cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi
Storja
Fil-bidu tal-Gwerra tal-Indipendenza ta' Tmenin Sena kontra Spanja, l-Olandiżi rrealizzaw li billi jimlew l-artijiet il-baxxi bl-ilma setgħu jiffurmaw difiża eċċellenti kontra t-truppi tal-għadu. Dan ħareġ fid-dieher, pereżempju, matul l-Assedju ta' Leiden fl-1574. Fl-aħħar nofs tal-gwerra, meta l-provinċja tal-Olanda kienet ġiet meħlusa mit-truppi Spanjoli, Maurice ta' Nassau ppjana li jiddifendiha b'linja ta' artijiet mgħerrqa, protetti b'fortizzi miz-Zuiderzee (illum Ijsselmeer) sax-xmara Waal. daqsminuri|Mappa tal-Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Antika
Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Antika
Fl-1629, il-Prinċep Frederick Henry beda jwettaq il-pjan. Ġew kostruwiti swieqi fid-digi kif ukoll fortijiet, u nħolqu rħula ffortifikati f'punti strateġiċi tul il-linja tal-ima b'kanuni jħarsu speċjalment lejn id-digi. Il-linja tal-ilma fiż-żoni mimlija bl-ilma kienet tinżamm b'attenzjoni kbira sa livell fond biżżejjed biex l-għadu ma setax javvanza faċilment bil-mixi u fl-istess ħin baxx biżżejjed biex l-għadu ma setax juża xi dgħajjes biex javvanza. L-unika opri tal-ilma li setgħu jintużaw kienu l-barkuni b'qiegħ ċatt li kienu jintużaw mid-difensuri Olandiżi biex iġorru l-kanuni u l-armi). Taħt il-livell tal-ilma kien ikun hemm ostakli addizzjonali bħal gandotti, ħniedaq u trous de loup (u ferm iktar 'il quddiem, saħansitra fildiferru tal-ingiegeż u mini splussivi tal-art). Is-siġar tul il-ħniedaq li kienu jiffurmaw l-uniċi toroq tul il-linja tal-ilma setgħu jinbidlu f'abatis (ostaklu biz-zkuk tas-siġar imwaqqgħin) fi żminijiet ta' gwerra. Fix-xitwa, il-livell tal-ilma seta' jiġi mmanipulat biex jiddgħajjef is-silġ f'wiċċ l-ilma, filwaqt li s-silġ stess, meta kien jitkisser, seta' jintuża biex jiġu ffurmati ostakli oħra li kienu jesponu t-truppi tal-għadu u d-difensuri Olandiżi kien ikollhom iktar żmien biex jisparawlhom.
Qattus
thumb|150px|right thumb|150px| Il-Qtates jiġu mill-istess familja tal-iljuni u t-tigri. Iżjed minn 4,000 sena ilu, fl-Eġittu tal-Qedem, il-qtates kienu jitqiesu allat. In-nies kienu jiġu kkastigati jekk jagħmlu xi att ħażin fuq xi qattus. Meta qattus kien imut, kien jiġi rrumblat fi-ħwawar u biċċa drapp speċjali, b'hekk jiġu forma ta' mumja u jagħmlulhom funeral pubbliku. Madwar 100 sena ilu f'post fl-Eġittu nstabu madwar 300,000 mumja tal-qtates. Il-qtates li nżommu illum f'darna huma dixxendenti minn dawk il-qtates allat.
Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi
Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Antika
Il-Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Antika wriet kemm kienet utli inqas minn erbgħin sera wara l-kostruzzjoni tagħha, matul il-Gwerra bejn il-Franċiżi u l-Olandiżi (jew it-Tielet Gwerra bejn l-Ingliżi u l-Olandiżi) fl-1672, meta waqqfet lill-armati ta' Lwiġi XIV milli jaħkmu l-provinċja tal-Olanda, għalkemm f'xi waqtiet l-iffriżar tal-linja tal-ilma kważi għamilha inutli. Fl-1794 u fl-1795, l-armati rivoluzzjonarji Franċiżi għelbu l-ostaklu tal-Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Antika minħabba maltempata kbira bil-ġlata li kienet iffriżat il-partijiet bl-ilma u ġabithom solidi.
Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Ġdida
Wara l-aħħar telfa ta' Napuljun fl-1815 fil-Battalja ta' Waterloo, ġie ffurmat ir-Renju Unit tan-Netherlands. Ftit wara, ir-Re William I ddeċieda li jimmodernizza l-Linja tal-Ilma. B'hekk il-Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Ġdida ġiet parzjalment estiża lejn il-Lvant ta' Utrecht.
Qattus
Xi ħaga interessanti fuq il-qtates hija li meta l-bniedem joqgħod imellishom jew ifissidhom, il-bniedem ikollu inqas ċans li jaqbdu attakk tal-qalb.
Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi
Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Ġdida
Fil-100 sena ta' wara, il-linja tal-ilma difensiva Olandiża prinċipali kienet proprju l-Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Ġdida. Din ġiet estiża u mmodernizzata iktar fis-seklu 19, b'fortijiet li fihom torrijiet tondi għall-kanuni u għall-armi tan-nar qishom torrijiet tat-tip Martello. Il-linja tal-ilma ġiet immobilizzata iżda qatt ma ġiet attakata matul il-Gwerra bejn il-Franza u Prussja fl-1870 u fl-Ewwel Gwerra Dinjija.
Meta faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinjija, il-biċċa l-kbira tal-fortifikazzjonijiet tal-ħamrija u tal-brikks fil-linja tal-ilma kienu vulnerabbli wisq għall-attakki bl-artillerija moderna u bil-bombi biex jifilħu assedju fuq żmien twil. Sabiex ikunu ta' għajnuna fid-difiża, ġew miżjuda għadd kbir ta' xelters u torrijiet tal-għassa. Madankollu, l-Olandiżi ddeċidew li jużaw linja tal-ilma difensiva prinċipali iktar lejn il-Lvant, magħrufa bħala l-Linja tal-Ilma Difensiva ta' Grebbe, u taw rwol sekondarju lil-Linja tal-Ilma Difensiva l-Ġdida.
Meta l-Linja tal-Ilma Difensiva ta' Grebbe falliet fit-13 ta' Mejju, l-armata tal-art ġiet irtirata lejn il-Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Ġdida. Madankollu, it-tattiki moderni setgħu faċilment jevitaw u jgħelbu l-linji tal-ilma difensivi fissi, kif ġara tul il-Linja Franċiża ta' Maginot. Filwaqt li l-armata Olandiża kienet qed tiġġieled battalja fissa fil-Linja tal-Ilma Difensiva ta' Grebbe, it-truppi tal-ajru Ġermaniżi qabdu l-approċċi tan-Nofsinhar fil-qalba tal-"Fortizza tal-Olanda" fuq sieq waħda u ħatfu l-punti kruċjali li kienu l-pontijiet ta' Moerdijk, Dordrecht u Rotterdam. Meta r-reżistenza ma waqfitx, il-Ġermaniżi obbligaw lill-Olandiżi jarrendu wara li bumbardamenti mill-ajru fuq Rotterdam u wara li hedduhom li kienu se jagħmlu l-istess ħaġa fuq Utrecht u fuq Amsterdam.
Preżent
Fl-2010, wieħed mill-fortijiet fuq il-Linja tal-Bunker 599, infetaħ bħala opra tal-arti aċċessibbli għall-pubbliku. Il-bunker ġie maqtugħ min-nofs, b'mogħdija tgħaddi minn ġo fih biex b'hekk il-pubbliku seta' jimxi minn ġo fih u jara kif ikun bunker minn ġewwa.
Sit ta' Wirt Dinji
Minħabba n-natura unika tal-Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi, il-gvern Olandiż ikkunsidra li jinnomina l-linji tal-ilma difensivi kollha bħala estensjoni tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO tal-Linja Difensiva ta' Amsterdam li kienet ilha fil-lista mill-1996. L-estensjoni ntlaqgħet fis-26 ta' Lulju 2021.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Fortijiet u rħula ffortifikati tul il-Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi
Sabiex jagħmlu tajjeb għad-dgħufijiet fil-linja tal-ilma difensiva l-antika, inbnew serje ta' fortijiet u rħula ffortifikati.
L-ordni ta' wħud mill-fortijiet tul il-Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi mit-Tramuntana għan-Nofsinhar. daqsminuri|Mappa tal-Linja tal-Ilma Difensiva Olandiża l-Ġdida Il-fortijiet li nbnew espliċitament biex jiddefendu xi raħal jissemmew flimkien mar-raħal rilevanti f'parentesi.
Oċean Indjan
daqsminuri|Oċean Indjan L-iżgħar mill-ikbar tliet oċeani tad-Dinja, l-Oċean Indjan qiegħed fl-Emisfera tan-Nofsinhar u jmiss fil-Punent ta' l-Afrika, fit-Tramuntana ma' l-Asja, fil-Lvant ma' l-Awstralja u l-gżejjer Awstraljani, u fin-Nofsinhar mill-Antartika.
Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Davis
Il-fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Davis jew fenek robust, li hu magħruf xjentifikament bħala Sylvilagus robustus huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu). Dan id-denb qotni huwa nattiv tal-kontinent tal-Amerika ta' Fuq, endemiku tal-Istati Uniti.
Dan id-denb qotni huwa simili ħafna tal-fenek ta' denbu qotni tal-Lvant (Sylvilagus floridanus) u diffiċli ħafna biex jingħarfu minn xulxin. Il-fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Davis żmien ilu kien meqjus bħala sottospeċi tal-fenek ta' denbu qotni tal-Lvant.
Sylvilagus floridanus robustus huwa sinonimu jew l-istess bħal u jirreferi għal Sylvilagus robustus ta' Bailey (1905).
Klassifikazzjoni
Dan il-fenek huwa wieħed minn disa' speċi ta' dnieb qotna, li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru Sylvilagus u m'hemmx sottospeċi rikonoxxuti.
Unjoni Ewropea
daqsminuri|Bandiera tal-Ewropa L-Unjoni Ewropea (abbrevjata bħala UE) hija unjoni politika u ekonomika ta' 27 stat membru li jinsabu prinċipalment fl-Ewropa. L-UE ġiet stabbilita taħt l-isem attwali permezz tat-Trattat ta' Maastricht tas-7 ta' Frar 1992 (li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Novembru 1993), liema stati aderenti ġew miżjuda wara t-triq twila tal-Komunitajiet Ewropej li kienu jeżistu qabel.
L-organi prinċipali tal-UE jinvolvu lill-Kunsill (denominazzjoni li ħadet post dik tal-Kunsill tal-Ministri mid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta' Maastricht), il-Kummissjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Parlament, il-Kunsill Ewropew u l-Bank Ċentrali Ewropew. Il-membri tal-Parlament Ewropew huma eletti kull ħames snin miċ-ċittadini Ewropej. Il-belt kapitali de facto tal-UE hija Brussell.
L-UE żviluppat suq komuni permezz ta' sistema standardizzata ta' liġijiet li japplikaw fl-istati membri kollha. Fi ħdan iż-Żona Schengen (li tinkludi 22 stat tal-UE u 4 stati non-UE) kontrolli fuq il-passaport ġew aboliti. Il-politiki tal-UE jassiguraw il-moviment ħieles ta' nies, merkanzija, servizzi u kapital, jiddekretaw leġiżlazzjoni fil-ġustizzja u l-affarijiet interni, u jżommu politiki komuni għall-kummerċ, l-agrikoltura, is-sajd u l-iżvilupp reġjonali.
Status
Fil-preżent, l-Unjoni Ewropea hija l-aktar organizzazzjoni reġjonali potenti. F'ċerti postijiet fejn l-istati membri ttrasferew ammont ta' sovranità lill-Unjoni, l-UE tidher tixbah iktar lil xi federazzjoni jew kofederazzjoni. Iżda l-istati membri jibqgħu jikkontrollaw it-trattati, jiġifieri l-Unjoni m'għandhiex is-setgħa li tieħu l-poter minn fuq il-pajjiżi mingħajr il-kunsens tagħhom. Dan apparti l-fatt li l-pajjiżi membri jibqgħu jħaddnu l-politika tagħhom f'dawk l-oqsma ta' importanza nazzjonali, bħal relazzjonijiet barranin u d-difiża.
Din l-istruttura unika, probabbilment iġġiegħlek tħares lejn l-Unjoni Ewropea iktar bħala entità sui generis.
L-istat attwali u futur tal-UE huwa s-suġġett ta' ħafna battibekki politiċi fost il-pajjiżi membri.
Bażi ġuridika
Il-bażi ġuridika tal-Unjoni Ewropea hija sekwenza ta' trattati bejn il-pajjiżi membri. Dawn ġew emendati ħafna drabi tul is-snin, b'kull trattat ġdid jemenda u jissupplimenta dak ta' qablu. L-ewwel trattat li seħħ kien it-Trattat ta' Pariġi tal-1951 li stabbilixxa l-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar (European Coal and Steel Community; ECSC) bejn grupp oriġinali ta' sitt pajjiżi Ewropej li kienu jinkludu lil Franza, il-Belġju, il-Pajjiżi Baxxi, il-Lussemburgu, l-Italja, u r-Repubblika Federali tal-Ġermanja.
Minn dak iż-żmien 'l hawn, dan it-trattat skada u l-funzjonijiet tiegħu ġew meħuda minn trattati oħra li ġew warajh. Minn naħa l-oħra, it-Trattat ta' Ruma tal-1957 għadu jgħodd sal-lum, avolja ġie emendat, partikolarment bit-Trattat ta' Maastricht tal-1992, li stabbilixxa l-Unjoni Ewropea taħt dan l-isem. It-Trattat ta' Ruma kien essenzjali biex tiġi stabbilità l-Komunità Ekonomika Ewropea (European Economic Community; EEC) kif ukoll l-Komunità tal-Enerġija Atomika Ewropea (European Atomic Energy Community; EAEC jew Euratom). Il-ħolqien ta' suq komuni kellu jkun wieħed mill-għanijiet ewlenija tal-unifikazzjoni tal-Ewropa għal ħafna żmien. L-aħħar modifiki li saru fuq it-Trattat ta' Ruma ġew miftiehma bħala parti mit-Trattat tal-Adeżjoni ta' 10 Stati Membri ġodda, li ġie implimentat fl-1 ta' Mejju, 2004.
F'każ li t-trattat tal-kostituzzjoni ma jiġix ratifikat mill-membri kollha tal-UE, ikun hemm bżonn li jerġgħu jinfetħu n-negozjati fuqu. Ħafna politiċi u uffiċjali jaqblu li l-istrutturi prekostituzzjonali huma ineffiċjenti għal Unjoni ta' 27 Stat Membru li qiegħda dejjem tikber maż-żmien. Politiċi f'ċerti pajjiżi membri (partikolarment fi Franza), issuġġerew li jekk ikun hemm biss ftit pajjiżi li ma jirratifikawx it-trattat, il-bqija tal-Unjoni għandha tinjorahom u timxi mingħajrhom. Dan l-aġir pjuttost kontroversjali jista' possibbilment joħloq unjoni oħra iktar Avant Garde ta' pajjiżi li impenjaw ruħhom għal dan it-trattat, ġewwa l-unjoni preżenti.
Ara wkoll:
Istituzzjonijiet tal-UE
L-UE m'għandha l-ebda kapitali uffiċjali u l-istituzzjonijiet tagħha huma mifruxa f'ħafna bliet:
Aġenziji tal-UE
L-UE għandha numru ta' agenziji speċializzati u deċentralizzati b'mandat sabiex ikunu ta' għajnuna għall-Istati Membri tal-UE:
Aġenziji tal-Politika Komuni tal-Affarijiet Barranin u s-Sigurtà (CFSP):
Aġenziji komunitarji
Aġenziji tal-pulizija u l-kooperazzjoni ġudizzjarja fi kwistjonijiet kriminali
Aġenti Eżekuttivi
Aġenziji u entitajiet tal-EURATOM
Stati Membri u Tkabbir Suċċessiv
'Artikli prinċipali: Pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea, Tkabbir tal-Unjoni Ewropea, Pajjiżi ġirien li jdawru l-Unjoni Ewropea, Il-kriterji tal-isħubija''.
Sa mill-1 ta' Mejju, 2004, l-Unjoni Ewropea tikkonsisti f'25 pajjiż membru. L-erja totali ta' dawn il-25 pajjiż (2004) hija 3,892,685 km². Kieku kienet pajjiż, l-UE kienet tkun is-seba' l-akbar pajjiż fid-dinja mid-daqs. In-numru ta' ċittadini tal-UE (kull ċittadin ta' pajjiż membru tal-UE, skont it-termini stipulati fit-Trattat ta' Maastricht) fil-25 stat, jammonta, bejn wieħed u ieħor, 453 million (Marzu 2004). Din il-figura hija it-tielet l-akbar fid-dinja wara ċ-Ċina u l-Indja.
lemin|500px|daqsminuri|Mappa tat-27 pajjiż membru tal-UE, ammissjonijiet tal-2013 u pajjiżi kandidati
Fl-1952/1958 is-sitt pajjiżi fundaturi tal-UE kienu: il-Belġju, Franza, il-Ġermanja tal-Punent, l-Italja, il-Lussemburgu u l-Pajjiżi l-Baxxi. Minn dakinhar, 19-il pajjiż ieħor ingħaqdu mal-UE fi tkabbir sussegwenti:
Noti:
Membri futuri tal-UE
Bħalissa hemm tliet stati li jissejħu kandidati, dawn huma s-Serbja, it-Turkija (ma' dawn l-istati, in-negozjati għadhom għaddejjin) u l-ex Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja. Il-pajjiżi li applikaw biex isiru membri tal-Unjoni huma l-Albanija, l-Islanda u l-Montenegro. Iktar informazzjoni fuq tkabbir futur jista' jinsab fl-artiklu Tkabbir tal-Unjoni Ewropea.
Status ta' Territorji extra-Ewropej
Ċerti postijiet għandhom konnessjonijiet jew assoċjazzjonijiet mal-istati membri tal-UE minħabba l-passat kolonjali tagħhom, rabtiet kulturali jew ġeografiċi. Għar-relazzjoni tal-UE ma' Groenlandja, l-Isle of Man, l-Ażores u Madejra, fost oħrajn, ara l-artiklu dwar Territorji ta' stati membri speċjali u r-relazzjoni tagħhom mal-UE.
Struttura
Il-liġijiet tal-Unjoni Ewropea jinkludu numbru kbir ta' strutturi legali u istituzzjonali li huma sovvrapposti fuq xulxin. Dan huwa r-riżultat tal-ħafna trattati internazzjonali suċċessivi li seħħew maż-żmien. Fi żminijiet riċenti, saru ħafna sforzi konsiderevoli biex jiġu konsolidati u simplifikati dawn it-trattati, li fl-aħħar mill-aħħar wasslu għall-abbozz tat-Trattat li jistabbilixxi Kostituzzjoni Ewropea. Jekk dan it-trattat propost jiġi adottat, dan jispiċċa biex jieħu post it-trattati l-oħra li attwalment jiffurmaw il-kostituzzjoni tal-UE.
Sħubija
Storikament l-Unjoni Ewropea żviluppat l-attivitajiet ta’ politika reġjonali tagħha u ddistribwit il-fondi tal-politika ta’ koeżjoni permezz ta’ proċess ta’ sħubija, li jinkludi kontribuzzjoni sinifikanti mill-Istati Membri.
Il-ħidma tas-sħubija tkopri l-proċess ta’ programmazzjoni sħiħ, mill-istadju preparatorju, matul l-implimentazzjoni sal-valutazzjoni tar-riżultati. Dan l-approċċ għandu jwassal għal riżultati aħjar tal-programm u jiżgura li l-flus mill-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE) jintnefqu b'mod effiċjenti.
Fil-perjodu ta’ programmazzjoni tal-2014-20, il-prinċipju ta’ sħubija ġie msaħħaħ aktar, u jinkludi mhux biss lill-Istati Membri, iżda anke lill-partijiet interessati bħat-trade unions, l-impjegaturi, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs), u korpi oħrajn li jippromwovu, pereżempju, l-inklużjoni soċjali, l-ugwaljanza bejn is-sessi, u n-nondiskriminazzjoni. Il-Kummissjoni fasslet Kodiċi ta’ Kondotta Ewropew dwar is-Sħubija li l-Istati Membri jridu jikkonformaw miegħu fit-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-programmi operazzjonali tagħhom. Barra minn hekk, kull Stat Membru adotta Ftehim ta’ Sħubija mal-Kummissjoni Ewropea li jistabbilixxi kif l-awtoritajiet nazzjonali jippjanaw li jużaw u jiddistribwixxu l-finanzjament mill-FSIE fil-perjodu ta’ programmazzjoni tal-2014-20.
Baġit
L-Istati Membri tal-UE jikkontribwixxu għal baġit tal-UE komuni sabiex jilħqu objettivi komuni. L-Istati Membri jikkontribwixxu direttament fuq il-bażi tad-dħul nazzjonali gross (DNG) tagħhom. Id-dazji doganali u r-riċevuti tal-VAT jipprovdu dħul addizzjonali. Il-limitu massimu tal-baġit fil-preżent huwa stabbilit għal 1,23 % tal-UE DNG.
F’termini tal-proċedura tal-baġit, il-Kummissjoni Ewropea tipproponi abbozz ta’ baġit li jirrifletti l-objettivi prinċipali tal-politika tal-UE bħat-tkabbir u l-impjiegi, ir-riċerka, it-tibdil fil-klima u l-enerġija. L-Istati Membri mbagħad jidħlu f’negozjati mal-Parlament Ewropew sabiex jemendaw l-abbozz u jadottaw il-baġit. Il-Kummissjoni hija responsabbli wkoll biex tiżgura li l-baġit tal-UE jintnefaq skont ir-'Regolament Finanzjarju tal-UE.
Golf
Golf jista' jirreferi għal:
Fenek ta' denbu qotni tal-Ingilterra l-Ġdida
Il-Fenek ta' denbu qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida jew Denb qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida, li hu magħruf xjentifikament bħala Sylvilagus transitionalis huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu). Dan id-denb qotni huwa nattiv tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, endemiku tal-iStati Uniti.
Riproduzzjoni
Il-Fenek ta' denbu qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida jirriproduċi sa 3 botna żrameġ fis-sena bejn April u Awissu, u kull boton jista jkun magħmul minn 3 sa 8 żrameġ kull darba li jitwieldu wara ġestazzjoni jew tqala ta' madwar 28 ġurnata. Dawn jitwieldu mingħajr pil, ogħmja u totalment dipendenti ġewwa bejta taħt l-art preparata mill-omm minn ftit qabel u jiġu misqijja l-ħalib minn 4 pari "mammae" għal mhux aktar minn 4 ġimgħat.
Distribuzzjoni
Il-Fenek ta' denbu qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida huwa speċi ta' denb qotni li għandha distribuzzjoni mal-biċċa l-kbira tal-Lvant tal-kontinent ta' l-Amerika ta' fuq, f' forma ta' mosajk, mix-Xlokk ta' l-Ingilterra l-Ġdida ("New England"), minn Nofs in-nhar ta' Maine lejn in-Nofs in-nhar matul il-muntanji ta' Appalach għax-Xlokk ta' Alabama.
Klassifikazzjoni
Dan il-fenek huwa 1 minn 9 speċi ta' dnieb qotnin, li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru Sylvilagus u m' hemmx sottospeċi rikonoxxuti.
Oċean Paċifiku
197px|lemin L-Oċean Paċifiku, huwa medda ta' ilma li tkopri iktar minn terz ta' wiċċ id-Dinja, u huwa l-ikbar u l-ifnad oċean. Dan l-oċean għandu lejn il-punent tiegħu, l-Asja u l-Awstralasja, l-Ameriki lejn il-lvant, l-Oċean tan-Nofsinhar lejn in-nofsinhar, u l-Oċean Arktiku lejn it-tramuntana. L-Oċean Paċifiku jmiss l-Oċean Atlantiku fuq linja immaġinarja mpinġija minn Cape Horn, fiċ-Ċili/Arġentina, li tibqa' nieżla 'l isfel lejn l-Antarktika, u jmiss l-Oċean Indjan fuq linja immaġinarja mpinġija mit-Tażmanja fl-Awstralja, li tibqa' nieżla 'l isfel sal-Antarktika.
Ħafna drabi, l-Oċean Paċifiku jiġi maqsum fil-Paċifiku ta' Fuq u l-Paċifiku ta' Isfel, skond jekk jinsabx 'il fuq jew 'l isfel mill-Ekwatur, rispettivament. L-isem Paċifiku ngħata mill-baħħar Portugiż Ferdinand Magellan fl-1520 u jfisser l-istess bħall-aġġettiv.
Fenek ta' denbu qotni ta' Dice
Il-fenek ta' denbu qotni ta' Dice jew id-Denb qotni ta' Dice (Sylvilagus dicei) huwa mammiferu plaċentat membru tal-familja Leporidae, fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu). Dan huwa nattiv tal-Amerika Ċentrali.
Distribuzzjoni
Il-fenek ta' denbu qotni ta' Dice huwa speċi ta' denb qotni b'distribuzzjoni fl-Amerika ċentrali, b'firxa f'elevazzjoni għolja fil-Kosta Rika u fil-Punent tal-Panama.
Klassifikazzjoni
Dan il-fenek huwa wieħed minn sitt speċi ta' dnieb qotnin, li qegħdin ikklassifikati fis-sottoġeneru Tapeti. Din l-ispeċi m'għandha l-ebda sottospeċi rikonoxxuta.
Preistorja
thumb|250px|right|It-tempji tal-Imnajdra.
Preistorja (Latin pr𝙚̄ = qabel u Grieg στορία = storja) huwa terminu użat biex jiddeskrivi dak iż-żmien qabel ma l-bniedem tgħallem jikteb u għaldaqstant huwa dak iż-żmien qabel l-istorja miktuba. Kien Paul Tournal li oriġinarjament ħareġ bit-terminu Pré-historique sabiex ikun jista' jiddeskrivi l-iskoperti tiegħu fl-għerien fin-nofsinhar ta' Franza. Bdiet tiġi użata fil-Lingwa Franċiża għall-ħabta tal-1830 sabiex tiddeskrivi dak iż-żmien qabel il-kelma bdiet tiġi miktuba, u ġiet introdotta fil-Lingwa Ingliża minn Daniel Wilson fl-1851.
Il-preistorja Ewropea u dik tal-Mediterran kif ukoll tal-Asja Minuri, kif ukoll reġjuni oħra, tinqasam f'diversi partijiet ta' żminijiet, fosthom, dik Paleolitika, jiġifieri, żmien il-ħaġar l-antik, il-Mesolitiku, żmien il-Ħaġar tan-nofs u n-Neolitiku, jiġifieri, żmien il-Ħaġar l-aktar riċenti. Dan l-aħħar żmien jirreferi wkoll għal dak iż-żmien li l-bniedem beda jaħdem l-art u jipproduċi l-prodotti agrikoli. Dan kien iż-żmien li l-bniedem bidel xogħlu minn dak ta' kaċċatur u ġabbar tal-ħxejjex, żerriegħa u frott, għal wieħed li beda jikkoltiva bosta minn dawn il-veġetali.
Fuq in-nies li għexu f'dawn iż-żmienijiet nafuh mill-iskavi f'bosta reġġjuni ffejn l-arkeoloġi setgħu jinterpretaw is-sejbiet tagħhom b'mod li bnew fehmithom dwar minn setgħu kienu dawn in-nies. Id-datazzjonijiet tal-kulturi differenti isir b'mod xjentifiku ibbażat fuq testijiet ta' oġġetti organiċi li ntużaw f'dawniż-żminijiet, kif ukoll metodi oħra xjentifiċi fil-laboratorji. Ma ' dawn jidħlu l-istudju antropoloġiku fejn l-istudjuż speċjalizzat f'dan is-suġġett jipotesizza minn fuq kulturi primittivi li għadhom jgħixu f'ħajja pri-industrijali u jappikahom għal kultura preistorika li jkun qiegħed jistudja. Wara żmien in-Neolitiku, hemm Żmien ir-Ram, u Żmien il-Bronż. Sa dan iż-żmien u jista' jkun anki sa żmien wara, kultura preistorja tkun għadha ħajja fl-istess żmien  waqt li kulturi oħra jkunu qed jipprattikaw il-kitba, u għaldaqstant, ikunu klassifikati bħala ċivilta' litterata.
Hemm ukoll il-Protostorja, dak il-perijodu fejn ċivilta' partikulari tkun qed tipprattika kitba u għaldaqstant komunikazzjoni ta' ċertu stil li mhuwiex kitba letterarja. Eżempju ta' dan huma l-kulturi Eġizzji tal-Meżopotamja. F'tal-ewwel intużaw il-jeriglifiċi, disinji ta' kull tip li bejniethom wieħed ikun jista' jaqra messaġġ, jew storja. Imbagħad għandek il-kitba primittiva bħal ma' hi dik Hittita, fil-Meżopotamja li hi magħmlu minn kuneiform li setgħu intużaw anki għal skopijiet ta' dokumentazzjoni ta' kummerċ.
Il-kitba Feniċja magħmula minn konsonanti ġabet il-preistorja tal-Mediterran fi tmiemha għaliex issa d-dokumenti li jindikaw it-twemmin u l-mod ta' ħajja ta' dan il-poplu kienet miktuba kemm fuq il-ġebel kif ukoll fuq il-papiru. Bil-kitba, l-arkeologu, hekk kif jirnexxilu jiddeċifra dawn is-sinjali simboli, jew sinjali ta' ħsejjes, ikun kapaċi jibda biex jifhem b'mod aktar konkret il-mod ta' ħajja f'kull aspett ta' dawn il-popli.
Pawlu Boffa
Pawlu Boffa (twieled fit-30 ta' Ġunju 1890 – miet fis-6 ta' Lulju 1962) kien politiku Malti li serva bħala s-sitt Prim Ministru ta' Malta, l-ewwel Prim Ministru ta' wara l-gwerra, u l-ewwel Prim Ministru Laburista.
Fil-Partit Laburista
Il-karriera politika ta' Sir Paul Boffa bdiet fl-1923 meta ngħaqad mal-Partit Laburista u fl-1924 ġie elett għall-ewwel darba bħala Membru fl-Assemblea Leġislattiva għall-Ħames Distrett.
Is-sena 1926 rat żvilupp importanti fl-istorja tal-Partit Laburista. Fis-snin ta' qabel, il-Partit Laburista kien ipprova jtejjeb il-qagħda soċjali tal-ħaddiema Maltin billi ta l-appoġġ tiegħu lill-Unione Politica Maltese, partit lemini. Saħansitra kien daħal f'koalizzjoni miegħu iżda kien mgħoddi biż-żmien u, għalhekk, ittieħdet deċiżjoni li jsir ftehim ma' Gerald Strickland u sħabu. Permezz tal-“Compact” mal-Partit Kostituzzjonali, il-Partit Laburista ftiehem li jagħti l-appoġġ tiegħu lill-partit politiku mmexxi minn Gerald Strickland bil-patt li meta dan tal-aħħar ikun fil-gvern jgħaddi leġiżlazzjoni li ttejjeb il-qagħda soċjali tal-ħaddiema Maltin.
Fl-1928, it-Tabib Boffa nħatar Mexxej tal-Malta Labour Party. Bejn l-1927 u l-1932 il-Partit Laburista u l-Partit Kostituzzjonali ngħaqdu u kien iffurmat il-Gvern tal-Compact. Kien bis-saħħa tal-“Compact” li l-element progressiv fi ħdan il-Partit Laburista seta' jaħdem biex isiru liġijiet ta' fejda kbira fil-pajjiż. Biżżejjed li wieħed isemmi l-Workmen's Compensation Act li saret mill-Gvern tal-“Compact” fl-1929.
Is-Snin Tletin
Boffa kien elett fil-Parlament ukoll fl-1927 u fl-1932. Is-snin tletin kienu ibsin ħafna għall-Partit Laburista. Imdaħħal bla bżonn fil-kwistjoni politiko-reliġjuża tal-1928-32 minħabba l-appoġġ tiegħu lil Gerald Strickland u 'l-Partit Kostituzzjonali, permezz tal-“Compact”, il-Partit Laburista ħallas prezz għoli għax tilef ħafna voti riżultat tal-kwistjoni mal-Knisja.
Kien grazzi għat-tmexxija tat-Tabib Pawlu Boffa u li meta faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinjija l-Partit Laburista kien għadu ħaj. Is-snin tletin kienu snin tassew iebsa għal kull min kien Laburist. Kienet waslet it-telfa kbira elettorali ta' Ġunju 1932, li kienet riżultat tal-kwistjoni politiko-reliġjuża. Boffa kien wieħed minn dawk fi ħdan il-Partit Laburista li kien jemmen li l-Partit ma kellux għalfejn jitlob maħfra lill-Isqfijiet Maltin. Iżda mhux l-istess għamel il-Mexxej tal-Partit Kostituzzjonali, Gerald Strickland, li għamel apoloġija lill-Isqof u hemm min jaħseb li aktar swietlu ta' deni milli ta' ġid fl-elezzjoni ġenerali tal-1932 għax b'hekk ammetta pubblikament li kellu tort fil-kwistjoni kollha. Wara, kien hemm il-każ tas-Sedizzjoni tal-1933 meta ttellgħu Laburisti l-Qorti u tawhom anke l-kundanna għaliex qalu li sabulhom materjal hekk imsejjaħ “sedizzjuż” fil-pussess tagħhom, u t-telfa tal-Kostituzzjoni tal-1921 fl-istess sena (1933).
L-Ewwel Prim Ministru Laburista
Meta waslet l-elezzjoni ġenerali ta' Ottubru, 1947, il-Partit Laburista kien f'pożizzjoni ferm aħjar mill-partiti politiċi l-oħra biex jirbaħ il-poter. In-Nazzjonalisti kienu għadhom ma ħadux ruħ wara l-mewt ta' Sir Ugo P. Mifsud u d-deportazzjoni ta' Nerik Mizzi matul it-Tieni Gwerra Dinjija.
Il-Partit Kostituzzjonali ħa daqqa ta' ħarta kbira bil-mewt ta' Gerald Strickland fl-1940 u spiċċa fix-xejn. Il-partiti politiċi l-oħra li kkontestaw l-elezzjoni ġenerali tal-1947 kienu dgħajfa meta mqabbla mal-Partit Laburista li kien bena reputazzjoni tajba ta' xogħol siewi u kisbiet għall-poplu Malti.
Il-Mexxej Laburista Pawlu Boffa kien rispettat ħafna minn kulħadd. Fl-1947 il-Partit Laburista rebaħ l-elezzjoni u t-Tabib Boffa sar l-ewwel Prim Ministru Laburista u baqa' f'din il-kariga sa Settembru 1950. Fl-1998, Dom Mintoff fil-Parlament qal hekk:
Fost il-merti ta' Boffa hemm il-ġlieda tiegħu favur l-Ilsien Malti. Fl-1998, Dom Mintoff fil-Parlament qal hekk:
Jitneħħa minn mexxej tal-Partit
Minħabba f'inkwiet fil-Partit Laburista, Pawlu Boffa tneħħa minn mexxej tal-Partit fl-1949, mill-Konferenza Ġenerali, iżda huwa għażel li xorta waħda jibqa' Prim Ministru. Iż-żmien bejn Ġunju, 1950, meta waqa' l-Gvern immexxi mit-Tabib Boffa, u Frar, 1955, meta l-Partit Laburista kien elett fil-Gvern, kien żmien ta' instabilita' politika kbira f'Malta.
Wara l-“iSplit” tal-1949, Boffa fforma l-Malta Workers' Party biex b'hekk ħoloq firda fi ħdan ix-Xellug f'Malta. Dan kien ta' vantaġġ kbir għall-Partit Nazzjonalista li, mkisser kif kien wara t-telfa kbira tal-1947, b'din il-mossa ta' Boffa ngħata ċ-ċans li jerġa' jirkupra l-pożizzjoni politika li kien tilef għal bosta snin. Fil-fatt, fl-elezzjoni ġenerali tal-1950, minkejja l-fatt li bejniethom il-Partit Laburista u l-Malta Workers Party ġabu aktar voti u aktar siġġijiet mill-Partit Nazzjonalista, kien dan tal-aħħar li eventwalment ifforma Gvern ta' minoranza għaliex baqa' ma ntlaħaqx ftehim bejn iż-żewġ partiti politiċi tal-ħaddiema.
Il-Gvern Nazzjonalista ħa daqqa ta' ħarta bil-mewt ta' Nerik Mizzi fl-20 ta' Diċembru, 1950 u floku laħaq Prim Ministru, Ġorġ Borg Olivier. Dan, però, kien imexxi Gvern dgħajjef ta' minoranza li kellu ħajja qasira tant li f'Mejju, 1951 saret elezzjoni ġenerali oħra.
Hawn il-Partit Laburista ġab siġġu anqas min-Nazzjonalisti iżda kieku ngħata l-appoġġ mill-Malta Workers' Party ta' Boffa, seta' jiggverna. B'sorpriża ta' kulħadd, però, it-Tabib Boffa u l-Partit immexxi minnu ddeċidew li jidħlu fi Gvern ta' Koalizzjoni mal-Partit Nazzjonalista mmexxi minn Borg Olivier. Boffa ngħata l-kariga ta' Ministru tas-Saħħa u Servizzi Soċjali. Il-Malta Workers' Party kien diġa' beda jmajna sewwa fl-appoġġ tiegħu mill-elettorat u din il-mossa, li ħafna ħaddiema rawha bħala tradiment tal-interessi tagħhom, kienet il-bidu tat-tmiem tal-karriera politika ta' Boffa u tal-Malta Workers' Party.
Il-Gvern ta' Koalizzjoni bejn il-Partit Nazzjonalista u l-Malta Workers' Party ma damx wisq u f'Diċembru, 1953 kellha ssir elezzjoni ġenerali oħra. Din id-darba l-Partit Laburista ġab siġġu aktar mill-Partit Nazzjonalista, dsatax għal tmintax, iżda l-Malta Workers' Party, bit-tliet siġġijiet biss li kien kiseb fl-Assemblea Leġiżlattiva, qaleb il-bilanċ favur in-Nazzjonalisti billi reġa' fforma Gvern ta' Koalizzjoni magħhom.
Kellu jkun il-Ministru John J. Cole li jwaqqa' l-Gvern ta' Koalizzjoni u, għalhekk, saret elezzjoni ġenerali oħra fi Frar, 1955 li ntrebħet mill-Partit Laburista mmexxi mill-Perit Duminku Mintoff. Il-Malta Workers' Party tat-Tabib Pawlu Boffa kien spiċċa fix-xejn qabel din l-Elezzjoni Ġenerali.
Fl-1998, Dom Mintoff fil-Parlament qal hekk:
Sir Paul Boffa rtira mill-ħajja politika fit-13 ta' Jannar, 1955. F'Ġunju 1941 għall-kontribut qalbieni b'risq ħutu l-Maltin ir-Re Ġorg IV ħatar lit-Tabib Boffa bħala Uffiċjal tal-Imperu Brittaniku (O.B.E.) u f'Jannar 1956 kien onorat mir-Reġina Eliżabetta II bit-titlu ta' Knight Bachelor, bit-titolu Sir.
Huwa miet fid-dar tiegħu f'Ħal-Tarxien, fis-6 ta' Lulju, 1962, fl-età ta' 72 sena.
Carlos Eugênio Simon
thumb|right|Carlos Eugênio Simon Carlos Eugênio Simon (twieled fit-3 ta' Settembru 1965) hu referì tal-futbol tal-FIFA mill-Brażil, u hu wkoll ġurnalist, u qabel kien tredunjonista. Simon ilu referì mill-1998 u l-ewwel partita internazzjonali kienet dik bejn l-Ekwador u l-Peru. Wara li kien magħżul fl-1999 għat-Tazza tad-Dinja Under-20 fin-Niġerja, fis-sena 2000 kien konvokat għall-Olimpjadi tas-sajf ta' Sydney, fejn ikkontrolla l-logħba bejn l-Italja u Spanja.
Fl-2002 kien protagonista għall-ewwel darba f'edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol fil-Lvant Imbiegħed, fejn iddirieġa l-partiti bejn l-Ingilterra u l-Iżvezja, u l-Italja u l-Messiku. F'Diċembru ta' l-istess sena, ingħata l-inkarigu tal-finali tat-Tazza Interkontinentali bejn Real Madrid u Olimpia Asunción.
Fl-2006, wara perjodu ta' skandlu tar-referis fil-Brażil, hu kien selezzjonat għat-Tazza tad-Dinja 2006 fil-Ġermanja: din id-darba hu irrefja tliet partiti li kienu Italja–Gana, Spanja–Tuneżija u Ġermanja–Żvezja. Xi kritiċi tal-BBC ikkritikawh minħabba t-tkeċċija ta' l-Iżvediż Teddy Lučić wara t-tieni karta safra, fejn stqarrew li din it-tieni karta safra ma kinitx ġusta. Hu ġab għajdut kbir wara li kellu daħqa fuq ħalqu waqt li kien qed juri l-karta ħamra lil Lučić.
Matul il-karriera tiegħu hu pparteċipa f'żewġ edizzjonijiet tal-Copa América (l-ikbar kompetizzjoni għal timijiet nazzjonali tas-Sud-Amerika), fl-2001 u fl-2007. Hu hu wieħed miż-żewġ referis Brażiljani (l-ieħor hu Salvio Fagundes Filho) li huma parti mil-lista ta' 54 referì selezzjonati għat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010 fl-Afrika t'Isfel.
Baħar l-Aħmar
right|thumb|250px|Il-Baħar l-Aħmar kif jidher mis-satellita Il-Baħar l-Aħmar (bl-Għarbi: البحر الأحمر, al-Baḥr al-Aḥmar; bl-Ebrajk: ים סוף, Yam Suf) hu golf jew baċir fl-Oċean Indjan bejn l-Afrika u l-Asja. Il-konnessjoni mal-oċean tinsab fin-Nofsinhar permezz tal-istrett ta' Bab el Mandeb u l-Golf ta' Aden. Fit-Tramuntana nsibu lill-Peniżola ta' Sinaj, il-Golf ta' Aqaba, u l-Golf tas-Swejs (li jwassal għall-Kanal tas-Swejs).
Il-Baħar l-Aħmar għandu erja kbira ta' 438,000 km². Dan hu madwar 2250 km twil u, l-itwal parti twassal sa 355 km. L-ikbar fond hu dak ta' 2211 m u fond medju ta' 490 m. F'dan il-baħar jgħixu mal-madwar 1,000 speċi invertebra u 200 korall.
Baskitbol
daqsminuri|Baskitbol daqsminuri|Baskitbol
Il-baskitbol hu sport li fih żewġ timijiet ta' ħames plejers kull wieħed jippruvaw, skond regoli preċiżi, jiskorjaw billi jixħtu ballun f'ċirku. L-azzjon li xi ħadd idaħħal il-ballun fiċ-ċirku tingħad bl-espressjoni għamel baskit.
Baqra
thumb|250px|Baqra
Il-baqar f'razzett annimali mammiferu żgħar organiku ma jintrabtux b'mod permanenti u lanqas jinżammu lilhinn mill-għelieqi ħodor minn fejn jieklu ikel f'mergħat naturali. Il-bdiewa li jrabbu dawn il-baqar jimxu ma' regoli biex jiżguraw li jinżammu għal kollox komdi ħalli jagħtu ħalib frisk ta' kwalità għolja.
Il-baqra u l-ħalib
Il-bdiewa u l-ħaddiema ta' magħhom jiġbru regolarment dan il-ħalib u jibagħtuh lill-kumpaniji speċjali tal-prodotti tal-ħalib li jibbottiljawh jew jużawh biex jagħmlu prodotti friski u delizzjużi bħall-ġobon, jogurt, kremi u ġelati.
Nagħġa
Il-Nagħaġ (Ovis aries) huma annimali mammiferu żgħar tal-sottofamilja Caprinae ta' l-familja Bovinae fil-ħolma tiegħek juri nuqqas ta 'preżenza u xi kultant l-intelliġenza. Inti parir tajjeb li joffru konċiljazzjoni lill-ħbieb antiki f'dan il-ħin.
Jordan Gough
Jordan Paul Gough (twieled fit-12 ta' Ġunju 1990) huwa plejer tal-futbol Ingliż li attwalment jilgħab ma' Nuneaton Borough.
Birdman (film)
Trama
Minbarra li Riggan huwa l-kittieb ta’ din il-play, huwa wkoll id-direttur tagħha u l-attur prinċipali. Il-provi fil-biċċa l-kbira jmorru ħażin. Imma l-affarijiet imorru minn ħażin għal għar meta, wara fjask waqt waħda mill-provi, Riggan jingaġġa lil Mike Shiner, attur ta’ fama imma li hu mgħaruf li jagħmila li jaf aktar mid-diretturi. L-atturi l-oħra jinkludu lil Lesley, ħabiba antika tiegħu u li se twettaq ħolma li dejjem kellha li tirreċta fi Broadway; u l-ħabiba tiegħu Laura. Binthu Sam, li għadha kif spiċċat kors ta’ riabilitazzjoni mid-droga, toqgħod wara l-kwinti, filwaqt li l-aqwa ħabib tiegħu, Brandon, huwa l-manager. Sadanittant, il-kritiku influwenti tat-teatru tan-New York Times qed iħuf biex ilesti ħa jattakka din il-produzzjoni. Film drammatiku u kummiedja dwar it-teatru u li jesprimi ċerta rabja għal fatt li l-films blockbusters moderni jagħmlu suċċess filwaqt li l-vera arti, dik li tittela’ fuq il-palk, ikollha inqas suċċess.
Trojja
daqsminuri|287x287px|Is-sit arkeoloġiku ta' Trojja Trojja (bil-Grieg: Τροία; bl-Ingliż: Troy) jew Ilium (bil-Grieg: Ίλιον) kienet belt antika li kienet tinsab f'Hisarlik, illum il-ġurnata fit-Turkija, 30 kilometru fil-Lbiċ ta' Çanakkale. Il-belt hija magħrufa bħala l-post fejn hija ambjentata l-ġrajja tal-mitoloġija Griega tal-Gwerra ta' Trojja.
Fil-letteratura tal-Greċja Antika, Trojja hija deskritta bħala renju setgħan ta' Żmien l-Eroj, era mitika meta l-mostri kienu jgħixu fid-Dinja u l-allat kienu jinteraġixxu direttament mal-bnedmin. Il-belt jingħad li kienet mexxiet it-Troadi sal-Gwerra ta' Trojja, meta sfat meqruda għalkollox mill-Griegi. Il-ġrajja tal-qerda tagħha kienet waħda mill-pedamenti tal-mitoloġija u tal-letteratura Griega, u tissemma b'mod prominenti fl-Ilijade u fl-Odissea, kif ukoll f'bosta poeżiji u reċti oħra. Il-legat tagħha kellha rwol importanti fis-soċjetà Griega, b'ħafna familji prominenti jsostnu li kellhom dixxendenza minn dawk li kienu ġġieldu hemmhekk. Fiż-żmien arkajku, inbniet belt ġdida fis-sit fejn Trojja leġġendarja kien jingħad li kienet stabbilita. Fiż-żmien Klassiku, din il-belt saret destinazzjoni turistika, fejn il-viżitaturi kienu jagħtu l-offerti tagħhom lill-eroj leġġendarji.
Sal-aħħar tas-seklu 19, l-istudjużi kienu jqisu l-Gwerra ta' Trojja bħala leġġenda sħiħa. Madankollu, mill-bidu tal-1871, Heinrich Schliemann u Frank Calvert skavaw is-sit tal-belt taż-żmien Klassiku, u taħt il-fdalijiet tagħha sabu bosta insedjamenti bikrin oħra. Diversi minn dawn is-saffi qishom rappreżentazzjonijiet letterarji ta' Trojja, u dan wassal biex xi studjużi kkonkludew li hemm xi xrara ta' verità qalb il-leġġendi ta' Trojja. Skavi sussegwenti minn oħrajn żiedu mal-fehim modern tas-sit, għalkemm ir-relazzjoni preċiża bejn il-leġġenda u r-realtà għadha xejn mhi ċara.
Is-sit arkeoloġiku ta' Trojja jikkonsisti minn disa' saffi ewlenin, bl-iktar saff bikri jmur lura għal Żmien il-Bronż Bikri, u l-aħħar wieħed minn Żmien il-Biżantini. Il-belt mitika tiġi identifikata tipikament ma' wieħed mis-saffi ta' Żmien il-Bronż Aħħari, bħal Trojja VI, Trojja VIIa, jew Trojja VIIb. Is-sit arkeoloġiku huwa miftuħ għall-pubbliku bħala destinazzjoni turistika, u tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.
Isem
Bil-Grieg Klassiku, il-belt kienet tissejjaħ kemm Troia (Τροία) kif ukoll Ilion (Ἴλιον) jew Ilios (Ἴλιος). L-evidenza metrika mill-Ilijade u mill-Odissea ta' Omeru tissuġġerixxi li l-isem tal-aħħar oriġinarjament kien ippronunzjat Wilios. Dawn l-ismijiet jaf imorru lura għal Żmien il-Bronż, kif issuġġerit minn rekords tal-Ittiti li jagħmlu referenza għal belt fil-Majjistral tal-Anatolja msejħa 𒌷𒃾𒇻𒊭 Wilusa jew 𒋫𒊒𒄿𒊭 Truwisa;   fil-mitoloġija Griega, dawn l-ismijiet kien jingħad li kienu joriġinaw mill-ismijiet tal-fundaturi tar-renju, Tros u ibnu Ilus.
Bil-Latin, il-belt kienet tissejjaħ Troia jew Ilium.
Trojja leġġendarja
xellug|daqsminuri|[[Pittura tas-seklu 18 tal-qerda leġġendarja ta' Trojja.]] The main literary work set at Troy is the Iliad, an Archaic-era epic poem which tells the story of the final year of the Trojan War. The Iliad portrays Troy as the capital of a rich and powerful kingdom. In the poem, the city appears to be a major regional power capable of summoning numerous allies to defend it.
The city itself is built on a steep hill, protected by enormous sloping stone walls, rectangular towers, and massive gates whose wooden doors can be bolted shut. The city's streets are broad and well-planned. At the top of the hill is the Temple of Athena as well as King Priam's palace, an enormous structure with numerous rooms around an inner courtyard.
In the Iliad, the Achaeans set up their camp near the mouth of the Scamander river, where they beached their ships. The city itself stood on a hill across the plain of Scamander, where much of the fighting takes place.
Besides the Iliad, there are references to Troy in the other major work attributed to Homer, the Odyssey, as well as in other ancient Greek literature (such as Aeschylus's Oresteia). The Homeric legend of Troy was elaborated by the Roman poet Virgil in his Aeneid. The fall of Troy with the story of the Trojan Horse and the sacrifice of Polyxena, Priam's youngest daughter, is the subject of a later Greek epic by Quintus Smyrnaeus ("Quintus of Smyrna").
The Greeks and Romans took for a fact the historicity of the Trojan War and the identity of Homeric Troy with a site in Anatolia on a peninsula called the Troad (Biga Peninsula). Alexander the Great, for example, visited the site in 334 Q.K. and there made sacrifices at tombs associated with the Homeric heroes Achilles and Patroclus.
Saffi arkeoloġiċi
xellug|daqsminuri|303x303px|Mappa skematika tas-sit arkeoloġiku ta' Trojja Is-sit arkeoloġiku ta' Trojja jikkonsisti mill-għolja ta' Hisarlik u l-għelieqi ta' taħtha lejn in-Nofsinhar. L-għolja hija fil-fatt tumbata artifiċjali tat-tajn u l-ħamrija, magħmula minn strati li fihom il-fdalijiet li tħallew minn iktar minn tliet millenji ta' okkupazzjoni umana. Id-diviżjonijiet primarji fost is-saffi huma ddeżinjati b'numri Rumani, b'Trojja I tirrappreżenta l-eqdem saff u Trojja IX tirrappreżenta l-iżjed saff reċenti. Is-sottosaffi huma distinti b'ittri żgħar (eż. VIIa u VIIb) u iktar sottodiviżjonijiet b'numri (eż. VIIb1 u VIIb2). Saff ewlieni addizzjonali magħruf bħala Trojja 0 huwa eqdem minn dawk li inizjalment ingħataw deżinjazzjonijiet b'numri Rumani.
Is-saffi ngħataw dati relattivi permezz tat-tqabbil tal-artefatti li nstabu fihom ma' dawk li nstabu f'siti oħra. Madankollu, mhux dejjem huwa possibbli li jingħataw dati assoluti minħabba limitazzjonijiet fir-reqqa tad-datazzjoni tal-karbonju C14.
Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|232x232px|Iż-Żiemel ta' Trojja turistiku fid-daħla tas-sit arkeoloġiku ta' Trojja Is-Sit Arkeoloġiku ta' Trojja ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1998.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Sid Vicious
John Simon Ritchie-Beverly (twieled fl-10 ta' Mejju 1957 – miet fit-2 ta' Frar 1979), magħruf aħjar bħala Sid Vicious, kien mużiċista u kantant Brittaniku, membru tal-grupp punk rock Sex Pistols. Hu miet fl-età ta' 21 sena b'kawża tad-droga.
Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela
Il-Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela, magħruf xjentifikament bħala Sylvilagus varynaensis, huwa mammiferu plaċentat tad-Dinja l-Ġdida u membru tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu).
Arkimede
thumb|right|250px|Arkimede ta' Sirakuża, f'tpinġija ta' [[Domenico Fetti (1620).]]
Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela
Dan id-denb qotni, nattiv tal-kontinent tal-Amerika t'Isfel, instab u ġie deskritt xjentifikament fis-snin 2000 u huwa l-akbar fenek bl-aktar pil skur li hemm fil-Veneżwela. Sylvilagus varynaensis huwa speċi ta' denb qotni b'distribuzzjoni fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel, b'firxa mal-artijiet baxxi minn Fundo Millano u Chorrosco Bajo, fid-distrett ta' Obispos, fl-istat ta' Barinas, endemiku tal-Veneżwela.
Klassifikazzjoni
Dan il-fenek huwa wieħed minn sitt speċi ta' dnub qotna li qegħdin klassifikati fis-sottoġeneru Tapeti u m'hemmx sottospeċi rikonoxxuta.
Lamantin Amazoniku
Il-Lamantin Amazoniku huwa 1 minn 3 speċi ta' mammiferi plaċentati erbivori kbar tal-ilma, mill-familja Trichechidae fil-ġeneru Trichechus magħruf ukoll bħala baqra tal-baħar jew bl-isem ta' "manati" kelma Spanjola li ġejja mill-Karibew li tfisser "sider" ta' mara.
Il-lamantin Amazoniku għandu ġilda skura lewn il-kannella fl-iswed u huwa l-iżgħar u l-irqaq fost it-3 speċi li jeżistu, b'tul massimu ta' 2.8 metri u jiżen minn 350 kilogramm sa 500 kilogramm. Dan il-lamantin faċilment jintgħaraf mit-2 l-oħra bin-nuqqas ta' dwiefer fuq l-idejn ta' quddiem (infatti l-isem latin ta' dan il-mammiferu T.inunguis ifisser eżattament "bla dwiefer") u mit-teba kbira bajdanija fir-roża fuq iż-żaqq li l-lamantini l-oħra ma għandhomx.
Dieta
Il-Lamantin Amazoniku huwa mammiferu erbivoru magħmar esklużivament bi snien uniċi fost il-mammiferi, dawn jiġu mibdula l-ħin kollu b'numru infinit tul ħajtu kollha. Id-dras ġodda jikbru fuq in-naħa ta' wara tal-ħalq u jinbuttaw dejjem 'il quddiem sakemm jieħdu post is-snien qodma fuq quddiem. Dan il-mammiferu jiekol ħafna speċi ta' algi, pjanti u veġetazzjoni tal-ilma. Lamantin Amazoniku adult fl-istaġun tax-xita normalment jiekol sa 8% tal-piż ta' ġismu f'veġetazzjoni kuljum, waqt li fl-istaġun ix-xott minħabba nuqqas ta' veġetazjoni dan ikollu ma jiekolx għal ġimgħat sħaħ. Madankollu l-lamantin għandu depożiti kbar ta' xaħam u metaboliżmu baxx ħafna (terz ta' mammiferi oħra ta' l-istess daqs) li jżommuh ħaj sakemm is-sitwazzjoni tiġi għan-normal.
Distribuzzjoni
Il-Lamantin Amazoniku Trichechus inunguis kif jgħid l-isem komuni, mifrux f'bosta xmajjar b-ilma kalm fil-foresta Amazonika tal-Brażil, Kolombja, Ekwador, Gujana u Peru.
Riproduzjoni
Għoġol 1 (rarament 2) jitwieled wara tqala ta' bejn wieħed u ieħor 13-il xagħar, dan jibqa dipendenti fuq l-omm għal tul ta' żmien twil, b'hekk iż-żmien bejn it-twelied ta' għoġol u ieħor jieħu il-fuq minn 3 snien u nofs, rata ta' riproduzjoni verament baxxa. Il-maturita sesswali tintlaħħaq fl-eta ta' bejn 5 u 6 snien pero kemm hi twila il-ħajja ta' lamantin Amazoniku għadhu mhux magħruf.
Richard England
Il-bini tal-perit Richard England huma iddisinjati fuq il-modern. B’dawn ix-xogholijiet Richard rebah hafna premjazzjonijiet fosthom ‘the six internatonal academy of Architecture Awards’. Ohrajn kienu il-medalji tad-deheb tal-belt ‘Toulouse’ fl-1985, il-medalja tal-fidda fl-1987.
Fost ix-xogholijiet tieghu nsibu: -Knisja gewwa l-Manikata. -Il-kappella Ii msemmija Dun Gorg gewwa l-Blata l-Bajda. -Kappella zghira ohra gewwa Pembroke. -‘Private Villa’ gewwa Siggiewi. -Villagg ghat-turisti gewwa l-Mellieha. -Razzett ta’ Sandrina gewwa ir-rahal ckejken ta l-Imgarr.
Marsaxlokk FC
Il-klabb ġie mwaqqaf fl-1949 u rebħu l-ewwel kampjonat tagħhom għall-ewwel darba fl-istorja wara li spiċċaw ċampjins tal-Premier League.
Grawnd ta' Marsaxlokk
lemin|200px|thumb Il-grawnd għandu wiċċ tal-ħaxix sintetiku u kapaċit ta' 150 ruħ.
Konfuċju
thumb|180px|Tpinġija ta' Konfuċju. Il-karattri Ċiniżi jaqraw "Ritratt tal-Ewwel Għalliem, Konfuċju, Jagħmel Lezzjoni". Konfuċju (28 ta' Settembru 551 q.K. – 479 q.K.) kien ħassieb u filosfu Ċiniż, li t-tagħlim u l-filosofija tiegħu ħallew influwenza kbira fuq il-ħsieb Ċiniż, Korean, Ġappuniż u Vjetnamiż, u l-ħajja.