cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albanija
Proklama u attentat ta' twaqqif tar-Repubblika ta' Mirdita
Il-Gran Brittanja, li rrikonoxxiet lill-gvern Albaniż f’Novembru tal-1921, ċaħdet il-pożizzjoni tal-Jugoslavja billi bagħtet permezz tal-Prim Ministru tagħha Lloyd George protesti diplomatiċi multipli lejn Belgrad fejn talbu l-irtirar tagħha miż-żoni kkontestati. L-intervent tal-Gran Brittanja kien importanti peress li l-appoġġ Jugoslav għal Gjoni intemm wara.Il-gvern Brittaniku ta parir lill-Lega tan-Nazzjonijiet li għandha tittieħed azzjoni kontra l-Jugoslavja abbażi tal-Artikolu 16 tal-Patt tal-Lega.u l-Konferenza tal-Ambaxxaturi ssuġġeriet sanzjonijiet.Il-Lega tan-Nazzjonijiet għarfet li Il-fruntieri tal-Albanija kienu dawk tal-1913 b'aġġustamenti territorjali żgħar favur il-Jugoslavja.Ahmet Zog intbagħat fir-reġjun ta' Mirdita mill-gvern Albaniż b'kontinġent ta' truppi Albaniżi u forzi irregolari li għelbu l-moviment seċessjonista fl-20 ta' Novembru 1921. Mal-wasla, Zog offra termini klementi mingħajr tpattija jekk ir-ribelljoni tieqaf, filwaqt li Gjoni ħarab lejn il-Jugoslavja.L-anzjani lokali nnegozjaw ma' Zog ftehim mal-gvern. Mirdita tpoġġiet taħt stat ta' assedju, Gjoni u s-segwaċi tiegħu ġew iddikjarati tradituri għall-Albanija, u Mirditors oħra assoċjati mal-avvenimenti ġew kkastigati f’qorti politika tal-gvern. Arranġamenti preċedenti li jmorru mill-perjodu Ottoman li taw awtonomija lil Mirdita permezz ta 'ħakma indiretta ġew aboliti. Wara xi żmien Marka Gjoni tħalla jirritorna l-Albanija u f’Mirdita kien attiv fl-affarijiet lokali għal xi snin qabel mewtu.
Wirt
It-territorji ta 'qabel tar-Repubblika ta' Mirdita tnaqqsu fid-daqs u fil-popolazzjoni għal inqas min-nofs, dak li issa huwa magħruf bħala r-Reġjun ta 'Mirdita. Id-distrett ta' Mirditë kien se jinħoloq aktar tard. Distretti ġirien oħra jieħdu sehem fil-partijiet annessi ta' "Mirdita l-Qadima" (Albaniż: "Mirdita e Vjetër"), magħrufa biss min-nies tal-lokal.
Provinċja Awtonoma ta' Korçë (10 ta' Diċembru, 1916-15 ta' Ġunju, 1920)
Il-Provinċja Awtonoma ta' Korçë (Albaniż: Krahina Autonome e Korçës), kultant imsejħa "Ir-Repubblika Awtonoma ta' Korçë", Provinċja awtonoma stabbilita fis-27 ta' Diċembru 1916 mill-forzi lokali Franċiżi wara li l-belt ta' Korçë waqgħet taħt il-kontroll tagħhom matul il-Gwerra Dinjija. Jien, li dam sal-1920.
Minħabba avvenimenti fuq il-Front Maċedonjan matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-belt ta’ Korçë ġiet taħt il-kontroll Franċiż (1916-1920). Matul dan iż-żmien, 14-il rappreżentant ta’ Korçë u l-Kurunell Franċiż Descoins iffirmaw protokoll li pproklama l-provinċja awtonoma Albaniża ta’ Korçë taħt il-protezzjoni militari tal-armata Franċiża u b’Themistokli Gërmenji bħala prefett tal-pulizija.
L-awtoritajiet il-ġodda introduċew l-Albaniż u l-Franċiż bħala l-lingwa uffiċjali u bidlu l-iskejjel Griegi b’dawk Albaniżi, li kienu pprojbiti matul l-amministrazzjoni Griega tal-belt.Kien hemm ukoll skola Franċiża f’Korçë u wieħed mill-ħafna studenti tagħha, li aktar tard kien se jsir għalliem, kien Enver Hoxha, il-mexxej futur tal-Albanija komunista.
Ir-Repubblika ta' Korçë twaqqfet fl-1916 matul l-Ewwel Gwerra Dinjija. L-armata Awstro-Ungeriża invadiet it-Tramuntana tal-Albanija fir-rebbiegħa tal-1916, l-armata tar-Renju tal-Bulgarija okkupat il-partijiet tal-Lvant tal-Albanija, inkluża l-belt ta' Elbassan (aktar tard mogħtija lill-Awstrija-Ungerija). L-armata Franċiża kienet se tokkupa Korçë u l-madwar fid-29 ta' Novembru 1916. L-Italja okkupat il-port ta' Vlorë u r-reġjun tan-nofsinhar tal-Prinċipat tal-Albanija f’Diċembru 1914 u fil-ħarifa tal-1916.
Kapitali: Korçë; Entità; Protettorat ta' Franza; Lingwa Uffiċjali: Albaniż, Franċiż u Taljan; Perjodu Storiku: L-Ewwel Gwerra Dinjija; 10 ta' Diċembru, 1916-Protokoll iffirmat, 15 ta' Ġunju, 1920-Irtirar tal-armata Franċiża; Forma ta' Gvern: Gvern lokali mmexxi minn 14-il Nies; Prefett tal-Pulizija: Themistokli Germenji (1916-1920).
Albanija indipendenti (28 ta' Novembru, 1912-21 ta' Frar, 1914)
Id-delegazzjoni Albaniża ressqet memorandum lill-Konferenza ta' Londra tal-1913 fejn talbet rikonoxximent internazzjonali tal-Albanija indipendenti. Fil-bidu tal-konferenza ġie deċiż li r-reġjun Albaniż ikun taħt is-suzeranità Ottomana iżda bi gvern awtonomu. It-talbiet biex tiġi rikonoxxuta d-delegazzjoni fuq il-bażi tad-drittijiet etniċi tal-Albaniżi ġew miċħuda u t-trattat iffirmat fit-30 ta' Mejju 1913 qasam parti sinifikanti tal-artijiet mitluba bejn is-Serbja, il-Greċja u l-Montenegro, u ħalla bħala territorju indipendenti reġjun ċentrali wieħed biss, li tqiegħdet taħt il-protezzjoni tal-Poteri l-Kbar. L-ambaxxaturit ta' sitt Potenzi Kbar reġgħu ltaqgħu fid-29 ta' Lulju 1913 u ddeċidew li jistabbilixxu stat ġdid, il-Prinċipat tal-Albanija, bħala monarkija kostituzzjonali. Fl-aħħarnett, bl-iffirmar tat-Trattat ta' Bukarest f'Awwissu 1913, ġie stabbilit dan l-stat indipendenti ġdid, li ħalla madwar 40% tal-popolazzjoni etnika Albaniża barra l-fruntieri ta' dan l-istat il-ġdid.
Kapitali: Vlore; Entità: Stat parzjalment rikonoxxut; Reliġjon: Iżlam, Kristjaneżmu; Munita: Frank tal-Unjoni Monetarja Latina; Storja: 28 ta' Novembru, 1912-Indipendenza ddikjarata, 21 ta' Frar, 1914-Prinċep Wilhelm jaċċetta t-Tron; Forma ta' Gvern: Repubblika Parlamentari; Kap tal-Stat: Ismail Qemali (1912-1914), Fejzi Alizoti (1914); Prim Ministru: Ismail Qemali (1912-1914), Fejzi Alizoti (1914); Leġiżlatura: Assemblea ta' Vlore; Kamra Superjuri: Senat tal-Albanija.
Isem
L-isem tal-stat użat fit-test tad-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Albanija huwa Shqipëria (Ingliż: Albanija). Hija magħrufa wkoll bħala l-"Albanija Indipendenti" (Albaniż: Shqipëria e Mosvarme), l-"Istat Albaniż" (Albaniż: Shteti Shqiptar). ) jew l-"istat indipendenti tal-Albanija" (Albaniż: Shteti i pavarur shqiptar).
Sistema politika
L-Albanija Indipendenti stabbilita fit-28 ta' Novembru 1912 hija l-ewwel stat Albaniż fl-istorja moderna.Kien stat parlamentari, mhux monarkija. Xi sorsi jirreferu għaliha bħala r-Repubblika tal-Albanija.
L-Albanija saret stat indipendenti permezz ta' erba' deċiżjonijiet kostituzzjonali tal-Assemblea ta' Vlorë meħuda fit-28 ta' Novembru, 1912:
Territorju
L-awtorità tal-istat kienet limitata għar-reġjuni ta' Vlore, Berat u Lushnje.It-territorju mitlub kien ħafna akbar mit-territorju tal-Albanija kontemporanja u t-territorju li fuqu l-Gvern Proviżorju eżerċita s-setgħa tiegħu. Kien jinkludi t-territorji tal-Kosovo Walliato, Monastir Walliato, Shkoder Walliato u Janina Walliato.15 It-Trattat ta' Londra, iffirmat fit-30 ta' Mejju, 1913, naqqas it-territorju tal-istat Albaniż għar-reġjuni ċentrali tiegħu wara li qasmet parti sinifikanti tal- territorju mitlub mill-Albanija fost l-alleati Balkani (parti sinifikanti taż-żona tat-tramuntana u tal-punent ingħatat lis-Serbja). u l-Montenegro, filwaqt li r-re;jun tan-Nofsinhar ta Chameria sar parti mill-Gre/ja).Il-Kosovo ;ie mog[ti lis-Serbja fit-Trattat ta Londra fuq insistenza tal-Imperu Russu.
Matul l-Ewwel Gwerra Balkani r-renji tal-Greċja, is-Serbja, il-Bulgarija u l-Montenegro aspiraw li jinkorporaw ir-reġjun kollu fl-istati tagħhom (ċaħdu kompletament l-indipendenza tal-Albanija), għalhekk il-biċċa l-kbira tat-territorju maqbud kien okkupat mill-armati tagħhom. . Madankollu, l-Albanija indipendenti eżerċitat kontroll fuq żona ta' art li kienet tinkludi Vlore, Berat, Fier u Lushnje.
Repubblika tal-Albanija Ċentrali (16 ta' Ottubru, 1913-7 ta' Marzu, 1914)
Ir-Repubblika tal-Albanija Ċentrali (Albaniż: Republika e Shqipërisë së Mesme) kienet stat mhux rikonoxxut ta' ħajja qasira stabbilita fis-16 ta' Ottubru, 1913, biċ-ċentru amministrattiv tagħha f'Durrës, l-Albanija tal-lum.
Kapitali: Durres; Entità: Pajjiż ta' qabel mhux rikonoxxut; Perjodu storiku Bejn il-Gwerer Balkani u t-twaqqif tal-Prinċipat tal-Albanija; Forma ta' Gvern: Repubblika; President (1913-1914): Essad Pasha Toptani.
Storja
Il-gvern tar-Repubblika tal-Albanija Ċentrali kien stat stabbilit f'Durrës fis-16 ta' Ottubru 1913 minn Essad Pasha Toptani u spiċċa minn Wilhelm de Wied, Prinċep tal-Prinċipat tal-Albanija, li ħa l-kontroll tal-pajjiż mal-wasla tiegħu fl-Albanija fis-7. 1 ta’ Marzu 1914. 2 Hemm sorsi li jgħaqqdu t-tmiem tar-Repubblika tal-Albanija Ċentrali mad-data tal-1 ta’ Frar 1914, meta delegazzjoni Albaniża mmexxija minn Essad Pasha Toptani offriet it-tron Albaniż lil Wilhelm de Wied. Ir-Repubblika tal-Albanija Ċentrali kienet ħamra bi stilla bajda fin-naħa t’isfel tal-lemin.
Ir-Repubblika tal-Albanija Ċentrali ħarġet il-bolol tagħha stess. 5 Faik Konitza inizjalment ta l-appoġġ tiegħu lill-gvern ta' Essad Pasha.
Essad Pasha Toptani
L-aktar rwol importanti fit-twaqqif tar-Repubblika tal-Albanija Ċentrali kellu Essad Pasha Toptani. Matul l-Ewwel Gwerra Balkani, sar famuż għar-reżistenza tiegħu waqt l-Assedju ta' Shkodër. Kien membru tal-familja Toptani, waħda mill-ħafna familji ta' sidien fewdali Musulmani għonja li gawdew status privileġġjat matul il-ħakma Ottomana. Dawn is-sidien tal-art Musulmani, flimkien mal-qassisin Musulmani, beżgħu li jitilfu l-privileġġi u l-status tagħhom wara l-iffirmar tat-Trattat ta' Paċi ta' Londra u d-deċiżjoni tal-Poteri l-Kbar dwar l-status futur tat-territorju li llum huwa tal-Albanija.
Appoġġ tar-Renju tas-Serbja
Ir-Renju tas-Serbja qabel li jappoġġja lill-gvern ta' Essad Pasha finanzjarjament u anke bil-forza militari jekk ikun meħtieġ. Bi tpattija, Essad Pasha qabel li jinnewtralizza grupp kbir ta' madwar 20,000 Kachak mill-Kosovo u l-Maċedonja, li kienu mmexxija minn Isa Boletini u appoġġjati minn Ismail Qemali u l-Gvern Proviżorju Albaniż tiegħu. Essad Pasha qabel li jgħin lir-Renju tas-Serbja biex jakkwista parti miż-żoni kostali fit-tramuntana tal-Iswed Drin.
Relazzjonijiet mal-Imperu Ottoman
Sidien ta' art u qassisin Musulmani favur l-Ottomani appoġġaw lil Essad Pasha Toptani, li baqa' leali lejn l-Imperu Ottoman matul l-Ewwel Gwerra Dinjija u żamm kuntatti mill-qrib mal-gvern f'Istanbul. Iż-Żgħażagħ Torok f'Istanbul xorta ttamaw li jirrestawraw is-suzeranità Ottomana fuq l-Albanija u bagħtu aġenti l-Albanija. Is-Serbi kixfu pjan mill-gvern Young Turk u mmexxi minn Bekir Fikri biex jirrestawraw il-kontroll Ottoman fuq l-Albanija billi jinstallaw uffiċjal Ottoman-Albaniż Ahmed Izzet Pasha bħala monarka. Ismail Qemali appoġġa l-plott ta' għajnuna militari kontra s-Serbja u l-Greċja.Il-Kummissjoni Internazzjonali ta' Kontroll (ICC), organizzazzjoni li tamministra temporanjament l-Albanija f’isem il-potenzi l-kbar, ppermettiet lill-uffiċjali Olandiżi tagħha li jservu bħala l-ġendarmerija Albaniża biex jiddikjaraw stat ta' emerġenza u jwaqqfu l-plott. . Huma daħlu Vlorë bejn is-7 u t-8 ta' Jannar 1914, kixfu aktar minn 200 suldat Ottoman u arrestaw lil Fikri. Matul il-proċess ta' Fikri ħareġ il-plott u tribunal militari tal-QKI taħt il-Kurunell Willem de Veer ikkundannatu għall-mewt u aktar tard inbidel għal ħabs għal għomru, filwaqt li Qemali u l-kabinett tiegħu rriżenjaw.Wara li Qemali telqu mill-pajjiż, inqala' taqlib madwar l-Albanija.
Rivalità mal-gvern proviżorju Albaniż ta' Qemali
Filwaqt li Essad Pasha Toptani stabbilixxa r-Repubblika tal-Albanija Ċentrali, kien hemm gvern rivali ieħor f'Vlore — il-Gvern Proviżorju tal-Albanija — immexxi minn Ismail Qemali 17 li xtaq jikkontrolla t-territorju tar-Repubblika tal-Albanija Ċentrali. Dan il-gvern ġie stabbilit minn grupp ta' Albaniżi mmexxija minn Ismail Qemali u ngħaqad mill-ġdid f'erba' Valiatos Ottomani. Matul in-negozjati bejn ir-ribelli Albaniżi u n-negozjaturi tal-Imperu Ottoman fl-1912, il-partijiet qablu li jingħaqdu l-erba’ Valiatos tal-Kosovo, Scutari, Monastir u Janina f'wieħed, il-Vilayet Albaniż. Minn meta bdiet l-Ewwel Gwerra Balkani u qabel ma dan il-ftehim ġie kkonfermat fl-assemblea tal-Imperu Ottoman, din l-unità baqgħet uffiċjalment mingħajr rikonoxximent. L-indipendenza tagħha ġiet iddikjarata fit-28 ta' Novembru 1912 minn grupp ta' Albaniżi li Qemali kien ġabar mill-erba’ Valiatos Ottomani flimkien ma' erba' rġiel, Albaniżi mir-Rumanija. L-Awstrija u l-Italja appoġġaw l-intenzjonijiet ta' Ismai Qemali u l-gvern tiegħu li joħolqu stat li t-territorju tiegħu jkun jinkludi ż-żoni kollha popolati mill-Albaniżi, inkluż il-Kosovo, partijiet mill-Montenegro, il-Maċedonja u l-Greċja.
Fil-Memorandum tiegħu dwar l-Albanija, Essad Pasha Toptani ċaħad li l-ħakma ta' Qemali kienet leġittima, u kiteb li kienet “il-ħolqien personali ta' diversi rġiel”.
Wara
Billi stabbilixxa r-Repubblika tal-Albanija Ċentrali, Essad Pasha Toptani iżola lill-partitarji ta’ Ismail Qemali u l-Gvern Proviżorju tiegħu tal-Albanija mill-parti tat-Tramuntana tal-Albanija, popolati l-aktar minn Kattoliċi li kienu riluttanti li jissottomettu lil kwalunkwe gvern nazzjonali, bl-istess mod kif kienu riluttanti li ċedi lill-Bieb. 20 Għalhekk, wara l-Gwerer Balkani u qabel ma l-Prinċep Wilhelm de Wied ħa l-kontroll tal-Prinċipat tal-Albanija li għadu kif ġie stabbilit fis-7 ta’ Marzu, 1914, l-Albanija kienet maqsuma fi tliet partijiet. Parti fit-tramuntana tax-xmara Mat kienet taħt il-kontroll tal-Kattoliċi, il-parti ċentrali kienet it-territorju tar-Repubblika tal-Albanija Ċentrali u taħt il-kontroll tal-gvern immexxi minn Essad Pasha Toptani, filwaqt li t-tielet parti, fin-nofsinhar tax-xmara Shkumbin, kien taħt il-kontroll tal-Gvern Proviżorju tal-Albanija mmexxi minn Ismail Qemali li ddikjara l-indipendenza tal-Valiato Albaniż.
Albanija Ottomana (1385-28 ta' Novembru, 1912)
L-Albanija Ottomana kienet it-territorju tal-Albanija tal-lum matul il-perjodu li kienet parti mill-Imperu Ottoman, mill-1385 sal-1912. Il-ħakma Ottomana fl-Albanija bdiet wara l-Battalja ta' Savra fl-1385 meta ħafna mill-kapijiet lokali saru vassalli. L-Ottomani waqqfu l-gwarniżjonjiet tagħhom fin-Nofsinhar tal-Albanija mill-1415 u stabbilixxew ġurisdizzjoni formali fuq il-biċċa l-kbira tal-Albanija mill-1431. L-aħħar bliet maqbuda mill-Ottomani kienu Shkodër fl-1479 u Durrës fl-1501. It-territorju li llum jappartjeni lir-Repubblika tal-Albanija baqa' parti minn l-Imperu Ottoman sad-dikjarazzjoni tal-indipendenza fl-1912, waqt il-Gwerer Balkani.
regola Ottomana
thumb|Sanjakado tal-Albanija fl-1431. thumb|Ġabra ta' mistiċi Sufi fl-Albanija.
It-Torok Ottomani estendew l-imperu tagħhom mill-Anatolja sal-Balkani fis-seklu 14. Taħt ir-Re Orhan I, qasmu l-Bosforu fl-1352, u fl-1389, taħt Murad I, għerqu l-armata Serba fil-Battalja tal-Kosovo. L-Ewropa kisbet serħan qasir mill-pressjoni Ottomana fl-1402, meta l-kap tal-gwerra Turko-Mongol, Tamerlane, attakka l-Anatolja mil-lvant, għeleb u qabad lill-ħakkiem assolut tat-Torok, is-Sultan Bayezid I (li miet ftit wara), u kkawża gwerra fuq is-suċċessjoni bejn ulied Bayezid. Meta l-ordni ġie rrestawrat, taħt is-Sultan Murad II, l-Ottomani ġeddew l-avvanz tagħhom lejn il-punent. Fl-1453, il-forzi tas-Sultan Mehmed II invadew Kostantinopli u qatlu lill-aħħar imperatur Biżantin, Kostantinu XI Palajologo.
Id-diviżjoni ta' artijiet popolati mill-Albaniżi f’fefdoms żgħar u ta' ħeġġa mmexxija minn Mulej feudali indipendenti u kapijiet tribali għamlithom priża faċli għall-armati Ottomani. Fl-1385, il-ħakkiem Albaniż ta' Durrës, Karl Topia, talab l-għajnuna tas-sultan fil-ġlieda kontra r-rivali tiegħu, il-familja tan-nobbli Balšić. Forza Ottomana daħlet malajr fl-Albanija permezz tal-Via Egnatia u għelbet lil Balsha II fil-Battalja ta' Savra. Il-mexxejja tal-gruppi Albaniżi malajr ħalew lealtà lejn l-Imperu Ottoman. Gjirokastra saret il-belt tal-kontea tas-Sanjacado tal-Albanija fl-1419. Is-Sultan Murad II nieda l-akbar kampanja Ottomana fil-Balkani fl-1423, u t-Torok qabdu Ioannina fl-1431 u Arta fuq il-kosta Jonja fl-1449. Huma ppermettew lill-kapijiet tal-gruppi Albaniżi maħkuma. iżommu l-pożizzjonijiet u l-proprjetà tagħhom, iżda bi tpattija kellhom jagħtu ġieħ, jibagħtu lil uliedhom fil-qorti Torka bħala ostaġġi, u jipprovdu lill-armata Ottomana truppi awżiljarji.
Ir-reżistenza Albaniża għat-Torok f’nofs is-seklu 15 qaltilhom ammirazzjoni fl-Ewropa. Gjon Kastrioti ta' Krujë kien wieħed mill-kapijiet tal-klannijiet Albaniżi li ssottomettew is-suzeranità Torka. Gjon kien imġiegħel jibgħat l-erba’ wliedu fil-kapitali Ottomana biex jitħarrġu għas-servizz militari. L-iżgħar, Skanderbeg (1403-1468), li kien se jsir l-eroj nazzjonali tal-Albaniżi, ġibed l-attenzjoni tas-sultan. Imsemmi mill-ġdid Iskander meta kkonverta għall-Islam, iż-żagħżugħ ipparteċipa fi spedizzjonijiet militari lejn l-Asja Minuri u l-Ewropa. Meta nħatar biex jamministra distrett fil-Balkani, Iskander sar magħruf bħala Skanderbeg. Wara li l-forzi Ottomani taħt Skanderbeg ġew megħluba f'battalja qrib Niš fis-Serbja tal-lum fl-1443, Skanderbeg ġera lejn Krujë u permezz ta' għajb irnexxielu jġib lill-pasha Tork tal-fortizza Albaniża biex jgħaddih f'idejh. Skanderbeg imbagħad ħaddan il-Kattoliċiżmu u ddikjara gwerra qaddisa kontra t-Torok.
Fl-1 ta' Marzu, 1444, kapijiet Albaniżi ltaqgħu fil-katidral ta' Lezhë mal-prinċep tal-Montenegro u d-delegati minn Venezja u pproklamaw lil Skanderbeg kap tar-reżistenza Albaniża. L-Albanija kollha, inkluż il-biċċa l-kbira tal-Epiru, aċċettaw it-tmexxija tiegħu kontra t-Torok Ottomani, iżda l-kmandanti tal-gwerra lokali żammew il-kontroll tad-distretti tagħhom stess. Taħt bandalora ħamra li ġġorr l-emblema araldika ta' Skanderbeg, forza Albaniża ta' madwar għaxar sa ħmistax-il elf raġel żammet lura lill-armati Ottomani li kienu ppruvaw jaħtfu l-art tagħhom għal erbgħa u għoxrin sena. Tliet darbiet l-Albaniżi kissru l-assedji ta' Krujë. Fl-1450, huma għelbu lis-Sultan Murad II innifsu. Iktar tard iwarrbu l-attakki mmexxija mis-Sultan Mehmed II fl-1466 u fl-1467. Fl-1461 Skanderbeg għen lis-sovran tiegħu, ir-Re Alfonso I ta' Napli, kontra r-rejiet ta' Sqallija. Il-gvern taħt Skanderbeg kien instabbli, madankollu, u xi drabi kapijiet Albaniżi qabdu mat-Torok Ottomani kontrih.
B'appoġġ politiku u materjali diskret mir-Renju ta' Napli u s-Santa Sede, ir-reżistenza għall-Imperu Ottoman baqgħet għaddejja għal ħamsa u tletin sena. Krujë waqgħet f’idejn it-Torok Ottomani fl-1478, għaxar snin wara l-mewt ta' Skanderbeg; Shkodër ċediet fl-1479 wara assedju bla suċċess fl-1474 u assedju eqreb fl-1478, li spiċċa b'Venezja cediet Shkodra lill-Ottomani. Il-Venezjani mbagħad evakwaw Durrës fl-1501. Il-konkwisti kkawżaw eżodu Albaniż kbir lejn Venezja u l-Italja, speċjalment ir-Renju ta' Napli, kif ukoll lejn Sqallija, ir-Rumanija u l-Eġittu. Ħafna mir-refuġjati Albaniżi kienu jappartjenu lill-Knisja Ortodossa. L-Albaniżi mill-Italja influwenzaw b’mod sinifikanti l-moviment nazzjonali Albaniż tas-sekli li ġejjin, u l-qassisin Franġiskani Albaniżi, li l-aktar kienu dixxendenti ta' emigrati lejn l-Italja, kellhom rwol importanti fil-preservazzjoni tar-reliġjon Kattolika fir-reġjuni mill-Albanija tat-Tramuntana.
Il-memorja tar-reżistenza ta' nofs is-seklu 15 taħt Skanderbeg tibqa' importanti għall-Albaniżi u l-bandiera tal-familja tiegħu li ġġorr ajkla sewda b’żewġ rasi fuq għalqa ta' gules intgħażlet mill-moviment nazzjonali Albaniż sekli wara l-konkwista Ottomana. Wara l-mewt ta' Skanderbeg u l-waqgħa ta' Krujë, l-Imperu Ottoman ħa f'idejh it-territorji vasti etniċi Albaniżi u seħħew ħafna bidliet. Fost l-akbar trasformazzjonijiet, jispikka li l-popolazzjoni Albaniża, ftit ftit, bdiet tikkonverti għall-Iżlam grazzi għat-tagħlim Bektashi, sabiex tikseb vantaġġi konsiderevoli fin-netwerks kummerċjali Ottomani, il-burokrazija u l-armata. Bosta Albaniżi ġew ingaġġati bħala Ġannizzeri Ottomani u d-devşirme u tnejn u erbgħin Gran Viżir tal-Imperu Ottoman kienu ta' oriġini Albaniża.
L-Albaniżi l-aktar prominenti matul il-ħakma Ottomana kienu: Ballaban Badera, Koca Davud Pasha, Hamza Kastrioti, Iljaz Hoxha, Nezim Frakulla, Mehmed Köprülü, Ali Pajá ta' Tepelenë, Edhem Pajá, Omer Vrioni, Haxhi Shehreti, Ali Pajá ta' Pajá minn Ibrahim ta' Pajá, Berat, Köprülü Fazıl Ahmed, Mehmet Ali, Kara Mahmud Bushati, Kara Murad Pasha, Ahmet Kurt Pasha, Mustafa Bushati, Ibrahim Bushati jew Sedefkar Mehmed Agha. L-Albaniżi wkoll kellhom rwol kruċjali matul il-Gwerra Ottomana-Venezja (1499-1503), il-Gwerer Ottomani-Ungeriżi, u l-Gwerer Habsburg-Ottomani, iġġieldu qabel ir-reġjun kiseb l-indipendenza.
Albaniż Valiato
Sa Settembru 1912, il-gvern Ottoman intenzjonalment żamm l-Albaniżi maqsuma f'erba' Valiats etnikament eteroġeni biex jipprevjeni l-unifikazzjoni nazzjonali Albaniża.Riformi introdotti miż-Żgħażagħ Torok qanqlu r-rewwixta Albaniża tal-1912 li damet minn Jannar sa Awwissu 1912. F'Jannar 1912, Hasan Prishtina, Albaniż deputat fil-parlament Ottoman, wissa pubblikament lill-membri tal-parlament li l-politika tal-gvern Young Turk kienet se twassal għal rivoluzzjoni fl-Albanija. Ir-rewwixta Albaniża kienet suċċess u sa Awwissu 1912 ir-ribelli rnexxielhom jiksbu l-kontroll tal-Valiato kollu tal-Kosovo (inkluż Novi Pazar, Sjenica, Pristina u anke Skopje), parti mill-Valiato ta' Scutari (inklużi Elbasan, Përmet u Leskovik), Konitsa fil-Valiato ta' Janina. u Debar fil-Valiato ta Monastir.Il-gvern Ottoman temm ir-rewwixta Albaniża fl-4 ta Settembru 1912 billi qabel mat-talbiet kollha relatati mat-twaqqif ta' sistema awtonoma unifikata ta amministrazzjoni u ġustizzja għall-Albaniżi fi ħdan Valiato: il-Valiato Albaniż.
Valiato ta' Sanjakate (Shkodër) (1867-1913)
thumb|Valiato ta' Scutari (Shkodër) fl-1900 thumb|Valiato ta' Scutari (Shkodër) fl-1860 Il-Valiato ta' Scutari, Shkodër jew Shkodra (Turk: İşkodra Vilayeti jew Vilayet-i İşkodra; Albaniż: Vilajeti i Shkodrës) kienet diviżjoni amministrattiva tal-ewwel livell (valiato) tal-Imperu Ottoman li kienet teżisti mill-1867 sal-1913, li tinsab f'partijiet ta' dak li llum hu l-Montenegro u l-Albanija. Fl-aħħar tas-seklu 19, huwa rrappurtat li kellu erja ta '5,310 mil kwadru (13,752.9 km²).
L-Elvaliato Scutari ġie stabbilit fl-1867. Il-Sanjak Scutari ġie stabbilit meta l-Imperu Ottoman akkwista Shkodra wara l-assedju ta 'Shkodra fl-1478-1478. Parti kbira tal-Prinċipat ta’ Zeta ġiet miżjuda mat-territorju tas-sanjak ta’ Scutari fl-1499. Fl-1514, dan it-territorju ġie separat mis-sanjak ta’ Scutari u stabbilit bħala sanjak separat tal-Montenegro, taħt il-ħakma ta’ Skenderbeg Crnojević. Meta miet fl-1528, is-sanjakado tal-Montenegro ngħaqad ma' dak ta' Scutari, bħala unità amministrattiva waħda b'ċertu grad ta' awtonomija.
Fl-1867, is-Skutari sanjak ingħaqad mas-Skopje sanjak u sar l-Scutari Valiat. Is-sanjacados tiegħu kienu minn Scutari, Prizren u Dibra. Fl-1877, Prizren għadda għall-valur tal-Kosovo u Debar għal dak ta 'Monastir, filwaqt li l-muniċipalità ta' Durrës (Dıraç) saret sanjakate. Wara l-Gwerra Russo-Torka (1877-1878), il-muniċipalitajiet ta' Bar, Podgorica, İşpozi u Zabyak ġew ċeduti lill-Montenegro fl-1878. Ülgün ġie ċedut ukoll lill-Montenegro fl-1881.
Fl-aħħar tal-perjodu Ottoman, b'differenza f'żoni oħra tal-imperu, l-Albaniżi Kattoliċi fl-Scutari Valiat kellhom aċċess għall-edukazzjoni tal-lingwa Albaniża emerġenti sussidjata mill-Awstrija-Ungerija.Kleru Kattoliku lokali kien involut ukoll fl-iżvilupp tal-letteratura prinċipalment reliġjuża Albaniża, immirata fil-preservazzjoni u t-tisħiħ tal-fidi Kattolika fir-reġjun. Parzjalment minħabba l-post li kien qrib il-fruntiera mal-Montenegro, l-istat eżenta lill-abitanti ta' İşkodra mis-servizz militari regolari, u b'differenza għal residenti urbani oħra fi ħdan l-imperu, huma ħallsu inqas taxxa.
Il-kontroll Ottoman kien jeżisti prinċipalment fil-ftit ċentri urbani u widien tal-valiato u kien minimu għal kważi ineżistenti fil-muntanji, fejn il-malisors (għoljiet Albaniżi) għexu eżistenza awtonoma taħt il-kanun (liġi tribali) ta 'Lek Dukagjini. It-tilwim kien se jiġi solvut permezz tal-liġi tribali fil-qafas tal-vendetta jew gjakmarrja (fewds tad-demm) u l-attività saret mifruxa fost il-malisors, filwaqt li uffiċjali Ottomani ċaħdu bil-qawwa l-prattika.Dsatax fil-mija tal-imwiet tal-irġiel fis-Scutari valiate kienu kkawżati minn qtil. minħabba vendetta u fdalijiet tad-demm matul il-perjodu tard Ottoman. Il-Malisors raw lill-uffiċjali Ottomani bħala theddida għall-istil tal-ħajja tribali tagħhom u ħallew lill-bajraktars (kapijiet) tagħhom biex jittrattaw is-sistema politika Ottomana.
Malisors (għolja) għexu fi tliet reġjuni ġeografiċi fi ħdan l-İşkodra sanjakado. Malesia e Madhe (artijiet għolja l-kbar) bil-ħames tribujiet Kattoliċi-Musulmani kbar tagħha (Hoti, Kelmendi, Shkreli, Kastrati u Gruda) u seba’ tribujiet żgħar; Malesia e Vogel (artijiet għoljiet żgħar) b'seba' tribujiet Kattoliċi bħal Shala, Shoshi, Toplana, Nikaj; u Mirdita, li kienet ukoll tribù kbira u qawwija li setgħet timmobilizza 5,000 suldat irregolari. Il-gvern stmat li s-saħħa militari tal-Malisors fl-İşkodra sanjakado tammonta għal aktar minn 30,000 tribu, u uffiċjali Ottomani kienu tal-opinjoni li l-għoljiet jistgħu jegħlbu lill-Montenegro waħedhom b'assistenza statali limitata.
Dıraç kien fih il-pjanura fertili ta' Zadrima bejn Mirdita u x-Xmara Drin. Il-ħajja politika fis-sanjakado kienet iddominata minn ftit sidien Albaniżi qawwija, bħall-familja Toptani, li kkontrollaw iż-żona madwar Kruja u Tirana bħala feud personali b'azjendi tal-familja li jammontaw għal xi 123,000 acres. Biex jipproteġu l-interessi ekonomiċi, iż-żoni żbarkati żammew armati privati ​​żgħar ta' bejn 200 u 500 raġel li servew ukoll bħala gwardjani tal-ġisem waqt il-vjaġġi.Fis-snin tmenin, mil-lat Albaniż, l-İşkodra u d-Dıraç, flimkien mal-vilayet kollu tal-İşkodra, kien jappartjeni lir-reġjun ta' Gegënia.
Fl-1912 u kmieni fl-1913 kienet okkupata minn membri tal-Lega Balkani matul l-Ewwel Gwerra Balkani. Fl-1914, it-territorju tal-Valiato ta' Scutari sar parti mill-Prinċipat tal-Albanija, stabbilit fuq il-bażi ta' kuntratt ta' paċi ffirmat waqt il-Konferenza ta' Londra fl-1913.
Kapitali: Scutari; Entità: Valiato tal-Imperu Ottoman; Żona: 13,800 km²; Popolazzjoni: 349,455 abitant, Densità 25.32 abitant/km².
Prinċipat tal-Albanija (1368-1392)
thumb|Prinċipat tal-Albanija qabel il-konkwista ta' Charles Topia ta' Durrës Il-Prinċipat tal-Albanija (Albaniż: Principata e Arbërisë) kien prinċipat Albaniż imwaqqaf wara ż-żarmar tar-Renju tal-Albanija (medjevali) minn Carlos Topia. Il-prinċipat bidel l-idejn bejn id-dinastija Topia u d-dinastija Balšić, sal-1392, meta Durrës ġiet annessa mir-Repubblika ta' Venezja.
Kapitali: Durres; Lingwa Uffiċjali: Albaniż; Reliġjon: Kattoliċiżmu, Kristjaneżmu Ortodoss; Perjodu Storiku: Medju Evu; Forma ta' Gvern: Monarkija; Prinċep: Carlos Topia (1358-1382), Balša II (1382-1385), Carlos Topia (1385-1388), Jorge Topia (1388-1392).
Storja
Wieħed mill-ewwel ħakkiema notevoli tal-familja Topia kien Tanusio Topia, li huwa msemmi fl-1329 bħala Konti tal-Albanija.1 F'att ta' Robert I ta' Napli, datat 15 ta' April, 1338,3 huwa msemmi bħala konti ta’ Matia ( conte di Matia).4 Dan jikkonferma r-relazzjoni tat-Topia mal-Anġini sa minn żmien Filippu I.
Fl-1343, ir-re Serb Stephen Dušan kien rebaħ il-biċċa l-kbira tal-Albanija, ħlief Durazzo, li kien iddefendut minn Tanusio.Wara l-mewt tar-re Serb, il-familja Topia reġgħet kisbet id-dominji tagħhom, u ħakmet iċ-ċentru tal-Albanija. Fl-1358, Karlu rribella kontra l-ħakma tal-Anjou u rnexxielu jkeċċihom mill-Epiru u l-Albanija lejn Durrës, fejn l-Anġevini żammew ruħhom għal xi żmien. Bejn l-1358 u l-1368 ħakem fuq partijiet imbiegħda taċ-ċentru tal-Albanija u sejjaħ lilu nnifsu Princeps Albaniae. Fl-1368 rebaħ Durrés, u temm ir-Renju tal-Albanija.
Balša II għamel tentattiv biex jirbaħ Durrës, ċentru kummerċjali u strateġiku mmexxi mir-rivali tiegħu, Charles Topia, u għelibh fl-1385. Karlu sejjaħ għall-għajnuna tiegħu lis-Sultan Murad I, li temm il-familja Balša fil-prinċipat ta' Zeta. fl-istess sena. Fl-1392, Durazzo waqa’ f’idejn ir-Repubblika ta' Venezja, fejn baqgħu sal-konkwista tagħhom mill-Imperu Ottoman fl-1415.
Renju tal-Albanija (1272-1368)
Renju tal-Albanija kien renju medjevali maħluq minn Karlu ta' Anjou bit-territorji Biżantini maqbuda mid-Despotat tal-Epiru fl-1271, u suċċessivament magħqudin mar-renju tiegħu ta' Sqallija.1 L-aħħar territorju tar-Renju tal-Albanija, li jinsab madwar Durazzo (preżenti). -jum Durrës), ingħatat lir-Repubblika ta' Venezja fl-1392.
Kapitali: Durres; Entità: Renju; Lingwa Uffiċjali Albaniż Qadim, Latin; Reliġjon, Kattoliċiżmu, Kristjaneżmu Ortodoss; Forma ta' Gvern: Monarkija; Re: Karlu ta' Anjou (1272-1285), Louis ta' Evreux (1366-1368).
Storja
Ir-Renju tal-Albanija, jew Regnum Albaniae, twaqqfet minn Karlu ta' Anjou fuq territorju Albaniż li rebaħ mid-Despotat tal-Epiru fl-1271. Uffiċjalment kien speċi ta' Protettorat tar-Renju ta' Sqallija. Karlu ta' Anjou ħa t-titlu ta' “Re ta' l-Albanija” fi Frar 1272. Ir-renju kien jiġġebbed mir-reġjun ta' Durazzo (dak iż-żmien magħruf bħala Dyrrhachium) fin-nofsinhar tul il-kosta sa Butrint u sa ġewwa l-Lag ta'Ohrid. Prattikament territorju pjuttost simili għal dak tal-Albanija moderna tal-lum.
Tentattiv importanti biex ikompli avvanza fid-direzzjoni ta’ Kostantinopli falla fl-assedju ta’ Berat (1280–1281). Malajr inqalgħet kontro-offensiva Biżantina, li wasslet lura lill-Anġevini lejn l-1281.
Fl-1283, Carlos de Anjou ħatar lil Guillermo de Berardi "Vicirey of Albania", ibbażat f'Durazzo.
L-Għasar Sqalli kompla dgħajjef il-pożizzjoni ta’ Karlu, u r-renju tnaqqset malajr mill-Epiroti għal żona żgħira madwar Durres. L-Anġevini baqgħu hemm, madankollu, sal-1368, meta l-belt inqabdet minn Karl Topia. Topia kien il-kreatur tal-Prinċipat żgħir tal-Albanija (iżda Durazzo uffiċjalment baqa’ taħt il-ħakma Anġina).
Sa tmiem is-seklu 15, l-Albanija kollha kienet taħt il-ħakma Ottomana.
Karatteristiċi
Storikament ir-Renju tal-Albanija nħoloq fuq xi possedimenti fl-Albanija (bħal Korfù) li kienu jappartjenu lin-Normanni tan-Nofsinhar tal-Italja minn żmien Ruggeru II. Karlu ta' Anjou ingħata xi territorji fit-Tramuntana tad-Despotat tal-Epiru fl-1259, li ma setax jokkupa għax kien qed jiġġieled biex jieħu l-poter fir-Renju ta' Sqallija. L-ambizzjoni ta' Carlos de Anjou wasslitu biex jiġġieled għall-konkwista ta' Kostantinopli u għal dan serva bħala “bażi” għar-Renju tiegħu tal-Albanija, maħkuma fl-1271, biex tittratta din il-konkwista sponsorjata mill-Papa Girgor X innifsu.
Fi kliem ieħor, dan ir-Renju tal-Albanija kien it-tieni “espansjoni” tar-Renju ta' Sqallija, wara l-ħolqien tal-Protettorat Norman fir-Renju tal-Afrika fl-1135.
Ir-Renju tal-Albanija kien renju Kristjan, li jippromwovi l-Kattoliċiżmu li għadu jgħix fit-Tramuntana tal-Albanija (madwar ir-reġjun ta' Scutari).
Il-lingwa uffiċjali kienet il-Latin, filwaqt li l-popolazzjonijiet ta' ġewwa kienu jitkellmu bl-Albaniż (iżda f'Durazzo u l-kosta tal-madwar kienu mitkellma n-Naplitan tal-eluf ta' settlers li kienu ġew min-naħa t'isfel tal-Italja mill-invażjonijiet Normanni u d-Dalmatian tas-superstiti Illirji Romanizzati. belt).
Storiċi bħal Jacques Edwin jistmaw li l-kapitali Durazzo kellha madwar 25,000 abitant fl-1350, li minnhom terz biss kienu jitkellmu bl-Albanija. Probabbilment ir-Renju tal-Albanija fl-eqqel tiegħu fl-1272 kellu kważi mitt elf abitant, l-aktar iddedikati għall-agrikoltura u pastoriżmu.
Prinċipat ta' Arbanon (1190-1255)
thumb|Il-Prinċipat ta' Arbanon fl-1210, bħala parti mid-Despotat ta' Epirus Il-Prinċipat ta' Arbanon kien prinċipat awtonomu mmexxi mill-familja Progon bejn is-sekli 12 u 13. Huwa l-eqdem stat etniku Albaniż li jkun irreġistrat. U huwa, min-naħa tiegħu, dak li stabbilixxa l-pedamenti għall-oriġini tal-Albanija attwali.
Dan il-prinċipat ġie stabbilit fl-1190 mill-archon indiġeni Progon fl-inħawi tar-reġjun ta’ Kruja lejn il-lvant u l-grigal tar-Repubblika ta' Venezja. Progon l-ewwel ġie warajh uliedu Gjin, u aktar tard minn Demetrius, li rnexxielu jżomm awtonomija konsiderevoli fi ħdan l-Imperu Biżantin. Fl-1204, Arbanon kiseb indipendenza politika sħiħa, għalkemm temporanjament, ħa vantaġġ mid-dgħjufija ta' Kostantinopli wara t-tieni assedju tiegħu fl-1204 waqt ir-Raba' Kruċjata. Madankollu, Arbanon tilef l-awtonomija kbira tiegħu wara l-mewt ta’ Demetriju madwar l-1216, u aktar tard kien ikkontrollat ​​mid-Despotat tal-Epiru, l-Imperu Bulgaru u, mill-1235, mill-Imperu Niċejan.
Matul dan il-perjodu, iż-żona kienet immexxija min-nobbli Greko-Albaniż Gregorio Kamonas, il-konjuġi l-ġdid tal-ex-mara Serba ta 'Demetrio Komnena Nemanjić, u minn Golem (Gulam), magnat li kien iżżewweġ lil Gregorio u bint Komnena. . Id-data eżatta tax-xoljiment tal-Prinċipat ta’ Arbanon mhix magħrufa, għalkemm ċertament seħħet waqt il-kunflitt bejn Epiru u Niċea fix-xitwa tal-1256-1257, meta l-istatista Biżantin George Acropolitan annessa t-territorju. Golem sparixxa minn sorsi storiċi ftit tal-ħin wara.
Kapitali: Krujë; Lingwa Uffiċjali: Albaniż Qadim; Reliġjon: Kattoliċiżmu, Kristjaneżmu Ortodoss; Perjodu Storiku: Medju Evu; Forma ta' Gvern: Prinċipat; Archon: Progon ta' Kruja (1190-1198), Gjin Progoni (1198-1208), Dhimitër Progoni (1208-1216), Gregory Kamonas (1216-1253), Golem ta' Kruja (1253-1256).
Etimoloġija
Il-prinċipat kien magħruf bħala Árbanon bil-Grieg medjevali, Albanon bil-Latin medjevali, u bħala Raban fid-dokument Serb tal-bidu tas-seklu 13 The Life of Stefan Nemanja.
Stat
L-esperti jindikaw li l-Prinċipat ta' Arbanon kien l-ewwel stat jew proto-stat Albaniż li ħareġ fil-Medju Evu. Pipa u Repishti jikkonkludu li kien l-ewwel abbozz ta’ stat Albaniż, u li żamm stat semi-awtonomu bħala t-tarf tal-punent ta’ Imperu: taħt id-Drucas ta’ Epirus u l-Lascaris ta' Niċea.
Bejn l-1190 u l-1204, Arbanon kien principat tal-Imperu Biżantin u kellu grad konsiderevoli ta' awtonomija, għalkemm it-titli ta' archon (taħt Progon) u panhypersebastos (taħt Demetriju) huma evidenza ċara ta' dipendenza Biżantina. Fil-kuntest tad-dgħjufija tal-poter Biżantin u wara t-tkeċċija ta' Kostantinopli fl-1204, Arbanon gawda minn awtonomija sħiħa taħt id-Despotat ta' Epiru għal 12-il sena sal-mewt ta' Demetriju fl-1216.
L-iskrizzjoni ta' Gëziq issemmi lill-familja Progon bħala mħallfin, filwaqt li tinnota d-dipendenza tagħhom fuq Vladin u Dorde Nemanjić (1208-1216), il-prinċpijiet ta' Zeta. Il-ħakkiema kienu marbuta mad-dinastija Nemanjić permezz ta' żwieġ u alleanzi. Fl-1252, Golem issottometta lill-Imperu ta' Niċej.
Sfond u storja bikrija
Fis-seklu ħdax wara Kristu. C., l-isem Arbanon beda jintuża biex jiddeskrivi reġjun fiż-żona muntanjuża fil-punent tal-Lag Ohrid u l-wied ta' fuq tax-Xmara Shkumbim. Ftit sorsi jeżistu fuq Arbanon. Fl-1166, qabel Arbanensis Andrea u episcopi Arbanensis Lazarus ipparteċipaw f'ċerimonja li saret f'Kotor (dak iż-żmien taħt il-Gran Prinċipat tas-Serbja). Sena wara, fl-1167, il-Papa Alessandru III, f’ittra indirizzata lil Lazzru, feraħlu li rritorna l-isqof tiegħu għall-fidi Kattolika u stiednu jirrikonoxxi lill-Arċisqof ta' Ragusa bħala s-superjur tiegħu. Wara xi reżistenza mill-uffiċjali lokali, l-isqof ta' Arbanon ġie taħt dipendenza diretta fuq il-Papa, kif dokumentat f’ittra datata 1188.
Ftit hu magħruf dwar l-Arkon Progon, li kien l-ewwel ħakkiem ta' Kruja u l-inħawi tagħha bejn l-1190 u l-1198. Warajh, wliedu Gjin u Dhimitër. Il-Gran Prinċep Serb Stefan Nemanja (r. 1166-1196) rebaħ lil Pilot mill-"arbanas" matul il-kampanja tiegħu fin-nofsinhar wara li ħataf il-poter f'Zeta.
Reign ta' Dhimitër Progoni
Demetriju kien it-tielet u l-aħħar nobbli tal-familja Progon, ħadem mill-1208 sal-1216. Huwa ħa post lil ħuh Gjin u ġab lill-Prinċipat sal-qofol tiegħu. Demetrius sejjaħ lilu nnifsu panhypersevatos u megas archon (Dei gratia Panhypersevatos et magnus archonte), u żamm relazzjonijiet internazzjonali mar-Repubblika ta' Ragusa, ir-Repubblika ta' Venezja, u l-Gran Prinċipat tas-Serbja. Huwa pprovda benefiċċji kummerċjali fit-territorju tiegħu lil Raguso (minn fejn huma magħrufa t-titli tiegħu).
Fl-1208, Demetriju żżewweġ lil Komnena Nemanjić, bint il-Gran Prinċep, u wara r-Re tas-Serbja, Stiefnu I Nemanjić (r. 1196-1228). Ġiet stabbilita alleanza qasira bejn iż-żewġ pajjiżi f'nofs kunflitti mar-Repubblika ta' Venezja. Iż-żwieġ bejn Demetrius u Komnena ma eskludix ir-riskju ta' espansjoni Serba f'dominji Albaniżi. Madankollu, l-aktar theddida serja ġiet mid-Dukat ta' Dyrrhachium, entità Latina ffurmata matul ir-Raba' Kruċjat fit-territorji ta' qabel tal-Imperu Biżantin. Waqt li kien qed ifittex alleati, Demetriju ffirma trattat mar-Repubblika ta' Ragusa fl-1209 u beda negozjati mal-Papa Innoċenz III biex jikkonverti lilu nnifsu u s-sudditi tiegħu għall-Kattoliċiżmu. Din hija meqjusa bħala mossa diskreta li Demetriju intrabat biex jagħmel rabtiet mal-Ewropa tal-Punent kontra Venezja, iżda l-ħbiberija ma' Innoċenz III ma dametx ħafna u malajr saret idea ħażina.
Reign ta' Girgor Kamonas u Golem
Wara l-mewt ta Demetriju ca. 1216, il-poter għadda lil martu, Komnena. Dalwaqt kienet se tiżżewweġ lin-nobbli Greko-Albaniż Gregorio Kamonas, li qabel kien iżżewweġ lit-tifla ta' Gjin. Kamonas saħħaħ ir-relazzjonijiet mas-Serbja, li kienet ġiet imdgħajfa wara l-attakk Slavi fuq Scutari wara l-kollass tad-Durazzo Venezjan. Skont Kristo Frashëri, ġie magħżul Kamonas.
Demetriju ma kellux iben biex jirnexxielu. Komnena kellha tifla ma' Gregorio, li żżewweġ lil magnat lokali jismu Golem. Matul il-kunflitti bejn Mikiel II Komnenos Ducas ta' Epiru u l-Imperatur ta' Niċea Ġwanni III Dukas Vatatzes, Golem u Theodore Petraliphas, li inizjalment kien alleat ta 'Mikiel, finalment iddefetta lil Ġwanni III fl-1252. Sal-1256, Vatatzes ħatar lil Constantine Kavaron gvernatur ta' Arbanon.
Golem jissemma l-aħħar f'rekords storiċi fost notevoli Arbanon oħrajn, f'laqgħa ma' George Acroplolita f'Durrës fix-xitwa tal-1256-1257. Acropolitan annessa l-Prinċipat ta’ Arbanon u installa amministrazzjoni ċivili, militari u fiskali Biżantina. Madankollu, il-konkwista inizjali ta' Niċeja damet qasira, hekk kif ir-reġjun faqqa’ f’rewwixta favur l-Epiru fl-1259.
Halloween
Fl-Ingilterra u f’pajjiżi oħra, fil-lejl tal-31 ta’ Ottubru, tiġi ċċelebrata l-festa ta’ Halloween jew kif inhi msejħa wkoll All Hallows’ Eve, jiġifieri lejlet il-Festa tal-Qaddisin kollha. Fi żmienna din il-festa hija okkażjoni biex it-tfal “request treats or threaten tricks” (jittallbu għall-ħelu, u jekk le jagħmlulek xi ċajta. Simbolu komuni ta’ Halloween hija l-jack-o'-lantern, qargħa ħamra mħaffra, b’forma ta’ wiċċ ikrah u b’xemgħa mwaħħla ġewwa.
Oriġini
Il-festa għandha oriġini Ċeltika. Fil-Gran Brittanja u l-Irlanda tal-qedem din il-festa kienet tfakkar it-tmiem tas-sajf u lejlet il-bidu ta’ sena ġdida. Kienu jinxtegħlu ħġejjeġ kbar fuq l-għoljiet biex ikeċċu l-ispirti ħżiena. Kienu jaħsbu li l-erwieħ tal-mejtin kienu jżuru djarhom mill-ġdid f’dan il-jum u għalhekk din il-festa ntrabtet ma’ iħirsa, sħaħar, qtates suwed, fairies, u kull xorta ta’ xjaten.
UNICEF
Mill-1965, il-UNICEF, ippruvat iddaħħal drawwa ġdida fil-Halloween, dik li jsir ġbir ta’ flus għall-United Nations Children's Fund.
Ir-Reliġjon Kattolika
Il-Kardinal Carlo Maria Martini kien qal, “dawn it-tip ta’ festi ma jagħmlux parti mit-tradizzjoni tagħna, li għandha valuri kbar ħafna li jridu jgħaddu lil ta’ warajna: il-qima lejn il-mejtin tagħmel parti mill-istorja tagħna. Inżuru l-oqbra, inżejnuhom bil-fjuri, nitolbu għall-mejtin, u hekk nifhmu li l-ħajja tal-bniedem mhijiex biss f’din l-art.”
Fl-2005, il-Kummissjoni Djoċesana Okkult u Sataniżmu tal-Knisja f'Malta kienet ħarġet din l-istqarrija:
Marija I tal-Portugall
D. Maria I (Lisbona, 17 ta’ Diċembru 1734 – Rio de Janeiro, 20 ta’ Marzu 1816), imlaqqma “il-Piju” u “l-Ġenn”, kienet ir-Reġina tal-Portugall u tal-Algarves mill-1777 sal-1815. Mill-1792 sal-mewt tiegħu, ibnu l-iżgħar Ġwanni aġixxa bħala reġent tar-renju f’ismu minħabba l-mard mentali tiegħu. Kienet it-tifla l-kbira tar-Re Ġużeppi I u Mariana Victoria ta’ Spanja.
Nessebar
Nessebar (spiss traskritta wkoll bħala Nesebar jew Nesebur, bil-Bulgaru: Несебър, ippronunzjata [nɛˈsɛbɐr]) hija belt antika u waħda mill-iżjed bliet ewlenin bil-baħar tul il-kosta tal-Baħar l-Iswed, li tinsab fil-Provinċja ta' Burgas. Hija ċ-ċentru amministrattiv tal-Muniċipalità ta' Nessebar. Spiss imlaqqma l-"Perla tal-Baħar l-Iswed", Nessebar hija belt-mużew rikka li ssawret b'iktar minn tliet millenji ta' evoluzzjoni storika. Il-belt żgħira teżisti f'żewġ partijiet isseparati minn istmu dejjaq magħmul mill-bniedem, b'parti antika tal-insedjament fuq il-peniżola (li qabel kienet gżira), u b'parti iktar moderna (bil-lukandi u bl-iżvilupp modern) fuq in-naħa tal-art kontinentali. Il-parti l-antika fiha evidenza ta' okkupazzjoni minn varjetà ta' ċivilizzazzjonijiet differenti tul l-eżistenza tagħha.
Hija waħda mill-iżjed destinazzjonijiet turistiċi u portijiet marittimi prominenti mal-Baħar l-Iswed, f'żona li saret tassew popolari b'diversi lukandi kbar — l-ikbar żona hija magħrufa mat-turisti bħala Sunny Beach (il-Bajja Xemxija) u tinsab fit-Tramuntana ta' Nessebar.
Nessebar sabet ruħha diversi drabi fil-frunitera ta' imperu mhedded, u għaldaqstant hija belt bi storja rikka ħafna. Minħabba l-abbundanza ta' binjiet storiċi fil-belt, iċ-ċentru storiku tal-belt ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.
Sa Diċembru 2019, il-belt kellha popolazzjoni ta' 13,600 abitant.
Isem
L-insedjament kien magħruf bil-Grieg bħala Mesembria (bil-Grieg: Μεσημβρία), xi kultant imsemmi Mesambria jew Melsembria (jiġifieri l-belt ta' Melsas). Jingħad li l-isem jaf oriġina minn Melsambria ta' Traċja. Madankollu, l-oriġini Traċjana ta' dak l-isem hi kemxejn dubjuża. Barra minn hekk, it-tradizzjoni rigward Melsas, bħala l-fundatur tal-belt, hija dgħajfa u hija parti minn ċiklu ta' leġġendi etimoloġiċi abbundanti fost il-bliet Griegi. Milli jidher ukoll, il-ġrajja ta' Melsas kienet rikostruzzjoni aħħarija tal-perjodu Ellenistiku, meta Mesembria kienet belt kostali importanti.
Qabel l-1934, l-isem Bulgaru komuni tal-belt kien Месемврия, Mesemvriya. Dan ġie sostitwit bl-isem attwali, li qabel kien jintuża fid-djalett ta' Erkech biswit Nessebar. Iż-żewġ forom tal-isem x'aktarx li oriġinaw mill-isem Grieg ta' Mesembria.
Antikità
Il-fdalijiet li nstabu jmorru lura l-iktar għall-perjodu Ellenistiku u jinkludu akropoli, tempju ta' Apollo u agora. Ħajt li kien parti mill-fortifikazzjonijiet Traċjani għadu viżibbli fin-naħa tat-Tramuntana tal-peniżola.
F'Mesembria ġew zekkati muniti tal-bronż u tal-fidda mis-seklu 5 Q.K. u muniti tad-deheb mis-seklu 3 Q.K. Ir-raħal spiċċa taħt ir-Rumani fil-71 Q.K., iżda baqa' jgawdi l-privileġġi li kellu, bħad-dritt li jizzekka l-muniti tiegħu stess.
Medjuevu
Mesembria kienet waħda mill-iżjed fortizzi importanti tal-Imperu Ruman tal-Lvant mis-seklu 5 W.K. 'il quddiem, iġġieldu għaliha l-Biżantini u l-Bulgari, u nħatfet u ġiet inkorporata fl-artijiet tal-Ewwel Imperu Bulgaru fit-812 mill-Khan Krum wara assedju ta' ġimagħtejn, allavolja mbagħad ġiet ċeduta mill-ġdid lil Biżanzju minn Knyaz Boris I fit-864 u nħakmet mill-ġdid minn ibnu il-Ksar Xmun il-Kbir. Matul it-Tieni Imperu Bulgaru l-belt ġiet ikkontestata wkoll mill-forzi Bulgari u Biżantini u gawdiet prosperità partikolari taħt il-Ksar Bulgaru Ivan Alexander (1331-1371) sa ma nħakmet mill-ġellieda tal-Kruċjati mmexxija minn Amadeus VI, il-Konti tas-Savoia fl-1366. Il-verżjoni Bulgara tal-isem, trażlitterata bħala Nesebar jew Mesebar, ġiet iddokumentata mis-seklu 11.
Fost il-monumenti Medjevali hemm l-iStara Mitropoliya ("veskovat l-antik"; magħrufa wkoll bħala l-Knisja ta' Santa Sofija), bażilika tas-seklu 5-6 mingħajr transett; il-knisja tas-seklu 6 iddedikata lill-Madonna; u n-Nova Mitropoliya ("veskovat il-ġdid"; magħrufa wkoll bħala l-Knisja ta' San Stiefnu) tas-seklu 11 li baqgħet tissebbaħ sas-seklu 18. Fis-sekli 13 u 14 inbniet sensiela notevoli ta' knejjes: ta' San Teodoru, San Paraskeva, San Mikiel, San Gabriel u San Ġwann Aliturgetos.
Ottomani
Fl-1453 il-belt inħatfet mill-Imperu Ottoman u dan immarka l-bidu tad-deklin tagħha, iżda l-wirt arkitettoniku tagħha baqa' intatt u ġie arrikkit fis-seklu 19 bil-kostruzzjoni ta' djar tal-injam bi stil tipiku tal-kosta Bulgara tal-Baħar l-Iswed f'dak il-perjodu. Fil-bidu tas-seklu 19 bosta ċittadini lokali ngħaqdu fl-organizzazzjoni patrijottika Griega, Filiki Eteria, filwaqt li meta faqqgħet il-Gwerra Griega tal-Indipendenza (1821), parti miż-żgħażagħ tal-belt ħadu sehem fit-taqbida taħt Alexandros Ypsilantis.
Nessebar kienet ċentru kaza fis-sanjak ta' İslimye tal-Provinċja ta' Edirne qabel l-1878.
Tielet Stat Bulgaru
Wara l-Liberazzjoni tal-Bulgarija mill-ħakma Ottomana fl-1878, Nessebar saret parti mill-provinċja Ottomana awtonoma tal-Lvant ta' Rumelia fid-dipartiment ta' Burgas sa ma ngħaqdet mal-Prinċipat tal-Bulgarija fl-1885. Għall-ħabta ta' tmiem is-seklu 19, Nessebar kienet raħal żgħir ta' sajjieda u ta' vitikolturi Griegi. Fl-1900 ir-raħal kellu popolazzjoni ta' madwar 1,900 ruħ, li 89 % minnhom kienu Griegi, iżda baqa' raħal relattivament vojt. Żviluppa bħala belt ewlenija Bulgara żviluppat mal-baħar mill-bidu tas-seklu 20. Wara l-1925 inbniet parti ġdida moderna tal-belt u ċ-ċentru storiku antik tal-belt ġie rrestawrat.
Knejjes
Nessebar xi kultant jingħad li hija l-belt bl-ogħla għadd ta' knejjes pro capita. Illum il-ġurnata hemm total ta' erbgħin knisja, sħaħ jew fdalijiet, fl-inħawi tal-belt. Uħud mill-iżjed famużi jinkludu:
Il-knejjes ta' Nessebar, li nbnew taħt it-tmexxija tal-Biżantini, tal-Bulgari jew tal-Ottomani, jirrappreżentaw il-wirt arkitettoniku rikk tad-dinja Ortodossa tal-Lvant u juru l-iżvilupp gradwali mill-bażiliki Kristjani Bikrin għall-knejjes Medjevali b'għamla ta' salib u msaqqfa bil-koppli.
Palaeolagus
Palaeolagus huwa ġeneru estint ta' mammiferi lagomorfi (il-Fniek, il-Liebri u l-Piki), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Leporidae, ma' bosta ġeneri oħra estinti u ma' 10 ġeneri oħra b' rappreżentanti ħajjin (Bunolagus, Nesolagus, Romerolagus, Brachylagus, Sylvilagus, Poelagus, Oryctolagus, Lepus, Caprolagus u Pronolagus).
Nessebar
Sit ta' Wirt Dinji
nofs|daqsminuri|684x684px|Il-fortifikazzjonijiet fid-daħla ta' Nessebar. Il-Belt Antika ta' Nessebar ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.
Palaeolagus
(għal aktar informazzjoni ara l-artikli, Leporidu jew Lagomorfu)
Sinonimi
Protolagus u Tricium huma sinonimi ta' Palaeolagus skond A.E.Wood, 1940.
Archaeolagus striatus, Palaeolagus agapetillus, Protolagus affinus,  Tricium annae, Tricium avunculus u  Tricium leporinum huma kollha sinonimi ta' Palaeolagus haydeni skond A.E.Wood, 1940.
Nessebar
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".