cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ċina
Storja
Fis-sena 771 QK Markiż ta' Shen, ħakkiem tal-istat ta' Shen ifforma alleanza mal-istat Zeng u n-nomadi Quanrong attakkaw u rebħu l-kapitali Zhou tal-Punent, Haojing (鎬京), qrib Xi'an tal-lum). Xiang ta 'Qín wassal lit-truppi tiegħu biex jeskortaw iben ir-Re Ping ta' Zhou lejn il-lvant lejn Luoyang, fejn ġiet stabbilita l-kapitali l-ġdida tad-dinastija Zhou tal-Lvant.
Bħala rikonoxximent tal-isforzi ta' Xiang, ir-Re Ping ippromwovih għall-grad ta' Bo (伯), ekwivalenti għal monarka, it-tielet grad ta' nobbli, u wiegħed li l-artijiet kollha ta' qabel Zhou li ttieħdu mill-poplu Rong se jgħaddu għal Xiang. parti mit-territorji ta' Qín.
Stati fil-gwerra
thumb|L-Stati Ġellieddi fl-250 QK L-Istati Ġelliedda jew Stati Ġelliedda (Ċiniż Tradizzjonali: 戰國時代, Ċiniż Simplifikat: 战国时代, Wade-Giles: Chan4kuo2 Shih2tai2, pinyin Zhànguó Shídài) huwa perjodu fl-istorja Ċiniża li jibda fil-ħames seklu Q.K. C. u li ntemmet fl-unifikazzjoni taċ-Ċina mid-dinastija Qin fl-221 a. C. Normalment titqies it-tieni parti tad-dinastija Zhou tal-Lvant, wara l-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa. Bħal f'dan tal-aħħar, ir-re Zhou aġixxa biss bħala imperatur pupazz.
L-isem tal-perjodu Warring States ġej mir-Wing States Record miġbur fis-snin bikrija tad-dinastija Han. Id-data tal-bidu tal-Wring States Period hija kkontestata. Filwaqt li s-sena 476 a. C. bħala l-bidu tiegħu, wara l-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa; f’okkażjonijiet oħra tissemma 403 QK. C., id-data tat-tripartition tal-istat ta 'Jin, bħala l-bidu ta' dan il-perjodu.
Il-perjodu tal-Istati Ġelliedda, b'kuntrast mal-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa, kien perjodu li fih il-kmandanti reġjonali tal-gwerra annessaw stati iżgħar madwarhom u kkonsolidaw il-ħakma tagħhom. Il-proċess beda fil-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa, u sat-3 seklu Q.K. C., seba’ stati kbar kienu kisbu xi prominenza. Dawn is-Seba 'Stati Ġellieddi (戰國七雄, Zhànguó Qīxióng, litteralment, "Is-Seba' Eroj Fost l-Istati Ġellieddi") kienu Qi (齊), Chu (楚), Yan (燕), Han (韓), Zhao (趙), Wei. (魏) u Qin (秦). Sinjal ieħor ta’ din il-bidla fil-poter kien bidla fit-titli: il-kmandanti tal-gwerra kienu għadhom iqisu lilhom infushom duki (公 gōng) tar-re tad-dinastija Zhou, iżda bdew isejħu lilhom infushom rejiet (王 wáng), biex jimplika t-tifsira li kienu miżmuma bħala ugwali. lir-Re ta’ Zhou.
Il-perjodu Warring States ra l-proliferazzjoni tal-ħidma tal-ħadid fiċ-Ċina, li ssostitwixxa l-bronż bħala l-metall dominanti użat fil-magna tal-gwerra. Żoni bħal Chu (il-lum Sichuan) u Yue (il-lum Zhejiang) ġew miġbuda fl-isfera kulturali Ċiniża matul dan il-perjodu. Ħitan mibnija minn stati biex iżommu barra tribujiet nomadiċi tat-Tramuntana u stati oħra kienu l-prekursuraturi tal-Ħajt il-Kbir taċ-Ċina. Filosofiji differenti evolvew fil-Mit Skejjel tal-Ħsieb, inklużi l-Konfuċjaniżmu, it-Taoiżmu, il-Leġiżmu u l-Moħiżmu. Il-kummerċ laħaq ukoll importanza importanti, u xi negozjanti kisbu setgħa konsiderevoli fil-politika tal-gvern. It-tattiċi militari nbidlu wkoll. B'differenza mill-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa, il-biċċa l-kbira tal-armati fil-perjodu tal-Istati Gwerra għamlu użu flimkien tal-infanterija u l-kavallerija, u l-karrijiet gradwalment waqgħu barra mill-użu.
Dinastija Zhou (1046 QK-246 QK)
thumb|Mappa 1000 QK Id-Dinastija Zhōu (Ċiniż Qadim: 周 *tiw1, Ċiniż Modern: Chou1 (Wade-Giles) jew Zhōu (pinyin)) kienet dinastija Ċiniża li ħakmet mill-1046 sal-256 Q.E.K. C.3 Hija t-tielet dinastija Ċiniża fl-istorja tradizzjonali, u t-tieni, wara d-dinastija Shang, li tagħha hemm evidenza minn sorsi miktuba ta 'żmienha. L-arti u t-tekniki ornamentali iffjorixxu, li wrew, bħal f'ħafna kulturi Mesoamerikani u Ewropej, ix-xewqa tal-irġiel li jikkomunikaw mal-immortali. Id-dinastija Zhōu kienet l-aħħar mid-dinastiji tar-rejiet qabel id-dinastiji imperjali. F'dan iż-żmien għexu l-ħassieba Ċiniżi kbar tal-antikità, bħal Konfuċju, u bdiet il-letteratura klassika Ċiniża.
L-era Zhōu tista 'tinqasam f'żewġ perjodi distinti: id-dinastija Zhōu tal-Punent sa 771 QK. C., li ħakem stat b'saħħtu u ċentralizzat mill-kapitali ta' Hào (鎬) u Fēng (豐); u d-Dynasty Zhōu tal-Lvant, bejn 771 u 256 Q.K. C., li żamm setgħa purament simbolika jew nominali mill-qorti ta 'Chéngzhōu (成周, qrib Luoyang tal-lum). Dan it-tieni stadju, li fih l-unità simbolika tar-renju ikkoinċidiet mal-eżistenza ta 'stati multipli indipendenti de facto, huwa tradizzjonalment suddiviż f'żewġ perjodi: il-perjodu tar-Rebbiegħa u l-Ħarifa u l-perjodu tal-Istati Ġelliedda. Id-Dinastija Xia kienet l-ewwel dinastija fiċ-Ċina tal-qedem u damet għal kważi ħames mitt sena, inkluż il-ħakma ta 'sbatax-il imperatur.
Kapitali: Fenghao (1046-771 QK), Wangcheng (771-510 u 314-256 QK), Chengzhou (510-314 QK); Re (王; Wáng) 1046-1043 Q.E.K C., ir-Re Wu ta' Zhou 781-711 Q.K. C., King You ta' Zhou, 314-256 Q.K. C. King Nan ta' Zhou; Storja: Battalja ta' Muye-c. 1046 Q.K. C., Gonghe Regency-841-828 a. C., maħkuma mill-Stat Qin-256 QK.
Dinastija Shang (1600 QK-1046 QK)
thumb|Żoni fejn instabu fdalijiet arkeoloġiċi taċ-ċiviltà Shang. Id-dinastija Shang (Ċiniż: 商, Wade-Giles: Shang, pinyin: Shāng; c. 1600-1046 Q.K., 商 tfisser "kummerċ", għalhekk tfisser "id-dinastija tal-kummerċ"), Magħrufa wkoll bħala d-dinastija Yin (殷, li tfisser "arġenti" jew "passjonat"), hija possibbilment it-tieni dinastija fl-istorja Ċiniża (wara d-dinastija Xia) u l-ewwel li l-eżistenza storika tagħha hija dokumentata. Ġie suċċess mid-Dinastija Zhou, l-aħħar dinastija qabel il-Perjodu Imperjali. L-estensjoni territorjali tagħha kienet tinkludi l-wied tax-Xmara Isfar. Kapital: Yin.
Dinastija Xia (2010 QK-1600 QK)
thumb|Xia thumb|Mappa Id-dinastija Xia (夏, lit. "dinastija tas-sajf"), kienet l-ewwel dinastija fl-istorja Ċiniża. Skont kronaki Ċiniżi, kien idum bejn is-seklu 21 Q.K. C. u s-seklu 16 Q.K. C., għalkemm għad hemm dibattiti dwar l-istoriċità tagħha. Il-Memorji Storiċi tal-istoriku Sima Qian (ċ. 145–c. 90 QK) jelenkaw l-ismijiet tas-17-il sultan ta’ din id-dinastija. Kien segwit mid-dinastija Shang u, skond Sima Qian, preċeduta mill-perjodu leġġendarju tat-tliet allat u ħames imperaturi. Il-karattru li jsemmi din id-dinastija huwa parti mill-isem tar-reġjun Ċiniż attwali ta 'Ningxia, u jidher ukoll fl-isem poetiku taċ-Ċina.
Kapitali: Yangcheng, Zhenxun; Entità: Dinastija Ċiniża; King: Yu l-Kbir (l-ewwel), Jié (l-aħħar).
Verisimilità tad-dinastija Xia
Qabel l-iskavi tal-1928 ta 'siti tal-Età tal-Ġebel f'Anyang, Provinċja ta' Henan, ma kien hemm l-ebda evidenza arkeoloġika tal-eżistenza tax-Xia. Minn dakinhar, bosta skavi jikkonfermaw l-eżistenza ta 'kultura tal-bronż li tista' tiġi identifikata max-Xia. Fl-1959, ġie skavat sit f’Erlitou, fil-belt ta’ Yanshi (Henan), fejn instabu żewġ palazzi kbar u li hu maħsub li hija l-kapitali tad-dinastija. Skont id-dating tal-karbonju-14 jistgħu jappartjenu għas-sena 2100 jew 1800 QK. C. [ċitazzjoni meħtieġa] It-territorju kkontrollat ​​mill-Xia se jkopri bejn wieħed u ieħor il-provinċja attwali ta 'Henan u parti mill-punent ta' Shandong u n-Nofsinhar ta 'Hebei.
Irrispettivament mill-plawżibbiltà tal-istejjer leġġendarji dwar ir-rejiet Xia li jidhru miktuba fi kronaki ħafna aktar tard, bħal dik ta 'Sima Qian, iċ-ċiviltà Xia tista' titqies bħala perjodu ta 'tranżizzjoni bejn kulturi Neolitiċi, bħal Longshan, u urbani. soċjetà tal-Shang. Matul dan il-perjodu, l-ewwel "ċivilizzazzjoni" Ċiniża ffjorixxiet, ikkaratterizzata minn villaġġi fortifikati, fuħħar magħmul bir-roti, għodod tal-bronż, u oqbra diversifikati.
Tliet awissu u ħames imperaturi
It-Tliet Awissu u l-Ħames Imperaturi (Ċiniż: 三皇五帝, pinyin: sān huáng wǔ dì) huma l-ħakkiema mitoloġiċi taċ-Ċina qabel l-Ewwel Dinastija Xia.
It-tradizzjoni Ċiniża tattribwixxi lil dawn il-karattri mitoloġiċi l-fundaturi taċ-ċiviltà Ċiniża u l-invenzjoni ta' istituzzjonijiet soċjali, kulturali u ekonomiċi, bħall-familja, l-agrikoltura, il-kitba, eċċ. Minkejja n-natura leġġendarja tal-istejjer li rrakkuntaw dwar dawn il-karattri, li kienu jgħixu għal mijiet ta' snin u jkunu responsabbli għal ġrajjiet mirakolużi, huwa possibbli li nies reali, kapijiet tribali mit-3 millennju QK, ikunu fl-oriġini ta' dawn il-leġġendi. . C. li kien kiseb rebħiet militari qabel l-unifikazzjoni tad-dinastija Xia wkoll possibbilment mitika.
Is-sorsi storiċi Ċiniżi jaqblu dwar in-numru ta 'tliet awissu u ħames imperaturi, iżda l-identitajiet ta' dawn ivarjaw skond is-sorsi, hemm verżjonijiet differenti kemm għall-awissu kif ukoll għall-imperaturi.
Tlieta ta' Awwissu
Hemm diversi verżjonijiet tal-identitajiet tat-tlieta ta 'Awwissu (三皇 sān huáng)
Ċelesti Augustus (天皇 Tiānhuáng), Earthly Augustus (地皇 Dìhuáng) u Augustus Tài (泰皇 Tàihuáng), skond il-Memorji Storiċi ta' Sima Qian. Augustus Heavenly, Augustus Earthly, u Augustus Human (人皇 Rénhuáng), skond ix-xogħol tad-dinastija Song Tàipíng Yùlǎn (太平御覽), li jiċċita xogħol tad-dinastija Han tal-Punent, il-Chūnqiū Wěi (春秋緯). Din il-lista tvarja minn dik preċedenti biss fl-użu ta’ isem kemmxejn differenti għat-Tielet Awgustu. Suiren, Fuxi u Shennong, skond il-Shangshū dàzhuàn (尚書大傳) u l-Báihǔ Tōngyì (白虎通義). Fuxi, Nüwa u Shennong, skond il-Yùndòu Shū (運斗樞) u l-Yuánmìng Bāo (元命苞). Fuxi, Shennong u l-Imperatur Isfar, skond il-Dìwáng Shìjì (帝王世紀). Fuxi, Shennong u Gònggōng (共工), skond it-Tōngjiàn Wàijì (通鑒外紀)..m Il-Baihutong (白虎通) isemmi l-alla tan-nar Zhùróng (祝融) minflok Gonggong.
ħames imperaturi
L-identitajiet l-aktar komuni tal-ħames imperaturi (五帝 wǔ dì) huma dawk imsemmija f’diversi kitbiet antiki, bħall-Memorji Storiċi, ix-Shìběn (世本) jew id-Dàdàijì (大戴記). Skont dawn ix-xogħlijiet, il-ħames imperaturi huma kif ġej:
L-Imperatur Isfar. Zhuānxù (顓頊). Dìkù (帝嚳), jew sempliċiment Kù (嚳). Tángyáo (唐堯), jew sempliċiment Yáo (堯). Yúshùn (虞舜), jew sempliċiment Shùn (舜). Verżjonijiet oħra tal-identitajiet ta’ dawn il-ħames imperaturi huma dik tal-Ktieb tar-Riti (禮記 Lǐjì): Tàihào (太皞) （identifikat ma’ Fuxi）, Yándì (炎帝) （identifikat ma’ Shennong), l-Imperatur Isfar, Shǎo皞 (少皞) ) u Zhuanxu. Min-naħa tagħhom, il-Prefazju tal-Klassiku tad-Dokumenti (尚書序 Shàngshū Xù) u d-Dìwáng Shìjì (帝王世紀) fihom verżjoni oħra: Shǎohào (miktub hawn 少昊）, Zhuanxu, Gāoxīn （identified with Diku ） Tangyao u Yushun Xi drabi l-ħames imperaturi huma identifikati mal-ħames allat tal-punti kardinali (fit-tradizzjoni Ċiniża ċ-"ċentru" huwa kkunsidrat punt kardinali ieħor), bħal fil-verżjoni miġbura fl-Elegies of Chu (楚辭chǔcí): Taihao (Lvant), Yandi (Nofsinhar), Shaohao (Punent), Zhuanxu (Tramuntana) u l-Imperatur Isfar (Ċentru).
Nora Gal
Bijografija
Hija twieldet fis-27 ta' April 1912 f'Odessa. Missierha kien tabib u ommha avukata. Fi tfulitha marret toqgħod Moska mal-familja tagħha. Wara diversi tentattivi hija ġiet aċċettata fl-Istitut Pedagoġiku Lenin, minn fejn gradwat. Hija mbagħad temmet l-istudji postgradwatorji tagħha b'teżi dwar il-poeta Franċiż Arthur Rimbaud. Gal ippubblikat artikli dwar il-letteratura klassika u kontemporanja (Guy de Maupassant, Byron, Alfred de Musset). Hija żżewġet lill-kritiku letterarju Boris Kuzmin u aktar tard saret editur tax-xogħlijiet magħżula tiegħu.
Meta kienet għadha l-iskola hija ppubblikat xi poeżiji, iżda matul l-istudji akkademiċi tagħha hija qalbet għall-proża. Lejn l-aħħar tas-snin tletin, kitbet ħafna artikli dwar il-letteratura kontemporanja. Gal bdiet il-karriera tagħha bħala traduttriċi matul it-Tieni Gwerra Dinjija u wara l-gwerra ddedikat ruħha għat-traduzzjoni ta' awturi bħal Jules Renard, Alexandre Dumas il-missier u H. G. Wells.
Fis-snin ħamsin, hija ttraduċiet Le Petit Prince ta' Antoine de Saint-Exupéry, rumanzi ta' J.D. Salinger, u To Kill a Mockingbird ta' Harper Lee għar-Russu. Hija saret traduttriċi rispettata u prominenti ħafna. Fl-aħħar traduzzjonijiet tagħha hija trattat kapulavuri bħal The Stranger ta' Albert Camus u Death of a Hero ta' Richard Aldington, kif ukoll kotba ta' Thomas Wolfe u Katherine Anne Porter. Gal ittraduċiet ukoll għadd ta' awturi tal-fantaxjenza, fosthom Isaac Asimov, Arthur C. Clarke, Roger Zelazny u Ursula K. Le Guin.
Fl-1972 kitbet Words Living and Words Dead (bir-Russu: Слово живое и мёртвое), manwal li fih bosta eżempji ta' traduzzjonijiet, kemm tajbin, kif ukoll ħżiena. F'xogħolha, hija sfidat konvenzjonijiet marbuta mat-traduzzjoni u tisħaq favur l-użu ta' stil mexxej u sempliċi minflok stil tekniku u diffiċli konvenzjonali. Dan ix-xogħol ġie sussegwentement rivedut u sal-1987 ġie stampat mill-ġdid għal erba' darbiet. Riċentement ġie stampat darbtejn, fl-2001 u fl-2004.
Martha Cheung
Martha Pui Yiu Cheung (Ċiniż: 張佩瑤; 1953–2013) kienet riċerkatriċi u studjuża fl-Istudji tat-Traduzzjoni, il-President Professur tat-Traduzzjoni, u d-Direttur taċ-Ċentru tat-Traduzzjoni fl-Università Battista ta’ Hong Kong. Hija magħrufa l-aktar għall-ewwel volum tal-ktieb tagħha Anthology on Chinese Discourse on Translation, li ġie ppublikat fl-2006. Qabel ma mietet, Cheung kienet qiegħda taħdem fuq it-tieni volum tal-antoloġija. Cheung kienet magħrufa wkoll għax-xogħol tagħha fit-teorija tat-traduzzjoni, it-traduzzjoni letterarja, u l-istorja tat-traduzzjoni.
Kontribuzzjonijiet
Il-Professur Cheung kienet studjuża ewlenija favur l-espansjoni internazzjonali fl-Istudji tat-Traduzzjoni. Hija ġibdet l-attenzjoni għall-perspettiva Ewroċentrika fid-dixxiplina u elevat il-profil Ċiniż tat-teorija fit-traduzzjoni. Ix-xogħol tagħha fil-ħarġa speċjali ta' The Translator għen biex jipprovdi perspettivi mhux Ewropej billi ffoka fuq kwistjonijiet ta' traduzzjoni Asjatika. Il-letteratura komparattiva kienet ta’ interess partikolari għal Cheung biex tgħinha tiddeskrivi kunċetti fit-traduzzjoni Ċiniża lill-qarrejja mhux Ċiniżi. Cheung għażlet li tispjega kunċetti barranin b’termini familjari sabiex tegħleb id-differenzi bejn il-kulturi u t-tradizzjoni.
Kull sentejn, il-Hong Kong Academy of the Humanities tagħti l-premju tal-ktieb tat-Traduzzjoni Martha Cheung f’ġieħha.
Euarchonta
Euarchonta huwa klad ta' mammiferi plaċentati li jiġbor fiħ it-tupaji (skandentji), il-kolugi (dermopteri) u x-xadini (primati).
It-terminu jew kelma Euarchonta dehret u ġiet użata għall-ewwel darba fil-letteratura xjentifika fl-1999, meta evidenza molekulari ssuġġerit li l-klad ta' l-Archonta li kien grupp ibbażat fuq il-morfoloġija kellu jkun immodifikat u jiġi eskluż minnhu l-ordni Chiroptera (il-friefett il-lejl.
2016
L-2016 hija sena biżestili u hija s-Sena Internazzjonali tal-Piżelli.
Jannar
Tul dan ix-xahar mietu:
Frar
Tul dan ix-xahar mietu:
Marzu
Tul dan ix-xahar mietu:
April
Tul dan ix-xahar mietu:
Mejju
Tul dan ix-xahar mietu:
Ġunju
Tul dan ix-xahar mietu:
Lulju
Tul dan ix-xahar mietu:
Awwissu
Tul dan ix-xahar mietu:
Settembru
Tul dan ix-xahar mietu:
Ottubru
Tul dan ix-xahar mietu:
Novembru
Tul dan ix-xahar mietu:
Euarchonta
Euarchonta jiġbor fiħ 4 ordnijiet Dermoptera Plesiadapiformes, Primates u Scandentia u flimkien ma' klad ieħor 'l hekk imsejjaħ Glires jiffurmaw is-superordni Euarchontoglires.
Uħud mill-interpretazzjonijiet tad-dati molekulari jaqgħdu jew jillinkjaw id-Dermoptera mal-Plesiadapiformes u l-Primates fi klad magħruf bħala l-Primatomorpha. Il-Primatomorpha u l-iScandentia f' dan il-każ jiġu klassifikati bħala kladi aħwa.
Istmu Kuronjan
daqsminuri|289x289px|Veduta mill-ajru tal-Istmu Kuronjan L-Istmu Kuronjan (bil-Litwan: Kuršių nerija; bir-Russu: Ку́ршская коса́ (b’ittri Rumani: Kurshskaya kosa); bil-Ġermaniż: Kurische Nehrung; bl-Ingliż: Curonian Spit) huwa istmu twil 98 kilometru, irqiq u f’għamla ta’ kurva, magħmul mid-duni tar-ramel, li jissepara l-Laguna Kuronjana mill-kosta tal-Baħar Baltiku. Il-parti tan-Nofsinhar tiegħu tagħmel parti mill-Oblast ta’ Kaliningrad, ir-Russja, filwaqt li l-parti tat-Tramuntana tiegħu tagħmel parti mil-Lbiċ tal-Kontea ta’ Klaipėda, il-Litwanja. L-istmu huwa Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO transnazzjonali, kondiviż bejn iż-żewġ pajjiżi.
Ġeografija
xellug|daqsminuri|Mappa tal-Istmu Kuronjan L-Istmu Kuronjan irqiq huwa estiż mill-Peniżola ta’ Sambia fin-Nofsinhar sal-belt portwali ta’ Klaipėda fuq l-art kontinentali tal-Litwanja fit-Tramuntana. Il-parti tat-Tramuntana tal-Istmu Kuronjan, li hija twila 52 km, tappartjeni għall-Kontea ta’ Klaipėda, il-Litwanja, filwaqt li l-kumplament tal-istmu jappartjeni għall-Oblast ta’ Kaliningrad, ir-Russja. Il-wisa’ tal-istmu tvarja minn minimu ta’ 400 metru fir-Russja (ħdejn il-villaġġ ta’ Lesnoy) sa massimu ta’ 3,800 metru fil-Litwanja (fit-Tramuntana ta’ Nida).
Storja ġeoloġika
L-Istmu Kuronjan ġie ffurmat għall-ħabta tat-tielet millenju Q.K. Is-sies tal-istmu huwa ffurmat minn morena glaċjali, filwaqt li maż-żmien, ir-riħ u l-kurrenti tal-baħar ġarrew biżżejjed ramel biex jgħola sew ’il fuq mil-livell tal-baħar b’mod permanenti.
L-eżistenza ta’ dan l-istmu rqiq magħmul mir-ramel hija min-natura tiegħu dejjem mhedda mill-proċessi naturali li jsawru l-karatteristiċi tal-kosta. L-istmu jiddependi fuq bilanċ dinamiku bejn it-trasport u d-depożitu tar-ramel. Li kieku (ipotetikament) iż-żona tas-sors tar-ramel lejn il-Lbiċ kellha tinqata’ għaliha, pereżempju bil-kostruzzjoni ta’ xi moll u port kbir, l-istmu jispiċċa jittiekel bl-erożjoni u eventwalment jisparixxi. Għaldaqstant jitqies bħala element kostali effimeru ġeoloġikament. Madankollu, l-iżvilupp li x’aktarx jiġri maż-żmien hu li l-bajja baxxa fi ħdan l-Istmu Kuronjan eventwalment timtela bis-sedimenti, u b’hekk tifforma art ġdida.
Mitoloġija
Skont il-mitoloġija Baltika, l-Istmu Kuronjan ġie ffurmat minn tifla ġgant jisimha Neringa, li kienet qed tilgħab max-xatt tal-baħar. Din it-tifla ġgant tidher fi ħrejjef oħra (f’uħud minnhom tiġi deskritta bħala żagħżugħa b’saħħitha, simili għall-verżjoni femminili ta’ Erakliju).
Medju Evu
Minn bejn wieħed u ieħor is-sena 800 sal-1016, fl-istmu kien hemm l-insedjament ta’ Kaup, ċentru kummerċjali pagan ewlieni li għadu ma ġiex skavat. Il-Kavallieri Tewtoniċi okkupaw iż-żona fis-seklu 13, u bnew il-kastelli tagħhom f’Memel (1252), f’Neuhausen (1283), u f’Rossitten (1372). L-Istmu Kuronjan jaf kien il-post fejn kien jgħix l-aħħar kelliem tal-Prussjan Antik, lingwa Baltika li issa hija estinta. daqsminuri|Iż-żona popolata ta’ Kursenieki fl-1649
Insedjament ta’ Kursenieki
Fis-seklu 16 beda jkun hemm impatti umani sinifikanti fiż-żona. Id-deforestazzjoni tal-istmu minħabba ragħa żejda, il-ħsad tal-injam, u l-bini tal-bastimenti għall-Battalja ta’ Gross-Jägersdorf fl-1757 wasslu biex l-istmu jinħakem mid-duni u villaġġi sħaħ intradmu mir-ramel. Allarmat b’dawn il-problemi, il-gvern tal-Prussja sponsorja sforzi ta’ veġetazzjoni u forestazzjoni mill-ġdid fuq skala kbira, li bdew fl-1825. Bis-saħħa ta’ dawn l-isforzi, ħafna mill-istmu attwalment huwa miksi bil-foresti.
Kolonja tal-Artisti
xellug|daqsminuri|188x188px|Id-dar tal-villeġġjatura ta’ Thomas Mann Mill-aħħar tas-seklu 19, il-pajsaġġ tad-duni madwar Nidden sar popolari mal-artisti li jħobbu jpittru l-pajsaġġi u l-annimali u li kienu jiffurmaw parti mill-iskola tal-arti Kunstakademie Königsberg. Il-berġa lokali ta’ Herman Blode kienet in-nukleu tal-kolonja tal-artisti tal-Espressjoniżmu (Künstlerkolonie Nidden). Lovis Corinth qagħad hemm fl-1890, segwit minn artisti oħra bħal Max Pechstein, Alfred Lichtwark, Karl Schmidt-Rottluff, u Alfred Partikel. L-artisti minn Königsberg bħal Julius Freymuth u Eduard Bischoff żaru ż-żona, kif għamlu poeti bħal Ernst Wiechert u Carl Zuckmayer, u viżitaturi oħra bħal Ernst Kirchner, Ernst Mollenhauer, Franz Domscheit, u Herrmann Wirth. L-artisti kienu joqogħdu fil-berġa ta’ Blode, u wħud ħallewlu xi xogħlijiet minn tagħhom. Oħrajn bnew ukoll ir-residenzi tagħhom fil-qrib.
Seklu 20
daqsminuri|309x309px|Veduta mill-ajru tal-Istmu Kuronjan Sas-seklu 20, il-biċċa l-kbira tan-nies li kienu jgħixu fiż-żona kienu jaqilgħu l-għajxien tagħhom mis-sajd. Mill-1901 sal-1946, il-villaġġ ta’ Rossitten, issa Rybachy, sar is-sit pijunier bħala Osservatorju tal-Għasafar, l-ewwel wieħed fid-dinja, stabbilit hemmhekk mill-ornitologu Ġermaniż Johannes Thienemann minħabba l-importanza tal-Istmu Kuronjan bħala kuritur tal-passa tal-għasafar.
Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, Nidden, flimkien man-nofs tat-Tramuntana tal-Istmu Kuronjan, sar parti mir-Reġjun ta’ Klaipėda skont it-Trattat ta’ Versailles tal-1919 u ġie anness mil-Litwanja fl-1923. Il-villaġġ ingħata l-isem uffiċjali ta’ Nida, għalkemm il-villaġġ baqa’ insedjament b’maġġoranza Ġermaniża — il-fruntiera man-nofs l-ieħor tal-istmu tal-Lvant tal-Prussja kienet tinsab biss ftit kilometri ’l bogħod lejn in-Nofsinhar.
Fl-1929, il-kittieb rebbieħ tal-Premju Nobel Thomas Mann żar il-villaġġ ta’ Nida meta kien bil-vaganzi f’Rauschen fil-qrib u ddeċieda li jibni dar tal-villeġġjatura fuq għolja li tħares fuq il-Laguna, li n-nies tal-post laqqmu bħala l-Għorfa taz-Ziju Tumas (Onkel Toms Hütte). Flimkien mal-familja tiegħu qatta’ s-sjuf tal-1930-1932 hawnhekk, li huwa ddeskriva f’partijiet mir-rumanz epiku tiegħu Ġużeppi u l-Aħwa tiegħu (Joseph und seine Brüder) li kiteb hemmhekk. Mhedded min-Nażisti, Mann telaq mill-Ġermanja wara l-Machtergreifung ta’ Hitler fl-1933 u qatt ma rritorna lejn Nida. Wara li r-Reġjun ta’ Klaipėda reġa’ ġie anness mill-Ġermanja Nażista fl-1939, id-dar tiegħu ġiet issekwestrata fuq l-ordni ta’ Hermann Göring u ntużat bħala binja rikreattiva għall-uffiċjali tal-Luftwaffe.
Il-popolazzjoni Ġermaniża ġiet imkeċċija bil-forza wara t-Tieni Gwerra Dinjija mill-forzi Sovjetiċi tal-okkupazzjoni, u wara kien hemm proċess ta’ tindif etniku mifrux. Fl-Oblast ta’ Kaliningrad, l-assimilazzjoni tat-territorju u l-kolonizzazzjoni mill-insedjaturi Russi ġiet ikkompletata bit-tibdil tat-toponimi Ġermaniżi storiċi b’ismijiet Russi fil-parti tal-istmu kkontrollata mir-Russja.
Żminijiet kontemporanji
Wara li l-Unjoni Sovjetika sfaxxat, it-turiżmu tkattar; ħafna Ġermaniżi, l-iktar dixxendenti tal-abitanti taż-żona, iqattgħu l-btajjel tagħhom fl-Istmu Kuronjan, speċjalment f’Nida, peress li l-parti tal-istmu fil-Litwanja ma teħtieġx viża. daqsminuri|283x283px|Wieħed mill-bosta pinnuri tradizzjonali f’Nida
Kursenieki
Filwaqt li llum il-komunità ta’ Kursenieki, magħrufa wkoll bħala Kuršininkai, hija grupp etniku Baltiku kważi estint li jgħix tul l-Istmu Kuronjan, fl-1649 l-insedjament ta’ Kuršininkai kien mifrux minn Memel (Klaipėda) sa Danzig (Gdańsk). Il-komunità ta’ Kuršininkai ġiet assimilata mill-Ġermaniżi, għajr tul l-Istmu Kuronjan fejn għad hemm xi individwi jgħixu hemmhekk. Il-komunità ta’ Kuršininkai kienet meqjusa komunità Latvjana sa wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, meta l-Latvja kisbet l-indipendenza mill-Imperu Russu, abbażi ta’ argumenti lingwistiċi. Dan kien ir-raġunament li ntuża mil-Latvjani biex isostnu li għandhom rabta mal-Istmu Kuronjan, ma’ Memel u ma’ territorji oħra tal-Lvant tal-Prussja, li iktar ’il quddiem ma baqax jiġi sostnut.
Qagħda attwali
L-Istmu Kuronjan fih l-ogħla duni tar-ramel mobbli fl-Ewropa. L-għoli medju tad-duni huwa 35 metru, iżda wħud minnhom ġieli jlaħħqu għoli ta’ saħansitra 60 metru. Jgħixu diversi komunitajiet ekoloġiċi fuq l-istmu jew fil-madwar, mill-bajjiet l-iktar fuq barra tiegħu sad-duni, l-artijiet mistagħdra, il-mergħat u l-foresti. L-istmu jinsab eżatt minn fejn tħaddi r-rotta tal-passa tal-għasafar tal-Atlantiku tal-Lvant, u b’hekk spiss iżuruh għasafar tal-ilma li jpassu tul dik ir-rotta. Bejn 10 u 20 miljun għasfur itiru minn fuq l-Istmu Kuronjan matul il-passa tar-rebbiegħa u tal-ħarifa, u bosta jieqfu jistrieħ jew jitnisslu hemmhekk.
L-insedjamenti tal-Istmu Kuronjan (mit-Tramuntana san-Nofsinhar) huma:
daqsminuri|306x306px|Id-duni tal-Istmus Kuronjan L-ewwel sitta jinsabu fuq in-naħa Litwana, filwaqt li l-aħħar tlieta jinsabu fuq in-naħa Russa. In-naħa Russa tal-Istmu Kuronjan tappartjeni għad-Distrett ta’ Zelenogradsky tal-Oblast ta’ Kaliningrad, filwaqt li n-naħa Litwana hija maqsuma bejn il-muniċipalità tal-belt ta’ Klaipėda u l-muniċipalità ta’ Neringa fil-Kontea ta’ Klaipėda.
Hemm triq waħda li taqsam it-tul kollu tal-Istmu Kuronjan. Fin-naħa Russa tagħti għal Zelenogradsk, filwaqt li fin-naħa Litwana tagħti għal Smiltynė. L-istmu mhuwiex konness mal-art kontinentali tal-Litwanja. Hemm laneċ li jittrasportaw il-karozzi bejn Smiltynė, l-istmu u l-belt portwali ta’ Klaipėda.
Dan l-aħħar kien hemm talba biex għadd ta’ djar fl-Istmu Kuronjana jitwaqqgħu. Dawn id-djar huma proprjetà ta’ nies li kienu ngħataw permess dubjużi fl-imgħoddi. It-talba li d-djar jitwaqqgħu hija bbażata fuq il-fatt li l-Istmu Kuronjan huwa Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO u l-unika binjiet li suppost huma permessi apparti l-insedjamenti uffiċjali huma għorfiet jew gabbani tas-sajd.
Turiżmu
L-ikbar belt tal-istmu fin-naħa tal-Litwanja hija Nida, li hija destinazzjoni popolari għall-vaganzi, li jżuruha l-iktar it-turisti Litwani u Ġermaniżi. Il-kosta fit-Tramuntana tal-Istmu Kuronjan fiha diversi bajjiet bir-ramel.
Id-duna u l-arloġġ tax-xemx ta’ Parnidis
daqsminuri|L-arloġġ tax-xemx ta’ Parnidis Id-duna tar-ramel ta’ Parnidis inġemgħet bis-saħħa tar-riefni li jaħkmu ż-żona kull sena u tlaħħaq għoli ta’ 52 metru ’l fuq mil-livell tal-baħar. Residenti lokali huma tal-fehma li l-isem tad-duna ta’ Parnidis ġej minn frażi li tfisser “għadda minna Nida”, minħabba li din id-duna kemm-il darba għaddiet mill-belt bir-riħ. Ix-xjenzati jistmaw li kull persuna li tixxabbat mad-duna jew li tinżel minnha, mingħajr ma taf iċċaqlaq tunnellati sħaħ ta’ ramel, u għalhekk it-turisti jitħallew jimxu biss fuq ftit mogħdijiet tal-injam biss.
Hemm arloġġ tax-xemx magħmul mill-granit li nbena fuq id-duna ta’ Parnidis fl-1995 bħala monument li juri l-ħin ta’ binhar bir-reqqa. L-arloġġ tax-xemx reġa’ nbena fl-2011 wara xi ħsarat ikkawżati minn maltempata. L-arloġġ tax-xemx huwa pilastru tal-granit għoli 13.8-il metru u jiżen 36 tunnellata. Madwar l-arloġġ tax-xemx hemm taraġ żgħir miksi bil-granit imnaqqax b’sinjali għas-sigħat u għal kull nofsiegħa wkoll. Barra minn hekk, hemm sinjali wkoll għal kull xahar, kif ukoll għaż-żewġ solstizji u għaż-żewġ ekwinozji. Mill-puntdivista astronomiku, id-duna ta’ Parnidis tinsab f’post ideali fil-Litwanja.
Tħassib ambjentali
xellug|daqsminuri|339x339px|Il-mogħdijiet tal-injam fuq id-duni Minkejja li l-Istmu Kuronjan spiss jiġi promoss bħala post naturali nadif, xorta waħda hemm tħassib ambjentali.
Minħabba l-importanza tat-turiżmu u tas-sajd għall-ekonomija reġjonali, it-tniġġis tal-baħar u tal-kosti jista’ jkollu effetti diżastrużi għan-natura u għall-ekonomija taż-żona.
Id-diżastri naturali huma ferm iktar perikolużi fl-Istmu Kuronjan minn inħawi oħra fil-Litwanja jew fl-Oblast ta’ Kaliningrad. Pereżempju, il-maltempata għandhom it-tendenza li jkunu iktar qalila fejn l-Istmu Kuronjan. Minħabba l-importanza tas-siġar għall-prevenzjoni tal-erożjoni tal-ħamrija, in-nirien fil-foresti li ġieli jkun hemm fis-sajf huma iktar perikolużi għall-ekoloġija lokali.
Sit ta’ Wirt Dinji
L-Istmu Kuronjan ġie ddeżinjat bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO transnazzjonali tal-Litwanja u tar-Russja fis-sena 2000. Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi tal-kriterju (v) tal-għażla tal-UNESCO: “Eżempju straordinarju ta’ insedjament uman tradizzjonali, ta’ użu tal-art jew ta’ użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta’ bidla irreversibbli”.
Achinoam Nini
Achinoam Nini (bl-Ebrajk: אֲחִינוֹעַם נִינִי Aẖinóʻam Nini; Tel Aviv, 23 ta' Ġunju, 1969), magħrufa iktar bl-isem professjonali, Noa, hi kantanta Iżraelita.
Karriera
Imwielda f'Tel Aviv, Noa għexet minn mindu kellha sentejn sa meta kellha sbatax-il sena f'New York City, sakemm reġgħet lura l-Iżrael. Il-familja huma oriġinarjament mill-Jemen. Wara li serviet sentejn obbligatorji fl-Armata Iżraeljana. Noa tiftakar dan iż-żmien ta' konfużjoni: "kont waħdi, qalb ħafna tfajliet li kienu jitkellmu Ebrajk li jien ma kontx nifhem, konna norqdu bi xkubetta taħt is-sodda".
Fl-Iżrael tiltaqa' mat-tabib pedjatriku Asher Barak li aktar tard tiżżewwġu. Il-koppja għandhom żewġt itfal, Ayehli u Enea. F'dan l-istess żmien tibda l-karriera tagħha bħala kantana, fejn issir aktar famuża barra minn pajjiżha għan-numru kbir ta' kunċerti diretti, flimkien mal-kitarrista Gil Dor. Bħala dwett, l-istili mużikali tagħhom huma l-pop, ir-rock, il-blues, l-R&B, il-country, il-country western, il-folk, u l-mużika folk tal-Jemen u l-Italja. Noa kantant diversi kanzunetti bit-Taljan, il-Franċiż, l-Ispanjol, il-Galizjan, l-Ingliż, l-Għarbi, l-Ebrajk, it-Tajlandiż, il-Ħindu, il-Jemen Lhudi u kanzunetti folk u pop Arabiċi, kif ukoll talbiet Lhudin u Kristjani tradotti għall-Ebrajk u l-Ingliż.
Noa hi artista li tħobb tuża' l-mużika bħala strument ta' għaqda bejn popli li jinsabu f'kunflitt, partikularment fil-kwistjoni traġika tal-Lvant Nofsani. Il-kanzunetti tagħhom huma influwenzati mill-ambjent Iżraeljan, bil-kontradizzjonijiet tiegħu (bħal li jkollok l-għeruq fuq iż-żewġ naħat tal-baħar, kemm fil-pajjiż tad-diaspora, u kemm fl-Iżrael), l-uġigħ tiegħu (il-gwerra, it-terroriżmu) u l-isperanzi tiegħu.
F'Mejju 2009 irrappreżentat lill-Iżrael, flimkien mal-kantanta Għarbija-Iżraeljana Mira Awad, fl-54 edizzjoni tal-Festival tal-Eurovision, permezz tal-kanzunetta — kantata bl-Ingliż, l-Ebrajk u l-Għarbi — "There must be another way".
Bolla fiskali
Bolla fiskali hija tip ta' bolla li tintuża biex tħallas xi taxxa jew miżata. Dawn jistgħu jitużaw għal diversi modi, per eżempju għat-taxxa tal-bolla (stamp duty), liċenzi tas-sewqan, miżati tal-passaporti u kontribuzzjonijiet obbligatorji. Fl-antik, il-bolol fiskali kienu jintużaw f'ħafna pajjiżi, iżda llum l-użu tagħhom m'għadux daqshekk popolari u ħafna pajjiżi m'għadhomx jużawhom. Uħud mill-pajjiżi li għadhom jużaw bolol fiskali huma l-Bangladexx, l-Indja, il-Libja, il-Pakistan u l-Isati Uniti.
Deskrizzjoni
Bolol fiskali huma bolol użati biex jiġbru t-taxxi u l-miżati. Dawn jistgħu joħorġu minn gvernijiet nazzjonali jew lokali, jew minn diversi tipi ta' awtoritajiet. Bolol fiskali jistgħu jieħdu ħafna forom u jistgħu jkunu kemm adeżivi bħal ħafna mill-bolol postali, kif ukoll stampati lesti fuq id-dokument.
Storja
It-taxxa tal-bolla ġiet introdotta fl-Olanda fis-seklu sbatax, fejn kull dokument kellu jkollu bolla fiskali stampata diretta fuqu sabiex ikun validu legalment. Fl-1694, din it-taxxa ġiet introdotta fir-Renju Unit. Għall ħafna snin is-sistema kienet bħal dik tal-Olanda, fejn dokumenti kien ikollhom bolla imbuzzata. Fl-1701, dokumenti magħmulin mill-vellum (ġilda tal-annimali) bdew jhemżulhom karta żgħira bi strippa tal-landa u l-imbuzzar kien isir fuq din il-karta. Illum dawn huma magħrufin bħala bolol semiadeżivi.
Fis-seklu dsatax u s-seklu għoxrin, il-bolol fiskali saru popolari u kienu jintużaw fi kważi kull pajjiż tad-dinja. L-użu tagħhom kiber mit-taxxa tal-bolla għal kull tip ta' taxxa u miżata, minn miżati fuq passaporti u l-ivjaġġar bl-ajru sa taxxi fuq is-sigaretti u liċenzji tal-kaċċa. Madankollu l-użu tagħhom beda jonqos wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Mis-sebgħinijiet sad-disgħinijiet ħafna pajjiżi waqfu jużawhom, fosthom Malta fis-snin tmenin u r-Renju Unit fl-1997.
Madankollu, għad fadal ħafna pajjiżi fosthom Malta għadhom jużaw bolol tas-sisa fuq is-sigaretti jew l-alkoħol.
Kernavė
Kernavė kienet il-belt kapitali Medjevali tal-Gran Dukat tal-Litwanja u llum hija attrazzjoni turistika u sit arkeoloġiku. Il-popolazzjoni ta' Kernavė lanqas tlaħħaq it-300 ruħ (272 fl-2011). Kernavė tinsab fil-muniċipalità distrettwali ta' Širvintos fix-Xlokk tal-Litwanja. Fl-2003 ġiet stabbilita Riżerva Kulturali Statali tal-Litwanja u fl-2004 is-sit arkeoloġiku ta' Kernavė tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Ġeografija
xellug|daqsminuri|223x223px|Ix-xmara Neris u Kernavė fl-isfond Kernavė huwa raħal żgħir fix-Xlokk tal-Litwanja, li jinsab fuq ix-xatt tal-lemin tax-xmara Neris. Jinsab xi 21 kilometru 'l bogħod minn Širvintos u xi 35 kilometru 'l bogħod mill-belt kapitali attwali Vilnius. Tinsab qrib l-awtostradi Vilnius-Kaunas (18-il kilometru) u Vilnius-Panevėžys (17-il kilometru). Wieħed jista' anke jivvjaġġa lejn Kernavė minn Vilnius bid-dgħajsa minn fuq ix-xmara Neris.
Ismijiet alternattivi
Kernavė huwa magħruf ukoll b'ismijiet oħra, fosthom Kernavos, Kernovo, Kiernowo, Kiernów (bil-Pollakk), u Kernuvke (bil-Yiddish).
Storja
xellug|daqsminuri|313x313px|Framment tal-mappa Magni Ducatus Lithuaniae tal-Gran Dukat tal-Litwanja tal-1613 b'Kernavė (Kiernow) fit-Tramuntana ta' Vilnius (Vilna). Iż-żona ta' Kernavė kienet abitata b'mod mhux iffullat lejn l-aħħar taż-Żmien Paleolitiku, u l-għadd ta' insedjamenti żdied b'mod sinifikanti fiż-Żmien Mesolitiku u fiż-Żmien Neolitiku.
Ir-raħal issemma għall-ewwel darba fl-1279, meta, bħala l-belt kapitali tal-Gran Duka Traidenis, ġiet assedjata mill-Kavallieri Tewtoniċi. Fl-1390, matul il-Gwerra Ċivili Litwana (1389-1392), il-kavallieri ħarqu r-raħal kollu l-binjiet tiegħu fil-wied ta' Pajauta, inkluż il-kastell. Wara dan l-attakk, ir-raħal ma reġax inbena, u l-bqija tar-residenti resqu lejn il-quċċata tal-għolja minflok baqgħu fil-wied.
Iktar 'il quddiem, il-fdalijiet tar-raħal intradmu b'saff tat-tajn mill-għargħar tax-xmara li fforma torba mxarrba. Dan is-saff ippreserva il-biċċa l-kbira tal-fdalijiet, li baqgħu prattikament intatti sa żminijietna, u għaldaqstant dan kien manna għall-arkeologi, tant li Kernavė kienet bdiet tissejjaħ it-"Trojja tal-Litwanja". Pereżempju, Kernavė għandha l-eqdem medgrinda magħrufa, li hija triq sigrieta taħt l-ilma li ġiet pavimentata bl-injam. It-triq kienet tintuża għad-difiża u tmur lura għas-sekli 4 sa 7. daqsminuri|176x176px|Munita kommemorattiva ta' Kernavė bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO Fl-1613, ir-raħal kien immarkat fuq mappa famuża tal-Gran Dukat tal-Litwanja — Magni Ducatus Lithuaniae, et Regionum Adiacentium exacta Descriptio li ġiet stampata f'Amsterdam u li ġiet iffinanzjata mis-sinjurun Litwan Mikalojus Kristupas Radvila Našlaitėlis.
Knisja
daqsminuri|249x249px|Il-knisja ta' Kernavė Maġenb il-knisja attwali għad hemm is-sisien jidhru tal-knejjes preċedenti. Il-pedamenti tal-knisja li nbniet fl-1739 ġew skavati. Din il-knisja tal-injam kienet ġiet imċaqilqa fl-1935 lejn Krivonys. Monument tal-konkos b'salib li nbena fl-1930 matul iċ-ċelebrazzjonijiet tal-500 anniversarju tal-mewt ta' Vytautas iservi bħala mafkar tal-Knisja ta' Vytautas li kienet inbniet fl-1420.
Mis-seklu 15 sas-seklu 19, iċ-ċittadini ta' Kernavė ndifnu fl-art madwar il-knejjes antiki. Hemm ukoll żewġ kappelli fil-qrib. Il-kappella tal-injam hija eżempju ta' arkitettura folkloristika. Jingħad li nbniet fl-aħħar tas-seklu 13 fuq l-art ta' Kernavelė, u mbagħad ġiet imċaqilqa ħdejn il-Knisja ta' Kernavė. Fl-aħħar tas-seklu 19 il-knisja ntużat bħala maħżen.
Fl-1920 inbniet knisja ġdida, u l-kappella tħalliet titmermer peress li ma baqgħetx parti mill-knisja. Fl-1959 ġiet imsewwija u fl-1993-1994 ġiet irrestawrata. Il-binja tifforma parti mill-parroċċa ta' Kernavė u tintuża għal wirjiet dwar l-iskultura tal-knisja tal-injam.
Il-kappella tal-brikks tas-seklu 19 fiha l-mawżolew tal-familja Romer. Din inbniet fl-1851-1856 mis-sid tal-art Stanisław Romer. Il-kappella hija eżempju tal-Klassiċiżmu aħħari bil-brikks u t-tkaħħil. Il-kappella hija żgħira u għandha pjanta ottagonali, li mhix tas-soltu għall-Klassiċiżmu. Fuq ġewwa, hemm fetħa fl-art li tagħti għall-kripta. It-twiebet kienu jitpoġġew f'niċeċ u jingħalqu fihom bil-brikks. Il-mensa tal-ġebel tal-kappella għadha intatta. Hemm lapidi kommemorattivi bl-istemmi araldiċi u l-ismijiet tal-membri tal-familja Riomeriai mal-ħitan fuq bankijiet suwed. Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-kappella ġiet ittraskurata. Madankollu, fl-1959 u fl-1987 ġiet imsewwija mill-ġdid. Attwalment, il-kappella tagħmel parti mill-parroċċa ta' Kernavė.
Iż-żewġ kappelli jinsabu fir-riżerva arkeoloġika u storika ta' Kernavė. Il-knisja moderna nbniet bejn l-1910 u l-1920. Fl-arkitettura tal-knisja huma dominanti l-elementi Neo-Gotiċi.
Matul is-snin 80 tas-seklu 20, bl-inizjattiva tal-Monsinjur Česlovas Krivaitis, il-madwar tal-knisja ġie rinnovat, inbnew bibien ġodda u l-altar u l-ispazji fuq ġewwa ġew irrestawrati. Fuq barra tal-knisja hemm il-posti tal-Via Crucis, irranġati mill-artist Jadvyga Grisiūtė. Hemm ukoll żewġ monumenti li nbnew bħala mafkar tas-600 anniversarju tal-Kristjaneżmu u s-700 anniversarju tal-ewwel darba li ssemma isem ir-raħal ta' Kernavė. L-ewwel monument fih qiegħa ta' fuklar u xabla, li jirrappreżentaw it-tranżizzjoni bejn il-Paganiżmu u l-Kristjaneżmu, filwaqt li t-tieni monument fih kavallier b'xabla f'idu bilwieqfa bejn il-bibien tal-belt, il-parti prinċipali tal-istemma araldika tar-raħal. Hemm moli inkorporati fl-istrutturi taż-żewġ monumenti. Il-qabar tal-qassis, il-kittieb u l-promotur tal-istorja ta' Kernavė, Nikodemas Švogžlys-Milžinas jinsab ħdejn il-monument li jfakkar is-700 anniversarju ta' Kernavė.
Fost l-opri tal-arti tal-knisja hemm ukoll artal żgħir mill-bidu tas-seklu 19 u qanpiena tas-seklu 17. Il-qanpiena ġiet fonduta f'Vilnius fl-1667 u għandha dijametru ta' 45 cm. Fis-snin 80 tas-seklu 20, bis-saħħa tal-isforzi tal-Monsinjur Ceslovas Krivaitis, inbena presbiterju mhux tradizzjonali, u l-madwar ġie rranġat.
Skola primarja
L-Iskola Primarja ta' Kernavė hija binja ta' żewġ sulari li nbniet fl-1929. Hawnhekk, fit-28 ta' Diċembru 1930, l-għalliem J. Šiaučiūnas fetaħ l-ewwel wirja tal-mużew. Huwa ddedika ħajtu għax-xogħol edukattiv u kulturali fl-iskola sad-deportazzjoni tiegħu fl-14 ta' Ġunju 1941 mis-Sovjetiċi. Huwa miet fis-Siberja fis-17 ta' Ottubru 1943. Fl-1998, l-iskola ġiet imsewwija u rrestawrata, u abbażi tad-deċiżjoni tal-Bord tad-Distrett ta' Širvintos, l-Iskola Primarja ta' Kernavė ngħatat l-isem ta' Juozas Šiaučiūnas. Fl-1999 l-iskola, u fis-sena 2000 il-mużew ta' Kernavė, iċċelebraw is-70 anniversarju mit-twaqqif tagħhom.
L-arkitettura antika ta' Kernavė ġiet ippreservata l-iktar fit-Triq Vilnius u fit-Triq Kriveikiškio. Fil-parti ċentral tar-raħal, il-binjiet huma l-iktar mill-perjod ta' wara l-gwerra. Fin-Nofsinhar tar-raħal hemm ir-Riżerva Arkeoloġika u Storika.
Turiżmu
daqsminuri|Festival bil-kostumi f'Kernavė It-turisti jistgħu jsibu l-aħħar tagħrif dwar l-avvenimenti u l-attrazzjonijiet turistiċi fir-raħal fl-uffiċċju tal-informazzjoni turistika ta' Kernavė. Fis-sajf Kernavė tieħu l-ħajja. Jiġu organizzati ċelebrazzjonijiet u festivals folkloristiċi. Ilhom isiru wkoll spedizzjonijiet arkeoloġiċi għal iktar minn 20 sena, li fihom jieħdu sehem arkeologi, studenti u tfal tal-iskola Litwani u barranin.
Kernavė huwa magħruf ukoll għall-festivals tradizzjonali. Fl-1967, grupp ta' studenti universitarji organizzaw l-ewwel festival tradizzjonali msejjaħ Rasa, li iktar 'il quddiem sar tradizzjoni. Għal diversi deċennji, il-festival mhux biss kien mod kif wieħed jippurifika ruħu, iżda wkoll mod kif jipprotesta kontra l-umiljazzjoni tal-kuxjenza nazzjonali u l-isfurzar tat-tradizzjonijiet Sovjetiċi. It-tentattivi li kienu saru biex il-festival jiġi pprojbit qatt ma rnexxew.
Kernavė huwa magħruf għaċ-ċelebrazzjonijiet nazzjonali ta' jum l-inkoronazzjoni ta' Mindaugas fis-6 ta' Lulju. Dakinhar jiġi organizzat festival, fejn kulħadd jilbes kostumi Medjevali, jintwerew xogħlijiet artiġjanali Medjevali awtentiċi, ikun hemm gwerer taparsi u tindaqq mużika folkloristika. L-artiġjani jiġu Kernavė għal dan il-festival mill-Istati Baltiċi u mill-pajjiżi ġirien.
Sit ta' Wirt Dinji
Is-sit arkeoloġiku (jew ir-riżerva kulturali) ta' Kernavė ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2004.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet", ladarba s-sit arkeoloġiku ta' Kernavė huwa xhieda eċċezzjonali tal-evoluzzjoni ta' insedjamenti umani fir-reġjun Baltiku tul perjodu ta' xi għaxar millenji, b'evidenza eċċezzjonali ta'tradizzjonijiet funebri panteistiċi u Kristjani; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem", ladarba l-għamla tal-insedjamenti u l-fortijiet impressjonanti fl-għoljiet jirrappreżentaw eżempji straordinarji tal-iżvilupp ta' dawn it-tipi ta' strutturi u l-istorja tal-użu tagħhom qabel il-Kristjaneżmu. nofs|695x695px|Veduta panoramika tas-sit arkeoloġiku ta' Kernavė
Massimo Oddo
Massimo Oddo (twieled fl-14 ta' Ġunju 1976) huwa kowċ u eks-plejer tal-futbol Taljan li kien jilgħab fl-irwol ta' difensur lemini. Mat-tim nazzjonali hu rnexxielu jirbaħ it-Tazza tad-Dinja.
Klabb
Massimo Oddo beda l-futbol professjonali mat-tim tas-Serie C1 Fiorenzuola, biex fis-snin ta' wara, dejjem fl-istess serje, lagħab ma' Monza, Prato u Lecco.
Id-debutt fis-Serie B wasal flimkien mat-tim ta' Monza, u ma' Verona lagħab l-ewwel żewġ kampjonati fis-Serie A. Wara ngħaqad mal-Lazio u hemmhekk hu sar kaptan tal-iskwadra u kien f'dan iż-żmien li ntgħażel għall-ewwel darba mat-tim nazzjonali tal-Italja fil-partita kontra s-Slovenja li kienet spiċċat f'telfa ta' 1–0 għat-Taljani.
F'Jannar tal-2007 ġie akkwistat mill-Milan għas-somma ta' €7.75 miljun flimkien mat-trasferiment permanenti ta' Pasquale Foggia li kien diġà jinsab f'self mat-tim Lazjali. L-ewwel logħba mar-Rossoneri wasal kontra t-tim ta' Parma fit-28 ta' Jannar 2007 fir-rebħa ta' 1–0, u skorja l-ewwel gowl mat-tim kontra Chievo fir-rebħa ta' 3–1. Oddo kien parti mit-tim Minalista li rebaħ ċ-Champions League f'rebħa ta' 2–1 fuq Liverpool, u kif ukoll is-Supercup Ewropea tat-tim f'Awwissu meta rebħu lit-tim ta' Sevilla.
Nhar it-28 ta' Awwissu 2008, Oddo ġie msellef għal sena lit-tim tal-Bundesliga Bayern Munich b'għażla li jiġi mixtri b'mod definittiv fl-aħħar tal-istaġun, għażla li ma ttieħditx mill-klabb Bavarjan.
Internazzjonali
Oddo għamel id-debutt tiegħu mat-tim nazzjonali Taljan fl-2002. Hu beda mal-ewwel ħdax fl-ewwel seba' partiti tal-logħob ta' kwalifika għall-Kampjonati Ewropej 2004. Matul il-kompetizzjoni fil-Portugall, huwa daħal bħala sostitut f'partita waħda kontra l-Bulgarija, u assista l-gowl li għen lill-Italja biex jirbħu l-logħba. Oddo kien parti mit-tim rebbieħ tat-Tazza tad-Dinja 2006. Huwa lagħab biss 23 minuta mill-partita kontra l-Ukrajna.
Oddo skorja l-ewwel gowl internazzjonali għall-Italja minn penalty fil-partita ta' kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej 2008 fis-7 ta' Ottubru 2006 kontra l-Ukrajna.
Maurits Cornelis Escher
Maurits Cornelis Escher (twieled fis-17 ta' Ġunju 1898 – miet fis-27 ta' Marzu 1972), is-soltu magħruf bħala M.C. Escher (IPA 'ɛsjər), kien artista grafiku Netherlandiż. Magħruf għall-inċiżjonijiet fl-injam, il-litografiji u l-mezzitinti tiegħu sikwit ispirati mill-matematika. Dawn jirrappreżentaw kostruzzjonijet impossibbli, esplorazzjonijiet tal-infinità, arkitettura u tessellaturi.
Bijografija
Maurits Cornelis, jew "Mauk" kif kien imlaqqam, twieled Leeuwarden, il-Pajjiżi l-Baxxi. Kien l-iżgħar tifel ta' inġinier idrawliku George Arnold Escher u t-tieni mara tiegħu, Sara Gleichman. Kien tifel marradi, u meta kellu seba’ snin beda jmur skola speċjali u weħel l-eżami tat-tieni sena. Fl-1903, il-familja marret togħqod Arnhem fejn kien jitgħallem is-sengħa ta' mastrudaxxa u jdoqq il-pjanu sakemm kellu tlettax-il sena.
Mill-1903 sal-1918 kien jattendi l-iskola primarja u sekondarja. Minkejja li bbrilla fid-disinn, il-marki tiegħu fis-suġġetti l-oħra kienu s-soltu baxxi. Fl-1919, Escher daħal fl-iSkola tal-Arkitettura u Arti Dekorattiva ta' Haarlem. Għal xi żmien studja l-arkitettura, imma weħel f'xi suġġetti (daqsxejn minħabba infezzjoni persistenti fil-ġilda) u qaleb għall-Arti Dekorattiva. Hawn studja taħt Samuel Jessurun de Mesquita, li baqa' ħabib miegħu għal ħafna snin. Fl-1922 Escher ħalla l-iskola, wara li kien kiseb esperjenza fid-disinn u s-sengħa tal-inċiżjoni fl-injam.
Fl-1922, li kienet sena importanti f'ħajtu, Escher ivvjaġġa mal-Italja (Firenze, San Gimignano, Volterra, Siena) u ma' Spanja (Madrid, Toledo, Granada). Il-kampanja Taljana u l-Alhambra, kastell Moresk tas-seklu erbatax f’Granada, Spanja, impressjonawh ħafna. Sal-1935, Escher, flimkien ma' sħabu, artisti, oħra, kien jitlaq kull Rebbiegħa għal vjaġġ ta' xahrejn fl-muntanji ta' Abruzzi, l-Campania, Sqallija, Corsica u Malta minn fejn kien jiġbor l-impressjonijiet u jagħmel disinji. L-Italja ltaqa’ ma' Jetta Umiker, u żżewiġha fl-1924. Il-koppja żagħżugħa marret togħqod Ruma u baqgħu hemm sal-1935, meta ma setgħux jissaportu iżjed il-klima politika taħt Mussolini. Binhom, Giorgio Arnaldo Escher, imsemmi għal missieru twieled Ruma. Il-familja imbagħad marru joqgħodu Château-d'Œx, l-iŻvizzera fejn qagħdu sentejn.
Escher, li kienu jogħġbuh ħafna l-veduti Taljani li kienu għalih ta' inspirazzjoni qawwija, ma kien xejn kuntent l-iŻvizzera, u għalhekk fl-1937, il-familja reġgħu ġarru u marru jogħqodu Ukkel, belt żgħira qrib Brussell, il-Belġju. It-Tieni Gwerra Dinjija ġegħlithom jerġgħu iġorru għal Baarn, il-Pajjiżi l-Baxxi, fejn Escher baqa jgħix sal-1970. Il-parti l-kbira tad-disinji l-iżjed magħrufin ta' Escher ġejjin minn dan iż-żmien. It-temp, x'aktarx imsaħħab, kiesaħ u bix-xita tal-Olanda ħallih jiffoka b'intensità kbira fuq ix-xogħlijiet tiegħu u kien biss matul l-1962, meta għamel xi operazzjonijiet, li ma ħoloqx xbihat ġodda.
2023
Is-sena 2023 WK (numri Rumani: MMXXIII) hija sena sempliċi li bdiet nhar il-Ħadd (il-link turi l-mudell tal-kalendarju tas-sena sħiħa) tal-kalendarju Gregorjan. Hija s-sena 2023 AD, it-23 sena fit-tielet millennju u s-seklu wieħed u għoxrin, u r-4 sena fid-deċennju 2020.
Maurits Cornelis Escher
Xogħlijiet
thumb|250px|Idejn ipinġu, 1948
L-ewwel stampa ta' Escher ta' realtà impossibbli kienet Natura mejta u triq, 1937. L-espressjoni artistika tiegħu ma ħalaqhiex direttament minn osservazzjonijiet u vjaġġi f'pajjiżi oħra imma minn xbihat ġejjin minn moħħu. Fost l-eżempji l-oħra magħrufin sewwa tax-xogħol tiegħu insibu Idejn ipinġu, xogħol li fih naraw żewġ idejn, waħda tpinġi lill-oħra; Sema u ilma, li fih jilgħab bid-dawl u d-dell biex jisfuma l-isfond tal-ilma wara l-ħut f'xbihat ta' għasafar bl-isfond tas-sema; u Telgħin u niżlin, fejn ringieli ta' nies jitilgħu u jinżlu taraġ f'ħolqa infinita, fuq bini li mhux possibbli li jimbena imma possibbli li jitpinġa permezz ta' stramberiji fil-perċezzjoni u l-prospettiva.
Ħadem primarjament fil-vejikli tal-litografija u l-inċiżjoni fl-injam, għalkemm il-ftit mezzitinti li wettaq huma meqjusa bħala kapolavuri ta' din it-teknika. Fl-arti grafika tiegħu juri relazzjonijiet matematiċi bejn forom, figuri u spazju. Barra minn hekk, esplora figuri mħabblin flimkien bl-użu tal-iswed u abjad biex jenfasizzaw d-dimensjonijiet differenti. Integrati fl-istampi tiegħu insibu riflessi fil-mera ta' koni, sferi, kubi, ċrieki u spirali.
Barra d-disinji tal-veduti u n-natura fl-ewwel snin tiegħu, pinġa wkoll insetti, li dehru sikwit fil-ħidma tiegħu ta' aktar tard. L-ewwel xogħol artistiku, li tlesta fl-1922, dehru tmient irjus umani maqsuma fi pjani differenti. Wara, madwar 1924, tilef l-interess fil-"qsim regolari" tal-pjani, u dar għat-tpinġija tal-veduti fl-Italja b'prospettivi irregolari li m’humiex possibbli fil-forma naturali.