cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Għerien ta' Elephanta
Sit ta' Wirt Dinji
L-Għerien ta' Elephanta ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Preservazzjoni
Il-pożizzjoni konvenjenti ta' dawn l-għerien qrib Mumbai (meta mqabbla ma' siti oħra li huma moqdija inqas tajjeb mill-infrastruttura Indjana tat-trasport) u l-kurżità tal-Punent fir-rigward tal-kultura storika Indjana wasslu biex tħejjew diversi kotba ta' gwida għall-Għerien ta' Elephanta u nibet interess sinifikanti fihom fost l-istudjużi tas-seklu 20. L-ispekulazzjonijiet bikrin u l-ideat żbaljati dwar dawn l-għerien wasslu għal bosta interpretazzjonijiet u nuqqas ta' qbil fost l-istudjużi, iżda fl-istess ħin żiedu l-appoġġ għall-preservazzjoni tagħhom. Il-pubblikazzjoni dwar il-kundizzjoni tagħhom, flimkien ma' tpinġijiet u l-interpretazzjonijiet ta' James Burgess fl-1871 attiraw iktar attenzjoni. L-iżjed sforzi bikrin ta' preservazzjoni tal-Għerien ta' Elephanta saru mill-uffiċjali Brittaniċi fl-Indja fl-1909 meta s-sit tqiegħed taħt ir-responsabbiltà tad-Dipartiment Arkeoloġiku Indjan u meta ġie inkluż fil-kamp ta' applikazzjoni tal-Att dwar il-Preservazzjoni tal-Monumenti Antiki. Dan għen biex il-gżira tiġi iżolata u biex il-fdalijiet jiġu ppreservati.
Barra minn hekk, ġew promulgati bosta leġiżlazzjonijiet oħra li għenu l-preservazzjoni tas-sit: l-Att dwar is-Siti, il-Monumenti u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi Antiki tal-1958 u r-Regoli (1959); ir-Regoli dwar l-Għerien ta' Elephanta (Monument Protett) tal-1957, li jipprojbixxu l-estrazzjoni, it-tħaffir, l-isplużjoni, l-iskavi u operazzjonijiet oħra qrib il-monument; l-Att dwar l-Antikitajiet u t-Teżori tal-Arti tal-1972 u r-Regoli tal-1973; Notifika maħruġa fl-1985 li ddikjarat lill-gżira kollha flimkien ma' żona ta' kilometru (0.62 mili) mill-kosta bħala "żona pprojbita"; sensiela ta' atti ambjentali tal-Gvern tal-Istat ta' Maharashtra għall-protezzjoni tas-sit; l-Att tal-Ippjanar Reġjonali u tal-Belt tal-1966; u r-Regolamenti tal-1995 dwar il-Wirt Storiku ta' Greater Bombay. Madankollu, l-isforzi attivi ta' konservazzjoni u ta' restawr saru fis-snin 70 tas-seklu 20. Dawn l-isforzi wasslu biex il-fdalijiet tal-Għar 1 u ta' diversi għerien oħra fil-gżira jsiru Sit ta' Wirt Dinji.
Provinċja ta' Quảng Bình
Din il-belt tinsab madwar 500 km (310 mi) fin-Nofsinhar ta' Hà Nội, 260 km (160 mi) fit-Tramuntana ta' Đà Nẵng, 1,200 km (750 mi) fit-Tramuntana ta' Hồ Chí Minh. Quảng Bình hija l-kofini tad-distrett ta' Quảng Trị fuq il-Punent u n-Nofsinhar, tal-Baħar taċ-Ċina t'Isfel fuq il-Lvant, u d-distrett ta' Hà Tĩnh fit-Tramuntana. Park Nazzjonali ta' Phong Nha-Ke Bang tinsab f'din il-provinċja
Žehra
Knisja tal-Ispirtu s-Santu
Il-villaġġ issemma għall-ewwel darba fir-rekords lokali fl-1245, meta l-Konti Johann ta' Žehra ngħata l-permess biex jibni knisja hemmhekk mill-awtoritajiet tal-knisja ta' Spiš.
Provinċja ta' Quảng Bình
Amministrazzjoni
Dong Hoi hija diviża f'6-il sottodiviżjoni:
Žehra
Knisja tal-Ispirtu s-Santu
Il-Knisja tal-Ispirtu s-Santu tlestiet fl-1275. Hija notevoli għad-dehra pittoreska tagħha fil-quċċata ta' għolja żgħira 'l fuq mill-villaġġ, u għall-affreski tal-għaġeb tagħha. L-affreski waslu sa żminijietna minkejja l-ħsarat li ġarrbet il-binja matul is-snin, inkluż nirien fis-seklu 15 li ħakmu l-binja u qerdu s-saqaf oriġinali. Il-kumplament tal-binja huwa magħmul minn struttura b'navata unika, imsaqqfa b'koppli b'għamla ta' basal tas-seklu 17.
L-eqdem affreski mal-ħitan huma sett ta' tmien slaleb tal-konsagrazzjoni, li jimmarkaw il-punti fejn il-binja oriġinali kienet ġiet imbierka bl-ilma mqaddes u jmorru lura għas-seklu 13.
Iktar 'il quddiem fis-seklu 13, stadju ieħor ta' tpittir huwa kkaratterizzat mix-xbieha tal-Golgota fuq it-timpanu tad-daħla tan-Nofsinhar tal-knisja.
Dawn il-pitturi ġew ippreservati peress li wara tifqigħa tal-pesta fis-seklu 17, il-knisja minn ġewwa ġiet miksija bit-tkaħħil tal-ġebla tal-ġir għad-diżinfettar. L-affreski reġgħu ġew skoperti fis-snin 50 tas-seklu 20 meta t-tkaħħil tneħħa bl-użu tal-ġobon rurali, teknika effettiva għal dan l-iskop minħabba li fih il-każeina.
Il-knisja ġiet iddikjarata Monument Nazzjonali taċ-Ċekoslovakkja fl-1985, u fl-1993 tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO flimkien mal-Kastell ta' Spiš, il-Kunvent ta' Spiš, ir-Riżerva Naturali Nazzjonali ta' Dreveník (formazzjoni tat-travertin), u mill-2009 ir-raħal ta' Levoča fil-qrib.
Għerien ta' Elephanta
Preservazzjoni
Wara li l-għerien tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji, l-UNESCO u l-ASI ħadmu flimkien għall-monitoraġġ tas-sit u għall-implimentazzjoni ta' metodi ta' konservazzjoni minn żmien għal żmien.
Letteratura
Fl-illustrazzjoni poetika tagħha tal-1834, The Caves of Elephanta (L-Għerien ta' Elephanta), għal inċiżjoni ta' pittura ta' W. Purser, Letitia Elizabeth Landon jiddispjaċiha bit-telfa tal-iskop spiritwali oriġinali ta' din l-istruttura vasta, tant li issa: "Is-santwarju setgħan, mhux divinizzat, jesprimi l-qawwa, u qawwa biss, l-iżjed attribut kiefer tal-bniedem".
Edirne
Edirne, hija belt fil- parti ewropea tat-Turkija. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 165,979 ruħ (sal-2014).
Monte Águila (Ċili)
Monte Águila hija belt Ċilena li tinsab fir-Reġjun ta 'Biobío, fil-muniċipalità ta' Cabrero, 6 kilometri fin-nofsinhar tal-belt bl-istess isem. Tinkludi popolazzjoni ta '6,090 abitant.
Hedeby
daqsminuri|Rikostruzzjoni ta' abitazzjonijiet tal-Vikingi f'Hedeby. Hedeby (pronunzja bid-Daniż: [ˈhe̝ːðəˌpyˀ]; bin-Normann Antik: Heiðabýr; bil-Ġermaniż: Haithabu) kien insedjament kummerċjali importanti ta' żmien il-Vikingi fid-Danimarka mis-sekli 8 sa 11, li jinsab fit-tarf tan-Nofsinhar tal-Peniżola ta' Jutland, li llum il-ġurnata tagħmel parti mid-distrett ta' Schleswig-Flensburg tal-istat federali ta' Schleswig-Holstein, il-Ġermanja. Huwa l-iżjed sit arkeoloġiku importanti f'Schleswig-Holstein. Għall-ħabta tad-965, il-kronista Abraham ben Jacob żar Hedeby u ddeskrivih bħala "belt kbira ħafna fit-tarf nett tal-oċean dinji".
L-insedjament żviluppa bħala ċentru kummerċjali fil-ponta ta' qala navigabbli dejqa magħrufa bħala x-Schlei, li tikkollega mal-Baħar Baltiku. Il-pożizzjoni kienet favorevoli minħabba d-distanza qasira ta' inqas minn 15-il kilometru sax-xmara Treene, li tnixxi fix-xmara Eider u l-estwarju tagħha tal-Baħar tat-Tramuntana. B'hekk kien post konvenjenti għall-ħatt tal-merkanzija u tal-bastimenti. Il-bastimenti stess setgħu jittellgħu l-art biċ-ċimi biex b'hekk setgħu jagħmlu vjaġġ bil-bil-baħar kważi bla interruzzjonijiet bejn il-Baħar Baltiku u l-Baħar tat-Tramuntana. B'dan il-mod kienu jevitaw li jkollhom għalfejn ibaħħru mad-dawra kollha tal-Peniżola ta' Jutland li kien vjaġġ tassew perikoluż u li jieħu ħafna iktar ħin. B'hekk Hedeby kellu rwol simili għal dak li iktar 'il quddiem kellha Lübeck. Hedeby kien it-tieni l-ikbar raħal Nordiku matul żmien il-Vikingi, wara Uppåkra li llum il-ġurnata tinsab fin-Nofsinhar tal-Iżvezja. Il-belt ta' Schleswig iktar 'il quddiem ġiet stabbilita fuq in-naħa l-oħra tax-Schlei. Hedeby ġie abbandunat wara l-qerda tiegħu fl-1066.
Hedeby ġie skopert mill-ġdid lejn l-aħħar tas-seklu 19 u l-iskavi bdew fl-1900. Il-Mużew ta' Hedeby infetaħ maġenb is-sit fl-1985. Minħabba l-importanza storika tiegħu fi żmien il-Vikingi u l-istat eċċezzjonali ta' preservazzjoni tiegħu, Hedeby u l-ħitan difensivi tal-brikks u tat-tajn fil-qrib ta' Danevirke ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018.
Hedeby jissemma fil-ħrafa ta' Hans Christian Andersen "The Marsh King's Daughter".
Isem
L-isem bin-Normann Antik Heiða-býr litteralment ifisser "insedjament fix-xagħri" (heiðr "xagħri" u býr = "insedjament jew raħal"). L-isem ġie rreġistrat f'diversi dokumenti b'varjanti ortografiċi differenti.
Sorsi mis-sekli 9 u 10 W.K. isemmu wkoll l-ismijiet ta' Sliesthorp u ta' Sliaswich (bis-suffissi -thorp vs. -wich), u fil-fatt ir-raħal ta' Schleswig għadu jeżisti, tliet kilometri fit-Tramuntana ta' Hedeby. Madankollu, Æthelweard sostna fit-traduzzjoni tiegħu bil-Latin tal-Kronaka Anglo-Sassona li s-Sassoni kienu jużaw l-isem ta' Slesuuic u d-Daniżi kienu jużaw l-isem ta' Haithaby biex jirreferu għall-istess raħal.
Oriġini
Ir-raħal stess kien imdawwar fuq it-tliet naħat fuq l-art tiegħu (it-Tramuntana, il-Punent u n-Nofsinhar) minn ħitan tal-brikks u tat-tajn. Fl-aħħar tas-seklu 9, il-partijiet tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar tar-raħal ġew abbandunati favur is-sezzjoni ċentrali. Iktar 'il quddiem inbena ħajt semiċirkolari għoli disa' metri (29 pied) sabiex jgħasses l-approċċi mill-Punent lejn ir-raħal. Fuq in-naħa tal-Lvant, ir-raħal kien ikkonfinat bl-iktar parti ta' ġewwa tal-qala tax-Schlei u l-bajja ta' Haddebyer Noor.
Niġerja
thumb|Organizzazzjoni territorjali thumb|Mappa tas-36 Stat tan-Niġerja (Map of the 36 States of Nigeria) thumb|Mappa tal-Lag Ċad (Chad Lake Map)
Hedeby
Tkabbir
Hedeby sar suq u ċentru kummerċjali prinċipali minħabba l-pożizzjoni ġeografika tiegħu tul ir-rotot kummerċjali ewlenin bejn l-Imperu tal-Franki u l-Iskandinavja (Tramuntana-Nofsinhar), u bejn il-Baħar Baltiku u l-Baħar tat-Tramuntana (Lvant-Punent). Bejn it-800 u l-1000 is-setgħa ekonomika dejjem tikber tal-Vikingi wasslet biex ir-raħal jikber b'mod drammatiku bħala ċentru kummerċjali ewlieni. Flimkien ma' Birka u Schleswig, il-prominenza ta' Hedeby bħala ċentru kummerċjali internazzjonali ewlieni serviet bħala pedament għal-Lega Anseatika li mbagħad feġġet fis-seklu 12.
Niġerja
In-Niġerja, uffiċjalment ir-Repubblika Federali tan-Niġerja, hija nazzjoni fl-Afrika. In-Niġerja hi repubblika kostituzzjonali federali tinkludi 36 stat u Territorju Kapitali Federali. In-Niġerja tinsab fl-Afrika tal-Punent u taqsam il-fruntieri tal-art mal-Benin fil-punent, iċ-Ċad u l-Kamerun fil-lvant, u n-Niġer fit-tramuntana. Kosta tagħha fin-nofsinhar tinsab fuq il-Golf tal-Guinea fl-Oċean Atlantiku.
Hedeby
Tkabbir
Dan li ġej jindika l-importanza li kien kiseb ir-raħal:
Niġerja
In-Niġerja tal-lum kienet is-sit ta' bosta renji u stati tribali fi żmien ta' iktar minn millennju. L-istat preżenti għandu l-oriġini tagħhu fil-kolonizzazzjoni mill-Ingliżi matul is-seklu dsatax u s-seklu għoxrin, bil-amalgamazzjoni tal-Protettorati tan-Niġerja tan-Nofsinhar u u tan-Niġerja tat-Tramuntana. Matul il-perjodu kolonjali, l-Ingliżi waqqfu strutturi amministrattivi u legali ġodda, filwaqt li żammew ukoll xi stituzzjonijiet tradizzjonali. In-Niġerja kisbet l-indipendenza fl-1960, iżda ftit snin wara bdiet il-Gwerra tal-Biafra. Mis-sebgħinijiet 'il quddiem, in-Niġerja alternat bejn gvernijiet ċivili eletti demokratikament u dittatorjati militari, bl-elezzjonijiet presidenzjali tal-2011 meqjusin bħala l-ewwel elezzjonijiet li kienu ġusti.
Hedeby
Tkabbir
Dinastija Żvediża stabbilita minn Olof l-Istorbjuż jingħad li kienet irrenjat f'Hedeby matul l-aħħar deċennji tas-seklu 9 u l-ewwel parti tas-seklu 10. Dan ġie rrakkontat lil Adam ta' Bremen mir-Re Daniż Sweyn Estridsson, u ġie sostanzjat bil-provi permezz ta' tliet ħaġriet runiċi li nstabu fid-Danimarka. Tnejn minnhom ġew ordnati minn omm in-neputi ta' Olof Sigtrygg Gnupasson. It-tielet ħaġra runika, skoperta fl-1796, ġiet minn Hedeby, il-Ħaġra ta' Eric (bl-Iżvediż: Erikstenen) u fuqha hemm kitbiet runiċi Norveġiżi-Żvediżi. Madankollu, jista' jkun li d-Daniżi xi kultant kitba wkoll din it-tip ta' kitba runika.
Niġerja
In-Niġerja hi spiss magħrufa bħala l-"Ġgant tal-Afrika", minħabba l-popolazzjoni kbira u l-ekonomija tagħha. Bl madwar 186 miljun abitant, in-Niġerja hija l-aktar pajjiż popolat fl-Afrika u s-seba' pajjiż l-aktar popolat fid-dinja. In-Niġerja għandha wkoll waħda mill-akbar popolazzjonijiet ta' żgħażagħ fid-dinja. Fil-pajjiż hemm aktar minn 500 gruppi etniċi differenti, li minnhom l-akbar tlieta huma l-Hausa, Igbo u Joruba. Rigward ir-reliġjon, in-Niġerja huwa maqsum bejn wieħed u ieħor min-nofs bejn Insara, li jgħixu aktar fil-partijiet tan-Nofsinhar u ċentrali tal-pajjiż, u l-Musulmani, li huma kkonċentrati l-aktar fir-reġjuni tat-Tramuntana u lbiċ. Minoranza tan-nies jipprattikaw reliġjonijiet indiġeni, bħal dawk tal-popli Igbo u Joruba.
Hedeby
Stil ta' ħajja
F'Hedeby il-ħajja kienet qasira u ffollata. Id-djar żgħar kienu marsusin flimkien f'għamla ta' grilja, b'toroq mil-Lvant għall-Punent li jwasslu sal-mollijiet fil-port. In-nies qajla kienu jgħixu iktar minn 30 jew 40 sena, u r-riċerka arkeoloġika turina li iktar 'il quddiem sikwit kien hemm iktar tbatija u wġieħ minħabba mard kroniku bħat-tuberkulożi.
Niġerja
Fl-2014, l-ekonomija tan-Niġerja saret l-akbar fl-Afrika, bi PGD ta' aktar minn $500 biljun, u għaddiet lil dik tal-Afrika t'Isfel bħala l-21 l-akbar ekonomija fid-dinja. Barra minn hekk, il-proporzjon tad-dejn mal-PGD huwa biss 11%. Sal-2050, in-Niġerja hija mistennija li ssir waħda mill-aqwa 20 ekonomija tad-dinja. Ir-riżervi taż-żejt kellhom rwol ewlieni fil-ġid tal-pajjiż. In-Niġerja hija kkunsidrata bħala suq emerġenti mill-Bank Dinji u hi kkunsidrata bħala potenza reġjonali fl-Afrika.
Hedeby
Stil ta' ħajja
Al-Tartushi, vjaġġatur tal-aħħar tas-seklu 10 minn al-Andalus, jipprovdi waħda mill-iżjed deskrizzjonijiet ikkuluriti u famużi dwar il-ħajja f'Hedeby. Al-Tartushi kien minn Cordoba, Spanja, li kellha stil ta' ħajja ferm iktar sinjura u komda milli f'Hedeby. Minkejja li Hedeby jaf kienet sinifikanti skont l-istandards Skandinavi, Al-Tartushi ma tantx kien impressjonat wisq:
Qerda
Ir-raħal ġie misruq fl-1050 mir-Re Harald Hardrada tan-Norveġja matul kunflitt mar-Re Sweyn II tad-Danimarka. Huwa ta n-nar lir-raħal billi bagħat diversi bastimenti jaqbdu lejn il-port, u r-relitti tagħhom instabu fil-qiegħ tax-Schlei matul skavi reċenti. Skald Norveġiża, ikkwotata minn Snorri Sturluson, jiddeskrivi s-serqa kif ġej:
Skavi fis-seklu 20
Wara li l-insedjament ġie abbandunat, iż-żieda fil-livell tal-ilma wasslet biex jisparixxu għalkollox l-istrutturi viżibbli kollha tas-sit. B'hekk maż-żmien is-sit tal-insedjament intesa, li kienet barka għax-xogħol arkeoloġiku li sar iktar 'il quddiem fis-sit.
Ix-xogħol arkeoloġiku beda fis-sit fl-1900 wara l-iskoperta mill-ġdid tal-insedjament. Sar skavi li damu sejrin għal 15-il sena. Imbagħad saru iktar skavi bejn l-1930 u l-1939. Ix-xogħol arkeoloġiku fis-sit kien produttiv minħabba żewġ raġunijiet prinċipali: mill-qerda tal-insedjament xi 840 sena qabel l-iskavi qatt ma nbena xejn iktar fis-sit, u l-art mgħerqa b'mod permanenti kienet ippreservat l-injam u materjali oħra li jiġu kkonsmati iktar malajr meta ma jkunux taħt l-ilma. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, fl-1959, ix-xogħol arkeoloġiku reġa' beda u minn dak iż-żmien 'l hawn baqa' għaddej. Ix-xtut madwar l-insedjament ġew skavati, u sar tkarkir parzjali tal-qiegħ tal-port li wassal biex jiġi skopert ir-relitt ta' bastiment tal-Vikingi. Minkejja x-xogħol kollu li sar, 5 % biss tal-insedjament (u 1 % biss tal-port) għadu ġie investigat.
L-iżjed sejbiet importanti li rriżultaw mill-iskavi issa jinsabu għall-wiri fil-Mużew ta' Haithabu qrib is-sit.
Rikostruzzjonijiet tas-seklu 21
Fl-2005 twettaq programm ambizzjuż ta' rikostruzzjoni fis-sit oriġinali ta' Hedeby. Abbażi tar-riżultati tal-analiżijiet arkeoloġiċi, reġgħu nbnew kopji eżatti ta' wħud mid-djar oriġinali tal-Vikingi.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-kumpless arkeoloġiku fil-fruntiera ta' Hedeby u tad-Danevirke ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Delta tad-Danubju
daqsminuri|Immaġni satellitari tad-Delta tad-Danubju. Id-Delta tad-Danubju (bir-Rumen: Delta Dunării, pronunzjata: [ˈdelta ˈdunərij]; bl-Ukren: Дельта Дунаю, b'ittri Rumani: Deľta Dunaju, pronunzjata: [delʲˈtɑ dʊnɐˈju]) hija t-tieni l-ikbar delta ta' xmara fl-Ewropa, wara d-Delta tal-Volga, u hija l-iżjed waħda ppreservata tajjeb fil-kontinent. Il-biċċa l-kbira tad-Delta tad-Danubju tinsab fir-Rumanija (il-Kontea ta' Tulcea), u parti żgħira tinsab fl-Ukrajna (l-Oblast ta' Odessa). L-erja tagħha fil-wiċċ bejn wieħed u ieħor hija madwar 4,152 kilometru kwadru (1,603 mili kwadri), li minnhom 3,446 km2 (1,331 mil kwadru) huma fir-Rumanija. Flimkien mal-laguni ta' Razim-Sinoe (1,015 km2 jew 392 mil kwadru b'superfiċe tal-ilma ta' 865 km2 jew 334 mil kwadru), li jinsabu fin-Nofsinhar tad-delta prinċipali, l-erja totali tad-Delta tad-Danubju hi 5,165 km2 (1,994 mil kwadru). Il-kumpless tal-laguni ta' Razim-Sinoe huwa marbut ġeoloġikament u ekoloġikament mad-delta stess; it-territorju kollu kkombinat tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Ġeografija u ġeoloġija
Id-Delta tad-Danubju moderna bdiet tifforma wara l-4000 Q.K. f'bajja tal-Baħar Iswed, meta l-livell tal-baħar għola sal-livell attwali. Barriera tar-ramel imblukkat il-bajja tad-Danubju fejn ix-xmara inizjalment bniet id-delta tagħha. Wara li l-bajja mtliet bis-sedimenti, id-delta avvanzat 'il barra minn dan l-estwarju imblukkat bil-barriera wara t-3500 Q.K., u nġemgħu diversi artijiet mistagħdra suċċessivi: San Ġorġ I (3500-1600 Q.K.), Sulina (1600 Q.K.-0), San Ġorġ II (0–preżent) u Chilia jew Kilia (1600 Q.K–preżent). Diversi artijiet mistagħdra interni oħra nħolqu fil-lagi u fil-laguni qrib it-truf tad-Delta tad-Danubju fit-Tramuntana (Chilia I u II) u fin-Nofsinhar (Dunavatz). Il-biċċa l-kbira tal-alluvium fid-delta u l-espansjoni ewlenija tal-erja fis-superfiċe fl-għamla ta' artijiet mistagħdra rriżultaw mill-erożjoni tal-ħamrija assoċjata mal-ikklerjar tal-foresti fil-baċir tad-Danubju matul l-ewwel u t-tieni millenju. Il-ġeologu Liviu Giosan qal lil The New York Times: "X'aktarx li 40 fil-mija tad-Delta tad-Danubju nbniet fl-aħħar 1,000 sena. Din is-sejba kienet bħal mument ta' żvolta." Attwalment, id-delta qed tbati minn nuqqas kbir ta' sedimenti, wara l-kostruzzjoni tad-digi mad-Danubju u t-tributarji tagħha fl-aħħar nofs tas-seklu 20. Madankollu, il-kostruzzjoni ta' network kbir ta' kanali baxxi fid-delta matul l-istess żmien, bħala strateġija ta' titjib tas-sedimentazzjoni, naqqset id-defiċit fil-pjanura tad-delta iżda żiedet l-erożjoni tul il-kosta. Id-Delta tad-Danubju hija pjanura alluvjali baxxa, mgħottija l-iktar bl-artijiet mistagħdra u bl-ilma. Tikkonsisti minn network kbir ta' mraġ, kanali, nixxigħat u lagi. L-altitudni medja hi 0.52 metru, b'20 % tat-territorju taħt il-livell tal-baħar, u iktar minn nofs lanqas jaqbeż altitudni ta' metru. Id-duni fl-iżjed pjanuri estensivi tad-delta (il-pjanuri ta' Letea u ta' Caraorman) biss huma ogħla (12.4-il metru u 7 metri rispettivament). L-ikbar lagi huma l-lagi ta' Dranov (21.7 km2), ta' Roșu (14.5 km2) u ta' Gorgova (13.8 km2).
Tributarji tad-Danubju
Id-Danubju jofroq fi tliet tributarji prinċipali fid-delta: Chilia, Sulina, u Sfântul Gheorghe (San Ġorġ). L-aħħar żewġ fergħat jiffurmaw il-kanal ta' Tulcea, li jkompli bħala korp uniku għal diversi kilometri wara s-separazzjoni minn Chilia. Fil-bokki ta' kull kanal isseħħ il-formazzjoni gradwali ta' artijiet ġodda, filwaqt li d-delta tibqa' tikber. Chilia, fit-Tramuntana, huwa l-itwal, l-iżgħar fl-età u l-iżjed tributarju qawwi, b'żewġ delti interni sekondarji u mikrodelta waħda li tinsab fil-proċess ta' formazzjoni fil-bokka tagħha (lejn l-Ukrajna).
Sulina, fiċ-ċentru, huwa l-iqsar tributarju, u minħabba f'hekk jintuża b'mod estensiv għat-traffiku, b'trasformazzjoni kbira. Fil-bokka tiegħu hemm il-port prinċipali u insedjament uniku b'karatteristiċi urbani fil-parti Rumena tad-delta. Minħabba l-alluvium iddepożitat fil-bokka tiegħu, hemm kanal, li gradwalment qed javvanza fil-baħar (attwalment fih 10 km), li nbena għall-protezzjoni tan-navigazzjoni.
Sfântul Gheorghe (San Ġorġ), fin-Nofsinhar, huwa l-eqdem tributarju u l-inqas wieħed popolat. L-alluvium tiegħu wassal għall-ħolqien, fil-bidu tal-1897, tal-Gżejjer Sacalin, li llum il-ġurnata għandhom tul ta' 19-il kilometru.
Klima
Il-klima tad-Delta tad-Danubju hija waħda kontinentali, b'influwenzi qawwijin mill-qrubija tal-Baħar Iswed u l-ambjent prevalenti tal-anfibji. Dan huwa l-iżjed reġjun niexef u xemxi tar-Rumanija. It-temperatura annwali medja tkun 11 °C (−1 °C f'Jannar u 22 °C f'Lulju), bi preċipitazzjoni medja ta' bejn 400 mm fis-sena u 300 mm fis-sena, li tonqos mill-Punent għal-Lvant. L-evaporazzjoni tkun madwar 1,000 mm fis-sena, amplifikata mill-irjieħ qawwijin u frekwenti, li tirriżulta f'perjodi twal ta' nixfa fis-sajf. L-irjieħ tal-Majjistral jikkawżaw maltempati frekwenti fir-rebbiegħa u fil-ħarifa. Fuq ġewwa tad-delta, in-natura kontinentali tal-klima tispikka ħafna.
Ekosistemi prinċipali
Id-Delta tad-Danubju tifforma parti mill-ekosistema tal-isteppa Pannonjana tal-Lvant tal-Ewropa, b'influwenzi Mediterranji. Bħala reġjun relattivament żagħżugħ li jinsab f'proċess sħiħ ta' konsolidazzjoni, id-Delta tad-Danubju tirrappreżenta post favorevoli ħafna għall-iżvilupp ta' flora u ta' fawna diversifikata ferm u unika fl-Ewropa, b'bosta speċijiet rari. Tospita 23 ekosistema naturali, iżda minħabba l-kobor tal-artijiet mistagħdra, l-ambjent akkwatiku huwa prevalenti; ambjent terrestri huwa preżenti wkoll fl-artijiet iktar għoljin tad-digi kontinentali, fejn żviluppaw ekosistemi kserofili. Bejn l-ambjenti akkwatiċi u terrestri, hemm strippa art bit-tajn li faċilment tiġi affettwata mill-għargħar, b'flora u b'fawna oriġinali li għandhom il-mezzi biex jadattaw għall-ilma jew għall-art, skont l-istaġun jew ir-reġim idroloġiku. Fejn l-ilma ħelu u l-ilma baħar jiġu f'kuntatt, iseħħu għadd ta' proċessi fiżiċi, kimiċi u bijoloġiċi speċjali, li wasslu biex il-bijologi jqisu din iż-żona bħala ekosistema differenti ħafna, imsejħa żona ta' qabel id-delta. Il-Golf ta' Musura, fit-Tramuntana ta' Sulina, u l-Golf ta' San Ġorġ, jitqiesu bħala l-iżjed rappreżentattivi ta' dan it-tip ta' ekosistema.
Id-Delta tad-Danubju tinsab tul ir-rotti migratorji ewlenin u tipprovdi kundizzjonijiet adegwati biex l-għasafar ibejtu u jfaqqsu. B'hekk id-Delta tad-Danubju tattira l-għasafar minn sitt ekoreġjuni ewlenin minn madwar id-dinja, inkluż il-Mongolja, l-Artiku u s-Siberja. Fid-delta nstabu iktar minn 320 speċi ta' għasafar fis-sajf, u minnhom 166 huma speċijiet li jfaqqsu u 159 huma tal-passa. Iktar minn miljun għasfur individwali (ċinji, papri selvaġġi, tiġieġ tal-baħar, eċċ.) jistrieħu hemmhekk fix-xitwa.
Ekosistema tal-ilma staġnat
Dan l-ambjent jinkludi l-lagi, u diversi għadajjar, nixxigħat u kanali. Huwa kkaratterizzat minn flora rikka f'wiċċ l-ilma u taħt l-ilma (Myriophyllum, Ceratophyllum, Vallisneria, eċċ, taħt l-ilma; Nymphaea alba, Nuphar lutea, Trapa natans, Alisma plantago, eċċ, f'wiċċ l-ilma bl-għeruq qrib it-truf tal-lagi; u Salvinia natans, Stratiotes aloides, Spirogyra, eċċ., f'wiċċ l-ilma mingħajr l-għeruq, b'effett negattiv għall-bijoproduttività akkwatika). Fost il-ħut, l-iżjed importanti huma t-tinka (Tinca tinca), l-abramida (Abramis brama), l-iskardola komuni (Scardinius erythropthalmus), il-karpjun tal-Prussja (Carassius auratus gibelio), pixxigatt tad-Danubju (Silurus glanis), dott Ewropew (Perca fluviatilis) u l-lizz tat-Tramuntana (Esox lucius).
Ekosistema tal-imraġ u taż-żoni tal-għargħar
Il-qasab u l-gżejjer tal-qasab f'wiċċ l-ilma (magħrufa bħala plaur fir-Rumanija) huma l-iżjed komponenti komuni u magħrufa fid-Delta tad-Danubju. Il-veġetazzjoni ta' din l-ekosistema tikkonsisti mill-qasab komuni (Phragmites communis), u qrib ix-xtut tax-xmara, qasab ieħor bħal Typha latifolia u Typha angustifolia, is-sogħda (Carex dioica, Carex stricta), l-ekwiseta (Scirpus radicans, Schoenoplectus lacustris) u n-nagħniegħ tax-xmara (Mentha aquatica), eċċ. Dawn jipprovdu ħabitat ideali għar-riproduzzjoni u għat-tnissil. Il-plaur huma taħlita ta' għeruq tal-qasab, ħaxix u ħamrija, normalment f'wiċċ l-ilma jew ankrati mal-qiegħ tax-xmara. Inġenerali, il-qasab jikber madwar il-lagi u l-għadajjar, u bil-mod il-mod jinvadi s-superfiċe tal-ilma. Dan it-tip ta' ekosistema huwa magħruf għall-varjetà u għall-popolazzjoni kbira ta' għasafar, uħud minnhom rari ħafna. L-iżjed importanti huma l-brajmla tat-toppu (Aythya fuligula), il-brajmla tat-toppu aħmar (Netta rufina), il-kuluvert (Anas platyrhynchos), il-wiżża griża (Anser anser), il-margun żgħir (Microcarbo pygmeus), ir-russett vjola (Ardea purpurea), ir-russett abjad (Egretta alba), l-agrett (Egretta garzetta), il-paletta (Platalea leucorodia), il-pellikan abjad (Pelecanus onocrotalus), Dalmatian pelican (Pelecanus crispus), iċ-ċinju (Cygnus olor) u l-velleran (Plegadis falcinellus). Speċi ġdida li waslet dan l-aħħar hija l-faġan (Phasianus colchicus).
Fost il-mammiferi, hemm il-lontra Ewrasjatika (Lutra lutra), il-viżun Ewropew (Mustela lutreola), l-ermellin żgħir (Mustela erminea aestiva), iċ-ċingjal (Sus scrofa) u l-qattus selvaġġ (Felis silvestris), fix-xitwa l-liebru (Lepus europaeus) u, kważi waslu għall-estinzjoni mid-delta, il-lupu u l-volpi. Fost l-ispeċijiet li dan l-aħħar adattaw għad-Delta tad-Danubju nsibu r-rakun tal-Lvant tal-Asja (Nyctereutes procyonoides), in-nutrija Ewropea (Ondatra zibethica), u sa ċertu punt in-nutrija tal-Amerka t'Isfel (Myocastor coypus).
Ekosistemi tax-xtut tax-xmara u tad-digi
L-art soda tad-delta fl-imgħoddi kienet miksija rqajja' kbar ta' siġar taż-żafżafa, li ġew maqtugħin kważi għalkollox u ġew sostitwiti bil-luq Kanadiż. Max-xtut tax-xmara, għad hemm irqajja' żgħar ta' siġar taż-żafżafa fl-istat naturali tagħhom (Salix alba, Salix fragilis, Salix purpurea, Salix pentandra, Salix triandra, eċċ.), imħalltin bil-luq abjad (Populus alba). Okkażjonalment, is-siġar taż-żafżafa jiffurmaw kurituri tul il-fergħat u l-kanali l-kbar tax-xmara Danubju. Fl-artijiet mistagħdra ta' Letea u ta' Caraorman, hemm foresti mħalltin tal-ballut (Quercus robur, Quercus pedunculiflora) u diversi siġar (Fraxinus pallisiae, Ulmus foliaceae, Populus tremula), arbuxxelli (Prunus spinosa, Crataegus monogyna, Rosa canina, Berberis vulgaris, eċċ.), u dwieli (Vitis sylvestris, Hedera helix, Humulus lupulus, Periploca graeca, li jikbru sa 25 metru) jikbru fiż-żoni tad-duni bir-ramel. Fl-art mistagħdra ta' Letea, dawn il-foresti b'dehra eżotika jikbru speċjalment fl-inżul bejn id-duni tar-ramel, f'irqajja' żgħar imsejħa hasmace. Il-fawna ta' dan ir-reġjun tinkludi l-vipera tal-mergħat (Vipera ursinii), l-arpa (Pandion haliaetus), u l-kokka imperjali (Bubo bubo).
Abitanti
Id-Delta tad-Danubju x'aktarx li huwa l-inqas reġjun abitat fiż-żoni miti tal-Ewropa. Fin-naħa Rumena jgħixu madwar 20,000 ruħ, li minnhom 4,600 ruħ jgħixu fil-port ta' Sulina, b'densità medja ta' madwar żewġ abitanti kull km2. Il-kumplament tal-popolazzjoni hija sparpaljata fost is-27 villaġġ, li minnhom tlieta biss, kollha fil-marġini, kellhom iktar minn 500 ruħ fl-2002. Il-belt ta' Tulcea, fit-tarf tal-Punent tad-delta, għandha popolazzjoni ta' 92,000 ruħ (fl-2002); din tirrappreżenta ċ-ċentru ewlieni tar-reġjun minn fejn wieħed jista' jaċċessa d-delta. L-iżolament kbir u l-kundizzjonijiet diffiċli ferm ta' għajxien, ibbażati l-iktar fuq is-sussistenza, wasslu biex id-Delta tad-Danubju jkun post ta' emigrazzjoni, jew mill-inqas ta' tranżitu. Ftit ħafna minn dawk li jitwieldu fir-reġjun jibqgħu hemmhekk meta jsiru adulti; fl-istess waqt, l-oriġini tal-abitanti tvarja ferm, peress li n-nies minn bosta partijiet tar-Rumanija jgħixu fid-delta. Il-popolazzjoni totali baqgħet bejn wieħed u ieħor kostanti matul is-seklu 20; kien hemm 12,000 abitant fis-snin 90 tas-seklu 19, u 14,000 abitant qabel it-Tieni Gwerra Dinjija. Ir-Rumeni jirrappreżentaw madwar 80 % tal-popolazzjoni u l-Ukreni madwar 10 %. Fost in-nies l-oħra li jgħixu fid-delta hemm minoranzi etniċi bħall-Griegi, it-Torok u l-Bulgari (fl-1992). Partikolari fir-reġjun, iżda rari ħafna bħala entità etnika, hemm il-Lipovani, id-dixxendenti tal-fidili tar-rit Ortodoss antik li ħarbu mill-persegwitazzjoni reliġjuża fir-Russja fis-seklu 18.
Fuq in-naħa Ukrena, fit-tarf tat-Tramuntana tad-delta, ir-raħal ta' Izmail għandu popolazzjoni ta' 85,000 ruħ, ir-raħal ta' Kiliya għandu popolazzjoni ta' 21,800 ruħ, u r-raħal ta' Vilkovo, iċ-ċentru prinċipali tal-komunità Lipovana, għandu popolazzjoni ta' 9,300 ruħ.
Storja
Fid-dokumenti storiċi ġie rreġistrat li n-nies ta' Dacia għexu fid-Delta tad-Danubju qabel ma nħakmu mir-Rumani. Wara invażjoni suċċessiva mill-Viżigoti, ir-reġjun għadda minn id għall-oħra bosta drabi. Matul is-seklu 15, id-Delta tad-Danubju saret parti mill-Imperu Ottoman. Fl-1812, wara l-Gwerra bejn ir-Russja u t-Turkija, il-fruntieri tal-Imperu Ottoman u tal-Imperu Russu ġew stabbiliti permezz tal-Kanal ta' Kilia u l-Kanal Antik ta' Stambul tad-Danubju, u fl-1829 permezz tal-Kanal ta' San Ġorġ. It-Trattat ta' Pariġi tal-1856, li temm il-Gwerra tal-Krimea, assenja d-Delta tad-Danubju lill-Imperu Ottoman u stabbilixxa kummissjoni internazzjonali li wettqet sensiela ta' xogħlijiet ta' appoġġ għan-navigazzjoni. Fl-1878, wara t-telfa li ġarrab l-Imperu Ottoman kontra r-Russja u r-Rumanija, il-fruntiera bejn iż-żewġ pajjiżi ġiet stabbilita permezz tal-Kanal ta' Kilia u l-Kanal Antik ta' Stambul.
Fl-1991, il-parti Rumena tad-Delta tad-Danubju tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Madwar 2,733 km2 tad-delta huma żoni protetti b'mod strett.
Fl-1998, fil-qafas tal-Program tal-Bniedem u l-Bijosfera tal-UNESCO, is-6,264.03 km2 tad-Delta tad-Danubju ġew stabbiliti bħala riżerva ta' bijosfera, kondiviża bejn ir-Rumanija u l-Ukrajna.
Storikament, fir-Rumanija, parti mid-Delta tad-Danubju ġiet immarkata bħala riżerva fl-1938.
Fl-Ukrajna, il-fergħa tad-Danubju tar-Riżerva Statali tal-Baħar Iswed ġiet stabbilita fl-1973. Fl-1981, din ġiet organizzata mill-ġdid fir-Riżerva Naturali tal-"Flussi tad-Danubju", u fl-1998, ġiet estiża għar-Riżerva ta' Bijosfera tad-Danubju.
Kwistjonijiet ambjentali
Ix-xogħlijiet fuq skala kbira fid-Delta tad-Danubju beda diġà mit-tieni nofs tas-seklu 19. L-ewwel korrezzjonijiet tal-fergħa ta' Sulina bdew fl-1862, u baqgħu għaddejjin matul is-seklu 20. B'hekk, it-tul tal-fergħa ta' Sulina tnaqqas minn 92 kilometru għal 64 kilometru, u l-fluss tagħha rdoppja u iktar, u sar adattat għan-navigazzjoni tal-bastimenti l-kbar. Il-korrezzjoni tas-sitt fergħat il-kbar tal-fluss tax-xmara wasslet għat-tnaqqis tat-tul tal-fergħa ta' Sfântu Gheorghe minn 108 kilometri għal 70 kilometru, u l-fluss tagħha żdied kemxejn ukoll. Dawn iż-żewġ żidiet saru għad-detriment tal-fergħa ta' Chilia, li attwalment hija l-iżjed fergħa mhux mimsusa mit-tliet fergħat. Dawn il-korrezzjonijiet, kif ukoll it-tħaffir ta' diversi kanali sekondarji tul il-korp tad-delta, kellhom impatt serju ħafna fuq l-ekosistema. L-ambjenti naturali ġew mibdula, ix-xejra tat-tnissil tal-ħut ġiet imfixkla, u l-flussi fil-fergħat prinċipali żdiedu, b'konsegwenzi serji fir-rigward tal-iskariku ta' alluvia u l-erożjoni tax-xtut.
Il-qasab ġie maħsud b'mod intensiv matul l-era Komunista. Ir-reġim kellu pjanijiet biex jittrasforma d-delta f'żona agroindustrijali kbira. Għalkemm l-ewwel sfruttament agrikolu modern imur lura għall-1939 (Ostrovul Tãtaru), kien biss wara l-1960 li żoni kbar ġew imbattla mill-ilma u kkonvertiti, għad-detriment tal-artijiet mistagħdra. Fl-1991, l-art agrikola fid-delta qabżet il-100,000 ettaru, u iktar minn terz tas-superfiċe tagħha ġiet affettwata mill-kultivazzjoni tal-għelejjel, it-tħawwil tal-foresti jew l-akkwakultura. Minħabba dawn il-bidliet, flimkien maż-żieda fit-tniġġis u fl-ewtrofikazzjoni tal-ilmijiet tad-Danubju, kif ukoll deċennji ta' sfruttament u regolamenti batuti dwar is-sajd, il-popolazzjoni tal-ħut naqset b'mod viżibbli.
Fl-2004, l-Ukrajna inawgurat ix-xogħol fuq il-Kanal ta' Bistroe li kellu jipprovdi kollegament navigabbli addizzjonali mill-Baħar Iswed sas-sezzjoni popolata Ukrena tad-Delta tad-Danubju. Madankollu, minħabba l-impatt negattiv li dan il-kanal il-ġdid seta' jkollu fuq l-ekosistema fraġli tad-delta, l-Unjoni Ewropea tat parir lill-Ukrajna biex twaqqaf ix-xogħol. L-uffiċjali Rumeni heddew li jressqu lill-Ukrajna quddiem il-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja. Taħt il-presidenza ta' Kuchma, l-Ukrajna wieġbet li r-Rumanija kienet qed tibża' biss mill-kompetizzjoni li l-kanal il-ġdid kien se jġib miegħu, u kompliet taħdem fuq il-kanal. Taħt il-presidenza ta' Yuschenko, li żar ir-Rumanija fl-2005, iż-żewġ naħat qablu li kellhom ikunu l-professjonisti li jiddeċiedu dwar id-destin tal-kanal. Fit-tul, l-Ukrajna qed tippjana li tibni kanal għan-navigazzjoni, jekk mhux mill-Kanal ta' Bistroe, minn xi kanal ieħor.
Liebru ta' denbu abjad
Il-Liebru ta' denbu abjad jew Liebru tal-praterija, li hu magħruf xjentifikament bħala Lepus townsendii huwa speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu) u huwa nattiv tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, b' distribuzzjoni fil-Majjistral ta' l-iStati Uniti u fil-Lbiċċ tal-Kanada.
L-isem "ta' denbu abjad" ġej mill-fatt li dan il-liebru għandu denbu abjad kollu kemm fuq in-naħa ta' fuq kif ukoll fin-naħa t' isfel. Bħal fniek ħmir oħra, il-Fenek ħmar ta' denbu abjad għandu par widnejn kbar bit- truf suwed u par saqajn fuq wara twal u b' saħħithom ħafna.
Klassifikazzjoni
Dan il-liebru huwa 1 minn 10 speċijiet li qegħdin ikklassifikati fis-sottoġeneru Eulagos u l-ispeċi maqsuma minn ta' linqas f' 2 sottospeċijiet.
KV Oostende
KV Oostende huwa klabb tal-futbol professjonali Belġjan, mill-muniċipalità ta' Ostend, Fjandri tal-Punent. Il-klabb kien twaqqaf fl-1904 bħala VG Oostende bin-numru n°31 tal-matricule.
Storja
Fl-1911 klabb ieħor kien inħoloq, AS Oostende, li kien dalwaqt se jsir l-aħjar klabb tal-belt, huma kienu jilgħab regolarment fit-tieni diviżjoni fit-1930ijiet. Fis-1970ijiet, l-AS kisbu l-ewwel diviżjoni filwaqt li l-VG kien jilgħabu fit-tieni livell.
Iż-żewġ klabbs ingħaqdu fl-1981 u saru KV Oostende. Tnax-il sena wara, il-klabb il-ġdid laħaq l-ewwel diviżjoni. Huma imbagħad ġew jilagħabu fit-tieni diviżjoni mill-1995 filwaqt li fl-istaġun 1998–99 u 2004–05 lagħbu fl-ogħla livell għal darb'oħra.
VG Oostende kienu re-fondati fl-aktar livell baxx tal-futbol Belġjan sena wara l-għaqda. Il-klabb oriġinarjament uża l-isem Oostendse VG sakemm l-isem VG Oostende setgħa jintuża mill-ġdid għaxar snin wara l-għaqda. Oriġinarjament, VG Oostende reġgħu użaw il-grawnd Armenonville, li kien il-grawnd oriġinali ta' VG Oostende. Peress li l-grawnd kien ġiet dikjarat bħala mhux sikuri, VG Oostende qasmu l-grawnd ma' KV Oostende fl-Albertparkstadion.
F'Awwissuu 2007, Oostende stabbilixxu sħubija ta' ħidma mal-ġġanti Skoċċiżi Celtic. Taħt il-ftehim, kull staġun Celtic se jibgħatu tliet riżerva u xi plejers mill-akkademija b'self għall-Oostende. Dawn is-sħubijiet ta' ħidma mhumiex uniċi għall-futbol Belġjan, fejn Royal Antwerp kienu fi sħubija ma' Manchester United sa mill-1998.
Densità tal-popolazzjoni
daqsminuri| Id-densità tal-popolazzjoni (nies għal kull kilometru kwadru) skont il-pajjiż jew l-istat tal-Istati Uniti fl-2019 daqsminuri| Id-densità tal-popolazzjoni (nies għal kull kilometru kwadru) mappa tad-dinja fl-1994. Fir-rigward tal-ekwatur jidher li l-maġġoranza l-kbira tal-popolazzjoni umana tgħix fl- [[Emisferu tat-Tramuntana, peress li fih 67% tal-art tad-Dinja.]] Id-densità tal-popolazzjoni hija kejl tal-popolazzjoni għal kull unità ta' art. Dan huwa applikat l-aktar għall-bnedmin, iżda xi kultant għal organiżmi ħajjin oħra wkoll. Huwa terminu ġeografiku ewlieni. F'termini sempliċi, id-densità tal-popolazzjoni tirreferi għan-numru ta' nies li jgħixu f'żona għal kull kilometru kwadru, jew unità oħra ta' art.
Densitajiet bijoloġiċi tal-popolazzjoni
Id-densità tal-popolazzjoni hija l-popolazzjoni diviża bl-erja totali tal-art, xi kultant inklużi l-ibħra u l-oċeani, kif xieraq.
Densitajiet baxxi jistgħu jikkawżaw vortiċi ta' estinzjoni u jnaqqsu aktar il-fertilità. Dan jissejjaħ l-effett Allee għax-xjenzat li identifikah. Eżempji tal-kawżi ta' fertilità mnaqqsa f'densitajiet baxxi ta' popolazzjoni huma:
Densitajiet umani
daqsminuri| Id-densità tal-popolazzjoni (nies għal kull kilometru kwadru) skont il-pajjiż, 2006 daqsminuri| Id-densità tal-popolazzjoni (nies għal kull kilometru kwadru) mappa tad-dinja fl-2005 Id-densità tal-popolazzjoni hija n-numru ta' nies għal kull unità ta' erja, normalment traskritti bħala "għal kull kilometru kwadru" jew mil kwadru, u li jistgħu jinkludu jew jeskludu, pereżempju, żoni ta' ilma jew glaċieri. Komunement dan huwa kkalkulat għal kontea, belt, pajjiż, territorju ieħor jew id-dinja kollha.
Il- popolazzjoni tad-dinja hija madwar 8,000,000,000 u l-erja totali tad- Dinja (inkluża l-art u l-ilma) hija 510,000,000 km2. Għalhekk, minn dan it-tip ta' kalkolu mhux raffinat ħafna, id-densità dinjija tal-popolazzjoni umana hija bejn wieħed u ieħor 8,000,000,000 ÷ 510,000,000 = 16/km2. Madankollu, jekk l-art biss (150,000,000 km2) hija kkunsidrata, allura d-densità tal-popolazzjoni umana hija 53/km2. Dan jinkludi l-art kontinentali u l-gżejjer kollha, inkluża l-Antartika. Madankollu, jekk l-Antartika tiġi eskluża, allura d-densità tal-popolazzjoni titla’ għal aktar minn 58 kull kilometru kwadru. daqsminuri| Mappa tal-ambjenti tad-dinja pprovduta għal tqabbil mal-mapep hawn fuq Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC) tal-Kummissjoni Ewropea żviluppa sett ta’ data u għodod (miftuħa u ħielsa) bl-isem ta’ Global Human Settlement Layer (GHSL) biex itejjeb ix-xjenza għall-appoġġ politiku lid-Direttorat Ġenerali u s-Servizzi tal-Kummissjoni Ewropea u bħala appoġġ għas-sistema tan-Nazzjonijiet Uniti.
Ħafna mit-territorji l-aktar popolati fid-dinja huma bliet-stati, mikrostati u dipendenzi urbani. Fil-fatt, 95% tal-popolazzjoni tad-dinja hija kkonċentrata biss fuq 10% tal-art tad-dinja. Dawn it-territorji għandhom żona relattivament żgħira u livell għoli ta' urbanizzazzjoni, b'popolazzjoni ta' belt ekonomikament speċjalizzata li tibbaża wkoll fuq riżorsi rurali barra ż-żona, li juru d-differenza bejn densità għolja ta' popolazzjoni u popolazzjoni żejda.
Id-deżerti għandhom potenzjal limitat ħafna għat-tkabbir tal-għelejjel peress li m’hemmx biżżejjed xita biex isostnuhom. Għalhekk, id-densità tal-popolazzjoni tagħhom hija ġeneralment baxxa. Madankollu, xi bliet fil-Lvant Nofsani, bħal Dubai, qed iżidu fit-tkabbir tal-popolazzjoni u l-infrastruttura b'pass mgħaġġel. daqsminuri| Steppi Mongoljani. [[Mongolja|Il-Mongolja hija l-inqas pajjiż b'popolazzjoni densa fid-dinja minħabba l-klima ħarxa tagħha bħala riżultat tal-ġeografija tagħha ]] Bliet b'densitajiet ta' popolazzjoni għolja huma, minn xi wħud, meqjusa bħala popolati żżejjed, għalkemm dan jiddependi fuq fatturi bħall-kwalità tad-djar u l-infrastruttura u l-aċċess għar-riżorsi. Bliet b'popolazzjoni densa ħafna huma l-aktar fl-Asja (b'mod partikolari l-Asja tax-Xlokk); Lagos fl-Afrika, Kinshasa, u l- Kajr; Bogotá fl-Amerika t'Isfel, Lima, u São Paulo; u l-Belt tal-Messiku u San Pietruburgu wkoll jaqgħu f’din il-kategorija. daqsminuri| [[Monako huwa n-nazzjon l-aktar densament popolat fl-Ewropa]] Il-popolazzjoni ta' belt u speċjalment iż-żona tagħha huma, madankollu, dipendenti ħafna fuq id-definizzjoni ta' "żona urbana" użata: id-densitajiet huma kważi dejjem ogħla fiċ-ċentru milli meta l-insedjamenti suburbani u ż-żoni rurali li jintervjenu huma inklużi, bħal fl-agglomerazzjoni jew fiż-żona metropolitana (din tal-aħħar kultant tinkludi bliet ġirien).
K. Waterschei SV Thor Genk
Il-klabb kien kreat fl-1919 bħala Waterschei's Sport Vereeniging Thor b'Thor tkun l-akronimu ta' Tot Herstel Onzer Rechten ("Biex nirkupraw id-drittijiet tagħna"). Huma rreġistraw mal-FA biss fl-1925 u rċevew in-numru 533 tal-matricule. Il-klabb gawda l-espliċita fl-ewwel diviżjoni fl-aħħar tal-1950ijiet sal-bidu tas-1960ijiet u għal darb'oħra mill-1978 sal-1986. Wara żewġ staġuni fit-tieni diviżjoni, K. Waterschei SV Thor Genk ingħaqdu ma KFC Winterslag biex jiffurmaw KRC Genk.
Matul l-istaġun 1982–83, il-logħba bejn Standard Liège-Waterschei kienet ġiet ffissa u Standard eventwalment rebħu l-kampjonat. Waterschei rebħu t-Tazza Belġjana darb (fl-1980 u l-1982). Pjuttost notevolment, l-aħħar rebħa waslet għal Waterschei billi laħqu s-semi-finali tal-European Cup Winners Cup fl-istaġun 1982–83. Wara li għelbu lil Paris Saint-Germain fil-kwarti tal-finali, Waterschei tilfu l-ewwel leg tas-semi-finali 5–1 fl-Istadju Pittodrie, id-dar tar-rebbieħa eventwali, Aberdeen FC. Iżda huma rebħu 1–0 ġewwa Waterschei, il-korteżija ta' Eddy Voordeckers, ma setgħetx tbiddel il-pożizzjoni. Huma mbagħad ingħaqdu ma Winterslag fl-1988 biex jiffurmaw il-klabb kurrenti.
Premier League Malti 1934–35
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 1934–35. Il-kampjonat kien imwettaq f'7 timijiet, u Floriana kienu rebbieħa tal-kampjonat.
Karlskrona
Karlskrona (pronunzja bil-Malti:ˈkɑːrlskroʊnə/, pronunzja bl-Iżvediż: [kaɭsˈkrûːna]) hija lokalità u s-sede tal-Muniċipalità ta' Karlskrona, il-Kontea ta' Blekinge, l-Iżvezja b'popolazzjoni ta' 66,675 ruħ fl-2018. Hija wkoll il-belt kapitali tal-Kontea ta' Blekinge. Karlskrona hija magħrufa bħala l-unika belt Barokka tal-Iżvezja u tospita l-ikbar bażi navali tal-Iżvezja u l-kwartieri ġenerali tal-Gwardja Kostali Żvediża.
Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu
daqsminuri|330x330px|Veduta tal-Wied ta' Jamison fiż-Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu Iż-Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu (bl-Ingliż: Greater Blue Mountains Area) hija Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li tinkludi l-Muntanji Blu ta' New South Wales, l-Awstralja. Iż-żona fiha 1,032,649 ettaru ta' art u ġiet imniżżla fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-24 sessjoni tal-Kumitat għall-Wirt Dinji li saret f'Cairns fis-sena 2000.
Karlskrona
Storikament, il-belt ospitat minoranza Ġermaniża, u din ippermettiet il-formazzjoni ta' knisja tal-Kongregazzjoni Ġermaniża. Il-belt kellha wkoll għadd ta' Lhud fil-popolazzjoni tagħha.
Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu
Etimoloġija
Iż-żona tissejjaħ tal-"Muntanji Blu" abbażi tal-fatt li meta t-temperatura atmosferika togħla, iż-żejt essenzjali ta' diversi speċijiet ta' ewkaliptu jevapora u jinxtered fl-arja, u b'hekk jikkawża spettri blu viżibbli li d-dawl tax-xemx jippropaga iktar minn kuluri oħrajn. Għaldaqstant, ir-riflessjonijiet mill-muntanji jidhru ta' lewn blu għal għajnejn il-bniedem.
Karlskrona
Fl-1998, partijiet mill-belt, inkluż il-bażi navali ta' Karlskrona, ġew iddikjarati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Storja
Matul is-seklu 17, is-sjieda tal-gżira li fuqha nbniet Karlskrona, Trossö, kienet tal-bidwi Vittus Andersson. Taħt it-tmexxija tad-Daniżi, kien hemm raħal ieħor iktar antik imsejjaħ Lyckå fuq l-art kontinentali ftit kilometri 'l bogħod. Ftit iktar lil hinn, id-Daniżi bdew jibnu lil Kristianopel qabel ma Blekinge sfat taħt l-Iżvediżi fl-1658. Sal-1679, il-gżira u l-gżejriet tal-madwar kienu tal-bidwi Vittus Andersson; li mbagħad kien imġiegħel ibigħ il-proprjetajiet tiegħu lill-monarkija Żvediża. F'dik l-istess sena, tħejjew il-pjanijiet biex il-biċċa l-kbira tal-flotta tar-renju tiġi bbażata fuq Trossö.
Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu
Deskrizzjoni
Fil-biċċa l-kbira tagħha, iż-Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu tikkonsisti minn 10,300 kilometru kwadru ta' pajsaġġ forestali fuq biċċa art watja tal-blat ramli bejn 60 sa 180 kilometru 'l ġewwa mid-distrett tan-negozju ċentrali ta' Sydney. Iż-żona tinkludi spazji vasti ta' natura selvaġġa u hija ekwivalenti bħala erja għal kważi terz tal-Belġju, jew id-doppju tad-daqs tal-Brunei. daqsminuri|Il-Kaskati ta' Wentworth fil-Wied ta' Jamison Is-Sit ta' Wirt Dinji, li jinkludi tmien żoni protetti f'żewġ blokok isseparati minn kuritur tat-trasport u tal-iżvilupp urban, huwa magħmul minn seba' parks nazzjonali kif ukoll mir-Riżerva tal-Konservazzjoni tal-Għerien Karstiċi ta' Jenolan. Dawn is-seba' parks huma l-Park Nazzjonali tal-Muntanji Blu, il-Park Nazzjonali ta' Wollemi, il-Park Nazzjonali ta' Yengo, il-Park Nazzjonali ta' Nattai, il-Park Nazzjonali ta' Kanangra-Boyd, il-Park Nazzjonali tal-Ġonna ta' Stone u l-Park Nazzjonali tal-Lagi ta' Thirlmere.
Karlskrona
Storja
Il-belt ġiet stabbilita fl-10 ta' Awwissu 1680 meta l-Flotta Navali Rjali Żvediża ġiet rilokata minn Stokkolma għal Trossö, li sa dak iż-żmien kienet intużat l-iktar għall-biedja u għar-ragħa. Fl-istess żmien l-Iżvezja kienet is-setgħa militari dominanti fir-reġjun tal-Baħar Baltiku, iżda kellha bżonn pożizzjoni iktar strateġika kontra d-Danimarka, peress li xi partijiet tan-Nofsinhar tal-Iżvezja kienu nħakmu xi ftit deċennji qabel biss. Il-flotta Żvediża spiss kienet teħel qrib Stokkolma minħabba s-silġ fix-xitwa u għaldaqstant ġiet ittrasferita iktar lejn in-Nofsinhar. Il-gżira kellha pożizzjoni strateġika ħafna b'distanzi qosra ta' tbaħħir sal-provinċji Ġermaniżi u Baltiċi. Isem il-belt ifisser il-"Kuruna ta' Karlu" f'ġieħ ir-Re Karlu XI tal-Iżvezja. L-isem ġie ispirat mill-isem tal-belt ta' Landskrona.
Fl-1682 inbnew pontijiet li kkollegaw iċ-ċentru tal-belt mal-art kontinentali. L-ewwel pjanta tal-belt, imfassla fl-1683 minn Erik Dahlbergh, Hans Wachtmeister u Carl Magnus Stuart, turi lil Karlskrona bħala fortizza pura. Il-pjanta tal-1694 ta' Erik Dahlberg, li iktar 'il quddiem ġiet segwita, ipprovdiet ukoll spazju għall-iżvilupp urban.
Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu
Flora
xellug|daqsminuri|263x263px|Il-foresti tal-ewkaliptu tal-Muntanji Blu Iż-żona kemm-il darba ġiet deskritta bħala laboratorju naturali għall-istudju tal-evoluzzjoni tal-ewkalipti. L-ikbar żona ta' diversità għolja ta' ewkalipti fl-Oċeanja tinsab fix-Xlokk tal-Awstralja. Iż-Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu tinkludi l-biċċa l-kbira ta' din id-diversità ta' ekwalipti.
Karlskrona
Storja
Il-belt kibret malajr u sal-1750 Karlskrona kellha madwar 10,000 abitant. Dak iż-żmien kienet waħda mill-ikbar bliet fil-pajjiż. Il-biċċa l-kbira tal-binjiet Barokki minn din l-era għadhom eżistenti, li hija r-raġuni għaliex iċ-ċentru tal-belt huwa uniformi arkitettonikament.
Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu
Flora
Minbarra li tappoġġa proporzjon daqstant sinifikanti ta' speċijiet ta' ewkalipti fid-dinja, iż-żona fiha eżempji tal-firxa ta' adattamenti strutturali tal-ewkalipti għall-ambjenti Awstraljani. Dawn ivarjaw minn foresti b'siġar twal fil-marġnijiet taż-żona jew foresti tropikali fil-widien fondi, għal foresti u boskijiet fil-beraħ, għal artijiet bl-arbuxelli fuq l-art tat-tip mallee u fuq l-artijiet watja u għoljin li huma esposti.
Karlskrona
Storja
Karlskrona f'qasir żmien saret it-tliet l-ikbar belt tar-renju, wara Riga u Stokkolma.
Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu
Flora
Flimkien mad-diversi speċijiet ta' ewkalipti, iż-Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu fiha wkoll speċijiet li huma relitti tal-qedem ta' importanza globali. L-iktar waħda famuża minnhom hija s-siġra taż-żnuber ta' Wollemi li ġiet skoperta dan l-aħħar. Din hija "fossila ħajja" li tmur lura għal żmien id-dinosawri. Din l-ispeċi kulħadd kien jaħseb li kienet ilha estinta għal miljuni ta' snin. Il-ftit siġriet li għadhom ħajjin ta' din l-ispeċi tal-qedem jinsabu fi tliet popolazzjonijiet żgħar fi fniedaq remoti u inaċċessibbli fi ħdan iż-żona. Is-siġra taż-żnuber ta' Wollemi hija waħda mill-iktar speċijiet rari fid-dinja.