cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kambodja
Reliġjon
Għalkemm l-Imperu twaqqaf taħt il-patroċinju tal-Induiżmu u kien se jkompli jkun preżenti fil-kultura sa żminijiet kontemporanji, l-Imperu Khmer dalwaqt jara reliġjon ġdida tasal, din id-darba mis-Sri Lanka, il-Buddiżmu Theravada tiegħu matul is-seklu 13. Ir-Re Jayavarman VII kien maħkum mit-tagħlim li ġie trażmess lilu mill-patrijiet li kienu jżuru dak il-pajjiż dwar il-Buddha u mingħajr aktar dewmien ikkonverta għar-reliġjon il-ġdida. Ftit ftit is-suġġetti kollha kienu jimxu warajh, iżda l-elementi Hindu qatt ma kienu jisparixxu, u joħolqu sinkretiżmu reliġjuż partikolari li huwa faċli li wieħed josserva llum fil-Kmer modern. Matul ir-renju ta 'Jayavarman VII fl-aħħar tas-seklu 13, kien hemm dħul mill-ġdid qasir tal-kult Hindu bħala r-reliġjon tal-stat.
Arti u arkitettura
L-aqwa żmien kbir tal-Imperu Khmer ikun taħt ir-renju ta' Jayavarman II (802-850). Jayavarman ipproklama lilu nnifsu sultan-alla meta tela' fuq it-tron bis-setgħa mogħtija minn Shivá. Minn dakinhar, s-rejiet Khmer talbu lealtà mis-suġġetti tagħhom, billi jibnu tempji u palazzi kbar. L-inġiniera fasslu sistema innovattiva ta 'irrigazzjoni sabiex jagħmlu l-uċuħ tar-raba' aktar produttivi, li ppermettiethom jiġġeneraw surplus għall-qassisin tal-belt-tempji.
Kultura u stil ta' ħajja
Il-mod ta' l-ilbies tal-Kmer kien kważi l-istess għall-klassijiet soċjali kollha. Kien jikkonsisti f’sarong għall-irġiel u sampot għan-nisa. Sampot kien drapp qasir imgeżwer mal-qadd bit-truf jgħaddu minn bejn is-saqajn. U s-sarong kien drapp tul l-għaksa li kien jinżamm fuq quddiem u wara. Is-settijiet ta 'bordijiet u jingħalaq, il-kwalità tal-materjal, l-ornamenti u l-mod kif jiddendlu għamlu d-differenza bejn il-klassijiet. Id-drapp tal-bodhisattva kien tul l-għaksa.
Fredrik Stenman
Fredrik Stenman (Munktorp, 2 ta' Ġunju 1983) huwa eks-plejer tal-futbol Żvediż.
Kambodja
Kultura u stil ta' ħajja
Royalty u l-klassijiet superjuri użaw ħarir, li kien importat miċ-Ċina u r-renji Tajlandiżi. Dehbijiet kienu permessi biss għan-nobbli u s-sovran. L-ilbies tal-bqija tal-belt kien minsuġ bil-qoton jew il-kapok bl-idejn, peress li l-winer ma kienx magħruf. Il-ħwejjeġ setgħu jiġu miżbugħin bil-kuluri iswed, meħuda mis-siġra tal-ħobż (Artocarpus altilis); aħmar, mis-sustanza li ddawwar iż-żerriegħa tal-achiote (Bixa orellana) u l-Acacia; isfar, minn Gardenia, Mangrove u żagħfran (Crocus sativus); blu, li nkiseb minn indigo; il-vermilju ġie miġjub miċ-Ċina u ż-żebgħa ħamra mill-melybugs (Dactylopius coccus).
Fredrik Stenman
Karriera
Fl-Iżvezja, Stenman beda l-karriera tiegħu ma Västerås SK, aktar tard huwa mar ma IF Elfsborg. Hu sar plejer ewlieni fil hemmhekk. Madankollu, Stenman lagħab ma IF Elfsborg għal staġun wieħed biss, huwa ċċaqlaq għal darb'oħra u mar ma Djurgårdens IF. Fil-ħin tiegħu ma Djurgården kien rebaħ id-doppja Żvediża. Hu skorja 8 gowls għall-klabb u l-prestazzjoni tiegħu impressjonat-klabb barra Iżvezja. Finalment, Bayer Leverkusen xtrawh għal €800 000 f'Novembru 2005. Iżda, Stenman deher li huwa wisq żgħir għat-tim Ġermaniż. Huwa lagħab biss ftit logħbiet.
Kambodja
Armata
thumb|Archers Muntati fuq Iljunfanti. Il-gwerra u l-espansjoni tat-territorju tagħha kienet dmir fundamentali għal kull re. L-armata, immexxija mir-re u l-prinċpijiet, kienet magħmula minn kontinġenti reklutati minn levies obbligatorji, truppi merċenarji (Siamese, Chams, Vjetnamiżi) u skjavi. L-armata kienet maqsuma f'erba 'korpijiet, l-istess bħall-Indjani, jissostitwixxu biss il-karrijiet tal-gwerra bil-forza navali, peress li l-karrijiet ma kinux adattati għall-ħelsien muntanjuż u l-veġetazzjoni tal-ġungla tat-territorji Khmer.
Fredrik Stenman
Karriera
Fl-2007, il-klabb Olandiż FC Groningen iffirmawh minn għand Bayer Leverkusen.
Kambodja
Armata
Dawn il-korpi kienu:
Flotta.
Fredrik Stenman
Internazzjonali
Stenman lagħab għall-Iżvezja matul l-2006 u l-2011. Huwa ġie msemmi fl-iskwadra Żvediża għat-Tazza tad-Dinja 2006.
Kambodja
Fdalijiet
Fost l-aktar xogħlijiet importanti li baqgħu ħajjin tal-Imperu Khmer hemm l-uċuħ tal-alla-king Jayavarman VII (1181-1218), ir-re li keċċa lill-invażuri Cham u bena mill-ġdid Angkor. Kien ukoll l-ewwel re Buddist Khmer.
Angkor Wat, il-kumpless reliġjuż tal-belt sagra, ġie skopert mill-ġdid għall-Punent fl-1861 min-naturalista Franċiż Henri Mouhot; għalkemm hemm evidenza ta’ missjunarji Portugiżi u Spanjoli li żaruha diversi sekli qabel. Hija taħlita ta 'tempji u palazzi fejn għexu u ġew midfuna r-rejiet, mibdija mir-Re Suryavarman II mis-sena 1113.
thumb|
Jacob II Bernoulli
Jakob II Bernoulli (twieled fis-17 ta' Ottubru 1759 – miet fit-3 ta' Lulju 1789 ), kien matematiku Żvizzeru, membru tal-familja Bernoulli. Johann II Bernoulli kien missieru, Johann Bernoulli kien nannuh u Johann III Bernoulli kien ħuh ikbar minnu.
Bijografija
Wara li spiċċa l-istudji letterarji tiegħu intbgħat Neuchâtel biex jipperfezzjona l-Franċiż. Meta mar lura ħa l-lawrja fil-liġi, iżda dawn l-istudji ma taffulux il-passjoni ereditarja li kellu għall-ġeometrija, il-matematika u l-fiżika.
Ħa l-ewwel lezzjonijiet f'dawn l-oqsma minn missieru u kompla taħt id-direzzjoni ta' zijuh Daniel. Tant avvanza fix-xjenza li fl-età ta 21 sena, talbuh jieħu l-katedra tal-fiżika sperimentali fl-Università ta' Basel, li kien ħa jirtira minnha zijuh minħabba l-età avvanzata.
Wara, aċċetta l-kariga ta' segretarju tal-Konti ta' Brenner, li tatu l-opportunità li jżur il-Ġermanja u l-Italja. Fl-Italja sar ħabib ta' Antonio Maria Lorgna, professur tal-matematika f'Verona u fundatur tal-għaqda li aktar tard saret l-Accademia Nazionale delle Scienze.
Ġie elett ukoll membru tas-Società Reale di Torino u matul iż-żjara tiegħu f'Venezja, ġie ammess permezz tal-rakkomandazzjoni ta' Nicolaus von fuss, fl-Akkademja tax-Xjenzi tar-Russja, fejn fl-1788 inħatar professur tal-matematika. Fir-Russja għamel riċerka importanti, speċjalment fl-oqsma tal-balistika u l-elastiċità.
Xahrejn qabel ma għalaq tletin, għereq fix-xmara Neva f'Lulju tal-1789, ftit xhur wara li żżewweġ lin-neputija ta' Leonhard Euler.
Ħafna mill-kitbiet tiegħu jinsabu fl-ewwel sitt volumi ta' Nova Acta Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae, fl-Acta Helvetica, fil-Mémoires des Académies de Berlin et Turin u fil-pubblikazzjonijiet ta' ħuh Johann.
Luigi Rosato
Luigi Rosato (1795-1872) hu magħruf l-aktar bħala drammaturgu. Rosato għandu importanza kbira f’dan il-qasam għax meta r-rappreżentazzjonijiet kienu jsiru kollha bit-Taljan jew bl-Ingliż hu kien l-ewwel wieħed li uża l-Malti.
Katarina
Fl-1847, kiteb id-dramm poetiku Katarina, li huwa l-ewwel xogħol teatrali oriġinali bil-Malti li nafu bih. Dan hu dramm poetiku, b’xejriet reliġjużi u nazzjonali. Fl-istess sena nafu li saru rappreżentazzjoni ta’ xi xogħlijiet tiegħu bil-Malti fit-Teatru Manoel.
Katarina ta’ Luigi Rosato (1839), xogħol li jirrakkonta fid-dettall episodji mill-Assedju l-Kbir u jipprovdi ritratt tajjeb tad-direzzjoni li kien qed jieħu n-nazzjonaliżmu f’Malta fl-ewwel snin tal-ħakma kolonjali Ingliża. L-għażliet li jagħmel Rosato jsiru partikularment interessanti meta nifhmuhom fil-kuntest tal-istorja tal-kultura tagħna, jiġifieri fil-bidu tar-Romantiċiżmu u fl-istadju bikri tal-ħidma biex il-Malti jsir strument leġittimu tal-kultura. F’dan id-dawl, id-dramm ta’ Rosato dwar l-Assedju jikseb importanza sproporzjonata mal-valur estetiku tax-xogħol.
Marjanu Vella
[[Stampa:Marjanu Vella.jpg|thumb|lemin|200px|Marjanu Vella bil-korteżija tal-Akkademja tal-Malti ]]
Patri Marjanu Vella (Tas-Sliema, 14 ta' Diċembru 1927 - 25 ta' Frar 1988), kien poeta u Patri Franġiskan Minuri.
Studju
Studja fi Stella Maris College u l-Liċeo u ġab il-Matrikola fil-Malti u t-Taljan. Ta' 18-il sena daħal patri (O.F.M.) u qaddes fl-1952. Kiseb il-lettorat fl-ilsien u l-letteratura Taljana fl-1960.
Għallem il-Malti u t-Taljan.
Poeżiji
Ix-xogħlijiet tiegħu jinsabu miġbura f’ Ġiżimin Aħmar (1958), Dgħajjes tal-Karti (1969), Ħitan tas-Sejjieħ (1975), Ġarġir mal-Ħerża (1979), u Qoffa Riħ (1985).
Fl-1975, Ħitan tas-Sejjieħ intgħażel bħala test għall-istudenti tal-Malti fil-Matrikola.
Numru sew ta' poeżiji tiegħu nqalbu għall-Ingliż u t-Taljan.
Il-Prof. Oliver Friggieri janalizza hekk il-poeżija ta' Vella:
"Il-lirika tiegħu, oriġinali u personali ħafna, hi mfassla sikwit fuq il-Vanġelu jew fuq siltiet bibliċi. Il-ġrajjiet ta’ kuljum huma mbiddla f’xhieda tal-preżenza ta’ Alla fil-ħajja, waqt li n-niket huwa dejjem mogħti tifsira reliġjuża. Tema ewlenija fil-versi tiegħu hija l-ħtieġa tal-bniedem li jifhem il-misteru u jiltaqa’ ma’ Alla.
Il-kelma mhux biss titniżżel fuq il-karta bil-qies li titlob is-sengħa tal-kitba, iżda tirrifletti qagħda ġewwiena, esperjenza mġarrba tassew mill-awtur. Il-poeżija ta’ Marjanu Vella mhix magħluqa f’gaġġa provinċjali, ristretta fiċ-ċokon tal-lokalità Maltija, hi miftuħa biex tħaddan temi universali, ħielsa minn kull irbit ma’ żmien u spazju partikulari. Dan hu xkiel li sikwit il-poeżija Maltija tas-sittinijiet u tal-bidu tas-sebgħinijiet qajla rnexxielha tegħleb. Kontra ta’ dan, Marjanu Vella nxteħet mill-ewwel fil-kurrent ta’ ħsieb u ta’ sentiment li mhumiex tipiċi ta’ gżira ċkejkna.
It-tematika tiegħu hi nisranija u mistika. Bħal Dun Karm, Rużar Briffa, Anton Buttigieg u Karmenu Vassallo huwa jixrob min-nixxiegħa tat-tiġrib. Għal Vella l-ogħla quċċata fil-ġrajja tal-umanità tibqa’ dik li tirrappreżenta lid-divinità tmiss mal-umanità. Il-Kruċifissjoni ta’ Kristu tibqa’ għajn tal-akbar ispirazzjoni, kif fil-fatt għadha għal bosta artisti tas-seklu għoxrin. Il-bniedem imġarrab jagħraf lilu nnifsu fit-tislib, fit-tbatija li l-aqwa eżempju tagħha seħħ fuq il-Golgota. Fit-tema ċentrali tiegħu, jinġabru t-temi l-oħra kollha, ilkoll varjazzjonijiet tal-ħsieb Nisrani li l-bniedem jinsab fid-dinja biex bit-tbatija tiegħu jasal għall-ħelsien dejjiemi mit-tbatija. Il-kontenut bibliku jitbiddel f’kontenut liriku u ritwalistiku."
Xogħlijiet oħra
Bejn l-1952 u l-1964 kiteb tmien bijografiji li kollha reġgħu ġew stampati t-tieni darba.
Fl-1985 kiteb Oratorjo Madonna tas-Sacro Cuor u, fl-1989, Demm fuq il-Verna li ġew immużikati mill-Maestro Prof. Joseph Vella li ttellgħu f'diversi okkażjonijiet. Dawn iż-żewġ oratorji flimkien ma' xi poeżiji, li kitibhom fiż-żmien li kien l-isptar, ġew ippubblikati ftit wara mewtu, fl-1989 fi ktieb bl-isem Demm fuq il-Verna.
Paragwaj
Il-Paragwaj, uffiċjalment ir-Repubblika tal-Paragwaj (Gwarani: Tetã Paraguái, Spanjol: República del Paraguay), hi pajjiż interkjuż fl-Amerika t'Isfel, imdawwra mill-Arġentina minn nofsinhar u l-lbiċ, il-Brażil lejn il-lvant u l-grigal, u l-Bolivja għall-majjistral. Il-Paragwaj tinsab fuq iż-żewġ banek tax-Xmara Paragwaj, li tgħaddi miċ-ċentru tal-pajjiż mit-tramuntana san-nofsinhar. Minħabba l-post ċentrali tagħha fl-Amerika t'Isfel, hija ħafna drabi tiġi riferuta bħala Corazón de América ("Qalb tal-Amerika").
Qerda tal-innoċenti
thumb|Massakru tal-innoċenti, affresk ta' [[Giotto di Bondone, fil-kappella Scrovegni ta' Padova.]]
Il-qerda tal-Innoċenti hu l-isem mogħti lil episodju rrakontat fl-Evangelju skont Mattew fl-istess ħin mal-Ħarba fl-Eġittu : il-qtil tat-trabi kollha ta' taħt sentejn fl-età fl-inħawi ta' Betlehem, ordnat minn Erodi ftit wara t-twelid ta' Ġesù. Il-knejjes iqimuhom bħala martri.
Festa : it-28 ta' Diċembru fil-Punent u id-29 ta' Diċembru fil-Lvant.
Spiss kien hemm dubju dwar l-istoriċità ta' dan l-episodju.
It-test tal-Evanġelju
L-Evanġelju skont Mattew, Kap. 2, versi 16-18 :
Sorsi oħra
thumb|right|Il-qerda tal-innoċenti, detal min ''Xena mill-ħajja ta' Marija', żejt fuq l-injam ta' [[Hans Memling, 1480]] Dan l-epdisodju ma jissemmiex fl-evanġelji kanoniċi l-oħra u fl-ewwel evanġelji apokrifi. Lanqas ma jisemma mill-istoriku Lhudi Flavius Josephus. Jerġa jidher għall-ewwel darba fil-Protevanġelju ta' Ġakbu.
L-istoriku pagan Macrobius (c. 395-436) isemmi massakru tat-trabi minn Erodi:
Storiċità
Diffiċli nkunu nafu jekk kienx hemm ġrajja tassew storika bħala l-bażi ta' din l-istorja. Voltaire fl-artiklu "Innocents" fid-Dictionnaire philosophique tiegħu kien diġà ddiskuta l-istoriċità ta' dan il-massakru.
L-istoriku Amerikan, Paul L. Maier, ma jaħsibx li din il-ġrajja kellha bażi storika, imma pjuttost kienet parti mill-aġjografija ta' Ġesù.
Imma skont l-storiku Franċiż, speċjalista fuq Ruma antika, Paul Veyne, ix-xhieda tal-pagan Macrobius tikkonferma l-istoriċità ta' massakru tat-tfal, anki jekk stess "il-memorja tiegħu serviet bħala motivazzjoni għat-twelid leġendaru, f'Betlehem, ta' Ġesù." Ma rimane ovvio che tale mancata citazione può significare anche una scarsa considerazione dell'evento in sé, considerando i tempi estremamente duri e la probabile scarsità nel numero delle vittime, considerando che Betlemme era poco più di un piccolo borgo.
Secondo Giuseppe Ricciotti, storico biblista, il numero dei bambini nati a Betlemme in quel periodo, essendo circa 1000 gli abitanti adulti della piccola Betlemme, poteva aggirarsi intorno ai 60 individui (da due anni in giù), considerando un tasso di natalità simile a quello dei primi del 1900; circa 30 nati l'anno. Volendo però Erode uccidere solo i bambini maschi il numero degli uccisi è dunque, approssimativamente, di circa 30 neonati e, considerando che la mortalità infantile nel Vicino Oriente era molto alta, il numero si restringe a circa 20. L'episodio, quindi, non ebbe rilevanza tale da interessare gli storici del tempo sia per il numero limitato sia per l'appartenenza delle vittime alla popolazione rurale. Se poi la notizia fosse giunta a Roma, non avrebbe rappresentato motivo di reazione politica da parte dell'imperatore, che non esitava anche lui a soffocare nel sangue possibili rivolte. Svetonio, in un passo in cui utilizza il racconto di Giulio Marato, scrive che pochi mesi prima della nascita di Augusto, avvenne a Roma un prodigio che fu interpretato come presagio di imminente nascita di un re per il Popolo Romano; i senatori, spaventati, ordinarono di esporre tutti i neonati che nacquero in quell'anno, comunque il decreto non venne depositato e la strage non fu eseguita. Si può comprendere quindi quanta scarsa rilevanza ebbe la strage di Betlemme nella capitale dell'impero, considerando l'esiguità dei numeri e i tempi abbastanza crudeli e violenti. Inoltre, secondo alcuni studiosi, "anche nei casi di un'unica attestazione" bisogna supporre, "fino a prova contraria", la buona fede degli evangelisti
Il-qerda tal-Innoċenti fit-tradizzjoni Nisranija
thumb|240px|right|Il-qerda tal-innoċenti, inċiżjoni ta' [[Marcantonio Raimondi (d'après Raffaello), madwar 1509]] Għall-Insara, l-Imqaddsin Innoċenti huma t-tfal ta' taħt xahrejn maqtulin minn Erodi f'Betlehem: għall-Kattoliċi, qabel it-tieni Konċilju tal-Vatikan, it-teoloġija kienet tħalli 'l min jaħseb li Alla ppermetta il-Qerda tal-Imqaddsin Innoċenti biex jagħmel minnhom is-sinjal tal-miġja tal-fidwa ta' Ġesù Kristu. Il-Kostituzzjoni Dommatika Dei Verbum tal-1965 fil-paragrafu 12 (Kif ninterpretaw il-Kitba Mqaddsa) tgħid li jeħtieġ li noqogħdu attenti għall-ġeneri letterarji, u li dan iż-żmien m'għadux possibbli li l-massakru kien minħabba r-rieda ta' Alla.
Wistin ta' Ippona iddeskriva x-xena hekk :
Ġwanni ta' Patmos, fl-Apokalissi, juri l-Imqaddsa Innoċenti madwar it-tron tal-Ħaruf għaliex huma safja, u jsegwuh kull fejn imur. "Staqsu ruħkom", jgħid Bernard ta' Clairvaux, "għal liema mertu dawn it-tfal ġew inkurunati minn id Alla? Staqsu mbagħad lil Erodi, għal liema delitti ġew maqtula b'dik il-krudeltà. It-tieba tal-Feddej intrebħet bil-barbarità ta' Erodi? Dan ir-re ħażin seta' jitfa' għall-mewt tfal innoċenti u Ġesù Kristu ma setax jagħti l-ħajja eterna lil dawk li mietu għalieH? Għajnejn il-bniedem jew tal-anġli ma jsibu l-ebda mertu f'dawn il-ħlejjaq ċkejknin; imma l-grazzja divina għoġobha tgħanihom."
Il-Knisja waqfet il-festa tagħhom fit-tieni seklu.
Fl-arti
thumb|right|Il-qerda tal-innoċenti, pittura ta' [[Nicolas Poussin]]
Bosta pitturi ta' Peter Paul Rubens juru din it-tema. Waħda minnhom, li issa qiegħda Munich, għamel inċiżjoni tagħha Paulus Pontius fl-1643 u din tispjega għaliex jinstabu reproduzzjonijiet f'pajjiżi 'l bogħod ħafna bħall-Perù.
Is-suġġett deher ukoll f' Guernica ta' Picasso (1937). Din il-pittura tieħu xi motivi mill-pittura ta' Nicolas Poussin tal-qerda tal-innoċenti
George Vella
It-Tabib George Vella (Żejtun, 24 ta' April 1942) huwa l-għaxar President ta' Malta. Qabel huwa kien darbtejn Ministru tal-Affarijiet Barranin ta' Malta. Kien ukoll Deputat Priministru ta' Malta. Kien Ministru tal-Affarijiet Barranin u l-Ambjent mill-1996 sal-1998, u Ministru tal-Affarijiet Barranin mill-2013 sal-2017. Kien ukoll Deputat Mexxej tal-Partit Laburista mill-1992 sal-2003.
Nhar il-5 ta' Marzu 2019, il-Prim Ministru Joseph Muscat ħabbar li l-Kabinett kien għadu kif approva b’mod unanimu proposta tal-Prim Ministru biex Vella jkun innominat għall-Presidenza. Il-Gvern qal li f’laqgħa li saret immedjatament wara, il-Grupp Parlamentari tal-Gvern ukoll appoġġja din in-nomina b’mod unanimu.
Mediċina
Studja fil-Kulleġġ De La Salle u iggradwa mill-Università Rjali ta’ Malta bħala Tabib tal-Mediċina u Kirurġija. Bejn l-1966 u l-1973 huwa kien l-Uffiċjal Mediku tal-Malta Drydocks. Mill-1966 sal-1975 kien ukoll Demonstrator tal-Fiżjoloġija u tal-Bijokimika fl-Iskola Medika. Bejn l-1964 u l-2013 Vella kien konsulent fil-Mediċina tal-Avjazzjoni, speċjalista fil-Mediċina tal-Familja u wkoll tabib tal-familja.
Politika
Kien wieħed mill-ewwel Osservaturi Maltin fil-Parlament Ewropew u anke Membru Parlamentari Ewropew għal żmien qasir fl-2004. Esperjenza vasta u fit-tul fil-Kunsill tal-Ewropa, u fil-Parlament Ewropew, u f’konferenzi tan-Nazzjonijiet Magħquda.
Kien Membru tal-Parlament Ewro-Mediterranju, u tal-Assemblea Parlamentari tal-Mediterran, Delegat tal-Partit Laburista fil-Konvenzjoni biex titfassal Kostituzzjoni għall-Unjoni Ewropea (2003), u Rappreżentant tal-Partit Laburista fil-Presidenza tal-Partiti Socjalisti tal-Ewropa.
Ħa sehem attiv f’numru kbir ta’ konferenzi politiċi madwar id-dinja, u kellu laqgħat ma’ numru kbir ta’ politiċi importanti fil-qasam politiku dinji. Interessat partikolarment fil-politika tal-Mediterran u tal-Lvant Nofsani.
Kien Membru tal-Kumitat tal-Affarijiet Barranin u Ewropej tal-Parlament.
Deputat Prim Ministru
Huwa nħatar Deputat Mexxej tal-Partit Laburista fl-1992 u dam sal-2003. Kien Deputat Prim Ministru u Ministru Affarijiet Barranin u tal-Ambjent 1996-1998. Mill-1998 sal-2013 kien il-Kelliem Ewlieni tal-Oppożizzjoni għall-Affarijiet Barranin u Ewropej.
Fl-2008, huwa mbotta l-kandidatura ta' Joseph Muscat bħala Mexxej ġdid tal-Partit Laburista.
Nhar it-13 ta' Marzu 2013 huwa nħatar Ministru għall-Affarijiet Barranin fil-Gvern Laburista li tela' fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2013 li saru ħamest ijiem qabel. Fl-2017, ma kkontestax l-elezzjoni. Wara l-elezzjoni, huwa sar kritiku tal-Gvern Laburista rigward l-emendi fil-liġi tal-IVF. Vella huwa kontra l-abort.
Unuri
Fit-13 ta' Diċembru 2017, huwa sar Kumpann fl-Ordni Nazzjonali tal-Mertu tar-Repubblika ta' Malta.
FK Vilnius
Futbolo klubas Vilnius huwa klabb tal-futbol Litwan,mil-belt ta Vilnius. Il-klabb twaqqaf fl-2019.
Unuri
<...>
Skawra
Mit-25 ta 'Marzu, 2019
Kowċ: 🇱🇹 Igoris Morinas
Pirma lyga
Evarist Bartolo
Evarist Bartolo (Mellieħa, 14 ta' Ottubru 1952) huwa l-Ministru tal-Edukazzjoni attwali ta' Malta. Kien ukoll Ministru tal-Edukazzjoni mill-1996 sal-1998. Huwa edukatur u ġurnalist u politiku Malti fi ħdan il-Partit Laburista.
Tfulija u żgħożija
Missier Bartolo kien għalliem tal-Primarja, u Bartolo trabba f'familja reliġjuża ħafna. Kien jgħallem il-Bibbja lit-tfal, u kien ukoll attiv f'għaqdiet reliġjużi bħall-Azzjoni Kattolika, iż-Żgħażagħ Ħaddiema Nsara u l-Leġjun ta' Marija.
Studji
Fl-1975 Bartolo ggradwa mill-Università ta' Malta b'Baċellerat fil-Letteratura Ingliża, u fl-1984 rebaħ borża ta' studju għal diploma fil-ġurnaliżmu mill-Università ta' Stanford. Sentejn wara ggradwa b'Masters fl-Edukazzjoni mill-Università ta' Cardiff.
Ġurnalist u edukatur
Bartolo ħadem għal tliet snin bħala għalliem fil-Kulleġġ De La Salle, erba' snin bħala ġurnalist mal-istazzjon nazzjonali, u għaxar snin bħala editur u kap tal-aħbarijiet fil-mezzi tax-xandir tal-Partit Laburista.
Politika
Kien biss wara li esplora l-kitbiet u l-politika ta' ħassieba bhal Karl Marx, Mahatma Gandhi, Vladimir Lenin, u Martin Luther King Jr. li beda jifhem liema partit kien jirrappreżenta dak li jemmen fih. Bartolo jgħid li ż-żmien li għamel jaħdem mal-attivist ta' kontra l-Mafja Danilo Dolci ukoll għenu f'din il-formazzjoni tiegħu: "Twelidt f'familja Nazzjonalista, iżda għazilt li nħaddan lill-Partit Laburista għax il-valuri tiegħu ta' ġustizzja soċjali, libertajiet ċivili, u l-impenn favur l-interess ta' Malta huma l-valuri li nemmen fihom jien.. Dħalt fil-politika bit-tama li dak li nagħmel itejjeb, għall-inqas imqar ftit, il-ħajja ta' madwarna."
Il-Liġi tad-Divorzju
Bartolo ħadem mad-deputat Nazzjonalista Jeffrey Pullicino Orlando fuq abbozz ta' liġi tad-divorzju, u flimkien miegħu u ma' Deborah Schembri, mexxa b'suċċess il-kampanja tal-"Iva", biex id-divorzju sar legali fl-2011.
Il-qasam Edukattiv
Bartolo kien Ministru tal-Edukazzjoni mill-1996 sal-1998 fl-Amministrazzjoni ta' Alfred Sant. Bartolo ħadem biex ipoġġi l-problemi tal-illiteriżmu u l-falliment edukattiv fuq l-aġenda tal-pajjiż, biex iżjed tfal u żgħażagħ jirnexxu fl-edukazzjoni.
Nhar it-13 ta' Marzu 2013 huwa reġa' nħatar Ministru tal-Edukazzjoni fil-Gvern Laburista li tela' fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2013 li saru ħamest ijiem qabel.
Drittijiet Ċivili
Bejn l-2008 u l-2013 huwa kien il-Kelliem Laburista għall-Edukazzjoni u d-Drittijiet Ċivili, u tkellem favur id-drittijiet tan-nisa, tal-omosesswali u tal-immigranti fost l-oħrajn.
Residenzi tal-Familja Savoia
daqsminuri|L-istemma rjali tal-familja Savoia Ir-Residenzi tal-Familja Savoia huma grupp ta' binjiet f'Torino u fil-Belt Metropolitana ta' Torino, fir-reġjun ta' Piemonte, fit-Tramuntana tal-Italja. Dawn ir-residenzi tal-familja Savoia ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.
Storja
Il-familja Savoia hija familja rjali antika li ġiet stabbilita fl-1003 fir-reġjun ta' Savoie (li issa jinsab f'Rhône-Alpes, Franza), u iktar 'il quddiem fl-1720 saħħet il-poter tagħha u rrenjat fuq ir-Renju ta' Sardenja fil-Majjistral tal-Italja. Il-fergħa żagħżugħa tagħha, il-familja ta' Savoia-Carignano, wasslet għall-unifikazzjoni tal-Italja fl-1861 u rrenjat fuq ir-Renju tal-Italja mill-1861 sat-Tieni Gwerra Dinjija. Matul dan iż-żmien, ir-Re Vittorio Emanuele III abdika favur ibnu Umberto II iżda wara referendum istituzzjonali fl-1946, il-monarkija ġiet abolita, ġiet stabbilita repubblika, u l-membri tal-familja Savoia tkeċċew mill-pajjiż.
Fl-1562, Emanuele Filiberto, id-Duka ta' Savoie ttrasferixxa l-belt kapitali tiegħu lejn Torino u ta bidu għal sensiela ta' proġetti ta' kostruzzjoni bl-aqwa arkitetti disponibbli dak iż-żmien. Il-binjiet lussużi, inkluż b'tiżjin minn artisti kontemporanji, ġew iddisinjati biex jimpressjonaw lill-pubbliku u biex juru l-poter tal-familja Savoia. Minbarra l-palazzi f'Torino stess, inbnew vilel fil-kampanja u loġoġ tal-kaċċa fil-kampanja tal-madwar.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Il-Palazz Irjali ta' Torino Ir-Residenzi tal-Familja Savoia ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997. Fl-2010 saret modifika żgħira fil-konfini tas-sit. Dawn il-binjiet kollha ġew elenkati b'mod konġunt bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO peress li "jirrappreżentaw l-aqwa arkitettura monumentali Ewropea tas-sekli 17 u 18, u jesprimu permezz tal-istil u l-opulenza tagħhom turija qawwija tas-setgħa tal-monarkija assoluta f'termini materjali". xellug|daqsminuri|254x254px|Il-Palazz Madama ta' Torino Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli". daqsminuri|Il-Kastell ta' Racconigi daqsminuri|Il-Kastell ta' Valentino
Jim Larsen
Jim Larsen (Korsør, 6 ta' Novembru 1985) huwa eks-plejer tal-futbol Daniż.
Fil-11 ta' Ottubru 2009, Larsen kien imssejjaħ biex jilgħab mat-Tim nazzjonali Daniż f'logħba ta' kwalifika tat-Tazza tad-Dinja 2010 kontra l-Ungerija, wara li Per Krøldrup kien imweġġa.
Arkata Trijonfali ta' Orange
daqsminuri|L-Arkata Trijonfali [[Monument|monumentali ta' Orange]] L-Arkata Trijonfali ta' Orange (bil-Franċiż: Arc de triomphe d'Orange) hija arkata trijonfali li tinsab fir-raħal ta' Orange fix-Xlokk ta' Franza. Ma hemmx qbil dwar meta nbniet l-arkata, iżda hemm riċerka attwali li taċċetta l-kitba mnaqqxa bħala evidenza ta' data matul ir-renju tal-Imperatur Awgustu (27 Q.K.-14 W.K.). Inbniet fl-eks via Agrippa sabiex tagħti ġieħ lill-veterani tal-Gwerer Galliċi u lil-Legio II Augusta. Iktar 'il quddiem ġiet rikostruwita mill-Imperatur Tiberju biex jiċċelebra r-rebħiet ta' Germanicus kontra t-tribujiet Ġermaniżi fir-Rheinland. L-arkata fiha kitba mnaqqxa ddedikata lill-Imperatur Tiberju fis-27 W.K. Flimkien mat-Teatru Ruman ta' Orange, l-Arkata Trijonfali tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1981 minħabba l-preservazzjoni eċċezzjonali tagħha.
Deskrizzjoni
xellug|daqsminuri|265x265px|[[Pittura tal-Arkata Trijonfali fl-1842]] L-arkata nbniet fis-swar tar-raħal matul il-Medju Evu sabiex tiddefendi l-punti ta' dħul tat-Tramuntana tar-raħal. L-arkitett Auguste Caristie studja l-arkata u wettaq xogħol ta' restawr fl-aħħar tas-snin 20 tas-seklu 19. Oriġinarjament l-arkata nbniet bl-użu ta' blokok kbar tal-ġebla tal-ġir mingħajr tkaħħil. Fiha tliet ħnejjiet, dik ċentrali ikbar mit-tnejn tal-ġnub. L-istruttura sħiħa hija twila 19.57-il metru, wiesgħa 8.40 metri, u għolja 19.21-il metru. Kull faċċata għandha erba' kolonni Korinzji. L-arkata hija l-eqdem eżempju eżistenti ta' disinn li ntuża iktar 'il quddiem f'Ruma stess, għall-Arkata ta' Septimius Severus u għall-Arkata ta' Kostantinu. It-toqob viżibbli x'aktarx tħallew mill-prattika tas-suldati Medjevali bil-qaws u l-vleġeġ, bi ftit apprezzament għall-arti jew għall-istorja.
Fil-faċċata tat-Tramuntana (li tħares 'il barra), l-arċitravu u l-gwarniċ tal-arkata qegħdin iktar lura biex tħalli spazju għal kitba tal-bronż li ntilfet; tentattivi ta' rikostruzzjoni tat-test mit-tqegħid tal-grampuni għaż-żamma tal-ittri ma rnexxewx. L-arkata hija mżejna b'diversi riljievi ta' temi militari, inkluż battalji navali, oġġetti misruqa fil-gwerra u r-Rumani fil-battalja kontra l-Ġermaniċi u l-Galli. Suldat Ruman b'tarka tal-Legio II Augusta ġie mnaqqax bħala parti mir-riljiev fin-naħa tal-faċċata tat-Tramuntana.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Dettall tat-tiżjin tal-Arkata Trijonfali It-Teatru Ruman ta' Orange u l-inħawi tiegħu flimkien mal-Arkata Trijonfali ta' Orange ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1981. Fl-2007 saret modifika minuri fiż-żona ta' lqugħ tas-sit.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Papa Franġisku
daqsminuri Franġisku, imwieled bħala Jorge Mario Bergoglio (bil-Latin: Franciscus; Buenos Aires, 17 ta' Diċembru 1936) huwa l-266 isqof ta' Ruma u l-papa attwali tal-Knisja Kattolika, elett nhar it-13 ta' Marzu 2013. Franġisku huwa l-ewwel Papa Ġiżwita, l-ewwel wieħed mhux mill-Ewropa wara iktar minn millennju, u l-ewwel wieħed mill-kontinent Amerikan. Mill-1998 sal-elezzjoni tiegħu bħala Papa, huwa kien Arċisqof ta' Buenos Aires, fl-Arġentina, u kien inħatar kardinal fl-2001.
Bin ħaddiem tal-ferrovija, Mario José, li emigra minn Asti l-Italja ta' għoxrin sena biex ifittex ħajja aħjar u biex jeħles mill-Faxxiżmu, u Regina María mwielda Sívori, mara tad-dar, Ġorġ Marija Bergoglio huwa l-ikbar minn ħames ulied. Meta kien żgħir kien imur inaddaf ġo fabbrika biex jgħin lill-familja.
Studju
L-ewwel skola li kien jattendi kienet Wilfrid Barón de los Santos Ángeles, skola Sależjana f'Ramos Mejía, Buenos Aires. Attenda s-sekondarja teknika Escuela Nacional de Educación Técnica N° 27 Hipólito Yrigoyen u ġab id-diploma ta' tekniku kimiku. Għal xi snin ħadem bħala inġinier kimiku fis-sezzjoni tal-ikel fil-Laboratorju Hickethier-Bachmann.
Kien ikellem tfajla li kien sar jafha mill-grupp ta' ħbieb li magħhom kien imur jiżfen. Iżda ta' 22 sena wara li kellhom ineħħulu parti mill-pulmun minħabba pnewmonja u tliet ċesti, iddeċieda li jidħol is-seminarju f'Villa Devoto u daħal mal-Ġiżwiti, jew is-Soċjetà ta' Ġesù, fil-11 ta' Marzu 1958. Bergoglio gradwa fil-Filosofija mill-Colegio Maximo San Josè f'San Miguel fejn għallem il-letteratura u l-psikoloġija fil-Colegio de la Immaculada f'Santa Fe u l-Colegio del Salvador fi Buenos Aries.
Saċerdot
Huwa kien ordnat saċerdot fit-13 ta' Diċembru 1969. Kompla jistudja u sar Professur tat-Teoloġija u Majjistru tan-novizzi. Milquta mill-ħiliet amministrattivi tiegħu, is-Soċjetà ta' Ġesù ħatret lil Bergoglio bħala Provinċjal għall-Ġiżwiti Arġentini fl-1973. Matul id-dittatura militari Arġentina li fiha ġew ittorturati u nqatlu madwar 30,000 ruħ, Bergoglio għamel minn kollox biex bil-moħbi isalva qassisin u ċittadini minn idejn it-torturaturi u huwa rrispettat ħafna mill-hekk imsejħa "ommijiet ta' Plaza de Mayo", li ma qagħdux lura milli jikkritikaw il-kompliċità tal-ġerarkija Kattolika mar-reġim Arġentin.
Wara seba’ snin Provinċjal tal-Ġiżwiti, Bergoglio intbagħat bħala Rettur fis-Seminarju ta' San Miguel fl-1980 fejn reġa’ beda jgħallem. Wara li lesta d-dottorat tiegħu fil-Ġermanja huwa mar lura f'pajjiżu u serva bħala direttur spiritwali f' Cordoba.
Isqof u kardinal
Fl-1998 laħaq Arċisqof fl-Arġentina. Fil-21 ta' Frar 2001 Borgoglio nħatar Kardinal mill-Papa Ġwanni Pawlu II. Bħala kardinal, Bergoglio inħatar f'numru ta' pożizzjonijiet amministrattivi fil-Kurja Rumana u serva bħala membru f'numru ta' Kongregazzjonijiet. Lin-nies tal-Arġentina kien talabhom biex ma jmorrux Ruma biex jiċċelebraw il-ħatra tiegħu ta' Kardinal, iżda minflok jagħtu l-flus lill-fqar. F'Ruma "ffesteġġja" kważi waħdu. Il-bijografija tiegħu fis-Sala Stampa tal-Vatikan kienet l-iqsar waħda, nofs paġna kollox.
Bħala kardinal, Bergoglio kien magħruf għall-umiltà u l-impenn tiegħu għall-ġustizzja soċjali. Il-ħajja sempliċi hija xhieda tal-umiltà tiegħu. Huwa kien jgħix f'appartament żgħir minflok fil-Palazz tal-Isqof, kien juża t-trasport pubbliku flok il-karozza bix-xufier tiegħu, u jsajjar l-ikel tiegħu huwa stess. Fl-2001 ssorprenda lill-istaff tal-Isptar Muñiz Hospital ta' Buenos Aires, meta talabhom buqar ilma, u ħasel u bies riġlejn il-morda bl-AIDS b'sinjal ta' mħabba lejhom, u qal lill-ġurnalisti li "s-soċjetà tinsa lill-foqra u lill-morda". F'Settembru 2012, fi Buenos Aires, Bergoglio ċanfar ukoll lil dawk is-saċerdoti li rrifjutaw li jgħammdu tfal ta’ single-mothers: "Ma nkunux ipokriti. Min jagħmel hekk ikun qed jifred lill-poplu t'Alla mis-salvazzjoni." Huwa ħadem biex jiżdiedu s-servizzi soċjali u l-evanġelizzazzjoni fl-inħawi foqra tal-belt.
Bħala Isqof ma qagħadx lura milli jitkellem fuq il-problemi ekonomiċi, soċjali u politiċi li hemm fl-Arġentina. Fl-omeliji u d-diskorsi tiegħu jisħaq li l-bnedmin huma lkoll aħwa u li l-Istat u l-Knisja għandhom jagħmlu kulma jistgħu biex kulħadd iħossu milqugħ, rispettat u aċċettat. Bergoglio qatt ma pprova jaħbi l-impatt politiku u soċjali tal-messaġġ tal-Vanġelu f'pajjiż li kien qed jipprova jqum minn kriżi ekonomika gravi.
Konklavi tal-2005
Matul is-Sinodu tal-Isqfijiet tal-2005 huwa inħatar membru tal-Kunsill ta' Wara s-Sinodu u f'Novembru 2005 kien elett bħala l-President tal-Konferenza Episkopali tal-Arġentina għal terminu ta' tliet snin mill-maġġoranza tal-isqfijiet Argentini, ħatra li kienet imġedda fl-2008.
Bergolgio kien diġà kkunsidrat papabbli waqt il-Konklavi wara l-mewt tal-Papa Ġwanni Pawlu II f'April 2005. Jingħad li f'dawk il-konklavi t-taqtigħa bejnu u bejn Ratzinger kienet waħda kbira, tant li finalment kien hu stess li talab lil kardinali biex ma jivvutawlux ħalli jkun elett il-Papa Benedittu XVI.
F'laqgħa li kellu mal-Isqfijiet Sud Amerikani fl-2007, Bergoglio kien qalilhom li "It-tqassim inġust tal-ġid ikompli joħloq sitwazzjoni ta' dnub soċjali li jgħajjat lejn is-sema u jnaqqas il-possibiltajiet ta' ħajja sħiħa għal bosta minn ħutna."
Papa
Nhar it-13 ta' Marzu 2013, fis-7.06 p.m. miċ-ċumnija tas-Sistina ħarġet daħna bajda u siegħa wara tħabbar mil-Loġġa fi Pjazza San Pietru li l-Papa l-Ġdid kien Jorge Bergoglio, li kien l-ewwel Papa li għażel l-isem Franġisku. Għażel dan l-isem f'ġieħ San Franġisk t'Assisi u f'ġieħ l-imħabba tiegħu lejn il-foqra. Xi kwarta wara l-Papa ġdid ħareġ fil-Loġġa liebes biss il-Libsa bajda mingħajr l-abitu kotali u ebda tiżjin ieħor. Għamel ħin iċċassat lejn il-folla li laqgħetu b'entużjażmu kbir. Fl-ewwel indirizz tiegħu lill-folla huwa sellmilhom b'sempliċi "buonasera", u qalilhom li l-kardinali sabuh "mill-aħħar tad-dinja". Huwa talab għal u rringrazzja lill-Papa Emeritus Benedittu XVI. Qabel ta l-barka lill-poplu l-Papa l-ġdid baxxa rasu u talab hu l-barka mingħand il-poplu.
Nhar it-18 ta' Marzu huwa ħatar lill-qassis Malti Alfred Xuereb bħala Segretarju personali tiegħu.
Reazzjonijiet għall-Ħatra
Il-President Amerikan Barack Obama sejjaħlu "paladin ta' dawk fostna li huma l-ifqar u l-iktar vulnerabbli." Kompla jgħid li "bħala l-ewwel Papa mill-Amerki, il-ħatra tiegħu hija ringrazzjament għas-saħħa u għall-vitalità ta' reġjun li iktar ma jgħaddi ż-żmien qed isir mudell għad-dinja, u flimkien ma' miljuni ta' Ispaniċi Amerikani, fl-Istati Uniti naqsmu l-ferħ magħhom f'dan il-jum storiku."
Leonardo Boff li kien patri Franġiskan u magħruf għat-Teoloġija tal-Liberazzjoni ikkummenta hekk fuq l-għażla ta' Bergoglio: “Din l-għażla tagħmilli kuraġġ, sinjal li l-Knisja trid tmur għas-sempliċità. Bergoglio ġej minn pajjiż li qed jiżviluppa, barra mill-ħitan ta' Ruma."
Diego Armando Maradona u Lionel Messi, żewġ plejers kbar Arġentini ferħu għall-ħatra ta' Arġentin bħalhom. Maradona qal li dan huwa ġieħ kbir għall-Arġentini kollha u jixtieq ħafna jkollu udjenza miegħu. Messi qal li jħossu ferħan ħafna u jixtieq jiddedikalu rebħa fit-Tazza tad-Dinja tal-2014.
Papa popolari
Ħafna persuni madwar id-dinja għandhom ammirazzjoni għal dan il-Papa minħabba l-umanità tiegħu, l-umiltà tiegħu, l-imħabba tiegħu lejn il-foqra u l-impenn tiegħu għad-djalogu biex joħloq pontijiet bejn persuni u ġnus ta' kull fehma u reliġjon. Jgħix il-Papat b'mod iktar sempliċi u inqas formali mill-papiet ta' qablu. Għażel li jgħix fid-Domus Sanctae Marthae li hi sempliċi guesthouse minflok fil-Palazz Appostoliku kif kienu jagħmlu ta' qablu. Anke fi lbiesu huwa iktar sempliċi, lanqas liebes il-muzzetta fil-ħatra tiegħu, u baqa' bl-istess salib pettorali li kellu meta kien kardinal.
Fl-2013
Filwaqt li baqa' jżomm it-tagħlim tradizzjonali tal-Knisja Kattolika huwa wera ċertu ftuħ fil-konfront ta' persuni omosesswali, meta fit-28 ta' Lulju 2013 huwa qal: “Jekk persuna hi omosesswali u qed tfittex lill-Mulej u għandha rieda tajba, allura min jien jien biex niġġudikaha?”
Huwa jisħaq l-iktar fuq l-għajnuna lill-foqra u l-imwarrbin, u li l-Knisja trid tkun miftuħa għalihom: “Ejjew infittxu l-kuntatt ma’ familji li ma jiġux il-knisja. Minflok ma nkunu biss Knisja li tilqa’, ejjew inkunu Knisja li toħroġ minnha nfisha u tmur għand nies li ma jafuhiex, li telqu minnha... nippruvaw nilħqu lil min qiegħed ‘il bogħod ukoll bil-mezzi diġitali, bl-internet u bl-SMSes..” Rigward is-saċerdoti huwa qal: “Il-poplu t’Alla jrid rgħajja, mhux qassisin li jġibu ruħhom qishom burokrati jew uffiċjali tal-gvern.”
F'Ħamis ix-Xirka tal-2013 huwa ħasel saqajn il-priġunieri, anke ta’ żewġ tfajliet, waħda minnhom Musulmana. Kellu żewġ intervisti ma' Eugenio Scalfari, ġurnalist ateu Taljan. Fost l-oħrajn qallu: “Il-Mulej salvana lkoll, ilkoll kemm aħna, bid-demm ta’ Kristu: lilna lkoll, mhux biss lill-Kattoliċi. Lil kulħadd! ‘Padre, l-ateji ukoll?' Iva, l-ateji ukoll. Lil kulħadd!”
F'Novembru huwa issospenda isqof Ġermaniż li nefaq wisq flus biex jirranġa d-dar tiegħu.
Fl-24 ta' Novembru huwa ħareġ eżortazzjoni appostolika twila bl-isem Evangelii Gaudium, “Il-Vanġelu tal-Ferħ”, li fid-daħla tagħha huwa jgħid: “Il-ferħ tal-Evanġelju jimla l-qlub u l-ħajja ta' dawk kollha li jiltaqgħu ma' Ġesù. Dawk li jħallu lilhom infushom jiġu salvati minnu ikunu ħielsa mid-dnub, mid-dwejjaq, mill-vojt ġewwieni, mill-iżolament. Ma’ Ġesù Kristu dejjem jitwieled u jerġa’ jitwieled il-ferħ.”
F'Diċembru 2013 huwa ġie ddikjarat “Person of the Year” mir-rivista internazzjonali TIME.
Fl-2014
Fit-22 ta' Frar, Papa Franġisku jaħtar 19-il Kardinal ġdid, fosthom isqfijiet minn pajjiżi foqra bħal Chibly Langlois mill-Ħaiti u Philippe Nakellentuba Ouedraogo mill-Burkina Faso.
Fis-27 ta' April, iddikjara qaddisin lil Papa Ġwanni XXIII u Papa Ġwanni Pawlu II.
Fil-5 ta' Ottubru, Papa Franġisku fetaħ is-Sinodu Staordinarju tal-Isqfijiet fuq il-Familja. Ħadu sehem 253 isqof u ħafna mistidnin oħra. Iddiskutew problemi li tiffaċċja l-familja bħall-effetti tal-gwerra, l-immigrazzjoni, il-vjolenza domestika, il-poligamija, iż-żwieġ inter-reliġjuż, il-ko-abitazzjoni, iż-żwiġijiet li jfallu, id-divorzju u dawk li jerġgħu jiżżewġu. Fi tmiem is-Sinodu tal-Isqfijiet, Papa Franġisku jgħid lill-Isqfijiet li l-Knisja trid "issib triq tan-nofs bejn ir-'riġidità ostili' u 'sens falz ta' ħniena'”.
Fid-19 ta' Ottubru, iddikjara Beatu lil Papa Pawlu VI, li mexxa l-Knisja fis-snin diffiċli ta’ wara l-Konċilju Vatikan II.
Fl-2015
Fl-14 ta' Frar, Papa Franġisku ħatar 20 Kardinal ġdid, ħafna minnhom minn pajjiżi żgħar, fosthom isqof minn Tonga, gżira żgħira f'nofs l-Oċean Paċifiku.
Fit-2 ta' Marzu, Papa Franġisku ltaqa' mal-isqfijiet li qed iservu lill-Knisja Kattolika fl-Afrika ta' Fuq, u irringrazzjahom għall-kuraġġ, il-lealtà u l-perseveranza tagħhom f'dan iż-żmien diffiċli. Fosthom kien hemm l-Isqof Malti Silvestru Magro, li kien imexxi d-djoċesi ta' Bengażi fil-Libja.
Fit-13 ta' Marzu, Papa Franġisku ħabbar Ġublew Straordinarju tal-Ħniena li jibda fit-8 ta' Diċembru 2015, 50 sena mill-għeluq tal-Konċilju, u jintemm fi Kristu Re tal-2016. Fl-1 ta' Settembru, Papa Franġisku ta fakultà lis-saċerdoti kollha li jagħtu assoluzzjoni lin-nisa li jagħmlu abort fis-Sena Ġubilari tal-Ħniena.
Fit-23 ta' Mejju, l-Arċisqof Oscar Romero ġie ddikjarat Beatu f'El Salvador wara li l-kawża tiegħu kienet ilha mwaħħla għal ħafna snin. Papa Franġisku kien ra li dan il-proċess jitħaffef. Nofs miljun ruħ jattendu għaċ-ċerimonja biex hekk din issir l-ikbar beatifikazzjoni fl-istorja tal-Knisja.
Fit-18 ta' Ġunju, Papa Franġisku ħareġ l-enċiklika Laudato Sì, appell għall-azzjoni rigward id-degrad tal-ambjent u t-tibdil fil-klima. Fid-19 ta' Ottubru, Papa Franġisku ħeġġeġ lill-isqfijiet jiffirmaw appell lill-mexxejja tad-dinja rigward il-bidla fil-klima.
Fis-6 ta' Settembru, Papa Franġisku talab lill-komunitajiet Kattoliċi madwar id-dinja biex jaddottaw familja ta' refuġjati.
Fl-4 ta' Ottubru, il-Papa fetaħ is-Sinodu tal-Familja fil-Vatikan, li ntemm fl-24 ta' Ottubru, b'iktar ftuħ għall-koppji separati u divorzjati.
Fl-14 ta' Ottubru, Papa Franġisku talab maħfra għall-iskandli li kien hemm f'Ruma u fil-Vatikan.
Fl-2016
Fit-12 ta' Frar, Papa Franġisku u l-Patrijarka Kirill ta' Moska iffirmaw dikjarazzjoni ekumenika f'Kuba, f'laqgħa storika bla ebda preċedent.
Fis-16 ta' Frar, Papa Franġisku ikkritika indirettament lil Donald Trump meta qal li "Persuna li ħsiebha biss biex tibni l-ħitan, ikunu fejn ikunu, u mhux biex tibni l-pontijiet, mhijiex Nisranija. Dan mhuwiex il-Vanġelu."
Fit-8 ta' April, ħareġ l-eżortazzjoni appostolika Amoris Laetitia (Il-Ferħ tal-Imħabba) wara s-Sinodu li kien sar dwar il-Familja.
Fid-29 ta' Mejju, qal li mhux ir-refuġjati huma periklu, imma r-refuġjati qegħdin fil-periklu.
Fl-4 ta' Ġunju, daħħal proċeduri ġodda biex isqfijiet li ma jitrattawx sew każijiet ta' abbużi sesswali jitkeċċew.
Fl-14 ta' Ġunju, qal lill-qassisin li jekk mhumiex lesti jilqgħu lil kulħadd jistgħu jagħlqu l-parroċċi.
Fil-11 ta' Awwissu, kiel mar-rifuġjati Sirjani fil-Vatikan li ġabhom miegħu mill-Greċja. Tlett ijiem wara, ta ġurnata baħar u pizza lil numru ta' nies bla dar f'Ruma.
Fl-4 ta' Settembru, iddikjara qaddisa lil Madre Tereża ta' Kalkutta.
Fl-14 ta' Novembru, erba' Kardinali konservattivi urew in-nuqqas ta' qbil tagħhom fil-miftuħ mal-Papa rigward id-dokument li ħareġ fuq il-familja.
Fl-2017
Fil-5 ta' Frar, dehru posters f’Ruma li jikkritikaw lil Papa Franġisku għal mod kif jitratta lill-konservattivi fi ħdan il-Knisja Kattolika.
Fit-23 ta' Frar, il-Papa qal li aħjar tkun ateu milli Nisrani ipokrita.
Fl-20 ta' Marzu, talab maħfra għall-ħtijiet tal-Knisja fil-ġenoċidju tar-Ruwanda tal-1994.
Fit-30 ta' Marzu, il-Vatikan talab lill-President Amerikan jikkunsidra l-pożizzjoni tiegħu rigward il-bidla fil-klima.
Fid-29 ta' April, il-Papa qal li għandu jidħol it-tielet pajjiż, bħan-Norveġja, fid-disputa bejn l-Istati Uniti u l-Korea ta’ Fuq biex tkun evitata gwerra nukleari devastanti.
Fl-24 ta' Mejju, il-Papa appella lill-President Trump biex iġib il-paċi, f’laqgħa miegħu fil-Vatikan.
Fil-11 ta' Ottubru, qal li l-piena tal-mewt hija kontra l-Vanġelu.
Fil-15 ta' Ottubru, iddikjara 35 qaddis ġdid fosthom 3 itfal indiġeni maqtula fil-Messiku tas-seklu 16 meqjusa l-ewwel martri tad-Dinja l-Ġdida.
Fis-27 ta' Ottubru, il-ġurnal The Guardian jgħid li hemm numru ta’ kardinali konservattivi li jobogħdu lil Papa Franġisku.
Fil-21 ta' Diċembru, Papa Franġisku f’diskors iebes lill-Kurja Rumana qal li r-riforma hija waħda diffiċli ħafna u li fil-Kurja, barra persuni qaddisin, hemm it-tradituri u min japprofitta ruħu.
Fl-2018
Fid-19 ta' Marzu ħareġ l-eżortazzjoni appostolika Gaudete et exsultate (Ifirħu u thennew), dwar "is-sejħa għall-qdusija fid-dinja tal-lum".
Fl-20 ta' April, żar il-qabar ta' Don Tonino Bello.
Fis-7 ta' Lulju, f'Bari, f'laqgħa ekumenika għall-paċi fil-Lvant Nofsani.
Fis-27 ta' Lulju, aċċetta r-riżenja tal-Kardinal Theodore McCarrick, li kien Arċisqof ta' Washington, wara akkużi fondati ta' abbuż sesswali.
Fl-20 ta' Awwissu, f'ittra ta' 2,000 kelma talab maħfra għall-abbużi li saru mill-membri tal-Kleru u nżammew moħbija.
Fis-26 ta' Awwissu, l-eks Nunzju Carlo Maria Viganò ippubblika ittra li fiha akkuża lil Papa Benedittu XVI u Papa Franġisku li kienu ilhom jafu bl-allegazzjonijiet kontra l-Kardinal Theodore McCarrick qabel dan irriżenja. Viganò sejjaħ għar-riżenja tal-Papa.
Phnom Penh
Phnom Penh rnexxielha Angkor Thom bħala l-kapitali tan-nazzjon Khmer, iżda ġiet abbandunata diversi drabi qabel ma reġgħet ġiet stabbilita fl-1865 mir-Re Norodom. Il-belt qabel kienet tiffunzjona bħala ċentru tal-ipproċessar, bit-tessuti, il-farmaċewtiċi, il-manifattura tal-makkinarju, u t-tħin tar-ross. Madankollu, l-assi ewlenin tagħha kienu kulturali. Istituzzjonijiet ta 'edukazzjoni ogħla kienu jinkludu l-Università Rjali ta' Phnom Penh (stabbilita fl-1960 bħala l-Università Rjali Khmer), bi skejjel ta 'inġinerija, arti, teknoloġija, u xjenzi agrikoli, l-aħħar f'Chamkar Daung, subborg. F'Phnom Penh jinsabu wkoll l-Università Rjali tax-Xjenzi Agrikoli u l-Iskola Agrikola Prek Leap.
Papa Franġisku
Fl-2018
Fis-26 ta' Awwissu, fl-Irlanda, talab maħfra għall-"abbużi ta' poter u kuxjenza" li saru mill-kleru f'dak il-pajjiż.
Phnom Penh
Il-belt kienet imlaqqma bħala l-“Perla tal-Asja” għall-arkitettura kolonjali Franċiża tal-bidu tas-seklu 20, inklużi xogħlijiet Art Deco. Phnom Penh, flimkien ma' Siem Reap u Sihanoukville, huma destinazzjonijiet turistiċi domestiċi u internazzjonali ewlenin għall-Kambodja. Imwaqqfa fl-1372, il-belt hija magħrufa għall-arkitettura u l-attrazzjonijiet storiċi tagħha. Saret il-kapitali nazzjonali fl-1434 wara l-waqgħa ta’ Angkor, u baqgħet hekk sal-1497. Reġgħet kisbet l-istatus ta’ kapitali tagħha matul iż-żminijiet kolonjali Franċiżi fl-1865. Hemm għadd ta’ bini ta’ żmien kolonjali li baqa’ ħaj mifruxa madwar il-boulevards il-kbar.
Papa Franġisku
Fl-2018
Fis-6 ta' Ottubru, jiftaħ is-Sinodu taż-Żgħażagħ.
Phnom Penh
Etimoloġija
Phnom Penh (lit. 'Penh's Hill') tieħu isimha mill-lum Wat Phnom (lit. 'Hill Temple') jew mill-ex Renju ta 'Funan, saltna antik li kien jeżisti mill-1 sas-7 seklu AD. fix-Xlokk tal-Asja u l-prekursur tal-monarkija attwali tal-Kambodja. Il-leġġenda tgħid li fl-1372, armla sinjura jisimha Penh sabet siġra Koki f’wiċċ l-ilma fix-Xmara Tonlé Sap wara maltempata. [13] Ġewwa s-siġra kien hemm erba’ statwi tal-bronż ta’ Buddha u statwa tal-ġebel ta’ Vishnu. Penh ordna lir-raħħala biex jgħollu l-għoli tal-għoljiet fil-grigal tad-dar tiegħu u uża l-injam Koki biex jibni tempju fuq l-għoljiet biex jospita l-erba 'statwi tal-Buddha u shrine għall-immaġni Vishnu ftit aktar 'l isfel. It-tempju sar magħruf bħala Wat Phnom Daun Penh, li issa huwa magħruf bħala Wat Phnom, għoli żgħir ta’ 27 metru (89 pied).