cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nannakola tas-seba' tikek
Imġiba naturali
Matul l-istaġuni kesħin (Il-Ħarifa u x-Xitwa), ħafna nannakoli jinġabru flimkien u jfittxu kenn taħt qxur tas-siġar kif ukoll fi xquq żgħar fil-ġebel. Huwa maħsub illi in-nannakoli stess jitilqu feromoni apposta illi jħeġġu iktar nannakoli biex jiġu għal-kenn fl-istess post. Il-vantaġġ ta' din l-imġiba hu illi inqas sħana tiġi mitlufa mill-insett u b'hekk iċ-ċans ta' sopravivenza tul ix-xitwa jiżdied.
Mekkaniżmi ta' difiża
It-tielet mekkaniżmu effiċċjenti ta' difiza jintuża f'każijiet fejn il-predatur iwebbes rasu u jibqa' jipprova jattakka lin-nannakola. F'dan il-każ, in-nannakola terħi d-demm mill-ġogi. Dan jista' jidher bħala mekkaniżmu stramb, iżda huwa mod mill-aktar effettiv biex ibiegħed lill-predaturi. Dan għaliex id-demm jkun fih sustanzi ta' lewn isfar li jissejjħu alkalojdi. Dawn għandhom riħa tinten kif ukoll togħoma ħazina. Malli l-predaturi jtiegħmu jew ixommu r-riħa ta' dawn is-sustanzi, huma jitbiegħdu minnufih. Il-predaturi imbagħad jibqgħu jiftakru u jassoċjaw it-togħma ħazina man- nannakola u b'hekk dan il-mekkaniżmu jiżgura ukoll illi fil-futur, il-predaturi ma jerġgħux jersqu biex jattakkaw lin-nannakola. Ix-xagħat tan-nannakoli ukoll jista' jerħi dawn is-sustanzi, pero' dan ikollu glandola apposta li tagħmel dan.
Użu ekonomiku tan-nannakola
Coccinella septempunctata hija insettivora u d-dieta tagħha tikkonsisti l-iktar f'insetti żgħar. Fil-fatt, in-nannakola u x- xagħat tagħha għandhom bżonn jieklu ħafna insetti kuljum biex jibqgħu f'saħħithom. Il-maġġoranza tal-insetti li tiekol in-nannakola huma parassiti tal-pjanti u jagħmlu ħsara lill-prodotti tal-agrikoltura. Għalhekk, il-bdiewa jużaw dan il-fatt għall-vantaġġ tagħhom u jużaw lin-nannakola bħala kontroll bijoloġiku ta' dawn l-insetti. Ħafna rziezet organiċi jitilqu lin-nannakoli fl-għelieqi tagħhom biex b'hekk inaqqsu l-popolazzjoni tal-insetti parassiti. Dan huwa mhux biss mod faċli biex jitnaqqas l-użu tal-pestiċidi, iżda huwa wkoll mod li jiswa inqas flus u għalhekk huwa preferut minn ċerti bdiewa.
Paul Asciak
Paul Asciak (Valletta, 28 ta' Jannar 1923 - 21 ta' April 2015) kien tenur Malti ta' fama.
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola ta’ San Pawl, il-Belt u fis-Seminarju.
Karriera Operistika
Id-debutt operistiku ta’ Asciak f’Malta kien bħala Turiddu fil-Cavalleria Rusticana ta’ Mascagni fl-1946.
Id-debutt tiegħu fl-Italja għamlu fl-1950 meta kanta l-parti ta’ Manrico f’Il Trovatore ta’ Verdi f’Catanzaro. Wara li pparteċipa f’kunċerti mal-kantanti famużi, Tito Schipa u Maria Caniglia, Asciak ġie nkoraġġit minn din tal-aħħar, biex ikompli l-istudji tiegħu u f’Marzu tal-1950 mar Ruma. L-inizjattiva ta’ Caniglia wasslet lil Asciak jiġi fdat mal-għalliem Alberto Paoletti tat-Teatro dell’Opera, ta’ Ruma.
Fl-1951 huwa rebaħ il-Concorso per Giovani Cantanti Lirici flimkien ma’ Franco Corelli, Anita Cerquetti u Gabriella Tucci. Huwa ingħata borża ta’ studju biex jitħarreġ fil-vuċi taħt il-gwida ta’ Giuseppe Bertelli, Luigi Ricci u Riccardo Picozzi fit-Teatro dell’Opera f’Ruma. Fl-1951, fl-Italja kanta il-partijiet prinċipali f’diversi opri.
Fl-1952, hu ngħaqad mar-Royal Opera Covent Garden Company bħala tenur solista. Sal-1958, huwa deher ‘il fuq minn ħamsin darba f’partijiet varji fosthom Flavio f’Norma ma’ Maria Callas. Huwa kanta mal-Welsh National Opera Company, The Dublin Grand Opera, u mal-Carl Rosa Opera Company. Huwa kanta ħafna drabi fuq il-BBC u anke fuq l-ITV (1952-59) kif ukoll kanta l-partijiet prinċipali f’diversi opri oħra fl-Ingilterra. Asciak ta ħafna kunċerti, li nkludew ukoll ir- Requiem ta’ Verdi, il-parti kbira tagħhom f’Wales.
F’Malta, huwa kanta l-partijiet prinċipali f’Ernani, Il Trovatore, Aida, Otello ta’ Verdi, Carmen u Pagliacci.
Asciak ħalla l-palk fl-1961, imma ngħaqad mad-Dipartiment tal-Edukazzjoni, sakemm irtira bħala Kap tad-Dipartiment tal-Mużika fl-1984. Fl-1994, Paul Asciak ingħata l-Midalja għall-Qadi tar-Repubblika, u fl-2013 Membru tal-Unur.
Permezz tat-tagħlim tal-mużika u l-arti tal-kant, hu għadda l-esperjenza vasta tiegħu lil kantanti oħra Maltin, fost dawn lit-tenur ta’ fama internazzjonali Joseph Calleja.
Zamenis situla
Is-serp tal-far jew kif inhu magħruf aħjar lifgħa (Zamenis situla), huwa speċi ta' serp kolubrid mhux velenuż endemiku għall-Ewropa, l-Asja Minuri, u l-Kawkasu.
Deskrizzjoni
Il-lifgħa hija griża jew kannella b'serje dorsali ta' tbajja trasversali ħamranin jew kannella, li għandhom truf suwed. Fuq kull naħa għandha sensiela ta' tikek suwed iżgħar, li jalternaw mat-tbajja dorsali. Hemm marka skura f'forma ta Y fuq in-naħa ta' wara tar-ras fejn tmiss mal-għonq, faxxa sewda f'forma ta' nofs tond minn għajn sa għajn madwar il-ħalq il-faxxa sewda minn wara l-għajnejn djagonalment sal-kantuniera tal-ħalq. Iż-żaqq hija bajda, b'kaxxi suwed żgħar, jew kważi kompletament sewda. L-qoxra tad-dahar hija lixxa u fiha bejn 25 jew 27 ringiela. L-adulti jistgħu jitwalu sa 90 ċentimetru (35 pulzir) fit-tul totali, b'denb ta' 16-il-ċentimeetru (6.3 pulżier).
Ħabitat
Il-ħabitats naturali tal-lifgħa huma veġetazzjoni arbustiva tat-tip Mediterranju, mergħat, pjantaġġuni, u ġonna rurali.
Wrocław
Wroclaw hija belt fil-provinċja ta' Dolnoslaskie, il-Polonja.
Alexa Internet
Alexa Internet Inc. hija kumpanija Amerikana sussidjarja ta' Amazon.com li tagħmel analiżi u tiġbor statistika fuq it-traffiku tal-internet. Alexa hi wkoll mutur ta' tfittxija b'servizz ta' direttorju elettroniku.
Storja
Alexa Internet bdiet fl-1996 minn Brewster Kahle u Bruce Gilliat. Għall-bidu kienet toffri toolbar li kienet tiggwida lill-utenti tal-internet permezz ta' suġġerimenti fuq fejn jistgħu jmorru, ibbażati skont mudelli tat-traffiku tal-komunità tal-utenti tagħha. Alexa kienet toffri informazzjoni fuq kull sit li wieħed kien iżur: il-proprjetarju, in-numru ta' paġni li hemm fis-sit, kemm il-sit ieħor jipponta lejh, u l-frekwenza ta' kemm isiru l-aġġornamenti. Barra minn hekk, Alexa tipprovdi l-arkivjar ta' paġni elettroniċi permezz ta' web crawlers. B'kollaborazzjoni mal-Internet Archive, l-inġiniera informatiċi ta' Alexa ħolqu l-Internet Archive's Wayback Machine.
Fl-1999, l-azjenda ġiet akkwistata minn Amazon għaċ-ċifra ta' 250 miljun dollaru. Fir-rebbiegħa tal-2002, Alexa bdiet sħubija mal-Google u aktar tard fl-2005 mal-Open Directory Project. F'Mejju tal-2006, Alexa issostitwixxiet lil Google ma' Live Search bħala l-pjattaforma għat-tfittxija. F'Settembru tal-istess sena Alexa bdiet tuża' l-pjattaforma ta' tfittxija tagħha. F'Diċembru, Alexa ħolqot l-Alexa Image Search. Din hija l-ewwel applikazzjoni li ġiet iddisinjata b'mod awtonomu u installata fuq il-pjattaforma tal-web. Illum il-ġurnata Alexa hija qabel xejn mutur ta' tfittxija.
Yarmak
Oleksandr Yarmak magħruf fil-qosor bħala Yarmak (bl-Ukren: Олександр Валентинович Ярмак, twieled fl-24 ta' Ottubru 1991) huwa mużiċist Ukren tal-ġeneru mużikali hip-hop. Yarmak ikanta kemm bir-Russu kif ukoll bl-Ukren. It-temi tal-kanzunetti tiegħu jvarjaw minn kanzunetti umoristiċi għal kanzunetti dwar l-imħabba għal kanzunetti dwar l-inġustizzja soċjali. Yarmak deher ukoll fis-sensiela Yak hartuvavsya Style.
Karriera
Fis-sajf tal-2011, Oleksandr beda joħroġ id-diski tiegħu fuq VK (network soċjali simili għal Facebook), u iktar 'il quddiem ġew irrilaxxati fuq YouTube. F'Diċembru dik is-sena huwa ħareġ l-ewwel filmat mużikali tiegħu, li ġie segwit iktar minn 50,000 darba f'lejla waħda u miljun darba fi żmien ġimagħtejn. Matul l-2012, Yarmak ippreżenta diversi filmati mużikali oħra ta' suċċess u album sħiħ. Fl-2013, il-mużiċist appoġġa l-protesti favur id-drittijiet ta' Pavlichenko u kiteb il-kanzunetta Freedom to honest fuq dan is-suġġett.
Fl-2013, il-filmat mużikali tal-kanzunetta Serdze pazana telgħet fil-quċċata fost l-artisti kollha li jitkellmu r-Russu fuq YouTube, u barra minn hekk, il-portal "New Rap" innomina l-filmat mużikali bħala l-"Filmat tas-Sena". It-tieni album tal-artist ġie ppreżentat dik is-sena wkoll.
Fis-26 ta' Ottubru 2013 l-istazzjon televiżiv "NLO" nieda l-kummiedja b'24 episodju "Yak hartuvavsya Style", li kienet turi l-ħajja u l-iżvilupp ta' Oleksandr Yarmak. Fl-24 ta' Ottubru 2014 ġie rrilaxxat it-tieni staġun tas-sensiela.
Yarmak ħa sehem fl-avvenimenti tal-Euromaidan u l-konfrontazzjonijiet fit-Triq Hrushevsky. Fi Frar 2014, flimkien ma' MC TOF (Andriy Tofetsky), huwa rrilaxxa filmat mużikali msejjaħ "22", fejn irnexxielu jżewweġ il-lirika patrijotta u l-hip-hop. Għal dan il-filmat Yarmak ġabar filmati li kienu jiddokumentaw l-avvenimenti tal-Euromaidan u editjahom. Il-kanzunetta kisbet popolarità kbira u saret magħrufa sew.
Fil-21 ta' Marzu 2015 fuq in-networks soċjali ġie ppreżentat it-tielet album irreġistrat fi studjo, imsejjaħ "Made in UA".
Fis-7 ta' April 2017 Yarmak irrilaxxa r-raba' album tiegħu msejjaħ "Restart", li kien jinkludi 16-il kanzunetta, inkluż l-ewwel kanzunetta bl-Ukren imsejħa "Tvoi sny".
Fil-11 ta' Novembru 2017 Yarmak iċċelebra l-ħames snin ta' attività mużikali tiegħu, u għamel l-ewwel spettaklu kbir f'waħda mill-ikbar areni tal-kunċerti fi Kiev, STEREOPLAZA.
Fis-6 ta' Diċembru 2018, f'Jum il-Forzi Armati tal-Ukrajna, Yarmak u l-kantanta Ukrena Svitlana Tarabarova rrilaxxaw il-kanzunetta "VOIN", li kienet iddedikata lill-militar Ukren.
Fit-22 ta' Awwissu 2021 huwa rrilaxxa filmat mużikali għall-kanzunetta "Potriben zhyvym", iddedikata lil-leġġendi ħajjin tal-Ukrajna. Fil-filmat ħadu sehem Serhiy Zhadan, Yevheniy Yanovych, Denys Bihus, Oleksandr Polozhynskyi, Oleh Mykhailyuta (Fahot), Oleksandr Sydorenko (Fozzy), Svitlana Tarabarova, Valerii Markus, Vitaliy Deineha, Maksym Yermokhin, Zhan Beleniuk u Denys Berinchyk.
Matul l-invażjoni Russa fl-Ukrajna fl-2022, Yarmak ingħaqad mal-Forzi tad-Difiża Territorjali, li huma parti mill-Forzi Armati tal-Ukrajna.
Britney Spears
Britney Spears hija kantanta Amerikana.
Valentyna Radzymovska
Valentyna Radzymovska (twieldet fl-1 ta' Ottubru 1886 – mietet fit-22 ta' Diċembru 1953) kienet riċerkatriċi Ukrena fil-oqsma tal-bijokimika u l-fiżjoloġija, kif ukoll attivista pubblika tal-moviment nazzjonali Ukren.
Ħajja bikrija u karriera
Valentyna twieldet f'Lubny f'familja ta' kittieba Ukreni. Ommha kienet Lyubov Yanovska.
Fl-1924 ressqet it-teżi tad-dottorat tagħha u saret professur tal-bijokimika u tal-fiżjoloġija fl-Istitut Mediku u fl-Istitut Edukattiv tal-Poplu fi Kiev.
Iktar 'il quddiem fl-1930 ġiet arrestata mid-Direttorat Politiku tal-Istat Sovjetiku fuq akkużi politiċi fil-proċediment ġuridiku dwar l-Unjoni għal-Libertà tal-Ukrajna. Wara l-proċediment ġiet irrilaxxata mill-kustodja iżda xorta tkeċċiet mill-karigi tar-riċerka tagħha. Radzymovska rkuprat uħud mill-karigi f'nofs is-snin 30 tas-seklu 20. Fl-1939-1941 hija kienet professur tal-fiżjoloġija fl-Istitut Edukattiv ta' Melitopol.
Fl-1941 baqgħet fl-Ukrajna matul l-invażjoni u l-okkupazzjoni Ġermaniża. Kellha karigi fl-Istitut tal-Mediċina Klinika fi Kiev u kienet President fl-Università ta' Lviv. Fl-1943 marret tgħix il-Ġermanja u fl-1950 marret tgħix fl-Istati Uniti.
Mewt
Hija mietet f'Illinois fit-22 ta' Diċembru 1953.
Familja
Kellha żewġ ulied: Olga u Eugene Radzymovsky. Eugene kien riċerkatur fl-inġinerija (1905-1975) u professur fl-Università ta' Illinois f'Urbana-Champaign mill-1959.
Premier League Malti 1926–27
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 1926–27. Il-kampjonat kien imwettaq f'4 timijiet, u Floriana kienu rebbieħa tal-kampjonat.
Premju Saci
daqsminuri|Saci f'bolla Brażiljana tal-1974 Il-Premju Saci (bil-Portugiż: Prêmio Saci) huwa unur nazzjonali Brażiljan li jingħata kull sena mill-gazzetta O Estado de S. Paulo. L-ewwel premjazzjoni kienet fl-1951.
Il-premju jingħata lil persuni li jkunu ddistingwew ruħhom fid-diversi oqsma ta' għarfien, f'kategoriji differenti tat-teatru u ċ-ċinema. Matul is-snin ħamsin u sittin, kien l-akbar premju fiċ-ċinema nazzjonali.
L-istatwetta ta' dan il-premju kienet is-Saci, figura famuża tal-folklor Brażiljan. It-trofew ġie skolpit mill-artist tal-plastik Victor Brecheret.
Elisabetta Canalis
Elisabetta Canalis (twieldet fit-12 ta' Settembru 1978) hija mudella u attriċi Taljana.
Bijografija
Imwielda f'Sassari, ġewwa Sardinja, hi attendiet il-Liċeo D. A. Azuni ta' Sassari, u wara ttrasferixxiet Milan sabiex inkitbet fil-kors għad-diploma fil-Lingwi u Letteratura Barranija tal-Università Statali. Ipparteċipat f'diversi selezzjonijiet għall-għażla tal-atturi, fejn fost dawn insibu għall-film Il pesce innamorato ta' Leonardo Pieraccioni. Fl-1999, barra mill-parteċipazzjoni fit-Telegatti u pubbliċità għall-karamelli M&M's, ġiet magħżulha bħala velina għat-trażmissjoni Striscia la notizia flimkien ma' Maddalena Corvaglia, rwol li baqgħet isservi sal-2002.
Wara s-suċċess kbir tal-kalendarju 2003 għar-rivista Max, ipparteċipat fil-konduzzjoni ta' żewġ edizzjonijiet tal-programm sportiv Controcampo, fuq l-istazzjon Italia 1. Kellha sehem fit-tielet u r-raba' edizzjoni tas-serje Carabinieri.
Fl-2003, flimkien ma' Federica Fontana, ipparteċipat fil-programm komiku Ciro presenta Visitors, u sena wara f'Super Ciro, dejjem fuq Italia 1. Fl-2004, kienet protagonista tal-vidjo mużikali tal-kanzunetta ta' Biagio Antonacci, Convivendo. Sena wara, kienet protagonista, flimkien ma' Fabio De Luigi, tat-tieni staġun tas-sitcom Love Bugs, b'direzzjoni ta' Marco Limberti.
Suċċessivament, marret l-Istati Uniti biex tipparteċipa f'korsijiet tad-drama u tal-lingwa Ingliża. Dehret ukoll f'żewġ films: Deuce Bigalow: European Gigolo ta' Mike Bigelow, u Decameron Pie ta' David Leland, imma f'dawn iż-żewġ okkażjonijiet għamlet ftit aktar minn dehra waħda.
Fl-2005, ikkonduċiet għal ġimgħa l-programm Striscia la Notizia flimkien mal-eks-kollega tagħha Maddalena Corvaglia. Fl-2006, ħadet sehem fil-film Natale a New York, ta' Neri Parenti, fejn interpretat it-tifla ta' Christian De Sica.
Irritornat mal-kumpanija ta' Sandro Piccinini f'Controcampo Ultimo Minuto fil-bidu tal-istaġun 2006–07. Fl-2007 kienet ospiti fissa fil-programm tal-Gialappa's Band Mai dire Martedì, fejn assistiet fil-konduzzjoni lil Mago Forest. Barra minn hekk ippreżentat il-Festivalbar flimkien ma' Giulio Golia u Enrico Silvestrin.
Banská Štiavnica
Banská Štiavnica (pronunzja bis-Slovakk: [ˈbanskaː ˈʂcɪɐʋɲitsa]; bil-Ġermaniż: Schemnitz; bl-Ungeriż: Selmecbánya (Selmec), pronunzja: [ˈʃɛlmɛd͡zbaːɲɒ]) huwa raħal fis-Slovakkja ċentrali, fin-nofs ta' krater enormi maħluq miċ-ċediment ta' vulkan antik. Minħabba d-daqs tiegħu, il-krater huwa magħruf bħala l-Muntanji ta' Štiavnica. Banská Štiavnica għandu popolazzjoni ta' iktar minn 10,000 ruħ. Huwa raħal Medjevali li ġie ppreservat għalkollox. Minħabba l-valur storiku tagħhom, ir-raħal u l-inħawi tal-madwar tiegħu tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-11 ta' Diċembru 1993.
Storja
Id-destin ta' Banská Štiavnica kien marbut mill-qrib mal-isfruttament tar-riżorsi abbundanti tiegħu ta' minerali tal-fidda. Skont evidenza mill-iskavi, is-sit ġie insedjat matul in-Neolitiku.
L-ewwel insedjament li wettaq xogħol tal-estrazzjoni ġie stabbilit miċ-Ċeltiċi fis-seklu 3 Q.K. X'aktarx ġie okkupat mit-tribù Ċeltika tal-Cotini. Awturi Rumani semmew l-attivitajiet tal-estrazzjoni tat-tribù tal-Cotini li kienu jgħixu fis-Slovakkja ċentrali attwali sa ma ġew deportati lejn il-Pannonja fil-Gwerer Markomanniċi minn Ruma. Is-sit ġie insedjat ukoll minn Slavi bikrin u fis-sekli 10 u 11 kien hemm insedjament iffortifikat Slovakk. Is-sit kien jissejjaħ terra banensium (l-art tal-minaturi) diġà mill-1156. Il-popolazzjoni lokali tat l-isem Štiavnica (nixxiegħa aċiduża) lill-insedjament fil-wied, u l-insedjament ta' fuq l-għolja Ligotavá hora jew Glanzenberg (il-muntanja li tleqq) kienet tissejjaħ Bana (minjiera). L-isem komuni uniku Schebnyzbana ġie ddokumentat għall-ewwel darba fl-1255. Flimkien mal-popolazzjoni Slavika lokali ngħaqdu insedjaturi Ġermaniżi bil-ħiliet fis-seklu 13. Dawn adattaw l-isem lokali għall-isem Ġermaniż Schemnitz. Banská Štiavnica kiseb l-istatus ta' raħal irjali fl-1238, bħala wieħed mill-ewwel irħula fir-Renju tal-Ungerija.
Fil-qalba u fl-aħħar tal-Medju Evu, ir-raħal kien il-produttur prinċipali tal-fidda u tad-deheb fir-Renju tal-Ungerija. Matul il-Gwerer Ottomani, it-Torok għamlu sforzi kbar biex jaħkmu l-irħula sinjuri li kellhom il-minjieri fin-naħa ta' fuq tar-Renju tal-Ungerija (Banská Štiavnica, Banská Bystrica u Kremnica). Fis-seklu 16, din it-theddida ġdida wasslet biex f'Banská Štiavnica jinbnew fortifikazzjonijiet qawwijin, inkluż żewġ kastelli. Bħala wieħed mill-iżjed ċentri importanti tar-Riformazzjoni tal-Protestantiżmu fil-pajjiż, ir-raħal kien parti mil-"Lega Protestanta tas-Seba' Rħula tal-Minjieri" flimkien ma' Banská Belá, Banská Bystrica, Kremnica, Ľubietová, Nová Baňa u Pukanec.
Ir-raħal kien ukoll ċentru ewlieni ta' innovazzjoni fl-industrija tax-xogħol tal-estrazzjoni. Fl-1627, intużaw il-porvli f'minjiera għal waħda mill-ewwel drabi fid-dinja (wara Le Thillot, Franza). Fis-seklu 18, ix-xjenzati lokali Jozef Karol Hell, Maximilian Hell u Samuel Mikovíny iddisinjaw u bnew sistema sofistikata ta' ġibjuni u ta' kanali tal-ilma, magħrufa bħala tajchy, sabiex jitbattal l-ilma mill-minjieri mgħerrqa. It-tajchy mhux biss salvat il-minjieri milli jingħalqu, talli pprovdiet ukoll l-enerġija għall-fażi bikrija ta' industrijalizzazzjoni. xellug|daqsminuri|L-Akkademja tax-Xogħol fil-Minjieri u l-Forestrija. L-Akkademja tax-Xogħol fil-Minjieri tar-raħal, stabbilita hemmhekk fl-1735 minn Samuel Mikovíny, kienet l-ewwel skola tax-xogħol fil-minjieri fir-Renju tal-Ungerija. Mill-1763, il-Hofkammer fi Vjenna bl-appoġġ mir-Reġina Marija Tereża, ittrasformat l-iskola fl-Akkademja tax-Xogħol fil-Minjieri. Fl-1807, Istitut tal-Forestrija ġie "stabbilit permezz ta' deċiżjoni tal-Imperatur Franz I"; fl-1848 l-istitut beda jissejjaħ l-Akkademja tax-Xogħol fil-Minjieri u l-Forestrija, prattikament "l-ewwel università teknika fid-dinja". Fl-1919, wara l-ħolqien taċ-Ċekoslovakkja, l-Akkademja ġiet ittrasferita lejn Sopron fl-Ungerija. It-tradizzjonijiet tal-istudenti tal-Akkademja (it-tradizzjonijiet skolastiċi ta' Selmec) għadhom ħajjin fis-suċċessuri tagħha, l-Università ta' Miskolc u l-Università Slovakka tat-Teknoloġija fi Bratislava, kif ukoll fil-kulleġġi f'Sopron, f'Székesfehérvár u f'Dunaújváros.
Fl-1782, Banská Štiavnica kien it-tielet l-ikbar raħal fir-Renju tal-Ungerija (bi 23,192 abitant jew b'40,000 abitant jekk jiġu inklużi s-subborgi), wara Pozsony (illum il-ġurnata Bratislava) u Debrecen. Iżda l-iżvilupp tar-raħal kien marbut wisq mill-qrib mal-attività tal-estrazzjoni li progressivament kienet qed tmajna mit-tieni nofs tas-seklu 19. Illum il-ġurnata, Banská Štiavnica huwa ċentru importanti għar-rikreazzjoni u għat-turiżmu, bis-saħħa tal-wirt storiku rikk tiegħu.
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Banská Štiavnica ttieħed mit-truppi Sovjetiċi tat-53 Armata fis-7 ta' Marzu 1945.
Attrazzjonijiet
xellug|daqsminuri|Mafkar tal-Akkademja tax-Xogħol fil-Minjieri u l-Forestrija. Il-qalba tar-raħal hija l-Pjazza storika tat-Trinità (bis-Slovakk: Trojičné námestie) iddominata minn kolonna monumentali tal-pesta. Il-pjazza tintuża spiss għal avvenimenti kulturali u fiha hemm ukoll mużew mineraloġiku. Fir-raħal hemm żewġ kastelli, l-hekk imsejjaħ "l-antik" (bis-Slovakk: Starý zámok) u "l-ġdid" (bis-Slovakk: Nový zámok), li ġew ittrasformati f'mużewijiet. daqsminuri|Il-Kastell l-Antik. Il-mużew tal-estrazzjoni fil-beraħ joffri eskursjoni taħt l-art twila 1.5 km (0.93 mili) f'minjieri li jmorru lura għas-seklu 17. Il-viżitaturi jingħataw elmi, ġagagi u lampi biex jużawhom waqt l-eskursjoni. Wieħed jista' jitlob bil-quddiem għal gwida bl-Ingliż, bil-Ġermaniż jew bl-Ungeriż. Minjiera antika oħra li hija miftuħa għall-pubbliku (bis-Slovakk: Glanzenberg) hija saħansitra eqdem. Din il-minjiera, li tinsab eżatt taħt iċ-ċentru tar-raħal, attirat bosta viżitaturi famużi fl-imgħoddi, mill-Imperatur Josef II għall-Prinċep Albert ta' Monaco.
Knejjes
Fil-Kalvarju ta' Banská Štiavnica hemm kumpless ta' knejjes u kappelli qrib Ostry vrch li nbnew fis-seklu 18 mill-Ġiżwiti.
Demografija
Banská Štiavnica għandha popolazzjoni ta' 10,674 ruħ (skont iċ-ċensiment tal-31 ta' Diċembru 2005). Skont iċ-ċensiment tal-2001, 93.9 % tal-abitanti kienu Slovakki u 2 % kienu Rom. Bosta nies huma dixxendenti tal-Ġermaniżi mill-Karpazji, li kellhom rwol importanti ħafna fl-istorja Medjevali tar-raħal. Il-kompożizzjoni reliġjuża tar-raħal hi: 65 % Kattoliċi Rumani, 18.9 % mingħajr affiljazzjoni reliġjuża, u 7.6 % Luterani.
Ġemellaġġ
Banská Štiavnica hija ġemellata ma':
daqsminuri|Waħda mill-knejjes ewlenin tal-Kalvarju ta' Banská Štiavnica.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Liebru tax-xgħari
Il-Liebru tax-xgħari li hu magħruf xjentifikament bħala Lepus saxatilis huwa speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu) nativ tal-kontinent ta' l-Afrika.
Dan il-liebru għandu firxa ma' 2 pajjiżi fin-Nofs in-nhar tal-kontinent ta' l-Afrika u jippreferi abitat xott tad-deżert b' arbuxelli baxxi u ħxejjex tipiċi ta' dan l-ambjent. Il-Liebru tax-xgħari għandu poplazzjoni stabli mifruxa mad- deżerti fin-Namibja u fir-Republika ta' l-Afrika t' isfel u ma jidhirx li qiegħed fl' ebda tip ta' periklu.
Klassifikazzjoni
Dan il-liebru huwa 1 minn 8 speċi li qegħdin ikklassifikati fis-sottoġeneru Proeulagus u l-ispeċi maqsuma minn ta' linqas f' 2 sottospeċijiet.
Bud Luckey
William Everett "Bud" Luckey (Billings (Montana), 28 ta' Lulju 1934 – Newtown (Connecticut), 24 ta' Frar 2018) kien attur, stand-up comedian, produttur tal-films, u xeneġġjatur Amerikan.
Tizjanu
lemin|thumb|230px|Awtoritratt ta' Tizjanu Tiziano Vecellio jew Tiziano Vecelli jew Tiziano da Cador, bil-Malti magħruf bħala Tizjanu, (twieled madwar l-1488 Pieve di Cadore, (provinċja ta' Belluno, fil-Veneto) - miet fis-27 ta' Awissu  1576 Venezja) kien pittur Taljan, l-iżjed memru importanti tal-iskola Venezjana ta-seklu 16. Huwa meqjus bħala wieħed mill-akbar ritrattisti ta' dak iż-żmien bis-saħħa tal-ħila li kellu biex joħroġ il-karattru tal-persunaġġi fir-ritratti. "Ħeles ukoll il-pittura mir-restrizzjoni tal-linja u l-forma fejn kienet inkarċrata mill-aħħar tal-Medjuevu, u għamel hekk biex jagħti l-poter lill-kulur".
Kosta ta' Amalfi
daqsminuri|289x289px|Veduta tal-Kosta ta' Amalfi minn Ravello Il-Kosta ta' Amalfi (bit-Taljan: Costiera amalfitana) hija biċċa kosta twila fin-Nofsinhar tal-Italja li tħares lejn il-Baħar Tirren u l-Golf ta' Salerno. Din il-kosta tinsab fin-Nofsinhar tal-Peniżola ta' Sorrento u fit-Tramuntana tal-Kosta ta' Cilento.
Tizjanu
Bijografija
Twieled Pieve di Cadore, belt żgħira fid-Dolomiti fil-Veneto bejn l-1488 u l-1490 f'familja għanja tal-post. Missieru Gregorio Vecellio kellu bosta karigi, fosthom dawk ta' kaptan tal-milizja u spettur tal-minjieri.
thumb|xellug|200px| Mara bil-mera (1515) thumb|200px|Tizjanu, Venere quddiem il-mera Ma nafux x'għamla ta' edukazzjoni rċieva: x'aktarx ma kienx jaf bil-Latin, lingwa importanti ħafna f'dik l-epoka, u l-maġġoranza tal-ittri li waslulna inkitbu f'ismu minn oħrajn. Tizjanu ġie introdott għall-pittura flimkien ma' ħuh Francesco. It-tnejn intbagħtu Venezja, fl-età ta' 9 jew 10 snin biex jistudjaw l-arti. Hemm bdew fl-istudju ta' Sebastiano Zuccato, artista li jaħdem il-mużajk. Wara erba' jew ħames snin, Tizjanu daħal jaħdem fil-istudju tal-pittur Gentile Bellini u mbagħad ma' ħuh Giovanni Bellini, dak iż-żmien l-artista l-aktar famuż ta' Venezja. Hemm iltaqa' ma' Giorgio da Castelfranco, magħruf bħala Giorgione. Saru ħbieb u sħab, u fl-1508 ħadmu flimkien fuq l-affreski fuq barra tal-Fontego dei Tedeschi.
Sentejn wara, Giorgione miet bil-pesta u x'aktarx li ħafna pitturi li Giorgione ma kienx lesta, spiċċahom Tizjanu. Mill-1508 sal-1568, Tizjanu kien jaħdem ukoll fl-inċiżjoni fl-injam. Saħansitra hemm min jaħseb li kien imdaħħal fl-iżvilupp tal-Fabrica, volum fid-daqs ta' folio ta' 663 paġna, li fih aktar minn 300 figura anatomika inċiża fl-injam. Imma qatt ma nstabu provi.
Tizjanu pinġa tliet affreski għall-iScuola di Sant'Antonio ta' Padova, fejn mar fl-1511. Fl-1516, wara l-mewt ta' Giovanni Bellini, inħatar pittur uffiċjali tar-Repubblika Venezjana u waqqaf studju fuq il-Kanal il-Kbir f ' San Samuele. Bosta artisti kontemporanji kienu jaħdmu hemm għal xi żmien, fosthom Tintoretto u El Greco.
thumb|200 px| L-[[Assunzjoni tal-Verġni Marija, 1516-1518. Żejt fuq panew tal-injam, 6.90x360 ċm. Knisja ta' Santa Maria Gloriosa dei Frari]]
Fl-Assunzjoni tal-Verġni, ordnata għat-titular tal-Knisja ta' Santa Maria Gloriosa dei Frari fl-1516 u mwaħħla fil-knisja fl-1518, Tizjanu neħħa kull referenza ikonografika tradizzjonali għall-mewt u mexa mat-teoloġija Franġiskana kontemporanja biex ħoloq it-tlugħ glorjuż fis-sema tal-Madonna. Din is-soluzzjoni minn dak iż-żmien saret il-kompożizzjoni ta' referenza madwar id-dinja Kattolika. Fl-1520, esegwixxa ordni kbira għad-dekorazzjoni tal-Palazz Dukali, Il-Battalja ta' Cadore (affresk kbir li nqered bin-nar fl-1577), u tliet pitturi ta' xeni mitoloġiċi għal Alfonso I d'Este. Kien inkarigat ukoll li jpinġi r-ritratt ta' kull Doġe li ġie elett sal-1555 meta l-kariga ħadha Tintoretto. Kellu wkoll għadd kbir ta' ordnijiet minn nies Venezjani importanti u mill-knejjes tal-belt.
Fl-1525, iżżewweġ lil Cecilia Soldano, bint barbier minn raħal twelidu Cadore, li magħha diġà kellu żewġt ulied subien: Pomponio fl-1523 u Orazio, eżatt qabel it-tieġ. Kienet ilha toqgħod miegħu għal xi ħames snin imma fl-1525 mardet gravament u Tizjanu żżewwiġha biex jilleġittima 'l uliedu. Cecilia fieqet, iż-żwieġ kien hieni u kellom tifla oħra li mietet fiċ-ċokon. F'August tal-1530 Cecilia mietet. Tizjanu reġa' żżewweġ imma ma nafu xejn dwar it-tieni mara. X'aktarx kienet omm Lavinia. It-tieni mara mietet madwar l-1427 u kellu tifla oħra, Emilia, forsi ma' mara li kienet toħodlu ħsieb id-dar. . Mit-tfal il-favorit ta' Tizjanu kien Orazio, li sar l-assistent tiegħu.
Is-snin 1530 kienu snin ta' kanoni feminili ġdida għal Tizjanu, aktar fina bħal f ' La Bella (Firenze, Palazzo Pitti), Marija Maddalena (Firenze, Palazzo Pitti) jew f ' Il-Venere ta' Urbino (madwar l-1533) (Firenze, Galleria degli Uffizi). Dan l-aħħar xogħol, inpinġi għal Guidobaldo della Rovere fl-1538 hu mnebbaħ mill-Venere Rieqda ta' Giorgione, jirrappreżenta mara għarwiena (Venere? Korteġġjana? Għarusa żagħżugħa?) mimduda fuq sodda fil-kamra u mqajma. Dan hu x-xogħol emblematiku tal-karriera tiegħu u l-prototip tan-nudu feminili mimdud ġewwa għall-pittura Ewropea li Édouard Manet ibbaża fuqu l-​​Olympia.
Dik is-sena, l-1530, bis-saħħa tal-Markiż ta' Mantova ltaqa' ma' Karlu V matul vjaġġ tal-Imperatur fl-Italja. Tliet snin wara, Karlu V tah it-titlu ta' Conte Palatino u Cavaliere Sperone d'Oro, unur li qatt qabel ma kien ingħata lil pittur. Pinġa sensiela ta' ritratti tal-qraba tal-imperatur.
Fl-1545 mar Ruma fuq stedina tal-Papa Pawlu III. Fis-16 ta' Marzu kiseb iċ-ċittadinanza Rumana u mar lura Venezja. Il-konfrontazzjoni diretta max-xogħlijiet ta' Mikelanġlu għamlet impatt enormi fuq il-karriera tiegħu, li kienet għaddejja minn "kriżi Mannjerista" mmarkata b'kompożizzjonijiet aktar kuraġġużi u b'koloratura b'kuntrasti qawwijin.
Fl-1548 mar Augsburg fejn kienet qiegħda tiltaqa' id-Dieta tal-Imperu Ruman Imqaddes, immexxija minn Karlu V, opportunità għalih li jpinġi ħafna ritratti ta' nies importanti u l-imperatur stess. Imbagħad beda jaħdem fuq is-sensiela ta' Poeżiji għar-re Filippu II ta' Spanja. Dawn il-pitturi juru nudi femminili mitoloġiċi bħal Danae, Venere u Adone" u Djana u Attejun'', u dawn inawguraw il-fażi finali ta' Tizjanu, ikkaratterizzata minn daqqa tal-pinzell ħafna inqas grafika u aktar ħielsa fejn it-tila stess turina d-daqqiet tal-pinzell fuqhom. Hemm min qal ukoll li Tizjanu kienu juża subgħajh biex ipinġi fl-aħħar ta' ħajtu.
Fl-1566 ġie elett flimkien ma' Andrea Palladio u Jacopo Tintoretto fl-Accademia delle arti del disegno ta' Firenze. L-aħħar xogħol magħruf tiegħu hu Pietà li kien għal fuq il-qabar tiegħu. Dan ma laħaqx lestieh u spiċċah Palma il Giovane.
Miet fis-​​27 ta' Awissu 1576, forsi bil-pesta, imma x'aktarx bix-xjuħija. Indifen fil-knisja ta' Santa Maria dei Frari f'Venezja.
Il-wirt Giorgionesk
thumb|300px|Il-kunċert kampestri, Giorgione u d-dixxiplu tiegħu Tizjanu, x'aktarx Giorgione sal-1510, u Tizjanu wara, Louvre. Wara l-apprendistat tiegħu ma' Sebastiano Zuccato u Giovanni Bellini, Tizjanu mbagħad għamel xi żmien jaħdem fl-istudju ta' Giorgione. Vasari kiteb hekk:
Fl-1508, pinġa l-affreski fuq barra tal-Fondaco dei Tedeschi bi sħab ma' Giorgione. L-istil drammatiku tiegħu, jidher diġà qiegħed jinqata' minn ta' Giorgione. Fiċ-ċiklu ta' affreski tal-iScuola del Santo ta' Padova li pinġa fl-1510 u 1511, madankollu, għadna nsibu l-aspett sfumat ta' Giorgione u Correggio fuq il-laħam delikat tan-nies mingħajr kontorni u fil-veduti bi ċpar ħafif li jisfumaw magħhom faċilment u fil-materjali bellusin. In-nudi, jekk inqabbluhom ma' dawk ta Giorgione, huma xorta aktar sinċieri billi dawn m'għandhomx id-dija misterjuża li kellhom madwarhom il-figuri ta' dak il-pittur. Tizjanu juża d-dawl biex jintensifika l-kuluri li bihom jisfuma l-karattru ġol-ambjent.
Wara l-mewt ta' Giorgione fl-1510, xi xhieda kontemporanji jagħtuna x'nifhmu li Tizjanu spiċċa il-Venere Rieqda li ma kinetx lesta. Xi kritiċi jaħsbu li kien imdaħħal ukoll f ' Il-Kunċert Kampestri. Dan il-kunċert mużikali għandu tema li ġejja mill-umaniżmu tar-Rinaxximent bikri; il-mużika tirrappreżenta l-armonija universali. il-Bniedem idoqq il-partitura tiegħu f'nofs in-natura eżuberanti. Il-kompożizzjoni hija misterjuża ħafna: fuq ix-xellug hemm mara tferra' l-ilma minn buqar tal-ħġieġ, fin-nofs hemm żewġt irġiel qegħdin idoqqu, wieħed minnhom idoqq il-mandolina u fuq il-lemin hemm mara għarwiena daharha lejna tonfoħ ġo flawt tal-qasab. Wara hemm ragħaj jira' n-nagħaġ, fi pjan aktar 'il bogħod hemm binja, u fid-distanza hemm il-muntanji li jirrappreżentaw id-dinja kollha f'perspettiva atmosferika bħal ta' Il-Madonna tal-blat (1483) ta' Leonardo da Vinci.
Fil-bidu tal-karriera tirgħu, Tizjanu kien influwenzat ħafna mil-qawwa evokattiva ta' Giorgione. Goethe meta jitkellem fuq l-affreski tal-iskola ta' San Antnin ta' Padova li kienu l-ewwel xogħlijiet indipendenti ta' Tizjanu jgħid "Hemm hemmhekk verità sorprendenti li tista' tesprimi kollox".
thumb|300px|Il-Venere ta' Urbino, 1538, Żejt fuq it-tila, 119 × 165 cm, Galleria Uffizi, Firenze. Wara Tizjanu beda jpinġi l-pittura mitoloġika. Għall-uffiċju ta' Alfonsu I ta' Este pinġa L-offerta lil Venere, Il-bakkanal tal-Andriji u Bakku u Arjanna. Fihom il-pittur jipprova l-ħila li kellu biex terġa jagħti l-ħajja lill-miti antiki u jimliehom immaġinazzjoni. Bħala sorsi letterarji uża Filostratu, Ovidju u Katullu, madankollu ma fittex l-ebda erudizzjoni umanista, iżda pjuttost il-mezz li jevoka d-dinja tal-qedem skont tonalità aktar Djoniżjaka. Fl-1526, ittratta b'mod trijomfalist tema reliġjuża Il-Madonna ta' Pesaro (magħrufa bħala Pala Pesaro). Din il-manjiera grandjuża ma żammitux milli jpinġi fl-istess ħin pitturi aktar intimi bħal Il-Madonna tal-fenek jew Id-depożizzjoni. Il- Venere ta' Urbino tal-1538 għal darba oħra turi l-abbiltà ta' Tizjanu li jirrappreżenta r-realtà f'mument u ambjent partikolari. Flimkien mas-serje ta' ritratti, Il-Venere ta' Urbino timmarka t-tmiem tal-perjodu ta' majestà kalma.
Il-perjodu Manjerista
Fl-1527, Pietro Aretino u Jacopo Sansovino marru joqogħdu Venezja. Tizjanu sar ħabib tal-qalb magħhom u din il-ħbiberija bla dubju għenitu jsegwi l-żviluppi tal-Manjeriżmu, li kien popolari ħafna fl-Italja ċentrali. Ir-Ritratti taċ-Ċesri pinġiehom f'dan il-perjodu għall-palazz dukali ta' Mantova. Għalkemm dawn intilfu, nafuhom mill-kopji u l-istampi. Minnhom nistgħu nifhmu l-istil ġdid ta' Tizjanu, influwenzat mill-Manjeriżmu ta' Giulio Romano. Imbagħad pinġa s-soqfa tal-Bażilika ta' Santa Maria della Salute ta' Venezja. F'dawn il-pitturi l-karattri huma marbuta flimkien b'ġesti vjolenti u mdawlin b'dawl sħun u vibranti.
Il-kritika moderna tagħti importanza kbira lix-xogħol Manjerista ta' Tizjanu. Ħalla l-viżjoni trankwilla, naturalista tal-ħidma bikrija tiegħu biex jinawgura metodu aktar ħieles fl-immaġinazzjoni tal-figuri u li joħloq atmosfera drammatika bi kromatiżmu aktar espressiv. Waqt li kien Ruma (1545-1546), l-intriċi għall-poter fil-qorti papali ispirawh b'kapulavur ieħor, ir-Ritratt ta' Pawlu III man-neputijiet. Ir-ritratt ta' grupp li li bih Tizjanu kien qiegħed jipprova jikkompeti ma' Raffaello ma nafux għaliex qatt ma lestieh. Fih il-Papa jidher bħala raġel xiħ bilqiegħda. Tizjonu aktar tfittex li juri l-karattru tar-raġel xiħ mill l-majestà tal-kariga papali tiegħu. Neputih, il-Kardinal Alessandro Farnese fl-isfond jidher li hu l-instigatur ewleni tad-deċiżjonijiet ta' zijuh. fuq il-lemin Orazio Farnese jinżel għarkupptejh quddiem zijuh jistaqsih xi ħaġa. F ' Karlu V fil-Battalja ta' Mühlberg, impinġija fl-1548, Tizjanu jittrasforma s-suġġett f'simbolu araldiku, iżda l-Karlu V jurih ukoll bħala despota għajjien. Din it-tila, impinġija ftit qabel l-abdikazzjoni ta' Karlu V turi sens akut ta' analiżi.
Il-pittura, Kajjin u Abel, turi suġġett bibliku: il-qtil ta' Abel minn ħuh Kajjin. Dan ix-xogħol li jixhed il-maturità sħiħa ta' Tizjanu, tpinġa meta reġa' lura minn Ruma, fejn kien influwenzat minn Mikelanġlu fil-forom, l-impetwożità tal-moviment u l-qawwa tal-kulur. Dan juri fl-istess ħin sensittività kompletament awtonoma għall-ispazju, imbiegħda mill-kunċetti tal-Manjeriżmu Toskan-Ruman. Fil-pjan ta' quddiem naraw 'l Abel, persunaġġ bibliku, iben Adam u Eva, b'rasu mdemma maqlub mal-art minn ħuh. Driegħu l-leminija ftit mgħawġa, bħallikieku biex tilqa' l-waqgħa inevitabbli. B'driegħu tax-xellug qisu qed jitlob il-qattiel li jħenn għalih filwaqt li b'disperament jipprova jsalva ħajtu. L-ilbies sempliċi ta' ġilda ta' annimal juri l-muskolatura impressjonanti tiegħu. Fil-pjan tan-nofs naraw il-qattiel, ġismu miġbud mill-vjolenza tal-ġesti tiegħu, ixejjer għasluġ ma' rasu biex joqtol 'il ħuh. Filwaqt li riġlu x-xellugija qiegħda soda fuq l-art, bis-sieq l-oħra jimbotta brutalment il-vittma tiegħu, u juri wkoll muskoli prominenti. Fl-isfond naraw is-sema itturmentata li thedded bi sħab iswed.
Għajnejna jmorru naturalment lejn iċ-ċentru tal-kompożizzjoni - is-sieq ta' Kajjin li biha jimbotta 'l ħuh. Dan il-punt tal-ġlieda jiġi fejn jaqsmu 'l xulxin żewġ linji djagonali, il-"ġeometrija sigrieta": Dan l-intersezzjoni timmarka l-qofol tal-pitturra, jiġifieri l-vjolenza tal-att u l-moħqrija ħarxa tiegħu.
Fl-aħħarnett, il-forom jipprovdulna indikazzjonijiet addizzjonali biex nanalizzaw aħjar il-pittura. Kajjin hu ppreparat, imponenti, il-forom ta' ġismu mpinġijin b'linji kemm jista' jkun dritti mingħajr ma jonqos is-sens ta' realiżmu. B'kuntrast, il-pożizzjoni ta' riġel Abel, dirgħajh, ġenbejh, huma mpinġijin b'disinn aktar flessibbli u fit-tond. Dan il-logħob bejn tondjaturi u linji dritti jagħti 'l Abel attitudni inqas ħarxa, filwaqt li ħuh jidher kifer u aħrax.
Ix-xena kkaratterizzata mit-tensjoni emottiva qawwija li toħroġ miż-żewġ iġsma f'pożi b'prospettiva ċara tirrappreżenta fażi ta' kunflitt intern. Il-lejl hu definit minn interazzjoni kumplessa ta' dawl u riflessjonijiet li jagħtu ton drammatiku lill-kompożizzjoni.
L-aħħar perjodu
Fl-1551, meta kellu aktar minn sittin sena, Tizjanu mar joqgħod għal kollox Venezja. Ħinu kollu kien meħud bl-ordnijiet tal-prinċpijiet waqt li jaħdem fuq forom ġodda ta' espressjoni. Anke fis-suġġetti profani l-istruttura drammatika żdiedet fl-intensità. Miet qabel ma lesta l-aħħar xogħol tiegħu, Pietà li kienet għall-qabar tiegħu fil-Frari. Spiċċaha Iacopo Negretti (magħruf bħala Palma il Giovane).
Il-metodu li kien juża Tizjanu fl-aħħar perjodu kien ivarja ħafna, barra li juża l-pinzell kultant kien juża subgħajh jew xi ċarruta, ħafna drabi kien japplika tiċlisa kbira fuq iż-żebgħa nixfa ta' taħt. Dan kien jeħtieġ li x-xogħol isir matul perjodu twil ħafna billi kull passata trid tinxef biex iż-żebgħa ma titqarqaċx. Meta jispiċċa saff Tizjanu kien iqiegħed il-pitturi mal-ħajt.
Issa meta kien imur lura biex jaħdem fuqhom wara xi żmien, kien jarahom b'mod differenti minn kif kien jarahom kieku kien ħadem fuqhom mingħajr waqfien. Għalhekk il-pitturi jagħtu l-impressjoni li mhux lesti, iżda huma r-riżultat ta' proċess viżibbli li beda b ' Il-Lunzjata tal-Scuola Grande di San Rocco (riproduzzjoni hawn taħt). It-tpinġija tal-kontorn u l-iżkizz ta' qabel fuq il-karta ma baqgħux meħtieġa. Id-disinn b'kontorni mżellġin kien jibnih fil-pittura ftit ftit b'subgħajh,. Bil-kuluri u l-mod kif iqiegħed iż-żebgħa seta' jevokaw forom f'dan ix-xogħol progressiv, sikwit mid-dell (il-passati ta' hawn taħt) għad-dawl (fil-wiċċ). Madankollu għal min kien iżur l-istudju ta' Tizjanu ta' din l-età, ir-riżultat kiena spettakolari u totalment ġdid, it-taħlit tal-kuluri iseħħ f'għajnejn l-ispettatur, li m'għandux jara d-dettalji tal-pittura mill-qrib imma jaraha sħiħa u jkompliha bl-għajnejn u l-immaġinazzjoni.
Influwenza
Tizjanu kellu bħala studenti tiegħu Paris Bordone, li però ma tantx dam miegħu minħabba li Tizjanu ma tantx kien jagħtihom attenzjoni lill-istudenti. Influwenza wkoll lill-pittur Lorenzo Lotto li kellu temperament differenti għal kollox, lil Palma Vecchio li ibnu sar l-assistent ta' Tizjanu u baqa' miegħu sakemm miet Tizjanu u Pieter Paul Rubens (speċjalment fil-kuluri). Ix-xogħlijiet ta' Tizjanu kienu ammirati madwar l-Ewropa kollha: Van Dyck, Nicolas Poussin, Antoine Watteau, Diego Velasquez, Murillo, Rembrandt, Joshua Reynolds, Eugène Delacroix kienu wkoll l-eredi ta' Tizjanu, kif ukoll Tintoretto, Paolo Veronese u Giambattista Tiepolo.
Anġlu Psaila
Il-Professur Anġlu Psaila (Ħaż-Żabbar, 1937 - 4 ta' Settembru 2018) kien speċjalista tat-tfal, kardjologu kliniku u speċjalista tal-mediċina ġenerali. Is-sehem tiegħu fil-mediċina kien mifrux ukoll għall-edukazzjoni permezz tax-xandir, fejn kien jippreżenata u jipparteċipa fi programmi relatati mas-saħħa fuq ir-radju u t-televiżjoni.
Tizjanu
L-arti tar-ritratt
Tizjanu u Van Eyck separatament żviluppaw il-prototip tar-ritratt uffiċjali tal-perjodu modern.
Kosta ta' Amalfi
Din il-kosta hija mfaħħra mad-dinja għall-pajsaġġ Mediterran u d-diversità naturali tagħha. Il-kosta ħadet l-isem tar-raħal ta' Amalfi, li huwa ċ-ċentru storiku u politiku ewlieni tagħha. Hija destinazzjoni turistika popolari ħafna, u fis-seklu 18 kienet attrazzjoni għall-Ewropej ta' klassi għolja, peress li kienet waqfa frekwenti fil-vjaġġi grandjużi tagħhom ta' dak iż-żmien. Issa saret attrazzjoni għal miljuni ta' turisti internazzjonali ta' kwalunkwe klassi. Il-Kosta ta' Amalfi tniżżlet bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997. daqsminuri|Veduta tal-Kosta ta' Amalfi lejn Positano minn Salerno
Tizjanu
L-arti tar-ritratt
Matul it-tieni nofs ta s-seklu 15, l-artisti Taljani adottaw it-teknika tal-pittura biż-żejt. Kien żgur Antonello da Messina li daħħalha Venezja fl-1475. It-teknika mbagħad adottataha Giovanni Bellini li għamilha tiegħu sftit wara. Giorgione esperimenta b'xi karatteristiki tal-pittura taż-żejt, bħall-konsistenza, grassa u ratba, u l-opaċità li jista' jkollha. L-artisti bdew jużaw ħafna saffi ta' żebgħa fuq xulxin, l-ewwel sfond ikkulurit, imbagħad jimudellaw id-dellijiet b'kulur wieħed, imbagħad jagħtu passata fuq passata ta' velatura, u fl-aħħar id-dettalji jirfinawhom b'velaturi oħra lokalizzati,. Minħabba l-mod kif bdew juzaw il-materjal il-pitturi Venezjani, il-forma tal-kontorn bdiet tinhal u spiċċaw biex jimminizzaw l-importanza tad-disinn preparatorju. Dan kien il-bidu tal-kontroversja teoretika bejn l-iskola Fjorentina li kienet isostni li l-linja u d-disinn huma superjuri u l-iskola Venezjana li kienet issostni li il-pinzellatura u l-kuluri huma iżjed importanti. Is-suċċess ta' Tizjanu hu dovut għal hila li kellu li jżewweg dawn iż-żewġ innovazzjonijiet tekniċi. Matul il-karriera tiegħu, naraw fix-xogħlijiet tiegħu trasformazzjoni gradwali fil-pinzellatura, issir dejjem aktar frammentata u aktar vibranti.
Ir-ritratti ta' Tizjanu spiss jilħqu l-metru, kontra it-30 centimetru fil-wisgha fil-medja matul is-seklu 15. Ir-ritratt tal-bust ġie aktar abbandunat favur ir-ritratt ta' nofs tul. Ir-ritratt fit-tul deher dak iż-żmien fil-pittura Taljana. Dawn ix-xogħlijiet kbar ma jeħtiġux li wieħed jarahom mill-qrib bħal dawk fuq panelli żgħar tas-seklu ta' qabel u għalhekk m'għandhomx bżonn id-dettalji rqaq. Kontra dawk ta' qablu, in-nies li kien ipinġi, Tizjanu kien joħorġilhom il-karattru tagħhom billi jaqbad fl-istess ħin l-aspett fiżiku u l-aspett morali tagħhom. Fittex ukoll li jagħtihom il-ħajja billi jaħdem biex iġib eżatt il-ħarsa u l-espressjoni tagħhom. Għar-Ritratt ta' Karlu V bilwieqfa, uża xogħol ta' Jakob Seisenegger, Tizjanu naqqas l-isfortuni fiżiċi tal-Imperatur, speċjalmentil-geddum ħiereġ 'il barra tal-familja ta' Hapsburg u l-mudell tah vitalità li ma kinitx fil-pittura li kien qed jikkopja.
Kosta ta' Amalfi
Storja
Matul is-sekli 10 u 11, id-Dukat ta' Amalfi kien jeżisti fit-territorju tal-Kosta ta' Amalfi, iċċentrat proprju fir-raħal ta' Amalfi. Il-Kosta ta' Amalfi iktar 'il quddiem ġiet ikkontrollata mill-Prinċipat ta' Salerno sakemm Amalfi nsterqet mir-Repubblika ta' Pisa fl-1137.
Ġeografija
Bħall-bqija tar-reġjun, il-Kosta ta' Amalfi għandha klima Mediterranja, bi sjuf sħan u bi xtiewi mhux kiefra. Il-kosta tinsab fuq ix-xatt tan-Nofsinhar pjuttost wieqaf tal-Peniżola ta' Sorrento, u ma tant fiha wisq spazju għal żvilupp rurali u agrikolu. L-unika triq li twassal sal-Kosta ta' Amalfi hija t-triq statali twil 40 kilometru (Strada Statale 163), li tgħaddi tul il-linja kollha tal-kosta mir-raħal ta' Vietri sul Mare fil-Lvant sa Positano fil-Punent. Tul il-Kosta ta' Amalfi hemm tlettax-il muniċipalità, bosta minnhom iċċentrati fuq it-turiżmu.
Sit ta' Wirt Dinji
nofs|daqsminuri|701x701px|Veduta panoramika ta' Amalfi u l-Kosta ta' Amalfi mill-moll Il-Kosta ta' Amalfi ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli". daqsminuri|Il-bajja ta' Positano
Ekonomija
Il-Kosta ta' Amalfi hija magħrufa għall-produzzjoni tal-limunċell (bit-Taljan: limoncello), xorb alkoħoliku magħmul bil-lumi (magħruf bit-Taljan bħala sfusato amalfitano) imkabbar fil-ġonna mtarrġa tul il-linja kollha tal-kosta bejn Frar u Ottubru. F'Amalfi tiġi prodotta wkoll karta ħoxna magħmula bl-idejn imsejħa bambagina, li hija simbolika għat-teknika tradizzjonali antika fl-Italja tal-produzzjoni tal-karta u li storikament kienet tintuża għal kitbiet privati, atti legali u bolol tad-dħul. Prodott lokali rinomati oħra huma tip partikolari ta' inċova (bit-Taljan lokali: alici) minn Cetara, u ċ-ċeramika kkulurita magħmula bl-idejn minn Vietri. daqsminuri|246x246px|Il-Kosta ta' Amalfi mill-baħar
Trasport
Is-servizzi tal-karozzi tal-linja u tal-laneċ jaħdmu tul il-Kosta ta' Amalfi, kif ukoll eskursjonijiet bid-dgħajjes minn Positano u Amalfi.
Ajruport
L-eqreb ajruport huma dak ta' Salerno Costa d'Amalfi. Madankollu, l-iżjed ajruport li jintuża biex il-barranin iżuru l-Kosta ta' Amalfi huwa l-Ajruport Internazzjonali ta' Napli (Napoli-Capodichino).
Kultura popolari
daqsminuri|267x267px|Veduta ta' Atrani Is-sbuħija naturali u l-pajsaġġi pittoreski tal-Kosta ta' Amalfi wasslu biex tkun waħda mill-iktar destinazzjonijiet popolari fid-dinja fost it-turisti, tant li tlaqqmet bħala l-"Kosta Divina" (bit-Taljan: Divina costiera.
Il-mexxejja ta' Amalfi huma l-figuri ċentrali fit-traġedja ta' John Webster imsejħa The Duchess of Malfi. L-artist Olandiż M.C. Escher ipproduċa għadd ta' opri tal-arti tal-Kosta ta' Amalfi, u Spike Milligan jiddeskrivi ż-żmien li qatta' f'Amalfi matul perjodu ta' mistrieħ mill-gwerra fir-raba' parti tal-memorji tal-gwerra tiegħu, Mussolini: His Part in My Downfall.
Il-Kosta ta' Amalfi ntużat għax-xeni tal-film tal-1972 ta' Federico Fellini Roma u għall-film Amerikan tal-2017 Wonder Woman, fejn il-Kosta ta' Amalfi dehret bħala l-gżira ta' Amazon ta' Themyscira.
Anġlu Psaila
Studji
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Liċeo u fl-Università ta’ Malta fejn iggradwa bħala tabib fl-1961. Huwa sussegwentement telaq lejn l-Ingilterra biex jispeċjalizza fil-mediċina, fejn iggradwa DCH (1964) u MRCP (1969). Psaila ġie elett Fellow tar-Royal College of Physicians of Edinburgh fl-1984 u Fellow tar-Royal College of Physicians of London fl-1997 u Fellow tar-Royal College of Physicians of Glasgow.
Kosta ta' Amalfi
Kultura popolari
Il-Kosta ta' Amalfi hija wkoll l-isfond għal trakki fittizji tat-tlielaq tal-karozzi u tal-muturi fil-logħob elettroniku Forza Motorsport 3, Forza Motorsport 4 u Gran Turismo 4.
Il-belt ta' Positano tissemma wkoll fil-ġrajja qasira tal-1953 ta' John Steinbeck imsejħa Positano. Il-belt tissemma u tidher ukoll f' Under the Tuscan Sun, f'Tenet ta' Christopher Nolan u fil-film ta' Kath u Kim imsejjaħ Kath & Kimderella.
Anġlu Psaila
Personalità Televiżiva u Radjufonika
Huwa wkoll attiv fl-edukazzjoni tas-saħħa pubblika, billi jikkontribwixxi b’mod sinifikattiv f'diversi programmi lokali tar-radju u t-televiżjoni. Għal ħafna snin ippreżenta l-programm Stetoskopju fuq ONE Radio nhar ta' Ħadd filgħaxija.
Politika
Fis-snin tmenin u disgħin huwa kien kandidat tal-Partit Laburista fl-Elezzjonijiet Ġenerali iżda qatt ma ġie elett.
Ġieħ ir-Repubblika
Fl-2013 Psaila ingħata Ġieħ ir-Repubblika bħala rikonoxximent tal-kontribut eċċezzjonali tiegħu fil-qasam tal-mediċina u l-kura medika f’Malta, kif ukoll, l-edukazzjoni lill-pubbliku ġenerali permezz tal-midja.