cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Protestantiżmu
Il-Protestantiżmu huwa forma ta’ Kristjaneżmu li oriġina mir-Riforma Protestanta tas-seklu 16, moviment kontra dak li s-segwaċi tiegħu ħassew li huma żbalji fil-Knisja Kattolika. Protestanti li joriġinaw fir-Riforma jirrifjutaw id-duttrina Kattolika Rumana tas-supremazija papali, iżda ma jaqblux bejniethom dwar in-numru ta’ sagramenti, il-preżenza reali ta’ Kristu fl-Ewkaristija, u kwistjonijiet ta’ politika ekkleżjastika u suċċessjoni appostolika. Huma jenfasizzaw is-saċerdozju ta’ dawk kollha li jemmnu; ġustifikazzjoni bil-fidi biss (sola fide) aktar milli bil-fidi bl-opri tajba; it-tagħlim li s-salvazzjoni tiġi bil-grazzja divina jew "favur mhux mistħoqq" biss, mhux bħala xi ħaġa mistħoqqa (sola gratia); u jew jaffermaw il-Bibbja bħala l-unika awtorità ogħla (sola scriptura "Iskrittura biss") jew awtorità primarja (prima scriptura "Iskrittura l-ewwel") għad-duttrina Nisranija, aktar milli tkun fuq l-ugwaljanza mat-tradizzjoni sagra. Il-ħames solae tal-Kristjaneżmu Luteran u Riformat jiġbru fil-qosor id-differenzi teoloġiċi bażiċi fl-oppożizzjoni għall-Knisja Kattolika.
Il-Protestanti żviluppaw b'mod estensiv kultura unika li tat kontributi kbar fl-edukazzjoni, l-istudji umanistiċi u x-xjenzi, l-ordni politiku u soċjali, l-ekonomija u l-arti u ħafna oqsma oħra. Il-Protestantiżmu huwa divers, huwa maqsum f'diversi denominazzjonijiet fuq il-bażi tat-teoloġija u l-ekkleżjoloġija, u ma jifformax struttura waħda bħal ma jiġri fil-Knisja Kattolika, l-Ortodossja tal-Lvant jew l-Ortodossja Orjentali. Protestanti jaderixxu mal-kunċett ta 'knisja inviżibbli, b'kuntrast mal-Kattolika, il-Knisja Ortodossa tal-Lvant, il-Knejjes Ortodossa Orjentali, il-Knisja Assirjana tal-Lvant u l-Knisja Antika tal-Lvant, li kollha jifhmu lilhom infushom bħala l-unika oriġinali oriġinali. Knisja—il-“knisja vera waħda”—imwaqqfa minn Ġesù Kristu (għalkemm ċerti denominazzjonijiet Protestanti, inkluż Luteraniżmu storiku, iżommu din il-pożizzjoni). Xi denominazzjonijiet għandhom ambitu dinji u distribuzzjoni tas-sħubija fil-knisja, filwaqt li oħrajn huma limitati għal pajjiż wieħed. Il-maġġoranza tal-Protestanti huma membri ta’ numru żgħir ta’ familji denominazzjonali Protestanti: Adventisti, Anabattisti, Anglikani/Episkopali, Battisti, Kalvinisti/Riformati, Luterani, Metodisti, Moravjani, Plymouth Brethren, Presbiteriani, u Quakers. Il-knejjes mhux denominazzjonali, kariżmatiċi u indipendenti qed jiżdiedu, u jikkostitwixxu parti sinifikanti tal-Protestantiżmu.
Fergħat Protestanti maġġuri
Il-Protestanti jistgħu jiġu differenzjati skont kif ġew influwenzati minn movimenti importanti mir-Riforma, illum meqjusa bħala fergħat. Xi wħud minn dawn il-movimenti għandhom nisel komuni, xi kultant ibid direttament denominazzjonijiet individwali. Minħabba l-għadd kbir ta' denominazzjonijiet iddikjarati qabel, din it-taqsima tiddiskuti biss l-akbar familji denominazzjonali, jew fergħat, meqjusa b'mod wiesa' bħala parti mill-Protestantiżmu. Dawn huma, f'ordni alfabetiku: Adventist, Anglikan, Battista, Kalvinista (Riformat), Hussita, Luterana, Metodist, Pentekostal, Plymouth Brethren u Quaker. Fergħa żgħira iżda storikament sinifikanti Anabaptist hija diskussa wkoll.
It-tabella hawn taħt turi r-relazzjonijiet reċiproċi u l-oriġini storika tal-familji denominazzjonali Protestanti ewlenin, jew il-partijiet tagħhom. Minħabba fatturi bħal Kontro-Riforma u l-prinċipju legali ta' Cuius regio, eius religio, ħafna nies għexu bħala Nikodemitas, fejn tagħhom affiljazzjonijiet reliġjużi jistqarru kienu xi ftit jew wisq f'kontradizzjoni mal-moviment li kienu jissimpatizzaw miegħu. Bħala riżultat, il-konfini bejn id-denominazzjonijiet ma jisseparawx b'mod nadif kif tindika din it-tabella. Meta popolazzjoni kienet mrażżna jew ippersegwitata biex tifhimha aderenza mal-fidi dominanti, matul il-ġenerazzjonijiet huma komplew jinfluwenzaw il-knisja li barra minnha żammew magħha.
Minħabba li l-Kalviniżmu ma kienx rikonoxxut speċifikament fl-Imperu Ruman Imqaddes sal-Paċi ta’ Westphalia tal-1648, ħafna Kalvinisti għexu bħala Kripto-Kalvinisti. Minħabba soppressjonijiet relatati mal-Kontro-Riforma f'artijiet Kattoliċi matul is-sekli 16 sa 19, ħafna Protestanti għexu bħala Kripto-Protestanti. Sadanittant, fl-inħawi Protestanti, il-Kattoliċi kultant għexu bħala kripto-papists, għalkemm fl-Ewropa kontinentali l-emigrazzjoni kienet aktar fattibbli u għalhekk dan kien inqas komuni.
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti
thumb|left|250px|Firxa ta' l-[[Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti Thylamys elegans]] L-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti jew Opossum ta' denbu oħxon eleganti, magħruf xjentifikament bħala Thylamys elegans, huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù Thylamyini, fil-familja Didelphidae (didelfidu), fl-ordni Didelphimorphia (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon, nativ tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel. Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix ma' l-art), b' abitudni notturna (attiv bil-lejl).
Dieta
L-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti huwa marsupjal b' dieta primarjament insettivora, għalkemm frott, bajd ta' l-għasafar u annimali vertebrati żagħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll.
Urby Emanuelson
Urby Vitorrio Diego Emanuelson (twieled fis-16 ta' Ġunju 1986) huwa eks-plejer tal-futbol Netherlandiż.
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon eleganti
Distribuzjoni
Thylamys elegans huwa speċi b' distribuzjoni fil-kontinent ta' l-Amerika t'isfel, mifruxa maċ-Ċili u Peru.
Urby Emanuelson
Ajax
thumb|left|190px thumb|left|Emanuelson (fuq ix-xellug) ma' [[Wesley Sneijder|Sneijder, Stekelenburg, Grygera u Heitinga meta kien ma' Ajax]]
Emanuelson, kellu missieru Errol plejer tal-futbol u anki lagħab mat-tim Nazzjonali ta' Suriname. Huwa beda jilgħab ma' l'akkademja ta' Ajax. Iddebbutta ma' l-ewwel tim fil-kompetizzjoni Uefa fl-24 ta' Frar 2005 fil-logħoba tat-Tazza Uefa 2004/2005 kontra Auxerre-Ajax (3-1), meta daħal minn fuq il-bank tas-sostituti fid-79 minuta minflok Sneijder. Fl-10 ta' April 2005 iddebutta fl-Eredivisie, fil-logħoba mirbuħa 4-2 kontra AZ Alkmaar. Fl-istaġun ta' wara 2005/2006 sar id-difensur titolari fuq in-naħa tax-xellug fid-difiża ta' Ajax u rebaħ il-Johan Cruijff-schaal u fl-2006 il-KNVB Cup. Fl-2006 rebaħ il-premju talent tas-sena.
Fl-istaġun 2006/2007 rega rebaħ il-Johan Cruijff-schaal u il-KNVB Cup.
Fl-istaġun 2008-2009 ma' Marco van Basten bħala kowċ ta' Ajax, Emanuelson beda jilgħab difensu fiq in-naħa tax-xellug, imma minħabba żbalji li kien jagħmel beda jilgħab mal-linja tal-midfilders. Fit-30 ta' Novembru 2008 lagħab il-150 ma' Ajax.
Milan
Fit-23 ta' Jannar 2011 iffirma kuntratt ma'Milan. Il-plejer Olandiż kellu l-kuntratt tiegħu ma' Ajax fi tmiem tiegħu fl-aħħar ta' Ġunju 2011. Emanuelson iffirma kuntratt ta' 3 snin sat-30 ta' Ġunju 2014. Il-Milan ħallsu għalieh 1,7 miljun euro u 800.000 o]ra wara li rebħu l-kampjonat f-Ġunju, bit-total jilħaq 2,5 miljun euro.
Fis-26 ta' Jannar 2011 iddebbuta mill-bidu tal-logħoba bil-flokk ta' Milan fil-logħoba kontra Sampdoria, logħoba mil-kwart tal-finali tal-Coppa Italia 2010-2011, fejn kien l-awtur tal-passaġġ għal gowl ta'Pato bir-riżultat jispiċċa 2-1. Iddebbutta fis-Serje A fid-29 ta' Jannar 2011 fil-logħoba Catania-Milan, meta daħal fit-tieni taqsima minflok Alexander Merkel.
Skorja l-ewwel gowl tiegħu bil-flokk ta' Milan fl-20 ta' April 2011 fis-semifinali tal-Coppa Italja kontra Palermo. Fi-7 ta' Mejju 2011 rebaħ l-ewwel kampjonat tiegħu mal-Milan. Fis-6 ta' Awissu 2011 rebaħ is- Supercoppa italiana meta Milan għelbu lil Inter bl-iskor ta' 2-1. Fid-19 ta' Frar 2012 skorja l-ewwel gowl tiegħu fis-Serje A meta skorja it-tieni gowl għal Milan fir-rebħa kontra Cesena bl-iskor ta' 3-1.
Fit-3 ta' Ottobru skorja minn 'freekick' l-ewwel gowl tiegħu fil-Champions League fil-logħoba li spiċċat bl-iskor ta' 3-2 kontra Zenit.
Fulham
Fil-31 ta' Jannar 2013 ingħaqad b'self sa l-aħħar ta' l-istaġun ma' Fulham, fil-Premier League.
Iddebbutta bil-flokk ta' Fulham fit-2 ta' Frar 2013, fil-logħoba nterna li Fulham tilfu 1-0 kontra Manchester United. Fid-19 ta' Mejju 2013, fl-aħħar ġurnata tal-Premier League 2012-2013 kontra Swansea City, skorja l-ewwel gowl tiegħu bil-flokk ta' Fulham. Ikkonkluda l-istaġun bi 13 il-preżenza u gowl wieħed.
Ritorn ma' Milan
Għamel ir-ritorn tiegħu ma' Milan wara l-parentesi ma' Fulham, fil-logħoba tal-play-off taċ-Champions League, PSV-Milan (1-1), fejn lagħab il-partita kollha bħala difensur fuq in-naħa tax-xellug.
Internazzjonali
thumb|150px|Emanuelson bil-flokk tat-tim nazzjonali Emanuelson kien parti mit-tim Olandiż FIFA U-20 World Cup fl-2005 li l-kompetizzjoni ntlabet fl-Olanda. Huma gew eliminati fil-kwart tal-finali kontra in-Nigeria. Huwa kien ukoll membru fit-tim Olandiż fil-kamjonati UEFA U-21 fl-2006.
Fis-16 ta' Awissu 2006 iddebbutta mat-Tim maġġuri ta' l'Olanda fl-logħoba ta' ħbiberija kontra ir-Republika ta' l-Irlanda. Għalkemm kien jigi magħzul okkazjonalment mat-Tim Olandiż għal logħob tal-kwalifikazzjoni tal-kampjonati Ewropej 2008, huwa tħalla barra mit-tim finali li ħa sehem fl-istess kopetizzjoni.
Xgħajra
Ix-Xgħajra huwa villaġġ li fix-xlokk ta' Malta. F'Diċembru 2005 kien jgħodd 852 ruħ. Huwa wieħed mill-irħula ż-żgħar li għandu kunsill lokali. Dan ir-raħal imiss ma' Wied il-Għajn (Marsaskala), Ħaż-Żabbar u l-Kalkara.
Ix-xtajta tiegħu ftit hija kennija, imma għandha l-Ġolf il-Kbir bħala wieħed mill-imkejjen l-aktar sbieħ din in-naħa ta' Malta.
Distrett ta' Constanța
150px|daqsminuri|Stemma tad-distett ta' Constanța 250px|daqsminuri|Id-distrett ta' Constanța fil-mappa tar-Rumanija Id-distrett ta' Constanța (bir-Rumen: Județul Constanța) huwa wieħed mid-distretti tar-Rumanija (imsejħa judeţ bir-Rumen), li jinsab f'konfini mal-Bulgarija fir-reġjun storiku ta' Dobroġa. Il-belt kapitali hija Constanţa.
Demografija
Id-distrett għandu popolazzjoni ta' 684,082 skont l-aħħar ċensiment tal-2011, b'densità ta' 96 ruħ kull kilometru kwadru. Il-maġġoranza tal-popolazzjoni hija Rumena, b'komunitajiet Torok u Tatari li għadhom xhieda ta' żmien il-ħakma Ottomana. Attwalment, dan ir-reġjun huwa ċ-ċentru tal-minoranza Musulmana fir-Rumanija.
Qasmiet amministrattivi
Id-distrett ta' Constanța jikkonsisti minn 3 muniċipalitajiet, 9 ibliet u 58 komun.
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Cinderella
L-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Cinderella jew Opossum ta' denbu oħxon ta' Cinderella, magħruf xjentifikament bħala Thylamys cinderella, huwa mammiferu marsupjal, tat-tribù Thylamyini, fil-familja Didelphidae (didelfidu), fl-ordni Didelphimorphia (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon, nativ tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel. Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix ma' l-art), b' abitudni notturna (attiv bil-lejl).
Dieta
L-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Cinderella huwa marsupjal b' dieta primarjament insettivora, għalkemm frott, bajd ta' l-għasafar u annimali vertebrati żagħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll.
Distribuzjoni
Thylamys cinderella huwa speċi b' distribuzjoni fil-kontinent ta' l-Amerika t'isfel, mifruxa mal-Arġentina u endemika ta' dan il-pajjiż.
Sinonimi
"Thylamys venustus cinderella" huwa sinonimu jew l-istess bħal u jirreferi għal Thylamys cinderella ta' Thomas, 1902.
Mathurin Romegas
Mathurin d'Aux de Lescout, magħruf bħala Mathurin Romegas (1525 jew 1528 – Novembru 1581 f'Ruma), kien nisel tal-familja aristokratika Gascony ta' d'Aux u membru tal-Kavallieri ta' San Ġwann. Kien wieħed mill-akbar kmandanti navali tal-Ordni u Gran Mastru ta’ Malta.
Ħajja bikrija
Huwa twieled minn familja nobbli Franċiża b'konnessjonijiet mad- Dar ta' Armagnac. Fl-1542 ingħaqad mal-Kavallieri Ospitallieri u sar kavallier sħiħ xi erba’ snin wara wara li temm l-istudji militari u reliġjużi tiegħu. Huwa malajr għamel isem għalih innifsu bħala ġellied tajjeb b'stamina inkredibbli.
ll-bidu tal-karriera
Huwa sar kavallier tal-Ordni f'Diċembru 1546 u serva l-biċċa l-kbira ta' ħajtu fil-kmand tax-xwieni tagħha. Malajr ħa fama mal-baħħara Musulmani fuq l-ilmijiet u x-xtut tal-Mediterran, l-aktar għax kien kontinwament jitqabad magħhom tul il-Kosta tal-Barbarija, il-Levant u l-Baħar Eġew fejn qabad bosta bastimenti u skjavi. Fuq talba tal-Papa hu saħansitra wettaq kampanja qasira, iżda ħarxa kontra l-forzi Protestanti Huguenot f’partijiet tan-Nofsinhar ta’ Franza.
Kiseb l-ewwel fama bis-saħħa ta’ ħarba li dehret mirakoluża minn nawfraġju fl-1555. Ix-xini tiegħu nqaleb waqt maltempata vjolenti f’port ta’ Malta. Meta kienet għaddiet il-maltempa, instemgħet taħbita minn ġewwa l-bastiment maqlub. Saret toqba fil-qiegħ tiegħu u minnha ħareġ Romegas, bix-xadina domestika tiegħu, li b’xi mod irnexxielu joqgħod għal sigħat sa sidru fl-ilma f’bużżieqa tal-arja taħt il-karna tal-bastiment. Il-Gran Mastru de Valette ra dan l-avveniment personalment u żamm lil Romegas bħala ħabib qalb għall-bqija ta’ ħajtu.
Avventuri Navali
Waqt li kien ingaġġat mal-Ġeneral tal-Xwieni tal-Ordni, Gozon de Melac, Romegas ġġieled ripetutament mal-galjuni ta’ Turgut Reis, qabad lil Penon de Velez fl-1564, fuq il-kosta tal-Afrika ta’ Fuq biswit Malaga, fortizza ewlenija tal- Pirati tal-Barbarija, u kien sors ta' rabja għas-sultan Ottoman Suleiman. Ftit wara l-qbid tal-Penon de Velez, diversi xwieni Maltin, taħt Romegas u de Giou, attakkaw u qabdu galjun Ottoman kbir, armat sew, taħt il-kmand ta’ Bairan Ogli Reis u b’200 Ġannizzeri abbord,, wara battalja mdemmija ħafna ħdejn Kefalonja. Sid il-bastiment kien Kustir Agha, l-ewnuku ewlieni tas-Seraglio tas-Sultan, u l-merkanzija li kien qed iġorr, stmata li tiswa madwar 80,000 dukat, kienet tiegħu personali u ta’ numru ta’ nisa tas-sultan. Fost il-priġunieri li qabdu kien hemm il-gvernatur tal-Kajr u l-gvernatur ta' Lixandra.Din il-ġrajja wasslet lil Sulejman il-Manjifiku biex jimmobilizza l-forza kbira li attakkat lil Malta fit-18 ta' Mejju 1565, u b'hekk beda l-Assedju l-Kbir ta' Malta.
Matul l-assedju nnifsu, Romegas kellu parti prominenti, fejn mexxa diversi eluf ta’ kavallieri u suldati fid-difiża tal-Port il-Kbir. Meta spiċċa l-assedju, huwa immedjatament kompla jaħbat kontra l-Musulmani fuq il-baħar, u kompla jikabbar il-fama tiegħu bħala gwerrier qalil u difensur tal-Kristjaneżmu.
Waqt il-Battalja ta' Lepanto fl-1571, Romegas serva fuq il-bastiment ewlieni tal-Papa taħt il-kmand tal-Ammiral Marcantonio Colonna. Romegas kien is-superintendent tax-xwieni papali. Reġa’ ġġieled b'mod li jispikka u wara l-battalja ġie mistieden minn Colonna biex imur miegħu Ruma biex jiċċelebraw r-rebħa flimkien.
Fl-1575 Romegas inħatar Ġenerali tax-Xwieni tal-Ordni u ftit wara Gran Pirjol ta' Toulouse. Fl-1577 ġie elett Logutenent tal-Gran Mastru. Bl-profil tiegħu ta’ qlubija u suċċess, deher destinat li eventwalment ikun elett Gran Mastru, iżda minflok ġie mxejjen mill-intriċċi u l-makkinazzjonijiet ta’ diversi membri anzjani tal-Ordni li ppruvaw jużaw il-prestiġju u l-influwenza tiegħu għall-fini tagħhom minflok.
Gran Mastru Rival
La Cassiere u Romegas kienu mħarrka lejn Ruma biex jispjegaw l-imġieba tagħhom u jgħidu tagħhom. La Cassiere wasal Ruma fis-26 ta’ Ottubru 1581 u, fuq ordnijiet tal-Papa Girgor XIII, ġie ttrattat b’ħafna rispett u ċerimonja. B’kuntrast, Romegas kien ittrattat b’mod formali u b’ċertu disprezz.
Huwa miet, waħdu u b'qabu maqsuma ġimgħa wara, fl-4 ta’ Novembru 1581.
La Cassiere ġie lliberat minn kull akkuża kontrih b’mod onorevoli u kien irrestawrat fil-pożizzjoni ta’ Gran Mastru. Madankollu, ma għex biżżejjed biex igawdi t-trijonf tiegħu, u miet f’Ruma fil-21 ta’ Diċembru 1581.
Referenzi
<references group="" responsive="1">
Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi
L-Opossum ġurdien ta' denbu oħxon ta' Karimi, magħruf xjentifikament bħala Thylamys karimii, huwa mammiferu marsupjal tat-tribù Thylamyini, fil-familja Didelphidae (didelfidu), fl-ordni Didelphimorphia (didelfimorfju) u huwa wieħed mill-opossumi ġrieden ta' denbhom oħxon. Dan l-opossum ġurdien ta' denbu oħxon huwa marsupjal kemm arborju (jgħix fis-siġar) kif ukoll terrestri (jgħix mal-art), b'abitudni notturna (attiv bil-lejl). Thylamys karimii huwa marsupjal b' dieta primarjament insettivora, għalkemm frott, bajd tal-għasafar u annimali vertebrati żgħar bħal gremxul u ġrieden huma inklużi fid-dieta ukoll. Din l-ispeċi għandha distribuzzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel, mifruxa fil-Brażil u endemika ta' dan il-pajjiż.
Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu
daqsminuri|347x347px|Mappa tar-rotot Ewropej tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu Il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu jew Camino de Santiago (bil-Latin: Peregrinatio Compostellana) huwa network ta' rotot u mogħdijiet tal-pellegrini jew pellegrinaġġi li kollha jwasslul għas-santwarju tal-appostlu San Ġakbu l-Kbir fil-katidral ta' Santiago de Compostela, fir-reġjun ta' Galizja fil-Majjistral ta' Spanja, fejn jingħad li l-appostlu jinsab midfun. Ħafna nies isegwu xi waħda minn dawn ir-rotot bħala forma ta' eżerċizzju spiritwali jew irtir għat-tkabbir spiritwali tagħhom. Ir-rotot huma popolari wkoll ma' dawk li jħobbu jimxu fin-natura jew inkella jmorru fil-kampanja bir-rota jew biż-żiemel waħedhom jew ma' gruppi turistiċi.
Il-Camino Francés jew ir-Rotta minn Franza ilu Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fi Spanja mill-1993 u fl-2015 ġie estiż bir-Rotot tat-Tramuntana ta' Spanja wkoll.
Pellegrinaġġ Kristjan ewlieni
daqsminuri|Il-Katridral ta' Santiago de Compostela, Spanja Il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu kien wieħed mill-iktar pellegrinaġġi Kristjani importanti matul it-tieni parti tal-Medjuevu, u min kien jagħmel dan il-pellegrinaġġ seta' jikseb l-indulġenza plenarja. Fost il-pellegrinaġġi ewlenin l-oħra kien hemm il-Via Francigena (il-Pellegrinaġġ ta' San Franġisk) lejn Ruma u l-pellegrinaġġ lejn Ġerusalemm.
Stejjer leġġendarji jirrakkontaw li l-fdalijiet tal-katavru ta' San Ġakbu ġew ittrasportati b'dgħajsa minn Ġerusalemm sat-Tramuntana ta' Spanja, fejn l-appostlu jinsab midfun fil-belt Spanjola ta' Santiago de Compostela. L-isem Santiago joriġina mill-evoluzzjoni lokali bil-Galizjan tal-Latin Vulgari Sancti Iacobi, jiġifieri San Ġakbu.
Il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu fih diversi rotot u mogħdijiet differenti li jwasslu sa Santiago de Compostela. Tradizzjonalment, kif jagħmlu ħafna pellegrini, il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu jibda mid-dar tal-pellegrin u jispiċċa fil-katidral ta' Santiago de Compostela. Minkejja dan, hemm għadd ta' rotot jew mogħdijiet li jitqiesu bħala prinċipali. Matul il-Medjuevu, ħafna pellegrini kien jagħmlu l-pellegrinaġġ tul waħda mir-rotot jew mill-mogħdijiet. Madankollu, il-Pesta s-Sewda, ir-Riforma Protestanta, u l-irvelli politiċi fis-seklu 16 fl-Ewropa kienu wasslu biex ma tibqax daqshekk popolari. Fis-snin 80 tas-seklu 20, ftit mijiet ta' pellegrini kienu jirreġistraw fl-uffiċċju tal-pellegrini f'Santiago de Compostela. F'Ottubru 1987, il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu ġie ddikjarat bħala l-ewwel Rotta Kulturali Ewropea mill-Kunsill tal-Ewropa u fl-1993 ġie ddikjarat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Minn dak iż-żmien 'l hawn, il-pellegrinaġġ kulma jmur beda jattira iktar u iktar pellegrini internazzjonali u turisti.
Kull meta Jum San Ġakbu (il-25 ta' Lulju) jinzerta l-Ħadd, il-katidral ta' Santiago de Compostela jiddikjara Sena Qaddisa jew tal-Ġublew. Skont meta jkun hemm sena bisestili, is-Sena tal-Ġublew taħbat kull ħames, sitta jew 11-il sena. L-iktar reċenti kienu l-1982, l-1993, l-1999 u l-2004 u issa jmiss l-2021, l-2027 u 2032.
Arzella tal-pellegrini
L-arzella tal-pellegrina, li spiss tinstab fix-xtut tal-Galizja, ilha titqies bħala s-simbolu tal-Camino de Santiago. Matul is-sekli, l-arzella tal-pellegrini ngħatat diversi tifsiriet metaforiċi, prattiċi u mitiċi, anke jekk ir-rilevanza tagħha setgħet fil-fatt ġiet mix-xewqa tal-pellegrini li jkollhom tifkira x'jieħdu lura magħhom id-dar.
Żewġ verżjonijiet tal-iktar mit komuni dwar l-oriġini tas-simbolu għandhom x'jaqsmu mal-mewt ta' San Ġakbu, li miet martri bil-qtugħ ir-ras f'Ġerusalemm fis-sena 44 W.K. Skont il-leġġendi Spanjoli, kien qatta' xi żmien jipprietka l-Vanġelu fi Spanja, iżda reġa' lura l-Ġudea wara li ra xbieha tal-Verġni Marija fix-xatt tax-xmara Ebro.
Anne Dacier
Anne Le Fèvre Dacier (1647 - 17 ta’ Awwissu 1720), magħrufa aħjar bħala Madame Dacier, kienet akkademika Franċiża, traduttriċi, kummentatriċi u editriċi tal-klassiċi, fosthom tal-Iliad u tal-Odyssey.
Edizzjonijiet u traduzzjonijiet klassiċi
Wara li miet missierha fl-1672, Dacier marret toqgħod Pariġi u ħadet magħha parti mill-edizzjoni ta’ Callimachus li ppubblikat fl-1674. Hi kisbet iktar xogħol mingħand ħabib ta’ missierha, Pierre-Daniel Huet, li dak iż-żmien kien l-assistent tutur tad-Dauphin u kien ukoll responsabbli mis-serje Ad usum Delphini (magħrufa aktar bħala s-serje l-Klassiċi Delphin) tal-edizzjonijiet tal-klassiċi Latini. Hu inkarigaha bil-produzzjoni ta’ edizzjonijiet għas-serje ta’ Publius Annius Florus (1674), Dictys Cretensis (1680), Sextus Aurelius Victor (1681) u Eutropius (1683).
Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu
Arzella tal-pellegrini
Mir-rabta tagħha mal-Camino, l-arzella tal-pellegrini bdiet tirrappreżenta l-pellegrinaġġ inġenerali, kemm lejn xi santwarju speċifiku kif ukoll lejn il-ġenna, bħalma nsibu fil-Bibbja fil-Ktieb tal-Lhud 11:13, li jidentifika l-Kristjani "kienu barranin u għorba fuq l-art". xellug|daqsminuri|173x173px|Uħud mis-simboli tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu Bħala s-simbolu tal-Camino de Santiago, l-arzella tal-pellegrini tidher spiss ħafna tul ir-rotot u l-mogħdijiet tal-pellegrinaġġ bħala sinjal li l-pellegrini jsegwu biex ikunu jafu fejn iridu jmorru. Barra minn hekk, l-arzella spiss tinġarr fuq il-pellegrini stess li jkunu qed jagħmlu l-pellegrinaġġ lejn Santiago de Compostela. Il-biċċa l-kbira tal-pellegrini jirċievu jew jixtru arzella tal-pellegrini fil-bidu tal-pellegrinaġġ tagħhom u jew iħituha mal-ħwejjeġ jew mal-basket tagħhom, jew inkella jdendluha qisha ġiżirana m'għonqhom jew iwaħħluha ma xi zokk li jkunu qed jużaw bħala bastun.
Anne Dacier
Edizzjonijiet u traduzzjonijiet klassiċi
Fl-1681, ħarġu l-verżjonijiet prożajki tagħha ta’ Anacreon u Saffo, u ftit snin wara hi ppubblikat verżjonijiet prożajki ta’ Amphitryon, Epidicus u Rudens ta’ Plautus (1683), Plutus u Clouds ta’ Aristofane (fl-1684, dawn kienu l-ewwel traduzzjonijiet ta’ Aristofane bil-Franċiż) u s-sitt kummiedji ta’ Terenzju (1688). Fl-1684, hi u żewġha rtiraw f’Castres, bl-għan li jiddedikaw ruħhom għall-istudji teoloġiċi. Fl-1685, il-koppja ġiet premjata b’pagament regolari mingħand Louis XIV ta’ Franza għall-konverżjoni tagħhom lejn il-Knisja Kattolika Rumana. Anne u André Dacier ikkollaboraw fuq żewġ traduzzjonijiet: Meditations ta’ Marku Awrelju (1691) u l-ewwel sitt Parallel Lives ta’ Plutarch (1694).
Fl-1699, ħarġet it-traduzzjoni prożajka tagħha tal-Iliad, li wasslitha sabiex tiġi stmata sew fil-qasam tal-letteratura Franċiża. Disa’ snin wara, din it-traduzzjoni ġiet segwita minn oħra simili tal-Odyssey, li Alexander Pope sab utli meta ġie biex jagħmel it-traduzzjoni tiegħu tal-istess xogħol. Min-naħa tagħha, fl-1724 Dacier ippubblikat xi kummenti fuq it-traduzzjoni ta’ Pope (1715-1720), li permezz tagħhom kisbet ukoll xi ftit fama fl-Ingilterra.
Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu
Arzella tal-pellegrini
Barra minn hekk, fl-antik l-arzella tal-pellegrini kienet taqdi rwol iktar prattiku għaliex kienet tintuża qisha skutella mill-pellegrini biex jixorbu minnha meta jgħaddu ħdejn xi għajn.
Matul il-Medjuevu, l-arzella tal-pellegrini kienet tintuża bħala prova li wieħed lesta l-pellegrinaġġ iktar milli simbolu li jintlibes waqt il-pellegrinaġġ.
L-għasluġ tal-pellegrini kien simbolu ieħor tal-pellegrinaġġ li kien jintuża (u xi kultant għadu jintuża) mill-pellegrini bħala bastun fi triqithom lejn is-santwarju ta' Santiago de Compostela fi Spanja. Ġeneralment, l-għasluġ kien ikun zokk b'qisu granpun fit-tarf tiegħu li miegħu l-pellegrini setgħu jwaħħlu xi ħaġa (pereżempju xi qargħa ħamra mnixxfa (simbolu ieħor tal-pellegrinaġġ) li kienu jużaw bħala kontenitur tal-ilma jew tal-inbid).
Rotta Medjevali
daqsminuri|195x195px|Il-Codex Calixtinus fil-Katidral ta' Santiago de Compostela L-iktar żjarat bikrin fis-santwarju ddedikat lil San Ġakbu f'Santiago de Compostela jmorru lura għas-seklu 9 meta kien hemm ir-Renju tal-Asturjas u tal-Galizja. Il-pellegrinaġġ sas-santwarju sar l-iktar pellegrinaġġ magħruf fil-Medjuevu, u saret drawwa li kull min ilesti l-pellegrinaġġ u jerġa' jaqbad triqtu lura d-dar jilbes arzella tal-pellegrini bħala prova li lesta l-pellegrinaġġ. Din il-prassi nbidlet ta' taħt fuq iżda s-simbolu baqa' jintuża u sar emblematiku.
L-ewwel pellegrini ddokumentati kienu ġew minn xi rħula qabel il-Pirinej u żaru s-santwarju f'nofs is-seklu 11, iżda milli jidher il-pellegrini bdew jiżdiedu sew għall-ħabta tas-seklu 12 meta bdew jiġu minn ferm iktar 'il bogħod. L-ewwel pellegrini ddokumentati li kienu ġew mill-Ingilterra wettqu l-pellegrinaġġ bejn l-1092 u l-1105. Madankollu, sal-bidu tas-seklu 12, il-pellegrinaġġ sar organizzat sew.
Il-ħtiġijiet ta' kuljum tal-pellegrini tul ir-rotta lejn Santiago de Compostela u lura kienu ssodisfati minn sensiela ta' sptarijiet ta' vera u oħrajn li kienu eks sptarijiet u kienu jintużaw qishom bereġ jew lukandi/hostels biex jilqgħu lill-pellegrini. Din l-idea ġiet żviluppata u għadha teżisti sa llum fejn hemm ħafna albergues li jilqgħu lill-pellegrini u jkopru l-ispejjeż bid-donazzjonijiet. Xi rħula tul il-Camino għad għandhom dan il-kunċett f'isimhom bħal pereżempju Hospital de Órbigo. L-"isptarijiet" jew albergues spiss kienu jkunu mmexxija mill-Ordnijiet Kattoliċi u kien ikollhom il-protezzjoni rjali. daqsminuri|248x248px|Il-pellegrini fil-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu (1568) L-arkitettura Romaneska, ġeneru ġdid ta' arkitettura ekkleżjastika, kienet disinjata b'arkati kbar biex ilaħħqu mal-folol kbar ta' pellegrini devoti. Għalkemm ħafna mill-pellegrini kienu jkunu foqra, xorta waħda tul ir-rotta kien ikun hemm ħwienet bħal dawk attwali li kienu jbigħu kull xorta ta' tifkiriet, simboli u affarijiet bħal pereżempju l-arzella tal-pellegrini. Il-pellegrini spiss kienu jitolbu lil San Rokku u sa llum il-ġurnata tul ir-rotot għadek tara ħafna xbihat tiegħu bis-Salib ta' San Ġakbu.
Ir-rotot tal-pellegrinaġġ lejn Santiago de Compostela kienu possibbli minħabba l-protezzjoni u l-libertà pprovduta mir-Renju ta' Franza, minn fejn kienu joriġinaw il-maġġoranza tal-pellegrini. Ħafna Franċiżi kummerċjanti (inkluż uħud minn Gascogne u minn inħawi oħra li ma kinux taħt il-kuruna Franċiża) bdew jgħixu fil-bliet u fl-irħula tul ir-rotot tal-pellegrinaġġ, kif nistgħu naraw mill-kunjomijiet li nstabu fl-arkivji. Il-pellegrini kienu jiġu milqugħa minn nies bħal Domingo de la Calzada, li mbagħad sar qaddis.
Il-pellegrini kienu jimxu tul il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu għal xhur jekk mhux għal snin sħaħ, qabel jaslu fil-pjazza ċentrali quddiem il-katidral ta' San Ġakbu u jagħtu ġieħ lill-qaddis patrun tal-pellegrinaġġ. Ħafna kienu jaslu f'kundizzjonijiet finanzjarji u ta' saħħa batuti ħafna minħabba l-mard jew is-serq jew minħabba t-tnejn li huma. Tradizzjonalment il-pellegrini jpoġġu idejhom fuq il-pilastru eżatt kif tidħol mill-bieb prinċipali tal-katidral, kif wieħed jista' jixhed meta jara kif ittiekel il-pilastru tant hija prassi li ilha ssir għal żmien twil.
L-isem popolar bl-Ispanjol għat-Triq ta' Sant'Anna fis-sema huwa El Camino de Santiago. Skont leġġenda Medjevali, it-Triq ta' Sant'Anna ffurmat mit-trab li qalgħu l-pellegrini. Leġġenda oħra tgħid li meta eremita ra kewkba tiddi qawwija fuq għolja ħdejn San Fiz de Solvio, huwa għarraf lill-isqof ta' Iria Flavia, li sab qabar hemmhekk bi tliet katavri, u wieħed minnhom beda jingħad li kien ta' San Ġakbu. Sussegwentement, il-post beda jissejjaħ "l-għalqa tal-kewkba" (Campus Stellae, li biż-żmien, x'aktarx kienet tiġi ppronunzjata ħażin u saret "Compostela"). Leġġenda oħra dwar l-oriġini li tissemma fir-raba' ktieb tal-Ktieb ta' San Ġakbu tirrakkonta kif il-qaddis deher lill-Karlu Manju f'ħolma, u ħeġġu biex jillibera l-qabar tiegħu mill-Musulmani billi wrieh kif jasal permezz tar-rotta tat-Triq ta' Sant'Anna.
Bħala penitenza
Il-Knisja adottat sistema ta' ritwali, magħrufa bħala penitenza, sabiex wieħed jindem u jpatti temporanjament għal dnubietu. Skont din is-sistema, il-pellegrinaġġi kienu forma adattata biex wieħed ipatti ta' dnubietu b'penitenza temporanja, u dawn setgħu jintużaw bħala atti ta' penitenza għal dawk li kienu jkun ħatja għal ċerti reati. Kif imsemmi fl-Enċiklopedija Kattolika: "Fir-reġistri tal-Inkwiżizzjoni f'Carcassone...insibu l-erba' postijiet li ġejjin magħrufa bħala ċentri fejn isiru l-akbar pellegrinaġġi li jiġu imposti bħala penitenzi għar-reati l-iktar gravi: il-qabar tal-Appostli f'Ruma, is-santwarju ta' San Ġakbu f'(Santiago de) Compostela, il-qabar ta' San Tumas f'Canterbury, u r-relikwi tat-Tliet Slaten Maġi f'Cologne."Fil-Fjandri għad hemm it-tradizzjoni li priġunier fis-sena jirċievi l-maħfra u jinħeles bil-patt u l-kundizzjoni li, akkumpanjat minn gwardja, il-priġunier jimxiha sa Santiago de Compostela b'basket tqil ma' dahru.
Żmien l-Illuminazzjoni
Matul il-gwerra tal-Indipendenza Amerikana, John Adams (li mbagħad sar it-tieni President Amerikan) irċieva l-ordni mill-Kungress biex imur Pariġi ħalli jikseb fondi għall-kawża. Waqt il-vjaġġ tiegħu bil-vapur fl-1779, beda dieħel l-ilma fil-vapur, allura kellu jiżbarka maż-żewġ uliedu subien f'Finisterre. Minn hemmhekk kompla tul ir-rotta tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu bil-kontra sabiex jasal Pariġi bl-art minflok bil-baħar. Ma waqafx iżur il-belt ta' Santiago de Compostela, u iktar 'il quddiem f'ħajtu tassew iddispjaċih ta' dan. Fl-awtobijografija tiegħu, Adams jiddeskrivi d-drawwiet u l-akkomodazzjoni mogħtija lill-pellegrini ta' San Ġakbu fis-seklu 18 u ddeskriva l-leġġendi li kien sema' bihom matul il-vjaġġ tiegħu.
Il-proneputi ta' Adams, l-istoriku Henry Adams, żar León fost bliet Spanjoli oħra matul il-vjaġġ tiegħu fl-Ewropa bħala żagħżugħ, għalkemm ma għamilx il-pellegrinaġġ kollu. Vjaġġatur ieħor tul il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu fi żmien l-Illuminazzjoni kien in-naturalista Alexander von Humboldt.
Pellegrinaġġ modern
daqsminuri|Simbolu modern tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu Minkejja li jingħad li l-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu ilu jsir bla waqfien minn żmien il-Medjuevu, ma tantx hemm rakkonti ta' pellegrinaġġi li saru fiż-żminijiet moderni għajr il-pubblikazzjoni tal-1957, The Road to Santiago, tal-istudjuż tal-kultura Spanjola u l-vjaġġatur Walter Starkie. L-azzjoni biex il-pellegrinaġġ jerġa' jingħata l-ħajja kienet appoġġata mill-gvern Spanjol ta' Francisco Franco, li kien ħerqan ferm li jippromwovi l-istorja Kattolika ta' Spanja. Jean Mitchell-Lanham fil-ktieb tiegħu saħansitra jikteb li l-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu reġa' kiseb il-popolarità li kellu fil-Medjuevu biss fis-snin 90 tas-seklu 20.
Minn dak iż-żmien 'l hawn, mijiet ta' eluf (iktar minn 300,000 fl-2017 ) ta' pellegrini Kristjani u mhux saru jagħmlu dan il-pellegrinaġġ kull sena mid-djar tagħhom jew minn punti tat-tluq differenti madwar l-Ewropa, sa ma jaslu f'Santiago de Compostela. Il-biċċa l-kbira jivvjaġġaw bil-mixi, uħud bir-rota, u ftit jagħmlu bħalma kienu jagħmlu xi pellegrini tal-Medjuevu u jivvjaġġaw fuq żiemel jew ħmar. Apparti dawk li jagħmlu l-pellegrinaġġ għal skopijiet reliġjużi, oħrajn jagħmluh għax iħobbu jimxu fin-natura, oħrajn għaliex iħobbu jivvjaġġaw u jiskopru postijiet kulturali, u oħrajn iqisu l-esperjenza bħala rtir spirtwali mill-ħajja moderna.
Rotot
Il-lista ta' rotot tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu hija tassew twila iżda dawn li ġejjin imma fost l-iktar popolari jew magħrufin.
Il-Camino Francés, jew ir-Rotta Franċiża, hija l-iktar rotta popolari. L-aħħar parti tar-rotta hija wkoll il-Via Regia. Storikament, minħabba l-Codex Calixtinus, il-biċċa l-kbira tal-pellegrini kienu jiġu minn Franza: tipikament minn Arles, Le Puy, Pariġi, Vézelay, u uħud minn Saint Gilles. Cluny, il-post fejn hemm l-abbazija Medjevali famuża, kien punt tat-tluq ieħor importanti għall-pellegrini, u fl-2002 ġie integrat fir-rotta Ewropea tal-pellegrinaġġ li tikkollega lil Vézelay u Le Puy.
Il-maġġoranza tal-Ispanjoli jqisu l-fruntiera ma' Franza fil-Pirinej, bħala l-punt tat-tluq naturali. L-iktar punt tat-tluq komuni bil-qabża fil-Camino Francés huwa Saint-Jean-Pied-de-Port, fuq in-naħa Franċiża tal-Pirinej, b'Roncesvalles fuq in-naħa Spanjola hija punt tat-tluq popolari ieħor. Id-distanza minn Roncesvalles sa Santiago de Compostela li tgħaddi minn León hija madwar 800 kilometru. daqsminuri|307x307px|Wieħed mis-sinjali għall-pellegrini tul ir-rotot Il-Camino Primitivo, ir-Rotta Primittiva jew Oriġinali, hija l-iktar rotta antika li twassal għal Santiago de Compostela. Ilha teżisti mis-seklu 9 u tibda minn Oviedo.
Il-Camino Portugués, jew ir-Rotta Portugiża, hija t-tieni l-iktar rotta popolari. Din tibda mill-katidral ta' Liżbona (għal total ta' madwar 610 kilometri) jew mill-katidral ta' Porto fit-Tramuntana tal-Portugall (għal total ta' madwar 227 km), u tagħti għall-Galizja minn Valença.
Il-Camino del Norte, jew ir-Rotta tat-Tramuntana, jimxuha inqas nies u tibda fil-belt ta' Irun fil-Pajjiż Bask fil-fruntiera ma' Franza, jew xi kultant f'San Sebastián. Hija rotta inqas popolari minħabba t-tibdil fl-elevazzjoni, meta mqabbla mal-Camino Francés pereżempju li hija kważi kollha għall-wita. Ir-rotta ssegwi l-kosta tul il-Bajja ta' Biskajja sa meta toqrob lejn Santiago de Compostela. Għalkemm ma tgħaddix minn wisq ċentri storiċi ta' interess bħal fil-Camino Francés, iż-żiffa tal-baħar speċjalment fis-sajf tfisser li t-temperaturi jkunu iktar baxxi. Din ir-rotta jingħad li kienet l-ewwel waħda li użaw il-pellegrini biex jevitaw li jivvjaġġaw mit-territorji li kienu okkupati mill-Musulmani fil-Medjuevu.
Ir-rotta tal-Ewropa Ċentrali reġgħet ħadet il-ħajja wara l-waqgħa tal-Ħajt ta' Berlin. Ir-rotot Medjevali bħall-Camino Baltico (ir-Rotta Baltika) u l-Via Regia fil-Polonja jgħaddu mit-territorju li llum jagħmel parti mill-Polonja u jibdew iktar 'il fuq u lejn il-Lvant, saħansitra mill-Istati Baltiċi u l-Ukrajna.
Akkomodazzjoni
Fi Spanja, fi Franza u fil-Portugall, l-akkomodazzjoni tal-pellegrini jipprovdu akkomodazzjoni f'qishom dormitorji għal dawk il-pellegrini li jkollhom credencial (ara iktar 'l isfel). Fi Spanja din it-tip ta' akkomodazzjoni tissejjaħ refugio jew albergue, li huma simili għal hostels.
Dawn jistgħu jkunu mmexxija mill-parroċċa lokali, mill-kunsill lokali, minn sidien privati jew minn assoċjazzjonijiet tal-pellegrini. Xi drabi dawn ir-refugios ikunu jinsabu f'monasterji, bħal pereżempju dak ta' Samos, fi Spanja.
L-aħħar hostel tul ir-rotta tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu huwa l-Hostal de los Reyes Católicos, tefgħa ta' ġebla bogħod mill-Katidral ta' Santiago de Campostela. Il-kostruzzjoni oriġinali kienet saret minn Ferdinand u Isabel, il-Monarki Kattoliċi. Illum sar lukanda lussuża ta' ħames stilel, magħrufa bħala Parador, li għadha tipprovdi servizzi b'xejn lil numru limitat ħafna ta' pellegrini kuljum.
Credencial jew passaport tal-pellegrini
daqsminuri|Passport tal-pellegrini mimli timbri Il-biċċa l-kbira tal-pellegrini jixtru u jġorru magħhom dokument imsejjaħ credencial, il-passaport tal-pellegrini li jagħtihom aċċess għall-akkomodazzjoni tal-pellegrini tul ir-rotot. Il-credencial jiġi ttimbrat bis-sello uffiċjali ta' San Ġakbu ta' kull belt, raħal jew refugio fejn joqogħdu l-pellegrini. Permezz ta' dan id-dokument, il-pellegrini jkollhom prova ta' fejn raqdu u fejn kielu fil-pellegrinaġġ biex fl-aħħar meta jmorru fl-Uffiċċju tal-Pellegrini f'Santiago de Compostela jkollhom prova ċara li segwew rotta uffiċjali u b'hekk jikkwalifikaw biex jirċievu compostela.
Compostela
Il-compostela hija ċertifikat li l-pellegrini jkunu wettqu l-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu. Biex wieħed jikkwalifika għal compostela jrid jimxi mill-inqas 100 kilometru jew jagħmel mill-inqas 200 kilometru bir-rota. Fil-prattika, min jagħmel il-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu bil-mixi, l-iktar post li jaqbillu jibda minnu huwa Sarria, anke għaliex hemm kollegamenti tajbin bix-xarabank jew bil-ferrovija ma' postijiet oħra fi Spanja. Il-pellegrini li jaslu Santiago de Compostela li jkun mexew mill-inqas 100 km, jew għamlu mill-inqas 200 km bir-rota biex jaslu hemm (kif indikat fil-credencial tagħhom), u li jiddikjaraw li l-motivazzjoni tagħhom kienet mill-inqas parzjalment reliġjuża, ikunu eliġibbli għal compostela mill-Uffiċċju tal-Pellegrini f'Santiago de Compostela.
Il-compostela ilha tingħata bl-indulġenza mill-bidu tal-Medjuevu u għadu jsir hekk sal-lum matul is-Snin tal-Ġublew.
L-Uffiċċju tal-Pellegrini jagħti iżjed minn 100,000 compostela kull sena lill-pellegrini minn iktar minn 100 pajjiż differenti. Madankollu, ir-rekwiżiti biex wieħed ikun jista' jirċievi compostela jiżguraw li mhux kull min jagħmel il-pellegrinaġġ jirċievi compostela. Ir-rekwiżiti biex wieħed jirċievi compostela huma: 1) tagħmel Pellegrinaġġ għal raġunijiet reliġjużi/spiritwali jew mill-inqas ikollok attitudni li tfittex li tagħmel dan, 2) timxi l-aħħar 100 km jew tagħmilhom fuq żiemel jew tagħmel l-aħħar 200 km bir-rota, 3) tikseb għadd partikolari ta' timbri fuq credencial.
Quddiesa tal-pellegrini
Kuljum fil-Katidral ta' Santiago de Compostela tiġi ċċelebrata quddiesa f'12:00 u fis-19:30. Il-pellegrini li jkunu rċevew il-compostela l-ġurnata ta' qabel jissemmew b'isimhom, b'kunjomhom, il-pajjiż tal-oriġini u l-punt tat-tluq tal-pellegrinaġġ fil-quddiesa. Il-Botafumeiro, wieħed mill-ikbar inċensaturi fid-dinja, jintuża matul ċerti ċelebrazzjonijiet solenni biss u kull nhar ta' Ġimgħa fis-19:30, ħlief il-Ġimgħa l-Kbira. Il-qassisin jipprovdu s-Sagrament tal-Qrar b'diversi lingwi. Fis-Sena tal-Ġublew tal-2010, il-Quddiesa tal-pellegrini, b'mod eċċezzjonali ġiet iċċelebrata erba' darbiet kuljum, fl-10:00, f'12:00, fis-18:00, u fis-19:30, sabiex ilaħħqu man-numru ikbar ta' pellegrini fis-Sena tal-Ġublew.
Turiżmu
Il-Xunta de Galicia (il-gvern reġjonali tal-Galizja) tippromwovi l-Pellegrinaġġ ta' San Ġakbu bħala attività turistika, b'mod partikolari fis-Snin tal-Ġublew (meta l-25 ta' Lulju jinzerta l-Ħadd). Wara l-investiment u l-kampanja ta' reklamar tal-Galizja għas-Sena tal-Ġublew fl-1993, l-għadd ta' pellegrini li lestew il-pellegrinaġġ qabad jiżdied ġmielu (kif jidher fit-tabella ta' hawn taħt).
Japok
Il-Japok jew l-Opossum tal-ilma, magħruf xjentifikament bħala Chironectes minimus, huwa mammiferu marsupjal l-uniku membru tal-ordni Chironectes, ikklassifikat fit-tribù Didelphini, tal-familja Didelphidae (didelfidu), fl-ordni Didelphimorphia (didelfimorfju), nattiv tal-kontinenti Amerikani mifrux fin-Nofsinhar tal-kontinent tal-Amerika ta' fuq, fl-Amerika ċentrali u fit-Tramuntana tal-kontinent tal-Amerika ta' isfel, b'xi popolazzjonijiet iżolati li jinsabu lejn ix-xlokk tal-istess kontinent.
Dan l-opossum huwa marsupjal li huwa addattat għall-ħajja semi-akwatika (addattat għal ħajja fuq l-art kif ukoll fl-ilma), huwa uniku fost il-marsupjali billi meta jħossu mhedded jaħrab fl-ilma, li huwa ambjent addattat ħafna għal din l-ispeċi.
Deskrizzjoni
Ġeneralment l-Opossum tal-ilma jkollu l-pil fin u folt, irħamat ta' lewn griż bl-iswed. Il-Japok adult jikber bejn 27 u 40 ċentimetru, id-denb li jkun ġeneralment ftit itwal mill-ġisem ikun minn 31 sa 43 ċentimetru. Il-marsupju huwa partikolarità interessanti fil-fiżjoloġija tal-Japok. Dan huwa preżenti u ferm żviluppat kemm fil-mara kif ukoll fir-raġel. Fiż-żewġ sessi ukoll dan il-marsupju huwa mgħammar b'muskolu sabiex ikun jista' jingħalaq. Fil-mara,meta jingħalaq lanqas l-arja ma tgħaddi u b' hekk tkun tista' tinżel fl-ilma anke meta jkollha l-frieħ. Fir-raġel dan qiegħed hemm biex jipproteġi l-iskrotu ("scrotum") jonkella l-borża fejn ikun hemm it-testikoli u jingħalaq meta dan il-marsupjal ikun qiegħed jiġri jew meta jkun qiegħed taħt l-ilma, għelkemm dan mhuwiex b'saħħtu daqs tal-mara.
Dieta
L-Opossum tal-ilma huwa annimal karnivoru speċjalizzat b'dieta pixxivora, dieta li tikkonsisti prinċipalment minn ħut, gambli u krustaċi tal-ilma ħelu (li dan jaqbad bl-idejn sensittivi tiegħu), għalkemm żrinġijiet, frott u possibilment xi ħaxix tal-ilma, huma inklużi fid-dieta ukoll.
Distribuzzjoni
Chironectes minimus għalkemm għandu distribuzzjoni vasta ma' bosta pajjiżi huwa marsupjal ikklassifikat bħala mhux komuni jew rari u jiddependi ħafna fuq l-ambjent tax-xmajjar, tal-għadajjar u artijiet misgħtadra ("wetlands"). Il-firxa tal-Japok tibda mill-Messiku fil-kontinent tal-Amerika ta' fuq sa fil-Grigal tal-Arġentina u fix-Xlokk tal-Brażil fil-kontinent tal-Amerika ta' isfel.
Dan il-marsupjal huwa preżenti fl-Arġentina, fil-Beliże, fil-Bolivja, fil-Brażil, fl-Ekwador, f'El salvador, fil-Gujana, fil-Gujana Franċiża, fil-Gwatemala, fil-Messiku, fin-Nikaragwa, fil-Kolombja, fil-Kosta Rika, fil-Ħonduras, f'Panama, fil-Paragwaj, fil-Peru, fis-Surinam u fil-Venezwela.
Riproduzzjoni
L-Opossum tal-ilma huwa kapaċi jirriproduċi kemm il-darba fis-sena, biss fil-Brażil huwa rrapurtat li ħafna drabi t-twelid isir f' Diċembru u f'Jannar għalkemm xi uħud minn nisa nstabu bil-frieħ żgħar tat-twelid fi Frar ukoll. L-imġiba qabel it-tgħammir tinkludi għaqda akbar jew aktar fil-qrib bejn ir-raġel u l-mara. Ir-raġel jibda jdur madwar il-mara u jiġri warajha l-ħin kollu u l-kuntatt orali mal-ġenitali ġie osservat ta' sikwit.
Il-boton ġeneralment ikun magħmul minn 1 sa ħamest ifrieħ, ta' 22 ġurnata wara t-twelid jisponta l-ewwel pil, ta' 28 ġurnata toħroġ il-pigmentazzjoni (kulur fil-ġilda) u ta' 34 ġurnata jibdew jidhru il-faxxex fil-pil, tipiċi ta' din l-ispeċi. L-għajnejn jinfetħu ta' 38 ġurnata u ta' 40 ġurnata l-frieħ ikunu kbar wisq għall-marsupju tal-omm u filwaqt li rashom tibqa' dieħla ġewwa ġisimhom tibda ħierġa parti minnu 'l barra. Ħalqhom jinqala' minn mal-beżżula ta' madwar 48 ġurnata, għalkemm xorta waħda jibqgħu jerdgħu l-ħalib, jorqdu ħdejn ommhom fil-bejta u xi kultant jaqbdu ma' dahra.
VIAF
Il-Fajl tal-Awtorità Internazzjonali Virtwali magħruf ukoll bħala Virtual International Authority File (VIAF) huwa fajl tal-awtorità internazzjonali. Huwa proġett konġunt ta' bosta libreriji nazzjonali li huwa mħaddem mill-Online Computer Library Centre (OCLC).
Storja
Diskussjonijiet dwar il-bżonn ta' awtorità internazzjonali komuni bdew lejn tmiem is-seklu 19. Wara sensiela ta' tentattivi falluti biex joħorġu b'fajl uniku ta' awtorità komuni, kien hemm qbil biex jintrabtu l-awtoritajiet nazzjonali eżistenti. Dan għaliex b'hekk il-benefiċċji kollha ta' fajl komuni jinżammu mingħajr il-bżonn ta' investiment kbir f'dak li huma ħin u spejjeż.
Il-kunċett VIAF ġie introdott fil-Kungress Dinji tal-Libreriji u l-Informazzjoni fl-2003, li kien ospitat mill-Federazzjoni Internazzjonali tal-Assoċjazzjonijiet tal-Libreriji (IFLA). Il-proġett inbeda mill-Library of Congress tal-Istati Uniti (LC), il-Librerija Nazzjonali Ġermaniża (DNB) u l-OCLC fis-6 ta’ Awwissu 2003. Il-Bibliothèque nationale de France (BnF) ingħaqdet mal-proġett fil-5 ta' Ottubru 2007.
Il-proġett għamel tranżizzjoni għal servizz tal-OCLC fl-4 ta' April 2012.
In-numri tal-fajls qed jiżdiedu ukoll ma' artikli bijografiċi tal-Wikipedija u huma inkorporati fil-Wikidata.
Christine L. Borgman torbot il-VIAF mal-International Standard Name Identifier (ISBN) u l-ORCID, u tiddeskrivi dawn t-tliet sistemi bħala "loosely coordinated efforts to standardize name forms". Borgman tikkaratterzza dawn it-tliet sistemi bħala tentattiv biex tissolva l-problema ta' diżambigwità fl-isem tal-awtur, li kibret sew hekk kif żdied l-ammont ta' data. Hija tenfasizza l-fatt li kuntrarjament għaż-żewġ sistemi l-oħra li huma mmexxija minn individwi, il-VIAF hija mmexxija mil-libreriji.
Tess Lewis
Tess Lewis hija traduttriċi u kittieba Amerikana. Hija l-aktar magħrufa għat-traduzzjoni tagħha tar-rumanz Incest, miktub mill-awtriċi Franċiża Christine Angot, li kien ġie nnominat għall-Premju tal-Aħjar Ktieb Tradott. Ittraduċiet ukoll xogħlijiet ta’ Peter Handke, Walter Benjamin u Philippe Jaccottet. Hija benefiċjarja ta’ għotji ta’ finanzjament mill-Fondazzjoni ta’ Guggenheim u mid-Dotazzjoni Nazzjonali għall-Arti.
Karriera
Lewis hija esejista u traduttriċi. L-esejs tagħha, primarjament dwar il-letteratura Ewropea, ġew ippubblikati f’The New Criterion, The Hudson Review, World Literature Today, The American Scholar u Bookforum. Hija editriċi konsultattiva għal The Hudson Review, kif ukoll membru tal-bord għan-National Books Critics Circle. Mill-2014 sal-2015, Lewis kienet il-kuratriċi tal-Festival Neue Literature, festival letterarju Amerikan ibbażat fi New York. Dan il-festival jiffoka fuq il-letteratura bil-lingwa Ġermaniża li ġejja mill-Awstrija, mill-Ġermanja u mill-Isvizzera, tradotta għall-Ingliż, u jikkonsisti f’avvenimenti letterarji, qari ta’ kotba u panels ta’ diskussjonijiet.
Lewis tittraduċi primarjament mill-Franċiż u l-Ġermaniż għall-Ingliż u traduċiet xogħlijiet ta’ Hans Magnus Enzensberger, Alois Hotschnig, Melinda Nadj Abonji, Julya Rabinowich, Lukas Bärfuss, Philippe Jaccottet, Jean-Luc Benoziglio, Pascal Bruckner, Maja Haderlap, Peter Handke, Christine Angot, Walter Benjamin u Anselm Kiefer. Fl-2017, hija ppubblikat traduzzjoni bl-Ingliż tar-rumanz Incest, ta’ Christine Angot. It-traduzzjoni tagħha ġiet innominata għall-Premju tal-Aħjar Ktieb Tradott. F’artiklu fin-New Yorker, il-kritiku H.C. Wilentz faħħar it-traduzzjoni ta’ Lewis, u nnota l-isfidi mqajma mill- “antagoniżmu lejn is-sintassi konvenzjonali” ta’ Angot, li għamlu t-traduzzjoni ta’ Lewis “biċċa xogħol ta’ perspikwità”. F’Asymptote Journal, Tsipi Keller faħħret it-traduzzjoni ta' Lewis ukoll, u qalet li “tħossha bħallikieku Angot, bi spirtu tant Franċiż, qed tkellimna direttament bl-Ingliż.” Fl-2015, hija rċeviet għotja ta’ finanzjament mill-Fondazzjoni ta’ Guggenheim bħala sapport għat-traduzzjoni tagħha ta’ Notizen, tal-kittieb Żvizzeru Ludwig Hohl, ktieb li jikkonsisti minn noti ta' Hohl, minn daħliet fil-ġurnal u minn riflessjonijiet. Fl-2022, hija rċeviet għotja ta’ finanzjament mid-Dotazzjoni Nazzjonali għall-Arti biex tittraduċi In the Forest of the Metropoles ta’ Karl-Markus Gauß.