cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muniti tal-ewro ta' Malta
Selezzjoni tad-disinn
Il-Bank Ċentrali ta' Malta ħareg id-disinji finali fid-19 ta' Frar 2007 u fit-23 ta' Ottubru tal-istess sena, id-disinji ġew ippublikati fil-ġurnal uffiċċjali tal-Unjoni Ewropea.
Adozzjoni tal-Ewro
Fis-16 ta' Mejju 2007, il-kummisarju tal-Ekonomija u l-Affarijiet Finanzjarji tal-UE, Joaquín Almunia, irrakomanda li Malta tadotta l-ewro kif kien skedat. Fl-10 ta' Lulju din id-deċiżjoni kienet ġiet ikkonfermata mill-Kunsill tal-Ministri tal-Finanzi.
F'Diċembru 2007, bħala parti miċ-ċelebrazzjonijiet għall-bidla għal ewro, il-Belt Valletta kienet miksija bi twapet li juru l-muniti tal-ewro. Iċ-ċelebrazzjonijiet laħqu l-qofol tagħhom f'lejliet is-sena l-ġdida, fejn sar logħob tan-nar fil-Port il-Kbir. L-attività l-oħra li kienet sa ssir barra kellha ssir ġewwa minn ħabba x-xita. Eżatt f'nofs il-lejl, il-Prim Ministru Lawrence Gonzi ġibed l-ewwel karti tal-ewro minn ATM tal-BOV. Din issimbolizzat id-dħul tal-ewro f'Malta u għalhekk id-dħul ta' Malta fiż-żona Ewro.
Muniti fl-2008
Bħala parti mill-preparazzjoni għall-bidla għall-ewro, il-Bank Ċentrali ta' Malta ħareġ 33,000 starter kit għan-negozjanti u 330,000 mini-starter kits għall-pubbliku inġenerali. Fl-1 ta' Diċembru 2007, il-Bank Ċentrali ħareġ ukoll 40,000 sett ta' muniti tal-ewro ta' Malta ġo kaxxi lussużi u ppreżentati b'ċertifikat ta' awtentiċità.
Fl-1 ta' Diċembru 2007, il-Bank Ċentrali ta' Malta ħareġ għall-bejgħ l-ewwel sett tal-ewro. Dan is-sett kien magħmul apposta għall-kollezzjonisti, apparti t-tmien muniti tal-ewro, għandu wkoll ingnott kommemorattiv u ċertifikat, kollox ippreżentat ġo kaxxa tal-injam.
Kull "starter kit" li ngħata lin-negozjanti kien fih; €2.00 – 1 roll × 25 muniti, €1.00 – 1 roll × 25 muniti, €0.50 – 1 roll × 40 muniti, €0.20 – 2 rollijiet × 40 muniti, €0.10 – 3 rollijiet × 40 muniti, €0.05 – 2 rollijiet × 50 muniti, €0.02 – 2 rollijiet × 50 muniti, €0.01 – 2 rollijiet × 50 muniti.
Kull "mini-starter kit" għall-pubbliku kien fih; €2.00 × 2 muniti, €1.00 × 3 muniti, €0.50 × 5 muniti, €0.20 × 6 muniti, €0.10 × 6 muniti, €0.05 × 5 muniti, € 0.02 × 3 muniti, € 0.01 × 4 muniti.
Muniti fl-2009
Malta flimkien mal-pajjiżi l-oħra taż-żona ewro, fl-1 ta' Jannar 2009, sa joħorġu munita kommemorattiva taż-€2.00 biex jikkommemoraw it-twelid tal-munita ewro għaxar snin ilu (1999-2009). Id-disinn kien magħżul miċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea b'kompetizzjoni fuq l-internet.
Kroazja fil-Festival tal-Eurovision
Il-Kroazja bdiet l-avventura fil-Festival tal-Eurovision mill-1993, wara li kisbet l-indipendenza mill-Jugożlavja. Flimkien mal-Iżvezja u Malta, u anki l-erba' pajjiżi l-oħra li huma ntitulati li jipparteċipaw kull sena, il-Kroazja hi waħda mill-ftit pajjiżi li ma naqsux li jipparteċipaw f'edizzjoni mill-1993 'il quddiem, meta s-sistema ta' dak iż-żmien kienet tirrelega 'l-pajjiżi li kienu jispiċċaw bl-inqas punti. Ma kien hemm l-ebda interuzzjoni fil-parteċipazzjoni tal-Kroazja fil-Eurovision mill-ewwel apparenza fl-1993 sal-2007, fejn huma wieħed miż-żewġ pajjiżi, flimkien ma' Spanja (esklużi d-debuttanti riċenti) li qatt ma tilfu edizzjoni waħda minn mindu għamlu d-debutt tagħhom.
Il-Kroazja ġiet rappreżentata fil-Eurovision bejn l-1961 u l-1991 taħt l-isem tal-Jugożlavja. Il-Kroazja ipproduċiet tlettax-il parteċipazzjoni minn 26 daħla tal-Jugożlavja, bil-kanzunetta rebbieħa tal-1989, Riva b'"Rock Me", tkun Kroata. B'hekk, bħala riżultat, il-Festival tal-Eurovision 1990 sar f'Żagreb.
L-ewwel kanzunetta tal-Kroazja wasslet fl-1993 fejn il-grupp Put kanta l-kanzunetta "Don't Ever Cry", li minkejja li għandha titlu Ingliż, il-kanzunetta tkantat bil-Kroat. Il-kanzunetta ntemmet fit-tielet post fil-"Kvalifikacija za Millstreet", biex b'hekk ġie assigurat mill-parteċipazzjoni fil-festival. L-aqwa pożizzjoni, sal-2009, kien ir-raba' post miksub fl-1996 minn Maja Blagdan bil-kanzunetta "Sveta ljubav", u fl-1999, minn Doris Dragović b'"Marija Magdalena".
L-għażla tar-rappreżentat tal-Kroazja fil-Eurovision isir permezz tal-festival imsejjaħ Dora.
Votazzjoni
thumb|right|200px|[[Dragonfly u Dado Topić f'Ħelsinki (2007)]] thumb|right|200px|[[Kraljevi ulice|Kraljevi Ulice u 75 Cents f'Belgrad (2008)]]
Il-Kroazja tat l-aktar punti lil (finali biss):
Il-Kroazja rċiviet l-aktar punti minn (finali biss):
Giuseppe Merisi
Giuseppe Merisi (Treviglio, 25 ta' Settembru 1938) hu l-Isqof Emeritu tal-Djoċesi ta' Lodi, Italja.
Heterohyrax
Heterohyrax huwa ġeneru ta' mammiferi fil-klassi Mammalia, u fil-familja Procaviidae ma' żewġ ġeneri oħra u bi speċi waħda biss ħajja.
Procavia
Procavia huwa ġeneru ta' mammiferi plaċentati (l-iraċi), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria, fl-ordni Hyracoidea, fil-familja Procaviidae ma' żewġ ġeneri oħra (Dendrohyrax u Heterohyrax) u bi speċi waħda biss ħajja.
Appendiċite
L-appendiċite hija infjammazzjoni ta' musrana żgħira ħafna, l-appendiċi, li qiegħda fin-naħa tal-lemin, fin-naħa t'isfel taż-żaqq. Xi kultant din il-musrana tiffjamma ruħha minħabba xi biċċiet ta' ppurgar li jafu jeħlu fiha, u din ġġib magħha uġigħ li ġeneralment jibda minn madwar iż-żokkra li mbagħad jibqa' nieżel għan-naħa tal-lemin. Ħafna drabi jkun jeħtieġ li ssir operazzjoni biex titneħħa din il-musrana għax jekk titħalla f'postha tista' tixpakka u xxerred il-kontenut tagħha li hu mimli ppurgar u batteri, fiż-żaqq. Dan it-tixrid iġib miegħu peritonite, kundizzjoni serja u ġieli fatali fejn ir-rita li hemm madwar iż-żaqq tiffjamma. Għaldaqstant ukoll, ikunu jridu jingħataw korsijiet ta' antibijotiċi biex jilqgħu kontra t-tixrid ta' infezzjoni mill-batteri li jgħixu fil-musrana l-kbira.
Ewropa (diżambigwazzjoni)
Ewropa jew Ewropew jistgħu jirreferu għal:
Klabb tal-futbol
Klabb tal-futbol hu l-isem kollettiv li jindika grupp ta' plejers li jiffurmaw tim u li l-għan tagħhom hu li jipprattikaw il-logħba tal-futbol. Fuq lat professjonistku, dan hu mmexxi fuq bażi mondjali mill-FIFA.
Fil-pajjiżi Anglosassoni, minħabba li t-terminu football hu wżat biex jindika numru ta' sports differenti, it-terminu "klabb tal-futbol" jista' jirreferi għal grupp li jipprattika sport differenti: futbol Ingliż, futbol Amerikan, arena football, futbol Awstraljan, futbol Kanadiż, futbol Galliku jew anki rugby.
Dan it-terminu hu ħafna drabi wżat fis-sinjifikat ta' soċjetà tal-futbol li jiddeskrivi l-organizzazzjoni kompleta tal-iskwadra, jiġifieri l-għaqda tal-atleti, l-amministrazzjoni u d-diriġenza.
L-iskwadra (jew soċjetà) tal-futbol hi magħmula minn diversi figuri professjonali li jsegwu ġerarkija preċiża ħafna.
Provinċja ta' Bergamo
Bergamo (Taljan:Provincia di Bergamo; Lumbaart:Pruvincia de Bèrghem) hija provinċja li tinsab fir-reġjun tal-gżira awtonima ta' Lombardija, fl-Italja. Din il-provinċja tkopri ż-żona ta' 2,723 kilometru kwadru, u l-popolazzjoni totali hija ta' 1.098.740 (2010). Hemm 244 komun fil-provinċja. .
L-aktar bliet importanti huma Caravaggio, Filago, Leffe, Orio al Serio, Selvino, Treviglio, u l-kapitali, Bergamo.
Søren Kierkegaard
Søren Aabye Kierkegaard (Kopenħagen, 5 ta' Mejju 1813 – Kopenħagen, 11 ta' Novembru 1855) kien wieħed mill-iktar filosfi importanti tas-Seklu 19 u kellu influwenza imponenti, artikulata u kontroversjali fuq il-ħsieb filosofiku tas-Seklu 20 u tas-Seklu 21.
Lucia Anguissola
Lucia Anguissola (1536 or 1538 - d. ?Cremona, c. 1565, qabel 1568) kinet pittriċi manierista Taljana.
Ftit nafu fuq il-ħajja ta' Lucia u m'għandniex reġistri tat-twelid, però tradizzjonalment jingħad li mietet fl-1565 meta kellha bejn għoxrin u tletin sena. Nafu bi ftit biss mill-pitturi ta' Lucia u tnejn biss minn dawk li baqa' huma ffirmati.
Lucia twieldet Cremona, l-Italja. Kienet it-tielet minn ħames aħwa bniet li kollha saru pitturi. Missierha, Amilcare Anguissola, li kien minn-nobbiltà minuri ta' Genova ħeġġeġ lil uliedu biex jitgħallmu l-pittura. Lucia x'aktarx tħarrġet ma' oħta l-kbira Sofonisba Anguissola u xogħolha, il-parti l-kbira ritratti, jixbaħ lil tagħha fl-istill u t-teknika. Minn ħut Sofonisba, Lucia kellha l-iżjed ħila. thumb|200px|Ritratt ta' Pietro Maria, Tabib minn Cremona (1560), Mużew tal-Prado, Madrid
Vasari faħħar waħda mill-pitturi li għadha teżisti li ra meta żar id-dar tal-familja wara mewtha, ir-Ritratt ta' Pietro Maria, Tabib ta' Cremona, (kmieni fis-snin 1560). Dan ritratt sensibbli, fuq il-griż u l-kannella. Lucia qegħdet lifgħa fuq il-bastun ta' Pietro Maria biex turi li kien tabib. Is-sengħa tagħha tidher fil-ħila li kellha li turi l-karattru tal-mudell f'wiċċu mimli ħajja b'ħuġbejn ogħla mill-oħra u spalla ogħla mill-oħra. L-uniku xogħol ieħor ta' Lucia li hu iffirmat hu awtoritratt ta' nofs tul (c. 1557). Lucia pinġiet ukoll Madonna bil-Bambin. Hemm Ritratt ta' Mara (kmien fis-snin 1560, Gal. Borghese, Ruma) li hu maħsub li jew hu awtoritratt tagħha jew ritratt tagħha mpinġi minn Sofonisba. Żewġ ritratti (Pinacoteca Tosio Martinengo, Brescia u Museo Poldi Pezzoli, Milan), x'aktarx ta' Minerva Anguissola, jistgħu ukoll kienu mpinġijin minn Lucia.
Billi mietet żgħira ma kellhiex l-opportunità li tkun magħrufa daqs oħta.
Asja
300px|right 400px|thumb|right|L-Asja hekk kif tidher minn satellita
L-Asja hija l-akbar kontinent (iktar minn erba' darbiet id-daqs tal-Ewropa u kważi terz tal-artijiet kollha f'wiċċ id-dinja) u hija l-unika kontinent li jmiss ma' tliet oċeani differenti: l-Oċean Atlantiku, l-Oċean Indjan u l-Oċean Paċifiku. L-Asja tmiss mal-Ewropa u magħha tifforma massa kbira kontinentali, magħrufa wkoll bħala l-Ewrasja; bejn iż-żewġ kontinenti hemm il-Muntanji Kawkasiċi u l-Muntanji Urali.
Brażil
Il-Brażil (Portugiż: Brasil), huwa l-akbar pajjiż fl-Amerika Latina. Huwa l-ħames l-ikbar pajjiż fid-dinja, kemm bħala art kif ukoll bħala popolazzjoni, b'iktar minn 193 miljun ruħ. Bl-Oċean Atlantiku fil-Lvant, il-Brażil għandu kosta twila 7,491 km (4,655 mil). Fit-tramuntana għandu tmiss miegħu il-Veneżwela, il-Gujana, is-Surinam u l-Gujana Franċiża; fil-majjistral il-Kolumbja; fil-punent il-Bolivja u l-Peru; fil-lbiċ l-Arġentina u l-Paragwaj u fin-nofsinhar l-Urugwaj. It-territorji Brażiljan għandu ukoll ħafna arċipelagi, fosthom Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Saint Peter and Paul Rocks, u Trindade and Martim Vaz. Il-pajjiżi kollha tal-Amerika t'Isfel, barra l-Ekwador u ċ-Ċili, imissu mal-Brażil.
Il-Brażil kien kolonja tal-Portugall mill-wasla ta' Pedro Álvares Cabral fl-1500, sal-1815, meta saret saltna bħala parti mir-Renju Unit tal-Portugal, Brażil u l-Algarvi. Ir-rabta imperjali infatti kienet diġà nqatgħet fl-1808 meta l-belt l-kapitali ta' dan l-Imperu ġiet trasferita minn Liżbona għal Rio de Janeiro, wara li Napuljun invada l-Portugall. L-indipendenza inkisbet fl-1822 bit-twaqqif tal-Imperu tal-Brażil, stat unitarju b'monarkija u sistema parlamentai. Fl-1889 sar repubblika parlamentari wara kolp ta' stat militari. Fl-1988, il-Brażil sar repubblika federali, iffurmara mid-Distrett Federali, 26 Stat u 5,564 Muniċipalità.
L-ekonomija Brażiljana hija s-seba' l-ikbar fid-dinja kemm fil-Prodott Gross Domestiku nominali u kemm fil-parità tal-poter ta' akkwist. Għandu waħda mill-ekonomiji li qed jikbru bl-iżjed rata mgħaġġla u r-riformi ekonomiċi li saru riċentament il-pajjiż kisbulu rikonoxximent u influwenza internazzjonali ħafna iżjed milli kellu.
Etimoloġija
L-isem "Brażil" ġej mill-pau-brasil (Caesalpinia echinata), siġra li qabel kienet tikber ħafna mal-kosta Brażiljana. Pau bil-Portugiż tfisser "għuda" u brasil jgħidu li ġejja minn brasa, li bil-Portugiż tfisser "ġamra". Billi l-pau-brasil jipproduċi żebgħa ħamra qawwija, dan kien iġib prezz tajjeb fl-industrija tad-drappijiet fl-Ewropa u kien l-ewwel prodott tal-Brażils fruttat kummerċjalment. Matul is-seklu sittax, il-popli indiġeni (l-iktar it-Tupi) kienu jaqtgħu ħafna minn dan l-injam u jbigħuh lin-negozjanti Ewropej (l-aktar Portugiżi, iżda ukoll Franċiżi) u dawn kienu jagħtuhom ħwejjeġ ta' konsum mill-Ewropa.
Kantant
Kantant (jew Kantanta) hu persuna li juża' l-vuċi tiegħu biex jipproduċi l-mużika. Ħafna drabi l-kantant ikun akkumpanjat minn mużiċisti u strumenti. Waqt li ħafna nies ikantaw għall-gost, l-abilità vokali hi ħafna drabi kombinazzjoni ta' talent mit-twelid u taħriġ professjonali. Nies li jaqblu ma' dawn l-esiġenzi huma msejjħa vokalisti.
Brażil
Etimoloġija
Fid-dokumenti Portugiżi, l-isem uffiċjali tal-art kien "l-Art tas-Salib Imqaddes" imma l-baħrin u kummerċjanti Ewropej kienu jsibuha bħala "l-Art tal-Brażil" (Terra do Brasil) minħabba n-negozju tal-Pau-Brasil. Xi baħrin tal-bidu kienu jsejħulha ukoll "l-Art tal-Pappagalli" (Terra di Papaga).
Kantant
Kantant prinċipali jkanta l-vokali primarji ta' kanzunetta, l-oppost ta' backing vocalist li jkanta vokali tal-isfond jew armoniji. Eċċezzjoni hi l-mużika a cappella ta' grupp ta' ħames persuni tal-mużika gospel, fejn il-kantant prinċipali hu l-aktar persuna bl-aktar voċi għolja u jkanta diskant, u mhux il-melodija.
Brażil
Etimoloġija
Fl-ilsien Guarani, il-Brażil jissejjaħ "Pindorama". Dan kien l-isem li l-popolazzjoni indiġena tat lir-reġjun, u jfisser "l-art tas-siġar tal-palm".
Kantant
Kantanti professjonali ħafna drabi jagħmlu taħriġ vokali, minn għalliem tal-vuċi jew kowċ.
Brażil
Storja Pre-kolonjali
L-eqdem fuħħar li nstab fl-Emisfera tal-Punent, għandu 8,000 sena, u ġie skavat fil-baċin tal-Amażonja fil-Brażil, qrib Santarem tal-lum, u hekk intwera li r-reġjun tal-foresta tropikali kellu kultura presitorika kumplessa; fir-reġjun kienu jgħixu mijiet ta' tribujiet nativi, bl-eqdem wieħed imur lura 10,000 sena fl-inħawi muntanjużi ta' Minas Gerais. It-territorju ta' dak li llum huwa l-Brażil kellu daqs 2,000 tribù, ħafna minnhom semi-nomadiċi li kienu jgħixu mill-kaċċa, sajd, ġbir ta' frott u agrikultura staġonali.
Kantant
Vuċi umana
Fil-mużika klassika Ewropeja u fl-opra, il-vuċijiet huma mħarsa bħala strumenti mużikali. Kompożituri li jiktbu mużika vokali jridu jifhum l-abilità, it-talenti u l-aspetti vokali tal-kantant.
Brażil
Storja Pre-kolonjali
Il-popolazzjoni indiġena tal-Brażil kienet maqsum f'nazzjonijiet magħmula minn ħafna gruppi etnċi fosthom it-Tupi, il-Guaranì, il-Gês u l-Arawaki. Qabel ma waslu l-Ewropej, dawn kienu jissieltu ħafna bejniethom, minħabba differenzi kulturali, lingwistiċi u morali. Dawn kienu jispiċċaw fi gwerer kbar fuq l-art u fuq il-baħar, u b'kannibaliżmu ritwali fuq il-priġunieri tal-gwerra.
Kantant
Vuċi umana
Kantanti ħafna drabi jibnu l-karriera tagħhom madwar ċerti stili mużikali. Is-sistemi tal-klassifikazzjoni tal-vuċi evolvew biex jikklassifikaw il-kantanti skont it-tessitura, is-saħħa vokali u t-timbru. Kantanti korali huma kklassifikati skont l-aktar nota għolja u baxxa li jipproduċu. Kategoriji oħra huma soubrette, tenur, coloratura, u baxx.
Brażil
Storja Pre-kolonjali
Meta waslu l-Portugiżi fl-1500 lin-nativi rawhom bħala "slavaġ tajba", u mill-ewwel bdew jitħalltu fiż-żwieġ magħhom. Il-ġlied tribali, il-kannibaliżmu u t-tfittxija għall-brazilwood wasslu lill-Portugiżi biex jikkonvinċu ruħhom li kellhom jiċċivilizzaw il-popolazzjoni indiġena. Iżda l-Portugiżi, bla ma kienu jafu ġabu l-mard magħhom, li kontrieh in-nies indiġeni ma setgħu jagħmlu xejn għax ma kinux immuni minnu. Ħosba, ġidri, tuberkolożi, gonorrea, u influwenza qatlu għaxriet ta' eluf. Dan il-mard infirex mar-rotot kollha kummerċjali tal-indiġeni, u tribujiet sħaħ inqerdu bla ma qatt kienu ġew f'kuntatt dirett mal-Ewropej.
Kantant
Vuċi umana
Hemm ukoll kategoriji oħra għal irġiel kapaċi jkantaw fin-naħa femminili. Din it-tip ta' vuċi hi rari, imma hi xorta wżata fl-opra. Fil-mużika Barokka, diversi rwoli huma miktuba għall-castrati. Raġel b'din it-tip ta' vuċi jista' jkun ta' kontratenur jew sopran.
Brażil
Il-Kolonizzazzjoni Portugiża
L-Imperu Portugiż okkupa l-Brażil fit-22 ta' April 1500, bil-wasla tal-flotta Portugiża mmexxija minn Pedro Álvares Cabral. Il-Portugiżi ltaqgħu ma' popli indiġeni maqsumin f'ħafna tribuijiet. Minkejja li l-ewwel insedjament sar fl-1532, il-kolonizzazzjoni vera bdiet fl-1534, meta r-Re Dom João III tal-Portugal qasam it-territorju fi tnax -il Kolonja Awtonoma. Fl-1549 saret struttura ġdida u nħoloq il-Gvern Ġenerali tal-Brażil, kolonja waħda ċentralizzata. Fl-ewwel żewġ sekli l-indiġeni u l-Ewropej għexu fi ġlied kontinwu u meta kienu jagħmlu alleanza dan kien biex japprofittawhom ruħhom minn xulxin.
Kantant
Vuċi umana
Il-kantanti huma wkoll klassifikati skont l-istil ta' mużika li jkantaw, bħal kantanti soul jew vokalisti karnatiċi.
Brażil
Il-Kolonizzazzjoni Portugiża
Minn nofs is-seklu sittax, iz-zokkor sar l-iktar prodott komuni ta' esportazzjoni, u l-iskjavi suwed Afrikani saru l-ikbar importazzjoni biex jaħdmu fil-pjantaġġuni tal-kannamieli taz-zokkor. Fi tmiem is-seklu sbatax l-esportazzjoni taz-zokkor bdiet tonqos u l-iskopertà tad-deheb mill-bandeirantes saret is-sinsla l-ġdida tal-ekonomija Brażiljana, u wasslet għall-Ġirja għad-Deheb u ġabet eluf ta' abitanti ġodda mill-Portugal u mill-kolonji tagħha. F'din l-era, ħakmiet oħra Ewropej ppruvaw jikkolonizzaw partijiet mill-Brażil, li iżda l-Portugiżi ma ħallewx, fosthom il-Franċiżi f'Rio f'nofs is-seklu sittax, f'Maranhão fil-bidu tas-seklu sbatax, u l-Olandiżi f'Bahia u Pernambuco, fil-Gwerra bejn l-Olandiżi u l-Portugiżi, fi tmiem l-Unjoni Iberika.
Kantant
Kantant prinċipali u l-backing vocalist
F'diversi gruppi mużikali modern, hemm kantant wieħed li jkanta l-parti prinċipali, u wieħed jew aktar li jkantaw bħala backing vocals. Dawn tal-aħħar huma hemmhekk biex ikantaw ċerti partijiet tal-kanzunetta, imma inqas minn 50%, jew biex sempliċiment ikantaw xi partijiet bħala sfond għall-kanzunetta.
Brażil
Il-Kolonizzazzjoni Portugiża
Biex il-Portugiżi jibqgħu jżommu l-monopolju fil-Brażil huma għamlu minn kollox biex irażżnu u jeqirdu r-ribelljonijiet u r-reżistenza tal-ilsiera, kif ġara fil-Quilombo dos Palmares fis-seklu sbatax, kif ukoll irażżnu kull moviment għall-awtonomija jew independenza, bħal fil-Kumplott ta' Minas fi tmiem is-seklu tmintax.
Madre Tereża ta' Kalkutta
Madre Tereża ta’ Kalkutta (Skopje, 26 ta' Awwissu 1910 - Kalkultta, Indja, 5 ta' Settembru 1997) twieldet f’familja Kattolika Albaniża fi Skopje, illum parti mill-Maċedonja. Ta’ tmientax-il sena ddeċidiet li tidħol fil-Kongregazzjoni tas-Sorijiet Missjonarji tal-Madonna ta’ Loreto. Fl-1928 telqet lejn l-Irlanda, u sena wara kienet l-Indja. Fl-1931 iż-żagħżugħa Ineż ħadet l-ewwel voti u l-isem ġdid ta’ Swor Marija Tereża tal-Bambin Ġesù (għad-devozzjoni tagħha lejn il-qaddisa ta’ Lisieux), u ta ghoxrin sena kienet tgħallem l-istorja u l-ġografija lil studenti bniet sinjuri fil-kulleġġ tas-sorijiet ta’ Loreto f’Entally, żona fil-lvant ta’ Kalkutta.
Il-"Konverżjoni"
Wara l-ħajt tal-kunvent kien hemm il-kwartier ta’ Motti bl-intiena soffokanti tiegħu, wieħed mill-ifqar slums ta’ Kalkutta, il-miżbla tad-dinja. Mill-bogħod swor Tereża setgħet tisma’ l-ħsejjes li kienu jaslu sal-kulleġġ lussuż iżda ma kinitx taf x’kienu. Kienu l-wiċċ l-ieħor ta’ l-Indja, dinja oħra ‘l bogħod minnha, għallinqas sa dik il-lejla ta’ l-10 ta’ Settembru 1946, meta kienet f’ferrovija diretta lejn Darjeeling għall-eżerċizzji spiritwali u hemm ġietha t-“tieni sejħa”: matul dak il-lejl frażi baqgħet imwaħħla f’moħħha tul il-vjaġġ kollu, l-għajta muġugħa ta’ Ġesù msallab: “Għandi l-għatx!” Hija kellha tħalli l-kunvent biex tiddedika ruħha għall-ifqar fost il-fqar: dawk li huma x-xejn, l-emarġinati f’kollox, l-abbandunati li kuljum kienu jmutu fuq il-bankini ta’ Kalkutta, mingħajr lanqas id-dinjità li jistgħu jmutu fil-paċi ta dejjem.
Ordni Ġdid: Il-Missjunarji tal-Karità
Swor Tereża ħalliet il-kunvent ta’ Entally b’ħames rupiji fil-but u s-sari abjad bit-tarf ikħal ta’ l-ifqar Indjani, wara kważi 20 sena mas-sorijiet ta’ Loreto. Kien is-16 t’Awissu 1948. Iż-żgħira Ineż saret Madre Tereża. Fl-1950 id-djoċesi approvat il-kongregazzjoni ġdida tagħha tal-Missjunarji tal-Karità. Kien is-7 ta’ Ottubru, il-festa tar-Rużarju, u mhux b’kumbinazzjoni għax għal Marija hija ddedikata din il-kongregazzjoni ġdida. L-imħabba profonda ta’ Madre Tereża lejn il-Madonna kellha għeruq fit-tfulija tagħha, meta ommha kienet tieħu lilha u lil ħutha Lazar u Age l-knisja, iżuru l-foqra u jitolbu flimkien ir-rużarju.
Barra t-tliet voti tal-faqar, kastità u ubbidjenza, kull Missjonarju tal-Karità jieħu ieħor, dak ta’ "servizz gratwit lejn l-ifqar fost il-fqar". Enfasi fuq l-imitazzjoni tal-virtujiet tal-Madonna, speċjalment l-umiltà, is-silenzju, u l-karità. "I thirst" (għandi l-għatx), hemm miktub fuq il-kurċifiss tal-Casa Madre u f’kull kappella – f’kull parti tad-dinja – f’kull dar tal-kongregazzjoni ta’ Madre Tereża. Din il-frażi tat-"tieni sejħa tagħha", tiġbor f’żewġ kelmiet l-ispiritwalità tagħha.
Personaġġ
Illum il-figura rqiqa ta’ Madre Tereża, il-ġisem fraġli tagħha mgħawweġ bl-għejja tax-xogħol, u wiċċha mkemmex saru magħrufin mad-dinja kollha. Kull min iltaqa’ magħha, anke darba, ma jistax jinsieha: id-dija tat-tbissima tagħha kienet tirrifletti l-imħabba immensa tagħha. Meta hi tħares lejk, b’dawk għajnejha profondi, amorevoli, limpidi, kont tħoss li qed iħarsu lejk l-istess għajnejn ta’ Alla l-Imbierek.
Attiva u kontemplattiva fl-istess ħin, fiha kien hemm idealiżmu u konkretezza, pragmatiżmu u utopja. Kienet tħobb tiddefinixxi lilha nnifisha bħala "l-lapes żgħir ta’ Alla", strument żgħir u sempliċi f’idejh. Kienet tagħraf b’umiltà li meta l-lapes jispiċċa, il-Mulej jarmih u jafda lil ħaddieħor il-missjoni appostolika tagħha: "Min jemmen fija jagħmel hu ukoll l-għemejjel li qed nagħmel jien, u ikbar minnhom ukoll" (Ġwanni 14, 12).
Wara mewta
Madre Tereża mietet f’Kalkutta filgħaxija tal-Ġimgħa 5 ta’ Settembru 1997, fid-9.30. Kellha 87 sena. Fis-26 ta’ Lulju 1999 infetaħ il-proċess tagħha ta’ beatifikazzjoni, 3 snin qabel suppost; għalkemm għall-poplu Madre Tereża kienet diġà qaddisa. Nhar id-19 ta' Ottubru 2003, il-Papa Ġwanni Pawlu II iddikjaraha Beata. Il-messaġġ tagħha huwa dejjem attwali: li kulħadd ifittex il-Kalkutta tiegħu, li tinsab ukoll fit-toroq ta’ l-Oċċident sinjur, fir-ritmu frenetiku ta’ l-ibliet tagħna. “Tista’ ssib Kalkutta fid-dinja kollha jekk għandek għajnejn biex tara. Kull fejn hemm persuni mhux maħbuba, li ma jridhom ħadd, imwarrbin u minsijin minn kulħadd”.
L-ulied spiritwali tagħha għadhom jaqdu lill-“ifqar fost il-fqar” fl-orfanotrofji, fil-lebbrożarji, fid-djar ta’ l-anzjani, ommijiet xebbiet, u moribondi. B’kollox qegħdin 5000 f’madwar 600 dar imferrxin madwar id-dinja. “Meta mmut – kienet tgħid hi –, inkun nista’ ngħinkom iktar…”
Premju Nobel
Il-Kumitat Nobel Norveġiż ippremja l-Premju Nobel għall-Paċi għall-1979 lil Madre Tereża.
Tletin sena ilu, il-madreOmm Teresa ħalliet il-post tat-tagħlim tagħha fl-iskola tal-bniet Kattolika Rumana f'Kalcutta sabiex tiddedika l-ħajja tagħha biex taħdem fost l-ifqar fost il-foqra fil-kwartieri fqar ta' dik il-belt.
Meta għamel l-għotja, il-Kumitat Nobel Norveġiż esprima r-rikonoxximent tiegħu tal-ħidma ta' Madre Tereża biex iġġib għajnuna biex tbati l-umanità. Din is-sena d-dinja tatha l-attenzjoni tagħha fuq il-qagħda mwiegħra tat-tfal u r-refuġjati, u dawn huma preċiżament il-kategoriji li għaliha Madre Tereża ilha għal ħafna snin ħarġiet hekk.
Il-Kumitat għamel enfasi speċjali fuq l-ispirtu li ispira l-attivitajiet tagħha u li hija l-espressjoni tanġibbli ta 'l-attitudni personali u l-kwalitajiet umani tagħha.
Karatteristika tal-ħidma tagħha kienet ir-rispett għall-bniedem individwali, għad-dinjità tiegħu u għall-valur intrinsiku tiegħu. L-iktar solitarju, l-aktar żvantaġġuż u l-mewt, f'idejh, irċivew il-kompassjoni mingħajr kundanna, ibbażata fuq reverenza għall-bniedem.
Fil-każ ta' Madre Tereża, din il-filosofija bażika tal-ħajja hija msejsa sew fil-fidi nisranija tagħha. F'C Calcutta u bnadi oħra, hija nkludiet l-għajnuna ta' assistenti minn denominazzjonijiet reliġjużi oħra. Hija ġiet rikonoxxuta wkoll mill-awtoritajiet Indjani u mis-Segretarju Ġenerali Asjatiku tan-Nazzjonijiet Uniti, l-U Thant Buddista.
Din mhix l-ewwel darba li l-Kumitat Nobel Norveġiż ta l-Premju għall-Paċi għax-xogħol imwettaq fil-ġlieda biex jingħeleb il-faqar u d-dwejjaq fid-dinja, li jikkostitwixxu wkoll theddida għall-paċi. Huwa rċieva l-Premju tal-Paċi liċ-ċampjins tad-drittijiet tal-bniedem, inklużi dawk li ġġieldu għall-ugwaljanza razzjali.
Fl-għajnejn tal-Kumitat Nobel Norveġiż, l-isforzi kostruttivi biex jitneħħew il-ġuħ u l-faqar, u biex tkun żgurata għall-bnedmin aktar sikuri u komunità dinjija aħjar li fiha jiżviluppaw, għandhom ikunu ispirati mill-ispirtu ta' Madre Teresa, b'rispett għall-valur u id-dinjità tal-bniedem individwali.
Oslo, 27 ta' Ottubru, 1979
Alessandro Nesta
Alessandro Nesta (twieled fid-19 ta' Marzu 1976) huwa eks-plejer u kowċ tal-futbol Taljan. Ikkunsidrat bħala wieħed mill-aqwa difensuri ċentrali ta' kull żmien, hu rebaħ it-Tazza tad-Dinja 2006 flimkien mat-tim nazzjonali Taljan.
Karatteristiċi tekniċi
Nesta huwa meqjus bħala wieħed mill-aqwa difensuri ċentrali fid-dinja tal-futbol. Huwa difensur veloċi ħafna, atletiku u b'saħħtu. Magħruf ukoll għas-sens ta' pożizzjoni li għandu fil-grawnd u għall-mod kif jantiċipa lil attakkant.
Lazio
Rappreżentant ta' AS Roma kien għall-bidu induna bit-talent li jipposjedi Nesta meta kien għadu tifel, imma missieru ma riedx li ibnu jilgħab mar-Roma minħabba li hu kellu legami kbar mar-rivali kbar taghhom, SS Lazio. Fl-1985, beda l-karriera tiegħu mal-Lazio kif xtaq missieru. Fl-1993 il-kowċ Zdenek Zeman għaraf it-talent ta' Nesta u għażlu biex jilgħab mal-ewwel ħdax fis-Serie A. Nesta lagħab l-ewwel logħba tieghu kontra Udinese, logħba li ntemmet 2–2. Fl-istaġun 1997–98, Nesta skorja l-gowl deċiżiv li rebbaħ il-Coppa Italia lil Lazio konta l-Milan. Fl-1998 ġie magħżul minn Cesare Maldini fl-iskwadra li kellha tirrapreżenta lit-tim nazzjonali Taljan ġewwa Franza għat-Tazza tad-Dinja. Waqt it-Tazza tad-Dinja, Nesta weġġa' u kellu jibqa' barra mil-logħob għal ħames xhur. Ir-ritorn lura tiegħu wasal f'Diċembru tal-1998 fejn kien strumentali fit-tiġrija għall-kampjonat li ntilef fl-aħħar ġurnata għal punt biss. Fl-1999 bhala kaptan mexxa lit-tim tiegħu għal rebha fit-Tazza tat-Tazzi u ftit xhur wara għolla wkoll is-Supercup Ewropea. L-ikbar sodisfazzjon għal Nesta waslet fis-sena ta' wara meta irnexxielu jirbaħ kemm il-kampjonat kif ukoll il-Coppa Italia.
Milan
Fis-sena 2002, Il-president tal-Lazio Sergio Cragnotti kellu jbieh hafna mill-plajers tieghu minhabba krizi finanzjarja li waslitu ghal falliment. Nesta gie akkwistat mil-A.C.Milan fl-ahhar jum tal-calciomercato. Nesta kompla sahhah id-difiza tal-Milan li diga kienet issahhet bl-akkwist ta' Jaap Stam ftit qalbel. Fl-ewwel stagun tieghu mal-Milan, nesta rebah it-tazza tac-campjins u l-Coppa Italia. Nesta kompla jzid fl-unuri personali tieghu bir-rebh ta` Supercoppa UEFA, kampjonat, u Supercoppa Taljana.
Morena Camilleri
Morena, imwielda bħala Margerita Camilleri Fenech (twieldet fis-7 ta' Marzu 1984) hija kantanta Maltija.
Eurovision
Fl-2006, Morena daħlet fil-kompetizzjoni tal-Kanzunetta Maltija għall-Ewropa flimkien ma' Paul Giordimaina bil-kanzunetta "Time". Huma spiċċaw fid-9 post b'total ta' 3046 vot.
Sentejn wara, Morena reġgħet ipparteċipat, din id-darba b'żewġ kanzunetti, "Casanova" u "Vodka". It-tnejn li huma avvanzaw mis-semifinali għall-finali. "Casanova" spiċċat fil-5 post bi 3607 voti u 40 vot tal-ġurija, waqt li "Vodka" rebħet il-festival b'49 punt mill-ġurija u 16,979 vot mill-pubbliku (33% tal-voti kollha).
Morena ħadet sehem fit-tieni semifinali tal-Festival tal-Eurovision 2008 li sar f'Belgrad, fit-22 ta' Mejju. Madanakollu, Morena naqset li tagħmilha sal-finali meta kklassifikat fl-erbatax-il post bi 38 punt. Wara l-avvenutra ġdida fil-Eurovision, Morena reġgħet iffurmat il-grupp li preċedentament kienet tagħmel parti minnu, u flimkien qed jaħdmu fuq l-ewwel album.
Antica Dolceria Bonajuto
L-Antica Dolceria Bonajuto hija fabbrika taċ-ċikkulata mwaqqfa f'Modica fl-1880, magħrufa bħala l-eqdem fi Sqallija u waħda mill-eqdem fl-Italja.
Storja
Francesco Bonajuto fl-1880 waqqaf il-post attwali iżda bl-isem ta' Caffè Roma u li iktar tard fl-1992 inbidel għal Antica Dolceria Bonajuto fl-1992.
Matul is-snin, kienu l-bosta nies illustri li żaru l-ħanut taċ-ċikkulata fosthom il-kittieb, ġurnalist u kritiku tal-arti Leonardo Sciascia, il-ħabib u l-kollega tiegħu Gesualdo Bufalino, u l-ġurnalisti Amerikani Raymond Walter Apple Jr. tan-New York Times u Frederika Randall tal-Wall Street Journal.
Premjijiet
Fl-1911, iċ-ċikkulati ta' Francesco Bonajuto rebħu l-midalja tad-deheb fl-Espożizzjoni Universali ta' Turin (1911) li kienet organizzata flimkien ma' wirjiet nazzjonali oħra bħal dawk ta' Ruma u Firenze.
Ġeorġja
thumb|Organizzazzjoni territorjali thumb|Ġunju 2001 Ritratt tan-NASA tal-Kawkasu Inferjuri miksi bil-borra fin-Nofsinhar tal-Kawkasu l-Kbir. thumb|Mappa bil-Ġermaniż mill-1856 (Kawkasu) Il-Ġeorġja huwa pajjiż fir-reġjun tal-Kawkasu fl-Ewroasja. Dan il-pajjiż jinsab fil-Lvant tal-Ewropa u fil-Punent tal-Asja, u bħala konfini għandu l-Baħar l-Iswed fuq l-Oċċident, lir-Russja fit-Tramuntana, fin-Nofsinhar lit-Turkija u l-Armenja, u fuq l-Orjent lill-Ażerbajġan. It-territorju tal-Ġeorġja jammonta għal 69,700 km² u l-popolazzjoni tammonta għal madwar l-4.5 miljun ruħ.
Storja
Oriġinarjament Tliet Renji (inkluż ir-Renju tal-Ġeorġja stabbilit fis-sena 1000), aktar tard dawn it-3 Renji huma annessi mill-Imperu Russu bħala l-Viċirejaltà tal-Kawkasu (flimkien ma’ partijiet mill-Imperu Persjan miksub fil-Gwerer tal-1805 u l-1830 li huma bħalissa parti mill-Ażerbajġan) u partijiet miksuba wara t-telfa tal-Imperu Ottoman fil-Gwerra Russo-Torka tal-1885, bħall-belt ta’ Kars u ż-żona tal-madwar integrata bħala Kars Oblast); Imbagħad, minħabba r-Rivoluzzjoni Russa u aktar tard il-waqgħa tal-Imperu Russu, ġiet ipproklamata r-Repubblika Federattiva Transkawkasjana, li ma ddumx wisq minħabba problemi etniċi, li għalihom ir-Repubblika Popolari tal-Ġeorġja, ir-Repubblika Popolari tal-Ażerbajġan u r-Repubblika tal-Poplu. L-Armenja kienet tissepara (kollha fil-perjodu 1920-1922 u 1923), f’dan il-perjodu l-Armenja kienet se titlef parti kbira mit-territorju tagħha kif ukoll il-belt ta’ Kars u l-madwar tagħha fil-Gwerra mal-Assemblea l-Kbira Torka (stat wara l-Imperu Ottoman u qabel ir-Repubblika tat-Turkija), imbagħad dawn l-istati kollha ġew annessi bil-forza mill-Unjoni Sovjetika fil-Gwerra Kawkasjana u nbidlu fir-Repubblika Soċjalista Sovjetika Transkawkasjana (1922-1936, li kellha l-kwartieri ġenerali tagħha fi Tblissi u l-lingwa ewlenija kienet Ġorġjan ) is-sena li fiha hija maqsuma fl-SSR tal-Armenja, l-SSR tal-Azerbajġan u l-SSR tal-Ġorġjan u kollha jiksbu l-indipendenza fl-1991.
Lingwa Russa
Ir-Russu (русский язык) hu lingwa Slava mitkellma minn madwar 250 miljun ruħ fid-dinja, prinċipalment fir-Russja, il-Każakistan u il-Belarussja.
Francis Ebejer
Studji
Francis Ebejer twieled u trabba Ħad-Dingli. Kien l-ikbar fost sebat aħwa. Kemm missieru kif ukoll ommu kienu għalliema. Missieru Ġużè kien is-Surmast tal-iskola Primarja f’Ħad Dingli waqt li ommu kienet għalliema tal-Matematika fl-iskola sekondarja ċentrali fil-Belt Valletta.
Ħa sena kors tal-Letteratura fl-Università ta' Malta. Imbagħad mexa fuq il-passi ta' missieru u sar għalliem tal-Ingliż u wara sentejn taħriġ f'St Mary's Training College, f'Middlesex, l-Ingilterra (1948–1950), hu nħatar kap tal-iskejjel primarji tal-Gvern fejn baqa' sal-1978. Kien kap tal-iskola primarja tas-Siġġiewi u mbagħad taż-Żurrieq. Sadanittant, bejn l-1961 u l-1962 huwa ngħata l-Fulbright Travel Grant għall-Istati Uniti, fejn dam tmien xhur.
Rumanzi
Sal-1950 Ebejer kiteb biss bil-lingwa Ingliża. Ix-xogħlijiet tiegħu jikkonsistu f’poeżiji, novelli, artikli u saġġi. Fl-1953, ippubblika novella fil-Woman’s Own. Ebejer kiteb ir-rumanzi kollha tiegħu bl-Ingliż, barra wieħed: Il-Ħarsa ta' Rużann.
L-aħħar rumanz The Malta Baron and I Lucian kien ippubblikat fl-2002, disa' snin wara mewtu. Dan jista' jitqies bħala tewmi ma' Requiem for a Malta Fascist (1980). Iż-żewġ rumanzi jittrattaw il-Faxxiżmu u t-Tieni Gwerra Dinjija. Dawn is-suġġetti kienu importanti ħafna fil-ħajja tiegħu.
Ir-rumanzi ta' Ebejer ġew ippubblikati fl-Ingilterra, fl-Amerka u f’Malta.
Drammi
Ebejer kien id-drammaturgu prinċipali f'Malta fit-tieni nofs tas-seklu 20. Id-drammi oriġinali tiegħu, miktubin bi stil eleganti li juri sengħa kbira fl-użu tal-ilsien Malti, ippruvaw idaħħlu introspezzjoni iżjed profonda fis-soċjetà Maltija.
Fis-snin ħamsin kien jikteb l-iżjed għar-radju. Beda l-karriera tiegħu permezz ta' drammi fuq ir-radju, televiżjoni u stejjer qosra li kienu ppubblikati fi New York bejn l-1980 u 1992 u oħrajn imxandra fuq il-BBC.
Beda jikteb bil-Malti fl-1950, meta daħal għall-kompetizzjoni tal-Malta Drama League għar-Rediffusion. Ir-radjudramm Ċpar fix-Xemx rebbħu l-ewwel premju. Aktar tard ġie ppubblikat f’Leħen il-Malti. Minn hawn ’il quddiem ir-radjudrammi kotru bis-sħiħ. Fost l-oħrajn ta’ min isemmi Bwani, Sefora, Is-Sejħa ta’ Sarid, Dawra Durella, Majjistral, Ix-Xorti ta’ Mamżell u Il-Bidu Jintemm.
Is-snin sittin raw lil Ebejer, issa iżjed matur, jikteb ix-xogħlijiet teatrali importanti tiegħu. It-tliet opri kbar tiegħu Vaganzi tas-Sajf (1962), Boulevard (1964), u Menz (1967) li ttellgħu fit-Teatru Manoel, kisbu suċċess immedjat għax offrew lill-pubbliku xi ħaġa li kienet nieqsa fis-soċjetà Maltija ta’ dak iż-żmien: il-kunċett ta’ drama intellettwali. Vaganzi tas-Sajf, li għalih ingħata l-ewwel premju fl-ewwel kompetizzjoni għad-drammi organizzati mill-Kumitat tat-Tmexxija tat-Teatru Manoel, inqaleb għall-Franċiż, għat-Taljan u għall-Ġermaniż u ġie ippubblikat fi Franza, fl-Italja u f’Malta. Min-naħa l-oħra d-dramm Menz ittella’ fi Spanja, f’Tokyo u anke f’Venezja.
L-aħħar dramm ta' Francis Ebejer kien Il-Ġaħan ta' Binġemma, miktub fl-1986 għas-Sena Internazzjonali taz-Żgħażagħ u li kien dirett għall-Ministeru tal-Edukazzjoni minn Mario Azzopardi. F’dan il-ktieb huwa jirnexxielu jidħol fil-qalb tal-ġrajjiet ta’ Malta u jifli sewwa t-tradizzjoni, ir-Reliġjon u l-Kultura waqt li jgħaqqad dan kollu taħt il-maġija sublimi ta’ Ġaħan – is-suppost baħnan li m’hu baħnan xejn, imma l-iktar wieħed "għaref". Il-ktieb huwa ta’ valur storiku u antroplogu, imma l-valuri l-iktar importanti tiegħu, huma mill-aspett filosofiku u għall-estetika tal-Letteratura jekk tqabblu max-xogħlijiet letterarji tal-ħassieba tad-Dinja.
Ebejer kiteb ukoll xi drammi bl-Ingliż, fosthom Bloddy in Bolivia u The Golden Tutkif ukoll The Cliffhangers, li mbagħad qalbu għall-Malti bħala L-Imwarrbin. Fost l-aqwa drammi bl-Ingliż li kiteb insibu Summer Holidays li ġie tradott għall-Franċiż, Taljan u Ġermaniż.
Ebejer kiteb dwar temi universali imma applikahom għall-ambjent Malti. Huwa kien jitħasseb dwar il-futur kulturali, ekonomiku u ġeopolitiku tal-Mediterran. Spiss jorbot l-imgħoddi mal-preżent bħala mod kif jingħaraf il-ġejjieni. Il-karattri tiegħu huma studjati b’mod psikoloġiku u jirrappreżentaw it-tiftixa tan-nazzjon għall-identità. Ebejer jesplora l-ħtija, it-tpattija, il-libertà, il-kuxjenza, l-impotenza, id-destin, is-solitudni, id-delużjoni u t-tiftixa falluta għall-verità.
Temi
Ossessjoni oħra li tinħass f’ħafna fil-kitbiet ta’ Ebejer hija dik tal-fertilità. Ebejer juża l-mara bħala simbolu tal-fertilità, mod speċjali l-mara tradizzjonali Maltija li, għal Ebejer, hija simbolu tal-ġabra, ta’ min jaħdem b’mod altruwistiku mingħajr kundizzjonijiet. Din il-mara Maltija, li l-figura tagħha tidher ta’ sikwit fix-xogħol tiegħu, toffri kuntrast qawwi mal-figuri femminili l-oħra, li jidhru fid-drammi tiegħu. Hemm, per eżempju, il-mara isterika li tirrappreżenta lill-klassi ‘artifiċjali’ u li tipprova ċċekken il-figura tar-raġel; din ukoll tagħmel parti mill-bijografija intima tal-awtur.
Insibu wkoll ħafna burdati differenti fix-xogħlijiet ta’ Ebejer. Kultant naraw burdata serja, drabi oħra sarkastika, drabi oħra xewqa kbira għat-tisfija mid-dnubiet. Hemm ukoll sens kontinwu ta’ tfittxija. Dan joħroġ mill-kuntrast li jagħmel l-awtur bejn il-mixi u l-waqfien li jbeżża’. Il-ħajja tal-awtur tkompli toħroġ minn dawn il-kuntrasti u konflitti, parodiji u ironiji, li jagħmlu parti mit-teatru ta’ Ebejer daqs kemm jagħmlu minn ħajtu.
Unuri
Ebejer rebaħ bosta premjijiet u unuri għax-xogħlijiet teatrali kif ukoll televiżivi tiegħu. Huwa rebaħ il-Premju Letterarju Malti erba' darbiet, iċ-Cheyneh Award for the Best Producer fl-1984, il-Phoenicia Trophy for Culture fl-1982 u fl-1985, u l-premju Città di Valletta fl-1989. Fl-1986 irċieva il-Medaille d’Honneur de la Ville d’Avigona fi Franza għal wieħed mid-drammi tiegħu li ġie tradott għall-Franċiż.
Fl-2017, huwa ingħata Ġieħ ir-Repubblika (wara mewtu).
Traduzzjonijiet
Xi xogħlijiet tiegħu nqalbu għat-Taljan, Olandiż, Franċiż, Ġermaniż, Ungeriż, Ċek, Żvediż,u saħansitra għall-Ġappuniż.
Mewt
Ebejer miet ħabta u sabta, ta' 68 sena, fir-residenza tiegħu fis-Swieqi fl-1993, u ndifen fil-ċimiterju ta' Ħad-Dingli.
Għall-funeral tiegħu f’Ħad-Dingli attendew ħafna membri parlamentari, atturi, produtturi tal-palk u pubblikaturi.
Monument
Monument f’ġieħu maħdum mill-iskultur Anton Agius ġie inawgurat f’raħal twelidu, Ħad-Dingli, mill-President Guido de Marco f'Diċembru 1999.
Ħajja Personali
Ħuh huwa l-Isqof Walter Michael Ebejer, li kien Isqof ta' União da Vitória fil-Brażil bejn l-1977 u l-2007. Huwa erba' snin biss iżgħar minn Francis Ebejer.
Premju Francis Ebejer
Il-Premju Francis Ebejer huwa kompetizzjoni nazzjonali ta’ kitba għat-teatru u r-radjudrammi.
Fl-2015, il-Premju Francis Ebejer għadda minn eżercizzju ta’ ristrutturar li kien jinkludi taħriġ għall-kittieba u huwa mmirat lejn kittieba ġodda u stabbiliti biex jaqsmu xogħlijiethom ma’ udjenza wiesgħa u joffri pjattaforma b’saħħitha għal iktar skritti promettenti bil-Malti.
Il-premju ma jinkludix biss premji fi flus, iżda wkoll għajnuna biex id-drammi rebbieħa jittellgħu u jiġu ppubblikati. Il-Premju Francis Ebejer huwa miftuħ għal kittieba ta’ kull età, grad ta’ esperjenza u nazzjonalità u l-ilsien ewlieni li fih jinkitbu l-iskritti għandu jkun il-Malti.
Bħala parti mir-ristrutturar tal-Premju fl-2015, ġie ffurmat core group biex jiddiskuti l-futur tal-Premju u t-taħriġ meħtieġ biex jiġu żvilupatti skritti ta’ kwalità gћolja.
Ħin tal-Afrika tal-Lvant
right|280px|Żoni tal-ħin tal-Afrika Il-Ħin tal-Afrika tal-Lvant, jew bl-Ingliż East African Time (l-għalhekk l-abrevjazzjoni EAT) hi żona tal-ħin użata fl-Afrika tal-Lvant. Iż-żona hi tliet sigħat 'il quddiem minn dik universali (UTC+3) li hi l-istess bħall-Ħin ta' Moska, u l-istess ukoll bħall-Ħin tas-sajf tal-Ewropa tal-Lvant.
Minħabba li din iż-żona tal-ħin hi wżata fir-reġjun ekwatorjali, m'hemm l-ebda bidla sinjifikanti fil-ħin tax-xemx matul is-sena, b'hekk il-ħin legali mhuwiex osservat.
Il-Ħin tal-Afrika tal-Lvant hu wżat mill-pajjiżi segwenti:
Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku
Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku li hu magħruf xjentifikament bħala Sylvilagus cunicularis huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu). Dan id-denb qotni huwa nattiv tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, endemiku tal-Messiku.
Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku jinsab f' ħafna tipi ta' abitat, minn foresti temperati għal-foresti tropikali xotti u semi-xotti b' siġar li jwaqgħu l-weraq, mill-livell tal-baħar sa elevazzjonijiet ta' 'l fuq minn 4,300m.
Distribuzzjoni
Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku għandu distribuzzjoni mal-pjanuri ċentrali mal-kosta tal-Paċifiku, sal-Messiku ċentrali. Dan id-denb qotni mifrux mil-livell tal-baħar sa elevazjonijiet ta' madwar 4,300 metru fil-Messiku ċentrali.
Din l-ispeċi għadha komuni fiċ-ċentru tal-Messiku fil-foresti tal-pinu u tal-pinu-kwerċa b' ħafna ħaxix taħt is-siġar. Il-Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku jinsab f' arja vasta matul il-mountanji Transvulkaniċi ukoll, speċjalment fuq il-vulkani Popocatepetl, Iztaccihualtl, Pelado u Nevado de Trluca. Fil-Punent jinsab fil-foresti xotti b' siġar li jwaqgħu l-weraq, iżda huwa ferm aktar komuni fuq artijiet fejn jirgħu n-nagħaġ u fin-Nofs in-nhar ta' Sinalao lejn in-Nofs in-nhar għall-Punent ta' Michoacan dan jinsab mill-pjanuri tal-kosta mal-livell tal-baħar sa mal-ġnub tal-għoljiet u l-muntanji.
Klassifikazzjoni
Dan id-denb qotni huwa 1 minn 9 speċi li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru Sylvilagus u l-ispeċi maqsuma minn ta' linqas f' 2 sottospeċi rikonoxxuti.
Natura mejta
Natura mejta hi xogħol tal-arti li jirrappreżenta oġġetti inanimi, ġeneralment oġġetti ta' kuljum li jistgħu ikunu naturali (ikel, fjuri, xtieli, ġebel, jew arzell) jew magħmulin mill-bniedem (għodda tal-kċina, fajjenza, kotba, vażuni, ġojjelli, muniti, pipi, etc) fi spazju artifiċjali. Il-pittura tan-natura mejta, li bdiet fl-antikità u saret popolari l-iżjed fil-punent, tagħti lill-artista iżjed libertà fit-tqegħid tal-elementi tad-disinn f'kompożizzjoni mill-pittura ta' suġġetti oħra, bħall-veduti u r-ritratti. Fin-natura mejta, l-iżjed qabel l-1700, sikwit kien ikun simboliżmu reliġjuż u allegoriku assoċjat mall-oġġetti rappreżentati. F'xi każi n-natura mejta toħroġ mil-limiti bidimensjonali permezz ta' mezzi tekniċi tridimensjonali li jħalltu oġġetti misjubin, fotografiji, grafika ġenerata mill-kompjuters kif ukoll ħoss u vidjo.
It-terminu natura mejta deher għall-ewwel darba fit-Taljan bħala "natura morta" fl-aħħar tas-seklu 17. Vasari uża cose naturali (oġġetti naturali) biex jirreferi għad-disinji ta' Giovanni da Udine. Wara fil-Fjandri lejn l-1650, deher it-terminu stilleven għal xbihat ta' frott, fjuri u ħut jew xbihat ta' ikel imħejji, li wara ġie addottat mill-Ġermaniżi (Stilleben) u mill-Ingliżi (still-life). Dan nistgħu nittraduċuh bħala "ħajja sikta jew wieqfa". Fi Spanja l-espressjoni użata għan-naturi mejtin hi bodegones. Diderot, fis-Salons, kien isemmi "naturi inanimi".
Charles Sterling, speċjalista tan-natura mejta, ippropona d-definizzjoni li ġejja għan-natura mejta :
Antenati antiki
left|thumb|200px|Skutella transparenti bil-frott u ġarar. Pittura Rumana fuq il-ħajt f'[[Pompej (madwar 70 AD)]]
Il-ġewwieni tal-oqbra Eġizzjani antiki kienu sikwit ikunu mżejnin bil-pitturi tan-natura mejta. L-Eġizzjani kienu jaħsbu li l-oġġetti tal-ikel u ħwejjeġ oħra rrappreżentati hemmhekk, isiru ta' veru fil-ħajja l-oħra u l-mejjet ikun jista' jagħmel użu minnhom. Fil-pitturi Rumani fuq il-ħajt f'Pompej, Erkulanju u l-Villa Boscoreale instabu wkoll naturi mejtin simili, imma dawn kienu iżjed bħala tiżjin u kellhom prospettiva iktar realistika. Fosthom insibu l-mottiv li tant sar familjari ta' skutella tal-ħġieġ mimlija frott. Il-mużajċi dekorattivi, msejħa “emblema”, li nstabu fid-djar tar-Rumani għonja, kienu juru l-varjetà ta' ikel li kienu jgawdu l-klassijiet għolja u kienu jservu ukoll ta' għeliem ta' ospitalità u bħala ċelebrazzjoni tal-istaġuni u l-ħajja. Skont Charles Sterling, in-natura mejta tal-Antikità kellha għan ieħor barra s-sempliċi pjaċir tal-mimika: "hu ċar li n-naturi mejtin Ellenistiċi u Rumani li jirrappreżentaw platti lesti għall-ikel għandhom fihom sottotest epikurew".
Fis-seklu 16, l-ikel u l-fjuri jerġgħu jidhru bħala simboli tal-istaġuni u l-ħames sensi. Mill-epoka Rumana bdiet ukoll it-tradizzjoni tal-użu ta' kranju bħala simbolu tal-mortalità u l-fdalijiet ta' din id-dinja, sikwit akkompanjat mill-frażi Omnia mors aequat (Il-mewt tagħmel lil kulħadd indaqs.). Matul l-aħħar 400 sena tal-istorja tal-arti dawn ix-xbihat ta' vanitas kienu spiss is-suġġett ta' xogħlijiet tal-pittura. Dan bdewh il-pitturi Olandiżi madwar l-1600.
L-apprezzament popolari tar-realiżmu fin-natura mejta kien diġà msemmi fil-leġġenda antika Griega fuq Żewżi u Parrasju, li tgħid li dawn darba kkompetew biex joħolqu l-iżjed xbieha li tidher ta' veru, l-ewwel deskrizzjoni fl-istorja ta' "trompe l’oeil" jew "qerq il-għajn" fil-pittura. Kif kiteb Plinju l-Kbir fi żmien ir-Rumani, l-artisti Griegi minn sekli qabel kienu ħafna iżjed avvanzati fl-arti tar-ritratti u n-natura mejta. Semma lil Peiraikos, "li s-sengħa tiegħu ftit jaqbżuha… Pinġa ħwienet tal-barbiera u skrapan, ħmir, ħaxix u ħwejjeġ bħalhom, u għalhekk sar magħruf bħala l-'pittur tal-oġġetti vulgari'; imma dawn ix-xogħlijiet kienu pjaċevoli, u kienu jinbigħu b'prezzijiet ogħla mill-aqwa pitturi tal-artisti l-oħra".
Il-Medju Evu
Mal-firxa tal-eġemonija Kattolika fil-Medju Evu, ir-rappreżentazzjoni tal-oġġetti bħala l-uniku suġġett ta' pittura għebet. F'dik l-epoka, skont Michel u Fabrice Faré Dawn l-oġġetti m'għadhomx hemm iżjed għall-eżistenza tagħhom fiha nfisha, imma għal dak li jissombolizzaw, u din waħda mir-raġunijiet prinċipali li minħabba fiha ħafna speċjalisti jaqblu biex jgħidu li m'hemmx naturi mejtin matul dan il-perjodu tal-istorja. Irridu nistennew it-teoloġiji ta' San Franġisk t'Assisi, u ta' San Tumas t'Akwinu, ir-ritorn tal-filosofija aristotelika kif ukoll it-teoriji ta' Roger Bacon u Guliermu t'Occam biex naraw il-Kattoliċeżmu jirrikonċilja ruħu mas-sensazzjonijiet u l-esperjenza tan-natura.
thumb|right|200px|[[Petrus Christus: Sant'Eliġju fil-ħanut tad-deheb 1449).]] Mill-1300, nibdew bix-xogħol ta' Giotto u d-dixxipli tiegħu, il-pittura tan-natura mejta reġgħet ħadet spinta bl-inklużjoni ta' niċeċ fuq il-ħajt fl-isfond ta' pitturi reliġjużi billi dawn in-niċeċ kien ikun hemm fihom oġġetti ta' kuljum, . Dan it-tip ta' rappreżentazzjoni kien meqjus ta' ftit importanza sar-Rinaxximent, u kien jidher biss bħala parti minn kwadri ta' ġeneru ieħor, bħall-pittura reliġjuża u ritratti, u l-oġġetti dejjem kien ikollhom tifsira reliġjuża jew allegorika.  Dan kien veru partikularment fix-xogħol tal-artisti tal-Ewropa ta' Fuq, li l-interess li kellhom fis-simboliżmu u r-realiżmu ddettaljat ħafna, wassalhom biex jagħtu attenzjoni kbira lill-messaġġ ġenerali tal-pittura. Pitturi bħal Jan van Eyck sikwit kienu jużaw xi elementi ta' natura mejta bħala parti mill-programm ikonografiku tagħhom.
L-iżvilupp fit-teknika tal-pittura biż-żejt li għamlu Jan van Eyck u artisti oħra tal-Ewropa ta' Fuq ippermetta r-rappreżentazzjoni ta' oġġetti ta' kuljum fi stil iper-realistiku, peress li ż-żebgħa taż-żejt iddum ma tinxef, titħallat tajjeb u tista' tinħadem f'ħafna saffi fuq xulxin.