cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edward Snowden
Nhar l-14 ta' Ġunju 2013, il-prosekuturi federali tal-Istati Uniti akkużaw lil Snowden bi spjunaġġ u serq ta' proprjetà governattiva. Snowden kien ħalla l-Istati Uniti qabel il-pubblikazzjoni tar-rivelazzjonijiet tiegħu, l-ewwel lejn Ħong Kong u wara lejn ir-Russja, fejn irċieva ażil temporanju.
Tupaja ta' denbu pinna
It-Tupaja ta' denbu pinna (Ptilocercus lowii) huwa speċi ta' mammiferu plaċentat ta' daqs żgħir, klassifikat bħala speċi monotipika (l-unika speċi fil-ġeneru Ptilocercus) tal-familja Ptilocercidae fl-ordni Scandentia.
Artiklu (grammatika)
l-artiklu hija kelma li titqiegħed biswit Nom biex t'indika it-tip ta' referenza li n-nom ikun qiegħed jirrealizza f'ċerta frażi.
L-artiklu fil-lingwa Maltija
Il-forma ta' l-Artiklu tista tvarja skond l-ewwel vokali jew konsonanti fil-kelma li tinsab quddiemha jew warajha:
Bad Cat
Bad Cat (Kötü Kedi Şerafettin) huwa film tal-animazzjoni Tork tal-2016 u huwa adattament ta' ktieb tal-komiks tal-1996 bl-istess isem ta' Bülent Üstün.
Politika ta' Malta
Fil-Kostituzzjoni tal-1964, Malta saret demokrazija parlamentari fil-'Commonwealth'. Ir-Reġina Eliżabetta II tar-Renju Unit kienet ukoll ir-Reġina ta' Malta, u Gvernatur-Ġeneral kien jeżerċita awtorità eżekuttiva f'isimha, filwaqt li d-direzzjoni totali tal-pajjiż u l-kontroll tal-Gvern u l-affarijiet tan-Nazzjon kienu f'idejn il-kabinett, taħt tit-tmexxija ta' Prim Ministru Malti.
Il-President jagħżel ukoll, wara r-rakkomandazzjoni tal-Prim Ministru, il-Ministri individwali li jmexxu d-dipartimenti tal-Gvern. Il-kabinett jintgħażel minn fost il-membri tal-Kamra tar-Rappreżentanti, li hi magħmula minn 65 sa 69 membru, eletti skond il-prinċipju tar-rappreżentanza proporzjonali. L-elezzjonijiet iridu jsiru kull 5 snin. Kandidati għal siġġijiet li jitbattlu huma determinati skond il-voti ottenuti mil-kandidat fl-elezzjoni ta' qabel.
Il-Ġudikatura
Il-Ġudikatura ta' Malta hi indipendenti. Il-President, wara l-parir tal-Prim Ministru, jagħżel il-Prim Imħallef flimkien ma' 16-il imħallef ieħor. Dawn iridu jirtiraw bilfors meta jkollhom 65 sena. Teżisti qorti ċivili, qorti kummerċjali, u qorti kriminali. Fil-qorti kriminali, l-Imħallef ipoġġi flimkien ma' ġurija ta' disgħa. Il-Qorti tal-Appel tisma' appelli mill-qrati ċivili u mill-qorti kummerċjali. Il-Qorti tal-Appell Kriminali tappella għal ġudizzju lill-qorti kriminali. L-ogħla qorti, il-Qorti Kostituzzjonali, tisma' appelli fejn ikun hemm vjolazzjonijiet tad-drittijiet umani, interpretazzjoniji tal-Kostituzzjoni, u l-invalidità ta' xi liġijiet. Għandha wkoll ġuriżdizzjoni fuq każijiet ta' disputi f'elezzjonijiet parlamentari u prattiċċi elettorali korrotti. Jeżistu wkoll xi qrati inferjuri preseduti minn maġistrati.
Il-Kunsilli Lokali
L-Att tal-Kunsilli Lokali tal-1993, (Att XV tal-1993) kien ippublikat fit-30 ta' Ġunju, 1993, u dan l-Att jaqsam lil Malta f' 54 kunsilli lokali u lil Għawdex f' 14. l-abitanti jeleġġu Kunsill Lokali kull 5 snin, bħala votanti fir-Reġistru Elettorali tal-Kunsill Lokali. L-elezzjonijiet isiru skond ir-prinċipju tar-rappreżentanza proporzjonali, u jintuża l-vot uniku trasferibbli.
Is-Sindku hu il-mexxej tal-Kunsill Lokali, u r-rappreżentant tal-Kunsill għal kull effett taħt dan l-Att. Is-Segretarju tal-Eżekuttiv, hekk kif ikun appuntat mill-Kunsill, ikun il- mexxej eżekuttiv, amministrattiv, u finanzjarju tal-Kunsill. Kull deċiżjoni sseħħ kollettivament, flimkien ma' membri oħra tal-Kunsill. il-Kunsilli Lokali huma responsabbli għal manteniment u s-sbuħija tal-lokal, għal gwardjani lokali, ġbir ta' skart, u jmexxu l-amministrazzjoni ġenerali għall-Gvern Ċentrali, bħal ġbir ta' kiri u flus tal-Gvern, u tweġib ta' mistoqsijiet relatati mal-operat tal-Gvern.
Il-Partiti Politiċi
Żewġ Partiti jiddominaw il-politika polarizzata u bbilanċjata f'Malta: il-Partit Laburista (PL); Partit Laburista mmexxi mill-Priministru Robert Abela u l-Partit Nazzjonalista (PN); immexxi minn Adrian Delia.
L-Elezzjonijiet jattiraw dejjem iktar minn 90% tal-elettorat. Id-differenza bejn iż-żewġ partiti hija tant żgħira li persentaġġ ta' 52% hu meqjus bħala rebħa qawwija, tant li r-rebħa tal-Partit Laburista fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2013 tqieset bħala waħda kolossali għax ġab 55%, 36,000 vot iktar mill-PN. Qabel l-elezzjoni ta' Mejju tal-1987, il-kostituzzjoni Maltija ġiet emendata biex il-Partit li jkollu 50% tal-vot popolari ikollu l-maġġoranza ta' siġġijiet fil-parlament, u jkun jista' jifforma gvern. Il-Partit Laburista, li dakinhar kien fil-gvern, għamel din il-proposta tal-emenda basta li l-Partit Nazzjonalista (dak iż-żmien fl-oppożizzjoni) jaqbel ma żewġ emendi oħra fil-kostituzzjoni: L-ewwel waħda tgħid li Malta hi stat newtrali u mhux alineat, u l-oħra tipprojbixxi interferenza barranija fl-elezzjonijiet.
Fl-1998 l-MLP tilef vot fil-Parlament, u l-Prim Ministru sejjaħ elezzjonijiet bikrija. Il-PN rebaħ din l-elezzjoni f'Settembru 1998, b'maġġoranza ta'13,000 vot u kellu maġġoranza ta' ħames siġġijiet fil-Gvern. Ivvotaw 95% tal-Elettorat. Il-PN rebaħ 51.81%, l-MLP 46.97%, Alternattiva Demokratika 1.21%.
Il-PN fil-Gvern għaġġel l-applikazzjoni għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, u din kienet lesta sal-2002. Referendum fuq il-kwistjoni issejjaħ f' Marzu 2003, fejn in-Nazzjonalisti u l-Alternattiva Demokratika sejħu għal "iva" filwaqt li l-Laburisti sejħu lill-partitarji biex jivvutaw "le", jinvalidaw il-vot jew ma jivvutawx. Ivvutaw 91% b' 53% jivvutaw "iva".
IL-PL ma aċċettax dan ir-riżultat bl-argument li inqas minn 50% tal-votanti reġistrati qalu "iva". Il-Parlament ġie xolt, u ġew imsejħa elezzjonijiet biex tiġi risolta l-kwistjoni. In-Nazzjonalisti ħadu 51.79% tal-vot, u l-Laburisti 47.51%. Alternattiva Demokratika ħadu 0.68%, mingħajr ebda siġġu. In-Nazzjonalisti b'hekk iffurmaw il-Gvern u setgħu jiffirmaw it-Trattat biex Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea.
Fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2013, l-Partit Laburista kiseb 167,533 vot, 35,107 aktar mill-Partit Nazzjonalista li kiseb 132,426 vot f’dik li tista’ tiġi meqjusa bħala l-ikbar differenza għal diversi snin tant li bħala persentaġġi l-PL ġab kważi 55% u l-PN 43%. B’dawn il-persentaġġi kien ifisser li l-Partit Laburista kien se jkollu 37 siġġu filwaqt li l-Partit Nazzjonalista se jkollu 28 siġġu. Madankollu, meta l-voti bdew jiġu trasferiti, irriżulta li bħala siġġijiet il-Partit Laburista kiseb 39 siġġu u l-Partit Nazzjonalista 26 siġġu u għaldaqstant id-differenza telgħet għal 13-il siġġu. Madankollu bl-emenda kostituzzjonali li saret fl-2007, ebda partit ma jista jkollu aktar minn disa’ siġġijiet fuq l-ieħor, u għalhekk il-Partit Nazzjonalista se jingħata erba’ siġġijiet aktar. Hekk il-Partit Laburista fil-Gvern se jkollu 39 deputat filwaqt li l-Partit Nazzjonalista se jkollu 30 deputat għax jiżdidulu erba’ siġġijiet. Għaldaqstant, f’din l-elezzjoni ġenerali l-Partit Laburista rebaħ disa’ distretti – mill-Ewwel Distrett sat-Tmien Distrett u t-Tlettax-il Distrett – waqt li l-Partit Nazzjonalista rebaħ erba’ distretti, mid-Disa’ Distrett sat-Tnax-il Distrett.
Fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2017, l-Partit Laburista reġa' ġab kważi 55% u l-PN 43%.
Gvern
Isem tan-nazzjon : Isem twil konvenzjonali: Repubblika ta' Malta Isem qasir konvenzjonali: Malta
Kodiċi informatiku: MT
Tip ta' gvern: Demokrazija Parlamentari
Kapitali: Valletta
Diviżjonijiet amministrattivi: Malta hi maqsuma fi 68 kunsill lokal elett, b'kull kunsill responsabbli għal amministrazzjoni ta' bliet u reġuni b'qisien differenti. Ir-responsabbiltà amministrattiva hi maqsuma bejn il-Kunsilli Lokali u l-Gvern ċentrali, fil-Belt Valletta.
Indipendenza: 21 ta' Settembru 1964 (Mir-Renju Unit)
Festi nazzjonali: Jum il-Ħelsien, 31 ta' Marzu (1979); Sette Giugno, 7 ta' Ġunju; Jum il-Vitorja, 8 ta' Settembru; Jum l-Indipendenza, 21 ta' Settembru (1964); Jum ir-Repubblika, 13 ta' Diċembru (1974)
Kostituzzjoni: Kostituzzjoni tal-1964 amendata fl-13 ta' Diċembru 1974
Sistema ġuridika: Il-Liġijiet ta' Malta huma bbażati fuq il-Liġijiet Komuni Ingliżi, u fuq il-Liġijiet Ċivili Rumani; Malta aċċettat il-ġuriżdizzjoni tal-Qrati Internazzjonali tal-Ġustizzja, b'xi riservi.
Suffraġġ: 18-il sena; universali
Leġiżlattiv: Kamra tad-Deputati unikamerali (is-soltu 65 siġġu; nota - jingħataw siġġijiet lil min għandu l-maġġoranza ta' voti imma mhux ta' siġġijiet; total t'issa: 69 siġġu; il-membri jittellgħu f'elezzjonijiet, fuq il-prinċipju tar-rappreżentanza proporzjonali u jservu 5 snin) Elezzjonijiet ġenerali: L-aħħar li seħħu 3 ta' Ġunju 2017 (li jmiss - 2022) Riżultati tal-aħħar elezzjoni: Perċentwali - PN 43%, MLP 55%, AD 1.8%. Siġġijiet - PN 26( +4 = 30), PL 39, AD - 0
Ġudikatura: Qorti Kostituzzjonali, imħallfin jintgħażlu mill-President fuq parir mill-Prim Ministru; Qrati tal-Appell, imħallfin jintgħażlu mill-President fuq parir mill-Prim Ministru;
Partiti politiċi u mexxejja:
Parteċipazzjoni f'organizzazjonijiet internazzjonali: C, CCC, CE, EBRD, ECE, EU (member from 1 May 2004), FAO, G-77, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICFTU, ICRM, IFAD, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Inmarsat, Intelsat, Interpol, IOC, IOM (osservatur), ISO (korrispondent), ITU, NAM, OPCW, OSCE, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UPU, WCL, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTrO
Deskrizzjoni tal-bandiera: Żewġ faxex indaqs ta' abjad (naħa tal-lasta) u aħmar; fir-rokna ta' fuq tan-naħa tal-lasta hemm rappreżentazzjoni tal-George Cross, b'burdura ħamra.
Persian Gulf Pro League
Persian Gulf Pro League jew Persian Gulf Cup hija l-ogħla livell ta' futbol fi Iran. Dan il-kampjonat huwa wieħed mill-aktar kampjonati kompetittivi. L-uniku timijiet li qatt ma ġew relegati kienu Persepolis, Esteghlal u Sepahan.
Ajruport Dong Hoi
250px|right|thumb|Ajruport Dong Hoi L-Ajruport Dong Hoi huwa ajruport li jinsab fil-komun ta' Loc Ninh, 6 kilometri 'l bogħod mill-belt ta' Dong Hoi, kapitali tal-provinċja ta' Quang Binh, fil-Vjetnam. Il-faċilità tkopri 173 ettaru, fuq żona ramlija, mal-kosta tal-Baħar taċ-Ċina t'Isfel. Il-pista tilħaq qrib ix-xtajta u hi kważi paralleli għall-Awstrostada Nazzjonali 1A. Il-pista tal-inżul ġiet mibnija mill-kolonjalisti Franċiżi fis-snin tletin sabiex isservi għall-Ewwel Gwerra Indoċiniża u ġiet imtejba mill-Vjetnam ta' Fuq bħala bażi tal-ajru għall-Gwerra tal-Vjetnam.
Fit-30 ta' Awwissu 2004, bdiet ir-rinnovazzjoni (jew aħjar ir-rikostruzzjoni) ta' dan l-ajruport u ġiet skedata li tintemm fl-2006. Kien f'Mejju tal-2008 li dan ġie inawgurat. Fit-18 ta' Mejju, 2008, l-ajruport infetaħ uffiċjalment bl-ewwel titjira kummerċjali mill-Ajruport Internazzjonali ta' Noi Bai, f'Ħanoj. Sal-2008, dan huwa wieħed mit-tliet ajruporti kummerċjali f'Bac Trung Bo, l-oħrajn ikunu l-Ajruport Internazzjonali ta' Phu Bai (90 mil fin-Nofsinhar tal-Ajruport Dong Hoi) u l-Ajruport Vinh (97 mil fit-Tramuntana tal-Ajruport Dong Hoi).
Linji tal-ajru u destinazzjonijiet
L-iskeda tat-titjiriet hija din segwenti:
Nota:
Lingwa Urdu
Urdu huwa l-isem ta 'waħda mill-ilsna ewlenin mitkellma fl-Asja t'Isfel. Hija l-lingwa nazzjonali tal-Pakistan.
Storja
L-oriġini tal-isem Urdu hija l-kelma tal-lingwa Chagatai għall-armata, Ordu. L-Urdu hija mitkellma l-istess bħall-Ħindi tal-lum, iżda l-Ħindi juża l-iskritt tradizzjonali tad-Devanagari (mis-Sanskrit), filwaqt li l-Urdu juża l-alfabett Persio-Għarbi. Fl-1780 il-poeta Ghulam Hamadani Mushafi ħoloq it-terminu Urdu għal din il-lingwa. Ħindu beda jitkellem u jikteb il-Ħindi, filwaqt li l-Musulmani jibdew jitkellmu bl-Urdu. Dan iwassal ukoll għal ħtieġa li "tnaddaf" l-Urdu mill-kliem tas-Sanskrit tagħha kollha u li l-kelliema tal-Ħindi jitħallew jixtiequ jeħles mill-kliem Persjan li baqa 'fil-lingwa tagħhom.
Stat kostrutt
L-istat kostrutt hu għamla partikolari ta' żewg nomi li flimkien jesprimu stat ta' rabta bejniethom. L-ewwel nom, li ġeneralment jiġi ddeterminat jew speċifikat b'artiklu, hawn jinkiteb mingħajr artiklu biswit nom ieħor. It-tieni nom jiddetermina l-ewwel wieħed u jesprimi relazzjoni ġenitiva, jiġifieri relazzjoni jew pussess tat-tieni nom fuq l-ewwel wieħed. B'hekk, dan l'istat huwa wiehed mill-possibilitajiet kif il-ġenitiv jista jiġi rrealizzat. L-istat Kostrutt iseħħ f'ilsna semitiċi bħall-Għarbi, l-Ebrew, u l-Eġizzjan antik.
il-ġenitiv f'għamla ta' stat kostrutt
jew b'partiċella mehmuża ma' suffiss pronominali
Fl-istat kostrutt ir-rabta hija bejn żewġ nomi, fejn l-ewwel nom, imsejjaħ in-nom reġġent, jiġi ddeterminat jew speċifikat aktar preċiżament mit-tieni nom (imsejjaħ komplement). In-nom reġġent huwa dejjem mingħar artiklu u it-tieni nom ma jeħtieġx il-partiċella ta'
Żewġ nomi wara xulxin ikunu fl-istat kostrutt biss meta it-tieni nom jiddetermina l-ewwel wieħed
Użu
Il-ġenitiv jesprimi rabta ta' possessjoni, jew relazzjoni dejqa bejn suġġett u oġġett.
Eżempju : Il-mistidnin ġew f'dar Francesca, dakinhar filgħaxija.
L-istat konstrutt huwa "f'dar Francesca"
F'dar = suġġett
Francesca = oġġett
Minsk
Minsk hija l-belt kapitali u l-ikbar belt fil-Bjelorussja, li tinsab fix-xmajjar Śvísłač u Niamiha. Minsk hija wkoll l-kwartieri ġenerali tal-Commonwealth tal-Istati Indipendenti (KSI). Bħala l-kapitali nazzjonali, Minsk għandha status amministrattiv speċjali fil-Bjelorussja u hi wkoll ċ-ċentru amministrattiv tal-voblast ta' Minsk (provinċja) u tar-rajon (distrett). Il-belt għandha popolazzjoni ta' 1,830,700 persuna (sal-2009), u l-metropoli tgħodd madwar 3,000,000.
Italja
L-Italja, uffiċjalment magħrufa bħala r-Repubblika Taljana, hija pajjiż li jinsab fin-Nofsinhar tal-Ewropa. Il-fruntiera tal-Italja tmiss ma' fruntieri ta' pajjiżi Ewropej oħra, ngħidu aħna bħal Franza, l-Iżvizzera, l-Awstrija, u s-Slovenja tul l-Alpi li jservu ta' fruntiera naturali. In-Nofsinhar ta' dan il-pajjiż ġej fil-forma ta' peniżola, dan għax din il-parti hija mdawra mill-Baħar Mediterran. F'din il-parti tal-Italja wieħed jista' faċilment jilloka l-gżira maġġuri ta' Sqallija, il-gżira ta' Sardinja u l-izgħar stati indipendenti li huma fi ħdan ir-reġjun Taljan, li huma San Marino u l-belt tal-Vatikan. It-territorju Taljan ikopri xi 301,338 kilometru kwadru u huwa influwenzat direttament minn klima moderata u staġjonali. B'60.8 miljun abitant, l-Italja hija l-ħames l-iktar pajjiż ippopolat fl-Ewropa u għandha t-titlu tat-23 l-iktar pajjiż b'densità għolja fid-dinja. Ruma hija l-ikbar belt u l-belt kapitali tal-Italja.
Storja
Qabel l-1861, l-Italja ma kinitx stat unit. It-territorju kien magħmul minn grupp ta' stati indipendenti, li kienu kkmandati minn pajjiżi oħra (bħall-Awstrija, Franza u Spanja). F'nofs is-seklu 19, il-Konti ta' Cavour kien il-Kap tal-Gvern tal-"Istat ta' Sardinja". Dan ipperswada lill-Awstrijaċi li kienu qegħdin jgħixu fil-Lombardia u fil-Veneto biex joħolqu l-istat tat-Tramuntana tal-Italja. Imbagħad stati oħra mill-Italja ċentrali u tan-Nofsinhar issieħbu mal-Piemonte sabiex ikun jista' jinħoloq stat akbar.
Fl-1860, Giuseppe Garibaldi rnexxielu jirbaħ il-gżira ta' Sqallija u wara ħafna ġiri madwar l-Ewropa, fl-1861, Garabaldi ħoloq ir-Renju tal-Italja. Vittorio Emanuele II sar ir-re tar-renju l-ġdid. Fl-1861, il-Lazio u l-Veneto kienu għadhom mhux parti mill-Italja, għaliex kienu meqjusin bħala l-proprjetà tal-Papa li kien qiegħed jipproteġi lill-Awstrija bit-tarka tal-Kristjaneżmu għaliex il-Papa ma riedx ikun kompliċi fil-kunflitt li kellu jseħħ bejn dawn il-pajjiżi Nsara, jiġifieri l-Italja u l-Awstrija.
Il-Veneto sar parti mill-Italja fl-1866, eżattament wara gwerra qalila kontra l-imperu Awstrijak. Is-suldati Taljani ħadu l-Lazio fl-1870 mingħand il-Papa. Issa l-Italja kienet verament magħquda, u dan ma setax ikun possibbli li kieku ma kienx għal dawk il-bosta personaġġi li ħadu sehem f'din il-battalja għall-unità tal-Italja taħt l-istat ta' Piemonte.
San Bastjan
San Bastjan, jew San Sebastjan, huwa qaddis u martri Nisrani, li jgħidu li miet fl-20 ta' Jannar, 287 taħt persekuzzjoni tal-Insara mill-Imperatur Ruman Dijoklezjanu fit-3 seklu. Hu jidher f'ħafna mill-arti bħala marbut ma' zokk u minfud bil-vleġġeġ.
Italja
Storja
L-Italja ħadet sehem fl-Ewwel Gwerra Dinjija bħala alleata tal-Gran Brittanja, Franza, u r-Russja kontra l-Poteri Ċentrali. Kważi l-ġlied kollu tal-Italja kien fuq il-fruntiera tal-Lvant, ħdejn l-Awstrija. Wara t-telfa ta' Caporetto, it-Taljani ħasbu li tilfu l-gwerra. Iżda, fl-1918, il-Poteri Ċentrali ċedew u l-Italja kisbet ir-reġjun ta' Venezia Tridentina (Trentino u Alto Adige), li qabel kien tal-Awstrija.
San Bastjan
Huwa l-patrun tas-suldati, tal-morda bil-pesta, tal-vleġġeġ, tal-atleti u taż-żgħażagħ. Il-festa tiegħu ssir fl-20 ta' Jannar fil-Knisja Kattolika; u fit-18 ta' Diċembru fil-Knisja Ortodossa Griega. F'Malta parroċċa ddedikata lilu qiegħda f'Ħal Qormi u l-festa issir fit-tielet Ħadd ta' Lulju.
Italja
Storja
Fl-1922, kien hemm gvern ġdid Taljan taħt Benito Mussolini, il-mexxej tal-Faxxiżmu fl-Italja. Dan sar Kap tal-Gvern u dittatur, u sejjaħ lilu nnifsu "duce" - li tfisser "mexxej" bit-Taljan. Sar ħabib tad-dittatur Ġermaniż Adolf Hitler, u daħal miegħu fit-Tieni Gwerra Dinjija. Italja daħlet fil-gwerra fl-1940 bħala alleata tal-Ġermanja u l-Ġappun kontra Franza, il-Gran Brittanja, u r-Russja. Matul il-gwerra, l-Italja kkontrollat l-parti l-kbira tal-Baħar Mediterran.
Fil-25 ta' Lulju 1943, Mussolini tneħħa mill-Kunsill il-Kbir tal-Faxxiżmu, u fit-8 ta' Settembru 1943, Badoglio ddikjara li l-gwerra tal-Italja bħala alleata tal-Ġermanja kienet intemmet. L-Italja bdiet tiġġieled mal-alleati, li kienu Franza u r-Renju Unit, iżda s-suldati Taljani ma kinux jafu fuq min jisparaw. Fit-Tramuntana tal-Italja twaqqaf moviment jismu Resistenza biex jiġġieled kontra l-invażuri Ġermaniżi. Mussolini pprova jwaqqaf stat ieħor faxxista fit-Tramuntana tal-Italja, ir-Repubblika ta' Salò, imma dan falla. Fil-25 ta' April 25 1945, l-Italja saret ħielsa. L-istat sar repubblika fit-2 ta' Ġunju 1946, u għall-ewwel darba n-nisa setgħu jivvutaw. Il-poplu Taljan temm id-dinastija ta' Savoia u adotta gvern repubblikan.
Fi Frar 1947, l-Italja ffirmat trattat ta' paċi mal-alleati u tilfet il-kolonji kollha u xi żoni territorjali (Istria u partijiet mid-Dalmazja). L-Italja ssieħbet fin-NATO u l-Komunità Ewropea (bħala membru fundatur), u saret waħda mill-akbar ekonomiji industrijali fid-dinja. thumb|Ir-reġjun ta' Piemonte
Ġeografija
L-Italja hija peniżola, fis-sens li hija mdawra mill-baħar min-naħat kollha minbarra waħda (tat-Tramuntana tagħha). It-Tramuntana tal-Italja hija separata minn Franza, l-Iżvizzera, u l-Awstrija bil-katina ta' muntanji tal-Alpi. Mont Blanc (Monte Bianco bit-Taljan jew il-Muntanja l-Bajda bil-Malti), l-ogħla muntanja fl-Ewropa tal-Punent hija parti minn din il-katina. Il-tieni katina ta' muntanji importanti fl-Italja hi dik tal-Appennini li huma fl-Italja ċentrali u tan-Nofsinhar.
Nies u kultura
[[Isola del Liri, Wied il-Latini|daqsminuri|300px]]Il-popolazzjoni tal-Italja tammonta għal ftit aktar minn sittin miljun ruħ. Madwar 2.7 miljun ruħ minnhom jgħixu f'Ruma u 1.3 miljun ruħ jgħixu f'Milan. Wieħed jista' jqis lill-Italja bħala kompletament Kattolika Kristjana infatti ftit huma dawk in-nies li għandhom twemmin ta' natura differenti.
L-ilsien uffiċjali tal-Italja huwa t-Taljan però f'xi żoni żgħar wieħed jista' saħansitra jisma' l-Ġermaniż, is-Sloven jew il-Franċiż. Xi nies jitkellmu wkoll lingwi bħall-Isqalli u s-Sardu, li huma simili ħafna għat-Taljan, allura jistgħu jitqiesu bħala żewġ djaletti li ġew mnissla mill-ilsien Taljan. Il-poplu Taljan hu parzjalment imnissel mir-Rumani antiki. L-Italja għandha l-aktar Siti ta' Wirt Dinji minn kull nazzjon ieħor fid-dinja flimkien maċ-Ċina. Dawn is-siti huma kulturalment importanti u ta' valur universali straordinarju skont il-UNESCO. Madwar 60 % tax-xogħlijiet tal-arti tad-dinja kollha jinsabu fl-Italja. L-Italja hija wkoll produttur kbir tal-inbid. Fl-2005 ipproduċiet aktar minn ħames miljun tunnellata metrika.
Ekonomija u trasport
L-Italja għandha sistema moderna ta' għajnuna soċjali. Is-suq tax-xogħol huwa relattivament b'saħħtu, b'ħafna barranin, speċjalment mir-Rumanija, jaħdmu fl-Italja fejn il-pagi huma ħafna ogħla. Iżda seta' kien hemm ħafna iktar ħaddiema fis-suq billi l-irġiel u n-nisa jirtiraw fl-età ta' 57 sena. Ir-rata tal-qgħad hija relattivament għolja, 8,2 %. Is-soċjetà moderna tal-Italja hija mibnija fuq is-self u issa l-pajjiż għandu dejn katastrofiku ta' 120 % tal-PDG totali tal-pajjiż.
In-network ferrovjarju ​​fl-Italja jammonta għal 16,627 kilometru (10,331 mil), is-17 l-itwal fid-dinja. Il-ferroviji li huma ta' veloċità għolja jinkludu l-ferroviji tal-klassi ETR li jivvjaġġaw bit-300 kilometru fis-siegħa.
thumb|Il-President tar-Repubblika tal-Italja Sergio Mattarella
Politika
Il-Kap tal-Istat huwa Sergio Mattarella, li l-kompitu tiegħu beda fit-3 ta' Frar 2015 u jintemm fl-2022 (il-President tar-Repubblika jibqa' għal seba' snin). Mattarella huwa t-tnax-il President tar-Repubblika Taljana u kien preċedut minn Giorgio Napolitano. L-ewwel president kien Enrico De Nicola u llum il-ġurnata l-Kap tal-Gvern huwa Mario Draghi. L-Italja kienet waħda mill-ewwel membri tal-Unjoni Ewropea u fl-2002, flimkien ma' ħdax-il pajjiż Ewropew ieħor bidlet il-munita tagħha u bdiet tuża l-ewro bħala l-munita uffiċjali tagħha. Qabel kienet tintuża l-lira Taljana, li kienet bdiet tintuża fl-1861.
Reliġjon
Ħafna nies fl-Italja huma Kattoliċi, iżda l-Knisja Kattolika ma għadhiex uffiċjalment ir-reliġjon tal-istat. 87.8 % tal-poplu jgħidu li huma Kattoliċi filwaqt li madwar terz biss jgħidu li huma membri attivi (36.8 %). Hemm ukoll gruppi ta' Kristjani oħra fl-Italja: aktar minn 700,000 huma Insara Ortodossi tal-Lvant. 180,000 minnhom jappartjenu għall-Knisja Ortodossa Griega.
550,000 huma Pentekostali u Evangelikali (0.8 %), 236,000 Xhieda ta' Jehovah (0.4 %), 30,000 Waldensjani , 25,000 Avventisti, 22,000 Mormoni, 20,000 Battisti, sebat elef Luterani, erbat elef Metodisti. L-eqdem minoranza reliġjuża fil-pajjiżl hija l-komunità Lhudija. Għandha madwar 45,000 ruħ u ma għadhiex l-akbar grupp mhux Nisrani. Hemm madwar 825,000 Musulman li jgħixu fl-Italja, u ħafna minnhom huma emigranti (1.4 % tal-popolazzjoni totali) u 50,000 biss huma ċittadini Taljani. Barra minn hekk, hemm xi ħamsin elf Buddist kif ukoll 70,000 Indù fl-Italja.
Reġjuni
L-Italja hija maqsuma f'għoxrin reġjun (Regione bit-Taljan) u kull reġjun huwa maqsum f'provinċji.
Mill-għoxrin reġjun differenti, ħamsa minnhom għandhom status speċjali u huma msejħa awtonomi. Dan ifisser li dawn jistgħu jagħmlu ċerti liġijiet lokali aktar faċilment. Dawn ir-reġjuni huma mmarkati b'asterisk (*) hawn taħt. thumb|Venezja
Laura Pausini
Laura Pausini (16 ta' Mejju 1974, Solarolo, Ravenna) hija kantanta ċelebri Taljana. Barra mill-Italja hija mlaqqma bhala ir-reġina tal-POP taljan. Hija magħrufa għal vuċi qawwija li għandha u għal bosta kanzunetti romantiċi li kitbet hija stess. Barra li tkanta bit-Taljan Pausini tkanta ukoll bl-Ingliż, bl-Ispanjol, bil-Portugiż u bil-Franċiz. Pausini ddebuttat fit-43 edizzjoni tal-festival ta' San Remo fl-1993 fejn rebħet is-sezzjoni tat-talenti ġodda bid-diska "La Solitudine". S'issa, Laura Pausini biegħet xejn anqas minn 70 miljun diska.
Bijografija
Dan is-suċċess wassal għall-avviċinament ta` Warner Music Italy biex b'hekk, Laura ħarget l-ewwel album professjonali tagħha li kien ta' suċċess kbir saħansitra anki ġewwa Franza u l-Olanda. It-tieni album tagħha, intitolat "Laura", ħareġ fl-1994. Fl-istess sena, Laura Pausini bdiet tkanta ukoll bl-Ispanjol.
Jô
João Alves de Assis Silva (São Paulo, 20 ta' Marzu 1987), komunement imsejjaħ bħala Jô, huwa plejer tal-futbol Brażiljan li jilgħab ma' Corinthians bħala attakkant.
Huwa qabel lagħab għal Corinthians, CSKA Moscow, Manchester City, Everton, Galatasaray, Internacional u Atlético Mineiro.
Corinthians
Huwa twieled f'São Paulo, Jô lagħab għall-ġenb Brażiljan Corinthians matul is-snin 2003–2005. Huwa għamel 54 apparenzi u skorja 23 gowls. Fl-2005 huwa ġie trasferit għall-klabb Russu CSKA Moscow.
CSKA Moscow
Jô skorja 14-il gowl fl-ewwel 18-il apparanza għal CSKA Moscow. Fil-UEFA Champions League, Jô skorja żewġ gowls fil-logħbiet kontra Inter Milan, darba ġo telfa drammatika 4–2 ġewwa San Siro. B'kollox Jô deher 77 logħba għal CSKA Moscow u skorja 44 gowl.
Manchester City
Fil-31 ta' Lulju 2008, Manchester City iffirmaw lil Jô għall-ammont mhux żvelat maħsub li jkun jiswa madwar £19-il miljun, it-trasferiment għamel rekord lill-klabb f'dak iż-żmien. Huwa skorja gowl wieħed biss f'9 logħbiet li sar kontra Portsmouth u wkoll skorja doppjeta fit-Tazza UEFA kontra Omonia Nicosia. Jô sabha bi tqila biex jistabbilixxi ruħu fit-tim ta' City filwaqt li hu deher biss 6 logħbiet fil-bidu tal-istaġun 2008–09.
Jô ssieħeb ma Everton b'self fi Frar 2009, sal-aħħar tal-istaġun 2008–09. Hu għamel id-debutt tiegħu ġewwa Goodison Park kontra Bolton Wanderers filwaqt li skorja doppjeta f'rebħa ta' 3–0. Hu spiċċa l-istaġun b'ħames gowl minn tnax-il apparenza tal-kampjonat.
Huwa rritorna lejn Manchester City fl-aħħar tal-istaġun, iżda reġa ssieħeb mill-ġdid ma' Everton b'self għall-istaġun 2009–10, bl-għażla ta' pass permanenti fit-tmiem ta' dak il-perjodu. L-ewwel gowl kompetittiv tiegħu wasal kontra AEK Athens f'logħba tal-gruppi tal-Europa League, fejn Everton rebħu 4–0. Wara li mar lura l-Brażil mingħajr permess matul il-perjodu tal-Milied, il-kowċ ta' Everton David Moyes issospendih għall-ksur ta' kondotta.
Wara l-ksur ta' kondotta ma' Everton, hu rritorna ma' Manchester City u kien imsellef ma' Galatasaray fl-istess ġurnata. Huwa skorja tlett gowls matul il-perjodu ta' self ma' Galatasaray.
Huwa reġa' irritorna ma' Manchester City wara li l-perjodu ta' self ma' Galatasaray kien skada. Jô skorja gowl fil-logħba ta' ritorn kontra Portland Timbers u kien ukoll suċċessiv fil-logħob ta' ħbiberija tal-pre-staġun kontra New York Red Bulls, Borussia Dortmund u Valencia CF rispettivament. Imbagħad huwa reġa' skorja fl-Europa League f'rebħa kontra Red Bull Salzburg u fil-League Cup fit-telfa ma' West Bromwich Albion, dawn kienu ir-raba' u l-ħames gowls tiegħu għall-klabb.
Sport Club Internacional
Fl-20 ta' Lulju 2011, wara l-perjodu diżappuntanti ma' Manchester City, fejn skorja 6 gowls f'41 apparenzi, Jô ddeċieda li jirritorna lejn il-Brażil u ssieħeb ma' Sport Club Internacional biex jipprova jerġa jqajjem l-karriera tiegħu.
Atlético Mineiro
F'Mejju 2012, Jô ffirma ma' klabb ieħor Brażiljan Atlético Mineiro, fejn hu ffurma sħubija tal-attakk ma' Ronaldinho. Hu rebaħ il-Campeonato Mineiro u għen lill-klabb jirbaħ l-ewwel titlu tal-Copa Libertadores fl-2013.
Fl-4 ta' Novembru 2014, wara sensiela ta' atti ta' indixxiplina, Jô kien irrappurtat rilaxxat mill-uffiċjali tal-klabb. Fl-10 ta' Jannar 2015, kien mill-ġdid fl-iskwadra flimkien ma Emerson Conceição u André, li kienu wkoll ġew sospiżi mill-kowċ Levir Culpi. Fit-3 ta' Mejju 2015, wara aktar minn sena mingħajr gowl wieħed, Jô qam bħala sostitut fil-finali tal-Campeonato Mineiro 2015 kontra Caldense u skorja l-gowl tar-rebħa tal-logħba minn pożizzjoni ta' offside, biex b'hekk Atlético rebħu 2-1 u ġew inkurunati ċampjins tal-kompetizzjoni għat-43 darba.
Internazzjonali
Jô rċieva l-ewwel għajta mat-Tim nazzjonali Brażiljan f'Mejju 2007 u kien fl-iskwadra biex jilagħab kontra l-Ingilterra, iżda ma lagħabx. F'Ġunju 2007, fl-eta' ta' 20, huwa għamel id-debutt internazzjonali tiegħu f'logħba ta' ħbiberija kontra t-Turkija.
Jô kien imsemmi fl-iskwadra Brażiljana għall-Logħob Olimpiku 2008 f'Bejġing. Huwa skorja gowl f'rebħa ta' 3–0 kontra Singapor, f'logħba ta' ħbiberija pre-Olimpika. Wara li kiseb numru żgħir ta' dehriet aktar sostituti fil-Logħob Olimpiku, hu mar biex jiskorja żewġ gowls fil-logħba tat-tielet post fejn il-Brażil rebħu bl-iskor ta' 3–0 kontra l-Belġju. Huwa ma ġiex inkluż fi kwalunkwe skwadri ulterjuri.
Fis-7 ta' Ġunju 2013, Jô kien imsejjaħ biex jissostitwixxa lil Leandro Damião għat-Tazza tal-Konfederazzjonijiet 2013, li ġie rtirat mill-iskwadra oriġinali minħabba xi korriment. Fil-logħba tal-ftuħ, hu skorja l-ewwel gowl internazzjonali tiegħu f'rebħa ta' 3–0 kontra l-Ġappun. Huwa mbagħad skorja t-tieni gowl tiegħu għall-Brażil kontra l-Messiku fid-19 ta' Ġunju, 2013, erbat ijiem wara li skorja l-ewwel gowl tiegħu. Fis-7 ta' Settembru 2013, hu skorja t-tielet u r-raba' gowls tiegħu għall-Brażil f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Awstralja.
Statistika
Aġġornata fit-3 ta' Frar 2015
Xatt it-Tiben
daqsminuri|317x317px|Xatt it-Tiben minn Sa Maison Xatt it-Tiben (bl-Ingliż: Hay Wharf jew Haywharf) huwa bażi navali fil-Port ta’ Marsamxett, fis-subborg tal-Furjana, Malta. Ix-xatt ilu l-bażi ewlenija tal-Iskwadra Marittima tal-Forzi Armati ta’ Malta mill-1977, u fl-2015-2016 inbniet faċilità ġdida.
Storja
Xatt it-Tiben jinsab tul is-Swar tal-Furjana tan-naħa tal-Port ta’ Marsamxett. Ix-xatt jinsab bejn is-Sur tal-Imsida u s-Sur tal-Vittorja, u huwa ssorveljat mill-għoli mill-ħajt diviżorju tal-Polverista, li huwa ħajt diviżorju twil fis-swar li tlesta fl-1722.
Isem Xatt it-Tiben x’aktarx oriġina mill-fatt li fis-seklu 19 kien jintuża biex jinħażen l-għalf. Ġie propost ukoll li x-xatt issemma għal Lord John Hay, li kien il-Kmandant fit-Tmun tal-Flotta Mediterranja bbażat f’Malta bejn l-1883 u l-1887. L-istabbiliment tal-Klabb Irjali tal-Jottijiet ta’ Malta (Royal Malta Yacht Club House) kien jinsab f’Xatt it-Tiben sal-1970. xellug|daqsminuri|262x262px|Bastiment militari rmiġġat f’Xatt it-Tiben L-Ewwel Batterija (Marittima) tal-Forzi Armati ta’ Malta ġiet imċaqilqa mill-Isla għal Xatt it-Tiben f’Ottubru 1977. Il-Batterija saret l-Iskwadra Marittima tal-Forzi Armati ta’ Malta fl-1980, u żammet l-istess bażi. Xatt it-Tiben huwa wkoll il-bażi prinċipali tat-tiftix u s-salvataġġ ta’ Malta, u l-immigranti illegali kollha li jiġu salvati f’nofs ta’ baħar jittellgħu l-art hemmhekk.
Id-dgħajsa tal-għassa P23 tal-klassi Swift ittellgħet l-art f’Xatt it-Tiben minn mindu tqieset mhux tajba iktar għat-tbaħħir fl-2010. Id-dgħajsa tal-għassa nżammet bħala mafkar għas-seba’ suldati u pulizija li mietu meta splodiet fl-1984.
F’Novembru 2014, ġie mħabbar li l-bażi se tiġi mmodernizzata permezz ta’ proġett ta’ €5.5 miljun. L-immodernizzar kien jinkludi l-bini ta’ kamra tal-kontroll tal-fruntieri, faċilità ta’ varar għall-iskjerament rapidu, faċilitajiet tat-taħriġ, u akkomodazzjoni aħjar għall-persunal. Il-kostruzzjoni tal-bażi l-ġdida nbdiet f’nofs l-2015, u l-istrutturi l-ġodda kienu pjuttost kontroversjali peress li ġew ikkritikati minn uħud għaliex jgħattu s-swar ta’ warajhom. Il-bażi l-ġdida ġiet inawgurata f’Jannar 2016.
Fażijiet lunari
thumb|Animazzjoni tal-fażijiet qamrin Il-fażijiet lunari jew fażijiet qamrin jiddeskrivu kif jidher il-Qamar matul il-moviment tiegħu. Kif jidher jiddependi mill-orjentament tiegħu relattiv għax-Xemx. Il-fażijiet lunari jirrepetu ruħhom f'intervall ta' żmien imsejjaħ "xahar sinodiku", ta' madwar 29 jum u nofs. Ix-xahar tal-kalendarju tagħna ġej minnu. Il-fażijiet lunari ġejjin mit-tidwir tal-Qamar u t-tibdil ċikliku li jiġi minnu tal-pożizzjoni relattiva mad-Dinja u x-Xemx.
Il-qmura
Il-qmura jew fażijiet jirrappreżentaw il-parti tal-Qamar imdawla mix-Xemx.
Hemm erba' pożizzjonijiet fundamentali, rappreżentati fil-figura ta' taħt bit-titli ta' fuq, u erba' intermedji:
It-terminu "kwart" jirreferi għall-pożizzjoni tal-Qamar fl-orbita madwar id-Dinja. Meta jkun f'waħda minn dawn iż-żewġ pożizzjonijiet mid-dinja jidher biss nofs emisferu.
thumb|center|nofloat|800px|Il-fażijiet tal-Qamar, meta nħarsu lejn in-Nofsinhar mill-Emisferu Boreali. Mill-Emisferu Awstrali kull fażi tidher imdawra b'180°. Fil-parti ta' fuq tal-istampa ma nżammitx l-iskala, billi l-Qamar hu iżjed 'l bogħod mid-Dinja milli jintwera hawn.
It-tlugħ u l-inżul tal-qamar
Il-qamar jagħmel dawra sħiħa madwar id-dinja f'27 jum, 7 sigħat, 43 minuta u 11-il sekonda (xahar siderali). Waqt li x-xahar lunari jew sinodiku (jiġifieri l-perjodu bejn żewġ qmura mitlufin) idum 29 jum, 12-il siegħa, 44 minuta u 3 sekondi. Id-differenza ġejja mill-fatt li sistema Dinja-Qamar qiegħda torbita madwar ix-xemx fl-istess ħin li l-Qamar qiegħed jorbita madwar id-Dinja.
Iż-żmien bejn żewġ fażijiet hu varjabbli ħafna billi l-orbita tal-Qamar hi elittika u suġġetta għal bosta perturbazzjonijiet perjodiċi, li jbiddlu l-veloċità tal-Qamar. Meta l-Qamar ikun iżjed qrib lejn id-Dinja, jiġri iżjed; meta jkun iżjed 'l bogħod, jimxi iżjed bilmod. L-orbita tad-Dinja madwar ix-Xemx hi wkoll elittika, u għalhekk il-veloċità tad-Dinja tvarja wkoll u dan jaffettwa wkoll il-fażijiet tal-Qamar.
Wieħed jistenna li darba fix-xahar meta l-Qamar jgħaddi bejn id-Dinja u x-Xemx, meta l-Qamar ikun mitluf, id-dell tiegħu jaqa' fuq id-dinja u jikkawża eklissi solari. Bl-istess mod matul kull Qamar kwinta wieħed jistenna li d-dell tad-Dinja jaqa' fuq il-Qamar u jikkawża eklissi lunari. Ma narawx eklissi tax-Xemx u tal-Qamar kull xahar għaliex il-pjan tal-orbita tal-Qamar madwar id-Dinja hu maqlub b'xi ħames gradi relattivament mal-pjan tal-orbita tad-Dinja madwar ix-Xemx (il-pjan tal eklittika). Għalhekk, meta jkun hemm Qamar mitluf jew mimli, il-Qamar ikun il-fuq jew l-isfel minn linja dritta li tgħaddi mid-Dinja u x-Xemx. Tassew li biex ikun hemm eklissi, il-Qamar irid ikun mitluf jew mimli, imma biex ikun hemm eklissi irid ikun qiegħed qrib ħafna fejn jiltaqgħu il-pjan tal-orbita tad-Dinja madwar ix-Xemx u l-pjan tal-orbita tal-Qamar madwar id-Dinja (jiġifieri, f'wieġed min-nodi). Dan jiġri xi darbtejn fis-sena, u allura hemm bejn erba' u seba' eklissi fis-sena. Il-biċċa l-kbira minn dawn huma insinjifikanti; eklissi maġġuri tax-Xemx u l-Qamar huma rari ħafna.
Il-kalkulu tal-fażijiet lunari
Kemm għandu żmien il-Qamar bejn wieħed u ieħor, u allura l-fażi bejn wieħed u ieħor, nistgħu nikkalkulawh għal kull data billi ngħoddu l-ġranet minn data magħrufa ta' qamar mitluf (pereżempju l-1 ta' Jannar 1900 jew il-11 ta' Awwissu 1999) u nirriduċu dan in-numru modulo 29.530588853 (it-tul tax-xahar sinodiku). Però dan il-kalkulu jissoponi l-orbita hija ċirku perfett u għalhekk irridu nikkoreġuh bi ftit sigħat (isir inqas eżatt iżjed ma tkun kbira d-differenza bejn id-data meħtieġa u d-data ta' referenza). Għal iżjed eżattezza li tieħu kont tal-apoġew u il-periġew linari jinħtieġ.
Udo Nwoko
Udochukwu Nwoko (Abia, 15 ta' Ottubru 1984) huwa plejer tal-futbol Malti li jilgħab bħala midfilder.
Karriera
Nwoko ittrasferixxa Malta f'età ta' erbatax-il sena bix-xewqa li xi darba jkun jista' jikber f'wieħed mill-aqwa kampjonati fl-Ewropa. Hu beda l-karriera ma' Hibernians FC. L-iżblokk tiegħu fil-kampjonat Malti wasal fl-2002–03 fejn irnexxielu jagħmel sittax-il apparenza mal-klabb, minkejja li falla li jsib ix-xibka.
Fl-2004 mar fil-kampjonat Għawdxi mat-tim ta' Xewkija Tigers u kien ma' dan il-klabb li wera l-qawwa tiegħu quddiem il-gowl. Fi sbatax-il apparenza irnexxielu jiskorja ħmistax-il gowl, u b'hekk isir wieħed mill-ikbar prospetti għall-futbol Malti.
Wara staġun pożittiv f'Għawdex, Nwoko reġa' sab ruħu fil-kampjonat Malti fejn din id-darba ngħaqad mat-tim Mosti għall-istaġun 2005–06. Hu skorja sitt gowls f'għoxrin partita, imma dawn ma kinux biżżejjed biex isalvaw lit-tim mir-relegazzjoni.
Minkejja r-retroċessjoni tal-klabb, il-forma ta' Nwoko wasslet biex reġgħet attirat lit-tim minn Raħal il-Ġdid, Hibernians, għall-istaġun 2006–07; minn tlettax-il apparenza skorja gowl wieħed.
Il-kumplament tal-2007 qattgħu taħt self mat-tim ta' Marsaxlokk, fejn minkejja li ma sabx ix-xibka għall-ebda mill-ħdax-il apparenza li għamel, xorta kien parti mit-tim rebbieħ tal-kampjonat, fejn dan kien għalih l-ewwel titlu Malti.
Minkejja interess kbir min-naħa tat-tim taċ-Championship Ingliż Reading, hu iffirma mat-tim Portugiż ta' Leixões, fejn id-debutt tiegħu kien immarkat b'gowl kontra l-ġganti ta' Benfica. Minkejja li kien plejer regulari fl-ewwel staġun tiegħu, fl-istaġun suċċessiv ma tantx sab post fost l-ewwel ħdax fejn lagħab biss sbatax-il minuta. Bi qbil unanimu, il-kuntratt li kellu ma Leixoes ġie mħassar, u minkejja li saħansitra kien ġie mħabbar li uffiċjalment kien ingħaqad mat-tim Ċiniż ta' Chengdu Blades, Nwoko issieħeb mat-tim Brażiljan ta' Náutico. Inqas minn xahar wara, fil-11 ta' April 2009, il-klabb xolja l-kuntratt mal-plejer. Fis-sajf tal-2009, Nwoko irritorna ma' klabb Ewropew fejn ingħaqad mat-tim ta' Panthrakikos li jilgħab fl-ogħla diviżjoni Griega, u iffirma kuntratt għal tliet snin.
Internazzjonali
Nwoko ingħata l-ewwel sejħa mat-tim nazzjonali Malti fil-fażi ta' kwalifikazzjoni għall-Euro 2008 kontra l-Ungerija f'Budapest nhar it-13 ta' Ottubru 2007 u ġew daru kontra l-Moldova erbat ijiem wara. Hu kien disponibbli għat-tim nazzjonali wara li ngħata ċ-ċittadinanza Maltija f'Awwissu 2007.
Gramma
Gramma hi kejl fis-Sistema Metrika u fis-sistema SI (Sistema Internazzjonali) biex jitkejjel il-piż.
Is-simbolu ta' gramma hu g.
Banda Lourdes
Meta niġu biex nitkellmu dwar it-tieni paroċċa ta’ dan is-subborg progressive u kif wieħed jista’ jaħseb post bħal ma huwa Raħal Ġdid bilfors li kien hemm il-ħtieġa ta’ paroċċa oħra għax kif għidna, minkejja l-għadd ġmielu ta’ knejjes u kappelli li jeżistu fih il-popolazzjoni baqgħet dejjem tiżdied u għalhekk l-istess Arċisqof Mikiel Gonzi, nhar il-15 ta’ Awissu tas-sena 1963, poġġa u bierek l-ewwel ġebla ta’ knisja li hi taħt it-titlu tal-Madonna ta’ Lourdes. Il-knisja l-ġdida jew il-paroċċa l-ġdida għandha għamla ta’ mrewħa b’artal wieħed u hi ppjantata fuq stil modern u tesa’ aktar minn 800 ruħ.
Tista’ tgħid li l-istatut ta’ kull Għaqda Mużikali juri l-għan li jxerred it-tagħlim tal-mużika u jżid ir-rikreazzjoni tal-membri. Imam huwa żgur ukoll li għalkemm forsi ma jidhirx miktub fl-istatut hemm ukoll l-iskop li tikber u tiżdied il-ħidma biex issir isbaħ il-festa titulari, u l-Banda Madonna ta’ Lourdes insibuha minn ta’ quddiem fil-paroċċa l-ġdida biex tkabbar il-festa tal-Madonna ta’ Lourdes. Infatti fis-sena 1978, sena wara mit-twaqqif tagħha organizzat għall-ewwel darba l-marċ ta’ filgħodu għal-festa. Illum il-banda tikkonferma is-sehem qawwi tagħha fil-festa titulari fejn minbarra li tagħmel marċ tas-Sibt u dak tal-Ħadd li issa sar tradizzjonali, ftit snin wara biss wara dawn iż-żewġ servizzi li semmejna, ħadet ħsieb biex tagħmel servizz ieħor il-Ġimgħa filgħaxija u Progamm vokali u Strumentali għall-ħruġ tal-vara min-niċċa. sadattant f’dawn is-snien ta’ ħajja tagħha l-Banda Madonna ta’ Lourdes għamlet diversi servizzi oħra barranin fosthom f’egħluq il-ħamsin Sena mit-twaqqif tal-Hibernians F.C.,fl-Imnarja fil-ġonna tal-Buskett, fil-Festa tar-Rebbiegħa fil-Belt Valletta u fil-ġonna ta’ l-Argotti l-Furjana, fil-festi ta’ Santa Venera,f’San Ġorġ - Ħal-Qormi, San Girgor f’tas-Sliema, f’Marsaxlokk fil-festa tal-Madonna ta’ Pompei, f’Santu Wistin il-Belt Valletta, fil-festa ta’San Ġużepp il-Karkarra, fil-Festa ta’ Kristu Sultan f’Raħal Ġdid u,f’Santa Marija Ħat-Attard u fil-festa ta’ Marrija Annunzjata f’Ħal-Balzan. Dawn huma ftit serviżżi minbarra in-nummru kbir ta’ Programmi u numru kbir tar-Rekordings.
Fis-Sena 1987 fl-okkazzjoni ta’ 10 Anniversarju tal-Banda, il-Kumitat għamel statwa tal-Madonna ta’ Lourdes. Dina kienet ħaga sabieħa ħafna meta tara li kien l-ewwel ka\in ġo Raħal Ġdid li kellu l-vara tijow. Dina il-vara kienet inħadmet mill-Liskultur il-Kavallier Alfred Camilleri Cauhi. Dina l-vara għandha devozjoni kbira fil-paroċċa dawn jixħduħ in-nies li jitpaxxew meta dina l-vara tintrama fil-festa titulari. Dina l-vara giet iffinanzjata mill-poplu pawlist bl-għajnuna tas-Sur.Salvu Meli li kien benifattur kbir tal-paroċċa u tas-Soċjeta’dina l-istatwa gabar għalija il-Kavallier Lorenzo DePasquale.
Fis-sena 2002 saru festi kbar biex is-Soċjeta’ tiċċelebra l-ħamsa u għoxrin anniversarju mit-twaqqif tagħa. Dawk kien jingludu quddisa fil-paroċċa Madonna ta’ Lourdes, Programm quddiem il-każin, fejn il-President il-Kavallier Lorenzo DePasquale kixef irħama li tfakkar dan l-anniversarju. is-soċjeta kompliet tiċċelebra dawn il-festi, fil-festa tal-patruna tas-soċjeta’ l-Madonna ta’ Lourdes billi inawgurat zewg irħamiet waħda ta-Presidenti tas-soċjeta’ u oħrat as-Surmastrijiet tas-soċjeta’. Il-festi ta’ dan l-anniversarju komplow bi program vokali u strumentali fejn il-banda tellet program fit-teatru tas-Salesiani f’tas-Sliema, u s-Soċjeta’ rat il-ħatra tat-tielet Direttur Mużikali tahha l-Prof.Josef Grech.
Din is-Soċjeta’ kienet rebħet ix-‘Shield’ fil-Gara Mużikli ta’ l-Allievi fl-1983 organizzata mill-Għaqda Każini tal-Baned. Din ix-“Shield’ mhux talli ġġib unur ieħor fl-istorja tas-Soċjeta’, iżda s-suċċess jurina biċ-ċar li din l-għaqda miexja fid-direzzjoni t-tajba rigward it-tagħlim mużikali. Ta’ min jirrimarka wkoll li s-Soċjeta’ qed tiġi mistiedna minn diversi għaqdiet oħra barranin sabiex tesegwixxi servizzi oħra barra dawk li għandha, bis-suċċessi li qed tikseb minn sena għall-oħra.
Kienu ħafna l-kriżijiet ekonomiċi u amministrattivi, b’mod speċjail il-qagħada fraġili tal-banda, li għal xi żmenijiet tħalliet bħal dgħajsa mingħajr tmum, titqalleb mal-ħalel u mingħajr ħadd ma jidderiġiha biex ma titfarrakx. Kienu tnejn il- s-Sur.Carmelo Melli u Profs.Josef Grech, li żammewha li ma titkissirx u tiġi fix-xejn bħalma ġara lill-baned oħra. Jekk wieħed ma jiflix bir-reqqa l-minuti tal-kumitat mill-bidunett sa llum, żgur li ma jasalx biex jifhem u jkun jaf bil-baħar imqalleb u tempestuż li għaddew minnu d-diversi kumitati u l-bħalma fl-aħħar mill-aħħar jiġri lil ħaddieħor, u għalkemm il-kumitati f’din il-medda ta’ żmien, sabu ruħhom f’diffikultajiet, madankollu dejjem żammew rashom merfugħa, u dejjem baqgħu mexjin ‘il quddiem, minkejja dawk il-maltempijiet kollha li ta’ sikwiet kienu jinqalgħum, lil kull wieħed minn dawn, kemm membri tad-diversi kumitati, kif ukoll il-bandisti li taw sehemhom f’dawn is-snien, il-poplu Pawlist jirringrazzjahom għal dak kollu li għamlu.
l-idejal li tħaddan l-Għaqda Mużikali Madonna ta’ Lourdes hu li kulħadd għandu l-opportunita’ li juża’ t-talenti individwali tiegħu. għalhekk kul min għandu l-inklinazzjoni mużikali huwa mistieden biex isir membru ta’ l-Għaqda Mużikali Madonna ta’ Lourdes.
web sajt: [www.lourdesbandclub.com]
Eddie Fenech Adami
Edward Fenech Adami (Birkirkara, 7 ta' Frar 1934) kien l-President tar-Repubblika ta' Malta bejn l-2004, u l-2009 wara Guido de Marco. Qabel inħatar President, kien serva wkoll ta' Prim Ministru bejn l-1987 u l-1996 u mill-1998 sal-2004.
Bijografija
Bin Luigi, uffiċjal tad-dwana, u Josephine imwielda Pace. Huwa kien miżżewweġ lil Mary née Sciberras u kellhom ħamest itfal John, Beppe, Michael, Maria u Luigi.
Fenech Adami ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Kulleġġ tal-Ġiżwiti f'Birkirkara. Kompla l-istudji tiegħu fl-Università ta' Malta fejn għall-bidu studja l-ekonomija u l-letteratura klassika u aktar tard il-liġi.
Politika
Fenech Adami ingħaqad mal-Partit Nazzjonalista fil-bidu tal-1960. Huwa daħal għall-ewwel darba fil-Parlament fl-1969. Fl-1977, wara li kien serva f'bosta karigi fil-partit, li jinkludu President tal-Amministrazzjoni u Kunsilli Ġenerali, Fenech Adami ġie elett kap tal-Partit, u ħa post Ġorġ Borg Olivier.
Mill-1969, Fenech Adami ġie elett f'kull elezzjoni ġenerali u bħala Kap tal-Partit huwa rebaħ erba' elezzjonijiet 1987, 1992, 1998 u 2003. Fl-1981, għalkemm il-Partit Nazzjonalista ġabu l-maġġoranza tal-voti, ma rnexxilux iġib il-maġġoranza ta' siġġijiet fil-Parlament u għalhekk baqa' fl-Oppożizzjoni. Tibdil fil-kostituzzjoni ta garanzija li l-partit li jirbaħ b'maġġoranza assoluta ta' voti jkollu maġġoranza ta' unijiet. Fil-fatt hekk ġara fl-1987.
Priministru
Bejn l-1987 u l-1996, Fenech Adami bħala Prim Ministru ta' Malta ikkommetta ruħu għal bidla kbira f'Malta. L-infrastruttura tal-pajjiż, l-istrutturi tal-qasam tax-xogħol u dawk legali ġew leġislati mill-ġdid. Il-settur tal-kummerċ ukoll ingħata bidu ġdid u ġie meħlus mis-settur pubbliku. Il-fergħa tal-komunikazzjoni, tal-bank u servizzi tal-finanzi ġew liberalizzati u privatizzati. Malta bdiet ukoll żmien ta' integrazzjoni mal-Unjoni Ewropea. Malta applikat għall-Unjoni Ewropea fis-16 ta' Lulju 1990.
Bejn l-1996 u l-1998 Fenech Adami reġa' serva bħala Kap tal-Oppożizzjoni sakemm il-partit tiegħu rritorna fil-gvern f'Settembru 1998. Fenech Adami serva ħames snin oħra bħala Prim Ministru u kap tal-partit tiegħu.
Id-Dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea
L-applikazzjoni ta' Malta għall-Unjoni Ewropea ġiet attivata mill-ġdid minħabba l-Gvern Laburista ta' qablu waqfu l-applikazzjoni. In-negozjati mal-Unjoni Ewropea ġew konklużi f'Diċembru 2002. F'April 2003 wara rebħa kemm fir-Referendum dwar is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kif ukoll fl-Elezzjoni Ġenerali, huwa ġie kkonfermat bħala Prim Ministru mill-ġdid.
Ftit jiem wara, fis-16 ta' April 2003, Fenech Adami iffirma s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, flimkien ma' kapijiet oħra li kienu se jissieħbu fl-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Mejju 2004. Bħala Prim Ministru Fenech Adami attenda bosta summits tal-Unjoni Ewropea u irrapreżenta lil Malta f'bosta laqgħat tal-Commonwealth. Bħala kap tal-partit huwa attenda diversi laqgħat tal-Partit Popolari Ewropew.
F'Diċembru 2003 Fenech Adami irċieva l-premju tal-Ewropew tas-Sena 2003. Il-Premju kien mingħand il-gazzetta famuża European Voice għall-isforz li għamel sabiex idaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea.
President tar-Repubblika
Fis-7 ta' Frar 2004, mal-għeluq tas-sebgħin sena tiegħu, Fenech Adami irriżenja minn kap tal-Partit Nazzjonalista. Fit-23 ta' Marzu 2004, huwa irriżenja minn Prim Ministru kif ukoll ċeda s-siġġu parlamentari tiegħu.
Inqas minn ġimgħatejn wara, Fenech Adami nħatar President ta' Malta fejn ħa post Guido de Marco bħala s-seba' President tar-Repubblika Maltija.
F'intervista li huwa ta fl-2014, qal hekk: “Ma kontx qed nistennieha, u ma ridthiex. U l-mara ma ridithiex aktar minni. Is-sentiment tagħha kien li konna għamilna biżżejjed għall-pajjiż u ma kienx hemm għalfejn naċċettaw din il-kariga wkoll. Niftakar li kien ċempilli l-Prim Ministru Lawrence Gonzi u qalli li kien wasal iż-żmien li ntih risposta – iva jew le. Sejjaħt lill-mara u għedtilha li ried risposta, u hi baqgħet tinsisti li ma kellix naċċetta. Fl-aħħar qalet iva, basta ma mmorrux noqogħdu fil-Palazz ta' Sant' Anton (u dan meta jien kont insistejt ħafna li l-President ta' Malta għandu jgħix f'dan il-palazz). Min-naħa tagħhom, it-tfal la kellhom reazzjoni pożittiva u lanqas negattiva għall-aħbar li kont se nsir President. Kif jgħidu bl-Ingliż, 'they took it in their stride'.”
Fenech Adami u l-mara tiegħu qatt ma ġarrew għall-Palazz ta' Sant' Anton. Kienu jgħixu hemmhekk fi tmiem il-ġimgħa biss, u fis-sajf kienu jmorru fil-Palazz Verdala, li Mary Fenech Adami kienet tippreferih ħafna mill-Palazz ta' Sant' Anton.