri 'l fuq mil-livell tal-baħar). F'xi deskrizzjonijiet tal-ġeografija tal-kapitali, Cerro de la Estrella normalment ikun inkluż bħala parti mis-Sierra de Santa Catarina.
Il-flatness tal-Wied tal-Messiku, fejn joqgħodu ħafna mill-abitanti tal-Belt tal-Messiku, hija interrotta biss minn għoljiet u għoljiet żgħar, li minnhom jispikka l-Peñón de los Baños, li jinsab ħdejn l-Ajruport Internazzjonali tal-Belt mill-Messiku. Aktar lejn ix-Xlokk, fil-ħruġ lejn Puebla, titla 'l-Peñón Viejo. Fil-punent tal-belt titla 'l-għoljiet ta' Chapultepec. Hija muntanja żgħira li timmarka l-bidu tal-firxiet tal-muntanji li jmorru mill-punent għal-Lbiċ tal-Belt tal-Messiku, u jifred il-Wied tal-Messiku mill-widien ta' Toluca u Morelos. Is-Sierra de las Cruces hija parti minn dik is-sistema, li minnha jinżlu l-biċċa l-kbira tax-xmajjar li għadhom jgħaddu mill-Belt tal-Messiku.
Fil-lvant tas-Sierra de las Cruces hemm il-vulkan Ajusco, li huwa l-ogħla quċċata fil-Belt tal-Messiku, u jagħti isimha lill-firxa tal-muntanji li tagħlaq il-baċin tal-Messiku fin-Nofsinhar. Din il-firxa tal-muntanji tappartjeni għall-Assi Neovulkaniku u tissejjaħ ukoll Sierra de Ajusco-Chichinauhtzin. Fost l-oħrajn, il-vulkani Xitle, Chichinauhtzin, Tláloc u Teuhtli huma parti minnha. Il-firxa tal-muntanji Ajusco hija dar għal diversi widien ta' art kiesħa fejn l-abitanti tagħha jipprattikaw l-agrikoltura tal-qamħ, il-ħafur u l-qamħ. L-aktar importanti minn dawn huwa l-plateau fejn joqgħod Parres, fi Tlalpan; u l-wied Milpa Alta, li jitla' minn Tecómitl sa San Pedro Atocpan, bejn l-għoljiet tal-vulkani Teuhtli u Tláloc.
Klima
Il-Belt tal-Messiku għandha klima moderata sub-umda (klassifikazzjoni tal-klima Köppen Cwb),
Iż-żona urbana tippreżenta temperatura medja ta' 16.6 °C, b'temperaturi massimi 'l fuq minn 28 u saħansitra jaqbżu t-30 °C f'xi jiem fl-aħħar tar-rebbiegħa; f'xi ġranet tax-xitwa, it-temperaturi jinżlu għal 0 °C fiċ-ċentru storiku tal-belt u għal -10.8 °C fiż-żoni periferali.
L-istaġun tax-xita fil-belt jibda minn Mejju sa Novembru, għalkemm ix-xita hija ogħla bejn ix-xhur ta' Ġunju u Awwissu. Il-mudell tax-xita jindika li huma aktar abbundanti iktar ma tkun għolja l-altitudni ta' sit. Għal din ir-raġuni, il-partijiet t'isfel qrib il-lag Texcoco huma ġeneralment aktar niexfa mill-qċaċet Ajusco. Bl-istess mod, l-altitudni tikkundizzjona t-temperatura u l-ekosistemi fil-Belt tal-Messiku. Iż-żona li tinkludi t-tramuntana ta' Iztapalapa, it-territorji ta' Iztacalco u Venustiano Carranza u l-lvant ta' Gustavo A. Madero hija l-iktar reġjun niexef u moderat.
Ambjent
Fil-belt jistgħu jseħħu fenomeni estremi tat-temp, bħal maltempati tas-silġ, li ġeneralment iseħħu bejn Mejju u Settembru bi frekwenza medja annwali ta' disa' episodji,81 u tornadoes żgħar, li jistgħu jseħħu minn żmien għal żmien. Il-borra kien fenomenu ta' okkorrenza sporadika sas-snin 20. Il-perjodu bejn l-1878 u l-1895 kien ikkaratterizzat mill-preżenza ta' xtiewi kesħin,82 li minnhom biss fl-1880 ma seħħitx maltempata tax-xitwa. Bħala riżultat tal-kważi estinzjoni tal-Lag Texcoco. u t-tkabbir tal-belt u magħha l-gżira tas-sħana urbana, li jikkawżaw temperaturi ogħla u li l-fenomenu ta' borra minħabba l-effett tal-lag m'għadux iseħħ, il-probabbiltà li borra terġa' sseħħ hija prattikament nulla. L-aħħar borra fil-belt seħħet fl-1967, meta l-popolazzjoni kienet ta' 7 miljun abitant.
Kumpilazzjoni storika ta' xi borra importanti fil-Belt tal-Messiku fis-sekli 19 u 20 15 ta' Marzu, 1826 8 ta' Frar, 1881 12 ta' Marzu, 1883 10 ta' Marzu, 1891 2 u 7 ta' Marzu 1892 19 ta' Jannar, 1906 11 ta' Frar, 1907 28 ta' Jannar 1920 14 ta' Marzu, 1940 11 ta' Jannar, 1967
L-avvanz tat-tixrid urban poġġa fil-periklu l-ekosistemi kollha li kienu jeżistu fil-Wied tal-Messiku. L-ewwel li sofrew predazzjoni mill-umanità kienu l-lagi. Assoċjati magħhom kien hemm imsaġar ta' ahuejotes, speċi endemika tal-lagi tal-Messiku. Kienu wkoll dar għal bosta speċi akkwatiċi, bħall- axolotl jew l- arja, li kienu ppersegwitati sakemm għebu mill- Wied tal- Messiku.
L-ispeċi maġġuri kollha ta' mammiferi sparixxew mill-muntanji, speċjalment ċriev u xi ġeneri ta' kanidi li kienu kkaċċjati biex ibigħu l-laħam tagħhom jew biex jiddefendu l-bhejjem tagħhom. Speċijiet iżgħar jieħdu kenn fuq l-għoljiet u l-għerien ta' l-għoljiet, bħal friefet il-lejl, diversi ġeneri ta' annimali gerriema, u sriep velenużi u oħrajn li ma jagħmlux ħsara.
Sas-snin tmenin, is-sitwazzjoni ambjentali fil-Belt tal-Messiku kienet f'xifer diżastru ekoloġiku. It-tkabbir tal-attività industrijali għamel l-atmosfera ta' dak li darba kien “l-iktar reġjun trasparenti tal-arja” (skont il-frażi ta' Alexander von Humboldt) waħda mill-aktar imniġġsa fuq il-pjaneta. Il-problema tal-provvista tal-ilma saret aktar evidenti, peress li l-belt m'għandhiex sorsi ta' likwidu tagħha stess u suffiċjenti, u d-domanda tal-popolazzjoni u l-industrija qabżet il-provvista. L-istudju attwali tas-sorsi tal-provvista tal-ilma għall-Belt tal-Messiku għalhekk isir importanti ħafna.
Fost l-ewwel miżuri li ttieħdu biex tittaffa xi ftit is-sitwazzjoni kien hemm l-introduzzjoni ta' sistema ta' kejl tal-kwalità tal-arja (magħrufa bħala IMECA). Ir-riżultati tal-kejl indikaw li t-tniġġis tal-arja jista' jikkawża problemi serji ta' saħħa għall-abitanti tal-kapitali. Għal din ir-raġuni, ittieħdu miżuri komplementari, uħud immirati biex inaqqsu s-sustanzi li jniġġsu l-arja, u oħrajn għall-irkupru ekoloġiku tal-Belt tal-Messiku. Pereżempju, ġie implimentat il-programm Hoy no circula sabiex in-nies jieqfu jużaw il-karozzi tagħhom darba fil-ġimgħa (jumejn, fil-ġranet meta jkun hemm kontinġenza ambjentali).
Bħala komplement għal dan ta' hawn fuq, xi reġjuni mhux urbanizzati tal-Belt tal-Messiku ġew irkuprati. Fl-1986, aktar minn nofs it-territorju tal-kapitali kien iddikjarat Żona ta' Riżerva Ekoloġika mill-President Miguel de la Madrid Hurtado. Fis-snin ta' wara, inħarġet l-istess dikjarazzjoni għal żoni oħra tad-D.F. Minkejja dan kollu, il-pressjoni tal-belt iżżomm iż-żoni protetti tal-Belt tal-Messiku fil-periklu.
L-aċċelerazzjoni tal-gravità fil-Belt tal-Messiku (inkluża ż-Żona Metropolitana) hija 9.78 m/s².
Foresti u parks
Alameda Ċentrali, Tramuntana, Nofsinhar, Lvant u Punent. Foresta tad-Dynamos Foresta ta' San Juan de Aragón Foresta Tlahuac Foresta Tlalpan Chapultepec Forest and Zoo (l-akbar fl-Amerika).93 Għolja tal-Istilla Għolja tal-blat Park tal-Bicentennial Park taċ-ċriev Los Coyotes Park Ekoloġiku u Zoo park Spanja park għereq La Mexicana Park Lincoln park Park tal-Messiku Park Nazzjonali Cumbres del Ajusco Park Nazzjonali Desierto de los Leones Park Nazzjonali Fuentes Brotantes de Tlalpan Park Naturali Sierra de Guadalupe Park Tezozomoc Riżerva ekoloġika tal-Pedregal de San Ángel Riserva Ekoloġika ta' Xochimilco Mixtliet ta' Coyoacan
Dinamika tal-popolazzjoni
It-territorju tal-lum tal-Belt tal-Messiku storikament kien wieħed mill-aktar żoni popolati tal-pajjiż. Lejn il-bidu tal-perjodu indipendenti, it-tixrid urban tal-belt kien xi ftit jew wisq ristrett għal dik li llum hija d-demarkazzjoni territorjali ta' Cuauhtémoc. Fil-bidu tas-seklu 20, meta Porfirio Díaz ħakem il-Messiku, l-elite tad-Distrett Federali bdew migrazzjoni lejn in-nofsinhar u l-punent. Dalwaqt, bliet bħal Mixcoac, il-viċinat Del Valle jew San Ángel saru postijiet għar-rikreazzjoni jew għall-mistrieħ, grazzi għall-membri tal-klassijiet għolja tal-belt. It-tendenza tal-klassijiet għonja li jċaqalqu r-residenza tagħhom lejn il-punent tal-belt ġiet imsaħħa matul is-seklu 20.
Fis-snin 50, iż-żona urbana tad-Distrett Federali bdiet tinfirex mit-territorju tad-delegazzjonijiet ċentrali96 lejn l-art mhux okkupata tad-delegazzjonijiet periferali. Matul l-għexieren ta' snin ta' wara, il-popolazzjoni tal-Belt tal-Messiku rdoppjat f'intervalli taʼ għoxrin sena jew hekk. It-tkabbir huwa spjegat mill-konċentrazzjoni għolja ta' attività ekonomika industrijali fil-Wied tal-Messiku. Il-konċentrazzjoni ekonomika fid-Distrett Federali stimulat l-immigrazzjoni mill-istati tar-Repubblika, speċjalment minn stati foqra bħal Puebla, Hidalgo, Oaxaca u Michoacán.
Sas-snin tmenin, id-Distrett Federali kien l-aktar entità popolata fil-Messiku. Wara t-terremot tal-1985, parti tajba mill-popolazzjoni tad-delegazzjonijiet l-aktar milquta marru joqogħdu fid-delegazzjonijiet tan-Nofsinhar tad-Distrett Federali. Fl-1990, it-tixrid urban tal-belt okkupat żona akbar milli fiċ-ċensiment preċedenti, b'popolazzjoni iżgħar. Minn dak iż-żmien 'il quddiem, il-Belt tal-Messiku, bħala entità federali biss, ma baqgħetx l-aktar entità popolata fil-Messiku.
Żona metropolitana
Bħala konsegwenza tat-tkabbir demografiku tad-Distrett Federali, fis-snin sebgħin il-muniċipalitajiet Messikani li jmissu mad-Distrett Federali ġew konurbati fiż-żona urbana. L-integrazzjoni tagħhom fiż-żona metropolitana hija relatata mal-istatus tagħhom bħala żoni industrijali, li ġibed parti tajba mill-migranti li waslu fil-Wied tal-Messiku dak iż-żmien. Fl-1990 ġie definit li ż-ZMCM inkluda s-sittax-il delegazzjoni tad-Distrett Federali flimkien ma' tmienja u tletin muniċipalità tal-Istat tal-Messiku. Aktar reċentement, bl-appoġġ tal-gvern lokali, il-gvernijiet statali tal-Messiku u Hidalgo u l-gvern federali ddefinixxew iż-Żona Metropolitana tal-Belt tal-Messiku bħala ż-żona urbana ffurmata mis-16-il delegazzjoni tad-Distrett Federali, 40 muniċipalità metropolitana tal-Istat ta' Messiku u wieħed mill-istat ta' Hidalgo.
Din id-definizzjoni hija pożittiva fis-sens li l-muniċipalitajiet kollha huma konurbati jew jissodisfaw ir-rekwiżiti għall-integrazzjoni ekonomika u soċjali. Id-definizzjoni taż-Żona Metropolitana tal-Wied tal-Messiku, magħmula minn 18-il muniċipalità oħra tal-Istat tal-Messiku (total ta' 58), ġiet ukoll approvata bħala definizzjoni normattiva, jiġifieri, magħmula minn xi muniċipalitajiet li għadhom ma għadhomx. ġiet konurbata iżda li, minħabba d-dinamika tal-popolazzjoni u t-tkabbir ġeografiku se jiġu integrati fil-futur qarib.
Gruppi etniċi
Ħafna mill-abitanti tal-belt huma mestizos (popolazzjoni b'antenati mħallta: Ewropej u indiġeni). Minkejja l-fatt li f'numri relattivi l-popolazzjoni indiġena ma tirrappreżentax aktar minn wieħed fil-mija tal-popolazzjoni totali tal-kapitali, il-Belt tal-Messiku hija ż-żona bl-akbar popolazzjoni Amerindjana fil-Messiku u l-Amerika, b'aktar minn 360,000 ruħ indiġeni ta' kważi kollha. gruppi etniċi fil-pajjiż. L-akbar mill-gruppi etniċi li jgħixu fil-Belt tal-Messiku huwa n-Nahuas. Gruppi indiġeni oħra li jgħixu fiha mhumiex indiġeni fir-reġjun. L-akbar komunitajiet indiġeni migranti fil-Belt tal-Messiku huma l-Mixtecs, l-Otomi, iż-Zapotecs u l-Mazahuas, għalkemm hemm ukoll it-Tlahuicas, il-Purepechas u gruppi ta' oriġini Maya. Id-demarkazzjonijiet territorjali bl-akbar numru ta' nies indiġeni huma: Milpa Alta, Xochimilco, Tláhuac, Iztapalapa, Cuauhtémoc u Cuajimalpa.
Skont iċ-Ċensiment Ġenerali tal-Popolazzjoni u tad-Djar tal-2020, 2.03% tal-popolazzjoni tal-belt identifikata bħala iswed, Afro-Messikan, jew Afro-dixxendenti.
Prodott ta' immigrazzjoni ta' oriġini internazzjonali, il-Belt tal-Messiku hija wkoll dar għall-maġġoranza tal-barranin residenti fil-Messiku. L-akbar komunitajiet huma Spanjoli, Amerikani, Arġentini, Kolumbjani, Franċiżi, Taljani, Ċiniżi, Koreani, Ġermaniżi, Libaniżi, Gwatemala, Russi, Griegi, Peruvjani, Torok, Kubani, Armeni u Pollakki, li jiffurmaw il-bqija tal-popolazzjoni tal-kapitali. b'perċentwal aktar baxx.
Lingwi
Lingwi indiġeni mitkellma fil-Belt tal-Messiku Kelliema tal-Lingwa Nahuatl 37 450 Otomi 17 083 Mixtec 16 268 Zapotec 14 117 Mazahua 9631
Il-lingwa Nahuatl hija l-aktar lingwa nattiva mitkellma fil-kapitali tal-pajjiż u dik li kienet mitkellma mill-maġġoranza fil-jiem qabel il-konkwista Spanjola. Kienet il-lingwa franca meta l-kapitali Mexica kienet tissejjaħ Messiku-Tenochtitlan. Bħalissa huwa mitkellem biss fid-demarkazzjonijiet territorjali ta' Milpa Alta u Xochimilco.
It-tieni lingwa oriġinali li baqgħu ħajjin il-konkwista u l-proċess ta' urbanizzazzjoni kienet Otomi. Din il-lingwa għadha mitkellma minn xi indiġeni tal-kapitali fid-demarkazzjoni territorjali ta' Cuajimalpa.
Id-diversità etnika kbira fil-Belt tal-Messiku tirriżulta f'diversità lingwistika kbira madwar il-pajjiż kollu. Diversità kbira ta' lingwi indiġeni huma mitkellma fil-kapitali tal-Messiku, fosthom Mixtec (nies Mixtec, Guerrero-Oaxaca-Puebla), Zapotec (Tehuantepec, Oaxaca, Puebla, Guerrero u Veracruz) u l-lingwa Mazahua (Pueblo Mazahua). , mill-Istat tal-Messiku), fost oħrajn. Dawn il-lingwi indiġeni u l-varjanti tagħhom, minkejja li kienu lingwi nazzjonali, waslu fil-Belt tal-Messiku minħabba l-migrazzjoni tal-komunitajiet indiġeni lejn il-kapitali tal-pajjiż. Konsegwentement, jista' jingħad li l-Messiku huwa wieħed mill-pajjiżi bl-akbar diversità lingwistika u skambju kulturali u, għalhekk, il-belt hija sinonima ma' skambju kulturali u lingwistiku. Prattikament il-lingwi indiġeni kollha tal-Messiku huma mitkellma fil-Belt tal-Messiku.
Hemm lingwi oħra mitkellma fil-Belt tal-Messiku. Dawn il-lingwi m'għandhomx status ta' lingwa nazzjonali iżda huma mgħallma u mitkellma fil-komunitajiet tagħhom. L-Ingliż huwa l-aktar lingwa mitkellma u studjata wara l-Ispanjol; Huma segwiti mill-Franċiż, Ġermaniż, Taljan, Għarbi, Ċiniż, Ġappuniż, Katalan, Bask, Portugiż, Roma, Russu, Jiddix, Keċwa u Ebrajk.
Reliġjon
Ħafna mill-abitanti tal-kapitali huma jemmnu tar-reliġjon Kattolika,105 kienu fl-2010 7,299,242 persuna li aċċettaw l-imsemmi twemmin. Għalkemm għall-finijiet tal-mistoqsija espressa dwar liema reliġjon jipprattikaw, ħafna għandhom it-tendenza li jgħidu li huma jemmnu, li jfisser li jqisu lilhom infushom bħala aderenti tal-Kattoliċiżmu, iżda mhumiex prattikanti regolari. L-għaqdiet reliġjużi eżistenti huma 1,177; 760 huma Kattoliċi u 417 ta' twemmin ieħor u hemm 25,052 ministru ta' dawn il-kulti.105
Barra minn hekk, fil-belt hemm il-Bażilika ta' Santa María de Guadalupe, santwarju tal-Knisja Kattolika ddedikat lill-Verġni Marija fl-invokazzjoni tagħha tal-Madonna ta' Guadalupe, li tinsab f'riġlejn Cerro del Tepeyac, fil-Belt tal-Messiku, u li tappartjeni. lill-Arċidjoċesi Primati tal-Messiku.
Il-Bażilika hija l-iktar sit iddedikat lill-Verġni Marija li jżurha fid-dinja. Madwar 27 miljun parruċċan iżuru dan is-santwarju kull sena, li minnhom madwar 9 miljun pellegrin jiġu fid-data taċ-ċelebrazzjoni tal-Verġni ta' Guadalupe (12 ta' Diċembru).
Il-kompożizzjoni ta' twemmin fil-Belt tal-Messiku hija komposta kif ġej:
Kattoliku 7 400 242 Protestanti/ Pentekostali/ Kristjani/ Evanġeliċi 660 077 Protestant Storiku jew Riformat (Anabaptist, Mennonite, Knisja tan-Nazzarenu, Metodista, Presbiterjan, u oħrajn) 18,062 Bibliċi differenti mir-reliġjon evanġelika (Adventisti, Mormons, Xhieda ta' Jehovah 121 151 Xejn 599 450 Oħrajn 119 671
Ir-reliġjon fil-Belt tal-Messiku (2019):
Sfond
Skont l-artikoli 44 u 122 tal-Kostituzzjoni Federali, u wara r-riforma politika tal-2016 (li wasslet għall-promulgazzjoni tal-kostituzzjoni tagħha stess), bħala s-sede tas-setgħat tal-Unjoni, il-Belt tal-Messiku għandha status differenti minn dak. tal-istati tal-Messiku. Għandu l-istess drittijiet u setgħat bħal kull stat iżda, meta wieħed iqis il-kategorija tiegħu ta' kapital tar-repubblika, iżomm l-isem ta' entità federattiva.
Id-Distrett Federali nħoloq fl-1824 bit-territorju jikkorrispondi għal ċirku li ċ-ċentru tiegħu kien iż-Zócalo u kellu raġġ ta' żewġ kampjonati. Fl-1898, ġew stabbiliti l-limiti bejn l-istati ġirien u d-Distrett Federali. Minn dakinhar, il-perimetru tal-kapital ma għadda minn bidliet kbar, ħlief għal bidliet żgħar fil-konfini tal-Lvant, li saru mhux mingħajr displeasure ta' xi komunitajiet fiż-żona, li saru parti mill-Istat tal-Messiku. Il-Belt tal-Messiku, billi tospita setgħat federali u s-sede tal-korpi tal-awtoritajiet lokali, ġiet rikonoxxuta bħala li għandha natura doppja; għalhekk l-ambivalenza permanenti meta ssir referenza għaliha, jew bħala Belt tal-Messiku jew Distrett Federali, u anke l-għaqda tat-tnejn mat-terminu Messiku, D.F.
Is-sede tas-setgħat federali fil-Belt tal-Messiku ġiet ammessa fil-Kostitwent tal-1857 bħala formula tranżitorja; Kien kompromess li ntlaħaq fi ħdan dik l-assemblea. It-tieni parti tal-artikolu 44 tiddetermina l-possibbiltà teoretika tat-trasferiment tas-setgħat federali għal sit ieħor, b'digriet tal-Kungress tal-Unjoni, u jimplika li l-Belt tal-Messiku ssir stat. L-evoluzzjoni storika tal-istatus politiku tagħha kienet marbuta mal-bidliet politiċi fil-pajjiż. Għalhekk, bejn l-1927 u l-1997, il-President tar-Repubblika eżerċita l-amministrazzjoni tal-entità permezz tad-Dipartiment tad-Distrett Federali, li kien immexxi minn reġent. Fl-1993, l-istatus tad-Distrett Federali ta' dak iż-żmien ġie modifikat bl-approvazzjoni tal-Istatut tal-Gvern tad-Distrett Federali,106 li rrikonoxxa d-dritt tal-kapital li jeleġġi r-rappreżentanti tagħhom f'Assemblea tar-Rappreżentanti tad-Distrett Federali.
Dan il-korp ħadem bejn l-1991 u l-1997, meta ġie sostitwit mill-Assemblea Leġiżlattiva tad-Distrett Federali (ALDF). Fl-1997, id-data li fiha l-ewwel leġiżlatura tal-ALDF daħlet fil-kariga, iċ-ċittadini tal-kapitali setgħu wkoll jeleġġu l-kap tal-Gvern tad-Distrett Federali b'vot universali, elezzjoni li ssir kull sitt snin, fuq l-istess. data bħal dik tal-president tal-Messiku. Madankollu, taħt l-iskema tat-territorju tal-federazzjoni, għad għandha setgħat limitati u d-deċiżjonijiet tagħha huma soġġetti għal veto presidenzjali jew tal-kungress.