cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wied ta' Kathmandu
daqsminuri|297x297px|L-Istupa ta' Boudnath Il-Wied ta' Kathmandu (bin-Nepaliż: काठमाडौं उपत्यका, bin-Nepaliż Bhasa: स्वनिगः, नेपाः गाः), magħruf storikament bħala l-Wied tan-Nepal jew il-Wied tan-Nepa, jinsab fis-salib it-toroq ta' ċivilizzazzjonijiet tal-qedem tas-subkontinent Indjan u l-kontinent Asjatiku usa', u fih mill-inqas 130 monument importanti, inkluż diversi siti tal-pellegrinaġġi għall-Induisti u għall-Buddisti. Hemm seba' komponenti fil-wied li flimkien ġew rikonoxxuti bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979.
Storikament, il-wied u ż-żoni tal-madwar kienu jiffurmaw konfederazzjoni magħrufa bħala Mandala tan-Nepal. Sas-seklu 15, Bhaktapur kienet il-belt kapitali tagħha, u mbagħad ġew stabbiliti żewġ bliet kapitali oħra, Kathmandu u Lalitpur (Patan).
Il-Wied ta' Kathmandu huwa l-iktar post żviluppat u popolat fin-Nepal. Il-maġġoranza tal-uffiċċji u tal-kwartieri ġenerali jinsabu fil-wied, u b'hekk hija ċ-ċentru ekonomiku tan-Nepal. Il-wied huwa popolari mat-turisti għall-arkitettura unika tiegħu u għall-kultura rikka tiegħu li tinkludi l-ogħla għadd ta' jatra (festivals fit-toroq) fin-Nepal. L-istoriċi Brittaniċi kienu jirreferu għall-wied stess bħala n-"Nepal Proprja".
Fl-2015, il-Wied ta' Kathmandu ġie mheżżeż mit-terremot tan-Nepal ta' April 2015. It-terremot ikkawża eluf ta' mwiet u l-qerda ta' ħafna infrastrutturi fil-Wied ta' Kathmandu, li jinkludi l-irħula ta' Lalitpur, Kirtipur, Madhyapur Thimi, Bhaktapur u l-muniċipalitajiet fil-Wied ta' Kathmandu, b'popolazzjoni totali ta' madwar 1.5 miljun ruħ. Kathmandu hija wkoll l-ikbar belt fir-reġjun tal-għoljiet taż-żona muntanjuża tal-Himalayas.
Etimoloġija
daqsminuri|262x262px|Dese Maru Jhya, tieqa unika tal-Wied ta' Kathmandu fin-Nepal Kathmandu mhuwiex l-isem nattiv li kien jintuża mill-poplu Nepa indiġenu tal-wied. Il-poplu Nepa indiġenu kien juża t-terminu "Swa Nhi Gha" (स्व नि ग:) biex jirreferi għaż-żona kollha tal-Wied ta' Kathmandu u "Ye"(ये ) biex jirreferu għall-belt ta' Kathmandu biss. B'mod simili, it-terminu Newari għal Patan huwa "Yela"(यल ) filwaqt li għal Bhaktapur huwa "Khwopa" (ख्वप ). It-terminu "Nepa-al" ifisser "art tal-poplu Nepa" u kien jintuża tradizzjonalment biex jirreferu għal dan il-wied.
L-isem Pahari ta' Kathmandu oriġina minn struttura fil-Pjazza ta' Durbar imsejħa b'isem Sanskritu, Kāsṣtha mandapa, jiġifieri "Xelter tal-injam". Dan it-tempju uniku, magħruf ukoll bħala l-Maru Sattal, inbena fl-1596 mir-Re Lakshmi Narasimha Malla. L-istruttura kollha ma kien fiha l-ebda musmar jew riffieda tal-ħadid u kienet magħmula mill-injam kollha kemm hi. Skont leġġenda jingħad li l-injam li ntuża għal din il-pagoda ta' żewġ sulari kien inkiseb minn siġra waħda.
Storja
xellug|daqsminuri|277x277px|It-Tempju ta' Changu Narayan Il-Wied ta' Kathmandu jaf ilu abitat minn saħansitra t-300 Q.K., peress li l-iktar oġġetti antiki li nstabu fil-wied imorru lura għal dak iż-żmien. L-iktar iskrizzjoni bikrija magħrufa tmur lura għall-185 W.K. L-eqdem binja datata b'mod ċert fil-wied għandha iktar minn 2,000 sena. Erba' stupi madwar il-belt ta' Patan x'aktarx li nbnew minn Charumati, li jingħad li kienet bint Ashoka, l-imperatur tal-Imperu Maurya fis-seklu 3 Q.K. Fir-rigward tal-ġrajjiet dwar iż-żjara tal-Buddha, ma hemmx l-ebda evidenza dwar dan. Il-Liċċavi, li l-iskrizzjonijiet l-iktar bikrin tagħhom imorru lura għall-464, kienu l-mexxejja ta' wara fil-wied u kellhom rabtiet mill-qrib mal-Imperu Gupta tal-Indja. Il-Malla mexxew il-Wied ta' Kathmandu u ż-żona tal-madwar mis-seklu 12 sas-seklu 18, meta d-dinastija Shah tar-Renju Gorkha taħt Prithvi Narayan Shah ħakmet il-wied u ħolqot in-Nepal kif nafuh illum. Din ir-rebħa fil-Battalja ta' Kirtipur kienet il-bidu tal-ħakma tal-wied kollu.
Newar
daqsminuri|324x324px|L-arkitettura Newar fil-Pjazza ta' Durbar f'Lalitpur (Patan) In-Newar huma l-abitanti indiġeni u l-ħallieqa taċ-ċivilizzazzjoni storika tal-wied. Il-lingwa tagħhom illum hija magħrufa bħala n-Nepaliż Bhasa. X'aktarx li kienu d-dixxendenti tad-diversi gruppi etniċi u razzjali li għexu u mexxew f'dan il-wied tul storja ta' żewġ millenji. Xi studjużi ddeskrivew ukoll in-Newar bħala nazzjon. Huma żviluppaw diviżjoni tax-xogħol u ċivilizzazzjoni urbana sofistikata li ma feġġet imkien ieħor fl-għoljiet ta' taħt iż-żona muntanjuża tal-Himalayas. Dawn baqgħu magħrufa għall-kontributi tagħhom fl-arti, fl-iskultura, fl-arkitettura, fil-kultura, fil-letteratura, fil-mużika, fl-industrija, fil-kummerċ, fl-agrikoltura u fil-gastronomija, u ħallew l-impatt tagħhom fuq l-arti tal-Asja Ċentrali. xellug|daqsminuri|264x264px|Il-Pjazza ta' Durbar f'Kathmandu L-arkitettura Newari tikkonsisti minn pagodi, stupi, shikharas, chaityas u stili oħra. L-arkitettura ikonika li tispikka fil-wied hija dik tal-pagodi b'saffi differenti ta' soqfa li setgħu oriġinaw f'din iż-żona u nfirxu fl-Indja, fiċ-Ċina, fl-Indoċina, u fil-Ġappun. L-iktar artiġjan famuż li influwenza l-iżviluppi stilistiċi fiċ-Ċina u fit-Tibet kien Araniko, raġel Newar li vvjaġġa lejn il-qorti ta' Kublai Khan fis-seklu 13 W.K. Huwa baqa' magħruf talli bena l-istupa bajda tat-Tempju ta' Miaoying f'Beijing. Attwalment, in-nies minn inħawi oħra tan-Nepal għandhom it-tendenza li jemigraw internament lejn il-wied għal ħajja aħjar minħabba l-livell għoli ta' żviluppp kulturali u ekonomiku fil-wied. Minkejja l-urbanizzazzjoni li seħħet, in-Newar żammew il-kultura tagħhom fil-Wied ta' Kathmandu.
Mitoloġija
Skont l-iskrittura Buddista tas-Swayambhu Purana, il-Wied ta' Kathmandu xi darba kien lag, li x-xjenzati jsostnu li kien il-Lag Paleolitiku ta' Kathmandu. L-għolja fejn hemm l-Istupa ta' Swayambu kellha pjanti tal-lotus li kienu jarmu l-fjuri b'mod kostanti. Ġrajja partikolari ssostni li l-alla Manjusri qata' ħandaq f'wied jismu Kashapaal (li iktar 'il quddiem sar magħruf bħala Chobhar) b'xabla jisimha Chandrahrasha u wassal għad-drenaġġ tal-ilmijiet sabiex tiġi stabbilita art abitabbli.
Skont Gopal Banshawali, Krishna qata' ħandaq biċ-Chakra ta' Sudarshana tiegħu biex jiżvojta l-ilma. Imbagħad wettaq id-drenaġġ tal-wied u tah lill-poplu ta' Gopal Vansi, li kienu nomadi li kienu jieħdu ħsieb merħliet tal-baqar.
Ġeografija
daqsminuri|296x296px|Veduta tal-Himalayas mill-Ajruport ta' Kathmandu Il-Wied ta' Kathmandu għandu għamla ta' skutella. Il-parti ċentrali iktar baxxa qiegħda xi 1,425 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Il-Wied ta' Kathmandu huwa mdawwar b'erba' żoni muntanjużi: l-għoljiet ta' Shivapuri (b'elevazzjoni ta' 2,732 metru), ta' Phulchowki (2,695 metru), ta' Nagarjun (2,095 metru) u ta' Chandragiri (2,551 metru). L-ikbar xmara li tgħaddi mill-Wied ta' Kathmandu hija l-Bagmati.
Il-wied huwa magħmul mid-Distrett ta' Kathmandu, mid-Distrett ta' Lalitpur u mid-Distrett ta' Bhaktapur, li jkopru erja ta' 570 km2. Il-wied jikkonsisti miż-żoni muniċipali ta' Kathmandu, ta' Patan, ta' Bhaktapur, ta' Kirtipur u ta' Madhyapur Thimi; il-bqija tal-erja hija okkupata minn għadd ta' muniċipalitajiet u muniċipalitajiet rurali (fid-Distrett ta' Lalitpur). Il-wied huwa ċentru kulturali u politiku tan-Nepal.
Attrazzjonijiet
daqsminuri|Tliet Saddhu fil-Pjazza ta' Durbar, f'Kathmandu Din hija lista mhux kompluta ta' tempji u ta' monumenti notevoli fil-Wied ta' Kathmandu. Seba' minnhom f'daqqa jiffurmaw Sit wieħed ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|L-Istupa ta' Swayambhu Fl-1979 il-Wied ta' Kathmandu ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO b'seba' komponenti ppreservati ewlenin: iċ-ċentri tat-tliet bliet primarji, il-Pjazza ta' Durbar ta' Kathmandu, ta' Lalitpur u ta' Bhaktapur, l-iżjed żewġ stupi Buddisti importanti, Swayambhunath u Boudhanath u żewġ santwarji Induisti famużi, it-tempju ta' Pashupatinath u t-tempju ta' Changu Narayan. Fl-2003, l-UNESCO elenkat is-siti fil-lista ta' Siti ta' Wirt Dinji "fil-Periklu" minħabba tħassib ta' telf kontinwu ta' awtentiċità u tal-valur universali straordinarju tas-sit kulturali. L-istatus "fil-periklu" tneħħa fl-2007. Fl-2006 saret ukoll modifika minuri fil-konfini tas-sit.
Fl-imgħoddi, l-Imgħallmin Buddisti Tibetani Marpa, Milarepa, Rwa Lotsava, Ras Chungpa, Dharma Swami, it-XIII-il Karmapa, is-XVI-il Karmapa u diversi oħra żaru l-Wied ta' Kathmandu u vvjaġġaw fih. Madankollu, l-ikbar grupp ta' Tibetani wasal fis-snin 60 tas-seklu 20. Ħafna bdew jgħixu madwar jew qrib l-Istupi ta' Swayambhunath u ta' Boudhanath. Ħafna Lamas famużi oħra magħrufin mad-dinja kollha għandhom il-monasteri u ċ-ċentri Buddisti tagħhom fil-Wied ta' Kathmandu.
L-istorja ta' 1,500 sena ta' arkitettura funebri fil-wied tipprovdi fost l-aqwa eżempji ta' arkitettura bil-ġebel eżistenti fis-subkontinent. Xi Chaitya tinsab f'kull pjazza ewlenija fi bliet bħal Lalitpur. Barra minn hekk, l-iskrizzjonijiet fil-ġebel tal-Wied ta' Kathmandu huma sorsi importanti għall-istorja tan-Nepal.
Kathmandu (Żona Kapitali Nazzjonali)
Il-Gvern tan-Nepal saritlu proposta biex jiżviluppa l-Wied ta' Kathmandu bħala żona jkapitali nazzjonali separata u mhux bħala parti minn Bagmati Pradesh.
Il-Wied ta' Kathmandu fih tliet distretti ta' Bagmati Pradesh b'popolazzjoni totali ta' 2,472,071 ruħ u erja totali ta' 933.73 kilometru kwadru. daqsminuri|399x399px|L-arkitettura b'diversi saffi ta' soqfa f'Kathmandu
Manhush
Manhush jew Мангуш huwa insedjament urban (raħal) fl-Oblast (provinċja) ta' Donetsk, li jinsab fir-reġjun industrijali tal-Baċir tax-xmara Donets, fl-Ukrajna. Huwa s-sede amministrattiva tar-Raion ta' Manhush b'popolazzjoni ta' 7,858 ruħ (skont l-istimi tal-2021).
Storja
xellug|daqsminuri|Binja storika L-insedjament ġie stabbilit mill-Griegi tal-Krimea (minn Mangup) li kienu ġew deportati (madwar 800 ruħ) mit-truppi ta' Alexander Suvorov.
Kien villaġġ fl-uyezd ta' Mariupol tal-Governorat ta' Yekaterinoslav tal-Imperu Russu.
Mill-1946 sal-1995 kien magħruf bħala Pershotravneve jew Pershotravnevy (bir-Russu).
Alatyr
daqsminuri|Ix-xmara Alatyr L-Alatyr (bir-Russu: Ала́тырь) hija xmara fil-Mordovja, ir-Russja, u hija t-tributarja tax-xellug tax-xmara Sura. Ix-xmara Alatyr twila 296 kilometru (184 mil), u għandha baċir wiesa' 11,200 kilometru kwadru. Ix-xmara tiffriża kollha f'Novembru u tibqa' solida bis-silġ sa April. L-irħula ta' Ardatov u ta' Alatyr (bl-Erżjan: Ратор, b'ittri Rumani: Rator) jinsabu max-xmara Alatyr.
Manhush
Storja
F'Jannar 1989 il-popolazzjoni tal-insedjament kienet tammonta għal 7,467 ruħ.
F'April 2022, matul il-Gwerra bejn ir-Russja u l-Ukrajna, ġie rrapportat li fir-raħal kien hemm qabar tal-massa magħmul minn 300 fossa, u kull waħda kienet kbira sitt piedi b'għaxar piedi. Il-qabar tal-massa jingħad li fih il-katavri taċ-ċivili li nqatlu fl-assedju ta' Mariupol fil-qrib.
Lumbini
daqsminuri|273x273px|It-Tempju ta' Mayadevi Lumbini (bin-Nepaliż u bis-Sanskritu: लुम्बिनी; ippronunzjata [ˈlumbini], li tfisser "is-sabiħa") hija sit tal-pellegrinaġġi Buddisti fid-Distrett ta' Rupandehi tal-Provinċja ta' Lumbini fin-Nepal. Hija l-post fejn, skont it-tradizzjoni Buddista, ir-Reġina Mahamayadevi welldet lil Siddhartha Gautama għall-ħabta tal-563 Q.K. Gautama, li kiseb l-Illuminazzjoni lejn il-528 Q.K., sar il-Buddha u stabbilixxa l-Buddiżmu. Lumbini hija waħda mill-bosta ta' siti tal-pellegrinaġġi li ġew stabbiliti fil-postijiet li kienu ċentrali fil-ħajja tal-Buddha.
Lumbini fiha għadd ta' tempji iktar antiki, fosthom it-Tempju ta' Mayadevi, u diversi tempji ġodda, iffinanzjati minn organizzazzjonijiet Buddisti minn diversi pajjiżi, li tlestew jew għadhom qed jinbnew. Bosta monumenti, monasteri u mużew, kif ukoll l-Istitut tar-Riċerka Internazzjonali ta' Lumbini jinsabu fi ħdan is-sit. Barra minn hekk, hemm il-Puskarini, jew Għadira Sagra, fejn omm il-Buddha skont ir-ritwal tradizzjonali daħlet qabel it-twelid u fejn il-Buddha ġie maħsul għall-ewwel darba. F'siti oħra ħdejn Lumbini, skont it-tradizzjoni, twieldu Buddhi iktar bikrin u mbagħad kisbu l-Illuminazzjoni aħħarija u finalment abbandunaw l-għamliet terrestri tagħhom.
Lumbini tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.
Fi żmien il-Buddha
daqsminuri|342x342px|Il-Pilastru ta' Ashoka f'Lumbini Fi żmien il-Buddha, Lumbini kienet tinsab fil-Lvant ta' Kapilavastu u fil-Lbiċ tad-Devadaha ta' Shakya, repubblika oligarkika. Skont it-tradizzjoni Buddista, il-Buddha twieled hemmhekk. Pilastru li ġie skopert f'Rupandehi fl-1896 jingħad li jimmarka l-punt preċiż fejn Ashoka żar Lumbini. Is-sit ma kienx magħruf bħala Lumbini qabel ma l-pilastru ġie skopert. It-traduzzjoni tal-iskrizzjoni tinsab fit-tabella tat-taqsima li jmiss. Is-sit preċedentement kien magħruf bħala Rupandehi, 3.2 km fit-Tramuntana ta' Bhagavanpura.
Is-Sutta Nipáta (vs. 683) tiddikjara li l-Buddha twieled f'villaġġ tal-Sakjani f'Lumbineyya Janapada. Il-Buddha qagħad f'Lumbinívana matul iż-żjara tiegħu f'Devadaha u hemmhekk ipprietka lil Devadaha Sutta.
Pilastru ta' Ashoka
Fl-1896, il-Ġeneral Khadga Samsher Rana u Alois Anton Führer skoprew pilastru kbir tal-ġebel f'Rupandehi, skont ir-rekords storiċi kruċjali li tfasslu mill-patri pellegrin Ċiniż Xuanzang fis-seklu 7 W.K. u minn patri pellegrin Ċiniż ieħor Faxian fil-bidu tas-seklu 5 W.K. L-iskrizzjoni Brahmina fuq il-pilastru tagħti evidenza li Ashoka, l-imperatur tal-Imperu Maurya, żar il-post fis-seklu 3 Q.K. u identifikah bħala l-post fejn twieled il-Buddha. L-iskrizzjoni kienet ġiet tradotta minn Paranavitana. Fuq in-naħa ta' fuq tal-pilastru, hemm iskrizzjoni oħra tar-Re Ripumalla (is-seklu 13-14 W.K.), li huwa magħruf ukoll permezz ta' iskrizzjoni fil-pilastru ta' Nigali Sagar: "Om mani padme hum (mantra Buddista li litteralment tfisser "Tifħir lill-Ġojjell fil-Lotus") J'Alla l-Prinċep Ripu Malla jibqa' rebbieħ fit-tul"
Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan
daqsminuri|231x231px|Mappa tat-Toroq tal-Ħarir It-Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan huwa Sit ta' Wirt Dinji transnazzjonali tal-UNESCO li jkopri n-network ta' rotot tal-kuritur ta' Chang'an-Tianshan tat-Toroq tal-Ħarir antiki, flimkien mas-siti storiċi tul ir-rotta. Fit-22 ta' Ġunju 2014, l-UNESCO ddeżinjat 5,000 kilometru tan-network tat-Toroq tal-Ħarir miċ-Ċina sar-reġjun ta' Zhetysu tal-Asja Ċentrali bħala Sit ta' Wirt Dinji. Il-kuritur jgħaddi miċ-Ċina, mill-Każakistan u mill-Kirgiżistan u jinkludi 33 sit ġdid u diversi siti oħra li diġà kienu mniżżlin fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO għal raġunijiet oħra.
Lumbini
Pilastru ta' Ashoka
— Iskrizzjoni tar-Re Ripumalla fuq il-pilastru ta' Ashoka (seklu 13-14). Pilastru ieħor ta' Ashoka jinsab xi 22 kilometru fil-Majjistral ta' Lumbini, il-pilastru ta' Nigali Sagar (b'iskrizzjoni), u t-tielet pilastru jinsab xi 24 kilometru fil-Punent, il-pilastru ta' Gotihawa (mingħajr iskrizzjoni).
Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan
Storja
xellug|daqsminuri|It-Tempju ta' Bingling Fl-1988, l-UNESCO bdiet studju tat-Toroq tal-Ħarir biex tippromwovi l-fehim tad-diffużjoni kulturali fl-Ewrasja u l-protezzjoni tal-wirt kulturali. F'Awwissu 2006, l-UNESCO u l-Amministrazzjoni Statali tal-Wirt Kulturali tar-Repubblika tal-Poplu taċ-Ċina sponsorjaw b'mod konġunt konferenza f'Turpan, Xinjiang, dwar il-koordinazzjoni ta' applikazzjonijiet għad-deżinjazzjoni tat-Toroq tal-Ħarir bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. F'din il-konferenza, iċ-Ċina u ħames repubbliki tal-Asja Ċentrali, il-Każakistan, il-Kirgiżistan, it-Taġikistan, l-Użbekistan u t-Turkmenistan, qablu li jagħmlu applikazzjoni konġunta fl-2010. Is-sitt pajjiżi ffurmaw kumitat ta' koordinazzjoni fl-2009 sabiex iħejju għall-applikazzjoni konġunta.
Lumbini
Żminijietna
xellug|daqsminuri|Il-Monasteru Rjali [[Tajlandja|Tajlandiż f'Lumbini]] Lumbini hija twila 4.8 kilometri u wiesgħa 1.6 kilometru. Is-sit sagru ta' Lumbini huwa kkonfinat minn żona monastika kbira fejn jistgħu jinbnew monasteri biss, u l-ebda ħanut, lukanda jew ristorant. Din iż-żona hija maqsuma f'żona tal-Lvant u oħra tal-Punent. Dik tal-Lvant fiha monasteri tal-Buddiżmu Theravada, filwaqt li dik tal-Punent fiha monasteri tal-Buddiżmu Mahayana u Vajrayana. Hemm kanal twil mimli bl-ilma li jissepara ż-żewġ żoni, b'serje ta' pontijiet bl-arkati tal-brikks li jikkollegaw iż-żewġ naħat fit-tul tagħhom. Hemm servizz ta' dgħajjes sempliċi bil-magna outboard fin-naħa tat-Tramuntana li jipprovdu dawriet turistiċi.
Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan
Storja
Fit-28 ta' Marzu 2008, iċ-Ċina ressqet lista indikattiva ta' 48 sit tat-Toroq tal-Ħarir lill-UNESCO biex jiġu kkunsidrati bħala wirt kulturali. Dawn is-siti kienu maqsuma f'siti tat-Toroq tal-Ħarir fuq l-art f'Henan, f'Shaanxi, f'Qinghai, u fil-Provinċja ta' Gansu, fir-Reġjun Awtonomu ta' Ningxia Hui u fir-Reġjun Awtonomu ta' Xinjiang Uyghur, kif ukoll f'siti marittimi tat-Toroq tal-Ħarir f'Ningbo, fil-Provinċja ta' Zhejiang u f'Quanzhou, fil-Provinċja ta' Fujian. Fit-2 ta' Mejju 2008, l-Iran ressaq lista indikattiva ta' siti tat-Toroq tal-Ħarir fil-Provinċja ta' Khorasan. Fit-3 ta' Jannar 2010, it-Turkmenistan ressaq lista ta' 29 sit flimkien ma' 11-il segment tat-Toroq tal-Ħarir. Fl-20 ta' Jannar 2010, l-Indja ressqet lista indikattiva ta' siti tat-Toroq tal-Ħarir maqsuma fi 12-il komponent. Fid-19 ta' Frar 2010, il-Kirgiżistan ressaq lista ta' sitt siti u l-Użbekistan ressaq lista ta' 18-il sit. Il-lista indikattiva tal-Każakistan tressqet fit-3 ta' Mejju 2012. daqsminuri|247x247px|It-Torri ta' Burana Fl-aħħar tal-2011, l-UNESCO pproponiet li minħabba l-iskala vasta tal-proġett tat-Toroq tal-Ħarir, l-applikazzjoni l-aħjar li tinqasam f'kurituri differenti. F'Diċembru 2011, iċ-Ċina, il-Każakistan u l-Kirgiżistan qablu biex b'mod konġunt iressqu applikazzjoni għal kuritur wieħed miċ-Ċina ċentrali tul il-katina muntanjuża ta' Tian Shan, u kull pajjiż innomina uffiċjal wieħed tal-gvern, arkeologu u kumitat nazzjonali għall-applikazzjoni. It-Taġikistan, l-Użbekistan u t-Turkmenistan ħejjew ruħhom biex japplikaw għal kuritur ieħor. Fl-2013, l-applikazzjoni għall-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan ġiet iffinalizzata u tressqet uffiċjalment mill-Kirgiżistan. Kienet tinkludi 22 sit fiċ-Ċina, tmien siti fil-Każakistan u tliet siti fil-Kirgiżistan. Kull pajjiż membru tal-UNESCO jista' jressaq sa applikazzjoni waħda fis-sena, u ċ-Ċina kienet ressqet applikazzjoni għall-Kanal il-Kbir. Is-siti oriġinali proposti miċ-Ċina ġew riveduti b'mod sostanzjali għal din l-applikazzjoni. Is-siti fir-Reġjun Awtonomu ta' Ningxia Hui u b'rabta mat-Triq tal-Ħarir Marittima tneħħew. L-organizzaturi Ċiniżi sostnew li diversi siti li tħallew barra mill-applikazzjoni jistgħu jitressqu fil-futur.
Lumbini
Żminijietna
Is-sit sagru ta' Lumbini fih fdalijiet ta' monasteri antiki, siġra Bodhi sagra, għadira antika, il-pilastru ta' Ashoka u t-Tempju ta' Mayadevi, sit li tradizzjonalment jitqies li huwa l-post fejn twieled il-Buddha. Minn kmien filgħodu sa kmieni filgħaxija, il-pellegrini minn pajjiżi differenti jkantaw innijiet u mantri u jagħmlu meditazzjoni fis-sit. daqsminuri|272x272px|Il-Pagoda tal-Paċi Dinjija f'Lumbini Organizzazzjoni mhux governattiva li jisimha l-Fondazzjoni Samriddhi fl-2013 bdiet taħdem b'mod estensiv fil-qasam tal-edukazzjoni u s-saħħa speċjalment fl-iskejjel tal-gvern ta' żona fejn jgħixu tfal inqas ixxurtjati. Organizzazzjoni mhux governattiva msejħa l-Fondazzjoni għall-Iskambju u l-Kooperazzjoni bejn l-Asja u l-Paċifiku (APECF) u appoġġata mill-President tal-Partit Komunista Unifikat tan-Nepal (Maoist) u l-eks Prim Ministru Prachanda, il-gvern Ċiniż u l-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti (NU) għall-Iżvilupp Industrijali (UNIDO), iffirmat patt biex Lumbini tiġi żviluppata f'"żona ta' żvilupp speċjali" permezz ta' fondi li jammontaw għal $3 biljun. Dan kien proġett konġunt bejn iċ-Ċina u n-NU. Kumitat Direzzjonali Nazzjonali usa' għall-Iżvilupp ta' Lumbini taħt it-tmexxija ta' Pushpa Kamal Dahal ġie ffurmat fis-17 ta' Ottubru 2011. Il-kumitat b'sitt membri kien jinkludi l-mexxej tal-Partit Komunista tan-Nepal (Marxista-Leninista Unifikat), Mangal Siddhi Manandhar, il-mexxej tal-Kungress Nepaliż Minendra Rijal, u l-Ministru għall-Foresti Mohammad Wakil Musalman, fost mexxejja oħra. Il-kumitat ingħata l-awtorità li "jfassal pjan direzzjonali biex Lumbini tiġi żviluppata f'żona paċifika u turistika u jressaq il-proposta", kif ukoll ingħata r-responsabbiltà li jikseb appoġġ internazzjonali għal dan l-għan.
Nipponzan Myohoji ddeċieda li jibni Pagoda tal-Paċi fis-sit fl-2001, li kuljum iżuruha bosta nies minn kulturi u reliġjonijiet differenti.
Peress li xi Induisti jqisu lill-Buddha bħala inkarnazzjoni ta' Vishnu, eluf ta' Induisti bdew jagħmlu pellegrinaġġi lejn Lumbini meta jkun qamar kwinta fix-xahar Nepaliż ta' Baisakh (April-Mejju) biex iqimu lir-Reġina Mayadevi magħrufa bħala Rupa Devi, l-alla omm ta' Lumbini.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|174x174px|It-Tempju tad-Deheb tal-Myanmar f'Lumbini Lumbini, il-post fejn twieled il-Buddha, ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.
Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|237x237px|Is-Sit ta' Talgar, il-Każakistan Fit-22 ta' Ġunju 2014, fit-38 laqgħa tal-Kumitat tal-Wirt Dinji f'Doha, il-Qatar, l-applikazzjoni tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan ġiet approvata u s-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Komponenti
daqsminuri|Il-Pagoda Ġganteska tal-Wiżża Selvaġġa, Xi'an It-Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan jikkonsistu minn 33 sit ġdid fiċ-Ċina, fil-Każakistan u fil-Kirgiżistan. Is-siti jinkludu bliet kapitali u kumplessi ta' palazzi ta' diversi imperi u renji, insedjamenti kummerċjali, tempji f'għerien Buddisti, mogħdijiet antiki, binjiet residenzjali, mogħdijiet muntanjużi, torrijiet tal-għassa, sezzjonijiet tal-Ħajt il-Kbir taċ-Ċina, fortifikazzjonijiet, oqbra u binjiet reliġjużi. Kollettivament, it-33 sit ikopru żona ta' 42,668.16 ettaru, b'żona ta' lqugħ ta' 189,963.13 ettaru.
Is-siti huma maqsuma f'erba' reġjuni tul it-Toroq tal-Ħarir mill-ICOMOS, li vvalutat l-eliġibbiltà biex jitniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO:
1. Iċ-Ċina ċentrali - il-bliet kapitali imperjali antiki fil-Pjanuri Ċentrali u ta' Guanzhong taċ-Ċina:
3. It-Tramuntana u n-Nofsinhar tal-muntanji ta' Tian Shan f'Xinjiang, iċ-Ċina:
4. Ir-Reġjun ta' Zhetysu tal-Widien ta' Ili u ta' Talas tal-Każakistan u tal-Wied ta' Chüy tal-Kirgiżistan:
Siti oħra fil-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan huma l-Għerien ta' Mogao f'Dunhuang li diġà kien tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987, u l-Għerien ta' Longmen f'Luoyang li diġà kienu tniżżlu fis-sena 2000.
Lumbini
Fuq ir-rupee Nepaliż
daqsminuri|285x285px|Il-karta tal-flus ta' 100 rupee Nepaliż b'Lumbini fuqha Il-bank ċentrali tan-Nepal introduċa karta tal-flus ta' 100 rupee Nepaliż b'rappreżentazzjoni ta' Lumbini, il-post fejn twieled il-Buddha. Il-Bank Rastra tan-Nepal sostna li l-karta l-ġdida tal-flus kienet se tkun aċċessibbli biss waqt id-Dashain, l-ikbar festival tan-Nepal li jsir lejn Settembru-Ottubru. Ir-rappreżentazzjoni fiha ritratt ta' Mayadevi, omm Gautama Buddha b'lewn fiddieni metalliku fuq in-naħa ta' quddiem tal-karta tal-flus. Il-karta tal-flus fiha wkoll tikka sewda li tgħin lil dawk li huma neqsin mid-dawl jagħrfuha. L-isem tal-bank ċentrali huwa stampat bil-Latin flimkien mad-data tal-istampar kemm bl-Era Kristjana kif ukoll bl-Era Bikram. Il-karta l-ġdida tal-flus inħarġet wara deċiżjoni tal-Kabinett fis-27 ta' Awwissu 2013.
Trasport
Lumbini tinsab għaxar sigħat bogħod bil-karozza minn Kathmandu u 30 minuta bogħod bil-karozza minn Bhairahawa. L-eqreb ajruport huwa l-Ajruport Gautama Buddha f'Bhairahawa, b'titjiriet 'l hemm u 'l hawn minn Kathmandu u lura.
Ir-raħal Indjan ta' Sonauli fid-distrett ta' Maharajganj, qrib il-fruntiera, jinsab siegħa bogħod bil-karozza minn Lumbini u l-istazzjon ferrovjarju ta' Nautanwa fl-Indja jinsab ftit kilometri 'l bogħod. L-eqreb belt kbira hija Gorakhpur, li tinsab xi 100 kilometru 'il bogħod u xi erba' sigħat bil-karozza minn Lumbini.
Kostruzzjoni ta' lukandi ġodda
L-eqreb ajruport għal Lumbini, jiġifieri, l-Ajruport Gautama f'Bhairahawa, attwalment qed isirlu xogħol ta' mmodernizzar u ta' tkabbir. Huwa mistenni li sal-bidu tal-2022, dan l-ajruport domestiku żgħir isir ajruport internazzjonali. Ix-xogħol ta' mmodernizzar tal-ajruport attira lill-investituri u lil-lukandiera, u serje ta' lukandi ġodda qed jinbnew madwar Lumbini, bit-tama li jmorru tajjeb bil-bosta wasliet internazzjonali li huwa mistenni li se jibdew jaslu ladarba jitlestew ix-xogħlijiet fl-ajruport.
Krater ta' Logoisk
Il-Krater ta' Logoisk huwa krater li fforma b'impatt ta' meteorita fil-Belarussja qrib il-belt ta' Lahojsk.
Għandu dijametru ta' 15-il kilometru (9.3 mili) u età stmata ta' 42.3 ± 1.1 miljun sena (fl-Eoċen). Il-krater mhuwiex espost fis-superfiċe.
Ludovico Carracci
Ludovico (jew Lodovico) Carracci (twieled fil-21 ta' April 1555 – miet fit-13 ta' Novembru 1619) kien pittur, inċiżur u tipografu Taljan tal-Barokk bikri li twieled f'Bologna. Ix-xogħlijiet tiegħu huma kkaratterizzati minn burdata li tispikka u li hija invokata minn ġesti mifruxa u dawl iteptep li joħolqu emozzjoni spiritwali u li huma kkreditati li reġgħu taw ħajja ġdida lill-arti Taljana, speċjalment l-arti tal-affreski, li ngħatat il-ġenb bil-Manjeriżmu formalistiku. Huwa miet f'Bologna fl-1619.
Bijografija
xellug|daqsminuri|Ludovico Carracci - Kristu fis-Selvaġġ, Moqdi mill-Anġli Ludovico kien apprendist ta' Prospero Fontana f'Bologna u vvjaġġa lejn Firenze, Parma u Venezja, qabel ma reġa' lura lejn belt twelidu. Flimkien mal-kuġini tiegħu Annibale u Agostino Carracci, Ludovico ħadem f'Bologna fuq iċ-ċikli ta' affreski tal-Ġrajjiet ta' Giasone u Medea (1584) f'Palazzo Fava, u l-Ġrajjiet ta' Romolu u Remu (1590-1592) f'Palazzo Magnani. Il-kontributi individwali tagħhom għal dawn ix-xogħlijiet mhumiex ċari, għalkemm Annibale, li kien iżgħar minn Ludovico b'ħames snin kien kiseb il-fama bħala l-aqwa wieħed minnhom it-tlieta. Dan wassal għall-kummissjoni famuża ta' Annibale tal-Maħbubin tal-Allat f'Palazzo Farnese f'Ruma. Agostino ngħaqad ma' Annibale hemmhekk għal żmien qasir. daqsminuri|It-Trasfigurazzjoni ta' Ludovico Carracci Filwaqt li Ludovico baqa' f'Bologna, dan ma jfissirx li kien inqas influwenti. Il-bijografija ta' Lanzi tiddikjara li għall-ħabta tal-1585, Ludovico u l-kuġini tiegħu stabbilew l-hekk imsejħa Akkademja Ekklettika tal-pittura (imsejħa wkoll Accademia degli Incamminati). Skont teoriji iktar reċenti ma kien hemm l-ebda Akkademja b'kurrikulu, mentri Ludovico għamilha ta' tutur għal bosta pitturi fl-istudjo tiegħu.
Madankollu, dan l-istudjo wassal biex għadd ta' artisti tal-Emilia jsiru prominenti f'Ruma u f'inħawi oħra, u wassal biex iħeġġeġ l-hekk imsejħa Skola ta' Bologna tal-aħħar tas-seklu 16, li kienet tinkludi lil Albani, Guercino, Sacchi, Reni, Lanfranco u Domenichino. Il-familja Carracci kienu jordnaw lill-apprendisti tagħhom ipinġu studji ffukati fuq l-osservazzjoni tan-natura u l-pożi naturali, u jużaw skala imponenti fit-tpinġija tal-figuri. Żewġ studenti ta' Ludovico kienu Giacomo Cavedone u Francesco Camullo.
Restituzzjoni
Fl-2009 il-pittura ta' San Ġlormu (tal-ħabta tal-1595) ta' Carracci ntraddet lura lill-werrieta tagħha ta' Dr. Max Stern, kummerċjant tal-arti Lhudi Ġermaniż li kien ġie ppersegwitat u misruq min-Nażisti.
Julia Malinova
Julia Malinova, isimiha u kunjomha ta' xebba Jakovlevna Scheider (bil-Bulgaru: Юлия Маринова (Яковлевна Шнайдер; twieldet fil-15 ta' Settembru 1869 u mietet fil-5 ta' Ottubru 1955), kienet suffraġista u attivista tad-drittijiet tan-nisa Bulgara. Kienet il-kofundatriċi tal-Unjoni tan-Nisa Bulgari, u kienet il-President tagħha darbtejn: fl-1908-1910, u mill-1912 sal-1926.
Ħajja
Malinova twieldet fil-15 ta' Settembru 1869 bħala Lhudija Russa, ġiet edukata fi Franza u fl-Iżvizzera qabel ma marret tgħix il-Bulgarija malli kkonvertiet u żżewġet lill-avukat Alexander Malinov, li iktar 'il quddiem sar il-Prim Ministru tal-Bulgarija. Mill-1899, ħadet ħsieb l-editjar tar-rivista Zhenski glas ("Vuċi femminili") mal-għalliema, is-Soċjalista u l-kittieba Anna Karima, il-mara tas-Soċjalist Yanko Sakazov, u fl-1901, saru l-kofundaturi tal-Unjoni tan-Nisa Bulgari, u Karima kienet l-ewwel President tal-Unjoni. L-organizzazzjoni kienet organizzazzjoni li tħaddan fiha 27 organizzazzjoni lokali tan-nisa li kienu ġew stabbiliti fil-Bulgarija mill-1878. Ġiet stabbilita bħala rispons għal-limitazzjonijiet fl-edukazzjoni tan-nisa u fl-aċċess għall-istudji universitarji fis-snin 90 tas-seklu 19, bl-għan li javvanzaw l-iżvilupp intellettwali u l-parteċipazzjoni tan-nisa, permezz ta' kungressi nazzjonali u r-rivista Zhenski glas.
Fl-1908, laħqet President tal-Unjoni u daħlitha bħala parti mill-Kunsill Internazzjonali tan-Nisa. Matul il-mandat tagħha, sawret il-politika tal-Unjoni bħala soċjetà għall-klassijiet kollha u għan-nies ta' kull fehma politika, u organizzat lin-nisa tas-suldati matul il-gwerra.
Fl-1925, ġiet attakkata min-nisa nazzjonalisti Bulgari minħabba l-oriġini barranija tagħha. Hija rtirat bħala President tal-Unjoni fl-1926 u warajha laħqet Dimitrana Ivanova. Malinova mietet fil-5 ta' Ottubru 1955.
Nikkō
daqsminuri|286x286px|Il-pont ta' Shinkyo, wieħed mis-simboli ta' Nikko Nikkō (日光市, Nikkō-shi, IPA: [ɲiꜜkkoːɕi]) hija belt li tinsab fil-Prefettura ta' Tochigi, il-Ġappun. Fit-2 ta' Diċembru 2020, ġie stmat li l-belt kellha popolazzjoni ta' 80,239 ruħ f'36,531 unità domestika, u densità tal-popolazzjoni ta' 55 persuna kull kilometru kwadru. L-erja totali tal-belt hija 1,449.83 kilometru kwadru. Nikkō hija destinazzjoni popolari mat-turisti Ġappuniżi u internazzjonali. Fost l-attrazzjonijiet tagħha hemm il-mawżolew tax-shōgun Tokugawa Ieyasu (Nikkō Tōshō-gū) u dak tan-neputi tiegħu Iemitsu (Iemitsu-byō Taiyū-in), u s-Santwarju ta' Futarasan, li jmur lura għas-767 W.K. Hemm ukoll bosta fawwara jaħarqu (onsen) fiż-żona. L-elevazzjonijiet ivarja minn 200 metru sa 2,000 metru. Il-qawl Ġappuniż 日光を見ずして結構と言うなかれ, "Qatt tgħid "kekkō" sa ma tara lil Nikkō"—fejn kekkō tfisser sabiħ, tal-għaġeb jew "Jien sodisfatt"—huwa riflessjoni tas-sbuħija tas-siti f'Nikkō.
Ġeografija
Mill-belt jgħaddu żewġ xmajjar: ix-xmara Watarase u x-xmara Kinugawa. Il-Lag ta' Chūzenji u l-Kaskati ta' Kegon jinsabu f'Nikkō, l-istess bħall-Ġnien Botaniku. Id-diversi muntanji u kaskati tal-belt għamluha sors importanti ta' enerġija idroelettrika. Iż-żona tal-belt intużat ukoll għall-estrazzjoni tar-ram, tal-aluminju u tal-konkos.
It-temp f'Nikkō jixbah pjuttost lit-temp tal-gżira ta' Hokkaidō fit-Tramuntana, minkejja li Nikkō tinsab iktar fil-qrib ta' Tokyo milli ta' Hokkaidō. L-elevazzjoni ta' Nikkō taqdi rwol importanti f'dan il-fatt. Is-soltu t-temperatura titbaxxa iktar ma wieħed jitla' lejn il-muntanji. It-temperatura medja ta' Nikkō hija ta' madwar 7 °C (44 °F) bl-iktar xhur sħan li jlaħħqu biss madwar 22 °C (72 °F) u fl-iktar xhur kesħin it-temperatura tinżel għal madwar −8 °C (17 °F). daqsminuri|321x321px|Il-Pjazza Dinjija ta' Tobu b'replika tal-[[Bażilika ta' San Pietru]]
Muniċipalitajiet tal-madwar
Il-Prefettura ta' Tochigi:
Il-Prefettura ta' Gunma:
Klima
Nikkō għandha klima kontinentali umduża (Köppen Cfa) bi sjuf sħan u bi xtiewi kesħin b'ħafna borra. It-temperatura annwali medja f'Nikkō hija 11.6 °C. Ix-xita annwali medja hija 1,670 mm u tinżel l-iktar f'Settembru. It-temperatura togħla l-iktar bħala medja f'Awwissu sa xi 23.9 °C, u tkun l-iktar baxxa f'Jannar sa xi -0.1 °C.
Demografija
Skont id-data miċ-ċensimenti Ġappuniżi, il-popolazzjoni ta' Nikkō naqset matul l-aħħar għoxrin sena.
Storja
xellug|daqsminuri|301x301px|Kartolina tal-belt tal-1901 bl-attrazzjonijiet ewlenin sa dak iż-żmien Shōdō Shōnin (勝道上人) stabbilixxa t-tempju ta' Rinnō-ji fis-766 u wara stabbilixxa t-tempju ta' Chūzen-ji fis-784. L-ewwel villaġġ ta' Nikkō żviluppa madwar dawn iż-żewġ tempji. Is-santwarju ta' Nikkō Tōshō-gū tlesta fl-1617 u sar l-ikbar attrazzjoni għall-viżitaturi fiż-żona matul il-perjodu Edo. Dan huwa magħruf bħala l-post funebri tax-shōgun Tokugawa Ieyasu. Għadd ta' toroq ġodda nbnew dak iż-żmien biex jiġi pprovdut aċċess aħjar għal Nikkō mir-reġjuni tal-madwar. Nikkō Tōshō-gū, is-Santwarju ta' Futarasan, u t-Tempju ta' Rinnō-ji issa jagħmlu parti mis-Sit ta' Wirt Dinji tal-
UNESCO msejjaħ Santwarji u Tempji ta' Nikkō. daqsminuri|372x372px|Is-Santwarju ta' Toshogu
Matul il-perjodu Meiji, il-villaġġ ta' Nikkō żviluppa bħala post turistiku mdawwar bil-muntanji, u sar partikolarment popolari fost il-viżitaturi barranin tal-Ġappun. Is-Servizz Ferrovjarju Nazzjonali Ġappuniż beda jopera lejn Nikkō fl-1890 bil-Linja Ferrovjarja ta' Nikkō, segwita bil-Linja Ferrovjarja ta' Tobu fl-1929 lejn Nikkō.
Il-villaġġ ta' Nikkō ġie inkorporat bħala raħal fl-1889 (parti mid-Distrett ta' Kamitsuga) bl-istabbiliment tas-sistema moderna tal-muniċipalitajiet. Ir-raħal ingħata l-istatus ta' belt fl-1954 wara fużjoni mal-villaġġ ġar ta' Okorogawa.
Sit ta' Wirt Dinji
xellug|daqsminuri|Il-Pagoda ta' Toshugu Is-Santwarji u t-Tempji ta' Nikkō ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-Unesco fl-1999.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem", ladarba s-santwarji u t-tempji ta' Nikkō huma riflessjoni ta' ħila arkitettonika u artistika tal-għaġeb u dan joħroġ fid-dieher permezz tal-integrazzjoni armonjuża tal-binjiet f'foresta u f'sit naturali mħejji min-nies; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem", ladarba s-santwarji u t-tempji ta' Nikkō huma turija perfetta tal-istil arkitettoniku tal-perjodu Edo kif applikat għas-santwarji Xintoisti u għat-tempji Buddisti; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju", ladarba s-santwarji u t-tempji ta' Nikkō, flimkien mal-ambjent ta' madwarhom, huma eżempju straordinarju ta' ċentru reliġjuż Ġappuniż tradizzjonali, assoċjat mal-perċezzjoni Xintoista tar-relazzjoni bejn il-bniedem u n-natura, fejn il-muntanji u l-foresti għandhom tifsira sagra u huma oġġetti ta' venerazzjoni, f'prattika reliġjuża li għadha ferm ħajja sa llum. nofs|daqsminuri|627x627px|L-iskultura famuża tax-xadini ta' rajt ma rajtx, smajt ma smajtx
Ekonomija
Nikkō tiddependi ħafna fuq it-turiżmu lejn is-siti storiċi u xeniċi tagħha u l-lukandi bil-fawwara jaħarqu. Il-produzzjoni tal-enerġija idroelettrika, l-ipproċessar tal-ikel, u l-industrija tal-estrazzjoni tal-metalli mingħajr ħadid huma komponenti importanti wkoll tal-ekonomija.
Edukazzjoni
Nikkō għandha 23 skola primarja pubblika, 12-il skola medja pubblika u tliet skejjel primarji u medji pubbliċi flimkien operati mill-gvern tal-belt. Il-belt għandha tliet skejjel post sekondarji pubbliċi operati mill-Bord Prefetturali tal-Edukazzjoni ta' Tochigi. Il-prefettura topera wkoll skola waħda tal-edukazzjoni speċjali għall-persuni b'diżabbiltà.
Skejjel postsekondarji:
Trasport
daqsminuri|268x268px|Il-Linja Ferrovjarja ta' Nikkō
Ferroviji
Il-linja tal-Lvant tas-Sistema Ferrovjarja Ġappuniża – il-Linja Ferrovjarja ta' Nikkō
Is-Sistema Ferrvjarja ta' Tōbu – il-Linja Ferrovjarja ta' Tōbu Nikkō
Is-Sistema Ferrvjarja ta' Tōbu – il-Linja Ferrovjarja ta' Tōbu Kinugawa
Is-Sistema Ferrovjarja ta' Yagan
Is-Sistema Ferrovjarja ta' Watarase Keikoku
Sport
daqsminuri|Iċ-ċentru tal-iskejzjar ta' Nikkō Nikkō tospita lin-Nikkō Ice Bucks fil-Lega Asjatika tal-Hockey fuq is-Silġ. L-Arena tas-Silġ ta' Nikkō Kirifuri ospitat il-Kampjonati tad-Dinja tan-Nisa tal-Hockey fuq is-Silġ (Diviżjoni I) f'April 2007. Hemm ukoll stabbiliment tal-iskejzjar veloċi (bl-Ingliż: speed skating).
Karl Ferdinand Braun
Karl Ferdinand Braun (pronunzja bil-Ġermaniż: [ˈfɛʁdinant ˈbʁaʊ̯n]; twieled fis-6 ta' Ġunju 1850 – miet fl-20 ta' April 1918) kien inġinier elettriku, inventur, fiżiku u rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika Ġermaniż. Braun ikkontribwixxa b'mod sinifikanti għall-iżvilupp tat-teknoloġija tar-radju u tat-televiżjoni: huwa kkondivida l-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1909 ma' Guglielmo Marconi "għall-kontributi tagħhom fl-iżvilupp tat-telegrafija bla fili".
Bijografija
Braun twieled f'Fulda, il-Ġermanja, ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Università ta' Marburg u kiseb dottorat mill-Università ta' Berlin fl-1872. Fl-1874 skopra li semikonduttur b'kuntatt ġej għall-ponta jirrettifika l-kurrent alternat. Huwa sar direttur tal-Istitut tal-Fiżika u professur tal-fiżika fl-Università ta' Strasburgu fl-1895.
Fl-1897, huwa bena l-ewwel tubu tar-raġġi katodiċi jew tubu katodiku u l-ewwel oxxilloskopju bit-tubu katodiku. It-tubu katodiku sar il-pedament għall-iżvilupp tat-televiżjoni totalment elettronika. Xi kultant għadu jissejjaħ it-"tubu ta' Braun" fil-pajjiżi fejn jitkellmu bil-Ġermaniż (Braunsche Röhre) u f'pajjiżi oħra fl-Asja bħall-Korea t'Isfel (브라운관: Buraun-kwan) u l-Ġappun (ブラウン管: Buraun-kan). xellug|daqsminuri|Id-dar fejn twieled Braun f'Fulda, il-Ġermanja Matul l-iżvilupp tar-radju, huwa ħadem ukoll fuq it-telegrafija bla fili. Fl-1897, Braun issieħeb ma' għadd ta' pijunieri oħra tat-teknoloġija bla fili. Il-kontributi ewlenin tiegħu kienu l-introduzzjoni ta' ċirkwit sintonizzat magħluq fil-parti tat-trażmettitur li tiġġenera l-enerġija, is-separazzjoni tiegħu mill-parti li tirradja l-enerġija (l-antenna) permezz ta' akkoppjament induttiv, u iktar 'il quddiem l-użu ta' kristalli għal skopijiet ta' riċeviment tas-sinjal. Għall-ħabta tal-1898, huwa vvinta tagħmir tad-detezzjoni bil-kristalli. Fl-1898 l-attenzjoni kollha ta' Braun kienet iddedikata lit-telegrafija bla fili, u għal bosta snin wara ddedika l-ħin kollu kważi esklużivament biex isolvi l-problemi f'dan il-qasam. Braun kiteb b'mod estensiv fuq suġġetti tat-teknoloġija bla fili u kien magħruf sew bis-saħħa tal-bosta kontributi tiegħu fil-ġurnal L-Inġinier Elettriku u f'ġurnali xjentifiċi oħra. Fl-1899, huwa applika għall-privattiva tat-Trażmissjoni elettronika bla fili ta' sinjali fuq superfiċi. Fl-istess sena wkoll, jingħad li applika għal privattiva tat-Telegrafija elettronika permezz ta' kondensaturi u kojljaturi tal-induzzjoni.
Il-pijunieri li ħadmu fuq apparati bla fili eventwalment waslu għal limitu ta' distanza li setgħu jkopru. Il-konnessjoni tal-antenna direttament mal-ispazju tal-isparkjar ipproduċiet biss għadd ta' impulsi smorzati ferm. Kien hemm biss ftit ċikli qabel l-oxxillazzjonijiet kienu jieqfu ħesrem. Iċ-ċirkwit ta' Braun kien jippermetti oxxillazzjoni sostnuta ferm itwal minħabba li l-enerġija kienet iġġarrab inqas telf ta' enerġija permezz tat-tbandil bejn il-kojljatura u l-Buqari ta' Leyden. Barra minn hekk, permezz ta' antenna induttiva, l-akkoppjament tar-radjatur kien imqabbel aħjar mal-ġeneratur. Il-wisa' tal-banda iqsar iżda iktar qawwija li rriżultat u li kienet tikkonsma s-sinjali kienet tkopri distanza ferm itwal.
Braun ivvinta l-antenna b'arranġament f'fażijiet fl-1905. Fil-lekċer tiegħu għall-Premju Nobel huwa ddeskriva kif bir-reqqa kollha rranġa tliet antenni biex jittrażmettu sinjal direzzjonali. Din l-invenzjoni wasslet għall-iżvilupp tar-radar, tal-antenni intelliġenti, u tal-MIMO. daqsminuri|242x242px|L-24 ta' Settembru 1900: Bargman, Braun u telegrafista fl-istazzjon bla fili ta' Heligoland Il-privattiva Brittanika ta' Braun tas-sintonizzazzjoni ntużat minn Marconi f'bosta mill-privattivi tas-sintonizzazzjoni tiegħu. Guglielmo Marconi uża l-privattivi ta' Braun (fost oħrajn). Marconi iktar 'il quddiem ammetta lil Braun innifsu li kien "issellef" porzjonijiet mix-xogħol ta' Braun. Fl-1909, Braun ikkondivida l-Premju Nobel għall-Fiżika ma' Marconi għal "kontributi għall-iżvilupp tat-telegrafija bla fili". Braun esperimenta l-ewwel fl-Università ta' Strasburgu. Wara ftit irnexxielu jikkonnettja distanza ta' 42 kilometru sal-belt ta' Mutzig. Fir-rebbiegħa 1899, Braun, akkumpanjat mill-kollegi tiegħu Cantor u Zenneck, mar Cuxhaven biex ikompli l-esperimenti fil-Baħar tat-Tramuntana. Fl-24 ta' Settembru 1900, sinjali tat-telegrafija tar-radju ġew skambjati regolarment mal-gżira ta' Heligoland fuq distanza ta' 62 kilometru. Bastimenti ħfief fix-xmara Elbe u stazzjon kostali f'Cuxhaven taw bidu għal servizz regolari tat-telegrafija tar-radju.
Braun mar lejn l-Istati Uniti fil-bidu tal-Ewwel Gwerra Dinjija (qabel ma l-Istati Uniti kienu daħlu fil-gwerra) bħala xhud għad-difiża f'proċediment rigward talba ta' privattiva mill-Korporazzjoni ta' Marconi kontra l-istazzjon bla fili f'Sayville, New York. Wara li l-Istati Uniti daħlu fil-gwerra, Braun ġie detenut, iżda kien liberu fi ħdan Brooklyn, New York. Braun miet f'daru fi Brooklyn, qabel ma l-gwerra ntemmet fl-1918.
Wolfgang Paul
Wolfgang Paul ( pronunzja bil-Ġermaniż: [ˈvɔlfɡaŋ ˈpaʊ̯l]; twieled fl-10 ta' Awwissu 1913 – miet fis-7 ta' Diċembru 1993) kien fiżiku Ġermaniż, li b'mod konġunt ma' Hans Georg Dehmelt, żviluppa l-filtru jew l-analizzatur tal-massa kwadripolu mhux manjetiku li witta t-triq għal dak li issa huwa magħruf bħala nassa tal-joni. Huwa kkondivida nofs il-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1989 għal dan ix-xogħol mal-istess Hans Georg Dehmelt; in-nofs l-ieħor tal-Premju Nobel dik is-sena ngħata lil Norman Foster Ramsey, Jr.
Ħajja bikrija
Wolfgang Paul twieled fl-10 ta' Awwissu 1913 f'Lorenzkirch, il-Ġermanja. Huwa trabba fi Munich u missieru kien professur tal-kimika farmaċewtika. Wara l-ewwel ftit snin fl-Università Teknika ta' Munich, huwa bidel għall-Università Teknika ta' Berlin fl-1934 fejn temm id-Diploma tiegħu fl-1937 fil-grupp ta' Hans Geiger. Huwa segwa lit-tutur tiegħu għad-dottorat, Hans Kopfermann, lejn l-Università ta' Kiel u wara li ġie rreklutat mal-forza tal-ajru u temm id-dottorat tiegħu fl-1940 fl-Università Teknika ta' Berlin.
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, huwa rriċerka s-separazzjoni tal-isotopi, li hija meħtieġa biex jiġi prodott materjal fissjonabbli biex jintuża fil-produzzjoni tal-armi nukleari.
Karriera akkademika
Għal diversi snin huwa kien lettur privat fl-Università ta' Göttingen flimkien ma' Hans Kopfermann. Huwa sar professur tal-Fiżika Sperimentali fl-Università ta' Bonn u baqa' jaħdem hemm mill-1952 sal-1993. Għal sentejn, mill-1965 sal-1967, huwa kien id-direttur tad-Diviżjoni tal-Fiżika Nukleari fis-CERN.
Riżultati xjentifiċi
Huwa żviluppa tekniki għan-nases tal-partikoli kkargati fl-ispettrometrija tal-massa permezz ta' kampi kwadripoli elettriċi fis-snin 50 tas-seklu 20. In-nases ta' Paul illum il-ġurnata jintużaw b'mod estensiv għall-konteniment u għall-istudju tal-joni. Huwa żviluppa lentijiet għar-raġġi molekolari u ħadem fuq sinkrotron tal-elettroni ta' 500 MeV, segwit minn wieħed ta' 2,500 MeV fl-1965. Iktar 'il quddiem huwa ħadem fuq il-konteniment tan-newtroni mhux veloċi f'anelli tal-ħżin manjetiċi, filwaqt li kejjel it-tul tal-ħajja tan-newtroni ħielsa.
Biex jiċċajta huwa rrefera għal Wolfgang Pauli bħala l-parti immaġinarja tiegħu li kieku l-kunjomijiet tagħhom kellhom jitqiesu bħala numri kumplessi.
Ulied
Ibnu Stephan Paul huwa professur tal-fiżika sperimentali fl-Università Teknika ta' Munich. Ibnu Lorenz Paul huwa professur tal-fiżika fl-Università ta' Wuppertal.
Austin Camilleri
Austin Camilleri twieled fl-1972 huwa artist Malti li jaħdem fil-ħolqien tal-installazzjonijiet, fil-pittura, fit-tpinġija, fis-settur awdjoviżiv u fl-iskultura.
Bijografija
Austin Camilleri twieled fl-1972. Huwa trabba mill-ġenituri Għawdxin tiegħu f'Għawdex iżda nannuh Wistin Camilleri (1885-1979), li kien l-ewwel artist fl-arblu tar-razza tal-familja tiegħu, kien Malti ta' nisel Franċiż.
Huwa studja fl-Università ta' Malta u fl-Akkademja Pietro Vannucci f'Perugia, l-Italja.
Camilleri tella' u kien il-kuratur ta' wirjiet u ħoloq għadd ta' avvenimenti interdixxiplinari fejn sikwit ħadem ma' awturi, kompożituri, atturi, arkitetti u koreografi, flimkien magħhom jew b'mod separat. Huwa waqqaf 356, huwa membru fundatur ta' StArt, Fundazzjoni Klula u ISTRA Foundation u huwa lettur mhux permanenti fil-Fakultà għall-Ambjent Mibni tal-Università ta' Malta.
Austin Camilleri jgħix f'Għawdex u jaħdem l-iktar f'Malta u fl-Italja.
Wirjiet
Ix-xogħlijiet tiegħu ġew esebiti fil-Wirja Biennali ta' Venezja, fil-Wirja Biennali tal-Mediterran, fil-Wirja Biennali ta' Artraker u fil-Wirja Biennali għall-Artisti Żgħażagħ. Barra minn hekk, ix-xogħlijiet tiegħu ntwerew fi spettakli fil-Gallerija tal-Arti Viżiva f'New Delhi, l-Indja; fiċ-Ċentru Henderson f'Beijing, iċ-Ċina; f'CENTRALE (iċ-Ċentru Ewropew għall-Arti Kontemporanja), fil-Mużew Botaniku u fil-Pjazza Fontainas fi Brussell, il-Belġju; fil-Mużew tal-Arti Kontemporanja fi Cluj-Napoca, ir-Rumanija; f'Apollonia fi Strasburgu, f'Galerie GNG f'Pariġi u fil-Fondation Villa Datris f'L’Isle sur la Sorgue, Franza; fil-Palais Liechtenstein f'Feldkirch, l-Awstrija; fil-Mużew tal-Vatikan u fil-Wirja Biennali tal-Artisti Żgħażagħ, f'Ruma, u fil-kumpless tal-Mużew Arkeoloġiku ta' Lipari, fil-Mużew Ċiviku ta' Nichelino, fil-Biblijoteka Universitarja ta' Torino, fil-Biblijoteka Nazzjonali f'Ruma u f'Cosenza, f'Villa Maser fi Treviso, l-Italja; fil-Kwartieri Ġenerali tal-Ġnus Magħquda u fil-Gallerija SAI fil-Belt ta' New York, l-Istati Uniti; fil-Palazz ta' San Ġakbu f'Londra, ir-Renju Unit; fid-WTC fi Stokkolma u fil-Mużew ta' Kalmar fl-Iżvezja; fil-Palais des Nations, f'Ġinevra, l-Iżvizzera; f'Inguat, il-Belt ta' Gwatemala, il-Gwatemala; fil-Grote Kerk ta' Den Haag, in-Netherlands; u fil-Knisja ta' Santa Kjara, ir-Repubblika ta' San Marino.