cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liġi Ċiniża
Liġi Ċiniża hija waħda mill-eqdem legali tradizzjonijiet fid-dinja. Il-qalba tal-liġi Ċiniża moderna hija bbażata fuq stil Ġermaniku liġi ċivili, liġi soċjalista, and approċċi tradizzjonali Ċiniżi.
Għal ħafna mill-istorja taċ-Ċina, is-sistema legali tagħha kienet ibbażata fuq il-filosofija konfuċjana tal-kontroll soċjali permezz tal-edukazzjoni morali, kif ukoll il-Legalist enfasi fuq liġi kodifikata u sanzjoni kriminali. Wara l-Xinhai Revolution, il Ir-Repubblika taċ-Ċina adottat kodiċi legali fil-biċċa l-kbira tal-Punent fl-liġi ċivili tradizzjoni (speċifikament Ġermaniż- u Ibbażat fl-Iżvizzera). It-twaqqif tar-Repubblika Popolari taċ-Ċina fl-1949 ġab miegħu aktar Influwenzat mis-Sovjetiċi sistema ta liġi soċjalista. Madankollu, tradizzjonijiet preċedenti mill-istorja Ċiniża żammew l-influwenza tagħhom.
Ossiġenu
Karatteristiċi
F'temperatura u pressjoni standard, l-ossiġenu jinstab f'forma ta' gas magħmul miż-żewġ atomi O2. Din il-molekula hi komponent importanti tal-arja prodotta mix-xtieli waqt il-fotosintesi, u meħtieġa biex il-ħlejjaq ħajjin jieħdu n-nifs.
L-ossiġenu likwidu u solidu għandhom lewn ikħal u t-tnejn huma paramanjetiċi ħafna. L-ossiġenu likwidu jinkiseb bid-distillazzjoni frazjonata tal-arja likwida.
Applikazzjonijiet
L-ossiġenu għandu użu kbir bħala ossidant u komburent, il-Fluworu biss għandu elettronegattività ogħla. L-ossiġenu likwidu jintuża bħala ossidant fil-propulzjoni tar-rockets. L-ossiġenu hu essenzjali għar-respirazzjoni, u għalhekk jintuża fil-mediċina, u bħala ħażna tal-arja fl-ajruplani. L-ossiġenu jintuża għall-iwweldjar, u fil-produzzjoni tal-azzar u l-metanolu.
L-ossiġenu hu ewforizzanti ħafif. Fis-seklu XIX, kienu jużaw taħlita ta' ossiġenu u protossidu tal-ażotu (dik li jissejjaħ gas eżilaranti) biex jagħmlu tip ta' analġeżiku.
Storja
thumb|right|120px|Karl Wilhelm Scheele L-ossiġenu kien skopert mill-farmaċista Żvediż Karl Wilhelm Scheele fl-1771, imma l-iskoperta tiegħu ma saritx magħrufa mill-ewwel, waqt li dik magħmula indipendentement fl-1774 minn Joseph Priestley saret iżjed magħrufa mill-pubbliku. Fl-istess sena Antoine Laurent Lavoisier l-element tah l-isem, imma għaddew tlet snin qabel Scheele fl-1777 induna li kien komponent tal-arja. Fl-1781, Antoine Lavoisier ikkonferma li dan l-element għandu funzjoni indispensabbli għall-fenomeni tar-respirazzjoni u kombustjoni. thumb|145px|left|Joseph Priestley thumb|right|125px|Antoine Lavoisier
Bijoloġija
L-ossiġenu hu element meħtieġ għall-ħajja mill-bnedmin u l-annimali superjuri.
Fejn jinstab
L-ossiġenu hu l-element l-iżjed abbundanti fil-qoxra tad-dinja, hu stmat li jammonta għal 46,7%. L-ossiġenu jagħmel 87% tal-ibħra (bħala komponent tal-ilma, H2O) u 20% tal-atmosfera tad-dinja (bħala O2 jew O3, ożonu). Il-komposti tal-ossiġenu, l-iżjed l-ossidi metalliċi, silikati (SiO44-) u karbonati (CO32-), jinstabu kullimkien fil-blat u l-ħamrija. Is-silġ hu solidu komuni fuq il-pjaneti u l-kometi. Il-kalotti polari ta' Marte huma magħmulin minn anidridu karboniku nġazzat. Il-komposti tal-ossiġenu jinstabu fl-univers kollu u l-ispettru tal-ossiġenu jidher spiss fl-istilel.
Komposti
Minħabba l-elettronegattività qawwija li għandu, l-ossiġenu jifforma rabtiet kimiċi ma kważi l-elementi l-oħra kollha (din hi l-oriġni tad-definizzjoni tal-'ossidazzjoni'). L-uniċi elementi li jaħarbu l-ossidazzjoni huma xi gassijiet inerti, l-elju, in-neon u u l-argon. L-ossiġenu jintrabat b'modi diversi skond l-element u l-kundizzjonijiet: infatti joħloq ossidi, perossidi, superossidi jew idrossidi. L-ossidu l-iżjed famuż huwa l-monossidu ta' di-idroġenu, magħruf aħjar bħala ilma (H2O). Fost l-eżempji oħra magħrufin hemm il-komposti tal-karbonju u ossiġenu: il- diossidu tal-karbonju (CO2), l-alkoħoli (R-OH), l-aldeidi (R-CHO), u l-aċidi karboksiliċi (R-COOH). Ir-radikali ossiġenati jiġifieri il-klorati (ClO3-), il-perklorati (ClO4-), il-kromati (CrO42-), id-dikromati (Cr2O72-), il-permanganati (MnO4-), u n-nitrati (NO3-) huma aġenti ossidanti qawwija. Ħafna metalli bħall-ħadid ( sadid: ossidu tal-ħadid(3+) (Fe2O3)) jintrabtu mal-atomi tal-ossiġenu.
Iżotopi
L-ossiġenu għandu tliet iżotopi stabbli, b'numru ta' massa 16, 17 u 18, u għaxar iżotopi radjuattivi. Ir-radjuiżotopi kollha għandhom ħin ta' diżintegrazzjoni ta' inqas minn tliet minuti.
Il-massa atomika tal-ossiġenu hi però inqas minn 16, allavolja dan l-iżoptopu hu preżenti f'xi 99% tal-ossiġenu. Din hi minħabba li l-karbonju-12 intgħażel bħala riferiment għall-kalkulu tal-mases u għal raġunijiet relativistiċi ikun hemm tnaqqis ta' massa fis-sintesi tal-elementi l-iżjed tqal. Infatti, minħabba l-fużjoni nuklejari huwa u jifforma n-nukleju tonqos il-massa u toħroġ l-enerġija.
Prekawzjonijiet
Espożizzjoni fit-tul għall-ossiġenu pur taħt pressjoni għolja tista' tagħmel ħafna ħsara lill-pulmun u ħsara newroloġika. Fost l-effetti fuq il-pulmun jista' hemm telf ta' kapacità u ħsara fi-tessituri. L-effetti newroloġiċi jistgħu ikun għama, konvulzjonijiet u koma.
Xi komposti tal-ossiġenu, fosthom l-ożonu, il-perossidi u s-superossidi huma velenużi ħafna. L-ossiġenu konċentrat jista' jikkawża nar qawwi u splużjonijiet jekk ikun fil-preżenza ta' materjal li jaqbad. Dan hu veru wkoll għall-komposti bħall-klorati, perklorati dikromati, eċċ. Il-komposti li għandhom qawwa ossidanti kbira jistgħu sikwit jikkawżaw ħruq kimiku.
Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs 2000
It-Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs 2000 kienet l-ewwel edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs u saret fil-Brażil mill-5 ta' Jannar sal-14 ta' Jannar 2000.
Timijiet
It-timijiet li kkwalifikaw għall-kampjonat tas-sena 2000:
Format
Il-partiti ntlagħbu f'São Paulo u Rio de Janeiro. It-timijiet kienu organizzati f'żewġ gruppi ta' erba' timijiet, bit-tim li jispiċċa l-ewwel post jikkwalifika għall-finali u t-tim li jispiċċa fit-tieni post jikkwalifika għall-partita għat-tielet u r-raba' post.
Saturnu (pjaneta)
Saturnu huwa is-sitt pjaneta mix-Xemx. Huwa ġgant gassus, it-tieni l-ikbar pjaneta fis-sistema solari kollha, qablu jiġi Ġove. Saturnu għandu sistema ta' ċrieki prominenti, li prinċipjalment huma komposti minn partiċelli ta' silġ b'ammonti iċken ta' partiċelli ta' trab ġebli. Il-pjaneta ġie msemmi għall-alla Ruman Saturnu. Is-simbolu tiegħu huwa il-minġel ta' l-istess divinità. (Unicode: ♄).
Parametri orbitali
daqsminuri|180px|xellug|Saturnu ikkumparat ma' l-Art Il-forma ta’ Saturnu hija viżibilment mgħaffġa fil-poli: id-dijametri ekwatorjali u polari ivarjaw kważi b'10% (120.536 km kontra 108.728 km). Din il-forma hija riżultat tar-rotazzjoni mgħaġġla tiegħu u l-kompożizzjoni fluwida tiegħu, għaldaqstant faċli biex jiddeforma. Anki il-ġganti gassusi l-oħra huma ddeformati bl-istess mod, iżda b’manjiera ħafna inqas evidenti. Saturnu huwa wkoll dak il-pjaneta b’densità medja inqas minn dik ta' l-ilma: biss 0,69 g/cm3. Fis-sewwa il-valur medju hu kumbinazzjoni ta’ densitajiet baxxi ħafna, fl-atmosfera tal-pjaneta, u densitajiet aktar elevati fl-intern, sikurament aktar mill-ilma.
Saturnu jorbita madwar ix-Xemx f'distanza medja ta' 1426,98 miljuni ta' km, u jdum ma jagħmel dawra sħiħa max-Xemx f'29,458 sena terrestri. L-orbita tiegħu hija inklinata 2,488° rispett l-eklittika. Dawl ix-Xemx jidher 100 darba inqas intens meta jiġi mqabbel mal-kejl effettwat mill-Art.
Gareth Bale
Bale beda l-karriera professjonali tiegħu ma' Southampton, fejn beda jilgħab bħala difensur xellugi. Fl-2007 issieħeb ma' Tottenham Hotspur għal £7 miljun. Iż-żmien tiegħu ma' Tottenham, rah jittrasforma għal plejer iktar offensiv. Mill-istaġun 2009–10, Bale sar parti integrali tat-tim, fejn beda jattira interess fuqu wara l-kampanja tal-UEFA Champions League 2010–11. Hu ġie msemmi l-Plejer tas-Sena tal-PFA fl-2011 u l-2013, u ġie msemmi fit-Tim tas-Sena tal-UEFA fl-2011.
Saturnu (pjaneta)
Parametri orbitali
Il-perjodu tar-rotazjoni ta' Saturnu fuqu nnifsu ivvarja skond il-kwota; l-istrati superjuri, fir-regjuni ekwatorjali, jieħdu 10,233 siegħa biex iwwetqu dawra kompluta, waqt li l-qalba u l-mantell idduru f'10,675 siegħa.
Atmosfera
L-atmosfera ta' Saturnu turi affarijiet simili għal dik ta' Ġove, iżda ħafna iktar dghajfa u iżjed wiesgħa viċin l-ekwatur. Dawn l-oġġetti huma tant dgħajfa li qatt ma kienu ġew oservati qabel il-wasla tas-sondi Voyager. Minn dak iż-żmien it-teleskopji ta' l-Art tjiebu ħafna, li osservazjonijiet regulari tal-karatteristiċi atmosferiċi ta' Saturnu jistgħu issiru faċilment. Filfatt instabu tempesti ovali ta' ħajja twila simili għal dik ta' Ġove. Fil- 1990 it-Teleskopju Spazjali Hubble osservata sħaba (nube) bajda enorme viċin l-ekwatur tal-pjaneta, u oħra kienet osservata fl-1994.
Gareth Bale
Magħruf għall-veloċià li jħaddan u l-kwalitajiet fiżiċi tiegħu, f'Settembru tal-2013 hu ngħaqad mal-klabb tal-La Liga Spanjola Real Madrid għas-somma rekord ta' €100 miljun.
Saturnu (pjaneta)
Ċrieki Manjetiċi
daqsminuri|xellug|Xbieha taċ-ċrieki ta' Saturnu meħuda mis-sonda Cassini Iċ-ċrieki ta' Saturnu huma magħmula minn partiċelli primarjament ta' silġ-ilmi. Huma magħmula wkoll minn oġġetti kbar għexieren ta' metri. Dawn jestendu 'l barra darbtejn daqs ir-radju ta' Saturnu. Saturnu għandu tliet ċrieki prinċipali: A,B u Ċ, li bejnithom il-partiċelli huma madwar 1 ċm u 5-10 m. A u B huma isseparati mid-diviżjoni ta' Cassini, li kienu innutati l-ewwel darba fl-1675. Huwa maħsub li d-diviżijoni ta' Cassini kienet ikkawżata minn effett gravitazzjonali ta' qamar ta' Saturnu Mimas. Id-diviżjoni hija qasma ta' xi, bejn wieħed u ieħor, 5,000 km (3,000 mil). Skrutinju minn qrib il-pjaneta minn Voyager 1 juru li din il-qasma hija mimlija minn partiċelli fini u kwantità ta' ċrieki dgħajfa.
Ċirku A
Dan iċ-ċirku għandu sensiela kbira ta' ċriketti, u qasmiet, fosthom insibu il-Fetħa ta' Enke, li hija 325 km- (200 mil) wisgħa. Din il-fetħa, jew qasma hija osservabbli anki b'teleskopji amatorjali.
Gareth Bale
Bijografija
Bale twieled ġewwa Cardiff, il-Wales, minn Frank, purtinar fi skola, u Debbie, maniġer tal-operazzjonijiet; hu attenda fl-iSkola Primarja Eglwys Newydd li tinsab ġewwa Whitchurch. Huwa n-neputi tal-eks futboler ta' Cardiff City Chris Pike. Hu kien għamel żmien qasir fl-iskola hekk kif waslet l-ewwel attenzjoni ta' Southampton fl-età ta' disa snin, meta kien jilgħab f'kampjonat ta' six-a-side mal-ewwel klabb tiegħu, Cardiff Civil Service Football Club. Meta kiber, l-eroj tal-futbol tiegħu kien il-plejer Galliku ta' Manchester United Ryan Giggs.
Saturnu (pjaneta)
Ċirku B
Dan huwa l-iżjed wieħed li jiddi miċ-ċrieki kollha, fil-parti ċentrali ta' dan iċ-ċirku insibu 'spkes'-li huma mkejjen mudlama, fejn plasma ta' partiċelli huma imtella' 'l hemm minn kampijiet manjetiċi, mill-pjan taċ-ċirku stess.
Ċirku Ċ
Iċ-ċirku Ċ jinsab ġewwa ċ-ċirku B stess. Dan iċ-ċirku għandu għamla ta' kanali u hu magħmul minn ħafna ċrieket ċkejkna. Fl-1980, Voyager 1 innota ftit ċrieki joħorġu 'l barra minn ċirku Ċ u jespandu, dawn jibqaw ħerġin sa ma jiffurmaw iċ-ċirku D.
Gareth Bale
Southampton
Huwa skorja darb'oħra minn free-kick, f'St Mary's Stadium, kontra Coventry City fit-tieni logħba tat-tim tal-istaġun 2006–07. Bale żviluppa aktar ir-reputazzjoni tiegħu bħala speċjalist tal-free kicks meta huwa laqat il-lasta minn wieħed kontra West Bromwich Albion. Fis-16 ta' Diċembru 2006, il-gowls totali ta' Bale telgħu għal ħamsa, kontra Sunderland free-kick kontra Hull u kontra Norwich City.
Sevil Shhaideh
Sevil Shhaideh (pronunzja Rumena : [ˈsevil ˈʃajde]; kunjomha xebba Geambec (bit-Tatari tal-Krimea: Cambek); twieldet fl-4 ta' Diċembru 1964) hija ekonomista, uffiċjal tal-gvern u politiku Rumena. Fil-21 ta' Diċembru 2016, hija ġiet proposta bis-Soċjalisti Demokratiċi biex tkun il-Prim Ministru tar-Rumanija, iżda ġiet rifjutata mill-President Klaus Iohannis.
Gareth Bale
Southampton
Il-logħba finali tiegħu għal Southampton kienet fl-ewwel leg tas-semifinali taċ-Championship play-off kontra Derby County fit-12 ta' Mejju 2007. Bale kien weġgħa matul it-tieni taqsima, b'hekk ma setgħax jilgħab fit-tieni leg. B'kollox, huwa għamel 45 apparenza għal Southampton, u skorja ħames gowls.
Sevil Shhaideh
Studji u karriera
Shhaideh twieldet fl-4 ta' Diċembru 1964, f'Constanța, ir-Rumanija. Ommha Muezel Cambek (kunjomha xebba Karpat) għandha oriġini Tatari tal-Krimea u missierha Saedin Cambek għandu oriġina Torka. Fl-1987 hija ggradwat mill-Akkademja tax-Xjenzi Ekonomiċi ta' Bukarest, fil-Fakultà tal-Ippjanar Ekonomiku u ċ-Ċibernetika. Imbagħad ħadmet fl-amministrazzjoni pubblika tal-Kontea ta' Constanța, u saret kap tad-Direttorat Ġenerali għall-Proġetti. Fl-istess żmien, hija kienet il-koordinatur tal-Unjoni Nazzjonali tal-kunsilli tal-kontej Rumeni. Mill-2012 hija ħadmet bħala segretarja tal-istat fil-Ministeru għall-Iżvilupp Reġjonali.
Gareth Bale
Tottenham Hotspur
Fil-25 ta' Mejju 2007, Bale iffirma ftehim ta' erba' snin ma' Tottenham Hotspur bi ħlas inizjali ta' £5 miljuni, potenzjalment telgħu għal £10 miljuni ibbażati fuq apparenzi u suċċess. Madankollu, Tottenham ħalsu lil Southampton ħlas b'konklużjoni bikrija ta' £2 miljuni fl-2008 biex inaqqsu t-tariffa finali għal £7 miljuni u jippermettu lis-Saints flus immedjati li hemm bżonn b'mod iddisprat.
Bale lagħab l-ewwel logħba tiegħu għal Tottenham f'logħba ta' ħbiberija kontra St. Patrick's Athletic fit-12 ta' Lulju 2007, iżda ġie sostitwit fit-80 minuta minħabba siequ. Huwa għamel id-debutt kompetittiv tiegħu għal Tottenham Hotspur fis-26 ta' Awwissu kontra Manchester United ġewwa Old Trafford. Fit-tieni dehra tiegħu, hu skorja l-ewwel gowl tiegħu għal Tottenham fid-dro ta' 3–3 kontra Fulham fl-1 ta' Settembru. Bale mar biex jerġa jiskurja minn free kick kontra Arsenal fid-Derby tat-Tramuntana ta' Londra. Huwa mbagħad skorja fil-League Cup kontra Middlesbrough.
Sevil Shhaideh
Studji u karriera
Fil-21 ta' Diċembru 2016 ġiet indikata mill-partiti tal-PSD u tal-ALDE bħala kandidata għal Prim Ministru lill-President tar-Rumanija Klaus Iohannis. Dragnea, il-mexxej tal-PSD, indika li kien se jżomm ir-responsabbiltà politika kumplessiva ta' gvern ta' Shhaideh. Li kieku ġiet approvata, hija kienet tkun l-ewwel mara u l-ewwel Musulmana li kienet tkun laħqet f'dik il-kariga. Fis-27 ta' Diċembru, Iohannis, li ġej mill-Partit Liberali Nazzjonali tal-koalizzjoni fil-gvern, irrifjuta n-nomina, u dan wassal biex Dragnea u Călin Popescu-Tăriceanu, il-mexxej tas-sħab fil-koalizzjoni tal-Alleanza tal-Liberali u d-Demokratiċi, biex jakkużaw lil Iohannis li kien qed jilgħab logħba politika partiġjana u talbuh jikkunsidra li jirriżenja mill-Presidenza.
Gareth Bale
Tottenham Hotspur
Fid-29 ta' Settembru 2010, Bale skorja l-ewwel gowl tiegħu fiċ-Champions League f'rebħa ta' 4–1 kontra ċ-ċampjins Olandiżi FC Twente fit-tieni logħba mill-fażi tal-gruppi. Bħala rikonoxximent, hu kien imsemmi l-Plejer tas-Sena ta' Wales mill-Assoċjazzjoni tal-Futbol ta' Wales. Fl- 20 ta' Ottubru 2010, Bale skorja l-ewwel tripletta tiegħu kontra ċ-Ċampjins Ewropej Internazionale f'San Siro. Tottenham kienu tilfu l-logħba 4–3, huma kienu 4–0 minn taħt mal-ewwel 35 minuta u lagħbu 80 minuta b'għaxar plejers wara li l-gowler Heurelho Gomes tkeċċa minħabba li wettaq fawl fuq il-plejer ta' Inter Jonathan Biabiany. Fil-logħba tar-ritorn ġewwa White Hart Lane fit-2 ta' Novembru, Bale provda l-prestazzjoni tar-raġel tal-partita, billi għamel żewġ assisti lil Peter Crouch u Roman Pavlyuchenko f'rebħa memorabbli ta' 3–1.
Sevil Shhaideh
Ħajja personali
Il-familja ta' Shhaideh għandha fidi Musulmana Sunnita u kienet tagħmel parti mill-minoranzi etniċi Torok u Tatari li ilhom stabbiliti ferm fir-Rumanija. Ommha hija n-neputija tal-istoriku Tork Kemal Karpat.
Gareth Bale
Real Madrid
Fl-1 ta' Settembru 2013, il-klabb Spanjol Real Madrid ħabbar li kien laħaq ftehim għat-trasferiment ta' Bale,  billi ffirma kuntratt ta' sitt snin għal ħlas ta' $132 miljun (£85.3 miljun) (€100 miljun). Dan it-trasferiment kiser ir-rekord dinji preċedenti ta' Cristiano Ronaldo talli kien l-aktar plejer għoli fl-istorja. Bale ġie assenjat in-numru 11 tal-flokk.
Bale skorja fid-debutt tiegħu għal Real Madrid, gowl li wasal fit-38 minuta kontra Villarreal CF, qabel ma ġie sostitwit minn Ángel di María.
Saturnu (pjaneta)
Ċirku E
Dan iċ-ċirku hu viżibbli meta tħares lejn iċ-ċrieki b'mod partikolari. Il-materjal ta' dan iċ-ċirku jinsab biswit il-qamar Enkeladu, u dan il-qamar jista' jkun is-sors ewlieni tal-materjal li jinsab f'ċirku E.
Gareth Bale
Internazzjonali
Bale kien eliġibbli biex jilgħab għall-Ingilterra minħabba nanntu, iżda fl-2007 huwa qal: "'Huwa unur li nilagħab għal Wales...Ħadd qatt ma' kien viċin tiegħi personalment mill-Ingilterra, minbarra l-aġent tiegħi.'"
Klabb
Aġġornata sal-24 ta' Mejju 2014
1 Inklużi l-play-offs tal-Football League Championship
Saturnu (pjaneta)
Ċirku F
Dan kien skopert minn Pioneer II fl-1979. Dan kien l-ibgħad ċirku mill-pjaneta Saturnu qabel ma' ġie skopert l-aħħar ċirku, (G), hu ċirku fin u huwa magħmul primarjament minn trab. Żewġ qmura zgħar jiraw l-F: Prometeju u Pandora. Ta' l-ewwel jorbita Saturnu ġoċ-ċirku stess, waqt li Pandora tinsab barra, il-perturbazzjonijiet gravitazzjonali ta' dawn il-qmura iżommu il-granelli ta' trab tas-silġ ġoċ-ċirku
Ċirku G
L-iktar ċirku reċenti li ġie skopert huwa G, huwa dejjaq, xi 8,000 km (5,000mil). Kien skopert mill-vettura spazjali Voyager fl-1981.
Qmura ta' Saturnu
Saturnu għandu 22 qmura magħrufa. Ħafna minnhom jinsabu ġewwa iċ-ċrieki.
L-akbar qamar ta' Saturnu, Titanu, kien skopert fl-1655 minn Christian Huygens. Huwa it-tieni l-kbar qamar fis-sistema solari, huwa l-uniku wieħed li għandu atmosfera (predominanti hu l-ammont ta' nitroġenu bi traċċi ta' idrocarbonju). Fl-2004 il-vettura spazjali Cassini kienet mibgħuta biex tinvestiga x'hemm moħbi wara s-sħab ta' Titanu. Hu maħsub li jista' jkun li jinsabu traċċi ta' Metanu likwidu fuq wiċċ Titanu, sors ta' Metanu misjub fl-atmosfera. Il-bqija tal-qmura ta' Saturnu jistgħu jiġu maqsuma f'żewġ gruppi: dawk ċkejknin u ddeformati u l-oħrajn ta' daqs ittermedju kesħin. Hemm 10 qmura zgħar imsemmija. Sitta minnhom jinfluwenzaw is-sistema taċ-ċrieki kollha inklużi Pan u Atlas li jgħinu biex tkun krejata d-diviżjoni Enċke fiċ-ċirku A. Fobe huwa l-iżjed wieħed imbiegħed mill-qmura, u jorbita ma' Saturnu f'distanza ta' iktar minn 12,000,000 km (7,000,000 mil).
Fost il-qmura ta' daqs intermedju jinsabu Mimas, Enkeladus, Tetis, Dione, Rea, u Ipetu. Rea hija l-ikbar minn dan il-grupp u hija gravament imħafra. Ipetu huwa inużwali b'tarf skur u emisfera dijuża.
Sevil Shhaideh
Ħajja personali
Shhaideh iżżewġet lin-negozjant Sirjan Akram Shhaideh (bl-Għarbi: أكرم شهيدة); il-politiku Rumen Liviu Dragnea kien xhud fiċ-ċerimonja tat-tieġ tagħhom fl-2011. Skont dikjarazzjoni tal-interessi finanzjarji ta' Lulju 2015, il-koppja huma sidien ta' tliet proprjetajiet fis-Sirja, waħda f'Latakia u tnejn f'Damasku.
Karmelitani
Il-Karmelitani jafu l-bidu tagħhom lil grupp t'eremiti li lejn l-aħħar tas-seklu 12 u l-bidu tas-seklu 13 bdew jgħixu ħdejn l-għajn t'Elija fil-Wadi ain es Siah fuq il-Karmel. Huma bdew jgħixu ħajja li biha fittxew li jaqdu lil Ġesù Kristu f’ħajja ta’ talb bla waqfien. Biż-żmien, huma bdew jingħataw ukoll għall-qadi ta’ l-oħrajn fl-appostolat. Fiċ-ċentru, f'nofs iċ-ċelel tagħhom, huma bnew kappella li ddedikawha lil Omm il-Mulej. Il-Patrijarka ta' Ġerusalemm, Sant'Albert ta' Ġerusalemm, bejn l-1206 u l-1214 kiteb Għamla ta' Ħajja lill-Karmelitani, li aktar tard, ġiet approvata mill-Knisja bħala Regola t'ordni reliġjuż. Il-Karmelitani aktar tard ħallew l-għolja tal-Karmel u emigraw lejn l-Ewropa.
Il-Karmelitani jfittxu lil Alla fit-talb, fil-ħajja komunitarja u fis-servizz li jagħtu lill-oħrajn. Dan jagħmluh waqt li jħarsu lejn il-Verġni Marija u l-Profeta Elija bħala għejjun ta’ ispirazzjoni.
L-isem uffiċċjali tal-Ordni Karmelitan huwa l-Ordni tal-Aħwa tal-Imqaddsa Verġni Marija tal-Għolja tal-Karmel.
Michael Mancienne
Michael Ian Mancienne (twieled fit-8 ta' Jannar 1988) huwa plejer tal-futbol Ingliż li jilgħab bħala difensur m' Burton Albion.
Xiao Hong
Xiao Hong jew Hsiao Hun (1 ta’ Ġunju 1911- 22 ta’ Jannar 1942) kienet awtriċi Ċiniża. Bħala tfajla ċkejkna (Ċiniż: 乳名; Pinyin: rǔmíng), hi kienet magħrufa bħala Zhang Ronghua. L-isem formali li kienet tuża l-iskola (Ċiniż: 学名; Pinyin; xuémíng) kien Zhang Xiuhuan. Hija użat ukoll Qiao Yin u Lingling bħala psewdonimi.
It-Tfulija ta’ Xiao Hong
Xiao Hong twieldet f’familja sinjura ta’ sidien tal-propjetà fl-1 ta’ Ġunju tal-1911, il-ġurnata li fiha tiġi ċċelebrata l-Festa tad-Dgħajsa tad-Draguni, fil-kontea ta’ Hulan, li llum il-ġurnata magħrufa bħala l-Provinċja ta’ Heilongjiang. It-tfulija ta’ Xiao Hong ma kinitx waħda ferriħija. Ommha mietet meta kellha disa’ snin. Attendiet skola tal-bniet f’ Harbin fl-1927, fejn ltaqgħet mal-ideat progressivi tal-Moviment tal-Erbgħa ta’ Mejju, kif ukoll ma’ letteratura Ċiniża u barranija. Tfulitha kienet influwenzata b’mod sinifikanti minn żewġ persuni: missierha, raġel biered u krudili; u nannuha, li kien l-uniku wieħed f’familtha li kien jifhimha. Fil-ktieb tagħha 《永久的憧憬和追求》(Pinyin: ‘Yǒngjiǔ de chōngjǐng hé zhuīqiú’; Ingliż: ‘Eternal Vision and Pursuit’), ippubblikat fl-1979, hi tikteb, “Missieri kemm-il darba tilef l-umanità tiegħu minħabba l-egoiżmu. Huwa ġab ruħu mal-qaddejja tiegħu, uliedu, u nannuhi bl-istess xeħħa, aljenazzjoni u anke krudeltà.” Xiao Hong kienet tistaħba fil-kamra ta’ nannuha wara li missierha kien isawwatha. Hi kienet issib il-faraġ u l-imħabba f’nannuha li kien iqawwilha qalbha.
Xiao Hong u Lu Xun
Fl-1927 Xiao Hong saret qarrejja tal-letteratura moderna u x-xogħol ta’ Lu Xun kien fost il-favoriti tagħha. Il-kitba ta’ Hong tiffoka fuq aspetti relazzjonali tal-‘jien’ individwali, u l-emozzjonijiet u l-esperjenzi li taqsam mal-oħrajn.
Grawnd Nazzjonali Ta' Qali
Il-Grawnd Nazzjonali Ta' Qali huwa l-istadju nazzjonali ta' Malta, u huwa l-istadju tat-Tim nazzjonali tal-futbol Malti. Huwa l-aktar stadju li jintlagħbu logħbiet tal-Premier League u kif ukoll logħbiet internazzjonali. L-istadium jesa' 17,797 ruħ u huwa l-ikbar wieħed f'Malta.
Storja
Grawnd Nazzjonali Ta' Qali nbena fl-1980 u fl-1981 sar in-nazzjonal tal-futbol Malti. L-istadju jissostitwixxi l-Grawnd tal-Imperu, Gżira.
Faċilitajiet
Hemm garaxx taħt, żewġ gymnasiums, pool ġewwa, żewġ squash courts, firxa tal-isparar, kmamar ta' taħriġ, bars, ristoranti, żoni tal-catering u spazji għall-parkeġġ ħafna madwar l-istadju. Il-faċilitajiet kollha tal-grawnd huma faċilment aċċessibbli permezz ta' diversi daħliet.
Kważi 20,000 nies bilqiegħda kollha fl-stadju ma l-iktar sistema tal-ordni floodlighting, għandhu ħaxix naturalieċċellenti u durabbli , li kellu d-dintorni tiegħu tul il-perimetru reċentement msebbħa biss. L-istand ewlieni ta' l-istadium huwa ta 5,000 sedili (Millennium Stand), li wkoll djar 22 kaxxi eżekuttivi. L-istadju huwa ċ-ċentru prinċipali tal-futbol fuq il-gżira, b'dak kollu li jmur miegħu, inkluża tabella ta' valutazzjoni moderna, u sedili ġodda ħomor u bojod, kif ukoll l-faċilitajiet kollha għall-pressjoni.
Il-Kwartieri tal-MFA tmexxew għall-Millennium Stand mill-Belt Valletta fl-2007, filwaqt li l-Kwartieri ta' Tim Nazzjonali, li jaħsbu għall-benesseri fiżiku tal-plejers, huma żidiet reċenti għal dan kumpless. Il-kwartieri fejn jgħixu, li jinkludu żoni li jkollhom ristoranti u divertiment, is-Sala tal-Konferenza / Taħdita, il-Fiżjoterapija u ċ-Ċentru Tekniku taħt lis-Stend tal-Punent, iċ-Ċentru tal-Fitness u l-pixxina fuq ġewwa taħt il-Stend tal-Lvant, għamlu post komprensiv għall futbolers u atleti ta' kull ġeneru, li jvarjaw minn qwas u sparar titqiegħed għall turi ekwestri u Rodeo bullriding ta Mario Muscat.
Dan il-kumpless tal-futbol mhux biss jattira eluf ta' spettaturi kull ġimgħa għal logħbiet domestiċi u internazzjonali, iżda wkoll amministraturi innumerabbli tal-futbol kif ukoll kowċis, referis u naturalment, l-atturi nfushom.
Grawnd ta' Centenary u Grounds tat-Taħriġ
Il Grawnd ta' Centenary, bilkemm 200 metru bogħod mill Grawnd Nazzjonali, huwa żieda importanti mal-kumpless, FIFA approvat terf artifiċjali tagħha, u l-pitch mtejba u kumditajiet ta' 'dressing-room'' li jżid mal-kwalità tal-post. Il-bini tal-istadju huwa wkoll djar tas-sala tal-konferenzi fejn l-assoċjazzjoni tilgħa l-kunsill, seminars u konferenzi stampa ta' rutina miżmuma. Il-mini-pitch jinsab maġenb il-Grawnd ta Centenary, huwa faċilità oħra utli għall-użu ta' l-żgħażagħ.
Ir-raġunijiet estensivi li jmissu mal-Grawnd Centenary jkollu wiċċ ta ħaxix u għalhekk huma konvenjenti ħafna bħala żona warm-up u t-taħriġ. Dawn ir-raġunijiet jistgħu jiġu utilizzati matul is-sena u jservi wkoll bħala l-bażi prinċipali għal timijiet li jżuru Malta għal-kampijiet ta' taħriġ. Fis-snin reċenti klabbs magħrufa, inkluż Juventus u Milan, kif ukoll timijiet nazzjonali differenti kellhom togħma ta' l-istadju f'Malta u kienu kollha tifħir għall-faċilitajiet eċċellenti u l-klima ideali.
Senġi ta' widnejh tondi tan-Namib
Is-senġi ta' widnejh tondi tan-Namib (Macroscelides flavicaudatus) huwa mammiferu plaċentat, insettivoru, tal-ordni Macroscelidea ta' daqs pjuttost żgħir, b'piż ta' madwar 35 gramma. Dan l-ispeċi ta' senġi huwa endemiku tan-Namibja.
Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù
Is-Senġi ta' widnejh tondi tal-Karù (Macroscelides proboscideus) huwa mammiferu plaċentat insettivoru ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni Macroscelidea.
Pajjiżi Nordiċi
daqsminuri|Pajjiżi Nordiċi Il-Pajjiżi Nordiċi huwa terminu wżat sabiex ifisser ħames pajjiżi li jinsabu fit-Tramuntana tal-Ewropa. Dan huma d-Danimarka, l-Iżlanda, l-Iżvezja, in-Norveġja u l-Finlandja.
Staka Skenderova
Staka Skenderova (1831-26 ta' Mejju 1891) kienet għalliema Bosnijaka, ħaddiema soċjali, kittieba u folklorista. Hija stabbiliet l- ewwel skola għal-bniet f'’Sarajevo fid-19 ta’ Ottubru 1858. Is-sena ta' wara, hija saret l-ewwel awtur mara ppubblikata fil-Bosnja moderna.
Derry
Derry hija belt fl-Irlanda ta' Fuq, u t-tieni waħda fil-kobor wara l-kapitali Belfast. Il-popolazzjoni hija ta' madwar 84,000 ruħ, il-parti l-kbira ta' fidi Kattolika. Derry hija uffiċjalment ukoll magħrufa bħala Londonderry, isem li jintuża l-iktar mill-Protestanti. Ix-xmara Foyle tgħaddi min-nofs il-belt, u hija l-aktar xmara li tgelgel b'saħħitha fl-Ewropa, tant li hija perikoluża ħafna u mhux tajba għall-għawm. Żewġ pontijiet ewlenin jippermettu li wieħed jaqsam ix-xmara, il-Pont ta' Craigavon u l-Pont ta' Foyle.
L-aktar post li jispikka huwa Bogside, in-naħa Repubblikana tal-belt, li jemmnu li l-belt għandha tingħaqad mar-Repubblika tal-Irlanda. Hawn kien il-post fejn saru rvellijiet u ġlied kbir fl-hekk imsejjaħ Bloody Sunday (il-Ħadd Imdemmi) tal-1972.
Il-belt hija l-ewwel waħda ppjanata fuq sistema ta' gradilja fl-Irlanda, u l-ħitan tagħha bdew jinbnew fl-1613. Huma qatt ma ġew mirbuħa u għaldaqstant Derry hija mlaqqma The Maiden City. F'dawn l-aħħar snin kien hemm ħafna tibdil fl-amministrazzjoni.
Staka Skenderova
Ħajja
Skenderova, bil-permess tal-awtoritajiet Ottomani, fetħet l-ewwel skola tal-bniet f'Sarajevo fl-1858. Kienet ukoll l-ewwel għalliema mara fil-Bosnja-Ħerzeġovina.
Derry
Sport
xellug|daqsminuri|Tpinġija fuq il-ħajt ta' tifel bil-maskra tal-gass waqt il-Battalja ta' Bogside, Awwissu 1969 It-tim tal-futbol Derry City F.C., imwaqqaf fl-1928, huwa l-uniku klabb mill-Irlanda ta' Fuq, li jieħu sehem fil-kampjonat tar-Repubblika tal-Irlanda. Minħabba l-ġlied ma jaqta' xejn ma' timijiet mill-Irlanda ta' Fuq, dawn kellhom l-grawnd tagħhom, The Brandywell, sospiż għal ħafna snin. Tant li Derry City F.C. kellhom jilagħbu kontra qalbhom ħafna mil-logħob xi tletin mil 'il bogħod, fil-grawnd ta' Coleraine.
Staka Skenderova
Ħajja
Eventwalment Skenderova ddeċidiet li ssir soru. Peress li l-Bożnija ma kellhiex monasteru għan-nisa Serbi-Ortodossi, hija ġiet ordnata bħala soru Ortodossa tal-Lvant f'Ġerusalemm fl-1870.
Derry
Sport
Fl-1985-86 Derry City F.C. ingħaqdu mal-kampjonat tar-Repubblika, u wara ftit beda jasal ir-rebħ ta' tazzi. Fosthom hemm il-kampjonat tal-1996-7 u t-tazza tal-FAI fl-1995, fl-2002 u fl-2006. Anki fl-Ewropa marru tajjeb, meta staġun minnhom eliminaw lil IFK Goteborg u lil Gretna, qabel ma nqalgħu minn Paris Saint Germain. Huma jilagħbu bi flokk bl-istrixxi bojod u ħomor u qalziet abjad.
Staka Skenderova
Mewt
Skenderova mietet f'Mejju tal-1891 meta karozzin miġbud minn żwiemel saq dritt qalb folla fil-belt ta' Ilidža. Skenderova kienet fil-folla u kienet midruba b'mod gravi. Hija għamlet xi żmief fil-kura ta' ħabiba tagħha li kien jisimha Miss Irby, iżda mietet ftit wara. Irby organizzat il-funeral fejn Skenderova kienet midfuna f'Sarajevo.
Cinque Terre
daqsminuri|222x222px|Veduta ta' Vernazza Iċ-Cinque Terre ( pronunzja bit-Taljan: [ˈtʃiŋkwe ˈtɛrre]; bid-djalett ta' Liguria: Çinque Tære; li letteralment tfisser "Ħames Artijiet") jikkostitwixxu żona kostali fir-reġjun ta' Liguria, fil-Majjistral tal-Italja. Din tinsab fil-Punent tal-Provinċja ta' La Spezia, u tinkludi ħames irħula: Monterosso al Mare, Vernazza, Corniglia, Manarola, u Riomaggiore. Il-kosta, il-ħames irħula, u l-għoljiet tal-madwar huma kollha parti mill-Park Nazzjonali taċ-Cinque Terre, li huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Iż-żona taċ-Cinque Terre hija destinazzjoni turistika popolari. Tul is-sekli, il-bniedem bena raba' mtarraġ fuq il-pajsaġġ wieqaf sal-irdumijiet li jħarsu fuq il-Baħar Liguri. Mogħdijiet, ferroviji u dgħajjes jikkollegaw l-irħula ma' xulxin peress li l-karozzi jistgħu jilħquhom minn toroq muntanjużi tassew dojoq u prekarji.
Storja
xellug|daqsminuri|247x247px|Veduta tad-djar ikkuluriti tas-sajjieda ta' Manarola Iż-żona taċ-Cinque Terre tissemma f'dokumenti li jmorru lura sas-seklu 11. Monterosso u Vernazza huma l-ewwel irħula li ġew insedjati u l-irħula l-oħra kibru warajhom, filwaqt li kienu jagħmlu parti mit-territorju tar-Repubblika ta' Genova. Fis-seklu 16, l-abitanti saħħew il-fortijiet eżistenti u bnew torrijiet tad-difiża ġodda biex jiddefendu ż-żona mill-attakki tat-Torok. Iċ-Cinque Terre esperjenzaw deklin ekonomiku mis-sekli 17 sa 19, u rkupraw meta nbena arsenal f'La Spezia kif ukoll linja ferrovjarja ta' kollegament mal-belt ta' Genova. Il-linja ferrovjarja wasslet għal migrazzjoni miż-żona u għal deklin fl-industriji tradizzjonali sa ma beda jirranka t-turiżmu fis-snin 70 tas-seklu 20 'il quddiem li ġab miegħu ftit prosperità.
L-għelejjel predominanti fiż-żona minn dejjem kienu l-għeneb u ż-żebbuġ. Xi sajjieda kienu bbażati f'Monterosso, iżda d-djar ikkuluriti tas-sajjieda kif nafuhom illum il-ġurnata bdew jinżebgħu hekk fis-snin 70 tas-seklu 20 bħala attrazzjoni turistika.
Fil-25 ta' Ottubru 2011, xita torrenzjali kkawżat għargħar u ċedimenti tal-art bit-tajn fiċ-Cinque Terre. Nisa' persuni mietu u l-irħula ġarrbu ħsarat estensivi, b'mod partikolari Vernazza u Monterosso al Mare. Din il-maltempata ta' xita qliel ikkawżat tant ħsarat anke minħabba kriżi fil-kultivazzjoni tradizzjonali u li tqalla' inqas flus fil-pajsaġġi mtarrġin li sittin sena qabel kienu qabdu t-triq tan-niżla u esperjenzaw tnaqqis ta' manutenzjoni. Dan kien parzjalment ibbilanċjat bil-veġetazzjoni li kibret waħedha fuq ir-raba' mtarraġ abbandunat, xi ħaġa li ġiet enfasizzata minn parti mil-letteratura xjentifika eżistenti.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|253x253px|Veduta panoramika ta' Portovenere mill-gżira ta' Palmaria Portovenere, iċ-Cinque Terre, u l-gżejjer ta' Palmaria, Tino u Tinetto ġew iddeżinjati flimkien bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997. Fl-2021 saret modifika żgħira fil-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Trasport u turiżmu
daqsminuri|Il-linja ferrovjarja tul il-kosta taċ-Cinque Terre L-aċċess għaċ-Cinque Terre bil-karozza huwa limitat. Triq li tagħti għal Vernazza hija dejqa ħafna u tispiċċa xi kilometru qabel wieħed jasal fir-raħal. Inkella, wieħed jista' jsuq sa Bonassola, jipparkja l-karozza tiegħu hemmhekk, jieħu l-ferrovija lokali u jieqaf wara żewġ waqfiet f'Monterosso fiċ-Cinque Terre.
Il-ferroviji jaħdmu minn La Spezia sal-ħames irħula fi ħdan iċ-Cinque Terre, kif ukoll lejn destinazzjonijiet reġjonali u nazzjonali ewlenin oħra. L-istazzjonijiet tal-ferrovija taċ-Cinque Terre jinsabu fuq il-linja ferrovjarja Genova-Pisa. Il-biċċa l-kbira tal-ferroviji fuq distanza twila ma jieqfux fil-ħames irħula kollha taċ-Cinque Terre, u b'hekk wieħed ikollu jagħmel trasferimenti minn La Spezia għal fuq ferroviji reġjonali. Xi ferroviji tat-tip intercity jieqfu wkoll fl-Istazzjon ta' Monterosso.
Sfera ċelesti
Fl-astronomija u n-navigazzjoni, l-isfera ċelesti hija sfera rotazzjonali imaġinarja ta’ raġġ ġgantesk, konċentrika u koassjali ma’ l-Art. L-isfera ċelesti hija dik l-sfera fuq liema jidru li huma imwaħla l-astri kif narawhom mill-Art.
Cinque Terre
Mogħdijiet
daqsminuri|Veduta ta' Corniglia u l-mogħdijiet tagħha mill-baħar Hemm bosta mogħdijiet tal-mixi fil-park nazzjonali kollu u t-tismija tagħha hija konformi mas-sistema SVA bin-numri. Madankollu, spiss il-mogħdijiet tal-mixi baqgħu magħrufa bin-numri preċedenti tagħhom, li xi kultant jikkonfondi lill-viżitaturi.
L-iżjed mogħdija tal-mixi popolari hija magħrufa bħala l-"Mogħdija Kaħlanija" (bit-Taljan: Sentiero Azzurro), li tikkollega l-ħames irħula kollha. Minħabba l-ambjent instabbli, sikwit ikun hemm ċedimenti tal-art li jwasslu biex xi partijiet tal-mogħdijiet jingħalqu. Is-sezzjoni tal-Mogħdija Kaħlanija minn Riomaggiore sa Manarola tissejjaħ "Mogħdija tal-Imħabba" (bit-Taljan: Via dell'Amore). Fl-2019 din ingħalqet minħabba xi ċedimenti tal-art u huwa mistenni li terġa' tinfetaħ għall-pubbliku fl-2023. Għadu possibbli li wieħed jimxi minn raħal għall-ieħor, iżda l-mogħdija attwali hija iktar wieqfa u itwal mis-sezzjoni magħluqa iktar qrib il-baħar.
Sfera ċelesti
right|thumb|200px|L-isfera ċelesti hija maqsuma mill-Ekwatur ċelesti.
Cinque Terre
Letteratura
Is-Siġar tal-Lumi
Villa ta' Adrijanu
daqsminuri|287x287px|Il-Villa ta' Adrijanu Il-Villa ta' Adrijanu (bit-Taljan: Villa Adriana) hija Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li tinkludi l-fdalijiet arkeoloġiċi ta' kumpless ta' villa kbira li nbniet għall-ħabta tal-120 W.K. mill-Imperatur Ruman Adrijanu f'Tivoli daqsxejn 'il barra minn Ruma. Is-sjieda tas-sit hija tar-Repubblika tal-Italja u mill-2014 hija ġestita mill-Polo Museale del Lazio.
Cinque Terre
Letteratura
Il-mogħdija ċkejkna li sserrep mal-irdum
Sfera ċelesti
L-oriġni ta’ illużjoni bħal din tinstab fil-fatt li iktar ‘l hinn minn ċerta distanza m’aħniex kapaċi nivvalutaw sewwa d-distanza tal-iġsma, għalhekk l-astri jidru kollha tal-istess distanza.
Villa ta' Adrijanu
Storja
Il-villa nbniet f'Tibur (fejn illum hemm Tivoli) bħala post fejn l-Imperatur Adrijanu kien jirtira minn Ruma matul it-tieni u t-tielet deċennji tas-seklu 2 W.K. Jingħad li Adrijanu ma kienx għal qalbu fil-palazz ta' fuq l-Għolja Palatina f'Ruma, u dan wassal għall-kostruzzjoni tal-villa. Kienet drawwa dak iż-żmien li l-Imperatur Ruman ikollu villa bħala post fejn jirrilassa mill-ħajja ta' kuljum. Imperaturi preċedenti u Rumani għonja, bħal Trajanu, kienu bnew xi vilel ukoll. Bosta vilel kienu awtosuffiċjenti b'irziezet żgħar u ma kellhomx għalfejn jimportaw l-ikel. xellug|daqsminuri|283x283px|Mudell tal-Villa ta' Adrijanu Il-pajsaġġ pittoresk madwar Tibur kien wassal biex iż-żona tkun għażla popolari għall-vilel u għall-postijiet rurali ta' rtir. Iż-żona kienet ferm popolari man-nies mill-peniżola Spanjola, li kienu residenti fil-belt ta' Ruma. Dan jaf ikkontribwixxa biex Adrijanu jagħżel din il-proprjetà; għalkemm twieled f'Ruma, il-ġenituri tiegħu kienu minn Spanja u jaf kien midħla taż-żona matul tfulitu. Jaf kien hemm konnessjoni wkoll permezz ta' martu Vibia Sabina (83-136/137), li kienet in-neputija tal-Imperatur Trajanu. Il-familja ta' Sabina kellha proprjetajiet kbar u jiġi spekulat li l-proprjetà f'Tibur setgħet kienet waħda minnhom. Villa miż-żmien Repubblikan iffurmat il-bażi għall-Villa ta' Adrijanu.
Sfera ċelesti
Ħafna mis-soċjetajiet antiki kienu jemmnu li l-kwiekeb kienu ekwidistanti mill-Art u li l-isfera kienet il-mudell veru tal-univers. Dan il-mudell huwa asstrazzjoni utli, iżda mhux korett. L-oġġetti kollha li naraw fis-sema huma daqshekk 'il bogħod li d-distanza tagħhom hija impossibli biex tikkalkulha billi sempliċiment tħares lejhom. Peress li d-distanzi huma indeterminati, kull ma wieħed irrid jagħmel hu biss li jkun jaf id-direzzjoni lejn l-oġġett biex isibu fis-sema. F’dan is-sens il-mudell tal-isfera ċelesti huwa għodda prattika għal-astronomija pożizzjonali.
Waqt il-jum żewġ punti tal-astri biss huma viżibbli u dawn huma il-poli ċelesti Pol tat-Tramuntana Ċelesti u Pol tan-nofs in-nhar Ċelesti. Is-sema tidher li ddur fuqna mil-lvant għall-punent, u tlesti ċirkwit komplut f'24 siegħa siderali. Dan il-fenomenu iseħħ minħabba id-dawrien tal-Art fuq l-assi tagħha.
L-isfera ċelesti tidher għalhekk iddur fuqha nfisha madwar assi mgħoddija mill-poli: l-assi ċelesti. Hekk kif l-Art iddur fuq l-assi tagħha, l-oġġetti fuq l-isfera ċelesti tagħti l-impressjoni li qed iddur madwar il-poli ċelesti.
L-ekwatur ċelesti huwa ċ-ċirkonferenza massima ekwidistanti mill-poli ċelesti, li jaqsam l-isfera ċelesti fiż-żewġt emisferi Tramuntana u Nofs in-nhar.
Dawk li jissejħu stillel fissi — il-parti l-kbira tal-astri — iżommu l-pożizzjoni relativa tagħhom (jew aħjar issir varjazzjoni iżda minima), u għaldaqstant huma ta' riferiment għall-isfera ċelesti. Huma tradizjonalment miġbura f’kostellazjonijiet, u għalhekk jagħtu riferiment approssimativ għall-iġsma ċelesti.
Pożizzjonijiet aktar preċiżi tal-astri jistgħu jiġu individwati permezz tal-Koordinati ċelesti.
Villa ta' Adrijanu
Storja
Matul l-aħħar snin tat-tmexxija tiegħu, Adrijanu effettivament iggverna l-imperu mill-villa. Huwa beda juża l-villa bħala r-residenza uffiċjali tiegħu għall-ħabta tal-128 W.K. Għalhekk, qorti kbira kienet tgħix hemmhekk b'mod permanenti u għadd kbir ta' viżitaturi u burokrati kienu jgawdu mill-intratteniment fil-post u kienu jintlaqgħu temporanjament fil-villa. Is-servizz postali kien iżommha f'kuntatt ma' Ruma xi 29 kilometru 'l bogħod, fejn kienu jinsabu d-diversi dipartimenti tal-gvern.
Mhuwiex magħruf jekk il-mara ta' Adrijanu kinitx tgħix fil-villa fuq bażi temporanja jew permanenti. Ir-relazzjonijiet tiegħu magħha milli jidher kienu bierda jew distanti, possibbilment minħabba s-sesswalità ambigwa tiegħu. Il-ġenituri ta' Adrijanu kienu mietu meta kien żgħir, u hu u oħtu kienu ġew adottati minn Trajanu. Jista' jkun li l-qorti ta' Adrijanu fil-villa kienet kollha maskili, iżda x'aktarx li Germana, li kienet tieħu ħsieb tindukrah fi tfulitu, u li kellu rabta qawwija magħha, kienet tgħix fil-villa (u effettivament baqgħet ħajja iktar minnu). daqsminuri|Mappa tal-Villa ta' Adrijanu Wara Adrijanu, il-villa xi kultant kienet tintuża mid-diversi suċċessuri tiegħu (fl-istabbiliment instabu busti ta' Antoninus Pius (138-161), Marcus Aurelius (161-180), Lucius Verus (161-169), Septimius Severus u Caracalla). Zenobia, ir-reġina deposta ta' Palmyra, possibbilment għexet fil-villa għall-ħabta tal-270 W.K.
Matul id-deklin tal-Imperu Ruman fis-seklu 4 W.K., gradwalment il-villa ġiet ittraskurata u minnha nsterqu diversi statwi ta' valur u biċċiet tal-irħam. Il-faċilità ntużat bħala maħżen miż-żewġ naħat matul il-Gwerra Gotika (535-554) distruttiva bejn l-Ostrogoti u l-Biżantini. Instabu fdalijiet ta' kalkara tal-ġir, fejn l-irħam mill-kumpless kien jinħaraq għall-estrazzjoni tal-ġir bħala materjal tal-kostruzzjoni. Il-materjal tal-kostruzzjoni kien reġa' ntuża wkoll mill-Kristjani biex jibnu l-bażiliki u binjiet oħra.
Fis-seklu 16, il-Kardinal Ippolito II d'Este ordna li l-kumplament tal-irħam u tal-istatwi fil-Villa ta' Adrijanu jitneħħew biex iżejnu l-villa tiegħu magħrufa bħala Villa d'Este jew Villa tal-familja d'Este, li tinsab fil-qrib. Minn dak iż-żmien 'il quddiem, l-iskavi xi kultant ħarġu fid-dieher iktar frammenti u skulturi, li wħud minnhom kienu nżammew fil-post jew esposti fil-binjiet tal-madwar.
Struttura u arkitettura
xellug|daqsminuri|263x263px|Iż-żona ta' rikreazzjoni tal-villa, magħrufa bħala l-Canopus, mit-tempju ta' Serapis Il-Villa ta' Adrijanu hija żona vasta b'bosta pixxini, banjijiet, funtani u arkitettura klassika Griega u Rumana fi ħdan taħlita ta' pajsaġġi bil-ġonna, natura selvaġġa u raba' kkultivat. Minħabba l-vjaġġi li kien għamel, Adrijanu kkummissjona wkoll binjiet u statwi bi stil Eġizzjan, u saħansitra lil ċerti binjiet tahom ismijiet ta' bliet jew tempji Eġizzjani.
Il-binjiet inbnew bit-travertin, bil-brikks, bil-ġebla tal-ġir, bil-pozzolana, bit-tufa. Il-kumpless fih iktar minn 30 binja, u jkopru mill-inqas kilometru kwadru (żona ikbar mill-belt ta' Pompej), li fil-biċċa l-kbira għadhom ma ġewx skavati sew. Il-vilel normalment kienu jinbnew fuq il-quċċata ta' xi għolja, iżda bil-funtani, bil-pixxini u bil-ġonna tagħha, il-Villa ta' Adrijanu kellha bżonn sorsi abbundanti tal-ilma, li ġie fornut mill-akkwedotti li kienu jalimentaw lil Ruma, inkluż l-Aqua Anio Vetus, l-Aqua Anio Novus, l-Aqua Marcia, u l-Aqua Claudia. Sabiex il-villa setgħet tuża dawn is-sorsi, kellha tinbena fuq art iktar baxxa minn dik tal-akkwedotti.
Il-kumpless tal-villa fih bosta strutturi minn kulturi differenti. Pereżempju, il-villa għandha xmara żgħira għaddejja minn nofsha li tfakkar fix-xmara Nil tal-Eġittu. Barra minn hekk, il-villa kellha Poikilos, jiġifieri figuri Griegi li kienu tipiċi tal-Greċja Antika. Fi ħdan l-istrutturi kollha tal-villa, hemm ukoll grotta msejħa Hades. Dawn l-istrutturi kollha jfakkru l-postijiet li l-Imperatur Adrijanu kien żar matul it-tmexxija tiegħu.
L-arkitettura tal-villa tmur lil hinn mis-sempliċi tismija tal-istrutturi għal postijiet u għal monumenti li kien ra Adrijanu matul il-vjaġġi estensivi tiegħu. Ċerti binjiet jippruvaw jerġgħu joħolqu karatteristiċi speċifiċi tal-pajsaġġi jew tal-arkitettura li kellhom importanza personali għall-imperatur. B'hekk, iż-żona magħrufa bħala l-Canopus, imsemmija għall-belt Eġizzjana fejn għereq Antinous, fiha pixxina twila u kbira li tirrifletti bħala rappreżentanza tan-Nil, u madwarha kien hemm kopji ta' skulturi famużi inkluż il-karjatidi tal-Erechtheion, statwa tan-nanu u alla tal-fertilità Eġizzjan Bes, u kukkudrill. Il-Pecile hija mmudellata fuq l-iStoa Poikile f'Ateni, belt li kienet għal qalb Adrijanu. L-istrutturi jħalltu liberament elementi tradizzjonali Griegi ma' elementi Rumani innovattivi. L-istruttura bi gżira, magħrufa bħala t-Teatru Marittimu, tuża l-ordni Joniku klassiku, għalkemm b'mod innovattiv; it-triclinium tal-hekk imsejħa Pjazza tad-Deheb u s-Serapeum kienu msaqqfa b'koppli Rumani segmentati tal-konkos, x'aktarx iddisinjati minn Adrijanu nnifsu.
Il-Pecile ta' Adrijanu li tinsab fil-villa kienet ġnien enormi mdawwar b'pixxina għall-għawm u arkata. Id-dimensjonijiet tal-pixxina kienu 232 metru b'97 metru. Oriġinarjament, il-pixxina kienet imdawra b'erba' ħitan bil-kolonni fuq ġewwa. Dawn il-kolonni kienu jirfdu s-saqaf. Fin-nofs tal-kwadriportiku kien hemm pixxina rettangolari kbira. L-erba' ħitan kienu joħolqu solitudni paċifika għal Adrijanu u l-mistednin tiegħu. daqsminuri|279x279px|Il-banjijiet termali l-kbar tal-Villa ta' Adrijanu L-hekk imsejjaħ Teatru Marittimu jikkonsisti minn portiku ġej għat-tond b'volta b'għamla ta' bittija mirfuda bil-pilastri. Fuq ġewwa, il-portiku kellu pixxina b'għamla ta' ċirku bi gżira fin-nofs. L-istruttura ċirkolari kbira għandha dijametru ta' 40 metru u d-daħla tagħha qiegħda lejn it-Tramuntana. Fi ħdan il-ħajt ta' barra u madwar il-ħandaq hemm ċirku ta' kolonni Joniċi lixxi. It-Teatru Marittimu jinkludi żona ta' lqugħ, librerija, banjijiet imsaħħna, tliet kompartimenti bl-artijiet imsaħħna, kamra tal-ħasil, gallerija tal-arti, u funtana kbira. Fil-qedem, il-gżira kienet ikkollegata mal-portiku b'żewġ pontijiet jitilgħu u jinżlu tal-injam. Fuq il-gżira hemm domus żgħira, b'atriju, librerija, triclinium, u banjijiet żgħar. Iż-żona x'aktarx li kienet tintuża mill-imperatur bħala post ta' rtir mill-ħajja ta' kuljum tal-qorti.
Il-villa tuża bosta stili u innovazzjonijiet arkitettoniċi. Il-koppli tal-banjijiet imsaħħna bl-istim fihom toqob tondi fuq l-apiċi biex l-istim ikun jista' joħriġ. Dawn ifakkru fil-Panteon, mibni wkoll minn Adrijanu. Iż-żona fiha network ta' mini li kienu jintużaw l-iktar għat-trasport tal-qaddejja u tal-merkanzija minn post għall-ieħor.
Fl-1998, skont l-arkeologi fil-villa ġew skoperti l-fdalijiet tal-qabar monumentali ta' Antinous, jew ta' tempju ddedikat għalih. Sussegwentement, din is-sejba ġiet ikkontestata minn studju li saħaq li ma kien hemm l-ebda evidenza diretta li dawk il-fdalijiet kienu tal-qabar ta' Antinous. Barra minn hekk, sors patristiku li qabel kien ġie injorat jindika li Antinous kien indifen fl-Eġittu f'Antinoöpolis. Għalhekk, il-possibbiltà li dawk il-fdalijiet kienu ta' santwarju ta' Antinous fil-Villa ta' Adrijanu setgħet kienet ipoteżi plawżibbli iżda ma kienx hemm l-ebda evidenza dwar dan.
F'Settembru 2013, network ta' mini ġew investigati, midfuna fil-fond taħt il-villa; dawn x'aktarx li kienu rotot tas-servizz għall-persunal biex in-natura ideali tal-pajsaġġ ma tiġix disturbata. Is-sit kien jospita diversi eluf ta' nies, inkluż il-persunal, il-viżitaturi, il-qaddejja u l-iskjavi. Għalkemm il-biċċa l-kbira tal-attivitajiet skabrużi kienu jsiru fin-nuqqas ta' Adrijanu meta kien imur fuq spezzjonijiet tal-provinċji, x'aktarx li kien ikun hemm ħafna nies (u annimali) jiċċaqilqu minn post għall-ieħor fil-villa kuljum. L-attività kważi kostanti tal-bini flimkien max-xogħol fil-ġonna u l-attivitajiet domestiċi, x'aktarx li wasslu biex jinbnew rotot tas-servizz taħt l-art.
Il-villa ġiet deskritta kemm-il darba bħala kapulavur arkitettoniku. Tim ta' speċjalisti tal-għerien skoprew li s-sit tal-villa huwa saħansitra iktar impressjonanti milli kien maħsub qabel.
Skulturi u opri tal-arti
daqsminuri|Inċiżjoni tal-azzar li turi l-[[pittura enkawstika mitlufa ta' Awgustu tal-mewt ta' Cleopatra VII, li ġiet skoperta fil-Villa ta' Adrijanu fl-1818 ; hawnhekk tidher liebsa l-kuruna raġġanti tad-deheb tal-mexxejja Tolomajka, għoqda ta' Isis (li taqbel mad-deskrizzjoni tagħha minn Plutarka liebsa l-ħwejjeġ ta' Isis), u tingidem minn lifgħa f'att ta' suwiċidju. ]] Bosta artefatti mill-isbaħ instabu fil-villa u ġew restawrati, fosthom statwi tal-irħam ta' Antinous, il-maħbuba divinizzat ta' Adrijanu, li għereq f'aċċident fl-Eġittu, u mużajk mit-teatru u l-banjijiet.
Cinque Terre
Letteratura
tinżel 'l isfel ħesrem minn irqajja' tal-qasab
u f'daqqa waħda tagħti f'għalqa tas-siġar tal-frott
qalb iz-zkuk ħodor bil-ħażiż
tas-siġar tal-lumi. [...]