cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Peter Paul Ciantar
Għal ħafna snin, Peter Paul Ciantar kien koordinatur tal-programmi radjofoniċi mal-P.B.S. (Public Broadcasting Station). Huwa attenda għal diversi korsijiet immexxijin minn uħud mix-xandara l-aktar magħrufin fid-dinja.
Minbarra xandar, Ciantar kien għal numru ta’ snin għalliem tal-mużika, lettur kif ukoll segretarju u PRO ta’ diversi kumitati, l-aktar fil-qasam kulturali. Kien ukoll ġurnalist mal-gazzetta lokali Times of Malta, kif ukoll membru  ta’ bordijiet ta’ ġurija matul festivals lokali u barranin.
Peter Paul Ciantar idoqq il-Bb baritone, is-synthesizer u l-mandolina. Bħalissa qiegħed jippreżenta programm mużikali għar-radju fuq Radju Malta, huwa membru tal-Kumitat għall-Festi Nazzjonali, u kittieb ta’ diversi artikli, l-aktar dwar suġġetti kulturali u mużikali u li dawn l-aktar li jiġu ppublikati fuq gazzetti lokali.
Fir-Repubblika tas-sena 2016, Peter Paul Ciantar ġie onorat mill-President ta' Malta, f'isem l-Istat Malti, bil-Midalja 'Għall-Qadi tar-Repubblika'.
Qari ulterjuri
Mahoney. J, Oh Żmien Ħelu...:Il-Palk, Ir-Radju u Jien p. 275,276 u 302
Lingwa Katalana
Il-Katalan (català ) hi lingwa Rumanza mitkellma minn madwar 5 miljun ruħ fi Katalunja.
Jean Picard
Jean Picard (twieled fil-21 ta’ Lulju 1620 – miet fit-12 ta’ Lulju 1682) kien astronomu, fiżiku u qassis Franċiż f’La Flèche, fejn studja fil-Kulleġġ Irjali Henry-Le-Grand tal-Ġiżwiti.
Huwa magħruf l-iktar għall-kejl preċiż tad-daqs tad-Dinja, abbażi ta’ stħarriġ bir-reqqa ta’ grad wieħed ta’ latitudni tul il-Meridjan ta’ Pariġi.
Ġeodesija
Picard kien l-ewwel wieħed li kejjel id-daqs tad-Dinja b’grad raġonevoli ta’ preċiżjoni fi stħarriġ tal-kejl bl-ark li twettaq fl-1669-1670. Għal dan ix-xogħol ingħata ġieħ bil bini ta’ piramida f’Juvisy-sur-Orge. Huwa kien iggwidat mill-metodoloġija ta’ Maurolycus u mill-matematika ta’ Snellius. Picard irnexxielu jkejjel grad wieħed ta’ latitudni tul il-Meridjant ta’ Pariġi, permezz tat-triangolazzjoni tul tlettax-il triangolu minn Pariġi sat-torri tal-arloġġ ta’ Sourdon, ħdejn Amiens.
Il-kejl tiegħu wassal għar-riżultat ta’ 110.46 km għal grad wieħed ta’ latitudni, li jagħti raġġ terrestri korrispondenti ta’ 6,328.9 km. Isaac Newton uża dan il-valur fit-teorija tiegħu tal-gravitazzjoni universali.
Ir-raġġ polari issa ġie mkejjel li huwa ftit iktar minn 6,357 km. Dan ifisser żball ta’ 0.44 % biss inqas mill-valur modern. Dan kien eżempju ieħor tal-avvanzi fl-astronomija u fl-għodod tagħha li għamluha possibbli li jitwasslu avvanzi wkoll fil-kartografija.
Strumenti
Picard kien l-ewwel wieħed li waħħal teleskopju b’wajers imsallbini (żviluppat minn William Gascoigne) ma’ kwadrant, u wieħed minn tal-ewwel li uża vit tal-mikrometru fuq l-istrumenti tiegħu. Il-kwadrant li uża biex jiddetermina d-daqs tad-Dinja kellu raġġ ta’ 38 pulzier u ġie kkalibrat għal kwarti ta’ minuta. Is-sestant li uża biex isib il-meridjan kellu raġġ ta’ sitt piedi, u kien mgħammar b’mikrometru li kien jippermetti l-iżgħar aġġustamenti. Dan it-titjib fit-tagħmir wassal għal marġni ta’ żball ta’ għaxar sekondi biss, meta mqabbel mal-marġni ta’ żball ta’ erba’ minuti ta’ Tycho Brahe. B’hekk il-kejl tiegħu kien 24 darba iktar akkurat.
Xogħol ieħor
xellug|daqsminuri|232x232px|L-arloġġ tax-xemx ta’ Picard fuq il-pedament ta’ Sorbonne Fl-1670-1671, Picard ivvjaġġa lejn is-sit tal-osservatorju Daniż ta’ Tycho Brahe, f’Uraniborg, sabiex jivvaluta l-lonġitudni tiegħu b’mod preċiż biex b’hekk ikun jista’ jqabbel il-qari ta’ Tycho ma’ ta' oħrajn.
Picard ikkollabora u kkorrisponda ma’ bosta xjenzati, fosthom Isaac Newton, Christiaan Huygens, Ole Rømer, Rasmus Bartholin, Johann Hudde, u saħansitra l-kompetitur ewlieni tiegħu, Giovanni Cassini, għalkemm Cassini ma tantx kien ħerqan li jagħmel l-istess miegħu. Dawn il-korrispondenzi wasslu għall-kontributi ta’ Picard f’oqsma tax-xjenza ’l barra mill-qasam tal-ġeodesija, bħal pereżempju l-aberrazzjoni tad-dawl li osserva meta kien f’Uraniborg, jew l-iskoperta tiegħu tal-fosforexxenza tal-merkurju meta osserva barometru jiddi b’mod bati. Din l-iskoperta wasslet għall-istudji ta’ Newton dwar l-ispettru viżibbli tad-dawl.
Picard żviluppa wkoll dak li sar il-metodu standard għall-kejl tat-tlugħ ġust ta’ oġġett fl-ispazju. F’dan il-metodu, l-osservatur jirreġistra l-ħin meta oġġett jaqsam il-meridjan tal-osservatur. Picard għamel l-osservazzjonijiet tiegħu bl-użu tal-arloġġ tal-preċiżjoni bil-pendlu li l-fiżiku Olandiż Christiaan Huygens kien għadu kif żviluppa.
Sport
- Pierre de Coubertin
daqsminuri|Sport L-isport huwa attività li għandu numru ta' regoli jew tradizzjonijiet, magħġuna flimkien mas-sens kbir ta' kompettitività. L-isport huwa magħruf bħala attività fejn il-kapaċitajiet fiżiċi tal-kompetitur huma l-uniċi punti determinanti tar-riżultat (li tirbaħ jew titlef), però dan it-terminu hu użat ukoll biex jinkludi attivitajiet bħal sport tal-moħħ (isem komuni għal xi logħob bil-karti jew logħob bil-bord) u sport tal-muturi fejn tintuża l-konċentrazzjoni tal-moħħ kif ukoll għodda oħra ta' kwalità.
Etimoloġija
It-terminu sport għandu storja twila, fejn l-oriġini tiegħu saħansitra ġej mit-terminu Latin deportare li fost it-tifsiriet tiegħu kellu wkoll dak li toħroġ barra l-bieb, jiġifieri li toħroġ 'il barra mill-ħitan fortifikati biex wieħed jiddedika l-ħin għall-attività sportiva. Minn dan it-terminu ħarġu deportar mill-Oksitan, deportar mill-iSpanjol u desporter (divertiment, żvog) mill-Franċiż; minn dan tal-aħħar ħareġ l-oriġini, fis-seklu 14, tal-kelma bl-Ingliż disport li wara, madwar is-seklu 16, ġiet imqassra għal sempliċiment sport.
Storja
L-istudju tal-iżvilupp tal-isport fl-istorja umana jista' jagħtina indikazzjonijiet sinjifikanti fuq it-tibdil soċjali li seħħ matul is-sekli u fuq dawk li jikkonċernaw il-konċepiment stess tal-attività sportiva fil-kulturi differenti.
Il-fehma tal-isport bħala attività li tinvolvi l-abilitajiet bażiċi umani (fiżiċi u mentali), flimkien mal-iskop li teżerċitahom konstantament u b'hekk ittejjibhom, biex tużahom suċċessivament b'manjiera ta' gwadann għalik personali, tissuġġerixxi li l-isport hu probabbilment antik daqs l-iżvilupp tal-intelliġenza umana. Għall-bniedem primittiv l-attività fiżika, minkejja n-nuqqas tas-sens kompetittiv li kiber illum il-ġurnata, kienet biss mod utli biex ittejjeb il-konoxxenza proprja tan-natura u jikkontrolla l-ambjent li kien jiċċirkundah.
Preistorja
Matul is-seklu 19 saru diversi skoperti ta' eżempji ta' arti fl-għerien fi Franza, pereżempju f'Lascaux, fl-Afrika u fl-Awstralja, li juru kif fiż-żminijiet Preistoriċi kienu jsiru ċerimonji ritwali li kienu jinvolvu attività fiżika tal-parteċipanti. Xi sejbiet minn dawn imorru lura tal-anqas sa 30,000 sena ilu.
Il-graffiti stess huma dimostrazzjoni tal-interess min-naħa tal-bnedmin tal-għerien għall-attivitajiet li ma kellhomx x'jaqsmu mat-tfittxija għall-ikel u għas-sopravivenza, imma li nistgħu nfissruhom bħala żvog jew riti ta' awspiċju tajjeb għall-kaċċa.
It-tribujiet primittivi Afrikani, Amerikani u Oċeaniċi li ġew analizzati minn etnografi fil-bidu tas-seklu 19, ikkonservaw għall-millenji sħaħ, is-sens u l-karattru tal-eżerċitazzjonijiet sportivi u kkunsenta li jiġu formulati xi ipotesi fuq l-evoluzzjoni tal-eżerċizzi, mill-iskop prattiku oriġinarju għal dak suċċessiv ta' ritwal fl-ambitu ta' ċerimonji reliġjużi jew festivi.
Oriġini tal-isport
L-eżerċizzji, li qabel kienu jsiru individwalment, suċċessivament saru fuq bażi kollettiva. L-eżerċizzju l-aktar komuni u antik kien dak tat-tlielaq, li miegħu żdiedu, immedjatament wara, it-tfigħ u l-qbiż, li kienu utli għall-kaċċa u għall-gwerer. Ftit żmien wara ħarġu manifestazzjonijiet oħra li saru indispensabbli għas-sopravivenza, li minnhom oriġinaw l-għawm, il-kanottaġġ, l-ekwitazzjoni, il-lotta, il-boksing, l-iskerma, li magħhom żdiedu wkoll logħob bil-blalen magħmula mill-ħaxix u frott kbir.
Għall-bidu dawn il-manifestazzjonijiet ma wrewx karatteristċi kompetittivi, anzi, taw karatteristika ta' logħob u ta' divertiment. Fiż-żminijiet ta' wara, l-eżerċizzji ħadu aspett doppju: dak mediku-spirtwali li żviluppa l-aktar fl-Orjent, u dak atletiku-ritwali li ffjorixxa fil-baċil tal-Mediterran.
Fl-Oċċident kiber l-aktar l-aspett atletiku, il-kura tal-enerġija muskolari u r-reżistenza għall-għeja għall-għanijiet militari.
Il-Mediterran Antik u l-Lvant Nofsani
Il-Lhud kienu jieħdu ħsieb l-isparar bil-katapulta, l-isparar bil-qaws u kompetizzjoni tas-saħħa bbażata fuq l-irfigħ ta' ġebla li kien jissejjaħ "il-logħba tal-ġebla tal-paragun". Xi illustrazzjonijiet li nstabu fid-deżert Libjan minn Żmien il-Ġebel juru rġiel jgħumu u jisparaw bil-qaws.
Permezz ta' ġnus oħra, bħall-Babilonjani, l-Assirji, il-Medi, il-Persjani, l-Etruski, u l-Kreti, il-logħob ibbażat fuq l-abilità u l-fiżiċità, grazzi għall-karatteristiċi espressivi tal-qawwa u l-vitalità li huma kienu jħaddnu, kienu jużawhom biex jimmanefistaw il-gratitudni tagħhom lejn dawn id-doni għad-divinitajiet li tawhomlhom u għalhekk kienu inklużi fiċ-ċerimonji sagri ta' supplikazzjoni, flimkien maż-żfin u l-kant.
Suċċessivament, il-logħob sportiv ġie miżjud fiċ-ċerimonji funebri, biex jonoraw lir-rejiet u kondutturi, li kienu saru hekk grazzi anki għall-abilitajiet fiżiċi u morali tagħhom u għall-maestrija fil-gwerer. Permezz ta' dan il-logħob sportiv, ħafna drabi, kien jiġi magħżul is-suċċessur tagħhom. Dawn it-tradizzjonijiet komplew jestendu lejn il-kosti tal-Asja Minuri u tal-Greċja.
Eġittu l-Antik
L-iskrizzjonijiet fuq monumenti antiki Eġizzjani juru kif fi żmien il-Fargħuni kienu diġà jiġu pprattikati diversi attivitajiet sportivi bi skop essenzjali ta' divertiment: il-lotta, il-ġinnastika, il-boksing, l-għawm, il-kanottaġġ, is-sajd, l-atletika u ġeneri differenti ta' logħob bil-ballun. Il-Farawni, li kienu d-dinjitarji u l-irġiel tal-istat tal-Eġittu l-Antik, kienu jassistu għal kompetizzjonijiet sportivi b'attenzjoni u kienu jiffavorixxu l-kors tal-logħba billi jippromovu l-kostruzzjoni tal-istrutturi neċessarji.
Mill-ġeroglifiċi kien possibbli li jiġi stabbilit li millenji qabel il-Griegi, l-Eġizzjani antiki kienu diġà pprovedew biex joħolqu r-regoli bażiċi għal xi logħob, biex jafdaw il-kontroll tar-regoli tal-logħob f'idejn persuna newtrali, li l-plejers jilbsu l-uniformi, u li jonoraw ir-rebbieħa billi jagħtuhom kullari bi stili differenti
Kemm għar-rebbieħ u kif ukoll għat-tellief kienu jingħataw omaġġ, għal tal-ewwel għas-superjorità tiegħu u għal tat-tieni għall-ispirtu sportiv tiegħu.
Greċja l-Antika
225px|thumb|right|Reduzzjoni [[Rumana tal-bronż tad-diskobolus ta' Myron, tieni seklu w.K.]] Għażla kbira ta' sport kienet diġà prattikata fi żmien il-Greċja l-Antika: it-tellieqa, il-qabża fit-tul, il-lotta, il-boksing, it-tfigħ tal-ġavellott, it-tfigħ tad-disku, il-kompetizzjoni tal-karrijiet tal-gwerra u l-pentatlon kienu l-aktar diffużi. Din il-preferenza tindika l-influwenza dominanti li l-kultura militari kellha fil-Greċja l-Antika fuq l-iżvilupp tal-isport.
Skont il-leġġenda, kien Erakle li beda, bħala sinjal ta' ringrazzjament lil Żews, il-logħob sagru ta' Olimpja wara li kien issupera s-seba' mit-tnax-il sforz li kien previst. L-ewwel edizzjoni kienet onorata bil-parteċipazzjoni ta' Apollu u Marte; wara sekli ta' astinenza minn dawn il-logħob, ir-Re Ifitu reġa' ta l-bidu tal-Logħob Olimpiku fis-sena 776 q.K. bl-għan li jissalvagwardja n-newtralità tal-pajjiż nattiv tiegħu. Kienu jsiru f'Olimpja kull erba' snin ad unur Żews, f'raħal żgħir ta' Peloponnesu. L-Olimpjadi ma kinux biss avveniment sportiv imma kienu ċ-ċelebrazzjoni tal-eċċellenza individwali, tal-varjetà kulturali u artistika tal-kultura sħiħa Griega u, fuq kollox, kienu l-okkażjoni biex jonoraw l-aqwa divinità reliġjuża.
Minħabba li l-Logħob Olimpiku kienu kkunsidrati bħala sagri, il-Griegi kienu jikkunsidraw l-ostilità bħala sagrileġġ lil Żews matul l-iżvolġiment tal-Logħob. Mill-bidu sat-tmiem tal-Olimpjadi kienet tiġi proklamata tregwa fuq il-kampijiet Griegi kollha tal-battalja. Anki l-eżekuzzjonijiet kienu jiġu sospiża. It-tregwa Olimpika, kif kienet magħrufa, kienet tippermetti liċ-ċittadini Griegi li jingħaqdu paċifikament u li jikkompetu bejn xulxin f'atmosfera ta' rispett reċiproku.
Ruma l-Antika
It-terminu ludi, li kien jindika ġeneralment il-kompetizzjonijiet sportivi, ġej probabbilment mill-Etrusk, bħala parti kbira tal-attività sportiva Rumana. Il-ludi kienu organizzati mill-klassi saċerdotali u fil-kompetizzjonijiet kienu jipparteċipaw il-ġuvintur li kienu jappartejnu għan-nobilità.
L-aspett sagru tal-avveniment sportiv, karatteristika komuni għall-attività tal-isport fil-Greċja, wasal bil-mod f'Ruma li, minflok, kien sostitwit bl-aspett spettakulari mix-xewqa tad-divertiment kollettiv.
Mir-referenzi l-aktar antiki jidher li l-isport jew il-logħob l-aktar ipprattikat f'Ruma kien jinkludi anki l-ispeċjalitajiet tal-Olimpjadi Griegi, imma fost dawn il-pubbliku kien jippreferi l-logħob l-aktar vjolenti bħall-boksing u l-lotta u partikularment lill-pankrazju, li kien forma oħra tal-boksing aktar vjolenta u ħafna drabi b'konsegwenzi fatali. L-eżasperazzjoni tal-komponent vjolenti tal-kompetizzjoni f'Ruma l-Antika tinstab faċilment fis-suċċess kostanti li kiseb il-ġlied bejn il-gladjaturi mal-popolazzjoni, li kienu mal-ewwel użati bħala stabilizzaturi soċjali. F'dan is-sens għandu jidher il-kostruzzjoni f'diversi ibliet tal-imperu ta' anfiteatri kbar, bħall-Kolossew.
Ċina l-Antika
Is-sejba ta' strutturi antiki u oġġetti magħmula minn id il-bniedem, jissuġġerixxu li ċ-ċiviltà Ċiniża bdiet tipprattika attivitajiet atletiċi, li jistgħu jiġu assimilati mal-konċepiment modern tal-isport, sa qabel is-sena 4000 q.K.. L-iżvilupp tad-dixxiplini sportivi antiki fiċ-Ċina jidher li huma kollegati mal-iżvilupp ta' attivitajiet oħra tal-bniedem: l-agrikoltura, l-artiġjanat, il-gwerra u d-divertiment.
L-attività sportiva l-aktar popolari fiċ-Ċina l-Antika jidher li kienet il-ġinnastika. Grazzi għall-monastiċi Buddisti, fis-sena 2700 q.K. żdiedu r-regoli li kienu mbassra biex jeffetwaw flessjonijiet, torsjonijiet, u atti respiratorji. L-istess mgħallma tat-Tao kienu jgħallmu l-ġinnastika minħabba li kienet tiggarantixxi s-saħħa tal-ġisem u l-immortalità tar-ruħ. Mill-ġinnastika seta' kiber faċilment l-iżvilupp fiċ-Ċina tal-arti marzjali (l-aktar stil famuż hu żgur l-Kung-Fu tat-tempju Shaolin), kif ukoll it-tradizzjoni akrobatika tal-artisti taċ-ċirklu tradizzjonali Ċiniż.
Spirtu Kristjan
Fis-sena 393 w.K. l-Olimpjadi ġew sospiżi, imma fil-Mediterran kien qed jitwieled spirtu partikulari influwenzat mill-ispirtwalità Evanġelika u mill-kulturi tat-Tramuntana. Dawn kienu l-materja prima għat-twelid tal-"kavallerija". Punti deċisivi tal-preparazzjoni fiżika baqgħu t-tlielaq, il-qbiż, il-lotta, l-iskerma, it-tfigħ u t-tiġrijiet biż-żwiemel. Il-kompetizzjonijiet tal-kavallerija entużjażmaw għal sekli sħaħ l-Oċċident.
Dejjem fil-Medju Evu, daħlu manifestazzjonijiet oħra sportivi li rnexxielhom ikollhom fortuna anki fis-sekli segwenti: il-logħob bil-ballun. Waqt li l-"kavallerija" kien sport artistokratiku, fejn il-poplu kien biss limitat għal rwol ta' spettatur, fil-logħob bil-ballun, in-nies kellhom l-irwol ta' protagonista. Madwar is-seklu 10, matul il-festi reliġjużi, fi tmiem ta' purċissjoni, l-isqof kien jixħet ballun f'nofs żewġ timijiet ta' numru ta' plejers, fejn huma kienu jikkompetu għalih. Jidher li l-ewwel manifestazzjoni simili saret fi Vjenna matul iċ-ċelebrazzjonijiet tal-Għid. Din il-prattika mal-ewwel ġiet diffuża fi Franza u Spanja, u ġew fundati żewġ tipi ta' dixxiplini: waħda kienet tinvolvi l-użu tas-saqajn biex tmexxi l-ballun, u fil-kors tas-sekli, permezz tal-futbol u tar-rugbì, evolva wkoll użu ieħor, dak li permezz ta' bastun wieħed jolqot il-ballun, fejn dan żvilupp fit-tennis, il-golf, u l-baseball. Kien wara li ffurmaw it-teknika tal-ballun li tintlagħab bl-idejn, forsi minħabba li kienu kkunsidrati bħala aktar faċli jew forsi qabel kienu projbiti, għal raġunijiet reliġjużi.
Terġa' titwieled il-kultura sportiva
180px|thumb|[[Thomas Arnold]] Kien f'idejn il-poplu Brittaniku biex jelaboraw u jerġgħu jagħtu l-ħajja lill-kultura sportiva, li kienet tpoġġiet mal-ġenb tas-soċjetà minħabba l-Illuminiżmu u r-Romantiċiżmu. Kien Thomas Arnold (1795-1842), li b'kawża tal-preokupazzjoni tiegħu fuq it-tifrix rapidu tal-vizzji u tal-għakkarija, li ffonda t-"tagħlim sportiv" modern; kien grazzi għalih li illum jeżisti t-terminu "sport", li hu kien jinterpretah bħala "mod ta' edukazzjoni divertenti", b'kull rispett għall-kunċett ta' Vittorino de Feltre.
Wieħed li kien tal-istess fehma ta' Arnold kien l-Iżvediż Enrico Ring li, preokkupat minħabba l-istat ħażin tas-saħħa taċ-ċittadini ta' pajjiżu, ħoloq serje ta' regoli ġinnastiċi definiti bħala "Żvediżi", u miegħu, grupp ta' intelletwali u edukaturi saħqu fuq il-bżonn li jirritornaw l-attivitajiet fiżiċi u tal-logħob biex jiżviluppaw b'mod armoniku l-ġisem u r-ruħ.
Professjonaliżmu u dilettantiżmu
L-aspett tal-pjaċir tal-isport, flimkien mat-tixrid tal-midja u ħin aktar liberu, ġab lill-isports isir wieħed professjonist. Dan irriżulta f'xi ftit tal-kunflitt, fejn il-qligħ tal-flus jista' jidher bħala aktar importanti mill-aspett li wieħed jieħu gost, jew fejn l-isport huwa mibdul sempliċiment biex ikun aktar profittabli u popolari, u b'hekk jitlef tradizzjonijiet ta' valur.
Teknoloġija
200px|thumb|right|L-isport tal-[[golf (sport)|golf]] It-teknoloġija għandha rwol importanti fl-isport, fejn kemm jekk għandu x'jaqsam mas-saħħa tal-atleta, it-teknika tal-atleta jew l-għodda li juża, it-teknoloġija hija importanti.
Shirak FC
Shirak Football Club (Armen: Շիրակ Ֆուտբոլային Ակումբ) huwa klabb tal-futbol Armen li huwa bbażat ġewwa Gyumri. Il-klabb jilgħab fil-Premier League Armen, l-ogħla diviżjoni fil-futbol Armen. Il-Grawnd tagħhom huwa Stadju Gyumri City.
Storja
FC Shirak kienu fondati fl-1958. Matul is-1970ijiet, il-klabb kien taħt l-isem Olympia. Huma kienu jilagħbu fl-Ewwel Diviżjoni Sovjetika sakemm l-Armenja ħadet l-indipendenza. Il-Grawnd tal-klabb huwa Stadju Gyumri City, li jesa' 3,000 partitarju; l-istadju kien rinnovat fl-1999. Il-klabb huwa wieħed mill-eqdem fil-Armenja u pproduċa plejers tajbin ħafna li marru fuq biex jirrappreżentaw il-pajjiż. Artur Petrosyan u Harutyun Vardanyan huma żewġ plejers famużi prodotti minn dan il-klabb. It-tnejn l'huma kienu kisbu reputazzjoni bħala plejers b'talent u komplew biex jilagħbu għat-Tim nazzjonali tal-Armenja.
Il-klabb huwa t-tieni l-aktar li għandhu unuri fil-pajjiż, li rebħu 3 kampjonati u 3 super-cups, madankollu tħabtu finanzjarjament fl-aħħar snin (2005, 2006), fatt li ra d-dawra tal-klabb fil-prestazzjonijiet fqar u fl-edizzjonijiet riċenti tal-Premier League Armen. Fl-2012 FC Shirak għall-ewwel fl-istorja tagħhom rebħu t-Tazza Armena.
FC Shirak ħadu sehem fit-3 tazzi Ewropej differenti: Champions League, UEFA Cup u Intertoto Cup. Fl-2012/13 FC Shirak lagħbu fil-UEFA Europa League u avvanzaw għat-tieni fażi bl-aggregat ta' 2-1 kontra FK Rudar Pljevlja. Fit-tieni rawnd FC Shirak lagħbu ma Bnei Yehuda mill-Iżrael u tilfu 3-0.
Unuri
Premier League Armen Tazza Armena Super Cup Armena
Parteċipazzjoni fl-Ewropa
Minn Lulju 2012.
Riżultati bil-bold huma f'darhom
Kittieb
thumb|350x350px|Skultura ta' 'Anonimu' f'[[Budapest.]] thumb|393x393px|Pittura tal-kittieb Spanjol [[Gaspar Melchor de Jovellanos li turih imdawwar bl-għodod tal-kitba.]] Il-kittieb huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-lingwa  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali.
Jóhanna Guðrún Jónsdóttir
Jóhanna Guðrún Jónsdóttir, magħrufa aħjar bħala Yohanna (Kopenħagen, 16 ta' Ottubru 1990) (imma trabbiet fl-Iżlanda) hi kantanta Iżlandiża li ġiet magħżula biex tieħu sehem f'isem pajjiżha fil-Festival tal-Eurovision 2009 ġewwa r-Russja bil-kanzunetta "Is It True?".
Karriera mużikali
Jóhanna bdiet il-karriera tal-kanta fl-età ta' disa' snin u wasslet biex anke tesebixxi fi Broadway qabel ma daħlet u rebħiet il-finali nazzjonali Iżlandiża għall-Eurovision.
Bi prestazzjoni qawwija li qanqlet ħafna ftaħir, nhar is-16 ta' Mejju Yohanna ikkwalifikat għall-finali tal-Eurovision wara li rebħet post mill-għaxra disponibbli fl-ewwel semifinali.
Diego Maradona
Diego Armando Maradona (twieled fit-30 ta' Ottubru 1960 – miet fil-25 ta' Novembru 2020) kien plejer u kowċ tal-futbol Arġentin. Rikonoxxut fost l-aqwa plejers fl-istorja tal-isport, Maradona jibqa' magħruf għall-viżjoni, it-teknika, it-tqassim u l-kontroll tal-ballun li kellu. L-istatura qasira tiegħu servietu biex jimmanuvra aħjar minn ħafna plejers oħrajn. Maradona kien imlaqqam "El Pibe de Oro" ("It-Tfajjel tad-Deheb"), isem li baqa' miegħu matul il-karriera tiegħu. Barra l-futbol, kellu problemi f'ħajtu u kien sospiż mil-logħba fl-1991 u l-1994 wara li nstab li kien qiegħed jabbuża mid-droga.
L-ewwel snin
Diego Armando Maradona twieled fit-30 ta' Ottubru 1960, fl-Isptar Policlínico Evita f'Lanús, fil-Provinċja ta' Buenos Aires. Hu kien l-ewwel tifel wara ħamest ibniet. Missieru, Diego Maradona "Chitoro" (1927–2015), kien jaħdem f'fabbrika tal-kimika u kien ta' dixxendenza indiġena u Baska, waqt li ommu Dalma Salvadora Franco, "Doña Tota" (1930–2011), kienet ta' dixxendenza Taljana.
thumb|220px|xellug|Maradona fit-Torneo Evita tal-1973 mas-"Cebollitas" Maradona irċieva l-ewwel ballun tal-futbol ta' tliet snin u mal-ewwel għoġbitu l-logħba. F'Marzu tal-1969, hu kien rakommandat lil Los Cebollitas (Il-Basal iż-Żgħar), it-tim taż-żgħar ta' Argentinos Juniors. Maradona mal-ewwel beda jibrilla mas-Cebollitas u ta' tnax-il sena kien iħobb jagħti pjaċir lill-ispettaturi tal-logħbiet tat-tim tal-kbar billi juri l-ħiliet tiegħu bil-ballun. Matul l-1973 u l-1974, Maradona wassal lis-Cebollitas għar-rebħ ta' żewġ kampjonati Evita u 141 logħba mingħajr telfa, spalla ma' spalla ma' Adrián Domenech u Claudio Rodríguez, f'tim li baqa' rikonoxxut fost l-aqwa tim taż-żgħar fl-istorja tal-futbol Arġentin. L-ispirazzjonijiet ta' Maradona kienu l-Brażiljan Rivellino u l-midfilder ta' Manchester United George Best.
Argentinos Juniors
Fl-20 ta' Ottubru 1976, Maradona għamel id-debutt professjonali ma' Argentinos Juniors ta' ħmistax-il sena, għaxart ijiem qabel għeluq is-sittax-il sena, kontra Talleres de Córdoba. Hu libes il-flokk numru 16 u b'hekk sar l-iżgħar plejer li qatt lagħab fl-istorja tal-Primera División Arġentina. Ftit minuti wara li ġie introdott, Maradona għadda l-ballun bejn saqajn Juan Domingo Cabrera, li kellha tkun simbolu tat-talent tiegħu. Wara l-logħba, Maradona tenna li "dik il-ġurnata ħassejt li kelli s-sema f'idejja". Maradona skorja l-ewwel gowl tiegħu fil-Primera División kontra San Lorenzo fl-14 ta' Novembru 1976, ġimgħatejn wara li għalaq is-sittax.
Boca Juniors
thumb|lemin|Maradona jinżamm fuq l-spallejn tal-partitarji ta' Boca Juniors wara r-rebħ tal-Metropolitano, il-kampjonat nazzjonali, fl-1981 Ma' Argentinos Juniors għamel ħames snin u skorja 115-il gowl f'167 logħba. Fl-20 ta' Frar 1981 ittrasferrixxa ma' Boca Juniors għas-somma ta' $4 miljun. River Plate kienu daħlu wkoll fin-negozjati għall-firma ta' Maradona tant u hekk li offrewlu li jkun l-aktar plejers imħallas fil-klabb. Madanakollu, River kellhom ireġġgħu lura l-offerta minħabba l-istress finanzarju li kellhom biex iżommu lil Daniel Passarella u Ubaldo Fillol.
Id-debutt tiegħu wasal kontra Talleres de Córdoba f'rebħa ta' 4–1, fejn skorja darbtejn. Fl-10 ta' April, Maradona lagħab l-ewwel Superclásico tiegħu kontra River Plate fil-La Bombonera. Boca rebħu l-konfront 3–0 b'Maradona jiskorja gowl wara li qabeż lil Alberto Tarantini u Fillol. Minkejja r-relazzjoni mhux perfetta bejn Maradona u l-kowċ ta' Boca Juniors Silvio Marzolini, Boca kellhom staġun ta' suċċess hekk kif rebħu l-kampjonat wara li assiguraw punt kontra Racing Club. Dan kellu jkun l-uniku titlu li Maradona rebaħ fil-kampjonat domestiku Arġentin.
Barcelona
Wara t-Tazza tad-Dinja tal-1982, f'Ġunju, Maradona ingħaqad mal-Ispanjoli ta' Barcelona għas-somma rekord ta' $7.6 miljun. Taħt il-gwida ta' César Luis Menotti, fl-1983, Barcelona u Maradona rebħu t-Tazza tar-Re fuq ir-rivali ta' Real Madrid, u s-Supercopa kontra Athletic Bilbao. Fis-26 ta' Ġunju 1983, Barcelona rebħu barra minn darhom kontra Real Madrid fil-famuż El Clásico, logħba fejn Maradona skorja u sar l-ewwel plejer ta' Barcelona li l-benjamini ta' Real Madrid ċapċpu bħala għarfien għall-abilitajiet li wera waqt dan il-konfront.
thumb|left|Il-mument meta d-difensur ta' Atlético de Bilbao Andoni Goikoetxea weġġa' lil Maradona f'Settembru tal-1983 Minħabba mard u korrimenti kif ukoll inċidenti kontroversjali fil-grawnd, l-avventura ta' Maradona ma' Barcelona kienet waħda diffiċli. Din kienet tinkludi l-epatite u aktar tard għaksa miksura wara intervent skorrett tad-difensur ta' Athletic Bilbao Andoni Goikoetxea — imlaqqam "il-Biċċier ta' Bilbao — f'logħba mil-La Liga fl-24 ta' Settembru tal-1983. Din heddet il-karriera ta' Maradona, però wara żmien ta' trattament u rijabilitazzjoni hu rritorna lura fil-grawnd wara tliet xhur.
Fil-finali tat-Tazza tar-Re tal-1984 fis-Santiago Bernabéu kontra Athletic Bilbao, Maradona kien involut fi ġlieda vjolenti. Kommozzjoni nqalgħet wara li rċieva intervent ieħor aħrax minn Goikoetxea filwaqt li kien qiegħed jirċievi insulti razzisti minħabba d-dixxendenza Nattiva Amerikana ta' missieru, kif ukoll il-provokazzjoni ta' Miguel Sola fi tmiem il-logħba li Barcelona tilfu 1–0. Wara battibekk bejn Maradona u Sola, fejn dan tal-aħħar beda juża kliem ksenofobiku. Maradona ta daqqa ta' ras lil Sola, ta daqqa ta' minkeb fil-wiċċ ta' plejer ieħor ta' Bilbao u daqqa oħra bl-irkoppa f'ras plejer ieħor. L-iskwadra ta' Bilbao daret madwar Bilbao għar-retribuzzjoni, b'Goikoetxea jolqot lil Maradona f'sidru. Minn dan il-punt, il-plejers ta' Barcelona u Bilbao spiċċaw fi ġlieda waħda b'Maradona fiċ-ċentru tal-azzjoni.
Din il-ġlieda seħħet quddiem ir-Re ta' Spanja Juan Carlos u 100,000 partitarju fl-istadju, u iktar minn nofs Spanja fuq il-mezzi tax-xandir. Din il-ġrajja kienet id-daqqa mortali għal Maradona mal-Blaugrana hekk kif din fissret l-aħħar darba li libes il-flokk tal-klabb. Eżekuttiv ta' Barcelona stqarr li "wara li rajt dawk ix-xeni ta' Maradona jiġġieled u l-kaos li nqala', indunajt li ma stajniex nibqgħu sejrin iktar miegħu". Maradona ġie ras imb'rass diversi drabi mal-eżekuttiv tal-klabb, partikularment mal-president Josep Lluís Núñez, sakemm ma talab li jiġi trasferit 'il barra minn Camp Nou fl-1984. Matul iż-żewġ staġuni tiegħu ma' Barcelona, Maradona skorja 38 gowl fi 58 logħba.
Napoli
thumb|lemin|Il-preżentazzjonii ta' Maradona quddiem il-benjamini Naplitani f'Lulju tal-1984 Nhar il-5 ta' Lulju 1984, Maradona ġiet ippreżentat uffiċjalment bħala l-akkwist il-ġdid ta' Napoli, quddiem quddiem folla ta' madwar 80,000 spettatur fi Stadio San Paolo. Is-somma għat-trasferiment kienet waħda rekord ta' $10.48 miljun. Il-kittieb sportiv David Goldblatt fakkar, "huma [il-partitarji] kienu żguri bil-wasla tas-salvatur", filwaqt li gazzetta lokali kitbet kif minkejja li l-belt kienet nieqsa minn "sindku, djar, skejjel, karozzi tal-linji, impjiegi u sanità, dawn ma kinux importanti ġaladarba hemm Maradona". Il-plejer Arġentin wasal fi żmien fejn il-kampjonat Taljan kien iddominat mill-klabbs tat-Tramuntana u ċ-Ċentru tal-pajjiż, bħal Milan, Inter, Juventus u Roma, u l-ebda klabb min-Nofsinhar qatt ma rebaħ titlu.
Mal-wasla tiegħu f'Napli hu mal-ewwel ingħata l-faxxa tal-kaptan minn idejn id-difensur veteran Giuseppe Bruscolotti u sar l-istilla fiż-żmien li kellu jkun l-iktar ta' suċċess fl-istorja tal-klabb. Maradona lagħab f'perjodu fejn it-tensjonijiet bejn it-Tramuntana u n-Nofsinhar kienu fl-aqwa tagħhom, speċjalment fuq l-isfera ekonomika. Taħt il-gwida tal-kowċ Ottavio Bianchi, Napoli rebħu l-kampjonat Taljan tal-istaġun 1986–87, bid-dro ta' 1–1 kontra Fiorentina tagħtihom il-punt neċessarju għar-rebħ tat-titlu. In-Napoli rebħu wkoll it-tielet Coppa Italia fl-istorja tagħhom, meta rebħu t-tlettax-il logħba fil-kompetizzjoni, fosthom il-finali doppja kontra l-Atalanta. Sa dakinhar, id-doppjetta tal-kampjonat u t-tazza nazzjonali kienet irnexxiet biss mill-Grande Torino u 'l-Juventus.
Fl-istaġun ta' wara, Napoli ħadu sehem għall-ewwel darba fit-Tazza taċ-Ċampjins fejn ġew eliminati fuq żewġ legs kontra Real Madrid. Fil-kampjonat, sal-għoxrin ġurnata huma kienu ħames punti vantaġġ fuq it-tieni klassifikat. Madanakollu, erba' telfiet mill-aħħar ħames logħbiet wassal biex il-Milan jirbħu t-titlu. Maradona kien l-aqwa skorer bi ħmistax-il gowl.
Fl-1989, Napoli kienu ftit passi 'l bogħod mit-tripletta ta' trofej, fejn għalkemm rebħu t-Tazza UEFA kontra Stuttgart (it-tielet titlu internazzjonali), huma spiċċaw it-tieni fil-kampjonat wara l-Inter u tilfu l-finali tal-Coppa Italia. Fis-sajf wara dan l-istaġun, Maradona kien qrib it-trasferiment lejn Olympique de Marseille fejn kien anke iffirma l-kuntratt, imma l-president ta' Napoli ta' dak iż-żmien, Corrado Ferlaino, imblokka n-negozjati. Fl-istaġun 1989–90, taħt il-gwida l-ġdida ta' Albertino Bigon, Napoli rebħu t-tieni titlu tagħhom. Maradona ma lagħabx l-ewwel ftit logħbiet tal-istaġun u kien ġie sostitwit minn Gianfranco Zola. Il-kontribut ta' Maradona kien wieħed sostanzjali u spiċċa l-kampjonat bħala l-aqwa skorer b'sittax-il gowl.
L-avventura Taljana ta' Maradona intemmet fis-17 ta' Marzu 1991 wara test ta' anti-doping li sar fi tmiem logħba bejn Napoli u Bari li wera riżultat pożittiv għall-kokaina.
L-aħħar snin
Wara li serva sospensjoni ta' ħmistax-il xahar, Maradona ħalla lil Napoli fl-1992. Minkejja l-interess ta' Real Madrid u Marseille, hu ffirma ma' Sevilla fejn magħhom għamel sena. Fl-uniku staġun li għamel mal-klabb Andalusjan hu skorja ħames gowls u assista tnax-il gowl, hekk kif il-klabb falla milli jirbaħ il-kwalifikazzjoni għat-Tazza UEFA.
Maradona mar lura l-Arġentina ma' Newell's Old Boys, imma wara biss ħames logħbiet, fit-12 ta' Frar 1994, Maradona xolja l-kuntratt mal-klabb. Fis-7 ta' Ottubru 1995, reġa' ngħaqad ma' Boca Juniors u għamel it-tieni debutt tiegħu fil-konfront kontra Colón (SF). Magħhom għamel sentejn qabel ma rtira wara s-superclásico kontra River Plate li ntlagħbet fil-25 ta' Ottubru 1997.
Karriera internazzjonali
thumb|lemin|Maradona bil-ballun waqt il-finali kontra l-Unjoni Sovjetika tat-Tazza tad-Dinja ta' taħt l-20 sena li saret fl-1979 fil-Ġappun Ftit xhur wara d-debutt fil-kampjonat Arġentin, għal Maradona wasal ukoll id-debutt internazzjonali. Fis-27 ta' Frar 1977 lagħab fil-logħba ta' ħbiberija kontra l-Ungerija fil-Bombonera. Ftit wara ddebutta wkoll mat-tim nazzjonali ta' taħt l-20 sena, nhar it-3 ta' April tal-istess sena.
Minkejja li kien spiċċa l-aqwa skorer fil-kampjonat nazzjonali, hu kien eskluż mil-lista finali għat-Tazza tad-Dinja tal-1978 minħabba li kien għad kellu biss sbatax-il sena u mhux meqjus kbir biżżejjed. Wara r-rebħa tal-ewwel titlu fl-istorja tal-Arġentina, Maradona sar figura permanenti fit-tim. Hu skorja l-ewwel gowl internazzjonali f'rebħa ta' 3–1 fuq l-Iskozja nhar it-2 ta' Ġunju 1979. Biswit il-preżenzi mat-tim nazzjonali tal-kbar, hu lagħab ukoll mat-tim nazzjonali ta' taħt l-20 sena fit-Tazza tad-Dinja tal-istess kategorija, fejn bis-sitt gowls tiegħu (fosthom gowl fil-finali mirbuħa kontra l-Unjoni Sovjetika) hu għen lill-Arġentina jirbħu l-ewwel titlu.
Maradona lagħab l-ewwel Tazza tad-Dinja tiegħu fl-1982. Hu lagħab fil-ħames logħbiet u skorja darbtejn kontra l-Ungerija, u kien ukoll imkeċċi meta rċieva karta ħamra kawża ta' fawl aħrax fuq Batista fil-logħba kontra l-Brażil.
Tazza tad-Dinja 1986
thumb|xellug|Maradona jiċċelebra t-tieni gowl kontra l-Ingilterra fir-rebħa ta' 2–1 tat-22 ta' Ġunju 1986 Fl-1986, Maradona wassal lit-tim Arġentin għar-rebħ tat-Tazza tad-Dinja fl-edizzjoni li saret fil-Messiku. Hu skorja ħames gowls u assista ħamsa oħra fis-seba' logħbiet li kollha ġew mirbuħa minbarra d-dro kontra l-Italja fil-fażi tal-gruppi. F'din l-edizzjoni tibqa' mfakkra l-logħba mill-kwarti tal-finali fl-Estadio Azteca kontra l-Ingilterra li l-Arġentini rebħu 2–1. Fit-tieni taqsima hu skorja żewġ gowls li għaddew fl-istorja tal-futbol bħala l-"Id ta' Alla" u l-"Gowl tas-Seklu". Maradona fetaħ l-iskor b'gowl b'idejh wara li qabeż biex jantiċipa lill-gowler avversarju Peter Shilton. Ir-referi u l-assistenti ma ndunawx b'din l-infrazzjoni u vvalidaw il-gowl. It-tieni gowl tiegħu erba' minuti wara wasal meta rċieva l-ballun f'nofs il-grawnd u għadda bejn ħames plejers Ingliżi, sakem qabeż lil Shilton biex tefa' l-ballun fix-xibka. L-aħħar gowl kien ivvutat bħala l-isbaħ gowl fl-istorja tal-kompetizzjoni f'sondaġġ li sar mill-FIFA.
Fis-semifinali l-Arġentina affaċċjaw lill-Belġju u Maradona għal darb'oħra ħalla l-marka b'żewġ gowls fir-rebħa ta' 2–0 li taw l-aċċess għall-finali kontra l-Ġermanja tal-Punent. Fil-finali, il-Ġermaniżi ppruvaw irażżmuh b'żewġ plejers iddedikati fuqu, però xorta waħda sab spazju biex iqassam lil Jorge Burruchaga għall-gowl tar-rebħa. L-Arġentina għelbu lill-Ġermanja tal-Punent 3–2 quddiem folla ta' 115,000 spettatur fl-Azteca b'Maradona jgħolli t-Tazza bħala kaptan. Minbarra r-rebħ tat-titlu, Maradona ġie ppremjat bil-Ballun tad-Deheb bħala l-aqwa plejer tat-turnew.
Tazza tad-Dinja 1990
thumb|Maradona jagħmel it-tqassima lil Claudio Caniggia (fuq in-naħa ta' fuq) għall-gowl tar-rebħa kontra l-Brażil fl-24 ta' Ġunju 1990 Maradona reġa' libes il-faxxa tal-kaptan għat-Tazza tad-Dinja tal-1990 li saret fl-Italja. Uġigħ fl-irkoppa affetwat il-prestazzjonijiet tiegħu u kien inqas dominanti minn erba' snin qabel. Wara telfa fl-ewwel logħba kontra l-Kamerun, l-Arġentina kienu qrib l-eliminazzjoni fejn ikkwalifikaw biss bħala t-tielet mill-grupp. Fir-rawnd tal-aħħar sittax, kontra l-Brażil, Maradona kien l-awtur tal-assist għall-gowl tar-rebħa ta' Claudio Caniggia.
Fil-kwarti tal-finali, l-Arġentina sabu lill-Jugożavlja. Wara li l-logħba ntemmet mingħajr gowls wara 120 minuta, l-Arġentina rebħu l-lotterija tal-penalties 3–2 minkejja li Maradona falla t-tentattiv tiegħu minn ħdax-il metru. Is-semifinali kontra l-Italja wkoll kellha tgħaddi għall-penalties wara dro ta' 1–1. Din id-darba Maradona skorja l-penalty tiegħu u l-Arġentina rebħu post fil-finali. Fil-finali li ntlagħbet f'Ruma, l-Arġentina sabu quddiemhom għal darb'oħra lill-Ġermanja tal-Punent. Din id-darba l-Ġermanja rebħu 1–0, bl-uniku gowl jasal ħames minuti mit-tmiem wara penalty kontroversjali skorjat minn Andreas Brehme.
Tazza tad-Dinja 1994
thumb|xellug|Maradona jittieħed għat-test tad-droga wara l-logħba kontra n-Niġerija fil-25 ta' Ġunju 1994 Fit-Tazza tad-Dinja tal-1994 fl-Istati Uniti, Maradona lagħab biss żewġ logħbiet u skorja gowl wieħed kontra l-Greċja qabel ma ġie sospiż wara li nstab pożittiv għall-efedrina. Il-gowl kontra l-Greċja kellu jkun l-aħħar wieħed tiegħu man-nazzjonal u l-logħba ta' wara kontra n-Niġerja kienet l-aħħar logħba tiegħu, fejn irnexxielu jassisti ż-żewġ gowls fir-rebħa ta' 2–1. L-Arġentina eventwalment ġew eliminati mir-Rumanija ta' Gheorghe Hagi fir-rawnd tal-aħħar sittax.
Fl-awtobijografija tiegħu, Maradona afferma li r-riżultat pożittiv kien minħabba x-xarba enerġetika Rip Fuel li ngħatatlu mid-dietista u l-fiżjoterapista personali. L-istqarrija tiegħu kienet li l-verżjoni Amerikana tax-xarba, ikkumparata ma' dik Arġentina, kellha l-kimika. Maradona stqarr ukoll li hu kellu qbil mal-FIFA, li l-istess organizzazzjoni iktar tard irrifjutat, biex juża d-droga sabiex jonqos mill-piż qabel il-kompetizzjoni.
Takkanot Shum
daqsminuri|L-istat federali Ġermaniż ta' Rheinland-Pfalz, fejn illum il-ġurnata jinsabu t-tlett ibliet ShUM. It-Takkanot Shum (bl-Ebrajk: תקנות שו"ם), jew il-Promulgazzjonijiet tal-Bliet ShUM, kienu sett ta' digrieti li ġew ifformulati u maqbula matul perjodu ta' deċennji mill-mexxejja ta' tlieta mill-bliet ċentrali Ġermaniżi tar-reġjun Lhudi Medjevali tar-Rheinland: Speyer, Worms u Mainz. L-inizjali tal-ismijiet bl-Ebrajk ta' dawn it-tlett ibliet: Shpira, Vermayza u Magentza jiffurmaw l-akronimu ShUM. Filwaqt li dawn ir-regolamenti kienu maħsuba biex jiġu indirizzati l-problemi ta' dak iż-żmien, xorta waħda kellhom effett fuq ir-reġjuni Lhud Ewropej għal sekli sħaħ.
Sfond
Wara d-devastazzjoni tal-komunitajiet Lhud fir-Rheinland matul il-Kruċjata tal-Foqra, il-Lhud li preċedentement kienu jaqilgħu l-għajxien tagħhom bħala merkanti li jmorru minn raħal għall-ieħor ma setgħux jivvjaġġaw iktar fis-sikurezza, u kellhom isibu karrieri fil-bliet fejn kienu jgħixu. Bosta saru merkanti lokali; oħrajn saru selliefa tal-flus. Dan żied b'mod drastiku r-rata ta' kummerċ fost il-Lhud u dawk li ma kinux Lhud, u għaldaqstant żdiedu anke d-diżgwidi u t-tilwim kemm internament fost il-Lhud kif ukoll bejn il-Lhud u dawk li ma kinux Lhud. Simultanjament, ġew imposti taxxi ħorox fuq il-komunitajiet Lhud mill-gvern lokali, li kienu taxxi li bosta Lhud dak iż-żmien ħassew li kienu mifruxa b'mod inġust mill-mexxejja tal-kehilla lokali. Il-pressjoni interna u esterna bdiet kulma jmur tiżdied fuq il-komunità Lhudija, u flimkien mal-qerda kważi totali matul il-Kruċjati, wasslet biex il-mexxejja ta' dak iż-żmien jiddeċiedu li jistabbilixxu digrieti mifruxa biex isaħħu l-komunitajiet tagħhom.
Sinodu tat-Takkanot
Għall-ħabta tal-1160 sar sinodu f'Troyes. Dan is-sinodu tmexxa mir-Rabbi Tam, ħuh ir-Rashbam, it-tnejn li huma neputijiet ta' Rashi, u Eliezer ben Nathan (ir-Ra'avan). Iżjed minn 250 rabbi mill-komunitajiet Lhud fi Franza kollha attendew ukoll. Għadd ta' digriet komunali ġew ippromulgati fis-sinodu u dawn kienu jkopru kemm ir-relazzjonijiet bejn il-Lhud u l-Ġentili kif ukoll kwistjonijiet marbuta internament mal-komunità Lhudija. Eżempji ta' dawn id-digrieti jinkludu:
Fost il-bosta digrieti ġodda li ġew implimentati jew id-digrieti iktar antiki li ssaħħu kien hemm il-projbizzjoni famuża tar-Rabbi Gershom kontra l-poligamija.
Sinodi tal-bliet ShUM
Is-sinodu f'Troyes kien vinkolanti biss għar-reġjuni Lhud Franċiżi. Għall-ħabta tal-1196, ir-rabbi u l-mexxejja tal-komunitajiet fir-Rheinland kollu sejħu sinodu tagħhom stess f'Mainz, fejn affermaw il-biċċa l-kbira tad-digrieti tas-sinodu ta' Troyes, u żiedu għadd ta' digrieti tagħhom ukoll. Id-digrieti ma qabdux daqs kemm kien mixtieq, għaldaqstant erba' u għoxrin sena wara, fl-1220, sar it-tieni sinodu f'Mainz, fejn il-mexxejja ta' dik il-ġenerazzjoni affermaw mill-ġdid id-digrieti ppromulgati fl-ewwel sinodu. Figuri storiċi importanti li attendew wieħed mis-sinodi jew it-tnejn li huma kien jinkludu lil David ta' Münzenberg, Simha ta' Speyer, Jacob ben Asher ta' Speyer, Eliezer ben Joel HaLevi u Elazar Rokeach.
Dawn il-promulgazzjonijiet kienu jkopru kwistjonijiet interni fi ħdan il-komunità Lhudija kif ukoll kwistjonijiet li kienu jinvolvu interazzjonijiet mal-gvern mhux Lhudi ta' dak iż-żmien. Eżempji speċifiċi ta' promulgazzjonijiet stabbiliti jew imsaħħa fis-sinodi tar-Rheinland jinkludu:
Kien hemm bosta digrieti oħra li kienu marbuta ma' diversi aspetti tal-ħajja ġuridika, finanzjarja u reliġjuża Lhudija ta' dak iż-żmien.
Fl-1223 sar it-tielet sinodu tal-komunità tar-Rheinland, din id-darba fi Speyer. L-enfasi prinċipali ta' dan is-sinodu kienet iċ-Chalitzah takkana, iżda ġew diskussi diġriet oħra wkoll, inkluż il-projbizzjoni kontra l-kollokazzjoni jew it-tneħħija ta' cherem. Sabiex dan iseħħ, tali projbizzjonijiet kienu jeżiġu li jaqbel iktar minn mexxej wieħed tal-komunitajiet. Fost il-persuni notevoli li attendew għal dan is-sinodu kien hemm Elazar Rokeach u David ben Shaltiel.
Takkana tad-dota
Fl-imgħoddi kienet drawwa komuni li l-ulied bniet jiżżewġu meta jkunu għadhom pjuttost żgħar, malli kien jinstab raġel xieraq u kienet tiġi akkumulata d-dota. Flimkien mal-mard fit-tfulija u rata ta' mortalità ġeneralment għolja, dan kien ifisser li ma kinitx xi ħaġa rari li ż-żgħażagħ imitu ftit wara li jiżżewġu, qabel mal-konjuġi jkunu ffurmaw relazzjonijiet dejjiema mal-familji tagħhom. Skont il-liġi Lhudija dwar il-wirt, raġel kien l-uniku werriet tal-mara tiegħu, iżda mara ma setgħetx tiret mir-raġel tagħha. B'hekk, imut min imut, id-dota, li kienet tirrappreżenta sagrifiċċju sostanzjali mill-ġenituri tal-mara għall-hena ta' binthom, kienet tispiċċa għand ir-raġel jew għand il-familja tiegħu. B'riżultat ta' dan, il-ġenituri kienu joqogħdu lura milli jagħtu doti kbar lill-bniet tagħhom, u dan kien iwassal għal diffikultà biex isibulhom raġel xieraq. Għalhekk, is-sinodu ta' Troyes, immexxi mir-Rabbi Tam, stabbilixxa digriet li kien isostni li jekk raġel jew mara jmutu fi żmien sena miż-żwieġ mingħajr ma jħallu wild bħala werriet, id-dota kienet terġa' lura għand il-ġenituri li żborżjawha; jekk il-mewt kienet tinzerta fi żmien sentejn, nofs id-dota kienet terġa' lura għand il-ġenituri li żborżawha. Filwaqt li r-Rabbi Tam ħassar dan id-digriet qabel mewtu, dan ġie affermat mill-ġdid mill-istudenti tiegħu fl-ewwel sinodu tal-bliet ShUM. Dan id-digriet illum il-ġurnata huwa inkorporat b'referenza fil-kuntratt stand taż-żwieġ tal-Lhud Axkenażi (tena'im), permezz tal-frażi "u f'każ ta' nuqqas [ewfemiżmu għall-mewt], japplika d-digriet tal-bliet ShUM"; f'xi komunitajiet saħansitra dan l-ewfemiżmu għall-mewt jitqies bħala seħta fiż-żwieġ, għaldaqstant issir referenza impliċita biss permezz tal-frażi kriptika "u jekk ikun il-każ, eċċ.". Minkejja li ma ssirx referenza espliċita, jew ma jkun hemm l-ebda kuntratt taż-żwieġ, xorta waħda jitqies li l-partijiet taw il-kunsens tagħhom sakemm ma jkun hemm esklużjoni espliċità.
Chalitzah takkana
Meta raġel imut mingħajr ma jkollu ulied, ikun hemm mitzvah għal ħuh jekk ikun għadu ħaj biex iwettaq yibbum jew halizah. Diġà fiż-żminijiet tat-Talmud, it-twettiq tal-yibbum intemm u minflok kienet titwettaq il-halitza għal diversi raġunijiet. Id-digrieti ppromulgati fid-diversi sinodi tal-bliet ShUM indirizzaw il-firxa taż-żmien tal-prattika kif ukoll l-iżborżar tal-proprjetà tal-persuna deċeduta wara l-halitzah.
Id-digriet oriġinali, diskuss fit-tliet sinodi kollha tal-bliet ShUM, stabbilixxa limitu taż-żmien ta' tliet xhur wara l-mewt tar-raġel li matulu kellha titwettaq yibbum jew halitzah (għalkemm il-yibbum qajla kienet titwettaq) u wara l-halitzah, beth din kienet tiddeċiedi dwar l-iżborżar tal-wirt, bl-ebda rikors possibbli għal ħu r-raġel li jkun wettaq il-halitzah li jfittex lil xi ħadd. Dan id-digriet reġa' ġie affermat mill-ġdid 60 sena wara mill-Meir ta' Rothenburg.
Madankollu, fl-1381, sar sinodu ieħor f'Mainz li mmodifika l-iżborżar — fejn ġiet stabbilita diviżjoni ugwali bejn l-armla u l-aħwa rġiel kollha li jkunu għadhom ħajjin. Din kienet bidla mit-tradizzjoni preċedenti fejn iktar iva milli le, ħu r-raġel deċedut li jwettaq il-halitzah kien jirċievi l-flejjes tal-ketubah, minbarra li normalment kien jirċievi wkoll il-biċċa l-kbira tal-wirt, jekk mhux kollu. Din il-verżjoni hija t-tieni mid-digrieti li għadhom infurzati sa llum il-ġurnata. xellug|daqsminuri|240x240px|Il-mikvah ta' Speyer.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-bliet ShUM ta' Speyer, Worms u Mainz ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2021.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Emmy Bezzina
Bin Joseph, negozjant, u Joan imwielda Caruana, huwa l-ewwel wild minn sitta, ħames subien u tifla.
Studju
Studja l-Kulleġġ San Alwiġi fejn iddistingwa ruħu fl-oratorija u fid-drama. Kellu rwoli prinċipali fil-musicals The King & I u The Sound of Music. Kien ir-rebbieħ ta' Best Aloysian għall-perjodu kollu ta' tmien snin li qatta' fil-Kulleġġ.
Fl-1968 huwa kiseb Diploma in Effective English and Personal Efficiency minn The Regent Institute ta' Londra. Sena wara ggradwa fil-Baċellerat tal-Arti mill-Università Rjali ta' Malta.
Xandir
Bezzina beda l-involviment tiegħu fix-xandir fl-1963 meta rebaħ konkors radjufoniku u xandar l-esej tiegħu. Fl-1976, intbagħat mill-United States Information Service [USIS], Salzburg biex jattendi kors tal-Mass Media.
Fis-snin tmenin kien jippreżenta programmi fuq TVM fuq suġġetti li kienu meqjusin tabù bħad-divorzju u l-abort.
Fis-snin disgħin ippreżenta għal ħafna snin programmi, chat shows, fuq Live FM, radju propjetà tal-eks Ministru Joe Grima. Għal numru ta' snin ippreżenta programm bil-lejl bl-isem "Il-Parlament tal-Poplu". Verżjoni televiżiva ta' dal-programm bdiet tixxandar fuq Smash TV fl-2014. Fil-bidu tal-2016, kliem użat minnu biex jirribatti telespettaturi li jċemplulu fil-programm bħal ‘piżella’ u espressjonijiet bħal ‘basal immarinat fil-ħmieġ tal-ġrieden’, fost oħrajn, spiċċaw fuq ilsien kulħadd.
Fl-aħħar snin beda jippreżenta wkoll programm fuq każijiet legali fuq Smash TV.
Liġi
Fl-1976, huwa sar Nutar, u sena wara avukat bit-teżi "Broadcasting Legislation - A Comparative Study".
Fl-1978, waqqaf l-Uffiċju Legali tiegħu li biż-żmien sar jismu Bezzina Law Services.
Fl-1980, ġab Diploma fit-Teoloġija u iktar tard fil-Liġi Kanonika fuq il-Proċedura taż-Żwieġ.
Politika
Beda bi pressure groups bħall-Moviment għad-Drittijiet tal-Irġiel u l-Moviment favur id-Divorzju.
Fl-1987, fl-elezzjoni mirbuħa mill-Partit Nazzjonalista, kissrulu l-uffiċċju tiegħu. “Dakinhar biex ħriġt minn hawn biex nara l-uliedi fid-9 ta’ Mejju 1987 kellhom ilibbsuni daqna falza, kowt tar-Russi u beritta biex ma jagħrfunix. Għax in-Nazzjonalisti farrkuli l-faċċata u l-bieb. Kuntent li dak iż-żmien għadda u spiċċa għax il-poplu mmatura.”
Għall-Elezzjonijiet Ewropej tal-2004, huwa waqqaf partit liberali bl-isem ta' ALPHA u ġab 717 vot fl-ewwel għadd, 0.3% tal-elettorat.
Fl-Elezzjonijiet Ewropej tal-2009 ġab 118 vot fl-ewwel għadd.
Ħajja Personali
Fl-1979, iżżewweġ u llum huwa missier ta' sebat itfal.
Sa mis-snin disgħin huwa ngħaqad mal-moviment reliġjuż tal-Moonies.