cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ġnien Botaniku ta' Padova
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|Id-daħla tal-Ġnien Botaniku ta' Padova Fl-1997, il-Ġnien Botaniku ta' Padova ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO għal dawn ir-raġunijiet li ġejjin:"Il-Ġnien Botaniku ta' Padova huwa l-ġnien botaniku oriġinali mill-ġonna botaniċi kollha tad-dinja, u jirrappreżenta t-twelid tax-xjenza, tal-iskambji xjentifiċi, u tal-fehim tar-relazzjoni bejn in-natura u l-kultura. Ta kontribut siewi għall-iżvilupp ta' bosta dixxiplini xjentifiċi moderni, b'mod partikolari l-botanija, il-mediċina, il-kimika, l-ekoloġija u l-istudju tal-ispiżjara."Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Arkitettura
daqsminuri|Tankijiet ta' pjanti akkwatiċi u s-serra tal-"palma ta' [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe"]] Id-disinn tal-Ġnien Botaniku spiss jiġi attribwit lil Andrea Moroni, li ħoloq uħud mill-iżjed monumenti pubbliċi importanti f'Padova, bħall-Bażilika ta' Santa Giustina f'Prato della Valle, il-muniċipju u l-università fl-ewwel nofs tas-seklu 16. Madankollu, l-arkitett reali kien Daniele Barbaro, nobbli Venezjan li kien raġel mgħallem ferm u t-traduttur tad-De Architectura ta' Vitruvju. Huwa segwa l-eżempju tal-ġonna magħluqa Medjevali jew Horti Conclusi, u mmarka l-arkitettura b'mudell perfett ta' kwadru fi ħdan ċirku, maqsum f'erba' partijiet b'żewġ mogħdijiet orjentati skont il-punti kardinali. Il-Ġnien Botaniku ta' Padova ġie inawgurat fl-1545, u ntuża bħala faċilità tat-tagħlim mill-Università ta' Padova s-sena ta' wara.
Id-dehra attwali tal-binja prinċipali tmur lura għas-sekli 17 u 18. Sal-aħħar tas-seklu 16, il-ġnien ġie arrikkit b'ħafna funtani alimentati minn rota idrofora ġganteska, biex tiġi żgurata irrigazzjoni xierqa. Fl-1704, inbnew erba' bibien u erba' daħliet b'ornamenti u b'tiżjin kbar b'ġebla ħamra, imżejna bi pjanti magħmula bil-ħadid maħdum. Matul l-ewwel nofs tas-seklu 18, il-ħajt ġie rfinat flimkien mal-perimetru estern b'balavostri magħmula bil-Ġebla ta' Istria u fuqhom tqiegħdu vażuni u statwi ta' nofs tul ta' persuni importanti. Inbniet ukoll statwa ta' Teofrasto maġenb id-daħla tan-Nofsinhar, kif ukoll statwa ta' Salamun (magħmula minn Antonio Bonazza) maġenb id-daħla tal-Lvant, u l-funtana tal-erba' staġuni, li ġiet arrikkita bi statwi tas-seklu 18 magħmula bl-irħam ta' Carrara. Fl-ewwel nofs tas-seklu 19, inbnew serer u teatru botaniku, kif ukoll statwi ta' nofs tul ta' botaniċi eminenti bħal Carl Linnaeus. Waħda mis-serer għad għandha l-ħnejjiet storiċi u kolonni żgħar tal-ħadid fondut.
Siġar
Sal-1984, il-Ġnien Botaniku ta' Padova kellu Vitex agnus-castus (siġra tal-virgi) li kienet tmur lura mill-inqas sal-1550. Attwalment, l-eqdem pjanta hija palma mħawwla fl-1585 magħrufa bħala l-"palma ta' Goethe", peress li l-poeta rrefera għaliha fis-saġġ tiegħu Geschichte meines botanisches Studiums; din is-siġra tinsab f'serra fl-Ortus Sphearicus. Siġar antiki oħra huma siġra tal-ġinko u manjolja li jmorru lura għal nofs is-seklu 18, li kienu meqjusa bħala l-eqdem eżemplari fl-Ewropa. Siġra ġganteska tal-platanu fuq barra tal-Arboretum tmur lura għall-1680; għandha zokk vojt, minħabba sajjetta li kienet niżlet fuqha. Fl-Arboretum hemm ukoll zokk maqtugħ trasversalment ta' siġra tal-ulmu li mietet fl-1991, bi ċrieki mmarkati li juru kemm is-siġra kellha żmien.
Kollezzjonijiet
Minħabba n-nuqqas ta' serer imsaħħna, il-biċċa l-kbira tal-pjanti jinsabu fil-beraħ. Attwalment jiġu mkabbra sitt elef tip ta' pjanta u huma rranġati skont standards tassonomiċi, utilitarji, ekoloġiċi, ambjentali, u storiċi. Il-kollezzjoni sistematika hija kkonċentrata fl-ikbar erba' ħammiela ċentrali tal-fjuri. Fost il-kollezzjonijiet utilitarji, l-iktar importanti huma l-pjanti mediċinali. Dawn huma kklassifikati skont is-sistema ta' Engler, abbażi tar-relazzjonijiet evoluzzjonarji fost il-familji tal-pjanti. Kull pjanta hija ttikkettata bl-isem xjentifiku u l-proprjetajiet terapewtiċi prinċipali tagħha. Dan l-aħħar qed titkabbar ukoll kollezzjoni ta' pjanti velenużi b'għanijiet didattiċi: ħafna minn dawn il-pjanti velenużi jinstabu wkoll fis-sezzjoni tal-pjanti mediċinali peress li fi kwantitajiet adattati jistgħu jintużaw għat-trattament tal-mard.
Fost il-kollezzjonijiet tal-ġnien botaniku hemm:
Kurt Calleja
Kurt Calleja (Ħamrun, 5 ta' Mejju 1989) huwa kantant Malti.
Hu rebaħ id-dritt li jirrapreżenta lil Malta fil-Festival tal-Eurovision 2012 meta rebaħ il-finali nazzjonali bil-kanzunetta "This is the Night".
Kunvent ta' Spiš
daqsminuri|266x266px|Il-Kunvent ta' Spiš Il-Kunvent ta' Spiš (bl-Islovakk: Spišská Kapitula; bl-Ungeriż: Szepeshely jew Szepesi Káptalan) huwa kunvent-ċittadella ppreservat b'mod tajjeb ħafna fil-periferiji ta' Spišské Podhradie, is-Slovakkja, faċċata tal-Kastell ta' Spiš. Huwa parti mis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bit-titlu "Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati".
Il-kunvent-ċittadella jikkonsisti wkoll mill-Katidral ta' San Martin, iddedikat lil San Martin ta' Tours. Il-katidral kien eks monasteru ta' kostruzzjoni Medjevali u jinkludi triq waħda mdawra b'ħajt difensiv. Id-daħla ta' taħt tagħti veduta estensiva tal-Kastell ta' Spiš Castle, li jinsab faċċata fuq għolja. Il-Kunvent ta' Spiš sar is-sede prinċipali tal-amministrazzjoni tal-knisja fir-reġjun fis-seklu 12. Fl-1776 sar is-sede tad-Djoċesi ta' Spiš (Szepes).
Storja
Il-katidral fi ħdan il-kunvent inbena bejn is-sekli 13 u 15 bi stili Rumaneski u Gotiċi. Huwa wieħed mill-ikbar monumenti Rumaneski fis-Slovakkja u huwa fost l-iktar interessanti. Fih bosta artali skolpiti Medjevali u huwa l-post fejn indifnu bosta sinjuri tal-Kastell ta' Spiš. Il-lapidi mnaqqxa tal-irħam tas-seklu 15 tal-familja Zápolya huma ta' kwalità eċċezzjonali. Pittura li ġiet irrestawrata reċentement mill-1317 turi l-inkurunazzjoni ta' Karlu I bħala r-Re tal-Ungerija, filwaqt li pittura oħra fil-katidral hija s-sors tal-isem proviżorju tal-artist anonimu ta' Kirchdrauf.
Fl-1995 il-Papa Ġwanni Pawlu II żar il-Kunvent ta' Spiš fiż-żjara tiegħu fis-Slovakkja.
Katidral ta' San Martin
Il-Katidral ta' San Martin huwa katidral Kattoliku Rumanesk fi ħdan il-kunvent-ċittadella ta' Spiš, li jinsab fir-raħal ta' Spišské Podhradie fid-distrett ta' Levoča. Huwa wkoll knisja parrokkjali. Il-katridral Rumanesk-Gotiku nbena fl-ewwel terz tas-seklu 13 bħala psewdobażilika b'navata ċentrali, żewġ korsiji u transett. Fl-2003, il-fdalijiet tal-Isqof Ján Vojtašák (1877-1965) ġew depożitati fil-katidral.
Sede tal-amministrazzjoni tal-knisja
Il-Kunvent ta' Spiš sar is-sede prinċipali tal-amministrazzjoni tal-knisja fir-reġjun fis-seklu 12. Fl-1776 sar is-sede tad-Djoċesi ta' Spiš, wara li r-reġina Ungeriża Marija Tereża qasmet id-Djoċesi ta' Eger (li issa saret l-Arċidjoċesi ta' Eger). Il-Katidral ta' San Martin fi ħdan il-kunvent-ċittadella huwa wieħed mill-aqwa eżempji tal-arkitettura Gotika fis-Slovakkja.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|252x252px|Veduta tal-kunvent-ċittadella mill-ajru Il-Kunvent ta' Spiš huwa parti mis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bit-titlu "Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati" li ġie ddeżinjat fl-1993. Inizjalment is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien jinkludi biss il-Kastell ta' Spiš iżda mbagħad ġie estiż fl-2009 biex jinkludi l-komponenti l-oħra inkluż il-Kunvent ta' Spiš.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju tal-għażla wieħed tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
daqsminuri|293x293px|Grupp ta' pelikani fil-Park Nazzjonali ta' Keoladeo, Bharatpur, Rajasthan, l-Indja. Il-Park Nazzjonali ta' Keoladeo jew il-Park Nazzjonali ta' Keoladeo Ghana (li qabel kien magħruf bħala s-Santwarju tal-Għasafar ta' Bharatpur Bird Sanctuary) huwa santwarju famuż tal-għasafar u l-fawna f'Bharatpur, ir-Rajasthan, l-Indja, li jospita eluf ta' għasafar, speċjalment fl-istaġun tax-xitwa. Iktar minn 350 speċi ta' għasafar huma residenti. Huwa wkoll ċentru turistiku ewlieni b'għexieren ta' ornitologi li jżuru l-park fl-istaġun tal-ibernazzjoni. Ġie ddikjarat bħala santwarju protett fl-1971 u ġie stabbilit bħala park nazzjonali fl-10 ta' Marzu 1982. Huwa wkoll Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-Park Nazzjonali ta' Keoladeo Ghana huwa art mistagħdra magħmula u ġestita mill-bniedem u huwa wieħed mill-parks nazzjonali tal-Indja. Ir-riżerva tipproteġi lil Bharatpur minn għargħar frekwenti, tipprovdi post għar-ragħa tal-bhejjem tal-ifrat tal-villaġġ, u fl-imgħoddi kienet tintuża primarjament bħala post għall-kaċċa tal-għasafar tal-ilma. Ir-riżerva ta' 29 km2 (11-il mil kwadru) lokalment hija magħrufa bħala Ghana, u hija mużajk ta' bwar nexfin tal-ħaxix, boskijiet, imraġ u artijiet mistagħdra. Dawn il-ħabitats diversi jospitaw 366 speċi ta' għasafar, 379 speċi ta' fjuri, 50 speċi ta' ħut, 13-il speċi ta' sriep, 5 speċijiet ta' gremxul, 7 speċijiet ta' anfibji, 7 speċijiet ta' fkieren tal-ilma u varjetà ta' invertebrati oħra.
Storja
xellug|daqsminuri|296x296px|Veduta mill-ajru tal-Park Nazzjonali ta' Keoladeo. Is-santwarju nħoloq 250 sena ilu u ngħata isem it-tempju ta' Keoladeo (Shiva) fil-konfini tiegħu. Inizjalment, kien art baxxa naturali; u ġie mgħerreq bl-ilma wara l-kostruzzjoni tal-Ajan Bund mill-Maharaja Suraj Mal, li dak iż-żmien kien il-mexxej tal-istat ta' Bharatpur, bejn l-1726 u l-1763. Il-bund inħoloq fejn jiltaqgħu żewġ xmajjar: Gambhir u Banganga. Il-park kien jintuża għall-kaċċa mill-Maharajas ta' Bharatpur, tradizzjoni li tmur lura għall-1850, u kull sena kienu jiġu organizzati avvenimenti tal-isparar tal-papri f'ġieħ il-Viċirejiet Brittaniċi. F'avveniment wieħed waħdu fl-1938, inqatlu iktar minn 4,273 għasfur bħal kuluverti u sarselli minn Lord Linlithgow, li dak iż-żmien kien il-Viċirè tal-Indja.
Il-park ġie stabbilit bħala park nazzjonali fl-10 ta' Marzu 1982. Iż-żona ġiet iddeżinjata bħala santwarju tal-għasafar fit-13 ta' Marzu 1976 u bħala sit tar-Ramsar skont il-Konvenzjoni tal-Artijiet Mistagħdra f'Ottubru 1981.
L-aħħar avveniment kbir tal-isparar sar fl-1964 iżda l-Maharajah baqa' jkollu drittijiet tal-isparar sal-1972. Fl-1985, il-park ġie ddikjarat Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO skont il-Konvenzjoni tal-Wirt Dinji tan-Nazzjonijiet Uniti. Il-park huwa wkoll foresta ta' riżerva skont l-Att dwar il-Foresti tar-Rajasthan tal-1953 u għaldaqstant huwa proprjetà tal-Istat ta' Rajasthan, l-Indja. Fl-1982, ir-ragħa ġiet ipprojbita fil-park, u dan wassal għal protesti vjolenti mill-bdiewa lokali kontra l-gvern.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Nazzjonali ta' Keoladeo ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1985.
Ġeografija
daqsminuri|292x292px|Il-Paletta. Il-Park Nazzjonali ta' Keoladeo jinsab 2 km (1.2 mil) fix-Xlokk ta' Bharatpur u 55 km (34 mil) fil-Punent ta' Agra. Huwa mifrux fuq madwar 29 km2 (11-il mil kwadru). Terz tal-Park Nazzjonali ta' Keoladeo huwa art mistagħdra b'tumbati, digi, u ilmijiet fil-beraħ bi pjanti taħt l-ilma u fuq wiċċ l-ilma. L-artijiet 'il fuq huma bwar tal-ħaxix bi speċijiet ta' ħaxix twil flimkien ma' siġar u arbuxelli mifruxa u preżenti b'densità li tvarja. Ħabitat simili b'ħaxix qasir, bħal Cynodon dactylon u Dichanthium annulatum, jeżisti wkoll. L-artijiet bil-boskijiet b'siġar enormi ta' Kadam (Neolamarckia cadamba) huma mifruxa f'irqajja' sparsi. Il-flora tal-park tikkonsisti minn 379 speċi ta' pjanti li jarmu l-fjuri, li minnhom 96 huma speċijiet tal-artijiet mistagħdra. L-artijiet mistagħdra huma parti mill-Pjanuri l-Kbar tal-Ganges fl-Indja.
L-ilma jinsab f'xi partijiet biss. L-alternanza tat-tixrib u tat-tnixxif tgħin fiż-żamma tal-ekoloġija tal-imraġ tal-ilma ħelu, ideali għall-fawna tal-ilma u għall-għasafar tal-ilma residenti. Jeżisti wkoll arranġament ta' tubi għall-ippumpjar tal-ilma minn bjar fondi sabiex jimtlew xi postijiet żgħar ħalli jiġu salvati ż-żrieragħ, l-ispori u ħlejqiet akkwatiċi oħra. Dan jgħin ukoll fis-snin meta jkun hemm nixfa estrema.
Klima
Matul l-1988, it-temperatura massima medja kienet tvarja bejn 20.9 °C (69.6 °F) f'Jannar u 47.8 °C (118.0 °F) f'Mejju, filwaqt li t-temperatura medja kienet tvarja bejn 6.8 °C (44.2 °F) f'Diċembru u 26.5 °C (79.7 °F) f'Ġunju. Il-varjazzjoni fit-temperatura binhar kienet tvarja bejn 5 °C (41 °F) f'Jannar u 50 °C (122 °F) f'Mejju. L-umdità relattiva medja kienet tvarja mit-62 % f'Marzu u 83.3 % f'Diċembru. Il-preċipitazzjoni annwali medja hija ta' 662 mm (26.1 pulzier), u x-xita niżlet b'medja ta' 36 jum fis-sena. Fl-1988, 395 mm (15.6-il pulzier) ta' xita niżlu matul 32 jum.
Flora
daqsminuri|Pappagall żgħir fil-Park Nazzjonali ta' Keoladeo. F'żona kkaratterizzata minn veġetazzjoni sparsa, il-park huwa l-unika post fejn hemm veġetazzjoni densa u bosta siġar. It-tipi prinċipali ta' veġetazzjoni huma foresti ħorfija niexfa tropikali mħallta ma' bwar niexfa tal-ħaxix. Fejn il-foresta ġiet iddegradata, il-parti l-kbira taż-żona hija miksija b'arbuxelli u b'siġar ta' daqs medju. Il-park fih marġ tal-ilma ħelu u jimtela bl-ilma mill-għargħar matul l-istaġun tal-monsoons. Il-bqija tal-park jibqa' niexef. Il-foresti, li jinsabu l-iktar fix-Xlokk tal-park, huma dominati bil-kalam jew il-kadam (Mitragyna parvifolia), il-jamun (Syzygium cumini) u l-babul (Acacia nilotica). Il-boskijiet fil-beraħ fil-biċċa l-kbira huma magħmula minn babul, b'ammont żgħir ta' kandi (Prosopis cineraria) u ber (Zizyphus).
X'aktarx li mingħajr iż-żieda tal-ilma mill-Ajan Bund, is-sit ma jkunx jista' jsostni daqshekk annimali tal-ilma. Il-ħamrija hija alluvjali b'mod predominanti, u xi trab tafli fforma bħala riżultat tal-għargħar perjodiku.
Il-boskijiet fil-beraħ huma l-iktar babul b'ammont żgħir ta' kandi u ber. L-artijiet bl-arbuxelli huma dominati minn ber u karira (Capparis decidua).
Il-piloo (Salvadora oleoides u Salvadora persica) huma preżenti wkoll fil-park u prattikament huma pjanti tal-injam li jinsabu f'żoni ta' ħamrija b'kontenut ta' melħ. Il-veġetazzjoni akkwatika hija rikka u tipprovdi sors tal-ikel siewi għall-annimali li jgħixu qrib l-ilma.
Fl-2007 u fl-2008 saru tentattivi biex jinqered il-Prosopis juliflora u eżemplari tal-ġeneru Cineraria sabiex jiġi evitat li l-park jiġi mifni minn din l-ispeċi invażiva u sabiex il-veġetazzjoni naturali tiġi megħjuna tirkupra. daqsminuri|Is-sambhar huwa [[annimal komuni fil-park.]]
Fawna
Makroinvertebrati bħal dud, insetti u molluski, għalkemm huma iktar abbundanti bħala varjetà u numri minn kwalunkwe grupp ieħor ta' organiżmi, huma preżenti l-iktar fil-ħabitats akkwatiċi. Dawn huma sors tal-ikel għal bosta ħut u għasafar, kif ukoll għal xi speċijiet ta' annimali, u b'hekk, jikkostitwixxu ħolqa maġġuri fil-katina tal-ikel u fil-funzjonament tal-ekosistema. Hemm abbundanza ta' insetti tal-art u dawn għandhom effett pożittiv fuq it-tnissil tal-għasafar tal-art.
Għasafar
Il-pożizzjoni tal-park fil-Pjanura tax-xmara Ganges tagħmel lis-sit l-aqwa sit tat-tnissil għall-ispeċijiet ta' għasafar li ġejjin:
Fatt
Ġeneralment fatt hu ġrajja, jew affermazzjoni dwar ġrajja li hi meqjusa vera. Id-diskussjoni dwar il-korrispondenza biunivoka bejn is-sett ta' affermazzjonijiet veri u s-sett ta' fatti għadha miftuħa. Pereżempju, affermazzjonijiet dwar il-verità ta' teoria jew ta' liġi xjentifika s-soltu jiġu trattati bħala korrispondenti ma' xi fatti. Kulltant joħorġu xi differenzi ta' opinjoni dwar ħaġa jew fatt, u jeżistu metodi li jfittxu jnaqqsu kemm jista' jkun dawn id-differenzi.
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
Għasafar
Il-park huwa post importanti ta' mistrieħ għax-xitwa għal għadd kbir ta'
Monasteru ta' Rila
daqsminuri|278x278px|Il-Monasteru ta' Rila. Il-Monasteru ta' San Ġwann ta' Rila, magħruf ukoll bħala l-Monasteru ta' Rila "Sveti Ivan Rilski" (bil-Bulgaru: Рилски манастир „Свети Иван Рилски“), huwa l-ikbar u l-iżjed monasteru Ortodoss tal-Lvant famuż fil-Bulgarija. Jinsab fil-Lbiċ tal-Muntanji ta' Rila, 117-il kilometru (73 mil) fin-Nofsinhar tal-belt kapitali Sofija fil-wied fond tax-xmara Rilska (ix-"Xmara ta' Rila"), f'elevazzjoni ta' 1,147 metru (3,763 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar, fil-Park Naturali tal-Monasteru ta' Rila. Il-monasteru ngħata isem il-fundatur tiegħu, l-eremita Ivan ta' Rila (876-946 W.K.), u jospita madwar 60 patri.
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
Għasafar
L-iżjed għasafar tal-ilma komuni huma dawn li ġejjin:
Monasteru ta' Rila
Il-Monasteru ta' Rila ġie stabbilit fis-seklu 10 u jitqies bħala wieħed mill-iktar monumenti kulturali, storiċi u arkitettoniċi importanti tal-Bulgarija u huwa attrazzjoni turistika ewlenija kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll fil-livell Ewropew. Fl-2008 biss, attira 900,000 viżitatur. Il-monasteru jidher fuq in-naħa ta' wara l-karta tal-flus ta' 1 lev, maħruġa fl-1999.
Storja
Tradizzjonalment huwa maħsub li l-monasteru ġie stabbilit mill-eremita San Ivan ta' Rila, matul ir-renju tal-Ksar Pietru I (927-968). L-eremita effettivament għex f'għar mingħajr wisq oġġetti materjali, mhux wisq 'il bogħod mill-post fejn jinsab il-monasteru, filwaqt li l-kumpless inbena mill-istudenti tiegħu, li ġew lejn il-muntanji biex jingħataw l-edukazzjoni tagħhom.
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
Għasafar
Il-Park Nazzjonali ta' Keoladeo huwa magħruf bħala "ġenna tal-għasafar", peress li ġew irreġistrati iktar minn 370 speċi ta' għasafar fil-park. Ornitoloġikament, il-park huwa importanti minħabba żewġ aspetti. L-ewwel nett minħabba l-pożizzjoni strateġika tiegħu bħala post ta' mistrieħ għall-għasafar tal-ilma tal-passa li jaslu mis-sottokontinent Indjan qabel ma jinfirxu f'diversi reġjuni oħra. Diversi għasafar tal-ilma jieqfu hawnhekk qabel ma jpassu lejn postijiet tat-tnissil fir-reġjun Paleartiku tal-Punent. Barra minn hekk, l-artijiet mistagħdra huma żona ta' mistrieħ għax-xitwa għal bosta kongregazzjonijiet kbar ta' għasafar tal-ilma. Huwa wkoll l-unika post regolari ta' mistrieħ għax-xitwa fl-Indja għall-ispeċijiet li ġejjin:
Monasteru ta' Rila
Storja
Minn mindu nbena, il-Monasteru ta' Rila ġie appoġġat u rrispettat mill-mexxejja Bulgari. Ingħataw donazzjonijiet kbar minn kważi kull ksar tat-Tieni Imperu Bulgaru sal-Ħakma Ottomana, u b'hekk il-monasteru sar ċentru kulturali u spiritwali tal-kuxjenza nazzjonali Bulgara li laħaq l-apoġew tiegħu bejn is-sekli 12 sa 14.
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
Għasafar
Fost l-għasafar preżenti hemm:
Monasteru ta' Rila
Storja
Il-Monasteru ta' Rila reġa' nbena fil-pożizzjoni attwali tiegħu minn Hrelyu, sinjur fewdali, matul l-ewwel nofs tas-seklu 14. L-eqdem binjiet fil-kumpless imorru lura għal dan il-perjodu — it-Torri ta' Hrelja (1334-1335) u knisja żgħira maġenbu (1343). It-tron tal-isqof u d-daħliet imnaqqxa b'mod rikk tal-monasteru jmorru lura għal dan iż-żmien ukoll. Madankollu, il-wasla tal-Ottomani fl-aħħar tas-seklu 14 ġiet segwita minn bosta attakki u l-qerda tal-monasteru f'nofs is-seklu 15.
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
Għasafar
Fost l-għasafar tal-priża hemm dawn li ġejjin:
Monasteru ta' Rila
Storja
Bis-saħħa tad-donazzjonijiet mis-Sultana Mara Branković, mill-Knisja Ortodossa Russa u l-Monasteru ta' Rossikon tal-Muntanja ta' Athos, il-Monasteru ta' Rila ġie rikostruwit fl-aħħar tas-seklu 15 minn tliet aħwa mir-reġjun ta' Dupnica. Bl-influwenza tas-Sultana Mara Branković Ivan ir-relikwi ta' Rila ġew ittrasferiti minn Tarnovo fil-kumpless il-ġdid fl-1469. Il-kumpless għamilha wkoll ta' depożitorju tal-lingwa u tal-kultura Bulgara fiż-żminijiet bi tmexxija barranija. Matul żmien ir-Rinaxximent Nazzjonali Bulgaru (is-sekli 18-19), inqered min-nirien fl-1833 u mbagħad ġie rikostruwit bejn l-1834 u l-1862 bl-għajnuna tal-Bulgari għonja mill-pajjiż kollu, taħt l-arkitett famuż Alexi Rilets. Il-kostruzzjoni tal-binjiet residenzjali bdiet fl-1816, filwaqt li fl-1844 ġie miżjud it-Torri ta' Hrelyu. Neofit Rilski stabbilixxa skola fil-monasteru matul dan l-istess perjodu. Il-monasteru huwa magħruf li kien wieħed mill-moħbiet ta' rivoluzzjonarji Bulgari bħal Vassil Levski, Gotse Delchev, Peyo Yavorov, eċċ. Il-kumpless tal-monasteru, meqjus bħala wieħed mill-kapulavuri minn ta' quddiem nett tal-arkitettura tar-Rinaxximent Nazzjonali Bulgaru, ġie ddikjarat monument storiku nazzjonali fl-1976 u sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983. Mill-1991 ġie subordinat għalkollox għas-Sinodu Mqaddes tal-Knisja Ortodossa Bulgara.
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
Mammiferi
daqsminuri|298x298px|In-nilgaj. Il-mammiferi tal-Park Nazzjonali ta' Keoladeo huma rikki wkoll u ġew identifikati 27 speċi, fosthom:
Monasteru ta' Rila
Storja
Fil-25 ta' Mejju 2002, il-Papa Ġwanni Pawlu II żar il-Monasteru ta' Rila matul il-pellegrinaġġ tiegħu fil-Bulgarija. Huwa ntlaqa' mill-igument tal-monasteru, l-Isqof Ioan, li kien osservatur fit-Tieni Konċilju tal-Vatikan.
Abel Azcona
thumb|lemin|200px|Abel Azcona
lemin|daqsminuri|300x300px| L-artist Abel Azcona waqt Il-Mewt tal-Artist fiċ- Círculo de Bellas Artes f'Madrid. lemin|daqsminuri|300x300px| Il-Padri Azcona miżmuma [[Madrid|f’Madrid . ]]
Park Nazzjonali ta' Keoladeo
Speċijiet oħra
L-erpetofawna tal-Park Nazzjonali ta' Keoladeo għandha diversità kbira wkoll. Mill-għaxar speċijiet ta' fkieren tal-ilma fir-Rajasthan, seba' huma preżenti f'dan il-park. Barra minn hekk, hemm ħames speċijiet ta' gremxul, tlettax-il speċi ta' sriep u seba' speċijiet ta' anfibji. Ir-rospi u ż-żringijiet spiss jintlemħu fl-artijiet mistagħdra. Ħafna drabi jitfaċċa xi pitun li joħroġ mill-moħba tiegħu u jidher jixxemmex f'xi jum bnazzi tax-xitwa. Il-varan, il-porkuspin tal-Indja u l-farfett il-lejl b'żewġ ilwien kemm-il darba jużaw l-istess moħba tal-pituni. Is-sriep velenużi li jgħixu fil-park huma l-krait, il-kobra u l-lifgħa ta' Russell.
Monasteru ta' Rila
Knisja prinċipali
Il-knisja prinċipali tal-monasteru nbniet f'nofs is-seklu 19. L-arkitett tagħha kien Pavel Ioanov, li ħadem fuqha mill-1834 sal-1837. Il-knisja għandha ħames koppli, tliet artali u żewġ kappelli laterali, filwaqt li wieħed mill-iżjed oġġetti prezzjużi fuq ġewwa huwa l-ikonostażi indurata bid-deheb, famuża għat-tinqix fl-injam tagħha. Erba' artiġjani damu ħames snin jaħdmu fuqha biex ilestuha u dawn kienu: Atanas Teladur, Petar u Georgi Dashini u Dimitar Stanishev. Il-parteċipazzjoni ta' Petre Filipovich-Garkata hija dubjuża. L-affreski, li tlestew fl-1846, huma xogħol bosta artisti minn Bansko, Samokov u Razlog, inkluż l-aħwa famużi Zahari Zograf u Dimitar Zograf. Il-knisja fiha wkoll bosta ikoni prezzjużi, li jmorru lura għas-sekli 14 sa 19. Il-portiċi fil-bitħa għandhom influwenza mill-Mamluk, miżbugħa bl-istrixxi, u fihom diversi koppli, li saru iktar popolari fl-Imperu Ottoman wara l-ħakma tal-Eġittu.
Abel Azcona
Abel Azcona (Madrid, 1 ta 'April 1988) huwa artist magħruf bħala l- '' enfant terrible" tal- arti kontemporanja Spanjola. Ix-xogħol tiegħu, li għandu aspett awtobijografiku u politiku qawwi, jesprimi ribelljoni profonda kontra s-soċjetà. Jimmanifesta f'medja artistika li titwieled mill- prestazzjoni u tevolvi f'installazzjonijiet, skulturi, video art, pittura jew kitba, ma' xogħlijiet letterarji minn saġġi, għal testi letterarji jew ta' tifkira. L-ewwel xogħlijiet tiegħu kienu dwar l-identità personali, il-vjolenza u l-limiti tal-uġigħ, li qed jevolvu f'xogħlijiet ta' natura kritika, politika u soċjali.
Ix-xogħol tiegħu ġie esebit f'wirjiet u galleriji madwar id-dinja, u kiseb projezzjoni internazzjonali fl-Arsenal ta' Venezja, il-Biennali tal-Art i Asjatiċi f'Dhaka u Taipei, Il-Biennali ta ' Lyon, Il-Festival Internazzjonali Miami Performance jew il-Biennial Live Art Live tal-Bangladexx. Barra minn hekk, Azcona hu preżenti f'diversi mużewijiet nazzjonali u internazzjonali u ċentri kulturali bħaċ- Ċentru ta 'l-Arti Kontemporanja ta' Malaga, - Mużew ta 'l-Art Moderna ta' Bogotá, -Art League ta ' Houston, -Mużew Leslie Lohman minn New York jew iċ- Círculo de Bellas Artes f'Madrid. Il- Mużew ta 'l-Art Kontemporanja ta' Bogotá iddedika wirja retrospettiva għaliha fl-2014.
Monasteru ta' Rila
Parti residenzjali
Il-parti residenzjali (mingħajr ma jingħadd il-pjan ta' taħt l-art) tal-kumplesx fiha erba' sulari u tikkonsisti minn 300 kompartiment, erba' kappelli, kamra għall-patri superjuri, kċina (famuża għar-reċipjenti tassew kbar tagħha), librerija b'250 manuskritt u 9,000 oġġett stampat, u kamra għad-donatur. Il-kumpless minn barra, bil-ħitan għoljin tal-ġebel tiegħu bi ftit twieqi żgħar, jidher qisu xi fortizza iktar milli monasteru. daqsminuri|263x263px|L-affreski tal-Monasteru ta' Rila.
Mużew tal-monasteru
Il-mużew tal-Monasteru ta' Rila huwa partikolarment famuż għaliex fih il-Kurċifiss ta' Rafail, li huwa salib tal-injam magħmul minn biċċa għuda waħda (81×43 cm). Ġie mnaqqax minn patri jismu Rafail b'għodda tal-azzar u b'lenti biex joħloq 104 xeni reliġjużi u 650 minjatura. Dam jaħdem fuq din l-opra tal-arti saħansitra 12-il sena u lestieh fl-1802, meta l-patri tilef id-dawl ta' għajnejh. daqsminuri|Dettall tal-affreski tal-Monasteru ta' Rila.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Monasteru ta' Rila ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Antigwa u Barbuda
Antigua u Barbuda huma nazzjon ta' żewġ gżejjer fil-Karibew, speċifikament fit-tramuntana tal-Antilli ż-Żgħar, bejn il-baħar Karibew u l-oċean Atlantiku. Fil-punent tal-pajjiż hemm il-gżejjer Saint Kitts u Nevis, fil-majjistral hemm il-gżejjer Netherlandiżi Saba u Sint Eustatius, il-gżira Franċiża Saint Barthélemy, kif ukoll il-gżira maqsuma ta' Saint Martin, jew Sint Maarten, u fin-nofsinhar hemm il-gżejjer Franċiżi Montserrat u Guadeloupe.
Antigua u Barbuda huma iż-żewġ iżoli prinċipali, iżda hemm ħafna iktar gżejjer, il-maġġoranza madwar il-kosti, ħlief Redonda, gżira żgħira diżabitata xi 56 km fl-ilbiċ t' Antigua. Il-pajjiż għandu popolazzjoni ta' 97 elf ruħ, b' 97% jgħixu fuq Antigua, fejn tista' tinsab il-belt kapitali kif ukoll l-ikbar belt Saint John's. Ir-raħal prinċipali ta' Barbuda huwa Codrington.
L-istorja ta' Antigua u Barbuda hija simili tal-pajjiżi l-oħra tal-Karibew; l-iktar evidenza arkeoloġika antika tgħid li xi gżejjer ilhom abitati mir-raba' millenju QK, u l-aħħar reżidenti indiġini kienu t-Taino u l-Kalinago. Fl-1493 ġiet skopreta Antigua minn Kristofru Kolombu, li semmiha għall-knisja Santa Maria la Antigua li tinsab f'Valladolid, sakem fl-1632 l-Ingliżi kkolonizzaw Antigua u fl-1678 Barbuda. Eventwalment Antigua u Barbuda kisbu l-indipendenza mir-Renju Unit flimkien fl-1981, iżda baqgħu membri fil-Commonwealth, li tfisser li Antigua u Barbuda huma monarkija konstituzzjonali bir-re Charles III tar-Renju Unit bħala l-kap tal-istat.
Dun Ġorġ Preca
Dun Ġorġ Preca (1880-1962), jew San Ġorġ Preca, kien saċerdot Kattoliku Malti u Fundatur tas-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija, magħrufa bħala l-MUSEUM jew Mużew. Magħruf fost il-Maltin sempliċiment bħala "Dun Ġorġ". Kien pijunier tal-appostolat tal-lajċi fil-Knisja Kattolika, ħamsin sena qabel il-Konċilju Vatikan II, u fost l-ewwel li ta l-Bibbja f'idejn il-lajċi u ġie kanonizzat mill-Papa Benedittu XVI fit-3 ta' Ġunju 2007.
Tfulija
Ta' 5 snin kien se jegħreq fil-Port il-Kbir imma salvah barklor.merata kellu 6 snin marru joqogħdu B'Kara u ftit wara l-Ħamrun. Irċieva l-Griżma fit-2 t'Awissu 1888 minn idejn l-Isqof Anton Maria Buhagiar, fil-Knisja ta' San Gejtanu l-Ħamrun. Daħal abbati. Fra Diegu kien profetizzalu "Ġorġ, meta tikber int għad issir qassis u għad tiġi tqaddes f'dan l-istitut (Fra Diegu)".
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola Primarja tal-Ħamrun. Ta' 12-il sena ta l-eżami għal-Liċeo u għadda mat-tieni darba, f'Settembru 1892. Kienu għaddew 51 minn 131. Kuljum kien jimxiha mill-Ħamrun għal-Liċeo li kien il-Belt, u lura. Kien tajjeb fil-lingwi. Studja l-Latin, it-Taljan, il-Franċiż u l-Ingliż. Ħa premju wkoll għall-kalligrafija.
Ta' 14-il sena qara Thejjija għall-Mewt ta' San Alfons Maria de Liguori.
Fiż-żmien tal-Liċeo sab ruħu mħallat ma' numru ta' żgħażagħ li kienu fit-triq tas-saċerdozju. Fl-1896 daħal is-Seminarju jistudja l-filosofija u t-teoloġija. Fost dawk li kienu seminaristi fi żmienu nsibu lil Mikiel Gonzi, li iktar tard sar Arċisqof, Dun Furt Ellul u Dun Anton Buhagiar (li sar Kappillan San Pawl il-Baħar)
Żgħożija u l-Bidu tal-MUSEUM
Għall-ħabta tal-1897, meta kellu madwar 17-il sena, iltaqa' ma' wieħed mill-għalliema tiegħu tal-Liceo, Dun Ercole Mompalao, ħdejn il-Mall tal-Furjana. Dun Ercole għamillu din il-profezija: “Preca, int għad tikber u nies li jirrispetaw ‘l Alla jidħlu fil-familjarità miegħek u inti magħhom. Int għad issib xortik permezz tagħhom u huma għad isibu xortihom permezz tiegħek”.
Fit-8 ta' April 1905 miet Dun Alwiġ Galea li għal ħafna snin kien il-konfessur ta' Ġorġ. Preca kien jirrakonta li ftit wara mewtu Dun Alwiġ deherlu u qallu: “Lilek Alla għażlek biex tgħallimlu l-poplu tiegħu”.
Fl-istess żmien indiehes ma' grupp ta' żgħażagħ li kienu jiltaqgħu f'għalqa quddiem il-Knisja ta' San Gejtanu. Mill-ewwel beda jkellimhom fuq Alla. Fosthom kien hemm Ewġenju 'Ġeġè' Borġ, ħaddiem tat-Tarzna. Dun Ġorġ tah attenzjoni speċjali u kien jieħdu għalih waħdu biex jgħallmu u jfissirlu l-ħajja ta' Ġesu Kristu skond l-Evanġelju ta' San Ġwann. Ġeġè kellu jkun l-ewwel Superjur Ġenerali tas-Soċjetà ta' Dun Ġorġ.
Il-Kjeriku Ġorġ Preca kiteb abbozz ta' regola bil-Latin biex jibgħatha lill--Papa San Piju X għall-approvazzjoni. Kellu l-ħsieb li fil-parroċċi kollha jkun hemm djar b'sebgha rġiel ordnati djakni, megħjunin minn awżiljari lajċi, li xogħolhom kellu jkun li jgħallmu lit-tfal u l-kbar. Ftit qabel l-ordinazzjoni saċerdotali Dun Ġorġ kien kawżi ser imut b'marda li ħakmitu, probabilment it-tuberkolożi. It-tabib Nerik Meli qata' qalbu minnu, iżda għalkemm kellu pulmun minnhom niexef, Ġorġ rkupra "bl-interċessjoni ta' San Ġużepp".
Saċerdot
Dun Ġorġ ġie ordnat saċerdot flimkien ma' 13-il saċerdot ieħor fit-22 ta' Diċembru 1906 mill-Isqof Pietru Pace. Meta l-Isqof ġie biex jidlek idejn Ġorġ Preca "iż-żejt spiċċalu u kellu jinġieb il-ġdid." Iċċelebra l-ewwel quddiesa solenni fil-Parroċċa ta' San Gejtanu, l-Ħamrun, nhar il-Milied. Għal xi ġimgħat wara l-ordinazzjoni saċerdotali kien joħrog biss mid-dar biex iqaddes. Kien jibqa' miġbur fil-kamra ta' fuq il-bejt jitlob u jimmedita.
Ħajja fqira
Minkejja li kien ġej minn familja tat-tajjeb, Dun Ġorġ kien jgħix f'faqar kbir. Minn kulma jiddobba kien iżomm biss dak li hu meħtieġ biex jgħix, il-bqija jqassam kollox. (Wara li waqqaf il-MUSEUM kien jgħin ħafna lill-Mużewijiet tal-bniet, li xi wħud minnhom ma kienx ikollhom biex iħallsu l-kera.) Il-lamra li fiha Dun Ġorġ għadda l-biċċa l-kbira ta' ħajtu, kienet kamra żgħira ħafna. Kien fiha sodda b'saqqu kollu ħotob, mejda naqra kbira bil-kotba fuqha, għax lanqas librerija tiegħu ma kellu. Kellha tieqa waħda li quddiemha kien hemm ħajt iswed u għoli. L-art tal-kamra kienet ħarxa u t-tibjid qadim. Lanqas elettriku ma kellu fid-dar u li kieku s-Soċjetà ma bagħtitx soċju biex jagħmillu d-dawl kieku lanqas qatt ma kien iħabbel rasu biex ikollu l-elettriku.
Mudell għas-Saċerdoti
Iż-żjara tal-Papa Benedettu XVI, f'April 2010, wasslet ukoll il-karatteristika ta' San Ġorġ Preca bħala Saċerdot, proprju fis-sena ddedikata lis-Saċerdot. Kemm meta wasal fl-ajruport ta' Malta, kif ukoll fuq il-Fosos tal-Furjana, il-Papa rrefera għal San Ġorġ Preca. Fuq il-Fosos tal-Furjana, il-Papa ppreżenta lil San Ġorġ Preca bħala “rigal għażiż tas-saċerdozju” u ddeskrivieh bħala “saċerdot ta' umiltà kbira, ta' tjubija, manswetudni, ġenerożità, bniedem ta' talb u b'passjoni biex jikkomunika l-veritajiet tal-Vanġelu”. Fl-Udjenza Ġenerali tal-Erbgħa 21 ta' April fil-Vatikan, il-Papa eżorta biex San Ġorġ Preca jservi ta' mudell u ta' ispirazzjoni lis-Saċerdoti fil-ħidma tagħhom biex itemmu l-missjoni li rċevew biex jitimgħu il-merħla tal-Mulej.
Il-Fondazzjoni tal-M.U.S.E.U.M
Darba minnhom, Dun Ġorġ Preca kien għaddej fil-knisja ta' San Gejtanu u sema' lis-sagristan jgħallem id-duttrina lit-tfal. Tifel staqsa lis-sagristan: “Lil Alla, min ħalqu?” U dak wieġbu: “Alla sar waħdu.”, meta kellu jwieġbu "Alla kien minn dejjem." Dun Ġorġ intebaħ li hemm bżonn li jsir xi ħaġa sabiex lin-nies jingħatalhom tagħlim Nisrani kif xieraq.
Is-Sezzjoni Femminili tas-Soċjetà tal-MUSEUM
Il-fergħa tan-nisa bdiet f'Raħal Ġdid fl-1910 bl-għajnuna ta' Ġannina Cutajar li wara saret l-ewwel Superjura Ġenerali. Dak iż-żmien Dun Ġorġ kien idur l-oqsma tal-Museum tas-subien u meta kien ikun Raħal Ġdid kien jgħaddi għand il-familja Cutajar. Ta' spiss kien jitkellem magħhom fuq il-ħolma tiegħu li jwaqqaf Sezzjoni tal-Museum għall-bniet. It-tfajla Ġannina kienet toqgħod tisma'. Dun Ġorġ, l-ewwel ma kellem lil ħuha Karmenu li kien soċju tal-Museum u wara kellem lilha. Wara li fehemha xi xtaq mingħandha, hi intlaqtet mill-ħolma tiegħu u aċċettat. Nhar l-10 ta' Jannar 1910 infetħet l-ewwel dar tal-MUSEUM għall-bniet f'Raħal Ġdid. Ġannina, li kellha madwar 15-il sena, ġabret magħha tnax-il tfajla oħra u flimkien setgħu jgħallmu f'dan l-ewwel Qasam. Kienu jiltaqgħu f'maħżen li tahulhom missier Ġannina. Iżjed tard, meta bdew jinfetħu iżjed Oqsma, Dun Gorġ għażilha bħala l-ewwel Superjura Ġenerali.
Tfixkil tal-Bidu
Fil-bidu tas-seklu 20, f'Malta bdew jinxterdu ħafna ideat rivoluzzjonarji, fosthom dawk ta' Manwel Dimech, u għalhekk il-Knisja kienet toqghod b'seba' ghajnejn fuq kull attività jew organizzazzjoni gdida, bezghana minn xi taghlim gdid li seta' jtebba' t-tradizzjoni Nisranija tal-gzira. Ghalhekk, meta l-kelma waslet f'widnejn l-Isqof, li grupp ta' zghazagh kien qed jiltaqa' regolarment biex jitkellem fuq Alla, il-biza' ma setax jonqos. Tant nies kienu qed jingabru biex jisimghu lil dan il-qassis u s-segwaci tieghu jitkellmu fuq Alla b'mod semplici u car. Mhux kulħadd fehem mill-ewwel x'ried jagħmel Dun Ġorġ u kien hemm min saħansitra fehmu ħażin. Il-Bibbja u t-teoloġija f'idejn lajċi ħaddiema kienet ħaġa ġdida u kienet wisq aktar ġdida li dawn il-lajċi joħorġu fit-toroq u l-pjazez ixandru l-Kelma t'Alla lil kulħadd. Fl-1909, il-Vigarju Mons. Salv Grech ordna lil Dun Ġorġ jagħlaq l-Oqsma tal-Mużew li kien laħaq fetaħ. Dun Ġorġ obda.
Numru ta' kappillani nsistew biex din l-ordni tal-Vigarju Ġenerali tiġi revokata. Kien għall-ħabta tal-1910 li Dun Ġorġ kellu esperjenza mistika qawwija li hu kien isejjah “il-famuża dehra ta' Ġesù Tfajjel”. Kien għaddej ħdejn is-Salib tal-Marsa meta jilmaħ tfajjel ta' madwar tnax-il sena jimbotta karetta b'qoffa demel. It-tifel ikkmandah: “Aghtini l-ghajnuna!” Kif Dun Ġorġ medd idejh biex jagħtih l-għajnuna, ħass ħlewwa li ma bhalha u ma setax isib tarf  ‘il fejn hu u t-tifel marru bil-karretta. Wara li rrifletta, Dun Ġorg intebaħ li t-tifel kien Ġesù, u d-demel jew fertilizzant ifisser it-tagħlim.
Bejn l-1914 u l-1915 bdew jidhru fil-ġurnali lokali xi artikli kontra l-M.U.S.E.U.M. li kienu mimlijin disprezz u nġurji. Dun Ġorġ impona fuq il-membri tiegħu il-vot jew wegħda tal-manswetudni li biha ntrabtu li jaħfru mill-qalb lil min ikasbarhom u kien jinsisti magħhom biex “iħobbu d-disprezzi” u ma jħallux li dawn itelfulhom il-paci ta' qalbhom. Fl-1916 l-Isqof Mauro Caruana ordna li ssir inkjesta dwar is-Socjetà. Kellhom jgħaddu 25 sena mit-twaqqif tagħha sabiex fit-12 t'April 1932, l-Isqof ta' Malta, Dom Maurus Caruana OSB approva r-Regola u s-Soċjetà ta' Dun Ġorġ.
- L-Arċisqof Pawlu Cremona, 14 ta' Frar 2007
Is-Soċjetà tal-MUSEUM tinfirex
Id-Djar għat-tagħlim nisrani bdew jiftħu waħda wara l-oħra fil-parroċċi. Inħass il-bżonn kbir tal-edukazzjoni reliġjuża tal-poplu għax il-ħajja nisranija tal-kotra kienet mibnija fuq is-sagramenti u d-devozzjonijiet bla ma kien hemm għeruq sodi fit-tagħlim tal-Knisja. It-tfal bdew jiġu kuljum fid-Djar ta' Dun Ġorġ għax hemm sabu nies dedikati li jgħinuhom jikbru, mhux biss fil-ħinijiet tat-tagħlim iżda wkoll waqt il-logħob.
Sa mill-bidu nett, Dun Ġorġ obbliga lill-katekisti tal-MUSEUM li kuljum, wara li jkunu temmew jgħallmu liż-żgħar u lill-kbar, jiltaqgħu flimkien għal siegħa ta' formazzjoni (L-Assenjatur).
Il-kariżma tiegħu li jgħallem għadha ħajja u l-vokazzjonijiet fis-Soċjetà tiegħu dejjem jiżdiedu. Fi żmienu, Dun Ġorġ innifsu bagħat sitt membri biex jevanġelizzaw fl-Awstralja. Bħalissa s-Soċjetà tal-M.U.S.E.U.M. għandha wkoll Djar tat-tagħlim u skejjel fil-Kenja, fil-Perù, f'Londra u fl-Albanija, u mill-2011 fil-Polonja u f'Kuba.
Kotba tiegħu
Fost l-aqwa kotba ta' Dun Ġorġ Preca nsibu Is-Sakrarju tal-Ispirtu ta' Kristu, Il-Ġinnasju Spiritwali, Il-Ktieb il-Kbir, Il-Ktieb tal-Mezzi u tas-Sinjali u Ittra Popolari fuq il-Manswetudni.Dun Ġorġ qatt ma ried li jidher ismu fil-ħafna kotba li kiteb, anzi meta xi ħadd kien ifaħħarlu l-kotba tiegħu kien jgħid li dawk kienu “kotba minn kotba” u mhemm xejn oriġinali fihom.
Il-Ktieb tal-Mezzi u tas-Sinjali
Dan il-ktieb, li filfatt huwa żewġ kotba f'wieħed, huwa miktub bl-istil popolari ta' sentenza sentenza minflok paragrafi, fis-serje ta' kotba miktuba minn Dun Ġorġ biex igħallem lill-poplu bi kliem sempliċi u b'messaġġ li jidħol dritt fil-qalb. Tagħlim li għandu l-bażi tiegħu fl-Vanġelu u fil-kotba tal-qaddisin u l-axxeti u, għalhekk, hu sinteżi tal-ħajja qaddisa li għaliha hu msejjaħ kulħadd. Dan l-istil ta' kitba kien ħafna għal qalb Dun Ġorġ. Hu nnifsu kien jemmen li l-bniedem jitħajjar jaqra iżjed ftit sentenzi qosra mimlijin sugu u li jista' faċilment iżommhom f'moħħu għal tul taż-żmien. Dun Ġorġ kien ħsiebu biss biex iwassal it-tagħlim tal-ħajja eterna lil ħutu Maltin. Dan il-ktieb huwa xhieda oħra tal-moħħ versatili ta' Dun Ġorġ li kien dejjem joħroġ ktieb wara l-ieħor biex il-messaġġ tal-Vanġelu jasal b'mod li jiftiehem mill-poplu kollu. Dan ukoll hu dokument importanti li juri s-sentimenti nobbli tal-qalb ta' Dun Ġorġ - qalb imfawra bl-imħabba tiegħu lejn Alla u lejn il-bnedmin.
Ittra Popolari fuq il-Manswetudni
Wieħed mill-iżjed kotba magħrufa li kiteb Dun Ġorġ Preca, miktub qabel is-snin għoxrin meta kien għadu fl-aħjar tiegħu. Il-ktieb kien maħsub biex jinqara u jiġi meditat biss mis-Soċji tal-MUSEUM. Maż-żmien, iżda, il-ktejjeb ġie f'idejn xi ħadd li lil Dun Ġorġ ikkonvinċieh li joħroġ din il-kitba għall-pubbliku in ġenerali. Għalhekk, dik li qabel sejħilha “Ittra Privata fuq il-Manswetudni” ħariġha mill-ġdid bl-isem “Ittra Popolari fuq il-Manswetudni”. Sa mill-ewwel snin tat-twaqqif tal-MUSEUM, Dun Ġorġ ried li s-soċji jintrabtu b'vot ta' manswetudni, jiġifieri li l-imġiba tas-soċji bejniethom tkun dejjem waħda ta' mħabba, ħlewwa u ġentilezza. Għal Dun Ġorġ "manswetudni" kienet tfisser ‘ġentilezza u paċenzja filli wieħed isofri bla ma jiħrax jew jiqliel', u fuq kollox li wieħed jaħfer minn qalbu lill-għedewwa tiegħu fuq l-eżempju ta' Kristu li miet jaħfer lil dawk li sallbuh. Dun Ġorġ ried li s-soċji jaqraw din l-'Ittra' mill-bidu sa l-aħħar kull nhar is-26 ta' Diċembru, il-festa ta' San Stiefnu, il-Qaddis li miet jaħfer lil min qatlu. Dan il-ktejjeb baqa' popolari tant li saru ħafna edizzjonijiet tiegħu, b'kollox sitta. Fl-1990 ħarġet traduzzjoni tiegħu bl-Ingliż. L-‘Ittra Popolari fuq il-Manswetudni' fiha tlettax-il Kapitolu li jitkellmu fil-qosor dwar it-tagħlim morali u spiritwali ta' din il-virtù. Din il-kitba tibqa' l-ewwel dokument importanti mill-pinna ta' Dun Ġorġ
Gabinetti
Dawn huma ftit eżempji ta' gabinetti ta' Dun Ġorġ:
L-Isptar ta' Kristu
Ktieb kurjuż dan ta' Dun Ġorġ. Kitbu fis-snin ħamsin iżda li baqa' ma ppubblikahx f'ħajtu. Ħareġ l-ewwel darba f'forma stensiljata fl-1980 u mbagħad fl-1997 ħareġ bħala ktieb. L-Isptar ta' Kristu hu miktub bil-għan li n-nisrani, kif jgħid Dun Ġorġ innifsu fid-Daħla għall-Ktieb, jista' fl-immaġinazzjoni tiegħu jidħol fl-“isptar” ta' Kristu fejn isib it-“tabib” li jagħtih il-kura li tkun taqbel għall-marda tar-ruħ tiegħu biex jista' jfiq minnha u jkollu l-paċi. It-Tabib tas-Sema, li hu Ġesu Kristu, mhuwiex f'dan l-isptar għax siefer 'il bogħod u se jdum ma jiġi lura. Minfloku iżda, hu ħalla tobba oħra mħarrġin minnu stess u mgħallmin l-istess duttrina tiegħu, u għalhekk kapaċi jikkuraw il-marid bla ma l-pazjenti għandhom għalfejn jiddubitaw minnhom. Il-morda għandhom jiftħu qalbhom ma' dawn it-tobba u jqisuhom bħala ħbieb. F'dan l-isptar il-kura tal-mard hija mingħajr ħlas. L-Isptar li qed jitkellem fuqu Dun Ġorġ hija l-Knisja li lilha Ġesu afda l-fejqan spiritwali u s-saħħa ta' dawk kollha li jemmnu fih u jersqu lejha. Il-mard imsemmi hawn huma l-vizzjijiet li jista' jaqa' fihom il-bniedem, il-ġibdiet ħżiena, u ġrieħi oħra spiritwali li jnikktu lill-bniedem. Meta l-marid imur f'dan l-isptar partikolari joqgħod jistenna fil-waiting room fejn jista' jaħseb fit-tul fuq l-aħħar ħwejjeġ, in-novissimi (mewt, ġudizzju, infern u ġenna), bl-għajnuna ta' erba' inkwadri kbar. Imbagħad it-tabib isejjaħlu u jistaqsih x'inhi l-marda tar-ruħ tiegħu. Kif il-marid jgħidlu minn xiex qiegħed ibati, it-tabib iwasslu lejn is-sala mħejjija għal dik il-marda. F'dik is-sala t-tabib jagħti l-injezzjoni skond il-marda. Din tikkonsisti filli t-tabib jagħmillu lezzjoni qasira billi jurih il-kruha tal-vizzju jew il-marda tiegħu u jgħidlu x'mezzi għandu juża biex ifiq. Wara jagħtih kaxxa injezzjonijiet biex jista' jkompli l-kors għal tul xahar, flimkien ma' sentenza spiritwali biex joqgħod jaħseb fuqha. L-aħħar kliem li jgħidlu t-tabib huwa “Is-Sinjur Alla jkun dejjem miegħek.” Imbagħad isejjaħ il-purtinar biex jakkumpanja l-pazjent sal-bieb. F'L-Isptar ta' Kristu Dun Ġorġ jitratta 22 suġġett, li huma ż-żina, l-korla, l-għira, l-mibegħda, x-xeħħa, s-suppervja, s-serq, il-gidba, l-vanaglorja, d-dagħa, t-tlablib, l-ambizzjoni, l-ikel u xorb żejjed, il-vendetta, l-qtigħ il-qalb, il-bruda, l-iskrupli, il-ġlied, il-fittaġni, il-kurżità, l-għażż u n-nuqqas ta' fidi. Jidher li Dun Ġorġ kellu l-ħsieb li jżid xi suġġetti oħra qabel ma jippubblikah bħalma huma s-supersitizzjoni u t-tfittxija għall-kumdità.
Il-Malti ta' Dun Ġorġ
Il-Malti ta' Dun Ġorġ kien marbut xi ftit iżżejjed mat-Taljan, l-iktar fl-ewwel kotba tiegħu. Aktar ma għadda ż-żmien, aktar sab min jgħinu fil-libsa letterarja tal-kotba. Qabel jistampa xi ktieb kien jgħaddih lil xi membru tal-Museum biex jiktibhulu bil-“Malti tal-Għaqda” jiġifieri bl-alfabett tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti, li ġie magħruf uffiċjalment fl-1932. Għalkemm Dun Ġorġ kien jagħmel tajjeb li kieku evita xi kelmiet taljanizzati żżejjed, hu fatt li ma tantx kien possibli li jaħrab l-użu ta' xi espressjonijiet, meta niftakru li hu kien qed jaqleb għall-Malti kliem tekniku fit-teoloġija li sal-lum, għadna nsibu diffikultà biex nagħtuh il-forma Maltija. U wkoll, ħafna mill-kliem li kienu jevitaw il-puristi u li Dun Ġorġ kitbu, illum sar parti mill-ilsien Malti.
L-istudjużi fuq kitbietu
Prof Oliver Friggieri, 1974
Mons. Lawrenz Cachia, studjuż ieħor tal-Malti kiteb hekk:
Dwar il-kontenut tal-kotba ta' Dun Ġorġ, il-Prof Peter Serracino Inglott kiteb:
Il-Misteri tad-Dawl u Talb ieħor
It-talb tiegħu, li minnu waslilna ħafna u fuq bosta suġġetti, jikxef li Dun Ġorġ kien ruħ mistika medhija tfittex lil Alla biss. Mhux ta' b'xejn li kien konfessur imfittex ħafna għall-pariri, u jidher li Alla saħansitra nqeda bih biex fejjaq lil xi wħud. Il-Misteri tad-Dawl li huma meħudin minn talb privat li Dun Ġorg kien ta lis-soċji biex jingħad minnhom privatament b' xi tibdil żgħir ġew miżjuda mal-misteri l-oħra tar-Rużarju mill-Papa Ġwanni Pawlu II fl-2002.
Patri Franku
Dun Ġorġ mhux darba u tnejn li fil-kitbiet tiegħu, minflok l-isem tiegħu kien iniżżel 'Patri Franku'. Dan huwa l-isem li Dun Ġorġ kien ħa bħala Terzjarju Karmelitan, meta nkiteb Terzjarju fl-1918, u pprofessa fl-1919. Ktieb tiegħu jismu proprju Il-Pulptu ta' Patri Franku, li kitbu fis-snin ħamsin, meta kien diġà xjieħ. Kull kapitlu ta' dal-ktieb huwa stedina, imbagħad taħdita żgħira, u fl-aħħar konklużjoni. B'kollox Dun Ġorġ jikteb 113-il Pupltu jew aħjar 113-il Taħdita jew Konferenza. San Ġorġ Preca jidher bħala għalliem għall-poplu f'kull taħdita u jinħass li qiegħed jappella lill-moħħ biex il-qarrej jifhem, u aktar minn hekk, jappella lill-qalb biex il-bniedem dispost li jisma' jitqanqal u jaġixxi u fejn ikun hemm bżonn jikkonverti bis-serjetà. F'Pulptu Nru. 53 li jittratta d-dinjità tal-bniedem, Dun Ġorġ jikteb hekk:
Verbum Dei
Dun Ġorġ stinka ħafna biex tinxtered id-devozzjoni lejn il-misteru tal-Inkarnazzjoni. Sa mill-1917 beda jqanqal il-qima lejn il-kliem mill-Evanġelju ta' San Ġwann, “Verbum Dei caro factum est” (Ġw 1, 14). Ried li s-Soċji jilbsu badge b'dan il-kliem.
Mill-1920 ħa ħsieb li f'kull raħal u belt, lejlet il-Milied, tiġi organizzata “Dimostrazzjoni ad unur ta' Ġesù Bambin”, użanza li daħlet sew fost id-drawwiet sbieħ tal-Milied Malti. Ix-xewqa tiegħu kienet li għall-Milied kull tifel u tifla li kienu jattendu l-M.U.S.E.U.M. jieħdu magħhom id-dar, grotta b'Ġesù Tarbija.
Id-Dimostrazzjoni tal-Bambin
Fl-1920, Dun Ġorġ kien ġabar lis-soċji tal-MUSEUM tal-Ħamrun biex jaqsam magħhom xewqa li kellu: li ssir dimostrazzjoni bil-Bambin tal-Milied fejn it-tfal u s-soċji f'lejlet il-Milied joħorġu mat-toroq tal-Ħamrun jgħajtu l-aħbar li Ġesù Bambin twieled għalina. Ix-xewqa tiegħu kienet li dawn joħorġu bħal f'purċissjoni bix-xemgħa f'idejn it-tfal u l-weraq tal-palm u ż-żebbuġ, iduru mat-toroq kollha tal-Ħamrun u jkantaw innijiet tal-Milied. Riedhom ukoll li jgħidu lil xi rġiel biex jiġu jimxu magħhom. Kellhom bżonn Bambin, u dan issellfuh mill-Belt, mill-Knisja tal-Franġiskani. Minn dakinhar, il-purċissjoni bil-Bambin kibret u xterdet ma' Malta u Għawdex u fl-artijiet l-oħra fejn hemm il-MUSEUM: l-Awstralja, il-Kenja, il-Perù, l-Ingilterra, il-Polonja u l-Albanija. Il-qofol tal-purċissjoni hu bambin imdaqqas f'maxtura, bandalora bil-kliem Verbum Dei factum est, fanali tal-mantell biex jagħtu d-dawl u fanali bl-arkett bi kliem relattiv mal-ġrajja tal-Milied. Matul il-purċissjoni x'aktarx li jitkantaw għanjiet tradizzjonali. L-istrumenti kienu, u għadhom jintużaw f'xi nħawi, accordion u vjolini. Il-Purċissjoni tal-Bambin issir f'madwar 66 lokalità f'Malta, fil-parti l-kbira lejlet il-Milied. F'xi postijiet, l-iktar fejn il-MUSEUM, minbarra l-Qasam prinċipali, ikollu fergħa jew tnejn fejn isir it-tagħlim, issir purċissjoni fit-23 ta' Diċembru biex il-membri mill-fergħat differenti fl-istess lokalità jgħinu lil xulxin billi l-purċissjoni titlob ftit xogħol mhux ħażin biex tiġi organizzata.