cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erbivoru
Fiż-żooloġija, Erbivoru huwa annimal li huwa addattat b' tali mod li jiekol primarjament pjanti (minflok il-laħam). Dawn it-tipi ta' annimali xi kultant jissejħu veġetarjani, għalkemm din il-kelma nużawha wkoll biex niddiskrivu nies li jagħżlu li ma jiklux laħam, kontra l-annimali li ma jistgħux jieħdu tali deċiżjoni. left|thumbnail|300px|[[Biżonti Bison spp. eżempju ta' mammiferu Erbivoru tal-familja Bovidae]] L-Erbivori jistgħu jiġu klassifikati u jinqasmu f' sottogruppi varji, bħala fruġivori, li jieklu primarjament frott; folivori, li jispeċjalizzaw billi jieklu weraq; nettarivori, li jikkunsmaw in-nettari tal-fjuri, (sustanza likwida ħelwa ħafna); fost l-insetti u l-artropodi erbivori, il-livell ta' speċjalizzazjoni jista jiġi rfinut aktar u jinkludi l-wikkiela taż-żerriegħa granivori, il-wikkiela tal-pollini pollinivori, il-konsumaturi tal-likwidi tal-pjanti mukivori u dawk speċjalizzati biex jieklu l-injam ksilofaġi jew għeruq riżofaġi.
F'annimali oħra, il-grad ta' speċjalizzazjoni mhuwiex daqshekk avvanzat, u ħafna annimali li jieklu l-frott u l-weraq jieklu partijiet oħra mil-pjanti, ħafna drabi l-għeruq u ż-żrieragħ. Id-dieta ta' wħud mil-erbivori tvarja minn staġun għal ieħor, speċjalment f' żoni temperati, fejn partijiet differenti tal-pjanti jkunu disponibbli fi żminijiet differenti tas-sena.
L-Erbivori jiffurmaw ħolqa importanti fil-katina tal-ikel, għax dawn jibdlu jew jittrasformaw l-enerġija tax-xemx maħżuna fil-pjanti, f'ikel li jista' jiġi kkunsmat mil-karnivori u l-omnivori. Għalhekk ngħidulhom il-konsumaturi primarji fil-katina tal-ikel.
Mellieħa
Il-Mellieħa huwa villaġġ fit-Tramuntana ta' Malta. Jokkupa l-peninsula li ħafna jirreferu għaliha bħala 'd-denb tal-ħuta', minħabba l-forma tagħha.
L-etimoloġija ta' l-isem 'Mellieħa' possibilment hi dik ta' nisel Grieg, peress illi Melleca (li tittraduċi bħala għasel) jirrappreżenta industrija antika f'din il-parti tal-pajjiż. Alternattiva oħra hija x-xebħ mal-kelma 'melħ' (kelma t'oriġini Semitika), peress illi fil-Mellieħa probabbilment kien jinġabar il-melħ minn salini li kien hemm mal-kosta, fil-Medjuevu u anke qabel.
Ġeografija
Ġeografikament dan il-villaġġ igawdi minn varjeta' ta' pajsaġġi, bi ħdura u msaġar żgħar (bħal tal-Miżieb u ta' l-Aħrax), ir-Riserva Naturali ta' l-Għadira (li probabbilment hi l-unika roqgħa ilma naturali eżistenti s-sena kollha fil-pajjiż) li hi żona protetta, l-irdumijiet fil-Lvant (tax-Xquq, qrib Il-Prajjet, imsejjaħ Popeye Village) bl-Ingliż u fil-Punent (tal-Madonna ta' l-Aħrax). Insibu wkoll l-ikbar ammont ta' xagħri fil-gżejjer Maltin fejn jikber ħafna sagħtar li minnu jinġabar għasel imfittex ħafna. Naraw ħafna widien tant fertili, b'ilma ġieri s-sena kollha, bosta siġar tal-frott u raba' saqwi. Insibu wkoll numru ta' bajjiet mrammla bħar-Ramla taċ-Ċirkewwa Paradise Bay, l-Armier kif ukoll l-akbar bajja ramlija ġewwa Malta: il-Bajja tal-Mellieħa jew kif inhi aħjar magħrufa mal-Maltin, l-Għadira.
Storja
Instabu diversi traċċi preistoriċi mxerrdin mal-Mellieħa illi juru biċ-ċar illi din il-lokalita' kellha preżenza ta' nies li kellhom livell ta' żvilupp, snajja u xi forma ta' twemmin reliġjuż.
Minħabba n-numru ta' fdalijiet Rumani u Puniċi fil-viċin tal-Mellieħa, bħall-banjijiet Rumani f'Għajn Tuffieħa, is-Salini u San Pawl Milqi f'Burmarrad, wieħed jista' jimmaġina illi fil-Mellieħa seta' kien hawn xi forma ta' abitanti illi kienu nvoluti fl-agrikoltura (bħall-produzzjoni taż-żejt taż-żebbuġa u għasel) u forsi anke s-sajd.
Huwa mifhum li fil-Medju Evu il-popolazzjoni tal-Mellieħa kienet waħda limitata meta kkomparata ma' dik ta' villaġġi u bliet 'l bogħod mit-tramuntana tal-gżira, l-aktar dawk qrib iċ-ċentru u madwar il-Port il-Kbir. Hu wkoll possibbli li din iż-żona setgħet kienet diżabitata għal medda ta' snin, jew forsi abitata biss temporanjament matul ċerti staġuni. Dan jirrefletti realtajiet ekonomiċi diffiċli f'perjodi meta d-distanzi, il-mezzi tat-trasport u l-kommunikazzjoni kienu ristretti, jekk mhux ineżistenti għal kollox.
Kien lejn l-aħħar parti tal-preżenza f'Malta tal-Kavallieri ta' San Ġwann, fis-Seklu XVII illi l-Mellieħa esperjenzat interess probabbilment minħabba l-pożizzjoni loġistikament favorevoli tagħha għal dawk illi jivvjaġġaw regolarment minn/lejn il-gżira t'Għawdex, u għal dawk illi xtaqu jesplojtaw il-potenzjal agrikolu ta' din iż-żona fertili.
Kien hemm ukoll fattur ieħor ferm importanti, dak tas-sigurtà illi Malta akkwistat ftit ftit hekk kif il-piraterija (li kienet industrija ewlenija tal-Kavallieri, assistiti minn bosta Maltin u Għawdxin) spiċċat fix-xejn u magħha naqsu l-invażjonijiet pjuttost frekwenti mis-sibbien f'dawn l-inħawi 'il bogħod mill-protezzjoni tas-swar ta' l-ibliet.
Kien f'dan il-perjodu illi l-popolazzjoni rabbiet il-kunfidenza neċessarja biex tistabilixxi kolonji ta' Maltin u anke Għawdxin fil-lokalita' Melleħija. Kien wara dan iż-żmien ukoll illi naraw l-istituzzjoni tal-parroċċa tal-Mellieħa (wara li ma baqatx taqa' taħt dik tan-Naxxar) fuq bażi aktar permanenti.
Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, il-Mellieħa rat żviluppi notevoli, b'aktar bini, titjib ta' toroq u fl-infrastruttura (bħas-sistemi tad-dawl elettriku, drenaġġ u ilma) u l-bini ta' l-iskola tal-gvern.
Għall-popolazzjoni taż-żona, illi pjuttost ma tantx kienet gawdiet mill-industriji tal-port u tarznari kif ukoll mix-xogħol maħluq mis-servizzi militari Ingliżi, it-turiżmu kien opportunita' li ħalliet marka profonda fuq il-lokal sal-ġurnata tal-lum mhux biss mill-aspett ekonomiku iżda wkoll dak soċjali u ambjentali.
Ħafna mill-Melliħin antiki (dawk illi kien ilhom residenti f'din il-lokalita' sa minn qabel il-gwerra) kellhom artijiet agrikoli, jew konnessjonijiet oħrajn mal-biedja (trobbija ta' l-annimali, tkabbir ta' frott u ħxejjex, eċċ.). Dan l-istil ta' ħajja inqered kważi għal kollox lejn it-tmiem tas-Seklu XX għaliex l-orjentazzjoni ekonomika tal-Mellieħa saret waħda ibbażata fuq it-turiżmu u servizzi relatati.
It-turiżmu u l-progress ekonomiku nazzjonali ġab l-ispekulazzjoni ta' l-artijiet tal-lokalita' lejn l-aħħar tas-snin tmenin u l-bidu tas-snin disgħin. Din l-ispekulazzjoni wieħed jista' jiddeskriviha bħala evidenza ta' stat ekonomiku affluenti. Dan ta' l-aħħar kien effett sekondarju tal-progress in ġenerali f'Malta li wieħed seta' josserva f'partijiet oħra tal-pajjiż, speċjalment ġo Tas-Sliema, f'Buġibba, u saħansitra f'Għawdex.
Mill-aspett ambjentali, ħafna esprimew li dan sarraf ukoll f'rigress ambjentali l-aktar minħabba l-istili ta' bini adottati (bil-liġi illi tobbliga l-użu tal-ġebla tal-franka fil-bini tal-faċċati fis-snin sebgħin f'Malta, u l-bini illegali fl-hekk imsejħa 'green areas'). Insibu l-garaxxijiet/kmamar ta' villeġġjatura li tfaċċaw mil-lejl għan-nhar f'ħafna żoni mal-kosta.
Sfortunatament ftit hemm rimedji għal din is-sitwazzjoni ambjentali llum il-ġurnata. Fil-futur, bl-impenn tal-Kunsill Lokali hu mistenni kontroll aktar strett fuq il-permessi għal bini ġdid.
Il-Mellieħa tilfet ukoll ħafna mill-karatteristiċi rurali li jiftakru sew dawk imwielda qabel is-snin sebgħin. Illum din il-lokalità hija raħal imdaqqas, b'popolazzjoni illi tvarja darbtejn fis-sena: b'medja ta' madwar 6,000 persuna bejn Novembru u April, u medja ta' madwar 17,000 fix-xhur sajfin bejn Mejju u Ottubru. Post tajjeb biex tghum!
Demografija ta' Malta
Malta hija waħda mill-artijiet li għandhom l-ogħla densità ta' popolazzjoni, b'madwar 1,250 ruħ għal kull kilometru kwadru (3,000 għal mil kwadru). Abitata sa minn żminijiet preistoriċi, Malta kienet l-ewwel kolonizzata mill-Feniċi, mill-Kartaġiniżi, ir-Rumani, il-Biżantini u l-Għarab. Iktar tard, l-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann, it-Taljani, u l-Ingliżi influwenzaw il-ħajja u l-kultura Maltija.
Il-maġġoranza tal-barranin f'Malta, is-soltu Ingliżi rtirati jew min jiddependi fuqhom, jgħix madwar in-naħa ta' Tas-Sliema. Il-Kattoliċiżmu Ruman hu r-reliġjon uffiċjali tal-pajjiż, hekk kif stabbilit fil-Kostituzzjoni Maltija; iżda, il-libertà tal-kuxjenza u tar-reliġjon huma protetti. Malta għandha żewġ lingwi uffiċjali: Il-Malti, l-ilsien nazzjonali, u l-Ingliż, filwaqt li t-Taljan jinftiehem ħafna wkoll billi kien ukoll lingwa uffiċjali sal-1934. Ir-rata tal-litteriżmu hi ta' 90%, waqt li fl-1946 kienet 63%. L-iskola hi obbligatorja sal-età ta' 16-il sena.
==Statistiki Vitali ==
Profil demografiku 2012
Dawn l-istatistiki demografiċi huma meħuda minn "Index Mundi 2012" jekk mhux indikat il-kontra.
Popolazzjoni: 409,836 (Lulju 2011 st.)
Struttura tal-età: 0-14 snin: 15.7% (rġiel 32,829; nisa 31,198) 15-64 snin: 68.5% (rġiel 142,006; nisa 137,803) 65 snin u iktar: 15.8% (rġiel 28,305; nisa 36,192) (2011 st.)
Rata tat-tkabbir tal-popolazzjoni: 0.359% (2011 st.)
Rata ta' twelid: 10.31 twelid/1,000 ruħ (2011 st.)
Rata tal-mortalità: 8.72 mewt/1,000 ruħ (2011 st.)
Rata netta ta' migrazjoni: 2 Migrant/1,000 ruħ (2011 st.)
Proporzjon tas-sessi: mat-twelid: 1.06 rġiel/nisa taħt il-15: 1.05 rġiel/nisa 15-64 sena: 1.03 rġiel/nisa 65 sena u iktar: 0.79 rġiel/nisa popolazzjoni totali: 0.99 rġiel/nisa (2011 st.)
Rata tal-mortalità infantili: 3.65 mewt/1,000 twelid ħaj (2011 st.)
Rata totali tal-fertilità: 1.53 twelid/mara (2011 st.)
Reliġjon: Kattoliċiżmu Ruman - 91%
Popolazzjoni skont il-lokalità
L-ikbar Bliet fl-1 ta' Jannar 2017 skont stimi ufiċċjali:
André Citroën
André-Gustave Citroën ([ɑ̃dʁe ɡystav sitʁɔɛn]; twieled fil-5 ta’ Frar 1878 – miet fit-3 ta’ Lulju 1935) jew sempliċement André Citroen, kien industrijalista Franċiż u l-fundatur tal-kumpanija Franċiża li tipproduċi l-karozzi Citroën. Huwa baqa’ magħruf l-iktar għad-ditta tal-karozzi Citroën, iżda wkoll għall-applikazzjoni ta’ gerijiet bi spirali doppja.
Ħajja u karriera
Huwa twieled f’Pariġi, Franza, fl-1878. André-Gustave Citroen kien il-ħames u l-aħħar wild tal-ġenituri Lhud tiegħu, il-merkant tad-djamanti Levie Citroen u martu Masza Amelia Kleinman. Kuġinuh kien il-filosofu Brittaniku Sir A. J. Ayer (l-unika iben taz-zija tiegħu Reine).
Il-familja Citroen marret tgħix f’Pariġi fl-1873. Malli waslu, il-kunjom Olandiż ġie mibdul f’wieħed Franċiż permezz taż-żewġ tikek fuq il-vokali e (djareżi) x’aktarx minn wieħed mill-għalliema ta’ André. Il-kunjom Olandiż Citroen oriġina minn nannu fin-Netherlands li kien bejjiegħ tal-merċa u tal-frott tropikali, u li kien adotta l-kunjom Limoenman, jiġifieri “il-bejjiegħ tal-ixkomp”. Madankollu, ibnu biddel il-kunjom għal Citroen, li bl-Olandiż tfisser “lumija”.
Missieru wettaq suwiċidju meta André kellu sitt snin (x’aktarx wara l-falliment ta’ negozju li kellu f’minjiera tad-djamanti fl-Afrika t’Isfel). Jingħad li meta kien żgħir, André Citroën kien ispirat mix-xogħlijiet ta’ Jules Verne u wara li kien ra l-kostruzzjoni tat-Torri Eiffel għall-Wirja Dinjija xtaq isir inġinier.
Citroën studja fl-École Polytechnique fl-1900. Dik is-sena huwa żar il-Polonja, art twelid ommu, li kienet għadha kemm mietet. Matul dik il-btala, huwa ra mastrudaxxa jaħdem fuq sett ta’ gerijiet bi struttura qisha dik tax-xewk tal-ħut. Dawn il-gerijiet kien jagħmlu inqas storbju u kienu iktar effiċjenti. xellug|daqsminuri|Gerijiet b’sinjali qishom V doppja bil-maqlub li x’aktarx ispirat il-logo tad-ditta Citroën. Citroën xtara l-privattiva tagħhom bi ftit flus, u dawn wasslu għall-invenzjoni ta’ Citroën: il-gerijiet bi spirali doppja. Jingħad ukoll li dawn ispiraw ukoll il-logo tad-ditta Citroën. Fl-1908 huwa sar il-President tal-kumpanija tal-karozzi Mors, fejn kellu suċċess kbir.
Marie Ponsot
Bijografija
Bint Marie Candee li kienet għalliema fl-iskejjel pubbliċi, u William Birmingham li kien impurtatur, Ponsot twieldet fi Brooklyn ġewwa New York u trabbiet flimkien ma’ ħuha fi Queens, il-Ġamajka. Minn età żgħira hi bdiet tikteb il-poeżiji, li ftit minnhom ġew ippubblikati fil-Brooklyn Daily Eagle. Wara li ggradwat minn St. Joseph's College for Women in Brooklyn, Ponsot kisbet lawrja ta’ Masters fil-Letteratura tas-Seklu Sbatax mill-Columbia University. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, hi marret Pariġi fejn iltaqgħet u żżewġet lil Claude Ponsot, pittur u student ta’ Fernand Léger. Tul it-tliet snin li għexu f’Pariġi, il-koppja kellha tifla. Kien il-ħabib tagħha, l-artist Amerikan Lawrence Ferlinghetti, li fl-1956, ippubblikalha l-ewwel ktieb tal-poeżiji True Minds. Iktar 'il quddiem, il-koppja Ponsot irrilokat fl-Istati Uniti. Il-koppja kellha sitt subien qabel ma ddivorzjat. Marie Ponsot sabet ruħha trabbi sebat itfal u waqfet tippubblika l-poeżiji tagħha.
André Citroën
Ħajja u karriera
Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, huwa kien responsabbli għall-produzzjoni tal-massa tal-armamenti. Citroën kiseb reputazzjoni internazzjonali matul il-gwerra, u iktar bħala l-espert ewlieni tal-produzzjoni fi Franza. L-attivitajiet tiegħu kienu estensivi b’rabta mal-fabbrika tar-Renault, li impjegat 35,000 raġel fil-manifattura tal-munizzjonijiet matul il-gwerra.
Marie Ponsot
Bijografija
Mar-ritorn tagħha minn Franza, Ponsot ħadmet għal rasha bħala kittieba ta’ skripts għar-radju u t-televiżjoni. Hi ttraduċiet 69 ktieb tat-tfal mill-Franċiż, fosthom il-ktieb The Fables of La Fontaine.
André Citroën
Ħajja u karriera
F’nofs l-1919, Citroën kien wieħed mid-diretturi tas-Société Française Doble, f’Pariġi, li bdiet tipproduċi l-karozzi li jaħdmu bl-istim fi Franza. Xi diretturi oħra tal-kumpanija kienu Paul Sicault, tal-kumpanija Renault; M. Mery, tat-Turcat-Mery Co.; u M. Delage, disinjatur tal-karozzi. Id-disinn ma kienx fattibbli u Citroën dar fuq proġetti oħra.
Marie Ponsot
Premjijiet
Ponsot kitbet diversi ġabriet poetiċi, fosthom The Bird Catcher (1998) li kien finalist tal-Lenore Marshall Poetry Prize tal-1999 u r-rebbieħ tan-National Book Critics Circle Award, u Springing: New and Selected Poems (2002), li ġie msemmi bħala "ktieb notevoli tas-sena" minn The New York Times Book Review.
Fost premjijiet oħra, Ponsot irċeviet għotja għall-kitba kreattiva min-National Endowment for the Arts, id-Delmore Schwartz Memorial Prize, ir-Robert Frost Poetry Award, il-Medalja Shaughnessy tal-Modern Language Association, ir-Ruth Lilly Poetry Prize mill-Poetry Foundation fl-2013, u l-Aiken Taylor Award for Modern American Poetry fl-2015.
André Citroën
Ħajja u karriera
Citroën waqqaf il-kumpanija tal-karozzi Citroën fl-1919, u wassalha biex tkun ir-raba’ l-ikbar manifattur tal-karozzi fid-dinja sal-bidu tas-snin 30 tas-seklu 20 (speċifikament fl-1932). Il-kostijiet tal-iżvilupp tal-karrozzerija avvanzata Traction Avant b’ingranaġġ fuq ir-roti ta’ quddiem u tal-iżvilupp mill-ġdid tal-fabbrika għall-produzzjoni fl-istess ħin, wasslu għall-falliment fl-1934. Il-kumpanija ttieħdet mill-kreditur prinċipali Michelin, li kien il-fornitur tat-tajers. It-teknoloġija tat-Traction Avant wara xi problemi inizjali tejbet il-bejgħ għall-kumpanija, u kienet suċċess kbir, tant li baqgħet tiġi prodotta sal-1957, għajr għall-perjodu matul it-Tieni Gwerra Dinjija.
Huwa miet f’Pariġi, Franza, fl-1935 minħabba kanċer fl-istonku, u ġie midfun fiċ-Ċimiterju ta’ Montparnasse. Il-funeral tiegħu ġie ċċelebrat mir-Rabbi Ewlieni ta’ Pariġi.
Rikonoxximent wara l-mewt
Dan kien it-tieni isem ta’ xi ħadd famuż li ngħata lit-triq peress li fl-1843 kienet issemmiet "Quai de Javel," bħala rikonoxximent għall-fabbrika tas-sustanzi kimiċi li kienet ġiet stabbilita għall-produzzjoni ta’ firxa ta’ aċidi industrijali, u li iktar ’il quddiem wasslet għall-produzzjoni tal-"Eau de Javel" (bliċ/spirtu tal-melħ) fost il-prodotti tagħha.
Fl-1992, il-ġnien pubbliku Parc André Citroën f’Pariġi ssemma għalih ukoll. Dan inbena fil-post fejn kien hemm il-fabbrika tal-produzzjoni tal-karozzi Citroën, li operat sal-għeluq tagħha fis-snin 70 tas-seklu 20, u li twaqqgħet f’perjodu ta’ tmien snin, bejn l-1976 u l-1984. Fl-1998, André-Citroën tniżżel fl-Automotive Hall of Fame f’Dearborn, Michigan, l-Istati Uniti.
Grupp A tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006
Grupp A tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006 li saret fil-Ġermanja, kien jikkonsisti minn erba' timijiet. Il-logħob minn dan il-grupp beda fid-9 ta' Ġunju 2006 u spiċċa fl-20 ta' Ġunju. Il-Ġermanja rebħu l-grupp, u avvanzaw għat-tieni rawnd, flimkien mal-Ekwador. Il-Polonja u l-Kosta Rika naqsu li javanzaw.
250px|thumb|right|Il-[[tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja u l-Kosta Rika fil-partita inawgurali tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006, fid-9 ta' Ġunju 2006 fi Munich]] 200px|thumb|right|Partitarju Ġermaniż qabel il-partita kontra l-[[tim nazzjonali tal-futbol tal-Ekwador|Ekwador, fl-20 ta' Ġunju 2006]] Iż-żewġ timijiet rappreżentanti tal-Ewropa, il-Ġermanja u l-Polonja, kienu l-favoriti li jakkwistaw post fir-rawnd suċċessiv. Il-Ġermanja kienet waslet sal-finali tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002 u kienet il-pajjiż organizzativ, waqt li l-Polonja kienet ikkwalifikat mill-grupp ta' kwalifikazzjoni, fejn kienet tilfet biss kontra l-Ingilterra.
Fil-partita inawgurali, il-Ġermanja rebħet bl-iskor kbir ta' 4–2 lis-selezzjoni tal-Kosta Rika, fejn din kienet l-ikbar partita b'numru ta' gowls f'partita inawgurali mill-1934. Minkejja is-superjortità storika u madwar erba' opportunitajiet fil-bidu minn Michael Ballack u Miroslav Klose, il-Ġermanja naqset li tikkonvi b'difiża diżorganizzata li taw lil Paulo Wanchope iż-żewġ gowls tal-Kosta Rika. Sigħat wara, il-Polonja sofriet telfa b'sorpriża kontra l-Ekwador li wrew futbol solidu u organizzat.
Sussegwentament, il-Ġermanja affaċċjat lill-ġirien tal-Polonja. L-ospiti iddominaw parti kbir tal-ogħba, imma l-forma tajba tal-gowler Artur Boruc ma ħallietx lill-Ġermanja jiskorjaw. Il-Polonja, li kienu aktar qed jippruvaw jakkwistaw punt biex wara jaffronaw lill-Kosta Rika u b'hekk ikollhom aktar ċans li jikkwalifikaw, ħadu daqqa ta' ħarta wara li s-sostitut Oliver Neuville kiseb il-gowl tar-rebħa fl-aħħar minuta tal-partita. Il-Ġermanja, b'din ir-rebħa, irnexxielhom jikkwalifikaw għat-tieni fażi, b'logħba oħra x'tintlagħab, bil-Polonja eliminati. L-Ekwador, komplew jimpresjonaw u bi prestazzjoni eċċellenti huma rebħu lill-Kosta Rika 3–0 grazzi għat-talenti ta' Carlos Tenorio u Agustín Delgado. L-Ekwador ikkwalifikaw ukoll għat-tieni fażi, għall-ewwel darba fl-istorja tagħhom f'din il-kompetizzjoni.
Bit-timijiet li avvanzaw fil-kompetizzjoni ikun diġà deċiż, l-aħħar partita kienet isservi biss għall-pożizzjoni tat-timijiet fil-grupp. Il-Ġermanja u l-Ekwador iltaqgħu flimkien f'Kolonja biex jiġi deċiż min se jakkwista l-ewwel post tal-grupp, li kien importanti minħabba li min jirbaħ il-grupp kien jevita t-tim fl-ewwel post ta' Grupp B, li eventwalment kienu l-Ingilterra. Minkejja li kien maħsub li l-Ekwador kienu se joffru xi tip ta' oppożizzjoni lit-tim Ġermaniż, dan tal-aħħar ħareġ mill-partita rebbieħ kemm tal-partita u kif ukoll tal-grupp, wara rebħa ta' 3–0 b'doppjetta ta' Miroslav Klose u Lukas Podolski. Min-naħa l-oħra, il-Polonja u l-Kosta Rika, li kienu diġà eliminati, lagħbu biex jispiċċaw l-avventura f'dan il-kampjonat mondjali fuq nota pożittiva. L-Ewropej rebħu bi skor finali ta' 2–1.
Nadežda Petrović
Nadežda Petrović (Serb Ċirilliku: Надежда Петровић; 11/12 ta’ Ottubru 1873  - 3 ta' April 1915) kienet pittrijċi Serba u waħda mill-pijunieri tan-nisa fil-gwerra fir-reġjun. Ikkunsidrata bħala l-aktar impressjonista famuża u fauvista tas-Serbja, hija kienet l-aktar artist importanti Serb mara tal-perjodu. Imwielda fil-belt ta' Čačak, Petrović marret tgħix Belgrad fiż-żgħożija u attendiet l-iskola tan-nisa hemmhekk. Fl-1891 ggradwat, għallmet hemm għal perjodu li beda fl-1893 qabel ma marret toqgħod fi Munich biex tistudja mal-artist Sloven Anton Ažbe. Bejn l-1901 u l-1912, hija esibiet ix-xogħol tagħha f'ħafna bliet madwar l-Ewropa.
Grupp F tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006
Grupp F tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006 li saret fil-Ġermanja, kien jikkonsisti minn erba' timijiet. Il-logħob minn dan il-grupp sar bejn it-12 ta' Ġunju u t-22 ta' Ġunju 2006. Il-Brażil rebħu l-grupp, u avvanzaw għat-tieni taqsima tal-logħba, flimkien li magħhom ingħaqdu l-Awstralja. Il-Kroazja u l-Ġappun kellhom ibaxxu rashom hekk kif sfaw eliminati.
thumb|250px|Dehra tal-[[Stadju Olimpiku ta' Berlin|Olympiastadion ta' Berlin matul il-konfront bejn il-Brażil u l-Kroazja]]
Il-Brażil laħqu l-fażi finali tat-Tazza tad-Dinja konxji li kienu fost il-favoriti netti li jerġgħu jakkwistaw t-Tazza tad-Dinja għat-tieni darba konsekuttiva, wara kampanja ta' kwalifikazzjoni mill-aqwa akkumpanjata minn staġun mill-aqwa għal Ronaldinho. Il-Kroazja, għas-suċċess li kellha fil-kompetizzjonijiet preċedenti u l-pożizzjoni tagħha fil-quċċata tal-klassifika tal-grupp ta' kwalifikazzjoni quddiem l-Iżvezja, kienet il-favorita li ssib post fit-tieni taqsima permezz tat-tieni post fil-grupp. Il-Ġappun kienu dawk li kellhom ix-xewqa li jerġgħu jirrepetu l-istess passi li għamlu fl-edizzjoni preċedenti fejn f'dik is-sena kienu waslu sal-aħħar taqsima, waqt li l-Awstralja kienet qed tagħmel l-istorja meta reġgħet dehret f'din il-kompetizzjoni wara assenza ta' 32 sena.
Fl-ewwel partita tal-Brażil, it-tim wera livell ta' prestazzjoni baxxa, bid-detenturi ta' dan it-titlu juru nuqqas ta' sforz bid-difiża Kroata jirnexxielha tannulla kwalunkwe avvanz magħmul minn Ronaldinho u Ronaldo. Minkejja li Kaká ħareġ bil-gowl rebbieħ fl-44 minuta, ħafna kienu li ddubbitaw fuq il-prestazzjoni Brażiljana speċjalment fuq Ronaldo u l-prestazzjoni tiegħu, b'ħafna jikkritaw bil-qawwi lill-plejer għan-nuqqas ta' impenn li wera. Il-partita bejn l-Awstralja u l-Ġappun, rat lit-tim Ġappuniż jieħu l-vantaġġ b'gowl kontroversjali ta' Shunsuke Nakamura fis-26 minuta, meta l-plejers Awstraljani pprotestaw li Naohiro Takahara tellef lill-gowler Mark Schwarzer milli jilqa' l-ballun. Madanakollu, doppjetta tas-soltu Tim Cahill u John Aloisi fit-tieni taqsima kienu biżżejjed biex taw rebħa lill-Awstraljani bl-iskor ta' 3–1. Dawn il-gowls kienu l-ewwel gowls tal-Awstralja fl-istorja tagħhom fit-Tazza tad-Dinja. B'hekk is-Socceroos kisbu l-ewwel rebħa fit-Tazza tad-Dinja.
Konxji mill-bżonn li kellhom jiksbu xi punti kontra l-hekk mistħoqq l-aqwa tim tal-grupp, l-Awstralja ħarġet b'saħħitha kontra l-Brażil. Minkejja li l-Brażil kienu ta' aktar kwalità mit-tim Oċean, dan ma kienx rifless fuq il-grawnd. Madanakollu, in-nuqqas ta' esperjenza li l-Awstraljani kienu jħaddnu għal manifestazzjoni bħal din swiethom qares f'dan il-konfront. Il-Brażil marru minn fuq grazzi għal doppjetta ta' Adriano u tas-sostitut Fred, biex ħarġu rebbieħa 3–0 u assiguraw il-passaġġ għat-tieni taqsima. Il-Kroazja u l-Ġappun, min-naħa l-oħra, kellhom bżonn rebħa biex iżommu l-aspirazzjonijiet tagħhom għolja biex jilħqu 'l-Awstralja. Madanakollu, din il-partita spiċċat f'pari deludenti ta' mingħajr gowls.
Fl-aħħar partita tal-grupp, il-Ġappun lagħbu kontra l-Brażil. Minkejja li fit-teorija l-Ġappuniżi xorta kienu għadhom fiċ-ċans li jikkwalifikaw, fil-verità kellha tkun wirja impekabbli biex jinnulifikaw l-isfida tal-Brażil. B'sorpriża, Keiji Tamada fetaħ l-iskor għall-Ġappuniżi fl-34 minuta. Il-Brażil, li kienu għadhom iżommu r-rekord ta' disa' partiti mingħajr telfa fil-fażi finali tal-kompetizzjoni (bl-aħħar telfa tmur lura fil-finali tat-Tazza tad-Dinja 1998 kontra Franza), irrispondu għal dan il-gowl bla mistenni, meta l-ħafna kritikat Ronaldo sikket 'il kritiċi tiegħu billi skorja l-gowl tal-pari. Dan il-gowl fisser ukoll li Ronaldo ħa post 'il leġġendarju Pelé fil-klassifika tal-aqwa skorers mat-tim nazzjonali Brażiljan f'dan it-turnew. Juninho Pernambucano u Gilberto tefgħu lill-Brażil fil-vantaġġ, u Ronaldo żied ir-raba' u l-aħħar gowl tal-konfront, b'dan il-gowl skorjat fil-81 minuta, jagħmlu l-iktar skorer prolifiku fl-istorja ta' dan it-turnew fejn ugwalja r-rekord tal-Ġermaniż Gerd Müller.
Il-partita l-oħra offriet aktar emozzjonijiet, bl-Awstralja u l-Kroazja jiġġieldu għall-aħħar post disponibbli għat-tieni taqsima. Bl-aqwa logħob ikun provdut mill-Balkaniċi, ma kinitx sorpriża li wara żewġ minuti Darijo Srna fetaħ l-iskor għall-Kroati. Craig Moore irnexxielu jġib parità fl-iskor wara 38 minuta. Fit-tieni taqsima, il-kaptan tal-Kroazja Niko Kovač reġa' poġġa fil-vantaġġ lit-tim tiegħu, b'gowl li wasal fis-57 minuta. Hekk kif bdew jgħaddu l-minuti, il-partita bdiet issir aktar vjolenti bir-referi Ingliż Graham Poll juri t-tieni karta safra (u b'hekk karta ħamra finali) lill-Kroat Dario Šimić u lill-Awstraljan Brett Emerton fil-85 u fis-87 minuta, rispettivament. Hekk kif deher li kienu se tkun il-Kroazja li tkompli l-avventura f'din il-kompetizzjoni, Harry Kewell skorja għall-Awstralja u kiseb il-pari ta' 2–2. Fl-aħħar istanti tal-partita, seħħ fatt stramb fejn fid-90 minuta Graham Poll wera t-tieni karta safra lil Josip Šimunić. Hekk kif kellu diġà karta safra li ngħatatlu fil-61 minuta, skont ir-regoli tal-FIFA dan kellu jħalli l-grawnd, imma r-referi ma weriex il-karta l-ħamra, u Šimunić kompla jilgħab sa tliet minuti wara meta fl-aħħar Poll wrielu t-tielet karta safra u finalment ingħata l-karta l-ħamra. B'riżultat ta' dan, il-FIFA issospendiet lil Graham Poll għall-kumplament tat-turnew. Finalment, il-partiti ntemmet bl-Awstraljani jilħqu għall-ewwel darba fl-istorja tagħhom il-fażi tal-aħħar sittax.
Louis Galea
Bijografija
Louis Galea twieled fir-raħal tal-Imqabba nhar it-2 ta' Jannar, 1948, minn Joseph u Jane Galea; wieħed fost disa' wlied.
Edukazzjoni
Galea iggrawda b'Baċellerat tal-Arti fl-Istorja, l-Ingliż u l-Ekonomija u għallem l-Istorja u l-Ingliż fil-livell sekondarju fil-Kulleġġ De La Salle fil-Kottonera. Suċċessivament, fl-1970 daħal fl-Università ta' Malta bħala student tal-liġi u ggrawda bid-Dottorat tal-Liġi fl-1975 fejn speċjalizza t-teżi fuq "Collective Bargaining and the Law in Malta". Hu kien il-president tal-Korporazzjoni Kattolika tal-Istudenti (1969), segretarju tal-Kunsill Rappreżentattiv tal-Istudenti (1972), u president tal-istess Kunsill (1973). Għal xi żmien kien ukoll jgħallem fl-Università. L-orjentazzjoni ta' wieħed xellugi kienet evidenti diġà fi żmien bħala student.
Politika
Fl-1968, flimkien ma' Henry Frendo, Galea kien wieħed mill-organizzaturi tal-Kampanja għal Djar Aħjar, f'pajjiż imħarbat bl-ispekulazzjoni u l-prezzijiet dejjem telgħin tal-proprjetà. Fl-1969 issieħeb mal-Partit Nazzjonalista (PN) fejn aktar tard, fl-1977 ġie maħtur bħala Segretarju Ġenerali tal-Partit, kariga li baqa' jżomm sal-1987 meta sar Ministru. Ir-rwol ta' Galea kien wieħed importanti fi ħdan il-partit hekk kif kien wieħed mill-arkitetti fir-rifondazzjoni tal-PN fis-snin sebgħin meta l-partit ħareġ bħala partit Demokristjan ċentru xellugi.
Esponent ewlieni tal-istil Taljan ta' demokrazija Kristjana, Galea kien strumentali sabiex jipperswadi 'l-partit sabiex jaċċetta l-istat ta' benessri u riformi oħra soċjali magħmula minn Dom Mintoff. Bħala Segretarju Ġenerali hu mhux biss għen fil-fondazzjoni ta' fergħat ġodda tal-partit f'Malta u Għawdex, iżda żied ukoll il-fergħa taż-żgħażagħ u tan-nisa, kif ukoll is-segretarjat tal-ħaddiema.
Mill-1972, Dr. Galea serva bħala membru fil-Kunsill Ġenerali tal-Partit Nazzjonali u fil-Kumitat Eżekuttiv, u kien membru fil-Kunsill Amministrattiv mill-1975 sal-1987. Hu ġie elett għall-ewwel darba fil-Parlament Malti fl-1976, fejn suċċessivament baqa' jiġi elett f'kull leġislatura. Fl-1976, il-PN u l-kap tal-Oppożizzjoni tawh ir-rwol ta' Shadow Minister sabiex jissorvelja l-impjieg nazzjonali u l-politika soċjali, u sabiex jiskrutinizza d-deċiżjonijiet u l-ispiża tal-gvern f'dan il-qasam.
Wara l-elezzjoni tal-1987, Galea ġie maħtur Ministru tal-Politika Soċjali. F'dan is-settur seħħew numru ta' riformi taħt it-tmexxija tiegħu, fejn mexxa numru ta' modifiki fil-liġijiet u riformi fil-leġislatura tas-sigurtà soċjali u l-benessri soċjali. Hu nnegozja u kkonkluda qbil bilatreli rigward is-sigurtà soċjali mal-Awstralja, il-Kanada, il-Libja u r-Renju Unit. Fl-1992 hu nħatar bħala Ministru għall-Affarijiet Interni u Żvilupp Soċjali, fejn biddel l-isem tal-ħabs ta' Kordin għal "faċilità korrettiva". Taħt dan il-ministeru hu għamel riforma fil-Forza tal-Pulizija ta' Malta, daħħal kunċetti moderni ta' Protezzjoni Ċivili u beda proċess ta' riforma fid-Dipartment tal-Ħabs sabiex jiġi trasformat f'Dipartment ta' Servizzi Korrettivi modern. Fis-settur tas-saħħa, proġetti u programmi li jinkludu l-formazzjoni ta' sptar speċjalizzat tal-ġerjatrika, l-iżvilupp ta' ċentru f'Malta tal-onkoloġija u t-tnedija ta' sptar ġenerali ġdid (illum l-Isptar Mater Dei). Hu wkoll waqqaf il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità, il-Kummissjoni Nazzjonali għall-Ugwaljanza tan-Nisa mal-Irġiel, il-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi, is-SEDQA (aġenzija nazzjonali li tipprovdi programmi ta' rijabilitazzjoni u prevenzjoni mill-abbuż tal-alkoħol u d-droga), flimkien maċ-ċentru ta' rijabilitazzjoni ta' San Blas (bl-għajnuna tal-CARITAS), u l-ftuħ mill-Fondazzjoni Richmond ta' Villa Chelsea għal persuni bi problemi mentali.
Fl-1996 ħa l-inkarigu bħala Shadow Minister tal-Edukazzjoni waqt li wara l-elezzjonijiet tal-1998, Dr. Galea ġie maħtur Ministru tal-Edukazzjoni u l-Kultura. Taħt dan il-Ministeru hu inkluda Kurrikulu Nazzjonali ġdid, u t-twaqqif tal-Kulleġġ Malti tal-Arti, Xjenza u Teknoloġija (MCAST) sabiex jipprovdi taħriġ u edukazzjoni professjonali u vokazzjonali, il-Kunsill Malti għall-Kwalifiki, iċ-Ċentru Malti għar-Restawr, iċ-Ċentru għall-Arti u l-Kreattività u l-Kunsill Malti tal-Lingwa.
Festival tal-Eurovision 2007
Il-Festival tal-Eurovision 2007 kienet it-52 edizzjoni tal-Festival tal-Eurovision u ġie organizzat fil-Hartwall Areena ġewwa Ħelsinki, Finlandja fl-10 ta’ Mejju (għas-semifinali) u fit-12 ta’ Mejju (il-finali). Il-Finlandja kisbet id-dritt li torganiżża il-Festival meta rebħet il-festival ta’ l-2006 ġewwa Ateni, il-Greċja. Din kienet l-ewwel darba li l-festival sar fil-Finlandja u r-rebbieħ kien il-pajjiż debuttant tas-Serbja.
Baġit ta’ €13-il miljun ġie propost biex jitlesta l-festival. Bliet oħra li riedu jorganizzaw kienu Espoo, Turku u Tampere. L-ospiti taż-żewġ serati kienu Jaana Pelkonen, personalita fil-qasam televiżiv Finlandiż, u Mikko Leppilampi, mużiċist u attur. Krisse Salminen kienet parti mill-preżentazzjoni tas-serata hekk kif iltaqgħet mal-kantanti fil-green room u anki man-nies barra fil-pjazez.
Kien hemm rekord ta' 42 pajjiż parteċipant fejn l-EBU marret kontra l-limitu ta' 40 pajjiż.
Format
Fit-12 ta' Marzu 2007 kien hemm il-poloz għall-postijiet li fihom il-kantanti kienu se jinterpretaw id-diska fis-semifinali u fil-finali, kif ukoll il-proċedura ta' kif il-pajjiżi kienu se jivvutaw. Kien hemm idea ġdida hekk kif ħames pajjiżi mis-semifinali u tlieta mill-finali ntgħażlu biex jagħżlu l-post fejn riedu jintepretaw il-kanzunetta tagħhom. Fis-semifinali, l-Awstrija, l-Andorra, it-Turkija, l-iSlovenja u l-Latvja kellhom iċ-ċans li jagħżlu waqt li fil-finali x-xorti messet lill-Armenja, l-Ukrajna u l-Ġermanja. Il-pajjiżi kollha għażlu li jkantaw id-diska fit-tieni nofs taż-żewġ serati. Wara l-poloz, kull kanzunetta kienet approvata mill-EBU, fejn spiċċat il-possibilita ta' diskwalifikazzjoni għall-kanzunetta Iżraelita. Ir-Renju Unit għażlu l-kanzunetta wara ż-żmien stipulat hekk kif l-EBU tathom dispensazzjoni speċjali.
Is-sistemà tal-voti kienet l-istess bħall-2006, però kien hemm żieda ta' ħames minuti ma' l-għaxar minuti li kien hemm diġà. Fil-finali, ir-riżultati minn kull pajjiż kienu dehru għal darb'oħra minn wieħed sa seba' punti awtomatikament fuq l-iskrin u t-tmienja, l-għaxra u t-tnax-il punt kienu maqruha mill-persuni li kienu qed jippreżentaw il-voti tal-pajjiż. Ir-rebbieħ ngħata tour promozzjonali madwar l-Ewropa fejn żar id-Danimarka, Spanja, l-Iżvezja, l-Olanda, il-Greċja u l-Ġermanja. Dan sar bejn is-16 ta' Mejju u l-21 ta' Mejju.
Pajjiżi parteċipanti
thumb|180px|[[Jaana Pelkonen u Mikko Leppilampi]] Pajjiżi parteċipanti fil-Festival tal-Eurovision iridu jkunu membri attivi tal-EBU
Semifinali
Is-semifinali saret nhar fl-10 ta' Mejju 2007. Għall-ewwel darba, 28 pajjiż tħallew jipparteċipaw fis-semifinali, u l-42 pajjiż parteċipant ivvota.
Il-kanzunetti li kkwalifikaw huma kkuluriti u b'tipa ħoxna.
Finali
Il-pajjiżi fil-finali kienu:
Il-finali saret fit-12 ta' Mejju 2007.
Xandara internazzjonali
🇦🇺 Awstralja
🇦🇿 Ażerbajġan
Ġużè Muscat Azzopardi
Ġużè Muscat Azzopardi kien rumanzier, poeta u kummentatur soċjali Malti.
Festival tal-Eurovision 2007
Xandara internazzjonali
🇮🇹 Italja
Ġużè Muscat Azzopardi
Ħajja personali u soċjali
Muscat Azzopardi twieled Ħal Qormi fl-1 ta’ Settembru 1853. Hu studja fis-Seminarju ta’ l-Imdina u fl-Università ta’ Malta fejn ħa d-diploma ta’ prokuratur legali fl-1875. Huwa żżewweġ lil Tonina Fenech u kellu tlett itfal Ivo (kittieb), Ġino (kittieb) u Anton (kompożitur). Ġużè Muscat Azzopardi miet fl-4 t’Awissu 1927 il-belt Valletta.
Muscat Azzopardi kien kelliem kapaċi, politiku popolari, kritiku tal-palk magħruf, ġurnalist versatili u parteċipant attiv fl-ambjent soċjo-kulturali. Fil-waqt li kien avukat ta' suċċess, huwa laħaq President tal-Kamra tal-Prokuraturi Legali u kien membru tal-Giunta Teatrale tal-Gvern. B’ħerqa kbira kien jippromwovi d-drama Maltija u kien l-editur ta’ diversi ħarġiet perjodiċi fosthom In-Naħla Maltija (1878) u Il-Ħabib (1911), u anke kkontribbwixxa f’publikazzjonijiet oħra bħal Id-Dawl (1892) u Il-Ħabbar Malti.
Festival tal-Eurovision 2007
Xandara internazzjonali
Monako
Ġużè Muscat Azzopardi
Ħajja personali u soċjali
Ġużè Muscat Azzopardi kien membru fil-Kunsill tal-Gvern u waqqaf l-Għaqda Kittieba tal-Malti (li aktar tard saret l-Akkademja tal-Malti). Fl-1920 ġie elett bħala l-ewwel president tagħha, kariga li żamm sa mewtu. Fl-1924 sar l-ewwel editor ta’ Il-Malti, il-ħarġa perjodikali ta’ l-għaqda. Għal xi żmien kien eżaminatur tat-Taljan fl-Università ta’ Malta u fis-Seminarju.
Festival tal-Eurovision 2007
Xandara internazzjonali
Madwar id-dinja
Ġużè Muscat Azzopardi
Ħajja personali u soċjali
Għall-kitbiet u attivitajiet reliġjużi tiegħu, ġie onorat darbtejn mill-Papa Piju X, l-ewwel bil-Pro Ecclesia et Pontefice u mbagħad bil-medalja Bene Merenti.
Festival tal-Eurovision 2007
Parteċipazzjoni
[[Image:ESC 2007 detailed.svg|thumb|600px|centre|
Ġużè Muscat Azzopardi
Ħajja personali u soċjali
Fid-dawl tal-bosta kontribuzzjonijiet tiegħu b’proża u poeżija lil-letteratura Maltija, Franġisk Saverju Caruana sejjaħlu ‘Missier il-lettaratura Maltija’. Ix-xogħol letterarju tiegħu jinkludi rumanzi, poeżiji, reċti, bijografiji u traduzzjonijiet. L-ewwel kitba tal-proża tiegħu kienet Il-Ħajja ta’ San Ġorġ (1874), li kienet traduzzjoni mit-Taljan.
Ġużè Muscat Azzopardi kien involut b’mod attiv fil-ħajja soċjo-kulturali, tant li fl-1875, fl-età żagħżugħa ta’ 22 sena insibuh imniżżel bħala Segretarju tas-Soċjeta Filarmonika Pinto ta’ Ħal Qormi. Ħames snin wara, fl-1880, huwa kiteb il-versi ta’ l-ewwel innu f’ġieħ San Ġorġ il-Qaddis Patrun tar-Raħal. Huwa kien ukoll President ta’ l-istess Soċjeta mill-1906 sa l-1917. Il-ħeġġa u l-imħabba tiegħu lejn il-kultura, kif ukoll il-versatilità ta’ Muscat Azzopardi joħorġu ċari f’diskors li għamel nhar is-21 ta’ April 1907 meta l-Banda Pinto, li tagħha kien President, wettqet program ta’ mużika fl-okkazzjoni tal-festa ta' San Gorg. Fid-diskors Muscat Azzopardi qiegħed jindirizza lis-Surmast-Kompożitur Mro. Ġanni Gatt li kiteb il-mużika għal l-Innu hawn fuq imsemmi. Jispikka wkoll l-għażla ta’ kliem mirqum li juża Muscat Azzopardi f’dan id-diskors li deher fil-gazzetta Malta tat-22 t’April 1907:
Festival tal-Eurovision 2007
Parteċipazzjoni
* Pajjiżi debuttanti
Ġużè Muscat Azzopardi
Ħajja personali u soċjali
"Surmast, jien qiegħed noffrilek dawn il-fjuri mhux għax jien Qormi, għax int ħabib tiegħi jew għax int alliev ta’ Vassallo, dak li qiegħed iżid ikabbar dejjem il-ġieħ ta’ Malta Artistika; lanqas għax jien il-President ta’ din il-Banda popolari Qormija jew għax jien rappreżentant ta’ din il-Belt Pinto tagħna fil-Kunsill Popolari u wisq inqas għax jien l-awtur ta’ dawn il-versi ta’ l-Innu; le, iżda, biss noffrihomlok f’ismi, f’isem il-Banda u f’isem il-Qormin kollha dilettanti tas-sabiħa arti tal-mużika għal dak il-kbir ġenju tiegħek li bih għaraft tlibbes dawn il-versi tiegħi b’mużika tant sabiħa, ħelwa u deskrittiva tinħass ħierġa ħafifa ħafifa minn dak il-ġenju li l-Providenza għoġobha tagħnik bih."
Muscat Azzopardi bħala rumanzier. Huwa spikka bħala rumanzier. Fir-rumanzi storiċi tiegħu Toni Bajjada (1878), Mattew Callus (1878), Vicu Mason (1881), Susanna (1883), Ċejlu Tonna (1886), Ċensu Barbara (1893) u Nazju Ellul (1909), l-imgħoddi jiġi użat għal l-applikazzjoni universali tiegħu. B’mod romantiku l-istorja issir indikazzjoni tal-ġejjieni u r-rumanzier iħallat valuri nazzjonalistiċi ma’ l-istorja vvintata. It-tagħqid ta’ l-istorja (li teħtieġ tiftix) u l-finzjoni (li teħtieġ immaġinazzjoni) tfittex li tgħallem u fl-istess ħin tiddeverti. Hu jimla il-proża tiegħu bl-istorja u narrazzjoni diretta hekk kif l-istejjer tiegħu huma bbażati fuq azzjoni, deskrizzjoni, eżortazzjoni u istruzzjoni espliċita. Filwaqt li l-karattri mhumiex żviluppati psikoloġikament, il-qarrej jifhem il-karattru b’dak li jagħmel u mhux minħabba xi personalità żviluppata.
Festival tal-Eurovision 2007
Parteċipazzjoni
† Pajjiżi li rritornaw]]
Pożizzjonijiet
thumb|600px|centre|Riżultati finali (semifinali [11-28] u l-finali flimkien). L-aħmar hu l-ewwel post, u blu l-aħħar post.
Ġużè Muscat Azzopardi
Muscat Azzopardi bħala poeta
Ġużè Muscat Azzopardi, flimkien ma’ awturi minuri oħra bħal Ludovik Mifsud Tommasi, Richard Taylor, Anton Muscat Fenech, Dwardu Cachia u Manwel Dimech, wirtu l-wirt poetiku ta' Ġan Anton Vassallo li sejjes il-poeżija tiegħu fuq tlett taqsimiet prinċipali: dik sentimentali, dik satirika u dik nazzjonalistika. L-awturi msemmija hawn fuq issoktaw jorqmu u jfettħu l-orjentament demokratiku tal-poeżija, waqt li wessgħu l-medda ta’ l-ispirazzjoni tagħhom billi fehmu aħjar l-istrutturi soċjali u l-mudelli kulturali, waqt li komplew itejbu t-taħdit letterarju tagħhom, dejjem fid-dawl tal-forom tat-taħdit popolari. Din li ġejja hija parti mill-poeżija ta’ Ġużè Muscat Azzopardi Il-Baħar, b’xhieda ta’ l-istil tiegħu:
Festival tal-Eurovision 2007
Kontroversja
Ħafna pajjiżi pprotestaw kontra s-sistema tal-voti fil-festival tal-2007. Robert Abela, kap tal-kontinġent Malti, ippropona li r-riżultati ma kinux "bbażati biss mill-vot pubbliku", fejn ammetta wkoll li t-tnax-il punt ta' Malta ngħata lir-Renju Unit bħala protesta. "Il-mod li l-voti huwa pproċessat fl-EBU hu ħażin, u hemm bżonn li jkun ristrutturat", qalu ħafna segwaċi tal-Eurovision.
Ġużè Muscat Azzopardi
Muscat Azzopardi bħala poeta
{| border=0
Muscat Azzopardi bħala traduttur u drammaturgu
Traduzzjonijiet ta’ Muscat Azzopardi jinkludu Pawlu Xara (1879), L-Għarusa tal-Mosta (1879), Il-Ħalliel it-Tajjeb (1901), Il-Quddiesa (1902) u Storja ta’ Malta (1903) mit-Taljan u Il-Għasar tal-Madonna (1878), Il-Missal (1918), l-erba’ Vanġeli: San Mattew (1895), San Mark (1915), San Luqa (1916), San Ġwann (1917), u L-Ktieb ta’ l-Appostli ta’ San Luqa (1924) mill-Latin. Muscat Azzopardi kiteb bosta reċti, xi wħud minnhom huma oriġinali filwaqt li oħrajn huma maqluba mit-Taljan.
Muscat Azzopardi bħala rumanzier
Muscat Azzopardi spikka bħala rumanzier. Fir-rumanzi storiċi tiegħu Toni Bajjada (1878), Mattew Callus (1878), Vicu Mason (1881), Susanna (1883), Ċejlu Tonna (1886), Ċensu Barbara (1893) u Nazju Ellul (1909), l-imgħoddi jiġi użat għal l-applikazzjoni universali tiegħu. B’mod romantiku l-istorja issir indikazzjoni tal-ġejjieni u r-rumanzier iħallat valuri nazzjonalistiċi ma’ l-istorja vvintata. It-tagħqid ta’ l-istorja (li teħtieġ tiftix) u l-finzjoni (li teħtieġ immaġinazzjoni) tfittex li tgħallem u fl-istess ħin tiddeverti. Hu jimla il-proża tiegħu bl-istorja u narrazzjoni diretta hekk kif l-istejjer tiegħu huma bbażati fuq azzjoni, deskrizzjoni, eżortazzjoni u istruzzjoni espliċita. Filwaqt li l-karattri mhumiex żviluppati psikoloġikament, il-qarrej jifhem il-karattru b’dak li jagħmel u mhux minħabba xi personalità żviluppata.
Ewropa Ċentrali
Storikament, m'hemmx fruntieri fiżiċi li juru lil dan ir-reġun. Hu iktar kunċett ta' storja komuni, f'għaqda kontra l-Lvant ikkaratterizzat mill-Imperu Ottoman u mir-Russja. Sal-Ewwel Gwerra Dinjija, fil-Punent kien hemm preponderanza ta' konservattiżmu kontra l-ideat liberali moderni meħudin mill-kummerċ internazzjonali; u, fl-aħħar mill-aħħar, mir-Rivoluzzjoni Franċiża. Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, u iktar u iktar, wara t-Tieni Gwerra Dinjija, dawn l-ideat inġenerali, u d-demokrazija liberali iktar fil-partikulari, espandew il-fruntieri tagħhom mal-Ewropa ħielsa kollha.
Il-kunċett ta' Ewropa Ċentrali qiegħed jiġi użat ħafna riċentement, anki jekk fadal biex jilħaq il-kunċetti ta' Ewropa tal-Punent u tal-Lvant. F'kuntesti storiċi u kulturali, l-Ewropa tal-Lvant tidher l-iktar fejn hemm inħawi li fihom il-Ġermaniżi għexu u tħawwdu mal-Islavi u l-Magjari, u fejn il-minoranzi tar-Rom u l-Lhud għamlu kontribut kulturali qawwi. Din in-nozzjoni tilfet ħafna mill-valur tagħha ħabba l-gwerer u d-diviżjoni fiżika u ideoloġika bil-Ġermaniżi imqegħdin fil-Punent, kemm politikament u kemm fiżikament.
Dan it-terminu qed jerġa' jintuża ħafna wkoll minħabba t-tkabbir tal-Unjoni Ewropea.
Granivoru
Fiż-Żooloġija, il-kelma Granivoru (mil-Latin "granum" - "grani-" li tfisser żerriegħa u "vorare" - "-voru" li tfisser tibla u taħtaf l-ikel) tiddiskrivi organiżmu li għandu dieta erbivora speċċjalizzata billi jiekol biss iż-żerriegħa. L-annimali ta' dan it-tip huma normalment selettivi ħafna fl-ikel tagħhom u jagħżlu bir-reqqa iż-żrieragħ tal-pjanti, nklużi dawk tal-ġimnospermi, li għandhom ħafna nutrijenti.
Il-biċċa l-kbira tal-granivori huma insetti, għasafar jew mammiferi. Din it-tip ta' dieta hija l-iżjed komuni f'abitat xott bħal tad-deżert, fejn iż-żerriegħa tinstab matul is-sena kollha.
L-insetti granivori jinkludu ħafna speċi ta' ħniefes, nemel u skarabej, iżda anke ftit speċi ta' baħrijiet u żnażan parasitiċi. Il-baħrijiet tal-jukka u ż-żnażan tat-tin jieklu iż-żerriegħa u jippollinaw l-istess pjanta, magħqudin flimkien f'relazzjoni ko-evoluta.
Għalkemm numru kbir ta' għasafar jieklu ħafna żerriegħa, dawn m' humiex strettament granivori għax jieklu ħafna insetti ukoll. L- ispeċi li huma primarjament granivori sakemm jilħqu l-istat adult, ħafna drabi jitrabbew b' dieta insettivora. Għasafar strettament granivori jżoqqu l-frieħ tagħhom ta' żerriegħa li tkun diġà parzjalment diġerita.
Materja skura
thumb|Mappa tridimensjonali tal-materja skura magħmula minn [[NASA, ESA u R. Massey (CALTECH)]]
Fil-kożmoloġija, it-terminu materja skura jfisser il-komponent ipotetiku tal-materja li mhuwiex osservabbli direttament, billi ma jarmix radjazzjoni elettromanjetika bħall-materja magħrufa u jidher biss permezz tal-effetti gravitazzjonali
Jistmaw li l-materja skura tagħmel il-parti l-kbira, kważi d-90%, tal-massa li hemm fl-univers.
Tagħrif ġenerali
Minkejja l-mapep dettaljati tal-Univers viċin, li jkopru l-ispettru elettromanjetiku kollu mill-mewġ tar-radju għar-raġġi gamma, instabu biss 10% tal-massa tiegħu, kif stqarr fl-2001 lin-New York Times Bruce H. Margon, astronomu fl-Università ta' Washington:
L-aħħar kalkoli juru li l-materja skura tagħmel madwar 86% tal-massa tal-univers u madwar 26% tal-enerġija tiegħu.
Fil-bidu kienu jsejħulha "massa nieqsa", minkejja li effettivament hi materja li l-effetti gravitazzjonali tal-massa tagħha huma osservabbli. Però din il-materja ma tarmi l-ebda radjazzjoni elettromanjetika; għalhekk ma tistax tiġi osservata mill-istrumenti tal-analiżi spettroskopika u għal din ir-raġuni ngħatat l-aġġettiv "skura". It-terminu massa nieqsa jista' jqarraq bina billi mhux il-massa li hi nieqsa imma d-"dawl" tagħha biss.
Irridu nagħmluha ċara li l-kunċett ta' materja skura jagħmel sens biss fil-kuntest tal-mudell standard tal-kożmoloġija li nużaw illum ibbażat fuq il-Big Bang. Dan minħabba żewġ raġunijiet fundamentali:
Min-naħa l-oħra, jekk it-teorija li nużaw illum tinsab żbaljata, jista' jkun li ma jkunx hemm bżonn tal-materja skura, billi l-ipoteżi tal-eżistenza tagħha ġejja biss mill-ksur ta' mudell matematiku u mhux minn evidenza sperimentali ċerta.
Storja
thumb|Varjazzjoni tal-materja skura mad-distanza - Teleskopju spazjali Hubble Fl-1933 l-astronomu Fritz Zwicky kien qiegħed jistudja l-mixi tal-ġemgħat ta' galassji tal-bogħod u ta' massa kbira, fil-każ partikolari tal-ġabra ta' Coma u ta' Virgo. Zwicky stima l-massa ta' kull galassja tal-ġemgħa mill-luminożità tagħha u għadd il-mases galattiċi flimkien biex jikseb il-massa totali tal-ġemgħa. Imbagħad għamel stima oħra indipendenti mill-massa totali, ibbażata fuq il-kejl tad-dispersjoni tal-veloċitajiet individwali tal-galassji fil-ġemgħa; Din it-tieni stima ta' massa dinamika kienet 400 darba akbar mill-istima bbażata fuq id-dawl tal-galassji.
Rivoluzzjoni Russa
Ftit wara tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, il-Prim Ministru Ingliż Winston Churchill, kien stqarr li “purtiera tal-ħadid niżlet tul l-Ewropa” u qasmitha fi tnejn. Fuq in-naħa tal-punent kellek il-pajjiżi li kienu taħt l-isfera politika tal-Istati Uniti, filwaqt li fuq in-naħa tal-Lvant kellna lil dawk li kienu taħt l-isfera tal-Unjoni Sovjetika. Iżda dak li seħħ dak inhar kellu għeruq li jmorru aktar lura fl-istorja Ewropea. Storja li seħħet meta fl-isfond kienet għaddejja l-Ewwel Gwerra Dinjija. Ir-Rivoluzzjoni Russa tal-1917 ġabet magħha bidliet kbar speċjalment fil-mod tal-ħsieb u tar-rieda biex il-klassi tal-ħaddiema tieħu dak li bi dritt kien tagħha.
Il-mixja lejn ir-rivoluzzjoni
Meta f’Ottubru 1917, il-‘proletarjat’ u s-suldati qamu kontra l-ħakkiema ftit kienu dawk li setgħu jimmaġinaw x’effetti u riperkussjonijiet setgħu jinħolqu.
Materja skura
Storja
Fl-2008, bis-saħħa tal-istudju ta' diversi riċerkaturi, fosthom Franċiżi u Kanadiżi fl-Istitut tal-Astrofiżika ta' Pariġi, għandna xhieda definittiva tal-preżenza tal-materja skura. Difatti, bl-użu tat-teleskopju Canada-France-Hawaii Telescope (Cfht), li jinsab fuq il-muntanja Mauna Kea fil-Ħawaii, l-istudjużi ħarsu lejn eluf ta' xbihat biex jivverifikaw id-devjazzjoni tad-dawl fil-vjaġġ kożmiku tiegħu u kkonfermaw li dan jiddevja anki f'postijiet fejn m'hemmx mases viżibbli. Kien bis-saħħa ta' dawn l-osservazzjonijiet li instabet il-materja skura li minkejja li ma tidhirx għandha effetti gravitazzjonali.
Rivoluzzjoni Russa
Il-mixja lejn ir-rivoluzzjoni
Qabel xejn wieħed mill-punti prinċipali huwa l-fatt li r-rivoluzzjoni rnexxielha tkebbes il-ħuġġieġa soċjalista u tat saħħa lil dawk il-partiti tax-xellug li għal xi raġuni jew oħra ma setgħux jgħatu direzzjoni lill-ħidma tagħhom.