cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antonio Vivaldi
Reputazzjoni wara mewtu
Vivaldi baqa' mhux magħruf għall-kunċerti ppubblikati u injorat għal kollox sa wara li reġa' beda jkun hemm interess fil-mużika ta' Bach, bis-saħħa ta' Felix Mendelssohn-Bartholdy. Anke x-xogħol famuż tiegħu, Le quattro stagioni, ma kienx inkluż fl-edizzjoni oriġinali. Fil-bidu tas-seklu 20 il-kunċert fl-istil Vivaldjan kompost fl-1913 minn Fritz Kreisler li għaddieh bħala xogħol oriġinali tal-Prete Rosso (RV Anh. 62), ikkontribwixxa għall-irxoxtar tal-fortuna ta' Vivaldi. Dan ta spinta lill-istudjuż Franċiż Marc Pincherle, biex jibda xogħol akkademiku fuq ix-xogħlijiet tal-kompożitur Venezjan. I-sejba ta' bosta manuskritti ta' Vivaldi u l-akkwiżizzjoni tagħhom mill-Biblioteca Nazionale Universitaria di Torino wasslet għal interess ġdid fil-mużika ta' Vivaldi.
It-twelid mill-ġdid tax-xogħlijiet mhux pubblikati ta' Vivaldi fis-seklu 20 sar l-aktar bis-saħħa tad-dedikazzjoni ta' Alfredo Casella, li fl-1939 organizza is-Settimana di Vivaldi, issa storika, li fiha instabu mill-ġdid il-Gloria RV 589 u L'Olimpiade (RV 725). Mit-Tieni Gwerra Dinjija 'l hawn il-kompożizzjonijiet ta' Vivaldi kellhom suċċess universali. Fl-1947 il-kummerċjant Venezjan Antonio Fanna waqqaf l-Istituto Italiano Antonio Vivaldi, bil-kompożitur Gian Francesco Malipiero bħala direttur artistiku, bl-intenzjoni li jimppromwovi l-mużika ta' Vivaldi u l-pubblikazzjoni ta' edizzjonijiet ġodda tax-xogħlijiet tiegħu.
Il-mużika strumentali
Għalkemm Il-kunċert solistiku, li ġej mill-concerto grosso, kien bdieh Giuseppe Torelli xorta lil Vivaldi għandna nattribwixxu l-elaborazzjoni ta' forma li kienet użatat bħala mudell sat-twelid tal-kunċert klassiku. Il-parti l-kbira mill-kunċerti tiegħu hi kkaratterizzata minn żewġ movimenti mgħaġġlin b'alternazzjoni ta' "kollha" bbażati fuq ritornell, li jerġa' jiġi propost f'diversi tonalitajiet ta' soli modulanti ta' karattru tematiku ħieles. Din il-forma, li ma kinetx invenzjoni Vivaldjana, intużat mill-kompożitur Venezjan b'libertà kbira; pereżempju matul il-moviment iqassar ir-ritornell waqt li fl-istess ħin itawwal is-soli, jew jirrepeti darbtejn ir-ritornell finali bl-inserzjoni ta' episodju soliistiku qasir li juża materjal mużikali mill-ewwel solo. Fil- movimenti bilmod, kultant juża forma ta' ritornell semplifikata, u drabi oħra juża forma b'tema waħda u b'żewġ partijiet maħruġa mis-sonata.
Vivaldi kkompona 329 kunċert għal strument solista wieħed u arki, li 220 minnhom huma għal vjolin, 37 għal fagott, 27 għal vjolinċell, 19 għal obwe, 13 għal flawt travers, 2 għal flawt dritt, 3 għal flautino (flawt dritt sopran irqieq), wieħed għal mandolina u 7 għal viola d'amore. Barra minn dawn hemm xi erbgħin kunċerti għall-żewġ strumenti u arki, l-aktar għal żewġ strumenti ugwali (żewġ vjolini jew żewġ obwejiet), imma fosthom hemm ukoll il-famuż kunċert għal viola d'amore u ljutu. Imbagħad hemm aktar minn tletin kunċerti multipli, għal aktar minn tliet solisti. Ma dawn irridu nżidu xi sittin "kunċert mimli" (kunċert għall-arki mingħajr solisti), jixbhu ħafna s-sinfoniji tal-opra, li fihom kultant insibu attenzjoni għall-elaborazzjoni kontrappuntistika 'l bogħod ħafna mill-immaġini stereotipata ta' Vivaldi bħala kompożitur "faċli" u superficjali. Hemm numru żgħir ta' kunċerti b'solista u żewġ orkestri, infatti din hu qsim tal-orkestra f'żewġ gruppi separati, fit-tradizzjoni tal-polikoralità sagra Venezjana fli fjorixxiet bejn l-aħħar tas-seklu 16 u l-bidu tas-sbatax. Fl-aħħar hemm xi għoxrin "kunċert mingħajr orkestra", miktubin għal grupp ta' numru ta' strumenti, minn tnejn sa sitta, akkompanjati mill-basso continuo: dawn mhumiex tal-forma li fiha jiġu trattati s-soltu dawn il-gruppi, jiġifieri il-forma tas-"sonata da camera" jew tas-"sonata da chiesa", imma f'dik tal-kunċert "bir-ritornelli".
Ħafna kunċerti huma programmatiċi jew onomatopejċi: fost dawn hemm pereżempju l-fumużissmi Stagioni (Staġuni, RV269, 315, 293, 297) li huma l-ewwel erba' kunċerti fl-opra 8, Il Gardellino (Il-Gardell, RV90, 428), La Tempesta di Mare (It-Tempesta tal-Baħar, RV98, 433, 570), Il cornet[t]o da posta (Il-Kurunetta tal-Posta, RV363), La Caccia (Il-Kaċċa, RV 362), La notte (Il-Lejl, RV104, 501). Imbagħad ħafna kunċerti oħra għandhom titlu li jista' jirreferi għall-istil mużikali, bħall-Concerto madrigalesco (Kunċert madrigalesk, RV129) jew il-Concerto alla rustica (Kunċert bi stil rustiku, HRV151), jew għall-emozzjoni ġenerali tal-mużika, bħal L'inquietudine (RV23) jew L'amoroso (RV271), għall-modalità partikulari tal-eżekuzzjoni bħal L'ottavina (RV763), li fiha is-soli kollha jindaqqu fuq l-ottava l-għolja, jew anke għall-eżekutur li jkun ħa jdoqqu, bħal Il Carbonelli (RV366) jew għall-okkażżjoni li jkun kompost għaliha tkun bħall-kunċerti "per lal-la solennità di S Lorenzo" (RV286, 556, 562).
Waslulna madwar 90 sonata, li jippreżentaw stil inqas innovattiv min tal-kunċerti. Kemm fis-sonata solistika (għal strument wieħed u basso continuo) kif ukoll fis-sonata "għal tlieta" (għal żewġ strumenti u basso continuo) tintuża sistema formali u kitba marbuta mal-mudelli komuni tal-musica da camera ta' dak iż-żmien (Arcangelo Corelli, Tomaso Albinoni, l-iskola Bolonjiża u dik Venezjana). Is-sonati għal tlieta, miġburin fl-opra 1 u l-opra 5, huma influwenzati ħafna mix-xogħlijiet da camera ta' Arcangelo Corelli, anke jekk huma "dinamizzati" mill-vitalità tal-kitba strumentali Venezjana, filwaqt li s-sonati għall-istrument wieħed, miktubin l-aktar għall-vjolin, jew għall-vjolinċell, jew għal strument tan-nifs, għandhom stil tipikament da camera personalizzat minn żvilupp partikolari tal-kantabilità fil-movimenti bil-mod u minn distakkament progressiv fir-ritmu mill-mudelli taż-żfin.
Fost is-sonati tiegħu, ta' min jiftakar ir-RV 68, RV 70, RV 71 u RV 77, miktubin għall-żewġ vjolini u kontrabaxx ad libitum, li x'aktarx kienu komposti qabel id-dwetti għall-żewġ vjolini op. 3 ta' Jean-Marie Leclair u allura huma fost l-ewwel u l-aktar eżempji interessanti ta' sonati għall-żewġ vjolini mingħajr akkompanjament mill-basso continuo.
Ġabriet li ġew stampati f'ħajtu
Meta neżaminaw x-xogħijiet ippubblikaati waqt li Vivaldi kien għadu ħaj, mal-ewwel nindunaw li fl-ewwel snin tal-karriera tiegħu kien hemm prevalenza ta' sonati, waqt li fit-tieni parti ta' ħajtu, meta kien diġa kompożitur stabilit, kien hemm maġġoranza assoluta ta' kunċerti. L-aħħar żewġ pubblikazzjonijiet, Opus XIII u oħra bla numru, li jikkonsistu f'sonati huma każijiet partikolari. L-ewwel waħda hi żgur falza u min id Franċiża imma fiha jintużaw elementi tematiċi ta' oriġni Vivaldjana. It-tieni waħda min-naħa l-oħra hi pubblikazzjoni magħmula mingħajtr il-kontroll tal-kompożitur, kif jidher ċar mill-fatt li m'għandhiex numru u skont Kolneder x'aktarx fiha mużika komposta ħafna snin qabel. Ta' min jgħid li l-pubblikazzjoni tal-kunċerti kienet tqum ħafna iżjed minn pubblikazzjoni ta' sonati u allura kienet operazzjoni kummerċjali ħafna iżjed ta' riskju għal kompożitur żagħżugħ. Għalhekk ma nistgħux neskludu l-possibbiltà li Vivaldi kkompona l-kunċerti fl-ewwel snin tas-sarvizz tiegħu mal-Ospedale della Pietà, kif forsi jista' jidher mill-fatt li ngħata aktar responsabbiltà fl-1705, miż-żieda fl-istipendju li kiseb fl-1708 u minn diversi affinitajiet stilistiċi bejn is-sonati għal vjolin u ċimbalu f' Opus II (1708) u xi kunċerti ta' l'Estro Armonico (Opus III, 1711).
Opri
Vivaldi kien isostni li kien ikkompona 94 opra. Fir-realtà, ġew identifikati inqas minn 50 titlu, u xi 20 biss għadhom jeżistu. Min-naħa l-oħra, il-kalolu tal-kompożizzjonijiet hu magħmul aktar kompless mid-drawwa tal-epoka li jieħdu opri qodma u jbiddlulhom it-titlu u li jikkomponu pastiċċi li jkun fihom mużika ta' diversi awturi, kemm miktuba għall-okkażżjoni u kemm adatta minn opri ta' qabel.
Waslulna 21 opra minn Vivaldi, xi wħud sħaħ o oħrajn le, kollha drammi għall-mużika li mill-punto di vista drammatiku jsegwu il-kanoni tipiċi tal-opera seria tal-epoka. Madankollu l-mużika hi dinamika u rikka fl-invenzjoni. Però mhux rari li nsibu f'xi pastiċċi tard fil-ħajja tal-Prete Rosso, arji ta' kompożituri kontemporanji, bħal Leonardo Leo, Geminiano Giacomelli, Johann Adolf Hasse u Giovanni Battista Pergolesi.
Venere (mitoloġija)
daqsminuri|Dettall ta' Venere mill-kwadru It-twelid ta' Venere ta' William-Adolphe Bouguereau ta' l-1879 Venere (Latin Venus) li hija figura fil-mitoloġija Rumana, kien fl-oriġini tagħha, l-ispirtu u d-divinità tal-ġonna.
Antonio Vivaldi
Kantati u serenati
Vivaldi ikkompona l-kantati tiegħu jibbaża ruħu prinċipalment fuq il-manjiera Naplitana tipika tal-kompożituri ta' wara Alessandro Scarlatti u Benedetto Marcello: huma magħmulin minn sensiela ta' tnejn jew iżjed arie da capo li jalternaw ma' reċitattivi. Ix-xenarju hu meħud dejjem minn temi mill-Arkadja: rgħajja fid-dwiefer tat-turmenti tal-imħabba u ta' ninfi infidili (jew kontra) li Kupidu jagħmel straġi minn qalbhom.
Instabu dawn il-kantati ta' Vivaldi:
Venere (mitoloġija)
thumb|left|It-tempju ta' Venus Genetrix fil-[[Fora imperjali|Forum ta' Ċesare, Ruma.]]
Antonio Vivaldi
Kantati u serenati
Ikkomparata mal-cantata, is-serenata kienet xogħol ta' dimensjonijiet aktar importanti b'ouverture orkestrali, arji solistiċi, reċitattivi u kultant anki korijiet. Is-serenati kollha ntilfu ħlief tlieta: is-Serenata a tre RV 690, is-serenata taż-żwieġ, Gloria e Himeneo RV 687 u fuq kollox La Sena festeggiante RV 693, ikkommissjonata lil Vivaldi fl-1726 minn Jean-Vincent Languet, konti ta' Cergy u ambaxxatur ta' Franza f'Venezja, għal xi okkażjoni li ma nafux x'kienet, forsi għaċ-ċerimonji tal-insedjament tal-amaxxatur stess jew forsi għaż-żjara tal-Kardinal Pietro Ottoboni, protettur uffiċjali tal-interessi ta' Franza fis-Santa Sede.
Venere (mitoloġija)
Il-kult tagħha beda f'Ardea u Lavinium, f'Latium. Fit-18 t'Awwissu, 293 q.K, ġie inawgurat l-eqdem tempju ddedikat lilha. It-18 t'Awwissu kienet ġurnata fejn kien isir festival magħruf bħala Vinalia Rustica. Fl-1 t'April, kienet issir ċelebrazzjoni oħra, il-Veneralja, ad unur Venus Verticordia; it-tempju tagħha inbena fil-114 q.K. Wara t-telfa li ġarrbu r-Rumani fil-Battalja tal-Lag Trasimene fil-215 q.K., inbena tempju fuq il-Kapitol iddedikat lil Venere Erycina. Fit-23 t'April ta' dik is-sena ġie inawgurat it-tempju, u festival magħruf bħala Vinalia Priora beda jinżamm biex tiġi kkomemorata din l-okkażjoni.
Antonio Vivaldi
Mużika sagra
Il-mużika sagra ta' Vivaldi kient ftit magħrufa barra mill-Italja u, bħax-xogħlijiet kollha tiegħu wara mewtu intesit għal kollox u ftit ftit ftit reġgħet saret magħrufa u apprezzata ħafna fil-bidu tat-tletinijiet tas-seklu 20. Waslulna madwar 50 xogħol ta' mużika sagra ta' ġeneri differenti: partijiet mill-Quddiesa Tridentina u l-introduzzjonijiet tagħhom (Kyrie, Gloria, Credo), salmi, innijiet, antifoni, mottetti. L-impenn tal-Prete Rosso fir-repertorju sagru kien ftit jew xejn okkażjonali billi la kellu kommissjonijiet u lanqas qatt ħa b'mod fiss il-kariga prestiġjuża ta' maestro f'San Marco. Il-mużika sagra tiegħu kien f'dak li jgħidulu l-istil modern (jiġifieri kunċertat, tipiku tal-mużika Venezjana, b'kuntrast mal-istil antik jew osservat sever tal-mużika ta' Palestrina), anke jekk hekk jew hekk bosta movimenti tax-xogħlijiet tiegħu baqgħu marbutin mal-istil osservat. Anke x-xogħlijiet tiegħu a cappella bħall-Lauda Jerusalem b'4 vuċijiet u l-Credidi b'5 vuċijiet jimxu mal-istil kunċertat fejn l-istrumenti bilkemm jastakkaw ruħhom mill-gruppi tal-kor. Barra minn hekk dan ir-repertorju kien suġġett għall-influwenzi operistiċi tal-epoka. Dan nistgħu nosservawh fuq kollox fil-mottetti tiegħu għal vuċi waħda.
Venere (mitoloġija)
Wara l-Battalja ta' Farsalo (48 q.K.), Ġulju Ċesare ikkonsagra tempju lil Venere Genitrice (Genetrix).
Fir-reliġjon Rumana, Venere ma kellha l-ebda legami ma' miti ta' fertilità u spiċċat ukoll biex sostitwiet anki divinità lokali, fosthom Murcia, Cloacina u Libitina.
Antonio Vivaldi
Mużika sagra
Barra minn hekk Vivaldi ikkompona tmien mottetti ta' "introduzzjoni" li kienu jservu bħala daħla għal xogħlijiet fuq skala akbar (Gloria, Dixit Dominus, Miserere); dan is-sottoġeneru rari kien jintuża minn kompożituri oħra. Partikularità oħra li tiddistingwi l-mużika sagra tal-Prete Rosso hi li kien sikwit jassenja l-parti melodika għall-vjolin fil-movimenti korali, b'hekk iħalli l-kor ikanta f'omofonija fl-isfond (pereżempju l-ewwel u l-aħħar moviment tal-Credo RV 591). B'dan il-mod Vivaldi antiċipa l-quddies sinfoniku tal-ġenerazzjoni ta' Haydn. Anke l-inflwenzi tal-kunċert jidhru ċarament. Biżżejjed ninnotaw il-Beatus vir RV 598, li fiha intervall twil ta' 420 battuta fil-forma ta' ritornell. Fost ix-xogħlijiet sagri l-aktar famużi tiegħu hemm il-Gloria RV 589, iż-żewġ Magnificat RV 610 u RV 611, l-iStabat Mater RV 621 u l-oratorju Juditha triumphans.
Venere (mitoloġija)
Wara l-assoċjazjoni ta' Venere ma' Marte, diversi Veneri oħrajn, fosthom il-Venere Felix, il-Venere Victrix, u l-Venere Salacia.
Antonio Vivaldi
Influwenza kulturali
Il-kratere Vivaldi fuq Merkurju hu msemmi għal Vivaldi.
Venere (mitoloġija)
Identifikata mal-allat Afrodite fil-mitoloġija Griega, liema identifikazzjoni tidher li oriġinat fi Sqallija nord-orjentali, f'Erice, fejn ir-Rumani kienu jivveneraw lil Venere Ericina. Venere hija wkoll assoċjata ma' Turan, alla Etruskana.
Venere f'mitoloġiji oħra
Minbarra Turan u Afrodite, jeżistu figuri oħra li possibilment jistgħu jitqabbli ma' Venere. Dwn huma:
Venere fl-arti
Venere kienet suġġett popolari fil-pitturi u l-iskultura skultura fir-Rinaxximent fl-Ewropa. Il-figura tagħha, meħuda bħala mudell ideali ta' sbuħija, kienet is-suġġett prinċipali ta' numru kbir ta' opri u ta' arti. Bħala figura "klassika", in-nudità kienet meqjusa bħala l-istat naturali tagħha, u għalhekk kien soċjalment aċċettabli li Venere tiġi rappreżentata mingħajr ħwejjeġ. Ċertu grad ta' sbuħija erotika kien ukoll ġustifikat, allura Venere kienet tappella ħafna lill-artisti u l-patruni tagħhom. Maż-żmien, "venere" bdiet tirreferi għar-rappreżentazzjoni artistika ta' mara għarwiena, anki meta ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li s-suġġett kienet l-alla Venere.
daqsminuri|Dettall ta' Venere mill-kwadru It-twelid ta' Venere ta' Sandro Botticelli ta' l-1484
Skultura
Venere ta' Milo
Albanija
L-Albanija, uffiċjalment magħrufa bħala r-Repubblika tal-Albanija (Albaniż: Republika e Shqipërisë), huwa pajjiż fl-Ewropa tax-Xlokk. Dan huwa mdawwar mill-Montenegro fil-Majjistral, il-Kosovo fil-Grigal, il-Maċedonja ta' Fuq fil-Lvant u l-Greċja fin-Nofsinhar u fil-Lbiċ. Il-kosta tiegħu tmiss mal-Baħar Adrijatiku lejn il-Punent, u l-Baħar Joniku fil-Lbiċ. Huwa inqas minn 72 km (45 mi) mill-Italja, madwar l-Istrett ta' Otranto li jgħaqqad il-Baħar Adrijatiku mal-Baħar Joniku.
L-Albanija hija demokrazija parlamentari b'ekonomija fi stat ta' tranżizzjoni. Fil-belt kapitali Albaniża, Tirana, joqogħdu 421,286 ruħ mill-popolazzjoni tal-pajjiż ta' 2,831,741. Ir-riformi tas-Suq Ħieles fetħu l-pajjiż għall-investimenti barranin, speċjalment fl-iżvilupp tal-enerġija u fl-infrastuttura tat-trasport. L-Albanija ġiet magħżula bħala l-ewwel destinazzjoni fil-lista tal-Lonely Planet minn għaxar pajjiżi.
Adeżjoni fl-Unjoni Ewropea
L-applikazzjoni tal-Albanija għas-sħubija fl-UE ġiet ippreżentata fl-24 ta' April 2009.
Fid-9 ta' Novembru 2010, il-Kummissjoni vvalutat li qabel ma jkunu jistgħu jinbdew formalment in-negozjati, l-Albanija kienet għad trid tikseb livell meħtieġ ta' konformità mal-kriterji ta' sħubija.
F'Ottubru 2012, il-Kummissjoni Ewropea rrakkomandat li l-Albanija tista' tingħata l-istatus ta' kandidat għall-UE, soġġett għall-finalizzazzjoni ta' miżuri f'ċerti oqsma.
L-Albanija ngħatat status ta' kandidat fl-2014.
F'April 2018, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet rakkomandazzjoni biex jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni mal-Albanija. F'Ġunju 2018, il-Kunsill adotta konklużjonijiet, li fihom qabel li jwieġeb b'mod pożittiv għall-progress li għamlet l-Albanija, u stabbilixxa t-triq biex jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni f'Ġunju 2019, skont il-progress li jkun sar f'ċerti oqsma ewlenin, bħar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata.
F'Ġunju 2019, il-Kunsill iddiskuta l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea tad-29 ta' Mejju 2019 dwar il-politika tat-tkabbir tal-UE u r-rapport dwar l-Albanija. Fid-dawl taż-żmien limitat disponibbli u l-importanza tal-kwistjoni, huwa ddeċieda li jerġa' lura, sa mhux aktar tard minn Ottubru 2019, għall-kwistjoni tal-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni mal-Albanija bil-ħsieb li tintlaħaq deċiżjoni ċara u sostantiva.
Fil-15 ta' Ottubru 2019, il-Kunsill iddiskuta t-tkabbir u l-proċess ta' stabbilizzazzjoni u ta' assoċjazzjoni fir-rigward tal-Albanija u r-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq. Wara d-diskussjoni, il-Presidenza ħarġet konklużjonijiet proċedurali fejn innutat li l-Kunsill ser jerġa' lura għall-kwistjoni wara l-Kunsill Ewropew ta' Ottubru.
Il-Kunsill Ewropew tas-17 u t-18 ta' Ottubru 2019 iddeċieda li jerġa' lura għall-kwistjoni tat-tkabbir qabel is-summit UE-Balkani tal-Punent f'Zagreb, f'Mejju 2020.
Fl-24 ta' Marzu 2020, il-Ministri għall-Affarijiet Ewropej qablu politikament li jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni mal-Albanija u mar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq. Fil-25 ta' Marzu, il-konklużjonijiet dwar it-tkabbir u l-proċess ta' stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni ġew formalment adottati bi proċedura bil-miktub. Fis-26 ta' Marzu, il-membri tal-Kunsill Ewropew approvaw il-konklużjonijiet.
Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija (10 ta' Jannar, 1946-22 ta' Marzu, 1992)
Ir-Repubblika Soċjalista Popolari tal-Albanija (bl-Albaniż: Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë) kienet stat soċjalista li kien jeżisti bejn l-1946 u l-1992, is-sena li fiha saru l-ewwel elezzjonijiet parlamentari fil-pajjiż. Bejn l-1946 u l-1976, l-isem uffiċjali tal-pajjiż kien ir-Repubblika Popolari tal-Albanija (Republika Popullore e Shqipërisë).
Kien membru fundatur tal-Patt ta' Varsavja u tas-CMEA fl-1947. Bejn l-1966 u l-1968, il-pajjiż kien se jkisser mal-Unjoni Sovjetika u jersaq eqreb lejn iċ-Ċina ta’ Mao Zedong. Wara l-waqfa Sino-Albaniża, il-pajjiż se jiffaċċja iżolament politiku u ekonomiku serju; filwaqt li l-mexxej tal-pajjiż Enver Hoxha ordna li jinbnew madwar il-pajjiż eluf ta' bunkers biex jipproteġuh minn invażjoni Jugoslava u Griega apparentement imminenti.
Wara t-tlugħ fil-poter ta' Ramiz Alia, kienu jibdew isiru sensiela ta' riformi fil-pajjiż li fetaħ il-pajjiż għad-dinja. Ġiet istitwita l-libertà reliġjuża u politika, u bdew jinħelsu l-ewwel priġunieri politiċi, filwaqt li ngħatat il-libertà tal-istampa. Wara sensiela ta' riformi bħal-liberalizzazzjoni tas-suq u l-privatizzazzjonijiet, l-ewwel elezzjonijiet multipartitiċi kienu se jsiru fl-1991 u r-Repubblika tal-Albanija fid-29 ta' April tal-istess sena.
L-isem reġa' nbidel fl-1991 għar-Repubblika tal-Albanija (Republika e Shqipërisë).
Motto: Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar "L-Albanija, inti tagħtini unur, agħtini l-isem Albaniż"; Innu: Hymni i Flamurit "Innu għall-bandiera"; Kapitali: Tirana; Entità: Membru tal-Patt ta' Varsavja (1955-1968); Lingwa Uffiċjali: Albaniż; Żona: 28,748 km²; Popolazzjoni (1985): 3,072,000 abitant, Densità: 106.86 abitant/km² Żona: 28,748 km² Popolazzjoni stmata: (1947) 1,122,044 abitant, (1989): 3,512,317 abitant; Reliġjon: Ateiżmu tal-Istat; Munita: Lek Albaniż Storja: 10 ta' Jannar 1946-Proklama, 25 ta' Novembru, 1961-Qasam Sovjetiku-Albaniż, 7 ta' Lulju, 1978-Qasam Sinno-Albaniż, 11 ta' Diċembru, 1990- Waqgħa tal-komuniżmu, 31 ta' Marzu, 1991-L-ewwel elezzjonijiet ħielsa, 29 ta' April, 1991-Repubblika tal-Albanija, 22 ta' Marzu, 1992-L-ewwel elezzjonijiet parlamentari; Forma ta' Gvern: Repubblika Soċjalista Unitarja Marxista-Leninista ta' partit wieħed taħt dittatorjat totalitarju (1946-1990), Repubblika Soċjalista Parlamentari Unitarja (1990-1992); Segretarju Ġenerali: Enver Hoxha (1946-1985), Ramiz Alia (1985-1991); Kap tal-Istat: Omer Nishani (1944-1953), Haxhi Lleshi (1953-1982), Ramiz Alia (1982-1991); Kap tal-Gvern: Enver Hoxha (1944-1954), Mehmet Shehu (1954-1981), Adil Çarçani (1981-1991); Leġiżlatura: Assemblea Popolari; Membru ta': COMECON (sal-1961), Patt ta' Varsavja (sal-1968); HDI: 0.790– Għoli ħafna.​
Repubblika Demokratika tal-Albanija (20 ta' Ottubru, 1944-10 ta' Jannar, 1946)
Ir-Repubblika Demokratika tal-Albanija (Albaniż: Qeveria Demokratike e Shqipërisë, magħrufa wkoll bħala l-ewwel gvern ta' Hoxha, Albaniż: Qeveria e Parë e Enver Hoxhës) kien gvern proviżorju tal-Albanija, immexxi minn Enver Hoxha, iffurmat fl-20 ta’ Ottubru tal-1944 skont għad-deċiżjoni tal-Kungress Permet. Dan il-gvern proviżorju ħadem sal-proklamazzjoni tar-Repubblika Popolari tal-Albanija.
Kap tal-Stat: Omer Nishani; Kap tal-Gvern: Enver Hoxha; Numru ta' Ministeri: 15; Partit: Partit Komunista tal-Albanija.
Stat Indipendenti tal-Albanija (8 ta' Settembru, 1943-20 ta' Ottubru, 1944)
Kapitali: Tirana; Entità: Stat Klijent tal-Ġermanja Nażista; Lingwa Uffiċjali: Albaniż, Ġermaniż; Munita: Franga; Perjodu Storiku: It-Tieni Gwerra Dinjija: 8 ta' Settembru, 1943-okkupazzjoni Ġermaniża, 20 ta' Ottubru, 1944-Rebħa partiġġjana, Forma ta' Gvern: Monarkija kostituzzjonali unitarja taħt okkupazzjoni militari; Kap tal-Stat: Ibrahim Biçakçiu (1943), Mehdi Frashëri (1943-1944); Prim Ministru: Ibrahim Biçakçiu (1943), Mehdi Bej Frashëri (1943), Rexhep Mitrovica (1943-1944), Fiqri Dine (1944), Ibrahim Biçakçiu (1944).
Storja
Hekk kif il-Ġermanja kienet qed titlef il-gwerra u l-komunisti kienu qed isaħħu dejjem aktar il-pożizzjoni tagħhom, il-partiġjani bdew iwettqu attakki fuq skala kbira kontra l-Ġermaniżi u l-milizzji Balli Kombëtar. Uffiċjali ta' kollegament Brittaniċi stazzjonati fl-Albanija rrappurtaw lil Londra li partiġjani komunisti żiedu l-attakki tagħhom fuq nazzjonalisti Albaniżi aktar milli fuq Ġermaniżi.
Forzi militari
Fil-Kosovo u l-Maċedonja tal-Punent, meta kienet parti mill-Istat Indipendenti tal-Albanija, il-forzi Ġermaniżi u Ballisti kellhom ġlied okkażjonali mal-Partiġjani Jugoslavi. Meta l-belt ta' Maqellarë, li tinsab nofs triq bejn Debar u Peshkopi, reġgħet inqabdet mill-5 Brigata Partiġġjana, il-Ġermaniżi bdew kontrattakk minn Debar bl-appoġġ tal-forzi Ballista ta' Xhem Hasa, u rnexxielhom jegħlbu lill-partiġjani.3 Fiqri Dine, Xhem Hasa u Hysni Dema, kif ukoll tliet uffiċjali Ġermaniżi oħra, mexxew il-kampanji kontra l-partiġjani Albaniżi u Jugoslavi.
Il-partiġjani Albaniżi u Jugoslavi kienu t-theddida ewlenija għall-Albanija jew iżda ma kinux l-uniċi. Fir-reġjuni ta' Sandzak li kienu parti mill-Stat Albaniż Indipendenti, il-forzi taċ-Ċetnik ifastijaw lill-popolazzjoni lokali. L-unitajiet Dzemail Konicanin u Ballista taħt il-kmand ta 'Shaban Polluzha irnexxielhom jirrifjutaw b'suċċess lill-forzi Chetnik u jmexxuhom lura lejn Novi Pazar, u rnexxielhom jeqirdu l-biċċa l-kbira tal-forzi tagħhom f'Banja.
Pulizija
Biex tinżamm l-okkupazzjoni militari tal-istat Albaniż il-ġdid ikkontrollat ​​min-Nażisti, il-Wehrmacht u l-Waffen SS ippruvaw jużaw voluntiera lokali biex jiffurmaw unitajiet biex iżommu l-liġi u l-ordni, kif ukoll jiġġieldu kontra partiġjani Jugoslavi u attività komunista fir-reżistenza Albaniża fir-reġjun. Min-naħa tagħhom, il-mexxejja nazzjonalisti Albaniżi ttamaw li jgħollu "Armata, li tkun kapaċi tipproteġi l-fruntieri tal-Kosovo u teħles ir-reġjuni tal-madwar". Il-Waffen SS Ġermaniżi rreklutaw biżżejjed voluntiera Albaniżi biex joħolqu l-21 Diviżjoni. Mountain SS Skanderbeg fil- rebbiegħa tal-1944. Immexxija minn uffiċjali Ġermaniżi, f’Mejju 1944 xi truppi mid-diviżjoni kienu stazzjonati fl-inħawi ta' Gjakova biex jgħassu l-minjieri.
Xhafer Deva kien il-Ministru tal-Intern u wkoll il-kap tal-pulizija għall-pajjiż kollu. Numru kbir ta' Serbi nqatlu madwar il-Kosovo, jew ġew deportati lejn kampijiet ta’ konċentrament fl-Albanija wara l-1942. gwerillieri nazzjonalisti Albaniżi (Ballistas) fiż-żona raw opportunità biex jivvendikaw il-ħażin li emmnu li kienu ħassew sottomessi mill-ġirien Serbi tagħhom diversi għexieren ta’ snin qabel. Nazzjonalisti Albaniżi attakkaw popolazzjonijiet Serbi fiż-żona, u ħarqu madwar 30,000 dar u abitazzjoni li jappartjenu kemm għas-Serbi kif ukoll għall-Montenegrini.
Protettorat Taljan tal-Albanija (7 ta' April, 1939-8 ta' Settembru, 1943)
L-Albanija Taljana huwa l-isem mogħti lir-reġim impost mill-Italja Faxxista fuq ir-Renju tal-Albanija bejn April 1939 u Settembru 1943. Uffiċjalment kompliet tissejjaħ ir-Renju tal-Albanija (bl-Albaniż: Mbretnia Shqiptare; bit-Taljan: Regno albanese). Matul dan il-perjodu, l-Albanija ma baqgħetx teżisti bħala pajjiż indipendenti u saret territorju awtonomu fi ħdan l-Imperu Taljan, immexxi minn Gvernaturi Taljani. Dawn ippruvaw jagħmlu l-Albanija parti mill-Italja l-Kbir permezz tal-assimilazzjoni tal-Albaniżi bħala Taljani, kif ukoll l-assimilazzjoni progressiva tal-Albanija f'territorju sempliċement Taljan.
Motto: Foedere et Religione Tenemur; Innu: Hymni i Flamurit, Kapitali: Tirana; Entità: Territorju dipendenti u protettorat tar-Renju tal-Italja; Lingwa Uffiċjali: Albaniż, Taljan; Reliġjon: Knisja Kattolika; Munita: Lek Albaniż (1939-1941), Lira Taljana (1941-1943); Perjodu Storiku: It-Tieni Gwerra Dinjija: 7 ta' April, 1939-invażjoni Taljana, 8 ta' Settembru, 1943-Konsenja tal-Italja; Forma ta' Gvern: Stat faxxista ta' partit wieħed; Re: Victor Manuel III; Membru ta': Imperu kolonjali Taljan.
Sfond
Peress li l-Albanija ddikjarat lilha nnifisha bħala stat indipendenti wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-gvern Albaniż kien taħt pressjoni mill-Italja, l-aktar ġar ekonomiku u militari b'saħħtu, u biex jiġi evitat it-theddid għall-indipendenza li għadha kif inkisbet, ir-Re Albaniż Zog I qabel ma' diversi talbiet. tad-dittatur Taljan Benito Mussolini, immirat li jżid l-influwenza u l-qawwa tat-Taljani fl-Albanija. Id-dominanza Taljana nħasset b'mod qawwi fl-ekonomija Albaniża, żviluppata bis-saħħa tal-kapital Taljan, fl-armata u l-forza tal-pulizija (parir minn uffiċjali faxxisti), u fir-relazzjonijiet internazzjonali fejn l-Albanija allinjat b'mod konsistenti mal-interessi Taljani. Madankollu, mill-avviċinament tiegħu mal-Ġermanja Nażista, ir-reġim Mussolini aspira li jgawdi influwenza akbar fuq l-Albanija, issa fuq livell kulturali u politiku, li jimmina l-awtorità ta' Zog I.
L-annessjoni Nazista ta' l-Awstrija f'Marzu 1938 u l-invażjoni Ġermaniża taċ-Ċekoslovakkja f'Marzu 1939 ħallew impressjoni kbira fl-Italja, fejn il-gvern Mussolini aspira li jaħtaf il-kontroll sħiħ fuq l-Albanija bħala mod kif jiġġieled it-turija ta' forza magħmula mit-Tielet Reich fl- Ċekoslovakkja, li turi l-Italja Faxxista bħala qawwa sekondarja tal-Assi.
Skont dawn l-ideat, fil-25 ta' Marzu Benito Mussolini nnifsu bagħat ultimatum lir-Re Zog I talab faċilitajiet għall-installazzjoni ta' bosta forzi militari Taljani fl-Albanija, li ġie miċħud. F'dawk il-ġimgħat kien skedat it-twelid tal-iben u l-werriet tar-Re Zog I, avveniment li saħħet il-monarkija nattiva Albaniża, li għaliha l-gvern Taljan iddeċieda li jaġixxi kontra l-Albanija kemm jista' jkun malajr. Il-werriet tat-tron Albaniż, Leka I, twieldet fil-5 ta' April u malli sar jaf b'din l-aħbar il-gvern Taljan mill-ewwel nieda l-invażjoni tal-Albanija.
Invażjoni Taljana
Nhar il-Ġimgħa, 7 ta' April, 1939, Benito Mussolini bagħat kważi 60,000 suldat tul l-Strett ta' Otranto biex jinżlu fil-portijiet ewlenin Albaniżi bħal Durrës, Vlorë u Sarandë, malajr dakinhar stess dakinhar, u nieda fl-okkupazzjoni tal-bqija ta' territorju Albaniż.
L-Armata Rjali Albaniża kienet numerikament żgħira biex tirreżisti l-ispinta tat-Taljani, u wkoll matul is-snin ta’ qabel l-għalliema u l-konsulenti militari tagħha kienu Taljani, li għalhekk kienu jafu r-rotot ta’ komunikazzjoni, id-depożiti tal-munizzjon u l-provvisti tagħhom kważi perfettament. Madankollu, kien hemm reżistenza Albaniża qasira f'Durrës, li kkawżat xi vittmi lit-Taljani u żammithom milli jħottu provvisti fil-port għal ftit sigħat.
reġim Taljan
Fit-12 ta' April, 1939, il-parlament Albaniż, li ltaqa' f'Tirana taħt pressjoni mill-invażur, aċċetta l-“unjoni personali” tal-pajjiż mal-Italja u pproklama lill-monarka Taljan Victor Emmanuel III bħala Re tal-Albanija, f'dik l-atmosfera ġie elett ukoll bħala l-ewwel ministru għall-akbar sid tal-art tal-pajjiż, Shefqet Vërlaci. L-eks ambaxxatur Taljan f'Tirana, Francesco Jacomoni, inħatar “rappreżentant personali” tar-Re tal-Italja, prattikament ġie installat bħala viċire fl-Albanija. Sadanittant il-Ministru għall-Affarijiet Barranin Taljan, il-Konti Galeazzo Ciano, kien qed jasal l-Albanija biex jissorvelja t-twaqqif tar-reġim Faxxista hemmhekk u biex jagħżel il-mexxejja tal-elite Albaniża li se jikkollaboraw mat-Taljani.
Fil-15 ta' April, 1939 l-Albanija ġiet irtirata mil-Lega tan-Nazzjonijiet u f'Ġunju ta' dik is-sena l-entitajiet statali Albaniżi bdew jingħaqdu ma' dawk Taljani. Il-Partit Faxxista beda jirrekluta Albaniżi għall-milizzji lokali tiegħu, u l-armata Albaniża ġiet inkwadrata f'unitajiet tar-Regio Esercito. L-amministrazzjoni ċivili Albaniża ma ġietx xolta iżda tpoġġiet biss taħt il-kmand Taljan fl-ogħla livelli tagħha, u filwaqt li l-Albanija żammet formalment il-gvern tagħha stess f'idejn il-politiċi Albaniżi, dawn kellhom ikollhom l-approvazzjoni tal-gvern f'Ruma.
Sadanittant, l-ekonomija Albaniża wkoll waqgħet taħt il-kontroll sħiħ tal-istat Taljan, filwaqt li kumpaniji Taljani ħadu l-kontroll tar-riżorsi naturali Albaniżi bħaż-żejt. Madankollu, filwaqt li l-ekonomija tal-Albanija kienet prinċipalment ibbażata fuq il-biedja tal-klann tal-familja, l-interess Taljan fi sfruttament razzjonali tar-riżorsi naturali Albaniżi kkawża xi tkabbir ekonomiku matul l-ewwel snin tal-okkupazzjoni.
Ir-reġim Taljan kien sostnut minkejja t-telfiet Taljani fil-Kampanja Griega ta' Ottubru tal-1940, meta t-truppi Griegi rrifjutaw l-invażjoni Taljana u saħansitra ppenetraw diversi kilometri fit-territorju Albaniż. Madankollu, wara s-suċċess tal-Assi fl-invażjoni tal-Jugoslavja f'April 1941, il-ftehim bejn il-Ġermanja u l-Italja ddetermina li l-Albanija Taljana assorbiet żoni tal-Montenegro, il-Kosovo u l-Maċedonja li kienu popolati mill-minoranza etnika Albaniża, u b'hekk żied it-territorju taħt it-Taljan. kontroll.
Ir-riunjoni ta' kważi l-popolazzjoni etnika Albaniża kollha f'territorju wieħed magħqud kienet element użat mill-propaganda tal-faxxiżmu Taljan minn nofs l-1941, iżda kienet 'il bogħod milli tissodisfa lill-independentisti Albaniżi, konxji li r-riunifikazzjoni tal-grupp etniku tagħhom kienet se tkun biss. kien dovut għar-rieda tal-Italja bħala l-qawwa okkupanti.
Madankollu, it-tfaqqigħ tar-ribelli tal-partiġjani Jugoslavi mill-aħħar tal-1941 ma affettwax it-truppi Taljani li qed jokkupaw l-Albanija, li permezz ta' taħlita ta' negozjati u theddid irnexxielhom jipprevjenu lill-gwerrilli Jugoslavi milli jipprovaw ixerrdu kwalunkwe rewwixta fost l-Albaniżi. L-uniċi sinjali ta’ instabbiltà politika fl-Albanija bdew kmieni fl-1943, wara t-telfa Taljana-Ġermaniża f’El Alamein, iżda ma tantx ifixklu l-okkupazzjoni Taljana.
Estinzjoni
Quddiem il-konsenja Taljana lill-Alleati, it-Tielet Reich invada u okkupa t-Tramuntana tal-Italja, filwaqt li t-truppi Ġermaniżi tal-Wehrmacht fil-Balkani fl-istess ħin avvanzaw fuq l-Albanija f’Settembru tal-1943, iddiżarmaw it-truppi Taljani stabbiliti hemmhekk u poġġew lill-Albanija taħt il-kontroll effettiv tagħha, billi ssostitwixxa t-Taljan. amministrazzjoni għall-awtorità militari Ġermaniża, sitwazzjoni li kienet se tippersisti sa Ottubru 1944.
Renju tal-Albanija (2 ta' Settembru, 1928-9 ta' April, 1939)
Ir-Renju tal-Albanija (gheg Albaniż: Mbretnija Shqiptare; Albaniż standard: Mbretëria Shqiptare) kien monarkija kostituzzjonali stabbilita fl-Albanija mix-xoljiment tal-ewwel repubblika fl-1928 sal-okkupazzjoni Taljana fl-1939. Matul dawn is-snin, l-Albanija saret de facto f' protettorat tal-Italja Faxxista. Il-pajjiż kien immexxi l-aktar mir-Re Zog I, li kien kien kap tal-istat u prim ministru matul il-perjodu repubblikan u kien inkuruna lilu nnifsu re. Ir-renju ġie ppreżentat bħala restawr tal-identità rjali ta’ Skanderbeg, l-eroj nazzjonali Albaniż tas-seklu 15. Ir-renju kien appoġġjat mir-Renju tal-Italja u ż-żewġ pajjiżi żammew relazzjonijiet mill-qrib sal-invażjoni Taljana. Wara x-xoljiment tal-Imperu Ottoman fl-1922, l-Albanija kienet l-uniku stat Ewropew b’monarka Musulmana.
Twaqqif tal-monarkija
Ahmet Zogu kien diġà Prim Ministru tar-Repubblika Albaniża mill-1922 u mill-1925 kien President tar-Repubblika, wara li pproklama lilu nnifsu bħala tali.Fl-1928 kiseb il-kunsens tal-Assemblea Nazzjonali Albaniża biex jipproċedi bix-xoljiment tiegħu stess. Assemblea Kostitwenti ġdida emendat il-Kostituzzjoni, u għamlet l-Albanija renju u ttrasforma lil Zogu f'Zog I bħala "King of the Albanians". Il-kostituzzjoni l-ġdida abolit is-Senat Albaniż bil-ħolqien ta' Assemblea unikamerali, iżda ppermettiet ukoll lir-Re Zog li jżomm is-setgħat dittatorjali li kien gawda matul iż-żmien tiegħu bħala President. Kingship ġiet stabbilita fl-Albanija mill-Assemblea Kostitwenti u Zog ġie uffiċjalment ipproklamat Re. Dan ir-renju pproklama lilu nnifsu eredi tar-renju ta' dak li qabel kien sid tal-gwerra Albaniż matul il-Medju Evu, Skanderbeg, għalkemm l-Albanija kienet kisbet l-indipendenza tagħha mill-Imperu Ottoman ftit qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija, fl-1913.
Ftit wara l-inkurunazzjoni tiegħu, Zog qata' l-għarusa tiegħu ma' bint l-eks Prim Ministru Shefqet Vërlaci, u b'hekk Vërlaci irtira l-appoġġ tiegħu lir-re il-ġdid u beda jippjana kontrih. Zog kien ġabar numru kbir ta' għedewwa matul is-snin, li wassluh biex idawwar lilu nnifsu b'gwardja qawwija u rari jidher fil-pubbliku. Fil-fatt, waqt żjara fi Vjenna fl-1931, Zog ħarab għal ftit minn attentat ta' qtil fid-daħla tal-Opra tal-Stat.
L-Albanija setgħet taspira li tidħol fl-Entente tal-Balkani, iżda d-dipendenza ekonomika u finanzjarja tal-Italja ħalliet lil Zog I f'sitwazzjoni prekarja u fl-aħħar mill-aħħar ma ttieħdet l-ebda azzjoni. F'Novembru 1926 id-delegazzjonijiet diplomatiċi Taljani u Albaniżi ffirmaw il-Patt ta' Tirana, li bih il-pajjiż tal-Balkani ġie taħt il-“protezzjoni” Taljana. Sena wara, f'Novembru 1927, iż-żewġ pajjiżi ffirmaw trattat' alleanza. B'hekk il-pajjiż sar protettorat Taljan.
Riformi tal-gvern
Fqira u iżolata, għal għexieren ta' snin l-Albanija baqgħet lura wara pajjiżi oħra tal-Balkani fl-iżvilupp soċjali u edukattiv. F'nofs is-snin tletin, 13% biss tal-popolazzjoni kienet tgħix fl-ibliet u l-illitteriżmu affettwa persentaġġ għoli tal-popolazzjoni. Madwar 90% tal-bdiewa tal-pajjiż ipprattikaw l-agrikoltura ta' sussistenza, billi jużaw metodi u għodod antiki bħal moħriet tal-injam. Ħafna mill-art agrikola l-aktar fertili tal-pajjiż kienet taħt l-ilma fi swamps infestati bil-malarja. L-Albanija ma kellhiex sistema bankarja, ferroviji, portijiet moderni, armata effiċjenti, universitajiet, jew stampa moderna. Għalhekk, l-Albaniżi kellhom l-ogħla rata ta’ twelid fl-Ewropa, iżda wkoll l-ogħla rata ta' mortalità tat-trabi, u għalhekk l-istennija tal-għomor ma taqbiżx it-38 sena.
Matul il-perjodu ta' kriżi ekonomika ta' 1929-1933, fl-1931 ir-Re Zog talab lit-Taljani għal self ta '100 miljun frank tad-deheb, li ngħata mill-gvern faxxista ta' Mussolini. Iżda fl-1932 u l-1933, l-Albanija ma setgħetx tlaħħaq mal-ħlasijiet tal-imgħax fuq is-self u dan ħalla kemm lill-pajjiż kif ukoll lill-monarka f'sitwazzjoni ta' dipendenza akbar fuq l-Italja. Bi tpattija, it-Taljani talbu l-ħatra ta' tekniċi u uffiċjali Taljani f'karigi fl-Armata, ir-Royal Gendarmerie, banking, eċċ. F'termini ta' kummerċ u esportazzjonijiet, l-Albanija ffirmat ftehim kummerċjali li għamel lill-Italja l-iktar nazzjon favorit ewlieni fil-kummerċ mal-pajjiż tal-Balkani.
Zog elimina l-liġi Iżlamika sa dak iż-żmien fis-seħħ u biddelha bil-Kodiċi Ċivili Żvizzeru, bħalma kien diġà għamel Mustafa Kemal Atatürk fit-Turkija. Huwa pprova jwettaq ukoll l-iżvilupp tal-industrija jew tal-infrastruttura, iżda l-pajjiż bl-ebda mod ma kien ippreparat biex jilħaq il-pjanijiet tal-monarka.
Okkupazzjoni Taljana
Ir-Renju tal-Italja invada l-Albanija fis-7 ta' April, 1939. L-invażjoni ħarġet fil-biċċa l-kbira mill-għira ta’ Mussolini dwar il-mod kif Hitler kien qed jespandi t-territorju tiegħu madwar l-Ewropa bl-annessjonijiet tal-Awstrija u ċ-Ċekoslovakkja. Għalkemm l-intenzjoni ewlenija ta’ Mussolini kienet li jinvadi l-Greċja, u b’hekk jerġa' jqajjem l-Imperu Ruman antik, kien jeħtieġ ukoll għodda ġeografika li l-Albanija setgħet tikkostitwixxi bħala tali. Ir-reżistenza armata Albaniża kienet ineffettiva a priori kontra l-forzi Taljani. Ir-re u l-gvern tiegħu ġew sfurzati fl-eżilju u l-Albanija waqfet de facto milli tkun stat indipendenti. Madankollu, ir-reġim Taljan stabbilixxa gvern pupazz taħt kostituzzjoni ġdida li għamlet l-Albanija kolonja Taljana. It-tron Albaniż ingħata lir-Re Victor Emmanuel III, li ħakem sal-konsenja tal-Italja fit-3 ta' Settembru, 1943.
Wirt
Meta Zog I telaq mill-Albanija, kien għadu l-monarka leġittimu tal-pajjiż, iżda qatt ma pprova bis-serjetà jerġa' jikseb it-tron. Partiġjani Komunisti matul u wara l-gwerra, appoġġjati mill-Jugoslavja u l-Unjoni Sovjetika, irażżnu b'mod vjolenti movimenti nazzjonalisti Albaniżi u installaw reġim Stalinista li kien se jmexxi għal kważi 46 sena. Ir-Re Zog ġie pprojbit mill-Albanija mill-awtoritajiet komunisti u għex fl-eżilju għall-bqija ta' ħajtu.
Storja
Wara t-tneħħija tal-monarkija, wara ħafna snin li kien prinċipat mingħajr prinċep, ġiet ipproklamata r-Repubblika Albaniża. Fil-25 ta' Jannar 1925, ftit jiem qabel id-dikjarazzjoni, l-Assemblea Kostitwenti ħatret lil Ahmet Zogu bħala l-ewwel President tal-Albanija għal mandat ta' seba’ snin. Il-ħakma ta 'Zogu segwiet il-mudell Ewropew, għalkemm fil-prattika diversi aspetti soċjali tal-ħakma Ottomana fuq il-pajjiż kienu għadhom ippreservati, u l-biċċa l-kbira tal-irħula kienu pjantaġġuni mmexxija minn eks qaddejja feudali. Fit-28 ta' Ġunju ta' dik l-istess sena, Zogu ċeda l-Monasteru ta' San Naum lill-Jugoslavja bħala ġest ta' rikonoxximent ta' għajnuna Jugoslava, bi skambju għal xi villaġġi żgħar u konċessjonijiet żgħar oħra.
Kampjonat tal-futbol Ingliż 1888-89
L-istaġun 1888–89 tal-Football League kien l-ewwel kampjonat tal-futbol Ingliż, li sar bejn it-8 ta' Settembru 1888 u l-5 ta' Jannar 1889.
Albanija
Storja
Matul il-mandat tiegħu, Zogu wettaq għadd ta' riformi importanti. L-alleat ewlieni tagħha matul dan il-perjodu kienet l-Italja, li silfet il-fondi tal-gvern tagħha bi skambju għal rwol akbar fil-politika fiskali tal-Albanija. Matul il-presidenza ta' Zogu, is-serf ġie eliminat gradwalment. Għall-ewwel darba mill-mewt ta' Skanderbeg, l-Albanija bdiet toħroġ bħala nazzjon, aktar milli territorju maqsum suġġett għal beys lokali. L-amministrazzjoni tiegħu kienet affettwata minn kunflitti mat-tmexxija tal-Kosovo, prinċipalment Hasan Prishtina u Bajram Curri. Madankollu, l-Albanija ta' Zogu kienet stat tal-pulizija, li fih il-libertajiet ċivili kienu ristretti ħafna, l-istampa kienet geddum, u d-dissidenti politiċi ġew ippersegwitati. Zogu kkonċentra f’idejh il-poteri kollha tal-Istat; kellu d-dritt jaħtar sa terz tad-deputati tal-Kamra t’Isfel tal-Parlament.
Fit-2 ta' Settembru 1928, il-kostituzzjoni repubblikana ġiet abolita, u Zog ġie pproklamat Re tal-Albanija bl-isem ta' Zog I. Madankollu, minkejja li teoretikament kien monarkija kostituzzjonali, fil-prattika Zog żamm is-setgħat dittatorjali li kellu matul il-presidenza tiegħu.
Kampjonat tal-futbol Ingliż 1888-89
It-tnax-il membru oriġinali ta' din l-għaqda qablu li jilgħabu tnejn u għoxrin partita kull wieħed, bl-iskema tal-punti tkun dik ta' żewġ punti għal rebħa u punt għal partita li tispiċċa bl-iskor indaqs. It-tim bl-iktar punti fi tmiem l-istaġun jiġi ddikjarat bħala Ċampjin tal-Ingilterra waqt li t-tim bl-inqas punti kien jiġi infurzat biex jerġa' jiġi elett fil-kampjonat tas-sena ta' wara.
Dan il-kampjonat ra t-trijonf finali ta' Preston North End li rebħu kważi l-partiti kollha tal-kampjonat (tmintax-il rebħa minn 22 partita, u erba' pari) mingħajr ma tilfu darba, fejn għelbu bi ħdax-il punt ta' distakk lit-tieni tim klassifikat, Aston Villa. L-aqwa skorer kien John Goodall, li waqt dan l-istaġun ma' Preston North End, sab ix-xibka għal 21 darba. Stoke City spiċċaw l-aħħar, madanakollu l-applikazzjoni tagħhom biex jerġgħu jidħlu ġiet ammessa.
Albanija
Storja
Kapitali: Tirana; Lingwa Uffiċjali: Albaniż; Munita: Lek Albaniż; Perjodu Storiku: Bejn il-gwerer: 31 ta' Jannar, 1925-Kostituzzjoni approvata, 2 ta' Settembru, 1928-Proklamazzjoni tal-Monarkija; Forma ta' Gvern: Repubblika Parlamentari ta' partit dominanti; President (1925-1928): Ahmet Zogu; Leġiżlatura: Parlament; Kamra ta’ Fuq: Senat; Kamra baxxa: Kamra tad-Deputati.
Prinċipat tal-Albanija (31 ta' Jannar, 1914-1 ta' Settembru, 1925)
Il-Prinċipat tal-Albanija kien l-isem li dan in-nazzjon irċieva mill-1914 sal-1925, minħabba t-titlu tal-kap tal-istat tiegħu. Il-pajjiż kien ħareġ bħala konsegwenza tal-gwerer Balkani, fil-konferenza ta' Firenze fl-aħħar tal-1913; Il-prinċipat, uffiċjalment newtrali fl-ewwel gwerra tal-Balkani, dalwaqt kien okkupat mis-Serbja u l-Montenegro u l-Prinċep William ta' Wied ħa kenn fl-Ewropa Ċentrali. Fl-1915, waqt il-konkwista tas-Serbja mill-Poteri Ċentrali, truppi Serbi li kienu qed jirtiraw qasmu l-pajjiż fil-qalba tax-xitwa biex jilħqu l-portijiet Adrijatiċi, fejn il-bastimenti Alleati kienu qed jistennew biex jevakwawhom. It-territorju Albaniż baqa' okkupat mill-Awstrija-Ungerija sa tmiem l-Ewwel Gwerra Dinjija. Minkejja li kien evakwat mill-Awstro-Ungeriżi f’Novembru 1918, il-prinċipat ma kisebx stabbiltà u l-prinċep, ta' oriġini Ġermaniża, ma kisebx it-tron. Il-pajjiż kien amministrat minn kunsill tar-reġenza u tqaxxar mill-ġlied bejn clan Albaniżi rivali, appoġġjati minn poteri ġirien (l-Italja u l-Jugoslavja).
William mar fl-eżilju wara 6 xhur, iżda r-renju tiegħu ġie fi tmiemu uffiċjalment fil-31 ta' Jannar, 1925, meta l-Albanija ġiet iddikjarata repubblika. Hu qatt ma abdika formalment.
Kapitali: Durres; Entità: Renju; Lingwa Uffiċjali: Albaniż; Popolazzjoni approssimattiva 979 0001 ab; Munita Xejn sal-1925 (Lek Albaniż mill-1926); Perjodu Storiku: L-Ewwel Gwerra Dinjija / Perjodu ta' Interwar, 31 ta' Jannar, 1914-Prinċep William Jaċċetta t-Tron; 1 ta' Settembru, 1925-Proklama tar-Repubblika; Forma ta' Gvern: Prinċipat; Prinċep (1914-1925): William of Wied; Prim Ministru: Turhan Pasha Përmeti (1914), Ahmet Zogu (1922-1925).
Repubblika ta' Mirdita (17 ta' Lulju, 1921–20 ta' Novembru, 1921)
thumb|Bandiera Ir-Repubblika ta' Mirdita (Republika e Mirditës) kienet repubblika mhux rikonoxxuta ta' ħajja qasira ddikjarata fit-Tramuntana tal-Albanija minn Marka Gjoni u s-segwaċi tiegħu. Kien jeżisti bejn is-17 ta' Lulju u l-20 ta' Novembru, 1921. Ġjoni mexxa membri tat-tribù Kattoliku tiegħu magħruf bħala Mirdita f’ribelljoni kontra l-prinċep u l-parlament Albaniż imwaqqaf wara l-Ewwel Gwerra Dinjija. Ir-Renju tas-Serbi, Kroati u Sloveni (aktar tard magħruf bħala Jugoslavja), u r-Re tiegħu Aleksandar Karadjordjevic li kien għadu kif ttronizzat, appoġġaw lil Gjoni abbażi tal-interess tagħhom li jkollhom reġjun separat fl-Albanija, idgħajjef l-istat Albaniż li għadu kif inħoloq u b'hekk ikabbru l-antagoniżmu reliġjuż.
Ġjoni pproklama fi Prizren il-pedament ta' Repubblika indipendenti ta' Mirdita. Ġjoni kien l-uniku president tar-repubblika. Hekk kif ir-repubblika kisret is-sovranità tal-istat Albaniż, it-truppi tal-gvern Albaniż ġġieldu lura u eventwalment spiċċaw ir-repubblika. Il-gvern tar-repubblika kien invadat mill-gvern Albaniż, għalkemm l-ebda persekuzzjoni ma waqgħet kontra l-mexxejja ewlenin tagħha. Gjoni ħarab lejn il-Jugoslavja, iżda aktar tard irritorna l-Albanija u baqa’ attiv fil-ħajja politika sa mewtu fl-1925.
Kapitali Prizren; Entità Stat mhux rikonoxxuta; Reliġjon Kattolika.
Sfond
Ir-reġjun ta' Mirdita tradizzjonalment kien magħruf bħala sit ta' reżistenza Kattolika kontra l-awtoritajiet Ottomani. Din ir-reżistenza għandha l-għeruq tagħha fis-seklu 15, meta l-Mirditors iġġieldu kontra l-Ottomani taħt it-tmexxija ta' Gjergj Kastrioti u Skenderbeg. Barra minn hekk, jingħad li l-Mirditors huma l-aħwa diretti tat-tribù Dukagjini, li jfisser li ż-żewġ reġjuni kienu mmexxija minn antenat wieħed. Il-Mirditors irnexxielhom jingħaqdu maż-żoni ta' Kurbin, Lezhë, Dukagjin, Pukë, Shkodër u Malësia biex jippreservaw il-kultura, ir-reliġjon tagħhom u b'hekk jiksbu awtonomija mill-Imperu Ottoman.
Proklama u attentat ta' twaqqif tar-Repubblika ta' Mirdita
thumb|Titlu tat-New York Times mid-9 ta' Novembru, 1921 dwar ir-rejd Jugoslav fuq l-Albanija.
Fl-1919, Prenk Bib Doda, il-kap tat-tribù Kattoliku Kapetainate ta’ Mirdita inqatel fl-1919 ħdejn il-bassani ta’ Lezha u ma ħalla l-ebda suċċessur. Marka Gjoni, qarib, sar pretendant u suċċessur tal-kap, madankollu ħafna mill-mexxejja ta 'Mirdita irrifjutaw li jirrikonoxxuh peress li ma kellux popolarità fost it-tribù minħabba kwistjonijiet ta' kodardità murija matul l-Ewwel Gwerra Dinjija. Huwa ppermetta lill-awtoritajiet Jugoslavi jiddikjaraw l-indipendenza. tar-Repubblika ta’ Mirdita f’ismu f’Lulju 1921 fi Prizren, il-Jugoslavja. Gjoni rċieva appoġġ Jugoslav, armi, flus u suldati li mingħandhom poġġa l-armata Russa l-Bajda ta’ Wrangel għas-servizz tiegħu. ir-raġuni għall-indipendenza li sostniet kienet li l-gvern Albaniż ma kienx se jipprojbixxi l-Kattoliċiżmu Il-ġrajjiet tar-repubblika ta’ Mirdita ħabtu ma’ negozjati internazzjonali dwar it-tlestija tal-fruntiera bejn l-Albanija u l-Jugoslavja, li l-parteċipanti qiesu importanti u dawn id-diskussjonijiet komplew permezz Novembru 1921. Gjoni ħeġġeġ lill-awtoritajiet Jugoslavi biex jieħdu passi biex jiżguraw ir-rikonoxximent tar-repubblika Mirdita, filwaqt li l-Jugoslavi jittamaw li r-ribelljoni fit-Tramuntana tal-Albanija tikseb appoġġ għat-talbiet territorjali tagħhom fir-reġjun.Il-Greċja għarfet ir-Repubblika ta' Mirdita.Fil-Lega tan-Nazzjonijiet, il-gvern Jugoslav akkuża lill-gvern Albaniż li hu għodda tal-elite tal-art Musulmani, filwaqt li l-Albanija wieġbet li ma kienx gvern tal-Musulmani u li tirrappreżenta lill-Musulmani.Albaniżi ta’ kull reliġjon.Il-gvern Jugoslav staqsa li l-gvern Albaniż f'Tirana rrappreżentat lill-Albaniżi kollha, minħabba l-eżistenza tar-repubblika ta' Mirdita, li poġġiet fid-dubju l-istatus tal-Albanija bħala pajjiż, li affettwa l-istatus tagħha bħala pajjiż.membru tal-Lega tan-Nazzjon. Id-delegazzjoni Jugoslava sostniet li kien hemm żewġ gvernijiet u li ma kienx hemm għaqda tal-poplu Albaniż.