cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kompjuter kwantistiku
Il-potenzjal
Però, hemm algoritmi krittografiċi oħra li mid-dehra ma jistgħux jinħallu permezz ta' dawn l-algoritmi. Xi algoritmi asimmetriċi mhumiex ibbażati fuq problemi tal-fattorizzazzjoni tal-interi u l-logaritmu diskret li l-algoritmu ta' Shor japplika għalihom, bħall-krittosistema ta' McEliece li hi bbażata fuq problema fit-Teorija tal-kodiċi. Hu magħruf li l-krittosistemi li huma bbażati fuq ir-retikoli jistgħu jinħallu minn kompjuters kwantistiċi, u t-tfittxija għal algoritmu li jieħu żmien polinomjali għas-soluzzjoni tal-problema tal-sottogrupp diedrali moħbi, li, li kieku jinstab iħoll il-krittosistemi bbażati fuq ir-retikoli, hi problema miftuħa studjata ħafna. Ġie ppruvat li applikazzjoni tal-algoritmu ta' Grover biex tħoll algoritmu simmetriku b'metodu primittivi jieħu madwar 2n/2 invokazzjonijiet tal-algoritmu krittografu bażiku, waqt li fil-każ klassiku jieħu madwar 2n, li jfisser li effettivament it-tulijiet ta' ċwievet simmetriċi jsiru nofs tal-każ klassiku. Il-Krittografija Kwantistika għandha l-potenzjal li jkollha l-istess funzjonijiet bħall-krittografija asimmetrika.
Barra għall-fattorizzazzjoni u l-logaritmi diskreti, instabu xi logaritmi kwantistiċì li jgħaġġlu bosta problemi b'rata 'l fuq minn polinomjali iżjed mill-algoritmu klassiku, fosthom is-simulazzjoni ta' proċessi fiżiċi kwantistiċi mill-kimika u l-fiżika tal-istat solidu, l-approssimazzjoni tal-polinomjali ta' Jones u s-soluzzjoni tal-ekwazzjoni ta' Pell. M'hemmx prova li ma jistax jinsab algoritmu klassiku li għandu l-istess rata, għalkemm dan hu meqjus improbabbli. Għal xi problemi, il-kompjuters kwantistiċi jgħaġġluhom b'rata polinomjali. L-eżempju l-iżjed magħruf hu tat-tfittxija tal-ġabradata kwantistika, li tista' tiġi solvuta bl-algoritmu ta' Grover b'numru ta' domandi għall-ġabradati inqas kwadratikalment minn dak meħtieġ mill-algoritmi klassiċi. F'dan il-każ hemm prova ta' dan il-vantaġġ. Wara li nstabet din, instabu bosta eżempji ta' problemi ta' tfittxija li għalihom wieħed jista' jipprova li jistgħu jitgħaġġlu permezz ta' mezzi kwantistiċi.
Ejja nħarsu lejn problema li għandha dawn l-erbga' propjetajiet: Wieħed mill-eżempji ta' din hu l-problem tal-ħall tal-kelma tad-dħul billi nipprovaw naqtgħuha (waqt li nassumu li l-kelma tad-dħul għandha l-itwal tul possibbli).
Għall-problemi b'dawn l-erba' proprejtajiet, iż-żmien li jieħu kompjuter kwantistiku biex isolvihom ħa jkun proporzjonali għar-radiċi kwadrat tan-numru ta' karattri. Dan jista' jkun taqsir kbir fi-żmien, f'ċerti problemi taqsir minn snin għal sekondi. Allura jista' jintuża għall-ċifrati simmettriċi bħal Triple DES u l-AES billi jipprova jaqta' iċ-ċavetta sigrieta.
L-algoritmu ta' Grover jista' jintuża wkoll biex jgħaġġel b'rata kwadratika, paragunat mal-metodu klassiku, it-tfittxija fil-każ ta' klassi ta' problemi magħrufa bħala NP-complete.
Billi l-kimika u nanoteknoloġija jiddependu milli wieħed jifhemm sewwa s-sistemi kwantistiċi, u sistemi bħal dawn ma jistgġux jiġu simulati b'mod effiċjenti b'mod klassiku, ħafna jemmnu li s-simulazzjoni kwantistika ħa tkun waħda mill-iżjed applikazzjonijiet importanti tal-komputazzjoni kwantistika.
Għad baqa' bosta intoppi tekniċi qabel ma jkun jista' jinbena kompjuter kwantistiku fuq skala kbira, u s'issa l-kompjuters kwantistiċi għadhom ma solvew l-ebda problem iżjed malajr minn kompjuter klassiku. David DiVincenzo, ta' IBM, għamel din il-lista ta' ħtiġijiet għal kompjuter kwantistiku prattiku:
Dekoerenza Kwantistika
Waħda mill-ikbar sfidi fil-komputazzjoni kwantistika hi l-kontroll jew tneħħija tad-dekoerenza kwantistika. Dan is-soltu jfisser l-iżolazzjoni tas-sistema mill-ambjent tagħha bill l-interazzjonijiet mad-dinja barra jagħmlu s-sitema li dekoerenti. Dan l-effett mhux reversibbli, billi mhuwiex unitarju, u s-soltu hu ħaġa li għanha tiġi kkontrollata sewwa, jekk mhux evitata għal kollox. Iż-żmien tad-dekoerenza għal sistemi li jistgħu ikunu kandidati, b'mod partikolari iż-żmien tar-rilassament trasversali T2 (fit-teknoloġiji tal-NMR (Riżonanza Manjetika Nukleari) u MRI (Imaging bir-Riżonanza Nukleari)), tipikament għandhom firxa bejn nanosekondi u sekondi f'temperaturi baxxi.
Dawn il-problemi huma iżjed diffiċli fl-approċċi ottiċi billi fihom l-iskalai taż-żmien huma iqsar b'xi ordnijiet tal-kobor u l-metodu li jiġi kkwotat spiss biex dawn jiġi superati hu l-mudellar ottiku tal-impulsi. Ir-rati ta' żbalji tipikament huma proporzjonali għar-rapport bejn iż-żmien ta' operazzjoni u ż-żmien ta' dekoerenza, allura kull operazzjoni trid tiġi kompluta iżjed malajr miż-żmien tad-dekoerenza.
Żviluppi
Hemm numru ta' mudelli ta' komputazzjoni kwantistika li niddistingwuhom mill-elementi bażiċi li tinqasam fihom il-komputazzjoni. L-erba' mudelli ewlenin ta' importanza prattika huma: Il-Magna Kwantistika ta' Turing hi importanti teoretikament imma ħadd ma jipprova jimplementaha. Intwera li l-erba' mudelli ta' komputazzjoni huma ekwivalenti għal xulxin fis-sens li kull waħda tista' tissimula l-oħra b'żieda mhux iżjed minn polinomjali.
Għall-iskop ta' implementazzjoni fiżika ta' kompjuter kwantistiku, ħafna kandidati qegħdin jiġu studjati (li niddistingwuhom mis-sistema fiżika użata biex jiġu realizzati l-qubits), fosthom:
(il-qubit hu implementat permezz ta' stat ta' ċirkuwiti superkonduttivi żgħar (ġunzjonijiet ta' Josephson).) (il-qubit hu realizzat mill-istat tal-ispin nukleari ta' donaturi (tal-elettroni) tal-fosfru fis-siliċju.)
In-numru kbir ta' kandidati juri li s-suġġett, minkejja l-progress mgħaġġel li qiegħed isir, għadu fi tfulitu. Imma fl-istess ħin il-flessibbiltà hi immensa.
Fl-2001, xi riċerkaturi użaw l-algoritmu ta' Shor biex jiffattorizzaw in-numru 15 permezz ta' kompjuter bl-NMR ta' 7 qubits.
Fl-2005, xi riċerkaturi fl-Università ta' Michigan ħalqu chip semikonduttur li jaħdem bħal ion trap. Apparati bħal dawn, magħmulin b'tekniki standard tal-litografija, jistgħu jkunu l-mod kif jistgħu jsiru għodda skalabbli għall-komputazzjoni kwantistika. Fl-2006 saret verżjoni aħjar.
Fl-2009, xi riċerkaturi fl-Università ta' Yale rnexxielhom joħolqu l-ewwel proċessur rudimentali bl-istat solidu. Dan iċ-chip superkonduttur ta' żewġ qubits seta' jipproċessa algoritmi elementari. Kull wieħed mill-atomi artifiċjali (jew qubits) kien magħmul minn xi biljun atomu tal-aluminju li jaġġixxu bħala atomu wieħed li seta' jokkupa żewġ stati differenti ta' enerġija.
Tim ieħor, fl-Università ta' Bristol, ħolqu wkoll chip għall-komputazzjoni kwantistika ibbażat fuq is-siliċju, li jaħdem bl-ottika kwantistika. It-tim irnexxielu jipproċessa l-algoritmu ta' Shor fuq iċiż-chip. Fl-2010 saru żviluppi oħra.
Fl-2011, tim ta' xjenzati mill-Awstralja u l-Ġappun għamlu skoperta fundamentali fit-teleportazzjoni kwantistika. Irnexxielhom jitrasferixxu sett kompless ta' data kwantistika b'integrità sħiħa fit-trażmissjoni. Il-qubits ġew distrutti f'post u rxuxtaw fl-istess ħin f'post ieħor mingħajr tibdil fis-soprapożizzjon.
thumb|Fotografija ta' chip maħluqa minn D-Wave Systems Inc. Il-proċessur ta' D-Wave hu pjanat biex juża 128 element loġiku superkonduttur li għandu "coupling" kontrollabbli u regolabbli jista' jagħmel xi operazzjonijiet.
Fl-2011, D-Wave Systems ħabbru l-ewwel kompjuter kwantistiku kommerċjali li jisfrutta r-rikottura kwantistika, D-Wave one. Il-kumpanija ssostni li s-sistema chipset kwantistiku ta' 128 quibit. f'Mejju tal-2011 D-Wave ħabbru li l-Korporazzjoni Lockheed Martin ftehmu li jixtru s-sistema D-Wave one. L-inġinieri ta' D-Wave jużaw sistema empirika fid-disinn taċ-chips kwantistiċi u aktarx jiffokaw fuq jekk iċ-chips jistgħux isolvu problemi partikolari milli jippruvaw jifhmu kompletament il-prinċipji kwantistiċi involuti. L-atitudni tagħhom għoġbot lill-investituri iżjed milli għoġbot lil xi kritiċi akkademiċi, li qalu li D-Wave kienu għadhom ma jwrewx biżżejjed li veru kienu ħolqu kompjuter kwantistiku. Din il-kritika ma baqgħetx hekk ħarxa wara li D-Wave ippubblikaw artiklu fir-rivista Nature fejn taw iżjed dettalji u għalhekk il-kritiċi ammettew li ċ-chips tal-kumpanija veru kellhom xi proprjrtajiet kwantistiċi meħtieġa għall-komputazzjoni kwantistika.
Matul l-istess sena, xi riċerkaturi fl-Università ta' Bristol ħolqu sistema ottika all-bulk li setgħet tipproċessa verżjoni iterattiva tal-algoritmu ta' Shor. Irnexxielhon jifattorizzaw in-numru 21.
F'Settembru tal-2011 xi riċerkaturi taw prova li jista' jinbena kompjuter kwantistiku bl-arkitettura ta' Von Neumann.
F'Novembru tal-2011 xi riċerkaturi ffattorizzaw in-numru 143 permezz ta' 4 qubits.
Fi Frar tal-2012, xjenzati tal-IBM qalu li għamlu xi skoperti fundamentali fil-komputazzjoni kwantistika u kienu "fil-punt li setgħu jibnu sistemi li jieħdu l-komputazzjoni għal-livel ġdid għal kollox."
F'April tal-2012 tim multinazzjonali mill-Università ta' Southern California]], l-Università Teknoloġika ta' Delft, l-Università għax-Xjenza u t-Teknoloġija tal-Istat ta' Iowa, u l-Università ta' California, Santa Barbara, bnew kompjuter kwantistiku ta' żewġ bits fuq kristall tad-djamanti mniġġeż b'xi tip ta' impurità, li jista' faċilment jitkabbar fil-qis u fil-funzjonalità fit-temperatura tal-ambjent. Bħala qubits intużaw iż-żewġ direzzjonijiet tal-ispin tal-elettron u dawk tal-kernels tan-Nitroġenu. Ġiet żviluppata sistema li ffurmat impuls ta' radjazzjoni ta' mikromewġ li dum għal ċertu ħin biex tipproteġi kontra d-dekoerenza. Permezz ta' dan il-kompjuter l-agoritmu ta' Grover għal erba' varjanti ta' tfittxija ġġenera r-riżultat korrett, mal-ewwel, f'95% mil-każi.
F'Settembru tal-2012, grupp ta' riċerkaturi Awstraljani fl-Università ta' New South Wales qalu li l-ewwel kompjuter kwantistiku fid-dinja ħa jinbena bejn 5 jew 10 snin oħra, wara li ħabbru skoperta importanti li tagħmel possibbli l-manufattura tal-blokki fundamentali tal-memorja. Tim riċerkatur immexxi minn inġinieri Awstraljani ħolqu l-ewwel "bit kwantistika" bbażata fuq atomu wieħed tas-siliċju, b'teknoloġija simili għal dik użata għall-blokki fundamentali tal-kompjuters tal-lum.
F'Ottobru tal-2012, il-Premju Nobel ingħata lil David J. Wineland u Serge Haroche għax-xogħol fundamentali li għamlu biex nfihmu d-dinja kwantistika - xogħol li 'l quddiem jista' jagħmel possibbli l-Komputazzjoni Kwantistika.
F'Novembru tal-2012, tħabbret l-ewwel teleportazzjoni kwantistika minn oġġett makroskopiku għal ieħor.
Fi Frar tal-2013, tħabbret teknika ġdida ta' Kampjunatura tal-Bosoni minn żewġ gruppi li użaw fotoni f'retikolu ottiku li mhuwiex kompjuter kwantistiku universali imma tajjeb biżżejjed għal problemi prattiċi (Science, 15 ta' Frar, 2013)
F'Mejju tal-2013, Google Inc. ħabbar li ħa jiftaħ l-ewwel Laboratorju għall-Intelligenza Artifiċjali Kwantistika li ħa jkun fiċ-ċentru tar-riċerka ta. Nasa, Ames. Il-laboratorju ħa jkun fih kompjuter kwantistiku ta' 512 qubit min għand D-Wave Systems, u ħa jkunu mistiedna riċerkaturi minn madwar id-dinja biex jaħdmu fuqu għal xi żmien. L-għan ħa jkun l-istudju ta ' kif il-komputazzjoni kwantistika tista' tavvanza it-Tagħlim Awtomatiku
Noti
<references group=N/>
Glen Vella
Glen Vella (Birkirkara, 14 ta' Mejju 1983) huwa kantant Malti.
Karriera
Glen Vella ħa sehem għall-ewwel darba fil-Kanzunetta Maltija għall-Ewropa fl-2005 bil-kanzunetta "Appreciate". Wara tliet tentattivi f'dan il-festival, li jinkludu t-tielet post fl-2009 (mal-grupp Q) u t-tieni post fl-2010 bil-kanzunetta "Just A Little More Love", hu rebaħ id-dritt li jirrapreżenta lil Malta fil-Festival tal-Eurovision 2011 meta rebaħ il-finali nazzjonali bil-kanzunetta "One Life". Fis-serata tas-semifinali Glen kanta fil-ħdax-il post, però naqas li jsib postu mal-ewwel għaxra li kkwalifikaw għall-finali. Fil-fatt, Glen spiċċa fil-ħdax-il post fis-semifinali, punt wieħed biss 'il bogħod mill-Iżvizzera, l-aħħar pajjiż ikkwalifikaw, b'total ta' 54 punt li jinkludu 12-il punt minn San Marino.
Monte Albán
daqsminuri|317x317px|Il-Pjattaforma tal-Punent ta' Monte Alban. Monte Albán huwa sit arkeoloġiku pre-Kolombjan fil-Muniċipalità ta' Santa Cruz Xoxocotlán fl-istat ta' Oaxaca fin-Nofsinhar tal-Messiku (17.043° N, 96.767°W). Is-sit jinsab f'katina muntanjuża baxxa, 'il fuq mill-pjanura fis-sezzjoni ċentrali tal-Wied ta' Oaxaca, fejn jiltaqgħu l-fergħat tat-Tramuntana ta' Etla, tal-Lvant ta' Tlacolula, u tan-Nofsinhar ta' Zimatlán u ta' Ocotlán (jew Valle Grande). Il-Belt ta' Oaxaca, illum il-ġurnata l-belt kapitali tal-istat, tinsab bejn wieħed u ieħor disa' kilometri (sitt mili) fil-Lvant ta' Monte Albán.
Iċ-ċentru ċerimonjali ċiviku parzjalment skavat tas-sit ta' Monte Albán jinsab fil-quċċata ta' għolja mwittija artifiċjalment, f'elevazzjoni ta' madwar 1,940 metru (6,400 pied) 'il fuq mil-livell medju tal-baħar u xi 400 metru (1,300 pied) 'il fuq mill-baċir tal-wied, f'pożizzjoni li tista' tiġi difiża faċilment. Minbarra l-qalba monumentali tiegħu, is-sit huwa kkaratterizzat minn diversi mijiet ta' terrazzi jew pjazez artifiċjali u xi tużżana raggruppamenti ta' strutturi olzati tul ix-xifer kollu tal-għolja u mal-ġnub tagħha. Il-fdalijiet arkeoloġiċi fl-għoljiet fil-qrib ta' Atzompa u ta' El Gallo fit-Tramuntana tradizzjonalment jitqiesu li huma parti integrali tal-belt antika wkoll.
Apparti li kien waħda mill-iktar bliet bikrin tal-Mesoamerka, is-sit ta' Monte Albán kien importanti għal kważi elf sena bħala ċ-ċentru soċjopolitiku u ekonomiku predominanti taż-Żapoteki. Il-belt ġiet stabbilita lejn l-aħħar tal-perjodu Formattiv Nofsani, għall-ħabta tal-500 Q.K., u sal-perjodu Formattiv Aħħari (għall-ħabta tal-100 Q.K. – 200 W.K.) Monte Albán kienet saret il-belt kapitali ta' qawwa espansjonista fuq skala kbira li ddominat il-biċċa l-kbira tal-artijiet għoljin ta' Oaxaca u interaġixxiet ma' stati reġjonali Mesoamerikani oħra, fosthom Teotihuacan lejn it-Tramuntana (Paddock 1983; Marcus 1983). Il-belt tilfet l-importanza politika tagħha sal-aħħar tal-perjodu Klassiku Aħħari (għall-ħabta tal-500-750 W.K.), u ftit wara ġiet abbandunata kważi għalkollox. Fil-perjodu Kolonjali, l-istorja arkeoloġika tas-sit kienet ikkaratterizzata mill-okkupazzjoni mill-ġdid fuq skala żgħira, l-użu opportunistiku mill-ġdid ta' strutturi u ta' oqbra bikrin, u żjarat ritwalistiċi.
L-etimoloġija tal-isem tas-sit mhix ċara. Jingħad li l-isem oriġina minn isem Żapotek nattiv jew minn referenza tal-era kolonjali għal suldat Spanjol imsejjaħ Montalbán jew inkella mill-Għoljiet ta' Alba fl-Italja. L-isem Żapotek antik tal-belt mhux magħruf, peress li l-belt ġiet abbandunata diversi sekli qabel ma nkitbu l-iżjed sorsi etnostoriċi bikrin disponibbli.
Storja tar-riċerka
Peress li kienu viżibbli minn kullimkien fil-parti ċentrali tal-Wied ta' Oaxaca, il-fdalijiet impressjonanti ta' Monte Albán attiraw bosta viżitaturi u esploraturi matul il-perjodi kolonjali u moderni. Fost l-oħrajn, Guillermo Dupaix investiga s-sit fil-bidu tas-seklu 19, J. M. García ppubblika deskrizzjoni tas-sit fl-1859, u A. F. Bandelier żar u ppubblika iktar deskrizzjonijiet fis-snin 90 tas-seklu 19. L-ewwel esplorazzjoni arkeoloġika intensiva tas-sit twettqet fl-1902 minn Leopoldo Batres, li dak iż-żmien kien l-Ispettur Ġenerali tal-Monumenti taħt Porfirio Diaz.
Fl-aħħar tas-snin 60 tas-seklu 20, il-Proġett tal-Preistorja u tal-Ekoloġija Umana li kellu fil-mira l-investigazzjoni tal-perjodi ta' qabel l-istabbiliment ta' Monte Albán inbeda minn Kent Flannery tal-Università ta' Michigan. Matul iż-żewġ deċennji ta' wara, dan il-proġett iddokumenta l-iżvilupp tal-kumplessità soċjopolitika fil-wied mill-iżjed perjodu Arkajku bikri (għall-ħabta tat-8000-2000 Q.K.) sal-fażi ta' Rosario (700-500 Q.K.) eżatt qabel l-istabbiliment ta' Monte Albán. Dan witta t-triq għall-fehim tal-istabbiliment tas-sit u tal-andament tal-iżvilupp tiegħu. F'dan il-kuntest, fost il-kisbiet ewlenin tal-ħidma ta' Flannery f'Oaxaca, hemm l-iskavi estensivi tiegħu fiċ-ċentru formattiv importanti ta' San José Mogote fil-fergħa ta' Etla tal-wied, proġett bil-kotmexxija ta' tiegħu u ta' Joyce Marcus tal-Università ta' Michigan.
Pass ieħor importanti fil-fehim tal-istorja tal-okkupazzjoni tas-sit ta' Monte Albán sar permezz tal-Proġett tal-Mudelli tal-Insedjament Preistoriku tal-Wied ta' Oaxaca li nbeda minn Richard Blanton u diversi kollegi mill-Università ta' Michigan fil-bidu tas-snin 70 tas-seklu 20. L-istħarriġ u l-immappjar intensivi tagħhom tas-sit kollu wrew l-iskala sħiħa u d-daqs ta' Monte Albán, lil hinn miż-żona limitata li kienet ġiet esplorata minn Caso. Staġuni sussegwenti tal-istess proġett taħt it-tmexxija ta' Blanton, Gary Feinman, Steve Kowalewski, Linda Nicholas, u oħrajn estendew il-kopertura tal-istħarriġ prattikament għall-wied kollu, u b'hekk ipproduċew ammont imprezzabbli ta' data dwar il-mudelli ta' insedjament li evolvew mill-eqdem żminijiet sal-wasla tal-Ispanjoli fl-1521 W.K.
Storja tas-sit
Kif indikat fl-istħarriġ ta' Blanton tas-sit, l-għoljiet ta' Monte Albán milli jidher ma kinux abitati qabel il-500 Q.K. (it-tmiem tal-fażi ta' Rosario skont il-fdalijiet tal-bċejjeċ taċ-ċeramika). Dak iż-żmien, San José Mogote kienet iċ-ċentru ewlieni tal-popolazzjoni fil-wied u bażi ta' tribù li x'aktarx ikkontrollat il-biċċa l-kbira tal-fergħa tat-Tramuntana ta' Etla. X'aktarx li saħansitra tliet ċentri ta' tribujiet jew erbgħa oħra, kienu jikkontrollaw sottoreġjuni oħra tal-wied, inkluż Tilcajete fil-fergħa tan-Nofsinhar ta' Valle Grande u Yegüih fil-fergħa ta' Tlacolula fil-Lvant. Il-kompetizzjoni u l-gwerer milli jidher ikkaratterizzaw il-fażi ta' Rosario. Data minn stħarriġ reġjonali tissuġġerixxi l-eżistenza ta' żona ta' lqugħ mhux okkupata bejn iċ-ċentru ta' San José Mogote u ċ-ċentri fin-Nofsinhar u fil-Lvant.
Huwa f'din iż-żona li s-sit ta' Monte Albán ġie stabbilit lejn l-aħħar tal-fażi ta' Rosario u malajr laħaq popolazzjoni li huwa stmat li kienet ta' madwar 5,200 ruħ sal-aħħar tal-fażi suċċessiva ta' Monte Albán Ia (għall-ħabta tat-300 Q.K.). Din iż-żieda notevoli fil-popolazzjoni ġiet akkumpanjata minn deklin rapidu f'San José Mogote u fis-siti sekondarji fil-qrib, u b'hekk x'aktarx li l-elit tas-sit kienu involuti direttament fl-istabbiliment tal-belt kapitali taż-Żapoteki. Din il-bidla rapida fil-popolazzjoni u fl-insedjament, minn insedjamenti lokalizzati sparsi għal sit urban ċentrali f'żona li qabel ma kinitx insedjata, ġiet imsejħa "Sinkoiżmu ta' Monte Alban" minn Marcus u Flannery, b'referenza għal istanzi simili li ġew iddokumentati fil-Mediterran fi żmien il-qedem.
Għalkemm fl-imgħoddi kien maħsub li proċess simili ta' abbandun fuq skala kbira, u b'hekk parteċipazzjoni fl-istabbiliment ta' Monte Albán, seħħ f'ċentri oħra ta' tribujiet ewlenin, bħal Yegüih u Tilcajete, mill-inqas fil-każ ta' dan tal-aħħar milli jidher issa dan ma tantx kien probabbli. Proġett reċenti mmexxi minn Charles Spencer u Elsa Redmond tal-Mużew Amerikan tal-Istorja Naturali f'New York wera li, iktar milli ġie abbandunat, is-sit kiber b'mod sinifikanti bħala popolazzjoni matul il-perjodu Bikri I u Aħħar I ta' Monte Albán (għall-ħabta tal-500-300 Q.K. u t-300-100 Q.K., rispettivament). Tilcajete jaf opponiet b'mod attiv l-inkorporazzjoni fl-istat dejjem iżjed setgħan ta' Monte Albán.
Sal-bidu tal-perjodu Formattiv Aħħari (il-fażi II ta' Monte Albán, għall-ħabta tal-100 Q.K. – 200 W.K.), Monte Albán kellha popolazzjoni stmata ta' 17,200 ruħ, u b'hekk kienet waħda mill-ikbar bliet Mesoamerikani ta' dak iż-żmien. Is-setgħa politika tal-belt kibret u Monte Albán espandiet militarment, permezz tal-okkupazzjoni u tal-kolonizzazzjoni, f'diversi żoni 'l barra mill-Wied ta' Oaxaca, inkluż il-widien ta' Cañada de Cuicatlán fit-Tramuntana u Ejutla u Sola de Vega fin-Nofsinhar. Matul dan il-perjodu u f'dak Klassiku Bikri sussegwenti (il-fażi IIIA ta' Monte Albán, għall-ħabta tal-200–500 W.K.), Monte Albán kienet il-belt kapitali ta' stat reġjonali ewlieni li kellu influwenza dominanti fil-Wied ta' Oaxaca u fil-biċċa l-kbira tal-artijiet għoljin ta' Oaxaca. L-evidenza li nstabet f'Monte Albán tissuġġerixxi kuntatti ta' livell għoli bejn l-elit tas-sit u l-elit tal-belt Messikana ċentrali setgħana ta' Teotihuacan, fejn l-arkeologi identifikaw viċinat abitat minn Żapoteki etniċi mill-Wied ta' Oaxaca (Paddock 1983). Sal-perjodu Klassiku Aħħari (il-fażi IIIB/IV ta' Monte Albán, għall-ħabta tal-500-1000), l-influwenza tas-sit 'il barra mill-wied u fi ħdan il-wied stess naqset. L-elit f'diversi ċentri oħra, li xi darba kienu parti mill-istat ta' Monte Albán, bdew jasserixxu l-awtonomija tagħhom, inkluż siti bħal Cuilapan u Zaachila f'Valle Grande u Lambityeco, Mitla u El Palmillo fil-fergħa tal-Lvant ta' Tlacolula. Rigward din tal-aħħar qed isir proġett minn Gary Feinman u Linda Nicholas tal-Field Museum ta' Chicago (Feinman u Nicholas 2002). Sal-aħħar tal-istess perjodu (għall-ħabta tad-900-1000), il-belt kapitali antika kienet prattikament abbandunata għalkollox. L-istat ta' Monte Albán tant setgħan fl-imgħoddi ġie sostitwit minn għexieren ta' ċentri iżgħar jikkompetu ma' xulxin, u din is-sitwazzjoni damet sal-Konkwista tal-Ispanjoli.
Sit ta' Wirt Dinji
Iċ-Ċentru Storiku ta' Oaxaca u s-Sit Arkeoloġiku ta' Monte Albán ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Monumenti
Iċ-ċentru monumentali ta' Monte Albán huwa l-hekk imsejħa Pjazza Prinċipali ta' madwar 300 metru b'150 metru. Il-Pjazza Prinċipali nħolqot bil-livellar artifiċjali tal-quċċata tal-għolja, li mbagħad ġiet miksija bil-ġibs abjad. Il-pjazza jew terrazza kienet tesa' saħansitra l-popolazzjoni kollha tal-belt biex kulħadd ikun jista' jieħu sehem fir-ritwali sponsorjati mill-istat. L-istrutturi residenzjali u ċiviċi-ċerimonjali ewlenin tas-sit jinsabu madwarha jew qribha. Il-biċċa l-kbira tagħhom ġew esplorati u rrestawrati minn Alfonso Caso u l-kollegi tiegħu.
Lejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar tal-Pjazza Prinċipali hemm pjattaformi kbar li huma aċċessibbli mill-pjazza permezz ta' taraġ monumentali. Fuq in-naħat tal-Lvant u tal-Punent, hemm għadd ta' pjattaformi iżgħar simili, li fuqhom fl-imgħoddi kien hemm tempji u residenzi tal-elit, kif ukoll wieħed miż-żewġ spazji tal-logħba tal-ballun li kienu jeżistu fis-sit. Fiċ-ċentru tal-pjazza hemm għadd ta' tumbati orjentati mit-Tramuntana għan-Nofsinhar li wkoll kienu jservu bħala pjattaformi għal strutturi ċerimonjali. Il-maġġoranza tat-tempji kienu jħarsu lejn il-Lvant jew il-Punent, u kienu allinjati mar-raġġi tax-xemx. It-tempji nbnew bi pjanta karatteristika b'żewġ kmamar: spazju komunali fuq quddiem, ikkollegat ma' santwarju inqas espost fuq wara. Dawn il-postijiet sagri jaf kienu ddedikati lill-antenati rjali, li kienu jaġixxu bħala supplikanti ta' Cocijo.
Karatteristika ta' Monte Albán hija l-għadd kbir ta' monumenti mnaqqxa tal-ġebel madwar il-pjazza prinċipali. L-iżjed eżempji bikrin huma l-hekk imsejħa "Steli taż-Żeffiena" (bl-Ispanjol: Danzantes), l-iktar qrib il-Binja L. Dawn jirrappreżentaw irġiel għerwenin jagħmlu pożi kontorti u mgħawġin, uħud minnhom b'mutilazzjoni tal-ġenitali. Il-figuri jingħad li jirrappreżentaw lill-vittmi tas-sagrifiċċji umani, teorija li tispjega l-karatteristiċi krudi tal-figuri. Iż-Żeffiena għandhom il-fattizzi fiżiċi li huma karatteristiċi tal-kultura Olmec. In-nozzjoni tas-seklu 19 li jirrappreżentaw żeffiena sadanittant ġiet skreditata b'mod ġenerali. Dawn il-monumenti, li jmorru lura għall-iktar perjodu bikri tal-insedjament tas-sit (Monte Albán I), issa huma interpretati li jirrappreżentaw priġunieri tal-gwerra li ġew ittorturati u ssagrifikati, uħud minnhom identifikati b'isimhom. Jaf jirrappreżentaw il-mexxejja ta' ċentri u ta' villaġġi kompetituri li kienu nħatfu minn Monte Albán (Blanton et al, 1996). Iktar minn 300 ħaġra ta' "Żeffiena" ġew iddokumentati sa issa, u wħud mill-iktar ippreservati huma esposti fil-mużew tas-sit. Hemm indikazzjoni wkoll li ż-Żapoteki kienu kapaċi jiktbu u kellhom xi forma ta' kalendarju.
Tip differenti ta' ħaġar imnaqqax jinstab fil-Binja J fil-qrib, f'nofs il-Pjazza Prinċipali. Din il-binja hija kkaratterizzata wkoll mill-għamla mhux tas-soltu tagħha qisha vleġġa u għandha orjentazzjoni differenti mill-biċċa l-kbira tal-istrutturi fis-sit. Fi ħdan il-ħitan tal-binja hemm iktar minn 40 stele mnaqqxa li jmorru lura għal Monte Albán II. Dawn juru l-ismijiet tal-postijiet, u xi kultant huma akkumpanjati minn kitba addizzjonali. Ħafna drabi huma kkaratterizzati minn irjus ta' taħt fuq. Alfonso Caso kien l-ewwel wieħed li identifika dan il-ħaġar bħala "ħaġar tal-konkwisti", li x'aktarx jelenkaw postijiet li l-elit ta' Monte Albán irnexxielu jikkonkwista u/jew jikkontrolla. Uħud mill-postijiet elenkati fuq l-isteli tal-Binja J x'aktarx li ġew identifikati. F'każ minnhom (ir-reġjun ta' Cañada de Cuicatlán fit-Tramuntana ta' Oaxaca), il-konkwista Żapoteka hemmhekk ġiet ikkonfermata permezz ta' stħarriġ u skavi arkeoloġiċi.
Is-sit ta' Monte Alban fih diversi evidenzi, permezz tal-arkitettura tiegħu, li jissuġġerixxu li kien hemm stratifikazzjoni soċjali fi ħdan l-insedjament. Madwar l-insedjament inbnew ħitan għoljin sa disa' metri u wesgħin sa għoxrin metru; dawn mhux biss intużaw bħala konfini bejn Monte Alban u l-insedjamenti ġirien, iżda kienu wkoll turija tal-poter tal-elit fi ħdan il-komunità. Fl-analiżi tiegħu, Scott Hutson janalizza r-relazzjonijiet bejn in-nies komuni u l-elit f'Monte Alban, u jinnota li t-tumbati monumentali li nstabu fi ħdan is-sit milli jidher ġew spazjati b'mod uniformi fis-sit kollu. Għalhekk it-tumbati kienu biżżejjed qrib ta' kull dar biex b'hekk ikunu jistgħu jiġu ssorveljati. Hutson jinnota wkoll, li maż-żmien, l-istil tad-djar donnu nbidel, u saru iktar privati minn dawk li kienu jgħixu fil-binjiet l-oħra u b'hekk kien diffiċli li wieħed jikseb informazzjoni dwar ir-residenti ta' Monte Alban. Dawn il-bidliet fil-kapaċità tal-elit li jiksbu l-informazzjoni dwar il-ħajja privata ta' ċittadini oħra kellhom rwol kruċjali fl-istruttura politika interna tal-insedjament.
Ħafna mill-artefatti skavati f'Monte Albán, f'iżjed minn seklu ta' esplorazzjoni arkeoloġika, huma esposti fil-Mużew Nazzjonali tal-Antropoloġija fil-Belt tal-Messiku u fil-Mużew Reġjonali ta' Oaxaca, fl-eks kunvent ta' San Duminku ta' Guzmán fil-Belt ta' Oaxaca. Dan il-mużew tal-aħħar jospita ħafna mill-oġġetti li ġew skoperti fl-1932 minn Alfonso Caso fil-Qabar nru 7 ta' Monte Albán, li huwa qabar Żapotek tal-perjodu Klassiku li b'mod opportunistiku reġa' ntuża fil-perjodu Post-Klassiku għad-dfin ta' individwi tal-elit tal-Miksteki. Id-difniet tagħhom kienu akkumpanjati minn uħud mill-iżjed offerti funebri spettakolari li nstabu fis-siti kollha fl-Amerki.
Monte Albán huwa destinazzjoni turistika popolari għal dawk li jżuru l-istat ta' Oaxaca. Il-mużew żgħir fis-sit jospita l-iktar l-isteli mnaqqxa oriġinali li nstabu fis-sit stess. Fl-2017 is-sit ospita 429,702 viżitatur.
Arkitettura
Is-simetrija ma kinitx tħassib ewlieni għall-konfigurazzjoni tal-"pjazez" jew tat-terrazzi ta' Monte Albán. Għalkemm l-angoli fi ħdan il-pjazez ma għandhomx kantunieri perfetti ta' 90 grad, il-pjazez jidhru rettangolari għalkemm effettivament mhumiex. L-istrutturi mhumiex stabbiliti b'mod simetriku, peress li d-distanzi bejn l-istrutturi jvarjaw sew minn binja għall-oħra. Il-metodi tal-kostruzzjoni użati għall-orjentazzjoni nbidlu mat-tkabbir ta' Monte Albán. L-istrutturi bikrin, fuq in-naħa tal-Punent tas-sit, huma orjentati fin-Nofsinhar tal-Lvant, filwaqt li l-istrutturi li nbnew wara huma allinjati iktar mal-punti kardinali tal-warda tar-riħ.
L-unika eċċezzjoni hija l-istruttura msejħa "Binja J". Din l-istruttura tinsab fil-linja ċentrali tal-pjazza iżda hija mdawra u mhux allinjata mal-istrutturi l-oħra. Huwa maħsub li l-Binja J kellha xi rabta/importanza astronomika. Fid-disinn u fil-kostruzzjoni tal-istrutturi, it-terremoti kienu jitqiesu wkoll. Spiss fil-kostruzzjoni kienu jintużaw ħitan ħoxnin, kif ukoll xaqlibiet fil-ġnub ta' strutturi ikbar jew iktar għoljin.
Ir-residenzi tal-elit kienu magħmula minn 3-4 kmamar, madwar bitħa interna u qabar taħt il-bitħa li kien aċċessibbli permezz ta' taraġ. L-oqbra klassiċi tal-elit kienu mdawra bil-ħitan tal-ġebel u spiss kienu mżejna b'affreski mpittra. In-nies li ma kinux parti mill-elit kienu jgħixu f'terrazzi residenzjali max-xaqlibiet muntanjużi taħt il-Pjazza Prinċipali. Dawn ir-residenzi kienu strutturi tal-brikks u tat-tajn b'kamra waħda jew tnejn b'bitħa ċentrali kważi interna iżda li kienet aċċessibbli wkoll minn barra.
Agrikoltura
Monte Albán ma kienx sempliċement fortizza jew post sagru, iżda belt li kienet tiffunzjona għalkollox. L-abitanti kienu ġew jgħixu hemmhekk mill-raba' agrikolu għammiel ta' taħt Monte Albán u kien jiddependu ferm fuq l-agrikoltura. Monte Albán sar ċentru agrikolu u ż-żona kibret u ġiet żviluppata b'diversi strutturi. Il-popolazzjoni kkultivat il-widien u r-raba' agrikolu sax-xifer tal-art muntanjuża sabiex jipprovdu l-għajxien għall-popolazzjoni li kulma jmur dejjem kienet qed tikber.
Monako
Monako, uffiċjalment il-Prinċipalità ta' Monako (Franċiż:Principauté de Monaco Monagaski: Principatu de Múnegu; Taljan:Principato di Monaco; Oċċitan:Principat de Mónegue), hija belt-stat sovrana, li tinsab fir-Riviera Franċiża fl-Ewropa tal-Punent. Il-pajjiż imiss ma Franza fuq tliet naħat u naħa waħda tmiss mal-Baħar Mediterran. Monako għandu erja ta' 2.02 km2 (0.78 mi kw), u popolazzjoni ta' 36,371, dawn jagħmlu l-pajjiż it-tieni l-iżgħar, u l-aktar pajjiż b'popolazzjoni densa fid-dinja. Monako għandu fruntiera tal-art ta' 4.4 km (2.7 mi) biss, kosta ta' 4.1 km (2.5 mi), u wisa' li tvarja bejn 1,700 u 349 m (5,600 u 1,145 ft). L-ogħla punt fil-pajjiż huwa passaġġ dejjaq li jismu Chemin des Révoires fuq l-għoljiet ta' Mont Agel, fid-distrett ta' Les Révoires, li hija 161 metru (528 pied) fuq il-livell tal-baħar. L-aktar Quartier popolat ta' Monako hu Monte Carlo, u l-aktar Ward popolata hija Larvotto/Bas Moulins. Monako hija magħrufa għar-reklamazzjoni tal-art tagħha u ż-żieda fid-daqs tagħha hu stmat li hu 20%.
Monako hu prinċipalità gvernata taħt forma ta' monarkija kostituzzjonali, b'Albert II bħala kap tal-istat. Minkejja li l-Prinċep Albertu II huwa monarka kostituzzjonali, hu għandu poter politiku enormi. Id-Dar ta' Grimaldi iggvernat lil Monako, b'interuzzjonijiet qsar, mill-1297. Il-lingwa uffiċjali hija l-Franċiż, iżda l-Monagask, it-Taljan, u l-Ingliż huma mitkellma u mifhuma. Is-sovranità tal-istat ġiet rikonoxxuta uffiċjalment mit-Trattat Franko-Monagask tal-1861, fejn Monako sar membru sħih bil-vot tan-Ġnus Magħquda fl-1993. Minkejja l-indipendenza ta' Monako u l-politika barranija separata, id-difiża tagħha hija f'idejn Franza. Madankollu, Monako jżomm żewġ unitajiet militari żgħar.
L-iżvilupp ekonomiku ġie xprunat tard fis-seklu 19 bil-ferrovija għall-Franza, u l-ftuħ tal-ewwel każino, Monte Carlo. Minn dakinhar, il-klima ħafifa tal-Prinċipat, xenarji sbiħ, u faċilitajiet għamlu lil Monako famuż mad-dinja għat-turiżmu, u bħala ċentru rikrejattiv għas-sinjuri u l-famużi.Però fis-snin aktar reċenti Monako sar ċentru bankarju maġġur u fittex b'suċċess li jiddiversifika l-ekonomija tiegħu lejn is-servizzi, industriji żgħar ta' valur għolji li ma jniġġsux. L-istat m'għandu l-ebda taxxa tad-dħul, taxxi kummerċjali baxxi u hu magħruf bħala kenn tat-taxxa.
Cynocephalidae
Cynocephalidae hija klassi ta' mammiferi plaċentati, eżattament il-kolugi, tal-kontinent tal-Asja mifruxin fin-naħa tax-Xlokk u fuq bosta gżejjer.
Il-familja Cynocephalidae hija l-unika familja tal-ordni Dermoptera li għandha rappreżentanti ħajjin. F'din il-familja hemm tliet ġeneri li huma, Dermotherium li huwa estint u Cynocephalus u Galeopterus li huma estanti. Kull wieħed minn dawn talaħħar huwa rappreżentat bi speċi waħda biss ħajja.
Simone Inguanez
daqsminuri|Simone Inguanez Simone Inguanez (Bormla, 3 ta' Diċembru 1971) hija kittieba u poetessa Maltija. L-ikbar minn tliet aħwa, wara li qattgħet l-ewwel snin ta' ħajjitha tgħix Bormla, aktar tard marret tgħix flimkien ma' familtha f'Santa Luċija. Illum Simone tgħix il-Kalkara. Iggradwat mill-Università ta' Malta fil-liġi, forensika u psikoloġija.
Fl-2005 ippubblikat il-ktieb tagħha, Ftit Mara, Ftit Tifla. Simone tifforma parti minn għadd ta' gruppi u għaqdiet letterarji u hija isem magħruf sew fil-qasam letterarju.
Gustave Flaubert
Gustave Flaubert (Rouen, 12 ta' Diċembru 1821 - Rouen, 8 ta' Mejju 1880) kien kittieb Franċiż meqjus fost l-akbar novellisti Oċċidentali. Magħruf b'mod speċjali għall-ewwel rumanz ippubblikat tiegħu Madame Bovary (1857), u għad-devozzjoni sħiħa li wera lejn l-arti u l-istil tiegħu.
Knejjes u Kunventi ta' Goa
daqsminuri|265x265px|Il-Katidral ta' Goa Il-Knejjes u l-Kunventi ta' Goa huwa l-isem li ngħata lil sensiela ta' monumenti reliġjużi f'Goa Velha (jew Goa l-Antika), fl-istat ta' Goa, l-Indja, li ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.
Goa kienet il-belt kapitali tal-Indja u tal-Asja Portugiża u ċentru ta' evanġelizzazzjoni mis-seklu 16.
Storja
Il-belt ta' Goa ġiet stabbilita fis-seklu 15 mis-Sultanat Musulman ta' Bijapur bħala port tul ix-xtut tax-xmara Mandovi. Il-belt ittieħdet fl-1510 minn Afonso de Albuquerque bl-għajnuna tal-Induista ta' Goa Timoja, u baqgħet kontinwament taħt it-tmexxija Portugiża sas-seklu 20. Il-popolazzjoni tal-belt ġiet irreġistrata li kienet tlaħħaq iktar minn 200,000 abitant fl-aqwa żmien tagħha u l-belt kienet magħrufa bit-titlu ta' "Ruma tal-Lvant", speċifikament minħabba d-diversi binjiet reliġjużi Kattoliċi sbieħ tagħha.
L-ewwel nies li kkonvertew għall-Kristjaneżmu f'Goa kienu n-nisa nattivi ta' Goa li żżewġu lill-irġiel Portugiżi li waslu ma' Afonso de Albuquerque matul il-konkwista Portugiża ta' Goa fl-1510. F'nofs is-seklu 16, il-belt ta' Goa kienet iċ-ċentru tal-Kristjanizzazzjoni fil-Lvant. Il-Ġiżwiti, il-Franġiskani, id-Dumnikani u ordnijiet reliġjużi Kattoliċi oħrajn stabbilew lilhom infushom f'Goa mis-seklu 16. Huma użaw il-belt bħala l-bażi tagħhom għat-tifrix tal-Kattoliċiżmu fl-Indja. Is-sekli 16 u 17 kienu l-epoka tad-deheb ta' Goa, fejn kien qed jiffjorixxi l-kummerċ u b'hekk kienet tgawdi privileġġi amministrattivi simili għal dawn ta' Liżbona. xellug|daqsminuri|São Francisco Xavier, l-"Appostlu tal-Lvant". Fl-ewwel żewġ sekli tal-preżenza Portugiża, inbnew il-biċċa l-kbira tal-knejjes u tal-monasteri li għad hemm fil-belt, u b'hekk attirat l-ammirazzjoni tal-vjaġġaturi li għaddew minn Goa. Dawn il-monumenti jirriflettu l-iskambju kulturali u l-legat tal-Portugiżi: filwaqt li l-forom arkitettoniċi jsegwu dawk Ewropej, inkluż it-tiżjin intern tal-artali, tal-pitturi ta' fuq l-artali, il-pitturi inġenerali u l-għamara, li jirriflettu x-xogħol u l-ħila tal-artisti lokali. Dan kien possibbli minħabba l-preżenza ta' artisti u ta' ħaddiema nattivi kapaċi ta' Goa, u b'hekk ma kienx hemm għalfejn l-importazzjoni ta' artisti Ewropej jew ta' skjavi Afrikani (għad-differenza tal-Brażil kolonjali kontemporanju).
Mill-aħħar tas-seklu 17, il-kompetizzjoni kummerċjali mal-Olandiżi u mal-Brittaniċi wasslet għad-deklin tal-belt ta' Goa. Diversi epidemiji fnew il-belt u x-xmara Mandovi ma baqgħet adegwata għall-vapuri iktar moderni. Il-Viċirè ttrasferixxa ruħu lejn Pangim (Nova Goa) fl-1759, u Velha Goa tilfet l-istatus ta' belt kapitali li kellha uffiċjalment fl-1843.
Ir-Repubblika tal-Indja invadiet u annettiet lil Goa fl-1961, u b'hekk temmet iktar minn 451 sena ta' tmexxija Portugiża kontinwa. Madankollu, l-influwenza kulturali għadha eżistenti sa llum il-ġurnata u hija evidenti fil-monumenti reliġjużi ta' Goa, iddikjarata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.
Knisja tal-Madonna tar-Rużarju
daqsminuri|Il-Knisja tar-Rużarju nbniet bl-istil Manwelin aħħari u hija l-eqdem f'Goa. Il-Knisja tal-Madonna tar-Rużarju (bl-Ispanjol: Igreja de Nossa Senhora do Rosário) inbniet fl-1543 u hija l-eqdem fost il-knejjes eżistenti ta' Goa Antika. Inizjalment kienet knisja parrokkjali, imbagħad saret knisja kolleġġjali. Minn barra, il-knisja tidher qisha fortizza żgħira; maġenb id-daħla hemm żewġ torrijiet ċilindriċi żgħar b'koppli tipiċi tal-istil Gotiku Aħħari u Manwelin tal-Portugall, b'mod partikolari fir-reġjun ta' Alentejo. Minn ġewwa, tenfasizza l-volti Manwelini tal-kappelli. Fil-kor, maġenb l-artal iddedikat lill-Madonna tar-Rużarju, mal-ħajt hemm lapida mnaqqxa tal-alabastru bi stil Persjan jew Indjan, bil-kitba: "Aqui jaz Dona Catarina, mulher de Garcia de Sa, a qual pede a quem isto ler que peça misericórida a Deus para sua alma" ("Hawnhekk tistrieħ Dona Catarina, il-mara ta' Garcia de Sá, li titlob lil dawk li jaqraw din il-kitba biex jitolbu l-ħniena ta' Alla għal ruħha"). Mal-art taħt il-lapida hemm il-qabar ta' Garcia de Sá (li miet fl-1549), is-suċċessur ta' João de Castro bħala l-Gvernatur tal-Indja.
Katidral ta' Sé ta' Goa
Goa ġiet elevata għal sede ta' veskovat fl-1534 mill-Papa Pawlu III, u b'hekk inbena katidral b'torri ddedikat lil Katarina ta' Lixandra fl-ewwel deċennji ta' kolonjalizzazzjoni. Il-knisja żgħira, li ma kinitx biżżejjed biex tilqa' l-fidil, ġiet rikostruwita mill-1562, matul l-amministrazzjoni tal-Viċirè Dom Francisco Coutinho. Il-kostruzzjoni saret tassew bil-mod, tant li fl-1619 il-korp biss tal-knisja kien tlesta, u l-faċċata tlestiet biss fl-1631.
Il-Katidral tas-Sè ta' Goa huwa l-ikbar binja li bnew il-Portugiżi fl-Asja, twil 91 metru u wiesa' ħafna, li probabbilment ikkontribwixxa għall-pass kajman tax-xogħlijiet. Il-knisja għandha tliet navati ta' daqs ugwali, korsija ewlenija qisha sala, bħall-katidrali Portugiżi l-oħra ta' żmienu, pereżempju l-Katidral ta' Miranda do Douro (li nbeda fl-1552), ta' Leiria (li nbeda fl-1559) u ta' Portalegre (li nbeda fl-1556). Il-faċċata għandha tliet portali u torri wieħed fuq il-lemin li nqered matul maltempata fl-1766. In-navati tal-knisja għandhom il-volti u huma sseparati b'żewġ ringieli ta' pilastri. Mit-tiżjin fuq ġewwa l-iktar li jispikka huwa l-artal indurat fil-kor.
Bażilika ta' Bom Jesus
daqsminuri|257x257px|Il-Bażilika ta' Bom Jesus ta' Goa Is-Soċjetà ta' Ġesù tal-Ġiżwiti waslet f'Goa fl-1542, u l-iżjed figura importanti f'dawk il-jiem bikrin kienet dik ta' Francisco Xavier, meqjus bħala l-Appostlu tal-Lvant għall-ħidma tiegħu fl-evanġelizzazzjoni tal-Asja. Xi żmien wara l-wasla tagħhom, il-Ġiżwiti ħolqu ċentru edukattiv reliġjuż, il-Kulleġġ ta' San Rokku jew São Roque, li kellu librerija enormi u tagħmir għall-istampar, iżda dan il-kumpless inqered fl-1830. Il-monument kbir tal-Ġiżwiti li baqa' qawwi u sħiħ huwa l-Bażilika ta' Bom Jesus, li bdiet tinbena fl-1594 u ġiet ikkonsagrata fl-1605. Fil-kostruzzjoni tagħha ħadem l-inġinier minn Goa Julius Simon u l-Ġiżwit Portugiż Domingos Fernandes. Il-bażilika ssegwi l-mudell tal-knejjes Ġiżwiti Portugiżi bħall-Knisja tal-Ispirtu s-Santu ta' Évora u l-Knisja ta' San Rokku ta' Liżbona. Il-Bażilika ta' Bom Jesus hija tempju b'navata unika; din hija mgħottija b'xorok tal-injam b'kurvatura u ma fiha l-ebda kappella laterali għajr żewġ kappelli fiż-żona tat-transett. Il-faċċata tal-knisja, frott il-ħidma ta' Domingos Fernandes, għandha stil tal-Manjeriżmu u fiha tliet portali u tliet sulari kkompartimentalizzati b'gwarniċi. Fuq il-faċċata hemm korp kbir imżejjen bid-dirgħajn tas-Soċjetà ta' Ġesù u maġenbhom xi skrollijiet.
Il-Bażilika ta' Bom Jesus f'Goa ġiet ikklassifikata fl-2009 bħala waħda mis-Seba' Għeġubijiet ta' Oriġini Portugiża fid-Dinja.
Knisja ta' San Franġisk ta' Assisi
daqsminuri|Il-kappella prinċipali tal-Knisja ta' San Franġisk ta' Assisi L-Ordni Franġiskana kienet l-ewwel waħda li stabbiliet ruħha f'Goa, u fl-1517 kisbet il-permess tar-Re Manwel I biex tibni kunvent. Il-knisja bikrija tlestiet fl-1521 iżda nbniet kompletament mill-ġdid mill-1661. Matul dawn ix-xogħlijiet, daħla bi stil Manwelin ġiet ippreservata u ntużat fuq faċċata Manjerista tal-knisja l-ġdida. Dan il-portal, magħmul b'ġebla skura, għandu profil ġej għat-tond u maġenbu hemm l-isferi nawtiċi li huma s-simboli tar-Re Manwel I. Il-faċċata hija dejqa u għolja, b'żewġ torrijiet ottagonali. Quddiem il-knisja hemm salib kbir tal-granit.
Fuq ġewwa hemm navata unika bil-volti u bil-kappelli laterali, u transett miksi bl-istukko u l-pitturi. L-art tal-knisja, bħal knejjes oħra f'Goa, fiha bosta oqbra b'kitbiet u bi stemmi. Il-kappella prinċipali fiha diversi pitturi dwar il-ħajja ta' San Franġisk ta' Assisi u artal indurat kbir mill-ħabta tal-1670 bi xbieha ta' Ġesù fuq is-salib iħaddan b'dirgħajh lil Francis Xavier. Wara l-artal, viżibbli permezz ta' fetħa, hemm tabernaklu mnaqqax, mirfud permezz ta' statwi tal-erba' Evanġelisti, li qabel kienu jesponu s-Sagrament Imqaddes u ċ-ciborium.
Lena Meyer-Landrut
Lena Meyer-Landrut (twieldet fit-23 ta' Mejju 1991), magħrufa wkoll bħala Lene, hija kantanta Ġermaniża. Hi ħadet sehem f'isem il-Ġermanja fil-Festival tal-Eurovision 2010 f'Oslo, in-Norveġja, u rebħet il-festival bil-kanzunetta "Satellite", fejn irċiviet 246 punt fil-finali tad-29 ta' Mejju.
Bijografija
Lena Meyer-Landrut twieldet fit-23 ta' Mejju 1991 ġewwa Hannover fil-Ġermanja. Ta' ħames snin bdiet tieħu lezzjonijiet taż-żfin; għall-bidu fuq il-ballet u iktar tard fuq stili aktar moderni bħall-hip hop u l-jazz. Meyer-Landrut kibret bl-imħabba lejn il-kant ġo fiha u waslet anke biex dehret bħala extra f'numru ta' serje televiżivi Ġermaniżi. Minkejja dan, hi qatt ma ħadet taħriġ vokali jew fid-drama. Hi tattendi l-iskola sekondarja ta' IGS Roderbruch Hannover.
Knejjes u Kunventi ta' Goa
Kappella ta' Santa Katarina
daqsminuri|255x255px|Il-Kappella ta' Santa Katarina Fl-1510, Afonso de Albuquerque ħakem il-belt ta' Goa. Inbniet kappella maġenb il-ħajt Musulman ta' Goa, fejn seħħet l-invażjoni tal-Portugiżi. Din il-kappella kienet tinsab qrib is-sit tal-Isptar Irjali, fit-Tramuntana tal-Kunvent ta' San Franġisk ħdejn l-Arsenal. Tinsab madwar 100 metru fil-Punent tal-Knisja ta' San Franġisk ta' Assisi. Fl-1534 il-kappella ngħatat l-istatus ta' katidral mill-Papa Pawlu III u sussegwentement ġiet rikostruwita; il-ġebla mnaqqxa bil-kitba ġiet miżjuda matul ir-rikostruzzjoni u tgħid li Afonso de Albuquerque effettivament daħal fil-belt f'dan il-punt preċiż, għaldaqstant huwa maħsub li l-kappella nbniet fil-post fejn fl-imgħoddi kien hemm id-daħla prinċipali tal-belt Musulmana, magħrufa dak iż-żmien bħala Ela.
Lena Meyer-Landrut
Unser Star für Oslo
Minkejja li ma kellha l-ebda esperjenza professjonali ta' kant, Meyer-Landrut iddeċidiet li tidħol fil-festival Unser Star für Oslo (L-Istilla Tagħna għal Oslo), programm televiżiv ġdid sabiex tintgħażel il-kanzunetta Ġermaniża għall-Festival tal-Eurovision 2010 ġewwa Oslo. Il-festival ġie organizzat mix-xandar pubbliku ARD u l-istazzjon televiżiv privat ProSieben, kif ukoll mill-produttur mużikali Stefan Raab. Minn fost 4,500 parteċipant, Meyer-Landrut ġiet magħżulha fost l-aħħar 20 kontestant għas-serata.
Knejjes u Kunventi ta' Goa
Kappella ta' Santa Katarina
Hija binja bi pjanta rettangolari u b'navata unika, b'ras kwadrangolari. L-għamla tagħha hija waħda sempliċi u l-faċċata fiha tliet korpi sseparati minn xulxin bil-pilastri. Il-korp ċentrali fih arċitravu dritt assjali b'pedament triangolari u fuqu tieqa fin-nofs ta' żewġ torrijiet tal-kampnari kwadri b'saqaf forfċi. Fuq ġewwa l-knisja għandha navata unika, b'kor tal-ġebel, u b'saqaf ċilindriku b'għamla ta' bettija tal-ġebel.
Lena Meyer-Landrut
Unser Star für Oslo
thumb|180px|Lena Meyer-Landrut f'Hannover nhar is-17 ta' Marzu 2010
Knejjes u Kunventi ta' Goa
Fdalijiet tal-Knisja ta' Santu Wistin
L-Awgustinjani wkoll waslu f'Goa fis-seklu 16, u stabbilew kunvent u knisja fl-1597. Attwalment, iż-żewġ binjiet huma fdalijiet; il-volta tal-knisja ċediet fl-1842 u l-faċċati waqgħu fl-1936. Mill-fdalijiet tal-knisja, l-iżjed li jispikka huwa l-fdal ta' torri li għadu wieqaf. Huwa magħruf li l-faċċata oriġinali maġenbha kellha żewġ torrijiet enormi ta' ħames sulari, u n-naħa domestika kellha navata unika b'kappelli laterali u transett.
Lena Meyer-Landrut
Unser Star für Oslo
Wara l-ewwel dehra tagħha, fejn kantat "My Same" mill-kantanta Brittanika Adele, Meyer-Landrut irċiviet tifħir min-naħa tal-ġurija tal-konkors u immedjatament daħlet bħala fost il-favoriti li tirbaħ. Barra li l-interpretazzjoni tagħha ta' "My Same" daħlet fil-klassifika mużikali Ġermaniża f'numru 61, Meyer-Landrut waslet sal-finali ta' Unser Star für Oslo. Fil-finali tat-12 ta' Marzu 2010, Meyer-Landrut kantant tliet kanzunetti li ġew speċifikament miktuba għall-konkors, "Bee", "Satellite" u "Love Me". Il-pubbliku għażel il-kanzunetta "Satellite", komposta mill-kompożitur Daniż John Gordon u b'lirika tal-Amerikana Julie Frost, bħala l-kanzunetta tagħha jekk tirbaħ il-festival. Fit-tieni rawnd ta' votazzjoni, Meyer-Landrut ġiet magħżula bħala r-rappreżentatriċi tal-Ġermanja fil-55 edizzjoni tal-Eurovision Song Contest, fejn għelbet lill-aħħar kontestanta, Jennifer Braun.
It-tliet kanzunetti finalisti tagħha kollha daħlu fl-aqwa ħamsa fil-klassifika mużikali Ġermaniża, fejn laħqu l-ewwel, it-tielet u r-raba', liema tragward li qatt ma ntlaħaq mill-ebda artist minn meta bdiet toħroġ il-klassifika Ġermaniża fl-1959. "Satellite" ġiet iċċertifikata bħala tad-deheb wara l-ewwel ġimgħa, u tal-platinu wara r-raba' ġimgħa. Il-kanzunetta baqgħet fl-ewwel post fil-Ġermanja għal ħames ġimgħat konsekuttivi, u waslet sat-tieni post ġewwa l-Awstrija u l-Iżvizzera.
Knejjes u Kunventi ta' Goa
Knisja tad-Divina Provvidenza (São Caetano jew San Gejtanu)
Fin-niċeċ tal-faċċata hemm erba' statwi tal-bażalt ta' San Pawl, San Pietru, San Ġwann l-Evanġelista u San Mattew, u hemm il-kitba "Domus mea, domus oration/s" li tfisser "Id-Dar Tiegħi hija Dar tat-Talb" (imnaqqxa tul il-portal).