cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qabar ta' Humayun
Is-sit intgħażel max-xtut tax-xmara Yamuna, minħabba li kien qrib in-Nizamuddin Dargah, il-mawżolew tal-qaddis Sufist magħruf ta' Delhi, Nizamuddin Auliya, li kien venerat ferm mill-mexxejja ta' Delhi, u li r-residenza tiegħu, Chilla Nizamuddin Auliya, tinsab lejn il-Grigal tal-qabar. Iktar 'il quddiem fl-istorja Mugal, l-aħħar Imperatur Mugal, Bahadur Shah Zafar, fittex refuġju hemmhekk matul ir-Ribelljoni Indjana tal-1857, flimkien ma' tliet prinċpijiet, u nqabad mill-Kaptan Hodson qabel ma ġie eżiljat lejn Rangoon, il-Myanmar. Fi żmien id-Dinastija tal-Iskjavitù din l-art kienet taħt il-"Forti ta' Kilokheri" li kienet il-belt kapitali tas-Sultan Qaiqabad, iben Nasiruddin (1268-1287).
L-oqbra tal-kumpless ta' Battashewala jinsabu fiż-żona ta' lqugħ tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO; iż-żewġ kumplessi huma sseparati minn triq żgħira iżda huma mdawra b'ħajt separat tagħhom stess.
Storja
Wara mewtu fis-27 ta' Jannar 1556, ġisem Humayun indifen fil-palazz tiegħu f'Purana Quila, Delhi. Imbagħad ittieħed lejn Sirhind, f'Punjab, minn Khanjar Beg, u fl-1558 ittieħed qrib iben Humayun, l-Imperatur Mugal ta' dak iż-żmien, Akbar. Akbar sussegwentement żar il-qabar fl-1571, meta kien kważi tlesta għalkollox.
Il-Qabar ta' Humayun inbena skont l-ordnijiet tal-ewwel mara u l-konsorti ewlenija tiegħu, l-Imperatriċi Bega Begum (magħrufa wkoll bħala Haji Begum). Il-kostruzzjoni bdiet fl-1565 u tlestiet fl-1572; il-proġett sewa 1.5 miljun rupee, li tħallsu kompletament mill-Imperatriċi. Bega Begum tant kienet itturufnata bil-mewt tar-raġel tagħha li mbagħad iddedikat ħajjitha għal skop wieħed: il-kostruzzjoni ta' mafkar għalih li kellu jkun l-iżjed mawżolew grandjuż fl-Imperu, f'sit qrib ix-xmara Yamuna f'Delhi. Skont l-Ain-i-Akbari, dokument iddettaljat tas-seklu 16 li nkiteb matul ir-renju ta' Akbar, Bega Begum issorveljat il-kostruzzjoni tal-qabar wara li ġiet lura minn pellegrinaġġ tal-Hajj lejn Mekka.
Skont Abd al-Qadir Bada'uni, wieħed mill-ftit storiċi kontemporanji li semma l-kostruzzjoni tal-qabar, ġie ddisinjat mill-arkitett Persjan Mirak Mirza Ghiyas (magħruf ukoll bħala Mirak Ghiyathuddin), li ntgħażel mill-Imperatriċi u li ġie minn Herat (fil-Majjistral tal-Afganistan); preċedentement kien iddisinja diversi binjiet f'Herat, f'Bukhara (l-Użbekistan), u oħrajn fl-Indja. Ghiyas miet qabel ma tlestiet l-istruttura, u mbagħad tlestiet minn ibnu, Sayyed Muhammad ibn Mirak Ghiyathuddin. Merkant Ingliż, William Finch, li żar il-qabar fl-1611, jiddeskrivi li l-qabar kien mgħammar b'mod rikk minn ġewwa fil-kompartiment ċentrali (filwaqt li llum il-ġurnata bilkemm hemm tiżjin). Huwa jsemmi l-preżenza ta' twapet lussużi, kif ukoll ta' shamiana, tinda żgħira fuq iċ-ċenotaffju qisha baldakkin, li kienet mgħottija b'liżar abjad silġ, u l-preżenza ta' kopji tal-Koran fuq quddiem u x-xabla, it-turban u ż-żraben ta' Humayun.
Is-seħer tal-ġnien famuż ta' Charbagh (litteralment, erba' ġonna) kien magħmul minn erba' għamliet kwadri sseparati minn erba' fetħiet qishom btieħi, li jirradjaw 'il barra minn vaska ċentrali bir-rifless tal-qabar. Il-ġnien kien mifrux fuq 13-il ettaru madwar il-monument, u ġie mmodifikat kemm-il darba matul is-snin wara l-kostruzzjoni tiegħu. Il-belt kapitali diġà kienet ġiet ittrasferita lejn Agra fl-1556, u d-deklin tal-Mugal għaġġel it-telqa tal-monument u tal-karatteristiċi tiegħu, peress li ż-żamma tal-ġnien kienet għalja u prattikament impossibbli. Sal-bidu tas-seklu 18, il-ġonna li qabel kienu miżmuma sew ġew sostitwiti minn ġnien tal-uċuħ ir-raba' tan-nies li kienu insedjaw ruħhom fi ħdan iż-żona tal-qabar imdawra bil-ħajt. Madankollu, il-qbid tal-aħħar Imperatur Mugal, Bahadur Shah Zafar, matul ir-Ribelljoni Indjana tal-1857 flimkien mal-kumpless, flimkien mal-eżilju sussegwenti tiegħu u l-ġustizzjar tat-tliet ulied subien tiegħu, wasslu għall-agħar jiem tal-monument fl-istorja, meta l-Brittaniċi ħadu l-kontroll totali ta' Delhi. Fl-1860, id-disinn Mugal tal-ġnien reġa' ġie stabbilit bi stil iktar ta' ġnien Ingliż, bi ċrieki minflok il-vaski ċentrali bl-ilma tul il-mogħdijiet assjali u tħawlu s-siġar u nżergħu l-fjuri. Dan treġġa' lura fil-bidu tas-seklu 20, meta skont l-ordnijiet tal-Viċirè Lord Curzon il-ġonna oriġinali ġew irrestawrati f'proġett kbir ta' restawr bejn l-1903 u l-1909, li kien jinkludi wkoll il-kisi tal-kanali tal-ġibs bil-ġebel tar-ramel; skema ta' tħawwil li saret fl-1915 żiedet iktar enfasi fuq l-assi ċentrali u djagonali billi tħawlu s-siġar, għalkemm xi siġar tħawlu wkoll fuq il-pjattaforma li oriġinarjament kienet riżervata għat-tined.
Fl-1882, il-kuratur uffiċjali tal-monumenti antiki fl-Indja ppubblika l-ewwel rapport tiegħu, fejn semma li l-ġnien prinċipali nkera lil diversi kultivaturi; fosthom kien hemm ukoll id-dixxendenti rjali, li kabbru l-kaboċċi u t-tabakk fih.
Fil-bijografija ta' Lord Curzon, imfassla minn Ronaldshay, tiġi kkwotata ittra minn Lord Curzon lil martu f'April 1905: "Tiftakar il-Qabar ta' Humayun? Jien kont irrestawrajt il-ġnien, ordnajt li jitħaffru l-kanali tal-ilma u jerġgħu jimtlew mill-ġdid biex b'hekk il-kumpless kollu jerġa' jkollu l-bixra u s-seħer oriġinali tiegħu. Is-sajf li għadda mort l-Ingilterra, u ladarba ma kellix iktar għajnejja fuq il-ġnien, kollox reġa' ġie mitluq. Il-ġnien ġie mikri lil wieħed tal-post u issa jitkabbru l-ġdur u x-xogħol ta' erba' snin spiċċa fix-xejn! Se mmur hemmhekk, u nitbikkem għand id-deputat kummissarju responsabbli minħabba l-apatija tiegħu".
Fażi importanti fir-restawr tal-kumpless bdiet għall-ħabta tal-1993, meta l-monument ġie ddikjarat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Dan wassal għal interess ġdid fir-restawr tiegħu, u beda proċess ta' riċerka u skavi dettaljati taħt il-patroċinju tal-Aga Khan Trust u l-ASI. Dan laħaq il-qofol tiegħu fl-2003, meta l-biċċa l-kbira tal-kumpless ġie rrestawrat, u l-funtani storiċi reġgħu bdew jaħdmu wara sekli sħaħ ma jintużawx. Ir-restawr kien proċess kontinwu minn dak iż-żmien, b'fażijiet sussegwenti li indirizzaw diversi aspetti u monumenti tal-kumpless.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Qabar ta' Humayun ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 u ż-żona ta' lqugħ tas-sit ġiet immodifikata kemxejn fl-2016.
Paolino Vassallo
Paolino Vassallo (imwieled fl-24 ta' Lulju 1856 f'Bormla - miet fl-20 ta' Jannar 1923 fil-Belt Valletta) kien kompożitur Malti.
Qabar ta' Humayun
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Paolino Vassallo
Ħajja u karriera
Paolino Vassallo kien iben Salvatore Vassallo u Victoria Xicluna. Fl-età ta’ 19-il sena, mar joqgħod Pariġi biex jistudja fil-Conservatoire Royal ma’ Massenet u Guiraud. L-istrument tiegħu kien il-vjolin u daqq mal-Opéra-Comique, u eventwalment anke dderieġa l-istess orkestra.
Qabar ta' Humayun
Arkitettura
It-tmexxija Torka u Mugal fis-subkontinent Indjan daħħlu wkoll stili tal-arkitettura Iżlamika tal-Asja Ċentrali u tal-Persja fir-reġjun, u sal-aħħar tas-seklu 12 bdew jitfaċċaw monumenti bikrin b'dan l-istil f'Delhi u qrib Delhi, il-belt kapitali tas-Sultanat ta' Delhi. Id-dinastija Torka tal-Iskjavitù bniet il-Qutb Minar (1192) u l-moskea biswitu ta' Quwwat-ul-Islam (1193 W.K.). It-Tramuntana tal-Indja suċċessivament ġiet immexxija minn dinastiji barranin fis-sekli ta' wara, u dan wassal għall-arkitettura Indo-Iżlamika. Filwaqt li l-istil prevalenti tal-arkitettura kien stil bil-pilastri, bix-xorok u bid-daħliet, bil-mod il-mod beda jidħol l-istil ta' kostruzzjoni bil-ħnejjiet u bix-xorok, li ffjorixxa taħt il-patroċinju Mugal, u ġew inkorporati elementi tal-arkitettura Indjana, speċjalment l-arkitettura tar-Rajasthan, li tinkludi kileb dekorattivi, gallariji, tiżjin b'pendenti kif ukoll chhatris, sabiex ġie żviluppat stil arkitettoniku Mugal distint, li mbagħad sar legat dejjiemi tat-tmexxija Mugal. Il-kombinament tal-ġebel tar-ramel ħamrani u l-irħam abjad intuża qabel f'għadd ta' oqbra u moskej tas-Sultanat ta' Delhi, speċjalment fil-binja dekorattiva ferm ta' Alai Darwaza fil-kumpless tal-Qutb Minar, Mehrauli, li nbniet fl-1311 taħt id-dinastija Khalji. Il-ħajt għoli tas-sejjieħ li nbena jista' jiġi aċċessat permezz ta' żewġ daħliet kbar, għoljin żewġ sulari, fil-Punent u fin-Nofsinhar. Id-daħliet huma għoljin 16-il metru u għandhom kmamar fuq kull naħa tal-passaġġ u btieħi żgħar fis-sulari ta' fuq. Il-qabar, mibni bil-ġebel tar-ramel ħamrani, juża l-irħam abjad bħala materjal tat-tlibbis tal-binja kif ukoll għall-art, għall-jaali (il-ħitan diviżorji qishom bizzilla), il-koxox tal-bibien, iċ-chhajja, u l-koppla prinċipali. Il-koppla hija mirfuda fuq terrazza bil-volti għolja tmien metri u l-kumpless tal-qabar huwa mifrux fuq 12,000 m2. Essenzjalment id-disinn huwa wieħed kwadru, għalkemm huwa ċċanfrinat fit-truf biex jidher ottagonali, sabiex jitħalla post għad-disinn tal-istruttura interna. Il-bażi kwadra fiha sitta u ħamsin ċella mad-dawra kollha u fiha iktar minn 100 lapida. L-istruttura sħiħa tal-bażi tinsab fuq pjattaforma olzata, b'għoli ta' ftit tarġiet. Ispirat mill-arkitettura Persjana, il-qabar ilaħħaq għoli ta' 47 metru (154 pied) u l-bażi hija wiesgħa 91 metru (299 pied). Il-qabar kien l-ewwel binja fl-Indja fejn intużat il-koppla doppja Persjana fuq tanbur b'għonq għoli. Il-koppla fiha 42.5 metru (139 pied) u fil-quċċata tagħha għandha qisu arblu tar-ram isfar għoli sitt metri (20 pied) b'nofs qamar fuqu, xi ħaġa pjuttost komuni fl-oqbra bl-istil ta' Timur fl-Asja Ċentrali. Il-koppla doppja jew "b'żewġ saffi" għandha saff estern li jirfed l-irħam abjad kollu fuq barra, filwaqt li s-saff ta' ġewwa jagħti l-għamla lill-volum ta' ġewwa. B'kuntrast mal-koppla bajda silġ ta' barra, il-bqija tal-binja hija magħmula bil-ġebel tar-ramel ħamrani, b'xi dettalji bl-irħam abjad u iswed u bil-ġebel tar-ramel safrani, biex il-binja ma tkunx monotona.
Paolino Vassallo
Ħajja u karriera
Huwa waqqaf l-istitut mużikali tiegħu fil-Belt Valletta fl-1885 u ġie maħtur il-Maestro di cappella fil-Katidral tal-Imdina fl-1902. Huwa kiteb tliet opri: Amor Fatale, Frazir u Edith Cavell. Huwa rrifjuta l-Grand Prix de Rome biex ikun jista' jżomm in-nazzjonalità Brittanika tiegħu, u rritorna Malta fl-1888 fejn ltaqa’ ma’ martu Marianna. Il-pjanista Bice Mizzi Vassallo kienet it-tifla tagħhom.
Qabar ta' Humayun
Arkitettura
Id-disinn simetriku u sempliċi fuq barra joħloq kuntrast kbir mal-pjanta tal-binja fuq ġewwa tal-kmamar interni, b'disa' għamliet kwadri, fejn tmien kompartimenti bil-volti għoljin żewġ sulari jirradjaw mill-kompartiment ċentrali b'koppla b'għoli doppju. Wieħed jista' jaċċessa dan il-kompartiment permezz ta' daħla għolja imponenti jew iwan fin-Nofsinhar, kemxejn iktar lura, filwaqt li n-naħat l-oħra huma miksija b'jaali (ħitan diviżorji qishom bizzilla) elaborati. Taħt din il-koppla bajda hemm kompartiment b'koppla (hujra), fejn hemm is-sepulkru ottagonali ċentrali, il-kamra funebri b'ċenotaffju wieħed, tat-tieni Imperatur Mugal, Humayun. Iċ-ċenotaffju huwa allinjat tul l-assi mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, skont it-tradizzjoni Iżlamika, filwaqt li r-ras tħares lejn it-Tramuntana u l-wiċċ huwa mdawwar laġenba fid-direzzjoni ta' Mekka. Madankollu, il-kamra funebri reali tal-Imperatur tinsab f'kompartiment taħt l-art, eżatt taħt iċ-ċenotaffju ta' fuq, li huwa aċċessibbli permezz ta' passaġġ separat 'il barra mill-istruttura prinċipali, li normalment tkun magħluqa għall-pubbliku. Din it-teknika funebri flimkien mal-pietra dura, jiġifieri t-tiżjin bl-intarsjar tal-irħam u tal-ġebel b'diversi għamliet ġeometriċi u Arabeski fil-faċċata kollha, huwa legat importanti tal-arkitettura Indo-Iżlamika, u ffjorixxa fil-bosta mawżolej tal-Imperu Mugal li nbnew wara, bħat-Taj Mahal, li fih ukoll ċenotaffji doppji u xogħol tal-artiġjanat bil-pietra dura. Il-kompartiment prinċipali fih ukoll element simboliku, disinn ta' mihrab fuq il-ħajt diviżorju ċentrali tal-irħam jew il-jaali, li jħares lejn id-direzzjoni ta' Mekka fil-Punent. Minflok il-kitbiet tradizzjonali tas-Sura 24 ta' An-Noor tal-Koran fuq id-diversi mihrab, dan huwa biss kontorn li jħalli d-dawl jidħol direttament fil-kompartiment, mill-Qibla jew id-direzzjoni ta' Mekka, u b'hekk l-istatus tal-Imperatur jiġi elevat 'il fuq minn dak tar-rivali tiegħu u eqreb lejn id-divinità.
Paolino Vassallo
Ħajja u karriera
Fl-1905, inħatar Maestro di cappella tal-Kon-Katedral ta’ San Ġwann fil-Belt Valletta, flimkien mal-Katidral tal-Imdina. Fiż-żmien li okkupa din il-pożizzjoni huwa inforza l-applikazzjoni tal-Motu Proprio dekretat fl-1910.
Edith Cavell kienet melodramm fi tliet atti għal librett mill-poeta Alfonso Giglio, u ntweriet għall-ewwel darba fit-Teatru Rjal (il-Belt Valletta, Malta) fil-21 ta’ Marzu 1927, erba’ snin wara l-mewt ta’ Vassallo, u kisbet suċċess immedjat. Huwa miet fit-30 ta' Jannar 1923.
Qabar ta' Humayun
Arkitettura
Dan il-kompartiment bis-saqaf għoli tiegħu jinsab fi ħdan erba' kompartimenti ottagonali prinċipali b'żewġ sulari, stabbiliti fid-djagonali bi kmamar bil-ħnejjiet li jagħtu għal xulxin u jikkollegawhom flimkien. Bejniethom hemm erba' kompartimenti awżiljarji, li jissuġġerixxu li l-qabar inbena bħala mawżolew dinastiku. Kollettivament il-kunċett ta' tmien kompartimenti laterali mhux biss joffri passaġġ biex il-fidili jkunu jistgħu jduru maċ-ċenotaffju prinċipali, prattika komuni fis-Sufiżmu u viżibbli wkoll f'bosta mawżolej imperjali Mugal, iżda jirrifletti wkoll il-kunċett ta' ġenna fil-kożmoloġija Iżlamika. Kull waħda mill-kompartimenti prinċipali għandha fiha nnifisha tmiem kompartimenti iżgħar li jirradjaw minnhom, u b'hekk il-pjanta simetrika tal-binja toħroġ fid-dieher u tħaddan fiha b'kollox 124 kompartiment bil-volti. Bosta kompartimenti iżgħar fihom ċenotaffji woll ta' membri oħra tal-familja rjali Mugal u nobbli, kollha kemm huma fi ħdan il-ħitan prinċipali tal-qabar. L-iktar ċenotaffji prominenti fosthom huma dawk ta' Hamida Begum u ta' Dara Shikoh. B'kollox hemm iktar minn 100 persuna midfuna fil-kumpless kollu, inkluż ħafna fit-terrazza tal-ewwel sular, u b'hekk il-kumpless huwa mlaqqam bħala d-"Dormitorju tal-Mugal". Peress li l-lapidi ma fihomx kitba fuqhom, l-identifikazzjoni tal-katavri għadha mhijiex ċerta.
Paolino Vassallo
Legat
Vassallo deher fuq bolla Maltija fl-2006. Hemm ukoll skola, Paolino Vassallo Upper Lyceum, u pjazza, il-Pjazza Paolino Vassallo (f’Bormla), imsemmija għalih.
Qabar ta' Humayun
Arkitettura
Il-binja kienet l-ewwel waħda fejn intuża kombinament uniku ta' ġebel tar-ramel ħamrani u irħam abjad, u jinkludi diversi elementi tal-arkitettura Indjana, bħall-kanopewijiet żgħar jew chhatris madwar il-koppla ċentrali, karatteristika popolari fl-arkitettura tar-Rajasthan u li oriġinarjament kienu miksija bil-madum blu.
Paolino Vassallo
Legat
Fl-2007, l-Orkestra Nazzjonali ta' Malta ħarġet CD live tax-xogħlijiet ewlenin ta' Vassallo.
Qabar ta' Humayun
Char Bagh
Filwaqt li l-qabar prinċipali dam iktar minn tmien snin biex inbena, tpoġġa fiċ-ċentru ta' ġnien ta' Char Bagh ta' 30 akru (120,000 m2), b'konfigurazzjoni kwadrilaterali. Kien l-ewwel wieħed fin-Nofsinhar tal-Asja fuq skala tant kbira. Il-ġnien qisu ġenna tassew ġeometriku madwar il-qabar huwa maqsum f'erba' kwadri permezz ta' mogħdijiet pavimentati għall-mixi (khiyaban) u żewġ kanali ċentrali tal-ilma, li jirriflettu l-fluss tal-erba' xmajjar fil-jannat, il-kunċett Iżlamiku ta' ġenna. Kull wieħed mill-erba' kwadri huwa maqsum mill-ġdid fi tmien ġonna iżgħar bil-mogħdijiet għall-mixi, u b'hekk b'kollox qisu hemm 32 ġnien f'minjatura (bil-mawżolew fiċ-ċentru), disinn tipiku tal-ġonna Mugal ta' wara. Il-kanali ċentrali tal-ilma jidhru qishom qed jisparixxu taħt l-istruttura tal-qabar u jerġgħu jitfaċċaw fuq in-naħa l-oħra f'linja dritta, b'referenza għal vers mill-Koran li jsemmi l-fluss tax-xmajjar taħt il-"Ġnien tal-Ġenna".
Meta wieħed joqgħod fiċ-ċentru tal-post fejn jiltaqgħu l-assi prinċipali, il-qabar jidher simili fil-pożizzjoni u fl-għamla tiegħu għal paviljun ta' ġnien. Iżda f'dan il-każ jimmarka l-post tal-mistrieħ tal-mexxej deċedut. "Il-ġnien jirrappreżenta s-sovranità, u l-mawżolew jirrappreżenta d-dinastija. Meta l-mawżolew jiġi integrat fi ġnien, bħalma huwa l-każ fil-Qabar ta' Humayun, is-sovranità u d-dinastija jsiru ħaġa waħda f'dikjarazzjoni teoloġika li r-re huwa r-re għal dejjem kif kien fl-imgħoddi".
Il-qabar u l-ġnien kollu huma mdawra b'ħitan għoljin tal-ġebel fuq tliet naħat. Ir-raba' naħa suppost kellha tkun ix-xmara Yamuna, li minn żmien il-kostruzzjoni tbegħdet lil hinn mill-istruttura. Il-mogħdijiet ċentrali għall-mixi jintemmu f'żewġ daħliet: waħda prinċipali fil-ħajt tan-Nofsinhar, u waħda iżgħar fil-ħajt tal-Punent. Iż-żewġ daħliet huma għoljin żewġ sulari; id-daħla tal-Punent għadha tintuża sa issa, filwaqt li d-daħla tan-Nofsinhar, li kienet tintuża matul l-era tal-Mugal, issa hija magħluqa. Allinjata fiċ-ċentru mal-ħajt tal-Lvant hemm baradari, li hija binja jew kamra bi tnax-il bieb iddisinjata biex tħalli l-arja tgħaddi minnha. Mal-ħajt tat-Tramuntana hemm kompartiment bil-banjijiet jew hammam.
Monumenti oħra
Il-Qabar u l-Moskea ta' Isa Khan: Hemm diversi monumenti tul il-mogħdija li twassal tal-ħitan madwar il-qabar mid-daħla prinċipali tal-Punent. L-iżjed prominenti fosthom huwa qabar li nbena għoxrin sena qabel il-qabar prinċipali stess. Mibni fl-1547 W.K., dan huwa l-kumpless tal-qabar ta' Isa Khan Niyazi, nobbli Afgan fil-qorti ta' Sher Shah Suri tad-dinastija Suri, li ġġieled kontra l-Mugal. Il-qabar ottagonali huwa ppożizzjonat fi ħdan ġnien ottagonali, li nbena matul ħajtu stess u r-renju ta' Islam Shah Suri, iben Sher Shah. Iktar 'il quddiem intuża bħala post funebri għall-familja kollha ta' Isa Khan. Fuq in-naħa tal-Punent tal-qabar hemm moskea b'wisgħa ta' tliet niċeċ li nbniet bil-ġebel tar-ramel ħamrani. Il-qabar ottagonali huwa simili ħafna għal oqbra u monumenti oħra tad-dinastija Suri fil-Ġonna ta' Lodhi, f'Delhi, u juri progress ċar fl-iżvilupp tal-istil arkitettoniku mill-isbaħ tal-qabar prinċipali. Uħud mid-dettalji arkitettoniċi preżenti hawnhekk dehru iktar 'il quddiem fil-Qabar ta' Humayun, għalkemm fuq skala ferm akbar, bħall-qabar ippożizzjonat fiċ-ċentru ta' ġnien imdawwar bil-ħitan.
Il-Qabar u l-Ġnien ta' Bu Halima: Meta wieħed jidħol fil-kumpless mill-Punent, l-ewwel jidħol f'kumpless ta' ġnien, magħruf bħala l-Ġnien ta' Bu Halima, għalkemm ma tantx nafu wisq fuqha, u peress li l-qabar jew il-pjattaforma olzata fejn kien jinsab fl-imgħoddi mhumiex fiċ-ċentru, jidher qisu żdied wara.
Il-Qabar u l-Moskea ta' Afsarwala: Fit-tarf tal-Lbiċ tal-kumpless hemm il-Qabar ta' Afsarwala, iddedikat lil persuna mhux magħrufa. Waħda mil-lapidi tal-irħam fi ħdan il-qabar tmur lura għall-1566-67 W.K. Il-moskea stess tmur lura għall-istess perjodu, speċjalment meta wieħed iqis li tinsab biswit il-qabel u mhux 'il bogħod minnu.
Nicolaus I Bernoulli
Nicolaus I Bernoulli (imsejjaħ ukoll Nicolas jew Nikolas; twieled fil-21 ta' Ottubru 1687 – miet fid-29 ta' Novembru 1759) kien matematiku Żvizzeru u wieħed mill-matematiċi prominenti ħafna fil-familja Bernoulli.
Qabar ta' Humayun
Monumenti oħra
L-Arab Serai: Litteralment tfisser is-sarai (il-post tal-mistrieħ) għaż-żwiemel, l-istruttura tinsab biswit il-Moskea ta' Afsarwala u nbniet minn Bega Begum għall-ħabta tal-1560-1561 W.K., għall-artiġjani li ġew jagħmlu x-xogħol tal-kostruzzjoni. Tista' tesa' sa 300 Arabas (bil-Persjan ارابه tfisser "karru" jew Gari (vettura)).
Nicolaus I Bernoulli
Kien bin Nicolaus Bernoulli, pittur u membru tal-kunsill ta' Bażel. Fl-1704 ħa l-lawrja mill-Università ta' Bażel taħt is-superviżjoni ta' Jakob Bernoulli u kiseb id-dottorat fil-liġi ħames snin wara b'teżi fuq it-teorija tal-probabbiltà. Fl-1716 ingħata l-katedra ta' Galileo fl-Università ta' Padova, fejn ħadem fuq l-ekwazzjonijiet differenzjali u l-Ġeometrija. Fl-1722 irritorna lejn l-Iżvizzera u ħa l-katedra tal-Loġika fil-Università ta' Bażel.
Sistema diġestiva
It-tratt gastrointestinali jew it-tratt diġestiv, ukoll riferut bħala l-kanal alimentari jew il-GIT, huwa sistema ta' organi fl-annimali li jirċievi l-ikel, jiddiġerih sabiex joħroġ minnu l-enerġija u n-nutrienti u jespella l-fdalijiet. Dan il-proċess kollu huwa magħruf bħala diġestjoni.
Nicolaus I Bernoulli
Ġie kien elett Fellow tar-Royal Society ta' Londra f'Marzu tal-1714. .
Sistema diġestiva
Il-tratt gastrointestinali, huwa differenti minn annimal għal ieħor. Per eżempju, ċerti annimali għandhom stonku li huwa mqassam fi kmajjar.
Nicolaus I Bernoulli
Il-kontribuzzjonijiet l-aktar importanti tiegħu insibuhom fl-ittri tiegħu, l-iżjed f'dawk li kiteb lil Pierre Rémond de Montmort. F'dawn l-ittri, huwa introduċa b'mod partikolari l-Paradoss ta' San Pietruburgu. Ikkorisponda wkoll ma' Gottfried Wilhelm Leibniz u Leonhard Euler.
Qabar ta' Humayun
Monumenti oħra
In-Nila Gumbad: Fuq in-naħa ta' barra tal-ħitan madwar il-kumpless hemm il-qabar li qabel kien magħruf bħala n-Nila Burj (issa magħruf bħala n-Nila Gumbad) jew il-"Koppla Blu", imsejħa hekk peress li kienet miksija b'madum ikħal ileqq. Il-qabar inbena minn Abdul Rahim Khan-I-Khana, iben Bairam Khan li kien ukoll membru tal-qorti tal-Imperatur Mugal, Akbar, għall-qaddej tiegħu Miyan Fahim. Fahim, li mhux biss trabba flimkien ma' ibnu, talli iktar 'il quddiem miet flimkien ma' wieħed mill-ulied subien ta' Rahim, Feroze Khan, meta kienu qed jiġġieldu kontra r-ribelljoni tal-ġeneral Mugal Mahabat Khan fl-1625-1626, matul ir-renju ta' Jahangir. Din l-istruttura hija magħrufa għall-arkitettura unika tagħha, peress li hija ottagonali minn barra u kwadra minn ġewwa. Is-saqaf tagħha minn ġewwa huwa mżejjen b'ġibs miżbugħ u inċiż, u għandha koppla għolja mingħajr il-koppla doppja karatteristika, li kienet komuni fl-oqbra ta' dak iż-żmien.
Iċ-Chillah ta' Nizamuddin Aulia: Huwa maħsub li din hija r-residenza tal-qaddis patrun ta' Delhi, Nizamuddin Auliya (li miet fl-1325), u tinsab 'il barra mill-kumpless prinċipali, ħdejn ir-rokna tal-Grigal tal-mawżolew prinċipali u hija eżempju ta' arkitettura tal-perjodu tat-Tuglaq.
Il-Qabar tal-Barbier: Lejn ir-rokna tax-Xlokk, fi ħdan il-Ġnien ta' Char Bagh, hemm qabar magħruf bħala Nai-ka-Gumbad, jew il-Qabar tal-Barbier, li huwa tal-barbier irjali, u jmur lura għall-1590-1591 W.K., kif tixhed kitba mnaqqxa fuq ġewwa. Il-fatt li jinsab daqshekk qrib il-qabar prinċipali u l-fatt li huwa l-unika struttura oħra fi ħdan il-kumpless tal-qabar jissuġġerixxu li kien qabar importanti, madankollu ma fih l-ebda kitba mnaqqxa li tissuġġerixxi min kien midfun ġo fih; l-isem huwa isem lokali li ngħata lill-istruttura u baqa' jintuża maż-żmien. Il-qabar jinsab fuq pjattaforma olzata b'seba' tarġiet u wieħed jasal għalihom min-Nofsinhar. Għandu pjanta kwadra u jikkonsisti minn kompartiment uniku msaqqaf b'koppja doppja. Fuq ġewwa hem żewġ lapidi mnaqqxa b'versi mill-Koran. Barra minn hekk, waħda mil-lapidi fiha tinqixa taċ-ċifra 999 li jaf tirreferi għas-sena tal-Hijra 1590-1591. Madankollu, f'pittura bl-akkwarelli tal-1820 li issa tinsab fil-Librerija Brittanika, id-didaskalija bil-Persjan taħt l-istruttura tgħid Maqbarah-i-Kokah, jiġifieri l-"Qabar ta' Kaka", u Kokah jew Kaka bil-Persjan jirreferu għal xi wild tar-rispett (mirak). Mirak huwa wkoll titlu Persjan bħal "Sur". L-identità tad-deċedut tal-qabar għadu mhux magħruf, u wara kollox jaf qed jirreferi (bi żball) għal monumenti ieħor fil-qrib fil-kumpless ta' Chausath Khamba, il-qabar ta' Ataga Khan, ħu Humayun tar-rispett, li jinsab fiż-żona tal-Punent ta' Nizamuddin u mhux fil-Lvant tal-Qabar ta' Humayun.
Restawr
Qabel ma sar ix-xogħol ta' restawr, il-vandaliżmu u d-dħul illegali kienu jseħħu b'mod frekwenti fis-sit tal-qabar, u b'hekk kienu theddida serja għall-preservazzjoni ta' dan il-wirt imprezzabbli. Fid-daħla prinċipali tal-Qabar ta' Humayun, kien ġew armati gabbani taħt sistema korrotta ħafna ta' patroċinju muniċipali magħrufa bħala tehbazari, u kull tip ta' vettura kbira kienet titħalla pparkjata illegalment f'dawn l-ispazji fil-beraħ. Fuq in-naħa tan-Nila Gumbad kien hemm ċittadella enormi frott il-politika tax-xiri tal-voti tal-Indja – eluf ta' "abitanti f'abitazzjonijiet żdingati" kienu jitħallew jgħixu hemmhekk minn sezzjoni influwenti tat-tmexxija politika biex jintużaw bħala blokk ta' voti mixtrija fl-elezzjonijiet. L-ambjent tad-dargah ta' Hazrat Nizamuddin Auliya kien żdingat għall-aħħar u l-vaska sagra kienet saret imniġġsa bid-dranaġġ.
Ix-xogħol ta' restawr imwettaq mill-Aga Khan Trust for Culture (AKTC), b'kollaborazzjoni mal-Istħarriġ Arkeoloġiku tal-Indja (ASI), beda għall-ħabta tal-1999 wara xogħol ta' riċerka li kien inbeda fl-1997, u tlesta f'Marzu 2003. Madwar 12-il ettaru ta' art ġew miżrugħa mill-ġdid bil-ħaxix, u tħawlu iktar minn 2,500 siġra u xitla fil-ġonna, inkluż mango, lumi, tip ta' kawkba, ibisku u ġiżimin. Twettqet ukoll l-installazzjoni ta' sistema ġdida taċ-ċirkolazzjoni tal-ilma għall-kanali maġenb il-mogħdijiet għall-mixi. Sabiex jiġi żgurat li l-fluss tal-ilma jnixxi b'mod naturali mill-kanali u l-vaski fis-sit ta' 12-il ettaru (30 akru) mingħajr l-għajnuna ta' sistemi idrawliċi, il-kanali tal-ilma tħaffru u nbnew mill-ġdid bi grad eżatt ta' ċentimetru għal kull 40 metru (pendil ta' 1:4000). Eventwalment dan ippermetta li l-ilma jnixxi tul il-kanali tal-ilma fil-ġonna, u l-funtani reġgħu bdew jaħdmu mill-ġdid. Kompiti oħra f'dan il-proġett enormi ta' restawr kienu jinkludu l-istabbiliment ta' sistema tal-ħżin tal-ilma tax-xita permezz ta' 128 foss bħala ġibjuni tal-ilma, u matul ix-xogħol ta' restawr ġew skoperti bjar antiki tat-tneħħija tas-sedimenti u tar-rivitalizzazzjoni. Għall-ewwel dan l-isforz kollaborattiv kien iffinanzjat b'mod privat taħt il-patroċinju tal-Fond Kulturali Nazzjonali mill-ASI. Il-finanzjament kien jinkludi somma ta' $650,000 mill-Aga Khan Trust for Culture tal-Maestà Tiegħu Aga Khan, bl-għajnuna mill-Grupp ta' Lukandi tal-Oberoi. Barra minn hekk, l-AKTC qed twettaq restawr ferm sinifikanti tal-Qabar ta' Babur, il-post tal-mistrieħ ta' missier Humayun f'Kabul, l-Afganistan.
Wara x-xogħol ta' restawr inizjali, il-kundizzjonijiet fi ħdan u madwar dan il-kumpless inbidlu bil-kbir. Il-gabbani kollha u strutturi addizzjonali oħra tneħħew u l-monumenti u l-ispazji tal-ġonna ġew irrestawrati mill-ġdid. Illum il-ġurnata, madwar il-monumenti hemm ġonna eleganti, li jkomplu jsebbħuhom. Meta jiddawwal billejl, il-monument tassew jidher grandjuż.
Fl-2009, bħala parti mix-xogħol kontinwu ta' restawr, l-ASI u l-AKTC, wara xhur ta' xogħol manwali b'għodda tal-idejn, neħħew saff oħxon ta' konkos mis-saqaf li kien qed jagħmel pressjoni ta' madwar 1,102 tunnellati fuq l-istruttura. Il-konkos oriġinarjament tferra fis-snin 20 tas-seklu 20 biex jiġi evitat li jippenetra l-ilma, u wassal biex il-passaġġi tal-ilma jiġu bblukkati. Sussegwentement, kull darba li kien jidħol ftit ilma, kien jiżdied saff ġdid ta' konkos, li wassal għall-ħxuna akkumulata ta' madwar 40 cm; dan is-saff issa ġie sostitwit b'saff tradizzjonali b'bażi tal-ġebla tal-ġir. Fil-fażi ta' wara, trattament simili ngħata lill-ewwel chabutra tal-qabar, li oriġinarjament kienet pavimentata b'blokok kbar tal-kwarzit, li wħud minnhom kien jiżnu iktar minn 1,000 kg. Fis-snin 40 tas-seklu 20, saff irregolari fin-naħa t'isfel tal-istruttura ġiet ikkoreġuta b'saff ta' konkos, li kompla jisfigura l-pavimentar oriġinali tal-Mugal, li kienet taqbel ma' dak tad-daħla tal-Punent.
Letteratura
Letitia Elizabeth Landon ippubblikat l-illustrazzjoni poetika Il-Qabar ta' Humaioon, Delhi fil-Ktieb tal-Iskizzi ta' Fisher tal-1833. Din tirrifletti fuq ix-xenarju u hija bbażata fuq inċiżjoni ta' pittura ta' William Purser, li turi veduta tal-qabar pjuttost mill-bogħod.
Preżent
Pjanijiet tal-kostruzzjoni maħsuba ħażin bħall-pjanijiet tal-Gvern ta' Delhi tal-2006-2007 biex tinbena mina ġdida li tikkollega l-Lvant ta' Delhi mal-Istadium ta' Jawaharlal Nehru fin-Nofsinhar ta' Delhi, u t-twessigħ tat-toroq qrib il-qabar għal-Logħob tal-Commonwealth tal-2010 sabiex l-Awtostrada Nazzjonali Nru 24 tiġi kkollegata mat-Triq ta' Lodhi, kienu theddida serja għall-monument. Il-pjanifikaturi urbani beżgħu li l-monument storiku seta' ma jiflaħx għall-vibrazzjonijiet mix-xogħol tal-kostruzzjoni daqstant fil-qrib. Finalment, l-Istħarriġ Arkeoloġiku tal-Indja rnexxielu jwaqqaf il-pjanijiet milli jitwettqu.
Fit-30 ta' Mejju 2014, l-arblu fil-quċċata tal-koppla tal-qabar twaqqa' minħabba maltempata qalila fil-belt. Fid-19 ta' April 2016, il-Ministru għall-Kultura tal-Indja Dr. Mahesh Sharma żvela l-arblu rrestawrat tal-monument u l-arblu oriġinali ġie kkonservat.
Ħal Għaxaq
Ħal Għaxaq hu villaġġ żgħir fix-Xlokk ta' Malta li jinsab taħt l-għolja taż-Żejtun, u qiegħed f'nofs Wied iz-Ziju u Wied il-Garnaw, lil hinn minn Bir id-Deheb; Il-villaġġ għandu perċentaġġ għoli ta' kampanja naturali, bi ftit attività kummerċjali, u fuq ix-xaqliba tal-Garnaw jeżistu għadd ta' fabbriki u industriji ħfief. Ħal Għaxaq ħareġ mill-parroċċa taż-Żejtun fl-1626 u l-parroċċa tiegħu hija ddedikata lill-Assunta jew, kif inhi magħrufa, bħala Santa Marija. Il-Festa titulari tiġi ċċelebrata fil-15 ta' Awwissu.
Knisja parrokkjali
Il-Knisja Parrokjali hija ddedikata lil Santa Marija. Fl-20 ta’ Diċembru 1733 l-Isqof Fra Paolo Alpheran de Bussan qiegħed l-ewwel ġebla tat-tielet knisja f’Ħal Għaxaq - il-knisja li hemm illum. Skond ir-rit Ruman, l-ewwel ġebla kienet tkun taħt il-pilastru tan-naħa tal-Evanġelu. Il-Perit kien Sebastiano Saliba u l-knisja għandha forma ta’ salib Latin bi stil Barokk qawwi fiha. Il-50 sena ta’ xogħol, tbatija u sagrifiċċju raw il-frott tagħhom fil-jum tal-konsagrazzjoni tal-Knisja, nhar il-Ħadd, 2 ta’ Mejju 1784, meta l-Isqof Mons. Vincenzo Labini, imdawwar bil-kleru u l-poplu Għaxqi, ikkonsagra l-knisja l-ġdida u ddedikaha lill-Verġni Marija Mtellgħa s-Sema. Din il-knisja għandha diversi opri tal-arti mill-isbaħ. Insibu fost l-oħrajn l-istatwi tal-Madonna ta' Fatima, tar-Rużarju, ta' San Ġużepp u sett tal-Ġimgħa l-Kbira, iżda l-Għaxqin huma l-aktar kburin bl-istatwa titulari tagħhom, dik ta' Santa Marija. Din inħadmet minn zokk ta' siġra taż-żebbug fl-1808 mill-artist famuż Malti Marjanu Gerada u hija meqjusa bħala l-kapolavur tiegħu, tant li serviet bħala mudell għal diversi statwi oħrajn tal-Assunta, fosthom dawk tal-Imqabba u ta' Ħad-Dingli. Insibu wkoll bosta xogħlijiet ta' pitturi mill-isbaħ, magħmula minn ħafna artisti kbar Maltin fosthom Gian Nikol Buhagiar, li pitter il-kwadru titulari tat-Tlugħ fis-Sema tal-Madonna; Francesco Zahra, Emvin Cremona, Rokku Buhagiar u Ġanni Vella, fost oħrajn. Apparti l-festa titulari ta' Santa Marija, f'din il-parroċċa jsiru diversi festi sekondarji oħra matul is-sena, fosthom dik ta' San Ġużepp, il-Madonna tar-Rużarju, u Corpus. Ta' min jgħid li f'dan ir-raħal, il-purċissjoni bl-istatwi tal-Ġimgħa l-Kbira ssir nhar Ħadd il-Palm filgħaxija.
Każini tal-banda
L-Għaxqin għandhom ħafna għal qalbhom il-festi tagħhom u li dejjem komplew jitkabbru matul is-snin. L-armar mat-toroq kollha tar-raħal fiż-żewġ festi, il-briju, in-nar, il-knisja parrokjali mżejna bl-isbaħ libsa u, fuq kollox, id-dedikazzjoni juru kemm l-Għaxqin iħobbu b'imħabba liema bħala lill-Patruna Ewlenija, Protettriċi u l-Omm waħdanija li tgħaqqadhom: Santa Marija, taħt it-titlu tat-tlugħ fis-sema tagħha, kif ukoll żewġha San Ġużepp, li flimkien ħaddnu s-Sagra Familja. Għal dan il-għan, tul is-snin twaqqfu żewġ Għaqdiet Mużikali biex ikomplu jkabbru l-festi tar-raħal.
Għaqda Mużikali Santa Marija Ħal Għaxaq
Kif juri l-isem, din l-għaqda mużikali Għaxqija twaqqfet uffiċjalment f'Ħal Għaxaq fl-1873 bil-għan li tkompli tkabbar il-festa titulari, speċjalment fil-festi ta' barra u tkabbar l-element mużikali u kulturali fir-raħal ta' Ħal Għaxaq.
Fl-1934 twaqqfet ukoll il-Banda fi ħdan din l-ewwel Għaqda Soċjali fir-raħal u llum ħadet isimha għall-kunċerti mill-isbaħ li torganizza ta' kull sena fil-jiem tal-festa titulari. Illum il-ġurnata l-partitarji Stillieri jiltaqgħu f'bini ġdid u mill-isbaħ fil-pjazza ewlenija ta' Ħal Għaxaq. Dan il-każin iġib l-isem ta' Palazz Santa Marija u nfetaħ uffiċjalment fit-30 ta' Lulju 2009 mill-Onor. Prim Ministru Dr Lawrence Gonzi, wara programm mill-isbaħ fejn indaqqu bosta siltiet mużikali tal-aqwa kompożituri fid-dinja. Il-ftuħ uffiċjali ta' dan il-każin ħabat mal-25 sena mill-anniversarju tal-ftuħ tal-ewwel binja, li kien infetaħ mill-President Emeritu s-Sinjorina Agata Barbara. Matul is-snin il-festa titulari kompliet tikber f'ħafna aspetti u dejjem għolliet isem ir-raħal. Fejn jidħol in-nar, din l-Għaqda ħadet sehem għal diversi drabi kemm fil-Festival Nazzjonali tan-Nar tal-Art fil-Furjana kif ukoll fil-Festival Internazzjonali tan-Nar tal-Arju ġewwa l-Port il-Kbir, u qatt ma reġgħet lura r-raħal mingħajr xi unur (il-lista kollha tidher ftit aktar 'l isfel). Apparti dawn il-Festivals, ta' kull sena toħroġ bl-unuri kollha bl-ispettaklu tan-nar sinkronizzat mal-mużika li jsir fl-14 ta' Awwissu, lejlet il-festa tal-Patruna tar-raħal.
Propju fl-2008, fl-okkażjoni tal-200 sena mill-miġja tal-istatwa meraviljuża tal-Assunta, giet inawgurata statwa ta' San Ġorġ Preca, maħduma minn artist Għaxqi. Il-festa tiġi ċċelebrata ta' kull sena mit-30 ta' Lulju (bidu tal-kwindiċina) sal-qofol tal-festi, fil-15 ta' Awwissu. Din l-Għaqda ħija wkoll magħrufa għal bosta kunċerti kbar li torganizza qabel il-festa, li jafu l-bidu tagħhom fl-aħħar tas-snin 90, bl-isem ta' Street Concert.
F'dawn l-aħħar snin dawn ħadu xejra differenti għall-aħħar u bdew jiġbdu eluf kbar ta' nies minn Malta, Għawdex u saħansitra minn pajjiżi barranin. Il-kunċert beda jiġi organizzat fuq tlett ijiem, fejn fl-aħħar jum jieħdu seħem kemm tributes kif ukoll gruppi oriġinali bħal "Tracy Shields in Celine Dion Tribute" fl-2008; il-Queen "Rhapsody" UK Tribute fl-2009 u l-2011; l-Abba UK fl-2010; Sheila Bonnick bħala l-kantanta mill-ewwel line-up uffiċjali tal-Boney M fl-2011, u l-grupp oriġinali Smokie fis-7 ta' Awwissu 2012.
Ħaġa sabiħa hija l-att ta' karità li ssir fil-Festa kif ukoll fil-Milied permezz tar-radju, fejn f'dawn l-iStreet concerts u fiż-żminjiet tal-Milied jinġabru l-flus għal min hu fil-bżonn.
Unuri
Festival Nazzjonali tal-Logħob tan-Nar tal-Art:
Festival Nazzjonali tal-Logħob tan-Nar tal-Ajru:
Għaqda Mużikali San Ġużepp
Din kienet it-tieni soċjetà li twaqqfet fir-raħal. Fil-fatt, din l-Għaqda mużikali twaqqfet biex tieħu ħsieb il-festa sekondarja tal-istess qaddis li ġġib isimha u twaqqfet fl-1874. L-ewwel forma ta' banda, li proprjament kienet orkestra fi ħdan din is-soċjetà, twaqqfet fl-1888 iżda kellha tieqaf ħesrem wara biss ftit snin minħabba problemi li ma kienx hemm kontroll fuqhom. Din reġgħet bdiet tiffunzjona uffiċjalment bħala banda kif nafuha llum fl-1935. Il-partitarji Ġużeppini jipposjedu każin mill-isbaħ ukoll imsejjaħ "il-Meravilja" u jinsab fi Triq Santa Marija, eżattament qabel tidħol fil-pjazza, min-naħa tal-knisja. Bħall-Għaqda Mużikali ta' Santa Marija, din l-Għaqda taħdem ħafna wkoll biex tgħolli isem ir-raħal fl-aspetti mużikali u kulturali tal-lokal. Il-festa sekondarja fir-raħal ħadet xejra oħra u kibret aktar meta fl-1975, il-Kurja neħħiet ir-regolamenti fuq il-festi sekondarji. Għalkemm din hija festa sekondarja, l-Għaqda Mużikali San Ġużepp ġabet unuri kbar, kemm nazzjonali kif ukoll internazzjonali. L-aħħar unur kien fi Spanja, meta rebħet kompetizzjoni internazzjonali.
Postijiet ta' interess
Fost il-ħafna bini importanti nsibu dar unika msejħa d-Dar tal-Bebbux. Din hija dar unika f'Malta u dan għaliex hija miksija bil-bebbux li joħolqu ħafna disinji reliġjużi. Dan ix-xogħol kien sar minn sid id-dar fil-bidu tas-seklu 19 meta d-dar kienet għadha bħala ħanut tax-xorb. Din id-dar kienet ukoll il-post fejn nibtet ix-xewqa biex f'Ħal Għaxaq isir ukoll l-ewwel każin soċjali, dak tal-festa titulari ta' Marija Assunta (magħrufa aktar bħala Santa Marija).
Post ieħor huwa t-Turretta li kienet tintuża mill-għassiesa tal-gżejjer biex jgħassu r-raħal u l-madwar.
Kappella ta' Santa Luċija
'Il barra sew mir-raħal ta' Ħal Għaxaq wieħed isib kappella ċkejkna li, minflok in-natura li kienet iddawwarha fl-antik, illum wieħed jara bosta fabbriki u bini li, nistgħu ngħidu, tellfu mill-isbuħija naturali li kienet tgawdi din il-kappella. Din tinsab eżattament fil-bidu tat-triq li minn Triq Tal-Barrani, f'Ħal Tarxien, wieħed jaqsam biex jidħol il-Gudja. Propju ftit aktar 'l isfel mill-kappella, wieħed isib iċ-ċimiterju tal-Gudja. Din il-knisja nbniet fl-1535 fuq art u bi flus il-knisja Kattedrali tal-Imdina, għalhekk hija proprjetà tagħhom. Wara ġiet irranġata mill-ġdid min-Nobbli Pawlu Pellegrino. Fiha artal wieħed, u s-sagristija tagħha ġiet mibnija minn Wiġi Agius. Riċentament din il-kappella reġgħet ġiet irranġata minn ħafna Għaxqin stess.
Tajjeb li ngħidu li għalkemm storikament u parrokjalment tagħmel parti mill-parroċċa ta’ Ħal Għaxaq u fil-bidu tat-twaqqif tal-Kunsilli Lokali kienet parti mill-istess raħal, illum il-ġurnata saret parti mil-lokalità ta’ Santa Luċija, wara talba li saret mill-Kunsill Lokali t’hemmhekk.
Kappella ta' San Filippu
F'misraħ żgħir li jinsab fuq wara tal-knisja parrokjali u jġib l-isem tal-qaddis San Filippu, insibu kappella żgħira fil-kobor iżda kbira fix-xogħol artistiku ta' pitturi li jżejnuha u fil-lavur tal-ġebla Maltija. Hija ddedikata lil San Filippu Neri u fl-1796 laħqet għad-dinjità ta' Bażilika Minuri affiljata mal-knisja ta' San Ġwann Lateran f'Ruma. Il-knisja bdiet tinbena fit-23 ta’ Jannar 1761, u tlestiet fit-3 ta’ Lulju 1762, fuq id-disinn tal-Perit Sebastjan Saliba, l-istess perit tal-knisja parrokjali ta' Ħal Għaxaq iddedikata lill-Assunta. Din tbierket minn Dun Ġwann Filippu Żammit fid-9 ta’ Mejju 1763, li tagħha hu kien is-sid u l-ħsieb biex tinbena.
Lingwa Oċċitanija
L-Oċċitan (occitan, jew lenga d'òc) hi lingwa Rumanza mitkellma minn madwar 1 miljun ruħ fi Franza, il-Kalabrja, Spanja.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil
It-tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil (bil-Portugiż: Seleção Brasileira) jirrapreżenta lill-Brażil fil-futbol internazzjonali u hu mmexxi mill-Confederação Brasileira de Futebol. Ilhom membri tal-FIFA mill-1923 u membri tal-CONMEBOL mill-1916.
Il-Brażil huwa l-aktar pajjiħ titolat fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja, b'ħames titli: 1958, 1962, 1970, 1994 u 2002. Fost tit-titli mirbuħa hemm ukoll tmien suċċessi fil-Copa America u erba' fit-Tazza tal-Konfederazzjonijiet. Dan il-pajjiż huwa l-uniku tim nazzjonali li lagħab f'kull edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja mingħajr qatt ma tilef waħda.
Lola Pagnani
Bijografija
Hi twieldet f'Ruma bħala Anna Lola Pagnani Stavros, it-tifla tal-kittieb Enzo Pagnani. Hi ggradwat f'Pariġi fl-età ta' sbatax-il sena fiż-żfin kontemporanju, u kienet l-ewwel żeffiena tal-Momix fit-"Tour Mondjali", u suċċessivament ikkolaborat fil-koreografija ta' Circe du Soleil f'Montréal. Hi kienet l-ewwel żeffiena fit-Teatru Nazzjonali ta' Munich taħt id-direzzjoni ta' Lina Wertmuller u l-konduttur Giuseppe Sinopoli. Wara hi ggradwat fiż-żfin kontemporanj fl-Alvin Ailey American Dance Theater ġewwa New York. Wara li ġewwa New York studjat id-drama, hi rritornat lura l-Italja.
Rabat (Marokk)
Ir-Rabat (/rəˈbɑːt/; bl-Għarbi: الرِّبَاط, b'ittri Rumani: er-Ribât; bil-lingwi Berberi: ⵕⵕⴱⴰⵟ, b'ittri Rumani: ṛṛbaṭ) hu l-belt kapitali tal-Marokk u s-seba' l-ikbar belt fil-pajjiż b'popolazzjoni urbana ta' madwar 580,000 (skont iċ-ċensiment tal-2014) u b'popolazzjoni metropolitana ta' iktar minn 1.2 miljun ruħ. Hija wkoll il-belt kapitali tar-reġjun amministrattiv ta' ir-Rabat-Salé-Kénitra. Ir-Rabat jinsab mal-Oċean Atlantiku fil-bokka tax-xmara Bou Regreg, fuq in-naħa opposta ta' Salé, ir-raħal prinċipali qrib il-belt.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil
Ħafna kummentaturi distinti jikkunsidraw lit-tim Brażiljan tal-1970 bħala l-aqwa tim fl-istorja, għalkemm ħafna jargumentaw l-istess ħaġa għal timijiet oħra, fosthom it-tim Brażiljan tal-1958 u tal-1962.
Lola Pagnani
Bijografija
Lura l-Italja hi bdiet fost ismijiet kbar ta' fama internazzjonali, bħal Ettore Scola, Giulio Base, Lina Wertmuller, u ġiet magħżula minn Spike Lee, John Turturro u aktar tard, Abel Ferrard għal xi produzzjonijiet ġewwa l-Istati Uniti. Fl-Italja kienet testimonja ta' Lavazza flimkien ma' Tullio Solenghi u Riccardo Garrone u għal sentejn kienet parti mill-programm ta' diskussjoni Maurizio Costanzo Show. Hi kienet invitata biex taħdem flimkien ma' Enrico Montesano, Marco Columbro, Barbara De Rossi, Blas Roca Rey, Enrico Brignano, Nino Manfredi, Vittorio Gassman u Shelley Winters. Dan tal-aħħar ħadha tistudja miegħu f'Los Angeles fl-Actor's Studio.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil
Attwalment, fil-klassifika dinjija tal-FIFA, huma jinsabu fit-3 post. Il-Brażil huwa l-uniku tim li rebaħ it-Tazza tad-Dinja f'erba' kontinenti differenti: darba fl-Ewropa (Żvezja 1958), darba fl-Amerika t'Isfel (Ċili 1962), darbtejn fl-Amerika ta' Fuq (Messiku 1970 u Stati Uniti 1994) u darba fl-Asja (Korea/Ġappun 2002). Flimkien ma' Spanja jaqsum ir-rekord ta' 35 logħba konsekuttiva mingħajr telfa.
Rabat (Marokk)
Etimoloġija
L-isem "ir-Rabat" ġej mill-kelma Għarbija الرِّبَاط (er-Ribât) li tfisser ir-ribat, jiġifieri bażi jew fortifikazzjoni Iżlamika. L-isem huwa verżjoni mqassra ta' رِبَاطُ الْفَتْح (Ribâtu l-Feth) li tfisser ir-ribat tal-konkwista jew il-fortizza tar-rebħa — titlu li kien ingħata mill-Almoħadin meta stabbilew il-belt bħala bażi navali fl-1170.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil
Storja tal-bidu (1914–1957)
thumb|250px|L-ewwel logħba tal-Brażil kontra [[Exeter City FC|Exeter City fl-1914]] Huwa maħsub li l-ewwel logħba tat-tim nazzjonali Brażiljan kienet fl-1914 bejn tim magħżul ta' Rio de Janeiro u São Paulo u l-klabb Ingliż ta' Exeter City, li ntlagħbet fil-grawnd ta' Fluminense. Il-Brażil rebħu 2–0 b'gowls ta' Oswaldo Gomes u Osman, għalkemm oħrajn jgħidu li l-logħba spiċċat dro ta' 3–3. B'kuntrast mas-suċċessi li kellhom jaslu wara, il-bidu tat-tim nazzjonali ma kienx wieħed fjurit, kawża ta' kunflitti interni mal-assoċjazzjonijiet tal-futbol Brażiljani dwar il-professjonaliżmu, li ostakola lill-Federazzjoni Brażiljana sabiex tilgħab tim b'saħħtu.
Lola Pagnani
Bijografija
Ikkolaborat mar-Rai International fi New York f'diversi programmi u kkonduċiet il-programm PoP Italia. Dan l-aħħar iddeċidiet li tagħmel dokumentarju flimkien mal-produttriċi u direttriċi Amerikana Melissa Balin, inspirat minn fatt personali legali bħala vittima ta' komplott tal-camorra. Il-proġett se jġib l-isem ta' Women Seeking Justice u se jinkludi stejjer ta' inġustizzja minn madwar il-globu.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil
Storja tal-bidu (1914–1957)
Għat-Tazza tad-Dinja 1954 fl-Iżvizzera, it-tim Brażiljan kien kompletament rinnovat, sabiex jinsa t-telfa tal-Maracanã, għalkemm xorta waħda kellu grupp ta' plejers tajbin, fosthom Nílton Santos, Djalma Santos, u Didi. Madanakollu, il-Brażil ftit li xejn avvanzaw. Il-favoriti tal-kwarti tal-finali l-Ungerija għelbu lill-Brażil 4–2 f'waħda mill-aktar logħbiet goffi u vjolenta fl-istorja tal-futbol, li baqħet magħrufa bħala l-Battalja ta' Berna.
L-Era tad-Deheb ma' Pelé (1958–1970)
Il-kowċ tal-Brażil Vicente Feola, impona regoli stretti lill-iskwadra għat-Tazza tad-Dinja 1958 li kellha ssir fl-Iżvezja. Il-plejers ingħataw lista ta' erbgħin ħaġa li ma kienux permessi jagħmlu, fosthom li jilbsu kpiepel jew umbrellel, ipejpu waqt li jilbsu l-uniformi uffiċjali u jitkellmu mal-istampa barra l-ħinijiet allokati. Huma kienu l-uniku tim li ġabu psikologu fil-kamp tagħhom (minħabba li memorji tal-1950 kienu għadhom jaffettwaw lil xi wħud) jew dentista (minħabba li, kawża tal-oriġini foqra tagħhom, ħafna plejers kellhom problemi fis-snin li kienu qegħdin jikkawżaw infezzjonijiet u kellhom impatt negattiv fuq il-prestazzjoni), u bagħtu scout fl-Ewropa sabiex jara l-logħob ta' kwalifikazzjoni sena qabel ma beda l-kampjonat.
Rabat (Marokk)
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Brażil
L-Era tad-Deheb ma' Pelé (1958–1970)
thumb|275px|Il-gowl famuż ta' [[Pelé kontra l-Iżvezja fil-finali tat-Tazza tad-Dinja tal-1958]] Il-Brażil telgħu fi grupp tqil flimkien mal-Ingilterra, l-Unjoni Sovjetika u l-Awstrija. Fl-ewwel logħba għelbu lil-Awstrija 3–0 u wara ġew dro ta' 0–0 mal-Ingilterra. Il-Brażiljani kienu ilhom jinkwetaw fuq il-prospettiva li jilgħabu mal-Unjoni Sovjetika, li kienu mħarrġa tajjeb ħafna u kienu fost il-favoriti għar-rebħ; l-istrateġija kienet li jieħdu r-riskji fil-bidu tal-logħba sabiex jiskorjaw gowl kmieni. Qabel il-logħba, il-bnadar tat-tim, Bellini, Nílton Santos, and Didi tkellmu ma' Vicente Feola u pperswaduh sabiex jagħmel tliet sostituzzjonijiet li kienu kruċjali sabiex il-Brażil jirbħu lis-Sovjetiċi u jirbħu t-Tazza: Zito, Garrincha u ż-żagħżugħ Pelé kellhom jibdew mill-bidu. Mat-tisfira tal-ftuħ, huma qassmu l-ballun lil Garrincha li għeleb lil tliet plejers qabel max-xutt tiegħu ħabat mal-lasta. Huma żammew il-pressjoni u wara tliet minuti, li aktar tard ġew deskritti bħala "l-akbar tliet minuti fl-istorja tal-futbol", Vavá tefa' lill-Brażil fil-vantaġġ. Huma rebħu l-logħba 2–0. Pelé skorja l-uniku gowl tal-kwarti tal-finali kontra Wales, u għelbu 5–2 lil Franza fis-semifinali. Fil-finali kontra l-ospiti tal-Iżvezja huma rebħulhom 5–2, biex kisbu l-ewwel Tazza tad-Dinja u saru l-ewwel pajjiż li rebaħ dan it-titlu barra mill-kontinent tiegħu.
Fit-Tazza tad-Dinja 1962, il-Brażil rebħu t-tieni titlu tagħhom b'Garrincha jkun l-istilla, hekk kif ġarr ir-responsabbiltà tat-tim fuq spallejh wara li Pelé weġġa' fit-tieni logħba tal-grupp kontra ċ-Ċekoslovakkja u kien indisponibbli għall-kampjonat kollu.
Il-preparazzjoni għat-Tazza tad-Dinja 1966 kienet imxekkla minħabba influwenzi politiċi. Il-klabbs il-kbar Brażiljani xtaqu l-plejers tagħhom jiġu inklużi fit-tim Brażiljan, sabiex jiġu esponuti iktar. Fl-aħħar xhur ta' qabel it-Tazza tad-Dinja, il-kowċ Vicente Feola kien qiegħed jaħdem b'46 plejer, li 22 minnhom biss setgħu jmorru l-Ingilterra; dan wassal għal ħafna tilwim intern u pressjoni psikoloġika fuq il-plejers u l-istaff tekniku. Ir-riżultat kien li fil-fażi finali l-Brażil għamel l-agħar prestazzjoni tiegħu fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja. L-edizzjoni tal-1966 tibqa' mfakkra għal-logħob fiżiku, u Pelé kien wieħed minn dawk li sofra minn dan it-tip ta' logħob. Wara li sar l-ewwel plejer li skorja fi tliet edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja minn free-kick dirett kontra l-Bulgarija, u kellu jistrieħ minħabba għejja għal-logħba li jmiss kontra l-Ungerija, li l-Brażil tilfu. Wara affaċċja lill-Portugall, u l-ħafna daħliet vjolenti mid-difensuri Portugiżi ħallew l-effett tagħhom hekk kif Pelé kellu jħalli l-logħba u l-kampjonat innifsu. Suċċessivament, il-Brażil tilfu l-logħba u ġew eliminati fl-ewwel rawnd tat-Tazza tad-Dinja għall-ewwel darba mill-1934. Fi tmiem il-kampjonat, Pelé esprima x-xewqa li ma jilgħabx iktar fit-Tazza tad-Dinja.