cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bulgarija
Sfond
Il-politika barranija Russa lejn l-Imperu Ottoman kellha diversi għanijiet: li tikseb port bla silġ fix-xitwa għall-flotta tagħha, li tespandi tul id-Danubju u l-Asja, u li tidderieġi l-indipendenza tal-popli Kristjani Ortodossi suġġetti għat-Torok. Il-Gwerra tal-Krimea (1853-1856) waqfet dawn ix-xewqat Russi, iżda l-poteri rebbieħa imponew fuq l-Imperu Ottoman l-applikazzjoni ta’ riformi li rrispettaw lill-popli Kristjani bi skambju għall-appoġġ ipprovdut fil-gwerra. Is-sitwazzjoni nbidlet mill-1870: it-telfa Franċiża mill-Prussja ppermettiet lir-Russja biex għal darb'oħra tinfluwenza l-kwistjoni tal-Lvant, li kisbet l-indipendenza reliġjuża tal-Bulgarija kontra l-patrijarka Grieg ta 'Kostantinopli, l-ewwel pass fil-politika tagħha ta' intervent fir-reġjun.
Carlos Alonso González
Karriera mal-klabbs
Mat-tim Madrilen, Santillana rebaħ total ta' disa' kampjonati, flimkien ma' erba' tazzi domestiċi u żewġ edizzjonijiet konsekuttivi tat-Tazza UEFA (fejn skorja fiż-żewġ finali). Hu lagħab rekord ta' 778 partita ma' Real Madrid, rekord li hu megħlub biss minn Manuel Sanchis, fejn f'dawn it-total ta' partiti rnexxielu jiskorja 352 gowl. Minkejja li hu t-tmien l-aqwa skorer ta' kull żmien tal-ewwel diviżjoni Spanjola, b'186 gowl f'461 partita, hu qatt ma rebaħ l-unur Pichichi.
Bulgarija
Sfond
Min-naħa tagħha, l-Awstrija-Ungerija, bogħod mill-affarijiet Ġermaniżi (telfa fil-gwerra tal-1866) u Taljani (unifikazzjoni tal-Italja), iffokat fuq il-Balkani u ddeċidiet li tinfluwenza s-Serbja u l-prinċipalitajiet Rumeni bħala mod biex twaqqaf il-politika espansjonista Russa. fiż-żona.
Min-naħa tiegħu, l-Imperu Ottoman ma setax ilaħħaq mar-riformi imposti fil-Paċi ta’ Pariġi fl-1856 u ffaċċja diversi ribelljonijiet (Kreta fl-1866, Ħerzegovina fl-1875 jew il-gwerra mas-Serbja fl-1876) u falliment fl-1875. Hekk kif ħadet is-sitwazzjoni forma, grupp ta uffiċjali rribellaw kontra Sultan Abdülaziz I, minfloku ma Murad V. Il-pajjiż kien mogħni bKostituzzjoni fl-1876 Madankollu, is-Sultan ġdid Abdul Hamid II temm ir-riforma u stabbilixxa mill-ġdid il-monarkija assoluta.
Carlos Alonso González
Karriera mal-klabbs
Wara biss tnax-il partita fl-istaġun 1987–88, fejn skorja erba' darbiet, Santillana irtira mill-futbol fl-età ta' 36 sena, fejn skorja fir-rebħa ta' 2–1 kontra Real Valladoid, b'Real Madrid isegwu r-rebħ tat-tielet titlu in fila fl-aħħar tliet staġuni tiegħu.
Bulgarija
Sfond
Meta r-ribelljoni kontra l-Imperu Ottoman faqqgħet fil-Bosnja fl-1875, infirxet fil-Bulgarija s-sena ta’ wara,1 fejn kienet magħrufa bħala r-Rewwixta ta’ April. L-appoġġ popolari għar-rewwixta kien baxx.2 Minkejja l-fatt li l-awtoritajiet ikkontrollaw faċilment ir-ribelljoni,1 it-Torok ħarġu repressjoni brutali,1 li fiha pparteċipaw il-bachibozuks, wettqu bosta massakri (5,000 mejta f'Batal u Peshtera1 ​) u qerdu. il-pajjiż. Pajjiżi Ewropej oħra kienu rrabjati u ddenunzjaw il-brutalità u l-"kruhat Bulgari".1
Carlos Alonso González
Internazzjonali
Matul il-karriera internazzjonali tiegħu, Santillana kiseb 56 apparenza mat-tim nazzjonali Spanjol fejn skorja 15-il darba, bid-debutt tiegħu jseħħ nhar is-17 ta' April 1975, fil-konfront validu għall-kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej 1976 kontra l-Jugożlavja (għall-kronaka, il-partita ntemmet 1–1 ġewwa Madrid).
Bulgarija
Sfond
Fl-1876, il-Konferenza ta' Kostantinopli tlaqqgħet mill-poteri l-kbar, madankollu d-deċiżjonijiet tagħha ġew miċħuda mill-awtoritajiet Ottomani, meta wieħed iqis li l-pubblikazzjoni tal-Kostituzzjoni tal-1876 ggarantit id-drittijiet tal-minoranzi tal-Imperu. Intant, ir-Russja kompliet tkun ostili għall-Ottomani u bdiet sensiela ta' kuntatti mal-Awstrija-Ungerija biex tiggarantixxi n-newtralità tagħha quddiem proċess ta' gwerra possibbli (qsim tal-Imperu Ottoman miftiehem fil-konferenza informali li saret fl-1876).nota. 1 Fl-aħħar ir-Russja ddikjarat gwerra f'Ġunju 1877 u invadiet il-pajjiż bl-appoġġ tar-Rumeni u leġjun Bulgaru. Fi Frar 1878, l-armati Russi waslu sal-bibien ta' Kostantinopli.
Carlos Alonso González
Internazzjonali
Hu rrparenżenta lil pajjiżu f'diversi kompetizzjonijiet internazzjonali. Ħa sehem fit-Tazza tad-Dinja 1978 li saret fl-Arġentina u fit-Tazza tad-Dinja 1982 li saret ġewwa pajjiżu. Barra minn hekk kien fl-iskwadra ta' tliet edizzjonijiet tal-Kampjonati Ewropej: fl-1976, fejn waslu sal-finali, fl-1980, fejn naqsu li jgħaddu għat-tieni rawnd, u fl-1984, fejn Spanja tilfu l-finali kontra l-ospiti Franza, b'Santillana jasal qrib li jiskorja l-gowl tal-ftuħ permezz ta' daqqa ta' ras li ġiet salvata minn fuq il-linja minn Luis Fernández.
Bulgarija
Sfond
It-Trattat ta' San Stefano (3 ta' Marzu, 1878) stipula l-ħolqien ta' prinċipat awtonomu kbir tal-Bulgarija u ż-żarmar tat-territorji Ewropej tal-Imperu Ottoman.1 L-Awstrija u l-Gran Brittanja beżgħu li l-bilanċ fil-Balkani kien se jitħarbat u li l-istat il-ġdid sar satellita Russu fil-Balkani u ġiegħel lir-Russja tiffirma t-Trattat ta’ Berlin, li bih inżamm il-bilanċ għad-detriment tal-aspirazzjonijiet nazzjonali Bulgari: il-prinċipat awtonomu tal-Bulgarija baqa’, iżda naqqas ħafna1 u suġġett għal vassallaġġ uffiċjali lil Kostantinopli, li żammewh milli jistabbilixxi relazzjonijiet diplomatiċi jew kummerċjali formali ma nazzjonijiet oħra.2
Għalkemm it-Trattat ta' San Stefano qatt ma mmaterjalizza lil hinn mill-karta, sar referenza għan-nazzjonalisti Bulgari, għax kien jirreferi għall-eks-renju ta’ Simeon I. Gvernijiet Bulgari suċċessivi fittxew l-unifikazzjoni ta' dawk li kienu jqisu territorji Bulgari,3 immirati lejn il-fruntieri ta' San. Stefano. Fl-għexieren ta' snin ta' wara l-Bulgarija rnexxielha taħtar isqfijiet Bulgari fil-Maċedonja (parti mill-Imperu Ottoman f'dan iż-żmien).
Fis-seklu 14 inbnew ħafna monasteri taħt il-patroċinju ta' Ivan Alexander fuq ix-xaqliba tat-tramuntana ta' Stara Planina, speċjalment f'żona qrib il-kapitali Tarnovo li kienet magħrufa bħala “Sveta Gora” (Foresta Mqaddsa), isem użat ukoll biex jirreferi għal. lejn il-Muntanja Athos. Il-bosta monasteri madwar l-Imperu kienu ċ-ċentru tal-ħajja kulturali, edukattiva u spiritwali tas-soċjetà Bulgara. F'nofs is-seklu 13, ħafna monasteri bdew jibnu fortifikazzjonijiet taħt it-theddida ta' invażjonijiet Torok, bħall-famuż Torri Hrelyu fil-Monasteru ta’ Rila.
Bulgarija Ottomana
thumb|Ottoman Devşirme fil-Bulgarija. thumb|Bandiera Rumeljana tal-Imperu Ottoman thumb|Eyalat ta' Rumelia fl-1609, (Wiċċ: 124.63 km²; Popolazzjoni (1844): 2,700,000 abitant, Densità: 21,664,13 abitant/km²) L-istorja tal-Bulgarija Ottomana tifrex għal kważi 500 sena, mill-konkwista mill-Imperu Ottoman tar-renji żgħar li ħarġu mit-tifrik tat-Tieni Imperu Bulgaru fl-aħħar tas-seklu 14, sal-Ħelsien tal-Bulgarija fl-1878. It-territorji Bulgari ġew amministrati. fl-Eyalet ta' Rumelia. Il-ħakma Ottomana kienet perijodu mmarkat minn oppressjoni u ħakma ħażina, u kienet tirrappreżenta tluq mill-iżvilupp tal-Bulgarija bħala stat Ewropew Kristjan. Seħħ proċess ta' qawmien mill-ġdid kulturali bid-dgħjufija tal-amministrazzjoni Ottomana wara l-1700, li fl-aħħar mill-aħħar wassal għal armati organizzati. ġlieda għall-ħelsien. Bħala riżultat tal-Gwerra Russo-Torka (1877-1878), inħoloq il-Prinċipat tal-Bulgarija, stat vassalli Ottoman awtonomu li kien funzjonalment indipendenti. Fl-1885 il-provinċja awtonoma tar-Rumelia tal-Lvant ġiet taħt il-kontroll tat-zar Bulgaru. Il-Bulgarija ddikjarat l-indipendenza tagħha fl-1908.
Storja tar-Imperu Bulgaru
L-Imperu Bulgaru (Bulgaru: Българско царство, Balgarsko tsarstvo), huwa terminu użat biex jiddeskrivi żewġ perjodi fl-istorja medjevali tal-Bulgarija. Fil-Bulgari aġixxew bħala fattur ewlieni fil-poter reġjonali fl-Ewropa b'mod ġenerali u fix-Xlokk b'mod partikolari, ħafna drabi rivali għall-Imperu Biżantin. Iż-żewġ "Imperi Bulgari" mhumiex ittrattati bħala entitajiet separati, iżda bħala stat restawrat u unifikat wara perjodu ta 'kontroll Biżantin.
Ewwel Imperu Bulgaru
thumb|Khan Omurtag (814-831) L-Ewwel Imperu Bulgaru ġie stabbilit bħala riżultat ta' espansjoni tal-Bulgarija l-Kbira l-Antika lejn it-territorju fin-Nofsinhar tax-Xmara Danubju, li dam mis-681 sal-1018, meta kien sottopost mill-Imperu Biżantin. Gradwalment laħqet l-aqwa żmien kulturali u territorjali tagħha fis-seklu 9 u kmieni fl-10 taħt il-ħakma ta' Boris u Simeon I l-Kbir, meta saret iċ-ċentru kulturali u letterarju tal-Ewropa Slava, kif ukoll wieħed mill-akbar stati tal-Ewropa.
Tieni Imperu Bulgaru
thumb|Imperatur Ivan Alexander (1331-1371) L-istat Bulgaru medjevali ġie rrestawrat bħala t-Tieni Imperu Bulgaru wara rewwixta ta’ suċċess minn żewġ nobbli Tarnovo, Asen u Peter, fl-1185, u eżista sakemm intrebħet matul l-invażjoni Ottomana tal-Balkani fl-aħħar tas-seklu 14, bid-data probabbli. tas-sottomissjoni tagħha s-sena 1396. (L-aħħar territorju Bulgaru li waqa’ taħt id-dominazzjoni Ottomana kien Sozopol, fl-1453). Taħt Ivan Asen II, monarka meqjus dak iż-żmien bħala r-restawratur tal-patrijarkat Bulgaru, ħafna mis-setgħa preċedenti tiegħu reġgħet inkisbet gradwalment matul l-ewwel nofs tas-seklu 13, għalkemm dan ma damx wisq minħabba problemi interni u invażjonijiet barranin. .
Fl-1878 l-indipendenza tal-pajjiż finalment ġiet restawrata bħala stat awtonomu. L-indipendenza tal-Bulgarija ġiet rikonoxxuta mill-Ottomani fis-sena 1908.
Tieni Imperu Bulgaru 1185 y 1396 (o 1422).
It-Tieni Imperu Bulgaru (bil-Bulgaru: Второ българско царство [Vtorо Bălgarskо Tsartsvo]) kien stat Bulgaru medjevali, li kien jeżisti bejn l-1185 u l-1396 (jew l-1422). Ivan Asen II qabel ma ġie maħkum gradwalment mill-Ottomani fl-aħħar tas-seklu 14 u l-bidu tal-15. L-unitajiet amministrattivi Bulgari li ġejjin kienu l-prinċipat awtonomu li tfaċċat fl-1878 u r-Renju indipendenti tal-Bulgarija aktar tard.
Sal-1256 it-Tieni Imperu Bulgaru kien il-qawwa dominanti fil-Balkani.2 Il-Biżantini ġew megħluba f'diversi battalji kbar u fl-1205 l-Imperu Latin li kien għadu kif inħoloq tgħaffeġ fil-Battalja ta' Adrianopli mill-Imperatur Kaloyan. Neputi tiegħu Ivan Asen II (1218-1241) għeleb lid-Despotat tal-Epiru, u l-Bulgarija reġgħet ħarġet bħala qawwa reġjonali. Madankollu, fl-aħħar tas-seklu 13, l-Imperu naqas minħabba invażjonijiet kostanti minn Tatari, Biżantini, Ungeriżi, instabbiltà interna u rewwixti.
Minkejja l-influwenza qawwija Biżantina, l-artisti u l-periti Bulgari rnexxielhom joħolqu l-istil tagħhom stess. Il-letteratura u l-arti iffjorixxu fis-seklu 14, u parti kbira mill-popolazzjoni Bulgara kienet litterata.
Koordinati: 43°04′00″N 25°39′00″E; Kapitali: Tarnovo (1185 -1393), Vidin u Nikópol (1393-1396); Lingwa uffiċjali; Bulgaru Medjevali, Lingwi Oħra: Lingwi Balko-Rumen; Grieg Biżantin; Żona: 477,000 km²; sar: (1185-1190) Pedro II, (1356-1396) Ivan Esratsimir.
Sfond
Il-Biżantini ħakmu l-Bulgarija mill-1018, meta rebħu l-Ewwel Imperu Bulgaru, fl-1185, għalkemm inizjalment ma kinitx integrata bis-sħiħ fl-Imperu Biżantin; żammet, pereżempju, il-livelli tat-taxxa ta' qabel il-konkwista u s-setgħa ta' nobbli ta' grad aktar baxx. Il-Knisja Ortodossa Bulgara indipendenti tpoġġiet taħt l-awtorità tal-Patrijarka Ekumeniku ta 'Kostantinopli, u l-aristokrazija Bulgara u l-qraba tat-Tsar ingħataw diversi titoli Biżantini u ttrasferiti lejn il-partijiet Asjatiċi tal-Imperu. Kien hemm ribelljonijiet kontra l-ħakma Biżantina fl-1040-41, fl-1070 u fl-1080s, li fallew.
Ewwel Imperu Bulgaru (AD 681–1018)
L-isem L-Ewwel Imperu Bulgaru (bil-Bulgaru: българьско цѣсарьствиѥ, bŭlgarлsko cěsarĭstvije) jindika żewġ stati medjevali suċċessivi—il-Kanat tad-Danubju Bulgaru (681-864) u t-Tsarate Bulgaru (864)-10864 Bulgaru-Aristocyto Bulgaru (864) Bojari Tengristi li ssaltan fuq iż-żewġ naħat tad-Danubju t’Isfel, fuq popolazzjonijiet Slavi, Valakki, Griegi, Albaniżi u oħrajn diġà Kristjani.
Denominazzjoni
L-Ewwel Imperu Bulgaru sar magħruf sempliċement bħala l-Bulgarija minn mindu ġie rikonoxxut mill-Imperu Biżantin fis-sena 681. Bejn is-681 u l-864 il-pajjiż kien magħruf ukoll bħala l-Khanate Bulgaru (il-ħakkiem aħħari jissejjaħ khaan kultant translitterat bħala "jan" u drabi oħra adattati biss bħala "kan", għalhekk xi drabi, skont is-sors, dan l-istat jissejjaħ "Khanato" jew "Khanato"). Xi storiċi jużaw it-termini Danube Bulgaria jew Danube Bulgarian Khanate sabiex jiddifferenzjawha minn Volga Bulgarija li ħarġet minn grupp Bulgaru ieħor. Matul l-ewwel snin tal-eżistenza tiegħu l-pajjiż kien jissejjaħ ukoll l-Istat Bulgaru jew il-Khaganate Bulgaru. Bejn 864 u 917 jew 927 il-pajjiż kien magħruf bħala l-Prinċipat tal-Bulgarija jew il-Bulgarija Knyazhestvo. Fl-istorjografija Bulgara ġeneralment tissejjaħ l-Ewwel Stat Bulgaru jew l-Ewwel Tsariżmu (Imperu) Bulgaru. Fis-sorsi tal-lingwa Spanjola l-pajjiż huwa spiss magħruf bħala l-Imperu Bulgaru.
Maħluq bħala għaqda bejn Proto-Bulgari u Slavi, għal protezzjoni reċiproka kontra l-Imperu Biżantin fin-Nofsinhar u l-Avari fil-majjistral. L-Ewwel Imperu Bulgaru kien immexxi skond it-tradizzjoni proto-Bulgara minn khan. Is-Slavi żammew awtonomija sinifikanti, u eventwalment il-lingwa u t-tradizzjonijiet tagħhom iffurmaw il-kultura Bulgara u n-nies tal-Bulgarija saru pajjiż Slav.
Sfond
Matul l-aħħar perjodu ta 'l-Imperu Ruman, iż-żona tal-Bulgarija kontemporanja kienet organizzata f'diversi provinċji: Scythia Minor, Moesia (Super u Lower), Thrace, Maċedonja, Dacia (nofsinhar tad-Danubju), Dardania, Rhodope u Hemimont. Kellha popolazzjoni mħallta ta’ Getae u Thracians. Matul l-invażjonijiet tal-Hun tal-Ewropa ċentrali u tal-Lvant, gruppi Turkic imsejħa Proto-Bulgari stabbilixxew fir-reġjun. Diversi mewġiet ta' migrazzjonijiet Slavi seħħew matul is-sitt seklu u l-bidu tas-seba ', sakemm is-Slavilizzazzjoni lingwistika sħiħa tar-reġjun.
Reliġjon f'Malta
Il-qaddisin patruni ta' Malta huma San Pawl, San Publju u Sant'Agata. L-Assunta ta’ Marija magħrufa bħala Santa Marija hija l-patruna speċjali tal-Gżejjer Maltin.
Bulgarija
Il-Bulgarija taħt Boris I
Ir-renju ta’ Boris I (852-889) beda b’ħafna tbatija. Għal għaxar snin l-istat ġġieled kontra l-imperi Biżantini u Karolingji, il-Moravja l-Kbira, il-Kroati u s-Serbi.
Reliġjon f'Malta
Statut kostituzzjonali
Malta, firmatarja tal- Protokoll 1 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem, għamlet dikjarazzjoni li tgħid li taċċetta l- artikolu 2 tal-protokoll (dwar id-dritt tal-ġenituri li jkollhom uliedhom edukati skont il-fehmiet reliġjużi jew filosofiċi tagħhom) biss safejn " hija kompatibbli mal-għoti ta’ struzzjoni u taħriġ effiċjenti, u l-evitar ta’ nefqa pubblika mhux raġonevoli, wara li jitqies il-fatt li l-popolazzjoni ta’ Malta hija l-aktar Kattolika Rumana”.
Madankollu, l-artikolu 2(1) u (3) tal- Kostituzzjoni mhumiex stabbiliti, kuntrarjament għall-artikolu 40 li jiggarantixxi l- libertà sħiħa tal-kuxjenza u tal-qima reliġjuża u jwaqqaf ir-rekwiżit ta’ tagħlim reliġjuż jew li juri profiċjenza fir-reliġjon. Dan ifisser li jekk id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 2(1) u (2) ikunu f’kunflitt mad-drittijiet garantiti taħt l-artikolu 40, id-dispożizzjonijiet ta’ dan tal-aħħar jipprevalu. Fir-rigward tal-istruzzjoni reliġjuża fl -iskejjel pubbliċi pereżempju, l-istudenti jistgħu jagħżlu li jirrifjutaw il-parteċipazzjoni fil-lezzjonijiet reliġjużi Kattoliċi.
Bulgarija
Kristjanizzazzjoni
Fis-sena 864 il-Biżantini taħt il-kmand ta' Mikiel III invadew il-Bulgarija fuq suspett li Khan Boris I jista’ jkun lest jaċċetta l-Kristjaneżmu skont ir-rit tal-Punent. Malli sar jaf bl-invażjoni, Boris I beda negozjati ta' paċi.41 Il-Biżantini rritornaw xi artijiet fil-Maċedonja bil-kundizzjoni li l-Bulgari jadottaw il-fidi Nisranija f'idejn Kostantinopli, proposta li ġiet aċċettata minn Boris, li tgħammed f’Settembru. 865, ħa l-isem ta' parrinu tiegħu, l-Imperatur Biżantin Mikiel.42 It-titlu pagan "Khan" ġie abolit u mibdul b'"knyaz". Madankollu, ir-raġuni aħħarija għall-konverżjoni ma kinitx l-invażjoni Biżantina. Boris I kien raġel majesty, u antiċipa bis-sħiħ li l-introduzzjoni ta’ reliġjon waħda kienet se tlesti l-konsolidazzjoni tal-istat Bulgaru emerġenti, li kien għadu maqsum fuq kwistjonijiet reliġjużi. Kien jaf ukoll li l-Bulgarija ma kinitx stat li kellu r-rispett sħiħ tal-poteri Kristjani, u li t-trattati ffirmati magħhom setgħu jinkisru għal raġunijiet reliġjużi.
Reliġjon f'Malta
Statut kostituzzjonali
Malta appoġġjat uffiċjalment lill-Italja u kienet waħda minn għaxar stati li ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub meta l-każ Lautsi v. tal-Italja kellha tinstema’ mill-Awla Manja tal- Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem dwar l-esebizzjoni tal- kurċifiss fil-klassijiet.
Reliġjon u politika pubblika
Malta kienet l-aħħar pajjiż Ewropew (minbarra l -Belt tal-Vatikan ) li introduċa d-divorzju f’Ottubru 2011 wara li vvota f’referendum dwar is-suġġett aktar kmieni fis-sena.
Malta ddekriminalizzat il-vilifikazzjoni tar-reliġjon f'Lulju 2016.
L-abort f’Malta huwa illegali f’kull ċirkostanza. Matul is-snin xi lakuni (in-nuqqas ta' inklużjoni ta' l-ibħra territorjali ta' barra, l-ebda referenza ta' reklamar) ippermettew lill-individwi jevitaw il-projbizzjoni għal perjodi ta' żmien limitati.
Twemmin reliġjuż u parteċipazzjoni
Skont Poll tal-Eurobarometer li sar fl-2005, 95% tal-Maltin wieġbu li "jemmnu li hemm Alla", 3% wieġbu li "jemmnu li hemm xi tip ta' spirtu jew forza tal-ħajja" u 1% wieġbu li "ma nemminx li hemm xi tip ta’ spirtu, Alla jew forza tal-ħajja” li kien l-inqas persentaġġ ta’ nies li ma jemmnux fil-pajjiżi kollha mistħarrġa, flimkien mat-Turkija, ir-Rumanija u l-Polonja. 1% ma taw l-ebda tweġiba.
F’rapport ippubblikat fl-2006, kien irrappurtat li 52.6% tal-Maltin (aktar minn 7 snin u esklużi dawk li ma setgħux jattendu) attendew il-Quddiesa tal-Ħadd fl-2005, tnaqqis minn 75.1% fl-1982 u 63.4% fl-1995. Għalhekk, l-attendenza tal-Quddiesa tal-Ħadd naqset kull sena b'1% mill-1982. Skont l-Arċisqof Charles Scicluna, l-attendenza tal-Quddiesa tal-Ħadd naqset aktar għal madwar 40% sal-2015. Iċ-ċensiment tal-2017 żvela li 36.1% tal-popolazzjoni kattolika attendew il-quddies fil-jum taċ-ċensiment, li kien matul tmiem il-ġimgħa f’Diċembru 2017, tnaqqis drastiku meta mqabbel ma ftit snin qabel.
It-tiġijiet tal-Knisja wkoll naqsu mill-2010, b’żieda fit-tiġijiet ċivili. Fl-2010 ġew reġistrati total ta’ 1,547 tieġ tal-knisja u 740 tieġ ċivili. Fl-2018, it-tiġijiet tal-knisja naqsu għal 1,129 filwaqt li t-tiġijiet ċivili żdiedu għal 1,423.
In-numru ta’ studenti li jagħżlu li ma jistudjawx l-għarfien tar-reliġjonijiet fl-iskejjel żdied. Fl-2014, inħolqot klassi tal-etika għal dawk li jagħżlu li ma jattendux lezzjonijiet tar-reliġjon tal-iskola, li għadhom parti mill-kurrikulu. Fl-2014, kien hemm total ta’ 1,411 student li għażlu li ma jieħdux il-lezzjonijiet tar-reliġjonijiet; fl-2019, in-numru żdied għal 3,422, żieda ta '142%.
Skont stħarriġ tal-2018, madwar 63.7% tal-popolazzjoni Maltija qiesu lilhom infushom bħala membri prattikanti tar-reliġjon tagħhom.
Żjarat pastorali
daqsminuri| Plakka fil- [[Valletta|Belt Valletta li tfakkar iż-żjara tal- Papa Ġwanni Pawlu II fl-1990]] Il-Papa Ġwanni Pawlu II għamel tliet żjarat pastorali f’Malta: darbtejn fl-1990 u darba fl-2001. Fl-aħħar żjara tiegħu ibbeatifika tliet Maltin: George Preca (li mbagħad ġie kkanonizzat fl-2007), Nazju Falzon u Adeodata Pisani.
F’April 2010, il- Papa Benedittu XVI żar Malta wkoll f’ċelebrazzjoni ta’ 1,950 sena min-nawfraġju ta’ Pawlu fil-gżira ta’ Malta.
Knejjes Kattoliċi f’Malta
Fil-gżejjer ta’ Malta u Għawdex, li huma żewġ djoċesijiet separati, hemm total ta’ 359 knisja (313 f’Malta u 46 f’Għawdex). Minn dawn, 78 huma parroċċi (63 f’Malta u 15 f’Għawdex) u sitta huma parroċċi nazzjonali. Dan ifisser li hemm "densità tal-knisja" ta' ftit aktar minn knisja waħda għal kull kilometru kwadru. F'Malta, kull lokalità għandha l-knisja parrokkjali tagħha, minbarra żewġ jew tliet lokalitajiet żgħar. Hemm ukoll lokalitajiet li għandhom aktar minn knisja parrokkjali waħda, bħal Tas-Sliema u Birkirkara, li għandhom erba' parroċċi kull waħda.
Knejjes Protestanti
Il-knisja Anglikana f'Malta għandha żewġ knejjes parrokkjali, San Pawl u Trinità, u kappillanja waħda li tkopri Għawdex kollu. Il-parroċċi huma parti mid- Djoċesi fl-Ewropa tal- Knisja tal-Ingilterra. Hemm madwar 300 Anglikan attiv f'Malta iżda l-popolazzjoni Anglikana inattiva hija ogħla b'mod sinifikanti.
Hemm ukoll kongregazzjoni Presbiterjana li ngħaqdet mal-kongregazzjoni Metodista fl-1975 u llum qima bħala kongregazzjoni waħda f'Sant Andrija. Il-kongregazzjoni Presbiterjana hija parti mill- Presbiterju Internazzjonali tal- Knisja tal-Iskozja.
Kongregazzjoni Luterana, magħmula l-aktar minn Ġermaniżi u Skandinavi, qima fil-Knisja ta’ Sant’Andrija wkoll għalkemm bħala kongregazzjoni separata.
Il-Knisja Battista tal-Bibbja tieħu ħsieb il-kongregazzjoni tal-Battista f’Malta. L- Alleanza Evanġelika ta’ Malta (TEAMalta) għandha seba’ knejjes u żewġ organizzazzjonijiet li huma affiljati, b’madwar 400 membru bejniethom.
Denominazzjonijiet Protestanti oħra jinkludu: Christian Fellowship, New Life Christian, Seventh Day Adventist Church, Pentecostalism (tinkludi Christian Assembly ), New Apostolic Church, Universal Church of the Kingdom of God, The Redeemed Christian Church of God, Knisja Metodista tal-Gran Brittanja.
Knejjes Ortodossi tal-Lvant u Orjentali
daqsminuri| [[Knisja tal-Madonna ta’ Damasku, Valletta]] Il-preżenza Ortodossa tal-Lvant f'Malta esperjenzat żieda sostanzjali as of 2014. Fl-2014 kien hemm mill-inqas 5,000 twemmin ortodoss jew 1.2% tal-popolazzjoni totali. Il-Knisja Ortodossa Russa f’Malta għandha l-parroċċa tagħha ta’ San Pawl, madankollu, m’għandhomx knisja permanenti, u jużaw il- knisja Kattolika Griega tal-Madonna ta’ Damasku fil-Belt Valletta għas-servizzi. Il - kongregazzjonijiet Appostoliċi Bulgari Ortodossi u Armeni wkoll jużaw l-istess knisja għas-servizzi. Hemm kongregazzjoni Griega Ortodossa li għandha l-knisja tagħha stess ta’ San Ġorġ, parti mill- Arċidjoċesi Griega Ortodossa tal-Italja u ta’ Malta sal-bini ta’ exarchate ta’ Malta fl-2021. Il-kongregazzjoni tal- Knisja Ortodossa Rumena tqima fil-Knisja ta’ San Roque u hija parti mid-Djoċesi Ortodossa Rumena tal-Italja. Hemm ukoll kongregazzjoni Ortodossa Serba b’saħħitha f’Malta, li tuża lil San Nikola għall-qima. Il-parroċċa Serba hija parti mill- Eparkija Ortodossa Serba tal-Awstrija u l-Isvizzera. Il -kongregazzjoni tal-Knisja Kopta Ortodossa tifforma parti mill-Patrijarkat ta' Lixandra u tqima fil-Kappella ta' San Ġakbu f'Ħaż-Żebbuġ. Hemm ukoll kongregazzjonijiet li jappartjenu għall- Knisja Tewahedo Ortodossa Etjopja u l -Knisja Tewahedo Ortodossa tal -Eritrea, li t-tnejn jużaw il- Knisja ta’ San Ġakbu, il-Belt Valletta.
Oħrajn
Mill-2020, hemm rrappurtati 10 kongregazzjonijiet u 783 Xhud taʼ Ġeħova f’Malta, b’1,245 li attendew it-tifkira tal-mewt taʼ Ġesù li jospitaw kull sena. Il-Knisja ta’ Ġesù Kristu tal-Qaddisin tal-Aħħar Jiem (Mormoni) għandha wkoll żewġ kongregazzjonijiet f’Malta.
Reliġjonijiet mhux Insara f’Malta
Hemm kongregazzjoni Lhudija waħda f’Malta. Hemm diversi familji Hindu f’Malta li jipprattikaw il-fidi hindu tagħhom stess, iżda m’hemmx tempji Hindu, u l-mejtin Hindu jiġu midfuna f’Malta, minflok ma jiġu kremati.
Hemm mill-inqas 10 moskej Musulmani u skola ta’ fidi Musulmana. Mit-3,000 Musulmani stmati (tipikament inqas irrappurtati) f’Malta, madwar 2,250 huma barranin, madwar 600 huma ċittadini naturalizzati, u madwar 150 huma Maltin imwielda fil-pajjiż. Il- Komunità Musulmana Ahmadiyya hija preżenti wkoll.
Il-Buddiżmu Zen u l-Fidi Baháʼí għandhom ukoll madwar 40 membru.
Il-paganiżmu huwa preżenti wkoll f’Malta, b’komunità li tgħodd mill-inqas 100 individwu li jidentifikaw bħala tali.
Darrin Zammit Lupi
Darrin Zammit Lupi (1968) huwa fotografu u ġurnalist Malti.
Bijografija
Zammit Lupi twieled fl-1968 f’Malta. Huwa beda l-karriera tiegħu bħala fotografu mal-gazzetta The Malta Independent fl-1992, iżda ftit wara sar fotografu freelance. Huwa studja fl-University of the Arts London fejn kiseb lawrja ta' masters fil-Ġurnaliżmu Fotografiku ul-fotografija dokumentarja.
Fl-1996, Zammit Lupi beda jaħdem bħala fotografu mat-Times of Malta u fis-sena ta’ wara sar korrispondent freelance għal Reuters. Ix-xogħol tiegħu jiddokumenta l-kriżi tal-migrazzjoni fil-Mediterran, it-Tsunami devastanti tax-Xlokk tal-Asja, l-Għanijiet ta' Żvilupp tal-Millennju f'żoni differenti tal-Afrika, it-terremot ta' L'Aquila tal-2009, id-diżastru tal-Costa Concordia, il-kunflitt Libjan, u avvenimenti internazzjonali oħra.
Xogħlijiet
Zammit Lupi ppubblika żewġ kotba, Isle Landers u Off the Job.
Isle Landers ġie ppubblikat fl-2014. Fih hemmritratti meħuda minn Zammit Lupi mill-2005 sal-2014 rigward is-sitwazzjoni migratorja fil-Mediterran. F’dawn ir-ritratti, Zammit Lupi ħa ritratti tal-migranti mis-salvataġġ tagħhom fuq il-baħar, mal-waslu fl-Ewropa fiċ-ċentri tal-immigrazzjoni, sat-tluq tagħhom. L-iskop tal-ktieb huwa li jikkumbatti kontra r-razziżmu u l-ksenofobija u jqajjem kuxjenza pubblika internazzjonali dwar it-taqbida tal-migranti Afrikani u tal-Lvant Nofsani.
Tuberkulożi
It-tuberkulożi (magħrufa u mqassra bħala TB) hija marda ikkawżata minn infezzjoni tal-batterju Mycobacterium tuberculosis, li komunement taffettwa l-pulmun iżda tista' wkoll taffettwa s-sistema nervuża ċentrali (meninġitè), is-sistema limfatika, is-sistema ċirkulatorja, is-sistema ġenito-urinarja, l-għadam u l-ġogi.
Daqs 90% ta' dawk infettati għandhom infezzjoni latitanti asimptomatika (LTBI; latent TB infection). Hemm ċans ta' 10% li l-LTBI tipprogressa lejn TB li, jekk ma tiġix ikkurata, toqtol iktar minn 50% ta' dawk infettati. It-TB hija waħda mit-tliet mardiet infettivi l-aktar qerrieda fid-dijna: it-TB toqtol maż-2 miljun ruħ u l-malarja toqtol madwar miljun ruħ.
In-nuqqas ta' programmi ta' kontroll tat-TB, HIV/AIDS u immigrazzjoni ikkawżaw qawmien tat-tuberkulożi. Qed ikun hawn ħafna varjanti tal-batterju tat-TB li huma reżistenti għall-bosta mediċini (MDTB; Multiple drug resistant strains of TB) u (XDR-TB; Extreme Drug-Resistance in Tuberculosis). Fl-1993, il-World Health Organization iddikjarat it-TB bħala emerġenza globali għas-saħħa u l-iStop TB Partnership ipproponiet Pjan Globali biex Titwaqqaf it-Tuberkulożi li huwa mmirat sabiex isalva 14-il miljun ruħ bejn l-2006 u l-2015.
Malarja
right|thumb|200px|Ċellula ħamra infettata mill-P.vivax
Malarja, li hija korruzzjoni ta' male aria (li tfisser "arja ħażina" bit-Taljan), hija marda infettiva li tolqot madwar 350-500 miljun ruħ u tikkawża bejn 1.3-3 miljun mewt fis-sena, partikolarment fit-tropiċi. 85-90% ta' dawn l-imwiet iseħħu fl-Afrika Sub-Saħarjana. Ir-rata ta' mwiet hija mistennija li tirdoppja fl-għoxrin sena li jmiss. L-istatistiċi eżatti m'humiex magħrufa sew għaliex ħafna drabi dawn il-każijiet iseħħu f'inħawi rurali fejn in-nies ma jkollhomx aċċess għal sptarijiet u/jew il-mezzi neċessarji sabiex jirċievu l-kura medika. Konsegwentement, ħafna każijiet jispiċċaw biex jiġu ttrattati fid-djarijiet tal-pazzjenti u għaldaqstant ma jiġux dokumentati.
Il-malarja hija kkawżata minn parassita protozoiku tal-genus Plasmodium (phylum Apicomplexa), u l-vettur li jitrażmetti l-parassita hija n-nemusa Anopheles mara. Il-P. falciparum huwa varjetà ta' dal-parassita li jikkawża daqs 80% tal-każijiet u 90% ta' l-imwiet. Tfal taħt il-ħames snin u nisa tqal huma l-iktar vulnerabbli għad-diversi forom ta' malarja.
Mario Monti
Mario Monti (twieled fid-19 ta' Marzu 1943) kien Prim Ministru tal-Italja għal sena u nofs, bejn is-16 ta' Novembru 2011 sat-28 ta' April 2013, u huwa ekonomista u politiku Taljan li twieled f'Varese, fil-Lombardia.
Studji
Huwa ggradwa fl-ekonomija u l-immaniġġjar mill-Università Bocconi ta' Milan. Kompla bl-istudji universitarji tiegħu fl-Università ta' Yale, Connecticut, fl-Istati Uniti, fejn kien studja fil-klassijiet ta’ James Tobin, rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Ekonomija.
Politika
L-ewwel gvern ta' Silvio Berlusconi fl-Italja kien għazlu bħala Kummissarju Ewropew fl-1994. Erba' snin wara, il-gvern ta' Massimo D'Alema kien ikkonfermah f'dik il-ħatra. It-tieni gvern ta' Berlusconi, fl-2004, ma kkonfermahx bħala Kummissarju Ewropew u minfloku ppropona lil Rocco Buttiglione. Iżda dan ma ġiex aċċettat mill-Parlament Ewropew u l-gvern Taljan ippropona lil Franco Frattini. Mario Monti kien il-President tal-Università Bocconi ta' Milan u l-ewwel President tal-grupp Bruegel, "think tank" Ewropew li twaqqaf fl-2005.
Huwa sar l-54 Prim Ministru tal-Italja, u Ministru tal-Ekonomija u l-Finanzi, fit-12 ta' Novembru 2011 wara r-riżenja ta' Berlusconi. Ġimgħa qabel, il-President ta’ dak iż-żmien, Giorgio Napolitano, kien ħatru senatur għall-għomor.
Mis-16 ta’ Mejju 2013 sas-17 ta’ Ottubru 2013, Monti kien il-President ta’ Scelta Civica (Għażla Ċivika), partit politiku ċentrista.
Fatehpur Sikri
daqsminuri|263x263px|Buland Darwaza, id-daħla għolja 54 metru (177 pied) għall-moskea Jama Masjid ta' Fatehpur Sikri. Fatehpur Sikri (pronunzja bil-Ħindi: [ˈfətɛɦpʊɾ ˈsiːkɾiː]) hija belt żgħira fid-Distrett ta' Agra ta' Uttar Pradesh, l-Indja. Fatehpur Sikri, li tinsab 35.7 kilometru mis-sede tad-Distrett ta' Agra, ġiet stabbilita bħala l-belt kapitali tal-Imperu Mugal fl-1571 mill-Imperatur Akbar, u qdiet dan ir-rwol mill-1571 sal-1585, meta Akbar abbandunaha minħabba kampanja militarti f'Punjab u iktar 'il quddiem ġiet abbandunata għalkollox fl-1610.
Isem il-belt oriġina mill-villaġġ imsejjaħ Sikri li kien jokkupa l-istess post qabilha. Skavi tal-Istħarriġ Arkeoloġiku tal-Indja mill-1999 sas-sena 2000 indikaw li kien hemm abitazzjonijiet, tempji u ċentri kummerċjali hemmhekk qabel ma Akbar bena l-belt kapitali tiegħu. Ir-reġjun ġie insedjat mis-Sunga wara l-espansjoni tagħhom. Il-belt kienet ikkontrollata mir-Rajput ta' Sikarwar mis-seklu 7 sas-seklu 16 W.K. sal-Battalja ta' Khanwa (1527).
Il-khanqah tax-Xejikk Salim Chishti kienet teżisti qabel il-belt. Iben Akbar u l-mara ppreferuta tiegħu Mariam-uz-Zamani, Jahangir, twieled fil-villaġġ ta' Sikri fl-1569 u f'dik is-sena Akbar beda l-kostruzzjoni ta' kumpless reliġjuż sabiex ifakkar lix-Xejikk li kien bassar it-twelid ta' ibnu. Wara li Jahangir għalaq sentejn, Akbar beda l-kostruzzjoni ta' belt iffortifikata bis-swar u ta' palazz imperjali. Il-belt saret magħrufa bħala Fatehpur Sikri, "il-Belt tar-Rebħa", wara l-kampanja militari rebbieħa ta' Akbar f'Gujarat fl-1573.
Wara l-okkupazzjoni ta' Agra fl-1803, il-Kumpanija tal-Lvant tal-Indja stabbiliet ċentru amministrattiv fil-post li baqa' jopera sal-1850. Fl-1815, il-Markiża ta' Hastings ordnat it-tiswija tal-monumenti f'Sikri.
Fatehpur Sikri tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.
Storja
Mill-evidenza arkeoloġika joħroġ fid-dieher li r-reġjun kien insedjat mill-perjodu tal-Oġġetti Griżi Mpittrin. Skont l-istoriku Syed Ali Nadeem Rezavi, ir-reġjun iffjorixxa taħt it-tmexxija tas-Sunga u mbagħad taħt ir-Rajput ta' Sikarwar, li bnew fortizza meta kellhom il-kontroll taż-żona mis-seklu 7 sas-seklu 16, sal-Battalja ta' Khanwa fl-1527. Iktar 'il quddiem iż-żona spiċċat taħt il-kontroll tas-Sultanat ta' Delhi u nbnew bosta moskej li kibru bħala daqs matul il-perjodu tad-dinastija Khalji.
Filwaqt li bbaża l-argumenti tiegħu fuq l-iskavi mwettqa mill-Istħarriġ Arkeoloġiku tal-Indja (ASI) fl-1999–2000 fiċ-Chabeli Tila, il-ġurnalist bl-esperjenza minn Agra, Bhanu Pratap Singh, qal li l-oġġetti, l-istatwi u l-istrutturi antiki kollha kemm huma jindikaw "kultura u sit reliġjuż" li ntilfu iktar minn 1,000 sena ilu. "L-iskavi wasslu għal sejba rikka ta' mijiet ta' statwi Ġainisti, inkluż il-ġebla tax-xewka ta' tempju bid-data. L-istatwi li kellhom xi elf sena kienu ta' Bhagwan Adi Nath, Bhagwan Rishabh Nath, Bhagwan Mahavir u Jain Yakshinis", sostna Swarup Chandra Jain, il-mexxej ewlieni tal-komunità Ġainista. L-istoriku Sugam Anand jistqarr li hemm prova ta' abitazzjoni, tempji u ċentri kummerċjali saħansitra qabel Akbar stabbilixxa l-belt bħala l-kapitali tiegħu. Huwa jsostni li l-ispazju miftuħ tul irdum intuża minn Akbar sabiex tinbena l-belt kapitali tiegħu.
Il-post kien tassew għall-qalb Babur, li sejjaħlu Shukri (Ħajr), wara li l-lag kbir tiegħu ntuża mill-armati tal-Mugal. Annette Beveridge fit-traduzzjoni tagħha ta' Baburnama nnotat li Babur jindika li "Sikri" għandha tinqara "Shukri". Skont il-memorji tiegħu, Babur bena ġnien hemmhekk imsejjaħ il-"Ġnien tar-Rebħa" wara li rebaħ kontra Rana Sangha fil-periferiji tal-post. F'Humayun-Nama, Gulbadan Begum jiddeskrivi li fil-ġnien huwa bena paviljun ottagonali li kien jużah għar-rilassament u għall-kitba. Fiċ-ċentru tal-lag fil-qrib, huwa bena pjattaforma kbira. Fil-bażi ta' rdum tal-blat madwar kilometru mill-Hiran Minar hemm baoli. Dan x'aktarx li kien is-sit oriġinali b'kitba magħrufa li kienet tfakkar ir-rebħa tiegħu.
Il-belt ġiet stabbilita fl-1571 u ngħatat isem il-villaġġ ta' Sikri li kien jeżisti qabilha. Il-Buland Darwaza nbniet biex tagħti ġieħ il-kampanja rebbieħa tiegħu f'Gujarat, meta l-belt saret magħrufa bħala Fatehpur Sikri - "Il-Belt tar-Rebħa". Ġiet abbandunata minn Akbar fl-1585 meta mar jiġġieled f'kampanja militari fil-Punjab. Iktar 'il quddiem ġiet abbandunata għalkollox sal-1610. Ir-raġuni għal dan l-abbandun x'aktarx li kienet in-nuqqas ta' provvista tal-ilma, għalkemm jaf Akbar tilef l-interess fil-belt ladarba kienet inbniet biss bħala kapriċċ tiegħu. Ralph Fitch sostna li "Agra u Fatehpur Sikri huma żewġ bliet grandjużi ħafna, ferm iktar saħansitra minn Londra, u b'popolazzjoni kbira ħafna".
Filwaqt li kienet qed jissielet kontra l-battaljuni ta' Daulat Rao Sindhia f'Ottubru 1803, Gerard Lake ħalla l-biċċa l-kbira tal-affarijiet l-iktar skabrużi u l-kanuni tal-assedju fil-belt. Wara l-okkupazzjoni ta' Agra fl-1803, l-Ingliżi stabbilew ċentru amministrattiv hemmhekk sal-1850. Fl-1815, il-Markiża ta' Hastings ordnat it-tiswija tal-monumenti f'Sikri u f'Sikandra. Il-belt kienet ukoll muniċipalità mill-1865 sal-1904 u iktar 'il quddiem saret żona nnotifikata. Il-popolazzjoni fl-1901 kienet tammonta għal 7,147 ruħ.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Il-Panch Mahal. Fatehpur Sikri ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Arkitettura
xellug|daqsminuri|288x288px|Il-pjanta tal-kumpless irjali ta' Fatehpur Sikri. Fatehpur Sikri tinsab fuq għolja bil-blat, b'tul ta' madwar tliet kilometri (1.9 mil) u b'wisa' ta' madwar kilometru (0.62 mili). Il-belt bil-palazzi hija mdawra b'ħajt ta' sitt kilometri (3.7 mili) fuq tliet naħat u r-raba' naħa hija kkonfinata b'lag. B'mod ġenerali l-belt hija organizzata madwar din l-għolja b'għoli ta' madwar 40 metru, u bejn wieħed u ieħor għandha għamla ta' rombu. Il-konfigurazzjoni ġenerali tal-istrutturi tal-belt, speċjalment "il-konfigurazzjoni kontinwa u kompatta tal-ġonna, tas-servizzi u tal-faċilitajiet" li kienu jikkaratterizzaw il-belt, twassal biex arkeologi urbani jikkonkludu li Fatehpur Sikri nbniet primarjament sabiex ir-residenti famużi tagħha jkunu jistgħu jiddevertu u jgħixu fil-lussu.
L-arkitettura dinastika ta' Fatehpur Sikri kienet immudellata fuq għamliet u stili Timuridi. Il-belt inbniet l-iktar bil-ġebel tar-ramel aħmar. Hemm ukoll influwenzi ta' Gujarat fil-vokabularju u fit-tiżjin arkitettoniku tal-palazzi ta' Fatehpur Sikri. L-arkitettura tal-belt tirrifletti l-forom Induisti u Musulmani tal-arkitettura domestika li kienet popolari fl-Indja ta' dak iż-żmien. Il-preservazzjoni notevoli ta' dawn l-ispazji oriġinali tippermetti lill-arkeologi moderni jwettqu rikostruzzjoni tax-xeni mill-ħajja fil-qorti tal-Mugal, u jifhmu aħjar il-ġerarkija tar-residenti rjali u nobbli tal-belt.
Wieħed jaċċessa l-belt mid-daħliet tagħha tul il-ħajt iffortifikat twil ħames mili (tmien kilometri). Id-daħliet huma d-Daħla ta' Delhi, id-Daħla ta' Lal, id-Daħla ta' Agra, u d-Daħla ta' Birbal, id-Daħla ta' Chandanpal, id-Daħla ta' Gwalior, id-Daħla ta' Tehra, id-Daħla ta' Chor, u d-Daħla ta' Ajmeri. Il-palazz jinkludi l-palazz tas-sajf u l-palazz tax-xitwa għar-Reġina Mariam-uz-Zamani, magħrufa wkoll bħala Jodha Bai. daqsminuri|Il-Jama Masjid. daqsminuri|Il-Qabar ta' Salim Chishti. daqsminuri|Il-Forti ta' Fatehpur Sikri. daqsminuri|Il-Hiran Minar. Uħud mill-binjiet importanti ta' din il-belt, kemm reliġjużi kif ukoll lajċi, huma:
Fost il-binjiet l-oħra kien hemm it-Taksal (iz-zekka), id-Daftar Khana (l-Uffiċċju tar-Reġistri), il-Karkhana (l-istudjo rjali), il-Khazana (it-Teżor), il-Hammam (il-Banjijiet Torok), il-kwartieri ta' Darogha, l-istalel, il-karavanseraj, il-kwartieri ta' Hakim, eċċ.
Demografija
Skont iċ-ċensiment Indjan tal-2011, Fatehpur Sikri kellha popolazzjoni totali ta' 32,905 ruħ: 17,392 irġiel jew subien u 15,513 nisa jew bniet. Il-popolazzjoni b'età ta' bejn 0 sa 6 snin kienet tammonta għal 5,139 ruħ. L-għadd totali ta' nies litterati f'Fatehpur Sikri kien jammonta għal 17,236 ruħ, jiġifieri 52.4 % tal-popolazzjoni totali, b'litteriżmu maskili ta' 60.4 % u b'litteriżmu femminili ta' 43.4 %. Ir-rata effettiva tal-litteriżmu tal-popolazzjoni ta' Fatehpur Sikri b'età ta' iktar minn seba' snin kienet ta' 62.1 %, b'rata ta' litteriżmu maskoli ta' 71.6 % u b'rata ta' litteriżmu femminili ta' 51.4 %. Fl-2011 Fatehpur Sikri kellha 4,936 unità domestika.
Lingwa
Skont iċ-ċensiment Indjan tal-2011, 98.81 % tal-popolazzjoni identifikaw lilhom infushom bħala kelliema tal-Ħindi u 1.04 % identifikaw lilhom infushom bħala kelliema tal-Brajbhasha.
Amministrazzjoni
Fatehpur Sikri hija waħda minn ħmistax-il sede tad-distrett ta' Agra, bi 52 Gram panchayat (villaġġi) li jaqgħu taħtha.
Fatehpur Sikri hija kostitwenza tal-Lok Sabha, il-Kamra Inferjuri tal-Parlament Indjan, u fiha wkoll ħames segmenti oħra tal-Vidhan Sabha (l-assemblea leġiżlattiva) li huma:
B'kollox hemm 12-il villaġġ ta' Rajput ta' Sisodia qrib il-forti ta' Fatehpur Sikri fid-distrett ta' Agra. Dawn huma Daultabad, Nayavas, Satha, Korai, Behrawati, Byara, Undera, Kachora, Singarpur, Vidyapur, Onera u Arrua.
Trasport
Fatehpur Sikri tinsab madwar 39 kilometru (24 mil) minn Agra. L-eqreb ajruport huwa l-Ajruport ta' Agra (magħruf ukoll bħala l-Ajruport ta' Kheria), li jinsab madwar 40 kilometru (25 mil) minn Fatehpur Sikri. L-eqreb stazzjon tal-ferrovija huwa l-istazzjon ferrovjarju ta' Fatehpur Sikri, li jinsab madwar kilometru (0.62 mili) miċ-ċentru tal-belt. Il-belt hija kkollegata ma' Agra u ma' ċentri oħra fil-qrib permezz tat-toroq, u diversi servizzi regolari tal-karozzi tal-linja huma ġestiti minn UPSRTC, apparti l-kowċis tat-turisti u t-taxis.
Letteratura
Fl-illustrazzjoni poetika tagħha ta' inċiżjoni ta' pittura ta' William Purser, Futtypore Sicri, tal-1833, Letitia Elizabeth Landon tassoċja l-abbandun tal-belt minn Akbar mat-'tpattija tal-mejtin'.
Vita Sackville-West, fir-rumanz tagħha All Passion Spent, tambjenta l-laqgħa prinċipali bejn Deborah, is-Sinjorina Slane, u s-Sur FitzGeorge, f'Fatehpur Sikri."She stood again on the terrace of the deserted Indian city looking across the brown landscape where puffs of rising dust marked at intervals the road to Agra. She leaned her arms upon the warm parapet and slowly twirled her parasol. She twirled it because she was slightly ill at ease. She and the young man beside her were isolated from the rest of the world."Ir-rumanz ta' Salman Rushdie, The Enchantress of Florence, huwa parzjalment ambjentat f'Fatehpur Sikri fis-seklu 16.
Knisja ta' Boyana
Is-sezzjoni tal-Lvant tal-knisja fuq żewġ sulari oriġinarjament inbniet fl-aħħar tas-seklu 10 jew fil-bidu tas-seklu 11, imbagħad żdiedet is-sezzjoni ċentrali fis-seklu 13 taħt it-Tieni Imperu Bulgaru, u l-binja kollha tlestiet wara tkabbir ulterjuri lejn il-Punent f'nofs is-seklu 19. B'kollox hemm total ta' 89 xena b'240 figura umana mpittra mal-ħitan tal-knisja.
Gżejjer Eolji
daqsminuri|369x369px|Veduta tal-gżejjer mill-ajru Il-Gżejjer Eolji (bit-Taljan: Isole Eolie [ˈiːzole eˈɔːlje]), li xi kultant jissejħu wkoll il-Gżejjer Lipari wara l-ikbar gżira, huma arċipelagu vulkaniku fil-Baħar Tirren fit-Tramuntana ta' Sqallija. Isem il-gżejjer oriġina mis-semialla tal-irjieħ Eolu, mill-mitoloġija Griega. L-abitanti tal-gżejjer jissejħu Eoljani. Skont iċ-ċensiment tal-2011, il-gżejjer kellhom popolazzjoni permanenti ta' 14,224 ruħ; skont stima uffiċjali tal-1 ta' Jannar 2019, il-popolazzjoni żdiedet għal 15,419-il ruħ. Il-Gżejjer Eolji huma destinazzjoni turistika popolari, speċjalment fis-sajf, u jattiraw xi 600,000 viżitatur kull sena.
Knisja ta' Boyana
Storja u arkitettura
Il-Knisja ta' Boyana Church inbniet fi tliet stadji: fl-aħħar tas-seklu 10 sal-bidu tas-seklu 11, f'nofs is-seklu 13, u f'nofs is-seklu 19. L-eqdem sezzjoni (is-sezzjoni tal-Lvant) hija knisja żgħira bil-volti b'għamla ta' salib u b'apsida waħda b'riffieda interni b'għamla ta' salib.
Gżejjer Eolji
Hemm seba' gżejjer abitati: Lipari, Vulcano, Salina, Stromboli, Filicudi, Alicudi u Panarea; u sett ta' gżejriet u blat ħdejn Panarea msejħa Basiluzzo, Dattilo u Lisca Bianca.
Knisja ta' Boyana
Storja u arkitettura
It-tieni sezzjoni, biswit is-sezzjoni tal-Lvant, ġiet ikkummissjonata minn Sebastocrator Kaloyan u l-mara tiegħu Desislava f'nofs is-seklu 13. Din il-binja fiha żewġ sulari u nbniet qisha post funebri jew qabar. Tikkonsisti minn sepulkru tal-familja fil-pjan terran b'volta semiċilindrika u żewġ arkosolja mal-ħitan tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar, u kappella tal-familja fis-sular ta' fuq, b'disinn identiku għas-sezzjoni tal-Lvant. Fuq barra din is-sezzjoni hija mżejna b'ornamenti taċ-ċeramika.
Gżejjer Eolji
Ġeografija
L-għamla attwali tal-Gżejjer Eolji hija r-riżultat tal-attività vulkanika matul perjodu ta' 260,000 sena. Hemm żewġ vulkani attivi – Stromboli u Vulcano. L-attività vulkanika hija preżenti fil-biċċa l-kbira tal-gżejjer permezz ta' rilaxxi tal-fwar u ilmijiet termali. Permezz tal-attività vulkanika, il-ħamrija tal-gżejjer hija għammiela ħafna u din iffavuriet it-tkabbir tal-flora naturali.
Knisja ta' Boyana
Storja u arkitettura
L-aħħar sezzjoni nbniet bid-donazzjonijiet mill-komunità lokali f'nofs is-seklu 19. Il-knisja kienet magħluqa għall-pubbliku fl-1954 sabiex tiġi kkonservata u rrestawrata u reġgħet infetħet parzjalment biss fl-2006.
Gżejjer Eolji
Ġeografija
Ġeoloġikament, l-arċipelagu huwa definit bħala ark vulkaniku. L-oriġini tal-gżejjer hija frott il-moviment tal-qoxra tad-dinja bħala riżultat tal-moviment tal-plakki tettoniċi tad-dinja. Il-blata kontinentali Afrikana qed tiċċaqlaq b'mod kostanti lejn l-Ewropa. Is-subduzzjoni tagħha taħt il-plakka Ewropea tiġġenera l-magma, li titla' fil-wiċċ u tifforma l-vulkani. L-“Ark Eolju” huwa estiż fuq iktar minn 140 km, iżda ż-żona ta' instabbiltà ġeoloġika kkawżata mill-kolliżjoni bejn l-Afrika u l-Ewropa hija ferm ikbar. Din tinkludi Sqallija, Calabria, u Campania flimkien mal-Greċja u l-gżejjer tal-Eġew.
Knisja ta' Boyana
Storja u arkitettura
Bħala miżura ta' protezzjoni, ġiet installata l-arja kkundizzjonata biex it-temperatura tinżamm kostanti għal 17-18-il grad Ċelsju (62-64 Fahrenheit), b'tidwil li jarmi ftit sħana. Gruppi sa massimu ta' tmien viżitaturi jitħallew joqogħdu għal 10 minuti. Il-binja, li taqa' taħt il-ġestjoni tal-Mużew Storiku Nazzjonali tal-Bulgarija, infetħet għalkollox għall-pubbliku mill-Ministru għall-Kultura Stefan Danailov fit-2 ta' Ottubru 2008.
Gżejjer Eolji
Ġeografija
Is-seba' Gżejjer Eolji, li jkopru żona ta' 1,600 km2 u li jinsabu 12-il mil nawtiku mill-kosta ta' Milazzo fi Sqallija, oriġinaw fil-Baċir Tirren, biċċa art watja kbira fil-qiegħ tal-Baħar Tirren. L-iżbroffar tal-lava minn fond ta' xi 3,600 metru rriżulta fil-ħolqien tal-Gżejjer Eolji, flimkien ma' Ustica u sensiela ta' vulkani taħt il-baħar imsejħin Magnani, Vavilov, Marsili u Palinuro, u tnejn oħra mingħajr isem.
Preistorja
Il-preżenza tal-bniedem fuq l-arċipelagu ilha minn żmien il-qedem. X'aktarx, in-nies fiż-żminijiet preistoriċi ġew attratti mill-preżenza tal-kwantitajiet kbar ta' ossidjana, li hija blata vulkanika sewda bħal-lava iżda li tleqq bħall-ħġieġ. Bis-saħħa ta' din il-blata, il-Gżejjer Eolji kien waqfa importanti fir-rotot kummerċjali. L-ewwel insedjamenti li nstabu l-fdalijiet tagħhom kienu ta' żmien in-Neolitiċi bejn il-5500 u l-4000 Q.K., f'Lipari u Salina, fejn instabu traċċi ta' vażuni taċ-ċeramika u tal-ossidjana maħduma. L-ossidjana, li dak iż-żmien kienet materja prima importanti ħafna minħabba li kienet waħda mill-iktar materjali jaqtgħu li l-bniedem kien jaf bihom dak iż-żmien, wasslet għal traffiku kummerċjali intensiv: bis-saħħa ta' din il-materja prima, il-gżejjer tal-arċipelagu kellhom prosperità notevoli u għalhekk kien hemm ħafna strutturi tal-abitazzjoni u villaġġi. L-ossidjana tal-Gżejjer Eolji, instabet fi Sqallija, fin-Nofsinhar tal-Italja, fil-Ligurja, fi Provenza u fid-Dalmazja. Fil-gżira ta' Lipari nstab l-ikbar insedjament ta' dak iż-żmien. L-ossidjana minn Lipari kienet tiġi ttrasportata fi kwantitajiet kbar lejn il-gżira ta' Salina fejn kienet tinħadem.
Knisja ta' Boyana
Affreski
Il-knisja hija famuża fuq livell dinji l-iktar bis-saħħa tal-affreski tagħha tal-1259. Dawn jiffurmaw it-tieni saff fuq affreski li saru fis-sekli ta' qabel u jirrappreżentaw wieħed mill-iżjed monumenti kompluti u ppreservati tajjeb tal-arti Medjevali fil-Balkani.
Gżejjer Eolji
Preistorja
Bejn is-16 u l-14-il sekli Q.K., il-gżejjer saru iktar importanti fir-rotta kummerċjali tal-metalli, b'mod partikolari kienet tiġi skambjata l-landa li kienet tiġi ttrasportata bil-baħar mill-bogħod ħafna, eż. mill-Brittanja, u kienet tiġi ttranżitata mill-Istrett ta' Messina biex tiġi ttrasportata lejn l-Orjent.
Knisja ta' Boyana
Affreski
Hemm 18-il xena fin-narthex li juru l-ħajja ta' San Nikola. Il-pittur hawnhekk pinġa ċerti aspetti tal-istil ta' ħajja kontemporanja. Fil-Miraklu fuq il-Baħar, il-bastimenti u x-xedd ir-ras tal-baħħara jfakkru l-flotta Venezjana. Ir-ritratti tal-patruni tal-knisja — Sebastocrator Kaloyan u martu Dessislava, kif ukoll dawk tal-ksar Bulgaru Kostantinu Tikh u Tsaritsa Irina, huma maħsuba li huma fost l-iżjed affreski impressjonanti u reali fil-knisja, u jinsabu mal-ħajt tat-Tramuntana tal-knisja.