cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spanja
Couto Mixto/Coto Mixto (10 seklu - 1868)
Coto Mixto (bil-Galizjan: Couto Mixto, bil-Portugiż: Couto Misto) kien mikro-stat Ewropew indipendenti, bla baħar, fuq il-fruntiera bejn Spanja u l-Portugall, indipendenti miż-żewġ renji u li jgawdi privileġġi differenti. Kien magħmul mill-bliet ta’ Santiago de Rubiás, Rubiás (fil-muniċipalità attwali ta' Calvos de Randín) u Meaus (fil-muniċipalità attwali ta’ Baltar), kollha fit-tramuntana tas-Sierra de Larouco, fil-baċin intermedju tal- Xmara Salas, Orense, Galicia. It-territorju ta' Coto Misto kien jinkludi wkoll strixxa żgħira diżabitata li issa hija parti mill-muniċipalità Portugiża ta’ Montalegre. Kien jokkupa erja ta’ 26.9 km² u skont l-istimi tal-Imħallef ta' qabel tal-aħħar tiegħu, Delfín Modesto Brandón, kellu popolazzjoni ta’ xejn. aktar minn 1000 abitant bejn l-1862 u l-1864.3​4​
Bħala riżultat ta' relazzjonijiet manjali medjevali kumplessi, din l-art ħarbet mill-kontroll Portugiż u Spanjol għal sekli sħaħ, u ħadmet bħala komunità politika indipendenti fiha nnifisha sat-Trattat ta' Lisbona tal-1864, li qasam it-territorju bejn Spanja (li annessa l-biċċa l-kbira tal-art, inklużi t-tliet bliet) u l-Portugall (li baqa’ bi strixxa iżgħar ta' art diżabitata). Bħala pajjiż de facto indipendenti, l-abitanti ta' Coto Misto kellhom ħafna drittijiet u privileġġi, inkluż l-awtonomija, eżenzjoni mis-servizz militari u taxxi, id-dritt li jġorru l-armi, bolol uffiċjali, setgħu jagħtu ażil lil maħruba mill-ġustizzja Portugiża jew Spanjola. , li jiċħdu aċċess għal kwalunkwe kontinġent militari barrani, kellhom drittijiet ta' passaġġ fit-toroq, libertà tal-kummerċ (bħal melħ, oġġett ta’ tabakk5), libertà ta' kultivazzjoni (bħat-tabakk, oġġett ta’ tabakk), libertà tal-għażla ta’ Nazzjonalità Spanjola jew Portugiża għall-abitanti tagħha, fost oħrajn.6
L-oriġini tagħha, marbuta mill-Medju Evu tard mal-kastell ta' A Picoña u aktar tard mad-Dar ta' Braganza, tmur lura għas-seklu 10 u l-indipendenza tal-Portugall (c. 1147), meta l-limiti ġurisdizzjonali ma’ León ma kinux stabbiliti b’mod ċar. . Ħafna minn dak li hu magħruf dwar dan it-territorju tal-fruntiera, ir-regoli, l-użi u d-drawwiet tiegħu, ġej minn rapporti diplomatiċi mħejjija fi żmien in-negozjati tat-Trattat ta’ Lisbona tal-1864.8
Din is-sitwazzjoni, antika ħafna, kienet deskritta bħala anomala u kemm Spanja kif ukoll il-Portugall iddeterminaw b’mod unanimu li ma setgħetx tinżamm, għax kienet tmexxi b’mod speċjali l-kuntrabandu u għax f'dawk l-artijiet kienu jospitaw ukoll gruppi kriminali.
Ma qabiżx elf abitant, il-Koordinati tagħha 41°54'05"N 7°49'53"W, Kapitali: Santiago de Rubiás, Entità: Mikrostat, Lingwa uffiċjali Galleg-Portugiż, Gallegjan, Portugiż, Spanjol, Wiċċ • Total 26.7 km² Popolazzjoni (1864) • Total 1000 ab. • Densità 37.45 abb/km² reliġjon kattoliku Storja • Seklu 10 Stabbilit • 1868 Xolt bit-Trattat ta' Lisbona, Forma ta' gvern: Repubblika, Demokrazija Diretta Imħallef Preservat Imħallat • 1863 – ċ. 1865 Delfín Modesto Brandón, Preċedentement parti mir-Renju tal-Galicia u aktar tard parti minn Spanja u l-Portugall.
Oriġini
Għalkemm l-oriġini ta’ Couto Misto għadha mhix ċara, l-isem ta’ dan it-territorju qed jiżvela. It-terminu couto (priserva bl-Ispanjol) ġej mil-Latin cautēs ("blat bil-ponta"), li ġeneralment jirreferi għal żona mdawra ma 'cairns (cautos lapideos). [3] It-terminu fil-bidu kien jirreferi għall-ġebel użat biex jimmarka l-konfini ta’ territorju partikolari, iżda fil-Medju Evu kien jintuża biex jirreferi għal sett speċjali ta’ territorji li, taħt is-sistema feudali, kienu eżentati mill-awtorità tar-re. , li għandhom reġim ekonomiku, politiku u ġudizzjarju speċjali. [4] Il-ġurisdizzjoni speċjali tal-coutos inżammet permezz tad-drawwa u l-privileġġi mogħtija, li jsostnu stati tassew indipendenti fil-konfini tagħhom li kienu difiżi minn gwardji (couteiros). [5]
L-aġġettiv misto, li jfisser "imħallat" jew "flimkien", probabbilment jirreferi għar-rabtiet doppji seigneurial ta' dan it-territorju mal-Mulej feudali tad-Dukat ta' Braganza u l-kontea ta' Monte-Rei. Interpretazzjoni oħra, sostnuta minn tradizzjonijiet orali u minn xi dokumenti medjevali (fejn jintużaw it-termini mystigos jew místicos li jfissru mistiku), torbot l-oriġini tal-Couto mal-leġġenda ta’ prinċipessa maħruba tqila, allegatament (Qaddisa) Ilduara Eriz, li sabet kenn fl-irħula ta’ dan it-territorju u li kienet se twelled lil (Qaddis) Rudesind Guterri, tagħti privileġġi lill-abitanti tagħha bħala gratitudni. Din l-ispjegazzjoni tista’ tkun ibbażata fuq fatti storiċi, peress li Ilduaria Eriz, waħda mill-aktar aristokratiċi importanti tal-Galizia fl-aħħar tas-seklu 9/bidu tas-seklu 10, żammet ir-reġjun tal-Limia, fejn jinsab Couto, u wkoll li llum huwa t-tramuntana tal-Portugall, taħt il-ħakma tiegħu. Ukoll, il-post tat-twelid ta 'Rudesind fil-fatt tqiegħed fil-Wied ta' Salas.
Diversi storiċi dataw l-oriġini tal-Couto għall-istess perjodu taż-żieda tar-Renju tal-Portugall, xi żmien madwar is-seklu 12, li huwa sostnut minn dokumenti li jmorru għall-bidu tas-seklu 14. Fil-bidu, il-Couto kien taħt il-ġurisdizzjoni tal-Kastell Piconha (oriġinarjament Portugiż, iżda issa fi ħdan it-territorju Spanjol), iżda eventwalment kien marbut mad-djar nobbli ta' Braganza u Monte-Rei. Bl-estinzjoni tal-coutos fil-Portugall, li bdiet fl-1692 u ntemmet fl-1790, il-Couto Misto ħeles lilu nnifsu mir-rabtiet feudali tiegħu, u jaħdem bħala stat indipendenti de facto sal-qsim u l-annessjoni tiegħu fl-1868.
Organizzazzjoni
It-tliet bliet kienu inkwadrati amministrattivament f’Tourém u jiddependu fuq id-djoċesi ta' Ourense,11 għalkemm il-kappillani kienu maħtura mill-awtoritajiet Portugiżi.12 It-territorju kien jitħallas kull sena, sal-1834, lill-Kuruni Portugiżi u Spanjoli, minbarra d-Dar ta’ Braganza, meta tqisha s-sid tal-art fejn issetiljat.
L-abitanti ("imħallta") iltaqgħu f'assemblea fil-knisja ta' Santiago.14 Ma pparteċipawx fl-affarijiet politiċi Spanjoli u Portugiżi, u jillimitaw ruħhom biex jeleġġu imħallef - jew sindku15 jew "imħallef ċivili u tal-gvern",16 skont las fuentes. —, l-ogħla awtorità tagħha, eletta mir-residenti minn fost il-kapijiet tal-familja kull tliet xtiewi,14 ikkonfermata aktar tard mill-korregidor ta’ Braganza11 sal-1836, meta l-awtoritajiet Portugiżi injoraw il-ħatra għax ma qisux lilhom infushom kompetenti. mgħejjuna minn tliet kmamar tal-ftehim imsemmijin minnu,16 waħda li tirrappreżenta kull belt, u li eżerċitaw is-setgħa amministrattiva.
El Coto kien jaqsam minn "triq newtrali" jew "triq privileġġjata" lejn Tourém11 u, għalkemm ġieli kienet tgħaddi mit-territorju Spanjol, il-pulizija ma kellha l-ebda ġurisdizzjoni fuqha.18 Fost il-privileġġi tal-Coto mtawla maż-żmien, l-eżenzjoni mit-taxxa, eżenzjoni mis-servizz militari, id-dritt tal-ażil u l-kultivazzjoni tat-tabakk u l-immaniġġjar tiegħu, fost l-oħrajn.11​19​ L-abitanti tagħha kienu ppreżentati bħala Portugiżi kultant u bħala Spanjoli oħrajn, skont l-interess tagħhom, iżda ma qiesu lilhom infushom bħala suġġetti tal-ebda waħda. taż-żewġ Kuruni. Huma taw ukoll il-kunsens għal xi ġurisdizzjoni Portugiża jew Spanjola f'ċerti każijiet. Meta kien meħtieġ intervent ġudizzjarju, kull dar rrikorriet għall-ġustizzja tal-pajjiż li lejh kienet leali.
L-ebda persuna li ħadet kenn fit-territorju ma setgħet tiġi detenuta jew imċaħħda mill-ġid tagħha. Madankollu, f’każi ta’ omiċidju u reati serji oħra mwettqa minn suġġetti Spanjoli jew Portugiżi, l-awtoritajiet ta’ dawn il-pajjiżi pproċedew biex jarrestawhom, anke fi ħdan ir-Riżerva, u b’hekk ma jirrispettawx il-ġurisdizzjoni.20 F’każ ta’ gwerra li fiha kienu involuti Fi jew taż-żewġ pajjiżi, l-abitanti tal-Coto Mixto qiesu lilhom infushom inklużi fl-amministrazzjoni tal-pajjiż l-ieħor.11 Bl-istess mod, il-mixtos ma setgħux jinżammu la fil-Coto innifsu u lanqas kampjonat bogħod minnu.
Privileġġi
Il-privileġġi ta’ Couto Mixto kienu jinkludu n-nazzjonalità, it-taxxi, is-servizz militari, id-dritt li ġġorr l-armi, il-bolol uffiċjali, l-awtonomija, id-dritt għall-ażil, il-fieri u s-swieq, id-drittijiet tal-passaġġ, u l-uċuħ tar-raba'.
Stat attwali
Peress li t-tliet irħula ta 'Couto Misto issa huma separati f'żewġ muniċipalitajiet differenti, il-memorja ewlenija ta' Couto Misto fiż-żona hija t-trusts tal-art komunali li jkomplu jiffunzjonaw f'kull wieħed mill-irħula taħt is-sistema ta 'assemblea popolari l-antika. It-tliet trusts komuni ġew stabbiliti fl-1976 u jinkorporaw 654 ettaru (6.54 km 2 ) għal Rubiás, 452 ettaru (4.52 km 2 ) għal Santiago de Rubiás u 311 ettaru (3.11 km 2 ) għal Meaus. Dan l-ejido jirrappreżenta l-biċċa l-kbira tat-territorju tal-Couto Misto l-antik. It-trusts iżommu wkoll pretensjoni ta' drittijiet ta' proprjetà komuni għall-istrixxa ta' art li qabel kienet parti mill-Couto Misto u issa hija parti mill-muniċipalità Portugiża ta' Montalegre. Kawża legali kumplessa dwar wind farm fl-istrixxa kkontestata ġiet solvuta ma' Enersis, korporazzjoni multinazzjonali tal-enerġija elettrika, b’kumpens ta’ €140,000 lit-trustees. Id-dħul minn trusts ta' art komunali kien ta' importanza sinifikanti fl-iżvilupp tal-komunità matul l-aħħar ftit deċennji.
L-interess estern fil-Couto reġa' qajjem f'nofs id-disgħinijiet, u wassal għal riċerka ġdida u pubblikazzjonijiet akkademiċi sussegwenti. L-Università ta' Vigo u l-Università ta' Trás-os-Montes u Alto Douro organizzaw programm konġunt tas-sajf fl-1999 iffukat fuq l-istorja tal-Couto. Fl-1998, ġiet stabbilita l-Asociation de Amigos do Couto Mixto (Assoċjazzjoni tal-Ħbiberija Couto Misto) mingħajr skop ta' qligħ, segwita fl-2003 mill-Asociation de Veciños do Couto Mixto (Assoċjazzjoni tal-Komunità Couto Misto). Iż-żewġ organizzazzjonijiet restawraw il-figura tal-Homens de Acordo, b'persuna waħda tirrappreżenta kull belt, u dik tal-Juiz Honorário (Imħallef tal-Unur) li jiġi msemmi kull sena f'ċerimonja li ssir fil-Knisja ta' Santiago. Is-Sid tat-Tliet Ċwievet ġie restawrat ukoll, u kull waħda miċ-ċwievet tħalliet fil-kustodja tal-Homens de Acordo attwali.
L-isforzi politiċi madwar il-Couto Misto taw lok għal dibattiti u riżoluzzjonijiet fil-Parlamenti ta' Galizja, Spanjol u Ewropew. F'Mejju 2007, ġiet diskussa u approvata mozzjoni (Proposicion no de ley) (bi 303 vot favur) mill-Parlament Spanjol li tirrikonoxxi l-uniċità tal-Couto Mixto bħala enklavi storiku u kulturali, u li titlob miżuri li jippermettu żvilupp soċjali. u l-iżvilupp ekonomiku tat-territorju. Fl-istess ħin, ġiet approvata mozzjoni simili mill-Parlament tal-Galicia, li tirrikonoxxi wkoll l-uniċità storika tal-Couto. Fl-2008, tressqet mistoqsija bil-miktub fil-Parlament Ewropew dwar il-kontribut tal-Unjoni Ewropea għall-qawmien mill-ġdid tal-Couto Mixto, definit bħala "istituzzjoni politikament u amministrattivament indipendenti mill-kuruni Spanjola u Portugiża". Fl-2016, l-għoti ta' nazzjonalità doppja Portugiża u Spanjola lill-abitanti ta' Couto intalbet wara l-każ preċedenti ta' Olivenza.
Data
Motto: Tres Unum Sunt (Latin) "Tliet huma Wieħed"
Delfín Modesto Brandón (imwieled f'Tourém fl-1835), kien il-kap ta' stat ta' qabel ta' l-aħħar, minn Jannar 1863, skont il-memorji tiegħu, wara li ġie wara l-aħħar Imħallef li l-mandat tiegħu spiċċa bil-qsim u l-annessjoni tat-territorju.
Il-Portugall jirrinunzja favur Spanja għad-drittijiet kollha li jista’ jkollu fuq l-art ta’ Coto Misto u fuq il-bliet li jinsabu fiha, li bis-saħħa tad-diviżjoni determinata mil-linja deskritta jibqgħu fit-territorju Spanjol. —L-Artikolu vii tat-Trattat ta' Lisbona (1864).
Blanche Ellul Sullivan
Blanche Ellul Sullivan (14 Awwissu 1907-2002) kienet artista Maltija.
Oliver Twist
300px|thumb|lemin|Frontespizju u kontrofrontespizju, l-ewwel edizzjoni 1838 Disinji ta' George Cruikshank Oliver Twist, magħruf ukoll bħala The Parish Boy's Progress, huwa t-tieni rumanz tal-awtur Ingliż Charles Dickens, ipubblikat fl-1838. L-istorja hija fuq tifel iltim Oliver Twist, li jgħix ħajja miżerabbli f'ospizju tal-fqar u mbagħad imur jaħdem ma' bokkamort. Jaħrab u jivjaġġa sa Londra fejn jiltaqa' mal-Artful Dodger, mexxej ta' klikka ta' tfal pickpockets. Oliver jittieħed fil-moħba tal-għalliem adult tagħhom Fagin, bla ma jinduna bl-attivitajiet illegali tagħhom. Il-ktieb jesponi t-trattament kiefer tat-tfal abbandunati f'Londra fl-era ta' Dickens. Huwa eżempju bikri ta' rumanz soċjali, u jiġbed l-attenzjoni tal-pubbliku fuq ħwejjeġ ħżienu ta' dak iż-żmien bħal-Liġi tal-Foqra, tfal jaħdmu u tfal fil-kriminalità, id-diffikultajiet tal-familji, il-kundizzjonijiet tax-xogħol fil-fabbriki tal-bidu, kif ukoll l-intolleranza lejn il-ħaddiema mill-klassijiet diriġenti, kemm jekk industrijalisti kif ukoll politiċi. Interessanti ħafna huwa l-fatt li f’dan ir-rumanz Dickens jagħti idea ċara ta’ x’kienet tfisser il-mobilità fid-dinja tax-xogħol.
Dickens jirredikola l-ipokresija ta' żmienu b'sarkażmu u umoriżmu iswed. Ir-rumanz seta' kien ispirat mill-ġrajja ta' Robert Blincoe, tifel iltim li t-tbatijiet tiegħu fil-mitħna tal-qoton kienet popolari ħafna fis-snin tletin tas-seklu dsatax. Kien ukoll influwenzat mhux ftit mill-esperjenza diretta ta' Dickens tfajjel li ta' 12-il sena spiċċa waħdu, mingħajr familja, jaħdem f'fabbrika, meta familtu spiċċat il-ħabs, l-iktar minħabba d-dejn kbir li kien daħal għalih missieru. F'Oliver Twist, Dickens iħallat ir-realiżmu u s-satira biex jiddeskrivi l-effett tal-industrijalizzazzjoni tal-Ingilterra tas-seklu dsatax u jikkritika il-liġijiet ħorox kontra l-foqra. Oliver, tifel innoċenti, jinqabad f'dinja fejn l-uniċi għażliet li għandu huma l-ospizju tal-fqar, il-klikka ta' Fagin, il-ħabs, jew mewt bikrija. Iżda f'nofs il-korruzzjoni u d-degrad, Oliver jibqa' tifel qalbu safja; jibqa' 'l bogħod mill-ħażen minkejja li dawk ta' madwaru jogħdsu fih, u fl-aħħar jieħu l-premju tiegħu — jgħix ħajja paċifika fil-kampanja mdawwar bi ħbieb qalbhom tajba.
Sintra
Sintra (/ˈsɪntrə, ˈsiːntrə/, bil-Portugiż: [ˈsĩtɾɐ]) hija belt u muniċipalità fir-reġjun ikbar ta' Liżbona, il-Portugall, li tinsab mar-Rivjera Portugiża. Il-popolazzjoni tal-muniċipalità fl-2021 kienet tlaħħaq it-385,654 ruħ, f'erja ta' 319.23 kilometru kwadru (123.26 mil kwadru). Sintra hija waħda mill-iżjed muniċipalitajiet urbanizzati u l-iktar populati densament fil-Portugall. Il-muniċipalità hija destinazzjoni turistika ewlenija peress li pittoreska ħafna u għandha diversi palazzi storiċi, kastelli, bajjiet xeniċi, parks u ġonna.
Iż-żona tinkludi l-Park Naturali ta' Sintra-Cascais li minnha jgħaddu l-Muntanji ta' Sintra. Iċ-ċentru storiku tal-Vila de Sintra huwa famuża għall-arkitettura Romantika tas-seklu 19, għall-binjiet u għall-vilel storiċi, għall-ġonna, u għall-palazzi rjali u għall-kastelli, li wasslu biex il-belt titniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Fost l-attrazzjonijiet ta' Sintra nsibu l-Kastell Medjevali tal-Għarab Iberiċi, il-Palazz Romantiku Nazzjonali ta' Pena u l-Palazz Rinaxximentali Portugiż Nazzjonali ta' Sintra.
Sintra hija waħda mill-iżjed muniċipalitajiet għonja kemm fil-Portugall kif ukoll fil-Peniżola Iberika inġenerali. Tospita waħda mill-ikbar komunitajiet ta' barranin tul ir-Rivjera Portugiża   u b'mod konsistenti tikklassifika bħala wieħed mill-aqwa postijiet fejn tgħix fil-Portugall.
Il-Forum tal-Bank Ċentrali Ewropew dwar is-Sistema Bankarja Ċentrali, avvenimenti annwali organizzat mill-Bank Ċentrali Ewropew, jiġi organizzat f'Sintra.
Preistorja sal-okkupazzjoni tal-Għarab Iberiċi
L-iżjed fdalijiet bikrin ta' okkupazzjoni umana ġew skoperti f'Penha Verde: dawn il-fdalijiet jixhdu okkupazzjoni li tmur lura għall-Paleolitiku Bikri. Fdalijiet komparabbli ġew skoperti f'sit fil-beraħ f'São Pedro de Canaferrim, maġenb il-kappella tal-Castelo dos Mouros (Kastell tal-Għarab Iberiċi), li jmorru lura għan-Neolitiku, u jinkludu bċejjeċ taċ-ċeramika mżejnin u utensili mikrolitiċi taż-żnied mill-ħames millenju Q.K.
Il-bċejjeċ taċ-ċeramika li nstabu lokalment jinkludu bosta vażuni tal-Kalkolitiku Aħħari mill-muntanji ta' Sintra jissuġġerixxu li bejn ir-raba' u t-tielet millenji Q.K., ir-reġjun (biswit il-villaġġ attwali ta' Sintra) kien okkupat minn insedjament Neolitiku/Kalkolitiku, b'karatteristiċi paragunabbli mal-insedjamenti ffortifikati f'Liżbona u f'Setúbal. L-evidenza skoperta f'Quinta das Sequoias u f'São Pedro de Canaferrim joħolqu kuntrast qawwi ma' dawk il-fdalijiet skoperti fir-raħal iffortifikat ta' Penha Verde u l-monument funebri ta' Bella Vista. Ġew skoperti wkoll diversi traċċi ta' fdalijiet ta' Żmien il-Bronż f'bosta postijiet fil-Muntanji ta' Sintra, inkluż biswit ir-raħal, fl-inħawi ta' Monte do Sereno, u insedjament ta' Żmien il-Bronż aħħari fi ħdan il-Kastell tal-Għarab Iberiċi li jmur lura għas-sekli 9-6 Q.K.
L-iżjed oġġett famuż minn dan il-perjodu huwa l-hekk imsejjaħ Kullar ta' Sintra, kullar tad-deheb ta' Żmien il-Bronż Nofsani li nstab qrib il-belt fl-aħħar tas-seklu 19, li mill-1900 sar parti mill-kollezzjoni tal-British Museum. Relattivament fil-qrib, f'Santa Eufémia da Serra, instab insedjament ta' Żmien il-Ħadid fejn ġew skoperti wkoll artefatti mit-tribujiet u l-popli indiġeni ta' oriġini Mediterranja (prinċipalment mill-perjodu Puniku).
Uluru
daqsminuri|269x269px|Veduta ta’ Uluru mill-għoli Uluru (/ˌuːləˈruː/, Pitjantjatjara: Uluṟu; pronunzja bil-Pitjantjatjara: [ˈʊ.lʊ.ɻʊ]), magħrufa wkoll bħala l-Blata ta’ Ayers (/ˌɛərz -/, bħal airs) u mniżżla uffiċjalment bl-Ingliż bħala Uluru / Ayers Rock, hija formazzjoni kbira tal-blat ramli fil-parti tan-Nofsinhar tat-Territorju tat-Tramuntana fl-Awstralja. Uluru tinsab 335 kilometru fil-Lbiċ ta’ Alice Springs, li huwa l-eqreb raħal kbir.
Sintra
Preistorja sal-okkupazzjoni tal-Għarab Iberiċi
Dawn imorru lura għall-bidu tas-seklu 5 Q.K., qabel ir-Rumanizzazzjoni tal-peniżola, fl-inħawi ta' Foz do Tejo li seħħet f'nofs is-seklu 2 Q.K. Il-prossimità ta' ċentru kummerċjali kbir (Olisipo) stabbilit mill-poplu ta' Turduli Oppidani fl-ewwel nofs tal-ewwel millenju Q.K., kienet tfisser li r-reġjun ta' Sintra kien influwenzat minn insedjament uman matul diversi epoki, u diversi kulturi ħallew il-fdalijiet tagħhom fl-inħawi. It-toponimu Sintra ġej minn Suntria fil-Medju Evu, u jindika rabta ma' kulturi radikali Indo-Ewropej; il-kelma tfisser "stilla li tiddi" jew "xemx", li spiss kienu sinifikanti għal dawk il-kulturi. Marcus Terentius Varro u Cadizian Lucius Junius Moderatus Columella ddeżinjaw il-post bħala "il-muntanja sagra" u Tolomew irrefera għalih bħala l-"muntanji tal-qamar". Matul l-okkupazzjoni Rumana tal-peniżola, ir-reġjun ta' Sintra kien parti miċ-Civitas Olisiponense enormi li Ċesri (għall-ħabta tad-49 Q.K.) jew x'aktarx Ottavjanu (għall-ħabta tat-30 Q.K.) kien taha l-istatus ta' Municipium Civium Romanorum. Id-diversi residenti tar-reġjun kienu meqjusa parti mir-Roman Galeria u fil-villaġġ attwali ta' Sintra hemm fdalijiet Rumani li jixhdu l-preżenza tar-Rumani mis-sekli 1-2 Q.K. sas-seklu 5 W.K. Hemm mogħdija tul il-parti tax-Xlokk tal-Muntanji ta' Sintra kkollegata mat-triq prinċipali lejn Olisipo li tmur lura għal dak il-perjodu. Din il-mogħdija kienet parti mir-rotta attwali ta' Rua da Ferraria, Calçada dos Clérigos u Calçada da Trindade. Skont id-drawwa Rumana li l-oqbra jitqiegħdu tul it-toroq u d-djar tagħhom, hemm evidenza ta' kitbiet imnaqqxa fuq il-monumenti funebri Rumani, li jmorru lura l-iktar għas-seklu 2. L-inħawi madwar ir-raħal modern ta' Sintra, minħabba l-prossimità ta' Olisipo, l-isem antik ta' Liżbona, dejjem kienu marbuta ferm mal-insedjament ewlieni, tant li l-Funtana ta' Armés, funtana tas-seklu 1 fil-villaġġ ta' Armés, Terrugem, f'Sintra, kienet inbniet minn Lucius Iulius Maelo Caudicus, minn Olisipo, f'ġieħ l-Imperatur Ruman Awgustu.
Matul l-okkupazzjoni tal-Għarab Iberiċi f'Sintra (bl-Għarbi: Xintara), il-kittieba Griegi-Latini kitbu dwar l-okkupazzjoni espliċita tal-inħawi taċ-ċentru tar-raħal. Deskrizzjoni tal-ġeografu Al-Bacr, iddeskriviet lil Sintra bħala "wieħed mill-irħula li jiddependu fuq Liżbona f'Al-Andalus, qrib il-baħar", u kkaratterizzata bħala "post li b'mod permanenti jkun fiċ-ċpar li qatt ma jgħeb". Matul ir-Reconquista (għall-ħabta tas-seklu 9), iċ-ċentru u l-kastell prinċipali ta' Sintra ġew iżolati mill-armati Kristjani. Wara l-waqgħa tal-Kaliffat ta' Córdoba, fir-rebbiegħa tal-1093 ir-Re ta' León, Alfonso VI, ingħata l-bliet ta' Santarém u ta' Liżbona u l-Kastell ta' Sintra. Wara dan kien hemm perjodu ta' nuqqas ta' stabbiltà interna fi ħdan it-taifa Musulmani tal-peniżola, u b'mod partikolari d-deċiżjoni tal-mexxej tat-Taifa ta' Badajoz, Umar ibn Muhammad al-Mutawakkil, li wara eżitazzjoni mill-1090 sal-1091, qiegħed it-territorju tiegħu taħt it-tmexxija ta' Alfonso VI meta ġie ffaċċjat mit-theddida tal-Almoravidi. Afonso ħa l-belt u l-kastell ta' Sintra bejn it-30 ta' April u t-8 ta' Mejju 1093, iżda ftit wara li ġew ittrasferiti, Sintra u Liżbona nħakmu mill-Almoravidi. Santarém ġiet salvata minn Enriku, li Alfonso VI ta' León u Kastilja nnomina bħala l-Konti tal-Portugall fl-1096, minflok Raymond ta' Bourgogne.
Uluru
Uluru hija sagra għall-Pitjantjatjara, il-poplu Aboriġenu taż-żona, magħrufa aħjar bħala l-Aṉangu. Iż-żona madwar il-formazzjoni tal-blat fiha abbundanza ta’ fawwara, ġibjuni, għerien tal-blat u tpittir antik mal-blat. Uluru u Kata Tjuta (magħrufa kollettivament bħala Olgas) huma żewġ formazzjonijiet kbar tal-blat tal-Park Nazzjonali ta’ Uluṟu-Kata Tjuṯa, li huwa mniżżel bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO.
Sintra
Renju
F'Lulju 1109, il-Konti Enriku reġa' ħakem il-Kastell ta' Sintra. Sena qabel kien sar tentattiv mill-Prinċep Sigurd tal-Kruċjati, iben Magnus III tan-Norveġja, biex jaħtaf il-kastell mill-Għarab Iberiċi fi triqtu lejn l-Art Imqaddsa. Il-forzi ta' Sigurd żbarkaw fil-bokka tax-xmara Colares iżda ma rnexxilhomx jieħdu l-kastell. Iżda kien biss wara l-ħakma ta' Liżbona, f'Ottubru 1147, minn Afonso Henriques (bl-appoġġ tal-ġellieda tal-Kruċjati), li l-kastell ġie ċedut b'mod definittiv lill-Kristjani, f'Novembru. Ġie integrat fid-dominji Kristjani flimkien ma' Almada u ma' Palmela wara li arrendew. Afonso Henriques stabbilixxa l-Knisja ta' São Pedro de Canaferrim fi ħdan il-ħitan tal-Kastell tal-Għarab Iberiċi biex ifakkar is-suċċess tiegħu. Fid-9 ta' Jannar 1154, Afonso Henriques iffirma foral ("karta") għar-raħal ta' Sintra, bit-territorji u l-proprjetajiet rispettivi kollha. Il-karta stabbiliet il-munċipalità ta' Sintra, li kellha territorju tassew kbir, li eventwalment ġie maqsum f'erba' parroċċi kbar: São Pedro de Canaferrim (fil-kastell), São Martinho (fir-raħal ta' Sintra), Santa Maria u São Miguel (fis-sede ekkleżjastika ta' Arrabalde). Is-sede muniċipali bikrija, ir-raħal ta' Sintra, kienet iċ-ċentru ta' komunità sinifikanti ta' Lhud Sefardiċi, b'sinagoga u b'kwartier Lhudi. Din il-komunità ma kinitx limitata għar-raħal ta' Sintra: jissemmew kwartieri speċifiċi matul ir-renju tar-Re Denis f'Colares, iżda ġarrbu pressjoni kbira mill-influss tas-servi Kristjani. Matul is-sekli 12 u 13, minħabba l-fertilità tar-raba', diversi kunventi, monasteri u ordnijiet militari bnew jew stabbilew residenzi, vilel, imtieħen tal-ilma u vinji. Hemm rekords muniċipali minn dan il-perjodu ta' għadd ta' donazzjonijiet u għotjiet; bejn l-1157 u l-1158, Afonso Henriques ta donazzjoni lill-mastru tal-Kavallieri tat-Templari, Gualdim Pais, ta' diversi djar u vilel fiċ-ċentru ta' Sintra.
Uluru
Uluru hija waħda mill-iktar għeġubijiet naturali u ikoniċi magħrufa fl-Awstralja u ilha destinazzjoni popolari għat-turisti mill-aħħar tas-snin 30 tas-seklu 20. Barra minn hekk, hija wkoll wieħed mill-iktar siti indiġeni importanti fl-Awstralja.
Sintra
Renju
Fl-1210, il-Monasteru ta' Santa Cruz f'Coimbra akkwista erbat idjar f'Pocilgais, li ġew rilaxxati fl-1230, filwaqt li fl-1264 kellu l-kontroll ta' djar u ta' vinji f'Almargem. Fl-1216, il-Monasteru ta' São Vicente de Fora (Liżbona) kellu vinja wkoll f'Colares u fl-1218, kellu vilel f'Queluz u f'Barota. Fl-istess żmien bejn l-1223 u l-1245, il-Monasteru ta' Santa Maria de Alcobaça kellu diversi privileġġi fit-territorju. L-Ordni militari ta' Santiago kellu villa f'Arrifana fl-1260. Bosta mid-donazzjonijiet ta' Afonso Henriques fis-seklu 12, inkluż privileġġi assenjati lil dawn l-istituzzjonijiet, ġew ikkonfermati fl-1189 minn ibnu Sancho I (1185-1211), skont l-istrateġija soċjali, politika u ekonomika matul l-era ta' wara r-Reconquista. B'hekk, wara l-1261, Sintra kellha amministrazzjoni lokali li kienet tikkonsisti minn alcalde li jirrappreżenta l-Kuruna, u żewġ imħallfin lokali eletti mill-pubbliku. Matul il-kunflitt politiku bejn ir-Re Sancho II (1223-1248) u l-Knisja, il-knejjes ta' São Pedro u ta' São Martinho, li kienu proprjetajiet tar-Re, ġew ċeduti lill-Isqof ta' Liżbona u lis-Sé. Minkejja dan, il-patrimonju tal-Kuruna ġie definit minn stadju bikri: fl-1287, ir-Re Denis ta r-raħal b'donazzjoni lir-Reġina Eliżabetta tal-Portugall, flimkien mal-binjiet sinjorili u l-benefiċċji assoċjati kollha tagħhom. Iktar 'il quddiem, dawn l-artijiet ġew ittrasferiti lill-Infante Afonso (li iktar 'il quddiem sar ir-Re Afonso IV), u baqgħu fil-pussess tiegħu sal-1334, qabel ma s-sjieda għaddiet għand ir-Reġina (bil-Portugiż: Casa da Rainha).
Il-pesta s-sewda waslet f'Sintra fis-seklu 14; fl-1350, huwa magħruf li l-marda kkawżat il-mewt ta' ħames skribi muniċipali. X'aktarx li kien hemm għadd ferm ikbar ta' mwiet, x'aktarx minħabba l-klima bierda u l-umdità, li kienu kundizzjonijiet li għenu biex il-marda tinxtered. Matul ir-renju tar-Re Ferdinandu (1367-1383), Sintra kellha rwol importanti fiż-żwieġ kontroversjali tal-monarka ma' Dona Leonor Telles de Menezes. Fl-1374, ir-Re ta Sintra b'donazzjoni lil żewġu, li kien iżżewweġ b'mod sigriet fit-Tramuntana tal-pajjiż. Flimkien ma' Sintra, ir-Re kkonċeda l-muniċipalitajiet ta' Vila Viçosa, Abrantes u Almada, xi ħaġa li nkorlat ferm lill-kunsill privat tiegħu; wara konfrontazzjoni, ir-Re abbanduna dmirijietu u vvjaġġa lejn Sintra, fejn baqa' għal xahar fuq il-pretest tal-kaċċa. Peress li Sintra kienet tinsab relattivament qrib Liżbona, ħafna miċ-ċittadini tagħha ssejħu biex jaħdmu fuq proġetti għall-Kuruna fil-belt kapitali: fl-1373, ir-Re Ferdinandu ddeċieda li jiffortifika l-belt bi swar, u talab fondi jew ħaddiema mill-artijiet kostali f'Almada, f'Sesimbra, f'Palmela, f'Setúbal, f'Coina, f'Benavente u f'Samora Correia, kif ukoll Ribatejo kollu, u miż-żoni interni ta' Sintra, Cascais, Torres Vedras, Alenquer, Arruda, Atouguia, Lourinhã, Telheiros u Mafra. Matul il-Kriżi Dinastika bejn l-1383 u l-1385, Sintra ngħaqdet ma' Leonor Telles biex tappoġġa l-proklamazzjoni ta' bintha, Beatrice, li żżewġet lil Ġwanni I ta' Kastilja, bħala r-Reġina tal-Portugall u ta' Kastilja. Wara t-telfa mġarrba mill-armata Kastiljana f'Aljubarrota (Awwissu 1385) kontra t-truppi Portugiżi u Ingliżi, ikkmandati minn Nuno Álvares Pereira, Sintra saret wieħed mill-aħħar postijiet li arrenda lill-Mastru ta' Aviz, li iktar 'il quddiem sar ir-Re tal-Portugall (wara l-1383).
Uluru
Isem
L-Aṉangu lokali, mill-poplu tal-Pitjantjatjara, lil din il-formazzjoni tal-blat isejħulha Uluṟu (bil-Pitjantjatjara: [ʊlʊɻʊ]). Il-kelma hija nom proprju, bl-ebda tifsira partikolari ulterjuri bid-djalett tal-Pitjantjatjara, għalkemm tintuża wkoll bħala kunjom lokali mis-Sidien Tradizzjonali għoljin ta’ Uluru.
Sintra
Era Ġwannina u Filippina
Ġwanni I (1385-1433), l-ewwel re tat-tieni dinastija, kiser it-tradizzjoni tat-trasferiment ta' Sintra lill-Casa da Rainha (proprjetà tar-reġina). X'aktarx għall-ħabta tal-1383, Ġwanni I ta l-artijiet ta' Sintra lill-Konti Henrique Manuel de Vilhena, u malajr irrevoka d-deċiżjoni wara li Henrique żamm mal-Infanta fit-tilwim dinastiku. Għalhekk, Sintra baqgħet tkun parti mill-pussessi tar-re, li espanda t-territorju lokali. Sal-aħħar tas-seklu 17, il-palazz irjali kien jikkostitwixxi waħda mir-residenzi prinċipali u proprjetajiet tas-saf tal-qorti: minn hemm Ġwanni ddeċieda li jaħkem lil Ceuta (1415); ir-Re Afonso V twieled u miet fil-palazz (1433-1481); u r-Re Ġwanni II (1481-1495) sar sovran.
Uluru
Isem
Fid-19 ta’ Lulju 1873, is-servejer William Gosse lemaħ il-formazzjoni tal-blat u semmiha l-Blata ta’ Ayers biex jagħti ġieħ lill-Kap Segretarju tan-Nofsinhar tal-Awstralja ta’ dak iż-żmien, Sir Henry Ayers. Minn dak iż-żmien ’l hawn, baqgħu jintużaw iż-żewġ ismijiet.
Sintra
Era Ġwannina u Filippina
F'dokument maħruġ fl-1435 mir-Re Dwardu (1433-1438), ir-reġjun ġie deskritt bħala: "Art tal-Comarca bl-arja tajba u b'abbundanza ta' ilma, baħar u art [...] l-iżjed belt leali ta' Liżbona peress li tinsab daqstant viċin, li fiha biżżejjed diverżjonijiet u distrazzjonijiet permezz tal-muntanji u l-kaċċa...".
Uluru
Isem
Fl-1993, ġiet adottata politika ta’ tismija doppja: bl-isem Aboriġenu tradizzjonali (bil-Pitjantjatjara, bil-Yankunytjatjara u b’lingwi lokali oħra) u bl-isem bl-Ingliż. Fil-15 ta’ Diċembru 1993, l-isem uffiċjali sar “Ayers Rock / Uluru” u l-formazzjoni tal-blat saret l-ewwel post b’isem uffiċjali doppju fit-Territorju tat-Tramuntana fl-Awstralja. Madankollu, l-ordni tal-isem uffiċjali doppju ġiet invertita uffiċjalment għal “Uluru / Ayers Rock” fis-6 ta’ Novembru 2002 wara talba mill-Assoċjazzjoni tat-Turiżmu Reġjonali f’Alice Springs.
Sintra
Era Ġwannina u Filippina
Matul l-Era tal-Iskoperti Portugiżi, diversi nies li twieldu Sintra nkitbu fl-istorja. Fl-1443, Gonçalo de Sintra, skudier tal-familja tal-Infante Enriku, intbagħat mill-prinċep bħala kaptan ta' karavella lejn il-kosta tal-Afrika. Huwa esplora l-inħawi ħdejn ix-xmara Ouro u eventwalment miet hemmhekk fl-1444. Pedro de Sintra u Soeiro da Costa iktar 'il quddiem immappjaw il-biċċa l-kbira tal-kosta Atlantika tal-Afrika, għall-ħabta tal-mewt ta' Enriku fl-1460.
Fl-aħħar tas-seklu 15, l-importanza ta' Sintra fl-itinerarji uffiċjali wasslet biex ir-Reġina Eleanor ta' Viseu (il-mara tar-Re Ġwanni II), li dak iż-żmien kienet il-benefattur prinċipali tal-Misericóridas Portugiżi, tespandi l-istituzzjonijiet prinċipali tagħha f'Sintra. Il-Hospital e Gafaria do Espírito Santo, li minnu fadal biss il-kappella ta' São Lázaro, inbena sabiex jipprovdi assistenza u appoġġ lil-lebrużi fl-inħawi (il-kappella għadha tinkludi s-simbolu tar-Re Ġwanni, il-pellikan, u tar-Reġina Leonor, il-gamblu). Fl-1545, l-isptar ġie ttrasferit lill-amministrazzjoni tas-Santa Casa da Misericórdia ta' Sintra li ġiet stabbilita mir-Reġina Katerina tal-Awstrija, il-mara ta' Ġwanni III.
Ir-Re Manwel I (1495-1521) kien jieħu pjaċir iqatta' s-sjuf tiegħu f'Sintra, minħabba tal-klima bierda tagħha u l-abbundanza ta' annimali tal-kaċċa; bħalma nnota Damião de Góis, il-kronista tiegħu: "minħabba li huwa wieħed mill-postijiet fl-Ewropa li huwa iktar biered, u brijuż biex kwalunkwe Re, Prinċep jew Mastru jqattgħu l-ħin tagħhom hemmhekk, billi apparti l-arja tajba tal-muntanji, imsejħa miċ-ċittadini lokali iktar anzjali bħala l-promontorju tal-qamar, hemm ħafna ċrievi u annimali oħra għall-kaċċa, u fuq kollox ħafna u ħafna troti tajbin, ta' tipi differenti, u fejn fl-Ispanja kollha wieħed jista' jsib bosta fawwariet tal-ilma...". Bejn is-seklu 15 u 16, wara li vvjaġġa lejn il-Kuruna ta' Kastilja u l-Kuruna ta' Aragona meta tqies bħala l-eredi ta' dawk ir-renji fl-1498, ir-re ttrasforma u arrikkixxa l-belt u r-reġjun b'diversi xogħlijiet pubbliċi. Dawn kien jinkludu r-rikostruzzjoni tal-Knisja Gotika antika ta' São Martinho u fl-1511 il-kostruzzjoni tal-Monasteru ta' Nossa Senhora da Pena fuq l-ogħla quċċata tal-Muntanji ta' Sintra, li mbagħad ġie ttrasferit lill-Ordni ta' San Ġlormu. Fit-tieni nofs tas-seklu 16, Sintra kienet ċentru għall-kortiġjani u l-membri tal-aristokrazija bdew jibnu l-vilel u l-irziezet fi ħdan ir-reġjun. F'dan l-ambjent rurali, mill-1542, il-Viċirè tal-Indja, D. João de Castro (1500-1548) beda jirresjedi f'Quinta da Penha Verde, fejn kien jikkollezzjona eżempji tal-kultura Portugiża ta' dak iż-żmien, inkluż xogħlijiet tal-artist rinomat Francisco de Holanda. Kien matul dan ir-Rinaxximent kulturali li tlesta l-presbiterju tal-irħam skolpit bejn l-1529 u l-1532 minn Nicolau Chanterene għall-kappella tal-Monasteru ta' Nossa Senhora da Pena, flimkien mal-portiku tal-Knisjja ta' Nossa Senhora da Conceição da Ulgueira (1560). Luís de Camões (1524-1580) irrefera għall-muntanji ta' Sintra f'Os Lusíadas, bħala art mitika mmexxija min-ninfej tal-ilma. Il-poeta Rinaxximentali Luisa Sigea — Syntrae Aloisiae Sygeae f'Pariġi (1566) u f'Madrid (1781) irreferiet għal Sintra bħala "wied pjaċevoli, bejn l-irdumijiet li jibqgħu telgħin sas-smewwiet... imnaqqax f'għoljiet grazzjużi li fihom wieħed jista' jisma' l-ħoss tal-ilmijiet... [fejn] kollox, fil-fatt, isaħħar u jfewwaħ l-ambjent bir-riħa u bil-frott tiegħu".
Bil-mewt tal-Kardina-Re Enriku (1578-1580), Filippu II ta' Spanja wiret ir-Renju tal-Portugall, u beda unjoni personali mal-kuruni li damet sal-1640. Matul dan il-perjodu, il-poter politiku Portugiż ġie ttrasferit minn Sintra għal Vila Viçosa, iċ-ċentru prinċipali tal-familja ta' Braganza, li d-duki tagħha, dixxendenti ta' Ġwanni tal-Portugall, kienu l-eredi għat-tron tal-Portugall. Wara d-deċiżjoni tal-Cortes ta' Tomar fl-1581, Filippu, bħala r-Re tal-Portugall, aċċetta amministrazzjoni magħmula mill-aristokrazija Portugiża. Huwa għadda minn Sintra għall-ħabta ta' Ottubru 1581, u żar il-monasteru u l-knejjes. Kien matul dan il-perjodu li s-setta tal-Bastjaniżmu, bit-tama tar-ritorn tar-Re Bastjan, intemmet, meta feġġew diversi "Bastjani" foloz. Fl-1585, Mateus Alvares, li twieled fil-gżira ta' Terceira fl-Azores u kien il-gwardjan tal-eremitaġġ ta' São Julio, għamilha tabirruħu kien ir-Re Bastjan u ħoloq kunflitt f'Sintra, f'Madra, f'Rio de Mouro u f'Ericeira. L-avventura ta' Bastjan intemmet bit-tgħalliq ta' tletin ruħ u bit-tbatija ta' bosta oħrajn. Għalhekk, ma kinitx sorpriża, li ż-żjara fl-1619 tar-Re Filippu IV ta' Spanja (Filippu III tal-Portugall) irriżultat f'bosta familji jaħarbu lejn l-għoljiet. Matul din l-unjoni (1580-1640), Sintra kienet post privileġġat għall-"eżiljati" Portugiżi mill-qorti Kastiljana; in-nobbli li xtaqu jitbegħdu min-nobbiltà Spanjola kienu jixtru l-artijiet fir-reġjun, 'il bogħod mill-intriċċi tal-qorti. Fi żmien ir-Restawr, fl-1640, il-muniċipalità kellha bejn wieħed u ieħor 4,000 resident.
Uluru
Deskrizzjoni
Uluru hija notevoli ħafna għax tidher daqslikieku qed tibdel il-kulur f’ħinijiet differenti tal-ġurnata u tas-sena, l-iktar meta tixgħel fl-aħmar fit-tlugħ u nżul ix-xemx.
Sintra
Era Brigantina
Mis-seklu 17 sas-seklu 18, ir-reġjun kien ċentru tal-ordnijiet reliġjużi tal-kontemplazzjoni li stabbilew kunventi f'Sintra. Iżda baqa' post tal-ħrejjef, bi spazji forestali kbar, imdallmin, makabri u misterjużi. Il-patri Baião, fil-Portugal Cuidadoso (1724) tiegħu nnota: "Qrib il-Palazz ta' Sintra kien hemm foresta, tant densa, li binhar, kienet tbeżża' lil kull min kien jidħol fiha. U [r-Re] D. Sebastian kien ħieles minn dan il-biża', tant li kien imur jimxi hemmhekk billejl, ħafna drabi għal sagħtejn jew tliet sigħat". Mill-bidu tat-tieni nofs tas-seklu 18 sas-seklu 19, Sintra saret magħrufa bħala post nostalġiku u misterjuż li ġie deskritt minn bosta barranin. Kienet "l-Eden glorjuż" tar-Romantiku Lord Byron; "il-post pjaċevoli" ta' Almeida Garrett; "il-bejta tal-maħbubin fejn meta l-weraq kien jibdel il-kulur għal lewn romantiku, in-nobbli kienu jerħu lilhom infushom f'idejn il-poeti" ta' Eça de Queirós; jew il-post fejn Richard Strauss ra ġnien "paragunabbli mal-Italja, ma' Sqallija, mal-Greċja jew mal-Eġittu, tassew ġnien ta' Klingsor, u fl-għoljiet, hemm kastell tal-Kalċi Mqaddes".
Uluru
Deskrizzjoni
Kata Tjuta, magħrufa wkoll bħala l-Muntanja Olga jew Olgas, tinsab 25 kilometru fil-Punent ta’ Uluru. Inbnew żoni panoramiċi speċjali b’aċċess mit-triq u parkeġġi biex it-turisti jkunu jistgħu jgawdu l-aqwa veduti fiż-żewġ siti fit-tlugħ u nżul ix-xemx. nofs|daqsminuri|699x699px|Ir-raġġi ta’ nżul ix-xemx fuq Uluru
Sintra
Era Brigantina
Min-naħa l-oħra, it-terremot ta' Liżbona tal-1755, ġab miegħu l-qerda taċ-ċentru ta' Sintra kif ukoll għadd ta' mwiet, u dan irriżulta fil-bini u fir-restawr fit-tieni nofs tas-seklu 18. Fis-seklu 18 ukoll, ġie stabbilit l-ewwel bini industrijali fir-raħal: il-Fábrica de Estamparia de Rio de Mouro (il-Fabbrika tal-Istamperija tax-Xmara Mouro) fl-1778. Iż-żjara tar-Reġina Marija I fl-1787 wasslet għar-restawr u għat-tiżjin mill-ġdid ta' xi swali u kmamar tal-binjiet muniċipali. Il-festi l-kbar tal-1795 biex tiġi ċċelebrata l-magħmudija tal-Infante António, iben Ġwanni VI, irriżultaw f'balli kbar fil-Palazz ta' Queluz. Fl-1838, ir-Re-Konsorti, Ferdinandu II xtara l-Monasteru ta' Nossa Senhora da Pena u żona enormi biswit, u kkummissjona lill-arkitett José de Costa e Silva biex jibni ħnejja li tgħaqqad iż-żewġ kwartieri tal-Palazz ta' Seteais (li kien proprjetà tal-Markiż ta' Marialva), sabiex titfakkar iż-żjara tal-1802 tal-Prinċep u tal-Prinċipessa tal-Brażil, Ġwanni u Carlota Joaquina, u ż-żjara sussegwenti ta' binhom, ir-Re assolutist Miguel, fl-1830. Matul it-tielet kwart tas-seklu 18 u prattikament matul is-seklu 19 kollu, il-vjaġġaturi barranin u l-aristokratiċi Portugiżi, imqanqlin mir-Romantiċiżmu, reġgħu skoprew il-maġija ta' Sintra, speċjalment tal-pajsaġġi eżotiċi u tal-klima tagħha. Iż-żjarat tagħhom wasslu biex jiġu stabbiliti diversi lukandi, u waħda minnhom, ta' Lawrence, li nfetħet fl-1764, baqgħet tiffunzjona sal-2018. Fis-sajf tal-1787, William Beckford qagħad mal-Markiż ta' Marialva, il-mastru taż-żiemel tar-renju, fir-residenza tiegħu ta' Seteais. Fil-bidu tas-seklu 19, il-Prinċipessa Carlota Joaquina, mart il-Prinċep Reġġent Ġwanni, xtrat il-proprjetà u l-Palazz ta' Ramalhão. Bejn l-1791 u l-1793, Gerard Devisme bena villa Neo-Gotika fil-proprjetà estensiva tiegħu f'Quinta de Monserrat (li iktar 'il quddiem saret magħrufa bħala l-Palazz ta' Monserrat). Beckford, li baqa' f'Sintra, kera l-proprjetà mingħand Devisme fl-1794. Il-pajsaġġ, moħbi fiċ-ċpar, attira wkoll lil Ingliż ieħor, Sir Francis Cook, li okkupa l-proprjetà, u bena paviljun orjentali. Il-Palazz ta' Pena, is-simbolu eżemplari Romantiku Portugiż ta' Sintra, inbeda mir-Re-Konsorti Ferdinandu, ir-raġel tar-Reġina Marija II (1834-1853), membru mwieled Ġermaniż tal-familja ta' Saxe-Cobourg-Gotha. Il-palazz inbena fuq il-fdalijiet tal-monasteru tas-seklu 16 tal-Ordni ta' San Ġlormu, u ġew ikkonservati bosta aspetti fundamentali, inkluż il-knisja, il-kjostru u xi kwartieri oħra. L-arkitettura hija waħda eklettika, influwenzata minn bosta stili arkitettoniċi, bħala evidenza tal-era tar-Romantiċiżmu.
Uluru
Ġeoloġija
xellug|daqsminuri|Veduta ta’ Uluru mill-ISS fl-ispazju Uluru hija inselberg, jiġifieri litteralment “muntanja gżira”. Inselberg hija tumbata jew għolja iżolata prominenti li togħla f’daqqa mill-art watja u li hija mdawra minn artijiet baxxi tal-erożjoni estensivi u relattivament ċatti f’reġjun niexef u sħun. Uluru spiss tiġi msejħa blata monolitika, għalkemm dan huwa terminu ambigwu li ġeneralment jiġi evitat mill-ġeologi.
Sintra
Era Brigantina
It-taħlit intenzjonali tal-istili eklettiċi jinkludi n-Neo-Gotiku, in-Neo-Manwelin, in-Neo-Iżlamiku, u n-Neo-Rinaxximentali. Dawn ħarġu fid-dieher l-iktar permezz tar-rinnovazzjonijiet ewlenin tas-seklu 19. Id-disinn kien proġett tal-Baruni von Eschwege u Ferdinandu II, biex il-Palazz Nazzjonali ta' Sintra jiġi sostitwit bħala alternattiva għar-residenza tas-sajf f'Cascais. Wara Sintra, il-monarki Lwiġi tal-Portugal (1861-1889) u Carlos tal-Portugall (1863-1908) temmew is-sjuf tagħhom bi żjarat lejn Cascais fix-xhur ta' Settembru u ta' Ottubru. Fl-1854 ġie ffirmat l-ewwel kuntratt għall-kostruzzjoni ta' linja ferrovjarja bejn Sintra u Liżbona. Digriet iffirmat fis-26 ta' Ġunju 1855 irregola l-kuntratt bejn il-gvern u l-Konti Claranges Lucotte iżda iktar 'il quddiem tħassar fl-1861. Il-linja finalment ġiet inawgurata fit-2 ta' April 1887.
Uluru
Ġeoloġija
Il-karatteristika notevoli ta’ Uluru hija l-omoġenjetà tagħha u n-nuqqas ta’ ġunturi jew xquq fil-wiċċ tal-blat tal-qiegħ, li wasslu għan-nuqqas ta’ żvilupp ta’ akkumulu ta’ żrar jew ġebel mad-dawra u ħamrija. Dawn il-karatteristiċi tagħha wasslu biex nistgħu ngawduha kif inhi sa llum, filwaqt li l-blat tal-madwar għeb bl-erożjoni.
Sintra
Era Brigantina
Sal-bidu tas-seklu 20, Sintra ġiet rikonoxxuta bħala post li l-aristokratiċi u l-miljunarji kienu jżuru fis-sajf. Fosthom, Carvalho Monteiro, is-sid ta' binja konsiderevoli (magħrufa bħala "Monteiro dos Milhões") mibnija qrib ir-raħal prinċipali, fuq proprjetà li kien xtara mill-Barunessa ta' Regaleira, ta' palazz lussuż Neo-Rinaxximentali, ibbażat fuq arkitettura Neo-Manwelina.
Mit-tieni nofs tas-seklu 19 sal-ewwel deċennji tas-seklu 20, Sintra saret ukoll post privileġġat fost l-artisti: mużiċisti bħal Viana da Mota; kompożituri bħal Alfredo Keil, pitturi bħal João Cristino da Silva (l-awtur ta' waħda mit-tieli l-iktar rinomati tal-arti Romantika Portugiża, "Five Artists in Sintra" (Ħames Artisti f'Sintra)), kittieba bħal Eça de Queirós jew Ramalho Ortigão, kollha kemm huma għexu, ħadmu jew ġew ispirati mill-pajsaġġi ta' Sintra.
Uluru
Ġeoloġija
Għall-fini tal-immappjar u d-deskrizzjoni tal-istorja ġeoloġika taż-żona, il-ġeologi jirreferi għas-saffi tal-blat li jsawru lil Uluru bħala Arkożija Mutitjulu, li hija waħda mill-bosta formazzjonijiet sedimentarji li jimlew il-Baċir ta’ Amadeus.
Kompożizzjoni
daqsminuri|240x240px|Il-blat ta’ Uluru mill-qrib Uluru hija magħmula l-iktar minn arkożija bi granularità ħoxna (tip ta’ blat ramli b’abbundanza ta’ feldspar) u minn xi konglomerat. Il-kompożizzjoni medja tagħha hija 50 % feldspar, 25-35 % kwarz u sa 25 % frammenti tal-blat; il-biċċa l-kbira tal-feldspar huwa K-feldspar bi plaġjoklażju minuri biss bħala granuli sottottundjati u inklużjonijiet alterati ferm fi ħdan il-K-feldspar. Il-granuli tipikament ikollhom dijametru ta’ bejn 2 u 4 millimetri, u jkunu angolari għal sottoangolari; il-blat ramli li jkun ifjen ikun issortjat tajjeb,, bl-issortjar jonqos kif jikber id-daqs tal-granuli. Fost il-frammenti tal-blat hemm il-bażalt sottottundjat, sostitwit invarjabbilment bil-klorit u bl-epidotu. Il-minerali preżenti jissuġġerixxi derivazzjoni minn sors bi predominanza granitika, simili għall-Blokk ta’ Musgrave li hu espost fin-Nofsinhar. Meta jkun relattivament frisk, il-blat għandu lewn griż, iżda bl-ossidazzjoni tal-minerali bil-ħadid, dawn ittieklu u b’hekk is-saff ta’ barra tal-wiċċ għandu lewn ħamrani fil-kannella qisu sadid. Fost il-karatteristiċi marbuta mad-depożizzjoni tas-sediment, hemm il-qiegħ trasversali u l-brim fil-blat, u l-analiżi tagħhom indikat depożizzjoni minn kanali fluvjali baxxi b’enerġija kbira u għargħar fuq saff irqiq, li huma tipiċi tal-koni/imrewħa alluvjonali.
Sintra
Repubblika
Il-proklamazzjoni ta' Repubblika Portugiża fl-1910 ittrasformat il-klima idillika ta' Sintra. F'daqqa waħda ġie promoss l-iżvilupp ekonomiku; il-benefiċċji potenzjali għar-reġjun mit-tkabbir fl-agrikoltura, l-industrija u l-kummerċ ġew promossi biex jitrawwem l-iżvilupp. Fl-1908 ġiet stabbilita żona għat-tkabbir tal-inbid f'Colares. Ġiet stabbilita wkoll kummissjoni għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-inbid u għall-promozzjoni tal-esportazzjoni tiegħu, u fl-1914 ġiet stabbilita l-assoċjazzjoni kummerċjali u industrijali ta' Sintra (bil-Portugiż: Associação Comercial e Industrial de Sintra) sabiex jiġu ġestiti l-konċessjonijiet. Sadanittant, f'isem il-progress lajk u popolari, partijiet mill-wirt kulturali nqerdu, inkluż l-annessi tal-villaġġ Medjevali biswit il-Palazz fl-1911, filwaqt li n-navata tal-Knisja tal-Misericórdia ċċekknet għal presbiterju sabiex it-triq setgħet titwessa'. L-ewwel deċennji tas-seklu 20 kienu ż-żmien fejn seħħet l-iżjed urbanizzazzjoni rapida tar-raħal, appoġġat mil-linja ferrovjarja li tikkollega r-raħal ma' Liżbona u l-influss tal-vjaġġaturi fis-sajf.
Uluru
Età u oriġini
xellug|daqsminuri|313x313px|L-ilma tax-xita jgħaddi tul kanali fis-superfiċe ta’ Uluru mmarkati b’algi skuri, u jifforma għadajjar żgħar lejn il-qiegħ; xi kultant l-ilma joħloq fenomenu rari ta’ kaskati neżlin minn ma’ Uluru. L-Arkożija Mutitjulu jingħad li għandha l-istess età bħall-konglomerat ta’ Kata Tjuta, u li għandha oriġini simili minkejja li t-tip ta’ blat huwa differenti. Madankollu, hija iżgħar mill-blat espost fil-Lvant fil-Muntanja Conner, u mhix relatata magħha. Is-saffi ta’ Uluru huma kważi vertikali, u jiġu għan-niżla lejn il-Lbiċ b’pendil ta’ 85°. Għandhom ħxuna esposta ta’ mill-inqas 2,400 metru. Is-saffi jinżlu taħt il-pjanura tal-madwar u bl-ebda dubju huma estiżi lil hinn minn Uluru fis-sottosuperfiċi, iżda kemm eżatt mhuwiex magħruf.
Sintra
Repubblika
Matul is-snin 20 tas-seklu 20, il-ħsara fil-konfront ta' siti kulturali importanti wasslet għall-ħolqien ta' istituzzjonijiet biex jistudjaw u jipproteġu l-wirt artistiku kbir. L-Instituto Histórico de Sintra (l-Istitut Storiku ta' Sintra), taħt it-tmexxija ta' Afonso de Ornelas, kellu rwol importanti f'dan il-perjodu. L-istudji arkeoloġiċi rriżultaw fi żvilupp konsiderevoli: fl-1927, Félix Alves Pereira reġa' skopra l-insedjamenti Neolitiċi ta' Santa Eufémia, u fl-1929 tlestiet l-ewwel pubblikazzjoni tal-iskoperti tal-monumenti preistoriċi ta' Praia das Maçãs. Minn dak iż-żmien tas-snin 70 tas-seklu 20, iż-żona kostali ta' Sintra kienet qed issir destinazzjoni tas-sajf, u dan wassal għall-kostruzzjoni ta' residenzi tas-sajf Portugiżi. Bosta arkitetti Portugiżi importanti żviluppaw proġetti f'din iż-żona fl-ewwel nofs tas-seklu 20, inkluż Raul Lino, Norte Júnior u Tertuliano de Lacerda Marques.
Uluru
Età u oriġini
Il-blat oriġinarjament kien ramel, iddepożitat bħala parti minn imrewħa alluvjonali estensiva li kienet testendi ’l barra mill-antenati tal-ktajjen muntanjużi ta’ Musgrave, Mann u Petermann lejn in-Nofsinhar u l-Punent, iżda li kienet separata minn imrewħa fil-qrib li kienet iddepożitat ir-ramel, iċ-ċagħaq u l-ġebel li ffurmaw lil Kata Tjuta.
Sintra
Repubblika
Dawn il-proġetti wasslu benefiċċji għar-raħal u għar-reġjun, żiedu t-turiżmu u attiraw lil diversi Portugiżi notevoli bħala residenti: il-kittieb Ferreira de Castro; l-iskultur Anjos Teixeira; l-arkitetti Norte Júnior u Raul Lino; il-pitturi Eduardo Viana, Mily Possoz u Vieira da Silva; il-poeta Oliva Guerra; il-kompożitur u s-surmast Frederico de Freitas; l-istoriċi Francisco Costa, Felix Alves Pereira u João Martins da Silva Marques.
Uluru
Età u oriġini
Il-kompożizzjoni minerali simili tal-Arkożija Mutitjulu u tal-ktajjen muntanjużi tal-granit ġiet spjegata. L-antenati tal-ktajjen muntanjużi fin-Nofsinhar xi darba kienu ferm ikbar mill-fdalijiet li naraw illum li ttieklu bl-erożjoni. Dawn ġew olzati ’l fuq f’avveniment li ħoloq il-muntanji msemmi bħala l-Oroġenija ta’ Petermann, li seħħ fl-aħħar tal-era Neoproterożojka sal-bidu taż-żminijiet Kambrijani (550-530 Ma), u b’hekk huwa maħsub li l-Arkożija Mutitjulu ġiet iddepożitata għall-ħabta tal-istess żmien.
Sintra
Repubblika
Fl-1944, qabel ma ġie arrestat, il-Prim Ministru ta' Franza Pierre Laval minn Vichy kien ippjana li jmur jgħix f'proprjetà f'Sintra, fejn kienet inkrietlu dar apposta għalih.
Gomphos
Gomphos huwa ġeneru estint ta' mammiferi lagomorfi fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Eutheria (il-plaċentati), fl-ordni Lagomorpha, fil-familja Mimotonidae (lagomorfi primitivi), ma' bosta ġeneri u speċi kollha estinti.
Sintra
Repubblika
Il-pjanta muniċipali tal-1949 ta' De Groer kienet maħsuba biex tipproteġi lir-raħal u lill-kwartieri tiegħu mill-urbanizzazzjoni sfrenata, u rriżultat fiż-żamma ta' ambjent paragunabbli ma' Sintra tas-seklu 19. L-anarkija urbana baqgħet dominanti sa nofs is-snin 80 tas-seklu 20 fiż-żoni biswit ir-raħal prinċipali ta' Sintra, u rriżultat fl-iżvilupp ta' kwartieri ġodda.