cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ilarju ta' Poitiers
Il-ħidma letterarja ta’ Illarju
Kitbu fis-sena 359. Wara l-Konċilju ta’ Selewċja Illarju mar Kostantinopli u bagħat jitlob lill-Imperatur Kostanzu biex jippermettilu jidħol f’dibattitu pubbliku ma’ Saturninu ta’ Arles. Talbu wkoll biex ma jistqarrx il-fidi Arjana fformulata f’Rimini iżda jirrikorri għall-fidi li kellu fil-Magħmudija. It-talba ta’ Illarju ma kinitx milqugħa u għalhekk Illarju kiteb din l-opra.
(3)	Ktieb kontra Kostanzu (Contra Costantium Imperatorem)
Kitba qalila ħafna fejn Kostanzu hu mqabbel ma’ Neruni u Deċju. Din ukoll kienet intenzjonata bħala apoloġija (difiża) għall-isqfijiet.
(4)	Kontra Awsenzju (Contra Auxentium) (jew Contra Arianos)
Illarju kiteb dal-ktieb fis-sena 364, wara li hu u Ewsebju ta’ Verċelli ma rnexxilhomx ineħħu mis-sede episkopali ta’ Milan lill-Isqof Awsenzju li kien Arjan. Illarju kiteb lill-Imperatur Valentinjanu kontra Ewsebju, iżda l-Imperatur ried jibqa’ newtrali fil-każ tal-kontroversji reliġjużi.
(5)	Frammenti Storiċi
Dawn il-frammenti fihom diversi dokumenti marbutin mal-Konċilju ta’ Sardica (343) u mas-snin ta’ wara bejn is-Sinodu ta’ Béżiers u t-tluq ta’ Illarju għall-eżilju. Fihom ukoll dokumenti dwar il-Konċilju ta’ Rimini u ittri tal-Papa Liberju. Jinkludu wkoll dokumenti ta’ wara s-sena 359 u jagħtu direttivi dwar kif għandhom ikunu ttrattati l-isqfijiet li ffirmaw il-formula tal-fidi ta’ Rimini.
Dawn il-frammenti jagħtuna dokumentazzjoni tajba dwar il-kontroversji Arjani bejn is-snin 343 u 366.
Ġ. L-opri eseġetiċi ta’ Illarju.
Illarju għandu 3 opri eseġetiċi: (i) Kumment għall-Mattew (355) – opra li fiha jimxi mat-test bibliku u jiddiskuti l-fatti ewlenin u t-tifsira spiritwali tagħhom; (ii) Kumment għas-Salmi (364) – opra li fiha kien influwenzat minn Oriġene li wkoll kien kiteb il-Kumment għas-Salmi. Hawn Illarju jagħti diversi kummenti marbutin mal-kontroversja Arjana; (iii) Dwar il-misteri (ċ. 360) – jgħid li l-Iskrittura titkellem dwar l-Inkarnazzjoni bil-fatti u bil-kliem. Kristu kien prefigurat fl-irqad ta’ Adam, fid-dulluvju ta’ żmien Noè, fil-barka ta’ Melkisedek, fil-ġustifikazzjoni ta’ Abraham fit-twelid ta’ Iżakk, u fil-jasar ta’ Ġakobb. Parti minn din l-opra ġiet skoperta minn J.F. Gammurrini f’manuskritt ta’ Arezzo fl-1887. D. L-innijiet ta’ Illarju
Illarju hu l-ewwel kittieb tal-Knisja Latina li kiteb l-innijiet Latini. Il-Konċilju ta’ Toledo approva l-kant ta’ l-innijiet bħal dawk li kitbu Illarju u Ambroġju ta’ Milan. Ġirolmu jgħid li Illarju kiteb din l-opra. L-innijiet ġew skoperti wkoll minn J.F. Gammurrini.
San Illarju ta’ Poitiers kien espost għall-kitbiet tal-Padri tal-Knisja Griega u tal-kittieba sagri fl-Orjent fi żmien l-eżilju tiegħu fil-Friġja (Asja Minuri). Dan il-fatt kellu importanza kbira fil-formazzjoni personali tiegħu u għall-patrimonju tal-Knisja Latina. Illarju kiteb bil-Latin u għalhekk ta kontribut kbir lill-Ewropa tal-Punent u l-Afrika ta’ Fuq. Għen mhux ftit biex il-Knisja Latina taġġorna ruħha mal-Knisja Griega ta’ dak iż-żmien, tant li ħafna jsejħulu l-Anastasju tal-Punent. Il-Papa Piju IX għamel lil San Illarju ta’ Potiers Duttur tal-Knisja fl-1851.
Molière
Jean-Baptiste Poquelin, aħjar magħruf bħala Molière (twieled fil-15 ta' Jannar 1622 – miet fis-17 ta' Frar 1673), kien kittieb tat-teatru Franċiż, direttur u attur kif ukoll wieħed mill-pijunieri tal-Kummiedja Satirika.
Ħajtu
Bin artist, Jean-Baptiste Poquelin, tilef lil ommu ta' età zgħira u sabiex ikompli l-istudji tiegħu huwa daħal fis-Soċjetà tal-Giżwiti, hekk meqjusa prestiġġjuża f'dawk iż-żminijiet, fil-Kulleġġ ta' Clermont.
Fl-età ta' tmintax-il sena, Poquelin irċieva t-titlu ta' Tapissier du Roi. Din il-pożizzjoni tatu lok għall-kuntatti iktar frekwenti mar-Re Lwiġi XIV. Huwa laħaq avukat fl-1642 ġewwa Orléans.
Il-wasla tiegħu f'Pariġi
F'Ġunju ta' l-1643, flimkien mal-maħbuba tiegħu Madeleine Béjart, ħuha u oħta, huwa waqqaf il-kumpanija tejatrali bl-isem ta' L'Illustre Théâtre, li spiċċat bla fondi fl-1645. Kien hawnhekk li huwa addotta l-isem fittizju ta' Molière, x'aktarx insipirat minn villaġġ żgħir fin-Nofsinhar ta' Franza, fil-viċinanzi ta' Le Vigan,li kien ta' l-istess isem. Jista' jagħti l-każ, li huwa għamel dan it-tibdil sabiex ma jġibx mistħija fuq missieru talli għandu attur fil-familja tiegħu. Minħabba l-falliment tal-kumpanija tiegħu kellu jqatta' xi ġimgħat il-ħabs biex ipatti għal xi dejn li kellu. Ġie meħlus mill-ħabs bil-għajnuna ta' missieru, u minn hemmhekk telaq ma' Madeleine idur mal-villaġġi ta' Franza u jagħmilha ta' kummidjant. Dam jgħix f'dan it-tip ta' ħajja għal 14-il sena sħaħ. Fil-bidu kien daħal bħala attur mal-kumpaniji ta' Charles Dufresne iżda mbagħad waqqaf kumpanija tiegħu. Matul il-vjaġġi tiegħu, Molière iltaqa' mal-Prinċep ta' Conti, gvernatur ta' Languedoc. Dan minn naħa tiegħu sar il-benefattur tiegħu u għalhekk Molière semma l-kumpanija tiegħu għalih. Din il-ħbiberija spiċċat ħesrem hekk kif Conti ssieħeb mal-għedewwa ta' Molière fil-Parti des Dévots.
thumb|right|210px| Il-qabar ta' Molière, fiċ-ċimiterju ta' Père Lachaise, Paríġi
Molière wasal lura Pariġi fl-1658 u ħa sehem fit-traġedja ta' Corneille Nicomède u fil-farsa Le docteur amoureux ġewwa l-Louvre li dak iż-żmien kien jiġi mikri bħala teatru. Ta' min jgħid li dawn iż-żewġ wirjiet kienu ta' suċċess. Ġie ppremjat it-titlu ta' Troupe de Monsieur (Monsieur kien ħu r-Re)u bil-għajnuna ta' dan, il-kumpanija ta' Molière ingħaqdet mal-kumpanija famuża Taljana Commedia dell'Arte. Huwa stabillixxa ruħu sewwa fit-teatru tagħhom, Petit-Bourbon, fejn fit-18 ta' Novembru 1659, ġiet murija għall-ewwel darba fuq il-palk waħda mix-xogħolijiet il-kbar tiegħu, Les Précieuses Ridicules.
Dan kien l-ewwel attentat minn ħafna oħra li ġew warajh fejn Molière iwaqqa' ghaċ-ċajt ċerti manjieri u mġiba li kienu kommuni fi Franza ta' dak iż-żmien. Hawnhekk huwa ħareġ bil -frażi castigat ridendo mores (tikkritika lis-soċjetà permezz ta' l-umoriżmu). L-istil u l-kontenut ta' dan l-ewwel suċċess tiegħu mal-ewwel kienu l-mira ta' kritika qalila.
Park Nazzjonali ta' Teide
daqsminuri|262x262px|Il-Park Nazzjonali ta' Teide Il-Park Nazzjonali ta' Teide (bl-Ispanjol: Parque nacional del Teide, pronunzjata [ˈpaɾke naθjoˈnal de ˈtejðe]) huwa park nazzjonali li jinsab f'Tenerife, il-Gżejjer Kanarji, Spanja.
Il-park nazzjonali huwa ċċentrat fuq il-vulkan Teide, l-ogħla muntanja ta' Spanja (għolja 3,718 metru) kif ukoll l-ogħla vulkan fil-gżejjer tal-Oċean Atlantiku u t-tielet l-ogħla vulkan fid-dinja mill-bażi tiegħu fil-qiegħ tal-oċean (għoli 7,500 metru). Pico Viejo, inkluż ukoll fil-limiti tal-park nazzjonali, huwa t-tieni l-ogħla vulkan fil-Gżejjer Kanarji b'quċċata ta' 3,135 metru. Il-vulkani Teide u Pico Viejo huma l-unika żewġ qċaċet fil-Gżejjer Kanarji li jaqbżu l-livell ta' 3,000 metru.
Il-park għandu erja ta' 18,990 ettaru u jinsab fil-muniċipalità ta' La Orotava. Sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-28 ta' Ġunju 2007. Mill-aħħar tal-2007, ġie meqjus bħala wieħed mit-12-il Teżor ta' Spanja. Fuq irdum, fil-Lvant ta' Teide, hemm it-teleskopji tal-Osservatorju ta' Teide.
Il-Park Nazzjonali ta' Teide huwa l-iżjed park nazzjonali viżitat fi Spanja u sal-2015 kien it-tmien l-iktar wieħed li żaruh nies fid-dinja, b'madwar tliet miljun viżitatur fis-sena. Fl-2016, żaruh 4,079,823 viżitatur u turist, li kien rekord storiku li qatt ma ntlaħaq qabel.
Kuljum, filgħodu u filgħaxija, jiġu organizzati mawriet fil-park nazzjonali bil-karozzi tal-linja, u jitilqu minn diversi żoni fin-Nofsinhar tal-irħula turistiċi ta' Tenerife. L-aċċess sal-quċċata jirrikjedi permess b'xejn li jeħtieġ jiġi rriżervat bil-quddiem.
Storja
xellug|daqsminuri|Veduta tridimensjonali tal-Park Nazzjonali ta' Teide Il-Park Nazzjonali ta' Teide għandu valur storiku kbir. Dan il-post kellu importanza spiritwali importanti għall-aboriġini Guanches u ġew skoperti siti arkeoloġiċi importanti fil-park. Għall-Guanches, Teide kien post ta' qima, u kienu jemmnu li kien id-daħla għall-infern (Echeyde).
Immanuel Kant
Immanuel Kant (22 t'April, 1724 - 12 ta' Frar, 1804) kien filosfu Ġermaniż. Huwa twieled u miet fi Königsberg, il-Prussja. Kant studja l-filosofija fl-Università tal-post u iktar 'l quddiem laħaq professur tal-filosofija.
Park Nazzjonali ta' Teide
Storja
Bħala ċelebrazzjoni tal-50 anniversarju tat-trasformazzjoni tiegħu f'park nazzjonali, fl-2002 tfasslet id-dokumentazzjoni biex il-park jiġi ddikjarat Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Fit-28 ta' Ġunju 2007, wara ħames snin ta' ħidma u sforzi, l-UNESCO ddeċidiet li tiddikjara l-Park Nazzjonali ta' Teide bħala Sit ta' Wirt Dinji fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO li saret f'Christchurch, in-New Zealand. Il-Park Nazzjonali ta' Teide ġie ddikjarat ukoll bħala wieħed mit-12-il Teżor ta' Spanja fl-aħħar tal-2007.
Immanuel Kant
Kant twieled f'familja Luterana u għaldaqstant fi tfulitu attenda skola Luterana. Fl-1740 daħal fl-Università ta' Königsberg u hemmhekk studja dwar il-filosofija ta' Gottfried Leibniz u Christian Wolff. Kant kellu interess partikolari ħafna fit-teoriji ġodda tal-fiżika li ħareġ bihom Isaac Newton.
Pika ta' Thomas
Il-Pika ta' Thomas hija speċi ta' pika li tħaffer taħt l-art u tħobb ambjent bi ħxejjex bħal "Caragana jubata", "Dasiphora fruticosa" u "Salix spp." f' għoli ta' bejn 3,400 u 3,900 metru. Id-densità tal-popolazjoni ta' din l-ispeċi mhijiex magħrufa u b'hekk skont l-Lista Ħamra l-IUCN qiegħda mniżżla bħala speċi fi stat indeterminat.
Park Nazzjonali ta' Teide
Storja
Il-Park Nazzjonali ta' Teide huwa komplementari għall-Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii. Dan l-iktar għaliex fiż-żewġ parks jiġu rrappreżentati l-istrutturi vulkaniċi u l-formazzjonijiet inqas evoluti tal-magma ta' gżejjer (Hawaii) u iktar evoluti u differenzjati (Teide). Barra minn hekk, il-Park Nazzjonali ta' Teide jikkondividi karatteristiċi xeniċi simili mal-Park Nazzjonali tal-Grand Canyon f'Arizona, l-Istati Uniti.
Immanuel Kant
Kant kien influwenza kbira fuq il-ġenerezzjoni żagħżugħa ta' żmienu, bħal ngħidu aħna, il-ħassieba Ġermaniżi Fichte, Schelling, Hegel u l-kittieba Helder, Schiller, u Goethe.
Pika ta' Thomas
Distribuzzjoni
Din hija speċi endemika taċ-Ċina mifruxa ma' katini ta' muntanji iżolati f'Gansu, Quinghai u Sichuan.
Park Nazzjonali ta' Teide
Ġeografija u klima
Il-Park Nazzjonali ta' Teide ġeneralment għandu klima niexfa u miti, b'ħafna xemx. Il-klimi ewlenin li jinstabu fil-Park Nazzjonali ta' Teide huma l-klima Mediterranja (Csa/Csb) u l-klima semiarida (BSk).
L-Osservatorju ta' Teide ta' Izaña, li jinsab 2,371 metru (7,779 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar jirreġistra temperatura medja annwali ta' 10.2 °C (50.4 °F) u kważi 3,500 siegħa ta' xemx fis-sena. Il-biċċa l-kbira tal-jiem tas-sajf ikunu b'sema bla sħab.
Flora u fawna
daqsminuri|Echium wildpretii Il-flussi tal-lava fuq ix-xaqlibiet tal-vulkan Teide jittieklu sa ma jsiru saff irqiq ħafna ta' ħamrija mimlija nutrijenti u minerali. Din il-ħamrija ssostni għadd kbir ta' speċijiet ta' pjanti. Il-flora vaskulari tikkonsisti minn 168 speċi ta' pjanti; 33 minnhom huma endemiċi għal Tenerife.
Foresti taż-żnuber tal-Gżejjer Kanarji (Pinus canariensis) jokkorru f'altitudni ta' 1,000-2,100 metru, u jiksu x-xaqlibiet medji tal-vulkan, b'kopertura Alpina 1,000 metru iktar baxxa minn dik tal-muntanji kontinentali b'latitudni simili. F'altitudnijiet ogħla, il-krater ta' Las Cañadas jipprovdi biżżejjed kenn biex jikbru speċijiet iktar fraġli bħaċ-ċedru tal-Gżejjer Kanarji (Juniperus cedrus) u ż-żnuber tal-Gżejjer Kanarji (Pinus canariensis).
L-iżjed speċijiet ta' pjanti dominanti fil-Park Nazzjonali ta' Teide huma l-ġinestra bajda ta' Teide (Spartocytisus supranubius), li tarmi fjuri bojod u roża; il-ġiżi tal-Gżejjer Kanarji (Erysimum scoparium), li tarmi fjuri bojod u vjola; u l-buglossa ta' Teide (Echium wildpretii), li tarmi fjuri ħomor li jiffurmaw piramida għolja sa tliet metri. Il-margerita ta' Teide (Argyranthemum teneriffae) tista' tinstab f'altitudnijiet qrib it-3,600 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Il-vjola ta' Teide (Viola cheiranthifolia) tista' tinstab sal-quċċata tal-vulkan, u b'hekk hija l-pjanta li tarmi fjuri fl-ogħla altitudni fi Spanja.
Dawn il-pjanti adattaw għall-kundizzjonijiet ambjentali diffiċli tal-vulkan bħall-altitudni għolja, ix-xemx qawwija, il-varjazzjonijiet estremi fit-temperaturi, u n-nuqqas ta' ndewwa. L-adattamenti jinkludu l-għamliet semisferiċi tagħhom, l-għata 'l isfel jew bix-xama' tagħhom, it-tnaqqis tal-weraq espost tagħhom, u l-produzzjoni kbira ta' fjuri tagħhom. Dawn l-ispeċijiet ta' pjanti jarmu l-fjuri lejn l-aħħar tar-rebbiegħa jew fil-bidu tas-sajf, fix-xhur ta' Mejju u ta' Ġunju.
Il-Park Nazzjonali ta' Teide fih firxa wiesgħa ta' invertebrati, u iktar minn 40 % minnhom huma speċijiet endemiċi. 70 speċi jinstabu biss fil-park nazzjonali. Fost dawn l-invertebrati hemm brimb, ħanfus, dipterani, emipterani, u imenopteri. xellug|daqsminuri|Il-gremxula tan-Nofsinhar ta' Tenerife (Gallotia galloti galloti) B'kuntrast ma' dan, il-Park Nazzjonali ta' Teide għandu varjetà limitata ta' vertebrati. Għaxar speċijiet ta' għasafar ibejtu fil-park. Dawn jinkludu l-isponsun tal-Gżejjer Kanarji (Fringilla teydea teydea); id-diżż ta' Berthelot (Anthus berthelotii berthelotii); il-kanarin tal-Atlantiku (Serinus canaria); u sottospeċi ta' spanjulett (Falco tinnunculus canariensis).
Fil-park hemm ukoll tliet speċijiet ta' rettili endemiċi – il-gremxula tal-Gżejjer Kanarji (Gallotia galloti galloti), il-wiżgħa tal-Gżejjer Kanarji (Tarentola delalandii), u x-xaħmet l-art tal-Gżejjer Kanarji (Chalcides viridanus viridanus).
L-unika mammiferi nativi tal-park huma l-friefet il-lejl. L-iżjed speċi komuni huwa l-farfett il-lejl ta' Leisler (Nyctalus leisleri). Mammiferi oħra bħall-muflun (nagħġa selvaġġa), il-fenek, il-ġurdien, il-far iswed, il-qattus selvaġġ, u l-qanfud Alġerin kollha ġew introdotti fil-park.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vii) "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-kriterju (viii) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti". nofs|daqsminuri|571x571px|Veduta tal-Caldera de las Cañadas fil-Park Nazzjonali ta' Teide
Għeliem xjentifiku
Is-similarità bejn il-kundizzjonijiet ambjentali u ġeoloġiċi fil-Park Nazzjonali ta' Teide u l-pjaneta Marte wasslu biex dan il-park jitqies bħala punt ta' referenza vulkanika b'rabta mal-pjaneta l-ħamra.
Din is-similarità bejniethom wasslu biex il-park jitqies bħala post ideali għall-ittestjar tal-istrumenti li jintbagħtu lejn Marte biex jiżvelaw xi ħajja tal-imgħoddi jew tal-preżent fuq il-pjaneta l-ħamra. Fl-2010, tim tar-riċerka f'Las Cañadas del Teide ttestja l-istrument ta' Raman li mbagħad intuża fl-ispedizzjoni ExoMars tal-ESA-NASA lejn Marte.
Fl-2017, l-Aġenzija Spazjali Ewropea (ESA) ittestjat vetturi (rovers) planetarji f'żona tal-park magħrufa bħala Las Minas de San José.
Parks ġemellati
Barra minn hekk, il-Park Nazzjonali ta' Teide jipparteċipa f'programmi internazzjonali differenti u jiskambja l-konsulenzi ma' parks nazzjonali oħra fid-dinja, speċjalment fl-Amerka Ċentrali, fl-Amerka t'Isfel u fl-Ewropa. In regard to international cooperation, the Teide National Park has provided technical support to the Souss-Massa National Park located in southwestern of Morocco.
Joseph Grech
daqsminuri|(2009) L-Isqof Joseph Grech (Ħal Balzan, Malta, fl-10 ta’ Dicembru 1948 - 28 ta' Diċembru 2010) kien Isqof Malti fl-Awstralja.
Isqof
Kien ikkonsagrat Isqof fl-10 ta’ Frar 1999. Inħatar Isqof ta’ Sandhurst fit-8 ta’ Marzu 2001. Huwa serva bħala membru tal-Kummissjoni ta’ l-Isqfijiet għall-Formazzjoni tal-Ħidma Missjunarja u ta’ Fidi u wara taż-Żgħażagħ u Refuġjati.
Kien l-ewwel isqof Malti maħtur fl-Awstralja. Għal ħafna snin wettaq il-missjoni tiegħu bħala saċerdot u bħala isqof fl-Awstralja kemm għall-emigranti Maltin f’dak il-kontinent, kif ukoll għall-Kattoliċi fl-Awstralja fdati f’idejh.
Miet ta' 62 sena.
Dar u Studjo ta' Luis Barragán
daqsminuri|Id-Dar u l-Istudjo ta' Luis Barragan minn barra. Id-Dar u l-Istudjo ta' Luis Barragán, magħrufa wkoll bħala Casa Luis Barragán, hija l-eks residenza tal-arkitett Luis Barragán fid-distrett ta' Miguel Hidalgo, fil-Belt tal-Messiku, il-Messiku. Is-sjieda hija tal-Fundación de Arquitectura Tapatía u tal-Gvern tal-Istat ta' Jalisco. Issa hija mużew fejn jintwera x-xogħol ta' Barragán u tintuża wkoll minn arkitetti li jżuru l-belt. Fiha għad hemm l-għamara oriġinali u l-oġġetti personali ta' Barragán. Dawn jinkludu kollezzjoni tal-arti l-iktar Messikana tas-sekli 16 sa 20, b'xogħlijiet ta' Picasso, Diego Rivera, José Clemente Orozco, Jesús Reyes Ferreira u Miguel Covarrubias.
Ir-residenza tinsab fil-Punent tal-Belt tal-Messiku u nbniet fl-1948 wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Tirrifletti l-istil tad-disinn ta' Barragán matul dak il-perjodu u baqgħet ir-residenza tiegħu sa mewtu fl-1988. Fl-1994 ġiet ikkonvertita f'mużew amministrat mill-istat ta' Jalisco fejn twieled Barragán u mill-Fundación de Arquitectura Tapatía, bi żjarat disponibbli biss permezz ta' prenotazzjoni. Fl-2004 tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO peress li hija waħda mill-iżjed eżempji influwenti u rappreżentattivi tal-arkitettura Messikana moderna.
Storja
Iż-żona fejn tinsab id-dar oriġinarjament kienet eżatt 'il barra mir-raħal storiku ta' Tacubaya. Id-dar inbniet f'proprjetà li x'aktarx Barragán xtara fl-1939 bħala parti minn żvilupp ikbar fi żmien meta l-karriera tiegħu kienet qed tgħaddi mill-proprjetà immobbli għall-arkitettura. Eventwalment huwa bigħ il-kumplament tal-art, iżda żamm dik iż-żona għalih innifsu. Il-predeċessur tad-dar kienet id-"Dar ta' Ortega", li kienet użat binja li kienet teżisti qabel. Barragán għex hemmhekk mill-1943 sal-1947. Id-dar ġiet iddisinjata u nbniet fl-1947 għal Luz Escandón de R. Valenzuela, iżda fl-1948, Barragán iddeċieda li jmur jgħix ġo fiha hu stess, minkejja l-fatt li dak iż-żmien kien qed jiżviluppa s-suddiviżjoni tal-elit Jardines del Pedregal fin-Nofsinhar tal-belt. Barragán baqa' jgħix hemmhekk sa mewtu fl-1988, u matul dak iż-żmien id-dar sarulha diversi modifiki, u ffunzjonat qisha xi tip ta' laboratorju għall-ideat tiegħu.
Fl-1993, il-gvern tal-istat ta' Jalisco u l-Fondazzjoni Arquitectura Tapatía Luis Barragán xtraw id-dar u kkonvertewha f'mużew fl-1994. Fl-2004, tniżżlet bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, l-unika residenza privata fl-Amerka Latina b'dan it-titlu. Tniżżlet fil-lista bis-saħħa li tirrappreżenta l-arkitettura tas-seklu 20, bl-integrazzjoni ta' elementi tradizzjonali u vernakolari, u bit-taħlit ta' diversi tendenzi filosofiċi u artistiċi ta' nofs is-seklu 20. Ġiet imsemmija bħala waħda mill-għaxar l-iżjed djar importanti li nbnew fis-seklu 20. Barra minn hekk, kienet is-suġġett ta' bosta pubblikazzjonijiet, inkluż il-ktieb, La casa de Luis Barragán, li nkiteb minn tliet esperti dwar ix-xogħol ta' Barragán. Minkejja l-importanza tagħha, id-dar ma tantx hi magħrufa fost it-turisti tal-Belt tal-Messiku, u ġeneralment iżuruha l-arkitetti u dawk li jkollhom għal qalbhom l-arti mid-dinja kollha.
Mużew
daqsminuri|It-taraġ fil-kamra tal-qari, wieħed mill-iżjed dettalji magħrufa fid-dar. Id-dar ġiet irrestawrata għalkollox fl-1995 u x-xogħlijiet swew 250,000 pesos biex tibda tiffunzjona bħala mużew. Il-flus tar-restawr ġew minn CONACULTA, il-lotterija nazzjonali u l-gvern ta' Jalisco. Bħala kapulavur tal-arkitettura tas-seklu 20 fil-Messiku, id-dar stess hija l-attrazzjoni prinċipali. Għad għandha l-għamara oriġinali u l-oġġetti personali ta' Barragán ġo fiha. Dawn jinkludu kollezzjoni l-iktar ta' arti Messikana ta' bejn is-sekli 16 u 20, b'xogħlijiet ta' Picasso, Diego Rivera, José Clemente Orozco, Jesús Reyes Ferreira u Miguel Covarrubias. Reyes Ferreria kien partikolarment apprezzat u fil-kollezzjoni hemm waħda mill-ftit pitturi tiegħu biż-żejt fuq it-tila. Jiġu offruti żjarat iggwidati iżda wieħed irid jagħmel prenotazzjoni minn sew qabel. Il-mużew huwa mmexxi mill-istat ta' Jalisco (l-istat fejn twieled Barragán) u mill-Fondazzjoni Arquitectura Tapatía Luis Barragán. Fiha librerija ta' madwar 3,000 pubblikazzjoni kif ukoll dokumenti u ritratti personali. Barra minn hekk, issieħbet mal-Istitut tat-Teknoloġija u tal-Edukazzjoni Għolja ta' Monterrey sabiex tinħoloq kariga fil-fakultà msemmija għall-arkitett.
Il-mużew jospita wkoll avvenimenti bħal konferenzi, preżentazzjonijiet u wirjiet tal-arti. Fost il-preżentazzjonijiet tal-kotba kien hemm dawk dwar l-arkitett u x-xogħlijiet tiegħu bħal "Barragán, obra completa". Fost il-wirjiet temporanji li ttellgħu fid-dar hemm dik ta' Jorge Yázpk (2008), Azul Pacífico ta' Sofía Taboas (2008), Homenaje al cuadrado ta' Josef Albers (2007), Equus ta' Teresas Zimbrón (2007), Little did he know ta' Aldo Chaparro, Mauricio Garcia Torre u Mauricio Limón (2007), Frederic Amat (2006), Luciano Matus (2006), La mancha ta' Santiago Borja (2006), Valeria Florescano (2004), Alberto Moreno (2008), José Limón (2008), Intervenciones a la aquitectura ta' Humberto Spindola (2009), SANAA ta' Kazuyo Sejima u Ryue Nishizawa (2009) u waħda ta' Francisco Ugarte (2010).
Fil-bidu tas-snin 2000, id-dar ospitat proġett li dam sena sħiħa li kien imsejjaħ El aire es azul (L-arja hija blu) b'wieħed u għoxrin artist internazzjonali li qattgħu ż-żmien fid-dar joħolqu l-arti ispirata mid-dar. Dawn l-artisti kienu jinkludu Pedro Reyes, Claudia Fernandez, Damian Ortega, Anri Sala u Koo Jeon-A.
Luis Barragán
Luis Barragán Morfin twieled fl-1902 f'Guadalajara f'familja sinjura. Huwa trabba f'ranch kbir ħdejn ir-raħal żgħir ta' Mazamitla f'Jalisco. Huwa kiseb lawrja fl-inġinerija ċivili fl-1925, u mbagħad qatta' sentejn fl-Ewropa. Hemmhekk ġie f'kuntatt max-xogħol tal-ħolqien tal-pajsaġġi ta' Ferdinan Bac. Meta reġa' lura l-Messiku, huwa beda jibni d-djar f'Guadalajara, u għadd minnhom dehru f'pubblikazzjonijiet fl-Istati Uniti u fl-Italja. Fl-1936, huwa mar jgħix fil-Belt tal-Messiku. Hemmhekk huwa ħadem fl-iżvilupp tal-proprjetà immobbli, inkluż fiż-żona fejn tinsab id-dar. Matul il-karriera tiegħu, huwa żviluppa proġetti fil-Belt tal-Messiku, f'Manzanillo, f'Guadalajara, f'Acapulco, f'La Jolla, California, iżda l-iżjed xogħol magħruf tiegħu huwa dak tas-Ciudad Satélite. Ix-xogħol arkitettoniku tiegħu ġeneralment huwa marbut mad-djar u kiseb il-ħilied tiegħu l-iktar bħala awtodidatta. Fl-1976, il-Mużew tal-Arti Moderna f'New York tella' wirja ta' xogħlu u huwa rċieva wkoll il-Premio Nacional de Ciencias y Artes. Fl-1980, huwa ngħata l-Premju Pritzker. Ftit wara, huwa żviluppa l-marda tal-Parkinson's li xekklet il-kapaċità tiegħu li jibqa' jaħdem. Huwa rċieva wkoll żewġ premjijiet oħra, il-Premio Jalisco u l-Premio Nacional de Arquitectura qabel mewtu, kif ukoll ingħatat ħarsa retrospettiva lejn xogħlu fil-Museo Tamayo de Arte Contemporáneo. Barragán miet f'daru fit-22 ta' Novembru 1988.
Ix-xogħol ta' Barragan huwa notevoli għall-użu ta' materjali tradizzjonali, spazji rikki, forom wesgħin u għall-wita, u għad-differenza tal-biċċa l-kbira tal-kontemporanji tiegħu, għall-użu ta' kuluri jgħajtu. Għad għandha influwenza qawwija fuq l-arkitettura Messikana, speċjalment fil-qasam tad-djar, u b'hekk djar bi stili iktar moderni spiss ma jkunux jistgħu jinbigħu faċilment.
Deskrizzjoni
Id-dar tinsab f'Colonia Ampliación Daniel Garza fid-distrett ta' Miguel Hidalgo tal-Belt tal-Messiku. Il-faċċata prinċipali tinsab f'Calle General Francisco Ramírez numri 12 u 14, trejqa qrib iċ-ċentru storiku tal-eks raħal ta' Tacubaya. Illum il-ġurnata ż-żona hija tal-klassi tal-ħaddiema, u ġiet integrata għalkollox fl-iżvilupp urban tal-Belt tal-Messiku. Id-Dar ta' Ortega tinsab bieb ma' bieb magħha. Id-dar inbniet bil-konkos miksi bit-tkaħħil. Fin-naħa tat-Tramuntana hemm l-istudjo, b'daħla separata fin-numru 12, u l-kumplament, fin-numru 14, kienet ir-residenza privata ta' Barragan. Il-biċċa l-kbira tal-influwenza arkitettonika fuq id-dar hija Messikana iżda kien hemm ukoll xi influwenzi internazzjonali. L-influwenzi Messikani tal-arkitett jinkludu l-binjiet ta' żgħożitu f'Jalisco, l-użu tal-bini bil-ġebel u t-tradizzjoni ta' diviżjoni netta bejn l-ispazju pubbliku u l-ispazju privat. L-użu tal-kulur huwa bbażat fuq il-kuluri vibranti tradizzjonali tal-Messiku, flimkien mal-influwenzi artistiċi ta' Rufino Tamayo u b'mod partikolari ta' Jesús Reyes Ferreira. Reyes kien influwenti biex id-disinn Messikan tal-ispazji fuq ġewwa jitbiegħed mid-disinn Franċiż u joqrob iktar id-dehriet indiġeni fis-snin 30 u 40 tas-seklu 20. Bl-eċċezzjoni tal-kamra tal-kolazzjon, id-dar hija ddisinjata biex ma jkollhiex bżonn dawl artifiċjali binhar, u t-twieqi u l-aperturi l-oħra ġew iddisinjati f'postijiet fejn l-iktar iħallu dawl naturali jidħol minnhom.
Il-faċċati tad-dar jallinjaw mat-triq u huma sempliċi ħafna, b'ħitan tal-konkos aħrax u b'kuluri u b'kompożizzjoni simili ħafna għad-djar tal-ġirien. L-unika distinzjoni hi li l-ħitan huma iktar għoljin. Għandha ftit twieqi żgħar biss u żewġ bibien li jagħtu għat-triq fuq in-naħa tal-Lbiċ. Għal din ir-raġuni d-dar ma tantx hi faċilment viżibbli. Peress li l-faċċata hi sempliċi u ċatta, ma hemm l-ebda mod kif wieħed jista' jaqta' t-tqassim tad-dar minn ġewwa. Minflok, id-dar tiffoka 'l ġewwa, u hija ċċentrata fuq ġnien imdawwar b'ħitan għoljin għajr fuq il-Punent. Id-dar ġiet imqabbla ma' oażi b'ħitan għoljin sabiex tħalli l-"kaos urban" barra.” Il-kwalitajiet tal-arkitettura tad-dar huma espressi fuq ġewwa, inkluż l-ispazju tal-ġnien. L-arkitett uża skemi mhux armoniċi ta' kuluri jgħajtu. Id-dar hija ddisinjata għall-użu massimu tad-dawl naturali kif ukoll bħala spazju bi fluss ħieles, permezz tal-użu tal-forom ġeometriċi. L-erja totali tal-kostruzzjoni hi 1,161m2, b'żewġ sulari, terrazza fuq il-bejt u ġnien privat. Id-dar tirrappreżenta integrazzjoni tal-istili arkitettoniċi moderni u tradizzjonali, u mill-kostruzzjoni tagħha kienet influwenti, speċjalment fid-disinn tal-ġonna, tal-pjazez u tal-pajsaġġi. Is-sulari mhumiex regolari u l-kmamar għandhom għoli differenti.
Wara li wieħed jidħol mill-bieb tan-numru 14, wieħed jasal f'kamra spartana, żgħira u mdallma ta' lqugħ, li għandha l-iskop prinċipali ta' separazzjoni bejn id-dinja ta' barra u l-parti ta' ġewwa tad-dar. L-art hija magħmula b'ġebel vulkaniku li jkompli anke fl-ewwel sala. Din il-ġebla normalment tintuża għall-artijiet fuq barra, għaldaqstant iż-żona tagħtik sensazzjoni qisek qiegħed f'xi terrazzin. Minn hemm wieħed jasal f'vestibolu b'saqaf għoli, b'dawl isfar fuq l-art tal-ġebel vulkaniku, u b'ħajt wieħed miżbugħ b'kulur fuksja. Wara ħajt diviżorju baxx u tal-parċmina hemm is-salott, b'saqaf b'għoli doppju bix-xorok tal-injam u b'art tal-arżnu. Il-ħitan huma bojod b'bibien żgħar li jagħtu għal spazji tas-servizzi. It-tieqa prinċipali tħares fuq il-ġnien. Spazji oħra fil-pjan terran jinkludu l-kamra tal-qari jew il-librerija, kamra tal-ikel, b'saqaf baxxa u b'ħajt b'kulur fuksja, b'diversi skutelli taċ-ċeramika minn bosta partijiet tal-Messiku għall-wiri. L-ispazji ta' dan is-sular huma maqsuma permezz ta' turġien u ħitan diviżorji li jistgħu jintwew.
Il-kamra tal-ikel, is-salott, il-kamra tal-kolazzjon u l-kċina kollha jagħtu għaż-żona tal-ġnien fejn hemm funtana. Oriġinarjament il-ġnien kien se jkollu ħaxix biss, iżda l-arkitett ħalla għadd ta' pjanti jikbru semiliberament, u b'hekk il-veġetazzjoni tagħti sensazzjoni iktar tas-selvaġġ. Il-ġnien huwa żgħir iżda jidher ikbar milli hu minħabba li jinsab maġenb il-ġnien tal-ġirien. It-twieqi li jħarsu lejn dan il-ġnien ġew imċaqilqa wara li l-binja tlestiet u l-marki ta' fejn kienu jwasslu biex din il-faċċata għandha dehra pjuttost mhux pulita. It-twieqi ġew imċaqilqa u ppożizzjonati biex jikkomplementaw l-ispazji fuq ġewwa. Tieqa minn dawk li ġew imċaqilqa kienet dik tal-kamra tal-ikel, x'aktarx biex wieħed ikollu veduta aħjar meta jkun bilqiegħda mal-mejda.
Spazju ieħor fuq barra hu l-Patio de las ollas (il-Bitħa tal-Qsari), li tinsab fuq in-naħa tal-Punent tal-binja. Ma kinitx parti mill-pjanta oriġinali iżda kienet ir-riżultat ta' modifiki li saru wara biex l-istudjo jiġi sseparat mill-ġnien. Dan l-ispazju huwa żgħir iżda jipprovdi d-dawl u l-ħdura fiċ-ċentru tal-istruttura. Is-sular ta' fuq huwa spazju iktar privat b'persjani ħoxnin tal-injam għat-twieqi. L-aċċess għal din iż-żona u għat-terrazza fuq il-bejt hu permezz ta' taraġ tal-ġebel mingħajr poġġaman, li hija karatteristika tipika ta' Barragán. Is-sular ta' fuq fih kamra tas-sodda prinċipali b'kompartiment separat għall-ħwejjeġ, kamra għall-mistednin u "kamra għal waranofsinhar". Il-kamra tas-sodda prinċipali għandha tieqa li tagħti għal fuq il-ġnien u kienet il-post fejn kien jorqod l-arkitett, li kien isejħilha sempliċement "il-kamra l-bajda". Fiha pittura msejħa Anunciación kif ukoll ħajt diviżorju għoli 30 ċentimetru kollox li seta' jintewa b'immaġnijiet ta' mudella Afrikana li ġew imqasqsa mir-rivisti. Il-kompartiment separat għall-ħwejjeġ fi ħdan il-kamra tas-sodda prinċipali kien jissejjaħ ukoll il-cuarto del Cristo jew il-kamra ta' Kristu, minħabba li fiha kurċifiss. Il-kamra għall-mistednin tħares lejn il-Lvant għal fuq it-triq u oriġinarjament kienet terrazza. Din u l-kmamar tas-sooda għandhom dehra qisha monastika minħabba li huma pjuttost spartani u minħabba t-tip ta' għamara ta' ġo fihom, li tirrifletti t-twemmin Franġiskan ta' Barragán.
It-terrazza ta' fuq il-bejt għandha ħitan għoljin ħomor kulur id-demm, u griżi skuri fil-kannella u bojod, u l-artijiet għandhom madum aħmar taċ-ċeramika. Il-ħitan għandhom effett qishom qed jagħmluha ta' gwarniċ għas-sema, apparti li jaħbu ċ-ċumnija, it-tank tal-ilma u t-taraġ tas-servizzi. It-terrazza sservi bħala punt żgħir biex wieħed ikun jista' jara l-madwar, 'il fuq mill-bitħa, l-osservatorju, il-kappella u l-ġnien. In-naħa li tħares lejn il-ġnien għandha poġġaman sempliċi tal-injam.
Sit ta' Wirt Dinji
Id-Dar u l-Istudjo ta' Luis Barragán ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2004.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ".
Silvestru Magro
L-Isqof Silvestru Carmel Magro (Ir-Rabat (Malta), 14 ta' Frar, 1941 - 20 ta' Jannar 2018) kien patri Franġiskan Malti u Vigarju Appostoliku ta’ Bengażi fil-Libja bejn l-1997 u l-2016.
Studju u Pastorali
Studja fil-Kulleġġ Stella maris tal-Gżira u ngħaqad mal-Patrijiet Franġiskani fl-1957. Studja l-filosofija u t-teologija fis-Seminarju Franġiskan tar-Rabat. Hu pprofessa fl-1962 u kien ordnat saċerdot fl-1966.
Huwa kompla l-istudji tiegħu fl-Università Pontificja Antonianum u f’dik tal-Lateran f’Ruma fejn ħa d-dottorat fit-teoloġija dommatika u fit-teoloġija pastorali.
Meta ġie lura Malta, Mons. Magro beda jgħallem it-teoloġija fis-Seminarju Franġiskan. Fl-1982 inħatar kappillan tal-Parroċċa tas-Sacro Cuor f’Tas-Sliema.
Fil-Libja
Fl-1988 huwa ngħaqad fil-missjoni Franiskana tal-provinċja ta’ Milan fil-Libja, li aktar tard f’Mejju tal-1991 għaddiet f’idejn il-provinċja tagħna ta’ Malta.
Fl-istess żmien hu nħatar vigarju ġenerali tal-Isqof Giovanni Martinelli. Inħatar ukoll kappillan tal-komunità Kattolika Maltija u tal-komunitajiet kattoliċi li jitkellmu bl-Ingliż.
Fl-1997 huwa inħatar isqof ta’ Salde u vigarju appostoliku ta’ Benghazi fil-Libja.
Monsinjur Magro jibqa’ magħruf għall-umiltà tiegħu u għad-determinazzjoni tiegħu, meta għażel li jibqa’ mal-poplu Libjan anke fl-aktar żminijiet diffiċli u perikolużi.
Fi Frar tal-2006 il-knisja u d-dar tal-Isqof Magro ġew attakkati, misruqa u ngħataw in-nar
Mewt
Fl-aħħar xhur tal-2017, huwa irtira fil-Kunvent tal-Franġiskani tar-Rabat, biswit il-knisja li fiha trabba.
L-Isqof Magro, li kellu 76 sena, huwa t-tielet Isqof Malti li miet f’inqas minn xahar wara l-mewt tal-Isqof Adeodato Micallef li miet fit- 3 ta' Jannar u u ftit warajh tal-Isqof Emmanuel Barbara fil-5 ta' Jannar.
Funeral
Il-funeral tal-Isqof Magro sar fit-22 ta’ Jannar fil-Katidral tal-Imdina.
Fl-omelija tal-funeral, l-Arċisqof Charles Scicluna sellem lill-Isqof Magro bħala martri li minkejja li ma ċarċarx demmu ta ħajtu fiżikament għall-komunità ċkejkna li kien jieħu ħsieb. Scicluna tkellem dwar it-tbatijiet fiżiċi u psikoloġiċi li għadda minnhom l-Isqof Magro biex jibqa’ mal-komunità fdata lilu, il-faqar, il-periklu u l-allarm kontinwu li kellu jġarrab.
Kien hawn li tkellem dwar il-persekuzzjoni li Monsinjur Magro u l-komunità tiegħu għaddew minnha minħabba dawk li ma jġerrħux lil min ma jaqbilx magħhom. Kompla jiddeskrivih bħala “ambaxxatur ta’ dak kollu li jagħmilna Maltin.” L-Arċisqof fakkar li l-Maltin jibqgħu magħrufa fl-iskrittura għall-akkoljenza u l-qalb kbira tagħhom meta laqgħu lil San Pawl u dawk li miegħu ġarrbu n-nawfraġju.
“Kull fejn kien, l-Isqof Magro kien ambaxxatur ta’ din il-qalb kbira li hemm bżonn nindukraw u nippromovu,” kompla jgħid Monsinjur Scicluna waqt li spjega kif fil-persuna umli u modesta tiegħu, wieħed kien iħossu fil-preżenta ta’ Alla.
L-Arċisqof irringrazzja lill-Awtoritajiet Maltin li kienu dejjem isegwu l-passi tal-Isqof Magro fi żminijiet ta’ periklu għalih u sellem ukoll lill-Isqof George Bugeja li llum qed ikompli l-missjoni tal-Isqof Magro f’Bengażi, iżda anke fi Tripli. Monsinjur George Bugeja ma laħħaqx jasal għall-funeral minħabba li l-ajruport ta’ Tripli kien jinsab magħluq.
Il-Ktieb tar-Riħ u l-Fjuri
daqsminuri|Il-Ktieb tar-Riħ u l-Fjuri (qoxra) Il-Ktieb tar-Riħ u l-Fjuri huwa ktieb ta' poeżiji bil-Malti ta' Immanuel Mifsud li ħareġ fl-2001. Dan il-ktieb huwa ġabra ta' sittin poeżija miktuba bejn l-1989 u l-2001. Id-diżillużjoni bl-imħabba titħallat ma' l-imħabba tas-sabiħ, iċċelebrata l-aktar fil-versi erotiċi.
Anki hawn jinstab il-vjaġġ bħala tema ċentrali, bil-kittieb li jsir il-pellegrin fi tfittxija għal xi ħaġa mhijex magħrufa.
Minkejja l-kulur u l-ġmiel, xi poeżiji joħorġu fid-deher aspetti aktar negattivi tal-ħajja tal-kittieb.
Xi wħud minn dawn il-poeżiji kienu tradotti għall-Ingliż minn Maria Grech Ganado, u nqalbu wkoll għall-Katalan, għas-Slovakk u s-Sloven, fejn inqraw f'festivals tal-poeżiji f'dawn il-pajjiżi.
Premjijiet
Il-Ktieb tar-Riħ u l-Fjuri ta' Immanuel Mifsud ġie fit-tieni post għall-Premju Letterarju tal-2002. Dakinhar, l-ewwel premju ma ngħatax.
Xochicalco
daqsminuri|291x291px|Il-Piramida l-Kbira ta' Xochicalco. Xochicalco (pronunzja bil-lingwa Nahuatl: [ʃot͡ʃiˈkaɬko]) huwa sit arkeoloġiku pre-Kolumbjan fil-Muniċipalità ta' Miacatlán fil-parti tal-Punent tal-istat Messikan ta' Morelos. L-isem Xochicalco jista' jiġi tradott min-Nahuatl bħala "fid-dar tal-fjuri". Is-sit jinsab 38 kilometru fil-Lbiċ ta' Cuernavaca, madwar 76 mil bil-karozza mill-Belt tal-Messiku. Is-sit huwa miftuħ għall-viżitaturi l-ġimgħa kollha, mill-10:00 ta' filgħodu sal-05:00 ta' waranofsinhar, għalkemm l-aċċess għall-osservatorju jitħalla biss wara nofsinhar. L-apoġew ta' Xochicalco wasal wara l-waqgħa ta' Teotihuacan u jingħad ukoll li Xochicalco x'aktarx li kellha rwol fil-waqgħa tal-Imperu ta' Teotihuacan.
L-arkitettura u l-ikonografija ta' Xochicalco fihom ċertu xebħ ma' Teotihuacan, ir-reġjun tal-Maja, u l-kultura Matlatzinca tal-Wied ta' Toluca. Illum il-ġurnata, ir-residenti tal-villaġġ fil-qrib ta' Cuentepec jitkellmu bil-lingwa Nahuatl.
Iċ-ċentru ċerimonjali prinċipali jinsab fil-quċċata ta' għolja mwittija b'mod artifiċjali, bi fdalijiet ta' strutturi residenzjali, il-biċċa l-kbira mhux skavati, fuq terrazzi twal li jgħattu x-xaqlibiet. Is-sit ġie okkupat għall-ewwel darba għall-ħabta tal-200 Q.K., iżda ma żviluppax f'ċentru urban qabel il-perjodu Epiklassiku (700-900 W.K.). Kważi l-arkitettura kollha fis-sit inbniet f'dan iż-żmien. Fl-aqwa żmien tagħha, il-belt jaf kellha popolazzjoni ta' 20,000 ruħ.
Xochicalco huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u destinazzjoni turistika. Is-sit għandu wkoll mużew b'bosta oġġetti għall-wiri.
Monumenti
xellug|daqsminuri|365x365px|Spazju miftuħ f'Xochicalco fejn kienu jilagħbu l-logħba tal-ballun tal-Maja. Ta' interess speċjali huma r-riljievi skolpiti fuq il-ġnub ta' xi binjiet. It-Tempju tas-Serp bir-Rix għandu xbihat stilizzati ta' divinità bi stil li jinkludi influwenzi ċari ta' Teotihuacan u tal-arti tal-Maja. Is-saffi għoljin tal-piramida fihom riljievi mnaqqxa li juru l-irħula li kienu jagħtu ġieħ lil Xochicalco, kif ukoll diversi figuri bilqiegħda li jidhru tal-Maja. Ingħad li Xochicalco jaf kellha komunità ta' artisti minn partijiet oħra tal-Mesoamerka.
Fost monumenti oħra fis-sit hemm diversi tempji oħra b'għamla ta' piramida mtarrġa, palazzi, tliet postijiet fejn kienu jilagħbu l-logħba tal-ballun tal-Maja, sawni, ringiela mhux tas-soltu ta' artali ċirkolari, u għar bit-taraġ imnaqqax ġo fih. Is-sit fih ukoll xi steli skolpiti weqfin; oħrajn tneħħew mill-pożizzjoni oriġinali tagħhom u issa jinsabu għall-wiri fil-mużw tal-INAH fil-Belt tal-Messiku u fil-mużew tas-sit.
Storja u esplorazzjoni
daqsminuri|Katusi tad-drenaġġ tal-ilma tax-xita ta' Xochicalco. Il-belt antika ta' Xochicalco ġiet stabbilita għall-ħabta tas-650 W.K. mill-Olmeca-Xicalanca, li kienu grupp ta' kummerċjanti tal-Maja minn Campeche, f'sit f'pożizzjoni eċċellenti tul diversi mir-rotot kummerċjali Mesoamerikani ewlenin. Il-belt-stat kellha popolazzjoni ta' bejn 10,000 u 15,000 ruħ, u bosta minnhom kienu involuti fil-produzzjoni tal-artiġjanat u fil-kummerċ fuq distanza twila. Kienet ċentru kummerċjali u reliġjuż iffortifikat importanti wara d-deklin tal-bliet-stati kbar Mesoamerikani. Il-kundizzjonijiet batuti tal-biedja fl-inħawi juru li x'aktarx inbniet għal skopijiet kummerċjali u ta' difiża. Il-fdalijiet ġew deskritti għall-ewwel darba mill-esploratur Antonio Alzate fl-1777. Fl-1810, Alexander von Humboldt ippubblika deskrizzjoni u illustrazzjoni ta' Xochicalco, abbażi ta' deskrizzjoni ta' Alzate u inċiżjoni ppubblikata fil-Belt tal-Messiku fl-1791. L-Imperatur Massimiljanu tal-Messiku żar il-fdalijiet. It-Tempju tas-Serp bir-Rix ġie rrestawrat mill-arkeologu Messikan Leopoldo Batres fl-1910. Saru skavi arkeoloġiċi maġġuri u iktar restawr f'proġett mis-snin 40 sas-snin 60 tas-seklu 20 minn Eduardo Noguera u César Saenz. Jaime Litvak King ħadem ukoll fis-sit. Fl-1976 l-arkeologu Kenneth Hirth mill-Università Statali ta' Pennsylvania beda proġett multistaġonali fil-post fejn immappja s-sit kollu u wettaq skavi tad-djar u tal-istudjos tal-ossidjana. Fl-1988 inbeda programm fuq skala kbira ta' skavi tal-arkitettura monumentali minn Norberto González Crespo u Silvia Garza mill-INAH. Barra minn hekk, inbena mużew ġdid biex jospita s-sejbiet spettakolari ta' dan il-proġett.
Konċessjoni tal-2009 mogħtija lill-kumpanija tal-estrazzjoni Kanadiża Esperanza Silver hija ta' theddida għas-sit, skont l-arkeologu Silvia Garza Tarazona taċ-Centro del Instituto Nacional de Antropología e Historia (INAH) ta' Morelos.
Qerda tal-belt
daqsminuri|L-osservatorju astronomiku ta' Xochicalco. Għall-ħabta tad-900 W.K., il-belt ta' Xochicalco ngħatat in-nar u nqerdet. Bosta mid-djar u mit-tempji skavati għandhom saffi ta' ħruq u ta' qerda li jkopru d-depożiti mill-okkupazzjoni Epiklassika prinċipali. Taħt is-saffi tal-qerda, tħallew diversi oġġetti f'posthom fid-djar, xi ħaġa li tindika li s-sit nqered jew ġie abbandunat ħesrem. Popolazzjoni żgħira x'aktarx li baqgħet tgħix hemmhekk, madankollu, fuq ix-xaqlibiet iktar baxxi tal-għolja. Iktar 'il quddiem, għall-ħabta tal-1200, is-sit ġie kkolonizzat mill-ġdid mill-popli Tlahuica li jitkellmu l-lingwa Nahuatl, l-antenati tal-popolazzjonijiet li jitkellmu l-lingwa Nahuatl tal-istat modern ta' Morelos.
Osservatorju astronomiku
L-osservatorju huwa għar immodifikat biex jippermetti l-istudju taċ-ċaqliq tax-xemx. L-għar ġie miksi bl-istukko u nżebagħ bl-iswed, bl-isfar u bl-aħmar b'ċumnija twila 8.7 metri mill-bażi sa fuq nett, u li hija eżagonali lejn it-tarf ta' fuq. Iċ-ċumnija għandha kemxejn ta' xaqliba li tippermetti r-raġġi tax-xemx jiġu pprojettati fuq l-art tal-għar.
Fil-105 jiem mit-30 ta' April sal-15 ta' Awwissu, ir-raġġi tax-xemx jaslu fl-għar. Fiċ-ċaqliq tax-xemx lejn it-Tropiku tal-Kanċer u lura, rispettivament nhar l-14/15 ta' Mejju u t-28/29 ta' Lulju, meta x-xemx tkun fl-eqqel punt tagħha u jkun hemm in-nofsinhar astronomiku, ir-raġġi tax-xemx jgħaddu direttament miċ-ċumnija u x-xbiha tax-xemx tiddi mal-art tal-għar. Ċertament, fl-imgħoddi ħadu vantaġġ minn dan il-fenomenu tax-xemx, u s-sit intuża wkoll għal ċerimonji reliġjużi.
Tempju tas-Serp bir-Rix
nofs|daqsminuri|556x556px|Ir-riljievi tat-Tempju tas-Serp bir-Rix. It-Tempju tas-Serp bir-Rix għandu riljievi stilizzati skolpiti b'mod fin ta' dik id-divinità, bi stil li jinkludi influwenzi ċari ta' Teotihuacan u tal-arti tal-Maja.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|251x251px|Stele fuq pjattaforma ċentrali quddiem il-piramidi ta' Xochicalco. Iż-Żona tal-Monumenti Arkeoloġiċi ta' Xochicalco ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Fabrizio Sceberras Testaferrata
Il-Kardinal Fabrizio Sciberras Testaferrata (Valletta, 1 ta' April 1757 - 3 ta’ Awwissu, 1843) kien l-ewwel Kardinal Malti u l-uniku wieħed Malti għal kważi 200 sena sa meta sar Prospero Grech.
Kien mgħammed fit-3 ta' April 1757.
Fl-1770 laħaq Kanonku Kuġitur. Kien Gvernatur u Delegat Appostoliku fl-Italja, ġewwa Narni, Città di Castello, Fano, Tolentino u Macerata.
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Collegio Clementino, Ruma (1771), La Sapienza, Ruma (ħa dottorat fil-utroque iure, fis-26 ta’ Novembru, 1785). Irċieva l-Crucem Aureaum Devotionis mill-Gran Mastru tal-Ordni f’Malta fit-12 ta’ Diċembru, 1786.
Isqof
Qaddes fil-1802, u fl-istess sena, nhar l-20 ta’ Settembru, 1802, inħatar Arċisqof Titulari ta’ Berito u rċieva l-Ordinazzjoni Episkopali u l-Pussess fil-21 ta’ Diċembru, tal-istess sena ġewwa Ruma mill-Kardinal Giuseppe Maria Doria Panpilj (1751-1816).
Inħatar Nunzju għall-Iżvizzera fl-20 ta’ Settembru, 1803 u Segretarju għal Kongregazzjoni tal-Isqfijiet u Regulari fil-1815.
Kardinal
Maħtur Kardinal u baqa’ reservat in pectore fil-Konċistorju ta’ nhar it-8 ta’ Marzu, 1816 mill-Papa Piju VII (1800-1823) fl-età ta’ 59 sena. Dan kien l-10 Konċistorju li fih kienu saru 31 Kardinal. Fost dawn il-Kardinali kienu laħqu żewġ Papiet. Ismu ġie ippublikat fil-konċestorju tas-6 ta’ April, 1818 u rċieva l-kappell l-aħmar taħt it-titlu djoċesan ta’ Santa Pudenziana nhar it-22 ta’ Mejju tal-istess sena.
Ġie trasferit għad-dioċesi ta’ Senigallia fejn baqa hemm sa mewtu.
Il-Kardinal Sciberras kellu sehem fi tliet Konklavi (elezzjonijiet sa biex jeleġu Papa) li fl-ewwel żewġ konklavi laħqu Papiet mill-istess Konċistorju tiegħu (jiġifieri laħqu Kardinali miegħu). Dan ifisser li f’dawn it-tliet konklavi l-Kardinal Sciberras seta' ġie elett Papa.
1. Fl-ewwel konklavi li ha sehem kienu saru mit-2 sa 28 ta’ Settembru 1823 (kwazi xahar) fejn kienu ivvutaw 49 min 53 Kardinal u kien ġie magħżul Annibale della Grengo li ħa l-isem ta’ Ljun XII, Papa (1823 sa 1829);
3. Fit-tielet u l-aħħar konklavi li kellu sehem, f’inqas min sentejn wara, bejn 14 ta’ Dicembru, 1830 sa 2 ta’ Frar, 1831 (xahar u nofs) fejn kienu ivvutaw 45 min 54 Kardinal u kien ġie magħżul Mauro Alberto Cappellaci, O.S.B. Cam, ħa l-isem ta’ Gregorju XVI, Papa (1831 sa 1846).
Mewt
Il-Kardinal Fabrizio Sceberras Testaferrata miet fit-3 ta’ Awissu, 1843 fl-eta ta’ 86 sena. Tpoġġa għal qima u wara l-funzjoni funebri ġie midfun fil-Katidral ta’ Senigallia.
FK Babrungas
Futbolo klubas Babrungas huwa klabb tal-futbol Litwan, mil-belt ta Plungė. Il-klabb twaqqaf fl-1935.
Unuri
<...>
Raġel
Raġel hu uman adult tas-sess maskili. Nużaw il-kelma "raġel" (pl. irġiel) f'kuntest ta' sesswalità bijoloġika. Raġel hu l-kontraparti tal-mara; is-sess femminili.
Abjad
L-Abjad hu kulur. Minnu nnifsu magħmul mill-kuluri kollha l-oħra. Infatti, jekk tgħaddi faxx ta' dawl abjad minn go priżma, il-faxx jinqasam fil-kuluri kollha.
Tupaia
Tupaia huwa ġeneru ta' mammiferi fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, fl-ordni Scandentia, fil-familja Tupaiidae ma' tliet ġeneri oħra bi 15-il speċi. Fil-fatt, dan il-ġeneru huwa l-iktar wieħed ta' suċċess fl-ordni Scandentia bl-akbar numru tà speċi.
Tupaia huwa sottoġeneru wkoll, fil-ġeneru Tupaia stess u hemm 10 speċi ta' tupaji li jikklassifikaw rwieħhom taħt dan is-sottoġeneru.
Frédéric Chopin
Frédéric François Chopin (Żelazowa Wola, 1 ta' Marzu 1810 – Pariġi, 17 t'Ottubru 1849), bil-Polakk Fryderyk Franciszek Chopin kien kompożitur u pjanista Polakk ta' parentela Franko-Polakka. Huwa meqjus bħala l-akbar kompożitur Polakk u bla dubju wieħed mill-ikbar pjanisti li qatt kien hemm. Chopin iddedika ħajtu esklużżivament għall-pjanu u kien propju l-pjanu l-mezz ta' kif ittrasmetta s-sentimenti tiegħu; fil-parti l-kbira rabja u melankolija, hekk kif stqarr l-istess Chopin. Madanakollu huwa propju l-istil ta' Chopin, dak melankoniku, li għamlu wieħed mill-iktar kompożituri famużi fid-dinja.