cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Park Nazzjonali ta' Garajonay
Il-park issejjaħ għall-formazzjoni tal-blat ta' Garajonay, l-ogħla punt tal-gżira f'1,487 metru. Jinkludi wkoll promontorju żgħir b'altitudni ta' 790-1,400 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Karatteristiċi tal-park nazzjonali jinkludu l-blat enormi fil-gżira. Dawn huma eks vulkani b'għamliet li ġew imsawra mill-erożjoni. Uħud, bħall-"Fortaleza" (fortizza bl-Ispanjol) kienu jitqiesu bħala sagri mill-abitanti lokali tal-gżira, kif ukoll bħala refuġji ideali meta kienu jiġu attakkati. Il-park fih network kbir ta' 18-il mogħdija għall-mixi, u t-trekking huwa waħda mill-attivitajiet turistiċi ewlenin fil-gżira.
François Girardon
François Girardon (twieled fl-10 ta' Marzu 1628 – miet fl-1 ta' Settembru 1715) kien skultur Franċiż tal-istil ta' Lwiġi XIV jew il-Barokk Franċiż, li kien magħruf l-iktar għall-istatwi u l-busti ta' Lwiġi XIV u għall-iskulturi tiegħu fil-ġonna tal-Palazz ta' Versailles.
Park Nazzjonali ta' Garajonay
Flora
xellug|daqsminuri|316x316px|Roque de Agando Ħafna mill-ispeċijiet ta' flora u fawna huma endemiċi għall-gżejjer tal-Makaroneżja, il-Gżejje Kanarji jew La Gomera, u l-foresta ta' Garajonay tħaddan bijota rikka ta' pjanti, invertebrati, għasafar u friefet il-lejl, inkluż għadd kbir ta' speċijiet endemiċi. Il-park fih l-aqwa eżempju ta' laurisilva tal-Kanarji, foresta subtropikali umda li fl-Era Terzjarja kienet estiża kważi fin-Nofsinhar tal-Ewropa kollha. Tinsab ukoll fil-gżejjer Portugiżi tal-Azores u f'Madeira. Il-Laurus azorica, magħruf bħala r-rand tal-Azores, jew bl-ismijiet Portugiżi louro, loureiro, louro-da-terra, u louro-de-cheiro, jista' jinstab fil-park, kif ukoll il-Laurus novocanariensis, magħruf bħala r-rand tal-Kanarji. Għalkemm miġbura taħt tip uniku ta' foresta, il-park nazzjonali jħaddan diversi varjetajiet ta' foresti. Il-biċċa l-kbira tal-widien umdi u protetti orjentati lejn it-Tramuntana għandhom l-iktar foresti rikki u kumplessi. Dawn huma magħrufa bħala laurisilva tal-widien, foresta subtropikali reali fejn jistgħu jinstabu l-ikbar siġar tar-rand. F'altitudnijiet ogħla, b'inqas protezzjoni mir-riħ u mix-xemx, il-foresta titlef uħud mill-iktar speċijiet delikati tagħha. Hawnhekk tissejjaħ laurisilva tal-għoljiet (laurisilva de ladera). Fin-Nofsinhar, il-foresta hija primarjament taħlita ta' fagu u ta' ħaxixet il-mikinsa, speċijiet adattati għall-atmosfera inqas umda. F'Awwissu 2012, in-nirien ħakmu 747 ettaru ta' foresti, jiġifieri 18 % ta' dan il-park nazzjonali.
Fawna
Fil-park hemm żewġ speċijiet ta' rettili, Gallotia gomerana (il-gremxula ta' La Gomera) u Chalcides viridanus (ix-xaħmet l-art ta' La Gomera). Fost l-anfibji hemm iż-żrinġ tas-siġar mingħajr strixxi (Hyla meridionalis). Il-park huwa rinomat bħala wieħed mill-aqwa postijiet fejn wieħed jista' josserva ż-żewġ ħamiem endemiċi tal-Kanarji, il-ħamiema tar-rand (Columba junoniae) u l-ħamiema ta' Bolle (Columba bollii). Il-park ġie rrikonoxxut bħala Żona Importanti għall-Għasafar mill-BirdLife International peress li jappoġġa popolazzjonijiet ta' diversi għasafar. Minbarra ż-żewġ speċijiet endemiċi ta' ħamiem, hemm ukoll il-ħaġliet tal-Barbarija, ir-ronduni tal-pjanura, l-isparviera, id-diżż ta' Berthelot u l-kanarini tal-gżira.
Leġġenda
daqsminuri|293x293px|Is-Santwarju Guanche fil-quċċata tal-muntanja Garajonay Il-quċċata u l-park imsemmijin għal Guanche lore, il-maħbubin Gara u Jonay. Ir-romantiċiżmu tagħhom jevoka dak ta' Romeo u Ġuljetta u Hero and Leander. Gara kienet prinċipessa ta' Agulo f'La Gomera. Matul il-festival ta' Beñesmén, it-tradizzjoni kienet titlob li t-tfajliet mhux miżżewġin ta' Agulo jħarsu lejn ir-riflessjonijiet ta' wiċċhom fl-ilmijiet ta' Chorros del Epina. Jekk l-ilma kien ikun ċar, kienu jemmnu li kienu se jsibu raġel; jekk ikun imċajpar, kienu jemmnu li kien se jkollhom xi seħta. Meta Gara ħarset fl-ilma, hi rat ir-riflessjoni ċara tagħha. Madankollu, baqgħet tħares wisq fit-tul u r-riflessjoni tax-xemx għamietha temporanjament. Raġel għaref jismu Gerián qalilha li dan kien ifisser li kellha tevita kull tip ta' nar inkella kien jikkonsmaha.
François Girardon
Bijografija
Fl-1650 huwa rritorna lejn Franza u sar membru tal-grupp ta' artisti mmexxija minn Charles Le Brun, il-pittur uffiċjali tar-Re, u li kien jinkludi lid-disinjatur tal-ġonna André Le Nôtre, li ġew ikkummissjonati biex iżejnu l-park irjali l-ġdid tal-Palazz ta' Versailles. Il-kontribut prinċipali tiegħu kien il-grupp ta' skulturi u statwi li jirrappreżentaw lil Apollo moqdi min-ninfej (1666-1675), li jissimbolizzaw lir-re stess, f'grotta qrib il-palazz. Il-figura ta' Apollo ġiet ispirata mill-Apollo Belvedere tal-Vatikan, u kienet tinkludi żewġ gruppi ta' figuri; il-grupp ta' Apollo mdawwar min-ninfej, u t-tieni grupp, qrib il-grotta, fejn Iż-Żwiemel tax-Xemx qed jitwasslu sal-istalla rjali tagħhom.
Huwa ħoloq funtana oħra għal Versailles, il-Vaska ta' Saturnu jew Ix-Xitwa (1672-1677), magħmula miċ-ċomb indurat bi stil iktar Barokk, u ffullata bil-figuri. It-tielet xogħol maġġuri tiegħu fil-Palazz ta' Versailles kien Il-Ħtif ta' Proserpina. Dan il-grupp ta' statwi kien jinsab lil hinn miċ-ċentru tal-ġnien, u ġie ddisinjat biex jitgawda minn puntdivista uniku. Is-sens ta' ċaqliq u figuri mgħawġin jagħtihom dehra Barokka, iżda dawn jiġu bbilanċjati miċ-ċarezza klassika u simetrija tal-kompożizzjoni.
Park Nazzjonali ta' Garajonay
Leġġenda
Jonay kien iben il-mencey ta' Guanche jew ir-re ta' Adeje f'Tenerife, li wasal fuq il-gżira biex jiċċelebra dawn iċ-ċerimonji tradizzjonali. Il-parteċipazzjoni ta' Jonay fil-logħbiet tradizzjonali ġibdet l-attenzjoni ta' Gara, u t-tnejn saru jħobbu lil xulxin. B'xorti ħażina, meta l-għerusija tagħhom tħabbret, il-vulkan Teide, viżibbli minn La Gomera, beda jiżbroffa qisu xi sinjal ta' nuqqas ta' approvazzjoni. Dan ġie interpretat bħala sinjal ħażin u l-ġenituri rispettiva tal-koppja ħassru l-għerusija. Jonay kellu jerġa' lura f'Tenerife, iżda lejla minnhom, huwa qasam il-fliegu li jissepara ż-żewġ gżejjer bl-għawm biex jingħaqad mal-imħabba ta' ħajtu. Il-missirijiet tagħhom ordnaw it-tfittxija tal-koppja. Iż-żewġ namrati sfaw maqbuda fuq muntanja, u hemmhekk iddeċidew li jneħħu ruħhom b'idejhom flimkien.
François Girardon
Bijografija
Girardon tela' 'l fuq b'mod kostanti fil-ġerarkija artistika uffiċjali. Huwa sar membru tal-Akkademja Rjali tal-Pittura u tal-Iskultura fl-1657 u fl-1674 sar professur u assistent tar-Rettur. Fl-1690, meta miet Le Brun, huwa sar spettur ġenerali tax-xogħlijiet tal-iskultura, u ħa ħsieb il-kummissjonijiet kollha tal-iskulturi rjali. Fl-1695, huwa sar Kanċillier tal-Akkademja Rjali.
Fl-1675 huwa rċieva kummissjoni importanti oħra, din id-darba għall-qabar tal-Kardinal Richelieu, li jinsab fil-Kappella tas-Sorbonne. Il-qabar tlesta fl-1694. Il-figura tal-Kardinal tidher bilqiegħda fuq il-qabel iżda ħaj, wieqaf u jħares lejn l-artal. Il-qabar oriġinarjament tqiegħed fil-kor tal-knisja, iżda minn dak iż-żmien tressaq f'kappella separata. Huwa akkumpanjat mill-figuri ta' żewġ nisa mnikktin li jirrappreżentaw ir-reliġjon u x-xjenza. Il-qabar tlesta fl-1694, u kellu influwenza konsiderevoli fuq id-disinn tal-iskulturi funebri ta' warajh. Il-qabar kważi nqered minn attakk matul ir-Rivoluzzjoni Franċiża, iżda ġie protett mill-arkeologu Alexandre Lenoir, li ndarab b'bajjunetta biex jiddefendih. Huwa ordna li jiġi mċaqlaq f'post sikur fl-ewwel mużew tal-monumenti Franċiżi.
Park Nazzjonali ta' Garajonay
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Ritratt satellitari tal-Park Nazzjonali ta' Garajonay Il-Park Nazzjonali ta' Garajonay ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.
François Girardon
Bijografija
Fl-1699, Girardon lesta xogħol importanti ieħor, statwa ekwestri tal-bronż ta' Lwiġi XIV, li tpoġġiet fiċ-ċentru tal-pjazza magħrufa bħala Place Louis le Grand (li issa saret Place Vendôme). Din l-istatwa ġiet imdewba matul ir-Rivoluzzjoni Franċiża u llum il-ġurnata baqgħet magħrufa biss bis-saħħa ta' mudell żgħir tal-bronż magħmul minn Girardon innifsu, li jinsab fil-Louvre. Huwa miet f'Pariġi fl-1715.
Francesco Guardi
Francesco Lazzaro Guardi ([franˈtʃesko ˈgwardi]; twieled fil-5 ta' Ottubru 1712 – miet fl-1 ta' Jannar 1793) kien pittur, nobbli u membru tal-Iskola Venezjana Taljan. Huwa meqjus bħala wieħed mill-aħħar prattikanti, flimkien ma' ħutu, tal-Iskola Venezjana klassika tal-pittura.
Park Nazzjonali ta' Garajonay
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vii) "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-kriterju (ix) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar".
François Girardon
Bijografija
Xogħol notevoli ieħor ta' Girandon li għadu jista' jitgawda huwa l-qabar ta' Louvois fil-Knisja ta' Saint Eustache f'Pariġi; il-qabar ta' Bignon, il-librar tar-re, magħmul fl-1656, fil-Knisja ta' Saint Nicolas du Chardonnet; u l-iskulturi dekorattivi fil-Gallerija ta' Apollo u fil-Kamra tas-Sodda tar-Re fil-Louvre.
Francesco Guardi
Fil-parti bikrija tal-karriera tiegħu huwa kkollabora ma' ħuh il-kbir Gian Antonio fil-produzzjoni ta' pitturi reliġjużi. Wara l-mewt ta' Gian Antonio fl-1760, Francesco kkonċentra fuq il-veduti. L-iktar opri bikrija ta' veduti juru l-influwenza ta' Canaletto, iżda ftit ftit adotta stil iktar fluwidu kkaratterizzat minn daqqiet tal-pinzell iktar vivaċi ll u b'arkitettura immaġinata b'mod ħieles.
François Girardon
Bijografija
Il-mużew muniċipali ta' raħal twelidu Troyes għandu bosta mix-xogħlijiet tiegħu, bħal busti tal-irħam ta' Lwiġi XIV u ta' Marija Tereża. Il-Muniċipju għandu medaljun ta' Lwiġi XIV, filwaqt li l-Knisjka ta' Saint Remy għandha kurċifiss tal-bronż magħmul minnu.
Francesco Guardi
Bijografija
xellug|daqsminuri|Id-Dar ta' Francesco Guardi f'Cannaregio, Venezja Francesco Guardi twieled Venezja ġo familja nobbli minn Trentino. Missieru Domenico (twieled fl-1678) u ħutu Niccolò u Gian Antonio kienu pitturi wkoll, u iktar 'il quddiem l-aħwa wirtu l-istudju tal-familja wara l-mewt ta' missierhom fl-1716. Probabbilment kollha kkontribwew bħala tim għal xi wħud mill-kummissjonijiet il-kbar li iktar 'il quddiem ġew attribwiti lil Francesco. Oħtu Maria Cecilia żżewġet lill-pittur magħruf mal-Veneto u mal-Ewropa Giovanni Battista Tiepolo.
Fl-1735, Guardi mar jaħdem fl-istudju ta' Michele Marieschi u baqa' hemm sal-1743. L-ewwel xogħlijiet li huma żgur tiegħu saru fl-1738, għal parroċċa f'Vigo d'Anuania, fi Trentino. F'dan il-perjodu ħadem flimkien ma' ħuh, Gian Antonio. L-ewwel opra ffirmata minn Francesco hija Qaddis Jadura l-Ewkaristija (għall-ħabta tal-1739).
Ix-xogħlijiet tiegħu f'dan il-perjodu kienu jinkludu veduti u kompożizzjonijiet b'figuri. L-iktar veduti bikrin tiegħu juru influwenza minn Canaletto u minn Luca Carlevarijs. Fil-15 ta' Frar 1757, huwa żżewweġ lil Maria Mattea Pagani, bint il-pittur Matteo Pagani. Fl-1760 ħuh Gian Antonio miet u twieled ibnu l-kbir, Vincenzo. It-tieni iben, Giacomo, twieled fl-1764.
Fl-1763 ħadem f'Murano, fil-Knisja ta' San Pietru Martri, u lesta l-pittura Miraklu ta' Qaddis Dumnikan influwenzat b'mod ċar minn Alessandro Magnasco bi stil kważi espressjonistiku. daqsminuri|274x274px|Veduta ta' Viċinat ta' Venezja (żejt fuq tila; għall-ħabta tal-1780) Fost ix-xogħlijiet l-iktar importanti ta' Francesco Guardi iktar 'il quddiem kien hemm Il-Festi tad-Doge, sensiela ta' tnax-il kwadru li jiċċelebraw ċ-ċerimonji li saru fl-1763 għall-elezzjoni tad-Doge Alvise IV Mocenigo. Iktar 'il quddiem fil-karriera tiegħu, l-influwenza ta' Canaletto fuq l-arti tiegħu naqset, kif jidher ċar fil-pittura Pjazzetta fil-Ca' d'Oro ta' Venezja. Għall-ħabta tal-1778, huwa pitter It-Trinità Mqaddsa li Dehret lil San Pietru u San Pawl fil-Knisja Parrokkjali ta' Roncegno.
Fl-1782 Guardi ngħata kummissjoni mill-gvern Venezjan biex ipitter sitt tili bħala ċelebrazzjoni taż-żjara tal-Arċiduki Russi fil-belt, li baqa' biss tnejn minnhom, u tnejn oħra għaż-żjara tal-Papa Piju VI. Fit-12 ta' Settembru ta' dik is-sena huwa daħal fl-Akkademja tal-Belle Arti ta' Venezja.
Guardi miet f'Campiello de la Madonna f'Cannaregio, Venezja, fl-1793.
Stil matur
Fost il-pitturi kollha attribwiti lil Francesco u lil ħuh Gian Antonio Guardi, l-iktar xogħol imfaħħar mhuwiex ta' pajsaġġ, iżda minflok l-isfumato ta' Il-Ġrajja ta' Tobija li pitter għall-kompartiment tal-orgni fil-Knisja ż-żgħira tal-Anġlu San Raffael. Kwotazzjoni mill-Web Gallery of Art tiddeskriviha hekk:"Perspettiva, spazju tal-ajru organizzat, is-solidità Palladjana ta' Tiepolo... jiġu skambjati bi stil personali ta' kitba bl-idejn ikkulurita – filli kalligrafika b'mod brillanti, u filli mċajpra b'mod brillanti." xellug|daqsminuri|347x347px|Veduta tal-Kanal ta' Cannaregio, Venezja, għall-ħabta tal-1775-1780, il-Gallerija Nazzjonali ta[[l-Arti]] L-istil ta' Guardi huwa magħruf bħala pittura di tocco (litteralment pittura tal-mess) minħabba t-tikek żgħar u d-daqqiet qawwija bil-pinzell. Dan l-istil iktar laxk kien intuża minn Giovanni Piazzetta u Sebastiano Ricci, u jfakkar, f'uħud mit-temi reliġjużi, l-isfumato iktar ħafif tal-istil ta' Bologna ta' Barocci. Ivarja mill-istil iktar lineari u preċiż arkitettonikament tal-pittura ta' Canaletto. Dan l-istil, seklu wara, wassal biex ix-xogħlijiet ta' Guardi ġew apprezzati ferm mill-Impressjonisti Franċiżi.
Canaletto, bħala pittur tal-veduti, ikkonċentra fuq l-arkitettura urbana lussuża li nbniet mir-Repubblika ta' Venezja; min-naħa l-oħra, fil-pittura ta' Guardi, il-binjiet spiss jidhru qishom qed idubu u jisfrondaw f'laguna mċajpra. It-tili ta' Canaletto spiss għandhom dettalji lineari u brillanti, u juru lil Venezja fid-dawl ta' binhar. Guardi jpitter smewwiet bis-sħab f'raxx id-dlam. Madankollu, dawn il-kuntrasti jissimplifikaw il-fatti, peress li Canaletto sikwit pitter il-ħajja komunali u l-viċinati kiebja (u ħalaqhom bi kwalitajiet artistiċi mill-aqwa), filwaqt li Guardi ma evitax li kultant ipitter iċ-ċerimonji ta' Venezja Dukali. Fl-aħħar mill-aħħar, il-pitturi ta' Guardi jevokaw il-bidu tad-deklin. Iċ-ċittadini jiġu mpittra bħala ċorma żgħira impotenti ta' ċċassati, li mhumiex kapaċi jsalvaw lir-Repubblika li qed tikkrolla, bħalma joħroġ fid-dieher fil-pittura Nar fil-Maħżen taż-Żejt f'San Marcuola. Din kienet pittura dwar id-deklin rapidu tal-imperu, li qabdet it-triq tan-niżla, skont il-valutazzjoni ta' Napuljun, u spiċċat bħala s-"sala tal-Ewropa" mimlija casinos, karnivali, u prostituti.
Carlos Bacca
Carlos Bacca (twieled fit-8 ta' Settembru 1986) huwa plejer tal-futbol Kolombjan li jilgħab bħala attakkant ma' Granada.
Karriera
Bacca beda l-karriera professjonali tiegħu f'pajjiżu ma' Junior fl-2006. Wara nuqqas ta' opportunitajiet mal-ewwel tim, ġie misluf żewġ staġuni infila ma' Barranquilla u mat-tim Veneżwelan ta' Minervén. Lura ma' Atlético Junior fl-2007, Bacca stabilixxa ruħu fit-tim hekk kif spiċċa l-aqwa skorer tal-Copa Colombia 2009. Sena wara sar rebbieħ u l-aqwa skorer tal-Categoría Primera A.
Fil-bidu tal-2012, Bacca iffirma mall-klabb Belġjan ta' Club Brugge għas-somma ta' 2.5 miljun Ewro. Fl-ewwel staġun sħiħ fl-Ewropa, hu ħalla l-marka b'24 gowl fil-kampjonat hekk kif spiċċa l-aqwa skorer filwaqt li Brugge temmew fit-tielet post. Nhar id-9 ta' Lulju 2013, Brugge ħabbru li Bacca ingħaqad ma' Sevilla ta' Spanja għas-somma ta' bejn €7 u €10 miljun.
Fid-9 ta' Lulju 2013, Bacca iffirma ma' Sevilla għas-somma ta' 9.2 miljun ewro. Bacca skorja l-ewwel gowl kompetittiv tiegħu għall-klabb fl-1 ta' Awwissu 2013.
Fit-2 ta' Lulju 2015, AC Milan ħabbru l-iffirmar ta' Bacca wara li attivaw il-prezz tiegħu ta' € 30 miljun. Huwa għamel id-debutt tiegħu għal Milan f'logħba ta' ħbiberija kontra r-rivali Inter f'Shenzhen, iċ-Ċina. Huwa għamel id-debutt kompetittiv fis-17 ta' Awwissu fit-tielet rawnd tal-Coppa Italia, b'rebħa ta' 2–0 kontra Perugia f'San Siro. Fid-29 ta' Awwissu 2015, hu skorja l-ewwel gowl fis-Serie A, f'rebħa ta' 2-1 kontra Empoli. Huwa skorja l-ewwel dobjetta fis- Serie A fid-19 ta' Settembru 2015 f'rebħa ta' 3-2 kontra Palermo.
Klabb
Statistiċi aġġornati fit-13 ta' Diċembru 2015.
Federico García Lorca
Federico García Lorca (5 ta' Ġunju 1840, Fuente Vanqueros - 19 ta' Awwissu 1936, bejn Viznar u Alfacar) kien poeta u drammaturgu Spanjol, kif ukoll pittur, pjanista u kompożitur, assassinat mill-milizzja Frankista.
Żgħożija
Federico Garcia Lorca għadda tfulitu fil-kampanja, ħdejn Grenada fejn missieru kellu proprjetà kbira. Imbagħad studja l-letteratura u l-liġi fl-Università ta' Grenada fejn għamel ħbieb ma' Manuel de Falla li kellu influwena kbira fuqui. Fl-1922, fit-13 u l-14 ta' 14 Ġunju organizza miegħu il-Concurso de Cante Jondo de Granada.
Il-ħajja f'Madrid
Wara li qatta' xi snin Grenada, iddeċieda li jmur Madri ifittex aktar suċċess. Għamel ħbieb ma' Luis Buñuel, Salvador Dalí, Rafael Alberti, José Bergamín, Guillermo de Torre ut Sánchez Mejías, fost dawk li kellhom isiru artisti influwenti fi Spanja. Hemmhekk, iltaqa' wkoll ma' Gregorio Martínez Sierra, id-direttur tat- Teatro Eslava, li fuq l-istedina tiegħu kiteb u talla' l-ewwel xogħol bil-vers, El maleficio de la mariposa (Is-Saħta tal-Farfett), fl-1919-1920. Is-suġġett tiegħu kien l-imħabba impossibbli bejn wirdiena u farfett u mdaħħlin fih ħafna insetti oħra. Sfortunatament kien ridikulat ħafna mill-pubbliku u waqf wara erba' rappreżentazzjonijiet. Dan berred il-passjoni ta' Lorca għat-teatru matul il-karriera tiegħu kollha. il se justifie plus tard en 1927 au motif que Mariana Pineda était sa première pièce.
Matul il-ftit snin ta' wara inpenja ruħu aktar u aktar fl-arti tiegħu u fil-muviment avant-garde Spanjol. Ippubblika tliet ġabriet ta' poeżija, fosthom Romancero Gitano (1928), il-ġabra ta' poeżija l-aktar magħrufa li kiteb.
Sadattant lejn l-aħħar tas-snin 1920, Lorca beda jbati ħafna mid-depressjoni, magħmula agħar mid-dwjjaq litad-diffikultà dejjem tikber li jaħbi l-omosesswalità tiegħuminn ħbiebu u l-familja. Din id-disparitá bejn is-suċċess tiegħu bħala awtur u d-dbatija fil-ħajja privata tiegħu laħqet il-parossiżmu tagħha waqt il-kollaborazzjoni bejn iż-żewġ surrealisti, Dalí et Buñuel, fil-film Un chien andalou (1929) li Lorca interpreta bħala allużjoni għalih u rah bħala attakk kontra tiegħu. Fl-istess ħin ir-relazzjoni passjonata, intensa, imma mhux reċiprokata, ma' Salvador Dalí sfat fix-xejn meta dan tat-tieni iltaqa' mal-mara li kienet ħa ssir martu. Il-familja tiegħu kienu jafu bil-problemi (imma forsi mhux bil-kaw'a tagħhom) u irranġawlu biex jagħmel vjaġġ għall-Istati Unitii tal-Amerka fl-1929-1930.
Dittatura, gwerra ċivili u mewt
Ġie lura Spanja fl-1930 meta waqgħet id-dittatura ta' Miguel Primo de Rivera u ġiet proklamatat-tieni Repubblika. Fl-1931 Lorca nħatar kodirettur ta' La Barraca, grupp ta' teatru universitarju li kienu jirrappreżentaw xogħlijiet teatrali tas-Seklu tad-Deheb (Calderón de la Barca, Lope de Vega, Miguel de Cervantes) fil-bliet u l-irħula, iffinanzjat mill-Ministeru tal-Edukazzjoni. F'dak iż-żmien kiteb it-triloġija rurali: Bodas de Sangre (Tieġ Imdemmi), Yerma u La Casa de Bernarda Allba (Id-Dar ta' Bernarda Alba).
Meta faqqgħet il-Gwerra Ċivili Spanjola f'Lulju tal-1836, telaq minn Madrid u mar lura Grenada, minkejja li kien jaf li sejjer għal mewt kważi żgura f'belt li kellha l-fama li kellha l-oligarkija l-aktar konservattiva tal-Andalusija.
Id-data eżatta ta' mewtu saret is-suġġett ta' polemika twila, imma jidher li hu stabbilit definittivament li Federico García Lorca ġie ffuċillat fil-ħamsa nieqes kwart ta' filgħodu tasd-19 ta' Awwissu fit-triq li tmur minn Víznar għal Alfacar mir-ribelli anti-repubblikani. Il-katavru tiegħu indifen ġo fossa komuni anonima, xi mien fiż-żona, maġenb il-katavru ta; surmast tal-iskola, Dióscoro Galindo, u żewġ anarkisti Francisco Galadí u Joaquín Arcollas, maqtulin fl-istess żmien.
Ir-reġime ta' Franco għamlet interdett totali fuq ix-xogħlijiet tiegħu sal-1953, meta Obras Completas ġiet ippubblikata f'verżjoni ċċensurata ħafna.
Ommaġġi
Fl-1956, twaqqaf l-ewwel monument lil García Lorca. Dan kien il bogħod ħafna minn Spanja ta' Franco, fil-belt ta' Salto fl-Uruguay, bis-saħħa tal-inizjattiva tal-ħabib tiegħu, il-kittieb, Enrique Amorim. Fuq ix-xatt tal-Uruguay, hemm ħajt bil-poeżija ta' Antonio Machado tibki l-mewt ta' García Lorca fi Grenada.
Qabel il-mewt ta' Franco fl-1975, il-mewt ta' Lorca ma setgħetx tiġi mfakkra fi Spanja liberamentIllum hemm statwa ta' Lorca fil-pjazza Santa Ana f'Madrid.
It-tfittxija għal fdalu
Il-fossa fejn hu midfun il-poeta tinsab qrib de Fuente Grande, lokalità fil-komun ta' Alfacar. Fl-2008, lil-maġistratura Spanjola aċċettat li tinfetaħ fil-privat, fil-preżenza tal-familja. Però hemm għadd ta' kontroversji dwar il-preżenza tal-fdalijiet tal-poeta f'dil-fossa komuni. Infatti xi riċerki li saru matul bosta xhur, bil-ħsieb ta' eżumazzjoni, ġew abbandunati fit-18 ta' Diċembru 2009. Tim ieħor fl-2015 immarka roqgħa art ta' 10m b'28m li seta' jkun fiha il-fdalijiet ta' Lorca u it-tliet irġiel l-oħra ffuġillati miegħu, imma għadhom jistennew il-permess tal-awtoritajiet biex jipproċedu bl-eżumazzjoni. Ma nafux jekk il-poeta ġiex ffuġillat fl-għalqa ta' Alfacar jew ittiħidx għal xi post ieħor mhux magħruf.
Flamenco liriku
García Lorca iltaqa' meta kien żagħżugħ ħafna ma' Manuel de Falla f'Grenade u sar ħabib tal-qalb mal-kompożitur tal-ballet El sombrero de tres picos (Il-kappell bi tliet ponot). It-tnejn kienu parti mill-moviment Generazzjoni tas-27, moviment letterarju li kien favur l-użu tat-tradizzjonijiet Spanjoli kkultivati u popolari f'ambjent modernist jifflertja mal-avant-garde. F'Madrid, García Lorca fsar jaf lil Luis Buñuel u Salvador Dalí, dont il devint très proche, et qui lui jouèrent un mauvais tour en s'inspirant de son intimité pour leur premier film, Un chien andalou dont le titre le visait ironiquement selon lui '.
À côté de ces personnalités, il tenta de trouver sa voie par la poésie, avec son retentissant Romancero gitano, mais aussi par la musique. Dès l'âge de dix ans, « l'Andalou professionnel », comme le surnommait perfidement Jorge Luis Borges, composa des petits airs, mais ses parents s'opposèrent à ce qu'il poursuive des études musicales. Ainsi bifurqua-t-il vers les lettres.
Or, il continuera à écrire toute sa vie des mélodies, de nombreuses chansons, souvent dans un registre flamenco. « Nana de Sevilla » chantée par Victoria de los Ángeles, « Las Morillas de Jaen » par Ginesa Ortega, « Los Pelegrinitos » par Teresa Berganza , trois mélodies éblouissantes de García Lorca parmi d'autres, qui associent l'expressivité populaire du flamenco avec un lyrisme intense propre à son univers.
Tradition folklorique du flamenco
La souffrance tragique du cante jondo était bien réelle cette fois-ci.
Salve Reġina
thumb|right|200px|L-inkurunazzjoni tal-Verġni Marija ta' [[Diego Velázquez.]] thumb|right|250px|"Salve Regina" bin-notazzjoni Gregorjana Is-Salve Reġina hija waħda mill-erba' antifoni Marjani li jinkludu r-Regina Coeli, l-Ave Regina Caelorum, u l-Alma Redemptoris Mater.
Din il-kompożizzjoni li saret fil-Medjuevu, inkitbet bil-Latin u ġiet tradizzjonalment attribwita lil Hermannus Contractus, magħruf ukoll bħala Hermann ta' Reichenau. Tradizzjonalment titkanta bil-Latin, għalkemm jeżistu għadd kbir ta' traduzzjonijiet b'ħafna lingwi.
Traduzzjoni għall-Malti
L-antifona tas-Salve Regina ġiet tradotta għal għadd ta' lingwi matul iż-żmien. Fost it-traduzzjonijiet li saru, insibu dik għal-lingwa Maltija:
Kompożizzjoni
It-talba ġejja mis-seklu 11, imma l-oriġni tal-kompożizzjoni tagħha mhux ċert. It-tradizzjoni l-iżjed mifruxa tattribwixxi l-abbozz ta' din l-antifona lill-patri Hermann ta' Reichenau. Ġiet attribwita wkoll lill-Papa Gregorju VII, lil Sant'Anselmu minn Baggio (miet fl-1086), lil San Pietro ta' Mezonzo, jew lil San Bernard. X'aktarx San Bernard ikkompona biss l-aħħar vers "o clemens, o pia, o dulcis virgo Maria". Il-forma preżenti ġiet formalizzata mill-Abbazija ta' Cluny fis-seklu 12.
Użu
Fl-1221, id-Dumnikani daħħlu s-Salve Regina fit-talba tal-kumpieta. Iċ-Ċisterċensi bdew jużawha fl-1251. Iċ-Ċertożini mis-seklu 12 bdew ikantawha kuljum fl-għasar. Fl-1250 il-Papa Gregorju IX approva u ppreskriva l-kant tagħha fl-aħħar tat-talba tal-kumpieta.
Tradizzjonalment tiġi reċitata fl-aħħar tar-Rużarju.
Is-Salve Regina s-soltu tintuża fil-funzjonijiet tal-Knisja Kattolika, l-iżjed fil-jiem qrib il-festi tal-Assunzjoni tal-Madonna (Santa Marija) u tal-Kunċizzjoni.
Fl-1750 l-għaxar versi kienu l-bażi ta' bosta kapitli fix-xogħol Il-Glorji ta' Marija ta' Sant'Alfonsu Marija de Liguori.
It-tema mużikali tal-forma Gregorjana tat-test hi meqjusa li ġejja mis-seklu 11 u tirrappreżenta waħda mill-eżempji l-iżjed antiki ta' mużika sagra li għadha tintuża.
Mużika
Illum jeżistu fil-patrimonju Gregorjan (fil-Liber Usualis), żewġ melodiji differenti miktuba fuq dan it-test. L-ewwel waħda, ftit iżjed meliżmatika, fl-ewwel mod (Dominica ad Completorium), tidher fix-xbiha iżjed 'l fuq. It-tieni waħda fil-ħames mod (tonus simplex), hi iżjed sempliċi minn dik li s-soltu nisimgħu fil-knejjes. Imbagħad hemm għadd kbir ta' kompożituri, li matul l-istorja nqdew b'dan it-test biex jimmużikawh. Fost dawn ta' min isemmi:
Katidral ta' Tournai
Storja
xellug|daqsminuri|It-transett u t-torrijiet tan-Nofsinhar. Kien hemm djoċesi ċċentrata f'Tournai mill-aħħar tas-seklu 6. Din l-istruttura tal-ġebel lokali ta' lewn ikħal-griż tokkupa art ġejja għat-telgħa qrib ix-xatt tan-Nofsinhar tax-xmara Scheldt, li tiddividi l-belt ta' Tournai bejn wieħed u ieħor f'żewġ partijiet indaqs. Il-kostruzzjoni bdiet fis-seklu 12 fuq pedamenti ferm iktar antiki. Il-binja tikkombina x-xogħol ta' tliet perjodi ta' disinn b'mod ċar. Il-karatturu tqil u sever tan-navata Rumaneska tikkuntrasta b'mod konsiderevoli max-xogħol tranżizzjonali tat-transett u l-Gotiku żviluppat għalkollox tal-kor. It-transett huwa l-iżjed parti tal-binja li tispikka, bil-ħames torrijiet tal-kampnar u t-truf apsidali (semiċirkolari) tiegħu.
In-navata tappartjeni l-iktar għall-ewwel terz tas-seklu 12. Tħaddan l-istil Gotiku Bikri u għandha gallerija fit-tieni sular bejn l-arkata tal-pjan terran u t-triforju. Il-pilastri bejn it-twieqi bi ħnejjiet tondi fil-klerestorju jgħinu biex jirfdu l-volti tas-seklu 18 li ssostitwixxew is-saqaf oriġinali, li kien ċatt u tal-injam.
Is-sezzjonijiet tat-transett, li nbena għall-ħabta ta' nofs is-seklu 12, għandhom trufijiet apsidali, karatteristika mislufa wisq probabbli minn ċerti knejjes tul ix-xmara Renu, u li milli jidher kellha influwenza li nħasset fil-Grigal ta' Franza, bħal f'Noyon u f'Soissons. It-torrijiet kwadri maġenb is-sezzjonijiet ta' fuq tat-transett ilaħħqu għoli ta' 83 metru (272 pied). Ivarjaw fid-dettall, uħud minnhom b'lavur fl-arkati bi ħnejjiet tondi u wħud minnhom b'lavur bi ħnejjiet ippuntati.
L-Isqof Gautier de Marvis (1219-1252) ordna li l-kor Rumanesk bikri jitwaqqa' fis-seklu 13, sabiex jiġi ssostitwit b'kor Gotiku b'dimensjonijiet ferm ikbar, ispirat mill-Katidral ta' Amiens, Franza. Il-kostruzzjoni tal-kor il-ġdid bdiet fl-1242 u ntemmet fl-1255. Il-kumplament tal-katidral suppost li kellu jiġi rikostruwit bl-istess stil bħal tal-kor, iżda dan qatt ma twettaq. L-unika żidiet li saru wara kienu l-portiku tal-Punent, u kappella Gotika kbira li nbniet maġenb waħda mill-korsiji laterali, u l-ħitan u t-twieqi oriġinali tagħha sadanittant għebu.
Il-ħajt diviżorju qrib l-artal huwa kapulavur Rinaxximentali tal-iskultur Fjamming Cornelis Floris u jmur lura għall-1573.
Il-katidral ġarrab ħsarat minn tromba tal-arja kbira fl-24 ta' Awwissu 1999. Mill-valutazzjoni tal-ħsarat ġew żvelati problemi strutturali sottostanti u l-katidral ilhom isirulu tiswijiet u investigazzjonijiet arkeoloġiċi minn dak iż-żmien. It-Torri ta' Brunin ġie stabbilizzat fl-2003.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|261x261px|Il-Portiku tal-Punent Il-Katidral ta' Tournai ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Qniepen
Il-Katidral ta' Tournai għandu ħames qniepen, Marc, Marie-Nicolas, Marie-Étienne, Marie-Gasparine (magħrufa wkoll bħala Marie-Pontoise miċ-ċittadini ta' Tournai) u Catherine. Marie-Gasparine u Marie-Étienne jitqiesu bħala qniepen tan-noti profondi. Marie-Gasparine hija l-ikbar waħda mill-ħames qniepen, ġiet magħmula fl-1843 u tiżen disa' tunnellati.
Montevideo
Montevideo hija l-belt kapitali tal-Urugwaj.
Merv
Merv kienet il-belt kapitali ta' diversi popli tul l-istorja tagħha. Fil-bidu tas-seklu 9, Merv kienet is-sede tal-Kaliff al-Ma'mun u l-belt kapitali tal-Kaliffat Iżlamiku kollu. Iktar 'il quddiem kienet is-sede tal-mexxejj Taħiridi ta' Khorasan. Fis-sekli 11 u 12, Merv kienet il-belt kapitali tal-Imperu Seljuk il-Kbir u baqgħet hekk sal-waqgħa aħħarija tal-imperu. Għall-ħabta ta' dak iż-żmien, Merv saret ċentru ewlieni tax-xjenza u tal-kultura Iżlamika, u attirat kif ukoll ipproduċiet poeti, mużiċisti, tobba, matematiċi u astronomi rinomati. Il-poliedriku Persjan il-kbir Omar Khayyam, fost l-oħrajn, qatta' għadd ta' snin jaħdem fl-osservatorju f'Merv. Kif kiteb il-ġeografu u l-vjaġġatur Persjan al-Istakhri dwar Merv: "Mill-pajjiżi kollha tal-Iran, dawn in-nies kienu magħrufa għat-talenti u għall-edukazzjoni tagħhom". Il-ġeografu Għarbi Yaqut al-Hamawi semma saħansitra 10 librerija enormi f'Merv, inkluż waħda fi ħdan moskea ewlenija li kien fiha 12,000 volum.
Merv kienet ukoll post popolari għall-pellegrinaġġi, u diversi reliġjonijiet kienu jqisuha bħala sagra. Fiż-Żoroastrijaniżmu, Merv (Mouru) kienet waħda mis-16-il art perfetta maħluqa mill-alla Ahura Mazda. Bejn is-sekli 5 u 11, Merv kienet is-sede ta' provinċja metropolitana tal-Lvant tas-Sirja. Dixxendent tal-profeta Iżlamiku Muħammed, it-tmien Imam Xigħa Ali ar-Ridha (Imam Reza), ittrasferixxa lilu nnifsu f'Merv minn Bagdad u rresjeda hemmhekk għal diversi snin. Al-Muqanna, il-"Profeta bil-Velu", li kellu bosta segwaċi peress li sostna li kien inkarnazzjoni ta' Alla, twieled u beda l-moviment tiegħu f'Merv.
Matul is-sekli 12 u 13, Merv jaf kienet l-ikbar belt fid-dinja, b'popolazzjoni ta' 500,000 ruħ. Matul dak il-perjodu, Merv kienet magħrufa bħala "Marw al-Shāhijān" (Merv il-Kbira), u spiss kienet tiġi deskritta bħala "l-kapitali tad-dinja Iżlamika tal-Lvant". Skont il-ġeografu Yaqut al-Hamawi, il-belt u l-istrutturi tagħha kienu viżibbli minn bogħod ta' jum ivvjaġġar. Fl-1221, il-belt fetħet id-daħliet tagħha għal invażjoni mill-Mongoli, u dan irriżulta f'devastazzjoni enormi. Ġrajjiet storiċi jsostnu li l-popolazzjoni kollha (inkluż ir-refuġjati) inqatlet; jissemma li Tolui Khan qatel sa 700,000 ruħ. Għalkemm parzjalment ġiet rikostruwita wara l-qerda tal-invażjoni tal-Mongoli, il-belt qatt ma reġgħet kisbet il-prosperità li kellha fl-imgħoddi. Bejn l-1788 u l-1789, il-belt inqerdet għall-aħħar darba, u l-popolazzjoni tagħha ġiet deportata. Sas-seklu 19, taħt pressjoni mir-Russi, Merv ġiet abbandunata għalkollox.
Illum il-ġurnata s-sit huwa ppreservat bħala park storiku u kulturali statali. Huwa l-eqdem belt mill-bliet-oażi tul it-Toroq tal-Ħarir storiċi u l-iżjed wieħed ippreservat. Għad hemm ftit binjiet u strutturi li għadhom jeżistu sa llum il-ġurnata, speċjalment dawk mibnija fl-aħħar żewġ millenji. Is-sit ta' Merv tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Storja
daqsminuri|Il-fdalijiet tal-belt tal-qedem ta' Merv illum il-ġurnata. Merv għandha għeruq preistoriċi: stħarriġiet arkeoloġiċi żvelaw traċċi ta' insedjament li jmorru lura saħansitra sat-tielet millenju Q.K. u dawn ġew assoċjati kulturalment mal-Kumpless Arkeoloġiku ta' Baktrija-Marġjana. Il-ġeografija taż-Żend-Avesta (kummentarji dwar l-Avesta) issemmi lil Merv (bl-istem ta' Mouru) flimkien ma' Balkh. Fiż-Żoroastrijaniżmu, l-alla Ahura Mazda ħalaq lil Mouru bħala waħda mis-sittax-il art perfetta.
Taħt l-Imperu Akemenid (għall-ħabta tal-550-330 Q.K.), il-ġrajjiet storiċi jsemmu lil Merv bħala post ta' ċertu importanza: bl-isem ta' Margu; tissemma bħala parti minn satrapija fl-iskrizzjonijiet ta' Behistun (għall-ħabta tal-515 Q.K.) tal-monarka Persjan Darius il-Kbir. L-ewwel belt ta' Merv ġiet stabbilita fis-seklu 6 Q.K. bħala parti mill-espansjoni tal-Akemenidi fir-reġjun ta' Cyrus il-Kbir (559-530 Q.K.), iżda strati li ġew iktar 'il quddiem jgħattu l-livelli Akemenidi fis-sit. daqsminuri|Munita tar-re tas-Sassanidi [[Shapur III, izzekkata f'Merv.]]
Łobez
Łobez hija belt fil-Polonja u tinsab fil-provinċja ta' Zachodniopomorskie, fuq ix-xmara Rega.
Merv
Era Ellenistika
Iż-żjara ta' Alessandru l-Kbir f'Merv hija sempliċement leġġendarja, iżda l-belt issemmiet Lixandra (Ἀλεξάνδρεια) għalih għal xi żmien. Wara mewtu fit-323 Q.K., saret il-belt kapitali tal-Provinċja ta' Marġjana tal-istati Selewċidi, Griegi-Baktrijani (256-125 Q.K.), Partiċi, u Sassanidi.
Il-mexxej tas-Selewċidi, Antiochus Soter (li rrenja mill-281 sal-261 Q.K.), semmiha Antjokja Marġjana; huwa bena mill-ġdid u kabbar il-belt fis-sit li attwalment huwa magħruf bħala l-fortizza ta' Gyaur Gala. Isidore ta' Charax kiteb li Antjokja kienet tissejjaħ "il-belt mhux misqija" (Ἄνυδρος).
Łobez
Ħoloq esterni
thumb|left|Łobez
Merv
Era Partika
Wara l-waqgħa tad-dinastija tas-Selewċidi (63 Q.K.), Baktrija, Partja, u l-Kuxani ħadu l-kontroll wara xulxin. Fit-53 Q.K., xi 10,000 priġunier Ruman tal-gwerra mill-Battalja ta' Carrhae milli jidher ġew deportati lejn Merv.
Merv kienet belt ewlenija ta' tagħlim Buddist, b'monasteri u tempji Buddisti għal bosta sekli sal-Iżlamizzazzjoni tagħha. Fis-siti ta' Gyaur Kala u Baýramaly, il-Buddiżmu kien segwit u pprattikat spiss fl-istupi Buddisti lokali. daqsminuri|Ambaxxatur ta' Merv (靺國 Moguo) għad-[[dinastija Tang, Wanghuitu (王會圖), għall-ħabta tas-650 W.K.]]
Era tas-Sassanidi
Wara li s-Sassanidi taħt Ardashir I (220-240 W.K.) ħakmu lil Merv, l-istudju tan-numismatika jgħin fir-rikostruzzjoni tal-istorja: is-sensiela ta' muniti zzekkati oriġinarjament f'Merv li nstabu jiddokumentaw li t-tmexxija tas-Sassanidi damet kważi erba' sekli. Matul dan il-perjodu, Merv kienet tospita prattikanti ta' diversi reliġjonijiet apparti ż-Żoroastrijaniżmu uffiċjali tas-Sassanidi, inkluż il-Buddiżmu, il-Manikeiżmu u l-Kristjaneżmu tal-Knisja tal-Lvant. Bejn is-sekli 5 u 11, Merv kienet is-sede ta' provinċja metropolitana tal-Lvant tas-Sirja. L-ewwel isqof kien Barshabba (għall-ħabta tat-360/424). L-okkupazzjoni tal-Ħeftaliti mill-aħħar tas-seklu 5 sal-565 W.K. waqfet it-tmexxija tas-Sassanidi għal żmien qasir.
Ħakma u influwenza Għarbija
It-tmexxija tas-Sassanidi ntemmet meta l-aħħar mexxej tas-Sassanidi, Yazdegerd III (632-651) inqatel qrib il-belt u l-gvernatur militari tas-Sassanidi arrenda quddiem il-wasla tal-armata Għarbija. Rappreżentanti tal-Kaliff Umar okkupaw il-belt, li saret il-belt kapitali tal-provinċja ta' Khorasan tal-Kaliffat ta' Umayyad. Fis-671, Ziyad ibn Abi Sufyan bagħat 50,000 truppa Għarbija lejn Merv bħala kolonja. Din il-kolonja żammet is-simpatiji Kufani nattivi tagħha u saret in-nukleu ta' Khurasan. Billi użaw il-belt bħala l-bażi tagħhom, l-Għarab, immexxija minn Qutayba ibn Muslim mis-705 sas-715, irnexxielhom iġibu lil partijiet kbar tal-Asja Ċentrali, inkluż Balkh, Bokhara, u Fergana taħthom. Merv u Khorasan, inġeneral, saru wħud mill-ewwel partijiet tad-dinja li jitkellmu bil-Persjan li kellhom maġġoranza Musulmana. L-immigrazzjoni tal-Għarab lejn l-inħawi kienet sostanzjali. Raġel Ċiniż maħtuf f'Talas, Du Huan, ittieħed lejn Bagdad u żar il-Kaliffat. Huwa osserva li f'Merv u f'Khurasan, l-Għarab u l-Persjani għexu f'konċentrazzjonijiet imħallta. xellug|daqsminuri|Il-Mawżolej ta' żewġ aħwa Askhab f'Merv. Merv reġgħet kisbet importanza fi Frar 748 meta l-ġeneral Iranjan Abu Muslim (li miet fis-755) iddikjara dinastija ġdid tal-Abbasidi f'Merv, kabbar u stabbilixxa l-belt mill-ġdid, u, f'isem id-dinastija tal-Abbasidi, uża l-belt bħala bażi għal ribelljoni kontra l-Kaliffat ta' Umayyad. Wara li l-Abbasidi stabbilew ruħhom f'Bagdad, Abu Muslim kompla jmexxi f'Merv bħala prinċep semiindipendenti sa ma eventwalment inqatel. Tabilħaqq, Merv kienet iċ-ċentru tal-Abbasidi matul ir-Rivoluzzjoni tal-Abbasidi tas-746-750, u saret sors konsistenti ta' appoġġ politiku għall-mexxejja Abbasidi f'Bagdad iktar 'il quddiem; il-governorat ta' Khurasan f'Merv sar wieħed mill-iżjed entitajiet politiċi importanti tal-Kaliffat. Il-familja influwenti tal-Barmakidi, ibbażat f'Merv, kellha rwol importanti fit-trasferiment tal-għarfien tal-Griegi (stabbiliti f'Merv minn żmien is-Selewċidi u l-Griegi-Baktrijani) fid-dinja Għarbija.
Matul l-era tal-Abbasidi, Merv baqgħet il-belt kapitali u l-iżjed belt importanti ta' Khurasan. Matul dak iż-żmien, l-istoriku Għarbi Al-Muqaddasi (għall-ħabta tad-945/946-991) iddeskriva lil Merv bħala "sabiħa, fina, eleganti, brillanti, estensiva u pjaċevoli". L-arkitettura ta' Merv ispirat l-ippjanar mill-ġdid ta' Bagdad min-naħa tal-Abbasidi. Storiku Għarbi tas-seklu 10, Ibn Hawqal, kiteb dwar Merv: "u fl-ebda belt oħra ma hemm palazzi, għelieqi kkultivati, ġonna u nixxigħat simili".
Merv kienet magħrufa wkoll għat-tessuti tagħha ta' kwalità għolja. Ġeografu Għarbi tas-seklu 12 al-Idrisi nnota: "Minn dan il-pajjiż joriġina ħafna mill-ħarir kif ukoll il-qoton ta' kwalità superjuri bl-isem ta' qoton ta' Merv, li huwa tassew artab". Id-dinja Iżlamika kienet tammira l-ilbies eleganti u t-turbani tal-ħarir li kienu jiġu prodotti f'Merv. Il-belt kienet notevoli għaliex kienet tilqa' lill-immigranti minn artijiet Għarab u dawk minn Sogdja u inħawi oħra fl-Asja Ċentrali. daqsminuri|272x272px|Mawżolew tas-sultan Seljuk [[Ahmad Sanjar.]] Fil-perjodu mit-813 sat-818, ir-residenza temporanja tal-Kaliff al-Ma'mun effettivament għamlet lil Merv il-belt kapitali tad-dinja Musulmana u enfasizzat l-importanza tagħha għall-Abbasidi. Dixxendent tal-profeta Iżlamiku Muħammed, it-Tmien Imam tal-Iżlam Xigħa, Ali ar-Ridha mar lejn Merv u għex hemmhekk għal diversi snin. Merv saret ukoll iċ-ċentru ta' moviment Neo-Mażdakita ewlieni tas-seklu 8 mmexxi minn al-Muqanna, il-"Profeta bil-Velu", li kellu bosta segwaċi wara li sostna li kien inkarnazzjoni ta' Alla u eredi ta' Abu Muslim; il-Khurramiyya ispirata minnu, ippersistiet f'Merv sas-seklu 12.
Matul dan il-perjodu Merv, bħala Samarkanda u Bukhara, iffunzjonat bħala waħda mill-bliet il-kbar tal-istudji Musulmani; l-istoriku magħruf Yaqut (1179-1229) studja fil-librerija tagħha. Merv ipproduċiet għadd ta' studjużi f'diversi oqsma tal-għarfien, fosthom id-dritt Iżlamiku, hadith, l-istorja, u l-letteratura. Diversi studjużi ngħataw l-isem ta' "Marwazi" (المروزي) li jindika li kienu ġejjin minn Merv. Il-belt baqa' jkollha komunità sostanzjali ta' Kristjani. Fl-1009, l-Arċisqof ta' Merv bagħat ittra lill-Patriarka ta' Bagdad u staqsa biex il-Keraiti jitħallew isumu inqas minn Krisjtani Nestorjani oħra. Il-poliedriku Persjan il-kbir Omar Khayyam, fost oħrajn, qatta' diversi snin jaħdem fl-osservatorju f'Merv. Bħalma kiteb il-ġeografu u l-vjaġġatur Persjan al-Istakhri dwar Merv: "Mill-pajjiżi kollha tal-Iran, dawn in-nies kienu magħrufa għat-talenti u għall-edukazzjoni tagħhom". Yaqut al-Hamawi semma saħansitra 10 libreriji kbar f'Merv, inkluż waħda fi ħdan moskea ewlenija li kellha 12,000 volum.
Meta l-Kaliffat iddgħajjef, il-ġeneral Persjan Tahir bin al-Husayn u d-dinastija tiegħu tat-Taħaridi ssostitwew l-Għarab f'Merv fit-821. It-Taħaridi mexxew f'Merv mit-821 sat-873, segwiti mis-Saffaridi, mis-Samanidi u iktar 'il quddiem mill-Gażnavidi.
Turkmeni f'Merv
daqsminuri|Il-Mawżolew tas-Sultan Sanjar minn ġewwa. Fl-1037, is-Seljuk Turkmeni, klan ta' Torok Oghuz mill-isteppi fil-Lvant tal-Baħar ta' Aral, paċifikament ħakmu lil Merv taħt it-tmexxija ta' Tugril — is-sultan Gażnavida Mas'ud I ma kienx popolari fil-belt. Ħu Tugril, Chaghri, baqa' f'Merv filwaqt li d-dominji tas-Seljuk kibru u saru jinkludu l-bqija ta' Khurasan u l-Iran, u sussegwentement Merv saret belt favorita tas-slaten Seljuk. Chaghri, ibnu Alp Arslan (li saltan mill-1063 sal-1072) u l-proneputi tiegħu Ahmad Sanjar (li saltan mill-1118 sal-1157) indifnu f'Merv; dan tal-aħħar fil-Qabar ta' Ahmad Sanjar.
Qrib it-tmiem tas-seklu 11, Merv saret il-belt kapitali tal-Lvant tal-istat maqsum tas-Seljuk. Madankollu, mill-1118, saret il-belt kapitali tal-imperu kollu. Matul dan il-perjodu, Merv kibret — il-ġeografi Għarab u Persjani sejħulha "omm id-dinja", il-"post fejn kienu jiltaqgħu l-kbar u ż-żgħar", il-"belt ewlenija ta' Khurasan" u l-"belt kapitali tad-dinja Iżlamika tal-Lvant". Sorsi bil-miktub isemmu wkoll librerija u madrasa kbira stabbilita minn Nizam al-Mulk, il-viżier tal-imperu tas-Seljuk, kif ukoll bosta istituzzjonijiet kulturali ewlenin oħra. Barra minn hekk, Merv kellha suq li ġie deskritt bħala "l-aqwa wieħed mill-belt ewlenin tal-Iran u ta' Khurasan".
It-tmexxija ta' Sanjar, mifnija bil-kunflitt tal-Kara-Kitaj u l-Kwarażmjani, intemmet fl-1153 meta nomadi Turkmeni lil hinn minn Amu Darya serqu r-rikkezzi tal-belt. Sussegwentement, Merv għaddiet minn id għall-oħra bejn il-Kwarażmjani ta' Khiva, in-nomadi Turkmeni, u l-Guridi. Skont Tertius Chandler, sal-1150 Merv kienet saret l-ikbar belt fid-dinja, b'popolazzjoni ta' 200,000 ruħ. Sal-1210, jaf kellha saħansitra 500,000 resident, u b'hekk ippreċediet metropoli Medjevali bħala Kostantinopli u Bagdad.
Mongoli f'Merv
daqsminuri|244x244px|Affresk tal-Battalja ta' Merv tal-1510 bejn Shah Ismail I u l-Khan Użbek Muhammad Shaybani; tinsab fil-Palazz ta' Chehel Sotoun f'[[Isfahan, l-Iran.]]
Fl-1221, Merv fetħet il-bibien tagħha għal Tolui, iben Genghis Khan, kap tal-Mongoli. Il-biċċa l-kbira tal-abitanti jingħad li nqatlu b'mod kiefer. L-istoriku Għarbi Ibn al-Athir iddeskriva l-qatla abbażi tar-rakkont tar-refuġjati ta' Merv:"Genghis Khan poġġa fuq tron tad-deheb u ordna li t-truppi li nħatfu jinġabu quddiemu, u ġew ġustizzjati quddiem il-kotra mbikkma. Imbagħad, fir-rigward tan-nies ordinarji, isseparaw lill-irġiel, lin-nisa, lit-tfal u l-pussessi. Kien jum memorabbli ta' twerżiq, biki u tnewwiħ. Huma ħadu lill-għonja u sawtuhom u ttorturawhom b'kull xorta ta' krudeltà sabiex isibu l-ġid tagħhom ... Imbagħad taw in-nar lill-belt u ħarqu il-qabar tas-Sultan Sanjar u qalgħu l-qabar tiegħu bit-tama li jsibu xi flus. Huma qalu, 'Dawn in-nies irreżistewna', u għalhekk qatluhom kollha. Genghis Khan ordna li l-mejtin jingħaddu u b'kollox kien hemm madwar 700,000 katavru. (traduzzjoni mhux uffiċjali)"Storiku Persjan, Juvayni, semma li l-mejtin kienu iktar minn 1,300,000. Kull suldat individwali tal-armata ħakkiema "kellu jieħu ħsieb il-ġustizzjar ta' bejn 300-400 persuna". Bosta minn dawk is-suldati kienu mibgħuta minn Sarakhs li, minħabba li Merv kienet għadu tagħhom, "kompliet iżżid il-ħruxija tal-Mongoli fil-qtil tal-Musulmani". Kważi l-popolazzjoni kollha ta' Merv, u r-refuġjati li waslu minn inħawi oħra tal-Imperu Kwarażmjan, inqatlu lkoll, u b'hekk kienet waħda mill-iżjed ħakmiet imdemmija ta' belt fl-istorja tad-dinja.
Xi skavi żvelaw il-kostruzzjoni drastika mill-ġdid tal-fortifikazzjonijiet tal-belt wara l-qerda tagħhom, iżda l-prosperità tal-belt kienet għamlet żmienha. L-invażjoni tal-Mongoli wasslet għad-deklin ta' Merv u ta' ċentri ewlenin oħra għal iktar minn seklu. Wara l-ħakma tal-Mongoli, Merv saret parti mill-Ilkanat, u r-rikkezzi tagħha ġew misruqa b'mod konsistenti mill-Kanat taċ-Ċagataj. Fl-ewwel parti tas-seklu 14, il-belt saret is-sede tal-arċiveskovat Kristjan tal-Knisja tal-Lvant taħt it-tmexxija tal-Kartidi, il-vassalli tal-Ilkanidi. Sal-1380 Merv saret parti mill-Imperu ta' Timur (Tamerlan).
Użbeki f'Merv u l-qerda finali
Fl-1505, l-Użbeki okkupaw lil Merv; ħames snin wara, Shah Ismail, il-fundatur tad-dinastija tas-Safavidi tal-Iran, keċċihom. F'dan il-perjodu, nobbli Persjan irrestawra diga kbira (is-"Soltanbent") fix-xmara Murghab, u l-insedjament li kiber fl-art irrigata sar magħruf bħala Baýramaly, kif imsemmi f'xi testi tas-seklu 19.
Wara l-mewt tiegħu, ir-reġjun sar dipendenza ta' Khiva, iżda fl-1593 Merv inħakmet minn Abdullah il-Khan ta' Bukhara. Il-belt f'qasir żmien inħakmet minn Shah Abbas, u gvernatur tas-Safavidi, Biktash Khan Ustajlu, inħatar għall-governorat fl-1600. Fl-1608, Mihrab Khan Qajar sar gvernatur, u beda żewġ sekli ta' governorat tal-Qajar fuq Merv. Mill-1715, l-elit tal-Qajar bdew jasserixxu l-indipendenza ta' Merv mill-gvern tas-Safavidi, iżda fi żmien deċennju l-oażi ma baqgħetx sigura iktar minħabba l-attakki mit-Tatari u mit-Turkmeni. Nader Shah nieda kampanji militari li xejnu l-attakki tat-Turkmeni u tat-Tatari u rrestawra s-sistema tal-irrigazzjoni ta' Merv. Wara l-mewt ta' Nader Shah, il-Qajar lokali fir-reġjun iddikjaraw l-indipendenza u ffurmaw il-Prinċipat Qajari ta' Merv. Fl-1785, l-emir Mangita ta' Bukhara, Shah Murad, attakka l-belt u qatel lill-mexxej, Bayram 'Ali Khan Qajar. Ftit snin wara, fl-1788 u fl-1789, Shah Murad qered il-belt għalkollox, kisser id-digi, u ħalla ħerba warajh.
Il-popolazzjoni kollha tal-belt u tal-oażi tal-madwar ta' xi 100,000 ruħ imbagħad ġiet deportata f'diversi stadji lejn l-oażi ta' Bukhara u r-reġjun ta' Samarkanda fil-Wied ta' Zarafshan. Peress li kienu l-aħħar Musulmani Xigħa li kienu jitkellmu bil-Persjan, in-nies deportati rreżistew l-assimilazzjoni fil-popolazzjoni Sunnita ta' Bukhara u ta' Samarkanda, minkejja l-lingwa Persjana komuni li kellhom bħall-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni nattiva. Dawn il-Marvis kienu għadhom jeżistu sal-2016 — iċ-ċensimenti Sovjetiċi elenkawhom bħala "Iranjani" fis-snin 80 tas-seklu 20. Dawn jgħixu f'Samarkanda u f'Bukhara u fl-inħawi ta' bejn dawn il-bliet tul ix-xmara Zarafshan. Dawn huma elenkati bħala nies li jitkellmu l-Persjan iżda jingħaddu separatament mit-Taġiki lokali minħabba r-reliġjon Xigħa tagħhom u peress li żammew l-identità tal-qedem tagħhom minn Merv.
Seklu 19
daqsminuri|279x279px|Id-Daħla ta' Bure f'Merv tal-qedem. It-tmun ta' Merv għadda għand il-Khanat ta' Khiva fl-1823. Sir Alexander Burnes żar il-pajjiż fl-1832. Għall-ħabta ta' dak iż-żmien, il-Persjani obbligaw it-Turkmeni ta' Tekke, li dak iż-żmien kienu jgħixu tul ix-xmara Tejen, biex jemigraw lejn it-Tramuntana. Khiva kkontestat l-avvanz tagħhom, iżda lejn l-1856, irnexxielhom isiru setgħa sovrana fil-pajjiż, u baqgħu hekk sal-okkupazzjoni tal-oażi mir-Russi fl-1884.
Viċirè futur tal-Indja Brittanika, George Curzon, żar il-fdalijiet ta' Merv fl-1888. Iktar 'il quddiem huwa kiteb: "F'nofs żona mħarbta għalkollox fis-selvaġġ, kien hemm fdalijiet tal-brikks u tat-tafal qed jaqgħu biċċiet, kif ukoll bosta ħitan, torrijiet, swar u koppli, estiżi f'konfużjoni sħiħa sax-xefaq, li fakkruna li konna fiċ-ċentru ta' kobor tal-qedem".
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Storiku u Kulturali Statali ta' Merv tal-Qedem ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.