cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jemen
Il-Jemen (Għarbi:اليَمَن‎) uffiċjalment magħruf bħala r-Repubblika tal-Jemen, huwa pajjiż Għarbi li jinsab fl-Asja tal-Punent, li jokkupa l-Lbiċ sat-tarf tan-Nofsinhar tal-Peniżola Għarbija. Il-pajjiż huwa mdawwar mill-Arabja Sawdija lejn it-Tramuntana, il-Baħar l-Aħmar lejn il-Punent, il-Golf ta' Aden u l-Bahar Arabjan fin-Nofsinhar, u l-Oman lejn il-Lvant.
Il-Jemen huwa wieħed mill-eqdem ċentri ta' ċiviltà fil-Lvant Qarib. Il-kapitali u l-akbar belt hija San'a. It-territorju tal-Jemen jinkludi aktar minn 200 gżira, bl-akbar gżira hija Sokotra, li tkopri madwar 354 km (220 mil) min-Nofsinhar tal-art ewlenija tal-Jemen. Huwa l-uniku stat fil-Peniżola Għarbija li għandhu forma ta' gvern repubblika. Il-Jemen kien l-ewwel pajjiż fil-peniżola Għarbija li ta lin-nisa d-dritt għall-vot. L-Unifikazzjoni tal-Jemen saret fit-22 Mejju 1990, fejn il-Jemen ta' Fuq ġiet magħquda mal-Jemen t'Isfel, biex b'hekk ġiet iffurmata r-Repubblika tal-Jemen.
Tazza Nazzjonali (nisa)
It-Tazza Nazzjonali tan-Nisa hija l-kompetizzjoni tat-tazza annwali li ssir f'Malta. It-tazza ġiet stabbilita mill-istaġun 1995/96.
Lista ta Finali
Lista ta finali s'issa:
Luftëtari Gjirokastër
Klubi Sportiv Luftëtari Gjirokastër (KS Luftëtari Gjirokastër) huwa klabb tal-futbol Albaniż li huwa bbażat ġewwa Gjirokastër. Huma jilgħabu fis-Superliga Albaniża, l-ogħla diviżjoni fil-futbol Albaniż. Huma kienu ġew relegati, iżda issa huma lura għas-Superliga Albaniża għall-istaġun 2012-13. Il-grawnd tagħhom huwa Stadju Subi Bakiri.
Storja
Fl-1929, Luftëtari Gjirokastër kienu fundati bl-isem ta' Shqiponja Gjirokastër. Huma bidlu isimhom ħafna drabi matul is-snin: Gjirokastër (1949), Puna Gjirokastër (1951), Luftëtari Gjirokastër (1958), Shqiponja Gjirokastër (1992) u l-isem kurrenti Luftëtari Gjirokastër fl-2002.
Luftëtari spiċċaw runner-up fil-kampjonat tal-1977–78, Dan huwa l-aqwa unur għalihom. Luftetari fil-passat kienu akkademja kbira fil-futbol Albaniż. Ħafna futboler ta' Luftetari kienu jilgħabu fit-tim nazzjonali Albaniż bħal Theodhori Kalluci, Sefedin Braho, Lefter Millo, Arjan Xhumba, Arjan Bellai, Altin Haxhi etċ.
Tim nazzjonali tal-futbol ta' Malta (nisa)
It-Tim nazzjonali tal-futbol ta' Malta tan-nisa jirrappreżentaw l-Assoċjazzjoni tal-futbol ta' Malta f'logħob internazzjonli sanzjonati mill-UEFA. Minn Diċembru 2012 Malta qiedgħa fil-104 post fil-klassika tal-FIFA.
Il-Merkant ta’ Venezja
thumb|200px|Shylock u Jessica Il-Merkant ta' Venezja (bl-Ingliż: The Merchant of Venice) hija traġikummiedja miktuba minn William Shakespeare, maħsuba li nkitbet bejn l-1596 u l-1598. Għalkemm fl-Ewwel Folju hija klassifikata bħala kummiedja, id-dramm hu magħruf l-iktar għax-xeni drammatiċi tiegħu, u għal Shylock u għad-diskors famuż 'Mela Lhudi m'għandux għajnejn'. Famuż ukoll id-diskors ta' Portia fuq il-'kwalità tal-ħniena'. Minkejja li d-dramm mhuwiex imsemmi għalih, Shylock, huwa l-iktar karattru magħruf tad-dramm.
Is-sorsi
thumb|200px|Frontespizzju tal-ewwel quarto tal-Merchant of Venice (1600) L-istorja ta' merkant li jħallas garanzija li twassal għall-mewt li kien għamel għal somma li kien issellef ħabib kienet magħrufa sew fl-Ingilterra tard fis-seklu 16. Il-ħelsien tal-merkant mill-ħlas ta' "libbra laħam" mill-mara li kien għadu kif iżżewweġ liebsa ta' avukat u t-talba tagħha għaċ-ċurkett tal-għerusija bħala rikompens kollha qegħdin fil-ħrafa tas-seklu 14, Il Pecorone ta' Giovanni Fiorentino, li kienet ippubblikata Milan fl-1558 u tradotta għall-Ingliż minn William Painter. L-elementi tax-xena fil-qorti wkoll nsibuhom f'L'Orateur ta' Alexandre Sylvane, ippubblikata f'traduzzjoni Ingliża fl-1596.
L-ewwel Xena
Jidħlu Bassanio, Lorenzo u Gratiano. Salanio u Salarino jiskużaw ruħhom għax kellhom x'jagħmlu. Gratiano jinduna kemm kellu qalbu sewda Antonio, u biex iferrħu jagħmel solilokwiju enigmatiku qasir fuq in-natura tal-għerf u nies li suppost għandhom l-għerf u jitlaq ma' Lorenzo. Il-kliem ta' Gratiano jħawdu 'l Antonio. Bassanio jispjegalu li Gratiano hu l-ikbar fanfarun ġo Venezja.
Antonio jistaqsi min hi l-mara li Bassanio marritlu qalbu bih warajha. Bassanio jammetti lil Antonio li kien irvinat bid-djun li kellu l-iżjed lil Antonio stess. Antonio jiżgura 'l Bassanio li jagħmel kull ma jista' biex jgħinu. Bassanio jfiehmu li ġġenen wara Portia, mara għanja li toqgħod Belmont. Madankollu kien inkwitat li mhux ħa jkun jista' jiżżewiġha, hi tant sabiħa daqskemm hi għanja u għandha ammiraturi abbli jiġru warajha mill-Ewropa kollha. Antonio joffri li jgħin, imma jfiehmu li billi l-iġfna tiegħu kienu għadhom barra, ma kellux flus x'jagħtih. Madankollu joffri l-kredtu tiegħu lil Bassanio biex ikun jista' jissellef bil-garanzija tiegħu u jmur Belmont bħala bniedem għani.
It-tieni xena
Ix-xena tiftaħ f'kamra fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu Portia u l-qaddejja tagħha, Nerissa. Portia mxabba' mill-ħajja tagħha, imma Nerissa tfakkarha li minkejja l-problemi li kellha, kien għad għandha ġid enormi. Portia tisħet xortiha li hi mara, tant kapaċi u intelliġenti, m'għandhiex kontroll fuq id-destin tagħha. Hawn jinkixef punt importanti mit-trama - Missier Portia miet u ħalliha għanja imma mingħajr ma għażillha żewġa. Però qabel ma miet fassal lobgħa tal-ażżard biex ikun jaf jekk ammiratur jistħoqqlux jiżżewwiġha. Kull ammiratur irid jagħżel minn tliet kaxxetti u min jagħżel il-kaxxetta t-tajba jiżżewwiġha.
Portia u Nerissa jiddiskutu l-ammiraturi u jmaqdruhom kollha. Portia tifraħ meta tisma' li l-ammiraturi kollha rrefjutaw li jieħdu sehem fil-logħba tal-kaxxetti u kienu ħa jitilqu.
It-tielet xena
Ix-xena tiftaħ f'misraħ f'Venezja. Bassanio u Shylock qegħdin jiftiehmu fuq kuntratt - Bassanio jrid jissellef tlett elef Dukat għal tliet xhur. Shylock qiegħed jaħsibha sew, jirrepeti kull kundizzjoni tal-kuntratt. Bassanio joffri l-garanzija ta' Antonio għall-flus. Shylock jaqbel li Antonio hu raġel sewwa, imma jargumenta li flusu kollha marbutin fuq merkanziji li minn natura tagħhom mhux ta' min jorbot fuqhom: "l-iġfna mhux ħlief twavel, il-baħrin mhux ħlief nies; hemm firien tal-art u tal-baħar, ħallelin tal-art u tal-baħar, --irrid ngħid pirati,--u mbagħad hemm il-periklu tal-ilma, irjieħ u blat." Minkejja d-dubji li għandu, Shylock jaqbel li l-kelma ta' Antonio tajba biżżejjed bħala garanzija għad-dejn, imma jrid ikellem lil Antonio nnifsu. Bassanio jaċċetta u jistieden lil Shylock għall-ikel.
Kerċem Ajax FC
Kerċem Ajax Football Club huwa klabb tal-futbol Għawdxi minn Kerċem li attwalment jilgħab fl-Ewwel Diviżjoni ta' Għawdex.
Il-Merkant ta’ Venezja
It-tielet xena
Jidħol Antonio. Shylock jdur lejn l-ispettaturi u jkellimhomm direttament, u jgħidilhom għaliex jobgħod lil Antonio. Jobgħodu mhux biss għax Nisrani, imma għax Antonio kien jislef mingħajr imgħax, u fl-istess ħin imaqdar lil dawk li jieħdu l-imgħax. Ħa jieħu din l-okkazjoni biex jirvinah 'l Antonio. Antonio jgħid li hu s-soltu ma jsellifx u ma jissellifx bl-imgħax imma ħa jagħmel eċċezzjoni biex jgħin lil Bassanio meta għandu bżonnu.
Shylock jaqbel mal-kundizzjonijiet tas-self, imbagħad jibda jfakkar lil Antonio fuq l-insulti kollha li għamillu. Antonio kien insultalu twemminu, għajru qattiel u kelb, u kien beżaqlu. Jiskanta kif wasal li jislef il-flus lil xi ħadd li kien jobgħodu daqshekk? Antonio jwieġbu li eħfef issellef li xi ħadd li tobgħod - hekk, Shylock ma jiddejjaqx jeżiġi l-kastig jekk id-dejn ma jiħallasx. Shylock jesklama li ma rridx ikun l-għadu ta' Antonio, u joffri li jinsa l-insulti kollha u jneħħi l-imgħax fuq il-flus li kien ħa jselfu. Kull ma jitlob kien li jmorru għand nutar u jiffirmaw kuntratt, bil-kundizzjoni li fil-każ ta' kontumaċja, Antonio jkollux iħallas multa, minflok, Shylock jieħu "libra eżatta ta' laħam, minn ġismek sabiħ, maqtugħa u meħuda minn liema parti ta' ġismek togħġobni." Antonio ma jiħdux bis-serjetà, u jqis din l-offertà bħala att ta' ħbiberija. Bassanio jwissi 'l Antonio biex ma jiffirmax il-kuntratt, imma Antonio jiżgurah li ħa jkollu disagħt elef dukat kull xahar qabel jiskadi ż-żmien li fih kellu jħallas id-dejn. Wara li jiftiehmu biex jiltaqgħu għand in-nutar iktar tard, Shylock jitlaq. Ix-xena tintemm b'Antonio kuntent bil-bidla fl-imġiba ta' Shylock, waqt li Bassanio suspettuż tal-iskopijiet tiegħu.
L-ewwel xena
Din tiftaħ fid-dar ta' Portia f'Belmont. Id-daqq tat-trumbetti jħabbar il-wasla tal-Prinċep tal-Marokk, li jidħol bil-korteġġjani tiegħu. Jidħlu Portia u Nerissa, segwiti mill-korteġġjani ta' Portia. Il-Prinċep tal-Marokk ikellem lil Portia, u jitlobha li ma tiġġudikahx fuq id-dehra tiegħu li jiżguraha m'għandhiex x'taqsam mal-valur tiegħu bħala wieħed li jista' jsir żewġha: "Ġibli l-bniedem l-iżjed bjond imwieled fit-tramuntana, fejn in-nar ta' Febe bilkemm iħoll il-ponot indendlin tas-silġ, u ejjew nagħmlu qasma fil-ġilda biex għal imħabbtek nippruvaw liema demm hu l-iżjed aħmar, tiegħu jew tieghi"
Portia tiżgura l-Prinċep li hi mhux daqshekk superfiċjali li se tiġġudikah fuq il-kulur ta' ġilditu, u anki kieku kienet hekk, ma kienx jimporta, għax ma setgħitx tagħżel 'l min tiżżewweġ. Il-Prinċep reġa' enfasizza kemm kien den li jiżżewwiġha, u jisħet ix-xorti li tħalli wieħed inqas den minnu li jkun ir-rebbieħ. Portia tfakkru li jekk jagħżel il-kaxxetta l-ħażina, ma jistax jerġa' jiġi biex jiżżewwiġha. Il-Prinċep jaqbel, u jitlob li jmur jipprova xortih billi jagħżel il-kaxxetta. Joħorġu kollha mad-daqq tat-trumbetti.
It-tieni xena
Jidħol missieru, Gobbo x-xiħ li hu għama, b'ġewlaq f'idu fejn kellu rigal għal Shylock. Wara diskussjoni ma' ibnu, li għall-ewwel ma għarafx, dwar l-impjieg tiegħu fid-dar ta' Shylock, Lancelot jitlob 'il missieru li jagħti r-rigal lil Bassanio minflok u jitolbu jimpjegah f'daru.
Jidħlu Bassanio, Leonardo, u s-segwaċi tagħhom. Gobbo x-xiħ joffri r-rigal lil Bassanio, u jitolbu favur, li ibnu Launcelot isir qaddej tiegħu. Bassanio jaċċetta li jimpjega 'l Lancelot bħala qaddej u jibgħat qaddej ieħor ilestilu fejn joqgħod. Launcelot jirringrazzja 'l Bassanio bl-abbundanza, u jitlaq ma' missieru.
It-tielet xena
Ix-xena tibda Venezja, f'kamra f'dar Shylock. Jessica, bint Shylock, qiegħda tkellem lil Launcelot. Ma tixtiqux jitlaq u titolbu jwassal ittra lil Lorenzo bil-moħbi. Lancelot jiżguraha li hi l-aħjar persuna Lhudija li qatt iltaqa' magħha. Jitlaq u Jessica tkellem lill-ispettaturi. Tilfet qalbha wara Lorenzo, u tistħi billi hi Lhudija u ma tistax tiżżewġu. Jekk irid, tikkonverti u ssir Nisranija biex ikunu jistgħu jiżżewġu.
Ir-raba' xena
Ix-xena hi triq ġo Venezja. Jidħlu Gratiano, Lorenzo, Salarino u Salanio. Qegħdin jikkonfoffaw xi ħaġa li tinvolvi l-ilbies tal-maskri wara l-ikel. Salanio jgħid li ma jaqbilx għal kollox. Jidħol Launcelot b'ittra minn għand Jessica. Lorenzo jagħraf il-kitba tagħha. Launcelot ikun ħa jitlaq biex jistieden lil Shylock għall-ikel f'dar Bassanio. Lorenzo jitolbu jgħidilha li mhux ħa jonqosha. Launcelot joħroġ. Salarino u Salanio jiftiehmu li jiltaqgħu iżjed tard għad-'divertiment' li lestew u jitilqu. Lorenzo jgħarraf lil Gratiano li hu u Jessica kienu ppjanaw li joħodha minn dar missierha. Joħorġu flimkien eċitati dwar il-pjan.
Il-ħames xena
Ix-xena tiftaħ barra d-dar ta' Shylock. Jidħlu Shylock u Launcelot, Shylock iwiddeb lil Launcelot li ħajtu tkun ħafna iżjed iebsa bħala qaddej ta' Bassanio. Isejjaħ lil Jessica u jgħidilha li sejjer jiekol għand Bassanio. Jagħtiha ċ-ċwievet u jgħidilha toqgħod attenta. Launcelot javża lil Shylock li Bassanio u sħabu qegħdin jikkonfoffaw kontra tiegħu. Shylock jibgħat lil Launcelot biex jgħid lil Bassanio li kien sejjer għall-ikel. Qabel ma jitlaq Lancelot lil Jessica jagħtiha xi ħjiel dwar il-pjan ta' Lorenzo: "Sinjorina, ħares mit-tieqa, għal dan kollu. Jiġi Nisrani li jiswieha ħarsa ta' Lhudija". Imbagħad joħroġ. Shylock irid jaf x'qallha Launcelot, imma Jessica ma tgħidlux u Shylock joħroġ. Wara li joħroġ Jessica tgħidlu: "Saħħa, jekk xortija ma' tmurx kontrija, jien tlift missier u inti bintek".
Is-sitt xena
Dix-xena sseħħ fl-istess post, iktar tard fil-għaxija. Jidħlu Gratiano u Salarino, libsin il-maskri li semmew qabel u jitħassbu għaliex Lorenzo għadu ma għadu ġiex. Jasal Lorenzo, u Jessica toħroġ fit-tieqa fuqhom liebsa ta' tifel. Lorenzo jwiegħedha mħabbtu u Jessica titfa' kaxxetta bil-ġojjelli u tidħol 'l ġewwa. Qiegħda tistħi liebsa ta' tifel imma tinżel u ġġib magħha iżjed muniti tad-deheb u taħrab mal-maħbub tagħha, Lorenzo. Dak il-ħin jidħol Antonio bl-aħbar li mhux ħa jkun hemm ikla dak inhar; ir-riħ kien dar u Bassanio ħa jitlaq fuq il-ġifen lejn Belmont. Gratiano ħa gost bl-aħbar u hu ħerqan li jmur ma' Bassanio. Joħorġu kollha jiġru.
It-tmien xena
Ix-xena tiftaħ fi triq ta' Venezja. Jidħlu Salarino u Salanio, ipaċpċu fuq Shylock. Meta sab li bintu kienet ħarbet ma' Nisrani u ħaditlu ġidu wkoll, Shylock jisplodi u jibda jgħajjat fuq bintu u d-dukati li kellu. Salerio u Solanio jindunaw li ħabibhom Antonio qiegħed fil-periklu; jekk Antonio ma jħallasx id-dejn, Shylock iġiegħlu jħallas għal kull ma jaħseb li bata. Imbagħad Salerio u Solanio jsemmu t-tjubija ta' Antonio, u l-imħabba tiegħu għal Bassanio; Salerio jgħid kif għajnejn Antonio imtlew bid-dmugħ meta qal saħħa lil Bassanio. Iż-żewġt iħbieb imorru jfittxu 'l Antonio biex iferħuh.
Id-disa' xena
Ix-xena tibda fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu l-Prinġep ta' Aragona bil-korteġġjani tiegħu u Portia. Il-prinċep irid jiżżwweġ lil Portia u ġie jagħżel il-kaxxetta. Iqis il-kaxxetti u jirrifjuta dik taċ-ċomb li għandha miktub fuqha "Min jagħżilni jkollu jagħti u jazzarda kull ma għandu." Billi ma jridx ikun wieħed mill-"folla ta' boloħ", jirrifjuta wkoll il-kaxxetta tad-deheb li fuqha hemm miktub, "Min jagħżilni jikseb dak li ħafna nies jixtiequ." Togħġbu l-kitba fuq il-kaxxetta tal-fidda, "Min jagħżilni jingħata dak li jistħoqqlu," u jagħżilha għax jaħseb li jistħoqqlu ħafna. Fiha jsib ras ta' iblaħ bil-messaġġ li hu wkoll iblaħ. Jitlaq minnufih u jasal messaġġier li jgħid li wasal namrat ieħor minn Venezja. Portia toħroġ tiġri tara min hu, u Nerissa tittama li hu Bassanio.
L-ewwel xena
Ix-xena tiftaħ fi triq f'Venezja. Jidħlu Salanio u Salarino, jiddiskutu l-isfortuna ta' Antonio għax semgħu li kien għeriqlu ġifen. Jixtiqulu x-xorti tajba għax jafu li Shylock mhux ħa jħenn għalih.
Jidħol Shylock u Solanio jistaqsih jekk semax xi aħbar "fost il-merkanti." Solanio u Salerio jridu jkun jafu jekk Shylock semax fuq il-ġifen li tilef Antonio, imma Shylock iffissa fuq bintu. Jgħidilhom, "Intom tafu, daqskom ħadd, daqskom ħadd ma jaf fuq il-ħarba ta' binti," qishom kienu ttradewh, imma Salerio u Solanio jiżżufjettaw bih. Wara dan, Salerio jistaqsi d-domanda li l-iżjed għandu f'moħħu: "Imma għidilna jekk Antonio kellux xi telfa fuq il-baħar jew le?" Kif isemmgħu 'il Antonio, Shylock jirrabja; jgħid li Antonio aħjar jaħseb fil-garanzija. Salerio jistaqsi, "Għala, jien żgur li jekk ma jħallsikx mhux ħa toħodlu laħmu: x'tambih?" "Nużah lixka għall-ħut" iwieġeb Shylock b'sarkażmu aħrax. Shylock imbagħad isemmi d-deni kollu li kien għamillu Antonio, u jistaqsi, "għaliex?" Shylock jirrispondi l-mistoqsija tiegħu stess: "Jiena Lhudi." U jkompli, "Jekk tniggiżna, ma joħroġilniex demm? jekk tagħraxna, ma nidħqux? jekk tivvelenana, ma mmutux?" U l-konklużjoni tal-biża' tiegħu hi "jekk tagħmlilna d-deni, ma npattuhilikx?"
Kif Shylock jispiċċa dal-kliem aħdar fuq Antonio, jidħol Tubal, ħabib Lhudi ta' Shylock. Tubal kien qiegħed ifittex lil Jessica imma ma sabhiex. Jgħidlu fuqha u li Antonio x'aktarx ma jkunx jista' jħallas id-dejn lil Shylock. Sakemm jispiċċa, Shylock jsir tant ħerqan li "jieħu qalb" Antonio li jgħid lil Tubal biex iqabbad uffiċjal biex jarresta 'l Antonio minnufih malli ma jkunx jista' jħallas id-dejn.
It-tieni xena
Ix-xena fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu Bassanio, Portia, Gratiano, Nerissa u bosta qaddejja oħra. Bassanio ġie jagħżel il-kaxxetta. Portia li ħadet grazzja miegħu, tistenna l-għażla b'nifisha maqtugħ. Waqt li Bassanio qiegħed jaħsibha, titkanta għanja li tagħtih ħjiel fuq liema għandu jagħżel. L-għanja tgħid li "il-ġenn tal-imħabba" (u mhux l-imħabba vera) jibda b'ħarsa. Minn din Bassanio jikkonkludi li d-dehra mhux importanti u jagħżel il-kaxxetta taċ-ċomb. Il-kaxxetta taċ-ċomb fiha ritratt ta' Portia u messaġġ li jgħid "Int li mid-dehra ma tagħżilx, / Ix-xorti t-tajba w żbal tagħmilx!" Bassanio u Portia jimtlew bil-ferħ, u Portia tagħti 'l Bassanio ċurkett li Bassanio jwiegħed li jilbes għal dejjem. Imbagħad Nerissa u Gratiano jħabbru li huma t-tnejn ukoll qabdithom l-imħabba lejn xulxin u kienu tgħarrsu. Kulħadd jifraħ.
Jidħlu Lorenzo, Jessica u Salerio messaġġier minn Venezja. Salerio ġab aħbar ħażina: L-iġfna kollha ta' Antonio għerqu u Antonio m'għandux mnejn iħallas il-flus li ssellef minn għand Shylock. Shylock qed jiġri wara d-Duka biex jinforza l-kondizzjonijiet tal-kuntratt, u Antonio hu żgur — kif kiteb f'ittra lil Bassanio — li ħa jmut. Antonio jiktiblu, "id-djun bejnietna imħassrin, nixtieq biss narak waqt mewti." Meta Portia tisma' b'dan, tiżgura 'l Bassanio li m'hemmx problema. Bi flusha, Bassanio jista' jħallas id-doppju tad-dejn jew iżjed. Ftiehmu li minnufih wara t-tieġ, Bassanio jmur Venezja biex iħallas id-dejn. Bassanio jaċċetta l-offerta ta' Portia bil-gratitudni.
It-tielet xena
Ix-xena tiftaħ fi triq ġo Venezja. Jidħlu Shylock, Solanio, Antonio u karċrier. Huwa u dieħel Shylock jgħid, "Issemmulix il-ħniena; / Dan l-iblaħ li jsellef flusu gratis." Warajh hemm Antonio, miżmum mill-karċrier, u warajhom ħabib Antonio, Solanio. Jidher li qal xi ħaġa fuq li Shylock għandu jħenn għal Antonio, imma Shylock ma jridx jisma', minkejja li Antonio biddel kliemu. Iżjed kmieni fid-dramm, Antonio qal li Shylock hu xitan, imma issa jitolbu, "Erġa' ismagħni, twajjeb Shylock." Minkejja l-bidla fit-ton, Shylock jibqa' sod; jgħid, "Nieħu l-garanzija," u joħroġ.
Meta joħroġ Shylock, Solanio jibda jgħajru "kelb rasu iebsa" imma Antonio jifhem. Jgħid li Shylock jobgħodu għax ħeles ħafna nies li kellhom jagħtu 'l Shylock minn multi ħorox. Solanio jipprova jiżgura 'l Antonio li d-Duka ta' Venezja qatt m'hu ħa jħalli 'l Shylock joħodlu libbra laħam, imma Antonio jaħseb li jħallih, u jittama biss li "Bassanio jiġi / Biex jarani nħallas dejnu."
Ir-raba' xena
Ix-xena fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu Portia, Nerissa, Lorenzo, Jessica u Balthasar qaddej ta' Portia. Lorenzo, ir-raġel Nisrani ta' Jessica, jgħid lil Portia kemm kien raġel tajjeb Antonio, li għalih Portia qed tbati billi ir-raġel li għadha kif iżżewġet, Bassanio, kellu jitlaq malajr. Portia twieġeb "Qatt ma sogħobini li għamilt il-ġid," u tgħid lil Lorenzo li ħa tagħtih id-dar tagħha f'idejh biex hi u Nerissa jgħaddu ż-żmien sakemm jiġi lura Bassanio "f'talb u kontemplazzjoni" f'kunvent.
Joħorġu Jessica u Lorenzo. Portia tikkmanda 'l Balthasar joħdilha ittra għand kuġinuha, Dottor Bellario, li mbagħad jagħti 'l Balthasar ċerti noti u lbies biex iġibhom għand Portia fuq il-moll tal-lanċa li tmur Venezja. Minn dan jidher li Portia fasslet xi pjan. Kif jitlaq Balthasar, Portia tikxef iżjed mill-pjan. Tgħid lil Nerissa li dalwaqt jaraw lil żwieġhom imma dawn mhux ħa jagħrfuhom għax ikunu libsin ta' rġiel. U twiegħed li tgħidilha iżjed fuq il-karozzella.
Il-ħames xena
Ix-xena fil-ġnien tad-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu l-buffu Lancelot u Jessica. Il-buffu qiegħed jinki 'l Jessica. Jgħidilha li hi indannata għax missierha Lhudi, jew jekk Shylock mhux missierha, hi illeġitma u allura indannata xorta. Jessica twieġbu "Ħa jslavani żewġi; għamilni Nisranija." Il-buffu biċ-ċajt jgħidilha li iżjed ma jkun hemm Lhud li jsiru Nsara, iżjed jgħola l-prezz tal-majjal. Jidħol Lorenzo li jsofri bumbardament ta' botti mill-Buffu qabel ma jġiegħlu jidħol ġewwa biex jordna li jservu l-pranzu. Meta jitlaq il-Buffu, Lorenzo u Jessica jfaħħru 'l sidt id-dar, Portia. Jessica tgħid li Bassanio miżżewweġ lil Portia, "Isib l-hena tal-ġenna hawn fl-art."
L-ewwel xena
thumb|300px|Shylock wara s-sentenza ta' John Gilbert (seklu 18 tard) Ix-xena qorti f'Venezja. Jidħlu d-Duka, Antonio, Bassanio, Gratiano, Salerio, il-Manjifiċi, u oħrajn. Id-Duka li ħa jiġġudika l-każ ta' Antonio u Shylock, jesprimi simpatija kbira għal Antonio, li jgħid li hu lest għal kull ma jista' jagħmillu Shylock.
Jidħol Shylock. Id-Duka jagħmillu ħafna pressjoni biex jerġa' jibdielu, u jaħfer il-piena tal-libbra laħam. Shylock jirrifjuta u jisħaq li m'għandux għalfejn jagħti raġuni, barra li hi fin-natura tiegħu li jobgħod 'il Antonio, kif hi fin-natura ta' xi nies li jagħmlu taħthom meta jisimgħu id-daqq taċ-ċirimella. Bassanio jipprova jargumenta miegħu imma Antonio jgħidlu li għal xejn, għax xejn mhu ħa jrattab il-qalb Lhudija kiefra ta' Shylock. Bassanio imbagħad joffri sitt elf dukat għal dejn ta' tlett elef. Shylock jirrifjuta l-offerta u d-Duka jistaqsih, "Kif tistenna l-ħniena, meta ma tagħti xejn?" Id-Duka jgħidilhom li ħa jxolji l-laqgħa tal-qorti jekk ma' jiġix id-duttur tal-liġi Bellario, biex jiddeċiedi l-każ. F'dak il-waqt Salerio jħabbar li hemm messaġġier mingħand Bellario jistenna barra.
Tidħol Nerissa (liebsa taparsi skrivan tal-avukat) u ġġib ittra mingħand id-duttur tal-liġi, Bellario. L-ittra titlob id-Duka li jħalli id-duttur tal-liġi żagħżugħ, Balthasar, jiġġudika l-każ. Waqt li d-Duka qiegħed jaqra l-ittra, Shylock qiegħed isinn sikkina fuq il-qiegħ taż-żarbun biex ilesti biex jaqta' libbra laħam minn ġisem Antonio. Meta Portia (liebsa taparsi ta' "Balthasar") tibda tiġġudika l-każ, tipprova tħajjar 'il Shylock li jkun ħanin, u Bassanio joffri d-doppju tas-somma, imma Shylock jisħaq fuq "il-ħaqq" u l-kuntratt. Portia tgħid lil Antonio biex ilesti ruħu għas-sikkina u Shylock jifraħ. Imma fl-aħħar minuta Portia tinsisti li Shylock ma jistax joħroġ lanqas qatra waħda demm meta jaqta', għaliex ma kienx hemm demm imsemmi fil-garanzija. Meta induna li tilef, Shylock jitlob il-flus li kien offra Bassanio, imma Portia tgħid li la Shylock kien diġà rrifjuthom quddiem il-qort ma jistax joħodhom. Infatti, Shylock lanqas ma jista' jieħu s-somma mislufa u ma jistax iħalli l-qorti għax hu mixli li kkonfoffa kontra l-ħajja ta' ċittadin ta' Venezja — Antonio. Il-piena għad-delitt ta' Shylock hi l-mewt u t-telf ta' ġidu kollu - nofsu jmur għand Antonio u n-nofs l-ieħor għand l-istat ta' Venezja. Id-Duka jaħfirlu l-piena tal-mewt 'il Shylock, u Antonio jistipula li Shylock jagħti ġidu kollu lil bintu Jessica. Shylock joħroġ.
Lil Bassanio u Antonio, id-Duka jgħidilhom li jafulu ħafna gratitudni lill-imħallef żagħżugħ u joħroġ mal-korteġġjani tiegħu. Jibqgħu hemm Portia u Nerissa waħidhom ma' Antonio, Gratiano, u Bassanio. Bassanio lill-mħallef joffrilu bħala ħlas it-tlett elef dukat li kien ħa jagħti 'l Shylock. Portia tirrifjuthom, għax tgħid li s-sodisfazzjoni li s-salva 'l Antonio biżżejjed għaliha. Bassanio jinsisti li l-imħallef għandu jieħu xi ħaġa bħala ħlas, u Portia ċċedi u titolbu ċ-ċurkett li kellu f'subajh. Bassanio jweġibha li ma' jistax jagħtihulha għax kien rigal mingħand martu. Portia tirrispondi li dik skuża u tgħidlu "jekk martek mhux miġnuna, / U taf sew kemm ħaqqni dak iċ-ċurkett, / Mhux ħa tibqa' għadu għal dejjem, / Għax tajtuli." Imbagħad toħroġ ma' Nerissa. Kif joħorġu, Antonio jipperswadi 'l Bassanio li għamel żball u Bassanio jibgħat 'il Gratiano jiġri wara l-imħallef biex jagħtih iċ-ċurkett.
It-tieni xena
Jidħlu Portia u Neriisa. Portia tibgħat lil Nerissa għand Shylock biex jiffirma l-kuntratt biex jagħti kollox lil bintu. Gratiano jilħaqhom u jagħti ċ-ċurkett lill-"imħallef". Portia titlob lil Gratiano biex iwassal l-"iskrivan" tagħha (Nerissa) għand Shylock. Nerissa tiġiha idea u tgħidha 'l Portia f'widnejha. Kienet ħa titlob lil Gratiano ċ-ċurkett li tatu martu (hi stess) u Portia taqbel magħha. Ħa jaraw kemm ħa jkollhom inkwiet iż-żewġ irġiel biex jispjegaw lil marthom li taw iċ-ċurkett.
L-ewwel xena
Ix-xena f'Belmont. Jidħlu Lorenzo u Jessica u jistennew 'l Portia. Lejla sabiħa b'qamar jiddi u żiffa ħelwa. It-tnejn jitkellmu fuq l-imħabba.
Jidħol il-messaġġier Stephano u jgħidilhom li Portia ħa tasal qabel jisbaħ. Imbagħad jasal Launcelot bl-aħbar li Bassanio wkoll ħa jasal matul il-lejl.
Jidħlu Portia u Nerissa kif ikun qiegħed jisbaħ. Portia tistaqsi jekk żwieġhom kinux waslu u meta jgħidulhom li għadhom ma waslux jikkmandawhom li ma jgħidulhomx li kienu telqu minn Belmont.
Jidħlu Bassanio, Antonio, Gratiano u n-nies tagħhom. Bassanio jsellem lil Portia bit-tifħir fuq sbuħitha. Bassanio jintroduċi 'l Antonio, u waqt li Portia qiegħda tagħtih il-merħba, ifaqqa' argument bejn Gratiano u Nerissa. Nerissa takkuża 'l Gratiano li ta ċ-ċurkett tat-tieġ lil mara oħra u Gratiano jinsisti li tah lill-"iskrivan tal-imħallef". Bassanio ma jdumx ma jkollu jammetti li ċ-ċurkett tiegħu tah ukoll u n-nisa jgħidulhom li ħa jorqdu mal-irġiel li ħadu ċ-ċrieket. Wara li jdumu jinkuhom in-nisa jtuhom lura ċ-ċrieket. L-irġiel jagħrfuhom u jibqgħu skantati. In-nisa jkomplu jinkuhom u jgħidulhom li diġà raqdu mal-irġiel li rċivew iċ-ċrieket. Imbagħad Portia tgħidilhom il-verità: hi kienet l-imħallef u Nerissa l-iskrivan. Portia għandha aħbar tajba oħra: Tlieta mill-iġfna ta' Antonio daħlu fil-port qawwin u sħaħ. Mhux hekk biss, Nerissa għandha d-dokument mingħand Shylock li jagħmel 'il Lorenzo l-werriet tiegħu. Jidħlu ġewwa biex Portia tirrakkontalhom kollox.
Adazzjonijiet għall-film
Id-dramm ta' Shakespeare ispira ħafna films.
L-Ewwel Diviżjoni Maltija (nisa)
L-Ewwel Diviżjoni Maltija tan-nisa, magħrufha bħala l-BOV Women's League għal raġunijiet ta' sponsorizzazzjoni, hija l-kampjonat tal-futbol tal-ogħla livell tan-nisa f'Malta.
Wara diversi attentati falluti fis-snin sebgħin u tmenin sabiex jinħoloq kampjonat tal-futbol tan-nisa, il-kompetizzjonijiet li saru San Ġwann u Luxol St. Andrews xprunaw interess biżżejjed sabiex il-Malta Football Association iddeċidiet li torganizza l-ewwel kampjonat għall-istaġun 1995–96.
Rebbieħa
Il-lista segwenti turi r-rebbieħa kollha mill-ewwel edizzjoni tal-kampjonat.
Glen De Boeck
Plejers
Fis-sajf tal-1995, De Boeck ġie trasferit minn Mechelen għall-Anderlecht. Tard fid-1990ijiet, kien ikkritikata mill-opinjonisti, hu kklejmja li ma kienx tajjeb biżżejjed għal Anderlecht. Huwa eventwalment żied il-prestazzjonijiet tekniċi tiegħu biex issir wieħed mill-aħjar difensuri tal-Ewwel Diviżjoni Beljana kmieni fil-millennju.
Fi Frar 2005, De Boeck iddeċieda li jieqaf mill-karriera tiegħu minħabba korriment gravi fl-irkoppa.
Kowċ
Fit-23 ta' April 2007, ġie żvelat li De Boeck ser issir kowċ fil-ġenb tal-ewwel diviżjoni Cercle Brugge fl-aħħar tal-istaġun 2006-07. Fl-1 ta' Frar, 2008, il-bord tad-diretturi ta' Cercle iddikjaraw lil De Boeck u ffirma kuntratt ġdid sal-2011, kif huwa wkoll sar direttur tekniku tas-sezzjoni tal-futbol, filwaqt hu kien responsabbli għall-iżvilupp ulterjur tat-tim tal-futbol. F'Marzu 2009, De Boeck ċaħad lil KRC Genk biex jiffirmawh bħala kowċ ġdid tagħhom. Minflok huwa għażelu li jibqgħa fil-klabb attwali tiegħu Cercle Brugge. Huwa telaq lil Cercle f'Ġunju 2010 u kien imsemmi l-kowċ ta' Germinal Beerschot li kienu qed ifittxu suċċessur ta' Jos Daerden li telaq biex issir kowċ assistent mal-klabb Olandiż Twente.
Fit-30 ta' Novembru 2010, wara riżultati ħżiena kontinwi u nuqqas ta' qbil fuq il-bord ta' tmexxija, hu kien imkeċċi bħala kowċ ta' Beerschot.
Fil-bidu tal-istaġun 2011-2012 De Boeck ġie maħtur bħala kowċ ġdid ta' VVV-Venlo, iżda matul nofs l-istaġun fis-6 ta' Diċembru 2011, wara telfa ta' 7-0 Heracles Almelo, hu rriżenja bħala kowċ ta ' VVV-Venlo. F'Novembru 2012 huwa ffirma għal Waasland-Beveren.
Internazzjonali
De Boeck għamel id-debutt internazzjonali tiegħu mal-Belġju fis-6 ta' Ottubru 1993, kontra l-Gabon, hu mar biex jirrappreżenta lil pajjiżu f'żewġ edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja, bi tliet dehriet ikkombinati.
Tim nazzjonali tal-futbol ta' Malta ta' taħt il-21 sena
It-Tim nazzjonali ta' Malta ta' taħt il-21 sena huwa t-tim ibbażat mill-aħjar plejers tal-futbol Maltin. Huwa kkontrollat ​​mill-Assoċjazzjoni tal-futbol ta' Malta. It-tim huwa sponsorjat mid-Diadora.
Skwadra
! colspan="9" bgcolor="#CE3431" align="left" |
Apolonia Fier
Klubi Sportiv Apolonia Fier (KS Apolonia Fier) huwa klabb tal-futbol Albaniż li huwa bbażat ġewwa Fier. Il-klabb ġie bbażat bħala "KS Apollonia" fl-1925 - isem derivat mill-belt antika fil-qrib ta Apollonia. Huma jilagħbu fis-Stadiumi Loni Papuçiu. Il-klabb irnexxielu jirbaħ it-trofew tiegħhu fl-1998, li rebħu t-Tazza Albaniża.
Qabel it-Tieni Gwerra Dinjija
Kmieni fl-1920ijiet, fil-Belt ta' Fier bdew jiġu organizzati attivitajiet sportivi. Ħafna miż-żgħażagħ tal-belt kienu studenti u ddeċidew li jiġu lura fis-sajf għall-vaganzi tagħhom iżda wkoll għall-logħba tal-futbol. Il-logħba kienet mifruxa mmedjatament madwar iż-żgħażagħ tal-belt u kważi kull rokna kien hemm xi żgħażagħ b'xi ballun f'siequ. L-ewwel logħba uffiċjali li ntlagħabet fil-belt ta' Fier kienet saret fis-17 ta' Lulju, 1924 bejn il-klabbs ta' Fier u Vlorë, attività organizzata mill-"Bashkimi Cultural Society". Fis-sajf tal-1925, grupp ta' studenti bbażaw Shoqeria Sportive Apollonia li kienu fost l-ewwel klabbs tal-futbol fil-belt. Matul l-1928, sar klabb professjonali u ri-organizzaw l-istruttura tagħhom billi żżidu r-regolament tal-klabb u l-bord tad-diretturi, li kien jippjana xi attivitijiet u logħob. Wara l-fondazzjoni tal-Assoċjazzjoni tal-Futbol Albaniż, il-futbol sar aktar organizzat u ħafna attivitajiet saru. Waħda mill-aktar attivitajiet importanti kienet it-Tazza Muzakia bil-parteċipazzjoni ta' klabbs minn Fier, Vlorë, Berat u Lushnje, It-Tazza Muzakia kienet mirbuħa minn KS Apollonia. Klabbs tal-futbol ohrajn maħluqa ġewwa Fier huma: Myzeqeja SK (1927), Sport Klub Fieri (1930) u Ballkanikja SK (1930).
1945-1990
Fl-1946, Apolonia infetaħ mill-ġdid bħala multi-klabb sportiv. Ħafna sports kienu pprattikati mill-klabb bħal: Baskitbol, Vollibol, Atletika, etċ. Madankollu l-futbol baqgħa l-aktar sport popolari. Fl-1958 stadju ġdid kien mibni ġo Fier biex jospitaw xi logħob li jintlagħabu mill-klabb. L-istadju jismu "Loni Papuciu" u għandu kapaċita ta' 6000 attendenti. Il-klabb kien fl-aqwa tiegħu minn 1985–1990 li kienu mmexxija mill-kowċ Vangjel Capo. Il-klabb mexa sabiex jikseb l-aħjar riżultat tiegħu fl-Ewwel Diviżjoni Albaniża li spiċċaw it-tielet. Dan tqegħid ta' lit-tim l-opportunità li jipparteċipa fl-ewwel rawnd tal-UEFA Cup iżda kienu eliminati minn AJ Auxerre.
1990-preżent
Wara l-waqgħa tal-komuniżmu bħal f'kull klabb fl-Albanija ħafna plejers ħallew lil pajjiż biex ikomplu l-karriera tagħhom barra minn pajjiżhom. Fl-1992 il-fergħa tal-futbol ġiet sseparata mill-klabb prinċipali u tkompliet bħala KF Apolonia Fier taħt il-President Koço Kokëdhima. Il-klabb beda l-qawmien mill-ġdid tiegħhu fl-1997 wara li għamlu xi apparenzi impressjonanti li ntemmu fil-ħames post. L-istaġun ta wara l-klabb spiċċaw diżappuntanti fis-7 postiżda dawn irnexxielhom jilħqu għall-ewwel darba u biss fl-istorja tagħhom l-finali tat-Tazza Albaniża. Il-klabb iffaċċjaw lir-rivali KS Lushnja fil-finali tagħhom. Apolonia rnexxielu jirbħu l-logħba bl-iskor ta' 1–0 u ħadhu t-Tazza f'darhom. Wara xi snin tajba fis-Superliga Albaniża, il-klabb ġie relegat fl-istaġun 2002–03. Apolonia qagħdu fit-Tieni Diviżjoni sal-promozzjoni tagħhom fl-istaġun 2005–06 meta spiċċaw runners-up. Ir-Rumen Silviu Dumitrescu, li għandu ħafna esperjenza, kien il-kowċ il-ġdid għall-istaġun 2006–07. Fl-10 ta' Ottubru 2006, Dumitrescu irriżenja u kien sostitwit minn Dhimitër Papuçiu. Anki jekk huwa beda b'xi riżultati tajbin tal-klabb ma setgħax immexxi jħalli t-tim fl-aħħar post tal-klassifika. Papuçiu kellu ġie mibdul minn Andrea Marko fil-bidu ta' 2007. Iżda fl-istaġun tagħhom tas-Superliga kien diffiċli u spiċċaw fil-qiegħ tal-klassifika. Fl-istaġun ta wara ġlieda tajba dawn irnexxielhom jiksbu l-promossi lura lejn is-Superliga. Dan l-istaġun taħt il-kowċ Esad Karishik huma rnexxielhom jistabbilixxu lilhom infushom fin-nofs tal-klassifika. Din is-sena KS Apolonia sabu plejer b'talent li ismu huwa Aldo Capo.
Unuri
Tazza Albaniża : 1 (1998)
Tim nazzjonali tal-futbol ta' Malta ta' taħt is-17-il sena
It-Tim nazzjonali ta' Malta ta' taħt is-17-il sena jirrappreżenta lil Malta f'kompetizzjonijiet tal-futbol internazzjonali li huma t-Tazza tad-Dinja tal-Futbol U-17 u l-UEFA Cup U-17, kif ukoll kwalunkwe kompetizzjonijiet tal-futbol internazzjonali oħra ta' taħt is-17-il sena. It-tim huwa rregolat mill-Federazzjoni tal-futbol ta' Malta. F'Ottubru 2009 Malta kkwalifaw mill-grupp tagħhom għar-rawnd Elite li għandhom kienu ntlagħbu f'Marzu 2010. Dan is-suċċess daħal wara r-rebħa fuq l-Olanda 2-1 u dro ta' 0-0 mal-ospitanti Andorra, wara li tilfu l-ewwel logħba kontra Irlanda ta 'Fuq 2-0. Malta kkwalifikaw bħala t-tielet l-aqwa tim.
Skwadra
Kowċ: Branko Nisevic Kowċ Assistent: William Nock
Tim nazzjonali tal-futbol ta' Malta ta' taħt id-19-il sena
Skwadra
Kowċ: Branko Nisevic Kowċ Assistent: Emmanuel Farrugia
Tazza Maltija
Il-U*Bet FA Trophy, li qabel kienet magħrufa bħala Rothman's Trophy, hija kompetizzjoni tal-futbol li sseħħ f'Malta.
Magħrufa bħala l-F.A. Trophy, kien rigal mill-Assoċjazzjoni tal-Futbol tar-Renju Unit fl-1933. Dan segwa il-logħba bejn l-Ingilterra u Italja, li ntlagħbet f'Ruma f'Mejju 1933, li fejn numru ta' partitarji Maltin pro-Brittaniċi vvjaġġaw biex jappoġġjaw l-ġenb Ingliż. Bħala rikonoxximent, l-Assoċjazzjoni tal-Futbol taw donazzjoni ta' trofew tal-fidda li għandha tintlagħab fuq il-mudell tal-FA Cup.
Id-detenturi tat-tazza huma Birkirkara, billi għelbu lil Hibernians 2-0 fil-finali. It-tim li jirbaħ it-tazza, jirbaħ post fit-tieni rawnd ta' kwalifika tal-UEFA Europa League. Din il-kompetizzjoni hija bbażata fuq bażi ta' knock-out bejn il-klabbs ta' kampjonati differenti.
Ir-rebbieħa tat-tazza jilgħabu l-finali tas-Super Cup Maltija kontra ċ-ċampjins tal-istaġun.
Rebbieħa
Rebbieħa preċedenti huma:
Nadur Youngsters FC
Nadur Youngsters Football Club hu klabb tal-futbol Malti min-Nadur, fil-gżira ta' Għawdex. Il-klabb kienet fondat fl-1958 u rebħu l-Kampjonat Għawdxi għal għaxar darbiet biex jiksbu l-Istilla tad-deheb Star. It-tim bħalissa jikkompeti fl-L-Ewwel Diviżjoni. Nadur Youngsters Football Club hija wieħed mill-aktar timijiet tal-futbol famużi f'Għawdex u itellgħu players żgħażagħ mir-raħal kull sena. Din hija r-raġuni ewlenija għaliex il-laqam tan-Nadur huwa Youngsters. Dan il-klabb għandu l-aktar numru ta' unuri fil-ġzira Għawdxija.
Introduzzjoni għall-ġenetika
Il-ġenetika tistudja kif organiżmi ħajjin jirtu karatteristiċi mill-antenati tagħhom; pereżempju, l-ulied sikwit jixbħu 'l-ġenituri tagħhom. Il-ġenetika tipprova tiddentifika liema karatteristiċi jintirtu, u tispjega kif dawn il-karatteristiċi jgħaddu minn ġenerazzjoni għall-oħra.
Xi karatteristiċi għandhom x'jaqsmu mad-dehra fiżika ta' organiżmu; pereżempju, il-lewn tal-għajnejn ta' bniedem, it-tul jew il-piż tiegħu. Hemm ħafna tipi oħra ta' karatteristiċi, u dawn jinfirxu minn aspetti ta' mġiba sa reżistenza għall-mard. Il-karatteristiċi sikwit jintirtu, pereżempju nies twal u rqaq aktarx ikollhom tfal twal u rqaq. Xi karatteristiċi oħra jiġu mill-interazzjoni bejn karatteristiċi li jintirtu u l-ambjent. Pereżempju tifel jista' jiret it-tendenza li jkun twil, hemm jekk ma jkunx hemm ikel biżżejjed disponibbli u ma jkollux sustanzi biżżejjed, it-tifel xorta jibqa' qasir. Il-mod kif il-ġenetika u l-ambjent jintreaġixxu biex jipproduċu karatteristika jista' jkun ikkomplikat: pereżempju, il-probabbiltà li xi ħadd imut bil-cancer jew mard tal-qalb tidher li tiddependi fuq l-istorja familjali kif ukoll fuq l-istil ta' ħajja tiegħu.
L-informazzjoni ġenetika tkun merfugħa f'molekula twila msejħa ADN li tiġi ikkupjata u tintiret minn ġenerazzjoni għal oħra. Il-karatteristiċi jintrefgħu fl-ADN bħala istruzzjonijiet għall-bini u tħaddim ta' organiżmu. Dawn l-istruzzjonijiet qegħdin f'sezzjonijiet tal-ADN msejħa ġeni. L-ADN hi magħmula minn sensiela ta' unitajiet sempliċi, u l-ordni ta' dawn l-unitajiet tispelli l-istruzzjonijiet fil-kodiċi ġenetiku bħalma l-ordni tal-ittri tispelli l-kliem. L-organiżmu "jaqra" s-sensiela ta' dawn l-unitajiet u jiddekodifika l-istruzzjoni.
Mhux il-ġeni kollha għal ċerta istruzzjoni huma eżatt l-istess. Forom differenti ta' tip ta' ġene jissejħu alleli ta' dik il-ġene. Bħala eżempju, allele waħda ta' ġene għal lewn ix-xagħar tista' terfa' fiha l-istruzzjoni biex tipproduċi ħafna kulur fix-xagħar iswed, waqt li allele oħra tista' tagħti verżjoni mgerfxa ta' din l-istruzzjoni, u hekk l-ebda kulur ma jiġi prodott u x-xagħar jiġi abjad. Il-mutazzjonijiet huma ġrajjiet każwali li jbiddlu s-sensiela f'ġene u hekk joħolqu allele. Mutazzjoni tista' tipproduċi karatteristika ġdida, pereżempju tibdel allele għax-xagħar iswed f'allele għax-xagħar abjad. Il-feġġ ta' karatteristiċi ġodda hu importanti fl-evoluzzjoni.
Il-ġeni u l-eredità
Il-ġeni jintirtu bħala unitajiet, bil-ġenituri jqassmu l-ġeni tagħhom lil uliedhom. Dan il-proċess qisu bħal meta jkollna żewġ idejn karti tal-logħob, inħawduhom u nerġgħu inqassmuhom. Il-bnedmin għandhom żewġ kopji ta' kull ġene tagħhom (jiġifieri żewġ alleli) u meta jirriproduċu jagħmlu kopji tal-ġeni tagħhom fil-bajd u l-isperma, imma jqegħdu kopja waħda biss ta' kull tip ta' ġene. Bajda mbagħad tingħaqad mal-isperma biex tagħti l-wild tagħhom sett ġdid ta' ġeni. Dan il-wild ikollu l-istess numru ta' ġeni bħall-ġenituri tiegħu imma għal kull ġene, waħda miż-żewġ kopji tiegħu tiġi mill-missier u l-oħra mill-omm.
thumb|180px|left|L-għajnejn ħodor huma karatteristika reċessiva.
Madankollu, l-allele tal-għajnejn ħodor għadha hemm fit-tifla b'għajnejha suwed. Hemm differenza bejn dak li naraw fil-wiċċ (is-sett ta' karatteristiċi osservabbli ta' organiżmu, imsejjaħ il-fenotip) u s-sett ta' ġeni li hemm f' dan l-organiżmu (il-ġenotip). F'dan l-eżempju nistgħu insejħu l-allele sewda "S" u l-allele ħadra "ħ". (Is-soltu nuru l-alleli dominanti b'ittri majuskoli u dawk reċessivi b'ittri minuskoli.) It-tifla b'għajnejha suwed għandha l-"fenotip ta' għajnejn suwed" imma l-ġenotip tagħha hu Sħ, b'kopja waħda tal-allele S u oħra tal-allele ħ.
Issa ejjew nimmaġinaw li din it-tifla ssir mara u jkollha t-tfal minn raġel li għandu wkoll il-ġenotip Sħ. Il-bajd tagħha ħa jkunu taħlita ta' żewġ tipi, tip wieħed ikun fih l-allele S u l-ieħor l-allele ħ. Bl-istess mod ir-raġel ħa jipproduċi żewġ tipi ta' sperma, li jkun fihom waħda biss mill-alleli. Issa meta l-alleli jitħalltu fl-ulied dawn għandhom iċ-ċans ta' għajnejn suwed jew ħodor, billi jista' jkollhom il-ġenotip SS = għajnejn suwed, Sħ = għajnejn suwed, jew ħħ = għajnejn ħodor. Mela, f'din il-ġenerazzjoni, hemm iċ-ċans li tidher l-allele reċessiva fil-fenotip tat-tfal - x'uħud minnhom jista' jkollhom għajnejn ħodor bħal nannuhom.
Ħafna karatteristiċi jintirtu b'mod iżjed ikkomplikat minn fl-eżempju ta' hawn fuq. Dan jista' jiġri meta jkun hemm bosta ġeni mdaħhlin fil-proċess, kull waħda tikkontribwixxi parti żgħira għar-riżultat finali. In-nies twal aktarx ikkollhom tfal twal billi t-tfal tagħhom jirċievu pakkett ta' ħafna alleli li kull waħda minnhom tikkontribwixxi ftit għal kemm jitwalu. Però, m'hemmx gruppi ċari ta' "nies qsar" u "nies twal", bħal ma hemm gruppi ta' nies b'għajnejhom suwed u b'għajnejhom ħodor. Dan hu hekk peress li hemm ħafna ġeni involuti; dan jagħmel il-karatteristika varjabbli ħafna u n-nies b'ħafna tulijiet differenti. L-eredità tista' tkun kkomplikata wkoll meta l-karatteristika tiddependi fuq l-interazzjoni bejn il-ġenetika u l-ambjent. Spiss jiġri hekk, pereżempju, jekk tifel ma jikolx ikel nutrijenti biżżejjed, dan mhux ħa jbiddillu lewn għajnejh, imma jista' jżommu milli jitwal.
Il-mard ereditarju
Xi mard hu ereditarju u jintiret fil-familji; xi mard ieħor bħal infezzjonijiet jiġi mill-ambjent u xi ieħor jiġi minn kumbinazzjoni ta' fatturi ereditarji u ambjentali.
Il-mard ikkawżat minn allele waħda ta' ġene u li jintiret fil-familji jissejjaħ mard ġenetiku. Fost dan il-mard hemm il-marda ta' Huntington, il-fibrożi ċistika u d-distrofija muskolari ta' Duchenne. Il-fibrożi ċistika, pereżempju hi kkawżàta minn mutazzjoni ta' ġene waħda msejħa CFTR u tintiret bħala karatteristika reċessiva. Hemm mard ieħor li hu influwenzat mill-ġenetika, imma f'dan il-każ, l-alleli li persuna tieħu mill-ġenituri tagħha jbiddlu biss ir-riskju li tieħu l-marda. Il-parti l-kbira ta' dan il-mard jintiret b'mod kompless, billi jinvolvi bosta ġeni jew billi l-ġeni kif ukoll l-ambjent huma importanti.
Biex nieħdu eżempju, ir-riskju ta' cancer tas-sider hu 50 darba ogħla fil-familji tal-ogħla riskju, komparat mal-familji tal-inqas riskju. X'aktarx hemm din il-varjazzjoni minħabba n-numru kbir ta' alleli. Kull waħda minnhom tbiddel ir-riskju xi ftit. Bosta mill-ġeni li għandhom x'jaqsmu ġew identifikati, bħal BRCA1 u BRCA2, imma mhux kollha. Madankollu, minkejja li parti mir-riskju hu ġenetiku, il-ħxuna, ix-xorb ta' ħafna alkoħol, in-nuqqas ta' eżerċizzju, kollha jżidu r-riskju ta' dan il-cancer. Ir-riskju li jkollha mara għall-cancer tas-sider hu mela r-riżultat ta' għadd kbir ta' alleli u l-ambjent tagħha, u allura hu diffiċli ħafna li nbassruh.
Il-ġeni jagħmlu l-proteini
Il-funzjoni tal-ġeni hi li tipprovdi l-informazzjoni meħtieġa biex tagħmel molekuli msejħin proteini fiċ-ċelluli. Iċ-ċelluli huma l-iżgħar partijiet indipendenti tal-organiżmi: il-ġisem tal-bniedem fih xi 100 trilljun ċellula, waqt li organiżmi ċkejknin ħafna bħall-batterji huma ċellula waħda biss. Ċellula qisha minjatura ta' fabrika komplessa ħafna li tista' tagħmel il-partijiet kollha meħtiega biss tipproduċi kopja tagħha stess, li jiġri meta ċ-ċelluli jinqasmu. Fiċ-ċelluli x-xogħol jinqassam b'mod sempliċi ħafna – il-ġeni jagħtu l-ordnijiet u proteini jobduhom, bħal jibnu kopja ġdida ta' ċellula jew isewwu l-ħsara. Kull tip ta' proteina hi speċjalista u tagħmel xogħol wieħed biss, u allura jekk ċellula jkollha bżon xi ħaġa ġdida, trid tagħmel proteina ġdida biex tagħmel dan ix-xogħol. Bl-istess mod, jekk ċellula tkun trid tagħmel xi ħaġa iżjed bl-għaġla jew iżjed bil-mod minn qabel, trid tagħmel iżjed jew inqas mill-proteini risponsabbli. Il-ġeni jgħidu liċ-ċelluli x'jagħmlu billi jgħidulhom liema proteini jagħmlu u kemm.
thumb|image|right|300px|Il-ġeni huma espressi billi jiġu traskritti fl-ARN, u dan l-ARN imbagħad jiġi tradott f'proteina.
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja
daqsminuri|It-tinqix fil-blat ta' Tanum. Is-Siti ta' Wirt Dinji tal-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) huma postijiet b'importanza kulturali jew naturali, kif deskritt fil-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tal-UNESCO, li ġiet stabbilita fl-1972. Il-wirt kulturali jikkonsisti minn monumenti (bħal xogħlijiet arkitettoniċi, skulturi monumentali, jew inċiżjonijiet), gruppi ta' binjiet, u siti (fosthom siti arkeoloġiċi). Il-wirt naturali jinkludi karatteristiċi naturali (li jikkonsistu minn formazzjonijiet fiżiċi u bijoloġiċi), ġeoloġiċi u fiżjografiċi (inkluż il-ħabitats ta' speċijiet mhedda ta' annimali u pjanti), u siti naturali li huma importanti mill-puntdivista tax-xjenza, tal-konservazzjoni jew tas-sbuħija naturali. Ir-Renju tal-Iżvezja rratifika l-Konvenzjoni fit-22 ta' Jannar 1985, u b'hekk is-siti indikattivi tiegħu setgħu jitqiesu biex jiżdiedu mal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Introduzzjoni għall-ġenetika
Il-ġeni jagħmlu l-proteini
Il-proteini huma magħmula minn katina ta' 20 tip differenti ta' amminoaċti. Din il-katina tintewa f'forma kompatta, qisha kobba ħabel imħabbla. Il-forma tal-proteina tiddeterminaha s-sensiela ta' amminoaċti matul il-katina u hi din li tiddeċiedi x'tagħmel il-proteina pereżempju, xi proteini għandhom ħofor fil-wiċc tagħhom li jaqblu eżatt ma' molekula oħra, li jħallu l-proteina taqbad sewwa ma' din il-molekula. Xi proteini oħra huma enzimi, li qishom magni ċkejknin li jistgħu ibbiddlu molekuli oħra.
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja
Mill-2020 l-Iżvezja għandha ħmistax-il Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, fosthom tlettax-il sit kulturali, sit naturali u sit imħallat. L-ewwel Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-Iżvezja kien id-Dominju Rjali ta' Drottningholm, li tniżżel fil-15-il sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji, li sar f'Kartaġni, it-Tuneżija, fl-1991. L-iżjed sit reċenti li żdied mal-lista huma l-Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland, li żdied fl-2012.
Introduzzjoni għall-ġenetika
Il-ġeni jagħmlu l-proteini
L-informazzjoni fl-ADN hi maħżuna fis-sensiela ta' unitajiet li jirrepetu matul il-katina tal-ADN. Dawn l-unitajiet huma erba' tipi ta' nukleotidi (A,T,G and C) u s-sensiela ta' nukleotidi taħżen l-informazzjoni f'alfabet imsejjaħ il-kodiċi ġenetika. Meta ġene jinqara minn ċellula is-sensiela tal-ADN tiġi ikkupjata f'molekula simili ħafna msejħa ARN (Dan il-proċess insejħulu traskrizzjoni). It-traskrizzjoni hi kkontrollata minn sniesel oħra tal-ADN (bħal promuturi), li juru lil ċellula fejn huma l-ġeni, u jikkrontrollaw kemm il-darba jiġu kkupjati. Il-kopja tal-ARN magħmula minn ġene imbagħad tgħaddi minn struttura msejħa ribożoma, li tittraduċi s-sensiela tal-nukleotidi fl-ARN fis-sensiela korretta ta' amminoaċti u tgħaqqad dawn l-amminoaċti flimkien biex jagħmlu katina kompluta ta' proteina. Il-proteina l-ġdida mbagħad tintewa fil-forma attiva tagħha. Il-proċess li bih l-informazzjoni tmur mill-lingwa tal-ADN għal-lingwa tal-amminoaċti jissejjaħ traduzzjoni.
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja
Hemm żewġ siti transnazzjonali. Is-sit ta' Kosta Għolja / l-Arċipelagu ta' Kvarken huwa kondiviż mal-Finlandja, filwaqt li l-Ark Ġeodetiku ta' Struve huwa kondiviż ma' disa' pajjiżi oħra.
Introduzzjoni għall-ġenetika
Il-ġeni jagħmlu l-proteini
thumb|left|[[Ir-replikazzjoni tal-ADN: L-ADN jinħall u n-nukleotidi jitqabblu biex jagħmlu żewġ filamenti ġodda.]]
Jekk is-sensiela tan-nukleotidi f'ġene tinbidel, tista' tinbidel ukoll is-sensiela ta' amminoaċti fil-proteina li tipproduċi – jekk titneħha parti mill-ġene, il-proteina li tiġi prodotta tkun iqsar u jista' jkun li ma taħdimx iktar. Din hi r-raġuni għaliex alleli differenti ta' ġene jista' jkollhom effetti differenti fuq l-organiżmu. Bħala eżempju nistgħu nieħdu l-kulur tax-xagħar li jiddependi minn kemm minn sustanza skura msejħa melanina imur fix-xagħar huwa hu jikber. Jekk persuna jkollha sett normali tal-ġeni li għandhom x'jaqsmu mal-produzzjoni tal-melanina, din tagħmel il-proteini meħtieġa kollha u tkabbar xagħar skur. Però, jekk l-alleli għal ċerta proteina għandhom sniesel differenti u jipproduċu proteini li ma jaħdmux sewwa, u l-ebda melanina ma tiġi prodotta u x-xagħar jiġi abjad. Din il-kundizzjoni tissejjaħ albiniżmu u l-persuna b'din il-kundizzjoni tissejjaħ albina.
Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja
Siti ta' Wirt Dinji
L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali.