cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arkanġlu Mikiel
San Mikiel fir-reliġjon Iżlamika
Fil-Koran, l-anġlu Mikiel jissemma darba, fis-Sura 2:98. L-Arkanġlu Mikiel huwa wieħed mill-erba' Arkanġli għall-Misilmin u wieħed minn tnejn imsemmijin b’isimhom fil-Koran, flimkien ma' Gabrijel.
Id-devozzjoni lejn San Mikiel Arkanġlu
It-tradizzjoni Nisranija tħares lejn San Mikiel bħala dak li jiġġieled kontra x-xitan, dak li jsalva l-erwieħ fil-punt tal-mewt, dak li jħares lill-Knisja, u dak li jieħu l-erwieħ għand Alla għall-ġudizzju. L-Insara tal-bidu kienu jpoġġu l-morda taħt il-ħarsien ta' San Mikiel. San Mikiel hu marbut ma’ ħafna nixxigħat bil-qawwa li jfejqu madwar l-Ewropa, bħal fi Chiarotopa ħdejn Kolossae u dawk f’Khonas. Fis-Santwarju ta’ Sosthenion, qrib Kostantinopli jingħad li San Mikiel deher lill-Imperatur Kostantinu. F’Ruma, jingħad li l-Arkanġlu deher fuq il-Moles Hadriani fis-sena 950 w.K. waqt purċissjoni mill-Papa Girgor għall-ħelsien mill-pesta. Jingħad ukoll li fis-seklu 6 w.K. l-Arkanġlu Mikiel deher fuq il-muntanja Gargano fin-nofsinhar tal-Italja.
F'Malta nsibu tliet knejjes iddedikati lil San Mikiel: fis-Salini (Burmarrad), fl-Iklin u fl-Imqabba. Kien hemm oħra Ħaż-Żebbuġ.
L-Arkanġlu Mikiel huwa l-patrun tal-morda, tal-kavallieri, tal-baħħara u tal-bejjiegħa tal-merċa. Hu patrun ukoll ta’ Franza u tal-Ġermanja.
San Mikiel Arkanġlu jiġi raffigurat b’xabla f’idu, liebes kurazza, rebbieħ fuq ix-xitan. Ġieli jiġi raffigurat ukoll b’miżien f'idu, simbolu tal-ġustizzja divina.
Il-Knisja Kattolika tiċċelebra l-festa tiegħu nhar id-29 ta’ Settembru, flimkien mal-Arkanġli Gabrijel u Rafel.
Is-Santwarju ta' San Mikiel fuq il-Gargano
L-oriġini tas-santwarju ta’ San Mikiel tmur lura għas-sena 490. Skont it-tradizzjoni, raġel għani, ċertu Elvio Emanuele, ħa l-merħla tiegħu tirgħa fuq il-muntanja Gargano. Barri ħarablu u dam ħafna jfittxu. B’għaġeb kbir sabu għarkubbtejh quddiem għar, tgħid il-leġġenda. Bir-rabja li ħakmitu Elvio sparalu vleġġa imma spiċċa biex laqat siequ stess. Imbellah b’dak li ġara, Elvio erħielha għand l-isqof u tarraflu x’ġara.
Wara tlett ijiem ta’ talb u sawm l-Arkanġlu San Mikiel dehrlu u qallu: “Jiena l-Arkanġlu Mikiel. Jiena dejjem fil-preżenza ta’ Alla. L-għar huwa qaddis għalija. Għażiltu jien. Jiena nnifsi il-ħarries tiegħu… Fejn hemm il-blat miftuħ id-dnubiet tal-bnedmin huma maħfura… Dak li jintalab hawnhekk fit-talb jiġi maqlugħ. Għalhekk, mur fuq il-muntanja u ddedika l-għar lir-reliġjon Nisranija”. Sfortunatament l-isqof ma tahx widen kemm għax l-għar kien fl-għoli u anki għaliex dak l-imkien kien post fejn il-pagani kienu jqimu l-allat foloz tagħhom.
Sentejn wara, jiġifieri fis-sena 492, in-nies ta’ Siponto ġew assedjati mill-għadu tagħhom. L-Isqof San Lorenzo rnexxielu jikseb ftehim ta’ tlett ijiem ta’ waqfien mill-ġlied. Tul dawn il-jiem sam u talab b’fidi kbira. Fit-tielet jum dehrlu l-Arkanġlu u qallu li n-nies tal-belt kienu se jirbħu l-battalja. Dan il-messaġġ tant mela b’kuraġġ lin-nies tal-belt li ħarġu u qerdu lill-għadu f’ħakka ta’ għajn. Il-ġellieda kienu msieħba minn dawl qawwi u ragħad.
Meta ra din ir-rebħa ssir quddiem għajnejh, l-Isqof reġa’ lura minn fehmtu u ħaseb biex jikkonsagra l-għar imqaddes li kien ħeġġu jagħmel San Mikiel Arkanġlu. Imma l-Arkanġlu dehrlu u qallu li l-għar kien diġà kkonsagrah hu stess. Minħabba dan il-fatt tal-għaġeb, din il-bażilika tissejjaħ “il-Bażilika Ċelesti” l-għaliex ma ġietx ikkonsagrata minn idejn il-bnedmin. Meta sema dan, l-isqof, flimkien ma’ seba’ isqfijiet oħra Apuljani, irħwelha purċissjonalment lejn l-għar imqaddes mal-poplu u man-nies ta’ Siponto. Tul il-purċissjoni ġrat ħaġa tassew tal-għaġeb skont it-tradizzjoni: xi ajkli ħarsu lill-isqfijiet mid-dawl tax-xemx billi fetħulhom ġwenħajhom. X’ħin waslu fl-għar sabu li kien hemm altar qadim u li kien mgħotti b’terħa tal-vermilion, b’salib għoli fuqu. Skont il-leġġenda, instabet ukoll il-forma tas-sieq ta’ San Mikiel fil-blat. B’ferħ mill-aktar kbir l-isqof offra l-ewwel Ewkaristija f’dan il-post mqaddes. Kien id-29 ta’ Settembru tas-sena 493.
L-aħħar ġrajja marbuta mal-interċessjoni qawwija ta’ San Mikiel seħħet mal-1150 sena wara, sewwasew fl-1656. In-naħa ta’ isfel tal-Italja kienet maħkuma mill-marda qerrieda tal-pesta. Quddiem din l-epidemija, li ħalliet eluf ta’ nies mejta, l-Arċisqof, Alfonso Puccinelli, sam u talab lil San Mikiel Arkanġlu. Barra minn hekk, kiteb talba u poġġieha quddiem l-istatwa tal-Arkanġlu li hemm fis-santwarju tiegħu fil-Gargano. Nhar it-22 ta’ Settembru, waqt li kien qiegħed jitlob fil-kappella tal-palazz tiegħu fuq Monte Sant’Angelo kien hemm bħal terremot u San Mikiel dehrlu f’dija li tgħammex. L-Arkanġlu ordnalu biex ibierek il-ġebel tal-għar u jnaqqax fuqhom is-sinjal tas-Salib u l-ittri MA (Mikiel Arkanġlu).
Matul iż-żminijiet, is-santwarju fuq il-Gargano kien post li ra eluf ta’ pellegrini li żaruh. Fost l-għadd bla tarf ta’ pellegrini li telgħu fuq il-muntanja Gargano insibu lill-Papiet Ġelasju I, San Ljun IX, Urbanu II, Alessandru III, Gregorju X, San Ċelestinu V, Ġwanni XXIII (meta kien għadu Kardinal) u Ġwanni Pawlu II. Fost is-slaten li żaru din il-Bażilika Ċelesti nsibu lil Ludoviku II, Ottone III u ommu Teofane, Karlu t’Anġù, Alfonsu t’Aragona, is-Slaten Borboni Ferdinandu I u II, Vittorju Emanuele III u Umberto ta’ Savoja. Ma’ dawn nistgħu nżidu wkoll xi qaddisin bħal San Franġisk t’Assisi, Santa Briġida tal-Isvezja, San Alfons Maria de Liguori, San Geraldu Maiella u San Piju ta' Pietralcina.
San Ġorġ Preca u San Mikiel
Dun Ġorġ Preca kien devot kbir tal-Arkanġlu San Mikiel. Dun Ġorġ kien jirrakkonta kif darba meta kellu madwar ħames snin kien ghaddej il-Belt mas-seftura tal-familja u waqqfu uffiċjal żagħżugħ li qegħedlu f’idu arloġġ tad-deheb. Dan l-uffiċjal sparixxa f'daqqa u anke l-arloġġ. Dun Ġorġ kien persważ li dak l-uffiċjal ma kien ħadd ħlief l-arkanġlu San Mikiel u l-arloġġ kellu jkun l-Arloġġ ta’ Talb li Dun Ġorġ stess kellu jikteb għas-soċji tal-MUSEUM biex jitolbuh kull kwarta.
Iżjed tard Dun Ġorġ għażel lil San Mikiel bħala d-Difensur tas-Soċjetà tal-MUSEUM. Fil-bidu ta' kull laqgħa tagħhom, is-soċji jagħtuh qima b'talba msejħa s-Salve Sancte Michael, li qabel kienet titkanta bil-Latin:
L-Iskola St Michael
Nhar l-4 ta' Novembru 1946, bil-barka ta' Dun Ġorġ, soċju tal-MUSEUM u eks-impjegat tat-Tarzna, Toni Agius, mgħejjun l-iktar mill-Assistent Superjur Ġenerali Karmenu Callus, fetaħ skola tas-Soċjetà tal-MUSEUM, bl-isem Skola St Michael li fil-bidu kienet f’dar jisimha Villa Violette, il-Marsa. Iżda erba’ snin wara, fl-1951 is-Soċjetà akkwistat biċċa art kbira fl-inħawi ta’ Fleur-de-Lys. Nhar id-19 ta’ Mejju 1951, Dun Ġorġ imdawwar mis-soċji, għalliema u tfal, bierek l-ewwel ġebla tal-iskola u talab b’dal-kliem:
Kuljum fl-Iskola St Michael, wara l-brejk ta' nofsinhar l-istudenti jitolbu t-talba lil San Mikiel. Din it-talba kienet inkitbet u xterdet mill-Papa Ljun XIII fl-1886 immedjatament wara viżjoni terribli li jingħad li kellu hekk kif spiċċa l-quddiesa. Fl-1930, il-Papa Piju XI kien ordna li t-talba lil San Mikiel tingħad b'intenzjoni speċjali, għall-konverżjoni tar-Russja. It-talba kienet tingħad fl-aħħar ta' kull quddiesa. Fir-riforma tal-Liturgija ta' wara l-Konċilju Vatikan II, matul il-Pontifikat ta' Pawlu VI, ir-reċitazzjoni tat-talba ta' Papa Ljun tneħħiet mill-quddiesa.
Fl-Arti u l-Letteratura
L-epika ta’ John Milton, Paradise Lost tirrakkonta fis-sitt ktieb l-istorja tal-ġlieda bejn l-anġli t-tajbin immexxija mill-Arkanġlu Mikiel kontra x-xjaten.
L-Arkanġlu Mikiel hu l-karattru priċipali, maħdum minn John Travolta, fil-film Michael (1996).
Fil-film Ghost Rider (2007), l-Arkanġlu Mikiel huwa wieħed mill-karattri prinċipali.
Olivier Deschacht
Olivier Deschacht (twield fis-16 ta' Frar 1981) huwa eks-plejer tal-futbol Belġjan li kien jilgħab bħala difensur fuq il-faxex.
Karriera
Fl-età ta' seba' snin, Deschacht beda jilgħab għal SK Begonia Lochristi qabel ma mar jilgħab għal KAA Gent fl-1991. Wara, qatta' sentejn bejn l-1995 u l-1997) ma' KSC Lokeren Oost-Vlaanderen u ffirma ma' Anderlecht biex jilgħab fl-akkademja tagħhom. Huwa għamel id-debutt tiegħu mal-ewwel tim fl-2001 taħt it-tmexxija ta' Aimé Anthuenis.
Għall-istaġun 2007, Deschacht kien mogħti l-faxxa tal-kaptan fejn ħa post Bart Goor minħabba li kien weġġa'. Wara li Goor telaq ma' Germinal Beerschot, huwa kien mogħti l-faxxa fl-2008, iżda fl-2011 l-Arġentin Lucas Biglia ħa l-faxxa ta' Deschacht.
Ronny Van Geneugden
Ronny Van Geneugden (twieled fis-17 ta' Awwissu 1968) huwa kowċ tal-futbol Belġjan.
Huwa lagħab għal Thor Waterschei, RKC Waalwijk, Antwerp, SK Lommel, Germinal Ekeren, Lokeren u Verbroedering Geel.
Jum ta’ Memorja u Impenn b’Tifkira għall-Vittmi tal-Mafja
Il-Jum ta’ Memorja u Impenn b’Tifkira għall-Vittmi Innoċenti tal-Mafja hija ċelebrazzjoni annwali ta’ għarfien u mobilizzazzjoni b’tifkira tal-vittmi tal-Mafja fl-Italja u madwar id-dinja, organizzata mill-1996 min-netwerk ta’ għaqdiet ta’ Libera kontra l-Mafja.[1] Id-data tal-avveniment hija l-ewwel jum tar-Rebbiegħa (21 ta’ Marzu), magħżula għaliex “tissimbolizza kemm it-twelid mill-ġdid, kif ukoll il-ħajja”, [2] u l-bidu ta’ triq “fit-tul” ta’ impenn u tama.[3] Fi kliem Nando Dalla Chiesa, wieħed mill-istudjużi ewlenin tal-moviment ċivili u soċjali kontra l-Mafja, sar “maż-żmien wieħed mill-akbar avvenimenti fissi fl-aġenda tal-Italja ċivili” [4]. F’Marzu tal-2017, dan ġie rikonoxxut mill-Istat Taljan (Liġi tat-8 ta’ Marzu 2017, nru. 20) bħala “Jum Nazzjonali ta’ Memorja u Impenn b’Tifkira għall-Vittmi tal-Mafja”[5].
L-Istorja tal-Avveniment: Kuntest Storiku
L-idea ta’ jum li jgħaqqad il-memorja u l-impenn f’isem il-vittmi innoċenti tal-Mafja nħolqot madwar nofs id-disgħinijiet, fi tmiem staġun ta’ taqlib politiku kbir u vjolenza kriminali eċċezzjonali fl-istorja tal-Italja. Minn banda, it-tmiem tal-Gwerra l-Bierda kien ħoloq kriżi fis-sistema politika Taljana, li ġiet megħluba minn investigazzjonijiet kontra l-korruzzjoni mnedija f’Milan mill-Pool tal “Mani Pulite”. Minn oħra, fl-istess perijodu, fl-1992 il-Qorti tal-Kassazzjoni kkonfermat is-sentenza fl-ewwel Ġuri maxiprocesso tal-“Cosa Nostra” fi Sqallija. Dan wassal għal attakki offensivi Mafjużi bla preċedent, li laħqu l-qofol tagħhom fl-attakki ta’ Capaci u via D’Amelio fi Sqallija, kif ukoll fl-Italja: via dei Georgofili f'Firenze, via Palestro f'Milan, San Giorgio al Velabro u San Giovanni Laterano f’Ruma. Filwaqt li l-kriżi politika ġġenerat innovazzjonijiet fl-istituzzjonijiet u l-partiti,[6] il-massakru tal-Mafja pprovoka oppożizzjoni ċivili u soċjali soda u passjonata. B’hekk dan ta spinta ikbar lill-moviment kontra l-Mafja. B’mod partikolari, bejn is-Sajf tal-1994 u r-Rebbiegħa tal-1995, l-episodji serji li seħħew fi Sqallija, f’Capaci u f’Via d’Amelio f’Palermo, wasslu, għall-ħolqien ta’ netwerk nazzjonali ta’ assoċjazzjonijiet,[7] li ngħata l-isem “Libera. Għaqdiet, Ismijiet u Numri kontra l-Mafja.” Wieħed mill-ewwel atti tan-netwerk assoċjattiv kien li jfassal u jwaqqaf, fil-21 ta’ Marzu 1996; jum ta’ memorja u impenn b’tifkira għall-vittmi innoċenti tal-Mafja.
Ġenesi tal-Ġrajja
Don Luigi Ciotti, fundatur ta’ Libera u l-president minn minndu nħolqot, jixhed kif l-impulsi oriġinali biex tiġi ddedikata ġurnata li tiftakar l-ismijiet tal-vittmi innoċenti kollha tal-Mafja, tqanqlu minn laqgħat ma’ żewġ ommijiet ta’ uffiċjali tal-pulizija maqtula mill-Cosa Nostra: Carmela Montinaro, omm Antonio Montinaro, kap tal-iskorta tal-Imħallef Giovanni Falcone, maqtul fl-attakk f’Capaci, u Saveria Antiochia, omm Roberto Antiochia, maqtul waqt li kien l-iskorta volontarju tal-Kummissarju Ninni Cassarà. Fl-ewwel każ, Don Ciotti jiftakar kif kien jinsab bilqiegħda ħdejn Carmela Montinaro waqt kommemorazzjoni uffiċjali tal-massakru ta’ Capaci, meta f’daqqa waħda qabditlu jdejħ u bdiet tibki u tolfoq filwaqt li esprimiet d-diqa li kienet tħoss peress li isem binha qatt ma ssemma f’okkażjonijiet ta’ dan il-ġeneru.[8] Dan l-ilment, jew wisq aktar, diżappunt, wassal lil Don Ciotti għal żewġ konklużjonijiet. L-ewwel, li tingħata direzzjoni ġdida lill-impenn soċjali kontra l-Mafja. It-tieni, li tinstab kontinwità bejn din it-direzzjoni ġdida u dik li kienet inbdiet qabel mill-Gruppo Abele ta’ Turin. “F’daqqa waħda kien ċar għalija li, bħal fil-ġlieda kontra d-droga jew l-emarġinazzjoni, anke fil-ġlieda kontra l-Mafja, kellna nibdew mill-ġdid; mill-bażi tar-relazzjonijiet umani. Billi nisimgħu lin-nies u nirrikonoxxu d-drittijiet tagħhom,”[9] u stajna nibdew mid-dritt li wieħed jissemma b’ismu. "Dik il-mara kellha d-dritt li tisma’ isem binha mitkellem. Għaliex binha s’issa kien dejjem imfakkar biss bħala "wieħed mill-membri tal-iskorta, fid-diversi diskorsi li kienu saru.”[10]
Id-Dimostrazzjoni u l-Prinċipji tal-Jum tal-21 ta’ Marzu
Il-“Jum tal-memorja u l-impenn” huwa avveniment li jeħtieġ xhur ta’ ppjanar, fl-iskejjel u fi gruppi ta’ assoċjazzjoni, fin-netwerk territorjali ta’ Libera u mal-familji tal-vittmi innoċenti. Dan il-perjodu ta’ tħejjija huwa fundamentali għar-riflessjoni u t-taħriġ fl-iskejjel u fin-netwerk assoċjattiv, sabiex tiġi deċiża t-tema u għall-għażla tal-islogan annwali li jintużaw fil-21 ta’ Marzu. Dawn huma parti minn vjaġġ li jimxi pass pass (imsejjaħ "I cento passi verso il 21 marzo”) li jwassal għall-dan il-Jum, li huwa mument uniku u kapaċi jistimula impenn imġedded lejn il-bosta għanijiet li stabbilixxiet Libera.
L-importanza tal-ġurnata tingħata b’bidu ta’ purċissjoni twila madwar 3 km fit-toroq tal-belt (kull sena tingħażel belt differenti). Il-ġurnata tilħaq il-qofol tagħha waqt li tinqara pubblikament il-lista tal-ismijiet tal-vittmi innoċenti kollha tal-Mafja, minn persuni differenti. Il-purċissjoni tingħata bidu mill-familji tal-vittmi, li jitilgħu bil-bandalora li tirrapreżenta dan il-Jum. Filwaqt li l-qari pubbliku tal-lista huwa fdat lil diversi ilħna; minn dawk tal-familja sa dawk ta’ rappreżentanti ta’ għaqdiet u istituzzjonijiet involuti fil-ġlieda kontra l-Mafja. Din il-lista, hija riżultat ta’ verifika u aġġornament kontinwu mill-assoċjazzjoni Libera, b’kollaborazzjoni mal-familji tal-vittmi kif ukoll dawk kollha li jipprovdu xi stejjer dwar vittmi ġodda. Din tissodisfa żewġ kriterji essenzjali: l-ewwel hija ċ-ċertezza tal-innoċenza tal-vittma, filwaqt li t-tieni hija l-ħtieġa li tesprimi memorja mhux selettiva. Dan ifisser li l-lista tinkludi l-vittmi innoċenti kollha tal-Mafja, irrispettivament mir-rwol tagħhom fis-soċjetà, mill-pożizzjonijiet, min-nazzjonalità, mis-sess, jew mit-twemmin reliġjuż. F’konformità ma’ dan l-approċċ, li jagħraf li kull vittma innoċenti jixirqilha l-istess dinjità, il-lista tinqara skont kriterji purament u strettament kronoloġiċi.
Il-prinċipji ta’ dan ir-“rit sekulari”[15] huma d-dritt li wieħed jissemma b’ismu, id-dritt li wieħed jiġi mfakkar, kif ukoll ir-rabta qawwija bejn il-memorja u l-impenn. Id-dritt li wieħed jissemma b’ismu għandu jinftiehem f’sens mhux legali, iżda ‘ċivili’, b’mod etiku u eżistenzjali: “l-isem huwa għal kulħadd l-ewwel forma ta’ identità; li jirrappreżentana bħala persuni uniċi, u jagħti importanza lill-istorja individwali tagħna”.[16] Meta tiġi miġbura l-informazzjoni dwar l-identità individwali u tinbena mill-ġdid l-istorja u l-ħajja tal-individwu; b’hekk tinħoloq memorja ħajja. Il-vittmi innoċenti tal-Mafja isiru magħrufa u mfakkra, id-dinjità tagħhom bħala persuni tiġi rikonoxxuta u tingħata valur lill-memorja tal-persuna; li joħloq sens ta’ tama għall-membri tal-familja tagħhom. B’hekk ukoll, dawn l-ismijiet jibda’ jkollhom tifsira pożittiva u attiva, fis-soċjetà.
“Billi nerġgħu nagħtu sens ta’ integrità lil dawn l-isimijiet u lill-istejjer ta’ dawn l-individwi, il-mejtin ma jibqgħux (…) persuni li tinħass biss in-nuqqas tagħhom, iżda isiru ħajjiet li għandna ngħożżu”,[17] jiġifieri li jiġu protetti, onorati u msemmija. Grazzi għal dan l-eżerċizzju ta’ tifkira, isir impenn biex permezz tiegħu, “jiġi stabbilit l-valur tal-ħajja, mhux bħala strument ta’ poter iżda bħala sens ta’ ġid li jrid jitħares; sabiex jinbnew mill-ġdid partijiet importanti mill-istorja ta’ pajjiżna, marbuta mill-qrib mal-ħajja ta’ dawn in-nies. B’hekk naraw ukoll rabtiet mal-ħajja tagħna u r-responsabbiltà mistennijja minna lkoll; profil etiku b’mod definit u dimensjoni ġenerattiva tal-bidla, li tinsab u tingħata l-ħajja permezz tal-impenn”.[18]
Edizzjonijiet Individwali
Matul is-snin, il-“Jum ta’ Memorja u Impenn b’Tifkira għall-Vittmi tal-Mafja” evolva b’mod konsiderevoli f’kull aspett, iżda matul dan l-iżvilupp il-prinċipji bażiċi ma nbidlux. B'mod partikolari, dan kiber b’rata mgħaġġla, inbidel u twessa’ mil-lat organizzattiv, u ngħata iktar valur permezz tal-bosta laqgħat, analiżi, xhieda u għarfien li ħolqu diversi opportunitajiet.[19] Ix-xogħol ta’ riċerka dwar il-vittmi innoċenti tal-Mafja wassal sabiex il-lista ta’ ismijiet kibret minn madwar tliet mitt isem fl-ewwel edizzjoni, għal aktar minn elf isem fis-sitta u għoxrin edizzjoni. Bejn is-snin 90 u l-bidu tas-snin 2000, l-utilità soċjali tal-ġlieda kontra l-Mafja li saret minn Libera bdiet tesprimi ruħha f’forom tanġibbli. Fit-tieni edizzjoni, li saret f'Niscemi, ġiet inawgurata l-ewwel bitħa fil-belt ta’ Sqallija u ssemmiet: “Piazza 21 Marzo,” li kien rigal mingħand Libera.
Dik is-sena, il-Jum kien iddedikat għat-tfal, f’għeluq l-għaxar anniversarju mill-mewt ta’ Giuseppe Cutruneo u Rosario Montalto, żewġt itfal ta’ 8 u 11-il sena minn Niscemi, li kienu vittmi innoċenti tal-Mafja. Fit-tielet edizzjoni, li saret f' Reggio Calabria, il-"Gwida għall-applikazzjoni tal-Liġi 109/1996 dwar l-użu soċjali tal-assi tal-Mafja" ġiet ippreżentata fl-iskola sekondarja "Diego Vitrioli." F'Casarano, fl-2000, il-parteċipanti kollha rċevew, bħala rigal, kampjun ta’ żejt taż-żebbuġa extra verġni "Libera", prodott mill-artijiet konfiskati minn Bernardo Provenzano. Mis-snin 2000, bdew isiru seminars, u anke kunċerti, bħal fl-edizzjoni tal-2006 f'Turin. Mit-tmien edizzjoni, li saret Modena fl-2003, bdiet tingħata attenzjoni għall-firxa tal-Mafja barra min-Nofsinhar tal-Italja, li wasslet sabiex il-Jum ta’ Memorja u Impenn jiġi iċċelebrat ukoll f’diversi bliet fiċ-ċentru tat-Tramuntana tal-Italja. Dawn seħħew f'Turin fl-2006, f'Milan fl-2010, f'Ġenova fl-2012, f'Firenze fl-2013, f’Bologna fl-2015, u f’Padova fl-2019. Mill-2006 ‘l hawn, saret tradizzjoni ta’ kull sena li l-familji tal-vittmi jinġabru flimkien. Infatti, lejliet id-dsatax u t-tieni u għoxrin edizzjoni kienet ta’ importanza kbira: f’Latina, fl-2014, il-Papa Franġisku għamel velja ta’ talb qabel ma ltaqa’ mal-qraba tal-vittmi, filwaqt li f’Locri, fl-2017, ltaqa’ magħhom il-President Taljan tar- Repubblika, Sergio Mattarella. Ħames mitt parteċipant attendew l-ewwel edizzjoni; dan in-numru żdied għal aktar minn mitejn elf fl-għoxrin edizzjoni, li saret f’Bologna fl-2015. Mill-edizzjoni ta’ wara, il-wieħed u għoxrin, l-avveniment nazzjonali, li ta’ kull sena jsir f'belt differenti fl-Italja, xtrered madwar l-Ewropa, kif ukoll mal-bqija tad-dinja. Numru ta’ avvenimenti lokali (li dejjem jikber, bl-eluf), lkoll jimxu mal-istess proċedura; fejn tinqara pubblikament il-lista tal-ismijiet tal-vittmi innoċenti kollha tal-Mafja, minn persuni differenti. Fis-sena tal-pandemija tal-Covid-19, il-25 edizzjoni, skedata f'Palermo, tmexxiet b'suċċess għall-Internet u l-midja soċjali.
Noti
1.^	L-ewwel u r-raba’ edizzjonijiet (1996 u 1999) xorta kellhom	it-titlu ta’ “Jum ta’ Memorja u Impenn b’Tifkira	għall-Vittmi kollha tal-Mafja”. Fil-perjodu ta’ sentejn	1997-1998 (it-tieni u t-tielet edizzjoni) u mill-2000 sa 2014	(mill-ħames sad-dsatax) l-avveniment kien uffiċjalment imsejjaħ	"Jum ta’ Memorja u Impenn b’Tifkira għall-Vittmi	tal-Mafja". Mill-2015, ilha tiġi ċċelebrata mill-għaqda	Libera bl-isem ta’ “Jum ta’ Memorja u Impenn b’Tifkira	għall-Vittmi innoċenti tal-Mafja.” Ara għalhekk il-posters	uffiċjali tad-diversi edizzjonijiet:	 https://vivi.libera.it/it-21marzo.
2.^	Elisa Crupi, Testimonianze di impegno dal ricordo personale alla	memoria collettiva, in LA MEMORIA nelle storie, L’IMPEGNO nelle	vite, a cura di Libera Settore Memoria, Roma 2017, pp. 52-53.
3.^	''“Konna	għażilna l-ewwel jum tar-Rebbiegħa preċiżament biex nagħtu	sens ta’ impenn fit-tul. Huwa fir-Rebbiegħa li jinżergħu	ż-żerriegħa, anki ż-żerriegħa tat-tama, li mbagħad jiġu	kkultivati, bi sforz, ħila u passjoni, sabiex jagħtu l-frott.”''	(Luigi	Ciotti, L’amore non basta, Firenze, Giunti, 2020, p. 119).
4.^	Nando Dalla Chiesa, La scelta Libera. Giovani nel movimento	antimafia, Torino, EGA-Edizioni Gruppo Abele, 2014, Cap. 2, I	vent’anni di Libera. La meglio gioventù, p. 53.
5.^	 https://www.gazzettaufficiale.it/eli/id/2017/03/10/17G00034/sg
6.^	Fost l-oħrajn, ftakar l-elezzjoni diretta tas-sindki, il-bidla	fl-isem u l-orizzonti politiċi tal-PCI	(Partit Komunista Taljan), it-tkabbir f’daqqa tal-kunsens	mill-Lega	Nord	u, fl-elezzjonijiet tal-1994, ir-rebħa elettorali mhux mistennijja	ta’ grupp politiku ġdid; Forza	Italia.
7.^	Dwar din il-fażi storika, ara ir-rikostruzzjoni li tinsab f’	Nando	Dalla Chiesa, La scelta Libera,	cit., cap. 2, paragrafo 1, Nascere dopo le stragi. Le radici e il	contesto, pp. 49-56.
8.^	Luigi Ciotti, L’amore non basta, cit., p. 23.
9.^	Ibid, p. 24.
10.^	Ibid, p. 25.
11.^	Ara għalhekk re-enactments, xhieda, u dokumenti miġbura f’''Jole	Garuti, In nome del figlio. Saveria Antiochia, una madre contro la	mafia. Prefazione di don Luigi Ciotti'',	Milano, Melampo 2017, b’mod partikolari pp. 102-186, 211-214,	219-222.
12.^	“Kienet Saveria li riedet dik il-ġurnata bis-saħħa kollha	tagħha. Rieditha għaliex fehemet li dalwaqt kien se jasal iż-żmien	fejn jintesa’ kollox (...). Saveria għamlet l-impossibbli,	telefonati wara telefonati, biex tirnexxi. Il-membri familjari kienu	ftit, meta mqabbla mal-lum (...). Kollox beda hekk” (stqarrija	minn Gabriella Stramaccioni, mexxejja importanti ta’ Libera, lil	Nando Dalla Chiesa u rrapportata f’Nando Dalla Chiesa,	La scelta Libera,	cit., cap. 2, paragrafo 2, Le prime grandi scelte /1. La memoria, p.	54)
13.^	Permezz tar-“relazzjoni mill-qrib mal-familji tal-vittmi innoċenti	tal-mafja (...), il-kontribut tagħha kien deċiżiv. Saveria - li	kienet diġà bniet rabtiet ma’ membri oħra familjari wara l-mewt	ta’ Roberto - kabbret il-grupp, saħħet il-potenzjal uman, kienet	għalliema fit-trawwim tal-memorja ħajja, kienet kapaċi	tibbilanċja x-xhieda mad-denunzja u l-proposta mal-impenn”. (don	Luigi Ciotti, Prefazju għal Jole Garuti, In	nome del figlio,	cit., p. 14). Cfr. ara wkoll Luigi Ciotti, L’amore	non basta,	cit., p. 30.
14.^	Fil-21 ta’ Marzu, 1996, “Saveria ħadet sehem b’mod attiv	fil-qari tal-ismijiet u wara dak il-jum iddedikat ruħha b’impenn	kbir biex tanalizza l-istejjer tal-vittmi. Fil-fatt, kien hemm	il-probabbiltà li xi isem ma kienx jikkorrispondi ma’ vittma	innoċenti iżda ma’ Mafjuż maqtul f’xi tpattija	(...). Saveria ddedikat l-enerġija u l-għarfien tagħha	fil-prattika, bl-għajnuna ta’ xi voluntiera għamlet paraguni	fil-prefetturi u fil-qrati. Dejjem kienet inkwetata li m’għamlitx	biżżejjed, beżgħet li jista’ jkun hemm xi ħadd fil-lista li	ma kienx ħaqqu jkun hemm. Tul ħajjitha (...), ħadet sehem attiv	fl-avvenimenti tal-jiem kollha tal-21 ta’ Marzu”.(Jole Garuti,	In	nome del figlio,	cit., p. 197).
15.^	Rosanna Picoco, La memoria nutrimento collettivo. Il racconto di un	anno di cammino, in AA. VV., LA MEMORIA nelle storie. L’IMPEGNO	nelle vite, cit., pp. 57-59, p. 57.
16.^	Luigi Ciotti, L’amore	non basta,	cit., p. 25.
17.^	Ibidem.
18.^	Michele Gagliardo, Libera. 20 anni di impegno, in AA. VV., LA	MEMORIA nelle storie. L’IMPEGNO nelle vite, cit., pp. 9-20, p. 14.
19.^	Għad-data kollha li ġejja, ikkonsulta s-sit	 https://vivi.libera.it/it-21marzo
Stephan El Shaarawy
Stephan El Shaarawy (twieled fis-27 ta' Ottubru 1992) huwa plejer tal-futbol Taljan li jilgħab bħala ċentrukampist ma' Roma. Hu hu mlaqqam Il Faraone (Il-Fargħun) minħabba li missieru huwa Eġizzjan.
El Shaarawy beda l-karriera tiegħu ma' Genoa. Il-prestazzjonijiet tiegħu meta kien misluf lil Padova wasslu lill-Milan sabiex jiffirmawh. Fl-2012, El Shaarawy ġie klassifikat fit-52 post fost l-aqwa 100 plejer tal-futbol fid-dinja mill-gazzetta The Guardian.
Torri ta' Londra
daqsminuri|276x276px|Veduta tat-Torri ta' Londra mix-Shard. It-Torri ta' Londra (bl-Ingliż: Tower of London), uffiċjalment il-Palazz u l-Fortizza Rjali tat-Torri ta' Londra tal-Maestà Tiegħu, huwa kastell storiku fuq ix-xatt tat-Tramuntana tax-xmara Tamiġi fiċ-ċentru ta' Londra, il-belt kapitali tar-Renju Unit. Jinsab fi ħdan il-Kwartier ta' Londra tal-Irħula tat-Torri, li huwa sseparat mit-tarf tal-Lvant tal-Belt ta' Londra fl-ispazju miftuħ magħruf bħala l-Għolja tat-Torri. Ġie stabbilit lejn l-aħħar tal-1066 bħala parti mill-Konkwista Normanna. It-Torri l-Abjad, li jagħti ismu lill-kastell kollu, inbena minn William il-Konkwistatur fl-1078 u kien simbolu tal-oppressjoni mġarbba minn Londra taħt l-elit tal-mexxejja l-ġodda. Il-kastell kien jintuża wkoll bħala ħabs mill-1100 (Ranulf Flambard) sal-1952 (it-tewmin Kray), għalkemm dik ma kinitx il-funzjoni primarja tiegħu. Kien palazz grandjuż fil-bidu tal-istorja tiegħu u mbagħad serva bħala residenza rjali. Inġenerali, it-Torri ta' Londra huwa kumpless ta' diversi binjiet stabbilit fi ħdan żewġ sensiliet konċentriċi ta' ħitan difensivi u ħandaq. Kien hemm diversi fażijiet ta' tkabbir, l-iktar taħt ir-rejiet Rikkardu I, Enriku III, u Dwardu I fis-sekli 12 u 13. Il-konfigurazzjoni ġenerali tiegħu li ġiet stabbilita sal-aħħar tas-seklu 13 għadha teżisti minkejja li kien hemm attività ta' kostruzzjoni iktar 'il quddiem.
Stephan El Shaarawy
Tfulija
Stephan El Shaarawy twieled f'Savona minn missier Eġizzjan u omm Taljana. Ir-reliġjon tiegħu huwa Musulman.
Torri ta' Londra
It-Torri ta' Londra kellu rwol prominenti fl-istorja tal-Ingilterra. Ġie assedjat diversi drabi, u l-kontroll tiegħu kien importanti għall-kontroll tal-pajjiż. It-Torri ntuża għal diversi funzjonijiet, fosthom armerija, teżor, menagerie, is-sede taz-Zekka Rjali, uffiċċju tar-reġistru pubbliku, u l-post fejn jinħażnu l-Ġojjelli tal-Kuruna tal-Ingilterra. Mill-bidu tas-seklu 14 sar-renju ta' Karlu II fis-seklu 17, purċissjoni kienet timxi mit-Torri sal-Abbazija ta' Westminster wara l-inkurunazzjoni ta' monarka. Fl-assenza tal-monarka, il-Kuntistabbli tat-Torri jkun inkarigat mill-kastell. Din kienet kariga ta' poter u ta' fiduċja fil-perjodu Medjevali. Fl-aħħar tas-seklu 15, il-Prinċpijiet fit-Torri kienu qegħdin fil-kastell meta b'mod misterjuż għebu, u preżumibbilment inqatlu. Taħt it-Tudors, it-Torri ntuża inqas bħala residenza rjali, u minkejja tentattivi ta' fortifikazzjonijiet mill-ġdid u tiswija tal-kastell, is-sistemi ta' difiżi tiegħu baqgħu lura meta mqabbla mal-iżviluppi tal-artillerija. xellug|daqsminuri|298x298px|It-Torri l-Abjad. Il-qofol tal-użu tal-kastell bħala ħabs kienu s-sekli 16 u 17, meta bosta figuri ġew miżmuma fih, saħansitra Eliżabetta I qabel saret reġina, Sir Walter Raleigh u Elizabeth Throckmorton. Dan l-użu wassal għall-frażi "mibgħut fit-Torri". Minkejja r-reputazzjoni twila tiegħu bħala post ta' tortura u ta' mewt, popularizzat mill-propagandisti reliġjużi tas-seklu 16 u l-kittieba tas-seklu 19, seba' nies biss ġew ġustizzjati fit-Torri qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija u t-Tieni Gwerra Dinjija fis-seklu 20. Il-ħabsin kienu jiġu ġustizzjati l-iktar fl-Għolja tat-Torri famuża lejn it-Tramuntana tal-kastell, b'saħansitra 112-il persuna ġustizzjata matul perjodu ta' 400 sena. Fit-tieni nofs tas-seklu 19, istituzzjonijiet bħaz-Zekka Rjali ġew ittrasferiti lejn postijiet oħra, u b'hekk bosta binjiet baqgħu vojta. Anthony Salvin u John Taylor ħatfu l-opportunità biex jirrestawraw it-Torri skont dik li kienet maħsuba li kienet id-dehra Medjevali tiegħu, u tneħħew ħafna mill-istrutturi post-Medjevali vojta tiegħu.
Stephan El Shaarawy
Bidu tal-karriera
El Shaarawy beda l-karriera ta' żgħożitu fil-klabb reġjonali tas-Serie A, Genoa fl-età ta 14.
Torri ta' Londra
Fl-Ewwel u fit-Tieni Gwerer Dinjin, it-Torri reġa' ntuża bħala ħabs u ġew ġustizzjati 12-il raġel għal spjunaġġ. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, il-ħsarat ikkawżati mill-gwerra ġew imsewwija, u l-kastell reġa' nfetaħ għall-pubbliku. Illum il-ġurnata, it-Torri ta' Londra huwa wieħed mill-iżjed attrazzjonijiet turistiċi popolari tal-pajjiż. Taħt il-kariga ċerimonjali tal-Kuntistabbli tat-Torri, u ġestit mill-Gvernatur Residenti tat-Torri ta' Londra u mid-Detentur tal-Ġojjelli Rjali, il-proprjetà tiġi amministrata mill-organizzazzjoni tal-Palazzi Rjali Storiċi u hija protetta bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Stephan El Shaarawy
Genoa
Fil-21 ta' Diċembru 2008, meta kellu 16-il sena u 55 ġurnata, huwa għamel l-ewwel debutt fit-tim tiegħu, billi lagħab għaxar minuti f'logħba tas-Serie A kontra Chievo, ir-raba' l-iżgħar plejer li qatt lagħab logħba fis-Serie A sa dak iż-żmien. Dik kienet l-unika dehra tiegħu fl-istaġun.
Torri ta' Londra
Sit ta' Wirt Dinji
nofs|daqsminuri|557x557px|Veduta panoramika tat-Torri ta' Londra. It-Torri ta' Londra ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988.
Stephan El Shaarawy
Padova
F'Ġunju 2010 huwa kien imsellef lil Padova għall-istaġun 2010–11 fis-Serie B. Fil-perjodu tas-self tiegħu lejn Padova, huwa malajr ħareġ bħala element ewlieni għat-tim, li wassal il-klabb Venezjan għall-fażi finali tal-promozzjoni fejn imbagħad tilfu man-Novara. Huwa ngħata l-unur tal-Plejer tas-Sena fis-Serie B fl-2011 għall-prestazzjonijiet tajba tiegħu mal-Padova.
Torri ta' Londra
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Stephan El Shaarawy
Milan
Fil-25 ta' Ġunju 2011, El Shaarawy iffirma mal-ġganti tas-Serie A Milan.
Fit-18 ta' Settembru 2011, El Shaarawy għamel id-debutt tiegħu ma' Milan fi Stadio San Paolo f'telfa ta' 3–1 kontra Napoli fis-Serie A. Tlett ijiem wara, wara li daħal bħala sostitut flok l-imweġġa Alexandre Pato, hu skorja l-ewwel gowl mal-klabb biex salva dro ta' 1–1 kontra Udinese. Fl-ewwel sitt xhur tiegħu ma' Milan, huwa għamel total ta' seba' preżenzi li qajmu rapporti fl-istampa li hu jista' jkun misluf barra għal aktar logħob. Madankollu, deċiżjoni kienet magħmula bejn Galliani (id-direttur ta' Milan), Allegri (kowċ kurrenti) u għalih nnifsu biex jibqa' fil-klabb fil-futur qarib.
Fit-23 ta' Jannar 2012, El Shaarawy pprovda assist għal Robinho fir-rebħa ta' 3–0 kontra Cesena fis-Serie A, li kien l-ewwel assist tiegħu mar-Rossoneri. Fit-8 ta' Frar 2012, El Shaarawy skorja f'telfa ta' 1–2 kontra Juventus fl-ewwel leg tas-semifinali tal-Coppa Italia. Tlett ijiem wara, hu skorja l-gowl tar-rebħa importanti kontra Udinese. Din kienet l-ewwel telfa ta' Udinese f'darhom f'dan l-istaġun u dawru l-forma fqira ta' Milan.
Fil-25 ta' Lulju 2012, El Shaarawy iffirma estensjoni tal-kuntratt sal-2017. Fit-3 t'Ottubru 2012, hu skorja l-ewwel gowl tiegħu fil-UEFA Champions League kontra Zenit, biex sar l-iżgħar skorer fl-istorja tal-Milan fl-età ta 19-il sena u 342 ġurnata. Huwa skorja żewġ gowls fid-derby kontra Napoli li salva lill-Milan milli jitilfu logħba importanti. El Shaarawy kompla l-forma tiegħu b'żewġ gowls oħra fil-logħba kontra Catania, li spiċċat b'rebħa ta' 3–1. Huwa spiċċa l-ewwel nofs tal-istaġun bħala l-aqwa skorer tal-klabb b'erbatax-il gowl fil-kampjonat u sittax fil-kompetizzjonijiet kollha.
Monaco
Fit-13 ta' Lulju 2015, El Shaarawy issieħeb taħt self ma' Monaco għal staġun, b'għażla li jinxtara fl-aħħar tal-istaġun. Huwa għamel id-debutt mal-klabb fit-28 tal-istess xahar, fit-tielet rawnd ta' kwalifika taċ-Champions League, li ħa post Anthony Martial fl-aħħar 7 minuti tal-partita, Monaco rebħu bl-iskor ta' 3–1 kontra BSC Young Boys. Fit-tieni leg ġewwa Stade Louis II lagħab għall-ewwel darba mal-ewwel ħdax u skorja l-ewwel gowl għal Monaco f'rebħa ta' 4–0.
Karriera internazzjonali
Minħabba missieru, El Shaarawy ikkwalifika biex jilgħab għat-tim nazzjonali tal-Eġittu, iżda ġie miċħud mil-kowċ Hassan Shehata jiddikjara li "mhux kull Eġizzjan jilgħab f'kampjonat barrani jikkwalifika biex jilgħab għat-tim nazzjonali".
El Shaarawy beda jilgħab mat-tim tal-Italja ta' taħt is-17-il sena u ħa sehem kemm fil-Kampjonati Ewropej ta' taħt is-17-il sena 2009 u t-Tazza tad-Dinja ta' taħt is-17-il sena 2009.
Huwa għamel id-debutt tiegħu mat-tim ta' taħt il-21 sena f'Novembru 2011, fil-logħba ta' kwalifika kontra l-Ungerija.
Fil-15 t'Awwissu 2012, iddebbutta mat-tim nazzjonali tal-Italja, fil-telfa ta' 2–1 f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Ingilterra. El Shaarawy skorja l-ewwel gowl għall-Italja fit-tielet dehra tiegħu, fl-14 ta' Novembru 2012 f'rebħa ta' 2–1 f'logħba oħra ta' ħbiberija kontra Franza.
El Shaarawy ma kienx inkluż fl-iskwadra Taljana għat-Tazza tad-Dinja 2014, wara li tilef ħafna mill-istaġun 2013–14 minħabba korriment.
Fl-10 ta' Ottubru 2015, El Shaarawy skorja l-gowl tar-rebħa għall-Italja kontra l-Ażerbajġan f'logħba ta' kwalifka għall-Kampjonati Ewropej 2016; dan kien l-ewwel gowl internazzjonali tiegħu minn Novembru tal-2012, biex b'hekk l-Italja kisbet post fl-Euro 2016.
Klabb
1 Jinkludu kompetizzjonijiet tat-tazzi bħall-Coppa Italia u l-Coupe de France. 2 Kompetizzjonijiet Ewropej jinkludu l-UEFA Europa League u l-UEFA Champions League.
Ángel Bossio
Ángel Luis Bossio (twieled fil-5 ta' Mejju 1905 – miet fil-31 ta' Awwissu 1978) kien plejer tal-futbol Arġentin.
Karriera
Magħruf bħala La maravilla elástica għall-aġilità u r-riflessi tiegħu, Bossio beda jilgħab il-futbol ta' ħmistax-il sena, fl-1920, ma' Banfield. Fl-1922 ingħaqad ma' Talleres u sena wara ma' Progresista. Fl-1924 irritorna ma' Talleres fejn din xprunat il-karriera tiegħu. Magħhom hu rebaħ il-promozzjoni fl-1925 għall-Ewwel Diviżjoni u fl-1950 laħqu l-ħames post fil-klassifika. Fl-1932 issieħeb ma' River Plate fejn fi tliet snin lagħab 106 logħba u rebaħ il-kampjonat fl-ewwel sena tiegħu mal-klabb. Hu temm il-karriera lura ma' Talleres, fejn lagħab sena waħda biss minħabba li rtira wara uġigħ fl-irkoppa x-xellugija.
Fuq livell internazzjonali hu lagħab għal ħames snin mat-tim nazzjonali tal-Arġentina, bejn l-1927 u l-1935, b'total ta' 21 logħba. Man-nazzjonali hu rebaħ il-midalja tal-fidda fl-Olimpjadi ta' Amsterdam, kiseb it-tieni post fl-ewwel Tazza tad-Dinja tal-1930 li saret fl-Urugwaj u rebaħ il-Copa América darbtejn (fl-1927 u l-1929).
Mafja
Il-Mafja hija organizzazzjoni kriminali terroristika li bdiet fi Sqallija sa mill-bidu tas-seklu 19 u li fl-ewwel nofs tas-seklu għoxrin saret organizzazzjoni internazzjonali. Hija magħrufa ukoll bħala Cosa nostra (il-ħaġa tagħna).
L-Oriġini
Cosa nostra bdiet fost il-klassi soċjali tal-massari, fattori u gabillotti, li kienu jieħdu ħsieb l-artijiet tan-nobbiltà ta' Sqallija, bl-hekk imsejħa braccianti li kienu jaħdmu fihom. Cosa nostra bdiet għax l-Istat ftit li xejn kien preżenti fit-territorju, u hekk ħadet ir-riedni hi f'idejha. Kienu nies vjolenti, li kienu jagħmlu ta' intermedjarji bejn il-proprjetarji fewdali u s-servi, u biex xogħolhom jagħmluh aħjar ġabru magħhom persuni li jesegwixxu l-ordnijiet tagħhom, imsejħin scagnozzi. Dawn il-gruppi malajr saru xi ħaġa permanenti u ħadu l-isem ta' "setet, konfraternitajiet, cosche (gruppi)".
L-ewwel dokument storiku li fih jissemma grupp mafjuż huwa fl-1837: il-Prokurator Ġenerali ta' Trapani, Pietro Calà Ulloa, jinforma lis-superjuri tiegħu f'Napli bl-attivitajiet ta' setet strambi imdaħħlin f'attività kriminali li kienu jikkorompu ukoll lill-impjegati pubbliċi. Fl-1863 Giuseppe Rizzotto kiteb flimkien ma' Gaspare Mosca, I mafiusi de la Vicaria, opra teatrali bl-Isqalli ambjentata fil-Grandi Prigioni ta' Palermo. Kien b'dan id-dramm li nqaleb għat-Taljan u kellu suċċess kbir, li l-kelma mafia saret kelma popolari mal-Italja kollha. Sa dak iż-żmien il-mafja kienet tidher bħala struttura 'il barra mill-Istat, iżda fl-istess ħin marbuta sew miegħu.
Il-mafja kompliet tikber grazzi għal dak li ġara fi żmien l-Unità tal-Italja u wara, l-iktar minħabba l-kriżi ekonomika akuta li din ġabet fi Sqallija u fin-nofsinhar tal-Italja. L-Istat ma kienx qed jirnexxilu jkollu kontroll dirett u stabbli tat-tmexxija ta' Sqallija, li l-organizzazzjoni soċjali tagħha kienet ferm differenti minn dik tan-nord, u beda jħalli f'idejn il-gruppi mafjużi, li billi kienu jafu sew il-mekkaniżmi lokali, malajr ħadu post il-gvern ċentrali.
Wieħed mill-aktar proċessi famużi ta' dak iż-żmien seħħ fl-1885 kontra l-membri tal-"Fratellanza di Favara", grupp mafjuż f'Agrigento li kellu ritwal ta' inizzjazzjoni li jixbah lil tal-mażuni. Dawn kienu jniggżu s-suba' l-werrej tal-membri ġodda, iħallu marka tad-demm fuq santa, u jaħarqu s-santa filwaqt li l-mafjuż il-ġdid jirreċita formula ta' ġurament: ċerimonja bħal din kienet tipika tal-gruppi mafjużi ta' Palermo, li ħafna mill-membri tal-"Fratellanza" kienu daħlu fihom fl-1879, meta spiċċaw il-ħabs flimkien ma' mafjużi Palermitani fil-ħabs ta' Ustica.
Fl-1893, wara d-delitt tal-Markiż Notarbartolo, l-eżistenza ta' Cosa nostra (u tar-rapporti tagħha mal-politika) saret magħrufa mal-Italja kollha.
Il-bdiewa jridu l-art
Minkejja li wara l-Unità tal-Italja suppost kienet intemmet il-ħakma fewdali, fi Sqallija l-bdiewa kienu għadhom jinħaqru qatigħ. Il-proprjetarji kbar tal-artijiet kienu jgħixu f'Palermo jew fi bliet kbar oħra u kienu jikru l-artijiet lill-gabillotti b'kuntratti għal żmien qasir, u dal-fatt kien iġiegħel lill-gabillott jisfrutta lill-bidwi. Biex ma jkollux rivolti mill-bdiewa u jkun jista' jaħdem aħjar, il-gabillott kien jaqbillu jingħaqad mal-mafjużi, li kienu jużaw il-poter tagħhom biex irażżnu lill-bdiewa u ukoll jużaw il-konoxxenzi li l-mafjużi kellhom f'Palermo, fejn kienu jiġu ffirmati ħafna mill-kuntratti tal-għelieqi.
Sa mill-1891 fi Sqallija kollha l-bdiewa bdew jingħaqdu f'faxxi (fasci), speċi ta' unions tal-bdiewa mmexxija mis-Soċjalisti tal-post, li bdew jitolbu għal kuntratti iktar ġusti u l-ġid ikun imqassam aħjar. Ma kinux movimenti rivoluzzjonarji fil-veru sens tal-kelma iżda xorta ġew kundannati mill-gvern ta' Ruma li fil-persuna ta' Crispi, fl-1893 bagħat l-eżerċtu biex jeqridhom bil-forza. Giuseppe de Felice Giuffrida, il-fundatur tal-fasci siciliani, kien proċessat u mitfugħ il-ħabs.
Qabel ma l-Faxxi nqerdu, il-mafja kienet ppruvat tinfilsa fihom in-nies tagħha, biex jekk dawn jirnexxu, hi ma titlifx il-privileġġi tagħha. Iżda fl-istess ħin baqgħet tgħin lill-gabillotti biex hekk, jirbaħ min jirbaħ, hi dejjem se tkun minn fuq għax tidher bħala medjatriċi bejn iż-żewġ naħat.
Meta kien ċar li l-Istat kien se jdaħħal il-liġi marzjali, il-"Fratellanza", msejħa ukoll l-"Onorata Società" (kif kienet tissejjaħ Cosa nostra), inqatgħet mill-Faxxi(li kienu għamlu minn kollox biex ma jħallux mafjużi jidħlu magħhom, u ħafna drabi rnexxielhom) u bdiet tgħin lill-gvern fir-ripressjoni tagħhom (tal-Faxxi). Bħala "vendetta" kontra l-Faxxi, li ħaduha kontra s-setgħa tal-propjetarji kbar imsejħin latifondisti, fl-1915 f'Corleone il-mafjużi qatlu lil Bernardino Verro, li kien fost l-aqwa mexxejja tal-Faxxi fis-snin disgħin tas-seklu dsatax.
Il-Priministru Giolitti ippermetta li l-koperattivi jissellfu mill-banek u jinnegozjaw weħidhom, bla gabillotti, kuntratti diretti mal-proprjetarji tal-artijiet. Dan, flimkien ma' liġi elettorali ġdida li tat il-vot lill-irġiel kollha, wasslu mhux biss għar-rebħa ta' ħafna sindki Soċjalisti f'diversi bliet Sqallin, imma wkoll għat-tmien tal-irwol li kellha l-mafja fil-medjazzjoni għall-kuntratti.
Biex teqred il-periklu "aħmar", il-mafja kellha tingħaqad mal-Knisja Kattolika fi Sqallija, anke hi inkwetata bl-influwenza Komunista fost l-Isqallin. Għalhekk il-koperattivi Kattoliċi bdew iħallu mafjużi fosthom, bil-patt li dawn jagħmluha diffiċli għas-Soċjalisti. Fil-bidu tas-seklu għoxrin il-mafja bdiet toqtol lis-sindki, trejdjunjonisti, attivisti u bdiewa, l-importanti li jkunu Soċjalisti.
It-tema tal-art miċħuda lill-bdiewa baqħet waħda mir-raġunijiet ewlenin tal-battalja soċjali fi Sqallija sa wara t-tieni Gwerra Dinjija.
Ir-Rapport Sangiorgi
Ermanno Sangiorgi, intbagħat f'Palermo bħala Kwestur tal-Pulizija fl-1898 waqt li kienet għaddejja gwerra bejn il-mafjużi, li kienet ilha sejra sentejn. Meta kien qiegħed jindaga fuq id-delitti mwettqa mill-mafjużi ta' Conca d'Oro, Sangiorgi fehem li l-omiċidji ma kinux ġejjin minn inizjattivi individwali, iżda kienu ġejjin minn regoli u deċiżjonijiet kolleġjali, u sistema ta' kontroll tat-territorju. Sangiorgi skopra ukoll li l-iktar żewġ familji sinjuri ta' Palermo, Florio u Whitaker, kienu ħaġa waħda mal-mafjużi ta' Conca d'Oro, li kienu jqabbduhom bħala gwardjani u fattori fl-artijiet tagħhom u jħallsuhom biex joffrulhom "protezzjoni".
F'Ottobru 1899 Francesco Siino, kap tal-koska ta' Malaspina li ħelisha b'xortih fi sparatura min-nies ta' Antonino Giammona, kap tal-koska tal-Uditore, fil-kuntest ta' gwerra tal-mafja, kien issikkat minn Sangiorgi u stqarr li r-rival tiegħu Giammona kien qed jipprova jeħodlu r-racket tan-negozju tal-lumi, tas-serq, tal-estorsjonijiet u l-falsifikazzjoni tal-flus. Sab ukoll li l-Conca d'Oro kienet maqsuma fi tmien gruppi (cosche) mafjużi:
1.Piana dei Colli,
2.Acquasanta,
3.Falde,
4.Malaspina,
5.Uditore,
7.Perpignano,
8.Olivuzza.
Sangiorgi, fuq din il-bażi, għamel ħafna arresti. Fil-lejl bejn is-27 u t-28 ta' April 1900 il-Kwestura arrestat ħafna mafjużi, fosthom Antonino Giammona. Lill-Prokura ta' Palermo, Sangiorgi bagħthilha rapport ta' 485 paġna li kien fih mappa tal-organizzazzjoni tal-mafja ta' Sqallija b'total ta' 280 "uomo d'onore". Il-proċess beda f'Mejju 1901 imma Siino irritratta għal kollox id-dikjarazzjonijiet li kien għamel qabel. Wara biss xahar, waslu l-kundanni fl-ewwel grad: 32 imputat biss instabu ħatja li waqqfu assoċjazzjoni kriminali, u billi diġà kienu qattgħu xi żmien fil-ħabs, l-għada ħafna minnhom inħelsu.
L-Ewwel Gwerra Dinjija u l-Konsegwenzi tagħha
Fl-1915, l-Italja daħlet fil-Gwerra u mijiet ta' eluf ta' żgħażagħ Taljani nġabru bil-lieva. Fi Sqallija d-diżerturi kienu ħafna. Ħafna ħallew l-ibliet u marru jgħixu fil-makkja fl-intern tal-gżira, u tawha għas-serq. Minħabba nuqqas ta' ħaddiema fl-għelieqi u t-talba ta' iktar laħam għas-suldati, ħafna għelieqi spiċċaw f'mergħat għall-bhejjem. Dan żied ħafna l-influwenza ta' Cosa nostra fil-gżira kollha. Żdied is-serq tal-bhejjem, il-proprjetarji tal-art bdew ifittxu iktar l-appoġġ tal-mafjużi, milli l-awtoritajiet Statali li kienu bla saħħa, biex jiġu restitwiti lilhom il-bhejjem, imqar xi ftit minnhom. Il-boss tal-mafja kienu jimmedjaw bejn il-ħallelin u l-vittmi tas-serq, u jieħdu speċi ta' senserija.
Fi tmiem il-Gwerra, l-Italja għaddiet minn kriżi li setgħet spiċċat f'rivoluzzjoni popolari. Fin-nord il-ħaddiema strajkjaw u riedu kundizzjonijiet aħjar tax-xogħol, u fis-sud iż-żgħażagħ kienu rrabjati li l-gvern ma żammx il-wegħdiet tiegħu, speċjalment fuq l-art għall-bdiewa.
Ma kinux ftit dawk l-Isqallin li saru banditi jew kriminali, oħrajn daħlu direttament fil-mafja u oħrajn ippruvaw jirriformaw il-faxxi jew daħlu fil-kunsilli Soċjalisti ta' Sqallija.
Kien f'din il-klima ta' tensjoni li l-Faxxiżmu għamel l-ewwel dehra tiegħu.
L-Epoka Faxxista
Il-Faxxiżmu beda kampanja kontra l-mafja ta' Sqallija, wara l-ewwel żjara ta' Mussolini fi Sqallija f'Mejju 1924. Fit-2 ta' Ġunju tal-istess sena ntbagħat fi Sqallija Cesare Mori, l-ewwel bħala Prefett ta' Trapani, u minn Ottubru 1925 ta' Palermo, imlaqqam il Prefetto di ferro (Il-Prefett tal-ħadid), bl-inkarigu li jeqred il-mafja bi kwalunkwe mezz.
L-azzjoni ta' Mori kienet qawwija u effikaċi. Ġew arrestati u kkundannati mijiet kbar ta' mafjużi. Jibqa' magħruf l-assedju ta' Gangi li fih Mori assedja għal erba' xhur iċ-ċentru tal-belt, meqjusa bħala waħda mill-akbar fortizzi tal-mafja. F'dan iż-żmien kien arrestat il-boss Vito Cascio Ferro.
Wara arresti kbar ta' mafjużi magħrufa, il-kapijiet ta' Cosa nostra ma ħassewhomx iktar sikuri u għażlu waħda minn żewġ toroq biex salvaw ġildhom: numru minnhom emigraw lejn l-Istati Uniti, filwaqt li oħrajn baqa' moħbijin fi Sqallija.
Il-mezzi użati mill-Pulizija fil-ġlieda kontra l-mafja ġabu iktar sfiduċja fl-Isqallin fil-konfront tal-Istat. Madankollu Mori kien l-ewwel investigatur Taljan li wera li l-mafja tista' tiġi megħluba bi ġlieda li ma tħarisx lejn l-uċuħ, kif sostna iżjed tard Giovanni Falcone.
It-Tieni Gwerra Dinjija
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, ħafna kapijiet tal-mafja italoamerikani, li kienu fil-ħabs fl-Istati Uniti, fosthom Lucky Luciano u Vito Genovese, kienu kkuntattjati mis-servizzi sigrieti Amerikani, biex jgħinu lill-Alleati jkollhom kontroll tajjeb tal-gżira bil-wegħda li kif tintemm il-Gwerra jinħelsu mill-ħabs. Ma ġewx ikkuntattjati biss boss Amerikani iżda ukoll Sqallin, bħal Vincenzo Di Carlo, Calogero Vizzini u Giuseppe Genco Russo.