cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tétouan
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Ġeografija
Il-belt tinsab madwar 60 kilometru fil-Lvant tal-belt ta' Tangier u 40 kilometru fin-Nofsinhar tal-Istrett ta' Ġibiltà. Lejn in-Nofsinhar u l-Punent tal-belt, hemm il-muntanji. Tétouan tinsab fin-nofs ta' sensiela ta' raba' bis-siġar tal-frott, pereżempju l-larinġ, il-lewż, ir-rummien, u bis-siġar taċ-ċipress. Il-muntanji Rif huma fil-qrib, peress li l-belt tinsab fil-Wied ta' Martil. Tinsab max-xaqliba tat-Tramuntana pittoreska ta' wied għammieli li minnu tnixxi x-xmara Martil, bil-port ta' Tétouan, Martil, fil-bokka tagħha. Fuq wara hemm mases kbar tal-blat, u s-swar tan-Nofsinhar tal-kampanja ta' Anjera, li fl-imgħoddi kienu parzjalment magħluqa għall-Ewropej; fuq in-naħa l-oħra tal-wied hemm l-għoljiet li jiffurmaw il-limiti tat-Tramuntana tal-muntanji Rif ferm iktar impenetrabbli.
Klima
Tétouan għandha klima Mediterranja kklassifikata skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen bħala Csa. Minħabba li tinsab mal-Baħar Mediterran, it-temp ta' Tétouan ikun miti, kiesaħ u bix-xita matul ix-xitwa, u sħun u niexef matul is-sajf.
Jürgen Klopp
Jürgen Norbert Klopp (Stuttgart, 16 ta' Ġunju 1967) huwa eks-plejer tal-futbol u kowċ Ġermaniż li bħalissa jmexxi lit-tim Ingliż ta' Liverpool.
Plejer
Klopp beda jilgħab ma' klabb dilettanti bħal Eintracht Frankfurt II, Viktoria Sindlingen u Rot-Weiss Frankfurt. Fl-1989 hu ssieħeb ma' Mainz 05 u hemmhekk baqa' sakemm irtira. Hu oriġinarjament lagħab bħala attakkant, qabel ma bidel il-pożizzjoni bħala difensur fl-1995.
Mainz 05
Wara l-irtirar tiegħu minn ma' Mainz 05, Klopp ġie maħtur bħala maniġer mal-istess klabb. Huwa baqa' bħala kowċ għal seba' snin, li matulhom huwa wassal lit-tim għall-ewwel dehra fil-Bundesliga, u kwalifikazzjoni għall-UEFA Cup 2005–06. Fl-aħħar tal-istaġun 2006–07, Mainz 05 kienu relegati, iżda Klopp għażel li jibqa' mal-klabb. Madankollu, minħabba l-fatt li dawn ma kinux kapaċi jiksbu promozzjoni, hu rriżenja fl-aħħar tal-istaġun 2007–08.
Borussia Dortmund
F'Mejju 2008, Klopp kien avviċinat biex isir kowċ ġdid ta' Borussia Dortmund, eventwalment hu ffirma kuntratt ta' sentejn mal-klabb, li kien spiċċa fit-13-il post diżappuntanti taħt il-kowċ preċedenti Thomas Doll. Fl-ewwel staġun tiegħu inkarigat, Klopp iggwida lil Borussia Dortmund biex jirbħu s-Supercup Ġermaniża, billi għelbu liċ-ċampjins Ġermaniżi Bayern Munich. Klopp wassal lill-klabb fis-sitt post fl-ewwel staġun tiegħu inkarigat, u spiċċa fil-ħames post fl-istaġun ta' wara, qabel ma wassal lil-klabb għat-titli suċċessivi tal-Bundesliga fl-istaġuni 2010–11 u 2011–12.
Matul l-istaġun 2011-2012, il-81 punt akkumulat minn Borussia Dortmund kienu t-tieni l-akbar ammont ta' punti li nġabru fl-istorja tal-Bundesliga (wara Bayern Munich) u s-47 punt li kisbu fit-tieni nofs tal-istaġun ukoll stabbilixxa rekord ġdid. Il-25 rebħa tal-kampjonat ta' Borussia Dortmund laħqu l-pass importanti ta' Bayern Munich fl-istaġun 1972-1973, filwaqt is-sekwenza ta' 28 logħba tal-kampjonat mingħajr telfa kienet l-aħjar li qatt ġiet irreġistrata fi ksur ta' rekord uniku fi staġun tal-ogħla livell Ġermaniż. Fit-12 ta' Mejju 2012, Klopp kabbar l-istorja ta' Borussia Dortmund bl-issiġillar tal-ewwel doppjetta domestika li l-klabb kiseb, billi għelbu lil Bayern Munich 5–2 fil-finali tad-DFB-Pokal. Klopp iddeskritta d-doppjetta bħala "aħjar minn (hu) seta' immaġina".
Il-forma tal-kampjonat ta' Borussia Dortmund matul l-istaġun 2012-2013 kienet agħar minn ta' qabel, bi Klopp jinsisti lit-tim tiegħu biex jiffoka fuq iċ-Champions League, wara ġirja diżappuntanti fil-kompetizzjoni qabel dik id-dikjarazzjoni. It-tim ta' Klopps kien tela' biex jilgħab kontra Manchester City, Real Madrid u Ajax fejn dan il-grupp ġie msejjaħ Group of Death. Madankollu, huma ma tilfux logħba, iżda huma għamlu xi prestazzjonijiet impressjonanti, speċjalment kontra t-tim ta' Jose Mourinho, Real Madrid. Borussia Dortmund avvanzaw fit-triq għall-finali, fejn iffaċjaw lil Real Madrid għal darb'oħra fil-fażi tas-semifinali tal-kompetizzjoni. Wara riżultat eċċellenti fl-ewwel leg, b'rebħa ta' 4-1, u telfa ta' 2-0 fisser li Dortmund kisbu l-finali għat-tieni darba. Dortmund tilfu l-finali 1-2 kontra r-rivali Bayern Munich, b'gowl ta' Arjen Robben fid-89 minuta.
F'Novembru 2012, Klopp wiegħed l-futur tiegħu lill-klabb, wara rakkonti frekwenti li jkun il-kowċ ta' Chelsea.
Ħajja privata
Bħalissa Klopp huwa miżżeweġ għat-tieni darba. Huwa għandu żewġ subien, wieħed li lagħab għall-Borussia Dortmund II qabel ma rtira minħabba korrimenti. Mill-2009, Klopp mar jgħix ġewwa Herdecke, fejn ħafna plejers ta' Borussia Dortmund jgħixu.
Klopp huwa Kristjan Protestant li ta' spiss jistqarr il-fidi tiegħu fil-pubbliku. F'għadd ta' intervisti u pubblikazzjonijiet evanġeliċi, huwa jirreferi għall-Ġesù Kristu bħala l-bażi tal-ħajja tiegħu.
Australidelphia
L-Australidelphia jinkludi fiħ il-marsupjali kollha tal-kontinent Awstraljan u l-marsupjal kolokolo jew monito del monte Dromiciops gliroides, li għalkemm huwa mifrux mal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel jifforma parti mis-superordni Australidelphia.
Rokku Abdilla
Rokku Abdilla (Żurrieq, 8 ta' Novembru, 1932 - 22 ta' Jannar, 2017) kien ħaddiem tat-Tarzna u Deputat Parlamentari tal-Partit Laburista Malti mill-1962 sal-1976.
Invażjoni ta' Għawdex (1551)
L-Invażjoni ta' Għawdex kienet meta l-gżira ta' Għawdex ġiet attakkata mill-Imperu Ottoman f'Lulju 1551. Wara l-attakk fuq Għawdex, it-Torok attakkaw Tripli u ħaduha mill-Kavallieri ta' San Ġwann fl-Assedju ta' Tripli.
Rokku Abdilla
Il-familja tiegħu hija magħrufa bħala "Tal-Muġura".
Invażjoni ta' Għawdex (1551)
L-Attakk fuq Malta
Nhar it-18 ta' Lulju, 1551, għaxart elef suldat Tork kmandati minn Sinan Paxa waslu fil-port ta' Marsamxett, fejn kienu pjanaw li jattakkaw lill-Kavallieri fil-Birgu u l-Forti Sant'Anġlu. Madankollu dawn raw li l-forti kienet b'saħħitha wisq biex jirbħuha fi ftit jiem. B'hekk it-Torok telqu lejn l-Imdina biex jieħdu dik il-belt. Sadanittant, il-Kavallieri fl-Imdina, li kienu kmandati mill-Franċiz Nicolas Durand de Villegaignon, qalu lin-nies li kienu jgħixu fl-inħawi biex jistkennu fil-belt. Malli waslu t-Torok, raw ħafna nies fl-Imdina u ħasbu li hemm ħafna suldati jiddefendu l-belt. Madankollu, il-vapuri tat-Torok f'Marsamxett kienu ġew attakkati mill-Kavallieri. Minħabba dan, iddeċidew li jattakkaw Għawdex.
Rokku Abdilla
Politika
Fl-4 ta' Ġunju, 1961, Abdilla flimkien ma' żewġ irġiel oħra kien weaħħlu poster mal-faċċata tal-każin Laburista taż-Żurrieq biswit il-Knisja meta kien ġej l-Arċisqof Mikiel Gonzi għall-festa ta' Santa Katerina. Il-poster kellu l-kliem bil-Latin: "Ave Nero Urbs Quam Incendisti Te Salutant" (Insellmulek Neruni, il-belt li inti ħraqt issellimlek). Mons. Pietru Pawl Saydon kien ġie suspettat li qalibhielu hu għal-Latin. Abdilla kien ittella' l-qorti u fit-28 ta' April 1962 kien weħel xahrejn ħabs għax ivvilifika r-reliġjon. Abdilla kien president tal-każin tal-Partit Laburista taż-Żurrieq u għax kien President kien intbagħat xahrejn ħabs iżda mbagħad l-Imħallef Emeritus Hugh W. Harding kien naqqashomlu għal 12-il ġurnata.
Invażjoni ta' Għawdex (1551)
L-Attakk fuq Għawdex
Il-forzi Torok attakkaw Għawdex ftit jiem wara li kienu ġew Malta. Huma bbumbardjaw iċ-Ċittadella, u wara ftit jiem, il-Gvernatur Gelatian de Sessa prova jinnegozja ma' Sinan Paxa, iżda dan m'aċċettax. Ftit wara t-Torok daħlu ċ-Ċittadella u ħadu n-nies kollha skjavi, ħlief erbgħin xiħ u xiħa, patri u xi 300 Għawdxi li rnexxielhom jaħarbu billi jixxabtu mas-swar tal-belt.
Rokku Abdilla
Politika
Flimkien ma' Lorry Sant, kienu l-uniċi żewġ ħaddiema tat-Tarzna fost is-sittax-il Deputat Laburista wara l-elezzjoni tal-1962, li fiha l-Partit Laburista kien Interdett mill-Knisja. Dak iż-żmien ħadd ma kien ried jikkontesta l-elezzjoni mal-Partit Laburista minħabba l-kwistjoni tad-dnub il-mejjet u l-kundanni li kellu l-istess partit.
Invażjoni ta' Għawdex (1551)
Konsegwenzi
Wara l-invażjoni, kien għad fadal ftit familji f'Għawdex, u minħabba dan il-Kavallieri ħeġġew lil xi Maltin biex imorru jgħixu Għawdex. Madankollu kellhom jgħaddu 150 sena sakemm il-popolazzjoni reġgħet ġiet għan-normal.
Rokku Abdilla
Politika
Minkejja l-kundanna tal-qorti, Abdilla kien intalab mill-eks Kap tal-Partit Laburista Dom Mintoff biex jieħu l-ġurament bħala Membru Parlamentari iżda l-Gvern Ingliż ma kienx ħallieh minħabba s-sentenza tal-ħabs. Fil-fatt, il-ġurament ma kienx ħadu ma’ sħabu
Invażjoni ta' Għawdex (1551)
Konsegwenzi
Il-Kavallieri għamlu wkoll kummissjoni magħmula mill-inġiniera Leone Strozzi u Pietro Pardo biex jeżaminaw il-fortifikazzjonijiet ta' Malta. Dawn qalulhom li kien hemm il-bżonn ta' aktar fortifikazzjonijiet b'saħħithom. Fil-fatt, ftit wara bdew jinbnew Forti San Mikiel fl-Isla u Forti Sant'Iermu fl-għolja Xebb ir-Ras, fejn illum tinsab il-Belt Valletta.
Rokku Abdilla
Politika
Huwa kkontesta l-elezzjonijiet ġenerali tal-1962, 1966 u 1971, u tela'.
Invażjoni ta' Għawdex (1551)
Konsegwenzi
Il-fatt li t-Torok ma rebħux il-Gżejjer Maltin kollha f'dan l-attakk kien ukoll wieħed mill-kawżi tal-Assedju l-Kbir fl-1565.
Rokku Abdilla
Politika
Fl-1976, ma telax, u irtira mix-xena politika.
Invażjoni ta' Għawdex (1551)
Konsegwenzi
Fl-2013 nbena mafkar għal dan l-Assedju fil-ġnien ta' Villa Rundle fir-Rabat (Għawdex).
Rokku Abdilla
Politika
Fl-1981, ħa sehem f'meeting tal-Partit Nazzjonalista, wara l-kwistjoni tal-elezzjoni tal-1981 meta l-Partit Nazzjonalista kien ġab il-maġġoranza assoluta tal-voti iżda mhux il-maġġoranza assoluta tal-membri.
Fl-2004, kien favur li Malta tidħol membru tal-Unjoni Ewropea. Huwa kien tal-fehma li bis-sħubija ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea Malta setgħet tivvalorizza l-interessi tal-ħaddiem, inkluż tal-ħaddiema tat-Tarzna.
Abdilla kellu mħabba mhux biss għall-impenn nazzjonali iżda anke għall-impenn lokali u tant kien iħobb iż-Żurrieq. Fil-fatt kien ikkontesta l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali bħala membru indipendenti tal-1999.
Difensur tal-Ħaddiema
Rokku Abdilla kien bniedem li jaħdem għall-ħaddiem mingħajr interessi. Ħadem u stinka biex il-ħaddiem imur ʼil quddiem u jieħu dak li ħaqqu. Ħadem fl-eżekuttiv tal-Partit Laburista u fl-għaqda taż-żgħażagħ soċjalisti. Kien ukoll attiv fil-General Workers’ Union ma’ sħabu tad-drydocks.
Fl-ewwel diskors tiegħu fil-Parlament, fis-16 ta’ Mejju tal-1962 toħroġ l-imħabba tiegħu għall-valuri tal-ħaddiema, karatteristika li baqa’ jħaddan tul ħajtu kollha. Abdilla ried li l-partit tiegħu jkun il-partit li jissalvagwardja l-interessi tal-ħaddiema. L-ewwel diskors tiegħu kien riflessjoni mill-bidu sal-aħħar dwar x’jista’ wieħed jagħmel biex jipproteġi lill-ħaddiema fit-tarzna fejn Rokku ħadem għal snin twal. Huwa tkellem fuq kemm kienu jiġu ppersegwitati għax kienu ġejjin mill-klassi tal-ħaddiema.
Demm
Id-demm huwa tessut likwidu li jiċċirkola fil-ġisem tal-annimali u li għandu rwol prinċipali għall-għixien tal-ġisem. Id-demm huwa kompost minn għadd ta' ċelluli (iċ-ċelluli ħomor, iċ-ċelluli bojod u l-pjastrini) jgħumu f'likwidu magħruf bħala plażma
Termini mediċi relatati mad-demm ħafna drabi jkunu jibdew bil-prefiss "emo-" li hija koruzzjoni tal-kelma Griega "haima" li tfisser "demm", jew inkella jispiċċaw bis-suffiss "-emja" jew "-emija". B'hekk pereżempju naraw kliem bħal emoraġija (telf ta' demm mill-ġisem), anemija u viremija.
Il-funzjoni prinċipali tad-demm hija li jwassal u jissupplixxi nutrienti (primarjament l-ossiġnu u l-glukosju) kif ukoll elementi oħra lit-tessuti, u fl-istess ħin ineħħi l-isktart metaboliku tal-ġisem (diossidu tal-karbonju u aċtu lattiku). Id-demm ukoll iservi ta' sistema ta' trasport kemm għaċ-ċelloli (lukoċiti, ċellolari abnormali minn xi tumur) kif ukoll għall-sustanzi differenti (amino aċidi, lipidi, ormoni) bejn it-tessuti u l-organi tal-ġisem. Problemi bil-kompożizzjoni jew biċ-ċirkolazzjoni tad-demm, jistgħu iwasslu għall-problemi fil-funzjoni normali tat-tessuti (jew aħjar disfunzjoni).
Id-demm jiċċirkola madwar il-pulmun u l-ġisem kollu minħabba t-taħbit tal-qalb.
Kompożizzjoni
Bniedem adult iġorr madwar 5 litri ta' demm. Id-demm magħmul minn 55% plażma u l-bqija jinqasam f'madwar 96% ċelluli ħomor, 3% ċelluli bojod u 1% tromboċiti (bl-Ingliż: platelets).
Għal kull 600 ċellula ħamra hemm 40 tromboċita u ċellula bajda waħda. Iċ-ċelluli l-bojod huma ħafna ikbar miċ-ċelluli l-ħomor filwaqt li t-tromboċiti huma iżgħar.
Ix-xogħol tad-demm huwa li jġorr is-sustanzi li għandu bżonn il-ġisem għall-għixien tiegħu u fl-istess ħin iġorr ukoll l-affarijiet li l-ġisem irid jeħles minnhom. Iċ-ċelluli l-ħomor jieħdu ħsieb li jġorru l-ossiġnu (O2) lejn iċ-ċelluli l-oħra tal-ġisem. Il-plażma iġġorr il-glukosju u s-sustanzi l-oħra kollha li jitimgħu ċ-ċelluli filwaqt li jġorr ukoll id-CO2 sabiex jintrema 'l barra mill-pulmun.
Qalb
Sabiex l-ossiġnu u s-sustanzi ta' ġod-demm jilħqu ċ-ċelluli tal-ġisem kollu, hemm bżonn li d-demm idur mal-ġisem. Għal dan il-għan hemm il-qalb li taħdem bħala pompa u ddawwar id-demm minn ġol-vini u l-arterji. Id-demm minn ġol-qalb jiġi ppumpjat l-ewwel ġol-pulmun u jimtela' bl-ossiġnu filwaqt li l-plasma jarmi l-arja l-ħażina. Minn hemm jerġa' jidħol fil-qalb u jerġa' jiġi ppumpjat fil-bqija tal-ġisem. Hekk kif id-demm jgħaddi minn madwar l-istonku u l-imsaren jiġbor fih ukoll is-sustanzi tal-ikel.
Blanche Huber
Blanche Huber kienet l-ewwel tabiba mara f’Malta. Kienet ukoll l-ewwel studenta tal-mediċina mara magħrufa f'Malta, u gradwat bħala tabiba mill- Università ta' Malta fl-1925, wara li daħlet fiha fl-1919. Madankollu, hi dejjem ipprattikat bħala spiżjara fiż-Żejtun. F'Tas-Sliema hemm triq Blanche Huber li ssemmiet għaliha.
Demm
Tipi ta' Demm
Jeżistu 4 gruppi ta' demm, l-A, il-B, l-AB u l-O. Kull wieħed minn dawn jista' jkollu karatteristika oħra, l-Rh. Jekk id-demm ikollu dil-karatteristika u hu tal-grupp 'A', jissejjah 'A+' filwaqt li jekk ma jkollux jissejjaħ, 'A-'. Dat-tipi ma jaqblux kollha bejniethom u meta persuna tingħata d-demm jingħatalha biss minn dak li jaqbel magħha. Jekk ma jsirx hekk, il-ġisem jista' jaħseb li hemm xi ħaġa ħażina u jipprova joqtol id-demm il-ġdid billi jagħmel reazzjoni miegħu.
Blanche Huber
Blanche Huber twieldet f'Birkirkara, u kienet miżżewġa lill-Onorevoli Joseph Huber u wara żżewwġet lil Dr Joseph Caruana, professjonist mediku ieħor.
Lista ta' films Maltin
Din hija lista ta' films prodotti jew miġbudin f'Malta.
Blanche Huber
Blanche Huber mietet fid-19 ta' Lulju 1940 fl-età ta' 40 sena.
Lista ta' films Maltin
B
Boomering
Henri Frederic Amiel
Henri Frédéric Amiel (pronunzja bil-Franċiż: ​[ɑ̃ʁi fʁedeʁik amjɛl]; twieled fis-27 ta' Settembru 1821 – miet fil-11 ta' Mejju 1881) kien filosfu morali, poeta u kritiku Żvizzeru.
Bijografija
Imwieled f'Ġinevra fl-1821, Amiel kien dixxendent minn familja Huguenot li marret tgħix fl-Iżvizzera wara r-revoka tal-Editt ta' Nantes.
Wara li tilef lill-ġenituri tiegħu ta' età bikrija, Amiel ivvjaġġa ħafna, sar midħla mal-mexxejja intellettwali tal-Ewropa, u għamel studju speċjali tal-filosofija Ġermaniża f'Berlin. Fl-1849 huwa nħatar bħala professur tal-estetika fl-Akkademja ta' Ġinevra, u fl-1854 sar professur tal-filosofija morali.
Dawn il-ħatriet, mogħtija mill-partit demokratiku, ċaħħduh mill-appoġġ tal-partit aristokratiku, li kellhom patrunaġġ dominanti għall-kultura kollha tal-belt. Dan l-iżolament ispira ktieb li Amiel baqa' magħruf għalih, il-Journal Intime ("Ġurnal Privat"), li wara li ġie ppubblikat wara mewtu, kiseb reputazzjoni Ewropea. Ġie tradott bl-Ingliż mill-kittieba Brittanika Mary Augusta Ward fuq suġġeriment tal-akkademiku Mark Pattison.
Għalkemm mudest bħala volum ta' output, il-Ġurnal ta' Amiel kiseb simpatija li l-awtur ma rnexxilux jikseb f'ħajtu. Minbarra l-Journal, huwa pproduċa diversi volumi ta' poeżija u kiteb studji dwar Erasmus, Madame de Stael u kittieba oħra. Il-korrispondenza estensiva tiegħu ma' Égérie, l-isem tal-pinna li ta lil Louise Wyder, ġiet ippreservata u ppubblikata fl-2004.
Huwa miet f'Ġinevra fil-11 ta' Mejju 1881 tal-età ta' 59 sena.
Il-filosfu Franċiż Ludovic Dugas, hu u jipprova jiddeskrivi fenomenu psikoloġiku ġdid, ħa l-l-kelma "depersonalizzazzjoni" mill-Journal intime ta' Amiel, "Għalija kollox stramb, nista' noħroġ minn ġismi, tiegħi bħala individwu, jiena depersonalizzat, imbiegħed, 'il bogħod". Dugas qies din id-deskrizzjoni bħala waħda litterali, iżda ftit paragrafi iktar 'l isfel Amiel jiċċara: "jidhirli li dawn l-esperjenzi mentali (transformations mentales) mhuma xejn iktar minn esperjenzi filosofiċi. Mhux marbut ma l-ebda waħda b'mod partikolari".
Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2022
It-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2022 hija t-22 edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja, kampjonat tal-futbol internazzjonali li jintlagħab bejn it-timijiet nazzjonali maskili tal-assoċjazzjonijiet membri tal-FIFA. Din se sseħħ fil-Qatar bejn l-20 ta' Novembru u t-18 ta' Diċembru 2022. Din se tkun l-ewwel Tazza tad-Dinja fid-dinja Għarbija u t-tieni waħda li saret fl-Asja wara l-edizzjoni tal-2002 li kienet fil-Korea t'Isfel u l-Ġappun. Minħabba s-sħana qawwija u l-umdità fis-sajf fil-Qatar, din it-Tazza tad-Dinja se ssir fix-xitwa, l-ewwel kampjonat li ma sarx bejn ix-xhur ta' Mejju u Lulju.
L-għażla tal-Qatar bħala l-ospitu tat-Tazza tad-Dinja kienet mifnija minn kontroversji kbar. Dawn jinkludu t-trattament tal-ħaddiema migranti, in-nuqqas tar-rispett lejn id-drittijiet umani, il-persekuzzjoni ta' persuni LGBT, fost oħrajn.
L-għażla tal-ospitu
Il-proċedura tal-għażla tal-ospitu tat-Tazza tad-Dinja tal-2018 u l-2022 bdiet f'Jannar tal-2009, bl-assoċjazzjonijiet nazzjonali jingħataw xahar biex juru l-interess tagħhom. Għall-edizzjoni tal-2022 ħames pajjiżi wrew interess: l-Awstralja, il-Korea t'Isfel, il-Ġappun, il-Qatar u l-Istati Uniti. Il-Kumitat Eżekuttiv tal-FIFA iltaqa' fi Zürich fit-2 ta' Diċembru tal-2010 biex jagħżel l-ospiti taż-żewġ edizzjonijiet. L-għażla tal-Qatar kienet meqjusa bħala waħda "riskjuża" min-naħa tal-FIFA rigward l-operat u ġabet kritika mill-istampa, speċjalment fl-ambitu tan-numru ta' skandli ta' korruzzjoni fil-FIFA.
L-eżitu tal-votazzjoni kienet is-segwenti:
Kwalifikazzjoni
Il-lista segwenti telenka t-timijiet kwalifikati skont ir-reġjun, bin-numru fil-parentesi jindika l-pożizzjoni finali fil-klassifika dinjija tal-FIFA qabel il-bidu tal-kampjonat.
AFC (6)
CAF (5)
CONCACAF (4)
CONMEBOL (4)
OFC (0)
UEFA (13)
thumb|right|upright=1.5|
Vulkan (diżambigwazzjoni)
Vulkan jista' jirreferi għal:
Kristjaneżmu f’Malta
San Pawl
Iż-żmien ta’ l-appostlu Pawlu f’Malta huwa deskritt fil-Ktieb ta’ l-Atti (Atti 27:39–42; Atti 28:1–11). It-tradizzjoni tgħid li l-knisja twaqqfet mill-patruni tagħha San Pawl Appostlu u San Publju, li kien l-ewwel isqof tagħha. Il-Gżejjer ta’ San Pawl (jew l-Gżejjer ta’ San Pawl), fil-fatt gżira waħda biss waqt il-marea baxxa, huma tradizzjonalment maħsuba li huma s-sit fejn San Pawl nawfraġ fis-sena 60 wara Kristu, fi triqtu lejn il-prova u eventwalment il-martirju f’ Ruma.
Twaqqif tal-Arċidjoċesi ta’ Malta
Skont it-tradizzjoni, Publiju, il-Gvernatur Ruman ta’ Malta fi żmien in-nawfraġju ta’ San Pawl, sar l-ewwel Isqof ta’ Malta wara l-konverżjoni tiegħu għall-Kristjaneżmu. Wara li mexxa l-Knisja Maltija għal 31 sena, Publiju ġie trasferit fis-Sede ta’ Ateni fis-sena 90 wara Kristu, fejn ġie martrijat fl-125 wara Kristu. Hemm ftit informazzjoni dwar il-kontinwità tal-Kristjaneżmu f’Malta fis-snin ta’ wara, għalkemm it-tradizzjoni tgħid li kien hemm linja kontinwa ta’ isqfijiet minn żmien San Pawl sa żmien l-Imperatur Kostantinu. L-Atti tal-Konċilju ta’ Kalċedonja jirreġistraw li fl-451 wara Kristu, ċertu Acacius kien Isqof ta’ Malta (Melitenus Episcopus). Magħruf ukoll li fis-sena 501 wara Kristu, ċertu Constantinus, Episcopus Melitenensis, kien preżenti fil-Ħames Konċilju Ġenerali. Fl-588 Tucillus, Miletinae civitatis episcopus, tkeċċa mill-Papa Girgor I, u s-suċċessur tiegħu Trajan ġie elett mill-kleru u l-poplu ta’ Malta fl-599 wara Kristu. L-aħħar Isqof ta' Malta li ġie rreġistrat qabel l-invażjoni Għarbija tal-Gżejjer kien Grieg bl-isem ta' Manas, li sussegwentement ġie miżmum fil-ħabs f'Palermo, Sqallija.
Is-Sovranità ta' l-Ordni
Filwaqt li l-Gżejjer Maltin kienu taħt il-ħakma tal-Kavallieri ta’ Malta, mis-seklu 15 sal-aħħar tas-seklu 18, il-Gran Mastru kellu l-istatus ta’ prinċep tal-Knisja Kattolika, u gawda relazzjoni speċjali mal-Papa, li kultant. wassal għal ammont konsiderevoli ta’ frizzjoni mal-Isqfijiet lokali. Tentattivi okkażjonali biex jiġu impjantati l-Kwakeriżmu u forom oħra ta’ Protestantiżmu fis-seklu 17 ma rnexxewx.
Okkupazzjoni Franċiża
Matul is-snin, il-poter tal-Kavallieri naqas; ir-renju tagħhom intemm meta l-flotta ta’ Napuljun Bonaparte waslet fl-1798, fi triqitha lejn l-ispedizzjoni tiegħu tal-Eġittu. Bħala ġrajja, Napuljun talab għal port salv biex jerġa’ jforni l-vapuri tiegħu, u mbagħad dawwar l-armi tiegħu kontra l-ospiti tiegħu darba fis-sigurtà ġewwa l-Belt Valletta. Il-Gran Mastru Hompesch kapitula, u Napuljun baqa’ Malta għal ftit jiem li matulhom sistematikament ħakef l-assi mobbli tal-Ordni u stabbilixxa amministrazzjoni kkontrollata min-nomina tiegħu. Imbagħad salpa lejn l-Eġittu u ħalliet gwarniġġjon sostanzjali f’Malta. Peress li l-Ordni kien qed jikber ukoll mhux popolari mal-Maltin tal-lokal, dawn tal-aħħar għall-bidu kienu jaraw lill-Franċiżi b’ottimiżmu. Din l-illużjoni ma dametx ħafna. Fi ftit xhur il-Franċiżi kienu qed jagħlqu kunventi u jaħtfu t-teżori tal-knisja. Il-poplu Malti rribella, u l-gwardja Franċiża tal-Ġeneral Claude-Henri Belgrand de Vaubois irtirat fil-Belt Valletta. Wara diversi tentattivi falluti min-nies tal-lokal biex jerġgħu jieħdu l-Belt Valletta, talbu l-għajnuna lill-Ingliżi. Il-Kontro Ammirall Lord Horatio Nelson iddeċieda dwar imblokk totali, u fl-1800 il-gwarniġġjon Franċiż ċediet.
Twaqqif tad-Djoċesi ta’ Għawdex
Storikament parti mid-Djoċesi ta’ Malta, l-Għawdxin ressqu diversi petizzjonijiet għall-ħolqien ta’ djoċesi indipendenti, inkluż fl-1798, waqt l-okkupazzjoni Franċiża, u għal darb’oħra fl-1836. It-tielet petizzjoni, li tressqet direttament lill-Papa Piju IX fl-1855, iltaqgħet ma’ suċċess. Strumentali f’dan l-isforz kienu qassis żagħżugħ jismu Dun Pietro Pace, li diversi snin wara kien se jservi bħala Isqof ta’ Għawdex, u Sir Adriano Dingli, Avukat tal-Kuruna. L-Uffiċċju Kolonjali Brittaniku indika l-approvazzjoni tiegħu f'Ottubru 1860.
Fl-1863, l-Arċipriet Michele Francesco Buttigieg ġie elett Isqof Awżiljarju ta’ Malta bi struzzjonijiet biex joqgħod f’Għawdex. Sena wara, fis-16 ta’ Settembru 1864, il-Papa ħareġ Bull bit-titlu “Singulari Amore” (B’Imħabba notevoli), li ddigriet li l-gżejjer ta’ Għawdex u Kemmuna ġew mifruda mid-Djoċesi ta’ Malta. Fit-22 ta’ Settembru 1864, l-Isqof Buttigieg ġie elett l-ewwel isqof ta’ Għawdex, bil-“Matriċi” fir-Rabat, iddedikata lill-Assunta tal-Verġni Mbierka (bil-Malti: “Marija Assunta”), iservi bħala Katidral tiegħu.
Imperu Brittaniku
Fl-1814, Malta saret parti mill-Imperu Brittaniku skont it-Trattat ta’ Pariġi. Il-ħakma Ingliża damet 150 sena sal-1964 meta Malta kisbet l-indipendenza. Il-ħakma Brittanika ġabet l-ewwel popolazzjoni mdaqqsa ta’ membri tal-Knisja Anglikana u denominazzjonijiet Protestanti fil-forma ta’ impjegati taċ-ċivil u irtirati. Il-ħakma Brittanika kienet ikkaratterizzata minn kundizzjoni ta’ tolleranza reliġjuża.
San Pawl
San Pawl hu meqjum bħala l-patrun ta’ Malta. Lilu huma ddedikati numru ta’ parroċċi madwar Malta u Għawdex fosthom: il-Knisja Katidrali fl-Imdina, il-Kolleġġjati tar-Rabat u l-Belt Valletta, u l-parroċċi ta’ Ħal-Safi u l-Munxar.
San Publju
San Publiju huwa l-ewwel Qaddis Malti, patrun ta’ Malta u l-Furjana, u wkoll l-ewwel Isqof tal-Gżejjer Maltin. Il-Knisja Parrokkjali tal-Furjana hija ddedikata lil San Publju. Hemm devozzjoni kbira madwar Malta lejn dan il-Qaddis peress li kien ukoll Malti.
Sant Agata
Santa Agata, hija wkoll patruna ta’ Malta peress li matul il-persekuzzjoni fi Sqallija ġiet Malta u baqgħet tgħallem lill-Maltin il-fidi Nisranija.
Madre Paula Odivelas
Madre Paula de Odivelas, isem reliġjuż ta’ Paula Teresa da Silva e Almeida (Lisbona, Santa Justa, 17 ta’ Ġunju, 1701[1] - Odivelas, Odivelas, 22 ta’ April, 1768[2]), kienet soru Portugiża.
Reliġjuża tal-Monasteru ta’ São Dinis f’Odivelas, saret l-iktar dilettant famuża tar-Re D. Ġwanni V tal-Portugal, li magħha kellha diversi tfal, inkluż D. José de Bragança, wieħed mill-“Meninos de Palhavã”.It-traċċa ta 'skandlu għall-passjoni li ispirat is-sovran matul l-imħabba twila.
Emmanuel Galea
L-Isqof Emmanuel Galea (Isla, 10 ta’ Marzu 1891 – 21 ta’ Awwissu 1974) kien Isqof Malti u Direttur tal-Istitut ta’ Ġesù Nazzarenu fiż-Żejtun.
Tfulija
Huwa kien l-iżgħar fost ħames ulied ta’ Ġużeppi Galea u Carmela mwielda Camilleri. Kellu trobbija reliġjuża tajba ħafna. Iż-żewġ ħutu l-oħra subien ukoll saru saċerdoti. Ħa l-edukazzjoni fl-iskola primarja tal-Isla u wara fil-Liċeo.
Studju
Wara li ddeċieda li jsir saċerdot, fl-1909 daħal fis-Seminarju Maġġuri u fl-Universita’ ta’ Malta fejn iggradwa bil-Baċellerat fil-Letteratura fl-1913 u Duttur tat-Teoloġija fl-1916. Wara li temm l-istudji tiegħu ġie ordnat saċerdot fit-18 ta’ Diċembru 1915, flimkien ma’ ħuħ, Dun Franġisk. Hekk saru tliet aħwa qassisin, għax qabilhom kien diġà ordna ħuhom Salvu. Kienet l-għaxqa tiegħu jgħallem il-Katekiżmu lit-tfal żgħar u lill-adulti. Kien anke juża projector żgħira biex jgħallem aħjar. Sentejn wara, fl-1917, nħatar Kanonku Teologu tal-Kolleġjata tal-Isla, fejn baqa’ jservi sas-sena 1932 meta nħatar Kanonku tal-Katidral ta’ Malta. Fl-1921, l-Arċisqof Mawru Caruana bagħtu Ruma biex jistudja l-Liġi Kanonika minn fejn kiseb id-Dottorat mill-Università Gregorjana.
Karigi
Meta rritorna Malta mill-istudji, Galea nħatar Prefett tal-Istudji u Professur tal-Letteratura Latina fis-Seminarju Arċiveskovili. Fl-1930 nħatar Professur tal-Liġi Kanonika fl-Università ta’ Malta, u fl-istess sena l-Arċisqof Caruana għażlu bħala Segretarju Ġenerali tiegħu u Difensur taż-Żwieġ fit-Tribunal Ekkleżjastiku. Fl-1940 nħatar Vigarju Ġenerali. Kien ukoll Assistent Ekkleżjastiku taż-Żgħażagħ u tas-sezzjoni tal-Gradwati tal-Azzjoni Kattolika. Meta fl-istess sena miet f’daqqa Mons. Ġużeppi Depiro, Galea intalab mill-Isqof Caruana biex ikun Direttur tal-Istitut ta’ Ġesù Nazzarenu fiż-Żejtun, kariga għal qalbu wisq u li baqa’ jżomm sa mewtu, għax ħallietu jgħin lill-iktar persuni għal qalbu, it-tfal u l-foqra.
Fl-istess żmien kompla bil-missjoni tiegħu li jqarar kuljum fil-parroċċi tal-Isla, taż-Żejtun u ta’ Ħal Tarxien, fejn ħuh Dun Salv kien kappillan. Kien idur ħafna postijiet jipprietka u jieħu sehem attiv fil-Missjoni ż-Żgħira.
Ikkonsagrat Isqof
Nhar id-9 ta’ Ġunju 1942, Monsinjur Galea kien nominat Isqof Titulari ta’ Tralles u Awżiljarju tal-Isqof ta’ Malta. Fl-eqqel tat-Tieni Gwerra Dinjija, fil-5 ta’ Lulju 1942 Galea kien ikkonsagrat Isqof fil-Katidral tal-Imdina. Iċ-ċelebrazzjoni kienet mill-aktar sempliċi bil-Katidral imneżża’ minn kull tiżjin u kwadri. Kien waqt l-attakki mill-ajru (il-Luftwaffe blitz) li bomba kbira splodiet wara l-Katidral f’dak il-ħin. In-nies kienet telgħet bi ħġarha għaċ-ċelebrazzjoni; min bil-mixi, min b’xi karozza, aktar tieqaf milli timxi, kulħadd bl-aħjar mod li sab. Il-Konsagrazzjoni tmexxiet mill-Arċisqof Mawru Caruana, nofsu marid, assistit mill-Isqof Mikiel Gonzi u mill-Arċidjaknu tal-Katidral. Wara l-quddiesa l-Isqof il-ġdid ħareġ fil-gallarija tal-Palazz biex isellem u jbierek il-folla kbira li nġabret hemm.
Il-Maltin kienu ħerqana li jkollhom isqof ġdid minħabba li l-Arċisqof Caruana kien kiber ħafna u ma kienx għadu jiflaħ. Il-Gvern Ingliż kien ilu jinsisti mal-Vatikan biex l-Arċisqof Caruana jiġi mogħti għajnuna għat-tmexxija tal-poplu Malti. Wara korrispondenza li ħadet fit-tul, l-Arċisqof Caruana ntalab il-parir tiegħu mill-Vatikan u hu mill-ewwel irrakkomanda lil Mons. Emanuel Galea bħala Awżiljarju tiegħu. Il-Papa Piju XII kien innomina lil Mons. Galea bħala Isqof Awżiljarju għal Malta. Għalkemm Mons. Galea ma xtaqx li jaċċetta din in-nomina għax bħala Isqof beża’ li se jkun bogħod min-nies u għaliex ma ried bl-ebda mod itellef lill-Isqof Gonzi milli jsir Arċisqof ta’ Malta wara Mons. Caruana imma għall-kelma tal-Arċisqof aċċetta. L-Arċisqof Caruana innominah mill-ewwel Vigarju Ġenerali tad-Djoċesi u beda jaqdi l-ministeru tiegħu b’ħeġġa u entużjażmu ta’ żagħżugħ kbir, dejjem b’imħabba, rispett u ubbidjenza liema bħalha lejn iż-żewġ Arċisqfijiet, l-ewwel Caruana u wara Gonzi. Gonzi ikkonfermah bħala Vigarju Ġenerali ftit ġranet wara li sar Arċisqof ta’ Malta.
Fl-1965, fil-50 sena tal-ordinazzjoni tiegħu, fuq rakkomandazzjoni tal-Arċisqof Gonzi, Papa Pawlu VI ħatar lill-Isqof Galea Assistent tat-Tron Papali. Fl-1969, il-Konfederazzjoni tal-Kunsilli Ċiviċi tatù l-Midalja tad-Deheb għall-Mertu għall-atti bla qies temporali u spiritwali b’riżq il-poplu Malti.
L-Isqof Emanuel Galea kompla bl-attività pastorali sal-aħħar nifs ta’ ħajtu. Huwa miet fil-21 t’Awwissu 1974 wara marda qasira fl-età ta’ 83 sena. Il-korp tiegħu tqiegħed għall-qima tal-fidili fl-Istitut taż-Żejtun tant għal qalbu u kienu ħafna li ffurmaw kjuwijiet twal biex isellmulu għall-aħħar darba. Il-funeral, li għalih attendew folol kbar u ħafna saċerdoti, tmexxa mill-Arċisqof Mikiel Gonzi fil-Kon-Katidral ta’ San Ġwann u ndifen fiċ-ċimiterju ta’ San Girgor iż-Żejtun. Wara ġie trasferit fl-Istitut li tant kien għal qalbu.
Fama ta’ qdusija
Monsinjur Galea kien bniedem ta’ talb u devot kbir tal-Madonna. Spiss kont tarah bil-kuruna tar-rużarju f’idejh. Kuljum kien iqatta’ ħin twil quddiem is-Sagrament Imqaddes. Kemm bħala qassis u bħala isqof kien magħruf bħala “appostlu tal-Konfessjonarju”. Kien jinkoraġġixxi t-talb għall-qassisin u beda l-adorazzjoni bil-lejl darba f’xahar għall-qdusija tagħhom.
Min-natura tiegħu Galea kien bniedem riservat u qatt ma kien isemmi l-merti tiegħu, u ċirku żgħir ta’ ħbieb kienu jafu tassew il-ġid li kien jagħmel. Anke f’ħajtu Galea kien magħruf bħala bniedem qaddis. Wara l-ħsara li sofriet l-Isla fl-Aħħar Gwerra huwa għex l-iktar iż-Żejtun fejn id-dar umli tiegħu dejjem kienet miftuħa għal min xtaq parir jew solliev. L-omeliji tiegħu dejjem kienu mfittxa minn ħafna nies u ħafna kienu jiġu mill-bogħod biex jisimgħuh. Kien hu fit-28 ta’ Lulju 1962 li għamel l-omelija funebri ta’ San Ġorġ Preca fil-Knisja ta’ San Gejtanu l-Ħamrun.
L-Ewwel Presepju Mekkaniku
“Għandi ħolma!” qal il-Monsinjur Emmanuel Galea lil neputih Pawlu Pavia. Kien l-1945 u Malta kienet għadha kif għaddiet miż-żmien qalil tal-gwerra. L-isqof kien mar joqgħod iż-Żejtun minħabba l-attakki kontinwi fuq l-Isla u matul dak iż-żmien huwa kien laħaq bħala direttur tal-Istitut tas-Sorijiet ta’ Ġesù Nazzarenu. Hemmhekk sab presepju b’pasturi li kienu jagħmlu movimenti żgħar permezz ta’ spaga li t-tfal tal-istitut stess kienu jiġbdu minn taħt il-mejda. Kien presepju ħelu imma l-isqof kien jitħasseb meta jara lit-tfal qed jagħmlu dak ix-xogħol.
Għalhekk huwa ddeċieda li jibni presepju ieħor, ħafna ikbar minn dak li kien hemm u fuq kollox kellu jkun l-ewwel presepju f’Malta li kellu jkun immekkanizzat bl-elettriku. L-isqof stess xammar il-kmiem biex flimkien ma’ neputih bena l-presepju bil-kartapesta u bil-kolla. Imbagħad Pawlu ra kif għamel u bil-ftit affarijiet li kien hemm dak iż-żmien, huwa bena għadd ta’ pasturi u b’mod inġenjuż irnexxielu jimmekkanizzahom kollha b’mutur wieħed!
Il-presepju nfetaħ għall-pubbliku għall-ewwel darba fil-Milied tal-1947. Dakinhar kien inqala’ pandimonju sħiħ! In-nies ġiet minn kullimkien għax presepju bħal dak qatt ma kienet rat. Sa kellha tiġi l-pulizija biex iżżomm il-kontroll tal-folla. Forsi llum ftit jafu li dan huwa presepju daqshekk storiku. Wara sittin sena taħt ir-responsabbiltà ta’ Pawlu Pavia, illum dan il-presepju qed jiġi kkurat min-neputi tiegħu Joseph Pavia li matul din l-aħħar sena huwa għamel bosta xogħlijiet biex taha aktar ħajja lil dan il-presepju antik. Fosthom huwa ħadem ukoll fuq kummentarju li f’ħames lingwi differenti jirrakkonta din il-ġrajja ħelwa tal-presepju.
Fuq l-ordni tal-Isqof Galea nnifsu, dan il-presepju nħadem biex jirrakkonta l-ħames misteri tal-ferħ. B’hekk kull min iżuru, ma jarax biss il-grotta tal-Bambin imma jifhem ukoll l-istejjer tal-evanġelju li jirrakkuntaw dak li ġara qabel u wara t-twelid ta’ Sidna Ġesù Kristu. Dan il-presepju mekkaniku jinsab fl-Istitut tas-Sorijiet ta’ Ġesù Nazzarenu fi Triq l-Isqof Emmanuel Galea, ż-Żejtun.
Park Nazzjonali ta' Hortobágy
daqsminuri|Il-pajsaġġ rurali ta' Hortobágy. Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy (pronunzja bl-Ungeriż: [ˈhortobaːɟ]) huwa park nazzjonali b'erja ta' 800 km2 fil-Lvant tal-Ungerija, li huwa rikk fil-folklor u fl-istorja kulturali. Il-park, li huwa parti mill-Pjanura l-Kbira ta' Alföld, ġie ddeżinjat bħala park nazzjonali fl-1973 (l-ewwel wieħed fl-Ungerija), u tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999. Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy huwa l-ikbar żona protetta fl-Ungerija u l-ikbar bur tal-ħaxix seminaturali fl-Ewropa.
Emmanuel Galea
Jinfetaħ il-Proċess Djoċesan tal-Kawża ta’ Beatifikazzjoni
Dan kien l-editt tat-2 ta’ Mejju 2003 li bih l-Arċisqof Ġużeppi Mercieca beda l-proċess għall-Beatifikazzjoni u Kanonizazzjoni tal-Qaddej ta’ Alla Mons. Isqof Emmanuel Galea.
Park Nazzjonali ta' Hortobágy
Sa dan l-aħħar kien maħsub li din l-isteppa alkalinika ġiet iffurmata mill-qtugħ f'daqqa ta' foresti enormi fil-Medju Evu, segwit minn miżuri ta' kontroll tal-fluss tax-xmara Tisza, li allegatament irriżultaw fl-istruttura u fil-livell ta' pH attwali tal-ħamrija. Madankollu, il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy huwa ferm eqdem, u huwa stmat li l-alkalinizzazzjoni bdiet madwar 10,000 sena ilu, meta x-xmara Tisza laħqet għall-ewwel darba l-Pjanura l-Kbira Ungeriża, u qatgħet bosta nixxigħat mis-sorsi tagħhom fil-muntanji tat-Tramuntana. Il-formazzjoni ntemmet bil-mergħa tal-annimali u taż-żwiemel selvaġġi matul l-Era Glaċjali, segwiti mill-annimali ddomestikati.
Emmanuel Galea
Jinfetaħ il-Proċess Djoċesan tal-Kawża ta’ Beatifikazzjoni
“Fid-Digriet dwar l-Uffiċċju Pastorali tal-Isqfijiet Christus Dominus tal-Konċilju Vatikan II jingħad li l-Isqfijiet ‘imqegħdin mill-Ispirtu s-Santu, huma suċċessuri tal-Appostli bħala rgħajja ta’ l-erwieħ u, flimkien mal-Papa u taħt l-awtorita’ tiegħu, għandhom il-missjoni li jkomplu għal dejjem il-ħidma ta’ Kristu, ragħaj etern. Infatti Kristu ta lill-Appostli u lis-suċċessuri tagħhom l-ordni u s-setgħa li jgħallmu ‘l-ġnus kollha, li jqaddsu lill-bnedmin fil-verita’ u li jirgħuhom. Għalhekk l-isqfijiet, bl-Ispirtu s-Santu li ngħatalhom, saru tabilħaqq għalliema tal-fidi, saċerdoti u rgħajja awtentiċi’ (N. 2).
Park Nazzjonali ta' Hortobágy
Waħda mill-iżjed attrazzjonijiet ikoniċi tal-Park Nazzjonali ta' Hortobágy huwa l-Pont tad-Disa' Arkati. Diversi bjar tradizzjonali b'għamla tal-ittra T jagħmlu parti mill-pajsaġġ tal-park, flimkien mal-miraġġ ta' xi siġar li qajla jidhru fil-bogħod fis-sħana riflessa tal-puszta (steppa). Parti mill-park nazzjonali huwa riżerva tas-sema mudlam fejn wieħed jista' josserva l-istilel mingħajr it-tniġġis tad-dawl. L-artijiet mistagħdra tal-park ġew elenkati wkoll bħala sit tar-Ramsar.
Emmanuel Galea
Jinfetaħ il-Proċess Djoċesan tal-Kawża ta’ Beatifikazzjoni
Il-Knisja f’Malta trodd ħajr lil Alla għaliex, speċjalment fl-aħħar seklu li għadu kemm intemm, kellha Isqfijiet li għexu l-vokazzjoni tagħhom ta’ rgħajja tal-merħla ta’ Kristu afdata f’idejhom f’dan l-ispirtu tal-Konċilju u kienu ta’ ġid kbir spiritwali u materjali għas-soċjeta’ Maltija. Fost dawn l-Isqfijiet, l-Eċċellenza Tiegħu Monsinjur Isqof Emmanuel Galea, li għal aktar minn tletin sena kien Awżiljarju ta’ din l-Arċidjoċesi, kien xempju ta’ kif l-Isqof għandu jwettaq il-mandat li Alla afdalu. Fis-skiet, bl-għerf u bil-ħajja qaddisa tiegħu, Monsinjur Galea kien mhux biss ta’ għajnuna kbira għall-Arċisqof Mikiel Gonzi matul is-snin diffiċli tal-episkopat tiegħu, iżda kien ta sens ta’ direzzjoni lill-parrokat, lis-saċerdoti u lil dawk kollha li b’xi mod jew ieħor kellhom kuntatt miegħu. Kienet ukoll tispikka l-imħabba tiegħu lejn il-fqar u dawk li kienu fil-bżonn.
Park Nazzjonali ta' Hortobágy
Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy kellu wkoll konnotazzjonijiet negattivi bħala sit ta' xogħol sfurzat taħt ir-reġim Komunista.
Emmanuel Galea
Jinfetaħ il-Proċess Djoċesan tal-Kawża ta’ Beatifikazzjoni
...
Park Nazzjonali ta' Hortobágy
Flora u fawna
daqsminuri|Mappa li turi l-pożizzjoni [[Ġeografija|ġeografika (bl-aħmar) tal-Park Nazzjonali ta' Hortobágy bħala wieħed mill-mikroreġjuni fil-ġeografija fiżika tal-Ungerija.]] Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy huwa steppa, jiġifieri pjanura jew bur tal-ħaxix li fih jirgħu l-bhejjem tal-ifrat tal-Ungerija, il-gniedes, il-bufli tal-ilma, in-nagħaġ racka u ż-żwiemel li jieħdu ħsiebhom rgħajja spiss rekbin iż-żwiemel, imsejħa Csikós. Jipprovdi l-ħabitat għal diversi speċijiet, inkluż 342 speċi ta' għasafar. Iż-żumbrell, it-tellerita, il-pitarrun u l-farruġ huma rrappreżentati b'popolazzjonijiet li jitnisslu hemmhekk. Il-park huwa sit importanti fejn jieqfu jistrieħu l-għasafar tal-passa, fosthom l-għarnuq, il-birwina u l-wiżż Anser erythropus.
Emmanuel Galea
Jinfetaħ il-Proċess Djoċesan tal-Kawża ta’ Beatifikazzjoni
F’Malta, l-Isqof Galea kien magħruf minn kulħadd għall-qdusija tiegħu. Kienet tispikka l-umiltà tiegħu. Kien bniedem ta’ talb, appostlu tal-konfessinarju u predikatur assidwu. Kulħadd jiftakar l-artikli qosra, iżda mimlijin għerf, li kien jikteb regolarment fil-Leħen is-Sewwa. Ma tistax tintesa l-għajnuna li, matul l-episkopat tiegħu, ta kemm lill-Arċisqof Caruana, u ferm aktar, kif ħafna minna jiftakru, lill-Arċisqof Mikiel Gonzi matul is-snin diffiċli tal-episkopat tiegħu. Il-qdusija, l-għerf, il-prudenza u l-umilta’ tiegħu servew ta’ ġid mhux biss għall-Arċisqof Gonzi, iżda għall-Arċidjoċesi tagħna kollha.
Park Nazzjonali ta' Hortobágy
Flora u fawna
Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy huwa wkoll iċ-ċentru għat-tnissil tal-bhejjem tal-ispeċi Taurus, wieħed minn diversi tentattivi biex jerġa' jitnissel l-annimal tal-ifrat estint Anser erythropus.
Emmanuel Galea
Jinfetaħ il-Proċess Djoċesan tal-Kawża ta’ Beatifikazzjoni
Mitlubin mill-Postulatur tal-Kawża tal-Beatifikazzjoni u Kanonizzazzjoni tal-istess Isqof Monsinjur Emmanuel Galea biex jingħata bidu għal din il-kawża, skont in-Normi tal-Kongregazzjoni tal-Qaddisin, wara li kkonsultajna rwieħna mal-Eċċellenza Tiegħu l-Isqof ta' Għawdex, qed nippubblikaw dan l-Editt biex nitolbu lil kull min għandu xi kitba tal-Isqof Galea jgħaddiha fil-Kanċellerija tat-Tribunal Metropolitan fil-Kurja Arċiveskovili, Valletta. B'kitba nifhmu mhux biss dik stampata iżda wkoll manuskritti, id-djarji, ittri u kull kitba oħra privata ta' dan il-Qaddej ta' Alla. Dawk li jixtiequ li jżommu l-oriġinal jistgħu jippreżentaw kopja li, wara li tkun verifikata mal-oriġinal, tiġi awtentikata mill-Kanċellier tal-istess Tribunal.”
Park Nazzjonali ta' Hortobágy
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Nazzjonali ta' Hortobágy ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Charles J. Scicluna
L-Isqof Charles Jude Scicluna (Toronto, il-Kanada, 15 ta’ Mejju 1959) huwa l-Arċisqof ta' Malta u membru fil-Kongregazzjoni għad-Duttrina tal-Fidi. Huwa nħatar Arċisqof ta' Malta minn Papa Franġisku fis-27 ta' Frar 2015.
Bin Emanuel u Maria Carmela mwielda Falzon, Charles Jude wasal mal-familja tiegħu Malta fl-1960 u għal diversi snin kien joqgħod Ħal Qormi sakemm mar joqgħod Ħal Lija fl-1976.
Studji
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola Primarja San Sebastjan, Ħal Qormi, fl-Iskola Teknika San Ġużepp, Raħal Ġdid u fil-Kulleġġ Saint Edward’s, fil-Kottonera. Daħal għal kors tal-liġi fl-Università ta' Malta fl-1976 u iggradwa avukat fl-1984. Wara l-formazzjoni meħtieġa fis-Seminarju Maġġuri u l-Liċenzjat fit-Teoloġija Pastorali mill-Fakultà tat-Teoloġija, Tal-Virtù, ġie ordnat saċerdot mill-Arċisqof ta’ Malta, Mons. Ġużeppi Mercieca, fil-11 ta’ Lulju 1986.
Fl-istess sena Mons. Scicluna ntbagħat jistudja id-Dritt Kanoniku ġewwa l-Pontificia Università Gregoriana, f’Ruma u kiseb id-Dottorat fid-Dritt Kanoniku bi speċjalizazzjoni fil-Ġurisprudenza fl-1991.
Ħidma fil-Knisja
Wara l-istudji f’Ruma Mons Scicluna ħadem fuq it-Tribunal Metropolitan ta’ Malta bhala Difensur taż-Żwieg u kien ukoll lecturer fit-Teoloġija Pastorali u fid-Dritt Kanoniku fl-Università ta’ Malta. Wettaq ħidma pastorali fil-parroċċi ta’ Ħ’Attard, San Girgor, Sliema, u fl-Iklin, Lija. Kien Viċi-Rettur tas-Seminarju Maġġuri bejn l-1994 u l-1995.
Fl-1995 ġie msejjaħ biex jaħdem fil-Vatikan fuq it-Tribunal Suprem tas-Sinjatura Apostolika bħala Promotur tal-Ġustizzja Sostitut.
F’Ottubru 2002 Mons. Scicluna inħatar Promotur tal-Gustizzja fil-Kongregazzjoni tad-Duttrina tal-Fidi bil-mandat li jinvestiga u jkun prosekutur fuq il-każi l-iżjed gravi riżervati lill-Kongregazzjoni. Vjaġġa ħafna biex jagħti seminars dwar il-protezzjoni tal-minuri f’diversi komunitajiet lokali fl-Ewropa, fl-Asja, fl-Afrika, fl-Amerika u fl-Awstralja.
Isqof
right|thumb|150px|Stemma
Fl-24 ta' Novembru 2012 huwa kien ikkonsagrat Isqof mill-Arċisqof Pawlu Cremona. Huwa Isqof Titulari ta' Leone, u Isqof Awżiljarju ta' Pawlu Cremona.
Sitt ijiem wara huwa ntgħażel mill-Vatikan biex jagħmel ħames snin oħra fil-Kongregazzjoni għad-Duttrina tal-Fidi.
F'April 2014 tqabbad mill-Vatikan biex jiġbor ix-xhieda tal-kleru f'allegati abbużi li saru fid-djoċesi Skoċċiża ta' St Andrews and Edinburgh.
Fit-18 ta' Ottubru 2014, inħatar Amministratur Appostoliku minn Papa Franġisku, responsabbli mit-tmexxija tal-Arċidjocesi sakemm jinħatar Arċisqof ġdid wara r-riżenja ta' Mons. Pawlu Cremona.
F'Jannar 2015, inħatar President ta’ Kulleġġ Speċjali fi ħdan il-Vatikan li se jistudja l-appelli dwar offiżi serji minn reliġjużi. Il-Kulleġġ immexxi mill-Isqof Scicluna se jkollu erba' Kardinali u żewġ Isqfijiet bħala membri, li se jistudjaw l-appelli imressqa quddiem il-Kongregazzjoni għad-Duttrina tal-Fidi.
Arċisqof
Huwa nħatar Arċisqof ta' Malta minn Papa Franġisku fis-27 ta' Frar 2015. Huwa għamel l-Ingress solenni tiegħu fil-Katidral tal-Imdina fil-21 ta' Marzu 2015.
Il-Port il-Kbir
Il-Port il-Kbir magħruf ukoll bħala l-Port tal-Belt Valletta, huwa port naturali fil-Gzira ta' Malta. Bħala port ġie mmodifikat sostanzjalment matul is-snin b'diversi baċiri, mollijiet, u fortifikazzjonijiet.
Antonio Vivaldi
Antonio Lucio Vivaldi (Venezja, 4 ta' Marzu 1678 – Vjenna, 28 ta' Lulju 1741) kien kompożitur u vjolinista Taljan, li kien jgħix fir-Repubblika ta' Venezia, meqjus bħala wieħed mill-aqwa esponenti tal-Barokk mużikali.
Enner Valencia
Enner Remberto Valencia Lastra (imwieled fl-4 ta' Novembru 1989) huwa futboler professjonali Ekwadorjan li jilgħab bħala attakkant mal-klabb tas-Süper Lig Fenerbahçe u kaptan tat-tim nazzjonali tal-Ekwador.
Il-Port il-Kbir
Deskrizzjoni
Il-bokka tal-Port tħares lejn il-Lvant ta’ Fuq u hija mdawra lejn it-tramuntana minn Sant'Iermu. Il-Breakwater joffri kenn tajjeb lil dan il-port. Il-Ponta tar-Rikażli tkompli tingħaqad miegħu minn-nofsinhar.
Enner Valencia
Valencia kien jilgħab ma' Emelec fl-Ekwador, fejn rebaħ is-Serie A tal-Ekwador tal-2013 u ngħata ż-Żarbuna tad-Deheb tal-Copa Sudamericana fl-2013. Valencia lagħab wkoll ma' Pachuca fil-Messiku, fejn ingħata ż-Żarbuna tad-Deheb tal-Liga Messikana fit-tournament Clausura tal-2014. F'Lulju tal-2014 huwa ngħaqad ma' West Ham United għal madwar £12-il miljun.
Antonio Vivaldi
Kien qassis imma ma kienx iqaddes għal raġunijiet tas-saħħa. Kellu l-laqam ta' "il Prete rosso" (il-qassis l-aħmar) minħabba li kellu xagħru aħmar.
Enner Valencia
Fil-livell internazzjonali, Valencia lagħab 'il fuq minn 70 logħba għall-Ekwador mid-debutt tiegħu fl-2012. Huwa rrappreżenta n-nazzjon fit-Tazza tad-Dinja tal-FIFA 2014 u fil-Copa América fl-2015, fl-2016, fl-2019 u fl-2021. B'35 gowl, Valencia huwa l-aqwa skorer ta' kull żmien tal-Ekwador, u flimkien ma' Agustín Delgado għandu r-rekord ta' gowls fit-tournaments tal-finali tat-Tazza tad-Dinja għall-pajjiż, bi tliet gowls.
Antonio Vivaldi
Kien wieħed mil-vjolinisti l-aktar vituosi ta' żmienu u wieħed mill-aqwa kompożituri tal-mużika barokka. Hu meqjus bħala l-mużiċista l-aktar importanti, influwenti u oriġinali tal-epoka tiegħu. Vivaldi għamel kontribut sinjifikattiv fl-iżvilupp tal-kunċert, fuq kollox dak solistiku (ġeneru mibdi minn Giuseppe Torelli), u fit-teknika tal-vjolin u tal-orkestrazzjoni. Ħadem ukoll fil-qasam tal-opera lirika u x-xogħol vast tiegħu jinkludi ħafna kunċerti, sonati, u mużika saġra.
Il-Port il-Kbir
Deskrizzjoni
Ix-xatt tal-Majjistral huwa magħmul mill-peniżola ta’ Sciberras, li fil-biċċa l-kbira tagħha hija magħmula mill-Belt Valletta u s-subborg tagħha l-Furjana. Din il-peniżola taqsam il-Port il-Kbir mit-tieni port naturali li jinsab parallel miegħu, dak ta' Marsamxett. Il-passaġġi tal-baħar fil-port jibqgħu deħlin kważi sal-Marsa. In-naħa tax-Xlokk tal-port huwa ffurmat minn ilsna u fetħiet kbar bħal dawk tal-Irnella, il-Kalkara, it-Tarzna , u tal-Franċiż li jofformaw parti mill-Kalkara u t-Tliet Ibliet: L-Isla, Bormla, u l-Birgu. Il-port ġie deskritt ħafna drabi bħala wieħed mill-isbaħ portijiet naturali li jeżistu.