cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alenush Terian
Ālenush Teriān (bl-Armen: Ալենուշ Տէրեան; bil-Persjan: آلنوش طریان; jew آلنوش تریان; twieldet fid-9 ta' Novembru 1920 – miet fl-4 ta' Marzu 2011) kienet astronomu u fiżiku Iranjana-Armena u ġiet imsejħa "Omm l-Astronomija Iranjana Moderna".
Ħajja bikrija
Ālenush Teriān twieldet f'familja Armena f'Tehran, l-Iran. Missierha, Arto, kien direttur teatrali, poeta u traduttur (bil-psewdonimu ta' Arizad li tfisser Imwieled minn Aryan) li ttraduċa x-Shahnameh, mill-Persjan għall-Armen. Ommha, Vartu, kienet attriċi u direttur teatrali.
Edukazzjoni
Teriān iggradwat fl-1947 fid-Dipartiment tax-Xjenza tal-Università ta' Tehran. Hija bdiet il-karriera tagħha fil-laboratorju tal-fiżika ta' dik l-università u ġiet eletta bħala l-kap tal-operazzjonijiet fil-laboratorju fl-istess sena.
Hija applikat għal borża ta' studju fi Franza iżda Dr. Hesabi ma aċċettax l-applikazzjoni tagħha. Huwa kien jemmen li kien diġà biżżejjed għal mara li tistudja daqshekk. Fl-aħħar mill-aħħar telqet mill-Iran lejn Franza, permezz tal-appoġġ finanzjarju ta' missierha, u hemmhekk fl-1956 kisbet id-dottorat tagħha fil-fiżika atmosferika mill-Università ta' Sorbonne. Imbagħad reġgħet lura lejn l-Iran u saret assistent professur tat-termodinamika fl-Università ta' Tehran. Iktar 'il quddiem ħadmet fil-qasam tal-fiżika solari fil-Ġermanja tal-Punent għal perjodu ta' erba' xhur permezz ta' borża ta' studju li ngħatatilha mill-gvern Ġermaniż lill-Università ta' Tehran. Fl-1964 Teriān saret l-ewwel professur mara tal-fiżika fl-Iran.
Fl-1966, Teriān saret membru tal-Kumitat tal-Ġeofiżika tal-Università ta' Tehran. Fl-1969 ġiet eletta kap tal-istudji tal-fiżika solari f'dik l-università u bdiet taħdem fl-osservatorju solari, u saret wieħed mill-fundaturi tiegħu. Teriān irtirat fl-1979. Fil-waqt ta' mewtha kienet qed tgħix f'Tehran.
Fiċ-ċelebrazzjonijiet ta' għeluq id-90 sena ta' Teriān f'Tehran kienu preżenti għadd ta' membri parlamentari Iranjani u iktar minn 100 Armen Iranjan.
Terian mietet fl-4 ta' Marzu 2011 ta' 90 sena.
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq
daqsminuri|268x268px|Il-Knisja ta' Santa Sofija, Ohrid Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Wara l-Ftehim ta' Prespa, l-isem tal-pajjiż inbidel uffiċjalment għal Maċedonja ta' Fuq fl-2019.
Mill-2021, il-Maċedonja ta' Fuq għandha żewġ Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Is-sit naturali u kulturali tar-Reġjun ta' Ohrid tniżżel fil-lista fit-tielet Sessjoni tal-UNESCO fl-1979. Fl-2019, is-sit twessa' biex tiġi inkluża wkoll il-parti Albaniża tal-lag ta' Ohrid, u b'hekk sar sit transnazzjonali. Fl-2021, is-sit tal-Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa ġie estiż biex tiġi inkluża foresta tal-fagu fi ħdan il-Park Nazzjonali ta' Mavrovo. Dan is-sit huwa kondiviż ma' 17-il pajjiż Ewropew.
Sit ta' Wirt Dinji
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.
NB: * Siti transnazzjonali (bl-ikħal)
Pont ta' Mehmed Paša Sokolović
Karatteristiċi
Il-pont twil 179.5 metru (589 pied) u huwa kapulavur rappreżentattiv ta' Mimar Sinan, wieħed mill-ikbar arkitetti u inġiniera tal-perjodu Ottoman klassiku u kontemporanju tar-Rinaxximent Taljan, li miegħu jista' jitqabbel ix-xogħol tiegħu. Is-sommarju tal-UNESCO jiddikjara: L-eleganza unika tal-proporzjon u tan-nobbiltà monumentali tal-proprjetà kollha kemm hi huma xhieda tal-kobor ta' dan l-istil ta' arkitettura.
Rinnovazzjoni
L-Aġenzija Torka għall-Kooperazzjoni u għall-Iżvilupp Internazzjonali (TIKA) ipprovdiet 3.5 miljun ewro għar-restawr tal-Pont ta' Mehmed Paša Sokolović. Ir-rappreżentanti ta' TIKA, il-Kummissjoni għall-Kooperazzjoni mal-UNESCO tal-Bożnija-Ħerzegovina, il-Ministeru Kulturali tar-Repubblika tas-Serbja u l-muniċipalità ta' Višegrad iffirmaw ftehim ta' rinnovazzjoni tal-pont fid-19 ta' April 2010.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|256x256px|Il-pont mixgħul billejl Il-Pont ta' Mehmed Paša Sokolović f'Višegrad ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2007.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Fil-letteratura
Il-pont huwa magħruf ferm bis-saħħa tal-ktieb Il-Pont fuq id-Drina (1945) tal-kittieb Jugoslav Ivo Andrić, li huwa rebbieħ tal-Premju Nobel.
Anders Jonas Ångström
Anders Jonas Ångström ([ˈânːdɛʂ ˈjûːnas ˈɔ̂ŋːstrœm]; twieled fit-13 ta' Awwissu 1814 – miet fil-21 ta' Ġunju 1874) kien fiżiku Żvediż u wieħed mill-fundaturi tax-xjenza tal-ispettroskopija.
Bijografija
Anders Jonas Ångström twieled f'Medelpad fejn għex ma' missieru Johan Ångström. Huwa ngħata l-ewwel edukazzjoni tiegħu f'Härnösand. Fl-1833 mar f'Uppsala fejn kompla l-edukazzjoni tiegħu fl-Università ta' Uppsala. Hemmhekk huwa sar għalliem tal-fiżika fl-1839. Fl-1842 huwa mar fl-Osservatorju ta' Stokkolma biex jikseb l-esperjenza fix-xogħol astronomiku prattiku, u s-sena ta' wara ġie appuntat biex jieħu ħsieb l-Osservatorju Astronomiku ta' Uppsala.
Ångström kien interessat ħafna fil-manjetiżmu terrestri u rreġistra l-osservazzjonijiet tal-fluttwazzjonijiet fl-intensità manjetika f'diversi partijiet tal-Iżvezja, u ġie mqabbad mill-Akkademja tax-Xjenzi ta' Stokkolma bil-kompitu, li dam sa ftit qabel l-aħħar ta' ħajtu biex ilestih, biex jaħdem id-data manjetika miksuba mill-HSwMS Eugenie fil-vjaġġ tagħha madwar id-dinja mill-1851 sal-1853.
Mill-1861 'il quddiem, huwa ta attenzjoni speċjali lill-ispettru solari. Il-kombinament tiegħu tal-ispettroskopju mal-fotografija għall-istudju tas-Sistema Solari rriżulta fl-1862 fi provi li l-atmosfera tax-xemx fiha l-idroġenu, fost elementi oħra. Fl-1868 huwa ppubblika l-mappa l-kbira tiegħu tal-ispettru solari normali fir-Recherches sur le spectre solaire, fejn inkluda l-kejliet ta' iktar minn 1,000 linja spettrali, li baqgħet awtoritattiva fit-tul fi kwistjonijiet tat-tul tal-mewġ, għalkemm il-kejliet tiegħu ma kinux eżatti b'parti waħda f'7,000 jew 8,000, minħabba li l-metru li uża bħala standard kien ħarira qasir wisq.
Fl-1867 huwa kien l-ewwel wieħed li eżamina l-ispettru tal-aurora borealis, u individwa u kejjel il-linja qawwija karatteristika fir-reġjun safrani-ħadrani tagħha; iżda kien żbaljat meta ħaseb li din l-istess linja, li spiss tissejjaħ b'ismu, tidher ukoll fid-dawl żodjakali.
Huwa ġie elett bħala membru ta' għadd ta' soċjetajiet distinti, inkluż l-Akkademja Żvediża Rjali tax-Xjenzi fl-1850, is-Soċjetà Rjali fl-1870 u l-Institut de France fl-1873. Huwa miet f'Uppsala fil-21 ta' Ġunju 1874.
Ibnu, Knut Ångström (1857-1910), kien fiżiku wkoll.
Unuri
L-unità ta' Ångström (1 Å = 10−10 m) tirrappreżenta t-tul tal-mewġ tad-dawl u l-ispazjar interatomiku fil-materja kkondensata li xi kultant titkejjel f'ismu. L-unità tintuża wkoll fil-kristallografija kif ukoll fl-ispettroskopija.
Il-krater Ångström fuq il-qamar ingħata ismu.
Wieħed mill-kumplessi ta' binjiet prinċipali tal-Università ta' Uppsala, il-Laboratorju Ångström, issemma għalih. Din il-binja tospita diversi dipartimenti, fosthom id-Dipartiment tal-Fiżika u tal-Astronomija, id-Dipartiment tal-Matematika, id-Dipartiment tax-Xjenzi tal-Inġinerija, l-Istitut tal-Fiżika Spazjali, u d-Dipartiment tal-Kimika.
Emil Nolde
Emil Nolde (imwieled Hans Emil Hansen fis-7 ta' Awwissu 1867 – miet fit-13 ta' April 1956) kien pittur u tipografu Ġermaniż-Daniż. Huwa kien wieħed mill-ewwel Espressjonisti, membru ta' Die Brücke, u kien wieħed mill-ewwel pitturi biż-żejt u bl-akkwarelli tal-bidu tas-seklu 20 li esplora l-kuluri. L-isfar dehbi u l-aħmar qawwi jidhru spiss fix-xogħol tiegħu, u jagħtu kwalità mdawla lit-tonalitajiet li kieku jkunu monotoni. L-akkwarelli tiegħu jinkludu pajsaġġi li fihom ikunu qed jiffurmaw il-maltempati u fjuri brillanti.
Il-preokkupazzjoni intensa ta' Nolde fir-rigward is-suġġett tal-fjuri kienet tirrifletti l-interess tiegħu fl-arti ta' Vincent van Gogh.
Bijografija
Emil Nolde twieled bħala Hans Emil Hansen, ħdejn il-villaġġ ta' Nolde (li mill-1920 ilha parti mill-munċipalità ta' Burkal fin-Nofsinhar tal-Jutland, id-Danimarka), fid-Dukat ta' Schleswig tal-Prussja. Huwa trabba f'razzett. Il-ġenituri tiegħu, Protestanti devoti, kienu raħħala Daniżi u Frisjani. Huwa rrealizza li ma kienx adattat għall-ħajja fir-razzett, u li hu u t-tliet aħwa subien tiegħu ma kinux pezza waħda. Bejn l-1884 u l-1891, huwa studja biex isir inċiżur jew intaljatur tal-injam u illustratur fi Flensburg, u meta kien żagħżugħ ħadem fil-fabbriki tal-għamara. Huwa qatta' s-snin jivvjaġġa f'Munich, f'Karlsruhe u f'Berlin.
Fl-1889, huwa rnexxielu jidħol fl-Iskola tal-Arti Applikata f'Karlsruhe. Huwa kien għalliem tat-tpinġija fl-iskola tal-Mużew tal-Arti Industrijali u Applikata (Industrie- und Gewerbemuseum; illum it-Textilmuseum, jew il-Mużew tat-Tessuti) f'Sankt Gallen, l-Iżvizzera, mill-1892 sal-1898. Eventwalment huwa telaq mill-impjieg li kellu biex iwettaq il-ħolma tiegħu li jsir artist indipendenti. Meta kien tifel kien iħobb ipitter u jpinġi, iżda kellu diġà 31 sena meta beda din il-karriera ġdida. Meta ġie rrifjutat mill-Akkademja tal-Belle Arti ta' Munich fl-1898, huwa qatta' t-tliet snin ta' wara jieħu klassijiet privati tat-tpittir, żar Pariġi, u sar familjari max-xena Impressjonista kontemporanja li kienet popolari dak iż-żmien. Huwa żżewweġ lill-attriċi Daniża Ada Vilstrup fl-1902, u mar jgħix f'Berlin, fejn iltaqa' mal-kollezzjonista Gustav Schiefler u mal-artist Karl Schmidt-Rottluff, li mbagħad it-tnejn li huma ppromwovewlu x-xogħol tiegħu iktar 'il quddiem. Minn dik is-sena, huwa sejjaħ lilu nnifsu wara raħal twelidu.
Huwa sar membru tal-grupp Espressjonista rivoluzzjonarju Die Brücke (Il-Pont), ta' Dresden, fl-1906, fuq stedina tal-grupp. Din l-assoċjazzjoni damet biss sal-aħħar tas-sena ta' wara. Huwa kien membru tas-Seċessjoni ta' Berlin mill-1908 sal-1910, iżda mbagħad ġie eskluż wara diżgwid mat-tmexxija. Huwa wera x-xogħol tiegħu flimkien mal-grupp ta' Kandinsky ibbażat f'Munich, Der Blaue Reiter (Ir-Rikkieb Blu) fl-1912; sa dak iż-żmien kien kiseb il-fama, u seta' jsostni lilu nnifsu permezz tal-arti tiegħu.
Nolde kien partitarju tal-Partit Soċjalista Nazzjonali Ġermaniż tal-Ħaddiema mill-bidu tas-snin 20 tas-seklu 20, u kien sar membru tas-sezzjoni Daniża tiegħu. Huwa esprima l-fehmiet negattivi tiegħu kontra l-Lhud fir-rigward tal-artisti Lhud, u kien iqis l-Espressjoniżmu bħala stil Ġermaniku distint. Din il-fehma kienet kondiviża minn xi membri oħra tal-partit Nażista, b'mod partikolari minn Joseph Goebbels u Fritz Hippler.
Madankollu, Adolf Hitler irrifjuta l-forom kollha tal-Moderniżmu bħala "arti ddeġenerata", u uffiċjalment ir-reġim Nażista kkundanna x-xogħol ta' Nolde. Sa dak iż-żmien huwa kien rinomat ħafna fil-Ġermanja. Total ta' 1,052 opra tal-arti tiegħu tneħħew mill-mużewijiet, iktar minn dawk ta' kwalunkwe artist ieħor. Uħud ġew inklużi fil-wirja ta' Entartete Kunst tal-1937, minkejja l-protesti, inkluż (iktar 'il quddiem) appell personali lin-Nażist Gauleiter Baldur von Schirach fi Vjenna, l-Awstrija. Huwa ma tħalliex ipitter—lanqas b'mod privat—wara l-1941. Minkejja dan, matul dan il-perjodu huwa ħoloq mijiet ta' akkwarelli, li huwa ħeba. Huwa sejħilhom "L-Istampi Mhux Impittra".
Fl-1942, Nolde kiteb:"Hemm il-blu fiddien, il-blu lewn is-sema u l-blu lewn il-maltempati bis-sajjetti. Kull kulur fih għandu ruħ, li tagħmilni kuntent jew timbuttani, u li taġixxi bħala stimolu. Għal persuna li ma għandha l-ebda arti fiha, il-kuluri huma kuluri, it-tonalitajiet huma tonalitajiet...u dak kollox. Il-konsegwenzi kollha tagħhom għall-ispirtu uman, li jvarjaw bejn il-ġenna u l-infern, lanqas biss jiġu nnutati."Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, Nolde reġa' ngħata l-unuri mill-ġdid, u rċieva l-Premju tal-Ordni għall-Mertu (bil-Franċiż: Pour le Mérite).
Filwaqt li jiġi rrikonoxxut is-suċċess tiegħu bħala artist brillanti bil-kuluri, l-istudjużi iktar reċenti żiedu s-sensibilizzazzjoni dwar l-impenn ta' Nolde favur is-Soċjaliżmu Nazzjonali u dwar ir-relazzjoni bejn il-politika tiegħu, it-tmaqdir tal-avversarji mhux Lhud bħala Lhud.
Huwa miet f'Seebüll (issa parti minn Neukirchen).
Minbarra pitturi, ix-xogħol ta' Nolde jinkludi ħafna tipografiji, spiss bil-kulur, u pitturi bl-akkwarelli ta' diversi suġġetti (pajsaġġi, immaġnijiet reliġjużi, fjuri, ibħra fil-maltempati u xeni mill-ħajja billejl f'Berlin). Serje famuża ta' pitturi tkopri l-Ispedizzjoni Ġermaniża ta' New Guinea, li żaret l-Ibħra tan-Nofsinhar, Moska, is-Siberja, il-Korea, il-Ġappun, u ċ-Ċina. Il-catalogue raisonné ta' Schiefler tat-tipografiji tiegħu jiddeskrivi 231 inċiżjoni, 197 xogħol intaljat, 83 litografija, u erba' ektografiji.
Motivi reliġjużi
Għalkemm l-immaġnijiet reliġjużi jiffurmaw parti relattivament żgħira tal-opri tal-arti ta' Nolde, huwa kkunsidra lil uħud minnhom bħala "kisbiet importanti" fir-rigward tal-progressjoni tiegħu bħala artist.
Nolde, li trabba bħala iben bidwi f'komunità żgħira u reliġjuża ħdejn il-fruntiera bejn il-Ġermanja u d-Danimarka, kellu impressjonijiet dejjiema f'moħħu tal-ġrajjiet Ġudeo-Kristjani wara li qara l-Bibbja kollha. Fix-xogħlijiet reliġjużi bikrin tiegħu (1900-1904), huwa ma kienx kapaċi jissolidifika l-istil tiegħu stess u jiddistingwi ruħu mid-diversi mudelli tiegħu bħal Jean-François Millet u Honoré Daumier.
L-1906 kienet punt ta' żvolta għal Nolde meta bidel minn stil Impressjonistiku għal temi reliġjużi li enfasizzaw l-emozzjoni tal-mument, l-użu ta' kuluri jgħajtu u żewġ dimensjonijiet biss ta' rappreżentazzjoni. Din id-devozzjoni ġdida għax-xogħlijiet artistiċi reliġjużi tqanqlet iktar minħabba esperjenza li kellu fejn ħelisha ħafif mill-mewt fl-1909 wara li xorob ilma vvelenat meta kellu 42 sena. Wara l-1911, it-trattamenti reliġjużi ta' Nolde—li bdew jinkludu wkoll inċiżjonijiet—bdew isiru iktar skuri u iktar inkwetanti bħala tonalità mix-xogħlijiet preċedenti tiegħu. Anke martu, Ada, xejn ma kienet tibqa' kalma fir-rigward tal-viżjoni l-ġdida tax-xogħol tiegħu. Bħala rispons għax-xogħol tiegħu ta' Il-Ħajja ta' Kristu f'disa' partijiet, hija kitbet f'ittra: "Għall-ewwel ftit jiem kulma flaħt nagħmel hu li nagħti titwila 'l hemm u 'l hawn, tant l-effett kien qawwi".
Xogħlijiet ewlenin
Ix-xogħlijiet ta' Nolde jintwerew fil-mużewijiet ewlenin madwar id-dinja, fosthom Ritratt ta' Żagħżugħa u Tifla, Ritratt ta' Raġel (għall-ħabta tal-1926), u Ritratt ta' Tifla Żgħira (1913-1914) fil-Hermitage, f'San Pietruburgu, ir-Russja; u Profeta (1921) u Koppja Żgħażagħ (1913) fil-Mużew Metropolitan tal-Arti Moderna (MoMA), fil-Belt ta' New York. L-iktar tipografija importanti tiegħu, Il-Profeta (1912), hija ikona tal-arti tas-seklu 20.
Fost l-iktar pitturi importanti tiegħu biż-żejt hemm Lesende junge Frau (1906), Blumengarten (ohne Figur) (1908), u Blumen und Wolken (1933).
Xogħlijiet importanti oħra jinkludu:
F'dawn l-aħħar snin, il-pitturi ta' Nolde laħqu prezzijiet ta' diversi miljuni ta' dollari Amerikani, f'irkanti tad-djar tal-irkant internazzjonali ewlenin. Fit-8 ta' Frar 2012, Blumengarten (ohne Figur) inbigħet minn Sotheby's f'Londra għal US$3,272,673.
Arti misruqa min-Nażisti
Fl-2015, il-pittura Maiwiese (Maienwiese) [Mergħa f'Mejju] ta' Nolde, 1915, (Inv. Nru. 94) ingħatat lura mill-Mużew tal-Arti ta' Lentos f'Linz lill-werrieta ta' Dr. Otto Siegfried Julius.
Fis-sena 2000, il-Fondazzjoni tal-Mużew ta' Wilhelm Lehmbruck f'Duisburg ma laqgħetx talba ta' troddija lura mill-familja tal-kollezzjonista ta' Breslau (Wrocław), Dr. Ismar Littmann għall-pittura Buchsbaumgarten ta' Nolde.
Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel
daqsminuri|284x284px|Il-Getbol ta' Shinan f'inżul ix-[[xemx]] Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel, huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-Korea t'Isfel li tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2021. Is-sit fih erba' komponenti li jinsabu tul il-kosta tal-Lbiċ u tan-Nofsinhar tal-Korea t'Isfel, fil-Baħar l-Isfar.
Deskrizzjoni
Is-sit huwa magħmul minn erba' żoni differenti: il-Getbol ta' Boseong-Suncheon, il-Getbol ta' Gochang, il-Getbol ta' Seocheon u l-Getbol ta' Shinan. Il-kosti, magħmula mill-hekk imsejħa pjanura tal-marea, iħaddnu kundizzjonijiet ġeoloġiċi, oċeanografiċi u klimatoloġiċi li maż-żmien iddeterminaw żoni kbar u kumplessi ta' sedimentazzjoni tul il-kosta.
Is-sedimentazzjoni f'dawn l-ambjenti essenzjalment tista' tinqasam f'żewġ tipi fundamentali:
daqsminuri|251x251px|Il-Getbol ta' Suncheon Is-sistemi tal-kosta jistgħu jinqasmu f'erba' sottotipi: estwarju, bajja miftuħa, arċipelagu u lagi semimagħluqa żgħar. Dawn iż-żoni fihom preżenza eċċezzjonali ta' bijodiversità b'madwar 2,150 speċi ta' flora u ta' fawna, u fosthom mill-inqas 22 speċi mhedda. Il-fawna hija magħmula minn invertebrati tal-baħar u minn 118-il speċi ta' għasafar tal-passa.
Sit ta' Wirt Dinji
Is-sit Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2021.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla: il-kriterju (x) "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".
Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo
daqsminuri|Veduta tal-lavra minn barra Il-Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo (bir-Russu: Тро́ице-Се́ргиева ла́вра; bl-Ingliż: Trinity Lavra of St. Sergius) hija l-iżjed monasteru importanti tar-Russja u ċ-ċentru spiritwali tal-Knisja Ortodossa Russa. Il-lavra (tip partikolari ta' monasteru) tinsab fir-raħal ta' Sergiyev Posad, madwar 70 kilometru fil-Grigal tal-belt kapitali Moska fid-direzzjoni tat-triq li twassal sa Yaroslavl, u attwalment tospita iżjed minn 300 patri.
Seklu 14
Fl-1355, Serġjo introduċa Karta li kienet tirrikjedi l-kostruzzjoni ta' binji awżiljarji, bħar-refettorju, il-kċina u forn għall-ħami. Din il-Karta kienet mudell għal bosta dixxipli ta' Serġjo li stabbilew iktar minn 400 kjostru madwar ir-Russja kollha, inkluż il-monasteri famużi ta' Solovetsky, Kirillov, u Simonov.
San Serġjo appoġġa lil Dmitri Donskoi fit-taqbida tiegħu kontra t-Tatari u bagħat żewġ patrijiet minn tiegħu, Peresvet u Oslyabya, biex jipparteċipaw fil-Battalja ta' Kulikovo (1380). Malli faqqgħet il-battalja, Peresvet miet fi ġlieda ta' wieħed kontra wieħed, kontra bogatir Tatari. Il-monasteru nħakem min-nar u nqered meta unità ta' Tatari attakkaw iż-żona fl-1408.
Seklu 15
daqsminuri|L-ikona tat-Trinità ta' Rublev hija l-oġġett ċentrali tal-ikonostażi tal-Katidral tat-Trinità. San Serġjo ġie ddikjarat bħala l-qaddis patrun tal-istat Russu fl-1422. F'dik l-istess sena nbena l-ewwel katidral tal-ġebel minn tim ta' patrijiet Serbi li ngħataw il-kenn fil-lavra wara l-Battalja tal-Kosovo. Ir-relikwi ta' San Serġjo għadhom viżibbli f'dan il-katidral iddedikat lit-Trinità Mqaddsa. L-ikbar pitturi tal-ikoni tar-Russja Medjevali, Andrei Rublev u Daniil Chyorny, tqabbdu jżejnu l-katidral bl-affreski. Tradizzjonalment, il-membri rjali Moskoviti kienu jitgħammdu f'dan il-katidral u kienu jkunu preżenti għas-servizzi ta' radd il-ħajr li kienu jiġu organizzati hemmhekk.
Fl-1476, Ivan III stieden lil diversi arkitetti minn Pskov biex jibnu l-Knisja tal-Ispirtu s-Santu. L-istruttura ta' din il-knisja hija waħda mill-ftit eżempji eżistenti ta' knisja Russa b'torri tal-kampnar. Fuq ġewwa, il-knisja fiha l-iżjed eżemplari bikrin tal-użu ta' madum igglejżat għat-tiżjin. Fil-bidu tas-seklu 16, Vasily III żied l-binja annessa ta' Nikon u t-tinda arkitettonika ta' Serapion, fejn indifnu diversi dixxipli ta' Serġjo.
Seklu 16
Il-Katidral tal-Lunzjata dam 26 sena biex inbena u ġie kkummissjonat minn Ivan it-Terribbli fl-1559. Il-katidral huwa ferm ikbar mill-mudell tiegħu bl-istess isem li jinsab fil-Kremlin ta' Moska. L-ikonostażi tal-għaġeb tas-sekli 16-18 fiha kapulavur ta' Simon Ushakov, jiġifieri l-ikona tal-Aħħar Ċena. Il-ħitan interni ġew impittra b'affreski vjola u blu minn tim ta' artisti minn Yaroslavl fl-1684. Fil-volta ndifnu Boris Godunov, il-familja tiegħu, u diversi patriarki tas-seklu 20.
Maż-żmien il-lavra kibret f'waħda mill-iżjed sidien tal-artijiet għonja fir-Russja, u s-siġar tal-boskijiet tal-madwar inqatgħu kollha biex minflok jinbena villaġġ (jew posad) qrib il-ħitan tal-lavra. B'mod gradwali, dan il-villaġġ żviluppa fir-raħal modern ta' Sergiyev Posad. Il-kjostru nnifsu kien ċentru notevoli tal-kitba tal-kronaka u tal-pittura tal-ikoni. Faċċata tal-ħitan tal-lavra ġie stabbilt il-Kunvent ta' Santa Paraskeva, li jħaddan ukoll il-binjiet tal-Knisja ta' Santa Paraskeva (1547), il-Knisja tal-Introduzzjoni (1547), u kappella tas-seklu 17 fuq il-bir ta' Santa Paraskeva li għadhom jeżistu.
Fis-snin 50 tas-seklu 16, il-ħajt magħmul bil-puntali tal-injam madwar il-kjostru ġie sostwit b'ħajt tal-ġebel twil 1.5 kilometru, bi tnax-il torri, li għenu lil-lavra tirreżisti l-assedju Pollakk-Litwan famuż li dam 16-il xahar fl-1608-1610. Toqba kkważata minn balla fid-daħla tal-katidral ġiet ippreservata bħala tfakkira tal-assedju ta' Wladyslaw IV fl-1618.
Seklu 17
xellug|daqsminuri|268x268px|L-assedju tal-1608-1610: il-patrijiet Ortodossi mmexxijin mill-kronista Avraamy Palitsyn iddifendew il-monasteru mit-truppi Pollakki minn Settembru 1609 sa Jannar 1611. Sal-aħħar tas-seklu 17, meta Pietru I darbtejn ingħata l-kenn fil-lavra biex jaħrab mill-għedewwa tiegħu, ġew miżjuda bosta binjiet oħra. Dawn jinkludu palazz Barokk żgħir tal-patriarki, magħruf għal kemm hu lussuż minn ġewwa, u palazz irjali, bil-faċċati tiegħu f'għamla ta' kaxxi b'ilwien differenti. Ir-refettorju ta' San Serġjo, li jkopri 510 metru kwadru u li għandu wkoll il-faċċati tiegħu f'għamla ta' kaxxi b'ilwien differenti, fl-imgħoddi kellu l-ikbar sala fir-Russja. Il-Knisja tan-Natività ta' San Ġwann il-Battista (1693-1699) b'ħames koppli ġiet ikkummissjonata mill-iStroganov u nbniet fuq waħda mid-daħliet tal-lavra. Strutturi oħra tas-seklu 17 jinkludu ċ-ċelel tal-patrijiet, sptar bi knisja b'saqaf f'għamla ta' tinda arkitettonika, u kappella li nbniet fuq bir sagru li ġie skopert fl-1644.
Sekli 18 u 19
daqsminuri|244x244px|Veduta tal-lavra fis-snin 90 tas-seklu 19. Fl-1744, l-Imperatriċi Eliżabetta kkonferiet id-dinjità ta' kjostru lil-lavra. Il-Metropolitan ta' Moska b'hekk kien ukoll l-Arċimandrit tal-lavra. L-Imperatriċi Eliżabetta kellha l-lavra tassew għal qalbha u kull sena kienet twettaq pellegrinaġġ bil-mixi minn Moska sal-kjostru. Il-konjugu sigriet tagħha Alexey Razumovsky kien jakkumpanjaha f'dawn il-pellegrinaġġi u kkummissjona knisja Barokka ddedikata lill-Verġni ta' Smolensk, l-aħħar santwarju maġġuri li nbena fil-lavra. Xi ħaġa oħra li turi biċ-ċar kemm l-Imperatriċi Eliżabetta kienet tgħożż din il-lavra huwa t-torri tal-kampnar Barokk ta' lewn abjad u blu, li b'għoli ta' 88 metru kien wieħed mill-ogħla strutturi li nbnew fir-Russja sa dak iż-żmien. L-arkitetti tiegħu kienu Ivan Michurin u Dmitry Ukhtomsky.
Matul is-seklu 19, il-lavra żammet l-istatus tagħha tal-iżjed monasteru sinjur tar-Russja. Seminarju li ġie stabbilit fl-1742 ġie sostitwit b'akkademja ekkleżjastika fl-1814. Il-monasteru kellu kollezzjoni mill-aqwa ta' manuskritti u kotba. Il-kollezzjonijiet Medjevali tas-sagristija tal-lavra kienu jattiraw eluf ta' viżitaturi. F'Sergiyev Posad, il-monasteru żamm diversi sketes, u wieħed minnhom huwa l-post fejn indifnu l-filosfi konservattivi Konstantin Leontiev u Vasily Rozanov.
Seklu 20
xellug|daqsminuri|270x270px|Veduta tal-lavra mill-ajru Wara r-Rivoluzzjoni Russa tal-1917, il-gvern Sovjetiku għalaq il-lavra fl-1920. Il-binjiet tagħha ġew assenjati lil istituzzjonijiet ċiviċi differenti jew ġew iddikjarati bħala mużewijiet. Parti mil-lavra ntużat għat-taħriġ tal-inġiniera elettriċi li kienu jispeċjalizzaw fir-radju. F'Mejju 1923, Charles Ashleigh irrapporta kif is-sala kienet tintuża biex tintwera t-teknoloġija l-ġdida tar-radju quddiem udjenza mħallta magħmula primarjament minn raħħala u suldati, iżda b'xi ċittadini wkoll tar-raħal. Ix-xandira bdiet bi tħabbira ta' filgħodu segwita bil-mużika tal-banda mill-kavallerija ta' Moska li daqqet Stenka Razin. Imbagħad l-udjenza setgħet titpaxxa b'lekċer qasir dwar il-benefiċċji tad-demel kimiku u tal-magni tal-ħart. Wara kanzunetta ta' żingara, l-ispettaklu ġie konkluż b'taħdita dwar l-għeġubijiet tar-radju. Fl-1930, il-qniepen tal-monasteru, inkluż il-Qanpiena tal-Kżar ta' 65 tunnellata, inqerdu. Pavel Florensky u s-segwaċi tiegħu pprevjenew lill-awtoritajiet milli jisirqu u jbigħu l-kollezzjoni tas-sagristija iżda b'mod kumplessiv ħafna oġġetti ta' valur intilfu jew ġew ittrasferiti f'kollezzjonijiet oħra.
Fl-1945, wara t-tolleranza temporanja tal-knisja min-naħa ta' Joseph Stalin matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo ġiet irritornata lill-Knisja Ortodossa Russa. Fis-16 ta' April 1946, is-servizzi tal-knisja reġgħu bdew isiru fil-Katidral tal-Lunzjata. Il-lavra baqgħet tkun is-sede tal-Patriarkat ta' Moska sal-1983, meta l-patriarka tħalla joqgħod fil-Monasteru ta' Danilov f'Moska. Wara dak iż-żmien, il-monasteru baqa' jintuża bħala ċentru primarju tal-edukazzjoni reliġjuża. Fis-snin 60 u 70 tas-seklu 20 twettqu xogħlijiet ta' restawr importanti u fl-1993 il-lavra żdiedet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-lavra għandha għadd ta' knejjes rappreżentattivi (podvorie jew metochia) fil-qrib tagħha u madwar ir-Russja kollha. Il-patrijiet tal-lavra jieħdu ħsieb għadd ta' sketes f'postijiet remoti (bħal waħda fil-gżira ta' Anzer fl-arċipelagu ta' Solovki fil-Baħar l-Abjad), kif ukoll il-Knisja tat-Trinità Mqaddsa fil-gżira tar-Re Ġorġ fl-Antartika.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|[[Statwa ta' San Serġjo barra l-lavra]] Il-Kumpless Arkitettoniku tal-Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo f'Sergiev Posad ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-1993.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Kauksi Ülle
Kauksi Ülle (imwielda Ülle Kahusk fit-23 ta' Settembru 1962) hija kittieba Estonjana.
Ħajja u xogħol
Kauksi Ülle tara lilha nnifisha bħala kittieba tal-Estonjan tan-Nofsinhar li għandha rabta mill-qrib mad-drawwiet u mal-istorja tan-Nofsinhar tal-Estonja. Għalhekk, skont it-tradizzjoni ta' art twelidha, spiss tuża l-isem Kauksi Ülle. Hija tikteb b'mod konsistenti bil-Võro u hija impenjata biex terġa' tagħti l-ħajja lil din il-lingwa. Ix-xogħol tagħha huwa attribwit lill-qasam tal-etnofuturiżmu. Kauksi Ülle attwalment tgħix f'Obinitsa.
Kauksi Ülle trabbiet fil-kampanja fil-Kontea ta' Võru. Attendiet l-iskola f'Rõuge u f'Võru. Fl-1986 iggradwat fl-istorja mill-Università ta' Tartu. Imbagħad ħadmet fid-dipartiment editorjali tar-rivista Kultuur ja Elu, fil-parti ta' Tartu tal-Unjoni tal-Kittieba Estonjani, f'Võru Raadio u fil-Fondazzjoni Fenno-Ugria, li hija l-kap tagħha mill-1998.
Róža Domašcyna
Róža Domašcyna (twieldet fil-11 ta' Awwissu 1952 fid-distrett ta' Bautzen fil-Ġermanja tal-Lvant) hija poeta, traduttur u kittieb. Hija tikteb bil-Ġermaniż u bil-lingwa Sorbjana ta' Fuq. Rebħet il-premju promozzjonali ta' Ćišinski u l-Premju ta' Anna Seghers (fl-1998).
Lili Boulanger
Marie-Juliette Olga " Lili " Boulanger (Franċiż: [maʁi ʒyljɛt ɔlɡa lili bulɑ̃ʒe] (21 ta’ Awwissu 1893 – 15 ta’ Marzu 1918) kienet kompożitur Franċiża u l-ewwel mara rebbieħa tal-premju għall-kompożizzjoni Prix de Rome. Oħtha l-kbira, Nadia Boulanger, kienet il-kompożitur u għalliem tal-kompożizzjoni magħrufa.
Snin bikrin
Bħala tifla prodiġja li twieled Pariġi, it-talent ta' Boulanger kien evidenti mill-età ta' sentejn, meta Gabriel Fauré, ħabib tal-familja, skopra li kellha intonazzjoni perfetta. Il-ġenituri tagħha, it-tnejn li huma mużiċisti, ħeġġew l-edukazzjoni mużikali ta’ binthom. Ommha, Raissa Myshetskaya (Mischetzky), kienet prinċipessa Russa li żżewġet lill-għalliem tagħha tal-Konservatorju ta’ Pariġi, Ernest Boulanger (1815–1900), li rebaħ il-Prix de Rome fl-1835. Missierha kellu 77 sena meta twieldet u kienet marbuta ħafna miegħu għall-kumplament ta' ħajtu. Nannuha Frédéric Boulanger kien violoncellist magħruf u n-nanna tagħha Juliette kienet kantanta.
Boulanger akkumpanjat lil oħtha Nadia ta' għaxar snin għal klassijiet fil-Konservatorju ta' Pariġi qabel ma kien għad kellha ħames snin, u ftit wara ħadet il-klassijiet dwar it-teorija tal-mużika u studjat l-orgni ma' Louis Vierne. Hija kantat u daqqet il-pjanu, il-vjolin, il-cello u l-arpa. L-għalliema tagħha kienu jinkludu Marcel Tournier u Alphonse Hasselmans għall-arpa, Mme Hélène Chaumont għall-pjanu u Fernand Luquin għall-vjolin.
Karriera
Fl-1912, Boulanger ikkompetiet fil-Prix de Rome iżda waqt il-parteċipazzjoni tagħha ħassha ħażin minħabba li kienet marida. Fl-1913, fl-età ta’ 19-il sena, ikkompetiet mill-ġdid u rebħet il-premju tal-kompożizzjoni bill-kantata tagħha Faust et Hélène, u saret l-ewwel mara li rebħet il-premju. It-test inkiteb minn Eugene Adenis ibbażat fuq Faust ta' Goethe. Il-kantata indaqqet bosta drabi matul ħajjitha. Bis-saħħa tal-premju, hija kisbet kuntratt mal-pubblikatur Ricordi.
Nadia Boulanger kienet waqfet tikkompeti wara erba’ tentattivi bla suċċess u ffokat l-attenzjoni tagħha fuq ir-rwol tagħha bħala assistenta fil-klassi tal-orgni ta’ Henri Dallier fil-Konservatorju, fejn Lili studjat l-armonija, il-kontrapunt u l-kompożizzjoni ma’ Paul Vidal u Georges Caussade, taħt id-Direttur tal-Konservatorju Gabriel Fauré — id-direttur kien impressjonata ferm bit-talenti tagħha.
Boulanger kienet affettwata ħafna mill-mewt ta’ missierha fl-1900; ħafna mix-xogħlijiet tagħha wara dan iż-żmien jittrattaw temi ta’ niket u telfa. Ix-xogħol tagħha kien innutat għall-armonija u l-istrumentazzjoni ikkulurita u l-issettjar tat-test b'sengħa tajba. Aspetti ta’ Fauré u Claude Debussy jistgħu jinstemgħu fil-kompożizzjonijiet tagħha, filwaqt li Arthur Honegger kien influwenzat mix-xogħol innovattiv tagħha.
Skont Caroline Potter, “Iż-żewġt aħwa kienu influwenzati minn Debussy, u jidher li kellhom gosti letterarji simili għal dak il-kompożitur. Iż-żewġt aħwa ħadmu poeżiji ta' Maurice Maeterlinck, l-awtur tad-dramm Pelléas and Mélisande u tal-Prinċipessa Maleine; fi Frar 1916, Maeterlinck awtorizza lil Lili biex itella’ dan l-aħħar dramm bħala opra. Allegatament, Lili kienet kważi lestiet l-opra qabel mewtha, għalkemm baqgħu jeżistu biss il-partitura qasira tat-tieni xena mill-ewwel att, żewġ verżjonijiet tal-librett, u sketchbook.”
Mard u mewt
Boulanger mietet f'Mézy-sur-Seine u ġiet midfuna f'qabar fiċ- Cimetière de Montmartre, li jinsab fil-kantuniera tal-Lbiċ tat-taqsima 33 qrib fejn Avenue Saint-Charles jiltaqa' ma' Chemin Billaud. Fl-1979, oħtha Nadia Boulanger kienet midfuna fl-istess qabar. Fih ukoll hemm il-fdalijiet tal-ġenituri tagħhom.
Les sirènes
daqsminuri| Dimostrazzjoni ta' l-[[ostinato f'Les sirènes]] Les sirènes (1911) huwa miktub għal soprano solista u kor bi tliet partijiet. Is-suġġett, is-sireni, juża test ta ' Charles Grandmougin. Dan ix-xogħol inħareġ għall-ewwel darba f’wieħed mill-laqgħat mużikali esklussivi ta’ ommha. Auguste Mangeot, kritiku mill-ġurnal mużikali ta’ Pariġi Le Monde Musicale, irrapporta li kulħadd għoġbu x-xogħol, tant li kellu jiġi ripetut. Boulanger użat din il-biċċa bħala tħejjija għall-kompetizzjoni tal-Prix de Rome, u minnha wieħed jista’ jara l-bażi soda tagħha fit-teknika klassika mgħallma fil-Konservatorju. Hija tuża din it-teknika bħala punt tat-tluq u tinkludi ħafna ideat popolari dak iż-żmien biex toħloq stil personali u ċar.
Il-poeżija ta’ din is-selezzjoni tittratta s-sirena mitoloġika, ħlejqa li tkanta biex tisseduċi lill-baħrin biex jersqu fil-qrib; u meta jagħmlu hekk, is-sireni jibilgħu lill-irġiel. Boulanger turi din ix-xena b'mod mill-aktar vivaċi. Hija tuża ton tal-pedala fuq Fa♯ flimkien ma' ottavi axxendenti Do♯ fil-bidu biex turi l-effett mesmerizzanti tas-sireni. Hija tuża dan l-effett għal tmienja u għoxrin miżura, u effettivament tħannen lis-semmiegħa lejn raqda fonda.
Ix-xogħol huwa ddedikat lil Madame Jane Engel Bathori. Bathori, sopran, kienet magħrufa għall-organizzazzjoni tal-kunċerti tagħha, u appoġġat ħafna artisti u kompożituri ġodda.
Salmi
Boulanger ikkompona tliet salmi: Salmi 24, 129 u 130.
Salm 24
Hi kkomponet Salm 24, bl-isem La terre appartient à l'Eternel (“L-art hi tal-Mulej”), fl-1916 waqt li kienet residenti Ruma. Ix-xogħol huwa ddedikat lil Monsieur Jules Griset, li kien id-direttur tal-Kor Guillot de Saint-Brice. Durand ippubblika x-xogħol fl-1924. Ix-xogħol huwa maħdum għall-kor (magħmul minn soprano, alto, tenor u bass), akkumpanjat minn orgni u ensemble tar-ram (magħmul minn 4 qarni, 3 trombi, 4 trumbuni, 1 tuba), timpani u 2 arpi. Il-partitura ta’ Boulanger tuża fanfarri tar-ram u siltiet korali omofoniċi: il-kuntrast tas-sezzjonijiet jikkuntrasta mal-istil tal-cantata rebbieħa tal-Prix de Rome tal-1912, Faust et Hélène, kif instema’ fir-reġistrazzjoni ta’ Yan Pascal Tortelier.
Salm 129
Salm 129 kien kompost ukoll fl-1916 f’Ruma. Dan is-salm huwa ħafna itwal minn Salm 24 u huwa maħdum għal orkestra sħiħa. Il-premiere sar fis- Salle Pleyel fl-1921, immexxija minn Henri Busser.
Salm 130
Du fond de l'abîme (Salm 130 : De Profundis / "Mill-fond"), komposta għall-vuċi u l-orkestra, hija ddedikata għall-memorja ta' missierha, kif innotat fuq il-partitura. Ix-xogħol, li tlesta meta Boulanger kellha tnejn u għoxrin sena, jinstema’ matur u jħaddan stil ta’ kompożizzjoni żviluppat. Is-salmi ta’ Boulanger jikkommunikaw il-fidi Kattolika tagħha. Huwa maħsub li x-xogħol inkiteb b'reazzjoni għall-Ewwel Gwerra Dinjija. Ix-xogħol huwa għal orkestra kbira inkluż sarrusofon.
Pie Jesu
Lili Boulanger temmet dan il-Pie Jesu (1918) lejn l-aħħar ta’ ħajjitha, iżda “l-ewwel skizzi ta’ Lili Boulanger għall-Pie Jesu jinsabu fi ktieb ta’ kompożizzjoni li użat bejn l-1909 u l-1913”. Kif innutat minn oħtha, Nadia, dan ix-xogħol kien iddettat lilha għax Lili kienet marida wisq. Skulari bħall-bijografu Léonie Rosenstiel u Olivia Mattis jispekulaw li Boulanger kellha l-intenzjoni li tikteb Quddiesa tar-Requiem sħiħa iżda ma għexitx biżżejjed biex taħdimha kollha. Miktuba għal vuċi għolja, kwartett tal-kordi, arpa u orgni, ix-xogħol ta' Boulanger huwa minimali. Pie Jesu huwa l-uniku xogħol eżistenti ta’ Boulanger li juża test espliċitament Kristjan.
Vieille prière bouddhique
Dan ix-xogħol, “Talba qadima Buddista”, huwa miktub għal tenur u kor (soprano, alto, tenor u bass), akkumpanjatii minn orkestra kbira li tikkonsisti minn: 2 flawtijiet, 2 obwe, qarn Ingliż, 2 klarinitti (Si♭), bass. klarinett (Si♭), 2 fagots, sarrusofonu + 4 qrun (F), 3 trombi, 4 tromboni, tuba + timpani, ċimbali, bass drum + celesta + 2 arpi, kordi. Maħdum matul bejn l-1914 u l-1917, bħal ħafna mix-xogħlijiet tagħha, ma ndaqx qabel intemmet l-Ewwel Gwerra Dinjija, eżattament fl-1921. Dan ix-xogħol mhuwiex ibbażat fuq testi tal-Kattoliċiżmu, kif kienu s-salmi tagħha. Pjuttost, jistabbilixxi talb Buddista ta' kuljum. James Briscoe jinnota li dan ix-xogħol juri xebh ma' Stravinsky iżda wkoll mal-ġenerazzjoni li ġiet warajha.
D'un soir triste
Din il-poeżija sinfonika kienet l-aħħar xogħol li Boulanger setgħet tikkomponi b'idejha, mingħajr għajnuna fil-kitba.
D'un matin de printemps
Dan ix-xogħol strumentali huwa wieħed mill-aħħar biċċiet li lestiet Lili Boulanger. Ġew prodotti arranġamenti differenti fosthom verżjoni għall-vjolin, għall-flawt, u għall-pjanu, oħra għat-trio tal-pjanu, u oħra għall-orkestra. Għalkemm spiċċat dawn iż-żewġ xogħlijiet strumentali, oħtha Nadia allegatament editjat ix-xogħlijiet biex iżżid id-dinamika u d-direzzjonijiet tal-interpretazzjoni.
Legat
daqsminuri|231x231px| Lili Boulanger, sors: [[Librerija tal-Kungress]] F'Marzu 1939, Nadia Boulanger ħolqot il-Lili Boulanger Memorial Fund, bl-għajnuna ta' ħbieb Amerikani. Dan il-fond għandu żewġ għanijiet: li jipperpetwa l-mużika u l-memorja ta’ Lili Boulanger u jappoġġja finanzjarjament mużiċisti b’talent. Il-Lili Boulanger Memorial Fund ma jaċċettax applikazzjonijiet għall-kompetizzjoni annwali tiegħu iżda lista ta’ kandidati tiġi prodotta minn grupp ta’ nominazzjonijiet magħżula kull sena mill-membrii tal-Bord. Kull nominatur jista’ mbagħad jipproponi kandidat għall-premju. Il-Fond jagħti l-Prix Lili Boulanger lil wieħed minn dawn il-kandidati. L- Università ta' Massachusetts Boston tieħu ħsieb dan il-fond. Ir-rebbieħa matul is-snin jinkludu lil Alexei Haieff (1942), Noël Lee (1953), Wojciech Kilar (1960), Robert D. Levin (1966, 1971) u Andy Akiho (2015).
F'April 1965, inħolqot l-Assoċjazzjoni Ħbieb ta' Lili Boulanger f'Pariġi. Din l-organizzazzjoni saret iċ-Ċentru Internazzjonali Nadia u Lili Boulanger (CNLB) fl-2009.
Joy-Leilani Garbutt u Laura Colgate, żewġ mużiċisti f'Washington DC, bdew l-Inizjattiva Boulanger fl-2018, f'ġieħ Lili u Nadia Boulanger, biex jappoġġjaw mużika komposta minn nisa.
L-asteroid 1181 Lilith issemmiet f’ġieħ Boulanger.
Żewġ bijografiji huma The Life and Works of Lili Boulanger (ISBN 0-8386-1796-4 ) mill-mużikoloġista Amerikana Léonie Rosenstiel u À la recherche de Lili Boulanger mill-mużikologu u t-tenur Franċiż Jérôme Spycket.
Palazz ta' Bettina
Storja
Il-Palazz ta' Bettina nbena fi żmien l-Ordni ta' San Ġwann mill-Konti Ignatius Francesco Moscati Falsoni Navarra bħala dar għal familtu fl-1670. Fl-1760 il-palazz inxtara minn Pietro Paolo Falzon d'Aurelle (bl-Ingliż: Dorell) li ta wieħed mill-ismijiet tal-palazz. L-isem li ngħata min-nies tal-madwar, "Il-Palazz ta' Bettina", ingħata minħabba li wara Falzon d'Aurelle, wirtet il-palazz bintu, il-Markiża Elisabetta Testaferrata Dorell (imlaqqma Bettina). xellug|daqsminuri|It-Torri ta' Xlejli fil-ġonna tal-palazz|214x214px Il-Palazz serva ta' kwartieri taħt il-forzi Brittaniċi, taħt il-Ġeneral Graham fi żmien l-imblokk tal-Franċiżi (1798-1800).
Minn ġewwa, is-saqaf tal-palazz mimli b'affreski mpittra minn Antonio Grech (1758-1819), magħruf bħala "Naici" (Antonaci).
Mis-seklu dsatax 'l hawn, il-post infetaħ għall-pubbliku b'mod limitat, b'permess speċjali mill-patrun Lorenzo Galea.
Ġonna
It-Torri ta' Xlejli u kappella jinsabu ġewwa l-ġonna privati tal-proprjetà, imdawra bil-ħitan. Fil-ġnien għad hemm ċimiterju żgħir fejn indifnu xi Brittaniċi tal-armata li mietu meta Malta kienet taħt il-Franċiżi. Il-ġnien huwa tassew kbir meta mqabbel mad-daqs ta' ġonna oħra lokali u għandhom stil Franċiż.
Żminijiet moderni
Illum il-palazz huwa residenza privata u mhuwiex miftuħ il-ħin kollu għall-pubbliku.
Il-palazz huwa skedat bħala proprjetà skedata tal-ewwel grad mill-Awtorità ta' Malta dwar l-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) u huwa elenkat fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetajiet Kulturali tal-Gżejjer Maltin.
Residenzi oħra ta' Dorell
Il-familja aristokratika Franċiża d'Aurelle kellha proprjetajiet notevoli oħra f'Malta. Il-palazz ma għandux jiġi konfuż la mal-Palazz ta' Bettina fil-Birgu, u lanqas ma' Casa Dorell fil-Belt Valletta; li t-tnejn li huma kienu proprjetajiet tal-familja fl-imgħoddi.
Göbekli Tepe
daqsminuri|263x263px|Göbekli Tepe qabel ma twaħħlet it-tinda protettiva Göbekli Tepe (bit-Tork: [gœbecˈli teˈpe]; magħruf bħala Girê Mirazan jew Xirabreşkê bil-Kurd) huwa sit arkeoloġiku Neolitiku qrib il-belt ta' Şanlıurfa fix-Xlokk tal-Anatolja, it-Turkija. Is-sit imur lura għan-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar, bejn wieħed u ieħor għall-ħabta tad-9500 u s-7000 Q.K., u jikkonsisti minn għadd ta' strutturi ċirkolari kbar mirfuda minn pilastri enormi tal-ġebel – l-eqdem ħaġriet megalitiċi magħrufa fid-dinja. Bosta minn dawn il-pilastri huma mżejna sew b'dettalji antropomorfiċi astratti, ilbies, u riljievi ta' annimali selvaġġi, li jagħtu ħjiel rari lill-arkeologi dwar ir-reliġjon preistorika u l-ikonografija partikolari ta' dak iż-żmien. It-tumbata tat-tajn u tal-ħamrija għolja 15-il metru (50 pied), estiża fuq tmien ettari, tinkludi wkoll bosta binjiet rettangolari, barrieri, u ċisterni mħaffrin fil-ġebel min-Neolitiċi, kif ukoll xi traċċi ta' attività minn żminijiet li ġew wara. xellug|daqsminuri|267x267px|It-tinda protettiva tas-sit Is-sit intuża għall-ewwel darba fil-bidu tan-Neolitiku, li fil-Lbiċ tal-Asja jimmarka l-istabbiliment tal-eqdem insedjamenti permanenti fid-dinja. Il-preistoriċi jikkollegaw din ir-Rivoluzzjoni Neolitika mal-wasla tal-agrikoltura, iżda ma jaqblux dwar jekk l-agrikoltura wasslitx biex in-nies jinsedjaw ruħhom f'post b'mod permanenti jew viċe versa. Göbekli Tepe, li huwa kumpless monumentali li nbena fuq il-quċċata ta' għolja bil-blat, 'il bogħod minn sorsi magħrufa tal-ilma u sa issa mingħajr evidenza ċara ta' kultivazzjoni agrikola, kellu rwol prominenti f'dan id-dibattitu. L-iskavatur oriġinali tas-sit, l-arkeologu Ġermaniż Klaus Schmidt, iddeskrivih bħala l-"ewwel tempju tad-dinja": santwarju li ntuża minn gruppi ta' kaċċaturi nomadiċi minn żona wiesgħa, bi ftit jew l-ebda abitant permanenti. Arkeologi oħra sfidaw din l-interpretazzjoni, u sostnew li l-evidenza għal nuqqas ta' agrikoltura u popolazzjoni residenti għadha ma kinitx konklużiva. Ir-riċerka reċenti wasslet biex l-iskavaturi attwali ta' Göbekli Tepe jirrevedu jew jabbandunaw ħafna mill-konklużjonijiet li jirfdu l-interpretazzjoni ta' Schmidt.
Is-sit ħareġ fid-dieher minn stħarriġ li sar fl-1963, u l-importanza tiegħu ġie rikonoxxuta minn Schmidt, li ddirieġa l-iskavi hemmhekk mill-1995 sa mewtu fl-2014. Minn dawk iż-żmien 'l hawn, ix-xogħol tkompla taħt l-awspiċji tal-Università ta' Istanbul, il-Mużew ta' Şanlıurfa, u l-Istitut Arkeoloġiku Ġermaniż, taħt id-direzzjoni kumplessiva tal-preistoriku Tork Necmi Karul. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018. Sal-2021, saħansitra inqas minn 5 % tas-sit kien ġie skavat.
Sfond
xellug|daqsminuri|Il-Parti A tas-sit Göbekli Tepe nbena u ġie okkupat matul in-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar (bl-Ingliż: Pre-Pottery Neolithic (PPN)) — l-iżjed diviżjoni bikrija tal-perjodu Neolitiku fil-Lbiċ tal-Asja —li kien imur lura għall-ħabta tad-9600 u s-7000 Q.K. Mill-bidu tal-aħħar Era Glaċjali, il-PPN jimmarka "il-bidu tal-ħajja fil-villaġġi", u jipproduċi l-iżjed evidenza bikrija ta' insedjamenti umani permanenti fid-dinja. L-arkeologi ilhom li assoċjaw dawn l-insedjamenti mar-Rivoluzzjoni Neolitika — it-tranżizzjoni mill-kaċċa kollettiva għall-agrikoltura — iżda ma jaqblux dwar jekk l-adozzjoni tal-agrikoltura kkawżatx lin-nies biex jinsedjaw ruħhom b'mod permanenti, jew jekk insedjawx ruħhom b'mod permanenti biex jadottaw l-agrikoltura. Minkejja l-isem, ir-Rivoluzzjoni Neolitika fil-Lbiċ tal-Asja kienet "mifruxa u tvarja lokalment". L-elementi tal-ħajja fil-villaġġi kienu jeżistu saħansitra 10,000 sena ilu qabel in-Neolitiku f'xi nħawi, u t-tranżizzjoni lejn l-agrikoltura ħadet eluf ta' snin, b'passi differenti u bi trajjettorji differenti f'reġjuni differenti. In-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar huwa maqsum f'żewġ sottoperjodi: il-PPN A, li jagħmlu parti minnu l-fażijiet bikrin ta' Göbekli Tepe, għall-ħabta ta' bejn id-9600 u t-8800 Q.K.; u l-PPN B, li jagħmlu parti minnu l-fażijiet aħħarin ta' Göbekli Tepe, għall-ħabta ta' bejn it-8800 u s-7000 Q.K. Dan il-perjodu ġie ppreċedut mill-Epipaleolitiku u ġie ssuċedut min-Neolitiku Aħħari. daqsminuri|243x243px|Il-Parti B tas-sit L-evidenza tindika li l-abitanti kienu kaċċaturi kollettivi li ssupplimentaw l-ikel ta' kuljum tagħhom b'forom bikrin ta' ċereali ddomestikati u li kienu jgħixu fil-villaġġi għall-inqas għal parti mis-sena. L-għodod bħall-moli, il-mehrież u l-lida, li nstabu f'Göbekli Tepe, ġew analizzati u jissuġġerixxu pproċessar konsiderevoli taċ-ċereali. L-evidenza arkeożooloġika tissuġġerixxi li kien ikun hemm "kaċċa fuq skala kbira ta' gazzelli bejn nofs is-sajf u l-ħarifa". xellug|daqsminuri|Il-Parti Ċ tas-sit Il-villaġġi tal-PPN kienu jikkonsistu minn raggruppamenti ta' djar tal-ġebel jew tal-brikks tat-tajn, u xi kultant ta' xi binjiet monumentali jew "komunali" sostanzjali. It-tradizzjoni tal-pilastri b'għamla tal-ittra T preżenti f'Göbekli Tepe hija unika għar-reġjun ta' Urfa, iżda tinsab fil-maġġoranza tas-sit tal-PPN hemmhekk. Dawn jinkludu Nevalı Çori, Hamzan Tepe, Karahan Tepe, Harbetsuvan Tepesi, Sefer Tepe, u Taslı Tepe. Steli oħra tal-ġebel — mingħajr l-għamla karatteristika tal-ittra T — ġew iddokumentati f'siti kontemporanji iktar lil hinn, fosthom Çayönü, Qermez Dere, u Gusir Höyük.