cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monasteru ta' Hosios Loukas
Tiżjin
Hemm evidenza li l-monasteru kien magħruf ma' Biżanju kollu għat-tiżjin rikk tiegħu, preżenti liberament fuq is-superfiċi kollha. Apparti t-tlibbis, it-tinqix, il-pjanċi tad-deheb u tal-fidda, l-affreski u l-mużajk (speċjalment imponenti fuq is-superfiċi b'kurvatura), fuq ġewwa kien hemm għażla mħallta ta' ikoni, kandilabri, purtieri tal-ħarir u drappijiet tal-arta. Frazzjon biss minn dawk l-oġġetti għadhom fil-post; l-iktar notevoli huma l-finituri kkuluriti tal-irħam u l-gwarniċi tat-twieqi. Minkejja t-telf, il-Katholikon "għadu jagħti l-aqwa impressjoni disponibbli kullimkien ta' kif kienet il-bixra tal-knisja minn ġewwa fl-ewwel sekli wara tmiem l-Ikonoklażma".
Kripta Funebri
Taħt il-Katholikon bil-koppla l-kbira huma l-kripta funebri, li hija aċċessibbli biss permezz ta' taraġ man-naħa tan-Nofsinhar.
Il-kripta għandha tliet żoni distinti: id-daħla; l-ispazju prinċipali fuq ġewwa li jinkludi disa' niċeċ jew kappelli bil-volti u santwarju bil-volti u b'apsida; kif ukoll tliet passaġġi bil-volti, li qabel kienu jissejħu volti qishom kustilji.
L-affreski tal-kripta sa ftit żmien ilu kienu mgħottijin b'mijiet ta' snin ta' trab u kienu moħbija, iżda fis-snin 60 tas-seklu 20 il-kripta sarilha tindif mis-Servizz Arkeoloġiku Grieg li żvela l-kundizzjoni ppreservata sew tagħhom, bl-eċċezzjoni tal-apsida li tilfet il-biċċa l-kbira tat-tkaħħil tagħha u fejn issa jidhru l-brikks u l-ġebel ta' taħt, kif ukoll il-volta tad-daħla li ġarrbu ftit ħsarat mill-iskular tal-ilma u minn xi ftit vandaliżmu, l-iktar fuq il-lunetti t'isfel u qrib id-daħla.
Il-kripta fiha affreski fuq id-daħla u fuq il-volta tagħha, tmien lunetti madwar il-ħitan b'rappreżentazzjonijiet tal-Passjoni u tal-Qawmien mill-Mewt ta' Kristu, u erbgħin medaljun b'ritratti tal-appostli, tal-martri, tal-qaddisin, u tal-patrijiet superjuri, fosthom Philotheos, kif ukoll bosta kitbiet imnaqqxa. C.L. Connor isostni li l-monasteru "għandu l-iżjed programm komplut ta' affreski mal-ħitan tal-perjodu Biżantin Nofsani".
Huwa maħsub li l-biċċa l-kbira tal-affreski tal-kripta, jekk mhux kollha, ġew impittrin wara l-1048 W.K. u l-mewt ta' Theodore Leobachus, membru tal-elit għani tal-gvern, li jingħad li huwa wieħed mill-patruni prominenti u li iktar 'il quddiem f'ħajtu sar il-patri superjuri tal-Monasteru ta' Hosios Loukas.
Is-santwarju tal-kripta fih niċċa b'prosteżi, artal, u ħajt diviżorju tal-presbiterju li kollha jindikaw li l-Ewkaristija x'aktarx li kienet iċċelebrata hawnhekk bħala parti mis-servizzi funebri u tal-kommemorazzjoni ta' figuri reliġjużi meqjuma, jew bħala parti miċ-ċerimonji marbuta mat-twemmin tal-fejqan ta' San Luqa.
Meta l-Monasteru ta' Hosios Loukas kienu jżuruh il-pellegrini jew il-membri tat-twemmin tal-fejqan ta' San Luqa, il-viżitaturi kienu jorqdu mhux biss fil-Katholikon, iżda saħansitra fil-kripta nnifisha fejn kien ikun hemm il-qabar flimkien ma' tnejn oħra, li hu maħsub li kienu tal-patrijiet superjuri. San Luqa kien meqjus bħala fejjieq, levitatur, alimentatur u profeta mirakoluż matul ħajtu; wara mewtu, il-mirakli kollha assoċjati miegħu kienu jinvolvu s-setgħa tal-fejqan tal-qabar tiegħu. Connor isostni li minn Il-Ħajja ta' San Luqa, miktub minn patri anonimu, joħroġ fid-dieher li l-"aġenti fejjieqa" assoċjati mal-qabar jinkludu iżda mhumiex limitati għall-esponiment għaż-"żejt mil-lampa ta' fuq il-qabar, l-indewwa mill-qabar, u l-ħolm esperjenzat meta wieħed kien jorqod qrib il-qabar fil-prattika msejħa l-inkubazzjoni". Il-qabar kienu jżuruh in-nies kemm qabel kif ukoll wara t-tlestija tal-kumpless, iżda wara t-tlestija tiegħu sar il-qalba tat-twemmin tal-mirakli ta' San Luqa. Hemm evidenza li x-xewqa ta' xi wħud għat-twettiq tal-mirakli kienet iddum saħansitra sa sitt ijiem qrib il-qabar jew fil-kmamar fil-qrib.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Monasteru ta' Hosios Loukas ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1990 flimkien mal-Monasteri ta' Nea Moni u ta' Dafni.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Gudja
Il-Gudja hu raħal żgħir f'Malta b'popolazzjoni ta' madwar 3,050 ruħ. Ir-raħal jinsab fuq għolja ċkejkna fix-xlokk tal-Belt Valletta, u jinsab fuq ir-riħ tal-Ajruport Internazzjonali ta' Malta.
Fit-truf tar-raħal jinsab il-Palazz ta' Bettina, palazz li joffri pajżaġġi sbieħ, u li, fost l-ohrajn, serva ta' akkomodazzjoni lill-kantanta kontemporanea Madonna, meta din kienet f'Malta. Il-Knisja Parrokkjali hi ddedikata lill-Assunzjoni tal-Verġni Marija; Fil-Gudja nsibu wkoll il-kappella medjuevali ta' Bir Miftuħ, li nbniet mal-500 sena ilu.
Carmelo Pace
Carmelo Pace (17 ta’ Awwissu 1906 - 20 ta’ Mejju 1993) kien kompożitur Malti, u għalliem tat-teorija u l-armonija tal-mużika. Imwieled il-Belt Valletta, Malta fis-17 ta’ Awwissu 1906, Pace kien l-ikbar minn tliet aħwa. Il-ġenituri tiegħu kienu Anthony Pace u Maria Carmela li kunjomha xebba kien Ciappara.
Edukazzjoni
Fi tfulitu, il-familja ta’ Pace kienet tgħix f’appartament fi Strada Mercanti, il-Belt, li kienu jaqsmu ma’ ziju min-naħa t’ommu, Vincenzo Ciappara. Ciappara kien mużiċist magħruf u kien l-ewwel għalliem ta' Pace.
Pace attenda l-Kulleġġ Santu Wistin fil-Belt, fejn sar attiv ħafna fil-kor tal-istudenti. Matul iż-żjarat frekwenti fil-post tax-xogħol ta’ missieru fis-sala taċ-ċinema Commerce fi Strada Reale fil-Belt Valletta, Pace beda jgħożż l-istil improvviżat ta’ akkumpanjament mużikali live li kien jindaqq minn kwartett residenti waqt il-wirjiet ta’ films muti. Ma damx ma sar mużiċist regolari fiċ-ċinema.
Wara introduzzjoni minn zijuh, Pace tgħallem il-vjolin taħt it-tutela tal-Professur Carlo Fiamingo, u studja l-armonija, il-kontrapunt, l-orkestrazzjoni u l-kompożizzjoni taħt Thomas Mayne. Fl-1931 irċieva Diploma fl-Istruzzjoni Mużikali mir-Royal School of Music, Londra, u minnufih beda jgħallem lil diversi studenti.
Snin tal-Gwerra
Il-karriera bikrija tiegħu ġiet interrotta minħabba t-Tieni Gwerra Dinjija. B’Malta taħt bombardament kważi kostanti mill-poteri tal-Assi, Pace ġie maħtur Superviżur tax-Xelter bir-responsabbiltà ta’ aktar minn ħames mitt refuġjat, u sussegwentement ingħata pożizzjoni bħala skrivan fl-uffiċini tar-Royal Air Force fil-Belt Valletta. Hekk kif bdiet il-gwerra, Pace reġa’ beda jgħallem wara l-ħin tax-xogħol, u saħansitra waqqaf orkestra żgħira għad-divertiment tar-refuġjati.
Il-familja Pace abbandunat id-dar tal-Belt Valletta tagħha wara li twaqqgħet b’bumbardament mill-ajru, u ġiet rilokata fil-belt ta’ Tas-Sliema fix-xatt oppost tal-Port ta’ Marsamxett.
Xogħlijiet Mużikali
Sakemm għalaq 20 sena, Pace kien diġa' kkompona biċċiet mużikali għall-pjanu, il-vjolin u l-vjolinċell, segwiti minn bosta kantati, mużika orkestrali u tal-kamra, innijiet sagri, żewġ balletti, marċi tal-baned, kunċerti, u oratorju. Il-kompożizzjoni tiegħu tal-1931, Maltesina, fantasija mużikali bbażata fil-biċċa l-kbira fuq melodiji folkloristiċi tradizzjonali Maltin u l-għana, ġiet ippremjata mill-Highland Fusiliers' Band fi Pjazza Palazz. Din tibqa' għażla popolari fost il-baned tal-marċi matul l-istaġun tal-festi tar-raħal f'Malta.
Fost l-aktar xogħlijiet notevoli tiegħu hemm erba’ opri, li kollha huma bbażati fuq l-istorja, leġġendi u folklor Maltin. Caterina Desguanez (1965), librett ta’ Ivo Muscat Azzopardi, jirrakkonta l-istorja ta’ skjav Tork li jinħabb ma’ bint is-sid tiegħu. I Martiri (1967), librett ta' Vincenzo Maria Pellegrini, jirrakkonta r-rewwixta kontra l-okkupanti Franċiżi f'Malta Napuljunika. Angelica (1973), librett ukoll minn Vincenzo Maria Pellegrini, huwa bbażat fuq il-leġġenda Maltija tal-Għarusa tal-Mosta. Ipogeana (1976), librett ta’ Pellegrini, huwa dwar Malta Neolitika fi żmien il-bennejja misterjużi tat-tempji.
Fl-1982 ikkompona l-Istabat Mater għas-sopran, tenur, bass, kor imħallat u orkestra. Dan ġie ppreżentat għall-ewwel darba mill-Kor St Monica, taħt id-direzzjoni ta’ Suor Beniamina Portelli.
Pace kiseb rikonoxximent internazzjonali meta l-poeżija sinfonika tiegħu Jubilamus indaqqet mill-Orkestra Sinfonika ta’ Kjoto waqt l-Expo ’70 fil-Ġappun. Ix-xogħlijiet tiegħu ndaqqu wkoll fl-Istati Uniti, fir-Russja, fl-Ingilterra, f’Wales, fi Franza, fl-Italja, fil-Ġermanja, fin-Norveġja, fl-Iżvezja, fil-Polonja, fl-Eġittu, fl-Indja u fl-Arġentina.
Il-mużika ta' Carmelo Pace spiss hija melodjuża, iżda xi drabi pjuttost karatteristika tat-tendenzi mużikali tal-bidu tas-seklu 20. Fil-mumenti aktar liriċi tiegħu, il-mużika tiegħu turi xi referenzi għall-veriżmu kif ukoll għall-armoniji Raveljani. Il-lingwaġġ aktar avventuruż tiegħu huwa aktar astratt u atonali mingħajr ma neċessarjament ikun dodekafoniku, anke jekk spiss ikollu karattru intimu.
Unuri u premjijiet
Fl-1955, fl-1956, fl-1957 u fl-1958, Pace rebaħ l-ewwel premju fil-konkors internazzjonali annwali tar-Rediffusion għall-kompożizzjoni mużikali. Huwa rebaħ konkors tal-mużika tal-kamra organizzat mill-Performing Rights Society f'Londra fl-1962 u għal darb'oħra fl-1972. Fl-1975, ħa kemm l-ewwel u t-tieni post f'kompetizzjoni tal-mużika tal-kamra organizzata mit-Teatru Manoel fil-Belt. Fl-1964, sar Kavallier tal-Ordni Sovran, Militari u Ospitallier ta’ San Ġwann ta’ Ġerusalemm (l-Ordni ta’ Malta), u fl-1992, il-President Vincent Tabone għamlu Uffiċjal tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu.
Arkivji
Wara l-mewt ta’ Pace, fl-20 ta’ Mejju 1993, il-manuskritti tiegħu u xogħlijiet oħra ġew trasferiti fil-Mużew tal-Katidral fl-Imdina, għalkemm il-partituri mużikali għall-opri tiegħu għadhom fil-Mużew tat-Teatru Manoel fil-Belt.
Selma Rıza
Selma Rıza (5 ta' Frar 1872 - 5 ta' Ottubru 1931) kienet l-ewwel ġurnalista mara mit-Turkija. Kienet ukoll waħda mir-rumanzieri bikrija tat-Turkija. Wara l-mewt tagħha, il-qraba tagħha assumew il-kunjom Feraceli; għalhekk xi kultant hi magħrufa wkoll bħala Selma Rıza Feraceli.
Bijografija
Hija twieldet fil-5 ta' Frar 1872. Missierha kien Ali Rıza, diplomatiku tal-Imperu Ottoman fl-Awstrija-Ungerija, u ommha Naile kienet oriġinarjament mill-Awstrija.
Wara l-edukazzjoni tagħha minn għalliema privati f'Istanbul, hija vvjaġġat lejn Pariġi fl-1898 biex tiltaqa ma' ħuha l-kbir Ahmet Rıza, li kien membru tal-moviment taż-Żgħażagħ Torok. Rıza studjat fl-Università ta' Sorbonne, u kienet affiljata mal-Kumitat tal-Unjoni u l-Progress (CUP). Hija kienet l-unika membru femminili fil-kumitat. F'Pariġi, hija kitbet għal żewġ gazzetti ppubblikati mill-CUP f'Pariġi. Dawn kienu Mechveret Supplément Français bil-Franċiż u Şura'i Himmet bit-Tork. Fl-1908, marret lura Istanbul, fejn kitbet għal gazzetti; Hanımlara Mahsus Gazete ("Gazzetta għan-Nisa") u Kadınlar Dünyası ("Dinja tan-Nisa"). Hija saret ukoll is-segretarja ġenerali tal-għaqda umanitarja Turkish Red Crescent bejn l-1908 u l-1913. Matul l-aħħar snin tal-Imperu Ottoman, hija ħadmet ħafna biex tittrasforma l-Palazz Adile Sultan, palazz irjali fl-Istanbul, fi skola tal-bniet. Bl-għajnuna ta' ħuha, hija rnexxielha u l-palazz sar il-Kandilli High School for Girls sal-1986, meta kien parzjalment maħruq.
Rıza mietet fil-5 ta’ Ottubru 1931.
Ġuba
Ġuba hi l-belt kapitali tas-Sudan t'Isfel u għandha popolazzjoni ta' 12,340,000 ruħ (sal-2015).
Interlingua
L-Interlingua (kodiċijiet tal-lingwa ISO 639 ia, ina) hija lingwa internazzjonali awżiljari (IAL) żviluppata bejn l-1937 u l-1951 mill-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal-Lingwa Awżiljarja Amerikana (IALA). Tikklassifika fost l-IALs l-aktar użati u hija l-lingwa awżiljarja internazzjonali naturalistika l-aktar użata – fi kliem ieħor, dawk l-IALs li l-vokabularju, il-grammatika u karatteristiċi oħra tagħhom huma derivati minn lingwi naturali, aktar milli jkunu ppjanati ċentralment. Il-letteratura tal-Interlingua ssostni li (bil-miktub) l-Interlingua tinftiehem mill-mijiet ta' miljuni ta' nies li jitkellmu lingwi Rumanzi, għalkemm hija mitkellma b'mod attiv minn ftit mijiet biss.
Kardinal
Kardinal tal-Knisja Kattolika huwa prelat, magħżul direttament mill-isqof ta' Ruma (il-Papa) biex ikun kollaboratur dirett tiegħu fil-funzjoni tiegħu ta' ragħaj tal-Knisja Kattolika.
L-Għażla tal-Kardinali
M’hemm l-ebda kriterju speċifiku biex isqof jew saċerdot jintagħżel biex isir kardinal. Hija prerogattiva tal-Papa. Minkejja li hemm klawsoli sħaħ fil-liġi kanonika dwar il-ħatra tal-kardinali, kollox hu bbażat fuq l-għażliet li jkun għamel il-Papa nnifsu u l-klawsoli jipprovdu biss għad-dmirijiet u drittijiet li jkollhom il-kardinali wara li jagħżilhom u jaħtarhom il-Papa.
Kull Papa kien kardinal sal-jum li l-konklavi eleġġih Papa. Għalhekk irid jara li minn żmien għal żmien l-għadd ta’ kardinali jkun adattat u mqassam b’mod li jirrappreżenta firxa wiesgħa mid-dinja kattolika biex jagħżel suċċessur għal meta jmut hu. Ma jeżistix perjodu preċiż meta Papa għandu jaħtar kardinali ġodda. Il-Papa jaf li jrid jimxi ma’ dak li kien deċiż fil-5 ta’ Novembru 1973 minn Papa Pawlu VI li l-massimu ta’ kardinali biex jagħżlu Papa ġdid ikun ta’ 120 (Acta Apostolicae Sedis, 1973, Vol. LXV, p. 163). Fit-22 ta’ Frar 1996 Ġwanni Pawlu II ikkonferma dan il-massimu (Universi Dominici Gregis). Ġwanni Pawlu II kien ħatar b’kollox 231 kardinal ġdid. Ir-raba' u l-aħħar Konċistorju pubbliku ta'Papa Benedittu XVI sar fit-18 ta' Frar 2012. Bih l-għadd ta’ Kardinali eletturi, jiġifieri l-għadd ta’ dawk il-Kardinali li jkunu jistgħu jieħdu sehem f’konklavi biex jeleġġu Papa ġdid se jkun ta’ 125. Kemm ilu elett Papa seba’ snin ilu, Benedittu XVI innomina b’kollox 68 Kardinali eletturi, anki jekk tlieta minnhom diġà tilfu l-jedd li jivvutaw f’konklavi minħabba li qabżu t-80 sena, waqt li tnejn oħra mietu.
Skont il-kodiċi tal-liġi tal-knisja, (Can. 351) Papa jista’ jaħtar lil min jidhirlu hu minn fost il-kleru u li fl-opinjoni nfurmata tiegħu jkun denju għall-ħajja eżemplari, għerf, duttrina, virtujiet u prudenza li juri b’mod prattiku. Jekk ikun għadu qassis jew patri jkollu jkun ordnat isqof malli jsir kardinal. F’dan is-sens il-Papa ma jħarisx biss lejn dawk li jkunu diġà qegħdin iservu bħala isqfijiet, imma wkoll oħrajn li jkunu qegħdin jiddistingwu ruħhom fil-qasam li fih ikunu qegħdin iservu lill-knisja f’pajjiżhom jew fid-dinja. Bil-mezzi avvanzati tal-komunikazzjoni u biż-żjarat spissi f’kontinenti oħra, illum il-Papa għandu għarfien iktar dirett dwar dawk li jistħoqqilhom ikunu fost dawk li jagħżlu lil dak li jinħatar warajh!
Dawk li jkunu diġà qegħdin imexxu xi waħda mill-kongregazzjonijiet tal-Kurja Rumana jew kummissjonijiet speċjali u permananeti maħturin mill-Papa, ġeneralment jinħatru wkoll bħala kardinali. Dawn ikunu residenti f’Ruma stess u, skont it-Trattat tal-Lateran tal-1929 (art. 21) jitqiesu bħala ċittadini tal-Vatikan. Hemm imbagħad ħafna kardinali oħra li jkunu wkoll isqfijiet djoċesani f’artijiet madwar il-kontinenti kollha.
Dawn l-isqfijiet jinħatru kardinali jew tkun saret drawwa li l-isqof tat-tali belt magħrufa jkun ukoll kardinal, jew għax bħala persuni jkollhom merti kbar. Jidher ukoll li, kif jaħsbu ħafna osservaturi attenti, ikun hemm xi polemiċi jew kontroversji f’dawk il-pajjiżi bejn il-Knisja u l-Istat u allura l-Papa jidhirlu li għandu jagħti spinta lill-isqof tal-post ħalli jidher iktar b’saħħtu f’għajnejn in-nies kollha f’dak il-pajjiż. F’dan is-sens, infatti, fis-snin sittin, fi żmien il-kwistjoni Politiko-Reliġjuża, kien hawn għidut li l-arċisqof Mikiel Gonzi jista’ jsir kardinal, ħaġa li ma seħħitx. L-istess ġara fl-2010 meta kien hawn għidut li l-arċisqof Pawlu Cremona jista' jsir kardinal fi żmien il-kwistjoni tar-referendum tad-divorzju.
Kien hemm każi wkoll fejn Papa jista’ jaħtar kardinal bla ma jxandar ismu – jinżamm ‘in pectore’, f’qalbu. Dan jagħmlu minħabba ċirkostanzi fejn ħa-ra bħal din tista’ tpoġġi l-ħajja tal-‘kardinal ġdid’ f’periklu minħabba l-ebusija għall-knisja lokali min-naħa tal-Istat, bħal meta l-Papa xtaq jaħtar kardinali fiċ-Ċina jew pajjiżi oħra fejn il-knisja tgħix ħajja iebsa.
Kulleġġ tal-Kardinali
Skont il-Kanoni 351 tal-Liġi Kanonika, jew il-Liġi tal-Knisja, biex wieħed ikun nominat Kardinal, irid ikun almenu presbiteru. L-istess Kanoni jgħid li dawk nominati Kardinali, “jekk ma jkunux diġà Isqfijiet, iridu jirċievu l-ordinazzjoni Episkopali”. Madankollu, presbiteru li jkun nominat Kardinal jista’ jitlob dispensa lill-Papa biex ma jkunx ordnat Arċisqof. Fost il-Kardinali riċenti li ma rċevewx l-ordinazzjoni Episkopali meta kienu nominati Kardinali, kien hemm il-Kardinal Urbano Navarrete Cortés SJ, għal ħafna snin professur tal-Liġi Kanonika fl-Università Gregoriana, f’Ruma. Il-Kardinal Navarrete Cortés miet f’Novembru 2010.
Fil-21 ta’ Novembru 1970, Pawlu VI kien iddeċieda li malli kardinal jagħlaq tmenin sena ma jkunx jista’ iktar jieħu sehem fil-konklavi u għalhekk ma jkunx jista’ jkun elett Papa (Motu Proprio ‘Ingravescentem aetatem’).
Il-kulleġġ tal-kardinali hu magħmul ukoll minn uħud f’karigi speċifiċi. Id-djaknu, l-iktar wieħed anzjan fil-kariga, ikun dak li jordna lill-Papa ġdid, waqt li l-kardinal djaknu jħabbar l-isem tal-Papa l-ġdid. Il-kardinal ‘camerlengo’ jmexxi l-funzjonijiet wara li jmut Papa sakemm jinħatar ieħor. Ikun speċi ta’ amministratur ewlieni imma biss f’affarijiet ta’ kuljum mingħajr ebda jedd li jordna regoli ġodda.
Il-Ħidma tal-Kardinali
Il-kardinali kollha huma mistennija li jgħinu lill-Papa b’mod kolleġġjali fit-tmexxija tal-Knisja universali u jitqiesu bħala konsulenti tiegħu (Can. 353). Jitlaqqgħu flimkien mill-Papa skont il-ħtieġa f’laqgħat apposta, imsejħin ‘konċistorju’ (privat jew pubbliku, ordinarju jew straordinarju) fejn il-Papa jaqsam magħhom ideat jew deċizjonijiet li jkun irid jieħu dwar materji speċjali ta’ duttrina jew riformi. Issir ukoll konsultazzjoni dwar ħatriet jew trasferimenti ta’ isqfijiet, twaqqif ta’ djoċesijiet ġodda u tlaqqiegħ ta’ sinodi jew konċilji. Sal-1689, fi żmien Innoċenz XI laqgħat bħal dawn kienu jsiru kull xahar, imma maż-żmien bdew isiru biss meta jkun meħtieġ.
Il-kulur aħmar
Il-lewn formali tal-ilbies tal-kardinali hu distint minn dak tal-isqfijiet. Kardinal jilbes kollox aħmar waqt li isqof jilbes vjola (paonazzo). Il-kulur aħmar jissimbolizza d-disponibiltà tal-kardinal li jxerred demmu għal Kristu.
Kardinal jista’ wkoll jintbagħat mill-Papa bħala Legat (mibgħut) tiegħu f’pajjiżi mbegħda biex jippresiedi f’ismu għal xi ġrajja speċjali għall-knisja lokali – bħal meta kellna fostna lill-Kardinal Muench fl-1960 għaċ-ċentinarju Pawlin.
Il-Konċistorju ta' Kardinali ġodda
Ir-rit tal-ħolqien tal-Kardinali l-ġodda isir waqt konċelebrazzjoni ewkaristika mmexxija mill-Papa, u jibda eżattament wara l-qari tal-Evanġelju. Ir-rit jibda billi l-Papa jelenka l-ismijiet ta’ dawk li jkunu se jinħatru Kardinali. Wara dawn jagħmlu l-Professjoni tal-Fidi u jwiegħdu fedeltà u ubbidjenza lejn il-Papa u s-suċċessuri tiegħu.
Wara din il-Professjoni ta’ Fidi, Kardinal wara l-ieħor jinżlu għarkobbtejhom quddiem il-Papa biex dan jagħtihom il-karlotta, il-berettin ta’ Kardinal u ċ-ċurkett. Iċ-ċurkett li jirċievu l-Kardinali fuq il-wiċċ tiegħu għandu replika tal-istatwi ta’ San Pietru u San Pawl li jinsabu fil-faċċata tal-Bażilika tal-Vatikan. Iż-żewġ qaddisin pilastri tal-Knisja Kattolika jirrappreżentaw il-fidi u l-proklamazzjoni tal-missjoni tal-Knisja. Bejn iż-żewġ qaddisin hemm stilla bi tmiem ponot, riferenza ċara għall-Verġni Marija, skont l-ikonografija Nisranija. Fil-ġewwieni taċ-ċurkett, taħt il-wiċċ tiegħu, hemm l-istemma tal-Papa preżenti.
Ir-rit ikompli billi l-Papa jassenja lil kull Kardinal knisja partikolari f’Ruma bħala sinjal tas-sehem li kull Kardinal hu mistenni li jkollu fil-ħidma pastorali tal-Papa bħala Arċisqof ta’ Ruma. Il-Papa mbagħad jagħti lil kull Kardinal il-Bolla Kardinalizja u t-Titlu, waqt li jagħtihom ilkoll it-tgħanniqa tal-paċi. Il-Kardinali ġodda mbagħad jagħtu l-paċi lil xulxin u jieħdu l-post assenjat lilhom fuq il-presbiterju.
Ir-rit tal-konċistorju tal-2012 saru xi tibdiliet fih bil-ħsieb li dan ikun aktar sempliċi. Stqarrija tal-Uffiċċju Stampa tal-Vatikan bid-data tal-10 ta’ Jannar spjegat li meta kien qed iħejji dawn it-tibdiliet, l-Uffiċċju taċ-Ċelebrazzjonijiet Liturġiċi tal-Vatikan “żamm mal-kriterju prinċipali li jingħata sfond liturġika lil proċess li minnu nnifsu ma jagħmilx parti mil-liturġija. “Il-ħolqien ta’ Kardinali ġodda għandu jkun inserit f’kuntest ta’ talba, waqt li fl-istess żmien tkun evitata kull ħaġa li tista’ tagħti l-idea ta’ ‘cardinalatial sacrament’.” Dan għaliex storikament il-konċistorji qatt ma kienu kkunsidrati bħala parti mir-rit liturġiku, “imma biss bħala laqgħa tal-Papa nnifsu mal-Kardinali, li jaqsmu miegħu t-tmexxija tal-Knisja”.
It-tibdiliet fir-rit tal-ħolqien tal-Kardinali l-ġodda saru bl-approvazzjoni tal-Papa Benedittu XVI nnifsu. Fost l-aktar modifikazzjonijiet importanti, it-tliet fażijiet tar-rit inġiebu flimkien, jiġifieri dawk tat-tqegħid tal-berettin, l-għoti taċ-ċurkett u l-għotja tat-Titlu. Dwar it-tliet aspetti tar-rit, qabel ir-riforma tal-1969 li kien għamel il-Papa Pawlu VI, il-kappell l-aħmar ta’ Kardinal kien jingħata waqt il-konċistorju ‘pubbliku’, li kien ikun segwit minn konċistorju ‘privat’ li matulu kien jingħata ċ-ċurkett u t-titlu lil kull Kardinal.
Id-distinzjoni bejn konċistorju ‘pubbliku’ u ‘privat’ illum m’għadhiex teżisti. Dan wara li l-awtoritajiet tal-Knisja dehrilhom li jkun aktar koerenti li t-tliet fażijiet tar-rit tal-ħolqien tal-Kardinali l-ġodda jinġiebu flimkien f’rit wieħed. Tħalliet biss iċ-ċelebrazzjoni tal-Ewkaristija tal-Papa mal-Kardinali l-ġodda, li tradizzjonalment kienet dejjem issir l-għada tal-konċistorju, kif fil-fatt sar fl-2012. Din tibda b’espressjoni ta’ rispett u gratitudni lejn il-Papa li jagħmel wieħed mill-Kardinali l-ġodda f’isem il-Kardinali l-oħra.
Kardinali Maltin
Fis-6 ta’ Jannar 2012 f’Ruma, li l-Papa Benedittu XVI, wara l-Angelus ta’ nofsinhar, ħabbar li kien se jlaqqa’ Konċistorju biex jinnomina 22 membru ġdid tal-Kulleġġ tal-Kardinali, fosthom lill-Malti Prospero Grech. Il-Papa dakinhar iddeskriva lil Patri Prospero Grech OSA bħala “professur emeritu ta’ għadd ta’ universitajiet Rumani u Konsultur tal-Kongregazzjoni tad-Duttrina tal-Fidi”. Patri Prospero huwa t-tieni Kardinal Malti fl-istorja tal-Knisja, wara li fis-seklu dsatax Malta kellha Kardinal ieħor, Fabrizio Sceberras Testaferrata, li kien nominat Kardinal mill-Papa Piju VII fil-Konċistorju tas-6 t’April 1818. Il-Kardinal Sceberras Testaferrata kien mill-Belt Valletta. Tul is-27 sena li dam Kardinal sal-mewt tiegħu f’Awwissu 1843, il-Kardinal Sceberras Testaferrata pparteċipa fi tliet konklavi li taw lill-Knisja tliet Papiet.
Żejtun
Iż-Żejtun hu villaġġ ta' daqs medju fin-Nofsinhar ta' Malta. Iż-Żejtun għandu t-titlu ta' Città Beland, li kien mogħti minn Ferdinand von Hompesch zu Bolheim, Gran Mastru tal-Kavallieri ta' Malta fl-1797. Beland kien kunjom ommu.
Iż-Żejtun ħa ismu minn "żajtun" (żebbuġ bl-Għarbi). Hu wkoll magħruf bħala Ħal-Bisbut jew Bisbut Casal.
Storja
Fil-Medjuevu id-distrett kollu madwar iż-Żejtun, jiġifieri t-tarf tan-Nofsinhar ta' Malta, kien magħruf bħala le Terre di Santa Caterina, ("l-artijiet ta' Santa Katerina" bit-Taljan billi t-Taljan kien il-lingwa uffiċjali dak iż-żmien). Matul dan il-perjodu għadd ta' rħula ġodda bħal Ħal-Għaxaq u Marsaxlokk ħarġu minn partijiet tal-parroċċa taż-Żejtun. Fis-snin medjevali, iż-Żejtun kien imiss maż-Żurrieq billi Birżebbuġa kienet għadha parti miż-Żurrieq. Ir-reġiment tal-milizzja lokali taż-Żejtun kien wieħed mill-ewwel li ġie wiċċ imb wiċċ mal-forzi Ottomani fil-bidu tal-Assedju l-Kbir tal-1565, iżda l-belt kompliet issofri minn attakki mill-pirati Torok sal-1614, meta attakk mit-Torok kien megħlub mingħajr l-għajnuna tal-milizzji l-oħra. Il-belt kellha rwol minuri fil-Imblokk Franċiż tal-1799/1801 bħala kwartier għas-suldati. Din kienet waħda mill-ewwel bliet f'Malta, barra miż-żoni fortifikati prinċipali ta' Malta, li kellha ġnien pubbliku. Dan il-ġnien, Ġnien Luqa Briffa, għadu hemm sal-lum. Dan hu msemmi għal suldat tal-kavallerija famuż ta' matul l-Assedju l-Kbir ta' Malta.
Iż-Żejtun għadda l-ħakma Ingliża tal-gżejjer Maltin bħala post kwiet rurali fir-raba' ħadra ta' Wied Mazza. F'dan il-perjodu kien hemm wieħed mill-ħafna sptarijiet f'Malta għal suldati Ingliżi u Franċiżi feruti fil-Ewwel Gwerra Dinjija. Mill-Indipendenza ta' Malta 'l hawn iż-Żejtun kiber ħafna.
Kunsill Lokali
thumb|200px|xellug|Il-Kappella ta' San Klement madwar 1622 Bħalissa l-membri tal-Kunsill Lokali elett wara l-elezzjoni li saret fit-8 Marzu tal-2008 huma:
Wara l-emendi għall-Att dwar il-Kunsilli Lokali tal-2009, it-terminu tal-kunsill lokali ġie mtawwal minn tlieta sa ħames snin.
Is-Segretarju Eżekuttiv tal-Kunsill bħalissa hu s-Sur Anton Falzon
Knejjes, kappelli u fdalijiet storiċi
Ir-raħal fih diversi fdalijiet Rumani, fosthom Villa Rumana. Il-knisja prinċipali hi ddedikata lil Santa Katarina ta' Lixandra. L-ewwel ġebla tagħha tbierket fl-1692 u tlestiet fl-1720. L-ewwel arċipriet kien Dun Pawl Branchel. Qabel kien hemm knisja oħra ddedikata lil Santa Katerina li llum tinsab fit-tarf tal-belt u hi magħrufa min-nies bħala San Girgor, x'aktarx minħabba l-purċissjoni annwali ddedikata lil dan il-qaddis. Fiż-żminijiet Medjevali din kienet tibda mill-Imdina.
Pawlu Cremona
right|thumb|150px| '''L-Arċisqof Emeritu Mons. Pawl Cremona OP'''  (Valletta, 25 ta' Jannar 1946) huwa patri Dumnikan u kien it-tielet Arċisqof ta' Malta. Huwa ġie ordnat isqof fis-26 ta' Jannar, 2007 fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann. Nhar it-18 ta' Ottubru 2014 tħabbar li l-Papa Frangisku aċċetta r-riżenja tal-Arċisqof Cremona, minħabba raġunijiet ta’ saħħa.
Tfulija
Pawlu Cremona twieled il-Belt Valletta nhar il-25 ta' Jannar 1946, bin Joseph u Josephine imwielda Cauchi. Għandu żewġ ħutu oħra; ħuh ikbar minnu u oħtu iżgħar minnu. Hu ħa l-edukazzjoni primarja tiegħu fl-iskola Montessori l-Belt u kompla l-edukazzjoni sekondarja tiegħu fil-Liċeo.
Patri Dumnikan
Daħal fl-Ordni ta' San Duminku f'Settembru ta' l-1962 u għamel il-Professjoni fl-istess Ordni nhar id-29 ta’ Settembru 1963. Studja l-Filosofija u t-Teoloġija fil-Kulleġġ ta’ San Tumas ta’ Akwinu fil-kunvent tad-Dumnikani tar-Rabat u ġie ordnat saċerdot nhar it-22 ta’ Marzu 1969. Hu studja l-filosofija u t-teoloġija fil-Kulleġġ ta' Tumas ta' Aquino fir-Rabat, mnejn ħa d-dottorat fit-Teoloġija Morali fl-1973 fl-Università Pontifiċja ta' San Tumas ta' Aquino f'Ruma. Hu studja t-teoloġija Morali fl-Università Pontifiċja ta' San Tumas ta' Aquino f'Ruma, fejn kiseb id-Dottorat fl-1973 bit-teżi The Concept of Peace in Pope John XXIII. Sal-1973 hu kien jgħallem it-teoloġija morali fil-Kulleġġ ta' San Tumas ta' Aquino.
Provinċjal u Kappillan
Fil-Provinċja Dumnikana Cremona serva bħala Provinċjal bejn l-1981 u l-1989. Hu kien kappillan tal-Parroċċa tal-Madonna ta' Fatima fi Gwardamanġa bejn l-1989 u l-1993. Bejn l-1993 u l-1997 kien responsabbli mill-Formazzjoni tan-Novizzi u l-Istudenti Dumnikani fir-Rabat – uffiċċju li reġa’ kellu għal żmien ieħor qasir bejn l-2004 u l- 2005. Fl-2005, Patri Pawl Cremona ġie maħtur bħala Kappillan tal-Parroċċa ta’Ġesù Nazzarenu, f’Tas-Sliema.
Patri Pawl serva wkoll bħala President tal-Konferenza tas-Superjuri Maġġuri bejn l-1984 u l-1987, kien President tal-Kunsill tal-Formaturi tal-Ħajja Reliġjuża bejn l-1993 u l-1995 u kien ukoll delegat ta' l-Arċisqof għall-Ħajja Konsagrata sa mill-1995.
Fl-1994 ingħata l-medalja Pro Ecclesia et Pontefice.
Awtur
Patri Pawl Cremona ppubblika t-teżi tiegħu The Concept of Peace in Pope John XXIII fl-1988 u l-ktieb L-Abort - Ħajja jew Mewt, fl-1978. Ippubblika wkoll il-ktieb Il-Knisja Ikona tat-Trinita Qaddisa kif ukoll, flimkien ma' Patri Ġorġ Frendo, Isqof ieħor Dumnikan, tliet kotba fuq it-temi tat-tliet snin ta' tħejjijia għas-sena 2000 u dwar l-Ewkaristija fis-sena 2000.
Ordinazzjoni Episkopali
L-aħbar tal-ħatra ta' Patri Pawl Cremona kienet sorpriża għall-maġġoranza tal-Maltin. Is-simpatija naturali tiegħu għamlitu mill-ewwel maħbub mal-Maltin.
Huwa ġie ordnat isqof fis-26 ta' Jannar, fil-Kon-Katidral ta' San Ġwann 2007 mill-Arċisqof Emeritus Ġużeppi Mercieca; u mill-ko-konsagranti: in-Nunzju appostoliku Felix del Blanco Prieto u mill-Isqof George Anthony Frendo OP, ħabib antik ta' Mons. Cremona, u Isqof awżiljari fl-Arċidjoċesi ta' Tirana-Duress fl-Albanija.
Suċċessjoni
left|thumb|280px|L-Arċisqof Pawlu Cremona f'[[Bolonja 3 ta' Lulju, 2007]]
Mons. Cremona issuċċeda lil Mons. Ġużeppi Mercieca, li serva ta' Arċisqof mid-29 ta' Novembru, 1976, sat-2 ta' Diċembru, 2006 meta dan tal-aħħar laħaq l-età tal-irtirar.
Ko-Konsagrant
Nhar l-24 ta' Mejju 2009, Mons. Pawl Cremona kien il-ko-konsagrant ewlieni tal-Isqof Malti Joseph Spiteri, li ntbagħat Nunzju Appostoliku fi Sri Lanka.
Ħidma bħala Arċisqof
Huwa aġġorna l-proċedura tal-investigazzjoni ta' każijiet ta' abbużi sesswali biex ma jkunx hemm dewmien.
Stinka biex jonqos iż-żmien ta' stennija fit-Tribunal Ekkleżjastiku, kif fil-fatt ġara ħlief f'każijiet meta jkun hemm bżonn ta' parir ta' esperti minn barra mit-Tribunal.
Introduċa d-djakonat permanenti f'Malta.
Ta struzzjonijiet biex it-trabi kollha jitgħammdu flimkien f'quddiesa apposta minflok ma ssir magħmudija tat-trabi bil-bibien tal-knisja magħluqa jew wara l-altar.
Ħa interess personali fil-formazzjoni tas-seminaristi, b'laqgħat regolari individwali ma' kull wieħed minnhom, u żjarat fis-seminarju. Dan minbarra li introduċa laqgħat bejn it-tmexxija tas-seminarju u l-fakultà tat-Teoloġija tal-Università ta' Malta.
Introduċa wkoll il-laqgħa tal-Konferenza Episkopali regolarment kull xahar.
Wessa' l-involviment tal-lajċi fit-tmexxija tad-djoċesi bħala delegati tiegħu minħabba li, sakemm laħaq hu, id-Delegati tal-Arċisqof kienu jkunu kważi dejjem qassisin.
Kompla jimplimenta dak li qal is-Sinodu Djoċesan u introduċa strutturi ġodda għall-oqsma dfferenti tal-ħidma pastorali.
Fil-qasam tal-midja tal-Knisja, approva proġetti ta' ristrutturazzjoni u ħa d-deċiżjonijiet neċessarji biex l-entitajiet tal-midja jaġġornaw ruħhom għall-isfidi tal-era diġitali. Kien strumentali biex jitwaqqaf il-portal tal-aħbarijiet tal-Knisja bi struttura ġdida tal-kamra tal-aħbarijiet tal-RTK, u biex il-Media Centre tal-Knisja tiġi ristrutturata.
Għamel żjajjar pastorali fis-70 parroċċa ta’ Malta kollha kemm huma. Żjajjar bħal dawn kienu ilhom ma jsiru għexieren ta’ snin. Matulhom, minbarra li ltaqa’ ma’ ħafna nies li huma nvoluti fl-appostolat, mas-saċerdoti kollha wieħed wieħed, mal-komunitajiet reliġjużi kollha, u mal-membri tas-soċjetà ċivili, żar ukoll l-iskejjel primarji kollha u lil madwar 250 familja u morda, qaddes u ltaqa’ man-nies taż-żoni, u ltaqa’ individwalment ma ‘l fuq minn 300 persuna.
Ippropona lill-parroċċi evanġelizzazzjoni permezz ta’ gruppi żgħar li jiltaqgħu qrib ta’ fejn jgħixu 'l familji.
Kien ikollu laqgħat u diskussjonijiet informali u regolari fi gruppi żgħar ma' żgħażagħ li tbegħdu mis-sagramenti u mill-Knisja.
Għamel ukoll numru ta’ omeliji li jwasslu messaġġ uman u soċjali, b’riflessjonijiet spiritwali li tkun qed twassal il-Knisja mad-dinja.
Parroċċi ġodda
Fi żmien l-episkopat ta' Mons. Pawl Cremona saret parroċċa waħda ġdida:
Il-kwistjoni tal-liġi tad-divorzju
Nhar is-6 ta' Lulju 2010, l-Ar­ċisqof Pawl Cre­mona stqarr li l-Private Member’s Bill li ppreżenta dakinhar id-Deputat Nazzjonalista Jeffrey Pullicino Orlando fil-Parlament kienet bħal sajjetta fil-bnazzi, peress li l-kwistjoni tad-dħul tad-divorzju ma saritx referenza għaliha fil-manifest elettorali taż-żewġ partiti l-kbar matul il-kampanja elettorali tal-aħħar Elezzjoni Ġenerali. Meta kien qed jitkellem fi programm radjufoniku fuq l-istazzjon tal-Knisja, l-Arċisqof Cremona qal li hemm lok fejn wieħed jista’ jiddiskuti r-relazzjoni bejn il-Membri Parlamentari u l-poplu. Qal li “l-Membri Parlamentari kienu eletti mill-poplu fuq il-bażi ta’ dak li kien imwiegħed minnhom. Fl-aħħar elezzjoni kellna partit partikolari li kien favur id-divorzju, madankollu l-partiti l-kbar m’għamlu ebda referenza għal din il-kwistjoni”. L-Arċisqof qal li l-Knisja dej­jem kienet konsistenti fil-po­żizzjoni tagħha kontra d-divor­zju, peress li minn dejjem riedet żwiġijiet stabbli, li huma l-aħjar ħaġa għas-soċjetà. “An­ke l-istat għandu jaħdem biex ikollna żwiġijiet aktar b’saħ­ħithom,” qal l-Arċisqof. Qal li jekk id-divorzju ma jidħolx hemm min se jbati, però jekk dan jiġi legalizzat hemm min se jbati wkoll. Barra minn Malta fejn id-divorzju huwa legalizzat, jiġru ħafna każijiet fejn ikun hemm xi ħadd mill-koppja li jitlaq biex jibda relazzjoni ma’ persuna oħra. “Għalhekk, jekk id-divorzju jkun legalizzat aħna nkunu qegħdin ngħidu lil dik il-persuna biex jekk trid titlaq u tifforma relazzjoni fi żwieġ ma’ persuna oħra.” Dwar jekk il-Membri Parlamentari għandhomx jivvotaw favur jew kontra d-divorzju fil-Parlament, l-Arċisqof qal li jekk dan huwa Kattoliku bilfors li irid jgħaddi minn kunflitt dwar x’għan­du jagħmel. Madan­kollu l-Arċisqof qal li “persuna li hija konvinta mir-reliġjon tagħ­ha trid tivvota għal żwieġ b’saħħtu u stabbli.” Qal li l-Knisja mhux se tagħmel kruċjata kontra d-dħul tad-divorzju, “madankollu l-irwol tagħha huwa li tidħol fid-dibattitu u tagħmel il-po­żizzjoni tagħha ċara.” Dwar il-koabitazzjoni, l-Arċisqof qal li l-Knisja hija kontra wkoll, peress li din hija ċirkostanza li twassal għal instabbiltà fost il-familji.
F'Nota Pastorali fis-17 ta' Ottubru 2010, li nqrat fil-parroċċi kollha, l-Arċisqof Cremona u l-Isqof ta’ Għawdex Mario Grech qaluu li hija l-attitudni tagħna li trid tinbidel, u mhux iż-żwieġ. “Kieku Ġesù kien fostna llum u konna ngħidulu li fid-dinja kollha daħħlu d-divorzju, żgur li ma kinitx tinbidel it-tweġiba tiegħu. Kien jgħid li dak minħabba l-ebusija ta’ qalbna.” Qalu li l-ebda nisrani ma jista’ jippretendi li Ġesù kien iwieġeb li biex insaħħu ż-żwieġ, għandu jidħol id-divorzju. Wara d-divorzju, ma tistax titkellem iktar fuq żwieġ dejjiemi, stabbli, bħalma kien il-pjan ta’ Alla fil-bidu. L-Isqfijiet jgħidu li l-kliem ta’ Ġesù jiġi ppruvat mir-realtà ta’ ħafna pajjiżi. “Daħħlu d-divorzju għax ħasbu li se jsolvu l-problemi madwar il-falliment taż-żwieġ u minflok żdiedu l-problemi. Dan jidher ċar mir-riċerki u l-istatistika.” Qalu li l-Knisja għandha l-missjoni li tqiegħed lil kull membru tagħha quddiem Ġesù u t-tagħlim tiegħu. “B’din in-nota nixtiequ nqiegħdu lil kull nisrani li għażel li jimxi wara Kristu, quddiem Ġesù stess, qisu qigħed jisimgħu llum. Il-kliem ta’ Ġesù għandu jsir id-dawl tal-kuxjenza li fuqha jrid jimxi n-nisrani, issir responsabbiltà morali li jwettaqha. Huwa quddiem Ġesù li n-nisrani jrid jagħti rendikont ta’ kull għemil tiegħu, anke fil-każ taż-żwieġ u d-divorzju.” L-Isqfijiet għamlu sejħa lil kull nisrani biex iwasslu l-kliem ta’ Ġesù. “Fl-istorja tal-Knisja, mumenti bħal dawn kienu importanti biex il-Knisja tikber iktar.”
Ix-xniegħa li se jinħatar Kardinal
Nhar it-22 t'Awwissu 2010, il-ġurnal Il-Mument ta l-aħbar li "Wara kważi 200 sena ta' stennija, Malta jista' jkollha Kardinal sa tmiem din is-sena. Sorsi barranin qrib il-Vatikan li tkellmu ma' dan is-sit spjegaw kif l-Arċisqof ta' Malta Pawlu Cremona qed ikun kunsidrat b'possibbiltà kbira bħala wieħed minn grupp ta' Kardinali ġodda li l-Papa Benedittu XVI mistenni jaħtar dalwaqt, aktarx bejn Ottubru u Diċembru ta' din is-sena."
Nhar l-20 ta' Ottubru 2010, il-Papa Benedittu ħatar 24 kardinal ġdid. Mons. Pawlu Cremona ma kienx wieħed minnhom.
Riżenja
Nhar it-18 ta' Ottubru 2014, in-Nunzju Appostoliku għal Malta, Monsinjur Aldo Cavalli ħabbar li l-Papa Frangisku aċċetta r-riżenja tal-Arċisqof Pawlu Cremona. Mons. Cremona rriżenja minħabba raġunijiet ta’ saħħa. Ir-riżenja daħlet fis-seħħ minn dakinhar stess f’nofsinhar. Mons. Cremona ngħata t-titlu ta’ Arċisqof Emeritu ta’ Malta.
F’ittra bid-data tat-8 t’Ottubru, indirizzata lill-Arċisqof Pawlu Cremona, il-Papa rringrazzja lill-Arċisqof Emeritu għall-ministeru episkopali tiegħu li kien magħruf u apprezzat għall-imħabba pastorali u l-kuntatt uman mill-qrib mal-Poplu ta’ Alla.
Waqt il-konferenza tal-aħbarijiet, l-Arċisqof Cremona qal li issa jinsab fil-paċi għax jaf li quddiem Alla għamel l-aħjar deċiżjoni. Spjega li ried ikun huwa stess li jwassal il-messaġġ lill-poplu Malti li mhux se jibqa’ Arċisqof, wara li kiteb lill-Papa. Żied jgħid li ħa d-deċiżjoni quddiem Alla għax saħħtu marret lura u jħoss li jkun aħjar li l-Knisja titmexxa minn xi ħaddieħor.L-Arċisqof Cremona ddeskriva bħala unur il-fatt li mexxa l-Knisja Maltija għal kważi tmien snin, fejn irringrazzja lil Alla għan-nies li bagħatlu biex jgħinuh. Qal li f’qalbu ma għandu l-ebda rankur għal ħadd u minn issa stess lest li jgħin lis-suċċessur tiegħu.
Min-naħa tiegħu, l-Isqof Awżiljarju Charles J. Scicluna rringrazzja lil Monsinjur Cremona u qallu li kien u jibqa’ xbieha sabiħa ta’ Ragħaj it-Tajjeb. Semma kif bħala Arċisqof kien dejjem qrib it-tbatija tal-poplu Malti u li dejjem il-poplu ammira l-kuraġġ li wera u l-ferħ li ġab. L-Isqof Scicluna awguralu ħajja twila biex il-poplu jkompli jgawdi dan id-don tal-Mulej.
Fi stqarrija l-Prim Ministru Joseph Muscat irringrazzja lill-Arċisqof Cremona għall-ħidma tiegħu. Muscat qal li l-Arċisqof Cremona dejjem żamm ‘il bogħod mill-politika partiġġjana u awgura li l-Arċisqof il-ġdid jagħmel l-istess għall-ġid tal-għaqda nazzjonali. “Huwa b'dispjaċir li ġejt mgħarraf bid-deċiżjoni ta' Monsinjur Pawlu Cremona li jirriżenja minn Arċisqof tal-Arċidjocesi ta' Malta. Ma hemmx l-iċken dubju li l-effet tat-tmexxija ta' Pawlu Cremona fuq il-Knisja Maltija kienet waħda pożittiva, fejn l-umiltà tiegħu magħquda mall-mod sempliċi li bih kien jispjega, ġibdet eluf ta' persuni warajh. Fl-istess ħin, l-interventi tiegħu kienu miżgħuda b' valur intelletwali għoli li jagħti lok għal riflessjoni. Matul it-tmexxija tiegħu, l-Arċisqof Cremona ra li l-Knisja Maltija tintervjeni f'dibattiti pubbliċi ta' importanza, speċjalment fil-qasam soċjali, iżda b'għaqal żamm lil Knisja 'il bogħod mill-politika partiġġjana. Nawgura li s-suċċessur tiegħu jimxi fuq dawn il-passi li jgħinu jġibu għaqda Nazzjonali. Il-bidla fit-tmexxija tal-Knisja f'Malta qed tasal f’waqt sinjifikattiv għal Knisja Kattolika madwar id-dinja, speċjalment fiż-żmien fejn qed jitlaqqa’ s-Sinodu dwar il-Familja, li d-diskussjonijiet fi ħdanu qed jagħtu tama lil ħafna. F'ismi u f'isem il-Gvern u l-poplu, nirringrazzja lil Monsinjur Pawlu Cremona għal ħidma kbira tiegħu u nawguralu dak li tixtieq qalbu,” intqal fi stqarrija mill-Prim Ministru.
Antartika
daqsminuri|Mappa ortografika tal-Antartika L-Antartika hija l-iktar kontinent fin-Nofsinhar tad-dinja. Il-kontinent fih il-Pol tan-Nofsinhar ġeografiku u jinsab fir-reġjun Antartiku tal-Emisferu tan-
Bħala medja, l-Antartika hija l-iktar kontinent kiesaħ, niexef u fejn jaqbel ir-riħ, u għandha l-ogħla elevazzjoni medja tal-kontinenti kollha. Il-biċċa l-kbira tal-Antartika hija deżert polari, bi preċipitazzjoni annwali ta’ 200 mm tul il-kosta u ferm inqas fuq in-naħa ta’ ġewwa; fejn ma kien hemm l-ebda xita għal kważi żewġ miljun sena, għalkemm 80 % tar-riżervi tal-ilma ħelu fid-dinja huma maħżuna hemmhekk. Dawn huma biżżejjed biex jgħollu l-livelli globali tal-baħar b’madwar 60 metru li kieku kellhom idubu kollha. It-temperatura fl-Antartika laħħqet −89.2 °C (−128.6 °F) (jew saħansitra −94.7 °C (−135.8 °F) kif imkejla mill-ispazju ), minkejja li l-medja għat-tielet kwart tas-sena (lli hija wkoll l-iktar parti kiesħa tas-sena) hija −63 °C (−81 °F). Fost l-organiżmi nattivi tal-Antartika nsibu ħafna tipi ta’ algi, batterji, fungi, pjanti, protisti, u ċerti annimali, fosthom l-akari, in-nematodi, il-pingwini, il-foki u t-tardigradi. Fil-ftit partijiet fejn hemm veġetazzjoni, insibu t-tundra. xellug|daqsminuri|L-emblema tat-Trattat Antartiku L-Antartika hija magħrufa bħala l-aħħar reġjun fid-dinja li ġie skopert fl-istorja. Ħadd qatt ma kien ra dan il-kontinent qabel l-1820, meta l-ispedizzjoni Russa ta’ Fabian Gottlieb von Bellingshausen u ta’ Mikhail Lazarev abbord il-bastimenti Vostok u Mirny lemħet il-pjattaforma glaċjali ta’ Fimbul. Madankollu, il-kontinent baqa’ pjuttost injorat għall-bqija tas-seklu 19 minħabba l-ambjent ostili tiegħu, in-nuqqas ta’ riżorsi faċilment aċċessibbli, u l-iżolazzjoni tiegħu. F’Jannar 1840, għall-ewwel darba ġiet skoperta t-terra firma (li tfisser art solida bil-Latin) fl-Antartika, kważi simultanjament, permezz tal-Ispedizzjoni tal-Esplorazzjoni tal-Istati Uniti, taħt it-tmexxija tal-Logutenent Charles Wilkes, u ta’ spedizzjoni Franċiża separata taħt it-tmexxija ta’ Jules Dumont d’Urville. Din l-ispedizzjoni tal-aħħar, fis-soġġorn qasir tagħha, effettivament għamlet żbark temporanju; filwaqt li l-ispedizzjoni ta’ Wilkes, minkejja li ma għamlitx żbark, baqgħet biżżejjed fit-tul fir-reġjun sabiex tistħarreġ u timmappja xi 800 mil tal-kontinent. Fl-1895, l-ewwel żbark ikkonfermat sar minn tim ta’ Norveġiżi.
L-Antartika, hija de facto kondominju, jiġifieri territorju politiku li fir-rigward tiegħu diversi setgħat sovrani jaqblu formalment li jikkondividu dominju (fis-sens tas-sovranità) ugwali u li jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom b’mod konġunt, mingħajr ma jaqsmuha f’żoni ‘nazzjonali’. Il-governanza tagħha ssir bejn il-partijiet għas-Sistema tat-Trattat Antartiku li għandhom status konsultattiv. Fl-1959, tnax-il pajjiż iffirmaw it-Trattat Antartiku, u minn dak iż-żmien ’l hawn iffirmawh 38 oħra. It-Trattat jipprojbixxi l-attivitajiet militari, l-estrazzjoni tal-minerali, l-isplużjonijiet nukleari u r-rimi tal-iskart nukleari. Barra minn hekk, it-Trattat jappoġġa r-riċerka xjentifika, u jipproteġi l-ekoloġija tal-kontinent. Madwar 1,000 u 5,000 persuna minn ħafna pajjiżi differenti jirresjedu fl-istazzjonijiet tar-riċerka mifruxa mal-kontinent kollu.
Matul ix-xitwa Ewropea tal-1996-1997, Laurence de la Ferrière saret l-ewwel mara Franċiża li laħqet il-Pol tan-Nofsinhar mingħajr għajnuna, u kopriet id-distanza mill-Baħar ta' Weddell sal-bażi ta' Amundsen-Scott f'temperaturi ta' madwar -40 C filwaqt li kaxkret 150 kg (310 lb) warajha fuq sledge. De la Ferrière rritornat fl-Antartika fl-2009, din id-darba biex tmexxi l-Istazzjon Franċiż Dumont d'Urville għal perjodu ta' 15-il xahar. B'tim ta' 25 xjenzat u tekniku, li terz minnhom kienu nisa, l-objettiv kien li titkejjel il-ħxuna tas-saff tal-ożonu u jiġu analizzati r-residwi fis-silġ. Fl-2012, hija kkoordinat xogħol ta’ rinnovazzjoni fl-Istazzjon Dumont d'Urville li kien inbena fis-snin 50 tas-seklu 20.
Linfield FC
Linfield Football Club huwa klabb tal-futbol semi-professjonali mill-Irlanda ta' Fuq,li grawnd tagħhom huwa Windsor Park f'Belfast, li huwa il-grawnd nazzjonali tat-tim nazzjonali.
Linfield jilgħabu fil-IFA Premiership (xorta popolarment imsejħa l-Lega Irlandiża) It-tieni l-eqdem kampjonat nazzjonali fid-dinja wara l-Football League fl-Ingilterra.
Linfield rebħu t-titlu tal-kampjonat 51 darbiet, Mill-istaġun 1890–1891 meta dawn saru l-ewwel ċampjins tal-Kampjonat. Dan hu wieħed mill-erba klabbs li kienu miżmuma fil-Kampjonat sa mill-formazzjoni tiegħu fl-1890, l-oħrajn kienu Glentoran, Cliftonville u Lisburn Distillery. Ir-rivali ewlenin ta' Linfield huma Glentoran li jilagħbu fl-Oval fil-Lvant ta 'Belfast. Dan rivalità ma 'Glentoran hija magħrufa bħala Belfast's Big Two.
Storja
Linfield tmexxiet għal Ulsterville Avenue fl-1889. Wara x-xiri ta 'biċċa art magħrufa bħala l-"bog meadows" ftit l-isfel Windsor Avenue fl-1904, il-klabb stabbilita f'dak li sar permanenti ta Linfield FC. Windsor Park, raġuni li ospitat logħbiet internazzjonali sa mill-ftuħ tagħha. L-ewwel logħba f'Windsor kien intlagħbet kontra Glentoran, in-nofs l-ieħor ta' Belfast li hija "Big Two," fit-2 ta' Settembru, 1905 – għalkemm Belfast Celtic kienu rivali ewlenin tal-klabb fiż-żmienijiet.
Roy Coyle kien l-aktar maniġer suċċessiv li rnexxielu jrebaħ 31 trofej għall-Linfield matul il-ħin tiegħu fil Windsor Park (1975-1990). Huwa segwit mill-qrib mill maniġer attwali ta' Linfield David Jeffrey li rebaħ 30 trofej mill-ħatra tiegħu fl-1997.
Il-Kaptan ta' Linfield Noel Bailie miksub kiseb l-1000 preżenza tiegħu għall-klabb meta lagħab ma Crusaders FC. Ftit wara, fis April 27, 2010, Linfield ħadu 49 titolu tagħhom wara rebħa 1-0 kontra Cliftonville f'Windsor Park fil-Kampjonat Carling Premiership. Min meta Noel Bailie irtira mill-futbol f'Mejju 2011 f'età ta' 40, peress li rtirati in-numru 11 tal-ger. Linfield assiguraw it-titolu tagħhom fil-50 kampjonat fis-26 t'April, 2011 wara rebħa ta' 4-0 kontra Lisburn Distillery. Dak li refgħa t-trofew tagħhom għamel il-Linfield l-aktar tim suċċessiv fil-futbol Irlandiż.
Windsor Park
Il-Grawnd ta' Linfield Windsor Park fil-Nofsinhar ta' Belfast. Il-korp governattiv tal-futbol Irlandiż, l-Irish Football Association, jikri l-grawnd għall-użu mill-Tim nazzjonali tal-futbol tal-Irlanda ta' Fuq. Il-klabb bħalissa qed tirċievi 15% tal-internazzjonali irċevuti bħala kera tal-Irlanda ta' Fuq. Dan huwa kontroversjali kemm klabbs rivali tal-Kampjonat Irlandiż tara dan bħala l-ogħti ta' vantaġġ inġust għall-Linfield billi jippermeti li joffru pagi aktar attraenti u jkollhom skwadra akbar minn klabbs kollha. L-istadium bħalissa għaddej rinovar sostanzjali biex tiżdied il-kapaċità u tittejjeb is-sikurezza. Huwa wkoll l-akbar Assoċjazzjoni tal-istadju tal-Irlanda ta' Fuq, mal-Oval ta' Glentoran.
Rekord Ewropew
Fl-istaġun 1984–85, wara li jegħlbu lil Shamrock Rovers bil-gowls barra min darhom (l-ewwel serje u s'issa biss ta 'laqgħat bejn iż-żewġ superpotenzi Irlandiżi barra l-Kampjonat fl-Irlanda'), Linfield iffaċċjaw eventwali semi-finalisti Panathinaikos fit-tieni rawnd. Wara telfa ta'2–1 barra minn darhom, Linfield ġew dro ta' 3-3 f'Windsor Park fir-ritorn tal-leg.
Fl-istaġun 1987–88 Linfield lagħbu f'darhom kontra Lillestrøm kienet imħassara minħabba l-missili,jirriżulta s-sanzjonijiet tal-UEFA li kien ifisser biex ikollhom jilagħbu li jmisshom żewġ logħbiet f'darhom fil-Kompetizzjonijiet Ewropej fil-klabb tal-Wales Wrexham fl-istaġuni 1988–89 u 1989–90.
Fil-UEFA Champions League 1993–94 rat lil-Linfield mfassla ma Dynamo Tbilisi tal-Ġeorġja. wara li tilfu 3–2 fuq l-aggregat, kien reġgħu ddaħħlu meta l-avversarji tagħhom kienu mkeċċija mill-kompetizzjoni għal-logħba allegata bbażata fuq ħlas tal-uffiċjali. Linfield iffaċċjaw lil-Copenhagen fl-ewwel rawnd. Huma rebħu l-ewwel leg 3–0, iżda imbagħad tilfu it-tieni leg 4–0 wara l-ħin miżjud. Dan wera għalja, kif rebħa kienet tfisser dro finanzjarjament qligħ kontra ċampjins eventwali Milan fir-rawnd li jmiss.