cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krakovja
Fis-sena 2000, Krakovja kienet Kapitali Ewropea tal-Kultura. Fl-2013, Krakovja ġiet approvata uffiċjalment bħala Belt tal-Letteratura mill-UNESCO. Il-belt ospitat il-Jum Dinji taż-Żgħażagħ f'Lulju 2016. Fl-2023, saret it-tielet edizzjoni tal-Logħbiet Ewropej f'Krakovja u r-reġjun ta' Małopolskie.
Sit ta' Wirt Dinji
Iċ-Ċentru Storiku ta' Krakovja ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1978.
Carmelo Caruana
Mro. Carmelo Caruana (3 ta' Novembru 1927 - 17 ta' Jannar 2005) twieled Ħal Luqa, iben Ġwann Battista u Giovanna nee’ Farrugia. Huwa iżżewweġ lis-Sinjura Evelina mill-Birgu fl-1954. Kellu żewġ ulied, bintu Joan u Joseph li hu wkoll mużikant u bandist ma' diversi baned fosthom l-banda tagħna.
Tfulitu
Sa minn ċkunitu, kellu rabta kbira ma’ l-Għaqda Mużikali ta' Sant’ Andrija peress li missieru kien attiv fil-każin u membru fil-Kumitat. Missier is-Surmast Caruana, is-Sur Gio Batta Caruana kien għal diversi snin Direttur tal-Każin, kaxxier, kif ukoll President fi żmien l-Gwerra bejn l-1944 u 1945 u għalhekk kien jieħu lil ibnu l-każin miegħu. Mro. Carmelo Caruana ukoll kien membru tal-kumitat u serva f’bosta karigi fosthom ta’ Segretarju u Arkivista. Kien membru fil-kumitat bħala arkivista meta fl-1952 l-Għaqda għalqet 70 sena u ġie inawgurat l-każin prezenti flimkien ma strumentatura ġdida u Arkivju Mużikali ġdid. Propju fl-2002 meta l-Għaqda fakkret l-50 sena min din il-ġrajja l-Għaqda ppreżentat memento lilu kif ukoll lil Frans Mifsud, l’ uniċi tnejn li kienu għadhom ħajjin min dak il-kumitat. Mro. Carmelo Caruana kien wieħed minn tal-ewwel li nħatar Membru Onorarju tal-Għaqda.
Bla dubju l-akbar talent li kellu Mro. Carmelo Caruana kien fil-kamp mużikali. Kif kienet drawwa f’dawk iż-żminijiet, jiġifieri ftit qabel it-Tieni Gwerra Dinjija, membri jew Bandisti kienu jgħallmu dak li jafu lill-oħrajn. Ma kienx hawn skejjel tal-mużika. Fil-każ ta’ Mro. Caruana, kien propju missieru Ġan Patist, li kien mużiċist, li beda jgħallmu. Maestro Vincenzo Caruana Spiteri, ukoll iben l-Għaqda Muzikali Sant’ Andrija kien iz-ziju tiegħu, ħu missieru. Mal-Banda Sant’ Andrija huwa ħareġ idoqq bil-kwartin. Kompla l-istudji tiegħu ghand Mro Antonio Muscat Azzopardi u wara tgħallem l-armonija u l-vjolin għand Mro Agostino Camilleri.
Bidu
Għal żmien twil kien jifforma parti mill-kappella tas-Surmast Lorenzo Galea tal-Birgu, u tas-Surmast Camilleri, magħrufa għal ħafna servizzi reliġjużi f’diversi knejjes ta’ Malta u Għawdex. Beda l-karriera tiegħu bħala Surmast mal-Banda Sant’ Andrija fejn dan idderiega ghal diversi darbi bħala ‘co-director’ tal-banda. L-ewwel darba li dderieġa l-Banda Sant’ Andrija uffiċjalment bħala sostitut tas-Surmast A. Muscat Azzopardi kien fil-15 t’Awwissu 1949, min dakinhar dderiega lill-Banda għal bosta drabi. Is-Surmast ta’ dak iż-żmien, Mro. Antonio Muscat Azzopardi, kien jemmen li s-Surmast Caruana kellu talent mużikali kbir u għamel min kollox biex jgħin lil dan it-talent joħroġ fil-beraħ. Kienet drawwa ta’ Mro. Antonio Muscat Azzopardi li jrawwem lill-Mro. Caruana billi jħallieħ jidderieġi l-kunċerti tal-Banda. Kont tarhom wara l-kunċert jiddiskutu l-mużika magħżula, kif ukoll d-direzzjoni.
Wara l-Gwerra b’Malta prattikament kollha mġarrfa, l-Banda ta' Sant'Andrija dejjem baqgħet attiva bil-kunċerti. Kienet l-hena ta' Mro Carmelo Caruana, kif ukoll ta' diversi bandisti oħrajn li joħorġu l-mużika u jdoqqu kuljum kull filgħaxija. Apparti Mro Carmelo Caruana (kwartin) trawmu diversi bandisti eċċezzjonali fosthom is-Surmast preżenti tal-Banda Sant'Andrija Mro Paul Schembri (Euphonium), John Calleja (kurunetta), GianMari Busuttil (Baxx), Ġużeppi Bartolo (Trumbun) u diversi bandisti oħra ta' talent kbir li Mro Caruana għaraf juża is-servizzi tagħhom tul iż-żmien tiegħu bħala Surmast ta’ baned oħra madwar Malta.
Drawwa oħra li tejbet it-talent tal-Mro Caruana kienet li Mro Muscat Azzopardi kien jixtri diversi partituri orkestrali biex jiġu rranġati għal Banda Sant'Andrija kif ukoll għall-Banda l’Isle Adam tar-Rabat fejn Mro Muscat Azzopardi kien ukoll Surmast. Kien iħalli f’idejn Mro Caruana biex jirranġa l-mużika. Mro Carmelo Caruana żgur jibqa' magħruf għal kompożizzjonijiet u arranġamenti mużikali li għamel ghal baned.
Meta kont tidħol fl-istudju tiegħu fejn kien jikkomponi u jirranġa kont tħoss li dħalt f’tempju tal-mużika. Kull fejn iddawwar wiċċek tara kotba, partituri, CDs, kollox marbut mal-mużika. Impressjonanti l’ammont ta’ arrangamenti li kellu arkivjat, kif ukoll jimperssjonak ghax meta kont issaqsih ghal xi bicca muzika, kien jghidlek, “ Iva ghandi zewg arrangamenti”. Hu ipprepara tant xoghlijiet muzikali biex setghu jkunu esegwiti mill-banda kemm dik immexxija minnu kif ukoll minn baned ohrajn. Xiehda ta’ dan Mro Carmelo Caruana nhatar Maesto Onorarju ta’ diversi baned ma’ Malta. Fost dawn nsibu bla dubju lil Ghaqda Muzikali Sant’ Andrija ,Ghaqda Muzikali Lourdes Paola, Banda Beland taz-Zejtun, ta’ Birzebbugia, ta’ Bormla, ta’ Hal Qormi, kif ukoll ta’ San Lawrenz tal-Birgu.
Ghat-talenti muzikali tieghu kien maghzul bhala Surmast tal-Banda Maria Mater Gratiae ta’ Haz Zabbar fl-1963 u dam ghal ghaxar snin Surmast. Fl-1969 ma din l-istess banda dderiega l-Innu Kantata lill-Appostlu Sant’ Andrija nhar il-Festa f”Hal Luqa.
Il-Banda King's Own
Kien fl-1973 meta biex inghaqad bhala Surmast tal-King’s Own kellu jhalli l-Banda ta’ Haz Zabbar. Fil-kazin tal-Banda tal-Belt huwa ga kien ilu aktar minn ghaxar snin bhala Assistent, jghallem l-aljievi u jassisti lis-Surmast l-Maggur Anthony Aquilina. Kien ukoll bandist ma’ din il-banda fejn kien jdoqq il-klarinett Piccolo. L-ewwel darba li dderiega l-King’s Own kienet fil-Festa tal-Madonna tal-Gilju fl-Imqabba fl-1973. Sena wara fl-1974 gie celebrat ic-Centenarju mit-twaqqif tas-Socjeta u Banda King’s Own. Il-King’s Own that id-direzzjoni ta’ Mro Carmelo Caruana esegwiet program fit-Teatru Manoel fejn daqqet is-Sinfonija Struensee ta’ Mayerbeer u Sinfonija ‘Dal Nuovo Mondo’ ta’ Dvorak li kollha spiccaw b’applawsi kbar. Min dakinhar il-quddiem kienu biss successi bil-programmi li ta’ kull sena l-Banda Cittadina King’s Own kienet tesegwixxi madwar Malta u Ghawdex, kif ukoll fil-programmi gewwa l-Istitut Kattoliku fil-Furjana. Nistghu nghidu li l-maggoranza tal-karriera muzikali tieghu nafuha ma’ din il-banda fejn dam ghal 29-sena shah. Fl-2002 kellu jirtira ghal ragunijiet ta’ sahha, bhala apprezzament tal-hidma li ghamel ma-din il-Banda l-kumitat hatru bhala Surmast Emeritus.
Baned Oħrajn
Mro Carmelo Caruana kien ukoll Surmast tal-Banda de Paule ta’ Rahal Gdid bejn l-1987 u l-1993.
Ghal sittax-il sena mexxa wkoll il-Banda tat-Tarzna fejn kien impjegat bhala ‘draughtsman’.
Huwa dejjem hadem biex ikattar u jghallem is-sbuhija tal-muzika. Hafna jiftakru il-programm ta’ Peter Paul Ciantar ‘Siesta’ kuljum wara nofsinhar fuq FM Bronja. Dan kien program radjofoniku fejn l-Maltin kienu jitolbu biex jindaqqu diversi bcejjec ta’muzika klassika. Kull nhar ta’ Hamis is-Sur Ciantar kien icempel lil Mro Caruana biex fuq ir-radju jiddiskutu dwar xi kompozitur partikolari. Ukoll waqt il-kuncerti kien jhobb jispjega dwar il-muzika li ser tindaqq.
L-Ghaqda Muzikali Sant’ Andrija dejjem sabet l-appogg tas-Surmast Carmelo Caruana. Kien jigi bil-qalb kollha jiltaqa ma shabu membri tal-Ghaqda taghna. Kull meta is-Socjeta’ kellha bzonn xi bicca muzika dan kien jghaddiha lil arkivista ‘senza interessi’. Ukoll kull meta fil-ftit okkazjonijiet is-Surmast prezenti kien jkun ndispost huwa kien jidderiegi l-banda minfloku. Kien dejjem unur li banda tkun diretta f’xi okkazjoni minn Surmast ta’ dik il-kwalita’ specjalment min bniedem li ghamel isem ghal Hal Luqa madwar Malta kollha.
Mewt
Mro Carmelo Caruana miet nhar it-Tnejn 17 ta’ Jannar 2005 fl-għomor ta’ 78 sena. Il-Funeral sar fil-Knisja Parrokkjali tar-Rahal Gdid. Fil-funeral tieghu hadu sehem zewg baned Maltin. Il-Banda Kristu Re ta’ Rahal Gdid, b’korteo gewwa Rahal gdid. Kif ukoll sar Korteo iehor gewwa rahal twelidu, Hal Luqa, bil-Banda Sant’ Andrija. Diversi kienu l-baned li gew bl-istandard taghhom, apparti l-Ghaqda Muzikali Sant’ Andrija u L-Banda Kristu Re ta’ Rahal Gdid li daqqew kien hemm rappresentati dawn il-baned, il-King’s Own Band tal-Belt Valletta, il-Banda Queen Victoria taz-Zurrieq, il-Banda Beland taz-Zejtun, Isle Adam tar- Rabat, Banda San Lawrenz u Prince of Wales tal-Birgu, Lilly Band u Sta Marija tal-Mqabba, Banda Sta Katerina taz-Zurrieq,Banda Lourdes Paola, San Guzepp ta’ Hal Ghaxaq, Santa Marija tal-Qrendi u Nicolo Isourd tal-Mosta. Dan kollu b’turija ta’ rispett kbir li kellu dan is-surmast mill-komunita bandistika Maltija.
Tumas Dingli
Tumas Dingli (twieled fit-22 ta' Diċembru 1591 – miet fit-22 ta' Jannar 1666) kien bennej tal-knejjes u skultur fil-ġebla Maltija. Fiż-żewġ oqsma għamel isem kbir għalih u għal pajjiżu għaliex minn taħt l-idejn imħarrġa tiegħu ħarġet skultura qisha bizzilla li żżejjen il-knisja l-qadima ta' Birkirkara u dik ta' Ħ'Attard.
Bijografija u Xogħlijiet
Tumas Dingli mexa tista' tgħid fuq il-passi ta' missieru Ġakbu Dingli, kif ukoll iz-ziju, Andrea Dingli. Dingli studja il-matematika u wara ħa s-sengħa ta' arkitett minn Matteo Coglitura. Dingli kien ġej minn familja ta' skalpellini jew naġġara, jiġifieri skulturi fil-ġebla. Ismu huwa ġeneralment marbut ma' tipoloġija ta' knisja fi stil li nistgħu nsejħulu, b'ċerta riżerva, bħala Rinaxximentali. Karatteristiċi ewlenija huma l-proporzjonijiet armonjużi, l-użu tal-pilastri ġganteski bil-panewijiet, l-użu tan-niċċa biex tagħti artikolazzjoni aktar rikka lill-faċċata u lit-tambur tal-koppla, u fuq kollox, l-iskultura fina fil-ġebel, speċjalment fil-prospettivi tal-artali u madwar il-bibien.
Is-sengħa tiegħu fit-tfassil tal-knejjes għandha xhieda ħajja fl-irħula ta' Ħ'Attard, in-Naxxar, Ħal Għargħur, il-Gudja, Ħaż-Żabbar u Birkirkara. Kien ukoll imdaħħal fil-bini tal-Akkwedott, il-Palazz tal-Isqof u Porta Reale fil-Belt Valletta.
Influwenzi
Bħala bennej ta' knejjes jidher li mexa fuq il-passi ta' Vittorio Cassar, it-tifel ta' Ġlormu Cassar. Tgħallem ukoll minn Giovanni Attard, li kiseb fama bħala bennej tal-akkwedott.
Mewt
Tumas Dingli miet ta' 75 sena, fit-22 ta' Jannar 1666 u jinsab midfun fil-knisja ta' Ħ'Attard taħt l-artal tad-Duluri. Sfortunatament iż-żmien ħassar u qered lapida li kienet tfakkar il-post fejn jinsab jistrieħ fil-knisja ta' Ħ'Attard iżda fortunatament għandna traskrizzjoni tagħha.
25 ta' Ottubru
1898 - Is-Soċjetà Filarmonika Victory - Xagħra (Banda Victory) ġiet twaqqfet uffiċjalment u kienet l-ewwel banda mwaqqfa fl-irħula kollha t’Għawdex.
Leġjun ta' Marija
Il-Leġjun ta' Marija (bil-Latin: Legio Mariae) ġie mwaqqaf minn Frank Duff fis-7 ta' Settembru, 1921 f'Dublin, l-Irlanda.
Ġewwa Malta, il-Leġjun ta' Marija beda fl-1936 minn Monica Walsh, Tessie Agius u Mary Pitré f'Tas-Sliema u kellu l-ewwel direttur spiritwali lil Dun Karm Psaila, il-Poeta Nazzjonali u ġie rikonoxxut uffiċjalment fl-1940.
Il-Leġjun ta' Marija ġie ffurmat fuq is-sistema tal-Leġjun Ruman biex jaħdem għas-servizz tal-Knisja u jġedded il-vera devozzjoni lejn Marija fil-membri tiegħu. L-għan tal-Leġjun huwa li jaħdem għall-qdusija tal-membri u l-evanġelizzazzjoni ta' oħrajn.
Nisa f’Malta
daqsminuri|Is-simbolu tal-ġeneru femminili Il-kunċett tan-Nisa f’Malta jirreferi, fost affarijiet oħra, għall-istatus soċjali tan-nisa fis-soċjetà Maltija f’kuntesti differenti tal-imgħoddi u tal-preżent fl-istorja ta’ Malta.
Edukazzjoni
Il-Knisja Kattolika Rumana f’Malta ma tantx ippromwoviet wisq ir-rwol tan-nisa fis-soċjetà, minn tal-inqas sas-seklu 20, għaliex kienet tal-fehma li r-rwol tan-nisa f’ħajjithom kien li jiżżewġu, ikollhom it-tfal u jieħdu ħsieb ix-xogħol tad-dar.
L-edukazzjoni tal-bniet u tan-nisa f’Malta tindika: “...evidenza ta’ impenn notevoli għall-iżvilupp sħiħ tal-bniet u tan-nisa f’soċjetá globali”.
Politika u suffraġju
Mill-għoti tas-suffraġju universali f’Malta fl-1947 ġew ikkontestati ħmistax-il elezzjoni ġenerali. 73 mara biss ikkontestaw f’dawn l-elezzjonijiet. Min-naħa l-oħra, l-għadd ta’ rġiel li kkontestaw f’dawn l-elezzjonijiet qabżu l-1,000. Madankollu, f’dawn l-aħħar snin, l-għadd ta’ nisa li kkontestaw fl-elezzjonijiet ġenerali żdied. Fil-fatt, 24 kandidat mara ikkuntestaw fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1998, l-ogħla numru fl-istorja, u sitta minnhom ġew eletti. B’hekk kien hemm rata ta’ suċċess għan-nisa ta’ 25 %.
Fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1947 kien hemm l-iżgħar għadd ta’ kandidati nisa, fejn ikkontestaw żewġ nisa biss. Madankollu, ir-riżultat wassal għal rata ta’ suċċess ta’ 50 %, ladarba Agatha Barbara ġiet eletta. L-elezzjonijiet ġenerali tal-1955 kellhom l-iktar rata baxxa ta’ suċċess ta’ 14.3 % għall-kandidati nisa, fejn ġiet eletta biss kandidata mara waħda minn seba’. Fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ wara, ir-rata ta’ suċċess żdiedet bil-mod, sakemm fl-elezzjonijiet ġenerali tal-1976 kien hemm rata ta’ suċċess ta’ 42.3 % għall-kandidati nisa, fejn ġew eletti tliet kandidati nisa minn seba’. Dawn kienu Agatha Barbara u Evelyn Bonaci għall-Partit Laburista u Anne Agius Ferrante għall-Partit Nazzjonalista li kisbet siġġu wara elezzjoni suppletiva.
Madankollu, ir-rati ta’ suċċess tal-ewwel u tat-tielet elezzjonijiet mirbuħa minn kandidati nisa qatt ma ntlaħqu sa issa (fl-1947 kienet 50 % filwaqt li fl-1951 kienet 57.1 %). Ir-rata bil-mod il-mod telgħet għal 42.9 % fl-1976, iżda dan l-andament pożittiv intilef u r-rata ta’ suċċess niżlet għal 20 % fl-1981. Fl-2003 reġgħet telgħet għal 28.6 %, bl-istess riżultat li kien inkiseb fl-1998, b’sitt membri parlamentari nisa, tlieta f’wieħed miż-żewġ partiti politiċi ewlenin f’Malta.
Liġijiet dwar il-ħtif u ż-żwieġ
Fl-2015, Malta ġiet ikkritikata minn Equality Now (“Ugwaljanza Issa”), għal liġi li, f’ċerti ċirkostanzi, tista’ tippreskrivi l-piena ta’ raġel li jaħtaf mara, jekk wara li jaħtafha, ir-raġel u l-mara jiżżewġu (l-Artikolu 199 u l-Artikolu 200 tal-Kodiċi Kriminali ta’ Malta). L-artikolu fl-aħħar mill-aħħar ġie abolit permezz tal-Artikolu 24 tal-Att XIII tal-2018.
Tuneżija
It-Tuneżija, uffiċjalment magħrufa bħala r-Repubblika tat-Tuneżija (Għarbi: الجمهورية التونسية‎ il-Jomhūriya it-Tūnisiya, Franċiż: République Tunisienne) hi l-iżgħar pajjiż fl-Afrika ta' Fuq. It-Tuneżija għandha tliet fruntieri: l-Alġerija fil-Punent, il-Libja fil-Lbiċ u l-Baħar Mediterran fit-Tramuntana u l-Lvant. Minkejja li dan huwa pajjiż żgħir, għandu popolazzjoni kbira. Infatti l-popolazzjoni ta' dan il-pajjiż tammonta għal 10.7m ruħ minkejja li għandu erja ta' 165,000 kilometru kwadru.
L-isem attribwit lil din l-art ġej mill-isem tal-belt kapitali, Tuneż, li tinsab lejn il-grigal tat-Tuneżija. Ġeografikament, it-Teneżija għandha fiha it-tarf tal-Lvant tal-Muntanji Atals u l-parti ta-Tramuntana tad-Deżert tas-Saħara. Għandha ħafna art b'ħamrija fertili. Il-pajjiż għandu elf u tliet mitt kilometru ta' kosta.
It-Tuneżija għandha ftehim ta' assoċjazzjoni mal-Unjoni Ewropea u hija membru tal-Unjoni Għarbija tal-Magreb, il-lega Għarbija u l-Unjoni Afrikana. It-Tuneżija stabbiliet relazzjonijiet viċini ma' Franza, partikolarment f'dawk is-setturi li jikkonċernaw il-ko-operazzjoni ekonomika, l-immodernizzar tal-industrija u programmi ta' privatizzazzjoni.
thumb|L-anfiteatru Ruman f'[[El Djem, dan inbena matul l-ewwel nofs tas-seklu 3 QK]]
Ir-Rivoluzzjoni tal-2011 wasslet għat-twaqqigħ tal-president awtokratiku Zine El Abidine Ben Ali, u minn dak il-punt 'il quddiem saru l-ewwel elezzjonijiet liberi fil-pajjiż. Sa minn dak il-jum, it-Tuneżija bdiet tikkonsolida d-Demokrazija prekarja u għajfa li kellha.
Etimoloġija
Il-kelma Tuneżija ġejja minn Tuneż, il-belt kapitali tat-Tuneżija kontemporanja. Il-forma preżenti tal-isem, mas-suffiss Latin -ia ħareġ mill-Franċiż Tunisie. Il-kelma derivattiva Franċiża Tunisie ġiet addottata f'xi lingwi Ewropej b'modifikazzjonijiet żgħar biex jagħmlu distinzjoni bejn il-belt u l-pajjiż. Iżda xi ilsna ma jagħmlux din id-distinzjoni, ngħidu aħna bħar-Russu (Туни́с) (Tunís) u l-Ispanjol Túnez. F'dan il-każ, l-istess isem huwa użat kemm għall-pajjiż kif ukoll għall-belt, bħall-Għarbi تونس, u huwa fil-kuntest biss fejn wieħed jista' jiskopri d-differenza. Jingħad, li l-isem Tuneż għandu bosta oriġini. Ġeneralment dan l-isem derivattiv huwa assoċjat mal-kelma "تؤنس" (hija differenti minn تونس)fl-Għarbi li huwa verb li jfisser: tissoċjalizza u li tkun ħabib. Din il-kelma hija assoċjata wkoll mal-qerq Berberu tns li jfisser "nistrieh billi nimtedd". Kultant it-tifsira ta' din il-kelma hija assoċjata mal-alla Punika, Tanit, il-belt qadima ta' Tines.
Storja
It-Tuneżija kienet taħt kontroll Stat Puniku (814 QK-146 QK) segwit mir-Renju ta' Numidia (300 QK-25 QK) u r-Renju ta' Gaja, It-Tuneżija għaddiet taħt il-ħakma Rumana (bħala Provinċja tal-Afrika u fil-Perjodu Biżantin bħala Thema tal-Afrika), Vandali (435–534), Biżantini, u Kalifati (Bħall-Kalifat Umayyad, Fatimí) varji (li xerrdu kemm l-Islam kif ukoll Għarab), Magebries, Almohads, Hafsides (1229–1574), u Ottomani, oriġinarjament bħala provinċja awtonoma ta 'Eyalato u mbagħad Beyilik b'aktar awtonomija u bei li jaġixxi bħala re (fl-15 ta' Lulju 1705 huwa meta jmur minn Eyalet għal Beilik) (1574–1881), imbagħad fil-kontroll ta' protettorat, kolonja ta 'Franza (1881-1956), imbagħad renju li dam sena. , diġà Fl-1957, ġiet stabbilita repubblika disktaorjali, li ġiet revokata minn gvern dittatur ieħor sal-2011.
Protettorat Franċiż tat-Tuneżija
Il-protettorat Franċiż tat-Tuneżija (bil-Franċiż: Protectorat français de Tunisie; bl-Għarbi: الحماية الفرنسية في تونس al-Ḥimāya al-Fransīya fī Tūnis), komunement imsejjaħ sempliċement it-Tuneżija Franċiża, ġie stabbilit fl-1881, fl-era kolonjali u Franċiża. dam sal-indipendenza Tuneżina fl-1956.
Il-protettorat ġie stabbilit bit-Trattat ta' Bardo tat-12 ta' Mejju 1881 wara konkwista militari,[1] minkejja d-diżapprovazzjoni Taljana. Kien parti mill-Afrika ta' Fuq Franċiża mal-Alġerija Franċiża u l-Protettorat tal-Marokk, u b'mod aktar wiesa' mill-Imperu Franċiż. Is-sovranità Tuneżina kompliet tnaqqas fl-1883, il-Bey kien qed jiffirma biss id-digrieti u l-liġijiet imħejjija mir-Residente Ġenerali ta’ Franza fit-Tuneżija. Il-gvern Tuneżin fil-livell lokali baqa’ f’postu, u kien qed jikkoordina biss bejn it-Tuneżini u l-amministrazzjonijiet imwaqqfa fuq il-mudell ta’ dak li kien jeżisti fi Franza. Il-baġit tal-gvern Tuneżin ġie mnaddaf malajr, li għamilha possibbli li jitniedu programmi multipli ta’ kostruzzjoni ta’ infrastruttura (toroq, ferroviji, portijiet, fanali, skejjel, sptarijiet, eċċ.) u r-riformi li saru matul l-era Beylik kkontribwew għal dan,[ 4] li ttrasforma għal kollox il-pajjiż fuq kollox għall-benefiċċju tal-kolonisti, l-aktar Taljani li n-numru tagħhom kien qed jikber malajr. Ġiet stabbilita leġiżlazzjoni sħiħa dwar l-art li tippermetti l-akkwist jew il-konfiska ta 'art sabiex jinħolqu lottijiet ta' kolonizzazzjoni mibjugħa mill-ġdid lill-kolonisti Franċiżi.
L-ewwel partit nazzjonalista, Destour, inħoloq fl-1920, iżda l-attività politika tiegħu naqset malajr fl-1922. Madankollu, it-Tuneżini edukati fl-universitajiet Franċiżi qajmu l-moviment nazzjonalista. Partit ġdid, in-Neo Destour, inħoloq fl-1934 li l-metodi tiegħu malajr urew l-effettività tagħhom. Ir-repressjoni tal-pulizija aċċentwat biss il-mobilizzazzjoni tal-poplu Tuneżin. L-okkupazzjoni tal-pajjiż fl-1942 mill-Ġermanja u d-depożizzjoni ta’ Moncef Bey fl-1943 mill-awtoritajiet Franċiżi saħħew l-eżasperazzjoni tal-popolazzjoni. Wara tliet snin ta’ gwerilliera, ingħatat l-awtonomija interna fl-1955. Il-protettorat kien finalment abolit fl-20 ta’ Marzu 1956.
Rivoluzzjoni
Ir-rivoluzzjoni Tuneżina kienet kampanja intensiva ta' reżistenza ċivili li kienet seħħet minħabba qgħad ogħli, l-inflazzjoni tal-ikel,  il-korruzzjoni, min-nuqqas tal-libertà tal-espressjoni, libertajiet politiċi oħra u minħabba l-kundizzjonijiet fqajra mgħajxa minn bosta nies. Kien intqal li,l-unjonijiet tax-xogħol kienu parti integrali mill-protesti. Dawn kienu protesti ispirati mill-qawma Għarbija li bdiet isseħħ f'pajjiżi imminenti, firxa ta' mewġa t'azzjonijiet simili madwar id-dinja Għarbija. Id-dimostrazzjonijet ħraxu aktar mal-mewt ta' Mohamed Bouazizi, bejjiegħ Tuneżin ta' 26 sena li ħaraq lilu nnifsu b'sens ta' prostesta wara li kkonfiskawlu l-oġġetti tiegħu u wara li rrikonoxxa l-umiljazzjoni imposta fuqu minn uffiċjali muniċipali. Ir-rabja u l-vjolenza kompliet tintensifika ruħha eżattament wara l-mewt ta' Bouazizi fl-4 ta' Jannar tal-2011. Dan l-aġir kien l-ewwel pass li wassal lill-President Zine El Abidine Ben Ali li jinżel mill-poter tiegħu wara 23 sena fil-kmand tal-pajjiż
Il-protesti komplew wara l-projbizzjoni tal-partit li kien fit-tmun, fejn il-membri kollha tiegħu tkeċċew mill-gvern ta' Tranżizzjoni fformat minn Mohammed Ghannouchi. Eventwalment il-gvern il-ġdid kellu jċedi għat-talbiet. Il-qorti tat-Tuneżija pprojbiet il-partit RCD ta' qabel u kkonfiskat ir-riżorsi kollha tiegħu. Digriet mill-ministru ta' ġewwa pprojbixxa lill-pulizija politika, forzi speċjali li kienu użati biex jintimidaw u jippersegwitaw l-attivisti politiċi. Fit-3 ta' Marzu 2011, il-president ħabbar li l-elezzjonijiet għall-Assemblea Kostitwenti kienu se jsiru fit-23 ta' Ottubru tas-sena 2011. Osservaturi internazzjonali u interni ddikjaraw il-vot ħieles u ġust. Il-Moviment ta' Ennahda li qabel kien ipprojbit taħt ir-reġim ta' Ben Ali rebaħ disgħin siġġu mit-total ta' 217-il siġġu fit-tnax ta' Dicembru 2011, permezz tal-votazzjoni plurali. Moncef Marzouki, Eks dixxindent u veteran attiv għad-drittijiet tal-bniedem inħatar bħala president.
F'Marzu 2012, Ennahda ddikjara li ma kienx se jappoġġja it-tfassil tax-Xarija bħala s-sors ewlieni tal-leġislazzjoni fil-kostituzzjoni l-ġdida, sabiex b'hekk tinżamm in-natura tal-istat sekulari. Il-pożizzjoni ta' Ennahda fuq din il-kwistjoni kienet ikkritikata minn bosta Iżlamisti estremisti li riedu x-Xarija miftuħa bis-sħiħ, Dan il-grupp kien milqugħ mill-partiti sekulari fis-6 ta' Frar tal-2013. Chokri Belaid, l-opponent xellugi u kritiku prominenti tal-Ennahda kien ġie assassinat.
Elena Lagadinova
Elena Lagadinova (bil-Bulgaru: Елена Атанасова Лагадинова; twieldet fid-9 ta' Mejju 1930 – mietet fid-29 ta' Ottubru 2017) kienet agronomista Bulgara, inġinier ġenetiku u politikant.
Tuneżija
Lingwa u kultura
L-Għarbi huwa l-lingwa uffiċjali, u l-Għarbi Tuneżin, magħruf bħala d-Derju huwa l-vernikular (Varjetà ta' Għarbi) użat mill-pubbliku inġenerali. Wieħed jista' saħansitra jsib ukoll minoranza żgħira ta' nies li titkellem bix-Shelha, li huwa lsien Berberu. Minħabba l-okkupazzjoni tal-Franċiżi fil-passat, il-lingwa Franċiża tilgħab parti maġġuri f'dan il-pajjiż ukoll però din mhix meqjusa bħala waħda mill-lingwi uffiċjali tat-Tuneżija. Il-Franċiz huwa estensivament użat fil-qasam edukattiv, partikolarment għat-tagħlim tax-Xjenza fil-livell sekondarju, fil-ġurnali u sabiex ikun jista' jitħaddem in-negozju b'mod effiċjenti. Fl-2010 kien hemm madwar 6,639,000 kelliem tal-Franċiz ġewwa t-Tuneżija, voldieri hawnhekk qegħdin nirreferu għal 64% tal-popolazzjoni. It-Taljan huwa mifhum u mitkellem minn parti żgħira tal-poplazzjoni Tuneżjana. Il-kultura tat-Tuneżija hija waħda mħallta, dan għaliex il-pajjiż għadda minn qalbiet kbar matul l-istorja, fejn ġie ddominat minn diversi qawwiet li ħallew l-għelm tagħhom fuq din l-art Nord-Afrikana, Xi wħud jinkludu: il-Feniċi, Ir-Rumani, Il-Vandali, il-Biżantini, L-Għarab, It-Torok, l-Ispinardi u l-Franċiżi.
Reliġjon
Il-maġġoranza tal-popolazzjoni Tuneżina (madwar 98%) hija Musulmana, madwar 1% isegwu l-Kristjaneżmu u l-kumplament isegwu l-Ġudiżmu jew reliġjonijiet oħra. Il-massa tat-Tuneżini Musulmani huma ġejjin mill-Iskola Maliki tal-Iżlam Xemxi, il-moskeji tagħhom jistgħu jintgħarfu mal-ewwel daqqa t'għajn mill-minareti kwadri. Però t-Torok ġabu magħhom it-tagħlim tal-Iskola Ħanifi matul l-okkupazzjoni Ottomana (Torka) li għadha tgħix fost il-familji imnissla mit-Torok illum. Tradizzjonalment, il-moskeji tagħhom għandhom minarets ottogonali. It-Tuneżija għandha komunità Kattolika mdaqqsa ta' madwar 25,000 persuna, iżda 22,000 minnhom jistgħu jissejħu bħala tassew Kristjani u Protestanti li jinsabu fi grad inqas. Il-Kristjani Berberi komplew jgħixu fit-Tuneżija sal-bidu tas-seklu ħmistax. Il-Ġudaiżmu jista' jitqies bħala t-tielet l-ikbar reliġjon fit-Tuneżija b'1,500 membru li jemmnu. Terz tal-popolazzjoni Lhudija tgħix ġewwa u madwar il-belt kapitali. Il-kumplament jgħixu fuq il-gżira ta' Djerba, b'39 sinagogi, u huwa l-post fejn il-komunità Lhudija tmur lura 2,500 sena.
Elena Lagadinova
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Lagadinova kkontribwixxiet għar-reżistenza Bulgara kontra l-okkupazzjoni tan-Nażisti, fejn kisbet il-laqam “Амазонка” jew “L-Amażonja.” Hija kienet l-iżgħar ġellieda mara fil-Bulgarija, li bdiet il-kontribuzzjonijiet tagħha għall-isforz tal-gwerra ta' 11-il sena u ġlied attiv fl-età ta' 14.
Tuneżija
Reliġjon
Il-gżira ta' Djerba fil-Golf ta' Gabes hija dar għas-sinagoga El Għriba, li hija waħda mill-eqdem sinagogi fid-dinja. Illum, bosta Lhud jikkonsidrawha bħala sit għall-pelligrinaġġi, biċ-ċelebrazzjonijiet li jsiru hemm darba fis-sena. Infatti intqal li t-Tuneżija u l-Marokk huma l-iktar żewġ pajjiżi li huma lesti jaċċettaw il-popolazzjonijiet Lhudija tagħhom. Il-kostituzzjoni li hija komposta minn ġabra tal-liġijiet li jikkundizzjonaw il-pajjiż, tiddikjara lill-Iżlam bħala stat reliġjuż uffiċjali u statali u jelenka li l-President għandu jkun Musulman kif ukoll li jkollu l-libertajiet tiegħu. Apparti l-President, it-Tuneżini jistgħu jgawdu minn grad ogħli ta' libertà reliġjuża. Dan huwa dritt stabbilit u protett li jinsab fil-kostituzzjoni ta' dan il-pajjiż Għarbi, dritt li jiggarantixxi libertà totali fl-għażla tar-reliġjon li wieħed jixtieq jipprattika.
Elena Lagadinova
Mewt
Fl-1989, Lagadinova rtirat mill-ħajja pubblika. Sebgħa u għoxrin sena wara l-irtirar, Lagadinova kellha intervista ma' Kristen Ghodsee, li fiha hija avżat, "You must fight for something you believe in." (Int trid tiġġieled għal xi ħaġa li temmen fiha) Fid-29 ta' Ottubru, 2017, Lagadinova mietet fl-irqad tagħha f'Sofia, il-Bulgarija.
Tuneżija
Letteratura
Il-letteratura tista' tinqasam f'żewġ taqsimiet, dik Għarbija u dik Franċiża. Spiss jingħad li l-letteratura Għarbija tmur lura għas-seklu sebgħa bil-miġja taċ-ċivilizazzjoni Għarbija fir-reġjun. Dan ix-xogħol letterarju huwa ferm iktar importanti mil-letteratura Franċiza f'termini ta' volum u valur, li ġiet introdotta matul il-protettorat Franċiz mill-1881. Fost il-figuri letterarji nistgħu nsibu lil Ali Douagi, li pproduċa iktar minn 150 storja fuq ir-radju, madwar 500 poeżija u kanzunetti folkloristiċi u kważi ħmistax-il reċta. Khraief Bashir, kien rumanzier Għarbi li ppublika bosta kotba notevoli fl-1930 u li kkawżaw skandlu għaliex d-djalogi kienu miktubin bid-djalett Tuneżin u oħrajn bħal Moncef Ghachem, Mohamed Salah Ben Mrad jew Mahmoud Messaadi. Bħala poeżija, il-poeżija Tuneżina tapplika tipikament għan-non konformità u għall-innovazzjoni ma' poeti bħal Aboul-Qacem Echebbi. Il-letteratura Franċiza hija kkaratterizzata bl-avviċinanza kritika tagħha, dan imur kontra l-pessimiżmu ta' Albert Memmi li ppreveda li l-letteratura Tuneżina hija ssentenzjata li tmut żgħira minħabba n-nuqqas ta' xogħol letterarju bil-lingwa. Numru kbira ta' awturi Tuneżini qegħdin barra, dawn huma: Abdelwahab Meddeb, Bakri Tahar, Mustapha Tlili, Hele Beji jew Mellah Fawzi. It-temi tat-trawwim fl-eżilju u dik li tittratta qsim il-qalb huma l-ħsibijiet li fuqhom hija mibnija l-kitba kreattiva tagħhom.Il-Bibliografija nazzjonali tinkludi 1249 kotba li mhumiex tal-iskola, ppubblikati fl-2002 fit-Tuneżija b'885 titlu miktub bl-Għarbi. Fl-2006 din il-figura telgħet għall-1500 u 1700 fl-2007. Kważi terz tal-kotba ppubblikati huma intenzjonati għat-tfal.
Nikita Krushchev
thumb|Nikita Krushchev Nikita Sergeyevich Khrushchev (Kalinovka, 15 t'April 1894 – Moska, 11 ta' Settembru 1971) kien statista Sovjetiku li mexxa lill-Unjoni Sovjetika matul parti mill-Gwerra Bierda bħala Segretarju Ġenerali tal-Partit Komunista tal-Unjoni Sovjetika bejn l-1953 u l-1964. Khrushchev kien responsabbli għad-Distalinizzazzjoni tal-Unjoni Sovjetika, talli ta spinta 'l quddiem lill-programm tal-ispazju Sovjetiku, u għal numru ta' riformi liberali fil-politika domestika.
Tuneżija
Ġeografija
It-Tuneżija tinsab fuq il-kosta tal-Mediterran tal-Afrika ta' Fuq, fin-nofs bejn l-oċean Atlantiku u ċ-ċentru tax-Xmara Nil. L-eqreb żewġ pajjiżi tat-Tuneżija huma l-Alġerija u l-Libja, li fuq kollox huma żewġ pajjiżi oħra hekk magħrufa bħala tal-Magreb. Dan l-istat Afrikan huwa ppożizzjonat bejn il-latitudnijiet 30° u 38°T u l-lonġitudnijiet 7° u 12°L. It-tramuntana tat-Tuneżija huwa kkaraterrizat minn żewġ plajjiet Mediterranji distintivi, Punent-Lvant fit-Tramuntana, u Tramuntana-Nofsinhar fil-Lvant. Għalkemm it-Tunezija hija relattivament żgħira fid-daqs, hija għandha diversità ambjentali grandjuża minħabba l-punt limitanti eżistenti fit-Tramuntana-Nofsinhar tagħha. Ir-restrizzjoni tal-Lvant-Punent tagħha huwa limitat ħafna. Id-differenzi fit-Tuneżija bħall-kumplament tal-Magreb huma l-aktar viżibbli min-naħa tat-tramuntana-Nofsinhar minħabba l-qagħda tal-ambjent muri mit-tnaqqis drastiku ta' xita meta wieħed iħares lejn in-nofsinhar tal-pajjiż minn kwalunkwe punt. Id-Dorsali, l-estenzjoni tal-Lvant tal-muntanji tal-Atlas tgħaddi b'ġirja minn ġot-Tuneżija fid-direzzjoni tal-Grigal mill-fruntiera Alġerjana fil-punent sal-peniżola ta' Cape Bon li tinsab fil-Lvant. Li kieku kellna mmorru ftit lejn it-tramuntana tad-Dorsali għandna nsibu t-Tell,reġjun li huwa kkaratterizzat minn għoljien baxxi u pjanuri, estenzjoni tal-muntanji li tibqa' sejra sal-punent tal-Alġerija. Fil-Khroumerie, li hija l-kantuniera majjistra tat-Tell Tuneżin nistgħu nsibu elevazzjonijiet li jlaħħqu mal-1,050 metru u l-borra tinżel matul l-istaġun tax-xitwa.
Is-Saħel, hija pjanura kostali li qiegħda dejjem titwessa' flimkien mal-kosta tal-Lvant tat-Tuneżija. Din il-kosta hija fost l-iprem postijiet magħrufa għall-kultivazzjoni taż-żebbuġ. Iktar 'il ġewwa mis-Saħel, bejn id-Dorsali u l-firxa ta' għoljiet li jinsabu lejn in-Nofsinhar ta' Gafsa, hemm l-isteppi. Il-maġġor parti tar-reġjun tan-nofsinhar huwa Semi-Aridi jonkella deżert. Il-linja tal-kosta tat-Tuneżija hija madwar l-1,148 kilometru twila. F'termini marittimi, il-pajjiż jisħaq żona kontigwa ta' erbgħa u għoxrin mil awtiku (44.4 km; 27.6 mi)u baħar territorjali ta' tnax-il mil awtiku (22.2 km; 13.8 mi).
thumb|Id-diviżjoni tal-enerġija fit-Tuneżija
Klima u Enerġija
Il-klima tat-Tuneżija hija moderata fit-tramuntana, b'xita ħafifa li tinżel matul l-istaġun tax-xitwa u skont stħarriġ annwali jista' jingħad li dan il-pajjż għandu tendenza jkollu sajf sħun in korrelazzjoni man-nixfa li għandha ttellgħa l-livell tal-umdità. In-nofsinhar tat-Tuneżija huwa ddominat mid-deżert tas-Saħara, li jitfa' s-sħana tremenda tiegħu fuq dan il-pajjiż kif ukoll b'mod partikolari fuq il-pajjiżi tal-mediterran. It-terran fit-tramuntana huwa muntanjuż, li jimxi l-isfel jirnexxilu jagħti pjanura iktar sħuna u niexfa ffokata ċentralment. Il-klima tan-nofsinhar tal-pajjiż hija semi-arida u din hija konnessa ma' dik tad-deżert għatxan. Serje ta' lagi melħin magħrufa bħala chotts jew shatts jinsabu fuq linja lvant-punent, eżattament f'tarf it-tramunatana tas-Saħara u dan jestendi mill-Golf ta' Gabes għall-Alġerija. L-iktar punt baxx huwa Shatt al Għarsah li huwa 17-il metru taħt il-livell tal-baħar u l-ogħla huwa Jebel ech Chambi li huwa 1,544 metru 'l fuq mill-art.
Il-maġġor parti tal-elettriku użat fit-Tuneżija huwa pproduċut lokalment, mill-kumpanija tal-istat STEG (Soċjetà Tuneżina tal-elettriku u tal-gass. Fl-2008, xi 13,748 Gwh ġew ipproduċuti fil-pajjiż.
Il-produzzjoni taż-żejt fit-Tuneżija hija ta' xi 97,600 barmil kull ġurnata u l-qasam ewlieni jinsab f'El Bourma. Jingħad li l-produzzjoni taż-żejt fit-Tuneżija bdiet għal ħabta tal-1966 u bħalissa hemm xi 12-il qasam li huwa assoċjat mat-tlugħ taż-żejt. It-Tuneżija għandha l-pjanijiet f'idejha li jappoġġjaw il-kostruzzjoni ta' żewġ stazzjonijiet ta' enerġija nukleari sal-2019. Ġie mbassar li dawn iż-żewġ faċilitajiet għandhom l-abbilità li jipproduċu bejn 900 sa 1000 f'enerġija MW. Huwa stabbilit li Franza sejra ssir sieħba importanti fil-pjanijiet ta' enerġija nukleari għat-Tuneżija, wara li jiġi ffirmat il-qbil bejn dawn iż-żewġ pajjiżi distinti, flimkien ma' sħab oħra, sabiex titwassal it-teknoloġija u l-prattika.
Xemxija
daqsminuri|Xemxija Xemxija huwa villaġġ żgħir ġewwa San Pawl Il-Baħar fit-tramuntana ta' Malta.
Magħruf bħala villaġġ kwiet u imdawwar b'xenarju pittoresk u sabieħ. Huwa wieħed mill iktar postijiet fertili fill gżira Maltija. Il-villaġġ jikkonsisti f'port, erbatax il-triq residenzjali, u knisja. Ghalkemm l-ewwel bini geww ix-Xemxija imur lura biss ghaż żmien 80 u 90, iż-żona kienet abitata minn żmien il-preistorja. Fix-Xemxija wieħed jista jsib rotta sħieħa ta' siti preistoriċi li jinkuldu oqbra Puniċi, mhażen tal-qamħ, fdal ta` tempji, u ġebel megalitiċi.
Opossum ġurdien ta' Tyleria
Dieta
L-Opossum ġurdien ta' Tyleria huwa annimal omnivoru u d-dieta prinċipali tikkonsisti minn frott, insetti u annimali vertebrati u invertebrati żgħar oħrajn.
Distribuzzjoni
Marmosa tyleriana huwa speċi ta' opossum ġurdien b' distribuzzjoni fil-kontinent tal-Amerika ta' isfel u jinsab mifrux fil-Venezwela u possibilment fix-Xlokk tal-Kolombja.
English Football League
Il-Football League hi kompetizzjoni f'forma ta' kampjonat li fiha jieħdu sehem klabbs professjonali tal-futbol fl-Ingilterra u fil-Galles, u hi l-eqdem kompetizzjoni ta' dan it-tip fil-futbol mondjali. Mill-1992 kellha 72 tim diviżi fi tliet diviżjonijiet, li huma preżentament magħrufa bħala:
Fattur ċentrali ta' dawn il-kampjonati hi l-promozzjoni u r-relegazzjoni. L-ewwel żewġ timijiet tal-Football League Championship jikkwaliikaw awtomatikament għal Premier League, flimkien mar-rebbieħ tal-play-off tal-erba' l-aqwa klassifikati. L-aħħar tnejn tal-Football League 2 jiġu relegati fil-Conference, il-livell l-aktar għoli fil-lvell tad-dilettanti fl-Ingilterra.
Ħarsa ġenerali
Il-Football League tikkonsisti minn 72 klabb tal-futbol professjonista mill-Ingilterra u Wales. Torganizza wkoll żewġ kompetizzjonijiet eliminatorji. Il-Football League ġie fundat fl-1888 minn William McGregor, oriġinarjament bi tnax-il tim. Hekk kif żdiedu d-diviżjonijiet, kien hemm aktar klabbs, u sal-1950 il-kampjonat kellu 92 klabb. Minħabba konsiderazzjonijiet finanzjari ġabu xi ftit tal-problemi fl-1992 meta, biex ikabbru aktar il-qligħ, il-membri l-kbar tal-Football Leaguq infirdu minn din il-kompetizzjoi biex għamlu kompetizzjoni ġdida, l-FA Premier League, li kienet imsejħa Premier League fl-2007. Il-Football League ma baqax jinkludi l-20 klabb li ngħaqdu ma' dan il-grupp, alavolja r-relegazzjoni u l-promozzjoni bejn il-Football League u l-Premier League għadha ssir. Total ta' 130 tim lagħbu fil-Football League sal-2007 (inklużi dawk fil-Premier League, minħabba li l-klabbs iridu jgħaddu mill-Football league qabel ma jaslu f'din id-diviżjoni għolja.
Storja
Il-Football League ġiet fundata fit-22 ta' Marzu 1888 u l-ewwel kampjonat sar fit-8 ta' Settembru. Kien hemm tnax-il klabb li ħadu sehem f'din l-ewwel edizzjoni u huma magħruf bħala l-"membri fundatarji".
Fl-1892 il-Football League ġie diviż f'żewġ diviżjonijiet, fejn assorba r-rivalità tal-Football Alliance: b'hekk ġew fundati l-Ewwel Diviżjoni u t-Tieni Diviżjoni. It-Tielet Diviżjoni bdiet issir wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, fl-1920, biex issir l-amissjoni ta' xi timijiet tas-Southern League. Is-sena ta' wara ġew ammessi timijiet oħr mit-Tramuntanta tal-Ingilterra u għal xi snin kienet diviża f'fażi għan-naħa tat-Tramuntana u għal dik tan-Nofsinhar. Wara l-introduzzjoni tal-Fourth Division fl-1958 ġab unfikazzjoni tat-Third Division.
Mill-1983 l-isem tal-Football League hu assoċċjat ma' sponsor minħabba motivi pubbliċitarji, però r-rivoluzzjoni vera tas-sistemà intera tal-futbol fl-Ingilterra saret fl-1992. Wara li nkisbu d-dritti televiżivi u s-sitwazzjoni ekonomika tjiebet, xi timijiet tal-Ewwel Diviżjoni heddew li joħorġu mill-Football League biex jiffurmaw kampjonat awtonomu, il-Premier League. Filfatt hekk kien ġara, imma mhux biss għat-timijiet il-kbar: kienu ġew segwiti minn timijiet oħra tal-Ewwel Diviżjoni. F'dik is-sena l-pożizzjoni tal-Football League saret aktar dgħajfa, fejn ġabret biss it-tliet diviżjonijiet inferjuri tal-futbol professjonista. L-istruttura tal-futbol Ingliż ġiet modifikata, bl-eliminazzjoni tar-Raba' Diviżjoni:
Al-Fatiħa
thumb|lemin| Kopja tal-Koran miktuba minn Għaziz Afendi 1932 Fl-Islam, Al-Fatiħa hija sura fil-bidu tal-Koran. Bl-Għarbi tissejjaħ Suratul-Fatiħa (Arabic: سورة الفاتحة‎), ("Sura tal-Ftuħ") u hi l-ewwel kapitlu tal-Koran. Is-seba' versi li fiha huma talba lil Alla għat-tmexxija, u jenfassizzaw il-Kobor u l-Ħniena Tiegħu. Dan il-kapitlu għandu rwol ewlieni fis-Salaat (talba ta' kuljum); skont xi wħud, il-Misilmin għandhom jgħidu s-Surat il-Fatiħa 17-il darba kull jum fil-Fard (Compulsory) Salaat, fil-bidu ta' kull taqsima tat-talb. Fl-Islam, Suratul-Fatiħa għandha post bħall-Missierna fil-Kristjaneżmu: it-tnejn għandhom bħala għan il-konnesjoni ma' Alla, u jindirizzaw suġġetti simili ta' sinċerità, rispett, imħabba, tmexxija, ħafra u l-qima ta' Alla.
Test bl-Għarbi
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمـَنِ الرَّحِيم الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِين الرَّحمـنِ الرَّحِيم مَـالِكِ يَوْمِ الدِّين إِيَّاك نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِين اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِيم صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّالِّين
Trażlitterazzjoni bil-Malti
Bismillahi r-raħmani r-raħim Al ħamdu lillahi rabbi l-għalamin Ar-raħmani r-raħim Maliki jawmi d-din Ijjaka nagħbudu wa ijjaka nastagħin Ihdina s-sirata al-mustaqim Sirata al-ladina angħamta għalajhim għajri l-magħdubi għalajhim wala d-dallin
Traduzzjoni bil-Malti
F'isem Alla l-ħanin, kollu ħniena. Kull tifħir u ħajr għal Alla tal-univers. Il-ħanin, kollu ħniena. Sultan ta' Jum il-Ħaqq. Lilek biss inqimu u Lilek biss nitolbu l-għajnuna. Mexxina fit-triq it-tajba. It-triq ta' dawk li Inti tbierek, mhux ta' dawk li Inti sħett jew dawk li ntilfu.
Enrico Dandria
Mons. Enrico Dandria (Valletta, 14 ta' Ġunju, 1892 - 3 ta' Lulju 1932) kien qassis, politiku, u patrijott Malti.
Studju
Bin Alfredo Dandria u Raphaela, Enrico kien it-tielet iben minn familja ta’ tlettax. Fi ċkunitu attenda l-iskola St. Mary filwaqt li aktar tard attenda fl-Istituto San Paolo li kien twaqqaf u mmexxi minn nannuh Sigismondo Savona. Dandria issokta l-istudji tiegħu fis-seminarju veskovili u fl-Università ta’ Malta minn fejn iggradwa fid-dritt kanoniku u fit-teoloġija.
Aktar tard issokta l-istudji tiegħu f’Ruma, fl-Università Gregorjana, minn fejn kiseb id-dottorat fil-filosofija. Minkejja li saret pressjoni fuqu sabiex jibqa’ Ruma u jingħaqad fil-korp diplomatiku tal-Vatikan, Dandria ħass li postu kien f’Malta. Għalhekk, u kif kien wiegħed lill-Isqof Mawru Caruana, intefa’ b’ruħu u b’ġismu jaħdem fost iż-żgħażagħ.
Saċerdot
Kien ordnat saċerdot nhar it-18 ta’ Settembru 1915 u qaddes l-ewwel quddiesa tiegħu fil-Knisja ta’ San Ġakbu, fil-Belt Valletta.
Xahrejn wara li qaddes waqqaf ic-Circolo Foedus. Għal xi żmien kien ukoll il-President pro-tempore tiegħu. Aktar 'il quddiem, Dandria kien id-direttur tar-Rivista tal-istess Circolo.
F’Novembru 1920, flimkien ma’ saċerdoti oħra, waqqaf il-Gioventù Cattolica. Uħud mill-membri tiegħu spikkaw fil-politika, fl-arti, fl-iskultura, fl-isport, fil-kitba u f’għadd ta’ professjonijiet oħra.
L-Isqof Caruana ħatru l-mandatarju tiegħu bil-għan li tiġi mwaqqfa Federazzjoni tal-Għaqdiet tal-Ġuvintur Kattoliċi. Dan it-tentattiv kien iż-żerriegħa biex titwaqqaf l-Azzjoni Kattolika Maltija.
Edukatur u Ministru tal-Edukazzjoni
Bħala edukatur, Dun Nerik ħadem ħafna mat-tfal u ż-żgħażagħ tal-Belt Valletta. Kien ukoll għalliem brillanti tal-Ilsien Ingliż fl-Istituto San Paolo u fis-seminarju veskovili.
Kien konsulent fil-kumitat tal-edukazzjoni tal-Gvern Kolonjali u tal-ewwel Gvern Malti. Baqa’ jservi f’dan il-kumitat sakemm kien maħtur Ministru tal-Edukazzjoni fl-1923.
Kif issolviet din il-problema, Dandria ressaq quddiem il-Parlament liġi, bl-isem tal-Compulsory Attendance Act, li kienet tobbliga lil dawk it-tfal li, ġaladarba jibdew jattendu l-iskola, iridu ikomplu l-kors kollu. Meta xi tfal kienu jfallu bl-addoċċ, il-ġenituri tagħhom kienu jitressqu l-qorti u kien hemm pieni ħorox lesti għalihom.
Fejn jidħlu l-għalliema, Monsinjur Dandria żied il-pagi u tejbilhom it-taħriġ tagħhom. Twaqqfu mill-ġdid il-korisijiet għall-għalliema kollha li xtaqu jiżvillupaw it-talenti edukattivi tagħhom. Dawn il-korisjiet inkoraġġew studenti li jidħlu f’din il-professjoni hekk kif itemmu l-istudji tagħhom. Kull sena, numru ta’ għalliema kienu jintbagħtu f'kulleġġi Kattolici fl-Ingilterra biex jitħarrġu fil-qasam edukattiv.
Dun Nerik introduċa d-dixxiplina fost l-għalliema u l-istudenti.
Fil-qasam tal-patrimonju u l-kultura, li kien jaqa’ taħt il-ministeru tiegħu, issuktaw jiġu skavati għadd ta’ postijiet storiċi. Wara każ li tressaq il-qorti dwar sfreġju fuq knisja fil-Belt tal-Patrijiet Frangiskani, il-liġi li tħares il-kultura, l-arti u l-patrimonju mhux biss ġiet emendata iżda wkoll saret waħda ġdida.
Mat-twaqqif tal-Assembleja Nazzjonali kienet saret sejħa għall-Għaqdiet kollha f’Malta sabiex jieħdu sehem fiha. Dandria weġibha din is-sejħa billi ppreżenta l-Għaqda Foedus fuq l-Assemblea. Aktar 'il quddiem ipparteċipa għan-nom tal-Gioventù Cattolica.
Politiku
Insibuh preżenti fil-magħrufa laqgħa mqanqla fil-Belt Valletta tas-7 ta’ Ġunju 1919 fejn, fost l-irvellijiet kontra l-ħakma Ingliża f’Malta, inqatlu erba’ Maltin. Dun Nerik wera kuraġġ ta’ patrijott billi tħaddet ma’ uffiċjali Ingliżi u kkalma lill-folla rrabjata.
Wara l-għoti tas-Self Goverment fl-1921, Dandria ngħaqad mal-Unione Politica Maltese (UPM) taħt it-tmexxija ta’ Monsinjur Panzavecchia u anki ta' diversi qassisin. Meta fl-1926 żewġ partiti ngħaqdu taħt l-isem Partito Nazionale, Moninsjur Dandria kien kandidat għal dan il-partit.
Fl-erba’ elezzjonijiet li kkontesta, naraw li bejn l-1921 u l-1927 kien membru u Ministru tal-Gvern.
Mill-1927 sal-1932 kien fl-oppożizzjoni filwaqt li kien elett fl-1932.
Fl-1931, Monsinjur Dandria mar l-Ingilterra biex ifisser lill-Gvern Ingliż u lill-ġurnalisti s-sitwazzjoni ta’ Malta. Tul it-tliet xhur li dam hemm kiteb ktieb bit-titlu "The Malta Crisis". B’riżultat ta’ dan kollu, il-Gvern Ingliż kien bagħat kummissjoni rjali biex tinvestiga x’kien qed jiġri. Minkejja l-marda tiegħu, Dun Nerik iltaqa’ magħhom.
Mard u Mewt
Fil-kampanja elettorali, Monsinjur Dandria baqa’ jitkellem fil-manifestazzjoni tal-massa sakemm saħħtu ħallietu. F’Mejju tal-1932 intbagħat għall-kura fl-Italja. Għalhekk baqa’ għand il-Patrijiet Ġiżwiti f’Bagheria, viċin Palermo.
F’dik l-elezzjoni, Dandria ġie elett għall-Assemblea Leġislattiva u anki għas-Senat. Ingħata l-ġurament ta’ Ministru tal-Edukazzjoni imma qatt ma serva l-għaliex nhar it-3 ta’ Lulju 1932 miet.
Monsinjur Dandria kellu funeral kbir. Jibqa’ jissemma’ mhux biss bħala politiku imma wkoll għall-imħabba kbira li kellu lejn il-fqar. Dandria kien predikatur prim bl-Ilsien Malti, Ingliż u Taljan fil-Kon-Katidral ta’ San Ġwann. Ġie midfun fil-Kattidral tal-Imdina, li tiegħu kien Monsinjur.
Monumenti Storiċi ta' Nara
daqsminuri|304x304px|Uħud mill-Monumenti Storiċi ta' Nara Il-Monumenti Storiċi ta' Nara jinkludu tmien siti tal-belt kapitali antika ta' Nara fil-Prefettura ta' Nara, il-Ġappun. B'kollox hemm ħames tempji Buddisti, santwarju tax-Xintuwiżmu, palazz imperjali u foresta primordjali. Is-siti jinkludu 26 binja li l-Gvern Ġappuniż iddeżinja bħala Teżori Nazzjonali u 53 binja ddeżinjati bħala Siti Kulturali Importanti. Il-kumplessi kollha ġew rikonoxxuti bħala Siti Storiċi. Is-Sit tal-Palazz ta' Nara ġie ddeżinjat bħala Sit Storiku Speċjali, filwaqt li l-Foresta Primordjali ta' Kasugayama ġiet iddeżinjata bħala Monument Naturali Speċjali. Tōdai-ji, Kōfuku-ji u l-Foresta Primordjali ta' Kasugayama jinsabu lkoll fi ħdan il-Park ta' Nara, li huwa park li ġie ddeżinjat bħala wieħed mill-"Postijiet ta' Sbuħija Xenika" mill-Ministeru għall-Edukazzjoni, il-Kultura, l-Isport, ix-Xjenza u t-Teknoloġija. Il-Monumenti Storiċi ta' Nara tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.
Lista tas-siti
It-tabella ta' hawn taħt telenka t-tagħrif dwar it-tmien siti li jiffurmaw is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO msejjaħ Monumenti Storiċi ta' Nara:
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Monumenti Storiċi ta' Nara ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.
-voru
Is-suffiss -voru ġej mil-Latin, preċiżament mil-kelma "vorare", li tfisser taħtaf u tibla l-ikel u użat biex jiffurmaw nomi jew aġġettivi li jinndikaw annimali b' tipi ta' dieti differenti.
Il-lista ta' hawn taħt fiha l-kliem li jispiċċaw bis-suffiss -voru u hemm indikat ukoll, x' tip ta' dieta u minn liema sura ta' ikel tikkonsisti.
Bożnija (reġjun)
Bożnija (Bożnija :Bosna / Босна, pronunzjat [bɔ̂sna]) huwa r-reġjun tat-tramuntana tal- Bożnja u Ħerzegovina, li jkopri madwar 81% tal-pajjiż; ir-reġjun l-ieħor, il - parti tan-nofsinhar, huwa Ħerzegovina.
Iż-żewġ reġjuni ffurmaw entità ġeopolitika minn żminijiet medjevali, u l-isem "Bosnia" ġeneralment iseħħ fis-sensi storiċi u ġeopolitiċi kif ġeneralment jirreferi għaż-żewġ reġjuni (il-Bożnja u Ħerzegovina). L-użu uffiċjali tal-isem ikkombinat beda biss fil-perjodu tard tar- regola Ottomana. lemin|daqsminuri| Il-Bosnja tiġbor fiha parti mill-pajjiż mhux enfasizzat bl-aħmar.
FK Panevėžys
Futbolo klubas Panevėžys huwa klabb tal-futbol Litwan,mil-belt ta Panevėžys.
Il-klabb twaqqaf fl-2015
Ateiżmu
thumb|200px|[[Baron d'Holbach]] thumb|right|200px|[[Karl Marx]]
Ateiżmu hija l-assenza ta' twemmin dwar allat, jew it-twemmin li ma jeżistux allat. Il-prefiss "a-" jfisser "mingħajr", u "teiżmu" jfisser twemmin f'alla jew allat. Differenti mill-agnostiċiżmu, fejn persuna tħossha inċerta dwar jekk jeżistux allat imma xorta tagħżel li temmen jew ma temminx li jeżistu.
Jeżistu żewġ forom prinċipali ta' ateiżmu:
L-ateiżmu sikwit huwa assoċjat ma' l-umaniżmu sekulari. Għalkemm l-atei ġeneralment ma jemmnux anqas f'anġli, xjaten, irwieħ jew ħajja wara l-mewt, dan mhux neċessarjament il-każ. Fil-fatt, jeżistu reliġjonijiet, fosthom il-Buddiżmu u t-Taoiżmu, li m'għandhomx il-kunċett ta' "alla" kif jiftiehem fil-Punent, u għalhekk jistgħu ikunu atei filwaqt li jemmnu f'kunċetti oħra "sopranaturali".
Ikel tal-Moldova
daqsminuri|283x283px| Platt popolari tal-Moldova tas-sarmal (rombli tal-kaboċċi mimli), akkumpanjat minn [[ Sauerkraut |sauerkraut u mămăligă ]] Ikel tal-Moldova hija stil ta ’tisjir relatat man-nies tal-Moldova u r-reġjun li nfired minn Transnistria. Tikkonsisti prinċipalment f’ikel tradizzjonali Ewropew, bħal ċanga, majjal, patata, kaboċċi, u varjetà ta’ ħbub taċ-ċereali.
Lavinia Fontana
Lavinia Fontana (24 ta' Awwissu, 1552-11 ta' Awwissu, 1614) kienet pittriċi Taljana.
Bijografija
Lavinia Fontana twieldet Bolonja, bint Prospero Fontana, pittur prominenti tal-iskola Bolonjiża ta' dak iż-żmien li kien ukoll l-għalliem tagħha.