cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ġesù
Twemmin tal-Insara
L-Insara jemmnu, fi kliem San Pawl, li "Meta waslet il-milja taż-żminijiet, Alla bagħat lil Ibnu, imwieled minn mara, imwieled taħt il-liġi, biex jifdi lil dawk li kienu taħt il-liġi, biex ikollna l-adozzjoni ta' wlied" (Galatin 4, 4-5). Din hi "l-Bxara t-tajba ta' Ġesù Kristu, l-Iben ta' Alla." (Mark 1, 1): Alla żar lill-poplu tiegħu, wettaq il-wegħdiet li kien għamel lil Abram u lil nislu (ara Luqa 1, 68) u temm il-wegħdiet magħmulin lil Abram u lil nislu (ara Luqa 1, 55) u Alla għamel dan b'mod li ħadd ma kien jistenna: bagħat 'l "Ibnu l-għażiż" (Mark 1, 11).
Ġesù fl-Ebraiżmu
Skont il-ħsieb Lhudi, Ġesù kien predikatur, iżda mhux il-Midluk t'Alla; ma kienx Iben Alla, ma għamilx mirakli, wara l-kruċifissjoni, la qam mill-imwiet u lanqas tela' s-sema.
Ġesù fl-Iżlam
Skont il-Musulmani, Ġesù kien profeta maġġuri li ġie qabel Mawmettu; twieled verġinament minn Marija, wettaq ħafna mirakli (għax Alla hekk ried), ma mietx iżda tela' s-Sema (ma mietx fuq salib għalkemm hekk deher quddiem min kien preżenti. Xi ħadd ieħor miet floku u Alla ħa miegħu lil Ġesu lejn is-sema), imma mhux meqjus bħala Alla li, skont is-Sura CXII, "la qatt nissel u qatt ma ġie mnissel". Fl-Iżlam, Ġesù jissejjaħ "Għisa". Huwa msejjaħ ukoll "Mesiħ" (il-Messija) fil-Koran u l-"Kelma ta' Alla".
Joseph Howard
Joseph Howard (twieled fl-4 ta' Diċembru 1862 – miet fl-20 ta' Mejju 1925) kien l-ewwel Prim Ministru ta' Malta.
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Liċeo u wara siefer biex ikompli jistudja bħala uffiċjal fl-Akkademja Militari Franċiża. Industrjalista u f'Malta żviluppa l-industrja tat-tabakk. Kien maħtur f'diversi kumitati u kummissjonijiet tal-Gvern imwaqqfin għall-iżvilupp tal-Kummerċ u l-Industrja. Għal diversi snin kien President tas-Soċjetà tal-Arti, Manifattura u Kummerċ. Kien ukoll għal xi żmien Konslu ta' Malta għall-Ġappun. Fl-1912 kien elett bħala membru tal-Kunsill tal-Gvern wara li kien nominat mill-Comitato Patriottico. Fl-1921 issieħeb mal-Unione Politica Maltese u fl-istess sena kien elett Senatur fl-ewwel Parlament Malti. Peress li Mons. Injazju Panzavecchia, li kien il-mexxej tal-UPM, ma kienx aċċetta li jkun il-Prim Ministru, il-Gvernatur Plumer offra l-kariga ta' Prim Ministru lil Joseph Howard. Fil-fatt dan mexxa l-ewwel Gvern Malti bejn is-26 ta' Ottubru, 1921, u t-13 ta' Ottubru, 1923.
Howard baqa' magħruf għas-sens ta' tolleranza u esperjenza amministrattiva li kellu. Kien għal xi żmien ukoll President tal-Banda Filarmonika La Valette u fil-Kumitat tal-Konservatorju Vincenzo Bugeja. Kien onorat uffiċjalment bit-titlu ta' O.B.E., mir-Re tal-Ingilterra. Huwa miet fl-20 ta' Mejju, 1925.
Mart Joseph Howard kienet kuġina ma' omm San Ġorġ Preca.
Fanny Cadeo
Stefania "Fanny" Cadeo (twieldet fil-11 ta' Settembru 1970) hija attriċi Taljana.
Żodjaku
Iż-Żodjaku jfisser ċiklu annwali ta' tnax-il stazzjon fuq il-medda tal-eklittika, fejn ix-Xemx taqsam is-smewwiet u tgħaddi mill-kostellazzjonijiet li jaqsmu l-eklittiku fi tnax-il żona indaqs ta' lonġitudni ċelestjali. Iż-żodjaku huwa rikonoxxut bħala l-ewwel sistema ta' koordinazzjoni ċelestjali magħrufa. L-astronomi Babilonjani żviluppaw iż-żodjaku tat-tmintax-il dar. Il-Maja kienu jużaw għoxrin dar. It-terminu żodjaku jista' jkun li ġej mil-Latin zōdiacus, mill-Grieg ζῳδιακός [κύκλος] (zodiakos kyklos), li jfisser "ċirku ta' annimali", idderivata minn ζῴδιον (zodion), id-diminuttiv ta' ζῷον (zoon) "annimal". Madanakollu, iż-żodjaku klassiku Grieg jinkludi wkoll djar (jew kostellazzjonijiet) li mhumiex irrappreżentati minn annimali (eż. Aquarius, Virgo, Gemini,Libra). Etimoloġija oħra li hija ssuġġerita tgħid li t-terminu Grieg huwa relatat mal-kelma sodi fis-Sanskrit, li tfisser "passaġġ", jiġifieri passaġġ li minnu tgħaddi x-Xemx.
Iż-Żodjaku tal-Punent
thumb|right|300px|L-għeliem taż-żodjaku Ewropew f'inċiżjoni fl-injam tas-seklu 16
Kelb
II-Kelb jiġu mill-istess mammiferu kwadrupedu, karnivoru immansat mill-bniedem dixxendent tal-lupu u l-volpi. Il-kelb huwa il-ħabib favorit tal- bniedem.
Ugo Pasquale Mifsud
Sir Ugo Mifsud (Valletta, 12 ta' Settembru 1889 – 11 ta' Frar 1942) kien politiku Malti, li serva għal darbtejn bħala Prim Ministru ta' Malta, bejn l-1924 u l-1927, u mill-1932 sal-1933.
Bijografija
Iben l-imħallef Gio Batta Mifsud u Philomena Marianna Muscat, Ugo Mifsud studja l-Liċeo u wara l-Università ta' Malta. Fl-1910 kiseb il-lawrja ta' avukat. Hu beda l-karriera professjonali tiegħu u għamel isem speċjalment fi żmien il-Gwerra l-Kbira meta kellu ħafna xogħol fil-Qorti tal-Kummerċ. Sir Ugo kiteb ħafna fuq id-Dritt Internazzjonali f'rivisti ta' natura ġuridika bħall-International Law Notes.
Kien elett membru tal-International Law Association u ħa sehem f'bosta konferenzi ta' din l-assoċjazzjoni. Kien ukoll membru tal-Kumitat Eżekuttiv u anki Viċi-President ta' din l-Assoċjazzjoni. Fl-1928, fil-konferenza li saret f'Varsavja, Sir Ugo ġie elett President tal-Aerial and Radio Law Committee.
Inħatar Viċi President fl-Eżekuttiv tal-Assoċjazzjoni fil-Konferenza Internazzjonali li kienet saret f'Oxford fl-1932 u fl-1934 intgħażel ukoll President għall-konferenza li kienet saret f'Budapest. Fl-1928, Sir Ugo rrappreżenta lil Malta fil-laqgħat tal-Empire Parliamentary Association li saret fil-Kanada.
Politika
Sir Ugo kien ġie elett Segretarju ta' xi Seduti tal-Assemblea Nazzjonali li ġiet imlaqqgħa fl-1919 fuq proposta ta' Sir Filippo Sciberras. Kien ta sehem kbir fit-tħejjija tal-Kostituzzjoni li ressqet l-Assemblea Nazzjonali quddiem il-Gvern Ingliż. Fl-1926, flimkien ma' Nerik Mizzi kien il-mexxej tal-Partit Nazzjonalista u baqa' sakemm miet fl-1942. Fl-1921 ikkontesta l-elezzjoni taħt il-Kostituzzjoni "Amery-Milner" u ġie elett membru tal-Assemblea Leġislattiva.
Ingħata l-ħatra ta' Ministru tal-Industrija u Kummerċ. Fl-elezzjoni tal-1924, wara r-riżenja ta' Dott. Francesco Buhagiar minn Prim Ministru, Sir Ugo sar it-tielet Prim Ministru fl-età ta' 35 sena, l-iżgħar Prim Ministru tal-Imperu Brittanniku f’dak iż-żmien. Bejn l-1927 u l-1930 kien Kap tal-Oppożizzjoni u reġa' nħatar Prim Ministru bejn Ġunju 1932 u Novembru 1933, meta l-Kostituzzjoni tal-1921 ġiet irtirata.
Fl-1939 Sir Ugo ġie elett membru tal-Kunsill tal-Gvern. Fid-9 ta' Frar, 1942, waqt laqgħa tal-Kunsill, meta kienet qiegħda tiġi diskussa d-deportazzjoni ta' personalitajiet Maltin, fosthom dik tal-Avukat Nerik Mizzi, Sir Ugo Mifsud ħassu ħażin. Hu kien qiegħed jiddefendi b'argumenti sodi d-dritt ta' dawn il-Maltin li ma jiġux deportati minn pajjiżna. Jumejn wara, fil-11 ta' Frar, Sir Ugo Mifsud miet.
Ġeografija ta' Malta
Il-Ġeografija ta' Malta, bħal kull gżira oħra, hija ddominata mill-ilma. Malta hija arċipelagu ta' gżejjer ta' ġebel sedimentarju (korallin), fil-Baħar Mediterran, Malta tinsab madwar 93 kilometru lejn in-nofsinhar ta' Sqallija, fl-Italja; u madwar 300 kilometru 'il fuq mit-tramuntana tal-Afrika. It-tliet gżejjer maġġuri huma: Malta, Għawdex, u Kemmuna huma l-uniċi gżejjer abitati mill-poplu Malti. Il-pajjiż għandu qies żgħir ħafna, madwar 316 km2 biss. Ħafna bajjiet li jinsabu madwar il-kosta tal-gżejjer jipprovdu ħafna portijiet għall-ankraġġ. Il-Gżejjer huma kkaratterizzati b'għoljiet żgħar, b'għelieqi mtarrġin. L-ogħla punt, ta' 253 m, hu Ta' Dmejrek f'Malta. Il-Belt kapitali tal-gżejjer Maltin hija il-Belt Valletta.
Referenza tal-Mappa: Ewropa
Dimensjoni: total: 316 km² art: 316 km² ilma: 0 km²
Dimensjoni - komparata: Ftit inqas mid-doppju ta' Washington DC.
Fruntieri fuq l-Art: 0 km
Kosta: 140 km
Reklamazzjoni tal-Baħar: żona Maltija: 24 mili nawtiċi (44 km) xkaffa kontinentali: 200 m fond jew fond għal użu żona esklussiva għas-sajd: 25 mili nawtiċi (46 km) ibħra territorjali: 12 mili nawtiċi (22 km)
Klima: Mediterranju b'xitwiet moderati u bix-xita, u sjuf sħan u nexfin.
Art: Ħafna mill-art hi baxxa, ġeblija, ċatta bi pjanuri maqsumin b'widien; ħafna rdumijiet kostali.
Elevazzjoni - Estremi: Punt l-Iktar Baxx: Baħar Mediterran 0 m Punt l-Iktar Għoli: Ta'Dmejrek 253 m (fejn Ħad-Dingli)
Gerald Strickland
Sir Gerald Strickland (Valletta, 24 ta' Mejju 1861 – Ħ'Attard, 22 ta' Awwissu 1940) kien il-mexxej tal-Partit Kostituzzjonali u r-raba' Prim Ministru ta' Malta. Imwieled il-Belt Valletta minn Walter Strickland u Louisa Bonici Mompalao, huwa għamel l-istudji tiegħu f'Malta, l-Italja u l-Ingilterra. Ħadem fis-Servizz Pubbliku tal-Imperu Brittaniku taħt il-Prim Ministru, Joseph Chamberlain.
Ġeografija ta' Malta
Riżorsi Naturali: ġebla, melħ, art agrikola
Gerald Strickland
Fl-1887 kien elett fil-Kunsill tal-Gvern u fis-sena ta' wara kien nominat Chief Secretary. Huwa baqa' jokkupa din il-kariga sa l-1902 meta kien nominat Gvernatur ta' Leeward Islands u anki Gvernatur tat-Tażmanja, fl-Awstralja tal-Punent u New South Wales. Fl-1917 reġa' lura Malta u waqqaf l-Anglo-Maltese Party li ftit wara ngħaqad mal-Maltese Constitutional Party u sar il-Partit Kostituzzjonali taħt it-tmexxija tiegħu. Huwa kien Kap tal-Oppożizzjoni bejn l-1921 u l-1927 – tliet leġislaturi. Wara l-elezzjonijiet tal-1927 il-Partit tiegħu flimkien mal-Partit Laburista kellhom il-maġġoranza, sar il-ftehim tal-Compact u Strickland inħatar Prim Ministru bejn Awwissu 1927 u Ġunju 1930. Tul din il-leġislatura Strickland kellu l-inkwiet mal-membri tas-Senat u aktar tard qamet ukoll il-kwistjoni politiko-reliġjuża. Dawn wasslu għas-sospensjoni tal-Kostituzzjoni fl-1930.
Ġeografija ta' Malta
Użu tal-Art: art arabbli: 38% uċuh tar-raba permanenti: 3% pasturi permanenti: 0% foresti u boskalji: 0% oħrajn: 59% (1993 est.)
Gerald Strickland
Ħeles minn attentat fuq ħajtu meta persuna ppruvat tassassinah minn ftit passi 'l bogħod minnu, iżda ma laqtitux. Sir Gerald Strickland kien ukoll Ministru tal-Ġustizzja bejn April 1929 u Ġunju 1932 u Novembru 1933, Kap tal-Oppożizzjoni. Wara l-għoti mill-ġdid tal-Kostituzzjoni fl-1939, Strickland kien il-mexxej tal-maġġoranza fil-Kunsill tal-Gvern. Huwa miet fid-dar tiegħu f'Ħ'Attard, fit-22 ta' Awwissu, 1940.
Ġeografija ta' Malta
Art irrigata: 10 km² (1993 est.)
Gerald Strickland
thumb|200px|lemin|Gerald Strickland pittura ta' Edward Caruana Dingli
Ġeografija ta' Malta
Perikli Naturali: Mhux Pervenuti
L-Ambjent: Problemi Kurrenti riżorsi naturali ta' ilma limitati; użu jiżdied ta' desaliniżazzjoni.
Ambjent: Trattati Internazzjonali taderixxi ma trattati fuq: Tniġġiż tal-Arja, Kambju tal-Klima, Deżertifikazzjoni, Speċji li qed jinqerdu, Liġi tal-Ibħra, Rimi Marin, Waqfien ta' Testijiet Nukleari, Protezzjoni tas-Saff tal-Ozon, Tniġġiż tal-Ibħra, Protezzjoni ta' Paludi. iffirmati imma mhux irratifikati: Bijodiversità, Kambju tal-Klima - Protokoll ta' Kyoto.
Tim nazzjonali tal-futbol ta' San Marino
It-tim nazzjonali tal-futbol ta' San Marino huwa r-rappreżentazzjoni tal-futbol ta' San Marino, ikkontrollat mill-Federazione Sammarinese Gioco Calcio.
Minħabba d-dimensjonijiet u l-popolazzjoni żgħira tal-pajjiż, fejn huwa l-iżgħar pajjiż tal-UEFA, San Marino huwa wieħed mill-ifqar timijiet nazzjonali kemm teknikament kif ukoll f'termini ta' riżultati fl-Ewropa kif ukoll tad-dinja. Wara tnaqqis stabbli li beda fl-1994, it-tim nazzjonali spiċċa fil-qiegħ tal-klassifika tal-FIFA, fejn attwalment jinsab jaqsam il-203 post mingħajr ebda punt.
L-ewwel logħba uffiċjali li ntlagħbet minn tim minn San Marino kienet telfa ta' 4–0 kontra l-Iżvizzera, valida għall-Kampjonati Ewropej 1990. Preċedentament fl-1986, San Marino kien tilef 1–0 f'logħba ta' ħbiberija kontra t-tim nazzjonali Olimpiku tal-Kanada, minkejja li din ma kinitix ikkunsidrata bħala logħba uffiċjali. Minn mindu għamlu d-debutt kompetittiv tagħhom, San Marino ħa sehem f'kull fażi ta' kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej u t-Tazza tad-Dinja, imma għadu qatt ma rebaħ logħba. L-unika rebħa fl-istorja waslet kontra l-Liechtenstein bl-iskor ta' 1–0, f'logħba ta' ħbiberija li ntlagħbet fit-28 ta' April 2004.
Storja
Fl-ewwel fażi ta' kwalifikazzjoni, għal San Marino, għat-Tazza tad-Dinja huma kienu ġew fil-grupp kontra l-Ingilterra, l-Olanda, in-Norveġja, il-Polonja u t-Turkija. Fil-logħba tal-ftuħ kontra n-Norveġja huma tilfu 10-0. Il-partita ta' wara provdiet inqas gowls hekk kif in-Norveġiżi rebħu 2-0. It-telfa ta' 4-1 kontra t-Turkija tathom l-ewwel gowl fi-Tazza tad-Dinja, u l-pari ta' 0-0 fil-partita ta' ritorn tathom l-ewwel punt. Fl-aħħar logħba kontra l-Ingilterra, San Marino kisbu r-rekord ta' l-aktar gowl kmieni fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja. Davide Gualtieri skorja l-gowl wara biss 8.3 sekondi wara passaġġ ħażin ta' Stuart Pearce. Il-partita spiċċat b'rebħa għall-Ingliżi, 7-1. San Marino spiċċaw il-kampanja b'punt wieħed u total ta' 44 gowls li laqqtu.
San Marino rebħu s'issa logħba waħda internazzjonali; 1-0 kontra Liechtenstein f'logħba ta' ħbiberija fl-2004. Andy Selva skorja l-gowl rebbieħ. L-agħar telfa li ġarrab dan it-tim kienet it-telfa ta' 13-0 kontra l-Ġermanja fil-fażi ta' kwalifikazzjoni għall-Euro 2008, fis-6 ta' Settembru 2006.
Grawnd
San Marino jilgħab il-logħob f'daru fil-grawnd "Stadio Olimpico", grawnd li jinsab f'Serravalle u għandu kapaċità ta' 5,387. San Marino lagħab ukoll żewġ partiti ta' daru barra minn daru. Dan kien fil-fażi ta' kwalifikazzjoni, kontra l-Ingilterra u l-Olanda fl-1993, meta huma lagħbu fi "Stadio Renato Dall'Ara" f'Bologna.
Skwadra attwali
L-iskwadra magħżula għal-logħba ta' kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej 2012 kontra l-Iżvezja fis-6 ta' Settembru 2011.
Preżenzi u gowls aġġornati sas-6 ta' Settembru 2011
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Qlugħ
Il-Qlugħ u bażikament biċċa drapp jew materjal ħafif u artab ieħor li jintrama ma' xi arblu ta' dgħajsa, xini jew għamar ieħor sabiex ir-riħ jaħbat miegħu u jimbotta d-dgħajsa fid-direzzjoni tar-riħ. Qabel l-invenzjoni tal-magni, id-dgħajjes kienu jaħdmu biss jew bl-imqadef jew bil-qlugħ.
Il-Qlugħ tad-dgħajjes (frejgatini) tal-Latini
Żgur kienu joffru xena majestuża, dawk il-frejgatini kollha, fir-riħ qawwi u bil-qlugħ miftuħin.
Il-qlugħ x'aktarx kien magħmul minn tajjar Eġizzjan (Egyptian Cotton)li kien jinħadem fi strixxi twal minn fuq għal isfel tal-qlugħ.
Illum rari tara frejgatina bil-qlugħ tal-latin, jekk mhux ta' xi ħadd, bħal f'Birżebbuġa akkanit għalihom. Ta' min jerġa' jqajjem dan id-delizzju li jorbot mat-tradizzjoni Maltija ta' l-ibbordjar, jekk mhux f'sens agonistiku, f'sens kulturali.
Kwalifikazzjoni għat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010 (UEFA) - Grupp 6
Grupp 6 taż-Żona Ewropea tal-kwalifikazzjoni għat-Tazza tad-Dinja 2010 kien grupp ta' kwalifikazzjoni tal-UEFA għat-Tazza tad-Dinja 2010. Il-grupp kien magħmul mill-Kroazja, l-Ingilterra, l-Ukrajna, il-Belarus, il-Każakistan u l-Andorra.
Il-grupp ġie mirbuħ mill-Ingilterra, li b'hekk ikkwalifikat direttament għat-Tazza tad-Dinja. L-Ukrajna, minħabba li spiċċat it-tieni, ħadet sehem fil-partiti ta' spareġġ.
Riżultati
<div id="Każakistan v Andorra">
<div id="Kroazja v Każakistan">
<div id="Każakistan v Ukrajna">
<div id="Ingilterra v Każakistan">
<div id="Każakistan v Belarus">
<div id="Każakistan v Ingilterra">
<div id="Ukrajna v Każakistan">
<div id="Andorra v Każakistan">
<div id="Belarus v Każakistan">
<div id="Każakistan v Kroazja">
L-aqwa skorers
F'dan il-grupp ġew skorjati 107 gowls fi 30 logħba, b'medja ta' 3.56 gowls kull logħba.
FIMCAP
Il-Fédération Internationale des Mouvements Catholiques d'Action Paroissale (FIMCAP) hija organizzazzjoni umbrella internazzjonali ta ' organizzazzjonijiet taż -żgħażagħ Kattoliċi. Fimcap tiġbor flimkien 35 assoċjazzjoni membru fi 33 pajjiż fl-Ewropa, l-Afrika, l-Asja u l-Amerika t'Isfel madwar id-dinja. Din twaqqfet fl-1962 u hija rikonoxxuta mill- Kunsill Pontifiċju għal-Lajċi bħala organizzazzjoni Kattolika internazzjonali.
Storja
Fl-1959, organizzazzjonijiet taż-żgħażagħ Kattoliċi Franċiżi, Belġjani u Olandiżi ħadmu f'Luzerna għall-ewwel darba fuq il-proġett ta 'unjoni internazzjonali. L-ewwel konferenza tad-delegati saret fil-Ġermanja fl-1960 bħala parti mill-Kungress Ewkaristiku Dinji fi Munich. F'Ottubru 1961 twaqqfet minn ħdax-il assoċjazzjoni u fl-Għid 1962 il-FIMCAP ġie stabbilit formalment. Wara r-rikonoxximent tiegħu fl-1976 mill-Kunsill Pontifiċju għal-Lajċi, il-Fimcap hija "organizzazzjoni Kattolika internazzjonali" u għalhekk membru tal-Konferenza tal-Kunsill.
Attivitajiet
Kull tliet snin il-FIMCAP torganizza l- "World Camp", kamp internazzjonali taż-żgħażagħ. Fil-livell Ewropew hemm avvenimenti ta ’ skambju bejn gruppi individwali tal-assoċjazzjonijiet membri ("Roundabouts"), korsijiet ta’ taħriġ tal- mexxejja tal-gruppi Ewropej ("EuroCourse") u "Euroclass", kors ta ’taħriġ internazzjonali ta’ għaxar xhur għall-mexxejja taż-żgħażagħ.
Kevin Michael Richardson
Kevin Michael Richardson|thumb Kevin Michael Richardson III (New York, Stati Uniti, 25 ta' Ottubru, 1964) huwa attur Amerikan.
Ġgantija
Il-Ġgantija huwa maqdes kbir li jinsab fix-Xagħra, Għawdex. Huwa meqjus bħala wieħed mill-iktar tempji importanti, mhux biss f'Għawdex iżda anki f'Malta. It-tempju jismu Ġgantija għax jagħti impressjoni li fih kienu jgħixu il-ġganti. Barra minn hekk il-ġebel tiegħu huwa kbir u b'saħħtu ħafna.
Il-Ġgantija fih żewġ imqades ħdejn xulxin, magħmulin f'bini wieħed, iżda ma jinfdux. Huwa probabbli li dan il-maqdes kien miksi b'kisja ta' tafal minn ġewwa biex jgħatti l-ħaġar, u kien hemm ukoll xi tpinġijiet b' kulur aħmar. Għalkemm fid-disinn u fil-bini il-maqdes jixbaħ ħafna lill-imqades l-oħrajn f'Malta, għandu ħaġa waħda differenti. Il-vojt ta' bejn il-ħitan ta' barra u dawk ta' ġewwa hu mimli mazkan.
It-tempji tal-Ġgantija kienu dikjarati bħala Sit Storiku Dinji mill-UNESCO fl-1980.
Diġitigrad
thumb|320px|[[Canis lupus, eżempju ta' annimal Diġitigrad tal-familja Canidae]] thumb|200px|L-għadam tal-pala tas-sieq ta' quddiem ta' [[Lupu, Canis lupus, annimal Diġitigrad]]
Diġitigrad huwa annimal li joqgħod wieqaf u li jimxi bil-piż ta' ġismu fuq id-diġitali jew fuq is-swaba (lokomozzjoni diġitigradali) u dawn jinkludu il-qtates, il-klieb u ħafna mammiferi oħra. Ġeneralment dawn l-annimali huma iktar veloċi u silenzjużi fil-movimenti tagħhom minn annimali b'tip ta' lokomozzjoni oħra.
Fejn normalment l-bniedem joqgħod bilwieqfa u jimxi fuq il-qiegħ kollu tal-pala tas-sieq imserraħ jew imiss mal-art (lokomozjoni plantigradali), id-Digitigrad jimxi fuq il-falanġi distali jew distali u l-falangi intermedji jew falanġi tan-nofs. Il-lokomozzjoni Diġitigradali hija responsabbli għall-forma ta' ganċ ferm distinta li għandhom is-saqajn tal-kelb.
Hemm differenzi anatomiċi kbar, bejn is-sieq tal-plantigrad u s-sieq tad-Diġitigrad. Annimali Diġitigradi għandhom il-karpali u t-tarsali relativament twal u allura, dawn l-għadam (li fil-bniedem jikkorispondu għal-għaksa), huma ppożizzjonati ferm aktar 'l fuq minn fejn huma ppożizzjonati fis-saqajn tal-bniedem. Dan il-fattur effetivament itawwal il-pal sal-punt, li kemm il-pal tal-idejn kif ukoll tas-saqajn fl-annimal Diġitigradi, meta mqabbla, jikkorispondu għall-għadam tas-swaba fil-bniedem biss.
Peress li s-superfiċi li tmiss mal-art u li trid tinqata' minn mal-art hija ġeneralment iżgħar, u minnħabba t-tul tas-sieq ukoll li huwa ħafna aktar, hemm tendenza li bil-lokomozzjoni diġitigradali l-movimenti jkunu iktar ħfief, għalhekk ma jonqosx li tiżdied xi ftit il-ħeffa wkoll.
Cinco de Mayo
250px|thumb|right|Il-Battalja ta' Puebla Cinco de Mayo (bl-Ispanjol għall-"5 ta' Mejju") hija vaganza nazzjonali fil-Messiku, primarjament iċċelebrata fl-istat ta' Puebla, b'rikonoxximent żgħir f'partijiet oħra tal-Messiku. Din il-btala tikkommemora r-rebħa mhux mistennija tal-armata Messikana fuq il-qawwiet Franċiżi fil-Battalja ta' Puebla ta' nhar il-5 ta' Mejju 1862, taħt il-kmand tal-Ġeneral Messikan Ignacio Zaragoza Seguín.
Fil-battalja, minkejja li kienu inqas fin-numru, il-Messikani għelbu lill-armata esperta Franċiża li kienet ilha madwar 50 sena ma ġġarrab telfa. Madankollu, is-Cinco de Mayo fil-Messiku mhix "btala federali obbligatorja", imma aktar minn hekk btala li tiġi osservata volontarjament.
Minkejja li fil-Messiku kollu din il-vaganza ftit li xejn tingħata importanza kbira, din id-data hi osservata fl-Istati Uniti u postijiet oħra madwar id-dinja bħala ċelebrazzjoni tal-wirt u l-qlubija Messikana. Madankollu, fl-Istati Uniti din il-ġurnata tiġi mħawda ma' Jum l-Indipendenza tal-Messiku, li taħbat fis-16 ta' Settembru , l-aktar btala nazzjonali u patrijottika importanti fil-Messiku.
Storja
Fl-1861, il-Messiku ma baqgħux iħallsu l-imgħax lill-kredituri tagħhom. Bħala risposta għal dan l-aġir, lejn tmiem l-1861, Franza (u pajjiżi oħra Ewropej) attakkaw lill-Messiku biex jinfurzaw il-ħlas tad-dejn. Franza iddeċidiet li tipprova tieħu u tokkupa lill-Messiku. Fl-ewwel invażjoni, Franza irnexxielha tagħmel dan; però, fil-5 ta' Mejju 1862, fil-belt ta' Puebla, il-Messikani kienu mmexxija mill-Ġeneral Ignacio Zaragoza Seguín. Minkejja li l-armata Messikana kienet rebbieħa fuq il-Franċiżi fi Puebla, ir-rebħa ttardjat l-invażjoni Franċiża fil-Belt tal-Messiku. Sena wara, Franza bdiet tokkupa lill-Messiku. Il-Franċiżi poġġew lil Massimiljanu I, Imperatur tal-Messiku fuq it-tron tal-Messiku. Il-Franċiżi, wara pressjoni min-naħa tal-Amerka, eventwalment irtiraw bejn l-1866 u l-1867. Massimiljanu ngħata l-piena tal-mewt mill-President Benito Juarez, ħames snin wara l-Battalja ta' Puebla.
Messiku
Il-vaganza tas-Cinco de Mayo hi primarjament vaganza reġjonali fil-Messiku, u ċ-ċelebrazzjonijiet isiru f'partijiet limitati tal-Messiku. Dawn iċ-ċelebrazzjonijiet jinkludu l-ikel, il-mużika u ż-żfin.
Stati Uniti
300px|right|thumb|Żeffiena fil-festival annwali tas-Cinco de Mayo. Ġewwa l-Istati Uniti, is-Cinco de Mayo bdiet tirċievi aktar importanza milli tirċievi fil-Messiku stess. Din id-data hi tabilħaqq l-aktar rikonoxxuta fl-Istati Uniti bħala data li fiha tiġi ċċelebrata l-kultura u l-esperjenza tal-Amerikani ta' dixxendenza Messikana. Din il-festa hi osservata minn ħafna Amerikani, hi x'inhi l-oriġini etnika tagħhom. Iċ-ċelebrazzjonijiet jinvolvu simboli tradizzjonali Messikani, bħall-Virgen de Guadalupe (il-Madonna ta' Gwadalupe), u figuri prominenti ta' dixxendenza Messika fl-Istati Uniti, bħal César Chávez. Biex jiċċelebraw, ħafna juru bnadar tas-Cinco de Mayo waqt li d-distretti tal-iskola jorganizzaw avvenimenti speċjali biex jedukaw lill-istudenti dwar is-sinifikat ta' din il-ġurnata. L-avvenimenti u ċ-ċelebrazzjonijiet li jsiru juru influwenza Messikana, speċjalment fil-mużika u ż-żfin reġjonali. Xi eżempji jinkludu l-ballet folklórico u dimostrazzjonijiet ta' mariachi li jsiru kull sena ġewwa l-Plaza del Pueblo de Los Angeles. Dawn iċ-ċelebrazzjonijiet joffru wkoll spunt għall-bejgħ u għall-promozzjoni ta' prodotti u servizzi Messikani, bl-enfasi taqa' fuq ix-xorb, l-ikel u l-mużika tipika.
Szczecin
Szczecin, (Ġermaniż: Stettin) hija belt tar-reġjun storiku tal-Pomeranja ta' fuq fil-majistral tal-Polonja u tinsab fuq ix-xmara Odra.
Szczecin hija l-kapitali tar-reġjun amministrativ u lokali, imsejjaħ vojvodja tal-Pomeranja tallPunent minn 1999, li qabel kienet il-kapitali tal-vojvodja ta' Szczecin.
Mazkan
Mazkan (nom tal-massa) hu fdal ta' l-inġir, jiġifieri biċċiet ta' ġebel, frak u xaħx, li jintuża biex jagħti s-saħħa f'varji kostruzzjonijiet tal-ġebel. L-għan ewlieni għall-użu tal-mazkan hu li dan jifrex jew jilqa' l-forżi fil-bini kif meħtieġ. Il-mazkan jintuża f'ċerti ħitan tad-dobblu, f'ħitan li jserrħu fuq xulxin jew bejn ħitan u xorok tas-saqaf. Il-mazkan ilu jintuża fil-bini min żmien antik ħafna. Insibuħ użat fil-ħitan tat-tempji taż-żmien in-Neolitiku, fil-bini tal-giren (biex jintela il-vojt bejn il-kileb u il-ħitan ta' barra) kif wkoll f'forom ta' ħnejjiet primittivi. F'bini antik, ħafna drabi, il-ġebel li jintuża f'ħajt li jimtela bil-mazkan ikun xulliel, jiġifieri ikun maħdum minn naħa waħda biss.
ħsieb strutturali
Il-varjetà fid-daqs tat-trab u ġebel hu importanti biex jintela' l-vojt kompletament u b'hekk iservi ta' mħadda soda li tifrex il-piż ndaqs ma kullimkien (shock absorbtion)
Plantigrad
Plantigrad huwa annimal li joqgħod wieqaf u li jimxi bil-piż ta' ġismu fuq il-qiegh kollu tal-pala tas sieq imserraħ jew imiss ma' l-art (lokomozjoni plantigradali) u dawn jinkludu il-bniedem, l-orsijiet u ħafna mammiferi oħra. Ġeneralment dawn l-annimali huma ħafna aktar goffi fil-movimenti tagħhom minn annimali b' tip ta' lokomozjoni ieħor.
Filwaqt li diġitigrad normalment joqgħod wieqaf u jimxi fuq il-falanġi distali jew distali u l-falangi intermedji jew falanġi tan-nofs, il-plantigrad joqgħod wieqaf u jimxi fuq il-podjali u l-metatarsali u dawn ċatti u jmissu ma' l-art jiffurmaw il-qiegħ tal-pala tas-sieq. Lokomozjoni plantigradali hija tip ta' lokomozjoni meqjusa bħala waħda anqas speċjaliżata jew anqas evoluta minn lokomozjoni diġitigradali jew lokomozjoni unguligradali.
Hemm differenzi anatomiċi kbar, bejn is-sieq ta' plantigrad u s-sieq ta' diġitigrad. Annimali plantigradi għandhom il-karpali u t-tarsali relativament qosra u b' hekk dawn l-għadam, huma ppużizjonati ferm aktar 'l isfel minn fejn huma ppużizjonati fis-saqajn ta' diġitigrad u jikkorispondu għal-għadam ta' l-għaksa fil-bniedem. Dan il-fattur, effetivament inaqqas sew it-tul, kemm tal-pal ta' l-idejn kif ukoll tas-saqajn ta' l-annimali plantigradi.
Peress li s-superfiċi li tmiss ma' l-art u li trid tinqata minn ma' l-art hija ġeneralment akbar, u minnħabba ukoll li t-tul tas-sieq huwa ħafn' anqas, hemm tendenza li bil-lokomozjoni plantigradali l-movimenti jkunu ta' rapidita minuri.
Valparaíso
Valparaíso hija belt fiċ-Ċili.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kwartier Storiku u l-Port Marittimu ta' Valparaíso ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Relattività (Maurits Cornelis Escher)
daqsminuri|289x289px|Ir-Relattività ta' Maurits Cornelis Escher Ir-Relattività hija stampa litografika ta' 27.7 cm × 29.2 cm magħmula mill-artist Olandiż Maurits Cornelis Escher, li ġiet stampata għall-ewwel darba f'Diċembru 1953. L-ewwel verżjoni ta' din l-opra tal-arti kienet ksilografija li saret iktar kmieni dik is-sena stess.
Deskrizzjoni
Turi dinja li fiha ma japplikawx il-liġijiet normali tal-gravità. L-istruttura arkitettonika jidher li hija ċ-ċentru ta' komunità idillika, u l-biċċa l-kbira tal-abitanti jimxu 'l hemm u 'l hawn jew jagħmlu l-affarijiet ta' kuljum bħal pereżempju jieklu. Hemm twieqi u daħliet li jagħtu għal ambjenti fil-beraħ simili għal xi parks. Il-figuri kollha huma lebsin b'ilbies identiku u għandhom irjus mingħajr fattizzi, b'għamla ta' bozza. Karattri identiċi bħal dawn huma preżenti f'bosta xogħlijiet oħra ta' Escher.
Fid-dinja tar-Relattività, hemm tliet sorsi ta' gravità, u kull sors huwa ortogonali mat-tnejn l-oħra. Kull abitant jgħix f'wieħed minn dawn il-"bjar" tal-gravità, fejn japplikaw il-liġijiet normali tal-fiżika. B'kollox hemm sittax-il karattru, li huma mifruxin ma' kull sors ta' gravità; sitta f'sors u ħamsa kull wieħed fiż-żewġ sorsi l-oħra. Il-konfużjoni apparenti tal-istampa litografija ġejja mill-fatt li t-tliet sorsi ta' gravità jidhru qishom qegħdin fl-istess post.
L-istruttura għandha settijiet ta' turġien, u kull sett ta' turġien jista' jintuża min-nies li jappartjenu għal żewġ sorsi differenti ta' gravità. Dan joħloq fenomeni interessanti, bħal fil-każ tas-sett ta' turġien ta' fuq nett, fejn żewġ abitanti jużaw l-istess sett ta' turġien fl-istess direzzjoni u fuq l-istess naħa, iżda kull wieħed minnhom juża lat differenti ta' kull tarġa; għaldaqstant, wieħed nieżel is-sett ta' turġien filwaqt li l-ieħor tiela', minkejja li t-tnejn mexjin fl-istess direzzjoni kważi maġenb xulxin. Fis-settijiet ta' turġien l-oħra, l-abitanti jidhru qishom telgħin is-settijiet ta' turġien ta' taħt fuq, iżda abbażi tas-sors ta' gravità tagħhom stess, fil-fatt qed jitilgħu s-settijiet ta' turġien normalment.
Ir-Relattività hija waħda mill-iżjed xogħlijiet popolari ta' Escher, u ntużat b'varjetà ta' modi.
Jamie Pace
Karriera
Pace beda l-karriera tiegħu l-Ingilterra fejn lagħab ma' diversi klabbs f'Londra. Fl-2001 ġie Malta u ssieħeb ma' Pietà Hotspurs.
Fuq livell internazzjonali, Pace kellu l-għażla ta' tliet nazzjonijiet: l-Ingilterra, art twelidu, Malta, peress li għandu ommu Maltija, Maria-Teresa Pace, u l-Ġamajka peress li għandu missieru Ġamajkan, Keith McDonald (li lagħab għaċ-Chelsea). Hu ddikjara għat-tim nazzjonali Malti u fid-9 ta' Frar 2005 iddebutta kontra n-Norveġja.
Lingwa Taljana
It-Taljan (, jew lingua italiana) hi lingwa Rumanza mitkellma minn madwar 60 miljun ruħ fl-Italja, u minn total ta' 120 miljun madwar id-dinja. Fl-Iżvizzera, it-Taljan huwa wieħed mill-erba' lingwi uffiċjali tal-pajjiż. Huwa hu wkoll il-lingwa uffiċjali ta' San Marino, kif ukoll il-lingwa primarja tal-Belt tal-Vatikan. Sal-1934 kien ukoll il-lingwa uffiċjali ta' Malta. It-Taljan standard, adottat mill-istat wara l-unifikazzjoni tal-Taljan, huwa bbażat fuq it-Toskan (partikularment fuq id-djaletti tal-belt ta' Firenze) u hu intermedjarju bejn il-lingwi Italo-Oċċidentali tan-Nofsinhar u l-lingwi Gallo-Romanzi tat-Tramuntana tal-Italja. L-iżvilupp tiegħu kien ukoll influwenzat minn djaletti oħra Taljani u mil-lingwa Ġermaniża tal-invażuri post-Rumani.
Fuq sfond dijakroniku, it-Taljan ġej mil-Latin u hu l-eqreb lingwa għal-Latin. B'differenza minn lingwi Rumanzi oħra, it-Taljan żamm il-kuntrast bejn il-konsonanti żgħar u twal li kienu jeżistu fil-Latin. Bħal lingwi Rumanzi oħra, l-aċċent fuq il-kliem huwa distintiv. Partikularment, fost il-lingwi Rumanzi, it-Taljan huwa meqjus bħala l-eqreb lejn il-Latin f'termini ta' lessiku. Is-similarità fil-vokabularju hi ta' 89% mal-Franċiż, 87% mal-Katalan, 85% mas-Sard, 78% mar-Reto-Rumanz u 77% mar-Rumen.
L-Element Taljan fl-Ilsien Malti
Ħafna Maltin jifhmu u jitkellmu t-Taljan ħabba l-programmi televiżivi jew għax jistudjawh l-iskola u l-università. Sal-1934 kien l-ilsien uffiċjali ta' Malta, sakemm ħadulu postu l-Malti u l-Ingliż.
L-Ilsien Malti għandu għeruq semitiċi imma biż-żmien ħa ħafna kliem mill-Isqalli Medjovali u mit-Taljan. Fost l-iktar kategoriji ta' kliem li ġew mit-Taljan insibu:
1.	Arti: pittur, tila, kapulavur, kompożizzjoni, kjaroskur, abbozz, pinzell, skultur, mudell, perspettiva, eċċ. 2.	Mużika: opra, sopran, tenur, pjanu, sonata, orkestra, vjolin, sinfonija, kompożitur, kor, eċċ.
3.	Letteratura: novella, rumanz, ballata, dramm, eleġija, epika, narrativa, metafora, sunett, lirika, eċċ.
4.	Knisja: saċerdot, navi, sagristija, koppla, abbati, ostja, liturġija, vespri, altar, fratellanza, eċċ.
5.	Mediċina: ingwent, siringa, operazzjoni, anatomija, infermier, mistura, professur, terapija, garza, loppju, eċċ.
6.	Liġi: avukat, awla, libell, rikors, kawża, maġistrat, ġurat, prokuratur, proċess, appell, eċċ.
8.	Ħajja Urbana: palazz, funtana, qorti, teatru, mużew, lukanda, università, bibljoteka, pjazza, każin, eċċ.
9.	Navigazzjoni: barkun, ankra, pruwa, poppa, vapur, ammirall, flotta, skuna, frejgata, karavella, eċċ.
10.	Xjenza: ċellola, atomu, simmetrija, mikroskopju, laboratorju, fiżika, termometru, matematika, kimika, mikrobu, eċċ.
11.	Ilbies: ingravata, kappell, mantell, ingwanti, kalzetti, pavru, inforra, ċintorin, beritta, xalla, eċċ.
12.	Skola/Uffiċċju: segretarja, reġistru, skrivanija, nota, pitazz, gomma, riga, taljakarti, klassi, surmast, eċċ.
13.	Militar: kavallerija, kapural, armata, gwerra, bumbardament, kanun, ġeneral, battalja, artillerija, suldat, eċċ.
14.	Snajja': barbier, induratur, arġentier, tnalja, martell, ċana, morsa, tavla, bronż, stann, skalpell, eċċ.
15.	Oġġetti tad-dar: purtiera, tapit, tvalja, antiporta, armarju, banju, finestrun, tavolina, pultruna, gwardarobba, eċċ.
16.	Ikel: pizza, minestra, soppa, insalata, gallettini, torta, biskuttini, vitella, ċanga, balbuljata, spagetti, eċċ.
17.	Arkitettura: perit, kolonna, arkata, pedament, intrata, balavostra, kuritur, loġġa, sala, pjanta, eċċ.
18.	Frott, Siġar, Fjuri, Pjanti: freżja, prinjol, ċipress, mandolin, bambinella, margeriti, gladjoli, tulipan, arbuxxell, eċċ.
19.	Annimali: iljunfant, tigra, ġiraffa, lupu, iljun, ċerv, ċerna, pixxispad, ajkla, melvizz, eċċ.
20.	Ambjent Naturali: vulkan, xmara, bosk, peniżola, kaskata, arċipelagu, muntanja, foresta, oażi, kontinent, eċċ.
Michel de Montaigne
Michel Eyquem de Montaigne (28 ta’ Frar 1533 – 13 ta’ Settembu 1592) kien filosfu, kittieb u politiku Franċiż.
Bijografija
Michel Eyquem de Montaigne, iżjed magħruf bl-isem sempliċi ta' Montaigne, twieled minn familja ta’ merkanti ta’ Bordeaux li kienet saret nobbli żewġ ġenerazzjonijiet qabel. Fl-1477, Bużnannuh Ramon Eyquem kien kiseb kastell tas-seklu XIV f’Saint-Michel-de-Montaigne fil-Périgord, u hekk akkwista t-titlu ta’ "Seigneur de Montaigne", li wirtuh uliedu u n-neputijiet.
Fosthom, Pierre Eyquem, kien l-ewwel wieħed li mar jogħqod b’mod permanenti fil-kastell li rrestawra u ffortifika. Dan kien iġġieled l-Italja u fl-1528 iżżewweġ lil Antoinette de Louppes, bint merkant ta’ Toloża ta’ oriġni marrana. Pierre Eyquem irċieva t-titlu nobiljari fl-1519 u ġie elett sindku ta’ Bordeaux fl-1554.
Michel kien l-ewwel tifel tal-koppja li għex u kien il-kbir fost seba’ aħwa. Missieru ried jagħtih edukazzjoni skond il-prinċipji ta’ l-umaneżmu tas-seklu XVI. Skond Montaigne stess, bagħtuh jitrabba ma’ familja f’raħal fqir biex jidra mod ta’ għixien iżjed umli u ordinarju (Saġġi, III, 13). Meta kellu tliet snin ħaduh lura l-kastell, u tawh bħala għalliem tabib Ġermaniż jismu Hortanus, li kellu l-ordni li jkellmu bil-Latin biss, bħal bqija tal-familja. Ta’ tlettax-il sena, meta kien għadu jaf jitkellem bil-Latin biss, bagħtuh il-kulleġġ ta’ Guyenne f’Bordeaux, post importanti ta’ l-umaneżmu Bordoliż, fejn tgħallem il-Franċiż, il-Grieg antik, ir-retorika u t-teatru.
Ma nafux jekk kienx f’Toloża jew Pariġi fejn, aktarx bejn l-1546 u l-1554, temm l-istudju tal-liġi li kien ħa jkun indispensabbli għall-attività futura tiegħu. Fl-1557 sar kunsillier fil-"Cour des Aides" (Qorti ta’ l-Għenniena) ta’ Périgueux li wara ngħaqad mal-Parlament ta’ Bordeaux. Baqa’ f’dil-ħatra għal tlettax-il sena u mar fuq bosta missjonijiet il-qorti ta’ Franza. Mill-1561 sa l-1563 kien jagħmel parti mill-qorti ta’ Karlu IX ta’ Franza.
Fl-1558 iltaqa’ ma’ Étienne de La Boétie, il-kollega tiegħu fil-parlament, tliet snin ikbar minnu, u sar ħabib tal-qalb tiegħu. Il-ħsieb, mimli stoiċiżmu, ta’ de La Boétie, kellu influwenza qawwija fuqu.
Fit-23 ta’ Settembru 1565, iżżewweġ lil Françoise de La Chassaigne, bint Joseph de La Chassaigne (1515-1572), sinjur ta’ Javerlhac, kunsillier tar-re u president tal-Parlament ta’ Bordeaux fl-1569. Françoise kienet tnax-il sena iżgħar minnu. Twieldulhom għaxart-ibniet li fosthom waħda biss — Léonor de Montaigne — għexet. Jidher li ż-żwieġ ma kellux importanza kbira fil-ħajja emozzjonali ta’ Montaigne. Il-miżżewwġin kienu jorqdu separati, ħaġa spissa f’dak iż-żmien, u Montaigne, imħabbat b’attivitajiet oħra, kien kuntent li jħalli 'l martu tieħu ħsieb il-proprjetà tiegħu.
Min-naħa l-oħra, il-ħbiberija ma’ Étienne de La Boétie, li bdiet fl-1558, kienet ta’ importanza profonda. Il-mewt ħesrem ta’ ħabibu, erba’ snin wara, ħalliet f’Montaigne vojt insopportabbli li esprimih fis-saġġ De l'amitié:
Fl-1568 miet missieru li miegħu Michel kellu rabta qawwija. L-ewwel xogħol ippublikat ta’ Montaigne (1568-1569), miktub biex jikkuntenta l-missieru, kien it-"Teoloġija naturali ta' Raymond Sebond", fejn jipprova "juri l-verità tal-fidi Nisranija u Kattolika", u juża forma letterarja li tikkonsisti f’li iġġiegħlek taħseb li qiegħed taqra traduzzjoni mil-Latin għall-Franċiż.
L-irtir għall-ħajja privata u l-kitba tas-"Saġġi"
Matul il-gwerer tar-reliġjon, Montaigne, li kien Kattoliku, għamilha ta’ moderatur, irrispettat kemm mill-Kattoliku Enriku III u kemm mill-Protestant Enriku ta’ Navarra, li miegħu kellhu ħbiberija qawwija. Fl-1577, dan ta’ l-aħħar, sar re ta’ Navarra, u ħatru gentilhomme de sa Chambre.
Djarju ta’ vjaġġ
Fl-1580 u l-1581 għamel vjaġġ twil fi Franza, l-iSvizzera, l-Ġermanja u l-Italja, bit-tama li l-ilma termali jgħinu jfiq mill-kliewi li kien ibati bihom. Wara li dam ftit żmien Verona u Venezja, mar Ruma, fejn baqa’ sa l-aħhar t’April u kien milqugħ bl-unuri kollha. F’Mejju reġa’ telaq biex iżur it-Toscana li kien għadda minnha fil-ħarifa tas-sena ta’ qabel biex isir jaf iżjed fuqha. Lucca, Pistoia u ċentri minuri oħra għoġbuh, imma deherlu li Firenze ma tħabbathiex ma’ Venezja għas-sbuħija. Dam żmien twil il-Bagni di Lucca, biex jieħu l-kura ta’ l-ilma..
Lura lejn il-ħajja politika
Meta mar lura pajjiżu, il-filosfu wettaq bil-kompetenza x-xogħol ta' sindku għal sentejn u ġie rielett għal sentejn oħra. F’dan l-aħħar perijodu, wera li kien diplomatiku abbli, u mmedja bejn il-mexxej Protestant Enriku ta’ Navarra (re futur bl-isem ta’ Enriku IV), il-mexxej Kattoliku Enriku ta’ Guise u l-Marixxall ta’ Matignon, bl-għan li jevita li l-belt ta’ Bordeaux tiġi mdaħhla fil-gwerra ċivili li faqqet fl-1584 wara l-mewt tal-werriet desinjat id-Duka ta’Angou.
Meta għaddielu l-mandat ta’ sindku (1585), feġġet epidemja tal-pesta fir-reġjun ta’ Bordeaux. Montaigne kellu jitbiegħed mill-artijiet tiegħu, u meta għaddiet l-epidemja rrtira lejn il-kastell tiegħu u beda jaħdem fuq it-tielet ktieb tas-Saġġi, li ġie ppubblikat fl-1588.
It-"Tour de la librairie"
It-"Tour de la librairie" (torri tal-bibljoteka), li fit-tielet sular tiegħu Montaigne irtira biex ikompli l-ħidma letterarja tiegħu, kien bini ċilindriku, li hu l-unika parti li baqgħet wieqfa mill-Kastell ta’ Montaigne f’Saint-Michel-de-Montaigne. Fl-1587 ħabtu għalih u serquh meta kien fuq vjaġġ lejn Pariġi, u meta wasal fil-belt tefugħ il-ħabs għal ftit sigħat minħabba l-istorbju li qam. Fl-1588 il-filosfu sar jaf ‘l Marie de Gournay, ammiratriċi akkanita tax-xogħol tiegħu. Il-mewt ġìet fuqu għall-għarrieda fl-1592, waqt li kien qiegħed jaħdem fuq is-Saġġi. L-għana u l-varjetà ta’ l-esperjenzi ta’ ħajtu u l-karigi importanti li kellu jagħtu valur partikulari lill-osservazzjonijiet psikoloġiċi u r-riflessjonijiet morali sbieħ tiegħu.
L-importanza tal-ħsieb ta' Montaigne
250px|thumb|right|Michel de Montaigne L-iskop iddikjarat tax-xogħol tiegħu hu li "jiddeskrivi l-bniedem u b’mod iżjed partikulari lilu n-nifsu". kiteb fl-ewwel paġni tas-Saġġi. U fihom tkellem fit-tul fuq il-karatteristiċi, it-temperament, is-sentimenti u l-idejat tiegħu u l-ġrajjiet ta’ ħajtu. L-għan tiegħu kien li jikseb l-għerf. Is-sentiment ta’ ħajja aċċettata għal kollox u mela gawduta, tal-mewt mistennija bla biża’, meqjusa bħala ġrajja naturali, jagħmlu dan il-ktieb estremament uman.
Montaigne kien iqis il-varjabbiltà u l-inkostanza bħala ż-żewġ karatteristiċi ewlenin tiegħu. Iddeskriva l-memorja dagħjfa tiegħu, il-kapacità li jħoll il-konflitti mingħajr ma jidħol emottivament fihom, l-istmerrija tiegħu għan-nies li jiġru wara l-fama u l-provi tiegħu li jinqata’ mid-dinja biex iħejji għall-mewt. Il-motto famuż tiegħu "X’naf ?" jidher bħala l-punt tat-tluq għall-mistoqsijiet filosofiċi tiegħu.
Ix-xogħol tal-filosfu jagħti l-qarrej l-impressjoni li l-attività pubblika kienet toħodlu l-ħin kollu tiegħu, filwaqt li l-unika ħwejjeġ essenzjali għal Montaigne baqgħu l-għarfien tiegħu in-nifsu u tfittix għall-għerf. Fis-Saġġi jpinġi bniedem bil-komplessità kollha tiegħu, li jaf bil-kontraddizjonijiet tiegħu, animat minn żewġ passjonijiet biss: il-verità u l-libertà.
Il-filosfu kien fost il-pijunieri tal-ħsieb modern. Bl-istudju tiegħu innifsu, wasal biex jaċċetta l-ħajja bil-kontraddizjonijiet tagħha kollha. Il-kundizzjoni umana idejali għall-Montaigne hi li naċċettaw lilna nnfisna u l-oħrajn bid-difetti kollha u n-nuqqasijiet kollha li ħajja iġġib magħha. Fl-aħħar snin ta’ ħajtu kellu l-wens tal-kumpannija ta’ Marie de Gournay, li kienet għalih għażiża qiesha tifla adottiva. Marie fliemkien ma’ Pierre de Brach ħadet ħsieb edizzjoni tax-xogħlijiet ta’ Montaigne, li dehret wara mewtu fl-1595.
L-influwenza tal-kittieb kienet enormi fuq il-letteratura Ewropea kollha. Is-Saġġi saru meqjusa bħala waħda mix-xogħlijiet l-iżjed sinjifikattivi u oriġinali tar-Rinaxximent. Sostanzjalment huma passi li jvarjaw fit-tul, forma, suġġett u burdata. Xi wħud huma qsar ħafna, waqt li oħrajn - iżjed twal – jiffaċċjaw problemi li jolqtu ‘l dak iż-żmien, per eżempju, l-użu tat-tortura bħala mezz ta’ prova.
L-istil ta’ Montaigne hu ferrieħi u bla-preġudizzji: jgħaddi ħafif minn ħsieb għall-ieħor. Il-ħsiebijiet tiegħu huma il-ħin kollu msaħħin biċ-ċitazzjonijiet mill-klassiċi Ġriegi u Latini. Jiġġustifika din id-drawwa bl-inutilità li "wieħed jerġa' jgħid xi ħaġa b’mod għar milli ħaddieħor kien irnexxielu jgħid aħjar qabel".
Wera stmerrija kbira għall-vjolenza u għall-ġlied fratriċidju bejn il-Kattoliċi u Protestanti (u wkoll bejn il-Guelfi u l-Ghibellini) li kien bdew joqtlu ‘l xulxin fl-istess żmien li beda r-Rinaxximent, jiddelludu t-tamiet li l-umanisti kellhom fih. Skond Montaigne, hemm bżonn li nevitaw li nirriduċu il-komplessità għal pika bejn żewġ naħat, u għandna l-obbligu li nħeġġu u nġibu l-quddiem l-irtirata xettika bħala risposta għall-fanatiżmu.
Stefan Zweig jgħid fuqu :
L-umanisti ħasbu li fid-Dinja l-Ġdida ħa jsibu l-Ġenna ta’ l-Art, waqt li Montaigne iddeplora l-fatt li l-konkwisti ġabu tbatija kbira fuq dawk kollha li kienu għamluhom lsira. “Vittorji vili” kien isejħilhom. Kien iżjed jistmerr it-torturi li nies bħalu wettqu fuq bnedmin oħra mill-kannibaliżmu ta’ dawk l-Indjani ta’ l-Amerka, li kienu jsejjħulom "slavaġġ", u li hu kien jammira għall-privileġġ li kienu jżommu għall-kap tagħhom li  "jmexxihom għall-gwerra minn quddiem".
Fuq kollox Montaigne kien jappoġġa bill-qawwa l-umaneżmu. Kien jaħseb li billi l-“Jien” juri ruħu fil-kontraddizzjoniet u varjazzjoniet, hemm bżonn li neħilsu mit-twemmin u preġudizzji li jtellfuh.
Il-kitba tiegħu hi kkaratterizzata b’pessimiżmu u xettiċiżmu rari fir-Rinaxximent. Waqt li jsemmi l-każ ta’ Martin Guerre, jgħid li l-umanità ma tistax tilħaq iċ-ċertezza u jirriġetta l-propożizzjonijiet assoluti u ġenerali. Skond Montaigne ma nistgħux noqgħodu fuq ir-raġunamenti tagħna għax il-ħsibijiet jiġu mingħajr att ta’ volontà: mhumiex fil-kontroll tagħna. M’għandniex għalfejn innħossuna superjuri għall-annimali.
L-Edukazzjoni
Fost it-temi ta’ interess kbir li ttratta insibu l-edukazzjoni, il-ħbiberija, il-virtù, l-uġiegħ, il-mewt. Fl- Edukazzjoni, Montaigne jistmerr il-kastigi u kull għamla ta’ kostrizzjoni. Il-metodu li jsegwi fl-espożizzjoni, fejn għandu l-ħabta li jittratta bosta temi l-istess ħin, jagħmilha diffiċli li wieħed isegwi l-linja ta’ żvilupp tal-ħsibijiet profondi tiegħu.
Ħafna qarrejja jibqgħu affaxxinati sewwa bl-awtoritratt ta’ l-awtur li l-ktieb ippinġi. Montaigne ma beżgħax jiddeskrivi ruħu mimli paradossi u kontraddizzjonijiet. Is-Saġġi jirrappreżentaw l-ewwel awtoritratt fil-letteratura Ewropea u kellu influwenza deċiżiva fuq il-kittieba, letterati u filosfi li ġew wara bħal Blaise Pascal, Jean-Jacques Rousseau u Marcel Proust.
Mill-punto di vista strettament filosofiku, wieħed jista’ jara li ħsieb ta’ Montaigne hu mifrux wisq biex jista’ jitqiegħed f’sistema filosofikament riġidu, għadda minn fażi stoika (1572-1573) u fażi xettika fl- 1576, qabel ma sab pożizzjoni awtonoma. Għall-eżistenza u n-natura t’ Alla, joqgħod fuq ir-rivelazzjoni, imma l-ħsieb tiegħu hu qrib ħafna ta’ l-anjostiċiżmu, u infatti, jisħoq iżjed fuq id-dubju minn fuq il-fidi, għax iqis id-dubju inċentiv li jżomm il-ġudizzju dejjem attent u ħaj.
Lamantin tal-Karibew
thumb|227px|Lamantin tal-Antilli (Trichechus manatus manatus) Il-Lamantin tal-Karibew (Trichechus manatus) huwa wieħed minn tliet speċi ta' mammiferi plaċentati erbivori kbar tal-ilma, mill-familja Trichechidae fil-ġeneru Trichechus. Dan il-lamantin huwa l-aktar speċi li ġiet studjata fost it-tlieta li jeżistu.
Il-Lamantin tal-Karibew għandu ġilda griża fil-kannella ċar u bħala kobor huwa l-akbar fost it-tliet speċi ta' lamantini, twil minn 3.5 metri sa 4.6 metri u jiżen bejn 500kg sa aktar minn 1500kg. Dan il-lamantin minn barra huwa simili ħafna tal-Lamantin Afrikan, wieħed mill-ftit fatturi li jista' jgħin fl-identifikazzjoni, apparti ovvjament il-lokalità, huwa d-daqs, għax normalment il-Lamantin tal-Karibew jiżen 'il fuq mid-doppju u jidher ħafna eħxen minn dak Afrikan.
Hemm żewġ sottospeċi ta' dan il-Lamantin: dik ta' Florida T.manatus latirostris u dik tal-Antilli T.manatus manatus u minn barra jidhru totalment identiċi.
Dieta
Il-Lamantin tal-Karibew huwa mammiferu erbivoru li jiekol ħafna speċi ta' algi, pjanti u veġetazzjoni tal-ilma. Lamantin adult normalment jiekol bejn 10% u 15% tal-piż ta' ġismu f'veġetazzjoni kuljum.