cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mafja
It-Tieni Gwerra Dinjija
Dawn il-kuntatti kellhom l-għan li jiffaċilitaw l-iżbark tal-Alleati fuq ix-xtut Sqallin, u wara li jżommu stabilità politika tal-gżira. Meta Sqallija reġgħet lura taħt il-Gvern Taljan, il-mafja reġgħet bdiet tiġi użata biex ikun miġġieled is-Soċjaliżmu u l-Komuniżmu, u hekk il-mafja reġgħet ħadet ir-ruħ wara l-era Mori.
Salvatore Giuliano
Fi tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, l-Eżerċtu Volontarju għall-Indipendenza ta' Sqallija ħatret lill-bandit Salvatore Giuliano, kap ta' grupp ta' kriminali kienu jitterrorizzaw lil Sqallija kollha bl-azzjonijiet tagħhom, bħala kurunell tagħha.
Giuliano sar ħaġa waħda mal-propjetarji mafjużi u mal-politiċi tad-Democrazia Cristiana, u wettqu diversi attakki f'Palermo u fi Trapani kontra l-kwartieri tal-Partit Komunista u l-Partit Soċjalista: attakki li laħqu l-quċċata tagħhom fl-Istraġi ta' Portella della Ginestra (1 ta' Mejju 1947), kontra l-manifestanti Soċjalisti u Komunisti fi Piana degli Albanesi (Palermo), li fiha nqatlu 11-il ruħ u 27 spiċċaw feruti.
"Il Sacco di Palermo"
Il-perjodu ta' wara l-gwerra ra żied ta' bini f'daqqa f'Palermo. Il-bombi tal-Alleati matul il-gwerra kienu ħallew madwar 14,000 ruħ bla dar f'Palermo, u kien hemm domanda kbira għal djar ġodda iktar ma n-nies bdew jersqu lejn il-belt mill-kampanja. Ħafna mill-bini kien iffinanzjat minn flus pubbliċi. Fl-1956, żewġ uffiċjali pubbliċi b'rabtiet mal-Mafja, Vito Ciancimino u Salvatore Lima, ħadu f'idejhom l-Uffiċju għax-Xogħlijiet Pubbliċi ta' Palermo. Bejn l-1959 u l-1963, 80% tal-permessi tal-bini ngħataw lill-istess ħamsa min-nies, mafjużi, li ħadd minnhom ma kellu xi kumpanija tal-bini magħrufa. Kumpaniji tal-bini li ma kinux mafjużi kellhom jibdew iħallsu l-pizzo (protection money). Qabel ma tlesta l-ippjanar tal-belt, ħafna nbena illegalment. Il-mafjużi kienu jbeżżgħu lil min jipprova joħodha kontra l-bini illegali. Dan wassal biex twaqqa' ħafna bini storiku u telgħu ħafna appartamenti li ma kinux ta' livell tajjeb. Fl-1982, Falcone kien qal, "L-organizzazzjonijiet mafjużi jikkontrollaw b'mod sħiħ il-qasam tal-bini f'Palermo – il-barrieri, l-impjanti tas-siment, id-depożiti tal-metall, il-kummerċjanti tal-kmamar tal-banju u l-bqija."
L-Ewwel Gwerra tal-Mafja
L-Ewwel Gwerra tal-Mafja kienet l-ewwel konflitt kbir bejn il-gruppi mafjużi wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Fl-1962, il-boss mafjuż Cesare Manzella organizza spedizzjoni ta' droga lejn l-Amerika bl-għajnuna tal-familji mafjużi Greco u La Barbera. Manzella qabbad boss ieħor, Calcedonio Di Pisa, biex iwassal l-eroina. Meta l-ispedizzjoni waslet l-Amerka, ix-xerrejja Amerikani bdew jgħidu li kien hemm xi eroina nieqsa, u lil Di Pisa ħallsuh inqas. Di Pisa akkuża lill-Amerikani li serquh, filwaqt li l-familja La Barbera akkużat lil Di Pisa li kien hu li seraq id-droga li kien hemm nieqsa. Il-Commissione żammet ma' Di Pisa, u dan inkorla lil La Barbera. La Barbera qatlu lil Di Pisa u Manzella, u hekk skatenaw gwerra.
Ħafna persuni li ma kinux mafjużi nqatlu f'din il-gwerra. F'April 1963, ħafna nies ġew feruti fi sparatura li kien hemm Palermo. F'Mejju, Angelo La Barbera irnexxielu jiskappa attentat ta' qtil f'Milan. F'Ġunju, sitt uffiċjli militari u pulizija inqatlu f'Ciaculli inqatlu meta ppruvaw jiddiżżineskaw bomba li kienet indirizzata għall-mafjuż Salvatore Greco. Dawn it-traġedji ġabu rabja mal-pajjiż u wasslu biex ikun elfejn arrest ta' mafjużi. L-attività mafjuża naqset qatigħ għax il-gruppi mafjużi sparpaljaw u ħafna mafjużi marru jinħbew. Il-Commissione xoljiet u damet sal-1969 biex reġgħet issawret. 117 -il suspettat tressqu l-qorti fl-1968, imma ħafna minnhom inħelsu jew ingħataw sentenzi ħfief.
Fl-1973 Leonardo Vitale, mafjuż ta' Altarello di Baida, ta ruħu spontjament f'idejn il-kwestura ta' Palermo u stqarr li wara li kellu kriżi reliġjuża hu ried jibda ħajja ġdida; akkuża lilu nnifsu b'ħafna reati, irrivela għall-ewwel darba l-eżistenza ta' "Commissione" u ddeskriva r-rit ta' inizjazzjoni ta' Cosa Nostra u l-organizzazzjoni ta' grupp mafjuż: l-ewwel każ ta' mafjuż li ddeċieda minn jeddu li jgħin lill-awtoritajiet. Iżda lil Vitale ma emmnuhx u tefgħuh f'manikomju kriminali għax iddikjarawh "seminfermo di mente"; iżda meta fl-1984 ħareġ mill-manikomju nqatel mill-mafja b'żewġ tiri hu u ħiereġ mill-knisja flimkien ma' ommu.
Traffiċi kbar
Fis-sebgħinijiet it-traffiċi illegali, speċjalment il-kuntrabandu tas-sigaretti, ħalla ħafna qligħ għall-mafja. Il-boss Sqallin u Naplitani mexxew monopolju ta' bejgħ ta' sigaretti f'Napli. U meta r-raffineriji tal-eroina f' Marseilles li kellhom il-kriminali ta' Korsika ingħalqu mill-awtoritajiet Franċiżi, it-traffikanti bdew iħarsu lejn Sqallija. Mill-1975, Cosa Nostra fetħet raffineriji tal-eroina mxerrdin ma' Sqallija. Barra dan bdiet tikkontrolla ukoll it-tqassim tagħha. Il-mafjużi Sqallin marru personalment l-Istati Uniti biex jikkontrollaw it-tqassim tagħha hemm. Id-dipendenza fuq l-eroina fl-Ewropa u fl-Amerika żdiedet u l-qabdiet ta' droga mill-pulizija żdiedu ukoll. Fl-1982, il-mafja ta' Sqallija kienet tikkontrolla 80% tat-traffikar tal-eroina fil-Grigal tal-Istati Uniti. L-eroina kienet titqassam lid-dealers minn pizzeriji b'sidien mafjużi, u d-dħul jidher bħala qligħ tar-ristoranti (l-hekk imsejħa Pizza Connection).
It-Tieni Gwerra tal-Mafja
Fil-bidu tas-sebgħinijiet, Luciano Leggio, boss ta' Corleone u membru tal-"Commissione", ġabar gruppi ta' mafjużi msejħin Corleonesi. Dawn bdew jaraw kif jieħdu taħt idejhom Cosa Nostra u t-traffikar tad-droga. Billi Leggio ntefa' l-ħabs fl-1974, hu kien jaġixxi permezz tal-viċi tiegħu, Salvatore Riina, li iktar tard beda jmexxi hu. Il-Corleonesi żiedu l-membri tagħhom b'kull mod. Fl-1977, il-Corleonesi irnexxielhom ikeċċu lil Gaetano Badalamenti mill-Commissione għax akkużawh li kien qed jaħbi d-dħul mit-traffikar tad-droga. F'April 1981, il-Corleonesi qatlu membru rivali ieħor tal-Commissione, Stefano Bontade, u hekk skatenat it-Tieni Gwerra tal-Mafja. Mijiet ta' mafjużi u qraba tagħhom inqatlu, xi drabi minn tradituri mill-istess grupp. Hekk il-Corleonesi bdew jiddominaw il-Commissione u Riina sar "il boss dei boss" tal-mafja ta' Sqallija.
Fl-istess żmien huma għamlu kampanji ta' qtil ta' ġurnalisti, uffiċjali, u pulizija li b'xi mod sfidawhom. Il-Ġeneral Carlo Alberto Dalla Chiesa inħatar Prefett ta' Palermo fl-1982 iżda wara biss tliet xhur inqatel mill-mafja meta kien fil-karozza tiegħu flimkien ma' martu. Huwa ma kienx ingħata il-poteri speċjali u l-mezzi li kien imwiegħed mill-politiċi li kellu jingħata. Il-pulizija kienet frustrata bin-nuqqas ta' għajnuna min-naħa tal-politiċi. Fil-funeral ta' Beppe Montana, pulizija maqtul mill-mafjużi fl-1985, il-pulizija insultaw u beżqu żewġ politiċi preżenti, u qamet ġlieda bejnhom u l-pulizija militari.
Il-Maxiprocesso u l-Qtil tal-Maġistrati
Fil-bidu tas-snin tmenin, il-maġistrati Giovanni Falcone u Paolo Borsellino bdew kampanja kontra Cosa Nostra. Importanti kien l-arrest ta' Tommaso Buscetta, mafjuż li ddeċieda li jitkellem u jikxef is-sistema mafjuża wara li l-Corleonesi, qatlulu lil ħbiebu u lil qrabatu. Mafjużi oħra għamlu bħalu. Falcone u Borsellino ġabru x-xhieda tagħhom u organizzaw il-Maxiprocesso, li dam għaddej sentejn, mill-1986 sal-1987, f'qorti taħt l-art mibnija għall-okkażjoni. Tressqu 474 mafjuż li 342 minnhom instabu ħatja.
Il-Mafja pattietha qares. Fl-1988, qatlu maġistrat Palermitan Antonino Saetta u lil ibnu; tliet snin wara prosekutur u Libero Grassi, negozjant anti-mafia ukoll inqatlu. Salvatore Lima, alleat politiku tal-mafja, inqatel għax ma rnexxilux ibiddel is-sentenzi li kienu ngħataw il-mafjużi kif kien wiegħed li se jagħmel. Falcone u Borsellino inqatlu bil-bombi fl-1992. Dan wassal għall-arrest ta' Salvatore Riina f'Jannar 1993. Ħafna saru pentiti u kellhom iħallsu prezz għoli għax tkellem, bħal Francesco Marino Mannoia li qatlulu lil ommu, lil oħtu u lil zitu.
Wara l-arrest ta' Riina, il-mafja bdiet kampanja ta' terroriżmu fl-Italja. Postijiet turistiċi bħal Via dei Georgofili f'Firenze, Via Palestro f'Milan, u Piazza San Giovanni in Laterano u Via San Teodoro f'Ruma kienu attakkati, b'għaxar persuni mejta u 93 ruħ feruti, u wirt kulturali bħall-Uffizi ġarrbu ħsarat kbar. Meta Papa Ġwanni Pawlu II ikkundanna l-mafja, tqiegħdu bombi ma' żewġ knejjes f'Ruma u nqatel qassis anti-Mafja Don Pino Puglisi.
Għal xi żmien Leoluca Bagarella mexxa flok Riina, iżda mbagħad ħa l-kontroll Bernardo Provenzano li nqabad u ntefa' l-ħabs fl-2006, wara 43 sena maħrub. Provenzano waqqaf il-vjolenza u daħħal il-pax mafiosa. Wara Provenzano beda jmexxi Matteo Messina Denaro li għadu mfittex mill-pulizija.
L-Ewwel Kotba bil-Malti dwar il-Mafja
Dawn il-kotba Aloisio kitibhom biex ma ninsewx. Il-25 sena mill-qtil barbaru tal-imħallfin Giovanni Falcone u Paolo Borsellino ma riedx iħallih anniversarju li jibqa’ għaddej qisu qatt ma kien xejn. Tassew li dawn l-eroj ma kinux Maltin. Kienu Sqallin. Imma qabelxejn kienu persuni onesti, korretti u ġusti.
Suġġetti trattati fil-kotba
•	L-istorja tal-Imħallef Giovanni Falcone li l-mafja użat nofs tunnellata splussiv biex toqtlu. Għaliex il-mafja kienet tobogħdu daqshekk?
•	L-istorja tal-Imħallef Paolo Borsellino li wara li qatlu lil sieħbu Falcone kien jaf li kien imiss lilu. Għaliex baqa’ hemm u ma telaqx minn Sqallija?
•	L-istorja ta’ Rosaria, armla żagħżugħa li l-għajta tagħha fil-knisja, għajta ta’ maħfra u ġustizzja, għadha tidwi sal-lum. Għaliex?
•	L-istorja ta’ Tommaso Buscetta, is-superboss tal-mafja, li wara li l-Corleonesi mafjużi qatlulu tnax-il membru tal-familja tiegħu, fosthom tnejn minn uliedu, iddeċieda li jikkollabora mal-ġustizzja u kixef is-sistema mafjuża.
•	Ir-rabta bejn il-mafja ta’ Sqallija u Malta. Veru li Totò Riina kien ikun spiss Għawdex? Veru li dak li għafas ir-remote u sploda lil Falcone ftit qabel kien ukoll Għawdex?
•	X’kienu ġew jagħmlu Malta t-tliet ulied tal-Imħallef Borsellino, tliet xhur wara li qatlulhom lil missierhom? Intervista ma’ min kien responsabbli li ġabhom hawn Malta.
•	Intervista esklussiva ma’ Maria Falcone, oħt l-Imħallef Falcone, b’messaġġ lill-qarrejja u liż-żgħażagħ Maltin.
•	Dizzjunarju ta’ termini assoċjati mal-mafja.
•	100 kwotazzjoni minn fomm dawk li ġġieldu lill-mafja.
Silta mill-ktieb ġdid “Falcone u Borsellino: Żewġ lmħallfin li Sfidaw lill-Mafja”
"Il-Ħadd 19 ta’ Lulju 1992. Borsellino joħroġ sigarett mill-pakkett. Xemx taqli l-ġrieden. Bil-kemm jilħaq jieħu nifs, fuq xufftejh għandu tbissima, jgħolli subgħu biex iċempel l-intercom. Il-ħamsa neqsin żewġ minuti, ta’ filgħaxija. U Palermo terġa’ ssir qisha Bejrut. Il-Fiat 126, b’madwar disgħin kilo splussiv tip Semtex-H tisplodi fi Triq D’Amelio 21, taħt il-blokk fejn kienet toqgħod omm l-Imħallef.
Splużjoni, duħħan, fjammi, demm u biċċiet ta’ iġsma: għal sittin sekonda sħaħ ix-xemx tgħattiet għal kollox. Il-Fiat 126 taret tletin metru minn fejn kienet. Il-karozzi bulletproof tal-pulizija tal-iskorta nqerdu. Tletin karozza oħra li kienu pparkjati hemm ħadu n-nar. L-iġsma ta’ Borsellino u tal-pulizija tal-iskorta Agostino Catalano, Walter Eddie Cusina, Emanuela Loi, Vincenzo Li Muli, u Claudio Traina nħarqu u ttertqu, b’biċċiet minnhom itiru u jaħbtu mal-asfalt tat-triq. Il-pistoli li kellhom f’idejhom kienu ħadu u splodew f’idhom tant li id wieħed minnhom instabet fis-sitt sular ta’ bini fil-qrib.
Grammatika tal-Lingua Franca Nova
Alfabett
il-Lingwa Franca Nova tuża l-aktar alfabett magħruf fid-dinja: Ruman jew Latin.
K (k), Q (q), W (w) u Y (y) ma jidhrux fi kliem ordinarju. F'madwar mitt kelma internazzjonali ta' oriġini mhux Rumana, W jista' jinkiteb għal U, u Y għal I, biex l-ortografija tagħrafha aktar faċli: ioga/yoga, piniin/pinyin, sueter/sweter, ueb/web. Minbarra dan, K, Q, W u Y jintużaw biss biex jippreservaw il-forom oriġinali ta 'nomi proprji u kliem mhux Elefen.
H mhix komuni wkoll, iżda tinsab f'xi termini tekniċi u kulturali.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Messiku
It-tim nazzjonali tal-futbol tal-Messiku (bl-Ispanjol: Selección de fútbol de México) jirrappreżenta lill-Messiku fil-kompetizzjonijiet internazzjonali tal-futbol. It-tim huwa mmexxi mill-Federazzjoni Messikana u huwa membru tal-FIFA u l-CONCACAF.
Grammatika tal-Lingua Franca Nova
Ittri kapitali
Ittra kapitali tintuża fil-bidu tal-ewwel kelma f’sentenza.
Ittri kapitali jintużaw ukoll fil-bidu tan-nomi proprji. Meta nom proprju jikkonsisti f'diversi kelmiet, kull kelma tiġi b'kapitalizzazzjoni - minbarra kliem minuri bħal la u de:
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Messiku
Storikament, il-Messiku huwa fost l-aktar timijiet nazzjonali ta' suċċess fiż-żona tal-CONCACAF, bi ħdax-il titlu tal-konfederazzjoni, fosthom ħdax-il titlu tal-CONCACAF Gold Cup. Bir-rebħa fit-Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-1999, il-Messiku hu l-unika tim fil-CONCACAF li rebaħ kompetizzjoni uffiċjali tal-FIFA.
Grammatika tal-Lingua Franca Nova
Ittri kapitali
Iżda bit-titli ta’ xogħlijiet tal-arti u letteratura, l-ewwel kelma tat-titlu biss hija kapitalizzata (flimkien ma’ kwalunkwe nomi proprji li jidhru):
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Messiku
Storja
Il-futbol fil-Messiku daħal fil-bidu tas-seklu 20 minn gruppi ta' immigranti Ewropej u fis-snin ta' wara minn Spanjoli eżiljati mill-Gwerra Ċivili Spanjola. L-ewwel logħba tal-Messiku saret fl-1 ta' Jannar 1923 kontra l-Gwatemala li huma rebħu 3–2.
thumb|250px|It-tim nazzjonali Messikan qabel l-ewwel logħba tat-Tazza tad-Dinja tal-1930 kontra Franza. Fl-1927, ġiet imwaqqfa l-organizzazzjoni uffiċjali li tamministra l-futbol fil-Messiku. L-ewwel kompetizzjoni internazzjonali kienu l-Olimpjadi tal-1928 fejn il-Messiku ġew eliminati fil-kwarti tal-finali minn Spanja. Il-Messiku ħadu sehem fl-ewwel edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja ġewwa l-Urugwaj, fi grupp magħmul mill-Arġentina, ċ-Ċili u Franza. Kienu l-Messiku li lagħbu l-ewwel logħba fl-istorja tal-kompetizzjoni, li kienet telfa ta' 4–1 kontra Franza. Fit-tieni logħba huma tilfu kontra ċ-Ċili, u fl-aħħar logħba kontra l-Arġentina, il-Messiku skorjaw l-ewwel penalty fl-istorja tal-kompetizzjoni, ikkonvertit minn Manuel Rosas.
Grammatika tal-Lingua Franca Nova
Ittri kapitali
Xi drabi, bħal fit-twissijiet, il-kapitali jintużaw biex JENFASIZZ jaw kliem jew frażijiet sħaħ.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Messiku
Storja
Qabel l-1970, il-Messiku ftit li xejn ħallew impatt fit-Tazza tad-Dinja, minkejja li kienu l-aqwa tim fin-North American Football Confederation u s-sessur tagħha, il-CONCACAF. Minkejja dan, il-gowler Antonio Carbajal iddistingwa ruħu biex sar l-ewwel plejer li deher f'ħames edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja konsekuttivi. Fuq livell kontinentali huma rebħu l-ewwel titlu fl-1965, bir-rebħ tal-Kampjonat CONCACAF. Fl-1970, ospitaw it-Tazza tad-Dinja u fil-grupp ġabu dro ta' mingħajr gowls kontra l-Unjoni Sovjetika u rebħa ta' 4–0 fuq El Salvador. Fil-fażi ta' wara huma rebħu lill-Belġju, però kellhom ibaxxu rashom għall-finalisti tal-Italja fil-kwarti tal-finali.
Fl-1986, il-Messiku reġgħu ospitaw it-Tazza tad-Dinja. Huma kkwalifikaw mill-fażi tal-gruppi b'żewġ rebħiet kontra l-Belġju u l-Iraq, u dro mal-Paragwaj. Huma rnexxielhom jagħmluha għal darb'oħra sal-kwarti tal-finali wara li għelbu lill-Bulgarija, imma tilfu kontra l-Ġermanja tal-Punent wara l-għoti tal-penalties.
Grammatika tal-Lingua Franca Nova
Ittri kapitali
Elefen juża ittri żgħar f'postijiet fejn xi lingwi jużaw kapitali:
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Messiku
L-aktar preżenzi
180px|thumb|right|[[Claudio Suárez huwa l-aktar plejer li lagħab bil-flokk tal-Messiku b'177 logħba.]]
Grammatika tal-Lingua Franca Nova
Nomi
Nom huwa tipikament introdott minn determinanti, u jista 'jkun segwit minn aġġettivi u frażijiet preposizzjonali, li jipproduċu frażi nominali. In-nomi tipiċi jindikaw oġġetti fiżiċi bħal nies, postijiet u affarijiet, iżda n-nomi jistgħu wkoll jindikaw kunċetti aktar astratti li huma grammatikament simili.
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Messiku
L-aqwa skorers
180px|thumb|right|[[Javier Hernández Balcázar|Javier Hernández huwa l-aqwa skorer fl-istorja tal-Messiku bi 52 gowl.]]
Grammatika tal-Lingua Franca Nova
Plural
Iż-żieda ta’ -s ma’ nom tagħmilha plural. Jekk in-nom singular jispiċċa f'konsonanti, minflok jiżdied -es. It-tmiem tal-plural ma jaffettwax l-istress tal-kelma:
L-aġġettivi li jimmodifikaw nom ma jinbidlux meta n-nom ikun plural. Imma meta aġġettiv jintuża bħala nom, jista’ jiġi pluralizzat:
Xi nomi li huma plurali bl-Ingliż huma singulari f'Elefen:
Nomi għadd u mhux għadd
Bħal ħafna lingwi, Elefen jiddistingwi nomi countable u uncountable. Nom li jingħadd (jew “nom tal-għadd”) jista’ jiġi modifikat b’numru, u jista’ jaċċetta l-plural -s. Nomi li jingħaddu tipiċi jirrappreżentaw oġġetti li huma b'mod ċar entitajiet individwali, bħal djar, qtates u ħsibijiet. Pereżempju:
B'kuntrast, nomi li ma jingħaddux (xi kultant imsejħa "nomi tal-massa") normalment ma jaċċettawx il-plural -s. Nomi li ma jingħaddux tipikament jindikaw mases li m'għandhom l-ebda individwalità ċara, bħal likwidi (ilma, meraq), trab (zokkor, ramel), sustanzi (metall, injam), jew kwalitajiet astratti (eleganti, kajman). Meta jiġu modifikati b'numru jew kelma ta' kwantità oħra, ħafna drabi tiġi miżjuda unità ta' miżura għaċ-ċarezza. Pereżempju:
Madankollu, nomi li ma jingħaddux jistgħu jintużaw b'mod li jingħaddu. Imbagħad jindikaw eżempji jew każijiet partikolari:
Sess
In-nomi normalment ma jindikawx is-sess tagħhom. Biex tiddistingwi s-sessi, jintużaw l-aġġettivi mas u fema:
Hemm ukoll ftit pari li jużaw kliem differenti għaż-żewġ sessi:
Is-suffiss rari -esa jifforma l-varjanti femminili ta’ ftit rwoli soċjali storiċi:
Frażijiet tan-nomi
Frażi nominali tikkonsisti minn nom u l-modifikaturi tiegħu: determinanti, li jippreċedu n-nom, u aġġettivi u frażijiet prepożizzjonili, li jsegwuh.
Iż-żewġ frażijiet tan-nomi l-aktar importanti f'sentenza huma s-suġġett u l-oġġett. Is-suġġett jippreċedi l-verb, u l-oġġett isegwi l-verb. Frażijiet tan-nomi oħra huma normalment introdotti minn prepożizzjonijiet biex jiċċaraw il-funzjoni tagħhom.
Frażi nominali normalment għandu jkun fiha determinant – forsi biss il-markatur tal-plural -s. Iżda din ir-regola ma tapplikax għan-nomi proprji, għall-ismijiet tal-ġranet tal-ġimgħa, ix-xhur, u l-lingwi, u għal nomi li ma jingħaddux:
Ir-regola ħafna drabi hija wkoll rilassata meta l-frażi nominali ssegwi prepożizzjoni, partikolarment f'espressjonijiet fissi:
Aġġettiv jew determinant jista’ jiġi modifikat b’avverbju preċedenti. Minħabba li l-avverbji jidhru qishom aġġettivi, aġġettivi multipli huma normalment separati b'virgoli jew e. Fid-diskors, l-intonazzjoni tagħmel id-differenza ċara:
Xi drabi nom huwa biss simbolu għal kwalunkwe membru tal-klassi tiegħu. F'każijiet bħal dawn, ftit li xejn jagħmel differenza jekk jintużax la jew un, jew jekk in-nom huwiex plural jew singular:
Pronom huwa każ speċjali ta' frażi nominali. Il-pronomi normalment ma jistgħux jiġu modifikati.
Appożizzjoni
Żewġ frażijiet nominali jingħad li huma f’appożizzjoni meta wieħed isegwi direttament lill-ieħor u t-tnejn jirreferu għall-istess entità. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, it-tieni frażi tidentifika l-entità:
L-akronimi u l-ittri singoli jistgħu jsegwu nom direttament biex jimmodifikawh:
Kultant, żewġ nomi japplikaw bl-istess mod għal oġġett jew persuna. F'dawn il-każijiet, in-nomi huma magħquda b'sing:
Fil-każijiet kollha, il-plural -s jew -es huwa applikat għaż-żewġ nomi:
Każ speċjali jinvolvi l-verb nomi (isem):
Determinanti
Determinant huwa kelma li timmodifika nom biex jesprimi r-referenza tan-nom, inklużi l-identità u l-kwantità tiegħu. Minbarra l-markatur tal-plural -s (li huwa meqjus bħala determinant f'Elefen), id-determinanti dejjem jippreċedu n-nom.
Punteġġjatura
B'mod ġenerali, Elefen iħalli l-għażla tal-punteġġjatura f'idejn il-kittieb, l-uniċi standards ikunu dawk taċ-ċarezza u l-konsistenza. Hemm ċerti konvenzjonijiet bażiċi, madankollu, li huma l-istess bħal fil-biċċa l-kbira tal-lingwi Ewropej.
L-ewwel kelma f'sentenza għandha tibda b'ittra kapitali.
Eva Gonzalès
thumb|Ritratt ta' Eva Gonzalès, 1869-1870, minn [[Édouard Manet|Manet Il-pittura li qiegħda tispiċċa f’dan ir-ritratt turi s-sengħa li kienet kisbet f’din l-età.]] Eva Gonzalès (19 ta' April 1849, Pariġi – 5 ta' Mejju 1883, Pariġi) kienet pittriċi impressjonista Franċiża.
Bijografija
Eva Gonzalès twieldet minn familja borgiża Monegaska ta' nisel Spanjol u kellha tfulija hienja f'Pariġi. Missierha kien ir-rumanzier Emmanuel Gonzalès, li kien jikteb rumanzi f’sensiela għall-ġurnal Le Siècle, u ommha kienet mużiċista Belġjana. Kienu jgħixu fit-tielet sular ta' 11 Rue Bréda (illum rue Henry-Monnier).
L-ewwel kienet studenta ta' Charles Chaplin u mbagħad ta' Gustave Brinon. Fl-1869, wara li Alfred Stevens introduċiha lil Édouard Manet, marret taħdem taħtu u ltaqgħet ma' Berthe Morisot, li bdiet tgħir għal ħbiberija tagħha mal-imgħallem. Spiss qagħdet bħala mudella għall-membri tal-iskola Impressjonista. Émile Zola u Jules-Antoine Castagnary t-tnejn faħħruha.
Sal-1872, kienet influwenzata ħafna minn Manet imma wara żviluppat stil għaliha, iżjed personali. Matul il-Gwerra Franko-Prussjana tal-1870, evakwat lejn Dieppe fejn pinġiet xi pitturi mimlijin swied il-qalb.
Fl-1879 iżżewġet lill-pittur u inċiżur Henri Guérard. Il-koppja kienu ħbieb ħafna mal-pittur Norbert Goeneutte, li pinġa bosta ritratti tagħha, ta' żewġha u binha. Eva xi drabi ħadet lil Henri bħala s-suġġet tal-pitturi tagħha, u ħafna drabi lil oħtha iżgħar minnha, Jeanne Constance Gonzalès, u 'l ommha, mużiċista. Kellha l-ħanut tax-xogħol tagħha fi 11 Rue Bréda. Hi rrifjutat li tiegħhu sehem fil-wirjiet Impressjonisti.
San Lawrenz
San Lawrenz (Latin: Laurentius; Huesca, Spanja, 225 – Ruma, 10 ta' Awwissu 258) kien djaknu tal-Knisja ta’ Ruma, u ħa l-martirju flimkien ma' erba’ djakni oħra li kienu sħabu, erbat ijiem wara l-martirju tal-Papa San Sistu II fil-persekuzzjoni ta’ Valerjanu, fl-10 ta’ Awissu tas-sena 258.
Eva Gonzalès
Bijografija
Il-karriera tagħha ntemmet f'daqqa b'mod kiefer meta mietet b'embolja fil-5 ta' Mejju, 1883 fl-età ta' 34 sena, ftit wara li welldet tifel, Jean Raymond Guérard. Sitt ijiem qabel kien miet l-għalliem tagħha, Manet, u kienet qiegħda tinseġ kuruna għal fuq il-qabar tiegħu. Henri Guerard wara żżewweġ lil oħtha, Jeanne Gonzalès.
San Lawrenz
Tfulija
San Lawrenz twieled f'Huesca minn familja nobbli minn Aragona fi Spanja. Jingħad illi meta ommu kienet qed tistenna it-twelid tiegħu kienet tara bħal dawl imdawwar magħha. Dan id-dawl misterjuż kien ġie interpretat bħala sinjal illi t-tarbija ġol-ġuf tagħha kellu jxerred id-dawl lil dawk kollha li kienu jgħixu fil-paganiżmu. Lawrenz ħa l-edukazzjoni tiegħu f'Saragoża.
Eva Gonzalès
Bijografija
Eva Gonzalès indifnet fi-ċimiterju ta' Montmartre.
San Lawrenz
F'Ruma
Sistu, Papa futur, kien filosofu u Arċidjaknu ġewwa Ruma meta żar Spanja u hemm sar ħabib kbir ta’ Lawrenz u stiednu jmur miegħu Ruma. Lawrenz aċċetta. Matul il-vjaġġ twil tagħhom għal Ruma għaddew minn Ġenova fejn jingħad li kkonvertew bosta pagani għall-Kristjaneżmu.
Eva Gonzalès
Bijografija
Fl-1885, kien hemm wirja retrospettiva ta' 88 xogħol tagħha fis-Salons de La Vie Moderne.
Xogħlijiet
(Lista parzjali)
San Lawrenz
Il-Martirju
Skont it-Tradizzjoni, il-Prefett ta’ Ruma talab lill-Qaddis biex jagħtih id-deheb u l-fidda tal-knisja. San Lawrenz, billi kien jobsor li hu wkoll ma kienx ser idum ma jieħu l-martirju, beda jbigħ kull ma kellha l-Knisja, u l-flus flok tahom lill-Prefett, qassamhom lin-nies fqar tal-Belt. Lill-Prefett ħadlu kemm sab nies foqra, xjuħ u morda. Il-Prefett xegħel bil-għadab u malajr ikkundanna lil San Lawrenz għall-mewt, u ordna li jiġi maħruq ħaj fuq nar bati, li San Lawrenz sofra b’kuraġġ liema bħalu. Wara l-martirju, il-fdal tal-Qaddis indifen fiċ-ċimiterju ta’ Ċirijaka ħdejn it-triq Tiburtina fil-Verano.
Patrunaġġ
San Lawrenz huwa l-qaddis protettur tad-djakni, tal-koki u tal-pumpiera tat-tifi tan-nar. San Ġorġ Preca għażlu bħala l-qaddis patrun tal-magħżulin, it-tfal il-kbar li jattendu fis-Soċjetà tal-MUSEUM.
F'Malta
Sar-raba seklu d-devozzjoni lejn San Lawrenz kienet inxterdet madwar id-dinja kollha u ma damitx ma laħqet Malta. Il-Birgu hu meqjus bħala l-eqdem parroċċa wara l-Katidral tal-Imdina. Tradizzjonalment jinżamm li l-qima lejn San Lawrenz aktarx waslet fil-Birgu bejn l-1283 u l-1410, tul il-ħakma Aragoniża, reġjun li fih twieled il-Qaddis. Meta il-Kavallieri ħadu Malta fl-1530, il-knisja ta’ San Lawrenz saret il-Knisja Konventwali tal-Ordni. Il-festa ta' San Lawrenz bdiet tiġi ċċelebrata mill-Gran Prijur bi tliet quddisiet, bil-vġili u bl-ottava. Nhar il-festa kienet issir purċissjoni solenni bis-sehem ta’ ħafna kavallieri u, xi drabi, bil-parteċipazzjoni tal-Gran Mastru. Prominenti fost dawn kien hemm il-Gran Mastri Perellos u Hompesch li għażlu li jieħdu l-pussess ta’ din il-belt nhar San Lawrenz. Il-Knisja li hemm illum inbniet bejn il-1681 u l-1697 minn Lorenzo Gafà u saret Knisja Kolleġġjata fl-1820.
Kien hemm żmien meta l-festa ta’ San Lawrenz kienet tiġi ċċelebrata daqs l-Imnarja, tant li l-għarus kien jintrabat li wara t-tieġ jieħu lil martu għall-festa ta’ San Lawrenz. Kienet festa ta’ fuq il-baħar, b’ħafna dgħajjes jimlew id-daħliet bejn il-Birgu u l-Isla u l-Birgu u l-Kalkara. Kien hemm snin meta, minbarra fil-Birgu, kien ikun hemm il-logħob tan-nar fix-xatt tal-Kalkara wkoll. Minflok tiġrijiet taż-żwiemel, kif isir fl-Imnarja, fil-festa ta’ San Lawrenz kienu jsiru t-tiġrijiet tad-dgħajjes u jingħataw il-paljijiet lir-rebbieħa.
Fl-aħħar tal-Medjuevu ġewwa Għawdex kien hemm tliet knejjes dedikati għalih, waħda kienet ġewwa ċ-Cittadella, oħra lejn ta’ Għodlien u oħra lejn Ta' Ċangura li spiċċa biex sar ir-raħal ta’ San Lawrenz, villaġġ żgħir fil-punent t'Għawdex, imdawwar minn tliet għoljiet, ta’ Għammar, ta' Gelmus u Ta' Dbieġi.
Monasteru ta' Alcobaça
daqsminuri|Il-faċċata tal-Monasteru ta' Alcobaça. Il-Monasteru ta' Alcobaça (bil-Portugiż: Mosteiro de Alcobaça, Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça; pronunzja: [alkuˈβasɐ]) huwa kumpless monastiku Kattoliku li jinsab fir-raħal ta' Alcobaça, fil-Portugall ċentrali, xi 120 kilometru fit-Tramuntana ta' Liżbona. Il-monasteru ġie stabbilit fl-1153 mill-ewwel re Portugiż, Afonso Henriques, u żviluppa rabta sfiqa mal-monarkija Portugiża matul l-istorja ta' seba' sekli tiegħu.
Storja
Il-Monasteru ta' Alcobaça huwa wieħed mill-ewwel binjiet assoċjati mal-Ordni taċ-Ċisterċensi fil-Portugall. Ġie stabbilit fl-1153 bħala rigal mill-ewwel re Portugiż, Afonso I jew Afonso Henriques (1112–1185), lil Bernardu ta' Clairvaux, wara li r-re kkonkwista l-belt ta' Santarém mill-Għarab Iberiċi f'Marzu 1147. L-istabbiliment tal-monasteru kien parti minn strateġija ikbar tar-Re Afonso I biex jasserixxi l-awtorità tiegħu u jippromwovi l-kolonizzazzjoni tal-artijiet li kienu ġew ikkonkwistati mill-Għarab Iberiċi matul ir-Reconquista.
Il-Monasteru ta' Alcobaça ġie kklassifikat bħala Monument Nazzjonali Monastery was classified as a National Monument fl-1 ta' Jannar 1907 u ġie inkluż f'żona ta' protezzjoni speċjali fis-16 ta' Awwissu 1957.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Arti u arkitettura
Il-Monasteru ta' Alcobaça nbena bi stil Gotiku bikri u jirrappreżenta l-wasla ta' dan l-istil fil-Portugall. Il-knisja u binjiet prinċipali oħra nbnew mill-1178 sal-aħħar tas-seklu 13. Il-knisja ġiet ikkonsagrata fl-1252. Skont in-nozzjonijiet tal-Ordni taċ-Ċisterċensi, il-binjiet monastiċi oriġinali nbnew tul linji arkitettoniċi sfiqa, mingħajr l-ebda tiżjin għajr xi skulturi fil-kapitelli u statwa tal-Madonna.
Esterna
Il-faċċata prinċipali tal-monasteru fiha żewġ sezzjonijiet bi stil sempliċi, bil-knisja fin-nofs. Il-faċċata tal-knisja hija taħlita ta' stili: il-portal u r-rużun ta' fuqu kienu parti mill-knisja oriġinali, filwaqt li l-istatwi u ż-żewġ torrijiet tal-ġnub ġew miżjuda fil-bidu tas-seklu 18. Il-ħitan laterali tal-knisja fihom amberżuni u l-apsida fiha tmien dniefel li jirfdu l-piż tal-volta tal-apsida, li hija karatteristika tipika tal-arkitettura Gotika.
Interna
L-ewwel arkitett(i) tal-knisja, li x'aktarx oriġina(w) minn Franza, segwew id-disinn tal-Abbazija ta' Clairvaux (li issa fil-biċċa l-kbira ġġarrfet), li kienet ġiet stabbilita minn Bernardu ta' Clairvaux fl-1115. Il-knisja għandha għamla ta' salib Latin, bi ġnub bit-transett u tliet korsiji. Il-korsiji laterali tan-navata huma għoljin (20 metru) daqs dik ċentrali, li flimkien mal-wisa' relattivament dejqa tal-knisja (17-il metru) u t-tul kbir (106 metri) jagħtu impressjoni ta' monumentalità. Il-knisja tal-Monasteru ta' Alcobaça, wara 800 sena, għadha l-ikbar knisja Portugiża. L-enfasi vertikali osservata fil-binja hija karatteristika Gotika tipika.
Il-kolonni u l-ħitan ma għandhomx tiżjin, skont in-nozzjonijiet Ċisterċensi, u l-knisja minn ġewwa hija mdawla ferm minn ringieli ta' twieqi mal-ħitan u rużuni mal-faċċata prinċipali u t-transett. Il-kappella prinċipali, bħal dik ta' Clairvaux, hija mdawra b'gallerija (ambulatorju) u tinkludi sensiela ta' kappelli li jirradjaw minnha. Il-korsiji huma msaqqfa b'volti Gotiċi sempliċi.
Oqbra Rjali
Fit-transett tal-knisja hemm l-oqbra tar-Re Pedro I u tal-maħbuba tiegħu, Inês de Castro, li nqatlet fl-1355 skont l-ordni ta' missier Pedro, ir-Re Afonso IV. Wara li sar re, Pedro ordna li l-fdalijiet tal-maħbuba tiegħu jiġu ttrasferiti fil-qabar tagħha fil-knisja tal-Monasteru ta' Alcobaça, u skont leġġenda popolari, ordna li tiġi inkurunata bħala reġina tal-Portugall u ordna li l-membri tal-qorti tiegħu jagħtuha ġieħ billi jbusulha idha li kienet qed tiddekomponi.
Dawn iż-żewġ oqbra rjali fil-knisja tal-Monasteru ta' Alcobaça, li mhux magħruf min ħadimhom, huma fost l-aqwa xogħlijiet tal-iskultura Gotika fil-Portugall. L-oqbra huma mirfuda bl-iljuni, fil-każ tar-re, u bi ħlejqiet nofshom irġiel u nofshom annimali, fil-każ ta' Ines, u t-tnejn li huma fihom figuri mnaqqxa tad-deċeduti megħjuna minn grupp ta' anġli. Il-ġnub tal-qabar ta' Pedro huma mżejnin b'mod rikk b'riljievi li juru xeni mill-ħajja ta' San Bartilmew, kif ukoll xeni mill-ħajja ta' Pedro u ta' Ines. Il-qabar tagħha huwa mżejjen b'xeni mill-ħajja ta' Kristu, inkluż il-Kurċifissjoni u l-Aħħar Ġudizzju.
Kappella ta' San Bernardu
Din il-kappella, li tinsab fin-naħa tan-Nofsinhar tat-transett, għandha grupp ta' skulturi li juru l-"Mewt ta' San Bernardu", uħud mill-aqwa xogħlijiet imwettqa mill-patrijiet tal-Monasteru ta' Alcobaça fis-seklu 17. Fuq iż-żewġ naħat tal-kappella hemm l-oqbra tar-rejiet Afonso II u Afonso III.
Panteon Irjali
Min-naħa tal-lemin tat-transett, wieħed jasal fil-Panteon Irjali, sala li nbniet fl-aħħar tas-seklu 18 bi stil Neo-Gotiku, u dan jirrappreżenta l-iżjed arkitettura Neo-Gotika bikrija fil-Portugall.
Sagristija
Mill-ambulatorju wieħed jista' jasal fis-sagristija tal-knisja. Is-sagristija kienet inbniet bi stil Manwelin fil-bidu tas-seklu 16, iżda kellha terġa' tinbena wara t-terremot tal-1755. Il-kuritur li jagħti għas-sagristija, imsaqqaf b'volti mrikkbin Manwelini mill-isbaħ, u l-portal li jagħti għas-sagristija ħelsuha ħafif mit-terremot. Il-gwarniċ tal-portal huwa mżejjen bi friegħi veġetali f'xulxin bl-istemma tal-Portugall.
Dormitorju
Id-dormitorju huwa sala Gotika kbira fejn il-patrijiet kienu jorqdu taħt l-istess saqaf; il-patri superjuri biss seta' jkollu l-kamra privata tiegħu. Fis-seklu 16 l-ispazju kien maqsum f'ċelel individwali. Fis-snin 30 tas-seklu 20, il-ħitan taċ-ċelel twaqqgħu.
Refettorju
Ir-refettorju kien is-sala fejn il-patrijiet kienu jieklu kuljum. Waqt l-ikel, wieħed mill-patrijiet kien jaqra siltiet mill-Bibbja minn fuq pulptu, li f'Alcobaça huwa integrat f'wieħed mill-ħitan. L-aċċess għall-pulptu huwa permezz ta' gallerija bil-ħnejjiet u b'taraġ. Il-pulptu huwa waħda mill-iżjed strutturi arkitettoniċi armonjużi tal-monasteru. Bħad-dormitorju, ir-refettorju fih bosta pilastri li jisseparaw il-korsiji u huwa msaqqaf b'volti mrikkbin Gotiċi bikrin.
Kjostru tas-Silenzju
Il-kjostru tal-monasteru nbena u ġie sponsorjat matul ir-renju tar-Re Denis I. Huwa wieħed mill-ikbar kjostri Medjevali taċ-Ċisterċensi fl-Ewropa. Il-kolonni tiegħu huma mżejna b'kapitelli b'motivi bl-annimali u veġetali. Il-bennej kien l-arkitett Portugiż Domingo Domingues. Is-Sala tal-Funtana Gotika għandha vaska tal-ilma Rinaxximentali bikrija tassew eleganti fuq ġewwa, li hija mżejna b'motivi Rinaxximentali inkluż l-istemma tal-monasteru. It-tieni sular tal-kjostru, bi stil Manwelin kif joħroġ fid-dieher mill-kolonni tipiċi mmaljati flimkien, inbena fil-bidu tas-seklu 16.
Sala Kapitolari
Din is-sala, li fiha l-patrijiet kienu jinġabru biex jiddiskutu l-affarijiet ta' kuljum rigward il-monasteru, kienet l-iżjed sala importanti wara l-knisja. Il-patrijiet kienu jinġabru kuljum biex jisimgħu l-qari ta' kapitlu mir-Regoli ta' San Benedittu. Id-daħla għas-sala kapitolari hi permezz ta' portal bi stil Rumanesk b'żewġ twieqi simili fuq kull naħa. Is-sala issa hija mimlija statwi Barokki magħmula mill-patrijiet għall-kappella prinċipali tal-knisja.
Pietro Marino
Karriera
Fl-istaġun 2009-10 tas-Serie B hu kien mal-ewwel għażla ta' Reggina f'Diċembru 2009. Il-gowler magħżul għall-ewwel nofs tal-istaġun, Mario Cassano, kien fuq self ma' Piacenza Calcio, u dan is-self ntemm; iż-żewġ gowlers li kienu fuq il-karta fl-istaġun preċedenti 2008-09, kienu Andrea Campagnolo u Christian Puggioni li telqu t-tim fl-aħħar tal-istaġun.
Fit-18 ta' Awwissu 2013, huwa għamel id-debutt tiegħu fil-Premier League Malti ma' Valletta.
San Ġiljan (lokalità)
San Ġiljan hija belt fir-Reġjun Ċentrali ta’ Malta. Fl-2020, in-numru rreġistrat ta’ abitanti kien ta’ 13,792. Din il-belt tinsab tul il-kosta, fit-Tramuntana tal-belt kapitali tal-pajjiż, il-Belt Valletta. San Ġiljan huwa magħruf għal negozji orjentati lejn it-turiżmu, bħal lukandi, ristoranti u diskoteki li huma ċċentrati l-aktar f’żona magħrufa bħala Paceville. daqsminuri|Il-Knisja ta' San Giljan fil-Balluta
Festi u Tradizzjonijiet
Il-belt hija msemmija għall-qaddis patrun tagħha; San Ġiljan li hu magħruf bħala Giljan l-Ospetalier u Ġiljan tal-Foqra fejn hu wkoll l-Patrun tal-kaċċaturi. Qabel ir-riforma fil-Kalendarju tal-Qaddisin, il-festa ta San Ġiljan kienet tigi ċċelebrata fis-27 ta Jannar. Illum il-ġurnata tiġi ċċelebrata fit-12 ta’ Frar, għalkemm f’Malta tiġi ċċelebrata festa oħra, fl-ispirtu tal-ħafna festi tas-sajf madwar il-gżira, fl-aħħar Ħadd ta’ Awwissu.
Kompetizzjoni partikolari ħafna konnessa mal-festa tar-raħal hija magħrufa bħala il-Ġostra. Din it tradizzjoni kompetittiva tinvolvi li l-parteċipanti jitilgħu u jimxu kemm jista’ jkun tul arblu mimli xaħam imżerżaq li jiġi sospiż fuq il-baħar. Ir-rebbieħ huwa l-persuna li jaħtaf waħda mit-tliet bandieri mit-tarf ta' l-arblu. Kull bandiera tirrappreżenta premijiet diversi.
Tradizzjoni oħra marbuta mal-festa ta’ din il-lokalità hija l-Musketterija. Sa mill-1982, Kaċċaturi zammew it-tradizzjoni billi jisparaw kartocci vojta mimlija bil-trab iswed mil-bejt tal-knisja parrokkjali hekk kif l-istatwa tal-qaddis patrun toħroġ mill-knisja. Ħafna jgħidu li din it-tradizzjoni hija konformi ma' l-istorja tal-lokalità li kienet tkun isservi bhala post tal-kaċċa għall-Kavallieri ta’ Malta.
Żoni Mportanti
Il-belt hija maqsuma f’diversi zoni li huma Paceville, Ta’ Ġiorni, Tal-Għoqod u St. Andrews. Hemm ukoll zoni li jiehdu isimhom mill-bajjiet li ghandhom bhal Bajja ta’ San Ġorġ, il-Bajja ta’ Spinola, il-Bajja ta’ Balluta u l-Qaliet. San Ġiljan huwa mfittex hafna mit-turisti speċjalment matul ix-xhur tas-sajf. Huwa wkoll wkoll post poloari mal-Maltin.
Fl-2020 gew organizzati protesti minn abitanti tal-lokalita, il-Kunsill Lokali u l-Ngos biex jwaqqfu l-izvilupp ta' pont ghad-Dghajjes tat-turisti fil-Bajja ta’ Balluta. daqsminuri|It-Torri ta' Portomaso u il-Bajja ta' Spinola bil-Luzzi tas-Sajjieda It-Torri ta' Portomaso, huwa l-ghola bini ta’ Malta b’għoli ta’ 97.54 metru u jinsab f’San Ġiljan.
Knejjes
L-aktar evidenza bikrija tal-Knisja ta' San Giljan hija dokumentata fiż-żjara pastorali tal-Isqof Tommaso Gargallo fl-1601, li jgħid li nbniet fl-1580 u kienet iddedikata lil San Ġiljan. Fl-1736, meta Monsinjur Alpheran de Bussan reġa’ żar San Ġiljan, huwa nnota li l-lokalità kienet diġà magħrufa bħala Portus Sancti Juliani, jiġifieri wara l-qaddis patrun. Fl-1854, il-600 resident ta San Ġiljan appellaw lill-awtorità tal-knisja, sabiex issir parroċċa. Il-kapitolu f’Birkirkara pprotesta b’mod qawwi kontra din l-applikazzjoni u din ġiet miċħuda. L-applikazzjoni giet accettata fl-1891 u Dun Guzepp Scerri sar l-ewwel kappillan tal-parroċċa.
Il-knisja parrokkjali preżenti kienet iddisinjata mill-arkitett Malti Arturo Zammit u l-ewwel ġebla tqeghdet fl-1961. Il-Knisja ntużat għall-ewwel darba fl-1968 meta kienet għadha ma nbnietx kompletament. Il-Knisja laqgħet lill-Papa San Ġwann Pawlu II fl-ewwel żjara tiegħu f’Malta fis-27 ta’ Mejju, 1990.
Il-Kappella maghrufa bhala Millenium Chapel giet mfassla mill-perit Malti Richard England  u ġiet inawgurata fl-2000. Mal-kappella nsibu ġnien ta' meditazzjoni inawgurat f’Mejju 2018 bħala kenn għall-kontemplazzjoni u tranquilita fil-qalba taż-Żona ta ‘divertiment ta’ Paceville. Mibnija fuq l-inizjattiva u mmexxija minn Fr Hilary Tagliaferro, din il-knisja hija mmexxija mill-patrijiet Agostinjani permezz tal-Milenium Chapel Foundation. daqsminuri|Millenium Chapel f' Paceville
Il-Palazz ta' Spinola
Minħabba l-biża’ ta’ attakki mill-Musulmani, iż-żona Kostali tat-Tramuntana giet zviluppata wara l-1565. Il-bini tal-Palazz Spinola, fl-1688, jista' jitqies bħala l-ewwel l-pass fir-restawr ta’ San Ġiljan. Il-palazz, flimkien mal-ġonna tal-madwar inbnewt minn Fra Paola Raffaele Spinola għall-divertiment pubbliku kif iddikjarat fl-iskrizzjoni li wieħed isib fuq l-entratura. Il-palazz kien imkabbar fl-1733 permezz ta’ Fra Giovanni Battista Spinola, suċċessur taz-ziju tiegħu bħala rettur u Kuratur tal-Abbazia. Matul l-okkupazzjoni Franċiża ta’ Malta fl-1798, San Ġiljan kien l-ewwel belt f’Malta li ntrebah minn truppi Franċiżi. Fil-fatt kien Ġeneral Claude Henri Vaubois li mexxa l-forzi Franċiżi fis-bajja Spinola.
Il-Batterija ta' Spinola
Waħda minn -batteriji nbniet fid-daħla tal-Bajja ta' San Ġiljan u ssemmiet Spinola Battery. Din inbniet fi żmien il-Gvernatur Smyth fis-sena 1890. Kienet ġiet tiswa s-somma ta' 5000 lira. Il-Gvern Kolonjali Ingliz kien ħaseb biex din il-batterija tkun difiża minn erba' kanuni. Dawn kollha kienu jħarsu lejn il-baħar u bejniethom kellhom il-ħarsien tal-medda baħar faċċata tal-Bajja ta' San Ġiljan. Meta t-theddida t' invażjoni fuq Malta ma baqgħetx biss minn fuq il-baħar u saret iktar theddida mill-ajru, din il-batterija kienet modifikata biex inbidlet f'anti-aircraft battery. Din kienet waħda mir-raġunijiet li din il-batterija kienet attakkata ta' sikwit matul it-Tieni Gwerra Dinjija u għalhekk kienet ġarrbet ħsarat kbar. Meta l-iżvilupp fl-inħawi ta' San Ġiljan u Paceville beda jikber ġmielu, viċin tal-Batterija ta' Spinola kienet inbniet lukanda. Maż-żmien, din il-lukanda twaqqgħet biex minflokha nbena ċentru turistiku lussuż ħafna magħruf bħala Portomaso. Il-fdalijiet li kien fadal minn din il-batterija ġew inkorporati f' dan il-kumpless turistiku bħala attrazzjoni.
Bajjiet
daqsminuri|Spinola daqsminuri|Paceville
Kunsill Lokali
Il-Kunsill Lokali tal-present jikkonsisti minn:
Clayton Luke Mula (Vici-Sindku)
John Agius
Patricia Camilleri
Guido Dalli
Rita Dimech Portelli
Adrian Dominic Ellul
Sean Gauci
Martin John Sultan
Paul Spiteri (Segretarju Ezekuttiv)
Sport
It-tim tal-futbol li jassocja mieghu San Ġiljan hu Melita F.C. L-ghola unur li hadu fil-futbol Malti kienet r-rebħa tagħhom fuq il-ġirien tas-Sliema Wanderers fil-finali tat-Tazza Maltija fl-1939. F’dawn l-aħħar snin, Melita F.C ikkompetew ukoll fil-Premier League u llum jikkompetu fit-tieni divizzjoni tal-futbol Malti.
Waterpolo huwa l-isport li jigbed l-aktar nies lejn din il-belt. Neptunes WPSC, it-tim lokali ta’ Waterpolo ilu fil-quċċata tal-Waterpolo league Malti minn mindu twaqqaf fl-1929. Huma rebhu il-League tal-Waterpolo ghal 25 darba fost hafna titli ohra. Il-klabb igawdi faċilitajiet ta’ taħriġ mgħammra b'mod professjonali li jinsabu fuq quddiem tax-xtajta. Fil-qrib insibu wkoll lil San Giljan A.S.C, team iehor b'sahhtu tal-Waterpolo lokali li gawda minn rebhiet konsekuttivi ta’ titlu kif ukoll rebbieħa tal-kampjonat fl-2015.
Squash huwa wkoll sport komuni li jilagħbu f’San Ġiljan. daqsminuri|Neptunes Waterpolo club
Ara wkoll
Neptunes Waterpolo Club
San Giljan Waterpolo Club
Yıldıray Baştürk
Yıldıray Baştürk (twieled fl-24 ta' Diċembru 1978) huwa eks-plejer tal-futbol Tork, imwieled Ġermaniż.
Klabb
Iben ta' minatur, Baştürk beda l-karriera fid-dixxiplina tal-futbol ma' Sportfreunde Wanne-Eickel. Bħala żagħżugħ, Baştürk lagħab ma' Wattenscheid 09 waqt li d-debutt fl-ogħla diviżjoni Ġermaniża wasal mar-rivali tal-belt VfL Bochum, fejn magħhom lagħab fit-Tazza UEFA. Ma' Bayer Leverkusen, li kien ingħaqad magħhom fl-2001, gawda minn aktar suċċess. Baştürk u Leverkusen spiċċaw it-tieni fil-kampjonat Ġermaniż waqt li tilfu l-finali tat-Tazza Ġermaniża u l-finali tal-UEFA Champions League 2002.
F'Lulju tal-2004 hu ngħaqad ma' Hertha BSC fejn baqa' magħhom sal-2007 sakemm il-kuntratt tiegħu mal-klabb skada. Fit-28 ta' Mejju, 2007, Baştürk issieħeb maċ-ċampjins Ġermaniżi ta' VfB Stuttgart.
Nhar is-27 ta' Lulju, 2010, ġie mħabbar li Baştürk qabel li jingħaqad mat-tim ta' Blackburn Rovers mingħand Stuttgart f'kuntratt sa tmiem l-istaġun, wara li l-kuntratt tiegħu ma' Stuttgart ġie mħassar. Baştürk iddebutta mill-ewwel minuta fil-konfront kontra Wolverhampton Wanderers tal-24 ta' April, 2010. Madanakollu, din kellha tkun l-ewwel u l-aħħar dehra tiegħu mal-klabb hekk kif fl-aħħar tal-istaġun, hekk kif il-kuntratt tiegħu kien skada, hu ma ġiex offrut estensjoni tal-kuntratt mar-Rovers.
Internazzjonali
Hu ddebutta mat-tim nazzjonali fl-1998, fejn kien parti mill-iskwadra Torka li spiċċat it-tielet fit-Tazza tad-Dinja 2002. Wara li tħalla barra mil-lista ta' 23 plejer għall-Kampjonati Ewropej 2008, hu stqarr li ma kienx se jilgħab aktar mat-tim nazzjonali sakemm jibqa' kowċ Fatih Terim.
Wayne Shorter
Wayne Shorter (25 ta' Awwissu, 1933 - 2 ta' Marzu, 2023) kien sassofonist Amerikan u kompożitur tal-jazz. Shorter sar magħruf lejn tmiem is-snin 50 bħala membru ta', u eventwalment kompożitur primarju għal, Art Blakey's Jazz Messengers. Fis-sittinijiet, ingħaqad mat-Tieni Gran Quintet ta' Miles Davis, u mbagħad kien ko-fundatur tal-band jazz fusion Weather Report. Huwa rreġistra aktar minn 20 album bħala bandleader.
Diversi kompożizzjonijiet ta' Shorter saru standards tal-jazz, u l-mużika tiegħu kisbet rikonoxximent dinji, kif ukoll tifħir sew mill-kritiċi kif ukoll mill-pubbliku. Fost l-aktar siltiet magħrufa tiegħu hemm Footprints. Shorter rebaħ 12-il Grammy Award. Huwa magħruf l-aktar għall-ħakma tiegħu tas-sassofonu sopran speċjalement meta qaleb għal dan kważi kompletament mit-tenur lejn tmiem is-snin sittin. Kien f'dak l-istess żmien li beda renju estiż fl-1970 bħala r-rebbieħ tal-istħarriġ annwali ta' DownBeat fuq dak l-istrument, u rebaħ l-poll tal-kritiċi għal 10 snin konsekuttivi u tal-qarrejja għal 18-il sena. Il-kritiku tal-mużika tan-New York Times Ben Ratliff iddeskriva lil Shorter fl-2008 bħala "probabbilment l-akbar kompożitur ħaj għall-gruppi żgħar tal-jazz u konkorrent għall-akbar improvizzatur ħaj." Fl-2017 ingħata l-Premju tal-Mużika Polar.
Belt tal-Messiku
Il-Belt tal-Messiku (bl-Ispanjol: Ciudad de México) hija l-belt kapitali tal-Messiku. Hija waħda mill-entitajiet federali li, flimkien ma' wieħed u tletin stat, jiffurmaw il-pajjiż. Bl-istess mod, hija l-kwartieri ġenerali tal-Poteri tal-Unjoni. Hija maqsuma f'sittax-il demarkazzjoni territorjali.
Tinsab fil-Wied tal-Messiku fir-reġjun ċentrali tan-Nofsinhar tal-pajjiż. Tmiss lejn it-Tramuntana, il-Punent u l-Lvant mal-Istat tal-Messiku u fin-Nofsinhar ma' Morelos. B'1,495 km² tirrappreżenta 0.1 % tat-territorju nazzjonali, u hija l-iżgħar entità fil-pajjiż.
Il-popolazzjoni tagħha hija 99 % urbana u fl-2020 il-popolazzjoni kienet irreġistrata li kienet tlaħħaq id-9,209,944 abitant, jiġifieri 7.3 % tat-total tal-pajjiż, u b'hekk hija t-tieni l-aktar entità federali popolata wara l-Istat tal-Messiku. Madankollu, jekk iż-żona metropolitana kollha tal-Wied tal-Messiku titqies bħala l-akbar belt tagħha, għandha total ta' 21,804,515 abitant, jiġifieri hija l-akbar agglomerazzjoni urbana fid-dinja li titkellem bl-Ispanjol u fl-Amerka ta' Fuq, u t-tmien l-akbar agglomerazzjoni popolata fid-dinja. Fl-2019, l-indiċi tal-iżvilupp uman tal-belt kien 0.837 (klassifikat għoli ħafna), jiġifieri l-ewwel entità fil-pajjiż.