cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moldova
Rumanija l-Kbir
L-unjoni ġiet rikonoxxuta mir-Renju Unit, Franza u l-Italja fit-Trattat ta’ Pariġi (1920). Madankollu, it-trattat ma daħalx fis-seħħ minħabba li l-Ġappun, wieħed mill-firmatarji, ma rratifikahx. Ir-Russja Sovjetika ma kinitx rappreżentata bħala parti fil-konferenza tat-trattat. [16] L-ebda trattat reċiproku ma ġie ffirmat bejn is-Sovjetiċi u r-Rumanija minħabba t-talbiet ta 'l-ewwel lejn Bessarabia. Fit-Trattat Kellogg-Briand tal-1928 u fit-Trattat ta' Londra ta' Lulju 1933, l-Unjoni Sovjetika u r-Rumanija issottoskrivew għall-prinċipju ta' soluzzjoni mhux vjolenti ta' tilwim territorjali. It-Transnistria, dak iż-żmien parti mill-SSR tal-Ukrajna, hija stess parti mill-Unjoni Sovjetika, ġiet iffurmata fl-ASSR tal-Moldova (1924–1940) wara l-falliment tar-rewwixta Tatarbunar.
Ir-riforma tal-artijiet illeġiżlata minn Sfatul Țării fl-1918-1919 rriżultat fit-tqassim mill-ġdid tal-art fost il-popolazzjoni rurali tar-reġjun, li kienet tagħmel 80%. Il-proċess attwali dam għaddej sal-bidu tas-snin tletin, meta l-art medja allokata naqset mis-6 ettari preskritti għal kull individwu eliġibbli. Il-liġi kienet notevoli fost it-territorji kkontrollati mir-Rumanija, peress li esproprjat art mhux biss minn sidien kbar, iżda wkoll minn bdiewa li kisbu art permezz ta 'diviżjonijiet ad hoc ta' art agrikola matul ir-Rivoluzzjoni Russa. allokazzjoni lil uffiċjali u uffiċjali tal-istat Rumeni, kif ukoll lid-deputati li vvutaw għall-unjoni mar-Rumanija fl-1918 (dawn tal-aħħar ġew allokati 50 ettaru kull wieħed). Taħt pressjoni mis-sidien il-kbar fit-territorji oriġinali Rumeni, ir-riforma tal-art kienet teħtieġ kumpensi mis-sidien preċedenti, b’kuntrast ma’ dikjarazzjonijiet preċedenti ta’ Sfatul Țării li pproponiet l-esproprjazzjoni tal-proprjetà jew saħansitra s-soċjalizzazzjoni. F'tentattiv biex tikseb rikonoxximent legali għall-unjoni, ir-Rumanija kkonkludiet ukoll ftehimiet intergovernattivi li joffru kumpens preferenzjali lis-sidien deposti ta' kumpaniji Brittaniċi, Franċiżi u Taljani. Ir-rata tal-litteriżmu kibret għal aktar minn 40% fl-1930; madankollu, ir-reġjun baqa' lura fl-edukazzjoni.
Fl-1924, Pan Halippa, sostenitur qawwi tal-Unjoni fl-1918, ikkritika lill-gvern Rumen talli ttrasforma l-Bessarabia f’“infern”, fejn il-“poplu tal-Moldova jbati u joħroġ aktar demm milli taħt ir-reġim zarist”.
Unjoni ta' Bessarabia mar-Rumanija (Unirea Basarabiei)
L-għaqda ta' Bessarabia mar-Rumanija ġiet ipproklamata fid-9 ta' April [OS 27 ta' Marzu], 1918 minn Sfatul Țării, il-korp leġiżlattiv tar-Repubblika Demokratika tal-Moldova. Dan l-istat kellu l-istess fruntieri bħar-reġjun ta' Bessarabia, li kien anness mill-Imperu Russu wara t-Trattat ta’ Bukarest tal-1812 u organizzat l-ewwel bħala Oblast (awtonoma sal-1828) u wara bħala Governorat. Taħt il-ħakma Russa, ħafna mit-Tatari indiġeni ġew imkeċċija minn partijiet ta' Bessarabia u sostitwiti minn Moldovans, Vlachs, Bulgars, Ukraini, Griegi, Russi, Lipovans, Bormak, Gagauzes, u popli oħra, għalkemm il-kolonizzazzjoni ma pproċedietx. lejn l-artijiet li qabel kienu abitati mit-Tatari. Ir-Russja ppruvat ukoll tintegra r-reġjun billi timponi l-lingwa Russa fl-amministrazzjoni u tirrestrinġi l-edukazzjoni f’lingwi oħra.
Il-bidu tal-Ewwel Gwerra Dinjija kkawża żieda fil-kuxjenza nazzjonali fost il-Bessarabians, u wara l-bidu tar-Rivoluzzjoni Russa fl-1917, Bessarabia pproklamat il-parlament tagħha stess, l-Sfatul Țării, li ddikjara r-Repubblika Demokratika tal-Moldova. Wara intervent militari Rumen, bl-Armata Rumena fil-kontroll sod tar-reġjun, Sfatul Țării ivvota għall-indipendenza u pproklamat fid-9 ta’ April [OS 27 ta' Marzu] 1918 unifikazzjoni mar-Renju tar-Rumanija. Għalkemm l-għaqda saret taħt diversi kundizzjonijiet, kollox ħlief il-wegħda tar-riforma tal-art, li saret, wara ġew abbandunati minn minoranza tal-Sfatul. Sussegwentement, l-amministrazzjoni Rumena malajr xolt l-assemblea u ċaħdet il-protesti tal-eks deputati. F'taħditiet ta' paċi wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-qawwiet Ewropej taw il-Bessarabia lir-Rumanija, għalkemm l-SSR Russa li għadha kif ġiet iffurmata, appoġġata mill-Istati Uniti, qatt ma rrikonoxxiet dan.
Madankollu, is-sitwazzjoni f’Bessarabia kienet se tinbidel wara l-iffirmar tal-Patt Molotov-Ribbentrop bejn l-Unjoni Sovjetika (USSR) u l-Ġermanja Nażista, li fiha din tal-aħħar esprimiet in-nuqqas ta’ interess tagħha fir-reġjun. Dan ippermetta li l-USSR tibgħat ultimatum lir-Rumanija, issa iżolata diplomatikament bit-tfaqqigħ tat-Tieni Gwerra Dinjija, fis-26 ta’ Ġunju 1940 li fiha talbet lill-Bessarabia u wkoll it-Tramuntana ta’ Bukovina. Wara li r-Rumanija aċċettatha, l-USSR okkupat dawn it-territorji, u spiċċat il-ħakma Rumena fiż-żona. Bessarabia kienet organizzata u maqsuma bejn l-SSR Ukrain u l-SSR il-ġdid tal-Moldova, li kisbet l-indipendenza fl-1991 bħala l-Moldova. Minn dak iż-żmien 'l hawn, kien hemm moviment minoritarju iżda dejjem jikber biex ir-reġjun jerġa' jingħaqad mar-Rumanija, b'partitarji fir-Rumanija u l-Moldova jfakkru l-jum tal-unjoni, is-27 ta' Marzu, f'Jum l-Unjoni ta' Bessarabia mar-Rumanija.
Att ta' Unjoni
Fid-9 ta' April [OS 27 ta' Marzu], 1918, Sfatul Țării iddeċieda b’86 vot favur, 3 kontra u 36 astensjoni (l-aktar mhux Rumeni), favur l-unjoni mar-Renju tar-Rumanija, bil-kundizzjoni tal-konformità tar-riforma agrarja, lokali awtonomija u rispett għad-drittijiet universali tal-bniedem. Dan minkejja li r-referendum nazzjonali mitlub mil-liġi ma kienx sar.
Billi jibżgħu minn riforma radikali tal-art, il-kunsilli tal-kontej ta’ Bălți, Soroca u Orhei, iddominati minn sidien kbar tal-art, kienu l-ewwel li sejħu għall-unifikazzjoni mar-Renju tar-Rumanija, billi qiesu l-ħakma rjali preferibbli għas-Sfatul Țării, iddominata minn populisti tax-xellug. Fid-9 ta’ April [OS 27 ta' Marzu], 1918, Sfatul Țării ivvota favur l-unjoni, bil-kundizzjonijiet li ġejjin:
Repubblika Demokratika tal-Moldova
Ir-Repubblika Demokratika tal-Moldova (MDR; Rumen: Republica Democratică Moldovenească, RDM), magħrufa wkoll bħala r-Repubblika tal-Moldova, kien stat ipproklamat fil-15 ta’ Diċembru [OS 2 ta’ Diċembru] 1917 mill-Sfatul Țării (Kunsill Nazzjonali) ta’ Bessarabia, elett f’ Ottubru–Novembru 1917 wara r-Rivoluzzjoni ta' Frar u l-bidu tad-diżintegrazzjoni tal-Imperu Russu.
L-Sfatul Țării kien il-korp leġiżlattiv tiegħu, filwaqt li l-"Kunsill tad-Diretturi Ġenerali", imsejjaħ mill-ġdid bħala "Kunsill tal-Ministri" wara d-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza, kien il-gvern tiegħu. Ir-Repubblika ġiet ipproklamata fit-2/15 ta’ Diċembru 1917, bħala riżultat tad-Dikjarazzjoni tad-Drittijiet tal-Popli tar-Russja.
L-innu tal-pajjiż kien Dșteaptă-te, române! ("Qum, Rumen!")
Ir-Repubblika Demokratika tal-Moldova ngħaqdet mar-Renju tar-Rumanija f'April 1918.
Storja Qasira
L-istorja qasira tar-Repubblika Demokratika tal-Moldova 1917-1918 tista 'tinqasam fi tliet perjodi: il-perjodu ta' awtonomija fir-Russja, il-perjodu ta 'indipendenza, u l-perjodu ta' federazzjoni mar-Rumanija. Fit-2/15 ta' Diċembru, il-Moldova pproklamat lilha nnifisha repubblika kostitwenti tar-Repubblika Demokratika Federattiva Russa. Fl-14 ta’ Jannar, 1918, is-Sezzjoni ta’ Front tal-Bolxeviki Rumcherod daħlet f’Chisinau, il-kapitali tar-repubblika li għadha kemm bdiet. Wara li l-fazzjoni nazzjonalista ta’ Sfatul Țării talbet assistenza militari mir-Rumanija, l-Armata Rumena qasmet il-fruntiera tar-repubblika fl-10/23 ta’ Jannar, u ħadet il-kapitali fi ftit jiem. Bl-armata Rumena f'kontroll sħiħ, fl-24 ta' Jannar/6 ta' Frar, ir-Repubblika Demokratika tal-Moldova pproklamat l-indipendenza tagħha. Fis-27 ta’ Marzu/9 ta’ April, il-Moldova daħlet f’unjoni kondizzjonali (essenzjalment federazzjoni) mar-Renju tar-Rumanija, u żammet l-awtonomija provinċjali tagħha kif ukoll il-korp leġiżlattiv tagħha (Sfatul Țării). Fis-27 ta’ Novembru/10 ta’ Diċembru, wara t-tmiem tal-Ewwel Gwerra Dinjija, laqgħa sigrieta tal-membri ta’ Sfatul Țării irrinunzjat għall-kundizzjonijiet kollha u pproklamat l-unjoni inkondizzjonata ta’ Bessarabia mar-Rumanija, li effettivament kienet tammonta għal annessjoni mill-aħħar lott. Dan kien l-aħħar att tiegħu, peress li aktar tard ġie xolt u trejdunjonisti prominenti ġew mistiedna Bukarest. Matul l-eżistenza tagħha ta' sena, ir-Repubblika Demokratika tal-Moldova kellha tliet Prim Ministri: Pantelimon Erhan, Daniel Ciugureanu u Petru Cazacu.
Storja Dettaljata
Meta seħħet ir-Rivoluzzjoni ta' Frar f'Petrograd fl-1917, il-gvernatur tal-Gvern ta' Bessarabia rriżenja u għadda s-setgħat legali tiegħu lil Constantin Mimi, iċ-Chairman tal-Gubernial Zemstvo, li nħatar Kummissarju tal-Gvern Proviżorju f'Bessarabia, b'Vladimir Cristi id-deputat tiegħu. Twettqu proċeduri simili fir-reġjuni kollha tal-Imperu Russu: il-kapijiet tal-amministrazzjonijiet zaristi għaddew is-setgħat legali tagħhom lill-kapijiet taż-zemstvos tal-kontea u l-gvernatorat, li mbagħad kienu jissejħu kommissarji tal-kontea/governorat.
Il-Kungress tal-Bdiewa, li sar f'Ottubru 1917, ivvota lil Mimi barra u lil Ion Inculeț bħala l-Kummissarju l-ġdid. Din il-mossa kienet immexxija minn Alexander Kerensky, li bagħat lil Inculeț, professur assoċjat fl-Università ta’ Petrograd, f’Bessarabia biex jieħu ħsieb is-sitwazzjoni. Hekk kif il-Kungress tal-Bdiewa, li ma kellu l-ebda setgħa legali, ivvota, Kerenski formalment issostitwixxa lil Mimi b'Inculeț. Meta Inculeț ġie Chișinău biex jaħtaf il-poter, huwa ffaċċja oppożizzjoni kwieta min-nobbli, li għaliha qabel li jieħu f’idejh bħala deputat kummissarju minn Vladimir Cristi. Meta r-repubblika ġiet ipproklamata, Cristi irriżenja u għadda s-setgħat legali tiegħu lil Inculeț.
L-Sfatul Țării (Kunsill Nazzjonali) ta' Bessarabia ġie elett f’Ottubru–Novembru 1917 u beda jiffunzjona f’Diċembru 1917. Huwa pproklama r-Repubblika Demokratika tal-Moldova bħala suġġett federali (repubblika awtonoma) tar-Repubblika Federattiva Demokratika Russa.
Fil-kuntest tar-Rivoluzzjoni ta' Ottubru, l-armata Russa fuq il-front Rumen iddiżintegrat. In-numru kbir ta 'suldati li kienu qed jirtiraw żied il-livell ta' illegalità f'Bessarabia, u ħalla lill-Kunsill Nazzjonali b'awtorità minima fuq it-territorju. Biex ikompli jikkumplika l-affarijiet, hekk kif il-kunsill kien qed jittardja deċiżjoni dwar il-kwistjoni agrarja, il-bdiewa madwar ir-reġjun bdew jaqsmu l-proprjetajiet tas-sidien il-kbar u jaqsmuhom bejniethom. Peress li l-Istaff Ġenerali tal-Front Rumen ma setax jibgħat truppi, sar tentattiv biex tiġi organizzata Gwardja Nazzjonali tal-Moldova, iżda r-riżultati kienu 'l bogħod mill-aspettattivi. Barra minn hekk, il-biċċa l-kbira tal-korp tal-armata nominalment soġġetti għall-Kunsill Nazzjonali kien taħt kmand Bolxevik. Madankollu, f’nofs Jannar, ir-Rumeni daħlu fil-pajjiż, impenjaw ruħhom fi battalji mat-truppi tal-Moldova u Bolxeviki, u fi żmien ftit ġimgħat ikkontrollaw ħafna mill-pajjiż. Il-mexxejja tat-truppi tal-Moldova li offrew reżistenza inkludew ukoll figuri li qabel kienu leali lejn il-Kunsill Nazzjonali, bħall-Kaptan Anatolie Popa.
Wara l-iffirmar ta' armistizji ta' paċi separati mill-Ġermanja Imperjali mar-Rumanija, l-Ukrajna u r-Russja Bolxevika, l-Sfatul Țării, b'86 vot favur, 3 kontra u 36 astensjoni, ipproklamat l-Unjoni ta' Bessarabia mar-Renju tar-Rumanija fid-9 ta' April [ OS Marzu 27 ] 1918, bil-kundizzjoni ta' awtonomija lokali u l-kontinwazzjoni tal-korpi leġiżlattivi u eżekuttivi ta' Bessarabia, li ttemm legalment ir-Repubblika Demokratika tal-Moldova. Skoraġġuti mill-fatt li t-truppi Rumeni kienu diġà preżenti f'Chisinau, bosta Membri Parlamentari ta’ minoranza astjenew milli jivvutaw. L-għaqda ġiet ikkonfermata fit-Trattat ta' Pariġi (1920).
Tmexxija
Il-Kabinett ta' Pantelimon Erhan, il-Kabinett ta' Daniel Ciugureanu u l-Kabinett ta' Petru Cazacu
It-tmexxija tar-Repubblika tal-Moldova kienet tikkonsisti minn Ion Inculeț, President ta' Sfatul Țării u President tar-Repubblika; u Pantelimon Erhan, iċ-Chairman tal-Bord tad-Diretturi Ġenerali. It-tmexxija l-ġdida u l-Kunsill ġew stabbiliti wara li Daniel Ciugureanu, bħala President tal-Kunsill tal-Ministri, iddikjara l-indipendenza tal-pajjiż. L-Sfatul Țării inizjalment kien magħmul minn 120 membru eletti, għalkemm in-numru ta' membri aktar tard żdied għal 135 u mbagħad 150. Pereżempju, fid-9 ta' April kien hemm 138 leġiżlatur, li minnhom 125 ħadu sehem fil-votazzjoni u 13 kienu assenti.
Politiku
Politiku jew kap politiku huwa individwu li huwa involut fl-influwenzar tal-politika pubblika, ta' kif soċjetà hi mmexxiha u fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Dan jinkludi nies li jkopru dawn ir-rwoli fil-gvern, u nies li jakkwistaw dawn il-pożizzjonijiet, kemm permezz ta' elezzjoni, kolp ta' stat, ħatra, frodi elettorali, konkwista, dritt ta' suċċessjoni, jew mezzi oħra.
Moldova
Tmexxija
Fil-21 ta' Diċembru [OS 8 ta' Diċembru], 1917, Sfatul Țării eleġġa l-gvern tar-Repubblika Demokratika tal-Moldova – il-Kunsill tad-Diretturi Ġenerali, b’disa’ membri, seba’ Moldovans, wieħed Ukrain u wieħed Lhudi:
Politiku
Karigi politiċi
Xi karigi politiċi huma:
Moldova
Tmexxija
Fit-8 ta' Diċembru (OS 21 ta' Diċembru 1917), l-Sfatul Țării eleġġa l-gvern tar-Repubblika Demokratika tal-Moldova - il-Kunsill tad-Diretturi Ġenerali, b'disa' membri, seba' Moldaviani, Ukrain wieħed, u Lhudi wieħed:
Politiku
Karigi politiċi
Kandidat għal kwalunkwe minn dawn il-pożizzjonijiet huwa kkunsidrat bħala politiku.
Moldova
Tmexxija
Fl-ewwel digriet tiegħu, il-Kunsill ressaq l-għan li "jintroduċi l-ordni fl-aspetti kollha tal-ħajja tal-pajjiż, biex jiġu eliminati l-anarkija u d-diżastri, biex jiġu organizzati l-aspetti kollha tal-amministrazzjoni tal-istat". Twaqqaf Uffiċċju tal-Iskrivan Eżekuttiv (Cancelarie) tal-Kunsill tad-Diretturi Ġenerali, u l-istituzzjonijiet statali, pubbliċi u privati ​​kollha kienu meħtieġa jikkomunikaw permezz tal-Uffiċċju tal-Iskrivan Eżekuttiv lid-Direttur Ġenerali korrispondenti għall-mistoqsijiet kollha dwar il-gvern ta' il-pajjiż. L-atti kollha fil-qasam tal-amministrazzjoni pubblika li saru mingħajr il-kunsens preċedenti tad-Diretturi Ġenerali rispettivi ġew iddikjarati legalment nulli, filwaqt li d-direttur meħlus mir-responsabbiltà għal tali atti.
Politiku
Kritika
thumb|250px|[[G20 (pajjiżi industrijalizzati)|G20.]]
Moldova
Governatorat ta' Bessarabia
It-Trattat ta' Bukarest tal-1812 bejn l-Imperu Ottoman u l-Imperji Russi pprovda għall-annessjoni Russa tal-parti tal-lvant tat-territorju tal-Prinċipat tal-Moldova, kif ukoll ir-reġjuni ta’ Khotyn u Budjak (in-Nofsinhar ta' Bessarabia) immexxija mit-Torok. Għall-ewwel ir-Russi użaw l-isem "Moldavia-Bessarabia Oblast", li ppermettilhom grad għoli ta 'awtonomija, iżda fl-1828 ir-Russja ssospendiet l-awto-amministrazzjoni u sejħitha l-Governarat ta' Bessarabia, jew sempliċiment Bessarabia. Filwaqt li l-parti tal-grigal tal-Moldova, imsejħa Bucovina, kienet annessa bl-istess mod mill-Imperu Awstrijak, il-parti tal-punent tal-Moldova baqgħet prinċipat awtonomu u, fl-1859, ingħaqdet ma' Wallachia biex tifforma r-Renju tar-Rumanija. Fl-1856, it-Trattat ta 'Pariġi rritorna n-Nofsinhar ta' Bessarabia lill-Moldova, iżda fl-1878, ir-Renju tar-Rumanija rritornahom lill-Imperu Russu bħala riżultat tat-Trattat ta 'Berlin.
Politiku
Kritika
Minkejja li storikament il-pożizzjoni ta' politiku kienet ikkunsidrata bħala professjoni ta' unur, illum il-ġurnata ħafna nies, anke f'pajjiżi demokratiċi, għandhom opinjoni negattiva dwar il-politiċi bħala klassi. Ħafna drabi jidhru bħala nies bla skrupli, li l-wegħdiet tagħhom qatt ma jseħħu. Xi drabi jiġu wkoll akkużati għal abbuż tal-fondi għal skopijiet personali u mhux għall-interess tal-pubbliku. Fil-fatt, każijiet ta' korruzzjoni fil-kamp politiku mhumiex rari.
F'numru ta' pajjiżi l-klassi politika hi komposta min-nies sinjuri, jew dawk li jiddependu mill-klassi s-sinjura tas-soċjetà sabiex jiġu eletti. Dan il-fatt mhuwiex ristrett għal partit politiku, sistema tal-gvern jew pajjiż partikulari; din hija problema diffuża fil-politika ta' ħafna mill-pajjiżi demokratiċi, u hi kkunsidrata minn ħafna bħala problema.
Moldova
Prinċipat tal-Moldova Țara Moldovei (Rumen), Землѧ Молдавскаѧ (Slavona tal-Knisja), Ἡγεμονία τῆς Μολδαβίας (Grieg) 1346-1859
Moldova (Rumen: Moldova, ppronunzjata [molˈdova] (isma) jew Țara Moldovei, lit. "Il-Pajjiż tal-Moldova"; Rumen Ċirilliku: Молдова jew Цара Мѡлдовєй; Slavoniku tal-Knisja: Землѧ Молдовєй; Землѧ Молдовєй; γ Молдав; Μολδαβίας) huwa reġjun storiku u principat preċedenti fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, li jikkorrispondi għat-territorju bejn il-Karpazji tal-Lvant u x-Xmara Dniester. Stat inizjalment indipendenti u mbagħad awtonomu, kien jeżisti mis-seklu 14 sal-1859, meta ngħaqad ma' Wallachia (Țara Românească) bħala l-bażi tal-istat Rumen modern; f'diversi żminijiet, il-Moldova inkludiet ir-reġjuni ta' Bessarabia (ma' Budjak), kollha ta' Bukovina, u Hertsa. Ir-reġjun ta 'Pokuttya kien ukoll parti minnu għal perjodu ta' żmien.
Politiku
Kritika
Kritika oħra għall-politiċi hi għal dawk li jissejjħu "politiċi professjonisti", politiċi li jużaw il-politika bħala sors ta' qliegħ u li jkollhom jaffaċjaw elezzjoni mill-ġdid wara ċertu snin huma inqas probabbli li jieħdu deċiżjonijiet kuraġġjużi jew jaqblu ma' abbozz li mhuwiex popolari.
Moldova
Prinċipat tal-Moldova Țara Moldovei (Rumen), Землѧ Молдавскаѧ (Slavona tal-Knisja), Ἡγεμονία τῆς Μολδαβίας (Grieg) 1346-1859
In-nofs tal-punent tal-Moldova issa hija parti mir-Rumanija, in-naħa tal-lvant tappartjeni lir-Repubblika tal-Moldova, u l-partijiet tat-Tramuntana u tax-Xlokk huma territorji Ukraini.
Isem u etimoloġija
Ir-referenza oriġinali u ta’ ħajja qasira għar-reġjun kienet Bogdania, wara Bogdan I, il-figura fundatriċi tal-prinċipat. L-ismijiet Moldavia u Moldavia huma derivati ​​mill-isem tax-xmara Moldavia; madankollu, l-etimoloġija mhix magħrufa u jeżistu diversi varjanti:
Leġġenda msemmija fid-Descriptio Moldaviae ta' Dimitrie Cantemir (1714) tgħaqqadha ma’ vjaġġ għall-kaċċa tal-Urka tal-Voivodeship ta' Maramureș Dragoș u l-insegwiment ta' dan tal-aħħar lejn uruq immarkat bl-istilla. Dragoș kien akkumpanjat mill-hound tiegħu, jismu Molda; meta laħqu x-xatt ta’ xmara mhux magħrufa, Molda qabdet mal-annimal u nqatlet bih. L-isem tal-kelb kien ikun magħqud mal-kelma Rumena għall-ilma, ilma, u jingħata lix-xmara u estiża għall-pajjiż. il-Gothic Mulda (Gotiku: 𐌼𐌿𐌻𐌳𐌰, ᛗᚢᛚᛞᚨ) li jfisser 'trab', 'ħmieġ' (imqabbad mal-moffa Ingliża), li jirreferi għax-xmara. Etimoloġija Slava (-ova hija suffiss Slavi pjuttost komuni), li timmarka t-tmiem ta' forma ġenittiva Slava, li tindika sjieda, prinċipalment ta' nomi femminili (jiġifieri 'dak minn Molda'). Sid l-art jismu Alexa Moldaowicz jissemma f’dokument tal-1334 bħala bojar lokali fis-servizz ta’ Yuriy II ta’ Halych; dan jixhed l-użu tal-isem qabel it-twaqqif tal-istat tal-Moldova u jista' jkun is-sors tal-isem tar-reġjun. Fuq sensiela ta' muniti Pietru I u Stiefnu I milqutin minn kaptani Sassoni u li jġorru leġġendi Ġermaniżi, in-naħa ta' wara jidher l-isem tal-Moldavia fil-forma Molderlang/Molderlant (recte: Molderland).
F'diversi referenzi bikrin, Il-Moldova hija mogħtija bħala kompost Moldo-Wallachian (bl-istess mod li Wallachia tista' tidher bħala Ungeriża-Wallachian). Referenzi Torok Ottomani għall-Moldova kienu jinkludu Boğdan Iflak (بغدان افلاق‎, li tfisser 'Bogdan's Wallachia') u Boğdan (u kultant Kara-Boğdan, قره بغدان, 'Black Bogdania'). Ara wkoll ismijiet f'lingwi oħra.
Ismijiet għar-reġjun f'lingwi oħra jinkludu Franċiż: Moldavie, Ġermaniż: Moldau, Ungeriż: Moldva, Russu: Молдавия (Moldaviya), Tork: Boğdan Prensliği, Grieg: Μολδαβία.
Flotta (Militari)
Aċċenn bikri ta' flotta navali tal-Moldova jinstab b’rabta mal-ħakma ta' Aron Tiranul, li użaha biex jgħin lill-ħakkiem tal-Valakija Mikiel il-Brave jistabbilixxi l-kontroll tiegħu fuq il-fergħa Chilia tad-Danubju u Dobruja.
It-Trattat ta' Adrianopli pprovda għal forza navali ta' awto-difiża tal-Moldova, li għandha tkun komposta minn bastimenti caicque. L-iskuni armati bil-kanuni nbnew għall-ewwel darba fis-snin 1840. Minbarra li għamlu ronda fuq id-Danubju, dawn għamlu triqithom' il fuq mit-tributarji tiegħu, is-Siret u x-Xmara Prut.
Ġeografija
Mill-aħħar tas-seklu 15 il-Moldova, b'erja ta '94,862 km 2 (36,626 sq mi), il-biċċa l-kbira u l-qalba tal-prinċipat ta' qabel tinsab fir-Rumanija (45.6%), segwita mir-Repubblika tal-Moldova (31.7%). ), u l-Ukrajna (22.7%). Dan jirrappreżenta 88.2% taż-żona tar-Repubblika tal-Moldova, 18% taż-żona tar-Rumanija u 3.5% taż-żona tal-Ukraina.
Il-partijiet tal-Moldova popolati minn Ungeriżi Csángó kultant jissejħu art Csángó.
Edukazzjoni
Fl-1562, l-hekk imsejħa Schola Latina (kulleġġ akkademiku Latin) twaqqfet f'Cotnari, qrib Iași, skola li mmarkat il-bidu ta' istituzzjonijiet edukattivi umanistiċi organizzati fil-Moldova.
L-ewwel istitut ta' tagħlim ogħla li jiffunzjona fit-territorju tar-Rumanija kien l-Akkademja Vasiliană (1640), imwaqqfa mill-Prinċep Vasile Lupu bħala skola ogħla għal-lingwi Latini u Slavi, segwita mill-Akkademja Prinċiparja, fl-1707. L-ewwel struttura edukattiva Ogħla edukazzjoni fil-lingwa Rumena ġiet stabbilita fil-ħarifa tal-1813, meta Gheorghe Asachi stabbilixxa l-pedament għal klassi ta' inġiniera, li l-attivitajiet tagħhom kienu mwettqa fi ħdan l-Akkademja Prinċipali Griega.
Wara l-1813, mumenti oħra mmarkaw l-iżvilupp tal-edukazzjoni ogħla fil-lingwa Rumena, kemm fl-istudji umanistiċi kif ukoll fix-xjenzi tekniċi. L-Akkademja Mihăileană, imwaqqfa fl-1835 mill-Prinċep Mihail Sturdza, hija meqjusa bħala l-ewwel istitut ogħla Rumen. Fl-1860, tliet fakultajiet li kienu parti mill-Akkademja Mihăileană ffurmaw in-nukleu tal-Università ta' Iași li għadha kif twaqqfet, l-ewwel università moderna Rumena.
Venere ta' Willendorf
daqsminuri|Il-Venere ta' Willendorf Il-Venere ta' Willendorf, magħrufa wkoll bħala l-Mara ta' Willendorf, hija statwetta ta' figura femminili għolja 11.1 ċm (4 3/8 pulzier), li ġiet skoperta f'sit paleolitiku ħdejn Willendorf, l-Awstrija, fl-1908 mill-arkeoloġista Josef Szombathy.
Din l-istatwa hija mnaqqxa f'ġebla tal-ġir oolitika li ma tappartjenix lir-reġjun fejn instabet, u hi mlewwna bl-okra ħamra. Attwalment, il-Venere ta' Willendorf hija parti mill-kollezzjoni tan-Naturhistorisches Museum fi Vjenna.
Għall-ħabta ta' l-1990, wara analiżi akkurata ta' l-istratigrafija tas-sit, ġie stmat li l-istatwetta ġiet minquxa daqs 22,000 - 24,000 sena ilu. Ftit li xejn huwa magħruf dwar l-oriġini tagħha, kif inħolqot, jew dwar is-sinjifikanza kulturali tagħha.
Il-Venere m'għandhiex titqies bħala ritratt realistiku tal-figura femminili, iżda ritratt ideali tal-figura. Il-fatt li l-vulva, is-sider u ż-żaqq huma minfuħa u prominenti ħafna, jissuġġerixxi konnotazjonijiet mal-fertilità. Dirgħajha żgħar huma marbuta fuq sidirha u m'għandha l-ebda wiċċ viżibbli; rasha hija mgħottija b'malju twil ta' xagħar jew xi tip ta' dafra.
Il-laqam "venere", li ġie attribwit lilha fiż-żmien meta ġiet skoperta, riċentement kien suġġett ta' xi kritika. Dan għaliex l-isem iġġiegħlek tagħmel paragun bejn din il-figurna u l-immaġni klassika ta' Venere. Christopher Witcombe innota illi: "L-identifikazzjoni ironika ta' dawn il-figurini bħala 'Venere' kienet tissodisfa ċertu assunzjonijiet ta' dak iż-żmien dwar il-primittiv, dwar in-nisa, u dwar il-gosti " (segwi l-link). Fl-istess ħin hemm ukoll ċerta riluttanza professjonali biex din tiġi identifikata bħala l-Art Omm, l-alla ta' l-Ewropa antika paleolitika. Xi wħud jissuġġerixxu li f'soċjetà ta' kaċċaturi u ġemmiegħa, il-korpulenza u l-fertilità ovvja tal-mara, jistgħu jirrappreżentaw statu għoli, sigurtà u suċċess.
Is-saqajn ta' l-istatwa m'humiex maħduma b'tali mod li jippermettu lill-istatwa li żżomm dritta fuq saqajha. Minħabba f'hekk, ġie spekulat li din l-istatwa kienet maħsuba biex tiġi miżmuma u mhux biex titpoġġa x'imkien. Minflok ikona ta' l-Alla Omm xi arkeoloġisti iddeskrivewha bħala amulet għax-xorti t-tajba. Oħrajn qajmu l-possibbiltà li l-istatwa kienet maħsuba bħala amulet għall-fertilità billi tiġi inserita fil-vaġina.
Mindu nstabet u ngħatat isem il-figura ta' Willendorf, instabu bosta statwetti u forom ta' arti simili oħra. Dawn huma kollettivament magħrufa bħala figurini ta' Venere.
Grupp E tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006
Grupp E tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006 li saret fil-Ġermanja, kien jikkonsisti minn grupp ta' erba' timijiet. Il-logħob minn dan il-grupp kien bejn it-12 ta' Ġunju 2006 u t-22 ta' Ġunju. L-Italja rebħu l-grupp, u avvanzaw għat-tieni rawnd, flimkien mad-debuttanti tal-Gana. B'sorpriża, kienu r-Repubblika Ċeka u l-Istati Uniti li ġew eliminati mill-kompetizzjoni.
Wara l-ewwel sett ta' partiti, l-Ewropej ħarġu bħala r-rebbieħa u kkonfermaw li kienu l-favoriti. Iċ-Ċeki rebħu mingħajr problemi lill-Istati Uniti bl-iskor ta' 3–0 minkejja li sofrew in-nuqqas ta' Jan Koller waqt il-partita, wieħed mill-aktar plejers influwenti. Wara din il-partita, ir-Repubblika Ċeka ħarġu wkoll bħala kandidati għat-titlu minħabba l-livell għoli ta' logħob li wrew. Min-naħa l-oħra, l-Italja sofriet imma rnexxielha tirbaħ lis-selezzjoni Ganiża 2–0 wara li dawn tal-aħħar ikkumplikaw l-affarijiet għall-formazzjoni Taljana bil-passaġġi twal tagħhom.
Ġranet wara, il-Gana affaċċjat lis-saħħa tar-Repubblika Ċeka. B'sorpriża huma rebħu lill-Ewropej 2–0 b'gowls ta' Asamoah Gyan u Sulley Muntari, fejn b'hekk il-grupp infetaħ beraħ għal kwalunkwe kwalifikazzjoni. F'dik l-istess ġurnata, l-Italja laqgħet l-isfida tal-Istati Uniti, fejn din il-partita kellha tliet plejers imkeċċija wara daħliet brutali; fuq in-naħa tal-Italja kien hemm Daniele De Rossi u fuq dik Amerikana kien hemm Pablo Mastroeni u Eddie Pope. Finalment, permezz ta' awtogowl ta' Cristian Zaccardo, l-Amerikani kisbu pari ta' 1–1 fejn xorta baqgħu biċ-ċans li jikkwalifikaw.
Fl-aħħar ġurnata ta' logħob, dan il-grupp ikkonferma bil-fatti li kien il-grupp tal-mewt. L-erba' timijiet kellhom ċans li jikkwalifikaw u, barra l-Istati Uniti, kellhom ċans li jiksbu l-ewwel post tal-grupp u b'hekk jevitaw li jaffrontaw fil-kwarti tal-finali lill-Brażil, li kienu fl-ewwel post ta' Grupp F. Ir-Repubblika Ċeka bdew jiddominaw fil-bidu fil-partita kontra l-Italja, imma fl-ewwel attakk tat-Taljani fis-26 minuta, Marco Materazzi skorja l-ewwel gowl tal-Italja. Minkejja li marru minn taħt, iċ-Ċeki ma qatgħux qalbhom: Pavel Nedvěd u Tomáš Rosický ippruvaw biex jiksbu l-pari imma l-Italja rnexxielha iżżomm difiża soda. Qabel, fil-partita l-oħra, il-Gana kienu marru fil-vantaġġ permezz ta' Haminu Draman, però Clint Dempsey reġa' ġab ir-riżultat l-istess. Bir-riżultat ta' 1–1 fil-partita bejn il-Gana u l-Istati Uniti, iċ-Ċeki komplew jippressaw imma huma ma setgħewx jissuperaw il-linja difensiva tat-Taljani. Madanakollu, il-penalty skurjat minn Stephan Appiah għall-Gana kompla jikkomplika l-possibilitajiet tar-Repubblika Ċeka, li l-assiprazzjonijiet tagħhom li jikkwalifikaw ġew sfumati hekk kif Filippo Inzaghi issiġilla fis-87 minuta ir-riżultat finali ta' 2–0. Fl-aħħar ta' dawn is-sett ta' partiti, l-Italja u l-Gana kkwalifikaw, fejn dan tal-aħħar kien l-uniku tim mill-Afrikan li kompla fil-kompetizzjoni. Fl-istess waqt, iċ-Ċeki u l-Amerikani ġew eliminati, fejn dawn tal-aħħar kienu fost il-favoriti li jirritornaw lura lejn darhom.
Għoti tal-penalties
L-għoti tal-penalties huwa metodu li xi kultant hu wżat biex jiddeċiedi liema tim ikompli għall-fażi li jmiss ta' kampjonat (jew jekk jirbaħx il-kampjonat) wara pari f'partita tal-futbol. L-għoti tal-penalties huma mmexxija minn ċerti regoli, li huma parti mil-logħob normali matul il-partita.
Ħarsa ġenerali
L-għoti tal-penalties ma jimxux skond il-liġijiet tal-penalties. Madanakollu, huma jsegwu l-istess proċedura tal-penalties u huma magħrufin aħjar bħala sempliċiment "penalties". Matul l-għoti tal-penalties, il-plejers, minbarra dak li jkun se jesegwixxi l-penalty u l-gowler tad-difiża, iridu jibqgħu fiċ-ċirku tan-nofs.
Il-gowls skurjati matul l-għoti tal-penalties mhumiex inklużi fl-iskor finali, u lanqas m'huma nklużi fir-rekords tal-gowls tal-plejers inklużi. Ġeneralment, dan il-metodu hu wżat f'kampjonat li jkollu bażi eliminatorja (kif inhu oppost għal logħob tal-kampjonati nazzjonali), biex jiddeċiedi minn se jkompli fil-fażi ta' wara, jew minn se jirbaħha. Is-soltu, qabel l-għoti tal-penalties ikun hemm il-ħin supplementari. Madankollu, il-Copa Libertadores kellha l-għoti tal-penalties immedjatament wara t-tmiem tat-tieni partita ta' żewġ legs, jekk l-iskor aggregat jispiċċa pari, mingħajr l-ebda ħin supplementari li jintlagħab. Mill-2005, din tieħu post jekk ma jkunx hemm rebbieħ fuq ir-regola tal-gowls barra mid-dar. Lejn tmiem is-snin tmenin, numru ta' kampjonati nazzjonali tal-futbol Ewropej, fosthom l-Ungerija, il-Jugożlavja u n-Norveġja, esperimentaw bl-għoti tal-penalties immedjatament wara partiti li jispiċċaw pari, bir-rebbieħ jikseb punt aktar mit-tellief. Din kienet mal-ewwel abbandunata. Fl-Istati Uniti, il-Major League Soccer fil-bidu kellha wkoll l-għoti tal-penalties wara t-tmiem tal-partita, anki matul partiti tal-kampjonat nazzjonali. Similarment il-J. League tal-Ġappun użaw dan il-metodu wara partiti li kienu jispiċċaw biex jiddertimaw ir-rebbieħ meta l-kampjonat beda. Din kienet ukoll abbandunata.
Proċedura
Dan hu sommarju ta' kif isiru l-għoti tal-penalties:
Alternattiva Demokratika
Alternattiva Demokratika hija partit politiku ekoloġista Malti affiljat mal-Partit Ewropew tal-Ħodor.
Alternattiva Demokratika (AD) twaqqfet fl-1989. Il-President tal-Malta Labour Party Toni Abela kif ukoll il-whip tal-Partit Wenzu Mintoff irriżenjaw mill-karigi rispettivi tagħhom bħala protesta għall-mod kif kien qed jitmexxa l-Partit. Ta' dan kienu tkeċċew mill-Partit. Abela u Mintoff ingħaqdu ma' numru ta' attivisti ambjentali u waqqfu l-Alternattiva Demokratika. Mintoff żamm is-siġġu parlamentari tiegħu u nħatar l-ewwel Chairperson tal-Partit.
L-AD ikkontestat l-ewwel elezzjonijiet ġenerali tagħha fl-1992 meta kisbet 1.69% ta' l-ewwel preferenzi (l-aħjar riżultat tagħhom s'issa) iżda l-ebda siġġu. Fl-elezzjonijiet suċċessivi (1996, 1998 u 2003) is-sehem tal-vot tagħhom naqas dejjem sa 0.7% fl-2003. Wara r-riżultat ta' l-1998 Abela u Mintoff telqu u marru lura fi ħdan il-Malta Labour Party (Mintoff fil-fatt ikkontesta l-elezzjoni għall-Parlament Ewropew fl-2004 f'isem il-Malta Labour Party).
Fl-2003 l-AD ikkampanjat għall-"Iva" fir-referendum ta' dik is-sena.
Fl-2004 il-Partit ppreżenta lil Prof Arnold Cassola bħala kandidat għall-Parlament Ewropew fejn kiseb riżultat tajjeb ta' 9.3% ta' l-ewwel preferenzi. Dan, iżda, ma kienx biżżejjed biex jeleġġi MPE.
Chairpersons
1989-1998 Dr Wenzu Mintoff
1998-2008 Dr Harry Vassallo
2008-2009 Profs Arnold Cassola
2009-2013 Michael Briguglio
2013- Profs Arnold Cassola
Marietta Robusti
thumb|right|250px|Marietta Robusti (kultant imsejħa la Tintoretta), minn publikazzjoni Franċiża tal-1745 Marietta Robusti (1560? – 1590) kienet pittriċi Venezjana tar-Renaxximent. Kienet waħda mill-ftit artisti nisa magħrufa ta' dak iż-żmien, grupp li fih insibu 'l Sofonisba Anguissola, Lucia Anguissola, Lavinia Fontana, u Diana Scultori Ghisi.
Bijografija
L-uniku sors primarju magħruf li jagħti xi dettalji fuq il-ħajja ta' Marietta Robusti hu l-ktieb ta' Carlo Ridolfi, Il-ħajja ta' Tintoretto, ippublikat għall-ewwel darba fl-1642, għalkemm kienet diġà msemmija daqsxejn fix-xogħol ta' Raffaelo Borghini Il Riposo della Pitura e della Scultura tal-1584. Dawn iż-żewġ sorsi ma jaqblux fuq is-sena ta' twelidha: skont Borghini, twieldet fl-1555, waqt li Carlo Ridolfi jgħid li twieldet fl-1560.
Marietta twieldet u għexet Venezja, l-ikbar mill-ulied tal-pittur Jacopo Robusti, li mingħandu wirtet il-laqam la Tintoretta (li tfisser tinturiera ċkejkna minħabba missier Jocopo li kien tintore jew tinturier). Għalhekk hi magħrufa bl-ismijiet Marietta Robusti, Marietta Tintoretto, jew la Tintoretta. Billi d-drawwiet ta' dak iż-żmien kienu jeħtieġu li l-mara tibqa' dejjem ġo darha u ma jkollhiex x'taqsam mal-bejgħ u l-produzzjoni tal-arti fil-publiku, Marietta u l-kontemporanji tagħha nisa ma setgħux jidħlu fid-dinja tal-arti ħlief permezz ta' missirijiethom u ħuthom.
Marietta tħarġet bħala artista fl-ambjent kollaborattiv tal-ħanut tax-xogħol ta' missierha, fejn x'aktarx kienet tgħin fil-pitturi tiegħu billi tpinġi l-isfondi u tlesti l-kontorn tal-figuri skont ma' kien jinqasam ix-xogħol is-soltu fil-ħwienet tal-pittura ta' dak iż-zmien. Sa fejn nafu aħna, mix-xhieda li għandna, Marietta qatt ma kellha ordnijiet għal xogħol reliġjuż importanti bħal titulari tal-artali u tiżjin ieħor għal knejjes, u li kienet primarjament ritrattista.
Carlo Ridolfi iddeskriva fit-tul ir-relazzjoni intima li kellha ma' missierha Jacopo. Meta kienet tifla mhux biss kienet tkun miegħu fil-ħanut tax-xogħol, imma kienet tilbes ta' tifel biex tmur kullimkien miegħu. L-Imperatur Massimiljanu u r-re Filippu II ta' Spanja it-tnejn urew interess biex jimpjegawha bħala pittriċi tal-qorti, imma missierha ċaħad din l-istedina f'isimha għax ma felaħx iħalliha titilqu. Fl-1578 irranġalha biex tiżżewweġ ġojjellier Venezjan, Mario Augusta, biex jiżgura li tibqa' qribu. Jacopo ħa ħsieb li Marietta titgħallem tkanta u ddoqq il-klaviċimbalu, il-klavikordu u l-ljutu. Mietet fl-1590 ma nafux biex, u ndifnet f'Santa Maria dell’Orto, Venezja.
Attribuzzjoni u Valutazzjoni
right|thumb|200px|Forsi Awtoritrat, [[Mużew tal-Prado]] right|thumb|200px|Sinjura Venezjana, [[Mużew tal-Prado]]
L-unika pittura li żgurament nistgħu nattribwuha lil Marietta Robusti hi l-Awtoritratt tagħha (c. 1580; Gallerija tal-Uffizi, Firenze). Dan ir-ritratt juri l-Marietta quddiem klaviċimbalu, iżomm test mużikali li ġie identifikat bħala l-madrigal ta' Philippe Verdelot, "Madonna per voi ardo". Hemm minn hu tal-fehma li dan it-test, li jiftaħ bil-kliem "Sinjura tiegħi, ninħaraq bl-imħabba għalik u int ma temminix", jissuġġerixxi li l-pittura nħolqot għal raġel, aktarx żewġ Marietta Robusti.
Fost l-attribuzzjoniet hemm ukoll: Raġel Xiħ u Tifel (c. 1585; Kunsthistorisches Museum, Vjenna); Ritratt ta' Ottavio Strada (c. 1567-68; Stedelijk Museum, Amsterdam); u żewġ pitturi żgħar tal-Madonna bil-Bambin (id-dati mhux magħrufin, Cleveland Museum of Art, Ohio). Jaħsbu li r-Ritratt ta' Żewġt Irġiel (Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden), iffirmat "MR", hu l-uniku xogħol iffirmat ta' Marietta Robusti li baqa'.
Referenzi
right|thumb|200px|Ritratt ta' Ottavio Strada
Astronomija
Astronomija (Grieg: αστρονομία = άστρον + νόμος, astronomia = astron + nomos, letteralment, ("liġi tal-istilel") hija x-xjenza ta' l-osservazzjoni u l-ispjegazzjoni ta' x'jiġri lil hinn mill-Art (Dinja) u barra l-atmosfera. Din ix-xjenza tistudja l-oriġini, l-evoluzzjoni, fiżika u kimika ta' l-oġġetti li jistgħu jiġu osservati fis-sema (u li huma barra mill-atmosfera). Fi ftit kliem, l-Astronomija hija l-investigazzjoni ta' dak kollu li jiġri 'l barra mid-Dinja. Hija waħda mill-eqdem xjenzi għax nibtet malli n-nies bdew jiktbu dwar dak li jaraw fis-sema u wkoll hija waħda mill-ftit xjenzi fejn id-dilettanti għadhom jistgħu jieħdu sehem, speċjalment fl-iskoperti u l-monitoraġġ ta’ fenomeni transitorji. L-Astronomija m’għandhiex tiġi mħallta ma' l-Astroloġija, li tassumi li d-destin tal-bnedmin huwa marbut mal-pożizzjoni apparenti ta' l-oġġetti fis-sema. Għalkemm iż-żewġ oqsma jgawdu oriġini komuni, huma totalment differenti għax waqt li f'l-astronomija jintuża metodi xjentifiċi, l-astroloġija m'għandhiex bażi xjentifika.
Storja
Fil-bidu ta' l-istorja tagħha, l-astronomija ħadet biss ħsieb l-osservazzjoni u l-previżjoni tal-mixi tal-oġġetti ċelesti (tas-sema) li setgħu jiġu osservati mingħajr l-użu ta' apparat partikolari ħlief l-għajn għera. L-ewwel astronomi kienu qassisin ta' ċertu kult reliġjuż, li kienu kapaċi jaqdu lis-socjetà bil-ħolqien ta' l-ewwel kalendarji, indispensabbli għall-organizzazzjoni tal-ħajja soċjali u agrikola. thumb|left|Universum - C. Flammarion, Holzschnitt, Paris 1888, Kolorit : Heikenwaelder Hugo, Wien 1998 thumb|225px|right|Gallileo Gallilei Il-Griegi kienu l-iktar nies li taw kontribut lill-astronomija, speċjalment Ipparku u Ewdossju; li laħqu l-milja tagħhom bix-xogħol ta' Klawdju Tolemew (Klaudios Ptolemaios ċa. 85-ċa. 165). Fiż-Żminijiet tan-Nofs, id-dinja tal-Punent rat staġnar fl-iżvilupp ta' dix-xjenza, imma li xi astronomi Għarab komplew bl-istudju tal-korpi ċelesti.
Matul ir-Rinaxximent, Nikola Koperniku ħadem ħafna biex jippromwovi l-idea tiegħu ta' "sistema eljoċentrika" (għalkemm ta' min jgħid li ma kienx l-ewwel wieħed li ħareġ bl-ipoteżi ta' sistema bix-Xemx fin-nofs, imma żgur l-ewwel wieħed li argumenta b'mod xjentifiku it-teorija tiegħu). Ħidmietu serviet ta' bażi soda għax-xogħol ta' Galileo Galilei u Kepler. Dan ta' l-aħħar kien l-ewwel astronomu li kiteb liġijiet li jispjegaw korretament id-dettalji kollha taċ-ċaqliq tal-pjaneti madwar ix-Xemx. Iżda hu ma tax raġunijiet fiżiċi għas-sejbiet tieghu; dan kellu jkun ix-xogħol ta' Isaac Newton li elabora l-prinċipji tal-mekkaniżmu ċelesti u l-liġi tal-gravità universali.
Suddiviżjonijiet
L-astronomija hija maqsuma f'ħafna sezzjonijiet, dan minħabba l-għadd kbir ta' kategoriji li jaqgħu taħtha.
Metodi użati biex tinġabar l-informazjoni
Fl-astronomija, il metodu ewlieni biex tinkiseb informazjoni tirrikjedi ir-rilevazjoni u l-analiżi ta' Radjazzjoni elettromanjetika. Tradizzjonalment l-astronomija tinqasam f'd-diviżjonijiet li jikkorrespondu mar-reġjuni differenti ta' l- ispettru elettromanjetiku osservati:
Għall-oġġetti ta' studju
thumb|400px|[[Galassja żbarrata NGC1300 fotografata mit- teleskopju Hubble]] L-astronomi jistudjaw oġġetti bħal pjaneti, kwiekeb, novi, galassji, nebulosi, eċċ. imma l-ebda astronomu ma josserva kull tip ta' oġġett. Suddivisione differenti tista' tkun magħmula għal regjuni tal-ispazju u tematiċi relatati:
Kunċetti bażiċi
thumb|300px|L-[[Kostellazzjoni|imħalla tat-Tawr]]
Tamworth FC
Tamworth Football Club hu klabb tal-futbol Ingliż.
Plejers
Plejers ta' Tamworth FC''
Titan
Skont il-mitoloġija Griega, it-Titani kienu t-tnax-il wild ta' Gaea u Uranu, l-art u s-sema, flimkien ma' wħud mill-ulied tat-tnax. Magħrufin għad-daqs enormi u għas-saħħa barranija tagħhom, it-Titani kienu għal żmien twil il-ħakkiema supremi tal-univers. Kronu, l-iktar Titan importanti, kien il-ħakkiem tal-univers sa ma tneħħa mit-tron minn ibnu Żews. Fost il-bqija tat-Titani hemm Oċeanu, ix-xmara li kienet tiċċirkola madwar id-dinja; Tetis, il-mara tiegħu; Mnemosine, l-alla mara tal-memorja; Temis l-alla mara tal-ġustizzja divina; Iperjone, il-missier tax-xemx, tal-qamar u taż-żerniq; Iapetu, missier Prometeu, li ħalaq il-bnedmin; u Atlas, dak li kien iżomm id-dinja fuq spallejh.
Meta Żews ħadha kontra missieru, mit-Titani kollha, Prometeu u Oċeanu biss tawh daqqa t'id, u b'hekk kienu onorati waqt li l-oħrajn kienu kkundannati jgħammru f'Tartaru. Mal-milja taż-żmien, iżda, Żews reġa' għamel ħbieb mat-Titani, u Kronu inħatar bħala l-mexxej waqt l-Era tad-Deheb.
Żews
Żews, skont il-mitoloġija Griega, huwa l-alla tas-sema u jiggverna fuq l-allat tal-Muntanja Olimpu. Jikkorrispondi ma' l-alla Ruman Ġove. thumb|350px|Statwa ta' Żeus|xellug
Fil-poemi ta' Omeru, Żews hu meqjus bħala missier l-allat kollha u tal-mortali. Ma kienx hu li ħalaq la l-bnedmin u lanqas l-allat, iżda kien missierhom fis-sens li kien il-protettur u l-ħakkiem kemm tal-familja Olimpjana u kemm tar-razza umana.
Żews jikkontrolla s-sema, ix-xita, is-sħab u l-beraq bir-ragħad.
Sami Khedira
Bijografija
Sami Khedira għandu missier Tuneżin u ommu Ġermaniża. Ħuh iż-żgħir, Rani, huwa wkoll plejer tal-futbol li lagħab mal-mixtla ta' Stuttgart u lagħab ukoll mat-tim nazzjonali Ġermaniż ta' taħt is-sittax-il sena.
Klabb
Khedira beda jilgħab mal-klabb TV Öffingen, liema klabb kien ikkowċjat minn missieru Lazhar. Fl-1995, Stuttgart tefgħu għajnejh fuqu, fejn wara li akkwistawh Khedira beda jilgħab mad-diversi livelli tal-klabb, u rebaħ it-titli Ġermaniżi tal-klassi A-Jugend u B-Jugend.
Iddebutta mat-tieni skwadra, li tilgħab fir-Regionalliga, fl-istaġun 2004–05. L-istaġun 2005–06 kien imtappan bi problemi fiżiċi li laqqtugħ fl-irkoppa, sabiex lagħab 21 logħba fi tliet staġuni. Kien fil-bidu tal-istaġun 2006–07 li l-kowċ Armin Veh daħħlu fil-lista tal-ewwel tim fil-Bundesliga, fejn iddebutta bħala sostitut nhar l-1 ta' Ottubru 2006, fis-sitt logħba mill-kampjonat kontra Hertha Berlin.
Fid-29 ta' Ottubru 2006, fid-disa' ġurnata mill-kampjonat kontra Schalke 04, Khedira skorja l-ewwel gowls tiegħu fl-ogħla diviżjoni Ġermaniża; fil-fatt, il-plejer ta' oriġini Tuneżina skorja doppjetta. Mill-ewwel staġun tiegħu hu beda jiġi skjerat mal-ewwel ħdax fuq bażi regulari u permezz ta' gowl bir-ras fl-aħħar ġurnata tal-kampjonat kontra Energie Cottbus, Stuttgart assiguraw ir-rebħ tal-kampjonat. F'dik is-sena wkoll, il-klabb wasal sal-finali tat-tazza nazzjonali.
Hu ffirma l-ewwel kuntratt professjonali mal-klabb fid-29 ta' Ġunju 2007, fejn fid-9 ta' Lulju tas-sena ta' wara estendieh sal-2011.
Fit-30 ta' Lulju 2010, Stuttgart u Real Madrid, permezz tas-sit uffiċjali rispettivi, ħabbru l-passaġġ ta' Khedira għal mal-klabb Spanjol. Il-plejer iffirma kuntratt ta' ħames snin mal-klabb tal-merengues. Id-debutt fil-kampjonat Spanjol wasal f'pari ta' mingħajr gowls kontra Mallorca.
Internazzjonali
Fl-2009, bħala kaptan tat-tim nazzjonali Ġermaniż ta' taħt il-21 sena, rebaħ il-Kampjonat Ewropew ta' dak il-livell.
Khedira iddebutta mat-tim tal-kbar fil-5 ta' Settembru 2009, f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Afrika t'Isfel. Għat-Tazza tad-Dinja 2010 ġewwa l-Afrika t'Isfel hu lagħab il-logħbiet kollha, dejjem mill-ewwel minuta, u skorja l-gowl rebbieħ (l-ewwel wieħed bil-flokk tat-tim nazzjonali) fir-rebħa deċiża ta' 3–2 għat-tielet post kontra l-Urugwaj.
Ilijade
L-Ilijade hi ambjentata fl-aħħar sena tal-Gwerra ta' Trojja. Dil-gwerra hija l-plott ċentrali tan-nisġa dwar ir-rabja tal-eroj Grieg Akille wara li l-kap tiegħu, Agamennone, jinsulentah waqt il-gwerra. Akille jitlaq mill-kamp tal-battalja u jħalli lil sħabu jitqabdu mat-Trojjani, li jegħlbuhom aktar minn darba. Il-ħabib tiegħu, Patroklu, li jitqabbad imexxi t-truppi minfloku, waqt taqbida minnhom jisfa maqtul bi ħruxija liema bħalha. Mimli rabja u rimors, Akille jinfexx b’ruħu u b’ġismu kontra t-Trojjani. Biex ipatti għall-kuxjenza tniggżu, joqtol lill-mexxej tagħhom, Ettore, iben ir-re Priamu, fi ġlieda wieħed kontra wieħed.
Il-poema tagħlaq meta Akille jagħti l-kadavru ta’ Ettore lil Priamu għad-difna, bi ftit simpatija mar-re avversarju għaliex it-tnejn ġarrbu t-telfa ta’ persuna għażiża għalihom u ġew wiċċ imb wiċċ mal-mortalità tagħhom.
Ara wkoll: L-Odissea u Omeru.
Omeru
Omeru huwa l-isem li skont it-tradizzjoni jingħata lill-awtur tal-Ilijade u l-Odissea, iż-żewġ poemi epiċi ewlenin tal-Greċja l-Antika. Xejn mhu magħruf dwar Omeru bħala individwu, tant li hemm punt interrogattiv kbir konness ma' jekk kinitx persuna waħedha li hi responsabbli mill-ħolqien taż-żewġ epiċi. L-argument huwa kontroversjali ferm. Evidenza lingwistika u storika, però, tipponta lejn il-fatt li l-poemi ġew komposti f'xi rħula man-naħa tal-Punent tal-kosta tal-Asja Minuri qrib is-seklu disgħa Q.K.
Odissea
L-Odissea tiddeskrivi l-vjaġġ lura ta' l-eroj Grieg Ulisse.
L-ewwel xena tirrakkonta t-taqlib li jseħħ wara t-tluq ta' Odissew minn Itaka għal ħafna snin. Il-konfużjoni li jsib hi xogħol grupp ta' rġiel li ntasbu f'daru għaliex riedu lil martu, Penelope.
MICHAEL
MICHAEL qiegħda għal Multilingual Inventory of Cultural Heritage in Europe. Dan il-portal joffri aċċess faċli u ħafif għal għażla għanja ta’ kollezzjonijiet diġitali minn mużewijiet, libreriji u arkivji minn ħafna pajjiżi Ewropej.
X’tip ta’nformazzjoni tista’ tinstab
MICHAEL huwa katalgu ta’ kollezzjonijiet diġitali ta’ materjal kulturali normalment miżmum mill-mużewijiet, libreriji u arkivji. Fih hemm deskrizzjoni ta' kull tip ta’ materjal kulturali. Dan jinkludi materjal fiżiku li ġie d-diġitizzat (bħal ritratti, dokumenti mill-arkivji, mapep, oġġetti, monumenti arkeoloġiċi) kif ukoll materjal li gie maħluq minn għodda diġitali (bħal ma huma ħsejjes, viżwali u informazzjoni xjentifika).
Portali Nazzjonali u Ewropej
Il-katalgu MICHAEL huwa disponibbli permezz tal-portal kulturali Ewropew – dan jiġbor flimkien il-katalgi li qegħdin jitlestew mill-pajjiżi Ewropej li qegħdin jieħdu sehem f’dan il-proġett. Sa issa, is-servizz Europew ta’ MICHAEL jinkludi kontenut minn tliet portali Europej minn Franza, l-Italja u r-Renju Unit – tlettax-il pajjiż jagħmlu parti mill-proġett u mal-aħħar tas-sena 2008, il-katalgi ta’ dawn il-pajjizi jsiru wkoll disponibbli. Kull pajjiż se jagħmel disponibbli l-portal MICHAEL fuq bażi nazzjonali – fejn wieħed ikun jista’ jara l-kollezzjonijiet ta’ dak il-pajjiż partikulari.
Eurobandið
Eurobandið (Euroband) hu l-isem ta' dwett tal-mużika pop mill-Iżlanda u li hu ffurmat minn Friðrik Ómar u Regína Ósk. Flimkien huma rrapreżentaw lill-Iżlanda fil-Festival tal-Eurovision 2008 f'Belgrad is-Serbja. Huma kantaw "This is My Life" fit-tieni semifinali, fit-22 ta' Mejju 2008, u din tathom post fil-finali tal-24 ta' Mejju. Huma spiċċaw fl-erbatax-il post minn 25 parteċipant b'total ta' 64 punt.
Frar
Frar huwa t-tieni xahar tas-sena skont il-kalendarju Gregorjan. Frar huwa l-iqsar xahar u l-uniku xahar b'inqas minn 30 jum. Ix-xahar għandu 29 ġurnata fi snin biżestili, meta n-numru tas-sena huwa diviżibbli b'erbgħa (barra s-snin li huma diviżibbli b'100 u mhux b'400 fil-kalendarju Gregorjan). Fi snin komuni x-xahar għandu 28 ġurnata. Ħafna jemmnu li Frar oriġinarjament kellu 29 ġurnata (30 f'sena biżestili), imma din l-idea ivvintaha Sacrobosco.
Frar jibda fl-istess ġurnata tal-ġimgħa bħal Marzu u Novembru fi snin komuni.
Billi għandu biss 28 ġurnata fi snin komuni, hu l-uniku xahar tal-kalendarju li darba f'kull sitt snin u darbtejn f'kull ħdax-il sena, ikollhom biss erba' ġimgħat ta' seba' ġranet sħaħ fejn l-ewwel ġurnata tax-xahar tibda il-Ħadd u l-aħħar ġurnata tkun is-Sibt. Din ir-regola nistgħu nosservawha fis-sena 2009 u meta mmorru lura ħdax-il sena sa 1998, lura ħdax-il sena oħra sa 1987 u lura sitt snin oħra sa 1981; jiġifieri darbtejn ħdax-il sena wara xulxin u darba sitt snin wara, 'il quddiem fil-ġejjieni jew lura fl-imgħoddi.
Ħarsa ġenerali
L-isem "Frar" hu mill-kelma Latina februum, li tfisser purifikazzjoni, billi r-ritwal ta' purifikazzjoni Februa kien isir fil-15 ta' Frar fil-kalendarju antik Ruman. Jannar u Frar kienu l-aħħar xahrejn li kienu miżjuda mal-kalendarju Ruman, wara li r-Rumani oriġinarjmanet ikkunsidraw ix-xitwa bħala staġun mingħajr xhur. Dawn kienu miżjudin minn Numa Pompilius wara 700 QK. Frar baqa' l-aħħar xahar tas-sena tal-kalendarju sa żmien ta' decemviri (450 QK), meta hu sar it-tieni xahar. F'xi intervalli qassisin Rumani qassru lil Frar għal 23 jew 24 ġurnata u daħħlu xahar ieħor ieħor ta' 27 ġurnata, wara Frar, biex jirranġaw is-sena mal-istaġuni. Minn dakinhar, Frar baqa' t-tieni xahar tas-sena tal-kalendarju.