cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monasteru ta' Sopoćani
Storja
Fis-snin 60 tas-seklu 12, iz-Zupan il-Kbir Stefan Nemanja kkonsolida l-poter tiegħu fuq it-tron f'Raska. Minkejja li ulied Nemanja ngħataw it-titlu ta' re u stabbilew il-knisja bħala indipendenti billi għamluha awtoċefala, u żviluppaw is-sistema ekonomika u zzekkaw il-muniti, ix-xogħol ta' Stefan Nemanja baqa' mudell u eżempju li baqa' jiġi emulat mill-ġenerazzjonijiet ta' warajh. Il-Monasteru ta' Sopoćani kien wegħda tar-Re Serbjan Stefan Uroš I, iben Stefan l-ewwel neputi ta' Nemanja li ġie inkurunat. Inbena fl-1260 mir-Re Uroš I Nemanjić bħala knisja li mbagħad kellha sservi bħala l-post fejn kellu jindifen, u ġie estiż u rinnovat f'nofs is-seklu 14 mill-proneputi tiegħu Dušan.
Il-knisja hija ddedikata lit-Trinità Mqaddsa. Mill-kumpless ikbar preċedenti tal-monasteru, li kien jinkludi bosta strutturi (kmamar tal-ikel, binjiet residenzjali u oħrajn), illum il-ġurnata għad fadal biss il-Knisja tat-Trinità Mqaddsa. Fl-imgħoddi l-monasteru kien imdawwar b'ħajt għoli tal-ġebel li kellu żewġ daħliet. It-tlestija tal-affreski tal-partijiet ewlenin tal-knisja jistgħu b'mod indirett jiġu datati għal bejn l-1263 u l-1270. Fil-Monasteru ta' Sopoćani tħejja pjan ta' tiżjin li twettaq matul is-seklu 13. Fil-presbiterju hemm xeni liturġiċi, fin-navata hemm xeni tas-salvazzjoni ta' Kristu permezz ta' ċiklu ta' Festi Kbar, u fin-narthex hemm xeni mit-Testment l-Antik b'temi eskatoloġiċi u dogmatiċi. Barra minn hekk, hemm ir-ritratti ikonografiċi tal-familja Nemanjic u xeni storiċi ta' Simeon Nemanja u San Sava. Wara Gradac (għall-ħabta tal-1275), il-wegħda tar-Reġina Elena ta' Anjou, il-mara tal-fundatur tal-Monasteru ta' Sopoćani, ir-Re Uros I, il-pitturi wrew kreattività kbira fejn x'aktarx li ntlaħqet il-quċċata tal-arti kreattiva fis-Serbja.
Gambja
Storja
Matul is-sekli 17 u 18, Franza u l-Ingilterra ġġieldu għas-supremazija fir-reġjun tax-Xmara Senegal u Gambja. It-Trattat ta’ Versailles tal-1783 ta lir-Renju Unit il-pussess tax-Xmara Gambja ħlief għall-enklavi ta’ Albreda, li baqgħet taħt is-sovranità Franċiża u ġiet ċeduta lill-Ingilterra fl-1857. Kważi 3 miljun skjav ġew mibgħuta minn dan ir-reġjun lejn il-kolonji fl-Amerika. . Fl-1807 il-kummerċ tal-iskjavi fl-Imperu Brittaniku ġie abolit, għalhekk l-Ingliżi ppruvaw itemmu l-kummerċ tal-iskjavi fil-Gambja. Biex jagħmlu dan, ħolqu l-post militari ta' Bathurst (issa Banjul) fl-1816. Matul is-snin ta' wara, Banjul kien soġġett għall-ġurisdizzjoni tal-Gvernatur Ġenerali Brittaniku fis-Sierra Leone. Fl-1888 il-Gambja saret kolonja awtonoma u sena wara saret kolonja rjali.
Il-pajjiż kiseb l-indipendenza mir-Renju Unit fl-1965. Fl-1970, Dawda Jawara saret l-ewwel president tal-istat il-ġdid u reġgħet ġiet elett fl-1972 u fl-1977. Wara l-indipendenza, il-Gambja tejbet l-iżvilupp ekonomiku tagħha grazzi għaż-żieda fil-prezzijiet tal-prinċipali tagħha. materjal ta 'esportazzjoni, karawett, u għall-iżvilupp tat-turiżmu internazzjonali. Fi Frar 1982, flimkien mas-Senegal, il-Gambja ffurmat il-Konfederazzjoni tas-Senegambja, li ġiet xolta mis-Senegal fit-30 ta' Diċembru 1989 meta l-Gambja rrifjutat li tavvanza aktar fl-unjoni federali.
Monasteru ta' Sopoćani
Storja
L-Arċisqof Sava II, li sar il-kap tal-Knisja Ortodossa Serbjana fl-1263, huwa rrappreżentat fil-purċissjoni tal-arċisqfijiet qrib l-artal. L-affreski tal-Monasteru ta' Sopoćani jitqiesu minn xi esperti tal-arti Medjevali Serbjana bħala l-isbaħ ta' dak il-perjodu. Mal-ħajt tal-Punent tan-navata hemm affresk famuż tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna.
Gambja
Storja
Bil-gvern ta' Jawara twaqqa', il-mexxejja tal-kolp ta' stat iffurmaw ġunta militari tal-gvern li ħatret lil Yahya Jammeh bħala president interim, li ħa l-kariga u stabbilixxa dittatorjat.
Monasteru ta' Sopoćani
Storja
Fis-seklu 16, il-patrijiet kellhom jitilqu temporanjament mill-monasteru f'diversi okkażjonijiet minħabba t-theddida tal-Ottomani. Finalment, matul wieħed mill-attakki fl-1689, it-Torok Ottomani taw in-nar lill-monasteru u serqu ċ-ċomb mis-saqaf tal-knisja. Il-patrijiet laħqu ħarbu u ħadu magħhom uħud mir-relikwi importanti tal-monasteru lejn il-Kosovo, iżda qatt ma reġgħu lura fil-Monasteru ta' Sopoćani. Il-monasteru baqa' abbandunat għal iktar minn mitejn sena sas-seklu 20. Bil-mod il-mod il-knisja bdiet tiddeterjora: il-volti tagħha ċedew, il-koppla tagħha waqgħet, u l-fdalijiet tal-binjiet tal-madwar tgħattew bir-radam u bil-ħamrija.
Gambja
Storja
Jammeh ġie elett President tal-Gambja fl-1996, reġa' ġie elett fl-2001 u ħassar il-liġi li kienet tipprojbixxi l-eżistenza ta' partiti tal-oppożizzjoni.
Il-Gambja kienet membru tal-Commonwealth mill-indipendenza tagħha sa Ottubru 2013, meta l-President Jammeh ħabbar li l-pajjiż kien qed jirtira mill-organizzazzjoni.15 F'Diċembru 2015 Jammeh iddikjara lir-Repubblika tal-Gambja bħala repubblika Iżlamika,16 u adotta l-isem uffiċjali. tar-Repubblika Iżlamika tal-Gambja.
Monasteru ta' Sopoćani
Storja
Finalment, matul is-seklu 20 il-monasteru ġie rrestawrat u llum il-ġurnata jgħixu fih fratellanza ta' patrijiet iddedikati. Il-fatt li l-biċċa l-kbira tal-affreski tal-Monasteru ta' Sopoćani għadhom jispikkaw fl-isbuħija tagħhom wara iktar minn żewġ sekli ta' esponiment estrem għall-elementi huwa tassew notevoli.
Il-Monasteru ta' Sopoćani ġie ddikjarat bħala Monument tal-Kultura ta' Importanza Eċċezzjonali fl-1979, u huwa protett mir-Repubblika tas-Serbja.
Storja u influwenza tal-arti
L-arti fil-Monasteru ta' Sopoćani ġiet implimentata perjodikament matul is-snin wara t-tlestija tiegħu fl-1260. Is-suġġetti tal-arti jinkludu qaddisin Kristjani, qaddisin nazzjonali, kif ukoll ġrajjiet episkopali u ta' illuminazzjoni tal-Kristjaneżmu. Dawn il-ġrajjiet isegwu l-ordni tan-narrazzjoni mix-xellug għal-lemin, u jirrikjedu li wieħed iħares lejhom f'ordni speċifika biex jifhem il-grajjiet sew. L-istil artistiku Klassiku tal-knisja huwa influwenzat l-iktar mill-arti Biżantina aħħarija, bħal dik tal-Bażilika ta' San Vitale f'Ravenna u knejjes Biżantini oħra. Uħud mill-affreski fil-knisja jirrappreżentaw tranżizzjoni fil-perjodi tal-arti Biżantina, mill-Komnenjan għall-Palaiologan, peress li bosta affreski tlestew bejn l-1263 u l-1268. L-affresk tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna, bil-kompożizzjonijiet kolossali u l-figuri monumentali tiegħu, huwa eżempju ċar ta' din it-tranżizzjoni. Il-perjodu ta' wara l-ikonoklażma ġab miegħu rivoluzzjoni f'dawn l-istili artistiċi sal-bidu tas-seklu 13, fil-perjodu tal-kostruzzjoni tal-monasteru. Motivi oħra preżenti fil-knisja (bħall-għasafar tal-ilma u l-użu ta' għadd ta' lotus speċifiċi) jindikaw l-influwenzi mill-arti Biżantina bikrija tal-era ta' Ġustinjanu I, għalkemm dawn l-influwenzi huma preżenti b'mod inqas prominenti fil-knisja.
L-implimentazzjoni ta' din l-arti tista' tiġi sseparata f'diversi perjodi distinti. Fl-1263-1268 saru diversi affreski, inkluż dawk tal-ulied subien ta' Stefan Uroš I, Dragutin u Milutin. Fl-1331-1346, matul ir-renju tar-Re Stefan Dušan, il-knisja ġiet imkabbra u ħadet il-bixra ta' katidral, u b'hekk tkabbru wkoll l-arti u t-tiżjin li wieħed jista' jara fl-exonarthex tal-knisja. Fl-1335-1371, x'aktarx li l-affreski tal-knisja kienu tlestew, kif joħroġ fid-dieher mill-istili tat-tpittir fi knejjes oħra fil-qrib. Fl-1370-1375 sar l-ewwel eżempju ta' tpittir mill-ġdid tal-affreski fil-knisja, u l-ikkopjar tal-affreski tal-Monasteru ta' Sopoćani ħoloq l-istil ta' Sopoćani li nfirex u influwenza l-affreski ta' knejjes oħra. Fil-bidu tas-seklu 20, l-arti tal-Monasteru ta' Sopoćani serviet bħala ispirazzjoni għall-artisti Serbjani moderni.
Rikostruzzjoni tal-arti
Fl-1689, diversi fatturi wasslu għal ħsara mifruxa fil-knisja kollha. Il-gwerra mat-Torok Ottomani wasslet biex il-monasteru ġie skonsagrat. Barra minn hekk, il-maltemp u l-esponiment fit-tul għax-xemx wasslu għal ħsarat oħra għall-biċċa l-kbira tax-xogħlijiet tal-arti. Fil-bidu tas-seklu 20 kien hemm żewġ perjodi (1925-1929 u 1949-1958) li matulhom bdew isiru kampanji ta' rikostruzzjoni fuq skala kbira. B'mod partikolari, ġew irrestawrati l-kulur u ċ-ċarezza tal-affreski, iżda l-biċċa l-kbira tal-kontorni bil-folji tad-deheb diffiċli ferm li wieħed jagħrafhom fiċ-ċert fl-affreski tal-knisja.
Affreski
L-affreski fil-Monasteru ta' Sopoćani tpittru bi stil simili għal dak tal-artisti Biżantini, għalkemm l-oriġini tal-artisti stess għadha mhux magħrufa. Kien hemm sett riġidu ta' passi (it-tlestija tat-tkaħħil, id-disinn bil-karbonju, l-użu tal-opsis f'diversi passati, eċċ.) li normalment kienu jiġu segwiti minn dawn l-artisti. Madankollu, kien hemm l-eċċezzjonijiet għal dan il-metodu, bħal fil-każ tal-affresk tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna, li kien ġie mpitter fuq linji viżibbli ta' diviżjoni li mbagħad kienu jitħassru. Xi storiċi jemmnu li dan huwa r-riżultat ta' żvista min-naħa tal-artist. L-affresk tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna huwa eżempju ieħor ta' affresk tal-perjodu Komnenjan aħħari, ikkaratterizzat mill-użu ta' stil ta' narrattiva lineari. Uħud mill-affreski iktar prominenti fil-knisja kellhom tesseri ta' folji tad-deheb impoġġija fuq il-kontorni tagħhom, abbażi ta' deċiżjoni li kien ħa Stefan Uroš I biex jingħata sens ikbar ta' kobor viżiv.
Ikonografija
Minħabba l-influwenza Biżantina u l-introduzzjoni tal-ikonostażi fil-knejjes inħolqot domanda għal ikoni portabbli. L-ikoni fil-Monasteru ta' Sopoćani jirrappreżentaw ideoloġija matriarkali u fost l-oħrajn juru l-ħajja u l-mewt tal-Madonna. Ir-ritratti ta' dawn l-ikoni kienu jinkorporaw tekniki u simboliżmu mill-istil Biżantin u mill-istil Ruman iktar bikri, b'enfasi fuq il-pożizzjonament tar-ras, kif ukoll fuq il-kwalitajiet maskili u femminili tal-idejn. Pereżemju, l-id ix-xellugija spiss kienet titqies femminili, u kienet tiġi rrapppreżentata żżomm xi kotba jew skritturi. L-id il-leminija kienet titqies maskili, u kienet tiġi rrappreżentata żżomm xi xabla, xi salib jew xi lanza. Dawn il-kwalitajiet joħorġu fid-dieher fl-ikoni tal-martri, tal-qaddisin, tal-appostli u tal-evanġelisti tal-Monasteru ta' Sopoćani. Ir-rappreżentazzjoni ta' figuri f'dawn l-ikoni mexiet paripassu mal-iżvilupp tan-naturaliżmu fil-pittura, preżenti f'ikoni u f'mużajk Biżantini oħra bħad-Deiżi fil-Hagia Sophia.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Monasteru ta' Sopoćani ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979 flimkien ma' Stari Ras, il-Monasteru ta' Djurdjevi Stupovi u l-Knisja ta' San Pietru u ta' San Pawl.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Kultura popolari
Sopoćani, żewġ episodji tas-sensiela tad-dokumentarju "Witnesses of Times" prodotta mis-servizz tax-xandir RTB fl-1999-2000, ġew maħluqa minn Petar Savkovića, taħt it-tmexxija tar-reġisti Stevan Stanić u Radoslav Moskovlović, u bil-mużika komposta minn Zoran Hristić.
Gambja
Storja
F’Diċembru 2016, meta għażel għall-ħames elezzjoni mill-ġdid tiegħu u wara li ggverna b’mod awtorevoli għal 22 sena, Jammeh tilef l-elezzjonijiet kontra l-kandidat tal-oppożizzjoni Adama Barrow.20
Fid-29 ta' Jannar 2017, il-President il-ġdid Adama Barrow ħabbar li l-isem tal-pajjiż jerġa' lura għar-Repubblika tal-Gambja.l-applikazzjoni tiegħu biex terġa’ tiddaħħal is-Segretarju Ġenerali Patricia Scotland fit-22 ta’ Jannar 2018.
Albéric Magnard
Lucien Denis Gabriel Albéric Magnard (pronunzja bil-Franċiż: ​[lysjɛ̃ dəni ɡabʁijɛl albeʁik maɲaʁ]; twieled fid-9 ta' Ġunju 1865 – miet fit-3 ta' Settembru 1914) kien kompożitur Franċiż, xi kultant magħruf bħala "Bruckner Franċiż", għalkemm hemm differenzi sinifikanti bejn iż-żewġ kompożiturit. Magnard sar eroj nazzjonali fl-1914 meta rrifjuta li jċedi l-proprjetà tiegħu lill-invażuri Ġermaniżi u miet biex jiddifendiha.
Bijografija
Magnard twieled f'Pariġi, u kien iben Francis Magnard, awtur u editur famuż ta' Le Figaro. Albéric seta' għażel li jgħix ħajja komda bbażata fuq il-ġid tal-familja, iżda kien jobgħod jiġi msejjaħ "fils du Figaro" u ddeċieda li jibni karriera fil-mużika, ibbażata biss fuq it-talent tiegħu u mingħajr l-ebda għajnuna minn konnessjonijiet tal-familja. Wara s-servizz militari, iggradwa fid-dritt, u beda jattendi l-Konservatorju ta' Pariġi, fejn studja l-kontrapont ma' Théodore Dubois u mar għall-klassijiet ta' Jules Massenet. Hemmhekk iltaqa' ma' Vincent d'Indy, u miegħu studja l-fugue u l-orkestra għal erba' snin. Dan wasslu biex jikkomponi l-ewwel żewġ Sinfoniji taħt d'Indy. Magnard iddedika s-Sinfonija Nru 1 lil d'Indy; u ż-żewġ irġiel dejjem irrispettaw lil xulxin, minkejja d-differenzi politiċi tagħhom (Magnard kien pro-Dreyfus).
Francis Magnard għamel li seta' biex jappoġġa l-karriera ta' Albéric filwaqt li rrispetta x-xewqa ta' ibnu li jirnexxi waħdu. Dan kienu jinkludi r-riklamar f'Le Figaro. Bil-mewt ta' missieru fl-1894, is-sogħba ta' Albéric Magnard ġiet ikkumplikata mill-gratitudni u l-urtar simultanji fil-konfront ta' missieru.
Fl-1896, Magnard iżżewweġ lil Julie Creton, sar għalliem tal-kontropont fl-iSchola Cantorum (li kienet għadha kemm ġiet stabbilita minn d'Indy) u kkompona s-Sinfonija Nru 3 tiegħu bil-B-ċatta minuri.
Mewt
xellug|daqsminuri|Il-qabar tal-kompożitur fiċ-Ċimiterju ta' Passy, Pariġi, Franza. Fl-1914, fil-bidu tal-Ewwel Gwerra Dinjija, Magnard bagħat lil martu u liż-żewġ bniet tiegħu lejn moħba sikura u hu baqa' għassa tal-proprjetà tiegħu ta' "Manoir de Fontaines" f'Baron, Oise. Meta s-suldati Ġermaniżi daħlu fil-proprjetà tiegħu, Magnard spara lejhom, u qatel suldat. Is-suldati Ġermaniżi sparaw lura u mbagħad taw in-nar lid-dar. Huwa maħsub li Magnard miet fin-nirien, għalkemm il-katavru tiegħu ma setax jiġi identifikat fil-fdalijiet ta' daru. In-nirien qerdu x-xogħlijiet mużikali kollha li Magnard kien għadu ma ppubblikax, inkluż ix-xogħol mużikali għall-orkestra tal-opra bikrija tiegħu Yolande, ta' Guercoeur (ix-xogħol għall-pjanu kien ġie ppubblikat, u x-xogħol għall-orkestra tat-tieni att baqa' jeżisti), u ċiklu iktar reċenti ta' kanzunetti. Guy Ropartz, li kien iddirieġa kunċert tat-tielet att ta' Guercoeur f'Nancy fi Frar 1908, sussegwentement wettaq rikostruzzjoni mill-memorja tal-orkestrar tal-atti li kienu ntilfu fin-nirien, u l-Opéra ta' Pariġi tat premiere dinji tax-xogħol wara mewt il-kompożitur fl-1931.
Mużika
daqsminuri|Id-dar ta' Magnard. L-influwenzi mużikali primarji ta' Magnard kienu l-kompożituri Franċiżi kontemporanji, b'mod partikolar César Franck. Għalkemm alloka l-biċċa l-kbira tal-isforzi ta' kompożizzjoni għall-opri, u llum il-ġurnata x'aktarx li huwa magħruf l-iktar għall-erba' sinfoniji tiegħu, ċerti passaġġi juru influwenza iktar Ġermanika, u jagħtu ħjiel tal-mużika ta' Gustav Mahler. L-użu tiegħu tal-fugue u l-inkorporazzjoni korali, flimkien mal-grandjożità tal-espressjoni fix-xogħlijiet maturi tiegħu tal-orkestra, wasslu biex jissejjaħ "Bruckner Franċiż". Għalkemm Bruckner uża l-forom ċikliċi ferm qabel d'Indy sejjaħ il-kunċett b'isem César Franck, l-użu tal-forma ċiklika ta' Magnard hija iktar simili għal ta' Franck milli ta' Bruckner. Fl-opri tiegħu, Magnard uża t-teknika tal-leitmotiv ta' Richard Wagner.
Ix-xogħol mużikali kollu ta' Magnard jammonta għal total ta' 22 opus. Flimkien mas-sinfoniji u l-opri, hemm għadd ta' xogħlijiet tal-kamra li jinkludu kwartett uniku tal-korda, kwintett għall-pjanu u għall-istrumenti tan-nifs, trio għall-pjanu, sonata għall-vjolin (bil-G, l-opus 13), u sonata għall-vjolinċell (bl-A, l-opus 20). Xi xogħlijiet oħra ġew ippubblikati wara mewtu, inkluż il-Quatre poèmes en musique, erba' kanzunetti għall-baritoni u għall-pjanu.
Għażla ta' reġistrazzjonijiet
Albéric Magnard, La Musique de chambre, Timpani Records, 4 CDs (Ottubru 2014)
L-erba' sinfoniji ġew irreġistrati minn:
Reġistrazzjoni kompluta ta' Guercœur ġiet rilaxxata minn EMI Angel/Pathé Marconi fl-1990. Fiha l-parteċipazzjoni ta' Hildegard Behrens, Nadine Denize, José van Dam u Gary Lakes, flimkien mal-Orchestre du Capitole de Toulouse ddireġuta minn Michel Plasson.
Kunsilli lokali ta' Malta
thumb|right|[[Emblema ta' Malta]] Mill-1993, Malta bdiet tiġi maqsuma fi 68 kunsill lokali jew lokalitajiet u sitt Kunsilli Reġjonali (Għawdex, Majjistral, Punent, Lvant, Nofsinhar u Port)(https://localgovernment.gov.mt/mt/DLG/Department%20for%20Local%20Government/Pages/Committees.aspx). Dawn jiffurmaw l-iktar forma bażika ta' gvern lokali l'isfel mil-livell tal-Gvern Ċentrali. Il-livelli tas-sitt Kunsilli Reġjonali (ħamsa fil-gżira ta' Malta, wieħed fil-gżira ta' Għawdex) huwa livell intermedju għall-fini ta' Liġi u Amministrazzjoni u t-tliet reġjuni (tnejn fil-gżira ta' Malta: Malta-Majjistral u Malta-Xlokk, wieħed fil-gżira ta' Għawdex) iservu għal fini ta' statistika. Hawn taħt hawn il-lista tal-kunsilli lokali tal-gżejjer Maltin.
UEFA Champions League 2009–10
Allokazzjoni tat-timijiet
F'din l-edizzjoni ħadu sehem 76 tim li ġejjin minn 52 minn fost it-53 federazzjoni affiljata mal-UEFA (il-Liechtenstein huwa eskluż minħabba li ma torganizza l-ebda kampjonat nazzjonali). Il-pajjiżi ġew mogħtija numru ta' postijiet skont il-koeffiċjenti tal-UEFA tal-2008, li tikkunsidra l-prestazzjonijiet tat-timijiet ta' dak il-pajjiż fil-perjodu bejn l-2003–04 u l-2007–08.
Distribuzzjoni
Minħabba li r-rebbieħa tal-UEFA Champions League 2008–09, Barcelona, kisbu post fil-fażi tal-gruppi permezz tal-pożizzjoni tagħhom fil-kampjonat domestiku, il-post riservat għad-difensur tat-titlu kien vakat. B'riżultat t'hekk:
Timijiet
D Detentur attwali tat-titlu
Skeda
It-tlugħ tal-poloz kollha saru fil-kwartieri ġenerali tal-UEFA f'Nyon, l-Iżvizzera, sakemm mhuwiex indikat mod ieħor.
L-ewwel rawnd ta' kwalifikazzjoni
L-ewwel legs intlagħbu fit-30 ta' Ġunju u fl-1 ta' Lulju, u t-tieni legs intlagħbu fis-7 ta' Lulju u fit-8 ta' Lulju 2009.
† L-ordni tal-legs inqalbu mill-polza oriġinali
It-tielet rawnd ta' kwalifikazzjoni
It-tielet rawnd ta' kwalifikazzjoni kienet maqsuma f'żewġ sezzjonijiet separati: waħda għaċ-ċampjins u waħda għal dawk li mhumiex ċampjins. L-ewwel legs intlagħbu fit-28 ta' Lulju u fid-29 ta' Lulju, u t-tieni legs intlagħbu fl-4 ta' Awwissu u fil-5 ta' Awwissu 2009.
!colspan="6"|Ċampjins
!colspan="6"|Mhux ċampjins
Cicero Moraes
Cicero Moraes (li twieldet fil-Brażil fit-13 ta' Novembru, 1982) huwa disinjatur ta' 3D speċjalizzat fir-rikostruzzjoni forensika tal-uċuħ (forensic facial reconstruction), kif ukoll fid-disinn u modellar ta' proteżi għall-bnedmin u għall-użu veterinarju.
UEFA Champions League 2009–10
Play-off
L-ewwel legs intlagħbu fit-18 u d-19 ta' Awwissu, u t-tieni legs intlagħbu fil-25 u s-26 ta' Awwissu 2009. It-tim tellief fiż-żewġ sezzjonijiet daħal fil-fażi tal-gruppi tal-UEFA Europa League 2009–10.
Cicero Moraes
Huwa kien responsabbli għar-rikostruzzjoni ta’ għadd ta' figuri reliġjużi u storiċi, bħal dawk ta' Sant’ Antnin ta' Padova, San Valentin, ‘Lord of Sipan’, il-vampiri ta' Celakovice, il-Mara ta' Naharon u ‘Lady with the four brooches’.
UEFA Champions League 2009–10
Play-off
!colspan="6"|Ċampjins
Cicero Moraes
Fil-qasam veterinarju, Cicero ddisinja b’mod diġitali u mmudella prostetiċi għal bosta annimali, bħal kelb, wiżż, tukan aħmar, makaw u fekruna tal-baħar.
UEFA Champions League 2009–10
Play-off
!colspan="6"|Mhux ċampjins
Fażi eliminatorja
It-tlugħ tal-poloz għar-rawnd ta' L-Aħħar sittax sar fit-18 ta' Diċembru 2009. It-tmien rebbieħa tal-grupp rispettiv tagħhom, li jilgħabu t-tieni logħba tagħhom ġewwa darhom, ittellgħu kontra t-tmien timijiet li spiċċaw it-tieni fil-grupp tagħhom. Għal dan ir-rawnd japplikaw ċerti restrizzjonijiet fejn timijiet mill-istess grupp jew mill-istess assoċjazzjonijiet ma jistgħux jilgħabu ma' xulxin.
It-tlugħ tal-poloz għall-kwarti tal-final, is-semifinali u l-finali saru fid-19 ta' Marzu 2010. F'dawn l-aħħar fażijiet m'hemm l-ebda restrizzjonijiet fjen tim jista' jerġa' jilgħab ma' tim ieħor li lagħab miegħu fil-fażi tal-gruppi jew minn pajjiżu stess.
L-Aħħar sittax
B'differenza mill-istaġun preċedenti, il-partiti minn dan il-rawnd intlagħbu f'temp ta' erba' ġimgħat minflok f'ġimgħatejn. L-ewwel legs saru fis-16, 17, 23 u 24 ta' Frar, u t-tieni legs saru fid-9, 10, 16 u 17 ta' Marzu 2010.
Kwarti tal-finali
L-ewwel legs saru fit-30 u 31 ta' Marzu, u t-tieni legs saru fis-6 u 7 ta' April 2010.
Finali
Din kienet ir-raba' darba li l-grawnd Santiago Bernabéu ta' Real Madrid żamm finali tal-UEFA Champions League, wara l-1957, l-1969 u l-1980. Il-finali kienet ukoll l-ewwel waħda li ntlagħbet is-Sibt filgħaxija. Iż-żewġ timijiet li kkontenstaw il-finali, it-tnejn kienu qed jiġġieldu għat-Tripletta, wara li rebħu l-kampjonat domestiku u t-tazza nazzjonali. Din kienet ukoll it-tieni Tripletta konsekuttiva, wara li Barcelona laħqu dan it-tragward fl-istaġun ta' qabel.
Diana Çuli
Diana Çuli (twieldet 13 April 1951, Tirana) hija kittieba, ġurnalista u politika Albaniża. Iggradwat mill-Fakultà tal-Filosofija tal-Università ta' Tirana fl-1973. Wara li ggradwat, ingħaqdet mal-bordijiet editorjali ta' Drita u ta' Les lettres albanaises, rivista miktuba mil-Franċiż. Fl-1990, isseħbet mal-oppożizzjoni demokratika u saret il-kap tal-Forum Indipendenti tan-Nisa, u ingħaqdet mal- Partit Soċjali Demokratiku Albaniż.
Ilha rappreżentanta tal-Albanija fl-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa mill-2006. Fl-Albanija, taħdem favur id-drittijiet tan-nisa, partikolarment dawk f'prostituzzjoni mġiegħla. Mill-2004, kienet il-president tal-Federazzjoni tan-Nisa tal-Albanija.
Fl-aħħar tas-snin 70, ppubblikat l-ewwel storja qasira tagħha Ndërgjegja (Kuxjenza). Ippubblikat tmien rumanzi oħra, u hija l-awtriċi ta' screenplays għal films bħal Hije që mbeten pas (1985), Rrethi i kujtesës (1987), u Bregu i ashpër (1988).
UEFA Europa League 2009–10
Il-UEFA Europa League 2009–10 kienet l-ewwel staġun mill-UEFA Europa League, il-kompetizzjoni li preċedentament kienet magħrufha bħala t-Tazza UEFA, li kienet ilha ssir għal 39 sena.
It-tim Spanjol ta' Atlético Madrid rebħu din il-kompetizzjoni meta fil-finali għelbu lit-tim Ingliż ta' Fulham – li kienu qed jilgħabu l-ewwel finali Ewropea tagħhom – ġewwa l-HSH Nordbank Arena, il-grawnd tal-klabb ta' Hamburger SV, ġewwa Amburgu, fil-Ġermanja.
L-ewwel rawnd ta' kwalifika
It-tlugħ tal-poloz, li ġiet immexxiha mill-President tal-UEFA Michel Platini u s-Segretarju Ġenerali David Taylor, għall-ewwel u t-tieni rawnds ta' kwalifika saru t-Tnejn, 22 ta' Ġunju 2009 f'Nyon, l-Iżvizzera. L-ewwel sett ta' partiti saru fl-1 u fit-2 ta' Lulju, waqt li t-tieni legs tal-partiti ntlagħbu fid-9 ta' Lulju 2009.
It-tieni rawnd ta' kwalifika
Iż-żewġ legs bejn Bnei Yehuda u Dinaburg, u bejn Rapid Wien u Vllaznia jinsabu taħt inkjesta mill-UEFA u awtoritajiet Ġermaniżi fuq każijiet ta' korruzzjoni.
It-tielet rawnd ta' kwalifika
L-ewwel sett ta' partiti ntlagħbu fit-30 ta' Lulju (waħda minnhom saret fit-28 ta' Lulju), u t-tieni sett ta' konfronti saru fis-6 ta' Awwissu 2009 (waħda minnhom saret fl-4 ta' Awwissu).
L-ewwel leg bejn Fenerbahçe u Budapest Honvéd, u t-tieni leg bejn Interblock Ljubljana u Metalurh Donetsk attwalment jinsabu taħt inkjesta mill-UEFA u awtoritajiet Ġermaniżi fuq każijiet ta' korruzzjoni.
Fażi play-off
It-tlugħ tal-poloz għar-rawnd ġew immexxiha mis-Segretarju Ġenerali tal-UEFA David Taylor u d-Direttur tal-Kompetizzjonijiet tal-UEFA Giorgio Marchetti, u saru fis-7 ta' Awwissu 2009. Għat-tlugħ tal-poloz, il-klabbs kienu separati f'żewġ gruppi skont il-koeffiċjent rispettiv tal-klabb. L-ewwel legs intlagħbu fl-20 ta' Awwissu, u t-tieni sett ta' konfronti saru fis-27 ta' Awwissu 2009, minbarra l-konfront Shakhtar Donetsk kontra Sivasspor, li tmexxa għall-25 ta' Awwissu minħabba l-parteċipazzjoni ta' Shakhtar fis-Super Cup Ewropea 2009.
Fażi tal-gruppi
It-tlughħ tal-poloz għall-fażi tal-gruppi saret ġewwa l-Grimaldi Forum f'Monako nhar it-28 ta' Awwissu 2009. Total ta' 48 tim ittellgħu fi tnax-il grupp ta' erbgħa kull wieħed. It-timijiet inqasmu f'erba' urni, skont il-koeffiċjent tal-klabb. Klabbs mill-istess urna jew mill-istess assoċjazzjoni ma jistgħux jiġu fl-istess grupp.
F'kull grupp, kull tim jilgħab kontra t-timijiet l-oħra żewġ partit (waħda ġewwa daru, u l-oħra barra minn daru). Il-ġranet tal-partiti kienu s-17 ta' Settembru, l-1 ta' Ottubru, it-22 ta' Ottubru, il-5 ta' Novembru, it-2 u t-3 ta' Diċembru, u s-16 u s-17 ta' Diċembru 2009. It-timijiet li jispiċċaw fl-ewwel żewġ timijiet javanzaw għall-fażi eliminatorja.
Matul din il-fażi tal-kompetizzjoni, il-partiti kienu jinolvu ħames uffiċċjali preżenti fil-grupp - b'żewġ uffiċċjali żejda sabiex jissorveljaw il-logħob fil-kaxxa tal-penalty bħala parti minn esperiment sanzjonat mill-FIFA.
Kriterji ta' spareġġ
Skont l-Artiklu 7.05 tar-regolamenti tal-UEFA, jekk żewġ timijiet jew aktar jispiċċaw bl-istess ammont ta' punti fi tmiem il-partiti tal-fażi tal-gruppi, il-kriterji segwenti jiġu applikati biex jiġi determinat il-klassifika finali:
Fażi eliminatorja
Fil-fażi eliminatorja, timijiet jilgħabu żewġ partiti kontra xulxin (abbażi ta' partiti ġewwa u barra minn darhom), minbarra l-finali li tintlagħab f'konfront wieħed.
It-tlugħ tal-poloz għar-rawnds ta' L-Aħħar 32 u L-Aħħar 16 saru fit-18 ta' Diċembru, kondotti mis-Segretarju Ġenerali tal-UEFA Gianni Infantino u d-Direttur tal-Kompetizzjonijiet tal-UEFA Giorgio Marchetti. Fir-rawnd ta' L-Aħħar Tlieta u Għoxrin, ir-rebbieħa tal-gruppi u l-aqwa erba' timijiet li kklassifikaw fit-tielet post fil-fażi tal-gruppi taċ-Champions League, li kellhom jilgħabu t-tieni leg ġewwa darhom, ittellgħu kontra t-tieni klassifikati tal-gruppi u l-erba' timijiet l-oħra li temmew l-avventura tagħhom fiċ-Champions League fit-tielet post (fil-fażi tal-gruppi), bir-restrizzjoni li timijiet mill-istess grupp jew mill-istess assoċjazzjoni ma jistgħux jilgħabu kontra xulxin. Fir-rawnd ta' L-Aħħar Sittax, ma kien hemm l-ebda preferenzi, u timijiet mill-istess grupp jew mill-istess assoċjazzjoni setgħu ġew kontra xulxin.
Il-poloz għall-kwarti tal-finali, is-semifinali, u l-finali (biex jiġi determinat it-tim "ġewwa daru") ittellgħu fid-19 ta' Marzu 2010, kondotti mid-Direttur tal-Kompetizzjonijiet tal-UEFA Giorgio Marchetti u l-ambaxxatur tal-finali ta' Amburgu, Uwe Seeler. L-istess bħar-rawnd ta' L-Aħħar Sittax, ma kien hemm l-ebda preferenzi, u timijiet mill-istess grupp jew mill-istess assoċjazzjoni setgħu ġew kontra xulxin.
L-Aħħar 32
L-ewwel legs intlagħbu fit-18 ta' Frar (il-konfront ġewwa darhom ta' Everton intlagħab fis-16 ta' Frar biex jiġi evitat li jkun hemm partita fl-istess ġurnata ma' dik ta' Liverpool), u t-tieni legs ħadu posthom fil-25 ta' Frar 2010 (il-konfront ġewwa darhom ta' Benfica intlagħab fit-23 ta' Frar biex jiġi evitat li jkun hemm partita fl-istess ġurnata ma' dik ta' Sporting CP).
L-Aħħar 16
L-ewwel legs intlagħbu fil-11 ta' Marzu, u t-tieni sett ta' partiti saru fit-18 ta' Marzu 2010.
Kwarti tal-finali
L-ewwel legs intlagħbu fl-1 ta' April, u t-tieni sett ta' partiti saru fit-8 ta' April 2010.
Finali
Il-finali tal-edizzjoni 2009–10 tal-UEFA Europa League intlagħbet ġewwa l-HSH Nordbank Arena f'Amburgu, il-Ġermanja, fit-12 ta' Mejju 2010. Din kienet it-tieni darba li dan il-grawnd ospita finali tal-UEFA, bil-finali l-oħra tkun dik fl-1982.
L-aqwa skorers
L-aqwa skorers tal-UEFA Europa League 2009–10 (esklużi r-rawnd preliminarju u dik tal-play-off) huma dawn il-plejers segwenti:
San Injazju ta' Loyola
Injazju ta' Loyola (Bask: Ignazio Loiolakoa, Spanjol: Ignacio de Loyola; c.  23 ta' Ottubru 1491 – 31 ta' Lulju 1556) kien qassis u teologu Bask, li waqqaf is-soċjetà reliġjuża magħrufa bħala s-Soċjetà ta' Ġesù (il-Ġiżwiti) u sar l-ewwel Superjur Ġenerali tagħha. Il-Ġiżwiti servew lill-Papa bħala missjunarji, u huma marbutin b'vot speċjali ta' ubbidjenza lejn il-Papa fejn jidħlu missjonijiet. Kienu forza importanti fi żmien il-Kontro-Riforma. Injazju jibqa' msemmi bħala direttur spiritwali ta' ħila. Il-metodu tiegħu jinsab fl-Eżerċizzji Spiritwali, sett sempliċi ta' meditazzjonijiet, talb u eżerċizzji mentali oħra, mitbugħ għall-ewwel darba fl-1548.
Tfulija
Twieled f'kastell f'Loyola, belt żgħira fuq ix-xmara Urola fil-Biskajja, fi Spanja. Sitt xhur qabel ma twieled, l-armata tar-Re Ferdinandu u Isabella kien irnexxielha tkeċċi lill-Mori minn Spanja u sena biss wara twelidu, Kristofru Kolombu kixef il-kontinent ġdid tal-Amerika.
Missier u omm Injazju, Don Beltram Ibanjez u Dona Marina Sanchez, kellhom familja numeruża ta' tmien subien u ħamest ibniet. Injazju kien is-seba' wieħed fost is-subien. Missier Injazju, Don Beltram, ma kienx ikun fil-kastell. Kien ikun jitqabad mal-armata tar-Re Ferdinandu fil-ġlied tal-Ispanjoli kontra l-Mori. Fid-dar kienet tmexxi kollox Dona Marina, omm Injazju.
Meta Injazju kellu tmien snin, safa ltim minn ommu. Ftit wara, minn Napli waslet l-aħbar ħażina tal-mewt ta' ħuh il-kbir, Juan, li kien qed jiġġieled kontra l-Franċiżi f'Napli. Ħabib tal-familja, Don Juan Velaquez, li kien it-teżorier tar-Re Ferdinandu, offra lil missier Injazju biex jieħu għandu lil Injazju fil-kastell tiegħu ta' Arevalo f'Kastilja biex hemm iħarrġu fis-sengħa nobbli bħala kavallier u Injazju sab ruħu ma' xi żgħażagħ oħra sħabu f'Kastilja fejn dam għaxar snin.
Il-Battalja ta' Pamplona
Injazju kien tgħallem sewwa s-sengħa ta' Kavallier, u ingaġġa ma' Don Manrik de Lara kaptan fl-armata u ħabib ta' Ferdinandu. Dan malajr bagħtu jiddefendi belt żgħira fuq il-fruntiera bejn Franza u Spanja, jisimha Pamplona. Il-Franċiżi kienu diġa' dawru Pamplona bir-riġmenti tagħhom u mmiraw għal fuqha mat-tletin kanun.
Fil-battalja, Injazju ntaqat b'balla. Tertqitlu rkobbtu l-leminija u ħadet sbrixx lil siequ x-xellugija. Stabat mal-art u l-Ispanjoli fil-pront tellgħu bandiera bajda bħala sinjal biex jieqaf f'daqqa l-ġlied.
L-infermiera, xħin raw sieq Injazju, qegħdulu l-għadmiet ta' rkopptu f'posthom u rabtuhielu b' faxex twal ma' njama. Meddewh fuq friex merfugħ bejn żewġt ibsaten u telqu bih lejn daru xi sittin mil 'il bogħod. Imma, sa ma wassluh ġewwa Loyola u sa ma waslu tobba mħarrġin minn Burgos, kien laħaq għadda ż-żmien u l-għadam kien beda jagħqad ma' xulxin. It-tobba sabu li l-leminija kienet ftit qasira u kellu għadma mqabbża taħt irkopptu. Beżgħu jmissuh. Imma Injazju insista li ma riedx jibqa' zopp. Reġgħu kisrulu rkopptu biex itawluhielu. Imbagħad dendlulu ma' siequ piż mehmuż bil-lenza u telqu. Il-kura ħadet iktar minn ħames xhur.
Il-Konverżjoni
Biex jgħaddi l-ħin kemm dam jiddewwa, Injazju talab lil oħtu Madalen iġġiblu xi rumanz x'jaqra. Għax kellu kilba biex jaqra r-rumanzi kavallereski ta' Amadis u l-maħbuba tiegħu Orjana. Imma f'Loyola ma kienx hemm rumanzi. Fis-senduq sabitlu Ħajja ta' Kristu oriġinarjament miktuba bil-Latin minn Patri Ludolf ta' Sassonja. Sabitlu wkoll ktieb ieħor iżgħar tal-Ħajjiet tal-Qaddisin li fih il-kittieb kien pinġa l-qaddisin bħala kavallieri ta' Kristu.
Meta fieq għamel pellegrinaġġ lis-Santwarju tal-Madonna f’Montserrat. Is-sentejn ta’ wara għaddiehom f’Manresa. Kien f’dawn is-sentejn ta’ talb u ġabra li hu beda jikteb il-ktieb famuż tiegħu ”L-Eżerċizzi Spiritwali”. Fl-1523 telaq minn Manresa u mar jagħmel pellegrinaġġ għall-Art Imqaddsa.
Studji
Meta reġa lura Spanja fl-1524, ra li mingħajr edukazzjoni soda ma setax iwettaq il-missjoni tiegħu, u telaq lejn Barċellona biex jibda jistudja l-Latin.
Fl-1528, mar l-Universita’ ta’ Pariġi. Hawnhekk iltaqa’ u sar ħabib kbir ma’ sitt studenti li wieħed minnhom kien San Franġisk Saverju, u ieħor San Pietru Faber.
Is-Soċjetà ta' Ġesù
Fl-1534, San Injazju u sħabu għamlu l-vot tal-kastita’ u tal-poverta’ fil-kappella ta’ Montmartre, u wegħdu li jmorru jippridkaw il-Vanġelu fil-Palestina u joffru s-servizzi tagħhom dirett lill Papa Pawlu III. Hekk twaqqfet is-Soċjeta’ ta’ Ġesù, jew il-Ġiżwiti kif huma magħrufin illum.
Fl-1537, San Injazju u l-kumpanni tiegħu li issa kienu saru disgħa, marru Venezja u ġew ordnati saċerdoti. Billi ma setgħux imorru l-Art Imqaddsa, marru Ruma u offrew lilhom infushom lill-Papa Pawlu III. Hekk l-Ordni ġie uffiċjalment imwaqqaf fl-1540. Fl-1541, San Injazju ġie magħżul biex ikun l-ewwel Superjur Ġenerali, u għadda l-kumplament ta’ ħajtu f’Ruma, imexxi s-Soċjeta’ ta’ Ġesù.
Efesu
daqsminuri|256x256px|Il-faċċata tal-Librerija ta' Ċelsu Efesu (/ˈɛfɪsəs, ˈɛfəsəs/ ; bil-Grieg: Ἔφεσος, b'ittri Rumani: Éphesos; bit-Tork: Efes; li oriġinarjament setgħet ġiet mill-Ittit: 𒀀𒉺𒊭, b'ittri Rumani: Apaša) kienet belt fil-Greċja Antika mal-kosta Jonja, tliet kilometri fil-Lbiċ ta' fejn illum il-ġurnata hemm Selçuk fil-Provinċja ta' İzmir, it-Turkija. Inbniet fis-seklu 10 Q.K. fuq is-sit fejn qabel kien hemm il-belt kapitali ta' Arzawan mill-kolonjalisti Attiċi u Grieg tal-Baħar Jonju. Matul iż-Żmien Grieg Klassiku, kienet waħda mit-tnax-il belt li kienu membri tal-Lega Jonja. Il-belt sfat taħt il-kontroll tar-Repubblika Rumana fil-129 Q.K.
San Injazju ta' Loyola
L-Aħħar Snin
F'mewtu, il-Kumpanija kienet tgħodd ftit iżjed minn 1000 ruħ, imqassmin f'aktar minn 100 dar, fi 12-il Provinċja.
Efesu
Fi żmienha l-belt kienet famuża għat-Tempju ta' Artemis fil-qrib (li tlesta għall-ħabta tal-550 Q.K.), li ġie ddeżinjat bħala wieħed mis-Seba' Għeġubijiet Antiki tad-Dinja. Fost il-bosta binjiet monumentali tagħha hemm il-Librerija ta' Ċelsu u t-teatru li kapaċi jilqa' 24,000 spettatur.
San Injazju ta' Loyola
Kanonizzazzjoni
Ġie ddikjarat Beatu mill-Papa Pawlu V fis-27 ta' Lulju 1609 u ddikjarat Qaddis mill-Papa Gregorju XV fit-12 ta' Marzu, 1622.
Efesu
Efesu kienet ukoll waħda mis-seba' knejjes tal-Asja kkwotati fil-Ktieb tar-Rivelazzjoni (2:1-7) fil-Bibbja; il-Vanġelu ta' San Ġwann jaf inkiteb hemmhekk ; u kienet is-sit fejn saru diversi Kunsilli Kristjani tas-seklu 5. Il-belt inqerdet mill-Gotiċi fil-263. Għalkemm wara ġiet rikostruwita, l-importanza tagħha bħala ċentru kummerċjali naqset peress li bil-mod il-mod il-port imtela' sedimenti mix-xmara Küçükmenderes. Fis-614, il-belt inqerdet parzjalment minn terremot.
San Injazju ta' Loyola
Kanonizzazzjoni
Fl-1922, ġie magħżul bħala l-Patrun Speċjali tal-Eżerċizzi Spiritwali u tal-Irtiri.
Efesu
Illum il-ġurnata, il-fdalijiet ta' Efesu huma attrazzjoni turistika lokali u internazzjonali importanti ħafna, u huma aċċessibbli mill-Ajruport ta' Adnan Menderes u mir-raħal turistiku ta' Kuşadası. Fl-2015, il-fdalijiet ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Żmien il-Bronż
L-iskavi f'dawn l-aħħar snin żvelaw insedjamenti minn Żmien il-Bronż Bikri fl-Għolja ta' Ayasuluk. Skont sorsi Ittiti, il-belt kapitali tar-renju ta' Arzawa (stat indipendenti ieħor fil-Punent u fin-Nofsinhar tal-Anatolja/Asja Minuri) kienet Apasa (jew Abasa), u xi studjużi jissuġġerixxu li hija l-istess post li iktar 'il quddiem il-Griegi sejħu Efesu. Fl-1954, ġie skopert post funebri minn żmien Mycenae (1500-1400 Q.K.), li kien fih bċejjeċ taċ-ċeramika, u nstab qrib il-fdalijiet tal-Bażilika ta' San Ġwann. Dan kien il-perjodu tal-espansjoni ta' Mycenae, meta l-Achaioi (kif sejħilhom Omeru) bdew jinsedjaw fl-Asja Minuri, proċess li baqa' għaddej sas-seklu 13 Q.K. L-ismijiet Apasa u Efesu jidher li għandhom l-istess oriġini, u kitbiet li nstabu dan l-aħħar jidher li jindikaw il-postijiet fir-reġistri Ittiti.
Żmien il-migrazzjonijiet Griegi
daqsminuri|Il-kolonna li għad fadal mit-Tempju ta' Artemis Efesu ġiet stabbilita bħala kolonja Attika-Jonja fis-seklu 10 Q.K. fuq għolja (issa magħrufa bħala l-Għolja Ayasuluk), tliet kilometri miċ-ċentru ta' Efesu tal-qedem (kif indikat mill-iskavi fil-Kastell tas-Seljuk matul is-snin 90 tas-seklu 20). Il-fundatur mitiku tal-belt kien prinċep ta' Ateni jismu Androklos, li kellu jitlaq minn pajjiżu wara l-mewt ta' missieru, ir-Re Kodros. Skont leġġenda, huwa stabbilixxa Efesu fuq il-post fejn l-oraklu ta' Delphi sar realtà ("Ħuta u ċingjal juruk it-triq"). Androklos keċċa l-biċċa l-kbira tal-abitanti Karjani u Leleġjani tal-belt u għaqqad niesu mal-kumplament. Huwa kien ġellied ta' suċċess, u bħala re kien kapaċi jgħaqqad lit-tnax-il belt ta' Jonja flimkien fil-Lega Jonja. Matul ir-renju tiegħu l-belt bdiet tkattar il-ġid. Huwa miet f'battalja kontra l-Karjani meta ġie jgħin lil Priene, belt oħra tal-Lega Jonja. Androklos u l-kelb tiegħu jidhru fil-freġju tat-Tempju ta' Adrijanu, li jmur lura għas-seklu 2. Iktar 'il quddiem, storiċi Griegi bħal Pausanias, Strabo u Herodotos, kif ukoll il-poeta Kallinos assenjaw mill-ġdid l-istabbiliment mitoloġiku tal-belt lil Efos, ir-reġina tal-Amazon.
L-alla femminili Griega Artemis u l-alla femminili l-kbira tal-Anatolja Kybele ġew identifikati flimkien bħala Artemis ta' Efesu. Il-"Mara ta' Efesu" b'bosta isdra, identifikata ma' Artemis, kienet tiġi venerata fit-Tempju ta' Artemis, wieħed mis-Seba' Għeġubijiet Antiki tad-Dinja u l-ikbar binja tad-Dinja l-Antika skont Pausanias (4.31.8). Pausanias isemmi li t-tempju nbena minn Efesu, iben l-alla tax-xmara Caystrus, qabel il-wasla tal-Jonji. Minn din l-istruttura, fadal biss ftit traċċi.
Sorsi antiki jidher li jindikaw li isem iktar antik tal-post kien Alope (bil-Grieg Antik: Ἀλόπη, b'ittri Rumani: Alópē). nofs|daqsminuri|568x568px|Veduta panoramika tat-triq tal-port ta' Efesu
Żmien Arkajku
Madwar is-650 Q.K., Efesu ġiet attakkata miċ-Ċimmerjani li qerduha, inkluż it-Tempju ta' Artemis. Wara li ċ-Ċimmerjani tkeċċew, il-belt ġiet immexxija minn sensiela ta' tiranni. Wara rewwixta mill-poplu, Efesu ġiet immexxija minn kunsill. Il-belt reġgħet bdiet tkattar il-ġid taħt tmexxija ġdida, u pproduċiet għadd ta' figuri storiċi importanti bħall-poeti Callinus u Hipponax, il-filosfu Eraklitu, il-pittur il-kbir Parrhasius u iktar 'il quddiem il-grammatiku Zenodotos u l-fiżiċi Soranus u Rufus. xellug|daqsminuri|Munita Electrum ta' Efesu tas-620-600 Q.K. In-naħa ta' quddiem: ċerva. In-naħa ta' wara: siġill kwadru. Għall-ħabta tal-560 Q.K., Efesu nħakmet mil-Lidjani taħt ir-re Croesus, li minkejja li kien mexxej aħrax, kien jittratta lill-abitanti b'rispett u saħansitra sar il-kontributur ewlieni għar-rikostruzzjoni tat-Tempju ta' Artemis. Il-firma tiegħu nstabet fuq il-bażi ta' waħda mill-kolonni tat-tempju (issa għall-wiri fil-British Museum). Croesus wassal għar-raggruppament tal-popolazzjonijiet tal-insedjamenti (synoikismos) differenti madwar Efesu, fil-qrib tat-Tempju ta' Artemis, u b'hekk kabbar il-belt.
Iktar 'il quddiem fl-istess seklu, il-Lidjani taħt Croesus invadew il-Persja. Il-Jonji rrifjutaw offerta ta' paċi minn Ċiru l-Kbir, u minflok żammew mal-Lidjani. Wara li l-Persjani għelbu lil Croesus, il-Jonji offrew il-paċi, iżda Ċiru insista li jarrendu u jsiru parti mill-imperu. Huma ġew megħluba mill-kmandant tal-armata Persjana Harpagos fil-547 Q.K. Il-Persjani mbagħad inkorporaw il-bliet Griegi tal-Asja Minuri fl-Imperu Akemenid. Dawk il-bliet imbagħad ġew immexxija minn satrapi.
Efesu qanqlet il-kurżità tal-arkeologi minħabba li għaż-Żmien Arkajku ma hemm l-ebda post definit fejn kien jinsab l-insedjament. Hemm bosta siti li jissuġġerixxu ċ-ċaqliq ta' insedjament bejn Żmien il-Bronż u Żmien ir-Rumani, iżda s-sedimenti li nġemgħu fil-portijiet naturali kif ukoll iċ-ċaqliq tax-xmara Kayster wasslu biex il-post qatt ma baqa' l-istess wieħed.
Natasha Lako
Natasha Lako (twieldet 13 May 1948) hija poeta u kittieba Albaniża. Hija parti mill-ewwel ġenerazzjoni ta' kittieba nisa tal-pajjiż.
Efesu
Żmien Klassiku
daqsminuri|227x227px|L-istatwa ta' Artemis fil-Mużew Arkeoloġiku ta' Efesu Efesu kompliet tistagħna, iżda meta Cambyses II u Darius għollew it-taxxi, il-poplu ta' Efesu ħadet sehem fir-Rewwixta Jonja kontra t-tmexxija Persjana fil-Battalja ta' Efesu (498 Q.K.), avveniment li wassal għall-gwerer bejn il-Griegi u l-Persjani. Fl-479 Q.K., il-Jonji, flimkien ma' Ateni, irnexxielhom ikeċċu lill-Persjani mix-xtut tal-Asja Minuri. Fl-478 Q.K., il-bliet Jonji ma' Ateni daħlu fil-Lega Deljana kontra l-Persjani. Efesu ma kkontribixxietx bil-bastimenti iżda tat appoġġ finanzjarju. xellug|daqsminuri|227x227px|L-istatwa tas-Sinjura ta' Efesu fil-Mużew Arkeoloġiku ta' Efesu Matul il-Gwerra Peleponniża, Efesu l-ewwel alleat ruħha ma' Ateni iżda iktar 'il quddiem, fil-Gwerra Deċeljana jew Jonja, żammet ma' Sparta, li kienet irċeviet ukoll l-appoġġ tal-Persjani. B'riżultat ta' dan, it-tmexxija tal-bliet Jonji reġgħet għaddiet għand il-Persja.
Dawn il-gwerer ma tant affettwaw wisq il-ħajja ta' kuljum f'Efesu. In-nies ta' Efesu kienu tassew moderni fir-relazzjonijiet soċjali tagħhom: kienu jħallu lill-barranin jintegraw u l-edukazzjoni kienet meqjusa siewja. Iktar 'il quddiem, Plinju x-Xiħ semma li f'Efesu kien ra rappreżentazzjoni tal-alla femminili Diana magħmula minn Timarete, bint pittur.
Natasha Lako
Lako studjat ix-xjenza politika fl-Università ta' Tirana, fejn speċjalizzat fil-ġurnaliżmu. Ħadmet ukoll fil-New Albania Film Studios f'Tirana. Flimkien ma' Diana Çuli u Helena Kadare, kienet waħda mill-ftit kittieba nisa matul ir-reġim komunista Albaniż. Mill-1991 sal-1993, inħatret bħala membru tal-Partit Demokratiku fil-gvern ta' koalizzjoni. Fl-1997, saret l-ewwel direttur tal-Arkivji tal-Films Albaniżi, fejn ħadmet għal numru ta' snin.
Efesu
Żmien Klassiku
Fit-356 Q.K., it-Tempju ta' Artemis ingħata n-nar, skont il-leġġenda, minn miġnun imsejjaħ Herostratus. L-abitanti ta' Efesu mill-ewwel bdew jirrestawraw it-tempju u saħansitra ppjanaw wieħed ikbar u iktar grandjuż mit-tempju oriġinali.
Natasha Lako
Lako, li ħadmet ukoll bħala kittieba għall-film, hija miżżewwġa lill-attur u direttur tal-films Albaniż Mevlan Shanaj. Għandhom żewġt itfal, Hera u Joni.
Efesu
Żmien Ellenistiku
daqsminuri|Mappa storika ta' Efesu mill-Meyers Konversationslexikon, 1888 Meta Alessandru l-Kbir rebaħ kontra l-qawwiet Persjani fil-Battalja ta' Granicus fit-334 Q.K., il-bliet Griegi tal-Asja Minuri ġew illiberati. It-tirann pro-Persjan Syrpax u l-familja tiegħu ġew imħaġġrin u nqatlu, u Alessandru ntlaqa' b'għożża meta daħal trijonfanti f'Efesu. Meta Alessandru ra li t-Tempju ta' Artemis kien għadu ma tlestiex, huwa ppropona li jiffinanzjah u jkollu ismu mnaqqax fuq quddiem. Iżda l-abitanti ta' Efesu ma qablux, peress li sostnew li ma kienx adegwat li alla jibni tempju lil alla ieħor. Wara l-mewt ta' Alessandru fit-323 Q.K., fil-290 Q.K. Efesu sfat taħt it-tmexxija ta' wieħed mill-ġenerali ta' Alessandru, Lysimachus.
Wara li x-xmara Kayster (bil-Grieg: Κάϋστρος) imliet il-port l-antik bis-sedimenti, l-imraġ li rriżultaw ikkawżaw il-malarja u bosta mwiet fost l-abitanti. Lysimachus ġiegħel lin-nies jiċċaqilqu mill-insedjament l-antik madwar it-Tempju ta' Artemis għas-sit attwali xi żewġ kilometri 'l bogħod, meta bħala l-aħħar miżura r-re għerreq il-belt l-antika billi bblokka l-katusi tad-dranaġġ. L-insedjament il-ġdid uffiċjalment ġie msejjaħ Arsinoea (bil-Grieg Antik: Ἀρσινόεια jew Ἀρσινοΐα) jew Arsinoe (Ἀρσινόη), b'ġieħ it-tieni mara tar-re, Arsinoe II tal-Eġittu. Wara li Lysimachus qered il-bliet fil-qrib ta' Lebedos u Colophon fil-292 Q.K., huwa ordna r-rilokazzjoni tal-abitanti tagħhom fil-belt il-ġdida.
Efesu rvellat wara l-mewta kiefra ta' Agatokle, u tat lir-re Ellenistiku tas-Sirja u tal-Mesopotamja Seleucus I Nicator opportunità li jegħleb u joqtol lil Lysimachus, l-aħħar rivali tiegħu, fil-Battalja ta' Corupedium fil-281 Q.K. Wara l-mewt ta' Lysimachus il-belt reġgħet ingħatat l-isem ta' Efesu. xellug|daqsminuri|255x255px|It-teatru ta' Efesu B'hekk Efesu saret parti mill-Imperu tas-Selewċidi. Wara l-qtil tar-re Antiochus II Theos u l-mara Eġizzjana tiegħu, il-faragħun Tolomew III invada l-Imperu tas-Selewċidi u l-flotta Eġizzjana kaxkret il-kosta tal-Asja Minuri. Efesu sfat taħt it-tmexxija Eġizzjana bejn il-263 u l-197 Q.K.
Żmien Ruman Klassiku (129 Q.K.-395 W.K.)
daqsminuri|236x236px|Ġebla b'tinqixa tal-alla femminili Nike Efesu, bħala parti mir-renju ta' Pergamon, sfat taħt ir-Repubblika Rumana fil-129 Q.K. wara li r-rewwixta ta' Eumenes III ma rnexxietx.
Il-belt ħasset l-influwenza Rumana minnufih; it-taxxi żdied b'mod konsiderevoli, u t-teżori tal-belt ġew sistematikament misruqa. B'hekk fit-88 Q.K., Efesu laqgħet lil Archelaus, ġeneral ta' Mithridates, ir-re ta' Pontus, meta ħakem l-Asja (l-isem Ruman għall-Punent tal-Asja Minuri). Minn Efesu, Mithridates ordna li kull ċittadin Ruman fil-provinċja jinqatel u dan wassal għall-Vespri Asjatiċi, il-qtil ta' 80,000 ċittadin Ruman fl-Asja, jew kwalunkwe persuna li kienet titkellem b'aċċent Latin. Bosta kienu għexu f'Efesu, u l-istatwi u l-monumenti ta' ċittadini Rumani f'Efesu nqerdu wkoll. Iżda meta raw kemm in-nies ta' Chios kienu ġew ittrattati ħażin minn Zenobius, ġeneral ta' Mithridates, irrifjutaw li jidħlu fl-armata tiegħu. Zenobius ġie mistieden fil-belt biex iżur lil Philopoemen, missier Monime, il-mara ppreferuta ta' Mithridates, u protettriċi ta' Efesu. Peress li n-nies ta' Efesu ma kienu qed jistennew xejn ta' ġid minnu, tefgħuh il-ħabs u qatluh. Mithridates ivvendika ruħu u ta kastigi ħorox. Madankollu, il-bliet Griegi ngħataw il-ħelsien u diversi drittijiet sostanzjali. Għal żmien qasir, Efesu saret belt b'awtogovernanza. Meta Mithridates tilef fl-Ewwel Gwerra Mitridatika kontra l-konslu Ruman Lucius Cornelius Sulla, Efesu reġgħet għaddiet taħt it-tmexxija Rumana fis-86 Q.K. Sulla impona indennità enormi, flimkien ma' ħames snin ta' taxxi arretrati, u dan wassal biex il-bliet Asjatiċi jkunu midjuna ferm għal żmien twil. xellug|daqsminuri|It-Tempju ta' Adrijanu f'Efesu Ir-Re Tolomew XII Auletes tal-Eġittu rtira f'Efesu fis-57 Q.K., u qatta' żmienu fis-santwarju tat-Tempju ta' Artemis meta s-Senat Ruman ma reġax tah it-tron.
Marku Antonju ntlaqa' minn Efesu għal perjodi meta kien il-prokonslu u fit-33 Q.K. ma' Kleopatra meta ġabar flimkien il-flotta tiegħu ta' 800 bastiment qabel il-Battalja ta' Actium ma' Ottavjanu.
Meta Awgustu sar imperatur fis-27 Q.K., l-iżjed bidla importanti kienet meta għamel lil Efesu l-belt kapitali tal-Asja prokonsulari (li kienet tkopri il-Punent tal-Asja Minuri) minflok Pergamum. Efesu mbagħad daħlet f'era ta' prosperità, peress li saret kemm is-sede tal-gvernatur kif ukoll ċentru ewlieni tal-kummerċ. Skont Strabo, bħala importanza u daqs kienet saħansitra t-tieni belt wara Ruma.
Il-belt u t-tempju nqerdu mill-Gotiċi fil-263 u dan wassal biex il-ġmiel tal-belt jaqbad it-triq tan-niżla. Madankollu, l-Imperatur Kostantinu l-Kbir reġa' bena l-biċċa l-kbira tal-belt u bena banjijiet pubbliċi ġodda.