cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vjenna
Sal-bidu tas-seklu 20, Vjenna kienet l-ikbar belt fid-dinja fejn jitkellmu bil-Ġermaniż, u qabel id-diviżjoni tal-Imperu Awstro-Ungariku fl-Ewwel Gwerra Dinjija, il-belt kellha żewġ miljun abitant. Fil-preżent, il-belt hija it-tieni l-ikbar belt fejn jitkellmu bil-Ġermaniż wara Berlin, fil-Ġermanja. Vjenna tospita bosta organizzazzjonijiet internazzjonali ewlenin, inkluż in-Nazzjonijiet Uniti, l-OPEC u l-OSCE. Il-belt tinsab fil-parti tal-Lvant tal-Awstrija u hija qrib il-fruntieri tar-Repubblika Ċeka, tas-Slovakkja u tal-Ungerija. Dawn ir-reġjuni jaħdmu flimkien f'reġjun Ewropew tal-fruntiera magħruf bħala Centrope. Flimkien ma' Bratislava fil-qrib, Vjenna tifforma reġjun metropolitan bi tliet miljun abitant. Fl-2001, iċ-ċentru storiku tal-belt tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. F'Lulju 2017 tressqet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-Periklu. Barra minn hekk, Vjenna hija magħrufa bħala l-"Belt tal-Mużika" minħabba l-legat mużikali tagħha, peress li bosta mużiċisti klassiċi famużi bħal Beethoven u Mozart kien jgħixu u jaħdmu fi Vjenna. Vjenna jingħad ukoll li hija l-"Belt tal-Ħolm" minħabba li fiha kien jgħix l-ewwel psikoanalista tad-dinja, Sigmund Freud. L-għeruq ta' Vjenna nibtu fl-insedjamenti Ċeltiċi u Rumani bikrin li ttrasformaw f'belt Medjevali u Barokka. Hija magħrufa ferm għaliex kellha rwol ċentrali bħala ċentru mużikali Ewropew, minn żmien il-Klassiċiżmu ta' Vjenna sal-parti bikrija tas-seklu 20. Iċ-ċentru storiku ta' Vjenna huwa rikk b'binjiet arkitettoniċi mill-isbaħ, inkluż palazzi u ġonna Barokki, u r-Ringstraße tal-aħħar tas-seklu 19 mimlija binjiet grandjużi, monumenti u parks.
Vjenna hija magħrufa għall-kwalità għolja tal-għajxien. Fi studju tal-2005 fost 127 belt fid-dinja, l-Economist Intelligence Unit ikklassifikat il-belt fl-ewwel post (flimkien ma' Vancouver, il-Kanada u San Francisco, l-Istati Uniti) bħala l-aqwa bliet biex wieħed jgħix fihom. Bejn l-2011 u l-2015, Vjenna ġiet ikklassifikata fit-tieni post, wara Melbourne, l-Awstralja. L-"Istħarriġ tal-Kwalità tal-Ħajja" tal-2015 ta' Monocle kklassifika lil Vjenna fit-tieni post minn lista tal-iktar 25 belt fid-dinja "fejn wieħed jibbaża ruħu". L-"Istħarriġ tal-Kwalità tal-Ħajja" tal-2012 ta' Monocle kklassifika lil Vjenna fir-raba' post minn lista tal-iktar 25 belt fid-dinja "fejn wieħed jibbaża ruħu" (fl-2011 fis-sitt post u fl-2010 fit-tmien post). Il-UN-Habitat ikklassifika lil Vjenna bħala l-iżjed belt prosperuża fid-dinja fl-2012-2013. Il-belt ġiet ikklassifikata fl-ewwel post globalment għall-kultura ta' innovazzjoni tagħha fl-2007 u fl-2008, u fis-sitt post globalment (minn 256 belt) fl-Indiċi tal-Bliet tal-Innovazzjoni tal-2014, li analizza 162 indikatur fi tliet oqsma: il-kultura, l-infrastruttura, u s-swieq. Vjenna regolarment tospita konferenzi tal-ippjanar urban u sikwit tintuża bħala studju tal-każ mill-pjanifikaturi urbani. Bejn l-2005 u l-2010, Vjenna kienet l-ewwel destinazzjoni fid-dinja għall-kungressi u għall-konvenji internazzjonali. Tattira iżjed minn 6.8 miljun turista fis-sena.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|237x237px|Il-[[Katidral ta' San Stiefnu, Vjenna]] Iċ-Ċentru Storiku ta' Vjenna ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2001.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Gżira (lokalità)
Il-Gżira hija raħal fir-reġjun ċentrali ta' Malta li tinsab bejn Tas-Sliema u l-Imsida, u qrib Ta' Xbiex. Il-popolazzjoni tal-Gżira hija ta' 8,029 skont l-aħħar statistika ta' Marzu tal-2014. L-isem ta' din il-lokalità ġej mill-gżira msemmija għall-Gran Mastru António Manoel de Vilhena. Ix-xatt tal-Gżira għandu veduti tal-Belt Valletta mdawra bis-swar li joħolqu sfond għall-Gżira Manoel, il-marina u l-ġnien pubbliku.
Storja tal-belt
F'nofs is-seklu 19 inbniet villa fil-Gżira mill-Kavallier Jacob Tagliaferro. Bil-mod il-Gżira bdiet tiżviluppa f'subborg tal-klassi tal-ħaddiema f'Tas-Sliema. Sas-snin sebgħin, il-Gżira kellha ħafna bars, partikolarment is-Snake Pit, il-Britannia u l-Granada fil-viċinanza tax-Xatt, liema attività ekonomika ntemmet meta l-Forzi Armati Ingliżi telqu minn Malta fil-31 ta' Marzu 1979.
Mal-qalba tas-seklu 21, il-Gżira rat boom tal-proprjetà immobbli, u bini ġdid, l-aktar appartamenti, jissostitwixxu l-bini l-antik. Il-Gżira illum tospita komunità ta' negozji f'lukandi, ristoranti, istituzzjonijiet finanzjarji, kumpaniji legali, kumpaniji tal-imħatri onlajn, proprjetà immobbli u uffiċċji qalb għad ta' residenti Maltin u ta' diversi entitajiet oħra. Il-Gżira hija magħrufa bħala belt pjuttost multikulturali, bi gruppi ta' immigranti stabbiliti u integrati sew.
Ir-raġuni ewlenija għall-popolarità ta' din il-belt hija li tinsab f'naħa pjuttost ċentrali ta' Malta, viċin sew tal-Università ta' Malta kif ukoll tal-belt kapitali, Valletta.
Fil-Gżira hemm it-triq D'Argens li bis-saħħa tagħha beda l-iżvillupp f'Tas-Sliema u San Ġiljan. L-attivitajiet ewlenin tal-Gżira jinkludu industriji tas-servizzi, ħwienet kummerċjali u servizzi edukattivi. Il-kumpanija internazzjonali tal-imħatri Tipbet għandha l-kwartieri ġenerali tagħha fi Triq Sir William Reid u t-Teatru Orpheum jinsab ukoll fil-Gżira.
Ir-rata tal-kriminalità fil-Gżira hija relattivament baxxa, u din il-belt hija ġeneralment sigura daqs il-bqija ta' Malta u Għawdex. Il-popolazzjoni tal-Gżira kienet pjuttost stabbli matul dawn l-aħħar snin. F'Marzu tal-2014 kien hemm 8,029 persuna jgħixu fil-Gżira.
Il-Knisja Parrokkjali
Il-knisja parrokkjali tal-Gżira hija ddedikata lill-Madonna tal-Karmnu. Il-festa annwali tagħha tiġi ċċelebrata fit-tieni Ħadd ta 'Lulju.
Il-knisja parrokkjali tal-Gżira hija magħrufa lokalment bħala tal-Ġebla. Dan b'referenza għal inċident li seħħ fil-qrib fl-10 ta' Lulju 1902. Tliet baħrin Brittaniċi fis-sakra, William Walls, Charles Thurbull u John Packhun, riedu jidħlu f'bar, li dak il-ħin kien magħluq. Meta Karmnu Brincat, is-sid tal-bar, irrifjuta li jiftaħ, il-baħrin bdew jitfgħu l-ġebel lejn il-post. Waħda minn dawn il-ġebel laqat niċċa żgħira b'ritratt tal-Madonna tal-Karmnu li kien hemm barra l-bar. Il-ġebla kissret il-ħġieġa tal-qafas, iżda ma għamlitx kuntatt mar-ritratt innifsu, li baqa‘ intatt. Minkejja r-riħ, il-ġebla baqgħet imwaħħla fil-ħġieġ imkisser. Il-ġebla tneħħiet minn Rev. Anton Manché u ttieħdet fil-Knisja Parrokkjali ta' Stella Maris f'Tas-Sliema, fejn il-kappillan kien ir-Rev. Francis Vincent Manché, ħu Anton. Sar talb u servizzi għar-riparazzjoni għal tlett ijiem u wara Dun Anton Anton Manché rnexxielu jwaqqaf kappella żgħira fil-Gżira fejn ittieħed dan l-inkatru kemm imsejjaħ tal-Madonna tal-Ġebla.
Il-qafas, il-ħġieġ imkisser u l-ġebla li ntefgħet fuq ir-ritratt tal-Madonna ġew ippreservati u għadhom esebiti f'din il-knisja sal-lum.
Fis-7 ta' Lulju 1913 l-Isqof Pietro Pace ddikjara l-kappella bħala viċi-parroċċa.
Fil-15 ta' Mejju 1921, l-Isqof Mauro Caruana ddikjara l-kappella bħala parroċċa. Dun Anton Manché kien l-ewwel kappillan u taħt id-direzzjoni tiegħu bejn l-1921 u l-1935 inbniet il-knisja parrokkjali eżistenti.
It-tieni kappillan fl-istorja tal-parroċċa tal-Gżira kien Dun Carlo Manché. Sar kappillan tal-Gżira fit-12 ta' Marzu 1935 u dam jokkupa din il-kariga sal-mewtiu fit-18 ta' Novembru 1950.
Bliet tewmin
Il-Gżira hija ġemellata ma' Glyfada fil-Greċja u Wałbrzych fil-Polonja.
Gujana
Il-Gujana, uffiċjalment ir-Repubblika Ko-operattiva tal-Gujana hi stat sovran fuq il-kosta tat-tramuntana tal-Amerika t'Isfel. Kulturalment, il-Gujana hija parti mill-Karibew Anglofonu. Il-Gujana hija waħda mill-ftit pajjiżi tal-Karibew li mhiex gżira. Il-Komunità tal-Karibew (CARICOM), li l-Gujana hija membru tagħha, għandha l-kwartieri tas-Segretarjat tagħha fil-belt kapital tal-Gujana, Georgetown.
Hija tillimita lejn it-tramuntana mal-Oċean Atlantiku, lejn il-lvant mas-Surinam, lejn il-punent mal-Venezwela u fin-nofsinhar mal-Brażil. L-eżenzjoni Gujaniża hija ffurmata minn bażi ċatta fuq il-kosta, li tikkostitwixxi ż-żona agrikola fejn hija kkonċentrata 90% tal-popolazzjoni.
Gujana Brittanika (British Guiana) (13 ta' Awwissu, 1814-26 ta' Mejju, 1966)
Il-Gujana Brittanika kienet l-isem ta' kolonja Brittanika fuq il-kosta tat-tramuntana tal-Amerika t’Isfel, issa n-nazzjon indipendenti tal-Gujana.
Iż-żona inizjalment kienet mitluba mill-Ispanjoli, u aktar tard mill-Olandiżi u organizzata fil-kolonji ta 'Essequibo, Demerara u Berbice.4 Dawn it-tliet kolonji nqabdu mill-Ingliżi fl-1796 matul il-Gwerra ta' l-Ewwel Koalizzjoni, u ġew ċeduti uffiċjalment lill- Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda fl-1814 u kkonsolidat f’kolonja waħda fl-1831. Il-kapitali tal-kolonja kienet il-belt ta’ Georgetown (magħrufa bħala Stabroek qabel l-1812). Il-Gujana saret Repubblika indipendenti tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq fis-26 ta' Mejju, 1966.
Motto: Damus petimusque vicissim (Latin: Nagħtu u nirċievu bi tpattija); Innu: God Save the King/Queen; Kapital. Georgetown/Stabroek; Entità: Kolonja tar-Renju Unit; Lingwa Uffiċjali: Ingliż; Żona (1966): 214,970 km²; Munita Dollaru tal-Indi tal-Punent Brittaniku sal-1965, imbagħad Dollaru tal-Karibew tal-Lvant sal-1966; Perjodu Storiku: Kolonizzazzjoni Brittanika tal-Ameriki u l-Karibew; 13 ta' Awwissu, 1814-Trattat Anglo-Olandiż tal-1814, 26 ta' Mejju, 1966-Indipendenza tal-Gujana; Forma ta' Gvern: Kolonja; Membru ta': Imperu Brittaniku.
Ribelljoni Demerara tal-1823
thumb|L-iskjavi jġiegħlu l-irtirar tas-suldati Ewropej immexxija mill-Logutenent Brady. Ir-Ribelljoni Demerara tal-1823 kienet rewwixta li tinvolvi aktar minn 10,000 ruħ skjavi li seħħet fil-kolonja Demerara-Essequibo (il-Gujana). Ir-ribelljoni, li bdiet fit-18 ta’ Awwissu 1823 u damet jumejn, kienet immexxija minn skjavi bl-ogħla status. Parzjalment kienu qed jirreaġixxu għat-trattament ħażin u x-xewqa għal-libertà; barra minn hekk, kien hemm twemmin mifrux u żbaljat li l-Parlament għadda abbozz ta’ liġi dwar l-emanċipazzjoni, iżda l-mexxejja kolonjali żammewha. Instigata primarjament minn Jack Gladstone, skjav fuq il-pjantaġġun "Success", ir-ribelljoni kienet tinvolvi wkoll lil missieru, Quamina, u membri anzjani oħra tal-grupp tal-knisja tiegħu. Ir-ragħaj Ingliż tagħhom, John Smith, kien implikat.
Ir-ribelljoni fil-biċċa l-kbira mhux vjolenti ġiet mgħaffeġ brutalment mill-kolonisti taħt il-Gvernatur John Murray. Inqatlu ħafna skjavi: l-istimi tan-numru ta’ vittmi tal-ġlied ivarjaw minn 100 għal 250. Wara li waqqaf l-insurrezzjoni, il-gvern ikkundanna 45 raġel ieħor għall-mewt u 27 ġew eżegwiti. Il-korpi tal-iskjavi eżegwiti ġew murija fil-pubbliku għal xhur wara biex jiskoraġġixxu oħrajn. Jack ġie deportat lejn il-gżira ta’ Santa Luċija wara r-ribelljoni wara talba għall-clemenza minn Sir John Gladstone, is-sid tal-pjantaġġun “Success”. John Smith, li kien tressaq il-qorti marzjali u kien qed jistenna l-kelma tal-appell tiegħu kontra sentenza tal-mewt, miet martri għall-kawża abolizzjonista.
L-aħbar tal-mewt ta’ Smith saħħet il-moviment abolizzjonist fil-Gran Brittanja. Quamina, li hu maħsub li kien il-veru mexxej tar-ribelljoni, ġie ddikjarat eroj nazzjonali wara l-indipendenza tal-Gujana. It-toroq u l-monumenti ġew iddedikati lilu fil-kapitali ta’ Georgetown, il-Gujana.
Difiża ta' Malta fi Żmien l-Ingliżi
Fl-ewwel nofs tas-seklu dsatax il-militar Ingliż f'Malta utilizza bosta mill-istess fortifikazzjonijiet li ħalla warajh l-Ordni ta' San Ġwann, biss b'xi tibdiliet, l-aktar fil-Belt Valletta u fis-swar tal-Kottonera. Fit-tieni nofs tas-seklu dsatax l-Ingliżi bdew jibnu fortizzi ġodda tagħhom, l-aktar wara l-1875. Hu x'inhu, il-militar Ingliż ħadem bis-sħiħ biex itejjeb id-difiża tal-gżejjer Maltin, l-aktar fin-naħa tal-Port il-Kbir fejn il-bastimenti tagħhom kienu rmiġġjati lesti biex jintervjenu f'kull inkwiet politiku u militari li seta' jseħħ fil-Mediterran u l-madwar. Fl-1828 il-Kaptan Jones ippreżenta lill-gvern kolonjali rapport ta’ kif kellhom jittejbu s-swar ta’ Malta. Fost affarijiet oħra huwa kien tal-fehma li s-swar tal-Kottonera kellhom ikunu addatatti, l-aktar f'dak li għandu x'jaqsam mal-bosta daħliet. Dawn ħafna minnhom ġew magħluqa, bħal pereżempju id-daħla ta' San Ġakbu, ta' San Lwiġi u dik ta' San Ġwann Tgħuxa.
Fuq in-naħa ta' ġewwa tas-swar tal-Kottonera, is-swar ttaqbu b'casemates minn fejn is-suldati setgħu jisparaw bl-ixkubetti. Donnu hawn kellhom il-ħsieb li s-swar setgħu anki jservu ta' difiża kontra l-għadu li jattakka min-ġewwa.
Fortizzi
Waħda mill-eqdem fortizzi li bnew l-Ingliżi kienet appuntu bejn is-swar ta' barra u dawk ta' ġewwa fuq il-linji tal-Kottonera. Din kienet il-Fortizza Verdala (1852). Barra din il-fortizza fuq in-naħa ta' Notre Dame Gate inbniet it-trunċiera ta’ San Klement, bl-iskop li jekk l-għadu jirnexxielu jirbaħ s-swar ta' barra u jidħol ġewwa dan isib swar oħra b'difiża soda mis-suldati li setgħu jisparaw għal fuqhom mill-casements.
fl-1854-56 il-Gwerra tal-Krimea ġiegħlet l-Ingliżi jaħsbu. Fl-1866, il-Kurunell william Jervois kien għamel rapport ġenerali tat-titjib fid-difiża tal-gżejjer Maltin.Fl-1871 kemm l-Italja kif ukoll il-Ġermanja irnexxielhom jaslu biex kull wieħed minnhom junifika lilu nnifsu f'pajjiż sovran. Aktar tard, fis-sebgħinijiet. meta l-Ġermanja kif ukoll l-Italja bdew jimmiraw biex ikollhom l-armata, il-flotta u l-kolonji tagħhom, l-Ingilterra bdiet taħseb biex issaħħaħ id-difiża ta' Malta għalli jista' jinqala'.
Hekk kif fil-Mediterran kien irewwaħ xi periklu ta' gwerra l-Ingliżi kienu jduru dawra madwarhom biex jaraw x'jistgħu iżidu b'mod ta' difiża ma' dak li diġa kien hemm. Naturalment, l-esiġenza tat-tibidl fil-kwalità ta' fortifikazzjoni kienet relatata wkoll mal-invenzjoni u l-użu ta' armamenti ġodda. Fost l-ewwel kostruzzjonijiet ta’ difiża kien hemm il-fortizzi ta’ San Leonardu, Santu Rokku, u l-batterija tal-ponta ta’ tas-Sliema. Fortizzi oħra li ntużaw kienu l-batteriji ta' żmien l-Ordni, l-aktar f'bajjiet ma' kull naħa ta' Malta, l-aktar daqs disa’ batteriji qrib il-port ta’ Marsamxett u l-Port il-Kbir.
Fost l-iktar fortizzi importanti li nbnew kien hemm dawk ta’ Cambridge f'Tas-Sliema, u tar-Rinella, fil-Kalkara. Inbniet fortizza oħra f'Tas-Sliema li llum nafuha bħala l-Fortizza fuq ix-Chalet / Għar id-Dud. Fiż-żewġ fortizzi ta' Cambridge u tar-Rinella tqiegħdu żewġ kanuni Armstrong tal-100 tunnellata l-wieħed biex dawn iwasslu 'l bogħod u anki jgħarrqu bastimenti li jazzardaw jersqu lejn il-Port il-Kbir biex jattakkaw il-vapuri fil-port. Minn dawn iż-żewġ kanuni għad fadal biss dak ta’ Forti Rinella.
Linji ta' Difiża
Fit-tmeninijiet tas-seklu tmintax kien ġie deċiż li jinbnew erba' fortizzi fuq l-għoljiet (Ing. ridge) magħrufa bħala tad-Dwejra li jibdew min-naħa ta' Fomm ir-Riħ u jaqsmu l-gżira sal-kosta tat-Tramunta sal-Madliena u Pembroke. Dawn il-fortizzi huma magħrufa bħala ta' : i. Binġemma; ii. Mosta; iii. Madliena; iv. Pembroke. Dan ix-xogħol ħa bosta snin biex jitlesta. Bħala parti minn dan il-proġett imbagħad ittella' ħajt, kultant aktar qisu ċint baxx, biex jaqta' linja u jgħin fil-komunikazzjoni bejn dawn il-fortizzi min-naħa għall-oħra ta' Malta. Dawn bdew jissejħu l-Victoria Lines minħabba li nbnew fi żmien meta r-Reġina Victoria kienet ser tagħlaq 60 sena bħal reġina tal-Imperu Ingliż. Biss, din is-sistema wara ftit uriet li ma kinetx effikaċi kif kien mistenni. Sal-1900 din is-sistema ta' difiża ma kinetx aktar ta' siwi f'għajnejn l-amministraturi militari Ingliż. Mhux talli hekk, talli meta sar 'attakk simulat' l-'għadu' (jiġifieri suldati Ingliżi stess li għamlu l-attakk) irnexxilhom jinfiltraw u jirbħu din id-difiża.
Difiża aktar riċenti
L-istess fortifikazzjonijijet issaħħu meta wasal iż-żmien tal-Ewwel Gwerra u t-Tieni Gwerra Dinjija riispettivament. Ħafna mill-fortizzi ta' madwar il-kosta, kif ukoll dawk ta' fuq l-għoljiet kienu anki rinfurzati bil-konkos (reinforced concrete). Eżempju ta' dan jidher fil-fortizza ta' San Luċjan, f'Marsaxlokk, Il-Fortizza tal-Madliena u l-Fortizzi l-oħra tal-Victoria Lines. F'diversi postijiet, l-aktar mal-kosta, ittellgħu torrijiet żgħar tal-konkos rinfurzati bħala anti-aircraft. Eżempju ta' dawn huma dawk li għadhom jidhru madwar is-swar tal-Belt, l-aktar qrib Sant'Iermu, dik li hemm T'Alla u Ommu u oħrajn.
Wara t-Tieni Gwerra Dinjija dawn il-fortifikazzjonijiet malajr spiċċa l-użu tagħhom għaliex ma kinux jifilħu kontra l-armamenti aktar moderni u effikaċi li dejjem kienu qed ikunu introdotti. Issa wieħed ried anki jaħseb għall-possibilità ta' difiża kontra attakki li setgħu ikunu nukleari. Għal dan kien sar xi tentattif ta' xogħlijiet mill-Ingliżi sakemm wasal iż-żmien li l-Ingliżi bdew jabbandunaw l-ideat tagħhom dwar l-użu ta' Malta bħala kolonja u fortizza, lejn l-aħħar tas-snin ħamsin.
Lista ta' Fortizzi ta' żmien l-Ingliżi
Lyubov Panchenko
Lyubov Mykhailivna Panchenko (bl-Ukren: Любов Михайлівна Панченко; twieldet fit-2 ta' Frar 1938 – mietet fit-30 ta' April 2022) kienet artista viżiva u disinjatriċi tal-moda Ukrena. Hija kienet membru tal-Unjin tan-Nisa Ukreni. Kienet parti mis-Sixtiers, grupp ta' artisti tas-snin 60 tas-seklu 20 li reġa' qanqal il-kultura Ukrena matul l-Illaxkar ta' Khrushchev.
Ħajja
Lyubov twieldet fit-2 ta' Frar 1938 fil-villaġġ ta' Yablunka. Fl-aħħar tas-snin 50 tas-seklu 20 hija ggradwat mill-Iskola tal-Arti Applikata ta' Kiev (fid-dipartiment tar-rakkmu). Iktar 'il quddiem, hija ħadmet f'ħanut tal-ħjata u fl-istess żmien wessgħet l-orizzonti tal-għarfien tagħha rigward l-arti, u saret interessata ħafna fil-linocut. Fl-1968 hija daħlet fid-dipartiment ta' filgħaxija tal-Fakultà tal-Grafika tal-Akkademja Ukrena tal-Istampar. Fis-snin 60 tas-seklu 20 hija ngħaqdet mal-Klabb taż-Żgħażagħ Kreattivi "Сучасник" u saret membru tas-sezzjoni letterarja tagħha, Brama.
Panchenko ħadmet fl-Istitut Teknoloġiku tad-Disinn u tal-Inġinerija bħala disinjatur tal-moda u fid-Dar Repubblikana tal-Mudelli. Dak iż-żmien, it-talent brillanti tagħha ffjorixxa: hija ħolqot sensiela ta' pitturi bl-akkwarelli, mudelli tal-ilbies, mudelli tar-rakkmu, grafika għall-kotba u tpinġijiet. Ħafna mix-xogħlijiet tagħha bir-rakkmu ntwerew fir-rivista "Mara Sovjetika".
Hija kienet magħrufa għaliex iddefendiet il-lingwa u l-kultura Ukrena. Hija pittret bajd tal-Għid pysanka, irrakkmat kostumi nazzjonali għall-kori, u ġabret il-flus biex tgħin lill-priġunieri politiċi li kienu qed jiskontaw sentenzi għall-"azzjoni u l-propaganda tagħhom kontra l-Unjoni Sovjetika". Bil-parteċipazzjoni tagħha, it-tradizzjoni tal-innijiet koliadka u tax-xeni tan-natività vertep reġgħet ingħatat il-ħajja fi Kiev.
Panchenko ngħatat il-Premju Vasyl Stus fl-2001.
Minħabba l-ispirazzjonijiet Ukreni evidenti fix-xogħol tagħha, hija qatt ma kellha wirja matul l-era Sovjetika. Finanzjarjament kienet tiddependi fuq ix-xogħol tagħha tar-rakkmu u tal-moda.
Panchenko mietet fir-raħal ta' Bucha fit-30 ta' April 2022, meta kellha 84 sena. Ġie rrapportat li hija mietet bil-ġuħ ikkawżat mill-invażjoni Russa tal-2022 fl-Ukrajna.
Wirjiet
Fl-2008, il-Mużew Nazzjonali tal-Letteratura tal-Ukrajna organizza wirja biex tiġi ċċelebrata Lyubov Panchenko. Yevhen Sverstiuk, attivist tad-drittijiet tal-bniedem u poeta ta' dak iż-żmien irrimarka: "Huwa ċar li dawn ix-xogħlijiet għandhom il-marka ta' ġenju. Hi tgħix fid-dinja tagħha, u tiftaħ din id-dinja għalina lkoll".
Fl-2014, il-Mużew ta' Hrushevsky fil-belt kapitali Kiev ippreżenta l-wirja msejħa "Id-Dinja Tiegħi" («Світе мій!»).
Ix-xogħlijiet ta' Panchenko jintwerew ukoll fil-kollezzjonijiet privati u fil-Mużew tas-Sixtiers fi Kiev.
Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton
daqsminuri|277x277px|It-trażmettitur tal-mewġ twil ta' Varberg L-Istazzjon tar-Radju ta' Grimeton (pronunzja bl-Iżvediż: [ˈɡrɪ̂mːɛˌtɔn]) fin-Nofsinhar tal-Iżvezja, qrib Varberg f'Halland, huwa stazzjon bikri tat-telegrafija bla fili Transatlantika bil-mewġ twil li nbena fl-1922-1924, u li ġie ppreservat bħala sit storiku. Mis-snin 20 sas-snin 40 tas-seklu 20 intuża għat-trażmissjoni ta' telegrammi bil-kodiċi Morse lejn l-Amerka ta' Fuq u lejn pajjiżi oħra madwar id-dinja. Matul it-Tieni Gwerra Dinjija kien l-unika kollegament ta' telekomunikazzjoni li kellha l-Iżvezja mal-bqija tad-dinja. Kien l-unika eżempju eżistenti ta' teknoloġija bikrija tat-trażmissjoni bir-radju qabel l-użu tal-elettronika msejħa alternatur ta' Alexanderson. L-istazzjon sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2004, u ġie deskritt bħala "monument straordinarju li jirrappreżenta l-proċess ta' żvilupp tat-teknoloġija tal-komunikazzjoni fiż-żmien wara l-Ewwel Gwerra Dinjija". L-istazzjon tar-radju huwa wkoll sit ewlieni tar-Rotta Ewropea tal-Wirt Industrijali. It-trażmettitur għadu operattiv, u kull sena f'jum imsejjaħ Jum Alexanderson jinxtegħel u jittrażmetti trażmissjonijiet qosra ta' prova bil-kodiċi Morse, li jistgħu jiġu riċevuti fl-Ewropa kollha.
Storja
xellug|daqsminuri|248x248px|L-Alternatur ta' Alexanderson Għall-ħabta tal-1910, il-pajjiżi industrijali bdew jibnu networks ta' stazzjonijiet qawwijin tar-radjutelegrafija transoċeanika bil-mewġ twil sabiex jikkomunikaw telegrafikament ma' pajjiżi oħra. Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, ir-radju sar teknoloġija strateġika meta l-pajjiżi ndunaw li pajjiż mingħajr kapaċità tar-radju fuq distanza twila seta' jiġi iżolat mill-bqija tad-dinja minn għadu li sempliċement jaqta' l-kejbils tat-telegrafija ta' taħt il-baħar tiegħu. Fl-1921, id-dipendenza ġeografika tal-Iżvezja fuq in-networks ta' kejbils ta' taħt il-baħar ta' pajjiżi oħra, u t-telf temporanju ta' dawk il-konnessjonijiet vitali matul il-gwerra, immotivaw lill-Parlament Żvediż jieħu deċiżjoni favur il-bini ta' stazzjon tar-radjutelegrafija fl-Iżvezja biex jittrażmetti traffiku ta' telegrammi minn naħa għall-oħra tal-Oċean Atlantiku.
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija (1939-1945), l-istazzjon laħaq il-qofol tiegħu, meta kien jintuża bħala l-istazzjon ewlieni ta' komunikazzjoni tal-Iskandinavja mal-bqija tad-dinja. Mill-ġdid, il-konnessjonijiet bil-kejbils tal-komunikazzjoni taħt il-baħar malajr inqatgħu mill-pajjiżi fil-gwerra u t-trażmissjonijiet radjutelegrafiċi kienu kollegament mal-bqija tad-dinja. L-istazzjon baqa' jintuża għat-trażmissjonijiet navali sal-1960.
L-Istazzjon tar-Radju ta' Grimeton illum il-ġurnata huwa l-uniku stazzjon li għad fadal fin-network Transatlantiku ta' disa' stazzjonijiet tal-mewġ twil li kienu nbnew bejn l-1918 u l-1924, kollha kemm huma mgħammra b'alternaturi ta' Alexanderson. Fl-2004 l-istazzjon żdied fil-lista ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. It-trażmettitur ta' Grimeton huwa l-aħħar eżempju eżistenti ta' alternatur ta' Alexanderson. L-istazzjon huwa l-uniku stazzjon tar-radju li għad baqa' mill-era ta' qabel it-tubu vakwu u għadu f'kundizzjoni operattiva. Kull sena, f'jum magħruf bħala Jum Alexanderson, li jaħbat jew fl-aħħar Ħadd f'Ġunju, jew fl-ewwel Ħadd f'Lulju, skont liema minnhom ikun l-eqreb tat-2 ta' Lulju, is-sit ikun operattiv u miftuħ għall-pubbliku, it-trażmettitur jinxtegħel u jittrażmetti messaġġi ta' prova fuq 17.2 kHz bis-sinjal tas-sejħa SAQ, li jistgħu jiġu riċevuti fl-Ewropa kollha.
Prinċipju operattiv
xellug|daqsminuri|273x273px|L-istazzjon minn ġewwa Il-prinċipju li jintuża għat-tħaddim tal-istazzjon huwa ta' ġeneratur (imsejjaħ ukoll alternatur) b'għadd kbir eżatt ta' poli, imħaddem b'veloċità eżatta li taqbel mal-għadd ta' bidliet bejn il-poli, u bil-frekwenza mixtieqa tal-output (f = poli/2 * dawriet). It-trażmettitur jinxtegħel u jintefa skont il-kodiċi Morse ta' sinjalar u b'hekk il-mutur ibiddel ħarira l-frekwenza. B'hekk il-frekwenza tkun 'il barra mill-banda dejqa tal-antenna u għaldaqstant tiġi trażmessa b'inqas potenza. Fil-fatt b'hekk tinħoloq kjavi bikrija u għaqlija ta' bidliet fil-frekwenzi (bl-Ingliż: frequency shift keying (FSK)). Matul il-kostruzzjoni tal-istazzjon, dan kien l-uniku mod magħruf biex ikun hemm output ta' potenza kbira ħafna bir-radjufrekwenzi. Il-prinċipju jaħdem qisu wieħed qed idawwar id-dinamo ta' rota: dinamo pereżempju jkollu erba' poli u billi dan jiddawwar b'100 dawra fis-sekonda, l-output ikun ta' 200 Hertz. Jekk l-għadd ta' poli fid-dinamo jiżdied għal 80, l-istess veloċità tipproduċi sinjal ta' 4 kHz. Jekk jiżdiedu kemm l-għadd ta' poli kif ukoll il-veloċità tad-dawriet, il-frekwenzi iktar għoljin isiru possibbli.
Dijagramma skematika tal-prinċipju
daqsminuri|247x247px|Il-prinċipju ta' ġeneratur b'diversi poli għall-ħolqien tar-radjufrekwenzi Bejn il-punti a u b ikun hemm sinjal ta' 15 (peress li jkun hemm 30 poli) li jiġi mmultiplikat bl-għadd ta' dawriet. Il-virga tad-dawrien bi trembil elettriku li joħolqu koljatura tgħaddi minn sekwenza ta' poli manjetiċi tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar. Dan il-proċess joħloq kurrent alternat fil-punti a u b. Dan il-mudell ippreżentat fid-dijagramma skematika fih kalamiti fissi (statur) u koljatura rotatorja (rotor). Il-postijiet ta' dawn it-tnejn jistgħu jinbidlu biex il-kalamiti jkunu qed iduru fin-nofs u l-koljaturi jkunu f'għamla ta' ċirku madwarhom. B'hekk it-trasferiment tas-sinjal tal-koljatura lejn l-istadji li jmiss (in-network tal-irfinar tal-frekwenzi u l-antenna) ikun iktar faċli.
Sistema tal-antenna
Is-sistema tal-antenna, li tikkonsisti minn wajer tal-antenna mirfuda fuq torrijiet bħal dawk li jirfdu l-linji tal-elettriku b'tensjoni għolja, għandha effiċjenza baxxa ħafna minħabba l-fatt li t-tul tal-antenna xorta waħda huwa relattivament żgħir meta mqabbel mat-tul tal-mewġ tal-output.
Dettalji tekniċi
xellug|daqsminuri|Antenna perjodika tal-mewġ qasir Sabiex tinkiseb medda massima, bħal stazzjonijiet oħrajn tar-radjutelegrafija transoċeanika l ta' dak iż-żmien, l-istazzjon kien jittrażmetti fil-banda ta' frekwenzi baxxi ħafna, bi frekwenza ta' 17.2 kilohertz u b'hekk it-tul tal-mewġ kien ikun bejn wieħed u ieħor ta' 17,442-il metru. Minkejja li l-antenna kienet tkun twila bejn wieħed u ieħor żewġ kilometri, xorta waħda kienet tkun qasira meta mqabbla mat-tul tal-mewġ u b'hekk ma tantx kienet effiċjenti. Kull wieħed mis-sitt arbli tal-antenna fih sezzjoni trasversali ta' 46 metru fuq nett b'għoli kumplessiv ta' 127 metru. Illum il-ġurnata fuqhom hemm tmien kondutturi tal-antenna għalkemm oriġinarjament kien hemm 12.
Fuq l-istatur hemm 64 trembil tal-alternatur/ġeneratur, u kull wieħed jipprovdi 100 V sa 30 A, jiġifieri bejn wieħed u ieħor 3 kW. B'hekk il-qofol tal-potenza tal-output tar-radjufrekwenzi huwa ta' madwar 64 x 3 kW jew 200 kW, għalkemm illum il-ġurnata normalment jiġi limitat sa madwar 80 kW. Ir-rotor huwa ċirku tal-azzar b'dijametru ta' 1.6 metru u bi ħxuna ta' madwar 7.5 cm fil-periferija. Madwar iċ-ċirkonferenza tiegħu fih 488 slott mimlijin bir-ram isfar. Id-distakk tal-arja bejn l-istatur u r-rotor hija ta' 1 mm jew inqas. Il-mutur li jħaddem il-ġeneratur kapaċi jasal sa 500 HP (bejn wieħed u ieħor 370 kW). Dan huwa fornut minn provvista ta' 2,200 V minn provvista b'żewġ fażijiet li tirriżulta minn trasformatur, b'dawrien ta' 711.3 rpm, biex tinkiseb il-frekwenza operattiva speċifikata. Is-sett kollu tat-trażmettitur jiżen madwar 50 tunnellata.
Sit ta' Wirt Dinji
L-Istazzjon tar-Radju ta' Grimeton ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2004.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Mariupol
thumb|L-istemma araldika thumb|Lokazzjoni thumb|Daħla għall-belt thumb|Monument thumb|il-Kunsill tal-Belt thumb|Teatru thumb|Il-belt billejl Mariupol (Ukren — Маріуполь, Ingliż — Mariupol) — hija belt fix-Xlokk tal-Ukrajna; port fuq il-Baħar ta' Azov. Mariupol tinsab fir-reġjun ta' Donetsk. Il-ċentru tal-belt storika jinsab fil-konfluwenza tax-xmajjar Kalchik u Kalmius, fil-Baħar ta' Azov.
Etimoloġija
L-isem moderna ta' Mariupol ġej mill-kelma "poli" (bil-Grieg «Πόλη» — belt) u tfisser "Belt ta' Marija" (ad unur il-werrieta għat-tron, Maria Fedorovna).
Storja
Dehret l-ewwel knisja, u sena wara, l-gvern Russu Tsarist iddeċieda li jirriloka hawn 18,408 Grieg mill-Krimea għaliex kienu oppressi mit-Tatari hemmhekk. Sistemazzjoni mill-ġdid tal-Krimea tal-Griegi kienet immexxija minn Injazju Metropolitan, li l-belt kienet imsemmija għalih għal żmien twil wara. Mid-29 ta' Settembru 1779, il-belt ħadet l-isem kurrenti — Mariupol.
Għal żmien twil, din il-belt kienet post esklussiv tal-Griegi ta' residenza, u żviluppat bħala ċentru ewlieni fil-kummerċ u tas-sajd. Fis-seklu 19 il-belt saret iċ-ċentru ta' Mariupol Uezd — unità amministrattiva tal-Imperu Russu. Tard fis-seklu 19 ġew mibnija port (fid-29 t'Awwissu 1889) u l-ferrovija-triq (1882), li għaqqdet lil Mariupol mar-reġjuni ewlenin tal-pajjiż. Bdiet tiġi żviluppata industrija tal-metall (pajpijiet) "Nikopol-Mariupol" li nbniet fl-1 ta' Frar 1897, u l-impjant tal-ħadid u azzar "Russu Providence" li nbena fl-1899, u issa dawn iż-żewġ fabbriki huma parti mix-"Xogħlijiet tal-Ħadid u Azzar ta' Illich". Sal-1920, il-belt saret waħda mill-akbar ċentri metallurġiċi tal-istat. Ġiet stabbilita bħala Qawwa Sovjetika fit-30 ta' Diċembru 1917, f'rewwixta armata li, iżda, ma kien hemm l-ebda diżgrazzja. Mis-7 ta' Marzu 1923 sas-27 ta' Frar 1932, il-belt saret iċ-ċentru ta' Mariupol Okrug — unità amministrattiva tas-SSR Ukrena, u mis-17 ta' Lulju 1932 saret parti mir-reġjun ta' Donetsk (qabel il-gwerra kienet imsejħa bħala r-"Reġjun ta' Stalin").
Matul il-perjodu Sovjetiku, il-belt ta' Mariupol żviluppat sew: il-popolazzjoni tal-belt żdiedet aktar minn għaxar darbiet; dehru l-ewwel skyscrapers; it-trasport ġewwa l-belt (trammijiet u trolleybuses); inħolqu industriji ġodda, inklużi l-pjanti metallurġiċi "Azovstal" (11 t'Awsissu 1933); l-Impjant Kimiku "Markokhim" (27 ta' Settembru 1935) u l-bini tal-magna tal-pjanti "Azovmash" (28 t'April 1958). Il-belt ġarrbet ħafna telf bħala riżultat ta' Holodomors 1921—1922, 1932—1933, 1946—1947; ir-ripressjonijiet ta' Stalin fl-1933 u l-1937; il-ġenoċidju tal-poplu Grieg mill-NKVD fl-1937; matul it-Tieni Gwerra Dinjija, u l-okkupazzjoni tal-belt min-Nazisti 1941—1943. Madankollu, il-poplu ta' Mariupol sofra l-qerda ta' fabbriki u kwartieri residenzjali tal-belt matul il-gwerra. Mit-22 t'Ottubru 1948 sat-13 ta' Jannar 1989, il-belt kellha isem ġdid — Zhdanov (ad unur il-mexxej politiku Sovjetiku Andrei Zhdanov).
Issa Mariupol — iċ-ċentru industrijali akbar fil-Baċir Donets - hija l-akbar produttur ta' ħadid fondut u azzar fil-pajjiż. Hawn topera l-akbar binja ta' magna tal-pjanti fl-Ukrajna. Hemm il-teatru tad-drammi, tliet mużewijiet, żewġ universitajiet, gazzetti u stazzjon tax-xandir tat-TV. Mariupol fl-aħħar deċennji qiegħda kontinwament tiffaċċja problemi ekoloġiċi u ekonomiċi.
Popolazzjoni
Il-popolazzjoni ta' Mariupol hija ta' 486,856 ruħ (fl-2011), b’għadd meħud mis-subborgi.
Gruppi etniċi: Ukreni — madwar 48%; Russi — 43%; Griegi — 7%; Belarussi, Lhud, Armeni, Bulgari u popli oħra.
In-numru massimu tal-popolazzjoni — madwar 550,000 ruħ kienet osservata fl-1992. Il-maġġoranza assoluta (87%) titkellem ir-Russu. Il-lingwa Ukrena tintuża minn inqas minn 10% tal-popolazzjoni (kważi kollha jitkellmu s-Surzhik — taħlita ta' lingwa Russa u Ukrena).
Karatteristiċi distintivi tal-belt huma l-lingwa Griega lokali (Griegi Azov): lingwa Rumajka (Grieg Ellenika) u lingwa Urum (Grieg-Tatar). Madwar 2% tal-popolazzjoni titkellem il-lingwa Griega lokali.
Industrija
Il-belt għandha numru kbir ta' intrapriżi industrijali kbar, inkluż l-akbar intrapriża f'Donbass — "Xogħlijiet tal-Ħadid u Azzar ta' Ilich" u "Xogħlijiet Metallurġiċi Azovstal", impjant ġgant tal-magna tal-pjanti "Azovmash"; tarzna, tal-kimika, tal-ikel u l-industriji tat-tessuti.
L-akbar kumpaniji tat-trasport huma dawk tal-kummerċ bil-baħar, port, ajruport, l-istazzjon tal-ferrovija, l-istazzjonijiet tax-xarabank u t-trasport bejn l-ibliet (tramm, trolleybus, xarabank, minibuses).
Diviżjonijiet amministrattivi
Mariupol huwa maqsum f’erba reġjuni amministrattivi nazzjonali b’popolazzjoni ta' aktar minn 100,000 ruħ. Ir-reġjun ċentrali ta' Zhovtnevy għandu l-akbar popolazzjoni); Illichivsky (imsemmi wara Illich); Ordzhonikidzevsky (imsemmijwara Ordzhonikidze), u Primorsky. Hemm ukoll soluzzjonijiet lokali li huma subordinati għall-awtoritajiet tal-belt: Sartana, Stary Krym u Talakovka.
Tmexxija tal-belt
Mariupol hija amministrata mill-Kunsill tal-Belt — parlament lokali li jikkonsisti f'76 deputat. Il-kap tal-Kunsill tal-belt ta' Mariupol huwa s-Sindku. Mill-1998, is-Sindku ta' Mariupol huwa Yuri Khotlubey. In-numru assolut ta' deputati huma mill-Partit tar-Reġjuni, iżda hemm ukoll membri tal-Partit Komunista, Soċjalista u oħrajn tal-Ukrajna.
Arkitettura
Iz-zona ċentrali tikkonsisti prinċiparjament minn ħames binjiiet ta' storja, distretti ġodda residenzjali li huma mibnija bi djar ta' għaxar jew tnax-il blokka. Dawn jinsabu fil-periferija u 'l bogħod mill-industrija. Nofs l-akkomodazzjoni biss hija ppreżentata minn ftit djar kbar. L-ikbar territorju huwa okkupat mill-intrapriżi industrijali.
Ekoloġija
Mariupol hija waħda mill-ibliet l-aktar imniġġsa fl-Ukrajna, u dan minħabba n-numru kbir ta' gassijiet industrijali u trab. L-akbar sorsi ta' tniġġis tal-ambjent huma l-impjanti metallurġiċi. Dan jinsab fiz-zona industijali fil-mod tar-riħ milx-xogħlijiet metallurġiċi "Azovstal", dawk mibnija fl-1933 fil-qalba tal-belt, fuq il-kosta tal-Baħar Azov. Barra minn hekk, sors importanti ta' tniġġis huwa eċċess ta' oġġetti perikolużi fil-port.
Edukazzjoni
Mariupol għandha żewġ universitajiet tal-istat (l-Universitajiet Statali ta' Mariupol u ta' Azov Teknika); l-Istitut Navali ta' Azov; madwar 60 skola; diversi kulleġġi u Skejjel Tekniċi.
Kultura
Il-belt għandha teatru tad-drama Russa, għadd ta' teatri taċ-ċinema, ċentri ta' divertiment, tliet mużewijiet u swali tal-wirjiet. Jiġu ppubblikati għexieren ta' gazzetti u hemm 4 stazzjonijiet tat-TV. Mariupol huwa wkoll ċentru sportiv fir-reġjun: hemm skola tajba tal-boxing, tal-lotta Griega-Rumana; timijiet tal-futbol, ​​waterpolo u baskitbol li jipparteċipaw fil-kampjonati nazzjonali.
Gwida għal min iżur il-belt
L-attrazzjonijiet ewlenin tal-belt ta' Mariupol huma:
il-Pixxina "Neptune" (indirizz: Vjal Metallurgov); il-Kumpless tas-Silġ "Iceberg" (indirizz: Petrovsky Park); il-Kumpless tas-Ski Artifiċjali "Alaska"; bajjiet urbani;
it-Torri Antik tal-Ilma (indirizz: Triq Varganov), id-djar mal-Ispires u t-Teatru (indirizz: Pjazza Teatralnaya); il-Palazz tal-Kultura "Molodyozhny" (indirizz: Triq Harlampievskaya);
il-binja tal-Iskola Teknika Industrijali (indirizz: Triq Georgievskaya); il-Grawnds "Illichivets", "Azovstal" u oħrajn;
Monumenti ta' Vladimir Vysotsky, Arkhip Kuindzhi (imwieled f'Mariupol); Metropolitan Injazju, Taras Shevchenko u wkoll it-Tempji Ortodossi u Musulmani;
ir-Riservi Naturali "Kamennye Mogily" u "Khomutovskaya Steppe", bil-flora u fawna uniċi u lokali li huma qrib il-belt.
Kodiċi tat-telefown +380629
Telefown Pulizija — 102; Telefown Kura Medika — 103; Telefown tas-Servizz tas-Salvataġġ — 101; Telefown Amministrazzjoni tal-Belt — 332,240;
Telefown tal-Konsulat Grieg — 345,384; Telefown Stazzjon tal-Ferrovija — 334,217; Telefown Stazzjon tax-Xarabank — 331, 168;
Telefown Lukanda "Spartak" — 331,088; Telefown Lukanda "Ewropa" — 530373.
Vilel u Ġonna tal-Familja Medici
daqsminuri|Il-faċċata tal-Villa ta' Cafaggiolo Il-Vilel u Ġonna tal-Familja Medici huma sensiela ta' kumplessi ta' binjiet rurali fir-reġjun tat-Toskana fl-Italja li kienu proprjetajiet ta' membri tal-familja Medici bejn is-seklu 15 u s-seklu 17. Il-vilel kellhom diversi funzjonijiet: kienu l-palazzi fil-kampanja tal-familja Medici, imqassmin fit-territorju kollu fejn kienu jmexxu, bħala turija tas-setgħa u tar-rikkezzi tagħhom. Kienu wkoll postijiet rikreattivi għad-divertiment u l-intratteniment tas-sidien tagħhom; u b'mod iktar prożajku, kienu ċ-ċentru ta' attivitajiet agrikoli fl-artijiet tal-madwar. Fl-2013, il-vilel u l-ġonna tal-familja Medici ġew miżjuda fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Storja
xellug|daqsminuri|304x304px|Mappa tal-Vilel u l-Ġonna tal-Familja Medici L-ewwel vilel tal-familja Medici kienu l-Villa del Trebbio u dik ta' Cafaggiolo. Dawn iż-żewġ vilel kienu djar iffortifikati b'saħħithom li nbnew fis-seklu 14 fir-reġjun ta' Mugello, minn fejn oriġinat il-familja Medici. Fis-seklu 15, Cosimo de' Medici bena vilel u ġonna ddisinjati minn Michelozzo f'Careggi u fi Fiesole, li xorta kienu binjiet iffortifikati sew, iżda kellhom ukoll spazji rikreattivi: btieħi, gallariji u ġonna. Lorenzo de' Medici qatta' perjodi twal fil-Villa ta' Careggi. Gradwalment, Firenze ġiet imdawra minn kollezzjoni ta' vilel tal-familja Medici, b'oħrajn f'partijiet iktar distanti tal-Gran Dukat tat-Toskana. Sal-aħħar tas-seklu 16, kien hemm mill-inqas 16-il villa ewlenija, b'mill-inqas 11 oħra ta' interess sekondarju (l-iktar agrikoli jew bi sjieda tal-familja Medici għal żmien qasir), flimkien ma' għadd ta' rziezet u loġoġ tal-kaċċa fit-Toskana kollha. Giusto Utens pitter sensiela ta' lunetti bil-vilel prinċipali tal-familja Medici fis-seklu 17, li issa jinsabu fil-Villa La Petraia.
L-aħħar vilel tal-familja Medici kienu l-Villa ta' Montevettolini u l-Villa ta' Artimino, li nxtraw fl-1595-1596 minn Ferdinandu I meta kien qed jkabbar il-Villa ta' Castello, il-Villa La Petraia u l-Villa dell'Ambrogiana.
Il-vilel li nbnew l-aħħar huma eżempji straordinarji tal-arkitettura Rinaxximentali u Barokka, u sikwit kienu akkumpanjati minn ġonna. Il-ġnien fil-Villa ta' Castello, magħmul għal Cosimo I de' Medici, il-Gran Duka tat-Toskana, kien l-ewwel wieħed fl-Italja li għamel Niccolò Tribolo, li iktar 'il quddiem iddisinja l-Ġonna ta' Boboli għar-residenza l-ġdida ta' Cosimo, Palazzo Pitti.
Wara l-mewt ta' Gian Gastone de' Medici fl-1737, il-Gran Dukat tat-Toskana u l-assi tal-familja Medici, inkluż il-vilel tagħhom, ġew akkwistati minn Francis, id-Duka ta' Lorraine (li iktar 'il quddiem sar Imperatur Ruman Sagru). Francis żar it-Toskana darba biss fl-1739 u għas-sitta u għoxrin sena ta' wara l-vilel ġew ittraskurati. B'konsegwenza ta' dan, meta Leopoldu I wiret id-dukat fl-1765, bosta vilel u ġonna kienu mitluqin u żdingati. Il-kumplament baqgħu jintużaw mill-membri tal-familja tad-Duka ta' Lorraine sal-1860 meta t-Toskana ġiet assorbita fir-Renju l-ġdid tal-Italja. Il-familja Savoia għażlet li tbigħ il-vilel kollha tal-familja Medici ħlief tnejn (La Petraia u Poggio a Caiano), li baqgħu fil-pussess tagħhom sal-aħħar tal-monarkija fl-1946. Illum il-ġurnata, uħud mill-vilel u l-ġonna tal-familja Medici huma mużewijiet; oħrajn huma okkupati minn istituzzjonijiet, u ftit minnhom għandhom sjieda privata, u spiss jinkrew privatament jew jintużaw għal avvenimenti pubbliċi.
Sit ta' Wirt Dinji
Fl-2006, il-gvern Taljan innomina l-vilel u l-ġonna tal-familja Medici bħala Sit Indikattiv ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Fis-37 laqgħa tal-Kumitat għall-Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2013 f'Phnom Penh, il-Kambodja, il-"Vilel u Ġonna tal-Familja Medici fit-Toskana" ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Residenzi oħra
Il-familja Medici fil-Gran Dukat kellhom bosta residenzi f'Firenze, f'Pisa, fi Siena u f'Livorno. 'Il barra mit-territorju Toskan kellhom is-sjieda wkoll ta' xi palazzi prestiġjużi f'Ruma, abitati l-iktar mill-kardinali tal-familja tagħhom. Barra minn hekk, kellhom bosta vilel ta' interess sekondarju, li mhumiex elenkati hawn taħt. 'Il barra mit-territorju nazzjonali tal-Italja, ta' min isemmi l-Palazz tal-Gran Duki tat-Toskana li jinsab fi Praga fuq in-naħa tal-Punent tal-pjazza msejħa Hradcanske Namesti, li nbena lejn l-aħħar tas-seklu 17 u li ġie attribwit lill-arkitett Franċiż Jean Baptiste Mathey.
Ħamrun
Il-Ħamrun hi lokalità mdaqqsa fiż-żona magħrufa bħala "ta' barra il-Port". Il-popolazzjoni tal-Ħamrun kienet diġa kbira hafna meta sar l-ewwel ċensiment fl-1931, meta l-popolazzjoni kienet tlahhaq il-21,580. Il-popolazzjoni lahqet il-quċċata tagħha wara l-gwerra (it-tieni gwerra dinija) fil-1948, dik ta` 27,124. Minn dak iż-żmien il'hawn in-nies bdiet ħierga mill-Ħamrun b'rata sostanzjali u fl-aħħar statistika tal-2005 il-popolazzjoni tal-Ħamrun kienet niżlet għal 10,859.
Il-laqam tan-nies tal-lokal hu dak Tas-Sikkina; din hija lokalita` b'attività kummerċjali elevata ħafna, rinomat għall-ħwienet tal-għamara u tal-ħwejjeġ. Hawnhekk twieled ukoll il-poeta Mario Azzopardi, hi l-lokalità tal-President Emeritu Guido de Marco u għal ħafna snin għex il-qaddis Malti San Ġorġ Preca li kien iqaddes il-quddies fil-knisja ta' San Gejtanu. Il-Ħamrun ghandu wkoll it-tim tal-futbol, 'Ħamrun Spartans'. Fl-istaġun 2007-08 lagħab fil-Premier League, wara li rebaħ il-kampjonat ta' l-Ewwel Diviżjoni ta'l-2006-07.
Il-Parroċċi
Il-Ħamrun huwa maqsum f'żewg parroċċi. L-ikbar u l-eqdem hija dik ta` San Gejtanu, mwaqqfa fl-1875. Fl-1968 giet imwaqqfa wkoll il-Parroċċa tal-Immakulata Kunċizzjoni. Dawn il-parroċċi għandhom fi ħdanhom diversi attivitajiet u għaqdiet. Fil-parroċċa tal-Immakulata Kunċizzjoni giet introdotta għall-ewwel darba f'Malta il-Mixja Neokatekumenali, mnejn xterdet ghal 26 parroċċa ohra. Fil-Ħamrun hemm madwar tlettax-il komunità Neokatekumenali f'żewġ parroċċi,dik tal-Immakulata Kunċizzjoni u ta' San Gejtanu.
Tagħlim
Il-Ħamrun u l-madwar huma magħrufin bħala ċentru ta` edukazzjoni fejn hemm numru kbir ta skejjel primarji, sekondarji, post-sekondarji, vokazzjonali, privati u tal-Knisja.
Għar Dalam
daqsminuri|299x299px|Għar Dalam hu magħmul prinċipalment minn passaġġ ewlieni u wiesa' forma ta' tubu. Għar Dalam ([aːr 'dalam]) jinsab f'Wied Dalam, fil-limiti ta’ Birżebbuġa, u jintlaħaq hekk kif wieħed jinżel it-triq priniċipali li tgħaddi mit-Triq tal-Barrani, iż-Żejtun. Dan l-għar tħaffer u tkabbar bl-errużjoni tal-ilma li għal ħafna eluf ta' snin kien jgħaddi minnu u li biż-żmien ħaffer u wessgħu aktar. Fl-istess ħin, xmara li kienet tgħaddi minn Wied Dalam, li kienet taqsam minn fuqu, ippenetrat l-għar minn fuq u qasmitu fi tnejn. B'hekk, parti mill-passaġġ tal-għar jinsab fuq in-naħa l-oħra tal-wied u parti minnu hu l-għar li wieħed jista' jżur u li sar magħruf bħala Għar Dalam. L-għar hu twil mal-144 metru. Hawn instabu fdalijiet tal-għadam ta’ annimali li għexu fuq il-Gżejjer Maltin eluf kbar ta' snin ilu meta Malta kienet għadha magħquda ma' Sqallija kif ukoll għal bosta snin wara meta din inqatgħet u saret arċipelagu fin-Nofs tal-Mediterran. F'dan l-ambjent iżolat u mdawwar bil-baħar dawn l-annimali ċkienu fil-kobor tagħhom u finalment anki spiċċaw biex saru estinti f'perjodi differenti taż-Żmien Glaċjali u Interglaċjali.
F'dak li għandu x'jaqsam mal-preżenza uman f'Malta, l-eqdem fażi tal-preistorja dik taż-Żmien Neolitiku, hi mogħtija l-isem “il-Fażi Għar Dalam” għax l-eqdem fdalijiet ta' fuħħar li qatt instab f'Malta ġew skoperti f'dan l-għar. Il-fdalijiet tal-fuħħar li nstab f'dan l-għar għandhom disinji fuqhom li jixbhu fdalijiet simili tal-kultura ta’ Stentinello fi Sqallija, ta' daqs 7,000 sena ilu
Fid-depożiti aktar baxxi tal-għar instab għadam tal-iljunfanti nani (l-ispeċijiet estinti Palaeoloxodon falconeri u Palaeoloxodon mnaidriensis), tal-ippopotami nani (l-ispeċi estinta Hippopotamus melitensis), taċ-ċinji ġganti, taċ-ċriev u tal-orsijiet. L-ippopotami nani x'aktarx għebu daqs 10,000 sena ilu,fl-aħħar fażi tal-epoka glaċjali, filwaqt li ċ-ċriev baqgħu jgħixu hawn sa ħafna snin wara, anki sal-miġja tal-ewwel abitanti tal-gżejjer Maltin, daqs 6,000 - 5,000 sena ilu.
L-ewwel 50 metru tal-għar huma aċċessibbli għall-viżitaturi. L-għar jitqies bħala wieħed mill-aktar siti arkeoloġiċi importanti tal-gżejjer Maltin.
L-iskavi tal-għar u l-bini tal-mużew
xellug|daqsminuri|270x270px|Skeletru ta' iljunfant żgħir modern li jirrappreżenta speċi ta' iljunfanti nani li l-għadam tagħhom instab f'Għar Dalam. L-għar ġie investigat għall-ewwel darba fl-1865, mill-paleontologu Taljan Arturo Issel. Skavi oħra twettqu fl-1892 minn John H. Cooke. Il-qofol tal-materjal tal-iskavi nħażen f’Malta, filwaqt li ġabra komparattiva ntbagħtet lill-British Museum f’Londra. Dan il-materjal ġie studjat minn Charles Forsyth Major fl-1902, li iżola speċi ġdida ta’ ippopotamu nanu, Hippopotamus melitensis, abbażi ta’ dawn il-fdalijiet.
L-għar ġie inkluż fil-Lista ta’ Antikitajiet fl-1925, iżda ma nfetaħx għall-pubbliku qabel Marzu 1933. Il-kuratur tal-Istorja Naturali ta’ dak iż-żmien, Joseph Baldacchino, stabbilixxa mużew apposta qrib is-sit arkeoloġiku. Fi żmien sena mill-ħatra tiegħu bħala kuratur fl-1935, Baldacchino ppubblika ktejjeb fuq Għar Dalam, fejn enfasizza l-iskavi u l-investigazzjonijiet prinċipali tal-għar. Bil-mod il-mod, il-mużew ġie mmodernizzat, b’sistema ta’ klassifikazzjoni u separazzjoni tal-fdalijiet.