cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bratislava
Bratislava (bis-Slovakk: Prešporok; bil-Ġermaniż: Pressburg jew Preßburg; bl-Ungeriż: Pozsony; bil-Kroat: Požun) hija l-belt kapitali tas-Slovakkja, b'popolazzjoni ta' madwar 460,000 ruħ, filwaqt li hija l-akbar belt tal-pajjiż. Bratislava tinsab fil-lbiċ tas-Slovakkja, hi tokkupa ż-żewġ xtut tax-Xmara Danubu u x-xatt tax-xellug Xmara Morava. Il-Belt tmiss mal-Ungerija u l-Awstrija, hija l-unika kapitali nazzjonali li għandha fruntieri ma' żewġ pajjiżi indipendenti.
Bratislava hija ċentru tal-politika, tal-kultura, u tal-ekonomija tas-Slovakkja. Hija s-sedi tal-president Slovakk, tal-parlament, u tal-Eżekuttiv Slovakk. Fiha hemm diversi universitajiet, mużewijiet, teatri, galleriji u istituzzjonijiet kulturali u edukattivi oħra importanti. Ħafna negozji kbar tas-Slovakkja u istituzzjonijiet finanzjarji wkoll għandhom il-kwartieri ewlenin hemmhekk.
Etimoloġija
Il-belt irċeviet l-isem kontemporanju tagħha fis-16 ta’ Marzu 1919. Sa dakinhar, kienet magħrufa prinċipalment bl-Ingliż bħala "Pressburg" (minn isimha Ġermaniża, Preßburg), peress li wara l-1526 kienet iddominata prinċipalment mill-monarkija tal-Habsburgs. u l-belt kellha popolazzjoni Ġermaniża etnika sinifikanti. Dan huwa t-terminu li minnu huma derivati ​​l-ismijiet Slovakki (Prešporok) u Ċeki (Prešpurk) ta' qabel l-1919.
Il-lingwista Ján Stanislav kien jemmen li l-isem Ungeriż għall-belt, Pozsony, kien attribwit għall-kunjom Božan, probabbilment prinċep li kien s-sid tal-kastell qabel is-sena 950. Għalkemm l-isem Latin kien ibbażat ukoll fuq l-istess kunjom, skont riċerka tal-lessikulogu. Milan Makhtan. , il-verżjoni Ungeriża qatt ma saret uffiċjalment fir-rekords uffiċjali taż-żmien li kien jgħix il-prinċep. Madankollu, it-tliet verżjonijiet kollha kienu relatati ma’ dawk misjuba fis-Slovakk, iċ-Ċek, u l-Ġermaniż: Vratislaburgum (905), Braslavespurch, u Preslavaburc (it-tnejn 907).
L-insedjament medjevali Brezalauspurc (lit. Braslav Castle) kultant huwa attribwit lil Bratislava, iżda l-post attwali ta 'Brezalauspurc huwa s-suġġett ta' dibattitu akkademiku. L-isem modern tal-belt huwa attribwit għall-interpretazzjoni ħażina ta' Pavol Jozef Šafárik ta' Braslav bħala Bratislav fl-analiżi tiegħu tas-sorsi medjevali, li wasslitu biex jivvinta t-terminu Břetislaw, li aktar tard sar Bratislav.
Matul ir-rivoluzzjoni tal-1918-1919, l-isem 'Wilsonov' jew 'Wilsonstadt' (wara l-President tal-Istati Uniti Woodrow Wilson) ġie propost mill-Amerikani Slovakki, peress li kien jappoġġja l-awtodeterminazzjoni nazzjonali. L-isem Bratislava, li kien intuża biss minn ftit patrijotti Slovakki, sar uffiċjali f’Marzu 1919 bil-għan li isem Slavu jkun jista’ jsostni t-talbiet li l-belt tkun parti miċ-Ċekoslovakkja.
Ismijiet alternattivi oħra għall-belt fil-passat jinkludu Grieg: Ιστρόπολις, romanizzat: Istropolis (li tfisser "belt tad-Danubju", użata wkoll bil-Latin), Ċek: Prešpurk, Franċiż: Presbourg, Taljan: Pressburg, Latin: Posonium, Rumen: Pojon, Kroat: Bratislava u Serb: Братислава.
F'dokumenti eqdem, il-forom Latini Bratislavia, Wratislavia, eċċ., li jirreferu għal Wroclaw, il-Polonja, mhux Bratislava, jistgħu jikkawżaw konfużjoni. Il-belt Pollakka għandha etimoloġija simili minkejja d-differenzi fl-ortografija.
Storja
L-ewwel insedjament permanenti magħruf taż-żona beda bil-kultura Linear Pottery, madwar 5000 QK. C. fl-era Neolitika. Madwar is-sena 200 Q.K. C., it-tribù Ċeltiku Boii waqqaf l-ewwel insedjament ewlieni, belt fortifikata magħrufa bħala oppidum. Huma stabbilixxew ukoll zekka, li tipproduċi muniti tal-fidda magħrufa bħala biatecas.
Iż-żona waqgħet taħt l-influwenza Rumana mill-1 sas-seklu 4 wara Kristu. C. u saret parti mid-Danubjan Limes, sistema ta’ difiża tal-fruntieri. Ir-Rumani introduċew il-kultivazzjoni tad-dielja fiż-żona u bdew tradizzjoni tal-produzzjoni tal-inbid, li għadha sal-lum.
L-Islavi waslu mill-Lvant bejn is-sekli 5 u 6 matul il-Perjodu ta 'Migrazzjoni. Bi tweġiba għall-attakki mill-Avari, it-tribujiet Slavi lokali rrivellaw u stabbilixxew l-Imperu ta' Samo (623–658), l-ewwel politika Slavi magħrufa. Fis-seklu 9, il-kastelli ta’ Bratislava (Brezalauspurk) u Devín (Dowina) kienu ċentri importanti tal-istati Slavi: il-Prinċipat ta’ Nitra u l-Gran Moravja. L-istudjużi ddiskutew l-identifikazzjoni taż-żewġ kastelli mibnija fil-Moravja l-Kbira bħala fortizzi, abbażi ta' argumenti lingwistiċi u n-nuqqas ta' evidenza arkeoloġika konvinċenti.
L-ewwel referenza bil-miktub għal settlement imsejjaħ "Brezalauspurc" tmur mill-907 u hija relatata mal-Battalja ta 'Presburg, li matulha armata tal-Bavarja ġiet megħluba mill-Ungeriżi. Hija relatata mal-waqgħa tal-Moravja l-Kbira, diġà mdgħajfa bit-tħassir intern tagħha stess u taħt attakk mill-Ungeriżi. Il-post eżatt tal-battalja għadu mhux magħruf, b'xi interpretazzjonijiet iqiegħduha fil-punent tal-Lag Balaton.
Fis-seklu 10, it-territorju ta' Pressburg (li aktar tard kien se jsir il-Kontea ta' Pozsony) sar parti mill-Ungerija (imsejjaħ ir-"Renju tal-Ungerija" mill-1000). Żviluppa bħala ċentru ekonomiku u amministrattiv ewlieni fuq il-fruntiera tar-renju. Din il-pożizzjoni strateġika kienet iddestinata li l-belt tkun ix-xena ta' attakki u battalji frekwenti, iżda ġabitilha wkoll żvilupp ekonomiku u status politiku għoli. Ingħatat l-ewwel "privileġġi tal-belt" magħrufa tagħha fl-1291 mir-Re Ungeriż Andrija III, u ġiet iddikjarata belt rjali ħielsa fl-1405 mir-Re Siġimund. Fl-1436 huwa awtorizza lill-belt biex tuża l-arma tagħha stess.
Ir-Renju tal-Ungerija ġie megħlub mill-Imperu Ottoman fil-Battalja ta' Mohács fl-1526. L-Ottomani assedjaw u għamlu ħsara lil Pressburg, iżda naqsu milli jirbħuha. Minħabba l-avvanzi Ottomani fit-territorju Ungeriż, il-belt ġiet innominata l-kapitali l-ġdida tal-Ungerija fl-1536, wara li saret parti mill-Monarkija tal-Habsburg u tat bidu għal era ġdida. Il-belt saret belt ta 'inkurunazzjoni u sede ta' rejiet, arċisqfijiet (1543), in-nobbli u l-organizzazzjonijiet u l-uffiċċji ewlenin kollha. Bejn l-1536 u l-1830, ħdax-il re u reġina Ungeriża ġew inkurunati fil-Katidral ta’ San Martin. Is-seklu 17 kien ikkaratterizzat minn rewwixti kontra l-Habsburgs, ġlied mal-Ottomani, għargħar, pesti u diżastri oħra, li naqqsu l-popolazzjoni.
Pressburg iffjorixxiet matul ir-renju tar-Reġina Marija Tereża fis-seklu 18, saret l-akbar u l-aktar belt importanti fl-Ungerija. Il-popolazzjoni ttriplikat; inbnew ħafna palazzi ġodda, monasteri, mansions u toroq, u l-belt kienet iċ-ċentru tal-ħajja soċjali u kulturali fir-reġjun. Wolfgang Amadeus Mozart ta kunċert fl-1762 fil-Palazz Pálffy. Joseph Haydn għamel fl-1784 fil-Palazz Grassalkovich. Ludwig van Beethoven kien mistieden fl-1796 fil-Palazz Keglević.
Il-belt bdiet titlef l-importanza tagħha taħt ir-renju ta’ iben Marija Tereża, Ġużeppi II, speċjalment wara li l-ġojjelli tal-kuruna nġiebu fi Vjenna fl-1783 f’tentattiv biex jissaħħu r-relazzjonijiet bejn l-Awstrija u l-Ungerija. Sussegwentement, ħafna kwartieri ġenerali marru f'Buda, segwiti minn segment kbir tan-nobbli. Hawn ġew ippubblikati l-ewwel gazzetti bl-Ungeriż u s-Slovakk: Magyar hírmondó fl-1780 u Presspurske Nowiny fl-1783. Matul is-seklu 18, il-belt saret ċentru tal-moviment nazzjonali Slovakk.
Bħala reazzjoni għar-Rivoluzzjonijiet tal-1848, Fernando V iffirma l-hekk imsejħa Liġijiet ta’ April fil-Palazz tal-Primati, li kienu jinkludu l-abolizzjoni tas-serva. Il-belt għażlet in-naħa rivoluzzjonarja Ungeriża, iżda nqabdet mill-Awstrijaċi f'Diċembru 1848.
L-industrija żviluppat malajr fis-seklu 19. L-ewwel ferrovija miġbuda miż-żwiemel fir-Renju tal-Ungerija, minn Pressburg sa Szentgyörgy (Svätý Jur), inbniet fl-1840. Fl-1848 infetħet linja ġdida għal Vjenna bl-użu ta' lokomotivi tal-fwar, u linja għal Pest fl-1850. Ġew imwaqqfa ħafna istituzzjonijiet industrijali, finanzjarji u oħrajn ġodda; pereżempju, l-ewwel bank fis-Slovakkja tal-lum twaqqaf fl-1842. L-ewwel pont permanenti tal-belt fuq id-Danubju, Starý most, inbena fl-1891.
(Ċensiment tal-1910, il-popolazzjoni kienet influwenzata minn Magyarization [ċitazzjoni meħtieġa]). L-ewwel ċensiment ta' wara l-gwerra fl-1919 iddikjara li l-kompożizzjoni etnika tal-belt kienet 36% Ġermaniża, 33% Slovakka u 29% Ungeriża, iżda dan seta' rrifletta bidla fl-awto-identifikazzjoni, aktar milli skambju ta' rħula. Ħafna nies kienu bilingwi jew trilingwi u multikulturali. Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija u l-formazzjoni taċ-Ċekoslovakkja fit-28 ta 'Ottubru 1918, il-belt ġiet inkorporata fl-istat il-ġdid minkejja r-riluttanza tar-rappreżentanti tagħha. Il-popolazzjoni dominanti Ungeriża u Ġermaniża ppruvat tipprevjeni l-annessjoni tal-belt maċ-Ċekoslovakkja u ddikjaraha belt ħielsa. Madankollu, il-leġjuni Ċekoslovakki okkupaw il-belt fl-1 ta’ Jannar 1919 u għamluha parti miċ-Ċekoslovakkja, kontra x-xewqat tal-popolazzjoni lokali, minħabba l-importanza ekonomika tagħha għall-istat il-ġdid. Il-belt saret is-sede tal-korpi u l-organizzazzjonijiet politiċi tas-Slovakkja u saret il-kapitali tas-Slovakkja fl-4 ta' Frar. Fit-12 ta’ Frar, 1919, il-popolazzjoni Ġermaniża u Ungeriża bdiet protesta kontra l-okkupazzjoni Ċekoslovakka. Skont Marcell Jankovics, avukat, pubbliċist u membru parlamentari Ungeriż, il-leġjuni Ċekoslovaki fetħu n-nar fuq id-dimostranti mhux armati. Is-sorsi Slovakki ma jiċħdux l-isparatura, iżda jżidu li l-leġjunarji kienu qed jiddefendu lilhom infushom kontra l-imġieba vjolenti u aggressiva tad-dimostranti. Gazzetta kontemporanja bil-lingwa Slovakka rrapportat li "folla beżqet fuq is-suldati tagħna, qatgħet il-badges minn fuq il-kpiepel, attakkathom fiżikament u sparathom mit-twieqi."
Fis-27 ta’ Marzu, 1919, l-isem Bratislava ġie adottat uffiċjalment għall-ewwel darba biex jieħu post l-isem Slovakk preċedenti Prešporok. Mingħajr ebda protezzjoni wara l-irtirar tal-armata Ungeriża, ħafna Ungeriżi tkeċċew jew ħarbu. Ċeki u Slovakki ċċaqalqu djarhom lejn Bratislava. L-edukazzjoni bl-Ungeriż u l-Ġermaniż tnaqqset radikalment fil-belt. Saċ-ċensiment Ċekoslovakk tal-1930, il-popolazzjoni Ungeriża ta' Bratislava kienet naqset għal 15.8% (ara l-artiklu tad-Demografija ta' Bratislava għad-dettalji).
Fl-1938, il-Ġermanja Nażista annesset l-Awstrija ġirien fl-Anschluss; aktar tard dik is-sena anness ukoll id-distretti ta’ Petržalka u Devín, li għadhom separati minn Bratislava, għal raġunijiet etniċi, peress li dawn kellhom ħafna Ġermaniżi etniċi. Bratislava ġiet iddikjarata l-kapitali tal-ewwel Repubblika Slovakka indipendenti fl-14 ta' Marzu, 1939, iżda l-istat il-ġdid malajr waqa' taħt l-influwenza Nażista. Fl-1941-1942 u 1944-1945, il-gvern Slovakk il-ġdid ikkoopera fid-deportazzjoni tal-biċċa l-kbira tal-madwar 15,000 Lhudi ta' Bratislava; Ġew trasportati lejn kampijiet ta’ konċentrament, fejn il-biċċa l-kbira nqatlu jew mietu qabel it-tmiem tal-gwerra fl-Olokawst
Bratislava ġiet ibbumbardjata mill-Alleati, okkupata mit-truppi Ġermaniżi fl-1944, u fl-aħħar ittieħdet mit-truppi tat-2 Front Ukrain Sovjetiku fl-4 ta' April, 1945. Sa tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, il-biċċa l-kbira tal-Ġermaniżi etniċi minn Bratislava ġew evakwati mill-awtoritajiet Ġermaniżi. Xi wħud reġgħu lura wara l-gwerra, iżda dalwaqt tkeċċew mingħajr il-proprjetà tagħhom taħt id-digrieti Beneš, parti minn tkeċċija mifruxa ta' Ġermaniżi etniċi mill-Ewropa tal-Lvant.
Wara li l-Partit Komunista ħataf il-poter fiċ-Ċekoslovakkja fi Frar tal-1948, il-belt saret parti mill-Blokk tal-Lvant. Il-belt annesset art ġdida u l-popolazzjoni żdiedet b'mod sinifikanti, u saret 90% Slovakka. Inbnew żoni residenzjali kbar li jikkonsistu f'bini għoli ta' pannelli prefabbrikati, bħal dawk fid-distrett ta' Petržalka. Il-gvern komunista bena wkoll diversi bini kbir ġdid, bħall-pont Most Slovenského národného povstania u l-kwartieri ġenerali tar-Radju Slovakk.
Fl-1968, wara l-attentat Ċekoslovakk fallut biex jilliberalizza r-reġim komunista, il-belt kienet okkupata mit-truppi tal-Patt ta’ Varsavja. Ftit wara, saret il-kapitali tar-Repubblika Soċjalista Slovakka, wieħed miż-żewġ stati taċ-Ċekoslovakkja federalizzata.
Id-dissidenti ta' Bratislava antiċipaw il-waqgħa tal-komuniżmu bir-rally tad-dawl tax-xemgħa ta' Bratislava fl-1988, u l-belt saret waħda miċ-ċentri ewlenin tar-Rivoluzzjoni tal-Blus anti-komunista fl-1989.
Fl-1993, il-belt saret il-kapitali tar-Repubblika Slovakka li għadha kif ġiet iffurmata wara d-Divorzju Velvet.
Ġeografija
Bratislava tinsab fil-Lbiċ tas-Slovakkja, fir-Reġjun ta' Bratislava. Il-pożizzjoni tagħha fuq il-fruntiera mal-Awstrija u l-Ungerija tagħmilha l-unika kapitali nazzjonali li tmiss bejn żewġ pajjiżi. Hija tinsab biss 18-il kilometru (11.2 mi) mill-fruntiera Ungeriża u 60 kilometru biss (37.3 mi) mill-kapitali Awstrijaka, Vjenna.
Il-belt għandha erja totali ta '367.58 kilometri kwadri (141.9 sq mi), li tagħmilha t-tieni l-akbar belt fis-Slovakkja skond iż-żona (wara l-Muniċipalità ta' Vysoké Tatry). Bratislava hija mifruxa max-Xmara Danubju, li tulha r-rotta ewlenija tat-trasport lejn żoni oħra kienet żviluppat u għal sekli sħaħ. Ix-xmara tgħaddi mill-belt mill-punent għax-Xlokk. Il-baċir tad-Danubju Nofsani jibda fil-Bieb ta' Devín fil-punent ta' Bratislava. Xmajjar oħra huma x-Xmara Morava, li tifforma l-fruntiera tal-majjistral tal-belt u tgħaddi fid-Danubju f'Devín, id-Danubju ż-Żgħir, u l-Vydrica, li tgħaddi fid-Danubju fid-distrett ta' Karlova Ves.
Il-firxa tal-muntanji tal-Karpazji tibda fit-territorju tal-belt mal-Karpazji Żgħar (Malé Karpaty). L-artijiet baxxi ta' Záhorie u Danubjan jestendu sa Bratislava. L-iktar punt baxx tal-belt jinsab fuq il-wiċċ tad-Danubju f'126 metru (413 pied) 'l fuq mil-livell medju tal-baħar, u l-ogħla punt huwa Devínska Kobyla f'514 metru (1,686 pied). L-altitudni medja hija 140 metru (460 pied).
Klima
Bratislava tinsab fiż-żona moderata tat-tramuntana u għandha klima moderatament kontinentali ( klassifikazzjoni tal-klima oriġinali Cfb/US Köppen-Geiger Cfb / Dfb, klassifikazzjoni tal-klima Trewartha DCbo , Żona ta’ Hardiness tal-Pjanti USDA 7b ) bi temperatura medja annwali (1990-2009) ta' madwar 10.5 °C (50.9 °F), temperatura medja ta' 21 °C (70 °F) fl-iktar xahar sħun, u -1 °C (30 °F) f' l-iktar xahar kiesaħ, erba' staġuni distinti, u l-preċipitazzjoni hija mqassma b'mod pjuttost uniformi matul is-sena. Ħafna drabi jkun irjiħat b'varjazzjoni notevoli bejn sjuf sħan u xtiewi kesħin u mxarrbin. Il-belt tinsab f'waħda mill-aktar partijiet sħan u niexfa tas-Slovakkja.
Riċentement, it-tranżizzjonijiet mix-xitwa għas-sajf u mis-sajf għax-xitwa kienu mgħaġġla, b'perjodi qosra ta' waqgħa u rebbiegħa. Il-borra sseħħ inqas ta' spiss minn qabel. Temperaturi estremi (1981–2013): rekord għoli: 39.4 °C (102.9 °F), rekord baxx: −24.6 °C (−12.3 °F). Xi żoni, partikolarment Devín u Devínska Nová Ves, huma vulnerabbli għall-għargħar mix-xmajjar Danubju u Morava. Inbniet protezzjoni ġdida mill-għargħar fuq iż-żewġ banek.
Pajsaġġ urban u arkitettura
Il-pajsaġġ tal-belt ta' Bratislava huwa kkaratterizzat minn torrijiet medjevali u bini grandjuż tas-seklu 20, iżda għadda minn bidliet profondi fi boom tal-bini fil-bidu tas-seklu 21.
Ħafna mill-bini storiku huma kkonċentrati fil-belt il-qadima. Il-Bratislava City Hall hija kumpless ta’ tliet binjiet mibnija fis-sekli 14 u 15 u issa fiha l-Mużew tal-Belt ta’ Bratislava. Michael's Gate huwa l-uniku bieb li baqa' ħaj minn fortifikazzjonijiet medjevali u huwa fost l-eqdem bini fil-belt; l-iktar dar dejqa fl-Ewropa tinsab fil-qrib. Il-bini tal-Librerija tal-Università, mibni fl-1756, intuża mid-Dieta tar-Renju tal-Ungerija mill-1802 sal-1848. Ħafna mil-leġislazzjoni importanti tal-Era tar-Riforma Ungeriża (bħall-abolizzjoni tas-serf u l- fondazzjoni tal-Akkademja tax-Xjenzi Ungeriża) ġiet ippromulgata hemmhekk.
Iċ-ċentru storiku huwa kkaratterizzat minn ħafna palazzi barokk. Il-Palazz Grassalkovich, mibni madwar l-1760, issa huwa r-residenza tal-President Slovakk, u l-gvern Slovakk issa għandu l-kwartieri ġenerali tiegħu fl-eks Palazz tal-Arċisqof. Fl-1805, diplomatiċi tal-Imperaturi Napuljun u Franġisku II iffirmaw ir-raba' Paċi ta' Pressburg fil-Palazz tal-Primat, wara r-rebħa ta' Napuljun fil-Battalja ta' Austerlitz. Xi djar iżgħar huma storikament sinifikanti; Il-kompożitur Johann Nepomuk Hummel twieled f'dar tas-seklu 18 fil-belt il-qadima.
Katidrali u knejjes notevoli jinkludu l-Katidral Gotiku ta’ San Martin mibni fis-seklu 13-16, li serva bħala l-knisja tal-inkurunazzjoni tar-Renju tal-Ungerija bejn l-1563 u l-1830. Il-Knisja Franġiskana, li tmur mis-seklu 13, ġiet post ta’ ċerimonji tal-kavallerija u huwa l-eqdem bini sagru ippreservat fil-belt. Il-Knisja ta’ Santa Eliżabetta, magħrufa aħjar bħala l-Knisja Blu minħabba l-kulur tagħha, hija mibnija kollha kemm hi fl-istil Seċessjonista Ungeriż. Bratislava għandha sinagoga waħda li tiffunzjona, mit-tlieta ewlenin li kienu jeżistu qabel l-Olokawst.
Kurżità hija l-parti restawrata taħt l-art (li qabel kienet il-livell tal-art) taċ-ċimiterju Lhudi fejn jinsab midfun ir-Rabbi Moses Sofer tas-seklu 19, li tinsab fil-qiegħ ta’ Castle Hill ħdejn id-daħla ta’ mina tat-tramm. L-uniku ċimiterju militari fi Bratislava huwa Slavín, li nfetaħ fl-1960 f'ġieħ is-suldati tal-Armata Sovjetika li waqgħu waqt il-ħelsien ta' Bratislava f'April 1945. Joffri veduta eċċellenti tal-belt u l-Karpazji ż-Żgħar.
Strutturi prominenti oħra tas-seklu 20 jinkludu l-Most Slovenského národného povstania (Pont Nazzjonali tar-Rewwixta Slovakka) madwar id-Danubju b’restorant f’forma ta’ UFO, il-kwartieri ġenerali f’forma ta’ piramida maqluba tar-Radju Slovakk, u t-Torri tat-TV Kamzík iddisinjat b’mod uniku b’gverta ta’ osservazzjoni u restorant li jdur. Fil-bidu tas-seklu 21, bini ġdid ittrasforma l-pajsaġġ urban tradizzjonali. Fil-bidu tas-seklu 21, boom tal-bini nissel strutturi pubbliċi ġodda, bħall-Most Apollo u bini ġdid tat-Teatru Nazzjonali Slovakk, kif ukoll żvilupp tal-proprjetà privata.
Kastell ta' Bratislava
Waħda mill-aktar strutturi prominenti tal-belt hija l-Kastell ta' Bratislava (Bratislavský hrad), li jinsab fuq plateau 85 metru (279 pied) 'il fuq mid-Danubju. Is-sit tal-għoljiet tal-kastell ilu abitat mill-perjodu ta’ tranżizzjoni bejn iż-żminijiet tal-Ġebel u tal-Bronż u kien l-akropoli ta’ belt Ċeltika, parti mill-limes Rumani Rumani, qagħda kbira Slava fortifikata, u ċentru politiku, militari u reliġjużi. ċentru tal-Gran Moravja. Kastell tal-ġebel ma nbenax qabel is-seklu 10, meta ż-żona kienet parti mir-Renju tal-Ungerija, madankollu, sas-seklu 9 kienet bażilika tal-ġebel pre-Rumanika fiż-żona tal-kastro.
Il-kastell sar fortizza Gotika Anti-Hussita taħt Siġimund tal-Lussemburgu fl-1430, sar kastell Rinaxximentali fl-1562, u nbena mill-ġdid fl-1649 fl-istil Barokk. Taħt ir-Reġina Marija Tereża, il-kastell sar sede rjali prestiġjuża. Fl-1811, il-kastell inqered min-nar bi żball u baqa’ fdalijiet sas-snin ħamsin tas-seklu l-ieħor, meta nbena l-biċċa l-kbira mill-ġdid fl-istil Tereżjan antik tiegħu. Fl-1940, kien ippjanat li jitwaqqa’ l-fdalijiet tal-kastell u jinbidlu b’kumpless universitarju ġdid. Madankollu, qatt ma ġie realizzat u fis-sittinijiet bdiet ir-rikostruzzjoni. Illum, iservi skopijiet ċerimonjali u bħala mużew storiku tal-Mużew Nazzjonali Slovakk.
Rusovce
Il-Mansion Rusovce, bil-park bl-Ingliż tagħha, jinsab fid-distrett ta 'Rusovce. Id-dar inbniet oriġinarjament fis-seklu 17 u nbidlet f'mansion tal-Qawmien Gotiku Ingliż bejn l-1841 u l-1844. Il-muniċipalità hija magħrufa wkoll għall-fdalijiet tal-kamp militari Ruman ta' Gerulata, parti mill-limes Romanus, sistema ta' difiża. fruntiera. Gerulata nbniet u ntużat bejn l-1 u r-4 seklu wara Kristu.
Parks u lagi
Minħabba l-pożizzjoni tagħha fl-għoljiet tal-Karpazji ż-Żgħar u l-veġetazzjoni tax-xatt tagħha fuq il-pjanuri tal-għargħar tad-Danubju, Bratislava għandha foresti qrib iċ-ċentru tal-belt. L-ammont totali ta 'spazju aħdar pubbliku huwa ta' 46.8 kilometri kwadri (18.1 mil kwadri), jew 110 metru kwadru (1,200 pied kwadru) għal kull abitant. L-akbar park fil-belt huwa Horský Park (litteralment, Mountain Park), fil-belt il-qadima. Il-park Bratislavský lesný (Bratislava Forest Park) jinsab fil-Karpazji ż-Żgħar u jinkludi ħafna postijiet popolari mal-viżitaturi, bħal Železná studienka u Koliba.. Il-Park tal-Foresti jkopri erja ta '27.3 kilometri kwadri (10.5 sq mi ), ta' li 96% hija koperta prinċipalment minn foresta tal-ballut u foresta mħallta tal-ballut-karrun, u fiha flora u fawna oriġinali bħal baġers Ewropej, volpijiet ħomor, ħanżir selvaġġ u ċriev. Fuq ix-xatt tal-lemin tad-Danubju, fil-muniċipalità ta’ Petržalka, hemm il-park Janko Kráľ, imwaqqaf fl-1774-1776. Park tal-belt ġdid huwa ppjanat għal Petržalka bejn il-lagi Malý Draždiak u Veľký Draždiak.
Iż-Żoo ta' Bratislava jinsab fuq Mlynská dolina, ħdejn il-kwartieri ġenerali tat-Televiżjoni Slovakka. Iż-zoo, imwaqqfa fl-1960, bħalissa fih 152 speċi ta’ annimal, fosthom l-iljun abjad rari u t-tigra bajda. Il-Ġonna Botaniċi, li jappartjenu għall-Università Comenius, jinsabu fuq ix-xatt tax-Xmara Danubju u huma dar għal aktar minn 120 speċi ta 'oriġini domestika u barranija.
Il-belt għandha numru ta 'lagi naturali u magħmula mill-bniedem, li ħafna minnhom huma użati għar-rikreazzjoni. Eżempji jinkludu l-Lag Štrkovec f'Ružinov, Kuchajda f'Nové Mesto, il-lagi Zlaté Piesky u Vajnory fil-grigal, u l-Lag Rusovce fin-nofsinhar, li huwa popolari man-nudisti.
Demografija
Mill-oriġini tal-belt sas-seklu 19, il-Ġermaniżi kienu l-grupp etniku dominanti. Fi tmiem l-Ewwel Gwerra Dinjija, 42% tal-popolazzjoni ta' Pressburg tkellmu l-Ġermaniż bħala l-lingwa nattiva tagħhom, 40% Ungeriż, u 15% Slovakk.
Wara l-formazzjoni tar-Repubblika Ċekoslovakka fl-1918, Bratislava baqgħet belt multi-etnika, iżda b'xejra demografika differenti. Minħabba s-Slovakkja, il-proporzjon ta' Slovakki u Ċeki żdied fil-belt, filwaqt li l-proporzjon ta' Ġermaniżi u Ungeriżi naqas. Fl-1938, 59% tal-popolazzjoni kienu Slovakki jew Ċeki, filwaqt li l-Ġermaniżi kienu jiffurmaw 22% u l-Ungeriżi 13% tal-popolazzjoni tal-belt. Il-ħolqien tal-ewwel Repubblika Slovakka fl-1939 ġab bidliet oħra, l-aktar it-tkeċċija ta’ ħafna Ċeki u d-deportazzjoni jew il-ħarba ta’ Lhud matul l-Olokawst. Fl-1945, il-biċċa l-kbira tal-Ġermaniżi ġew evakwati. Wara r-restawr taċ-Ċekoslovakkja, id-Digriet Beneš (parzjalment revokati fl-1948) ikkastigaw kollettivament lill-minoranzi etniċi Ġermaniżi u Ungeriżi bl-esproprjazzjoni u d-deportazzjoni lejn il-Ġermanja, l-Awstrija u l-Ungerija għall-allegata kollaborazzjoni tagħhom mal-Ġermanja Nażista u l-Ungerija kontra ċ-Ċekoslovakkja.
Il-belt għalhekk kisbet il-karattru distintament Slovakk tagħha. Mijiet ta’ ċittadini tkeċċew waqt l-oppressjoni komunista tas-snin ħamsin, bil-għan li “reazzjonarji” jiġu sostitwiti bil-klassi proletarja. Sa mis-snin ħamsin, is-Slovakki kienu l-etniċità dominanti fil-belt, li jikkostitwixxu madwar 90% tal-popolazzjoni tal-belt.
Riżultati taċ-Ċensiment tal-2021
Popolazzjoni tad-Distrett Grupp etniku Popolazzjoni Bratislava I–V 475,577 Slovakki 407,358 Bratislava I 46,432 Ungeriż 11,167 Bratislava II 112,001 Ċek 5,031 Bratislava III 76,694 Ukraini 1524 bratislava iv 105,154 german 750 Bratislava V 122,296 Oħrajn/mhux iddikjarati 47,239
Politika
Bratislava hija s-sede tal-parlament, il-presidenza, il-ministeri, il-qorti suprema (Slovakk: Najvyšší súd) u l-bank ċentrali tas-Slovakkja. Hija s-sede tar-Reġjun ta' Bratislava u, mill-2002, ukoll tar-Reġjun Awtonomu ta' Bratislava. Il-belt għandha wkoll ħafna ambaxxati u konsulati barranin.
L-istruttura attwali tal-gvern lokali (Mestská samospráva) ilha fis-seħħ mill-1990. Hija magħmula minn sindku (primatur), bord muniċipali (Mestská rada), kunsill tal-belt ( Mestské zastupiteľstvo), kummissjonijiet tal-belt (Komisie mestského zastupiteľstva), u uffiċċju tal-maġistrat tal-belt (Magistrát).
Is-sindku, ibbażat fil-Palazz tal-Primati, huwa l-uffiċjal kap eżekuttiv tal-belt u huwa elett għal mandat ta’ erba’ snin. Is-sindku attwali ta’ Bratislava huwa Matúš Vallo, li rebaħ l-elezzjonijiet li saru fid-29 ta’ Ottubru 2022 bħala kandidat indipendenti. Il-kunsill tal-belt huwa l-korp leġiżlattiv tal-belt, responsabbli għal kwistjonijiet bħall-baġit, ordinanzi lokali, ippjanar tal-belt, manutenzjoni tat-toroq, edukazzjoni u kultura.
City hall
Il-Kunsill tal-Belt ta' Bratislava huwa l-leġiżlatura tal-Belt ta' Bratislava. Għandu 45 membru. Il-Kunsill ġeneralment jiltaqa’ darba fix-xahar u jikkonsisti f’45 membru eletti għal mandat ta’ erba’ snin konkorrenti ma’ dak tas-sindku. Ħafna mill-funzjonijiet eżekuttivi tal-kunsill jitwettqu mill-kummissjoni tal-belt taħt id-direzzjoni tal-kunsill. [121] Il-bord tal-belt huwa korp ta' 28 membru magħmul mis-sindku u d-deputati tiegħu, is-sindki tad-distrett, u sa għaxar membri tal-kunsill tal-belt. Il-bord huwa fergħa eżekuttiva u superviżorja tal-kunsill tal-belt u jservi wkoll rwol konsultattiv lis-sindku.
Amministrazzjoni
Amministrattivament, Bratislava hija maqsuma f'ħames distretti: Bratislava I (iċ-ċentru tal-belt), Bratislava II (partijiet tal-Lvant), Bratislava III (partijiet tal-grigal), Bratislava IV (partijiet tal-punent u tat-tramuntana) u Bratislava V (partijiet min-nofsinhar għal-lemin). bank tad-Danubju, inkluż Petržalka, iż-żona residenzjali l-aktar densament popolata fl-Ewropa Ċentrali).
Għal skopijiet ta 'awto-gvern, il-belt hija maqsuma fi 17-il distrett, li kull wieħed minnhom għandu sindku (starosta) u kunsill tiegħu. In-numru ta' kunsilliera f'kull wieħed jiddependi mid-daqs u l-popolazzjoni tal-muniċipalità. Kull wieħed mid-distretti jikkoinċidi mal-20 żona katastali tal-belt, ħlief f'żewġ każijiet: Nové Mesto huwa maqsum fiż-żoni katastali Nové Mesto u Vinohrady u Ružinov huwa maqsum f'Ružinov, Nivy u Trnávka. Barra minn hekk, id-diviżjoni mhux uffiċjali tirrikonoxxi distretti u lokalitajiet addizzjonali.
Diviżjonijiet territorjali ta' Bratislava
Ekonomija
Ir-Reġjun ta' Bratislava huwa l-aktar reġjun sinjur u ekonomikament prosperu fis-Slovakkja, minkejja li huwa l-iżgħar skond iż-żona u għandu t-tielet l-iżgħar popolazzjoni mit-tmien reġjuni Slovakki. Jirrappreżenta madwar 26 % tal-PGD Slovakk
Is-salarju medju fix-xahar fir-reġjun ta’ Bratislava fl-2022 kien ta’ €1,908.
Abbażi tal-PDG per capita, Bratislava kienet is-sitt l-aktar reġjun sinjur fl-Unjoni Ewropea fl-2016. Madankollu, l-analisti nnutaw li l-klassifikazzjoni tar-reġjun ta’ Bratislava hija esaġerata għal diversi raġunijiet. Il-PGD tar-reġjun ta' Bratislava jqis l-attivitajiet ta' kumpaniji li huma bbażati fil-kapital iżda li għandhom ukoll operazzjonijiet sinifikanti x'imkien ieħor. Barra minn hekk, Volkswagen Slovakia, l-akbar manifattur tal-karozzi fis-Slovakkja, tinsab fir-reġjun ta’ Bratislava iżda hija proprjetà ta’ VW, li tagħti l-impressjoni li ż-żona hija għonja ħafna. Bħala riżultat, kważi 30 fil-mija tal-PGD tas-Slovakkja huwa ġġenerat fi Bratislava.
Ir-rata tal-qgħad fi Bratislava kienet 1.83% f'Diċembru 2007. Ħafna istituzzjonijiet tal-gvern u kumpaniji privati ​​għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom fi Bratislava. Aktar minn 75% tal-popolazzjoni ta' Bratislava taħdem fis-settur tas-servizzi, magħmul prinċipalment minn kummerċ, banek, kompjuters, telekomunikazzjoni u turiżmu. Il-Borża ta’ Bratislava (BSSE), organizzatur tal-Borża pubblika, twaqqfet fil-15 ta’ Marzu, 1991.
Kumpaniji li joperaw b’mod predominanti fi Bratislava bl-ogħla valur miżjud skont il-klassifika Trend Top 200 tal-2018 jinkludu l-Impjant ta’ Bratislava ta’ Volkswagen, ir-Raffineriji Slovnaft (MOL), Eset (iżviluppatur tas-softwer), Asseco (kumpanija tas-softwer), PPC Power (produttur tas-sħana u tal-fwar) u Aġenzija tal-persunal ta' Trenkwalder.
Volkswagen Group ħa f'idejh u espandiet il-fabbrika BAZ fl-1991, u minn dakinhar espandiet ħafna l-produzzjoni lil hinn mill-mudelli oriġinali ta 'Skoda Auto. Bħalissa, 68% tal-produzzjoni hija ffukata fuq SUVs: Audi Q7; Volkswagen Touareg; kif ukoll il-body u l-undercarriage tal-Porsche Cayenne. Mill-2012, il-produzzjoni inkludiet ukoll il-Volkswagen up! , SEAT Mii u Skoda Citigo.
F'dawn l-aħħar snin, negozji ta 'teknoloġija għolja u orjentati lejn is-servizz iffjorixxu fi Bratislava. Ħafna kumpaniji globali, inklużi IBM, Dell, Lenovo, AT&T, SAP, Amazon, Johnson Controls, Swiss Re u Accenture, bnew ċentri ta 'esternalizzazzjoni u servizz hawn jew qed jippjanaw li jagħmlu dan dalwaqt. Ir-raġunijiet għall-influss ta’ korporazzjonijiet multinazzjonali jinkludu l-prossimità tal-Ewropa tal-Punent, ħaddiema tas-sengħa, u d-densità għolja ta’ universitajiet u faċilitajiet ta’ riċerka. Anke kumpaniji Slovakki tal-IT inklużi ESET, Sygic u Pixel Federation huma bbażati fi Bratislava.
Kumpaniji kbar oħra u impjegaturi bbażati fi Bratislava huma Slovak Telekom, Orange Slovensko, Slovenská sporiteľňa, Tatra banka, Doprastav, Hewlett-Packard Slovakkja, Slovnaft, Henkel Slovensko, Slovenský plynárenský priemyselly, Kraský Priemyselpublika, Kraskovo Foods Rep. Repubblika Slovakka.
It-tkabbir qawwi tal-ekonomija Slovakka fis-snin 2000 wassal għal boom fl-industrija tal-kostruzzjoni, u bosta proġetti kbar tlestew jew huma ppjanati fi Bratislava. Iż-żoni li jattiraw l-iżviluppaturi jinkludu x-xmara tad-Danubju, fejn diġà tlestew żewġ proġetti ewlenin: River Park fil-belt il-qadima u Eurovea ħdejn il-pont Apollo. Postijiet oħra li qed jiġu żviluppati jinkludu ż-żoni madwar l-istazzjonijiet ewlenin tal-ferrovija u tal-karozzi tal-linja, iż-żona industrijali preċedenti ħdejn il-Belt il-Qadima, u fid-distretti ta' Petržalka, Nové Mesto, u Ružinov. L-investituri huma mistennija li jonfqu €1.2 biljun fuq proġetti ġodda sal-2010. Fl-2010, il-belt kellha baġit bilanċjat ta' €277 miljun, b'wieħed minn ħamsa użat għall-investiment. Bratislava għandha ishma fi 17-il kumpanija direttament, inkluża l-kumpanija tat-trasport pubbliku tal-belt Dopravný podnik Bratislava, il-kumpanija tal-ġbir u r-rimi tal-iskart bl-isem OLO (Odvoz a likvidácia odpadu) u l-kumpanija tal-utilità tal-ilma. [144] Il-belt tamministra wkoll organizzazzjonijiet muniċipali bħall-pulizija tal-belt (Mestská polícia), il-Mużew tal-Belt ta' Bratislava u ż-ŻOO ta' Bratislava.
Turiżmu
Fl-2006, Bratislava kellha 77 stabbiliment ta' akkomodazzjoni kummerċjali, li minnhom 45 kienu lukandi, b'kapaċità totali ta' 9,940 sodda. B’kollox 986,201 viżitatur, li 754,870 minnhom kienu barranin, qagħdu l-lejl. B'mod ġenerali, il-viżitaturi għamlu 1,338,497 waqfa għal lejl. Madankollu, parti konsiderevoli taż-żjarat isiru minn dawk li jżuru Bratislava għal ġurnata waħda, u n-numru eżatt tagħhom mhux magħruf. L-akbar numru ta’ viżitaturi barranin ġej mir-Repubblika Ċeka, il-Ġermanja, ir-Renju Unit, l-Italja, il-Polonja u l-Awstrija.
Fost fatturi oħra, it-tkabbir tat-titjiriet tal-linji tal-ajru low-cost lejn Bratislava, immexxija minn Ryanair, wassal għal stag parties li jidhru, l-aktar mir-Renju Unit. Filwaqt li dawn huma boom għall-industrija tat-turiżmu tal-belt, id-differenzi kulturali u l-vandaliżmu qajmu tħassib fost l-uffiċjali lokali. B'riflessjoni tal-popolarità tal-partiti rawdy fi Bratislava fil-bidu u f'nofs is-snin 2000, il-belt kienet l-ambjent għall-film tal-kummiedja Eurotrip tal-2004, li fil-fatt kien iffilmjat fil-belt ta' Praga, ir-Repubblika Ċeka.
Xiri
Bratislava għandha tmien ċentri tax-xiri ewlenin: Aupark, Avion Shopping Park, Bory Mall, Central, Eurovea, Nivy Centrum, Vivo! (qabel Polus City Centre) u l-Palazz tax-Xiri.
Xahar qabel il-Milied, il-pjazza ewlenija ta’ Bratislava tinxtegħel b’siġra tal-Milied u l-monti tas-suq tal-Milied jinfetħu uffiċjalment. Madwar 100 stall jinfetħu kull sena. Huwa miftuħ ħafna mill-ġurnata, kif ukoll bil-lejl.
Kultura
Bratislava hija l-qalba kulturali tas-Slovakkja. Minħabba l-karattru multikulturali storiku tagħha, il-kultura lokali hija influwenzata minn diversi gruppi etniċi u reliġjużi, inklużi Ġermaniżi, Slovakki, Ungeriżi u Lhud. Bratislava għandha bosta teatri, mużewijiet, galleriji, swali tal-kunċerti, ċinema, klabbs tal-films u istituzzjonijiet kulturali barranin.
Arti tal-ispettaklu
Bint Bratislava s-kwartieri ġenerali tat-Teatru Nazzjonali Slovakk, ikun f'żewġ bini. L-ewwel huwa bini ta’ teatru Neo-Rinaxximentali li jinsab fil-Belt il-Qadima fit-tarf ta’ Pjazza Hviezdoslav. Il-binja l-ġdida, miftuħa għall-pubbliku fl-2007, tiffaċċja x-xmara. It-teatru għandu tliet ensembles: opra, ballet, u drama. It-teatri iżgħar jinkludu t-Teatru tal-Pupi ta' Bratislava, it-Teatru Astorka Korzo '90, it-Teatru Arena, L+S Studio u t-Teatru Naive f'Radošina.
Il-mużika fi Bratislava iffjorixxiet fis-seklu 18 u kienet marbuta mill-qrib mal-ħajja mużikali ta’ Vjenna. Mozart żar il-belt ta’ sitt snin. Kompożituri notevoli oħra li żaru jew għexu fil-belt kienu jinkludu Haydn, Liszt, Bartók, u Beethoven. Huwa wkoll il-post tat-twelid tal-komposituri Johann Nepomuk Hummel, Ernő Dohnányi u Franz Schmidt. Bratislava hija d-dar tal-Orkestra Filarmonika Slovakka u l-orkestra tal-kamra Capella Istropolitana. Il-belt tospita diversi festivals annwali, bħall-Festival tal-Mużika ta’ Bratislava jew il-Bratislava Jazz Days. Il-Wilsonic Festival, li jsir kull sena fis-snin 2000, iġib għexieren ta' atti mużikali internazzjonali fil-belt kull sena. Matul is-sajf, isiru diversi avvenimenti mużikali bħala parti mis-Sajf Kulturali ta' Bratislava fil-Kastell ta' Bratislava. Barra minn hekk il-festivals mużikali, huwa possibbli li tisma’ mużika li minn taħt l-art sa stelle tal-pop flimkien.
Bratislava hija dar għal tnejn mill-gruppi ta' żfin folkloristiku nazzjonali tas-Slovakkja, Lúčnica u Slovenský ľudový umelecký kolektív (SĽUK).
Mużewijiet u galleriji
Il-Mużew Nazzjonali Slovakk (Slovenské národné múzeum), imwaqqaf fl-1961, huwa bbażat fi Bratislava fuq ix-xatt tax-xmara fil-Belt il-Qadima, flimkien mal-Mużew tal-Istorja Naturali, li huwa wieħed mis-suddiviżjonijiet tiegħu. Hija l-akbar istituzzjoni kulturali fis-Slovakkja u tmexxi 16-il mużew speċjalizzat fi Bratislava u lil hinn. Il-Mużew tal-Belt ta' Bratislava (Múzeum mesta Bratislava), stabbilit fl-1868, huwa l-eqdem mużew li jopera kontinwament fis-Slovakkja. L-għan ewlieni tiegħu huwa li tirrakkonta l-istorja ta’ Bratislava f’diversi forom mill-eqreb perjodi bl-użu ta’ kollezzjonijiet storiċi u arkeoloġiċi. Joffri esebiti permanenti fi tmien mużewijiet speċjalizzati.
Il-Gallerija Nazzjonali Slovakka, imwaqqfa fl-1948, toffri l-aktar netwerk estensiv ta’ galleriji fis-Slovakkja. Żewġ esebiti fi Bratislava jinsabu ħdejn xulxin fil-Palazz Esterházy (Esterházyho palác, Eszterházy palota) u l-Barracks tal-Ilma (Vodné kasárne, Vizikaszárnya) fuq ix-xatt tax-xmara Danubju fil-Belt il-Qadima. Il-Gallerija tal-Belt ta' Bratislava, imwaqqfa fl-1961, hija t-tieni l-akbar gallerija Slovakka tat-tip tagħha. Il-gallerija toffri wirjiet permanenti fil-Palazz Pálffy ( Pálffyho palác, Pálffy palota ) u l-Palazz Mirbach ( Mirbachov palác , Mirbach palota ), fil-Belt il-Qadima. Danubiana Art Museum, wieħed mill-iżgħar mużewijiet tal-arti fl-Ewropa, jinsab qrib ix-xogħlijiet tal-ilma ta' Čunovo.
Midja
Bħala l-kapitali nazzjonali, Bratislava hija d-dar għal ħafna ħwienet tal-midja nazzjonali u lokali. Stazzjonijiet televiżivi notevoli bbażati fil-belt jinkludu t-televiżjoni Slovakka (Slovenská televízia), Markíza, JOJ u TA3. Ir-Radju Slovakk (Slovenský rozhlas) huwa bbażat fiċ-ċentru, u ħafna stazzjonijiet tar-radju kummerċjali Slovakki huma bbażati fil-belt. Il-gazzetti nazzjonali bbażati fi Bratislava jinkludu SME, Pravda, Nový čas, Hospodárske noviny u The Slovak Spectator tal-lingwa Ingliża. Hemm ibbażati żewġ aġenziji tal-aħbarijiet: l-Aġenzija tal-Aħbarijiet tar-Repubblika Slovakka (TASR) u l-Aġenzija tal-Aħbarijiet Slovakka (SITA).
Sport
Bħalissa l-futbol huwa rappreżentat mill-uniku klabb li jilgħab fl-aqwa kampjonat tal-futbol Slovakk, il-Fortuna Liga. ŠK Slovan Bratislava, imwaqqfa fl-1919, għandha l-playing field tagħha fit-Tehelné Polo Stadium. ŠK Slovan huwa l-iktar klabb tal-futbol ta' suċċess fl-istorja tas-Slovakkja, u huwa l-uniku klabb mill-eks Ċekoslovakkja li rebaħ il-kompetizzjoni tal-futbol Ewropea, it-Tazza tar-Rebbieħa tat-Tazza tal-UEFA, fl-1969. FC Petržalka akadémia huwa l-iktar wieħed mill-futbol ta' Bratislava. klabbs, imwaqqfa fl-1898, u hija bbażata fl-FC Petržalka 1898 Stadium fi Petržalka (qabel f'Pasienky f'Nové Mesto u Štadión Petržalka f'Petražalka). Bħalissa huma l-uniku tim Slovakk li rebaħ tal-anqas logħba waħda fil-fażi tal-gruppi tal-UEFA Champions League, l-aktar magħrufa hija r-rebħa ta’ 5–0 fuq Celtic FC fir-rawnd ta’ kwalifikazzjoni, flimkien mat-3–2 fuq FC Porto. . Qabel dan, FC Košice fl-istaġun 1997-1998 tilfu s-sitt logħbiet, minkejja li kien l-ewwel tim Slovakk mill-indipendenza li lagħab fil-kompetizzjoni.
Fl-2010, Artmedia ġew relegati mill-Corgon Liga taħt l-isem il-ġdid tagħhom ta' MFK Petržalka, u spiċċaw fit-12-il post u fil-qiegħ. FC Petržalka akadémia bħalissa jikkompeti fil-5. kampjonat wara falliment fis-sajf tal-2014. Klabb ieħor magħruf mill-belt huwa FK Inter Bratislava. Imwaqqfa fl-1945, għandu l-kamp tal-logħob tiegħu fl-Istadium ŠKP Inter Dúbravka f'Dúbravka (qabel fi Štadión Pasienky) u bħalissa jilgħab fit-3. liga. Hemm [afna aktar klabbs bi tradizzjoni twila u storja ta’ su//ess minkejja n-nuqqas ta’ su//ess f’dawn l-a[[ar snin, pere]empju LP Domino Bratislava b[alissa jilg[ab fil-4. liga; FK Rača Bratislava jikkompeti fit-3. kampjonat kif ukoll Inter; FK ŠKP Inter Dúbravka Bratislava, wara ŠKP Devín (tim ta' suċċess tas-snin 90) u parzjalment wara Inter oriġinali (l-Inter oriġinali falliet fl-2009, biegħet il-liċenzja Corgoň Liga lil FK Senica u ingħaqad legalment ma' FC ŠKP Dúbravka; l-Inter attwali ħadu t-tradizzjoni, isem, kuluri, partitarji, eċċ., iżda mhux legalment is-suċċessur tal-Inter oriġinali); FC Tatran Devín, il-klabb li kellu suċċess prinċipalment fil-livell taż-żgħażagħ u ingħaqad ma’ ŠKP Bratislava fl-1995; MŠK Iskra Petržalka, li jilgħab taħt l-isem ta' ŠK Iskra Matadorfix Bratislava fl-1 League antik (illum it-2) fl-1997/98.
Bratislava hija dar għal tliet grawnds tal-isports tax-xitwa: Ondrej Nepela Winter Sports Stadium, V. Dzurilla Winter Sports Stadium u Dúbravka Winter Sports Stadium. It-tim tal-hockey tas-silġ HC Slovan Bratislava ilu jirrappreżenta lil Bratislava mill-istaġun 2012–13 fil-Kontinental Hockey League. Slovnaft Arena, parti mill-arena ta 'l-isports tax-xitwa Ondrej Nepela, hija d-dar ta' HC Slovan. Il-Kampjonati tad-Dinja tal-Ice Hockey tal-1959 u tal-1992 intlagħbu fi Bratislava, u l-Kampjonat tad-Dinja tal-2011 sar fi Bratislava u Košice, li għalihom inbena grawnd ġdid.[163] Il-belt ospitat ukoll il-Kampjonat tad-Dinja fl-2019.
Iċ-Ċentru tal-Isport tal-Ilma ta' Čunovo huwa żona ta' slalom ta' ilma abjad u rafting, ħdejn id-Diga ta' Gabčíkovo. Kull sena jospita diversi kompetizzjonijiet internazzjonali u nazzjonali tal-kenura u l-kayak.
Fl-1966, Bratislava semmiet l-istadium multi-sportiv ġdid tagħha wara t-tennista Ladislav Hecht. [164]
Iċ-Ċentru Nazzjonali tat-Tennis, li jinkludi l-Aegon Arena, jospita diversi avvenimenti kulturali, sportivi u soċjali. Hemm intlagħbu diversi logħbiet tat-Tazza Davis, inkluża l-Finali tat-Tazza Davis tal-2005. Il-belt hija rappreżentata fl-aqwa kampjonati Slovakki għall-basketball tan-nisa u l-irġiel, il-handball u l-volleyball tan-nisa, u l-waterpolo tal-irġiel. It-tiġrija nazzjonali Devín-Bratislava hija l-eqdem avveniment atletiku fis-Slovakkja, u l-maratona tal-belt ta' Bratislava ilha ssir kull sena mill-2006. Hemm korsa fi Petržalka, fejn isiru tlielaq taż-żwiemel u avvenimenti. Tlielaq tal-klieb u wirjiet tal-klieb huma miżmuma regolarment.
Bratislava hija wkoll iċ-ċentru tal-unjoni tar-rugby fis-Slovakkja.
Edukazzjoni u xjenza
L-ewwel università fi Bratislava, fir-Renju tal-Ungerija (u wkoll fit-territorju tas-Slovakkja tal-lum) kienet Universitas Istropolitana, imwaqqfa fl-1465 mir-Re Matthias Corvinus. Ingħalaq fl-1490 wara mewtu.
Bratislava hija dar għall-akbar università (Università Comenius, 27,771 student), l-akbar università teknika (Università tat-Teknoloġija Slovakka, 18,473 student), u l-eqdem skejjel tal-arti (l-Akkademja tal-Arti tal-Ispettaklu u l-Akkademja tal-Arti Fine Arts and Design) fis-Slovakkja. Istituzzjonijiet oħra ta 'edukazzjoni terzjarja huma l-Università pubblika tal-Ekonomija u l-ewwel università privata fis-Slovakkja, l-Università tal-Belt ta' Seattle. B'kollox, madwar 56,000 student jattendu l-università fi Bratislava.
Hemm 65 skola primarja pubblika, disa’ skejjel primarji privati, u għaxar skejjel primarji reliġjużi. B'kollox, jirreġistraw 25,821 student. Is-sistema edukattiva sekondarja tal-belt (xi skejjel medji u skejjel sekondarji kollha) tikkonsisti f'39 ġinnasju b'16,048 student, 37 skola sekondarja speċjalizzata b'10,373 student, u 27 skola vokazzjonali bi 8,863 student (dejta minn 2007).
L-Akkademja tax-Xjenzi Slovakka hija bbażata wkoll fi Bratislava. Madankollu, il-belt hija waħda mill-ftit kapitali Ewropej li la għandha osservatorju u lanqas planetarju. L-eqreb osservatorju jinsab f'Modra, 30 kilometru (19-il mi) 'l bogħod, u l-eqreb planetarju jinsab f'Hlohovec, 70 kilometru (43 mi) 'l bogħod.
Relazzjonijiet internazzjonali
Bratislava hija ġemellata ma':
In-numri fil-parentesi jelenkaw is-sena tal-ġemellaġġ. L-ewwel ftehim ġie ffirmat mal-belt ta' Perugia fl-Italja fit-18 ta’ Lulju 1962.
Ġużeppi De Piro
Ħajja
Ġużeppi De Piro twieled fit-2 ta' Novembru 1877, fl-Imdina. Kien is-seba' wieħed fost disat aħwa. Jekk f'dak iż-żmien in-nobbli kienu jqisuha ħaġa dispreġjattiva li jmorru jaħdmu, għalihom jidher li kien aktarx daqshekk ieħor diżonorevoli li jibagħtu lil uliedhom f'xi skola. Għall-familja De Piro, għalkemm waħda ta' barunijiet, il-każ jidher li kien differenti. Wara li ħa l-ewwel edukazzjoni tiegħu fid-dar tal-familja, Ġużeppi għadda għal-Liċeo.
Hemmhekk baqa' sakemm qagħad għall-Matrikola li permezz tagħha daħal l-Universita` Rjali ta' Malta. Wara kors ta' tliet snin fl-Arti u x-Xjenza, hu beda l-istudju għal avukat. Sa minn tfulitu, De Piro kellu namra lejn l-Arti. Ġużeppi, iż-żagħżugħ pittur, kadett u student, kien qiegħed jagħmel l-ewwel sena ta' studju tal-Liġi. Iżda De Piro kien fuq kollox żagħżugħ li kellu l-għeruq tiegħu f'familja fejn kif stqarr l-Arċisqof Pietru Pace, "...ma kienx jara fiha ħlief eżempji ta' ħajja virtuża".
Saċerdozju
De Piro kien imtella' fit-talb u fid-direzzjoni spiritwali. Huwa kien ilu lest għas-sejħa minn meta kien għadu tifel żgħir. Hu nnifsu jesprimi bil-kitba tiegħu: "Fit-8 ta' Mejju 1898 wara novena lill-Verġni ta' Pompei, li fiha jiena tlabtha biex tgħinni nagħraf verament ir-rieda t'Alla għalija, jien ħassejt il-qawwa li niddeċiedi fis-sewwa, ċioè favur is-saċerdozju".
Xejn ma waqqfu milli jsegwi din id-deċiżjoni. De Piro kellu n-nobbiltà xi jħalli. Din kienet tfisser fost l-oħrajn it-titlu nobiljari, ħafna proprjetà mobbli u mmobbli, stil ta' ħajja lussuża u komdu, popolarità fis-soċjetà, stima, awtorità, ħafna faċilitajiet,eċċ. De Piro jgħid ukoll x'għenu biex waslu biex isir saċerdot. Fost il-ħdax ir-raġuni favur is-saċerdozju, hu jippreżenta waħda li tispjega kollox; "ix-xewqa li ningħata kollni kemm jien lil Alla wara li Hu bata tant għad-dnubiet tiegħi". Wara li tkellem ma' ommu dwar id-deċiżjoni tiegħu u ġie mgħarraf l-Arċisqof Pace, saru l-arranġamenti meħtieġa u Ġużeppi mar Ruma biex joqgħod fil-Kulleġġ Capranica u jibda l-Filosofija fl-Università Gregoriana. Ċertament meta ċaħad għal ġid materjali, De Piro ma neħħiex minnu l-krejattività, il-kuraġġ, l-enerġija u d-dedikazzjoni li bihom hu kien diġà qed jidħol għal kull biċċa xogħol. Fil-fatt minn ittra li kiteb lil ommu fil-bidu ta' l-istudju tiegħu, jidher li hu kien ippjana li jagħmel għaxar snin Ruma : wara li jlesti l-kors istituzzjonali kellu l-ħsieb li jkompli l-ispeċjalizzazzjoni fil-Liġi Kanonika. Hawnhekk, iżda, hu importanti li wieħed jirreferi għal korrispondenza oħra li nkitbet bejn Ġużeppi u l-familjari tiegħu. Ħames xhur wara li hu kien beda l-Filosofija, u allura sitt xhur wara li kien kiteb lil ommu dwar il-pjan ta' studju, oħtu Tereżina kitbitlu biex tawguralu s-suċċess fl-istudji li kien qed jagħmel. Ġużeppi kiteb lil ommu u bla tlaqliq qalilha: "Nosserva 'l Teresina biex ma toqgħodx tagħmilli ċerti awguri b'tant serjetà. Hemm awgurju wieħed li naċċetta bil-qalb. Dan hu li jien nagħraf tajjeb ir-rieda ta' Alla, u nagħmilha b'mod perfett. Dan għalija jkun biżżejjed". Wara li ġie ordnat saċerdot f'San Ġwann Latern, fil-15 ta' Marzu 1902, u ġie jagħmel l-ewwel quddiesa solenni tiegħu fil-Katidral tal-Imdina, Ġużeppi De Piro mar lura Ruma biex jispiċċa t-tielet sena Teoloġija. Fi tmiem din is-sena akkademika hu ġie Malta għal żmien qasir ħafna qabel telaq lejn l-Isvizzera għall-kura. It-talb, l-għajn ta' faraġ u l-aqwa akkumpanjament, kif stqarr l-istess De Piro, għenuh biex jegħleb il-mumenti iebsa fejn kien imċaħħad li jmur San Ġużepp u jwettaq il-ħidma ta' missjunarju : "...qalb is-silġ tal-Alpi, u daqshekk 'il bogħod mill-pajjiż fejn ħsibt li npoġġi l-proġetti tiegħi fil-konkret ma kien baqagħli xejn għajr it-talb - l-aqwa kumpanija għalija - u tlabt, tlabt, tlabt." Dam hemm sena u nofs. Fit-2 ta' Marzu 1904 Dun Ġużepp ġie lura Malta.
thumb|right|150px| Waħda mill-ittri indirizzati lil ommu
Il-Qaddej t'Alla żamm kuntatt kontinwu m'ommu permezz tal-ittri. Din tal-aħħar, għalkemm kellha wlied oħra, kellha fiduċja kbira f'binha Ġużeppi u spiss kienet tħoss in-nuqqas tiegħu meta kien barra minn xtutna, okkażjonalment f'Ruma minħabba raġunijiet akkademiċi u fl-iSvizzera għall-kura. Minħabba f'hekk, hu ħa ħsieb li jtaffilha dan id-dispjaċir tagħha b'korrispondenza regolari. Din l-affettività ma setax jgħixha bl-istess mod ma' missieru, li miet fil-bidu tal-1898.
Fil-Parroċċa tal-Qrendi (1904-1907)
Meta De Piro ġie lura Malta mill-iSvizzera, fejn kien ingħata kura, huwa kien saċerdot żagħżugħ ta' 27 sena. Kien mimli proġetti għall-futur. Fl-istess ħin xejn ma eżita li jistenna ftit aktar biex jista' jpoġġihom fil-prattika. Fil-fatt, meta wasal Malta, flok intefa' għax-xogħol hu għażel li jmur joqgħod għal xi żmien fid-dar li l-familja tiegħu kellha fil-Qrendi. Hu hemmhekk mar biex ikompli jieħu saħħtu imma fl-istess ħin ma qagħadx fil-għażż. Ir-reġistri tiegħu tal-quddies juru li kien iqaddes ta' kuljum fil-knisja parrokkjali. Iżda kien kontribut li De Piro almenu kellu l-ħsieb li jagħti hawnhekk kien marbut mal-formazzjoni kontinwata tal-kleru. Huwa kien ġa ra kif għamel biex ikkuntattja s-saċerdoti tal-parroċċi qrib il-Qrendi u ħejja għalihom programm ta' laqgħat li kellhom jitmexxew minn saċerdoti oħrajn speċjalizzati fil-materji magħżula. Kienet biss ħidma ġdida li ngħatatlu li waqqfitu milli jpoġġi dan il-proġett fil-prattika.
Monsinjur u Djaknu tal-Kapitlu Metropolitan ta' Malta (1911-1933)
De Piro kien ipprefera ħidma sempliċi u fqira fl-Istitut ta' San Ġużepp milli jagħmel parti mill-korp diplomatiku tal-Knisja. Biex wasal għal din l-għażla hu niżżel bil-miktub ir-raġunijiet tiegħu. Fl-istqarrijiet ta' De Piro toħroġ l-umiltà safja tiegħu: "Fl-Akkademia donni nkun qegħedt ruħi fil-għoli biex ħaddieħor jarani ħalli lili jerfagħni għal xi pożizzjoni tajba; imma hu tagħlim ċert li Ġesù għandu preferenza għal dawk li jixtiequ jinħbew...diġa' jkun infinitament iżjed milli jistħoqqli jekk nasal biex insir saċerdot."