cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Havre
Kwartieri
Lejn l-aħħar tas-seklu 20 u l-bidu tas-seklu 21, iż-żona ta' madwar l-istazzjon ferrovjarju saritilha trasformazzjoni kbira. L-istazzjon huwa l-portal tal-aċċess tal-belt b'intersezzjoni ta' diversi toroq prinċipali. Inbnew binjiet ġodda (l-Università ta' Le Havre, il-konservatorju, il-kwartieri ġenerali tal-SPB (Provident Society Bank), u tas-CMA CGM, in-Novotel, il-Matmut, CCI ġdid) u wħud minnhom ġew iddisinjati minn arkitetti rinomati. Il-venda tal-karozzi tal-linja, iċċertifikata NF mill-2005, ġiet immodernizzata. Fit-Tramuntana mill-venda, proġett ieħor ta' kostruzzjoni minflok il-gżira dilapidata ta' Turgot-Magellan inbeda fl-2013, inkluż 12,500 m2 (135,000 pied kwadru) ta' uffiċini u lukanda ta' tmien sulari, bi ħwienet fil-pjan terran.
Distretti tan-Nofsinhar
Id-distretti tan-Nofsinhar ta' Le Havre jintużaw primarjament għal attivitajiet industrijali u portwali. Hemm binjiet tal-brikks mis-seklu 19, żviluppi kbar (Chicago, Les Neiges), proprjetajiet tal-ħaddiema, SMEs, imħażen, faċilitajiet ta' baċiri u portwali, u infrastruttura tat-trasport.
Id-distretti tan-Nofsinhar għal xi snin esperjenzaw bidla kbira minħabba l-finanzjament Ewropew. Ġew rivitalizzati ż-żoni ttraskurati mill-attivitajiet industrijali u portwali permezz tal-iżvilupp ta' attivitajiet terzjarji. Għalhekk, il-baċiri ġew ittrasformati għalkollox f'kumplessi sportivi u tad-divertiment (Dock Océane), stabbiliment kummerċjali (Docks Vauban), u sala tal-wirjiet (Docks Café). Les Bains Des Docks ġew iddisinjati mill-arkitett Jean Nouvel. Sal-aħħar tal-2012, studenti minn Sciences-Po Europe Asia u mill-INSA integraw binjiet ġodda qrib l-ISEL (l-Istitut Għoli tal-Istudji tal-Loġistika) u l-ENSM (Ecole Nationale Supérieure Maritime). L-assi medika ġdida madwar il-Clinic des Ormeaux ġdida nbena fil-kwartieri fejn bosta djar ġew ippjanati bl-għan li tiġi promossa tiżwiqa soċjali. Il-Belt tal-Baħar u tal-Iżvilupp Sostenibbli (Odissea 21) ġiet organizzata madwar torri tal-metall għoli mitt metru ddisinjat minn Jean Nouvel: il-proġett ġie sospiż fl-2007 iżda x-xogħol kellu jerġa' jkompli fl-2013. Il-muniċipalità għandha l-għan li tattira xi 300,000 viżitatur fis-sena.
Belt ta' fuq
Il-kwartieri tal-"kosta" (l-Irdumijiet Mejtin) huma residenzjali – iktar prosperużi fil-parti tal-Punent (Les Ormeaux, Rue Felix Faure) u iktar mudesti fil-parti tal-Lvant (St. Cecilia, Aplemont). Il-mina ta' Jenner tgħaddi taħt il-"kosta" u tikkollega l-belt ta' fuq mal-belt t'isfel. Fil-kosta hemm ukoll żewġ fortifikazzjonijiet tal-belt, Forts Sainte-Adresse u Tourneville, u ċ-ċimiterju prinċipali (iċ-ċimiterju ta' Santa Marija). Bl-għebien tal-funzjonijiet militari tal-belt, il-fortijiet gradwalment ġew ikkonvertiti: Fort Sainte-Adresse jospita l-Ġonna Vertikali u Fort Tourneville ospita l-proġett Tetris fl-2013 – bħala assi tal-mużika kontemporanja bi swali tal-kunċerti u studjos ta' prova.
Lejn it-Tramuntana tal-"kosta" ġew żviluppati distretti suburbani bħal Rouelles, Sainte-Cecile, la Mare au Clerc, Sanvic, Bleville u Dollemard matul l-ewwel nofs tas-seklu 19. Fl-estensjoni tagħhom lejn il-Majjistral bejn Bleville u l-ajruport ta' Octeville, ġiet żviluppata żona ġdida: "Les Hauts de Bleville". Dan id-distrett ekoloġiku huwa magħmul minn unitajiet domestiċi skont l-istandardsa tal-HQE, żona ta' żvilupp konġunt, u skola b'total ta' 1,000 unità domestika. Is-subborgi periferiċi tal-komun kibru fil-perjodu ta' wara l-gwerra. Dawn huma żoni kbar bl-abitazzjonijiet f'Caucriauville, f'Bois de Bleville, f'Mont-Gaillard u f'Mare-rouge fejn hemm konċentrazzjoni ta' popolazzjoni żvantaġġata. F'Ottubru 2004, l-Aġenzija Nazzjonali għar-Rinnovament Urban (ANRU) iffirmat mal-muniċipalità ta' Le Havre l-ewwel ftehim ta' finanzjament tar-riabilitazzjoni ta' dawn iż-żoni. Dan il-ftehim ta' finanzjament jipprovdi iktar minn 340 miljun ewro għall-unitajiet domestiċi fid-distretti tat-Tramuntana, fejn jirresjedu madwar 41,000 ruħ. Dan l-iżvilupp jestendi l-baġit għall-Grand Projet de Ville (GPV). Jippermetti t-twaqqigħ u r-rikostruzzjoni ta' iktar minn 1,700 dar.
Storja
Meta ġiet stabbilita fl-1517, il-belt ġiet imsejħa Franciscopolis f'ġieħ Franġisk I ta' Franza. Sussegwentement ingħatat l-isem ta' Le Havre-de-Grâce ("Port tal-Grazzja"). Il-kostruzzjoni tagħha ġiet ordnata bħala sostituzzjoni tal-portijiet antiki ta' Honfleur u ta' Harfleur li saru inqas utli minħabba d-depożiti sedimentarji.
L-istorja tal-belt għandha rabta sfiqa mal-port tagħha. Fis-seklu 18, il-kummerċ mill-Indji tal-Punent żdied ma' dak ta' Franza u l-Ewropa, u Le Havre bdiet tikber. Fid-19 ta' Novembru 1793, il-belt bidlet isimha għal Hâvre de Marat u iktar 'il quddiem għal Hâvre-Marat f'ġieħ Jean-Paul Marat, li tqies bħala martri tar-Rivoluzzjoni Franċiża. Madankollu, sal-bidu tal-1795, il-memorja ta' Marat ġiet kemxejn mimsusa, u fit-13 ta' Jannar 1795, Hâvre-Marat bidlet isimha mill-ġdid u saret sempliċement Le Havre, l-isem modern tagħha. Matul is-seklu 19, il-belt saret ċentru industrijali.
Fl-aħħar tal-Ewwel Gwerra Dinjija, Le Havre kellha rwol ewlieni bħala l-port ta' tranżitu li ntuża kummerċjalment wara l-gwerra.
Il-belt ġiet devastata matul il-Battalja tan-Normandija meta 5,000 ruħ inqatlu u 12,000 dar inqerdu għalkollox qabel ma l-belt nħatfet fl-Operazzjoni Astonia. Iċ-ċentru ġie rikostruwit bi stil Modernist minn Auguste Perret.
Toponimija
L-isem tal-belt ġie attestat fl-1489, saħansitra qabel ġiet stabbilit minn Franġisk I bħala le Hable de Grace u mbagħad bħala Ville de Grace fl-1516, sentejn qabel l-istabbiliment uffiċjali. L-isem ta' Franciscopolis f'ġieħ l-istess re ġie rreġistrat f'xi dokumenti, imbagħad dak ta' Havre Marat, b'referenza għal Jean-Paul Marat matul ir-Rivoluzzjoni Franċiża iżda ma ġiex impost. Madankollu, dan jispjega għaliex il-kumplament tal-isem -de-Grace ma baqax jintuża. Dan il-kwalifikatur bla dubju kien jirreferi għall-Kappella ta' Notre Dame de Grace ta' Honfleur fuq in-naħa l-oħra tal-estwarju. In-nom komuni havre li jfisser "port" ma baqax jintuża fl-aħħar tas-seklu 18 u fil-bidu tas-seklu 19 iżda baqa' ppreservat fil-frażi havre de paix li tfisser "irpar" jew "kenn". Ġeneralment jitqies bħala terminu misluf mill-Olandiż Nofsani tas-seklu 12. Oriġini Ġermanika tista' tispjega l-"aspirazzjoni" tal-h inizjali jiġifieri li ma tiġix pronunzjata. Havre de Grace, Maryland, fl-Istati Uniti għad għandha l-kwalifikatur "de Grace" taż-żmien kolonjali.
Madankollu, riċerka ġdida tiffoka fuq il-fatt li t-terminu ġie attestat kmieni ħafna (is-seklu 12) u fit-testi Normanni fil-forom Hable, hafne, havene, havne u haule x'aktarx li jfisser li l-oriġini Olandiża ma tantx hija probabbli. Min-naħa l-oħra, etimoloġija Skandinava hija rilevanti meta jitqies it-terminu Skandinavu antik höfn (il-ġenitiv hafnar) jew hafn li jfisser "port naturali" jew "irpar" u l-evoluzzjoni fonetika tat-terminu étrave li ċertament għandu oriġini Skandinava u huwa attestat ukoll f'forom bħal estable u x'aktarx li jmur lura għall-Iskandinavu antik stafn.
Sit ta' Wirt Dinji
Le Havre, il-belt rikostruwita minn Auguste Perret, ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2005.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Politika u amministrazzjoni
Mill-2015, il-belt ta' Le Havre hija maqsuma f'sitt cantons, u wħud minnhom ikopru komuni ġirien. Għall-elezzjonijiet parlamentari, Le Havre hija maqsuma fuq żewġ kostitwenzi: is-seba' (l-eks cantons I, V, VI u VII) u t-tmien (l-eks cantons II, III, IV, VIII u IX).
Xejriet u riżultati politiċi
Diversi politiċi qattgħu parti minn ħajjithom fil-belt: Jules Lecesne (1818–1878), Jules Siegfried (1837–1922), u Félix Faure (1841–1899) ġew eletti bħala kunsilliera muniċipali u membri parlamentari. Pixxina, ċentru kummerċjali bil-ħwienet u triq ġew imsemmija għal René Coty minn Le Havre, li kien President tar-Repubblika Franċiża mill-1954 sal-1959. Christine Lagarde (li twieldet fl-1956) attendiet l-iskejjel sekondarji u postsekondarji f'Le Havre qabel ma saret Ministru għall-Ekonomija u d-Direttur Ġenerali tal-Fond Monetarju Internazzjonali fl-2011.
Mit-23 ta' Ottubru 2010 is-sindku kien Édouard Philippe (UMP). Huwa għandu wkoll il-Presidenza tal-CODAH u kellu siġġu fl-Assemblea Nazzjonali għas-seba' distrett ta' Seine-Maritime mill-2012. Huwa kien is-suċċessur ta' Antoine Rufenacht (UMP), li kien sindku ta' Le Havre għal ħmistax-il sena qabel ma rriżenja, bħala l-kap tal-muniċipalità. Il-belt ta' Le Havre ilha żmien twil l-iktar bastjun b'saħħtu tal-Partit Komunista ta' Franza, li kienet fit-tmun fil-pajjiż mill-1956 sal-1995. Kollox ma' kollox, l-abitanti ta' Le Havre fis-seba' distrett elettorali (iċ-ċentru tal-belt u l-kwartieri tal-Punent) għandhom it-tendenza li jivvutaw għal-Lemin filwaqt li dawk tat-tmien distrett elettorali (il-kwartieri tal-Lvant) għandhom it-tendenza li jagħżlu l-kandidat tax-xellug. Pereżempju, fl-elezzjoni presidenzjali tal-2007, is-seba' distrett elettorali vvota għal Nicolas Sarkozy (UMP) b'55.05 % tal-voti u b'44.95 % tal-voti għal Ségolène Royal (PS), filwaqt li fit-tmien distrett elettorali, 55.02 % ivvutaw favur il-kandidat Soċjalista. Madankollu, ir-riżultati tal-elezzjonijiet presidenzjali tal-2012 wasslu għal rebħiet għall-partit PS fiż-żewġ distretti b'marġni iżgħar fis-seba' distrett (Hollande: 51.71 % / Sarkozy: 48.29 %) milli fit-tmien distrett (Hollande 64.21 % / Sarkozy: 35.79 %).
Amministrazzjoni muniċipali
L-għadd ta' abitanti f'Le Havre huwa bejn 150,000 u 199,999 ruħ, għaldaqstant l-għadd ta' kunsilliera huwa 59 membru. Is-sindku, 41 membru anzjan u 17-il membru sostitut jiffurmaw il-Kunsill ta' Le Havre. Dan jiltaqa' darba fix-xahar fil-muniċipju. Id-dibattiti ġeneralment ikunu pubbliċi għajr għal ċerti proċedimenti.
Le Havre esperjenzat bosta estensjonijiet territorjali bl-annessjoni ta' komuni ġirien:
Istituzzjonijiet u servizzi pubbliċi
Il-Palazz tal-Ġustizzja ta' Le Havre jinsab fil-Boulevard de Strasbourg. Anness miegħu hemm qorti superjuri, qorti inferjuri u qorti kummerċjali. Il-belt għandha wkoll Qorti tax-Xogħol u Qorti Distrettwali. Fost is-servizzi legali offruti hemm is-servizzi tal-għajnuna ġuridika u l-applikazzjoni ta' penali. Le Havre tiddependi fuq il-Qort tal-Appell ta' Rouen. Il-ħabs, li jmur lura għat-Tieni Imperu, inqered għalkollox fl-2012. Il-ħabs il-ġdid ta' Le Havre tlesta fl-2010 f'Saint-Aubin-Routot fil-Lvant tal-agglomerazzjoni ta' Le Havre. Għandu erja ta' 32,000 m2 fis-sit ta' 15-il ettaru u jista' jakkomoda 690 ruħ.
Il-Grupp tal-Isptar ta' Havre huwa faċilità tas-saħħa pubblika ġestita minn bord superviżorju ppresjedut mis-Sindku ta' Le Havre. L-istrutturi prinċipali tal-faċilità huma l-Isptar ta' Flaubert (l-eqdem, li jinsab fiċ-ċentru tal-belt), l-Isptar ta' Monod (f'Montivilliers), l-Isptar ta' Pierre Janet (psikjatrija), il-faċilità għall-adolexxenti, il-kliniċi u r-residenzi għall-anzjani. Il-grupp huwa l-ikbar impjegatur fil-CODAH. L-Isptar ta' Jacques Monod inbena fl-1987 u joffri firxa wiesgħa ta' kura fil-mediċina, fil-kirurġija, fil-ġinekoloġija, fl-ostetrija, fil-pedjatrija, fil-ġerjatrija, fis-saħħa mentali, il-kura ta' segwitu, ir-riabilitazzjoni, l-integrazzjoni mill-ġdid u s-saħħa pubblika.
Finalment, hemm bosta kliniċi privati li joffru kura kompluta: il-klinika privata tal-gruppi tal-estwarju flimkien mal-kliniċi antiki ta' Petit Colmoulins u ta' Franġisk I. Il-klinika privata ta' Ormeaux tinsab fil-kwartier ta' Eure.
Matul l-ewwel nofs tas-seklu 20, il-129 riġment tal-fanterija tal-front kien stazzjonat f'Le Havre u ħalla marka importanti fuq il-belt, tant li hemm triq li ssemma għalih. L-74 riġment tal-fanterija tal-commandos kien preżenti mill-1963 sal-1976. Finalment, Le Havre hija l-belt li ospitat il-BPC Mistral. Iċ-ċerimonja kienet saret fil-muniċipju fil-15 ta' Novembru 2009, matul waqfa fil-binja.
Politika nazzjonali
Għall-elezzjonijiet tal-Assemblea Nazzjonali, Le Havre hija maqsuma bejn is-seba' u t-tmien kostitwenzi ta' Seine-Maritime. Attwalment huma rrappreżentati minn Agnès Firmin-Le Bodo u Jean-Paul Lecoq.
Ġemellaġġ
Le Havre hija ġemellata ma':
Demografija
Le Havre esperjenzat żieda fil-popolazzjoni fit-tieni nofs tas-seklu 19. Sussegwentement, il-popolazzjoni majnat fl-Ewwel Gwerra Dinjija u ġiet ikkumpensata mill-annessjoni tar-raħal ta' Graville (il-belt kisbet 27,215-il ruħ bejn l-1911 u l-1921). Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-popolazzjoni majnat b'mod sinifikanti (telf ta' 57,149 ruħ bejn l-1936 u l-1946) minħabba l-eżodu u l-bumbardamenti. Wara l-gwerra, il-komun esperjenza żieda fil-popolazzjoni sal-1975. Minn dak iż-żmien, il-popolazzjoni reġgħet majnat, speċjalment bejn l-1975 u l-1982: matul dawn is-snin ta' kriżi industrijali l-popolazzjoni majnat b'18,494 ruħ. Din ix-xejra kompliet fis-snin 89 tas-seklu 20 minkejja li b'pass inqas mgħaġġel. Il-politika attwali tal-muniċipalità hi li jinbnew abitazzjonijiet ġodda biex jiġu attirati residenti ġodda bl-għan li jinqabżu l-200,000 abitant, livell li ntlaħaq fis-snin 60 tas-seklu 20. Il-popolazzjoni tal-komun ta' Le Havre kienet 191,000 abitant fl-1999 u b'hekk il-belt kienet tinsab fit-tnax-il post fost l-iżjed bliet popolati fi Franza u fl-ewwel post fin-Normandija. Fl-2018 INSEE stmat li kien hemm 169,733 ruħ jgħixu fil-komun ta' Le Havre, filwaqt li ż-żona urbana ta' Le Havre kellha 234,945 abitant u ż-żona metropolitana ta' Le Havre kellha 337,086 abitant. Bejn l-2012 u l-2017, ir-rata tat-twelid kienet 14.3 kull elf u r-rata tal-mortalità kienet 10.4 kull elf: minkejja li r-rata ta' żieda naturali hija pożittiva ma tikkumpensax għar-rata netta ta' migrazzjoni li hija negattiva (-0.7 %). Fl-2017 19 % tal-popolazzjoni ta' Le Havre kienu taħt il-15-il sena u 39 % kienu taħt it-30 sena, li kienet ogħla mill-medja għal Franza metropolitana. 24 % tal-irġiel u 26 % tan-nisa kellhom iktar minn 60 sena. L-iżjed kwartieri popolati huma ċ-ċentru tal-belt, Sanvic, Caucriauville, Anatole France/Danton u Côte Ouest/Ormeaux. Fl-2009, il-popolazzjoni barranija kienet stmata li kienet 8,525 persuna jew 4.8 % tal-popolazzjoni. 12,148 immigrant kienu jgħixu f'Le Havre, jew 6.8 % tal-popolazzjoni urbana. Il-biċċa l-kbira kellhom oriġini mit-Tramuntana tal-Afrika (5,060 ruħ) jew Afrikana (3,114-il ruħ).
Bil-bidliet ekonomiċi li affettwaw il-belt, il-kategoriji tal-professjonijiet u soċjoprofessjonali nbidlu drammatikament mis-snin 80 tas-seklu 20: bejn l-1982 u l-1999, l-għadd ta' ħaddiema naqas b'madwar terz (−10,593 ruħ), is-sehem tal-forza attiva tax-xogħol kienet 16 % fl-1982 u 12.5 % fl-1999. Il-popolazzjoni tal-ħaddiema hija kkonċentrata fis-subborgi tan-Nofsinhar qrib il-port u ż-żona industrijali. Fl-istess żmien, l-għadd ta' eżekuttivi u professjonijiet intellettwali żdied b'24.5 %, li jista' jiġi spjegat parzjalment bil-ħolqien u bl-iżvilupp tal-Università ta' Le Havre. Fl-2017, il-belt kellha proporzjon iktar baxx ta' maniġers u ta' okkupazzjonijiet intellettwali mill-medja nazzjonali (14.4 % minflok 18.1 %). Il-proporzjon ta' ħaddiema (22.5 %) kien ogħla mill-medja nazzjonali (19.9 %). Mis-16.7 % sal-21.7 % tal-forza tax-xogħol, ir-rata ta' qgħad żdiedet bejn l-2007 u l-2017, u għadha għolja mill-bqija tal-pajjiż (13.9 %). Il-proporzjon ta' impjieg fuq terminu qasir f'Le Havre (CDD u xogħol temporanju) huwa ogħla mill-medja nazzjonali. Finalment, il-proporzjon ta' nies f'Le Havre b'lawrija mill-edukazzjoni għolja żdied drammatikament minn 17.3 % fl-2007 għal 23.2 % fl-2017 meta mqabbel ma' 29.9 % għal Franza kollha.
Nies notevoli
F'Le Havre twieldu:
Premier League Malti 1947–48
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 1947–48. Il-kampjonat kien imwettaq fi 8 timijiet, u Valletta kienu rebbieħa tal-kampjonat.
Sqalli
Sqalli jista' jirreferi għal:
Nicolae Kovács
Nicolae Kovács (twieled fid-29 ta' Diċembru 1911 – miet fis-7 ta' Lulju 1977) kien plejer u kowċ tal-futbol Rumen-Ungeriż.
Karriera
Ħuh iż-żgħir, Ștefan Kovács, kien il-kowċ famuż li wassal lil AFC Ajax għal żewġ Tazzi taċ-Ċampjins fl-1972 u l-1973.
Taljan
Taljan jista' jirreferi għal:
Kim Jong-il
Kim Jong-il 김정일 (twieled fis-16 ta' Frar 1941 – miet fis-17 ta' Diċembru 2011) kien il-kap de facto tar-Repubblika Demokratika Popolari tal-Korea (magħrufa aħjar bħala l-Korea ta' Fuq). Hu kien s-suċċessur ta' missieru Kim Il-sung, illi ggverna lill-Korea ta' Fuq mill-1948 sal-mewt tiegħu fl-1994. Huwa kien l-president tal-Kummissjoni ta' Difiża Nazzjonali u segretarju tal-Partit tal-Ħaddiema tal-Korea. Barra minn hekk, hu hu wkoll il-kmandant tal-Armata Popolari tal-Korea, ir-raba' l-ikbar armata fid-dinja.
F'April tal-2009, il-kostituzzjoni tal-Korea ta' Fuq ġiet emendata sabiex issejjaħlu l-"Kap Suprem", u xi drabi wkoll bħala l-"Kap l-Għażiż".
Twelid
Arkivji Sovjetiċi juru li Jong-il twieled f'kamp militari qrib Khabarovsk, fl-1941, fejn missieru, Kim Il-sung kien qiegħed imexxi l-ewwel Battaljun tat-88 Brigata Sovjetika, magħmula minn Ċiniżi u Koreani eżiljati. Ommu Kim Jong-sul kienet l-ewwel mara ta' Il-sung. Matul iż-żgħożija tiegħu fl-Unjoni Sovjetika, Jong-il kien magħruf bħala Yuri Irsenovich Kim (Юрий Ирсенович Ким), fejn ħa mill-isem bir-Russu ta' missieru, Ir-sen.
Il-bijografija uffiċjali ta' Jong-il tgħid li hu twieled f'kamp militari sigriet fil-Muntanja Baekdu (백두산) fil-Korea fis-16 ta' Frar 1942. Il-bijografiji uffiċjali jgħidu li t-twelid tiegħu fuq il-Muntanja Baekdu kienet prevista minn ħuttaf, u mħabbra minn qawsalla doppja fuq il-muntanja u stilla ġdida fis-sema.
Fl-1945, Jong-il kellu tlieta jew erba' snin (skont is-sena tat-twelid tiegħu) meta t-Tieni Gwerra Dinjija spiċċat u Korea reġgħet kisbet l-indipendenza mill-Ġappun. F'Settembru ta' dik is-sena, missieru rritorna lura lejn Pyongyang u lejn l-aħħar ta' Novembru Jong-il reġa' lura lejn il-Korea permezz ta' bastiment Sovjetiku li trakka f'Sonbong. Il-familja ttrasferixxiet f'palazz f'Pyongyang li qabel kien ta' uffiċċjal Ġappuniż, bi ġnien u pixxina. Ħu Jong-il, "Shura" Kim (l-ewwel Kim Jong-il, imma magħruf aħjar bil-laqam Russu tiegħu), għereq hemmhekk fl-1948. Ċerti rapporti infundati jgħidu li kien Jong-il, li kellu ħames snin, li kkawża dan l-aċċident. Fl-1949, ommu mietet waqt li kienet qed twelled; rapporti jgħidu li ommu setgħet ġiet maqtula u tħalliet tmut.
Edukazzjoni
Skont il-bijografija uffiċjali tiegħu, Jong-il kompla l-kors ta' edukazzjoni bażika bejn Settembru 1950 u Awwissu 1960. Hu attenda l-Iskola Primarja Nru. 4 u l-Iskola Sekondarja Nru. 1 f'Pyongyang. Din hi kkuntrastata mal-verżjoni ta' akkademiċi barranin li jemmnu li aktarx li hu rċieva l-edukazzjoni bikrija tiegħu fir-Repubblika Popolari taċ-Ċina bħala prekawzjoni sabiex tiġi assigurata s-sigurtà tiegħu matul il-Gwerra Koreana.
Waqt li kien l-iskola, Jong-il kien involut fil-politika. Hu kien attiv fi ħdan l-Unjin taż-Żgħażagħ u l-Lega taż-Żgħażagħ Demokratiċi (DYL), fejn ħa sehem fi gruppi ta' studju tat-teorija politika Marksista u letteratura oħra. F'Settembru tal-1957 hu sar viċi-president tal-fergħa DYL tal-iskola sekondarja tiegħu. F'din il-kariga hu instiga programm ta' anti-fazzjożità u qalb sħabu tal-klassi prova jinkoraġġixi iktar edukazzjoni ideoloġika.
Festival tal-Eurovision 1971
Il-Festival tal-Eurovision tal-1971 kien is-16-il edizzjoni ta' dan il-konkors u sar fil-belt ta' Dublin, l-Irlanda.
Santwarju ta' Bom Jesus do Monte
daqsminuri|It-taraġ u l-knisja tas-Santwarju ta' Bom Jesus do Monte Is-Santwarju ta' Bom Jesus do Monte huwa santwarju Kattoliku Portugiż f'Tenões, 'il barra mill-belt ta' Braga, fit-Tramuntana tal-Portugall. L-isem tas-santwarju jfisser "Ġesù Twajjeb tal-Għolja".
Dan is-santwarju huwa eżempju notevoli ta' sit ta' pellegrinaġġ Kristjan b'taraġ Barokk monumentali li jitla' għoli ta' 116-il metru (381 pied). Huwa attrazzjoni turistika importanti ta' Braga.
Fis-7 ta' Lulju 2019, is-Santwarju ta' Bom Jesus do Monte ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Storja
Bosta għoljiet fil-Portugall u f'inħawi oħra tal-Ewropa ilhom siti ta' devozzjoni reliġjuża mill-qedem, u x'aktarx li l-għolja ta' Bom Jesus kienet waħda minn dawn is-siti. Madankollu, l-ewwel indikazzjoni ta' kappella fuq l-għolja tmur lura għall-1373. Din il-kappella ddeddikata lill-Kurċifiss Imqaddes ġiet rikostruwita fis-sekli 15 u 16. Fl-1629 inbniet knisja tal-pellegrinaġġi li ġiet iddedikata lil Bom Jesus (Ġesù Twajjeb), flimkien ma' sitt kappelli ddedikati lill-Passjoni ta' Kristu.
Is-santwarju attwali beda jinbena fl-1722, taħt il-patroċinju tal-Arċisqof ta' Braga, Rodrigo de Moura Telles. L-istemma tiegħu tidher fuq id-daħla tas-santwarju, fil-bidu tat-taraġ. Taħt it-tmexxija tiegħu, tlestiet l-ewwel parti tat-taraġ, flimkien ma' kappelli ddedikati lill-Via Crucis. Kull kappella hija mżejna bi skulturi tat-terrakotta tal-Passjoni ta' Kristu. L-arċisqof sponsorja wkoll is-segment ta' wara tat-taraġ, li għandu għamla żigżag u li huwa ddedikat lill-Ħames Sensi. Kull sens (Vista, Xamm, Smigħ, Mess, Togħma) huwa rrappreżentat b'funtana differenti. Fl-aħħar tat-taraġ, inbniet knisja Barokka għall-ħabta tal-1725 mill-arkitett Manuel Pinto Vilalobos.
Ix-xogħlijiet fuq l-ewwel kappelli, is-segmenti tat-taraġ u l-knisja baqgħu sejrin matul is-seklu 18. F'żona wara l-knisja (magħrufa bħala Terreiro dos Evangelistas), inbnew tliet kappelli ottagonali fis-snin 60 tas-seklu 18, bi statwi li juru l-episodji li seħħew wara li Ġesù ġie msallab, pereżempju meta Ġesù ltaqa' ma' Marija Maddalena. Id-disinn estern tal-kappelli mill-isbaħ huwa attribwit lill-arkitett rinomat ta' Braga André Soares. Madwar dawn il-kappelli hemm erba' funtani Barokki bl-istatwi tal-Evanġelisti, li jmorru lura wkoll għas-snin 60 tas-seklu 18. xellug|daqsminuri|Il-faċċata tal-knisja Għall-ħabta tal-1781, l-Arċisqof Gaspar de Bragança ddeċieda li jlesti s-santwarju billi żied it-tielet segment tat-taraġ u knisja ġdida. Dan it-tielet segment huwa żigżag u huwa ddedikat lit-Tliet Virtujiet Teoloġiċi: il-Fidi, it-Tama u l-Karità, kull waħda bil-funtana tagħha. Il-knisja l-antika ġiet imġarrfa u nbniet oħra ġdida skont disinn Neoklassiku mill-arkitett Carlos Amarante. Din il-knisja l-ġdida, li nbdiet fl-1784, ġiet imżejna minn ġewwa fil-bidu tas-seklu 19 u ġiet ikkonsagrata fl-1834. L-artal prinċipali huwa ddedikat lill-Kruċifissjoni.
Fis-seklu 19, iż-żona madwar il-knisja u t-taraġ ġew esproprjati u mibdula f'park. Fl-1882, sabiex jiġi ffaċilitat l-aċċess għas-santwarju, inbena l-funikular idrawliku ta' Bom Jesus ibbilanċjat bl-ilma sabiex jikkollega l-belt ta' Braga mal-għolja. Dan kien l-ewwel funikular li nbena fil-Peniżola Iberika u għadu jintuża sa llum il-ġurnata.
Is-santwarju ġie kklassifikat bħala Proprjetà ta' Interess Pubbliku mill-1970.
Importanza
daqsminuri|244x244px|Il-funikular idrawliku li jwassal sal-quċċata tas-santwarju. Id-disinn tas-Santwarju ta' Bom Jesus, bin-natura Barokka tiegħu enfasizzata bl-għamla żigżag tat-taraġ tiegħu, influwenza bosta siti oħra fil-Portugall (bħal Lamego) u fil-Brażil kolonjali (bħas-Santwarju ta' Congonhas). Meta l-pellegrini kienu jitilgħu t-taraġ (skont it-tradizzjoni kienu mħeġġa jagħmlu dan għarkopptejhom), kienu jsegwu programm teoloġiku ta' kuntrast bejn is-sensi tad-dinja materjali u l-virtujiet tar-ruħ, fl-istess ħin li kienu jesperjenzaw ix-xeni tal-Passjoni ta' Kristu. Il-qofol tal-isforz kien it-tempju ta' Alla, il-knisja ta' fuq l-għolja. Il-preżenza ta' diversi funtani tul it-taraġ kienet tagħti l-idea ta' purifikazzjoni tal-pellegrini.
Il-knisja l-ġdida (li nbniet fl-1784–1834) ta' Carlos Amarante kienet waħda mill-ewwel knejjes Neoklassiċi tal-Portugall.
Din il-knisja ġiet elevata għal Bażilika Minuri fil-5 ta' Lulju 2015 mill-Papa Franġisku.
Sit ta' Wirt Dinji
Is-Santwarju ta' Bom Jesus do Monte ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-7 ta' Lulju 2019.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju tal-għażla wieħed tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Kristofru Kolombu
Kristofru Kolombu (c. 1451 – 20 ta' Mejju 1506) kien esploratur Taljan li qasam l-Oċean Atlantiku u li skopra l-Amerki fit-12 ta' Ottubru 1492.
Kristofru Kolombu kien żagħżugħ qalbieni li dejjem ħabb l-avventura. Hu xtaq li jsib triq ġdida lejn il-Lvant billi jbaħħar fl-Oċean Atlantiku li dwaru ftit li xejn kien magħruf. It-twettiq ta' din il-ħolma kellha tbiddel il-mappa tad-dinja. Aktarx li twieled f'Genova fl-1451 u beda jbaħħar minn meta kien għadu tfajjel. Kien iħobb jaqra ħafna, l-aktar dwar il-vjaġġi. Il-vjaġġi ta' Marco Polo qanqlu lil Kolumbu biex imur ifittex hu wkoll.
L-ewwel vjaġġ
thumb|200x200px| Ir-rotta tal-ewwel vjaġġ|xellug
Meta r-Re tal-Portugall ma laqax it-talba tiegħu għall-għajnuna biex jaqsam l-Atlantiku, telaq lejn Spanja. L-għorrief Spanjoli bdew jisimgħuh iżda ftit tawh widen. Fl-1492, wara seba' snin ta' taħbit, Kristofru Kolombu ngħata permess biex ibaħħar taħt il-bandiera Spanjola. Fil-bidu ta' Awwissu tal-istess sena, tliet karavelli tħejjew għall-vjaġġ. L-ekwipaġġ kien imħallat. Kien hemm nies ta' qattagħni, ħabsin, u oħrajn li ħsiebhom kien li jistagħnew fi żmien qasir. Maż-żerniq tal-Ġimgħa, it-3 ta' Awwissu, il-ġifen Santa Marija (bastiment) baħħar mill-port ta' Palos, fi Spanja, flimkien man-"Niña" u mal-"Pinta". Reħewlha lejn il-Gżejjer Kanarji u l-ewwel vjaġġ beda fis-6 ta' Settembru.
thumb|left|300px| Din hija replika tal-ġifen Santa Marija
Is-Santa Marija kienet tiżen biss madwar mitt tunnellata u kellha ekwipaġġ ta' erbgħin baħri biss. Iżda il-fidi qawwija ta' bniedem bħal Kolombu ma naqset qatt. Il-qlubija tiegħu ħeġġet lin-nies jagħmlu sforzi kbar.
Wara bosta jiem ta' tbaħħir, bdew jidhru xi friegħi u ħaxix tal-baħar frisk jgħumu f'wiċċ l-ilma, u xi għasafar tal-passa għaddew mill-qrib ukoll. Kienu sinjali ċari li xi art kienet fil-qrib. Fit-12 ta' Ottubru, sebgħin jum wara li kienu telqu minn Spanja, imstemgħet għajta minn baħri "l-art...l-art". Kienu lemħu art ġdida. Wara tħasseb ftit. Hu ħaseb li kien wasal l-Asja, għalkemm effettivament Kolombu kien wasal l-Amerka u mhux l-Asja.
Kremlin ta’ Moska
L-isem Kremlin ifisser “fortizza fi ħdan belt”, u spiss jintuża wkoll metonimikament bħala referenza għall-gvern tal-Federazzjoni Russa bl-istess mod kif id-Dar il-Bajda (bl-Ingliż: White House) tintuża b’referenza għall-Uffiċċju Eżekuttiv tal-President tal-Istati Uniti. Fl-imgħoddi t-terminu kien jirreferi għall-gvern tal-Unjoni Sovjetika (1922-1991) u għall-ogħla membri tagħha (bħas-segretarji ġenerali, prim ministri, presidenti, ministri u kummissarji). It-terminu “kremlinoloġija” jirreferi għall-istudju tal-politika Sovjetika u Russa.
Il-Kremlin huwa miftuħ għall-pubbliku u jistgħu jsiru żjarat turistiċi individwali jew fi gruppi flimkien ma’ gwida. Fost ħafna monumenti fi ħdan il-Kremlin wieħed jista’ jara l-Kamra tal-Armerija, il-Kanun tal-Kżar, il-Qanpiena tal-Kżar, l-artillerija, u l-wirja tal-iskulturi u tat-tinqix fl-injam Russi. Flimkien mal-Pjazza l-Ħamra, il-Kremlin tniżżel bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1990.
Oriġini
daqsminuri|282x282px|Kartolina antika tal-Kremlin fl-1890 Is-sit kien ilu abitat kontinwament minn popli Finno-Ugriċi mit-tieni seklu Q.K. Is-Slavi tal-Lvant okkupaw il-porzjon tal-Lbiċ tal-Għolja ta’ Borovitsky mis-seklu 11, kif jixhed siġill metropolitan mis-snin 90 tas-seklu 11 li ġie skavat mill-arkeologi Sovjetiċi fiż-żona. Il-Vyatichi bnew struttura ffortifikata (jew grad) fuq l-għolja fejn il-fluss tax-xmara Neglinnaya kien jingħaqad max-xmara Moskva.
Sas-seklu 14, is-sit kien magħruf bħala l-“grad ta’ Moska”. It-terminu “Kremlin” ġie ddokumentat għall-ewwel darba fl-1331 (għalkemm l-etimologu Max Vasmer isemmi dokumentazzjoni preċedenti fl-1320 ). Il-grad ġie estiż ferm mill-Prinċep Yuri Dolgorukiy fl-1156, ġie meqrud mill-Mongoli fl-1237 u reġa’ nbena bl-injam tal-ballut fl-1339.
Sede tal-Gran Duki
Dmitri Donskoi ssostitwixxa l-ħitan tal-ballut b’ċittadella b’saħħitha b’ħitan bojod tal-ġebla tal-ġir fl-1366-1368 fuq is-sisien bażiċi tal-ħitan attwali; din il-fortifikazzjoni rreżistiet l-assedju tal-Khan Tokhtamysh. Iben Dmitri, Vasily I, kompla l-kostruzzjoni tal-knejjes u tal-kjostri fil-Kremlin. Il-Katidral il-ġdid tal-Annunzjata ġie mpitter fuq ġewwa minn Teofane l-Grieg, Andrei Rublev, u Prokhor fl-1406. Il-Monasteru ta’ Chudov ġie stabbilit mit-tutur ta’ Dmitri, Metropolitan Alexis; filwaqt li martu Eudoxia, meta sfat armla, stabbiliet il-Kunvent tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna fl-1397.
Residenza tal-kżarijiet
xellug|daqsminuri|258x258px|Pittura bl-akkwarelli tal-Kremlin bil-ħitan tal-ballut ta’ [[Apollinari Wasnezow]] Il-Gran Prinċep Ivan III organizza r-rikostruzzjoni tal-Kremlin, u stieden għadd ta’ arkitetti b’ħiliet kbar mill-Italja Rinaxximentali, fosthom Petrus Antonius Solarius, li ddisinja l-ħajt il-ġdid tal-Kremlin u t-torrijiet tiegħu, u Marcus Ruffus, li ddisinja l-palazz il-ġdid għall-prinċep. Matul ir-renju ta’ Ivan III nbnew tliet katidrali oħra tal-Kremlin, il-Knisja tad-Depożizzjoni, u l-Palazz tal-Faċċetti. L-ogħla binja tal-belt u tar-Russja Moskovita kien it-Torri tal-Kampnar ta’ Ivan il-Kbir, li nbena fl-1505-1508 u li kompla jitkabbar sal-għoli attwali tiegħu fl-1600. Il-ħitan tal-Kremlin kif jidhru llum inbnew bejn l-1485 u l-1495. Il-bibien ta’ Spasskie tal-ħajt tal-Kremlin għad għandhom dedika miktuba bil-Latin li tfaħħar lil Petrus Antonius Solarius għad-disinn. daqsminuri|304x304px|Il-Kremlin bil-ħitan bojod tal-ġebla tal-ġir Wara l-kostruzzjoni tal-ħitan u tal-knejjes il-ġodda tal-Kremlin, il-monarka ħareġ digriet biex ma tinbena l-ebda struttura qrib iċ-ċittadella. Il-Kremlin kien separat mir-raħal merkantili mdawwar bil-ħitan (Kitay-gorod) b’ħandaq wiesa’ 30 metru, li fuqu nbena l-Katidral ta’ San Bażilju matul ir-renju ta’ Ivan it-Terribbli. L-istess kżar irrinnova wkoll uħud mill-palazzi ta’ nannuh, żied palazz ġdid u katidral ġdid għal uliedu subien, u ffinanzja l-kostruzzjoni tal-metochion (knisja ekkleżjastika tal-Ortodossi tal-Lvant) tat-Trinità fi ħdan il-Kremlin. Il-metochion kien amministrat mill-Monasteru tat-Trinità, u kellu t-torri grazzjuż tal-Knisja ta’ San Sergius, li kien deskritt mill-barranin bħala wieħed mill-ifjen tal-pajjiż. xellug|daqsminuri|275x275px|Il-Kremlin ta’ Moska fi żmien il-Prinċep Ivan III Matul iż-Żmien tal-Instabbiltà (bir-Russu: смутное время, trażlitterat: smutnoe vremja), il-Kremlin inħataf mill-forzi Pollakki għal sentejn, bejn il-21 ta’ Settembru 1610 u s-26 ta’ Ottubru 1612. Il-liberazzjoni tal-Kremlin mill-armata voluntiera tal-Prinċep Dmitry Pozharsky u Kuzma Minin wittiet it-triq għall-elezzjoni ta’ Mikhail Romanov bħala l-kżar il-ġdid. Matul ir-renju tiegħu, ta’ ibnu Alexis u tan-neputi tiegħu Feodor, inbnew il-Katidral Superjuri tas-Salvatur bi ħdax-il koppla, il-Bieb tal-Araldika, il-Palazz ta’ Terem, il-Palazz tad-Divertiment u l-Palazz tal-Patriarka Nikon. Wara l-mewt ta’ iben Alexis, Feodor, u r-Rewwixta ta’ Moska tal-1682, il-Kżar Peter irnexxielu jaħrab bi żbrixx mill-Kremlin u b’riżultat ta’ dan umrah. Tliet deċennji wara, il-Kżar Peter abbanduna r-residenza ta’ missirijietu u stabbilixxa l-belt kapitali ġdida tiegħu, Saint Petersburg.
Perjodu imperjali
daqsminuri|272x272px|Il-Kanun tal-Kżar Għalkemm xorta waħda kien jintuża għaċ-ċerimonji tal-inkoronazzjoni, il-Kremlin ġie abbandunat u ttraskurat sal-1773, meta Katerina l-Kbira tgħarrset ma’ Vasili Bazhenov u bniet ir-residenza l-ġdida tagħha hemmhekk. Bazhenov ipproduċa disinn Neoklassiku bombastiku fuq skala erojka, li kien jinvolvi t-twaqqigħ ta’ diversi knejjes u palazzi, kif ukoll parti mill-ħajt tal-Kremlin. Wara li tlestew il-preparamenti, il-kostruzzjoni ġiet ittardjata minħabba nuqqas ta’ fondi. Bosta snin wara, l-arkitett Matvey Kazakov issorvelja r-rikostruzzjoni tas-sezzjonijiet imġarrfa tal-ħajt u ta’ xi strutturi tal-Monasteru ta’ Chudov, u bena l-Uffiċċji spazjużi u lussużi tas-Senat, li mbagħad ġew adattati biex jintużaw bħala l-post ta’ ħidma prinċipali tal-President tar-Russja.
Matul il-perjodu imperjali, mill-bidu tas-seklu 18 sal-aħħar tas-seklu 19, il-ħitan tal-Kremlin kienu tradizzjonalment miżbugħa bl-abjad, f’konformità mal-użanzi ta’ dak iż-żmien.
Il-forzi Franċiżi okkupaw il-Kremlin mit-2 ta’ Settembru sal-11 ta’ Ottubru 1812, wara l-invażjoni Franċiża fir-Russja. Meta Napuljun irtira flimkien mal-forzi tiegħu minn Moska, huwa ordna li l-Kremlin kollu jiġi splodut. L-Arsenal tal-Kremlin, diversi partijiet tal-ħajt tal-Kremlin u bosta torrijiet tal-ħajt inqerdu minn splużjonijiet u l-Palazz tal-Faċċetti u għadd ta’ knejjes ġarrbu ħsarat minħabba n-nirien. L-isplużjonijiet komplew għal tlett ijiem, mill-21 sat-23 ta’ Ottubru 1812. Madankollu, il-miċeċ tal-bombi ġew irvinati mix-xita, u b’hekk il-ħsara mġarrba kienet ferm inqas milli kien ippjanat mill-Franċiżi. Fl-1816-1819 saru xogħlijiet ta’ restawr taħt is-superviżjoni ta’ Osip Bove. Matul il-bqija tar-renju ta’ Alexander I, diversi strutturi antiki ġew rinnovati bi stil Neo-Gotiku, iżda ħafna oħrajn, inkluż il-binjiet kollha tal-metochion tat-Trinità, ġew ikkundannati peress li kienu mitluqa jew ma baqgħux jintużaw u twaqqgħu. xellug|daqsminuri|288x288px|Il-Palazz il-Kbir tal-Kremlin Meta żar Moska għaċ-ċelebrazzjonijiet tal-inkoronazzjoni tiegħu, il-Kżar Nicholas I ma kienx sodisfatt bil-Palazz il-Kbir (magħruf ukoll bħala l-Palazz tax-Xitwa), li kien inbena fis-snin 50 tas-seklu 18 skont id-disinn ta’ Francesco Rastrelli. B’hekk, l-istruttura Barokka elaborata twaqqgħet flimkien mal-Knisja ta’ San Ġwann il-Prekursur, li kienet inbniet minn Aloisio il-Ġdid fl-1508 fil-post fejn kienet inbniet l-ewwel knisja ta’ Moska. L-arkitett Konstantin Thon ġie kkummissjonat biex jissostitwihom bil-Palazz il-Kbir tal-Kremlin, li kien iħaqqaqha mal-Palazz tax-Xitwa f’Saint Petersburg bħala dimensjonijiet u l-opulenza fuq ġewwa. Il-palazz inbena bejn l-1839 u l-1849, u wara reġgħet inbniet l-Armerija tal-Kremlin fl-1851.
Wara l-1851, il-Kremlin ma tantx inbidel wisq sar-Rivoluzzjoni Russa tal-1917. L-unika karatteristiċi ġodda li ġew miżjuda matul dan il-perjodu kienu l-Monument ta’ Alexander II u salib tal-ġebel bħala mafkar tal-post preċiż fejn fl-1905 il-Gran Duka Sergei Alexandrovich tar-Russja ġie maqtul minn Ivan Kalyayev. Dawn il-monumenti nqerdu mill-Bolxeviki fl-1918.
Perjodu Sovjetiku u wara
daqsminuri|Il-Qanpiena tal-Kżar, l-ikbar qanpiena fid-dinja Il-gvern Sovjetiku ċċaqlaq minn Petrograd (illum magħrufa bħala Saint Petersburg) għal Moska fit-12 ta’ Marzu 1918. Vladimir Lenin għażel is-Senat tal-Kremlin bħala r-residenza tiegħu. Joseph Stalin ukoll kellu l-kmamar personali tiegħu fil-Kremlin. Huwa kien ħerqan li jneħħi “l-fdalijiet kollha tar-reġim tal-kżarijiet” mill-kwartieri ġenerali tiegħu. L-ajkli tad-deheb fuq it-torrijiet ġew sostitwiti bi kwiekeb jiddu tal-Kremlin, filwaqt li l-ħajt ħdejn il-Mawżolew ta’ Lenin ġie kkonvertit fin-Nekropoli tal-Ħajt tal-Kremlin.
Għalkemm id-direttur attwali tal-Mużewijiet tal-Kremlin, Elena Gagarina (it-tifla ta’ Yuri Gagarin), hija favur ir-restawr fuq skala kbira tal-kjostri li kienu nqerdu, l-iżviluppi reċenti kienu jinvolvu biss ir-restawr għali tal-Palazz il-Kbir tal-Kremlin fuq ġewwa, li kien ġie alterat taħt it-tmexxija ta’ Stalin.
Palazz tal-Istat tal-Kremlin
xellug|daqsminuri|256x256px|Il-Palazz tal-Istat tal-Kremlin Il-Palazz tal-Istat tal-Kremlin, magħruf ukoll bħala l-Palazz tal-Kungressi tal-Kremlin, ġie kkummissjonat minn Nikita Khrushchev bħala arena moderna għal-laqgħat tal-Partit Komunista, u nbena fi ħdan il-ħitan tal-Kremlin bejn l-1959 u l-1961. Minn barra, il-palazz għandu faċċata tal-irħam abjad u t-twieqi huma skuri u jirriflettu biex minn barra ma jidher xejn ħlief rifless. Il-kostruzzjoni ta’ binja pubblika moderna kbira fi kwartier storiku qanqlet il-korla, speċjalment peress li l-binja ssostitwiet diversi binjiet storiċi, fosthom il-binja Neoklassika tal-Armerija tal-Istat u wħud mill-partijiet ta’ wara tal-Palazz il-Kbir tal-Kremlin. Għalkemm din ma kinitx l-ewwel darba li l-gvern Sovjetiku qered xi wirt arkitettoniku (notevolment il-Monasteru ta’ Chudov u l-Kjostri tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna) fil-Kremlin u fil-pajjiż inġenerali, sa nofs is-snin 50 tas-seklu 20 daħħlu fis-seħħ liġijiet li permezz tagħhom il-kostruzzjonijiet ta’ qabel is-Sovjetiċi kienu jitqiesu bħala monumenti storiċi u ma setgħux jitwaqqgħu iktar. Minkejja dan, il-Palazz ġie integrat fil-kumpless akbar tal-Palazz il-Kbir tal-Kremlin b’mogħdijiet li jikkollegawh mal-Kompartimenti Patriarkali u mal-Palazz ta’ Terem.
Sit ta’ Wirt Dinji
daqsminuri|255x255px|Veduta mill-ajru tal-Kremlin flimkien mal-Pjazza l-Ħamra Il-Kremlin ġie ddeżinjat bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1990 flimkien mal-Pjazza l-Ħamra ta’ Moska.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta’ erba’ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) “Rappreżentazzjoni ta’ kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem”; il-kriterju (ii) “Wirja ta’ skambju importanti ta’ valuri umani, tul perjodu ta’ żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ”; il-kriterju (iv) “Eżempju straordinarju ta’ tip ta’ bini, ta’ grupp ta’ siti jew ta’ pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem”; u l-kriterju (vi) “Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma’ avvenimenti jew ma’ tradizzjonijiet ħajjin, ma’ ideat jew ma’ twemmin, jew ma’ xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta’ valur universali straordinarju”.
Binjiet
daqsminuri|It-torri ta’ Vodovzvodnaya, parti mill-ħitan tal-Kremlin Il-ħitan u t-torrijiet eżistenti tal-Kremlin inbnew minn arkitetti Taljani mill-1485 għall-1495. It-triangolu irregolari tal-ħajt tal-Kremlin jikkonfina erja ta’ 275,000 metru kwadru. It-tul kumplessiv tiegħu huwa 2,235 metru, iżda l-għoli jvarji bejn ħames metri u 19-il metru, skont kif tinzerta l-art ta’ taħthom. Il-ħxuna tal-ħajt tvarja bejn 3.5 u 6.6 metri. xellug|daqsminuri|292x292px|Id-diversi torrijiet tal-ħajt tal-Kremlin Oriġinarjament kien hemm tmintax-il torri tal-Kremlin, iżda l-għadd tagħhom żdied għal għoxrin fis-seklu 17. Kollha kemm huma ħlief tlieta għandhom pjanta kwadra. L-ogħla torri huwa dak ta’ Troitskaya, li nbena fl-1495 u huwa twil 80 metru. Il-biċċa l-kbira tat-torrijiet oriġinarjament kellhom qishom tined tal-injam fuqhom. It-tined attwali tal-brikks bi strixxi ta’ madum ikkulurit jmorru lura għas-snin 80 tas-seklu 17.
Il-Pjazza tal-Katidrali hija l-qalba tal-Kremlin. Il-pjazza hija mdawra b’sitt binjiet, fosthom tliet katidrali. Il-Katidral Ortodoss tal-Mewt tal-Madonna tlesta fl-1479 u kien jintuża bħala l-knisja ewlenija ta’ Moska fejn il-Kżarijiet kollha ġew inkurunati. Il-faċċata enormi tal-ġebla tal-ġir u l-ħames koppli tad-deheb tagħha ġew iddisinjati minn Aristotele Fioravanti. Diversi metropolitani u patriarki huma midfuna f’dan il-katidral, fosthom Pietru u Makarii. Il-Katidral tal-Assunta bi tliet koppli ndurati tlesta fl-1489, iżda mbagħad ġie rikostruwit b’disinn ta’ disa’ koppli seklu wara. Fix-Xlokk tal-pjazza hemm il-Katidral kbir tal-Arkanġlu Mikiel li tlesta fl-1508, fejn ġew midfuna l-monarki Muskoviti kollha minn Ivan Kalita sa Ivan V tar-Russja. Boris Godunov oriġinarjament ġie midfun hemmhekk ukoll iżda mbagħad ġie mċaqlaq fil-Monasteru tat-Trinità. xellug|daqsminuri|291x291px|Il-Pjazza tal-Katidrali fil-Kremlin Hemm żewġ knejjes domestiċi tal-Metropolitani u tal-Patriarki ta’ Moska, li huma l-Knisja tat-Tnax-il Appostlu (1653-1656), u l-Knisja tad-Depożizzjoni tal-Mant tal-Verġni Marija b’koppla waħda, li nbniet mill-artiġjani ta’ Pskov bejn l-1484 u l-1488 u li fiha ikoni u affreski mill-isbaħ ta’ bejn l-1627 u l-1644.
In-naħa tat-Tramuntana tal-Kremlin hemm l-Arsenal, li kien inbena għal Peter il-Kbir fl-1701. Fuq in-naħa tal-Lbiċ tal-Kremlin hemm il-binja tal-Armerija. Din inbniet fl-1851 b’disinn Neo-Rinaxximentali, u attwalment hija mużew tat-teżori tal-Istat Russu.
Il-batterju Methylophaga murata ġie iżolat għall-ewwel darba mill-irħam li kien qed jiddeterjora fil-Kremlin.
Ħelipad
daqsminuri|313x313px|Il-ħelipad fil-Kremlin Sabiex ma jibqax ikun hemm tfixkil fit-traffiku tal-belt kull darba li jkun hemm xi laqgħa jew żjara uffiċjali f’Moska fejn ikun preżenti l-president, il-President Vladimir Putin awtorizza l-kostruzzjoni ta’ ħelipad fil-Kremlin. Din tlestiet f’Mejju 2013. Minn dak iż-żmien ’l hawn, il-President jivvjaġġa lejn il-Kremlin u mill-Kremlin permezz ta’ ħelikopter tat-tip Mil Mi-8. Ingħatat attenzjoni partikolari għall-post fejn inbniet il-ħelipad u jingħad li l-post fejn inbniet ma twassal għal ebda theddida għall-arkitettura tal-Kremlin.
Tramm ta’ taħt l-art
L-istazzjonijiet tat-tramm ta’ taħt l-art ta’ Moska li huma waqfiet tajbin għall-Kremlin huma: Okhotny Ryad u Biblioteka Imeni Lenina (il-Linja ta’ Sokolnicheskaya), Teatralnaya (il-Linja ta’ Zamoskvoretskaya), Ploshchad Revolyutsii u Arbatskaya (il-Linja ta’ Arbatsko-Pokrovskaya), Alexandrovsky Sad (il-Linja ta’ Filyovskaya), u Borovitskaya (il-Linja ta’ Serpukhovsko-Timiryazevskaya).
Lingwa Sqallija
250px|daqsminuri L-Isqalli (sicilianu, jew lingua siciliana) hi lingwa Rumanza mitkellma minn madwar 5 miljun ruħ fi Sqallija, il-Kalabrja, Salentu (Pulja meridionali), Ċilentu (Kampania meridionali), u minn total ta' 10 miljun madwar id-dinja (diàspora: USA, ir-Renju Unit, l-Awstralja, il-Kanada, l-Arġentina, Franza, il-Belġju).
Senġi skur
Is-Senġi skur (magħruf xjentifikament bħala Elephantulus fuscus) huwa mammiferu plaċentat insettivoru ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni Macroscelidea. Dan is-senġi jippreferi savana bi ftit siġar u għalkemm għandu firxa ristretta ħafna u mniżżel bħala "speċi b'informazzjoni insuffiċjenti", jiġifieri hemm nuqqas ta' informazjoni (speċjalment dwar l-ambjent li jgħix fih u l-abbundanza tal-ispeċi), huwa maħsub li m'huwiex fil-periklu, għaliex parti mill-firxa tas-senġi skur qiegħda f'żona protetta.
Elephantulus fuscus għandu distribuzzjoni żgħira ħafna mifruxa ma' tliet pajjiżi Afrikani li huma l-Malawi, Możambikk u ż-Żambja.
Premier League Malti 1948–49
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 1948–49. Il-kampjonat kien imwettaq fi 8 timijiet, u Sliema Wanderers kienu rebbieħa tal-kampjonat.
Lija Athletic FC
Lija Athletic Football Club huwa hu klabb tal-futbol Malti, li attwalment jilgħab fl-Ewwel Diviżjoni. Imwaqqaf fl-1943.
Storja
Għalkemm l-ewwel tim f'Ħal Lija huwa maħsub li ġie iffurmatat fis-sena 1930, l-ewwel tim li ħa sehem fil-kompetizzjonijiet organizzati mill-Malta Football Association kien Lija Athletic. Lija Athletic kien beda l-futbol fl-1944 u fl-istaġun 1944-45, Huma ħadu sehem fit-Tieni Diviżjoni.
Fil 1948-49, il-klabb preżenti, Ħal Lija Athletic kien fundat. Il-klabb inghaqad fl-MFA u lagħbu fit-Tielet Diviżjoni. It-tim ġie kien kiseb il-momentum, matul il-logħba tal-kampjonat ta' Tielet Diviżjoni kontra Qormi Youngsters f'Marzu 1957, ir-referee abbanduna l-logħba minħabba l-ġlied bejn il-kowċis. L-MFA issospenda l-klabb mill-attivitajiet kollha tal-futbol. Madankollu din id-deċiżjoni ġiet riveduta u t-tim kien lura fl-1958.
Il-klabb għamel l-ewwel suċċess tiegħu meta rebaħ il-Kampjonat tat-Tielet Diviżjoni 1962-1963. It-tim ġie relegati fl-1968-1969 u Lija Athletic ħadu disa 'snin biex reġaw ġew promossi lejn It-Tieni Diviżjoni, għal darb'oħra rebaħ it-titolu tat-Tielet Diviżjoni. L-Introduzzjoni tal-Premier League mill-MFA fl-1980 fisser li klabbs kollha kienu Promossi minn diviżjoni waħda. Lija Athletic sabu lilhom infushom fl-Ewwel Diviżjoni. Wara prestazzjoni tajba pjuttost matul l-ewwel staġun fl-Ewwel Diviżjoni, Ħal Lija kienu relegati fl-1981-1982.
Il-klabb rebaħ promozzjoni għall-Ewwel Diviżjoni fl-1987-1988, iżda wara sena kienu huma lura fit-Tieni Diviżjoni. Fil 1990-1991, Lija Athletic kienu relegati għat-Tielet Diviżjoni. Wara tliet snin fit-Tielet Diviżjoni, l-Athletic rebħu tliet snin konsekuttivi ta' promozzjonijiet mod sal-Premier League wara li rebħu il-Kampjonat tad-Diviżjonijiet Tlieta u Tnejn u t-tieni fl-Ewwel Diviżjoni. Fil-Premier League għall-ewwel darba, Matul l-istaġun 1996-97 tal-Lija Athletic kellhom żmien iebes ħafna mal-klabbs kbar tal-futbol lokali, u kienu relegati wara aħħar post.
Lija Athletic kisbu l-pożizzjoni tagħhom fil-Premiership wara li ġew it-tieni post fl-istaġun fl-2001-02, u wara r-ritorn malajr għall-Ewwel Diviżjoni, Huma rnexxielhom li jerġaw jipromossaw għall-pożizzjoni ta' tieni post miksuba fl-istaġun 2003-04. Għal darb'oħra l-isfida tal-Premier League kienet wisq tqila, u bi 3 rebħiet, 2 dros u 19-il logħba mitlufa, Ħal Lija spiċċaw fl-aħħar post. Fl-2005-06 Lija Athletic ikontinaw l-imġieba li jħallu diviżjoni tagħhom wara sena, iżda din id-darba d-destinazzjoni kien it-Tieni Diviżjoni, wara li spiċċaw id-9 post bi 18 punti fi 18-il logħba. Fl-istaġun2006-07 it-tim kiseb pożizzjoni f'nofs il-klassifika, irfinar 7 post. Minkejja rekord ifqar, it-tim telgħa għas 6 post fl-istaġun kurrenti. Fl 2008-09 Lija Athletic kienu kapaċi li jikkontestaw għall-promozzjoni, Għalkemm huma kellhom joqgħodu għat-tielet post wara Melita u rivali Balzan Youths, biex b'hekk il-promozzjoni ġiet minsija.
L-istaġun 2009-10 ra lil-Lija Athletic jisdid mill-iskwadra ma 'parteċipanti diversi minnhom esperjenzati u xi talenti żgħażagħ. Miż-żmien bikri li kien tat-tim huwa li jikkompetu sew għall-promozzjoni, u bi 48 punti Lija Athletic rebħu l-kampjonat tat-Tieni Diviżjoni u promossaw assigurati għall-Ewwel Diviżjoni.
Festival tal-Eurovision 2006
Il-Festival tal-Eurovision 2006 kien il-51 edizzjoni tal-Festival tal-Eurovision u ġie organizzat fl-Olympic Indoor Hall ġewwa Ateni, il-Greċja fit-18 ta’ Mejju (għas-semifinali) u fl-20 ta’ Mejju (il-finali). Ix-xandar nazzjonali tal-festival kien ERT. Il-grupp Finlandiż Lordi rebħu l-festival bil-kanzunetta "Hard Rock Hallelujah" b'rekord ta' 292 punt. "Hard Rock Hallelujah" kienet l-ewwel kanzunetta rock li qatt rebħet il-Eurovision (il-Eurovision hu normalment assoċjat mal-mużika pop). Din kienet ukoll l-ewwel rebħa tal-Finlandja fil-Eurovision wara 40 sena ta' parteċipazzjoni.
Il-logo uffiċjali tal-festival kien l-istess bħal tal-2004 u l-2005 fejn il-bandiera tal-pajjiż ospititant tieħu post l-isfond tal-qalb. It-tema tal-2006 kien "Feel The Rhythm" ("Ħoss ir-Ritmu"). Din it-tema kienet ukoll il-bażi tal-kartolini għall-edizzjoni tal-2006, li enfasizzaw lill-Greċja bħala post storiku u wkoll bħala destinazzjoni turistika moderna.