cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa
Karatteristiċi soċjoekonomiċi
Huwa stmat li r-Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa għandha popolazzjoni ta’ 455,000 ruħ, li tirrappreżenta żona ta’ diversità kulturali, etnika u reliġjuża. L-insedjamenti jinsabu biss fiż-żoni tranżizzjonali u jinkludu insedjamenti relattivament stabbli demografikament, filwaqt li żoni popolati oħra (speċjalment il-bliet ta’ Ohrid u Struga fix-xatt tal-Lag ta’ Ohrid tal-Maċedonja ta’ Fuq u Pogradec fl-Albanija), jilqgħu diversi eluf ta’ viżitaturi matul l-istaġun turistiku.
Fl-Albanija, l-attività ekonomika prinċipali tal-popolazzjonijiet lokali hija l-biedja, li għadha preżenti fiż-żona tranżizzjonali u f’xi partijiet taż-żona ta’ lqugħ. Dan l-aħħar, l-industrija tal-ipproċessar tal-ikel esperjenzat żvilupp sinifikanti (speċjalment f’Korçë), b’mod parallel mal-agrikoltura tradizzjonali, u dan wassal biex jiġu stabbiliti insedjamenti ġodda.
L-iktar settur importanti ta’ żvilupp fiż-żona tar-riżerva huwa s-settur primarju. F’bosta żoni, azjendi agrikoli żgħar ta’ unitajiet domestiċi individwali qed jiġu sostitwiti b’tip ta’ produzzjoni iktar intensiva (bħall-għelieqi bis-siġar tal-frott fiż-żona ta’ Resen). F’xi partijiet muntanjużi, il-forestrija hija wkoll attività ekonomika sinifikanti. It-tgħammir tal-bhejjem huwa importanti wkoll fir-reġjun transkonfinali kollu.
It-turiżmu huwa l-qasam ewlieni ta’ żvilupp tar-riżerva tal-bijosfera transkonfinali kollha. Il-belt ta’ Ohrid waħedha tilqa’ għadd kbir ta’ viżitaturi fl-istaġun turistiku, li huwa sitt darbiet iktar mill-popolazzjoni nattiva (42,000 ruħ).
Is-sajd huwa attività ewlenija oħra b’impatti ekoloġiċi u ekonomiċi fuq iż-żewġ lagi.
Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha
daqsminuri|427x427px|Torbiera mistagħdra fil-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha fil-ħarifa Il-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha (bir-Russu: Национальный парк «Беловежская пуща», bil-Belarussu: Нацыянальны парк Белавежская пушча ) huwa park nazzjonali f’partijiet mir-Reġjuni ta’ Brest (id-Distretti ta’ Kamyanyets u Pruzhany) u Grodno (id-Distrett ta’ Svislach) fil-Belarussja biswit il-fruntiera mal-Polonja. Mill-1992 tniżżel bħala l-komponent tal-Belarussja (flimkien mal-komponent tal-Polonja msejjaħ Park Nazzjonali ta’ Białowieża) tas-Sit ta’ Wirt Dinji transnazzjonali tal-UNESCO tal-Foresta ta’ Białowieża, l-aħħar framment ta’ foresta primordjali tal-boskijiet Ewropew li fil-qedem kienet tiksi l-Pjanura Ewropea kollha. F’dan is-Sit ta’ Wirt Dinji tgħix popolazzjoni kbira ta’ biżonti Ewropej l-iktar annimali tal-art tqal tal-kontinent. Il-fruntiera bejn il-Belarussja u l-Polonja taqsam dan is-Sit ta’ Wirt Dinji fi tnejn: il-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha fuq in-naħa tal-Belarussja u l-Park Nazzjonali ta’ Białowieża fuq in-naħa tal-Polonja. Minn Mejju 2015, iż-żewġ pajjiżi qablu li jadottaw reġim ħieles mill-viżi fi ħdan il-foresta, biex in-nies bil-mixi u ċ-ċiklisti li jiġu biex jaqsmu l-fruntiera Pierarova-Białowieża jkunu jistgħu jagħmlu dan b’mod ħieles fl-istess jum. daqsminuri|230x230px|Bolla tal-Belarussja bil-biżonti fil-park nazzjonali
Storja
xellug|daqsminuri|289x289px|Qabel il-Kaċċa tal-Kżar f’Belovezhskaya Pushcha (għall-ħabta tal-1897) Il-biċċa l-kbira tal-Foresta ta’ Białowieża ġiet iddikjarata bħala park nazzjonali fil-11 ta’ Awwissu 1932 matul il-perjodu tat-Tieni Repubblika Pollakka. Fis-snin 30 tas-seklu 20, il-popolazzjoni ta’ biżonti fis-selvaġġ kienet kważi spiċċat għalkollox u beda programm ta’ tnissil biex il-popolazzjoni tirkupra. Wara t-Tieni Gwerra Dinjija, il-foresta ġiet diviża f’konformità mal-ftehim dwar il-fruntieri bejn il-Polakki u s-Sovjetiċi t’Awwissu 1945, iktar speċifikament bejn ir-Repubblika tal-Poplu tal-Polonja u l-SSR tal-Belarussja tal-Unjoni Sovjetika.
Il-Polonja reġgħet fetħet il-Park Nazzjonali ta’ Białowieża fl-1947. Fl-1957, il-parti tal-Belarussja rċeviet status ġdid - “Riżerva-Żona tal-Kaċċa tal-Istat” (bir-Russu: Государственное заповедно-охотничье хозяйство), maħsuba għar-rikreazzjoni tal-mexxejja ewlenin tal-istat Sovjetiku u l-mistednin tagħhom minn pajjiżi sħab. Fl-1991, il-foresta kisbet l-istatus attwali tagħha bħala park nazzjonali statali.
Il-kwartieri ġenerali tal-park jinsabu f’Kamieniuki. Fl-2009, il-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha ċċelebra s-600 anniversarju tiegħu bl-istatus ta’ riżerva. Inbnew ukoll lukandi u kafetteriji biex jilqgħu t-turisti li jiġu jżuru l-park. All of the hotels and cafes were rebuilt and new ones were added to the park. Iċ-Ċentru tal-Edukazzjoni Ekoloġika, li jospita l-Mużew tan-Natura, inbena dak iż-żmien ukoll. Bejn wieħed u ieħor, 300,000 ruħ iżuru l-park kull sena.
Sit ta’ Wirt Dinji
daqsminuri|412x412px|Iz-zkuk tas-siġar li jaqgħu fil-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha jitħallew fejn huma għaliex isostnu bijodiversità rikka ta’ invertebrati. Barra minn hekk, minnhom ġieli jikbru siġar jew pjanti oħra. Il-Foresta ta’ Białowieża ġiet iddeżinjata bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979. Mill-1992, il-foresta bdiet titqies bħala sit transnazzjonali magħmul minn żewġ komponenti: il-komponent tal-Belarussja magħruf bħala l-Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha u l-komponent tal-Polonja magħruf bħala l-Park Nazzjonali ta’ Białowieża.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta’ żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ix) “Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta’ ekosistemi u ta’ komunitajiet ta’ pjanti u ta’ annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar”; u l-kriterju (x) “Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta’ valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni”.
Il-valur tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi tal-kriterju (ix) ladarba l-foresta tikkonserva kumpless diversifikat ta’ ekosistemi forestali protetti li jirrappreżentaw ir-reġjun ekoloġiku terrestri tal-foresti mħallta tal-Ewropa Ċentrali, kif ukoll firxa ta’ ħabitats mhux forestali assoċjati, fosthom mergħat mistagħdra, widien tax-xmajjar u artijiet mistagħdra oħrajn. Iż-żona madwar is-sit għandha valur għoli ħafna ta’ konservazzjoni tan-natura, inklużi l-foresti primordjali estensivi. Iż-żona forestali kbira u integrali ssostni ktajjen tal-ikel sħaħ, fosthom popolazzjonijiet vijabbli ta’ mammiferi kbar u karnivori kbar bħal-lupu, il-linċi u l-lontra fost oħrajn. Ir-rikkezza ta’ injam mejjet fl-art tal-foresta, tippermetti li jkun hemm diversità enormi ta’ fungi u invertebrati saprossiliċi (jiġifieri dawk li l-għajxien tagħhom jiddependi fuq l-injam mejjet jew li qed imut). It-tradizzjoni twila tar-riċerka rigward din l-ekosistema forestali li ftit li xejn ġiet iddisturbata tul is-sekli, u d-diversi pubblikazzjonijiet, fosthom id-deskrizzjoni ta’ speċijiet ġodda, tikkontribwixxi ferm ukoll għall-valuri ta’ dan is-Sit ta’ Wirt Dinji.
Żooloġija
Iż-żooloġija hija l-fergħa tal-bijoloġija li tistudja r-renju tal-annimal i, inkluż l-istruttura, l-embrijunoloġija, l-evoluzzjoni, il-klassifikazzjoni, id-drawwiet u d-distribuzzjoni tal-annimali kollha, kemm ħajjin kif ukoll estinti, u kif jinteraġixxu mal-ekosistemi tagħhom. It-terminu joriġina mill-Grieg Antik ζῷον, zōion, jiġifieri “annimal” u λόγος, logos, jiġifieri “għarfien, studju”.
Storja antika sa Darwin
daqsminuri|[[Conrad Gesner (1516-1565). Ix-xogħol tiegħu Historiae animalium jitqies bħal il-bidu taż-żooloġija moderna.]] L-istorja taż-żooloġija tittraċċa l-istudju tar-renju tal-annimali minn żmien il-qedem saż-żminijiet moderni. Għalkemm il-kunċett taż-żooloġija bħala qasam koerenti uniku tfaċċa ferm iktar tard, ix-xjenzi żooloġiċi feġġew mill-istorja naturali, u jmorru lura għax-xogħlijiet bijoloġiċi ta’ Aristotli u Galen fid-dinja tal-Greċja Antika u ta’ Ruma Antika. Dan ix-xogħol antik kompla jiġi żviluppat iktar fil-Medjuevu mill-fiżiċi Musulmani u minn studjużi bħal Albertus Magnus. Matul ir-Rinaxximent u l-perjodu modern bikri, il-ħsieb żooloġiku ġie rrivoluzzjonat fl-Ewropa minn interess imġedded fl-empiriċiżmu u fl-iskoperta ta’ ħafna organiżmi ġodda. Individwi prominenti f’dan il-moviment kienu Vesalius u William Harvey, li użaw l-esperimentazzjoni u l-osservazzjoni bir-reqqa fil-fiżjoloġija, u naturalisti bħal Carl Linnaeus, Jean-Baptiste Lamarck, u Georges-Louis Leclerc De Buffon li bdew jikklassifikaw id-diversità tal-ħajja u tal-fossili, kif ukoll l-iżvilupp u l-imġiba tal-organiżmi. Il-mikroskopija żvelat id-dinja tal-mikroorganiżmi li qabel ma kinitx magħrufa, u wittiet it-triq għat-teorija taċ-ċelloli. L-importanza dejjem tikber tat-teoloġija naturali, parzjalment bħala rispons għall-filosofija mekkanika li kienet qabdet ġmielha, ħeġġet it-tkabbir tal-istorja naturali (għalkemm sejset l-argument mid-disinn). Matul is-sekli 18, 19 u 20, kulma jmur iż-żooloġija saret dixxiplina xjentifika professjonali. Esploraturi u naturalisti bħal Alexander von Humboldt investigaw l-interazzjoni bejn l-organiżmi u l-ambjent tagħhom, u l-modi kif din ir-relazzjoni tiddependi fuq il-ġeografija, u b’hekk wittew it-triq għall-bijoġeografija, għall-ekoloġija u għall-etoloġija. In-naturalisti bdew jirrifjutaw l-essenzjaliżmu u bdew jikkunsidraw l-importanza tal-estinzjoni u tal-mutabbiltà tal-ispeċijiet. It-teorija taċ-ċelloli pprovdiet perspettiva ġdida dwar il-bażi fundamentali tal-ħajja.
Wara Darwin
Dawn l-iżviluppi, kif ukoll ir-riżultati mill-embrijunoloġija u mill-paleontoloġija, ġew sintetizzati fit-teorija tal-evoluzzjoni bis-selezzjoni naturali ta’ Charles Darwin. Fl-1859, Darwin rifed it-teorija tal-evoluzzjoni organika fuq pedament ġdid, bis-saħħa tal-iskoperta tiegħu ta’ proċess li permezz tiegħu tista’ sseħħ l-evoluzzjoni organika, u pprovda evidenza li biha wieħed seta’ josserva din l-evoluzzjoni kienet seħħet. Darwin ta direzzjoni ġdida lill-morfoloġija u lill-fiżjoloġija, billi għaqqadhom f’teorija bijoloġika komuni: it-teorija tal-evoluzzjoni organika. Ir-riżultat kien rikostruzzjoni tal-klassifikazzjoni tal-annimali abbażi tal-ġenealoġija, investigazzjoni ġdida tal-iżvilupp tal-annimali, u tentattivi bikrin li jiġu ddeterminati r-relazzjonijiet ġenetiċi tagħhom. It-tmiem tas-seklu 19 ġab miegħu l-waqgħa tal-ġenerazzjoni spontanja u minflok qabdet it-teorija tal-mard bil-ġermi, għalkemm il-mekkaniżmu tal-wirt ġenertiku kien għadu misteru. Fil-bidu tas-seklu 20, l-iskoperta mill-ġdid tax-xogħol ta’ Mendel wassal għall-iżvilupp rapidu tal-ġenetika, u sas-snin 30 tas-seklu 20 il-kombinazzjoni tal-ġenetika tal-popolazzjonijiet u tas-selezzjoni naturali fis-sintesi moderna ħolqot il-bijoloġi evoluzzjonarja.
Fiżjoloġika
daqsminuri|292x292px|Inċiżjoni anatomika ta’ [[kelb mill-Handbuch der Anatomie der Tiere für Künstler.]] Il-fiżjoloġija tistudja l-proċessi mekkaniċi, fiżiċi u bijokimiċi tal-organiżmi ħajjin billi tipprova tifhem kif l-istrutturi kollha jaħdmu flimkien. It-tema tal-“istruttura għall-funzjoni” hija ċentrali għall-bijoloġija. L-istudji fiżjoloġiċi tradizzjonalment ġew maqsuma fil-fiżjoloġija tal-pjanti u fil-fiżjoloġija tal-annimali, iżda xi prinċipji tal-fiżjoloġija huma universali, ikun xi jkun l-organiżmu li jkun qed jiġi studjat. Pereżempju, dak li wieħed jitgħallem dwar il-fiżjoloġija taċ-ċelloli tal-ħmira japplika wkoll għaċ-ċelloli tal-bnedmin. Il-qasam tal-fiżjoloġija tal-annimali jestendi l-għodod u l-metodi tal-fiżjoloġija tal-bniedem għal speċijiet mhux umani. Il-fiżjoloġija tistudja pereżempju kif jiffunzjonaw u jinteraġixxu s-sistemi nervużi, immunitarji, endokrinali, respiratorji u ċirkolatorji.
Evoluzzjonarja
Ir-riċerka evoluzzjonarja għandha x’taqsam mal-oriġini u mad-dixxendenza tal-ispeċijiet, kif ukoll mal-bidla tagħhom tul iż-żmien, u tinkludi lix-xjentisti minn ħafna dixxiplini orjentati lejn it-tassonomija. Pereżempju, ġeneralment tinvolvi lix-xjentisti li jkollhom taħriġ speċjali f’organiżmi partikolari bħall-mammoloġija, l-ornitoloġija, erpetoloġija jew l-entomoloġija, iżda li jużaw dawk l-organiżmi bħala sistemi biex iwieġbu mistoqsijiet ġenerali dwar l-evoluzzjoni.
Il-bijoloġija evoluzzjonarja hija parzjalment ibbażata fuq il-paleontoloġija, li tuża l-fossili biex twieġeb mistoqsijiet dwar il-modalità u r-ritmu tal-evoluzzjoni, u parzjalment fuq l-iżviluppi f’oqsma bħall-ġenetika tal-popolazzjonijiet u t-teorija evoluzzjonarja. Wara l-iżvilupp tat-tekniki tat-teħid tal-impronti tad-DNA fl-aħħar tas-seklu 20, l-applikazzjoni ta’ dawn it-tekniki fiż-żooloġija żiedet il-fehim tal-popolazzjonijiet tal-annimali. Fis-snin 80 tas-seklu 20, il-bijoloġija tal-iżvilupp reġgħet iddaħħlet fil-bijoloġija evoluzzjonarja wara l-esklużjoni inizjali tagħha mis-sintesi moderna permezz tal-istudju tal-bijoloġija tal-iż-żvilupp tal-evoluzzjoni. Oqsma relatati li sikwit jitqiesu bħala parti mill-bijoloġija evoluzzjonarja huma l-filoġenetika, ix-xjenza sistematika u t-tassonomija.
Etoloġija
daqsminuri|283x283px|Il-frieħ tal-gawwi tar-[[Repubblika Dominikana|Repubblika Dominicana (Larus dominicanus) inaqqru tikka ħamra fuq munqar ommhom biex jistimolaw rifless ta’ regurġitazzjoni tal-alka biex jingħalfu.]] L-etoloġija hija l-istudju xjentifiku u oġġettiv tal-imġiba tal-annimali f’kundizzjonijiet naturali, għad-differenza tal-istudju komportamentali, li jiffoka fuq studji tar-rispons komportamentali f’ambjent tal-laboratorju. L-etologi ħadmu b’mod partikolari fir-rigward tal-evoluzzjoni tal-imġiba u l-fehim tal-imġiba f’termini tat-teorija tas-selezzjoni naturali. Sa ċertu punt, l-ewwel etologu modern kien Charles Darwin, u l-ktieb tiegħu The Expression of the Emotions in Man and Animals influwenza ħafna etologi futuri.
Bijoġeografija
Il-bijoġeografija tistudja d-distribuzzjoni spazjali tal-organiżmi fid-Dinja, u tiffoka fuq suġġetti bħat-tettonika tal-plakek, it-tibdil fil-klima, it-tixrid u l-migrazzjoni, u l-kladistika. Hemm qbil b’mod ġenerali li l-ħolqien ta’ dan l-istudju kien frott ix-xogħol ta’ Alfred Russel Wallace, bijologu Brittaniku li kellu xi xogħlijiet minn tiegħu li ġew ippubblikati b’mod konġunt ma’ Charles Darwin.
Fergħat taż-żooloġija
Minkejja li l-istudju tal-annimali huwa antik, l-istudju xjentifiku huwa relattivament modern. Dan jirrifletti t-tranżizzjoni mill-istorja naturali għall-bijoloġija fil-bidu tas-seklu 19. Minn żmien Hunter u Cuvier, l-istudju anatomiku komparattiv ġie assoċjat mal-morfografija, filwaqt li sawwar l-oqsma moderni tal-investigazzjoni żooloġiku: l-anatomija, il-fiżjoloġija, l-istoloġija, l-embrijunoloġija, it-teratoloġija u l-etoloġija. Iż-żooloġija moderna feġġet għall-ewwel darba fl-universitajiet Ġermaniżi u Brittaniċi. Fir-Renju Unit, Thomas Henry Huxley kien figura prominenti. L-ideat tiegħu kienu ċċentrati fuq il-morfoloġija tal-annimali. Ħafna jikkunsidrawh bħala l-aqwa anatomista komparattiv tat-tieni nofs tas-seklu 19. Bl-istess mod bħal Hunter, il-korsijiet tiegħu kienu magħmulin minn lekċers u minn klassijiet prattiċi fil-laboratorju, b’kuntrast mal-format preċedenti ta’ lekċers biss.
Gradwalment, iż-żooloġija twessgħet lil hinn mill-anatomija komparattiva ta’ Huxley biss biex tinkludi s-sottodixxiplini li ġejjin:
Oqsma relatati:
Festival tal-Eurovision 1957
Il-Festival tal-Eurovision tal-1957 kien it-tieni edizzjoni ta' dan il-konkors u sar fil-belt ta' Frankfurt, il-Ġermanja.
Midfilder
300px|thumb|Il-pożizzjoni tal-midfilders, fl-isfond ta' pożizzjonijiet oħra fil-futbol
Fil-logħba tal-futbol, midfilder huwa plejer li l-pożizzjoni tiegħu (kulur blu fl-istampa) hi bejn l-attakkanti u d-difensuri. Il-funzjonijiet prinċipali ta' dawn it-tip ta' plejers huma li jneħħu l-possessjoni mill-avversarji, li jerġgħu jiksbu l-possessjoni tal-ballun, u li jqassmuh lill-attakkanti, u wkoll, biex jiskorjaw. Xi midfilders għandhom tendenza ta' logħob difensiv, waqt li oħrajn jaħdmu fuq front aktar offensiv. In-numru ta' midfilders li jiġi impjegat f'logħba jiddependi fuq il-formazzjoni li tiġi adottata mit-tim u l-irwol individwali ta' kull plejer.
Midfilder ċentrali
Il-midfilders ċentrali għandhom numru ta' rwoli differenti fil-futbol, u probabbilment huma l-iktar importanti f'dak li għandu x'jaqsam mal-bini tal-attakki. Il-pożizzjoni tagħhom tippermettilhom li jkollhom dehra sħiħa tal-partita, u minħabba li l-maġġoranza tal-logħob isir madwar din iż-żona ta' nofs il-grawnd, il-midfilders ħafna drabi għandu grad għoli ta' kontroll fuq kif logħba tintlagħab. Din il-parti tal-grawnd tinstab ħafna drabi bħala l-"magna" tat-tim, minħabba li timijiet kbar ftit li xejn jagħmlu suċċess mingħajr midfilders ċentrali ta' kwalità.
Midfilder difensiv
Midfilder difensiv huwa midfilder ċentrali li huwa stazzjonat quddiem id-difensuri għal raġunijiet difensuri, biex "iżomm lura" 'l-attakkanti milli jattakkaw. Din hi possibilment l-iktar rwol ġdid fit-tattiċi tal-futbol modern.
Antonio Sciortino
Antonio Sciortino (twieled fil-25 ta' Jannar 1879 – miet fl-10 ta' Awwissu 1947) huwa skultur Malti li xogħlu jirrefletti ħafna movimenti artistiċi fosthom ir-realiżmu, l-influwenza ta' Auguste Rodin u l-Futuriżmu. Studja u ħadem Ruma, l-aktar fl-akkademja Brittanika. L-iskultur żviluppa stil originali li attira l-ammirazzjoni ta' ħafna u li wassallu bosta ordnijiet ta' xogħol mir-Russja, mill-Brażil u mill-Istati Uniti. Sciortino kien direttur tal-Akkademja Brittanika tal-Arti f'Ruma (1911-1936), u mill-1937 sa mewtu kien kuratur fil-Mużew tal-Arti ta' Malta.
Bijografija, xogħlijiet u stil
thumb|right|400px|Les Gavroches Sa minn meta kien għadu tifel tal-iskola, Sciortino wera ġibda lejn l-iskultura. Il-ħabib tiegħu Pawlu Grech jiftakru jnaqqax bil-mus fuq xi biċċa ġebla figuri ta' nies u ta' annimali. It-talent tiegħu ġie mħeġġeġ kmieni minn zitu, Vittorina Sciortino, u minn Lazzaro Pisani, li kien pittur ta' fama stabbilita f'Malta. Kien propju bl-inkuraġġiment ta' Pisani li wassal biex Sciortino ddeċieda li jidħol fl-iskola tal-arti fil-Belt Valletta fejn, għal sentejn, ħa t-taħriġ meħtieġ. Il-familja Strickland għenet lil Sciortino jikseb borża ta' studju mingħand il-Gvern għal kors f'Ruma, fejn ta' tnejn u għoxrin sena mar jissokta l-istudji tiegħu.
Midfilder
Midfilder difensiv
Ir-responsabilitajiet ta' midfilders difensivi ħafna drabi jinkludu:
Midfilder offensiv
Midfilder offensiv huwa kwalunkwe midfilder li huwa stazzjonat f'pożizzjoni aktar avvanzata f'nofs il-grawnd biex jassisti l-gowls. Il-pożizzjoni ta' midfilder offensiv hija waħda influwenti u tirrikjedi plejer li jħaddan abilitajiet tekniċi, fil-passaġġi, fl-ixuttjar, fil-ġiri u fid-dribbling.
Antonio Sciortino
Bijografija, xogħlijiet u stil
F'Ruma huwa studja fl-Istituto Reale di Belle Arti u għal sentejn tħarreġ fl-inġinerija u fl-arkitettura monumentali. Wara li kiseb diploma bl-ogħla unuri, fetaħ studju tal-arti f'via Margutta 33, fil-qalb tat-tradizzjoni artistika Rumana. Kien proprju hawn li ironikament Sciortino ddeċieda li jinqata' mit-tradizzjoni imitattiva u jaqbad stil artistiku personali. Il filosfo (1902) huwa xogħol ta' studju fl-iskultura li bih stabbilixxa ruħu bħala artista oriġinali kif ukoll ġibed l-attenzjoni tal-kritiċi tal-arti. Din l-iskultura flimkien ma' studju ieħor magħruf bħala Testa di Vecchio ġew esibiti f'wirja msejħa Promotrice di Roma.
Fl-iskultura Studio di Donna (1904), Sciortino tbiegħed mid-drawwa prevalenti tar-rappreżentazzjoni femminili kif kienet trattata mill-iskulturi Franċiżi u ppropona adattament ispirat mill-istil Grieg. Fl-istess sena Sciortino ħadem Les Gavroches, xogħol ta' skultura li saħħaħ il-fama tiegħu. Dan il-kumpless tal-bronż juri tlett itfal, f'xogħol li ġie mnebbah minn novella famuża ta' Victor Hugo, Les Miserables, fejn jiddeskrivi l-ħajja ta' tlett itfal foqra jiġġerrew fit-toroq ta' Pariġi fi żmien ir-Rivoluzzjoni Franċiża tal-1848. Din l-iskultura nġiebet Malta fl-1907 u għadha sal-lum meqjusa bħala l-ewwel xogħol artistiku kbir ta' Sciortino. Il-forma inizjali tal-istatwa llum il-ġurnata tinsab ġewwa Buckingham Palace wara li ngħatat bħala rigal f'isem il-poplu Malti mill-gvern lill-Prinċipessa Eliżabetta waqt li din kienet fuq żjara f'Malta fl-1951.
Il-fama ta' Sciortino ħarġet mill-belt kapitali Taljana u nfirxet f'ċentri artistiċi oħra fl-Ewropa. Antonio Sciortino rebaħ diversi kompetizzjonijiet internazzjonali li għamlu ismu magħruf fl-Amerka, fir-Russja, fil-Ġappun u fl-Afrika t'Isfel fejn jinsabu wħud mill-aqwa xogħlijiet tiegħu. Is-sehem tiegħu fil-wirjiet internazzjonali qajjem interess f'Ruma u fir-Royal Academy f'Londra, ir-Renju Unit. Dan is-suċċess wassal għan-nomina tiegħu bħala direttur tal-Akkademja Brittanika tal-Arti f'Ruma (1911), kariga li żamm għal ħamsa u għoxrin sena.
Fl-1905 Sciortino rebaħ il-kompetizzjoni għall-monument lil Sir Adrian Dingli, li nkixef f'April 1907 fil-preżenza tar-Re Dwardu VII u r-Reġina Alexandra fil-Ġnien tal-Mall. Ftit taż-żmien wara ngħatatlu kummissjoni għal skultura li tirrappreżenta il lavoratore (il-ħaddiem) għall-Casa del Popolo f'Ruma.
Fl-1909 Sciortino ħadem l-irredentismo li ġiet esibita ġewwa Venezja. Sal-1910 ħadem żewġ xogħlijiet oħra, Germinando un Idea u Remorse. It-tnejn jirriflettu l-influwenza ta' Auguste Rodin. Waqt żjara f'Pariġi, Sciortino ħadem bust ta' Leo Tecktonius, kompożitur u pjanist Amerikan. Dan ix-xogħol impressjona lil Rodin, li talbu jaħdimlu forma u li jiltaqa' miegħu personalment. Din il-laqgħa tat bidu għall-ħbiberija dewwiema ta' bejniethom.
thumb|right|250px| 1911 - Bust tal-pjanista Amerikan Leo Tecktonius. Xogħol maħdum f'għoxrin minuta waqt żjara Parigi u li laqqgħu ma [[Auguste Rodin.]] Fl-1911, Antonio Sciortino pparteċipa f'kompetizzjoni internazzjonali għall-monument b'tifkira tal-imperatur Russu Alessandru II (1818-1881). Id-disinni u l-mudelli tiegħu rebħu l-ewwel premju iżda l-premju ma ngħatax għal raġuni formali. Madanakollu, il-Ksar Nikola II, affaxxinat bil-proġett, xtara d-disinni minn jeddu.
Fl-1913, Sciortino daħal għal kompetizzjoni għall-bini ta' monument lill-poeta Ukren Shevchenko. Id-disinni gew aċċettati u l-iskultur rebaħ l-ewwel post. Dan il-monument, maħdum mill-granit u l-bronż, hu għoli 7.5 metri u jirrappreżenta lill-poeta f'att ta' meditazzjoni bilqiegħda fuq zokk ta' siġra liebes l-ilbies nazzjonali Ukren. Fuq il-pedestall hemm grupp ta' figuri li jirrappreżentaw il-poplu tal-Ukrajna.
Fl-1914, Sciortino xtaq jidħol mar-Royal Engineers, iżda fuq parir tal-eks Gvernatur ta' Malta, Lord Grenfell, baqa' għaddej b'ħidmietu ġewwa Ruma biex jagħti bidu għal xogħol fuq mafkar għall-Ewwel Gwerra Dinjija. Għal tliet snin sħaħ Sciortino kien mehdi bil-ħsieb, tħażżiż u l-immudellar ta' dan il-monument vast u imponenti li kellu jkun magħruf bħala t-"Tempju tal-Imperu Brittaniku għall-Eroj mhux Magħruf". Sciortino rrealizza dan ix-xogħol f'mudell tat-tafal fuq skala ta' 1:200. Jingħad li l-idea ta' mafkar f'ġieħ is-"Suldat mhux magħruf", hi ħolqien tal-artist Malti.
Bħala tifkira tal-erbgħa u għoxrin Kungress Ewkaristiku Internazzjonali li sar f'Malta fl-1913, Sciortino ġie mqabbad ilesti monument. Dan ix-xogħol imsemmi Kristu Re ġie mikxuf fil-Furjana fit 30 ta' Diċembru 1917 f'ċeremonja reliġjuza li għaliha nġabru madwar 40,000 Malti. L-istatwa ta' Kristu Redentur hija figura tal-bronż għolja 3.5 metri li tiddomina fuq pedestall tal-granit u tesprimi maestà u kobor ta' sultan. Malta hija rappreżentata bħala figura femminili għarkupptejha taħt il-pedestall f'att ta' sottomissjoni waqt talba għall-barka. Il-figura tfakkar ukoll ir-rebħiet imgħoddija fuq "l-għedewwa ta' Kristu". Oriġinarjament, Sciortino ppjana il-monument b'figura ta' Kristu biss għaliex l-għan ewlieni kien rappreżentazzjoni tat- transubstanzjazzjoni, il-kunċett tal-preżenza reali ta' Kristu fl-hekk imsejħa "Ewkaristija Mqaddsa". Għalhekk il-figura ta' Malta ma tħarisx lejn il-wiċċ ta' Kristu iżda tbaxxi rasha f'att ta' reverenza u ġġib quddiem għajnejha x-xbieha tal-ġisem u tad-demm ta' Kristu.
thumb|right|350px|Monument tal-Assedju l-Kbir Fuq kummisjoni tal-poplu tal-Krimea, Sciortino kellu jlesti mafkar, għall-kittieb Russu  Anton Pavlovich Chekhov biex jitwaqqaf f'Rostov tul ix-xmara Don. Il-forma tal-ġibs tlestiet fl-1923 iżda il-monument tal-bronz ma twettaqx minħabba t-taqbid fir-Russja wara l-mewt ta' Lenin fl-1924. Illum il-forma inizjali tal-ġibs tinsab fil-bitħa tal-Mużew Nazzjonali tal-Arti fil-Belt Valletta.
Bejn l-1924 u l-1927 Sciortino temm Rhythmii Vitae, xogħol meqjus bħala wieħed mill-aqwa tiegħu fil-bronż u li ġie esibit fir-Royal Academy ta' Londra. Ħadem bust ta' Carmen Sylva fuq stedina tal-familja rjali tar-Rumanija u ħoloq monument imponenti b'tifkira tal-proklamazzjoni tal-Brażil bħala repubblika. F'dan iz-zmien ħadem ukoll il-bust tal-Markiża Godi de Godio.
Fit-8 ta' Mejju 1927 ġie mikxuf monument kbir ieħor ta' Sciortino f'Malta, il-Monument tal-Assedju l-Kbir, li jinsab quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (qabel ma twaqqgħet fit-Tieni Gwerra Dinjija kien hemm il-bini tal-Berġa tal-Alvernja). Dan il-monument ifakkar il-qlubija u l-eroiżmu tal-Maltin fl-Assedju tal-1565. Il-monument huwa kompost minn tliet figuri li jirrappreżentaw il-kuraġġ, il-fidi u iċ-ċiviltà.
Fl-1929 forma inizjali ta' Sciortino għal monument ekwestri tal-Ġeneral Simon Bolivar ħadet it-tieni post.
Bejn l-1931 u l-1936, bħala preparazzjoni għal wirja mill-Kummisjoni Amerikana għall-Arti, Sciortino lesta numru ta' xogħlijiet ta' forom artistiċi u suġġetti differenti; b'kollox wieħed u għoxrin biċċa skultura tal-ġibs, tal-bronż u tal-irħam. Fost dawn insibu Lindbergh on Eagle, Courage of Future Generation, Arab Horses, In the Jungle, Detachment of the Soul from Humanity, Speed, Madonna protecting Navigators, Dangerous Sport, Consolation, Late, First Kiss, Laughing, Surprised, Smiling u oħrajn. Dawn huma kollha xogħlijiet li jesprimu vitalità u entużjażmu. Minħabba il-mewt ta' Frank Pedry, il-President tal-kummissjoni, ir-reċessjoni ekonomika li kienet għaddejja minnha l-Amerka u l-ġrajjiet politiċi internazzjonali, il-wirja ma setgħetx issir.
Diskussjoni
L-istil ta' Sciortino jgħaqqad elementi tar-realiżmu u tal-futuriżmu. Huwa ta' nteress x'wassal u x'kiteb l-iskultur fuq din is-sintesi. Sciortino ħassu miġbud ħafna lejn l-iżvilupp tekniku u l-inġinerija. Ftit hu magħruf dwar kif l-artist kien jinterpreta l-iżvilupp tat-teknoloġija bħala Arti - dan hu suġġett li l-arti tittratta ħafna aktar tard. Aspett ieħor huwa r-rwol tar-reliġjożità u l-ispirtu li fiħ ħadem l-istatwa ta' Kristu Re.
Barra mir-rwol artistiku ta' Sciortino, bħala Malti kożmopolitan ta' ċittadinanza Brittannika li fil-bidu tas-seklu għoxrin għex għal kważi tletin sena fil-belt kapitali tal-Italja, huwa ta' interess kbir għall-istorja soċjali Maltija x'ħaseb fuq l-identità, il-personalità u l-lingwa Maltija - dan speċjalment minn bniedem f'pożizzjoni ta' perspettiva iktar wiesgħa u konsegwentament b'oġġettività akbar.
Huwa żamm kuntatt ma' pajjiżu, għalkemm ir-raġunijiet eżatti m'humiex magħrufa. Ġietlu offruta ċ-ċittadinanza Taljana iżda għażel li jżomm dik Ingliża. Kif kien jaħsibha Sciortino fuq il-faxxiżmu Taljan -- hu li għex it-twelid ta' dan il-moviment, u kif kien jassoċjah u jaħsibha fuq il-moviment nazzjonali malti. Ta' nteress hija il-lealtà lejn l-Ingilterra; dan meta tqabblu ma' ħafna studenti tal-arti Maltin, li fl-aħħar snin li Sciortino kien Ruma kienu qed imorru jistudjaw hemm fuq boroż ta' studju mogħtija mill-gvern Taljan - ħafna minnhom fil-fatt ħassew ġibda kbira lejn il-faxxiżmu u lejn l'Italja. Hu ta' nteress jekk Sciortino kellux kuntatt ma dawn l-istudenti li kienu jiltaqgħu fl-għaqda tar-Regia Deputazione per la Storia di Malta (cf. Herbert Ganado - Rajt Malta Tinbidel, Ktieb III, Kap XXXI) Herbert Ganado jiddeskrivi il-Conspiracy Trials, proċessi li nfetħu fl-1946, li fihom sbatax-il Malti ġew akkużati bi tradiment kontra Malta waqt il-gwerra. Ħdax minnhom kienu akkużati fuq piena ta' mewt, fosthom studenti li kienu jinsabu l-Italja fil-bidu tal-gwerra: ''U hawn biex nifhmu l-ambjent li sabu ruħhom fih dawn is-sbatax-il Malti jinħtiġilna ngaħtu ħarsa lura. L-Italja ta' Mussolini kienet deċiża li tagħmel Malta tagħha għax kienet tqis lil Malta art Taljana. Kienet tinkoraġġixxi bil-'borse di studio' ħafna żgħażagħ Maltin imorru jistudjaw fl-Italja biex tikber is-simpatija tagħhom lejha. U kienu bosta li marru. L-għaqda tar-'Regia Deputazione per la storia di Malta' kellha ħafna Maltin imseħbin fiha. Meta kienet ser tibda l-gwerra, twaqqaf il-'Comitato d'azzione Maltese' li tista' tgħid, ħareġ mir-'Regia Deputazione per la storia di Malta'. Iż-żewġ promotturi prinċipali tiegħu kienu l-professur Carlo Mallia, li kien il-president u snin qabel professur fl-università ta' Malta qabel ma mar jgħix l-Italja, u l-Professur Umberto Biscottini, li kien midħla tal-Maltin li kienu jistudjaw f'Ruma u li kienu membri tar-Reġia Deputazione. Il-professur Biscottini kien jirrapreżenta il-ministru ta' l-esteri Taljan fuq dan il-kumitat. Kien hemm ukoll fih Dottor Annibale Scicluna Sorge, 'Capo di Divisione' tal-ministeru Taljan tal-propoganda, li kien Sudditu Taljan, għad li kellu missieru Malti. Dan il-kumitat kellu mseħbin fih bosta Maltin u Taljani u kellu friegħi f'Milan, f'Firenze, fi Sqallija u f'Genova. Dan il-'Comitato d'Azzione' kellu l-iskop dikjarat illi jistudja u jisuġġerixxi soluzzjonijiet għall-problemi ta' Malta waqt il-gwerra, li ġiet minnu msejħa gwerra ta' liberazjoni .... fost l-attivitajiet tiegħu, dan il-kumitat beda jippubblika il-'Malta', li ma kinetx baqgħat toħroġ f'pajjiżna, wara li internaw 'l-editur tagħha Dottor Enrico Mizzi'' (Herbert Ganado - Rajt Malta Tinbidel, Ktieb III, Kap XXXI). Din il-kwotazzjoni hi twila wisq. Il-quddiem tista tiġi imressqa f'artiklu fuq l'istorja socjali Maltija jew fuq in-Nazzjonalismu Malti għall fejn tista tiġi referuta minn dan l-artiklu b' link interwiki. .
Apparentement teżisti intervista ma' Sciortino. Hemm xi dokumenti miktubin minn Sciortino nnifsu, ittri jew FIXME (speeches lectures talks) tħaddit?
Claudine Picardet
Claudine Picardet (xebba Poullet, imbagħad Guyton de Morveau) twieldet fis-7 ta' Awissu 1735 u mietet fl-4 ta' Ottubru 1820. Hija kienet xjentista tal-kimika, mineraloġista, meteoroloġista u traduttriċi xjentifika. Picardet tispikka fost ix-xjentisti tal-kimika Franċiżi tal-aħħar tas-seklu tmintax għat-traduzzjonijiet estensivi tagħha  dwar il-letteratura xjentifika. Ittraduċiet mill-Iżvediż, l-Ingliż, il-Ġermaniż u t-Taljan għall-Franċiż. Picardet hi magħrufa wkoll għat-traduzzjonijiet ta' tliet kotba u eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi, li ġew ippubblikati u ċċirkulati f'forma ta' manuskritt. Ospitat laqgħat xjentifiċi u letterarji f'Dijon u f'Pariġi, u kienet parteċipanta attiva fil-kollezzjoni ta' data meteroloġika. Hija għenet sabiex tistabbilixxi Dijon u Pariġi bħala ċentri xjentifiċi. Dan wassal għat-tixrid tal-għarfien xjentifiku matul perjodu kritiku fir-rivoluzzjoni kimika.
Traduzzjoni
Picardet ittraduċiet eluf ta' paġni ta' xogħlijiet xjentifiċi li ħafna minnhom kienu miktuba mix-xjentisti ewlenin ta' dak iż-żmien. Ittraduċiet testi minn diversi lingwi li mbagħad ġew ippubblikati bil-Franċiż. Xogħolha jista' jiġi meqjus fil-kuntest tat-tranżizzjoni fit-traduzzjoni xjentifika li tbiegħdet minn dik ta' "tradutturi solitarji".
Minħabba d-domanda għal traduzzjonijiet ta' testi xjentifiċi, partikolarment fl-oqsma tal-kimika u l-mineraloġija, Claudine Guyton de Morveau mexxiet gruppi ta' tradutturi fl-Akkademja ta' Dijon u l-Bureau de traduction de Dijon. Dawk konċernati f'din l-"intrapriża kollettiva" kienu jeħtieġu konnessjonijiet lokali u internazzjonali sabiex jakkwistaw ix-xogħlijiet oriġinali li kienu diġà stampati. Barra minn dan, kienu jeħtieġu wkoll għarfien lingwistiku u xjentifiku biex jiżviluppaw u jivvalidaw il-preċiżjoni tat-traduzzjonijiet tagħhom. Minbarra x-xogħol lingwistiku tat-traduzzjoni, wettqu esperimenti fil-laboratorju biex jirreplikaw l-istruzzjonijiet esperimentali u jikkonfermaw ir-riżultati osservati. Dawn l-osservazzjonijiet mineraloġiċi dwar il-materjalità, bħall-kulur, ir-riħa u l-forma tal-kristalli saru sabiex jikkonfermaw l-informazzjoni fattwali mogħtija fit-test oriġinali.
Il-grupp tal-Akkademja ta' Dijon kellu "rwol ta' pijunier"   sabiex ix-xogħol ta' xjenzati barranin ikun disponibbli fi Franza. Xi traduzzjonijiet ġew ippubblikati f'kotba u ġurnali, filwaqt li oħrajn ġew iċċirkolati bħala kopji ta' manuskritti fi ħdan komunitajiet xjentifiċi u soċjali. Barra minn hekk, ġew ippreżentati esperimenti waqt lekċers u dimostrazzjonijiet pubbliċi. Claudine Picardet kienet l-unika membru fil-grupp li mhux akkademika, l-unika mara, u kienet aktar prolifika minnhom kollha. Kienet ukoll l-unika traduttriċi fil-grupp li ħadmet b'ħames lingwi u l-unika waħda li ppubblikat f'ġurnali oħra minbarra l-Annales de chimie. Dan il-ġurnal ġie stabbilit fl-1789 minn Guyton de Morveau, Antoine Lavoisier, Claude Louis Berthollet u oħrajn. Minn Jannar 1789, ir-regoli tal-bord editorjali ddikjaraw li t-tradutturi kellhom jitħallsu fl-istess ilma tal-awturi.
Kittieba oħra, ngħidu aħna Claude-Nicolas Amanton, taw il-mertu ta' xogħlijietha lill-membri oħra fil-grupp. Madanakollu, l-istudjuż Patrice Bret iqis dan il-kumment bħala ħrafa misoġinista u metaforika. Fil-fatt, dan il-kumment jista' jiġi kontradett minn attribuzzjonijiet li jinsabu f'xogħlijiet ippubblikati u f'evidenza oħra.
Telč
daqsminuri|383x383px|Il-pjazza ewlenija taċ-ċentru storiku ta’ Telč Telč (bil-pronunzja Ċeka: [tɛltʃ]; bil-Ġermaniż: Teltsch) huwa raħal fid-Distrett ta’ Jihlava fir-Reġjun ta’ Vysočina tar-Repubblika Ċeka, b’popolazzjoni ta’ madwar 5,300 abitant. Ir-raħal huwa magħruf sew għaċ-ċentru storiku tiegħu, li huwa protett bil-liġi bħala monument urban u huwa wkoll Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO.
History
Skont leġġenda lokali, ir-raħal ġie stabbilit fl-1099, madankollu l-ewwel dokumentazzjoni fejn jissemma hija tal-1315. Ir-raħal twaqqaf fis-seklu 13 bħala fortizza tal-ilma rjali f’salib it-toroq tar-rotot kummerċjali bejn il-Boemja, il-Moravja u l-Awstrija. xellug|daqsminuri|291x291px|Il-kastell ta’ Telč Il-kastell Gotiku nbena fit-tieni nofs tas-seklu 14. Lejn l-aħħar tas-seklu 15, il-fortifikazzjonijiet tal-kastell ġew imsaħħa u nbena bieb-torri ġdid. Fin-nofs tas-seklu 16, il-kastell Medjevali ma baqax jissodisfa lin-nobbli Rinaxximentali Żakkarija ta’ Hradec, li ordna li l-kastell jiġi mmodifikat skont l-istil Rinaxximentali. Is-sular t’isfel ġie msaqqaf bir-riffieda mill-ġdid, filwaqt li l-faċċata ġiet iddekorata bl-isgraffito, u l-appartamenti statali u l-kwartieri abitabbli ngħataw ornamentazzjoni bl-istukko bit-trompe-l'œil u b’pitturi chiaroscuro paintings fl-1553. Il-kontroriforma wasslet għall-wasla tal-Ġiżwiti fir-raħal, li bnew il-knisja ddedikata lil Ġesù fl-1666-1667, skont il-pjanta ta’ Domenico Orsi. Il-kolonna ddedikata lill-Madonna u l-funtana fin-nofs tal-pjazza jmorru lura għas-seklu 18. daqsminuri|Veduta ta’ Telč mill-Għadira ta’ Ulický
Attrazzjonijiet
Apparti l-kastell Rinaxximentali monumentali tas-seklu 17 bi ġnien bi stil Ingliż (modifika ulterjuri tal-kastell Gotiku oriġinali), l-iktar attrazzjoni sinifikanti hija proprju l-pjazza tar-raħal, li hija kumpless uniku urban tawwali bi djar Rinaxximentali u Barokki ppreservati tajjeb ħafna bi frontuni għoljin u bl-arkati. Fl-1992, Telč tniżżel fil-lista tas-Siti ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO. Oriġinarjament, il-parkeġġ tal-karozzi fil-pjazza kien ipprojbit, iżda fis-seklu 21 ir-regolamenti dwar il-parkeġġ ġew illaxkati u kemm-il darba jkun hemm ilmenti li minħabba l-karozzi pparkjati s-sbuħija tal-pjazza ma tkunx tista’ titgawda għalkollox.
Sit ta’ Wirt Dinji
Iċ-ċentru storiku ta’ Telč ġie ddeżinjat bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1992.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta’ żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) “Rappreżentazzjoni ta’ kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem”, ladarba ċ-ċentru storiku ta’ Telč iħaddan fih elementi arkitettoniċi u artistiċi intatti ta’ kwalità straordinarja, speċjalment il-pjazza ċentrali mdawra b’varjetà kbira ta’ faċċati; u l-kriterju (iv) “Eżempju straordinarju ta’ tip ta’ bini, ta’ grupp ta’ siti jew ta’ pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem”, ladarba fil-perjodu tal-Medju Evu aħħari fl-Ewropa Ċentrali ġew stabbiliti insedjamenti ppjanati f’żoni forestali verġni għal raġunijiet ta’ kontroll politiku u ta’ espansjoni ekonomika, u Telč huwa l-aqwa eżempju ta’ dan it-tip ta’ insedjament li baqa’ ppreservat tajjeb sa żminijietna. nofs|daqsminuri|537x537px|Il-varjetà tal-faċċati tad-djar fil-pjazza ċentrali
Films
Fl-1963, Vojtěch Jasný ġibed il-film The Cassandra Cat proprju f’Telč. Iktar ’il quddiem, fl-1979, Werner Herzog ġibed il-film Woyzeck.
Diversi films Ċeki dwar ħrejjef inġibdu fil-kastell ta’ Telč. Fost l-iktar magħrufa kienu The Proud Princess (1952) jew Z pekla štěstí (1999).
Ċina
Iċ-Ċina ,uffiċjalment ir-Repubblika Popolari taċ-Ċina (RPĊ), hi stat sovran li Tinsabu fl-Asja tal-Lvant. Il-pajjiż huwa l-aktar popolat tad-dinja, b' popolazzjoni ta' aktar minn 1.35 biljun. Ir-RPĊ hija stat Stat partit-singolari rregolata mill-Partit Komunist, bis-sede tal-gvern fil-belt kapitali ta' Bejġing. Hija teżerċita ġurisdizzjoni fuq aktar minn 22 provinċji, ħamsa reġjuni awtonomi, erba' muniċipalitajiet ikkontrollati diretti (Bejġing, Tianjin, Shanghai, u Chongqing), u żewġ reġjuni amministrattivi speċjali awto-governanti (Ħong Kong u Makaw). Ir-RPĊ issostni wkoll lit-Tajwan – li hija kkontrollata mir-Repubblika taċ-Ċina (RTĊ), entità politika separata – li hija t-23 provinċja, talba kontroversjali minħabba l-kumpless status politiku tat-Tajwan u l-Gwerra Ċivili Ċiniża mhux solvuta.
= Storja =
It-Tieni Repubblika taċ-Ċina (1 ta' Lulju, 1925-7 ta' Diċembr, 1949)
Il-Gvern Nazzjonali tar-Repubblika taċ-Ċina, deskritt ukoll bħala t-Tieni Repubblika taċ-Ċina,4 jew sempliċiment fil-Punent bħala Ċina Nazzjonalista, jirreferi għar-reġim ROC mill-1 ta’ Lulju, 1925 sal-20 ta' Mejju 1949, immexxi mill-Kuomintang (KMT). , litteralment "Partit taċ-Ċittadini"). L-isem ġej mill-isem tradott tal-Kuomintang "Partit Nazzjonalista".
Wara t-tifqigħa tar-Rivoluzzjoni Xinhai fl-10 ta 'Ottubru 1911, il-mexxej rivoluzzjonarju Sun Yat-sen ġie elett President Proviżorju u waqqaf il-Gvern Proviżorju tar-Repubblika taċ-Ċina. Biex tippreserva l-għaqda nazzjonali, Sun ċediet il-presidenza lill-bniedem qawwi militari Yuan Shikai, li stabbilixxa l-gvern ta 'Beiyang. Wara tentattiv fallut biex jinstalla lilu nnifsu bħala Imperatur taċ-Ċina, Yuan miet fl-1916, u ħalla vakwu ta 'poter li rriżulta fid-diviżjoni taċ-Ċina f'diversi fiefdoms ta' kmandant tal-gwerra u gvernijiet rivali. Huma ġew riunifikati nominalment fl-1928 mill-gvern ibbażat f'Nanking immexxi mill-Generalissimo Chiang Kai-shek, li wara l-Ispedizzjoni tat-Tramuntana ddeċidiet il-pajjiż bħala stat ta 'parti waħda taħt il-Kuomintang, u sussegwentement irċieva rikonoxximent internazzjonali bħala r-rappreżentant leġittimu miċ-Ċina.
Fi tmiem il-gwerra ċivili Ċiniża, it-territorju tal-gvern tal-Kuomintang tnaqqas quddiem ir-Repubblika Popolari taċ-Ċina li nħolqot reċentement, għal żoni marġinali tal-fruntiera fil-punent taċ-Ċina u għal gżejjer fil-Paċifiku, il-wieħed ewlieni jkun it-Tajwan, li wara il-konsenja tal-Ġappun fl-1945 ġiet elevata għall-istatus ta' provinċja. Sa Diċembru 1949, il-gvern nazzjonalista, jara l-kollass imminenti tiegħu fiċ-Ċina kontinentali, mobilizzat lejn il-gżira, dan jikkawża li l-gvern tal-Kuomintang u għalhekk l-Istat tar-Repubblika taċ-Ċina jitnaqqsu kważi għal kollox fil-provinċja tat-Tajwan u xi gżira. partijiet tal-provinċja ta' Fujiang.
Żoni kkontrollati mill-Partit Komunista taċ-Ċina
Iċ-Ċina kkontrollata mill-Komunisti jew iż-Żona tal-Bażi Rivoluzzjonarja tal-Partit Komunista taċ-Ċina, imsejħa uffiċjalment iż-Żona Sovjetika mill-1927 sal-1937, u ż-Żona Liberata mill-1946 sal-1949, kienet il-parti tat-territorji kkontrollati mill-Partit tar-Repubblika taċ-Ċina Komunista Ċiniża ( CCP) mill-1927 sal-1949 matul l-amministrazzjoni tal-Kuomintang.
Kien hemm sitt żoni Sovjetiċi mill-1927 sal-1933: Ching-kang-shan, is-sovjet ċentrali fil-Lvant ta 'Jiangxi fuq il-fruntiera ta' Fujian, is-sovjet O-Yu-Wan (Hubei-Henan-Anhui), Hsiang-o-hsi (Western Hupei). u Hunan) u Hsiang-kan (Hunan-Kiangsi). L-ewwel Sovjetiku kien is-Sovjet ta’ Hailufeng maħluq fl-1927. Is-Sovjet Ċentrali kien il-bażi ewlenija tas-CCP li fiha l-mexxej tiegħu Mao Zedong ħareġ direttiva fl-1 ta' Settembru 1931 biex is-Sovjet Ċentrali jimmobilizza r-reġjun b’mod massiv bħala żona ta' bażi. . Hekk kif inqalgħu problemi biex ikunu jistgħu jikkontrollaw territorji barra s-Sovjet Ċentrali, fl-1933 inkiseb trasferiment sħiħ tal-forzi komunisti lejn is-Sovjet Ċentrali. Fl-1931, iż-żoni skonnettjati kkontrollati mill-Komunisti ġew iddikjarati r-Repubblika Sovjetika Ċiniża.
Kemmxejn separat mis-Sovjetiċi Ċiniżi, kien hemm protettorat pro-Sovjetiku mmexxi minn Sheng Shicai wara l-invażjoni Sovjetika ta' Xinjiang. Sheng qaleb bejn alleanza u ostilità lejn il-komunisti fil-Lvant. 2​
Wara l-intervent tal-Unjoni Sovjetika kontra l-Ġappun fit-Tieni Gwerra Dinjija fl-1945, il-forzi tal-USSR invadew l-istat klijent Ġappuniż ta' Manchukuo. Mao Zedong f'April u Mejju 1945 kien ippjana li jimmobilizza 150,000 sa 250,000 suldat miċ-Ċina kollha biex jaħdmu mal-forzi tal-Unjoni Sovjetika fil-qbid tal-Manċurja. Wara t-tmiem tal-gwerra, il-komunisti kkontrollaw terz tat-territorju taċ-Ċina. Mill-1945 sal-1949, fir-Rivoluzzjoni Komunista Ċiniża, il-komunisti rnexxielhom jaqbdu t-territorju Ċiniż kollu, ħlief għall-gżira tat-Tajwan, enklavi nazzjonalisti f'Xinjiang u Fujian, jew ir-Renju tat-Tibet, u stabbilixxew ir-Repubblika Popolari taċ-Ċina li teżisti illum.
Kapitali: Jinggang (1927-1930), Ruijin (1931-1934), Zhidan (1935), Yan'an (1936-1947), Xibaipo (1948-1949), Peking (1949); Entità: Protostat mhux rikonoxxut ikkontrollat ​​mis-CCP matul il-Gwerra Ċivili Ċiniża; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż; Munita: Yuan Ċiniż (de jure), CSR Yuan (1931-1937, de facto)
Okkupazzjoni Sovjetika tal-Manċurja (9 ta' Awwissu 1945-3 ta' Mejju 1946)
L-Okkupazzjoni Sovjetika tal-Manċurja (Russu: Маньчжурия под оккупацией СССР; Ċiniż: 苏联占领下的满洲) kien il-perjodu li matulu t-territorju Ċiniż iddominat ta' l-istat Manċurja taħt l-okkupazzjoni puppet tal-Manċurja sovjetika. militari tal-Vjetnam. Fir-​rebbiegħa tal-​1946, il-​forzi Sovjetiċi rtiraw kompletament mit-​territorju, bl-​eċċezzjoni tal-​port ta' Lüshun —li qabel kien Port Arthur—, fejn baqgħu jżommu bażi navali sal-1955.
Storja
Matul il-Ftehim ta' Yalta fi Frar tal-1945, l-Alleati qablu li l-Unjoni Sovjetika tingħaqad fil-gwerra kontra l-Ġappun wara li l-Ġermanja Nażista ġiet megħluba. Diġà fl-1944, strateġisti Amerikani kienu qajmu l-possibbiltà li jokkupaw il-Manċurja militarment, lejn l-aħħar tal-gwerra, iżda din l-għażla fl-aħħar ġiet skartata peress li kienet aktar probabbli okkupazzjoni militari Sovjetika jew Ċiniża tat-territorju.
Fid-9 ta' Awwissu, 1945, tliet xhur wara l-konsenja Ġermaniża, is-Sovjetiċi ddikjaraw gwerra lill-Ġappun u invadew il-Manċurja. Dak iż-żmien it-territorju kien taħt il-kontroll tal-istat pupazzi Ġappuniż ta 'Manchukuo, għalkemm it-territorju kien taħt il-kontroll tal-Armata Kwantung. Fi żmien qasir is-Sovjetiċi rnexxielhom jegħlbu lid-difensuri Ġappuniżi u jaħtfu l-kontroll tat-territorju vast Manchu.Wara l-konsenja Ġappuniża, il-biċċa l-kbira tal-Manċurja ġiet taħt okkupazzjoni Sovjetika. Il-gvernijiet pupazzi ta’ Manchukuo u Inner Mongolia—Mengjiang—kienu xolti. L-awtoritajiet Sovjetiċi l-ġodda poġġew il-kontroll tal-amministrazzjonijiet lokali f’idejn membri tar-reżistenza kontra l-Ġappuniżi.3 L-okkupazzjoni militari tal-Manċurja damet għal tmien xhur, sa nofs l-1946.
Sa mit-tmiem tal-gwerra dinjija, bdew kunflitti bejn il-komunisti Ċiniżi u l-militanti tal-Kuomintang, li qabdu biex jiksbu l-kontroll tal-punti strateġiċi fir-reġjun. Bl-appoġġ jew l-approvazzjoni tal-Unjoni Sovjetika, il-komunisti Ċiniżi rnexxielhom jiksbu l-kontroll. ta' xi żoni ewlenin, għalkemm mhux it-territorju kollu. Fl-istess ħin li dan kien qed jiġri, fil-bidu tal-1946 bdew isiru protesti kontra l-okkupazzjoni Sovjetika tal-Manċurja fiċ-Ċina kontinentali, li malajr infirxu f’xi bliet Manchuria. Għalkemm il-forzi tal-Kuomintang riedu evakwazzjoni militari Sovjetika malajr tal-Manċurja, dan kien ifisser li r-reġjun immedjatament jaqa' f'idejn Komunisti. Għal din ir-raġuni, l-awtoritajiet Ċiniżi kienu qed jipposponu ripetutament id-data finali tal-irtirar militari Russu.5 Il-forzi Sovjetiċi lestew l-irtirar tagħhom f'Mejju 1946.
Madankollu, l-Unjoni Sovjetika xorta żammet xi privileġġi u interessi tagħha fiż-żona sal-iffirmar tat-Trattat Sino-Sovjetiku tal-1950.
Kapitali: Shenyang (Kmand Militari); Entità: Okkupazzjoni territorjali Sovjetika; Lingwa Uffiċjali: Ċiniż u Russu (Proviżorju); Storja: 9 ta' Awwissu 1945-invażjoni Sovjetika, 3 ta' Mejju 1946-Irtirar tal-forzi militari kollha; Forma ta' Gvern: Gvern militari; Kmandant Militari (1945-1946): Rodion Malinovski.
Manchukuo
Manchukuon. (Ċiniż tradizzjonali: 滿洲國; Ċiniż simplifikat: 满洲国; Pinyin: Mǎnzhōuguó; Ġappuniż: 滿洲国; bl-Ispanjol kien litteralment tradott bħala "Stat tal-Manċurja") kien stat pupazzi - għalkemm nominalment indipendenti - li kien jeżisti matul il- għexieren ta 'snin mis-snin tletin u 40, u li t-territorju tagħhom jikkorrispondi għar-reġjuni attwali tal-Grigal taċ-Ċina u l-Mongolja ta' ġewwa. Iż-żona kienet kollettivament magħrufa bħala "Manchuria" mill-pajjiżi tal-Punent u l-Ġappuniżi.
Fl-1931 dan ir-reġjun tal-Asja tal-Lvant ġie invadat mill-Ġappun bħala riżultat tal-hekk imsejjaħ Inċident ta’ Mukden, u wara l-awtoritajiet Ġappuniżi installaw gvern pupazzi favur il-Ġappun bl-eks imperatur Ċiniż Puyi bħala kap tal-istat. Puyi kien jispiċċa jiġi inkurunat bħala Imperatur ta 'Manchukuo, għalkemm mingħajr ma jkollu l-ebda poter reali. Il-Manchukus kienu jikkostitwixxu minoranza f'Manchukuo, li l-grupp etniku ewlieni tagħhom kien magħmul mill-grupp etniku Han. Min-naħa tagħhom, il-popolazzjoni tal-Koreani żdiedet b'mod konsiderevoli matul il-perjodu tal-eżistenza ta' Manchukuo, kif għamlu l-popolazzjonijiet tal-Ġappuniżi, Mongoljani, Russi Bojod, u minoranzi oħra. Ir-reġjuni Mongoli fil-punent tal-Manċurja kienu rregolati taħt amministrazzjoni kemmxejn differenti, b'rikonoxximent tat-tradizzjonijiet Mongoli eżistenti hemmhekk. Fir-rigward tal-parti tan-nofsinhar tal-Peniżola Liaodong, kienet amministrata direttament mill-Ġappun bħala l-konċessjoni Kwantung.