cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muammar al-Gaddafi
Reazzjonijiet għall-Qtil ta' Gaddafi
Il-Priministru Ingliz David Cameron qal li l-mewt ta' Gaddafi hija konferma li l-Libja tista' issa tibni l-futur demokratiku tagħha. L-istess sostna l-Ministru tal-Affarijiet Barranin Franċiż Alain Juppe. Il-President Amerikan Barack Obama qal li l-mewt ta' Gaddafi immarkat it-tmiem ta' kapitlu twil u ta' uġigħ għall-poplu tal-Libja. Huwa kompla jgħid li r-reġim ta' Gaddafi wasal fit-tmiem. Obama saħaq l-impenn tal-Istati Uniti mal-Kunsill Tranżitorju F'dikjarazzjoni konġunta bejn il-President tal-Kunsill Ewropew Herman Van Rompuy u l-President tal-Kummissjoni Ewropea José Manuel Barroso dwar l-aħbar tal-mewt ta' Muammar Gaddafi, huma rrimarkaw li ġiet fi tmiemha era ta' despotizmu u ripressjoni li minnha l-poplu Libjan sofra għal żmien twil wisq. Illum il-Libja tista' taqleb il-paġna fl-istorja tagħha u tilqa' futur paċifiku, demokratiku ġdid. Iż-żewġ presidenti Ewropej għamlu sejħa lill-Kunsill Transitorju Nazzjonali biex isegwi rikonċiljazzjoni msejsa fuq bażi wiesgħa, fi proċess li jilħaq lil kulħadd u li jippermetti tranżizzjoni demokratika, paċifika u trasparenti fil-pajjiż.
Ħajja Personali
Fil-ħajja personali tiegħu Gaddafi kien persuna eċċentrika. Is-sigurta` tiegħu kienet fdata f’idejn bodyguards nisa u kien dipendenti fuq infermiera Ukrena. Gaddafi iżżewweġ darbtejn. L-ewwel mara tiegħu, Fatiha, iddivorzjaha wara sitt xhur biss. Wara, kien iżżewweg lil Safia. Kellu b’kollox disat itfal, għalkemm wieħed minnhom hu addottat. It-tfal tiegħu kienu Muhammad, Saif al-Islam, Saadi, Mutassim, Hannibal, Saif al-Arab, Khamis, li kien inqatel f'attakk mill-ajru, Aisha u Milad li huwa adottat.
Marie Curie
Maria Salomea Skłodowska-Curie (Varsavja, 7 ta' Novembru 1867 – Passy, 4 ta' Lulju 1934) magħrufa bl-isem ta' Marie Curie, kienet kimika u fiżika Polakka naturalizzata Franċiża.
Bijografija
Marie Curie twieldet Varsavja fejn missierha Władysław Skłodowski kien għalliem tal-matematika u l-fiżika. Marie kienet l-iżgħar fost ħames aħwa. Fi żmien sentejn tilfet 'l oħtha Zofia li mietet bit-tifu f'Jannar tal-1876, u 'l ommha, Bronisława li, mietet bit-tuberkolożi fid-9 ta' Mejju 1878. Wara ntefgħet fuq l-istudju fejn ibbrillat fis-suġġetti kollha u ngħatat l-ogħla grad. Temmet l-istudji sekondarji b'midalja tad-deheb fl-1883.
Il-Fakultà tax-Xjenza ta' Pariġi
Dak iż-żmien, Varsavja kienet annessa mar-Russa, u n-nisa ma setgħux immorru l-università. Għalhekk, f'Novembru 1891, Marie telqet lejn Pariġi, fejn diġà kien hemm oħta l-kbira tistudja l-mediċina u fejn kienet ġiet aċċettata biex issegwi l-istudji fix-xjenzi fiżiċi u fix-xjenzi matematiċi fil-fakultà tax-Xjenza tas-Sorbonne. Sentejn wara, ġiet l-ewwel fil-licence fix-xjenzi fiżiċi u s-sena ta' wara ħadet il-licence fix-xjenzi matematiċi u ġiet it-tieni. Imbagħad marret taħdem fil-Laboratorju tar-riċerki fiżiċi taħt Gabriel Lippmann. thumb|right|210px|Dar tat-twelied ta' Marie Curie, [[Varsavja.]] Fir-rebbiegħa tal-1894, iltaqgħet ma' Pierre Curie u żżewġu fil-komuni ta' Sceaux, Hauts-de-Seine, fis-26 ta' Lulju 1895. Fl-1896, ġiet l-ewwel fl-agrégation tal-fiżika. Fit-12 ta' Settembru 1897, kellha l-ewwel tifla, Irène.
Il-Polonju u r-Radju
Min-naħa tiegħu Pierre fl-1898, ħalla x-xogħol fuq il-Piezoelettriċità biex jingħaqad ma' martu fl-istudju tar-radjoattività. Ħa permess mid-direttur tal-Iskola tal-Fiżika u Kimika (li llum saret l-École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris) biex juża ħanut tax-xogħol fis-sular t'isfel. It-trattamenti kimiċi kienu jsiru f'maħżen, ma' ġenb il-ħanut, separat minnu b'bitħa biss.
F'dan il-laboratorju fejn eżaminaw il-pechblenda, skoprew żewġ elementi ġodda. Fit-18 ta' Lulju 1898, Marie Curie ħabbret l-iskoperta tal-Polonju, msemmi hekk għal art twelidha. Fis-26 ta' Diċembru, ma' Gustave Bémont, ħabbret is-sejba tar-Radju; kellhom jittrattaw tunellati sħaħ ta' pechblenda biex joħorġu inqas minn gramma ta' dan l-element. Dan ix-xogħol sar f'postijiet bla kumdità xejn. Skond il-kimiku Ġermaniż Wilhelm Ostwald, li żar il-post tax-xogħol ta' Pierre u Marie Curie: "Dan il-laboratorju kien qiesu fl-istess ħin stalla u maħżen tat-tuffieħ. Kieku ma rajtx l-apparat tal-kimika, kont naħseb li qegħdin jidħqu bija".
thumb|right|210px|Wieħed mill-premji Nobel ta' Marie Curie
Fit-26 ta' Ottubru 1900, saret professur fl-École normale supérieure de jeunes filles ta' Sèvres. Matul is-sena 1903, fit-25 ta' Ġunju iddefendiet it-teżi tagħha fuq il-materji radjoattivi. Fl-10 ta' Diċembru, irċeviet ma' żewġha u Henri Becquerel, il-Premju Nobel għall-fiżika " b'rikonoxximent għas-servizzi straordinarji li taw fir-riċerka flimkien fuq il-fenomenu tar-radjazzjoni, skopert mill-Professur Henri Becquerel". Kienet l-ewwel mara li ngħatat il-Premju Nobel. Dik is-sena stess, saret l-ewwel lawrejata mara tal-Midalja Davy.
Is-sena ta' wara, irċeviet il-Midalja Matteucci u fis-6 ta' Diċembru weldet lit-tieni tifla tagħhom, Ève.
Fid-19 ta' April 1906, Pierre miet f'inċident, imtajjar minn karettun biż-żiemel. F'Novembru, ħadet postu bħala professur fis-Sorbonne. Kienet l-ewwel mara li qatt għallmet f'dik l-università. Fl-1909, ġiet nominata professur titulari fil-katedra tal-Fiżika Ġenerali u wara tal-Fiżika Ġenerali u r-Radjoattività.
Fl-10 ta' Diċembru 1911, irċeviet it-tieni Premju Nobel, "b'rikonoxximent għas-servizzi tagħhom għall-avvanz tal-kimika bl-iskoperta tar-Radju u l-Polonju, l-iżolament tar-Radju u l-istudju tan-natura u l-komponenti ta' dan l-element notevoli". Kienet l-ewwel persuna li ħadet żewġ premjijiet Nobel għal xogħol xjentifiku. It-tieni waħda kienet Linus Pauling, li rċieva l-ewwel wieħed għax-xogħol xjentifiku fil-kimika fl-1954 u t-tieni għall-ħidma favur il-paċi fl-1962.
thumb|right|210px|Marie Curie u [[Henri Poincaré fl-ewwel Kungress Solvay fl-1911.]]
Marie ħadet sehem fl-ewwel Kungress Solvay fl-1911, li laqqa' bosta fiżiċi famużi, bħal Max Planck, Albert Einstein u Ernest Rutherford, li kienu ħa jbiddlu l-mod kief naraw id-dinja. Kienet l-unika mara li attendiet dan il-Kungress, organizzat u ffinanzjat mill-industrijalist Belġjan, Ernest Solvay.
L-Istitut tar-Radju
Fl-aħħar tal-1909, il-professur Émile Roux, id-direttur tal-Istitut Pasteur, issuġerixxa li jinħoloq Istitut tar-Radju, dedikat għar-riċerka medika kontra l-cancer u l-kura tiegħu bir-radjoterapija. Minkejja l-fama ta' Marie Curie minħabba l-Premju Nobel, kellha tistenna sal-1911 biex tibda x-xogħol tagħha, issussidjata minn Daniel Iffla-Osiris. L-Istitut, f'rue d'Ulm, Pariġi, li llum hu magħruf bħala l-Istitut Marie Curie, fetaħ fl-1914, eżatt qabel bdiet l-Ewwel Gwerra Dinjija. Ġabar fih żewġ laboratorji ta' oqsma komplementari : il-laboratorju tal-fiżika u l-kimika, immexxi minn Marie Curie, u l-laboratoju Pasteur, li jikkonċentra fuq ir-radjoterapija, dirett minn Claudius Régaud.
Il-petites Curies
Meta faqqet il-gwerra, Marie Curie ġiet mobilizzata kif kienu l-membri l-oħra tal-Istitut tar-Radju. Flimkien ma' Antoine Béclère, direttur tas-servizz radjoloġiku tal-armata, ħadet sehem fit-twaqqif ta' units kiruġiċi mobbli. Waqfet ukoll tmintax-il vettura tar-radjoloġija imlaqqmin "petites Curie" li ntbagħtu fuq il-front. Fl-Istitut tar-Radju, ħarrġet l-infirmiera radjoloġi.
Fl-1916, ħadet il-liċenzja tas-sewqan u kienet tmur regularment fuq il-front biex tieħu r-radjografiji. Irène, li kellha tmintax-il sena biss kienet tagħmel l-istess fl-isptarijiet tal-kampanja matul il-gwerra kollha.
Wara l-gwerra, fl-1918, Marie Curie, setgħet tkompli x-xogħol tagħha fl-Istitut tar-Radju. Bintha Irène saret l-assistenta tagħha. L-Istitut tar-Radju iżjed tard sar l-Istitut Curie.
Simbolu tal-feminiżmu
thumb|right|210px|Marie Curie u [[Albert Einstein]]
Minħabba li kienet esposta għal radjoattività qawwija, qabditha l-lewċemija u ntbagħtet fis-sanatorju ta' Sancellemoz f'Haute-Savoie fl-1934. Minkejja l-marda tagħha, kompliet tmexxi is-sezzjoni tal-fiżika u l-kimika fl-Istitut tar-Radju sa mewtha.
Unuri
Fl-20 ta' April 1995, fuq id-deċizzjoni tal-president François Mitterrand, l-irmied tagħha u ta' żewġha Pierre Curie tmexxew għall-Panthéon ta' Pariġi. S'issa għadha l-unika mara onorata fil-Panthéon għall-ħidma tagħha.
Fl-Istitut Curie, Pariġi, inbena l-Mużew Curie fl-istess post fejn ix-xjenzata kienet taħdem sa mewtha. Dan juri l-patrimonju xjentifiku rikk u l-ħajja personali u professjonali tal-familja Curie li rċevew ħames premjijiet Nobel, il-passi kbar fl-istorja tar-radjoattività u l-ġlieda kontra l-kanċer.
Lwiġi XV ta’ Franza
Lwiġi XV (15 ta’ Frar 1710 f’Versailles – 10 ta’ Mejju 1774 f’Versailles), magħruf ukoll bħala Louis il-Maħbub (bil-Franċiż: le Bien-Aimé),[1] kien ir-Re ta’ Franza u ta’ Navarra mill-1715 sal-mewt tiegħek.Huwa ħa post lill-bużnannu tiegħu Lwiġi XIV ta’ ħames snin biss. Sakemm laħaq l-età fl-1723, is-saltna tiegħu kienet immexxija minn ziju l-kbir Filippu II, Duka ta’ Orléans bħala reġent. Il-Kardinal André Hercule de Fleury kien il-ministru ewlieni tiegħu mill-1726 sal-1743, meta r-re mexxa personalment il-ministeru.
Ir-renju twil tiegħu ta’ 59 sena kien jibqa’ mfakkar mill-imgħallem ewlenin tiegħu Jeane Du Barry u Marquise de pompadour, minbarra t-telfa fil-Gwerra tas-7 Snin.U l-alleanza mal-Awstrija, ma’ Marija Tereża tal-Awstrija, miet fl-1774 wara li kellu neputih Lwiġi XVI ta’ Franza
Mark Montebello
Ħajja privata
Montebello hu t-tielet wild fost erbgħa ta’ Joseph Montebello u Grace xebba Sultana, it-tnejn minn Tas-Sliema. Missieru kien Kapural mar-Royal Air Force, u ommu għalliema ta’ klassijiet primarji.
L-ewwel studji tiegħu Montebello għamilhom fl-iskola primarja ta’ San Franġisk, l-Imsida, sakemm, fl-1975, beda l-istudji sekondarji tiegħu fil-Kulleġġ San Albert il-Kbir, il-belt Valletta. Fl-1980 huwa beda jagħmel is-sitt klassi fil-Kulleġġ San Alwiġi, Birkirkara.
Għar tas-Silġ ta' Dobšiná
daqsminuri|Is-silġ perenni fl-għar. L-Għar tas-Silġ ta' Dobšiná (bis-Slovakk: Dobšinská ľadová jaskyňa; bl-Ungeriż: Dobsinai-jégbarlang)  huwa għar tas-silġ fis-Slovakkja, qrib ir-raħal tal-industrija tal-estrazzjoni ta' Dobšiná fil-Park Nazzjonali tal-Ġenna Slovakka. Fis-sena 2000 l-għar tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala parti mill-Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja.
Mark Montebello
Ħajja privata
Wara l-istudju dottorali tiegħu f’Ruma, fl-1992 Montebello beda jgħix fil-kunvent tad-Dumnikani tal-Birgu, fejn għamel erbatax-il sena. Wara ntbagħat jgħix fil-kunvent tal-Pietà.
Għar tas-Silġ ta' Dobšiná
Fost il-viżitaturi famużi li żaru l-għar tas-silġ kien hemm il-Prinċep Awgustu von Sachsen Gotha u martu fl-1872, Ferdinand de Lesseps (il-kostruttur tal-Kanal ta' Suez) u grupp ta' kittieba Franċiżi fl-1884, il-Ksar Bulgaru Ferdinandu I fl-1890, u l-esploratur polari Fridtjof Nansen fl-1900.
Mark Montebello
Studjuż
Montebello studja l-filosofija u t-teoloġija fil-Kulleġġ ta' Tumas ta' Akwinu, ir-Rabat, kif ukoll il-filosofija f’Tal-Virtù mal-Prof. Peter Serracino Inglott u t-teoloġija fl-Università ta’ Malta. Minn dawn l-istituzzjonijiet kiseb, rispettivament, il-Lettorat fil-Filosofija u t-Teoloġija u l-Baċellerat fit-Teoloġija. Wara kiseb il-Liċenzjat u d-Dottorat tal-Filosofija mill-Università Angelicum ta' Ruma, fl-Italja, u beda Dottorat ieħor fil-Filosofija fl-Università Complutense ta’ Madrid, fi Spanja. Huwa kiseb ukoll il-Maġisteru tax-xjenza fil-Ġustizzja Kriminali mill-Università ta' Leichester, l-Ingilterra.
Għar tas-Silġ ta' Dobšiná
Storja
L-għar ġie skopert fil-15 ta' Ġunju 1870 mill-inġinier irjali tal-estrazzjoni Jenő Ruffinyi, akkumpanjat minn Gustáv Lang u Andrej Mega, għalkemm id-daħla kienet ilha magħruf minn żmien żemżem mir-rgħajja u mill-kaċċaturi bħala Studená diera (Ħofra Kiesħa). L-għar infetaħ għall-pubbliku sena wara l-iskoperta. Fl-1887 sar l-ewwel għar fl-Ewropa li ġie mdawwal bl-elettriku.
Mark Montebello
Studjuż
Il-karriera akkademika ta' Montebello bdiet fl-1991 meta sar lekċerer tal-Filosofija antika u medjevali fl-Istitut tal-Istudji Reliġjużi fl-Università ta' Malta. Fl-istess żmien kien ukoll għalliem fl-istudji Tomistiċi flimkien ma' Peter Serracino Inglott u John Haldane. Mill-1996 sar visiting lecturer fil-filosofija Maltija.
Għar tas-Silġ ta' Dobšiná
Storja
Għall-ħabta ta' dak l-istess żmien, 7,171 metru kwadru tal-erja magħrufa tal-għar ta' 8,874 metru kwadru ġew irrapportati li kienu miksijin bis-silġ. Il-volum totali tas-silġ ġie stmat li kien 125,000 metru kubu, u b'hekk jitqies bħala wieħed mill-iżjed għerien tas-silġ importanti fid-dinja. Il-ħxuna tas-silġ tilħaq sa 26.5 metru.
Mark Montebello
Daritama
Flimkien ma’ oħrajn, fl-1995 Montebello waqqaf f’Bormla, il-Kottonera, l-organizzazzjoni mhux governattiva Daritama. L-istituzzjoni kienet tinkludi skola komunitarja għat-tfal tal-Kottonera, radju komunitarju (Radju Kottoner 98FM[]), ħidma mal-ħabsin u l-qraba tagħhom (Mid-Dlam għad-Dawl[]), u ċentru ta' appoġġ għall-vittmi tal-kriminalità (Victim Support Malta[]). Montebello huwa magħruf għax-xogħol umanitarju u filantropiku li għamel fil-Faċilità Korrettiva ta’ Kordin u fil-Kottonera.
Għar tas-Silġ ta' Dobšiná
Storja
L-art tal-għar ġejja għan-niżla mid-daħla li tħares lejn it-Tramuntana; dan jirriżulta fit-tkessiħ rapidu tal-għar fix-xitwa peress li l-arja kiesħa tista' tinżel 'l isfel. Min-naħa l-oħra, minn ġewwa l-għar huwa pjuttost protett mill-ambjent sħun fis-sajf. Għaldaqstant it-temperatura annwali medja tibqa' madwar 0 °C. L-għar imtela' bis-silġ permezz tar-ripetizzjoni ta' dan iċ-ċiklu għal bosta sekli. Huwa stmat li l-għar għandu bejn wieħed u ieħor 250,000 sena.
Mark Montebello
Daritama
L-organizzazzjoni ġiet mitmuma fl-2010 biex tagħti spazju għad-diversifikazzjoni tad-diversi oqsma tagħha.
Illum, Radju Kottoner, Mid-Dlam għad-Dawl u Victim Support Malta huma entitajiet indipendenti li lkoll għadhom jaħdmu fil-qasam rispettiv tagħhom.
Għar tas-Silġ ta' Dobšiná
Storja
L-għar jinsab 130 metru 'l fuq mix-xmara Hnilec, u d-daħla tinsab f'altitudni ta' 971 metru. It-tul totali tal-għar hu 1,491 metru (xi sorsi jsostnu li huwa 1,232 metru), li minnhom 475 metru + 43 metru individwali huma miftuħa għall-pubbliku minn Mejju sa Settembru.
Mark Montebello
Filosofija
L-aktar ħidma twila u konsistenti ta’ Montebello hija fil-qasam tal-filosofija, li żviluppaha kemm għaliha weħidha u kemm f’relazzjoni mad-diversi ħidmiet li wettaq. Minbarra li, sa mill-1991 lil hawn, għalliha fl-Università ta’ Malta u f’bosta istituti oħra ta’ tagħlim avvanzat f’Malta u Għawdex, kiteb fuqha diversi kotba u artikli, kemm f’Malta kif ukoll barra.
Għar tas-Silġ ta' Dobšiná
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Id-daħla tal-Għar tas-Silġ ta' Dobšiná. L-Għar tas-Silġ ta' Dobšiná, komponent tal-Għerien Karstiċi ta' Aggtelek (l-Ungerija) u tas-Slovakkja, ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji transnazzjonali tal-UNESCO fis-sena 2000.
Mark Montebello
Filosofija
L-interessi ewlenin ta’ Montebello fil-filosofija jinkludu l-analiżi xjentifika tal-istorja tat-tradizzjoni filosofika Maltija u s-sehem ta’ ħassieba Maltin għall-iżvilupp filosofiku, il-jeddijiet ċivili u politiċi, il-metafiżika u l-epistemoloġija.
Montebello stħarreġ wkoll fit-tul u fil-fond is-sehem filosofiku ta’ Manwel Dimech. Dwar dan, Montebello ppubblika diversi kotba u jagħti bosta lezzjonijiet u korsijiet.
Fl-2012, flimkien ma’ oħrajn huwa waqqaf il-fondazzjoni Philosophy Sharing għad-diskussjoni pubblika filosofika u għall-istudju u t-tifrix tal-filosofija fil-gżejjer Maltin.
Bħala filosfu, Montebello mhuwiex ħassieb konvenzjonali. Fil-politika, huwa proponent tal-pożizzjoni anarkista.
Kontroversji
Sa mid-disgħinijiet ’l hawn Montebello sar personalità lokali tat-televixin u tar-radju. Fl-1992 huwa beda jitkellem fuq suġġetti kontroversjali fuq l-istazzjon tar-radju Live FM, li minħabba fihom ġie mwaqqaf mill-awtoritajiet tal-Knisja milli jkompli jxandar għal xi żmien.
Waqfa simili oħra ġiet f’Mejju tal-2005, meta ġie ordnat ma jiktibx u ma jitkellimx għal xi żmien fil-mezzi tax-xandir dwar materji relatati mal-Knisja, mal-fidi, mal-morali u mal-etika. Dan wara l-artiklu tiegħu f’Il-Ġens.
Waqfa oħra, f'Novembru tal-2009, saret minħabba artiklu fit-"Torċa" dwar id-divorzju artiklu fil-ġurnal It-TORĊA u kummenti fuq ONE TV, kif ukoll fuq TVM u NET TV.
F’Marzu 2010, Montebello issejjaħ Ruma biex jiltaqa' mas-Superjur Ġenerali tal-Ordni Dumnikan. B'konsegwenza intbagħat tliet xhur il-Messiku. Hemmhekk, Montebello ħadem mal-Arċisqof Dumnikan Mons. Raul Vera. daqsminuri|2011 daqsminuri|2021
Awtur
Montebello huwa awtur ta’ diversi kotba ta' natura filosofika u kritika. Fost il-pubblikazzjonijiet tiegħu, hemm dawn li ġejjin:
Montebello jikteb artikli għal diversi ġurnali. Hu kontributur regolari f'It-Torċa sa mill-1993.
Julie Apap
Julie Apap (1948-15 ta' Marzu 2011) kienet ċeramista Maltija bbażata fl-Imsida, Malta. Matul il-karriera tagħha, hija ħadet sehem f’wirjiet f'Malta, fl-Istati Uniti, fl-Eġittu u fil-Kroazja. Hija studjat is-sengħa taċ-ċeramika fl-Ingilterra u f'Malta u wara għallmet is-suġġett fi skola sekondarja u fl-istudjo tagħha stess, The Pot Studio fl-Imsida. L-istudjo kien ċentru għal numru ta’ ċeramisti nisa bbażati f’Malta matul is-snin 2000.
Wirjiet
Bejn l-1990 u l-2006, Julie Apap ipparteċipat f'varjetà ta' wirjiet individwali u fi gruppi, inkluż: Wirja f'Grupp fil-Mużew tal-Katidral tal-Imdina, Seba' Nisa - Seba' Tempji fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija, Wirja Kollettiva fil-California Institute of Integral Studies (California, l-Istati Uniti), Hypogeum fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija (il-Belt Valletta) u Lilliput Ceramics - wirja kollettiva (Żagreb, il-Kroazja). Fis-sena 2000 ħadet sehem fil-Ħames Biennali tal-Kajr għaċ-Ċeramika Internazzjonali (l-Eġittu).
Saint Vincent u l-Grenadini
Saint Vincent u l-Grenadini ( hija pajjiż gżira fil-katina tal-Antilli Lesser, fil-porzjon tan-Nofsinhar tal-Gżejjer Windward, li jinsabu fl-aħħar tan-nofsinhar tal-fruntiera tal-lvant tal-Baħar Karibew fejn tal-aħħar jilħaq l-Oċean Atlantiku.
Territorju ta' 389 km2 (150 mi kw) jikkonsisti mill-gżira prinċipali ta' San Vinċenz u ż-żewġ terzi tat-tramuntana tal-Grenadini, li huma katina ta' gżejjer iżgħar jiġbdu minn nofsinhar mill-Gżira San Vinċenz għall-Grenada. Il-gżira prinċipali ta ' San Vinċenz hija twila 18 km (11 mi), 11 km (6.8 mi) fil-wisa' u 344 km2 (133 mi kw) fl-erja. Mill-aktar tat-tramuntana għal-aktar punti tan-Nofsinhar, il-gżejjer Grenadini jappartjenu għal San Vinċenz għall-medda ta' 60.4 km (37.5 mi) b'erja ikkombinata ta' 45 km2 (17 mi kw). Ħafna minn nazzjon jaqa' fl-Uragan Belt.
Maggie Borg
Attivista ambjentali
Maggie Borg kienet ambjentalista prominenti Maltija. Hija ħadmet għal Friends of the Earth (Malta) u Greenpeace Mediterranean. L-għanijiet ewlenin tagħha kienu l-promozzjoni tar-riċiklaġġ u tal-enerġija nadifa f'Malta u fil-pajjiżi tal-Mediterran, u l-preservazzjoni tan-natura f'żoni rurali. Borg ħadmet flimkien ma’ attivisti Maltin oħra notevoli bħal Julian Manduca, li kellu premju msemmi għalih. Il-grupp rock Malti Dripht iddedika l-album tiegħu Global Warning liż-żewġ ambjentalisti.
Bijografija
Maggie Borg twieldet f'Bormla, Malta fl-14 ta' Jannar 1952. Kienet it-tifla l-kbira f'familja ta' 10 aħwa. Wara edukazzjoni fl-Iskola Pubblika ta’ Bormla, ħadmet bħala gwida tat-turisti, assistenta ta' ħanut u bħala disinjatur li taħdem għal rasha u manifattur ta’ ġerżijiet tas-suf qabel ma ngħaqdet mal-Greenpeace. Borg iżżewwġet ta' età żgħira. Wara li ż-żwieġ tkisser hija kienet ħafna ta' appoġġ għall-ħbieb u l-membri iżgħar tal-familja. Borg kienet toqgħod in-Naxxar u l-Mosta u finalment stabbiliet ruħha f’Ħaż-Żebbuġ. Hija kompliet l-edukazzjoni tagħha bħala student matur fl-Università ta’ Malta fejn kisbet Masters fl-Istudji Soċjoloġiċi u Ambjentali fl-1993. Hija żviluppat kors fl-istudji ambjentali għall-kurrikulu tal-iskola sekondarja u bdiet tgħallem klassijiet fl-Iskola San Anton. Il-mod kif kienet tgħallem kien apprezzat kemm mill-istudenti kif ukoll mill-ġenituri. Skont il-ġurnalista Daphne Caruana Galizia, fil-Malta Independent: "Il-metodi tagħha tqiesu li ma kinux qed jimxu mat-tagħlim tas-soltu sakemm l-istudenti tagħha bdew jiksbu riżultati tajbin ħafna fl-eżamijiet tal-MATSEC tagħhom."
Mixxelanja tal-Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2008
Din hi lista tal-mixxelanja tal-Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2008.
Soċjetà tad-Duttrina Nisranija
Il-M.U.S.E.U.M. hija soċjetà fi ħdan il-Knisja Kattolika, imwaqqfa minn Dun Ġorġ Preca, iffurmata kollha kemm hi minn lajċi, irġiel u nisa li ma jiżżewġux iżda li lanqas mhuma qassisin jew sorijiet. Is-Soċjetà hija magħmula minn żewġ sezzjonijiet distinti, waħda tal-irġiel u l-oħra tan-nisa. L-għan ewlieni li fuqu tinbena s-Soċjetà huwa l-qdusija tal-membri (jew kif jissejħu "soċji") tagħha u t-tieni għan huwa t-tixrid tal-kelma ta' Alla kif imfissra u mgħallma mill-Knisja Kattolika. Is-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija tagħraf bħala Patrun tagħha lil San Ġwann Battista.
Biex wieħed isir soċju tal-M.U.S.E.U.M. irid ikun għalaq 18-il sena, jgħix ħajja ċelibi, jaf jaqra u jikteb bil-lingwa tal-pajjiż, ta' kondotta tajba u għamel kors ta' tħejjija msejjaħ "responsorju".
Is-Soċjetà rat il-bidu tagħha fl-ewwel xhur tal-1907, fil-Ħamrun, f'post fqir minn kollox iżda għani fl-imħabba lejn il-proxxmu u t-tagħlim. Illum f'Malta u f'Għawdex, kważi kull raħal għandu Dar tal-MUSEUM (Qasam, kif isibuha s-soċji). Is-Soċjetà għandha wkoll oqsma u skejjel oħra fl-Awstralja, fil-Kenja, fil-Perù, f'Londra u fl-Albanija, u mill-2011 fil-Polonja u f'Kuba.
Bidu tas-Soċjetà tal-M.U.S.E.U.M
Għall-ħabta tal-1906, Dun Ġorġ, li kien għadu ma sarx saċerdot kien beda jiltaqa’ ma’ xi żgħażagħ f’għalqa quddiem il-knisja ta' San Gejtanu l-Ħamrun. Hemm saru ħbieb u kien joqgħod ikellimhom u jgħallimhom. Minn fost dawn iż-żgħażagħ li kienu jiltaqgħu fil-għalqa, Dun Ġorġ darba ġibed fil-ġenb lil Ewġenju Borg, żagħzugħ fuq ruħu, u qallu: “Nhar il-Ħadd waranofsinhar immorru passiġġata flimkien. Ġib miegħek biċċa ħobż, basla, biċċa ġobon u flixkun inbid.” Qallu wkoll iġib miegħu l-Bibbja u ftiehmu dwar il-ħin. Il-Ħadd wasal u xħin iltaqgħu, qabdu t-triq tar-raba’, in-naħa ta’ Santa Venera, daħlu f’għalqa, sabu siġra tal-ħarrub u poġġew taħtha jistrieħu fuq blata. Hemmhekk, Dun Ġorġ qagħad jispjega l-Bibbja lil Ewġenju Borġ. U dawn il-laqgħat komplew isiru. Kienu fost l-ewwel laqgħat li minnhom żviluppat is-Soċjetà tal-Museum.
Ftit wara li Dun Ġorġ Preca sar saċerdot fit-22 ta’ Diċembru tal-1906, mar iqerr għand il-konfessur tiegħu, Dun Alwiġ Attard. Kif kien lesta mill-qrar u rċieva l-assoluzzjoni, Dun Ġorġ talab parir lil Dun Alwiġ u qallu bil-pjanijiet li kellu biex jibda soċjetà tat-tagħlim Nisrani. Dun Alwiġ ħares lejh u wieġbu: “Mur u iftaħ, u agħmel il-mezzi.” U Dun Ġorġ hekk għamel. Kien jgħid li li kieku Dun Alwiġ qallu: “Tagħmel xejn” hu kien jobdih. Kien it-Tnejn 4 ta’ Marzu 1907 meta ż-żgħażagħ li s-soltu kienu jiltaqgħu ma’ Dun Ġorġ saru jafu li Dun Ġorġ kien kera post għalihom. Il-Ħamis ta’ wara, 7 ta’ Marzu 1907 kera l-mezzanin numru 6 fi Triq Fra Diegu, il-Ħamrun u bdew jiltaqgħu hemm, jitgħallmu minn Dun Ġorġ. Dan il-post kienu jgħidulu n-‘Numru Sei’.
Il-viżjoni tas-Salib tal-Marsa
Dun Ġorġ kien iħobb jirrakkonta din id-dehra li kellu: Jgħid li darba kien għaddej minn ħdejn is-Salib tal-Marsa u hemm jara tifel ta’ tnax-il sena qed jiġbed, b’ħabel isfar, karru b’roti baxxi iżda sodi, u li fuqu kellu qoffa mimlija żibel. It-tifel resaq lejn Dun Ġorġ u b’ton ta’ kmand qallu: “Agħtini l-għajnuna.” U Dun Ġorġ, kollu umiltà, la qagħad iqis li kien bis-suttana u bil-kappell ta’ qassis u lanqas x’jistgħu jgħidu n-nies fuqu, medd idu u beda jimbotta. U dak il-ħin ħakmitu ħlewwa tas-sema li ma setax ifisser u filgħaxija sab ruħu d-dar bla ma jaf fejn wassal lit-tifel li kien imbottalu l-karru, jekk hux Ħal Qormi, il-Ħamrun jew band’oħra. Biss, meta qagħad jaħseb fuq dil-biċċa, Dun Ġorġ beda jgħid: “Dak it-tifel ta’ tnax-il sena kien bħal Ġesù ta’ tnax-il sena jiddisputa fit-tempju; iż-żibel hu mxebbah minn Kristu mat-tagħlin: bħalma d-demel ikabbar il-pjanti, it-tagħlim ikabbar lir-ruħ. Il-ħabel isfar hu l-għaqda mal-Papa u l-karru b’roti baxxi iżda sodi ma tistax tkun ħaġ'oħra ħlief is-Soċjetà tal-Museum. Jien nimbotta l-karru u Ġesù jimxi quddiem. Hu jgħaddina minn fuqiex irid - fjuri jew tajn! Għalhekk fid-diffikultajiet, hu Kristu li qed imexxi u jien u s-soċi nimbuttaw il-karru tiegħu!”
In-Numru Sei
Fl-ewwel sitt xhur tas-Soċjetà, minn Frar sa Lulju 1907, is-Soċjetà kienet għadha bla isem, u bejniethom iż-żgħażagħ kienu jirreferu għaliha bħala n-Numru Sei, għan-numru tal-bieb tad-dar fejn kienu jiltaqgħu.
Mużew u M.U.S.E.U.M.
Meta Dun Ġorġ Preca ried jagħti isem lis-Soċjetà tiegħu, wieħed mill-ewlenin soċji, Salvu Muscat, issuġġerixxa l-isem Mużew għax fih wieħed isib tagħlim siewi li jagħti l-paċi lill-qalb il-bniedem. Sħabu, kollhom entużjażmu, għollewh fuq l-ispallejn, ħarġuh barra u b’qoxra ta’ rummiena kiteb fuq il-koxxa tal-bieb ta' barra il-kelma “MUŻEW”. Ftit wara, Dun Ġorġ ta tifsira aktra xierqa lill-kelma Mużew, u ħareġ bl-akronimu bil-Latin M.U.S.E.U.M. għal  M agister, U tinam S equatur E vangelium U niversus M undus, li bil-Malti tfisser: Mgħallem, mhux li kien li d-dinja kollha timxi wara l-Evanġelju. La Mużew u lanqas MUSEUM mhu l-isem uffiċjali tas-Soċjetà "imma għall-poplu kollu ta' Malta u Għawdex, dan kellu jkun il-veru isem tas-Soċjetà" u l-membri tagħha għadhom magħrufa sal-lum bħala "tal-Mużew". Ċentru jew dar, li iktar tard beda jissejjaħ "Qasam", beda jissejjaħ ukoll "mużew". Biż-żmien anke l-katekiżmu mgħallem minn nies oħra li mhumiex membri tas-Soċjetà tal-M.U.S.E.U.M. beda jissejjaħ minn ħafna "mużew", tant kemm l-isem qabad.
Istitut ta' San Ġwann Prekursur
Meta fl-1916, Kummissjoni maħtura mill-Isqof Mawru Caruana li nvestigat lis-Soċjetà, din issejħet Institum S. Joannis Praecursoris, billi dan huwa l-Qaddis Patrun tagħha, għalkemm il-Kummissjoni ssejħet "Commissione riguardante i così detti 'Musei'".
Soċjetà tad-Duttrina Nisranija
Wara l-approvazzjoni tas-Soċjetà mill-awtoritajiet ekkleżjastiċi fl-1932, Dun Ġorġ beda jsejħilha Soċjetà tad-Duttrina Nisranija kif jidher fl-Assenjatur ta' April 1933 bit-titlu "SOCIETÀ DELLA DOTTRINA CRISTIANA, volgarmente detta M.U.S.E.U.M."
Id-Dar Ġenerali u l-Kappella tal-Madonna tal-Midalja Mirakoluża
Dawn jinsabu l-Blata l-Bajda, f'post fejn qabel kien ċimiterju tal-kolera. It-tħaffir tal-art, li fiha madwar 500 qasba kwadru, beda fil-15 ta’ Awissu 1954. Mid-Dar Ġenerali joħorġu d-direttivi u l-amministrazzjoni tal-fergħat kollha tas-Soċjetà tal-MUSEUM ta’ Malta u Għawdex. Fl-auditorium kbir tad-Dar Ġenerali issir il-Laqgħa ta' kull nhar t'Erbgħa għas-soċji u l-kandidati kollha ta' Malta. L-ewwel ġebla tal-Kappella tqiegħdet fit-23 ta’ Frar 1958, mill-Arċisqof Gonzi u tbierket u nfetħet ufficjalment mil-istess Isqof fit-13 ta’ Mejju 1964. Din il-kappella, li hi ddedikata lil-Madonna tal-Midalja Mirakoluża fuq stil klassiku modern u tesa’ 320 ruħ, għandha l-għamla tal-kappella ta’ Sarria tal-Furjana. Saret fuq id-disinn ta' Ġużè Damato. Fl-1962, fuq il-bieb tal-kappella minn barra tqiegħdet statwa tal-Madonna bilqiegħda filwaqt li sena wara ttellgħet fuq l-antenna ta’ din il-kappella statwa tal-bronż ta’ Ġesù Feddej. F’din il-kappella nsibu wkoll, għall-qima tal-pubbliku, statwa tax-xama’ ta’ San Ġorġ Preca, kif ukoll id-demm ta’ dan il-qaddis li kien ħadlu t-Tabib Lawrance Spiteri. Taħt l-istatwa tax-xama' jinstab il-fdal ta’ San Ġorġ Preca.
Il-Kooperaturi
Nhar is-17 ta’ Ottubru 1960, il-Knisja f’Malta approvat il-Fergħa tal-Kooperaturi fi ħdan is-Soċjetà tal-MUSEUM, fuq xewqa tal-Fundatur San Ġorġ Preca. Hija fergħa li għandha wkoll l-istorja tagħha, xi drabi mqallba, l-aktar fil-bidu sakemm saret parti mis-Soċjetà tal-Museum. Imma Dun Ġorġ berikha, u anke meta kienet għadha mhijiex parti mis-Soċjetà, Dun Ġorġ qatt ma fixkilha. Fl-1952, lil Patri Mikiel Fsadni kien kitiblu, “Jiena lill-Arċisqof infurmajtu fuq il-fedeltà tagħhom biex ma jimpedixxihomx. Għedtlu li jinġabru biex ma jitilfux it-tagħlim li ħadu mill-Mużew, u ma ddiżapprovahomx.” Fl-1956, lil Lewis Endrich, ex-soċju li ħames snin qabel beda dan il-proġett, Dun Ġorġ kitiblu hekk: “Jiena ġejt fit-tagħrif ta’ din il-kongregazzjoni u approvajtha. Mhux biss, iżda rrikmandajtha lis-Soċjetà biex hija tista’ tingħata l-għajnuna. Alla bierek lil din l-Għaqda...” Mill-istess ittra lil Endrich, jidher ċar li Dun Ġorġ ma riedx li din l-Għaqda tkun biss għall-ex-soċji, iżda riedha “kongregazzjoni li tħaddan kull membru mifrud mis-Soċjetà, u ta’ rġiel oħra, biex it-tagħlim li inti xrobt mis-Soċjetà... ma jmurx mar-riħ, iżda jibqa’ kkultivat.” Il-Kooperaturi rġiel ilaħħqu mal-mija u tletin membru u jiltaqgħu l-Furjana kull nhar ta’ Erbgħa u kull nhar ta’ Sibt. Huma attivi wkoll il-Ħamrun, Raħal Ġdid, Ħal-Qormi, iż-Żejtun, Għawdex u anke l-Awstralja. Il-Kooperaturi nisa jiltaqgħu darba f’xahar il-Gudja, Ħal-Għaxaq, il-Ħamrun, Raħal Ġdid, u Ħal-Qormi, u jkollhom laqgħa ġenerali tliet darbiet f’sena ġewwa l-Blata l-Bajda. Nirringrazzjaw lil Alla għal din il-Fergħa tal-Kooperaturi u nkomplu nitolbu għalihom, filwaqt li nibqgħu nfittxu modi ġodda kif nilħqu iktar u iktar nies.
Skola St. Michael
Is-Soċjetà tal-MUSEUM, għal ħafna snin, għenet lil ħafna tfal f'dik li hi skola. Dun Ġorġ Preca "dejjem xtaq li s-soċji jkunu jgħallmu fl-iskejjel." Iżda sal-1946 qatt ma kellha skola tagħha. Illum l-Iskola St. Michael, skola sekondarja tal-Knisja immexxija mill-MUSEUM, li twaqqfet fl-1946 minn Toni Agius (magħruf bħala s-Sur Agius), li dak iż-żmien kien jaħdem bħala fitter fit-Tarzna, tilqa' fiha 340 student subien ġejjin minn diversi lokalitajiet f'Malta, li għandhom bejn 11 u 16-il sena. Sal-2005, l-impjegati tal-Iskola riedu jkunu kollha soċji rġiel tal-MUSEUM. Illum dan jgħodd biss għat-Tim Amministrattiv, għalkemm fl-2010, minn 30 għalliem, nofshom huma wkoll soċji tal-MUSEUM. Ħames soċji li kienu għalliema f'St. Michael illum huma missjunarji tas-Soċjetà tal-MUSEUM f'pajjiżi oħra: fl-Albanija, fil-Peru, fil-Kenja, u fil-Polonja.
Il-Librerija Preca
Il-Librerija Preca fil-Blata l-Bajda twaqqfet fl-1973 mis-Soċjetà tal-MUSEUM biex tagħti servizz lill-membri tagħha stess fit-taħriġ, preparazzjoni u mezzi ta’ għajnuna għall-kateketika bħalma huma visual aids, katekiżmi, kotba ta' qari spiritwali, u rigali reliġjużi. Aktar ’il quddiem, din kibret u estendiet is-servizz tagħha lill-pubbliku inġenerali. Fiha wieħed isib għażla vasta ta’ materjal kemm bħala qari kif ukoll għal rigali u tifkiriet oħra. Dawn jinkludu CDs, DVDs, enċikliki, kotba għat-tfal ta’ età primarja, għall-pre-adolexxenti, żgħażagħ, għarajjes, koppji, trobbija ta’ tfal, anzjani, posters, bookmarks, u ħafna oħrajn. Qabel il-qligħ, l-għan prinċipali tal-Librerija Preca hu li l-messaġġ reliġjuż jinxtered u jidħol fid-djar Maltin.
L-Istamperija Veritas
Is-Soċjetà ilha snin tippubblika xogħlijiet ta' natura reliġjuża, speċjalment, għalkemm mhux biss, bil-Malti. Is-Soċjetà għandha stamperija għall-użu tagħha stess, il-Veritas Press, li wkoll tispeċjalizza fl-istampar ta' xogħlijiet reliġjużi, fost oħrajn.
Superjuri Ġenerali tas-Soċjetà tal-MUSEUM
Sal-2009, is-Superjur Ġenerali kien ukoll is-Superjur Reġjonali ta' Malta. Dan ma baqax hekk wara r-riżenja tas-Sur Delicata fl-2009.
Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo
daqsminuri|Id-daħla ewlenija tal-knejjes imħaffrin fil-blat. Il-Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo (bil-Bulgaru: Ивановски скални църкви, Ivanovski skalni tsarkvi) huma grupp ta' knejjes, kappelli u monasteri monolitiċi mħaffrin fil-blat mastizz u huma differenti għalkollox minn kumplessi monastiċi oħra fil-Bulgarija. Jinsabu qrib il-villaġġ ta' Ivanovo, 20 kilometru fin-Nofsinhar ta' Ruse, fuq ix-xtut għoljin tal-blat tax-xmara Rusenski Lom, 32 metru 'l fuq mil-livell tal-ilma tax-xmara. Il-kumpless huwa notevoli għall-affreski Medjevali mill-isbaħ u ppreservati sew tiegħu. Il-knejjes imħaffrin fil-blat ta' Ivanovo jinsabu fi ħdan il-Park Naturali ta' Rusenski Lom.
Storja
L-għerien fl-inħawi ġew abitati mill-patrijiet għall-ħabta tas-snin 20 tas-seklu 13, taħt il-Patrijarka tal-Bulgarija Ġwakkin I, sas-seklu 17. Ġew imħaffrin fil-blat ċelel, knejjes u kappelli. Fl-aqwa tal-kumpless monastiku, kien hemm madwar 40 knisja u madwar 300 binja oħra, li l-maġġoranza tagħhom ma ġewx ippreservati sa żminijietna. Il-mexxejja tat-Tieni Imperu Bulgaru bħal Ivan Alexander u Ivan Asen II spiss għamlu donazzjonijiet lill-kumpless, kif joħroġ fid-dieher mir-ritratti tad-donaturi f'xi wħud mill-knejjes. Patruni oħra kienu jinkludu nobbli mill-belt kapitali ta' Tarnovo u mill-eqred raħal Medjevali kbir ta' Cherven, li l-kumpless monastiku kellu rabtiet b'saħħithom magħhom fis-sekli 13 u 14. Il-kumpless kien ċentru ta' esikażmu fl-artijiet Bulgari fis-seklu 14 au baqa' jeżisti fl-ewwel sekli tat-tmexxija Ottomana tal-Bulgarija, iżda gradwalment ġie abbandunat.
Il-Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979.
Wirt ippreservat
Il-kumpless monastiku huwa notevoli l-iktar bis-saħħa tal-affreski tas-sekli 13 u 14, li ġew ippreservati f'ħames knejjes, u li jitqiesu bħala eżempji mill-isbaħ tal-arti Medjevali Bulgara. Fost l-istrutturi mħaffrin fil-blat li kienu jintużaw mill-patrijiet hemm il-Kappella tal-Arkanġlu Mikiel (magħrufa wkoll bħala l-"Knisja Midfuna"), il-Battisterju, il-Kappella ta' Gospodev Dol, il-Knisja ta' San Teodoru (magħrufa wkoll bħala l-"Knisja Mġarrfa") u l-knisja prinċipali, bl-affreski tas-seklu 14 li x'aktarx li huma l-iżjed famużi f'Ivanovo u huma magħrufa bħala wħud mill-iżjed eżempji rappreżentattivi tal-art Paleoloġika.
Fl-istrutturi monastiċi mħaffrin fil-blat ġew ippreservati wkoll bosta kitbiet imnaqqxin antiki diversi sekli, fosthom il-kitba mnaqqxa famuża tal-patri Ivo Gramatik tal-1308-1309.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf
daqsminuri|Il-Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf Il-Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf (bil-Grieg: Άγιος Νικόλαος της Στέγης, Agios Nikolaos Tis Stegis) hija knisja-monasteru Biżantin tas-seklu 11 li ffjorixxa f'Kakopetria, Ċipru. Din il-knisja hija l-unika katholikon (knisja-monasteru) Biżantin Medju eżistenti f'Ċipru tas-seklu 11 u ma tissemma mkien fid-dokumentazzjoni qabel is-seklu 13. Il-Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf kattret il-ġid mill-perjodu Biżantin Medju sal-bidu tat-tmexxija tal-Franki, għall-ħabta tas-seklu 12. Waqt it-tmexxija tal-Franki l-knisja baqgħet miftuħa, iżda kienet isservi bħala knisja żgħira fil-kampanja u bħala sit ta' pellegrinaġġ. Din il-knisja hija waħda mill-għaxar Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos, li tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1985 minħabba l-affreski straordinarji tagħhom u bħala xhieda tal-istorja tat-tmexxija Biżantina f'Ċipru.
Kuntest arkitettoniku ta' Ċipru
xellug|daqsminuri|L-affresk tat-Twelid ta' Kristu L-istudjuż tal-arkitettura, Charles Anthony Stewart jiddeskrivi l-knejjes Kristjani bikrin fl-artiklu tiegħu L-Ewwel Knejjes bil-Volti f'Ċipru (bl-Ingliż: The First Vaulted Churches in Cyprus): "Il-ħamsa u sittin knisja Kristjana bikrija magħrufa kollha, li jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 4 sa nofs is-seklu 7, għandhom l-istess karatteristiċi: għandhom mill-inqas tliet korsiji maqsuma minn sensiela ta' kolonni li jirfdu s-soqfa tal-injam. F'dak iż-żmien ma kien hemm l-ebda binja ppjanata ċentralment, bil-koppli jew bil-volti. In-natura konservattiva tal-kostruzzjoni tal-knisja Ċiprijotta tista' tiġi spjegata bil-karattru insulari tal-Knisja...Il-Knisja Ċiprijotta setgħet iżżomm l-appuntamenti interni u d-drawwiet tagħha. Minħabba s-sistema ġerarkika indipendenti u b'saħħitha tagħha, ereżiji bħall-Arjaniżmu u l-Monofisitiżmu ma affettwawx lil Ċipru kif kienu għamlu fi provinċji Biżantini oħra". L-awtriċi Annemarie Weyl Carr tkompli tiddeskrivi l-knejjes bikrin ta' Ċipru fil-ġurnal tagħha Byzantines and Italians on Cyprus: Images from Art ("Biżantini u Taljani f'Ċipru: Immaġnijiet mill-Arti"): "Il-preżenza tal-Punent f'Ċipru Medjevali toħroġ fid-dieher fi żminijietna u ġiet studjata l-iktar f'termini tal-arkitettura Gotika lussuża tal-gżira, qalb il-minareti u s-siġar tal-palm fix-xemx Mediterranja. Inkredibbilment romantiċi, dawn il-binjiet jinvokaw immaġni ta' kultura Franċiża tal-qorti trasposta lejn il-Lvant Nofsani".
L-arkitettura tal-Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf hija msejsa fuq pjanta kwadra b'għamla ta' salib fiha u b'koppla. L-isem ġej mit-tieni saqaf tal-injam tal-knisja b'tavli ċatti. Oriġinarjament, ma kien hemm l-ebda narthex jew saqaf tal-injam, li jgħatti kemm in-navata kif ukoll in-narthex. Fil-bidu tas-seklu 12, żdied in-narthex mgħotti b'kalotta u żewġ ħnejjiet trasversali. Din iż-żieda ta' saqaf wieqaf wasslet għall-isem attwali li jispiċċa b'"tas-Saqaf" (bil-Grieg: tis Stegis). L-awtur A. H. S. Megaw jikkumenta wkoll dwar iż-żieda tat-tieni saqaf, "Dan is-saqaf li żdied wara jostor taħtu knisja perfettament normali tat-tip Biżantin, imsaqqfa b'koppla...Dawn is-soqfa weqfin dak iż-żmien kienu jirrappreżentaw l-arkitettura "provinċjali" indiġena ta' din iż-żona ta' Ċipru, li temporanjament kienet ġiet miżgħuda b'koppli Biżantini aljeni". Iktar 'il quddiem, id-dehra oriġinali tal-knisja ġiet alterata u dan irriżulta fil-qerda ta' xi affreski interni.
Tiżjin intern
daqsminuri|L-affresk ta' San Teodoru u San Ġorġ Il-ħitan interni tal-knisja huma mżejna b'sensiela ta' affreski li saru fuq perjodu ta' 600 sena. L-ewwel fażi ta' tiżjin bdiet fis-seklu 11 u baqgħet ikkonservata minkejja l-attakki li ġarrbet iktar 'il quddiem u d-deterjorament ġenerali minħabba ż-żmien. Mill-ġdid, l-awtur A. H. S. Megaw jikkummenta dwar it-tiżjin tal-knisja li "dak li għad fadal mit-tiżjin inizjali bl-affreski mhuwiex tal-aqwa klassi, iżda xorta waħda huwa riflessjoni, anke jekk kemxejn remota, tat-tradizzjoni ċentrali ta' Kostantinopli. Fl-irjus bħal dawk tal-appostli f'xeni differenti u f'dak ta' Gabriel li ġew żvelati reċentement fl-apsida, nistgħu naraw għajnejn jiċċassaw fil-fond tal-istil tal-espressjoniżmu li l-pitturi tal-affreski ta' dak iż-żmien wirtu mill-artisti tal-minjaturi Biżantini tar-Rinaxximent tal-Maċedonja". L-affreski juru xeni mill-ħajja ta' Ġesù, il-Qawmien mill-Mewt ta' Lażżru, il-Mewt tal-Verġni Marija fuq din l-art, u xi figuri iżolati.
It-tieni fażi ta' tiżjin tmur lura għas-seklu 12 u tinkludi affreski fuq il-parti tal-Lbiċ tal-knisja u fuq in-narthex. L-awtur Megaw jispjega li "l-biċċa l-kbira tal-Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf ġiet imżejna mill-ġdid fis-seklu 12 b'affreski iktar sofistikati, fosthom is-sensiela tas-soltu ta' Missirijiet tal-Knisja fuq il-ħajt tal-apsida li f'dan il-każ tinkludi rappreżentazzjoni karatteristika ta' San Epifanju. Naturalment jidher spiss fost il-Missirijiet fl-apsidi Ċiprijotti. Dan l-istil Comnemjan jidher iktar sikwit f'Ċipru, u jista' jiġi spjegat biss bl-injezzjoni ta' talent ġdid ta' artisti mgħallmin li kien tħarrġu barra mill-gżira, uħud minnhom x'aktarx f'Kostantinopli stess". Għalkemm uħud mill-affreski mis-sekli 11 u 12 waslu sa żminijietna, il-biċċa l-kbira tat-tiżjin mal-ħitan tal-knisja jmorru lura għas-seklu 14. L-affreski tal-Kurċifissjoni u tal-Irxoxtar ġew impittrin fl-aħħar tas-seklu 13 sal-bidu tas-seklu 14. L-immaġni ta' Kristu Pantokrator iżżejjen il-koppla flimkien mal-profeti fuq it-tanbur tal-koppla u l-evanġelisti fuq l-erba' kurvaturi tal-koppla. Dawn it-tliet opri jmorru lura għal nofs is-seklu 14. Fin-navata u fin-narthex hemm grupp ta' qaddisin ta' daqs ta' bniedem li saru fl-istess perjodu. Fuq in-naħa tal-Majjistral tal-knisja, hemm żewġ immaġnijiet enormi ta' San Teodoru u ta' San Ġorġ. xellug|daqsminuri|Affresk ta' qassis Ċiprijott
Sit ta' Wirt Dinji
Inizjalment, fl-1985 ġew iddeżinjati disa' knejjes u monasteri mpittrin bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Il-Knisja tat-Trasfigurazzjoni tas-Salvatur (Panagia Agia Sotira tou Soteros) f'Palaichori Oreinis żdiedet mal-lista fl-2001 bl-estensjoni tas-sit. Fl-2002, il-Knisja msejħa Panagia Chrysokourdaliotissa f'Kourdali, fi Spilia, tressqet ukoll għal estensjoni ulterjuri potenzjali iżda din baqgħet fil-lista tas-siti indikattivi.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Mariana Victoria ta' Spanja
Mariana Vitória de Bourbon (Madrid, 31 ta’ Marzu, 1718 – Lisbona, 15 ta’ Jannar, 1781) kienet il-mara tar-Re José I u Reġina Konsorti tal-Portugall u l-Algarves mill-1750 sal-1777. Kienet bint Filippu V ta’ Spanja u Isabel de Farnesio. Fid-19 ta’ Jannar, 1729, Mariana Victoria żżewġet lil Ġużeppi I tal-Portugall, u Barbara tal-Portugall ta’ din l-oħt iżżewġet il-futur Ferdinandu Ferdinandu VI ta’ Spanja, ħu Mariana Victoria.
Iż-żwieġ kien ferħan għall-ewwel, iżda maż-żmien, Ġużeppi għeja minn Mariana u tfittex li jħobbu, Mariana kellha 4 ibniet, l-ebda subien, għalhekk riedu jieħdu l-kuruna minn idejn bintha,Iżda rrifjutat u talbet id-drittijiet tagħha, fl-1750 saret reġina konsorti, fl-1777 bintha l-kbira ħadet f’idejha bħala Marija I tal-Portugall, qattgħet l-aħħar jiem tagħha fil-paċi sakemm mietet fl-1781.
Knisja tal-Qalb l-Aktar Imqaddsa tal-Mulej
daqsminuri| Knisja tal-Qalb l-Aktar Imqaddsa tal-Mulej, Jiřího z Poděbrad Il-Knisja tal-Qalb l-Aktar Imqaddsa tal-Mulej ( Czech: Kostel Nejsvětějšího Srdce Páně) hija knisja Kattolika Rumana fil-Pjazza Jiřího z Poděbrad fid-distrett ta' Vinohrady ta' Praga. Inbniet bejn l-1929 u l-1932 u mfassla mill-perit Sloven Jože Plečnik. Plečnik sab l-ispirazzjoni għal din il-kostruzzjoni f'disinni antiki Nisranija.
Dan kien wieħed mit-tliet binjiet ġodda li nbnew fl-1929 fi Praga, ispirati mill-1000 anniversarju mill-mewt ta ’ San Wenceslas. L-iktar kostruzzjoni għalja għall-kommemorazzjoni ta' Wenceslas fi Praga kienet it-tlestija tal-Katidral medjevali ta' San Vitus, iżda l-Knisja Kattolika ddeċidiet ukoll li tibni żewġ knejjes ġodda. Knisja waħda kellha tinbena fi Vršovice, Praga 10 - Knisja ta' San Wenceslas (Vršovice) mill-perit Ċek Josef Gočár u din, li kellha tinbena fil-Pjazza Jiřího z Poděbrad f'Vinohrady.
Hija meqjusa waħda mill-aktar kostruzzjonijiet reliġjużi Ċeki l-aktar sinifikanti tas-seklu 20. Fil-wiesgħa tal-ħajt ta torri li huwa ta 42 m għoli, hemm arloġġ igglejżjat ta' 7.5 m dijametru (l-ikbar fir-Repubblika Ċeka). Fil-kantina hemm kappella spazjuża b'kannierja. Ġewwa hemm artal magħmul mill-irħam abjad, figura indurata ta’ tliet metri ta’ Kristu, u sitt statwi tal-patruni tal-Boemja.
Matul it-Tieni Gwerra, is-sitt qniepen mit-torri nħallu għall-produzzjoni tal-armi, u fl-1992 ġew ritornati żewġ kopji. Mill-2010, il-knisja ġiet ikklassifikata fost il-monumenti kulturali nazzjonali.
Pietru III tal-Portugall
Pietru III (twieled f'Liżbona fil-5 ta' Lulju 1717 – miet f'Queluz fil-25 ta' Mejju 1786), imlaqqam il-Capacidónio, is-Sacristão u l-Edificador, kien ir-Re Konsorti tal-Portugall u l-Algarve mill-1777 sa mewtu.
Huwa kien iben ir-Re Ġwanni V u martu l-Arċidukessa Marija Anna tal-Awstrija, u b'hekk kien ħu ż-żgħir ir-Re Ġużeppi I u z-ziju ta' Marija I tal-Portugall.
Kien għaqli ħafna, imma aktar intelliġenti minn ħuh il-kbir, u għalhekk kien l-iben favorit ta' Ġwanni V tal-Portugall.
Fl-1760 iżżewweġ lil Marija biex ikompli n-nisel tal-familja Bragança. Fl-24 ta' Frar 1777 sar Re tal-Portugall u sar magħruf bħala Pietru III. Minkejja dan, ħalla l-gvern u l-affarijiet tal-kuruna f'idejn martu Marija I tal-Portugall.
Kurgan (belt)
225px|right|thumb|border|Kurgan mill-ispazju, Ottubru 1994 Kurgan (bir-Russu: Курга́н) hu ċ-ċentru amministrattiv ta' Kurgan Oblast, fir-Russja; waħda mill-eqdem bliet fis-Siberja (pożizzjoni ġeografika: 55°28′Tr 65°21′Lv ). Twaqqfet fl-1553, u wara ġiet msemmiha Tsaryovo Gorodishche (Царёво Городи́ще), waqt li kisbet l-isem preżenti fis-sena 1782. Kurgan hi fuq il-linja tat-trejn Trans-siberjana, bejn Yekaterinburg u Omsk. Isservi bejn żewġ stazzjonijiet tal-ferrovija, l-Ajruport ta' Kurgan u kienet id-dar ta' Kurgan West, bażi tal-ajru fil-Gwerra Kiesħa.
Il-popolazzjoni ta' Kurgan varjat matul is-snin. Dawn huma r-rati li bihom il-popolazzjoni tbidlet:
Antropoloġija
L-Antropoloġija (mill-kelma Grieka: ἄνθρωπος, antropos, "bniedem"; u λόγος, logos, "taħdit" litt. li titkellem dwar il-bnedmin) hija l-istudju ta' l-umanità. L-antropoloġija tnisslet mix-xjenzi naturali, l-istudji umanistiċi, u x-xjenzi soċjali. Dan it-terminu ġie użat l-ewwel darba minn François Péron meta iddiskuta l-inkontri tiegħu ma' l- Aboriġini ta' Tasmania. L-Antropoloġija hija l-istudju tal-karatteristiċi fiżiċi, soċjali u kulturali ta' l-umanità. L-Etnografija tirreferi kemm għal waħda mill-metodi ewlenin ta' l-antropoloġija u kemm għat-test li jinkiteb bħala riżultat tal-prattika ta' l-antopoloġija u l-elementi tagħha.
Minn żmien ix-xogħol ta' Franz Boas u Bronisław Malinowski fl-aħħar tas-seklu 19 u l-bidu tas-seklu 20, l-antropoloġija bdiet tiddistingwixxi ruħha minn xjenzi soċjali oħra minħabba l-enfażi fuq l-eżaminazzjoni fil-fond tal-kuntest, ipparagunar bejn kulturi differenti, u l-importanza li tefgħat fuq l-osservazzjoni parteċipattiva, jew immersjoni esperementali, fit-tul fiż-żona tar-riċerka. L-antropoloġija, partikolarment dik kulturali, enfasizzat ir-relattivita kulturali u l-użu ta' sejbiet mir-riċerka biex issir kritika kulturali. Din kienet partikolarment prominenti fl-Istati Uniti, mill-argumenti ta' Boas kontra l-ideoloġija razzjali tas-seklu 19, għall-ġlieda ta' Margaret Mead għall-ugwaljanza bejn is-sessi u l-liberazzjoni sesswali, sal-ktirika kurrenti ta' l-oppressjoni post-kolonjali u l-promozzjoni tal-multikulturaliżmu.
Sri Lanka
200px|daqsminuri|Il-bandiera tas-Sri Lanka right|120px| Sri Lanka hi nazzjon fl-Asja. Il-belt kapitali hi Sri Jayawardenapura Kotte. Sri Jayawardenapura Kotte hi l-kapitali amministrattiva u Colombo hi l-kapitali kummerċjali.
Qalb
daqsminuri|lemin|Mudell ta' qalb umanadaqsminuri|Heikenwaelder Hugo : qalb