cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mantova
Siti ewlenin
nofs|daqsminuri|709x709px|Veduta panoramika Pjazza Sordello, il-qalba taċ-ċentru storiku ta’ Mantova Il-familja Gonzaga pproteġiet l-arti u l-kultura, u ospitat diversi artisti importanti bħal Leone Battista Alberti, Andrea Mantegna, Giulio Romano, Donatello, Peter Paul Rubens, Pisanello, Domenico Fetti, Luca Fancelli u Nicolò Sebregondi. Minkejja li ħafna mill-kapulavuri ġew sparpaljati, il-valur kulturali ta’ Mantova xorta waħda huwa straordinarju, u ħafna mill-binjiet ekkleżjastiċi ta’ Mantova huma eżempji importanti uniċi tal-arkitettura Taljana.
Fost il-binjiet ikoniċi ewlenin hemm:
Trasport
daqsminuri|263x263px|Veduta ta’ Mantova billejl bil-Kastell ta’ San Ġorġ mixgħul
Karozza
Bil-karozza, wieħed jista’ jasal Mantova bl-awtostrada A4 (Milan-Venezja) sa Verona, imbagħad jaqbad l-awtostrada A22 (Brennero-Modena). Inkella, wieħed jista’ jasal Mantova minn Milan fuq it-triq statali 415 (Milan-Cremona) sa Cremona u minn hemm jaqbad it-triq statali 10 (Cremona-Mantova), jew minn Verona fuq it-triq statali 62.
Ferrovija
L-istazzjon ferrovjarju ta’ Mantova, li nfetaħ fl-1873, jinsab fuq ir-rotot ferrovjarji ta’ Milan-Codogno-Cremona-Mantova u Verona-Mantova-Modena. L-istazzjon huwa l-venda għal tliet linji reġjonali, lejn Cremona u Milan, lejn Monselice, u lejn Verona Porta Nuova u Modena. Trenitalia topera kollegament ta’ veloċità għolja ta’ kuljum ma’ Ruma.
Ajru
L-eqreb ajruport huwa dak ta’ Verona-Villafranca. Is-servizz privat dirett bil-karozzi tal-linja li kien jikkollega l-ajruport mal-istazzjon ferrovjarju ta’ Mantova ġie kkanċellat fl-1 ta’ Jannar 2015. Attwalment hemm kollegament pubbliku bil-karozzi tal-linja li huwa pprovdut mill-ajruport sal-istazzjon ferrovjarju ta’ Verona Porta Nuova, u mbagħad wieħed jista’ jaqbad il-ferrovija minn Verona sa Mantova.
Tal-linja
Is-servizzi lokali bil-karozzi tal-linja pprovdut minn APAM huwa maqsum fuq żewġ livelli: is-servizz urban fi ħdan iż-żona taċ-ċentru u s-subborgi) u dak interurban fi ħdan l-irħula u l-villaġġi tal-madwar.
Gvern
Mill-organizzazzjoni politika mill-ġdid tal-gvern lokali fl-1993, Mantova ġiet iggvernata mill-Kunsill tal-Belt ta’ Mantova. Il-votanti jeleġġu direttament lil 33 kunsillier u lis-Sindku ta’ Mantova kull ħames snin. Is-Sindku ta’ Mantova attwali huwa Mattia Palazzi (PD), li ġie elett fil-15 ta’ Ġunju 2015 u mill-ġdid fl-2020 għal mandat ieħor.
Aida Garifullina
Aida Emilevna Garifullina (Russu: Аида Эмилевна Гарифуллина, Tatar: Аида Эмил кызы Гарифуллина) hija kantanta Russa tal-Opera li twieldet fit-30 ta' Settembru 1987. Fl-2015 kienet ir-Rebbieha tal-kompetizzjoni Operalia u ħadet sehem f'diversi produzzjonijiet fit-Teatru Mariinksy f'San Pietruburgu kif ukoll fil- Weiner Staatsoper. Għanda kuntratt mal-Kumpannija tad-diski Decca Records.
Bidu tal-Karriera
AIDA Garifullina twieldet fl-1987 lil familja Tatari f’Kazan, il-belt kapitali tar-Repubblika ta’ Tatarstan. Missierha huwa Emil Damirovich Garifullin, u ommha hija Layla Idarovna Garifullina (surmast tal-kor) li bħalissa hija d-Direttriċi taċ-Ċentru tal-Mużika Kontemporanja “m.a. Sofia Gubaidullina”. Minn kmieni fit-tfulita, ommha influwenzat l-iżvilupp mużikali tagħha u kienet strumentali fl-iżvilupp tal-karriera tagħha. Ta' 18-il sena, marret toqgħod f’Nürnberg biex tistudja l-mużika.
Fl-2007, hija ingħaqdet mal-Università ta’ Vienna tal-Mużika u l- Arti taht l-ghalliema Claudia Visca. Sentejn wara, Garifullia għamlet id-debut tagħha bħala Despina, fil-produzzjoni tal-Università ta’ Mozart “Così Fan Tutte”. Fl-2010, hija rebħet il-kompetizzjoni tal-kant Muslim Magomayev f’Moska. Crocus Group Press Release] Wara li ggradwat fl-2011, hija kantat  fiċ-ċerimonja tal-għeluq tal-Universiade tas-sajf XXVI f’Shenzhen u kantat duett ma' Alessandro Safina f’Kazan
Fl-2012, Garifullina kantat fil-ftuħ tad- Dar Russa fl-Olimpjadi tas-Sajf XXX f’Londra. F’Londra iltaqghat ma’ Valery Gergiev, id-direttur artistiku tat-Teatru Mariinsky f’San Pietruburgu. F’Jannar 2013. hija għamlet id-debutt tagħha fit-Teatru Mariinsky fir-Rwol ta’ Susanna  fl-Opera ta' Mozart Iz-Zwieg ta' Figaro.
Hija kompliet izzid mar-repertorju tagħha bir-rwoli ta’ Gilda (Rigoletto) u Adina (L’elisir d’amore)
F’Lulju, bħala Ambaxxatura tal-Universiade, hija kantat fil-ftuħ taċ-Ċerimonja tas-Sajf Universiade 2013 f’Kazan. Hija tghat wirja fiċ-ċerimonja tal-għeluq tal-Universiade Kulturali ma’ l-Orkestra tat-Teatru ta' Mariinsky. Il-prestazzjoni kienet immexxija minn Valery Gergiev.
Operalia 2013 u Karriera
Il-karriera ta’ Garifullina hadet spinta meta rebħet l-ewwel premju f’Operalia 2013. F’Ottubru ta' dik is-sena hija ngħatat it-titlu ta’ “Honoration Tamin” tal-President tar-Repubblika ta' Kazan.
Matul l-2013 u 2014 hija dehret f’numru ta' okkazjonijiet kbar, flimkien ma' José Carreras, Plácido Domingo u Dmitry Hvorostovsky. Fl-2014 hija taght wirja fil- Wirjiet Rosenblatt li nzammu fis-Sala Wigmore, Londra. Fl-2015 hija ffirmat kuntratt mad- Ditta tad-diski Decca.
Fl- 2014/2015, hija saret membru ta' l-Opera ta' Vienna. Hadmet ir-rwol tal-kantanta franċiża-amerikana Lily Pons fejn kantat il-kanzunetta “The Bell Song” mill-Opera ta' Lakmé fl-2016 fil-film Florence Foster Jenkins.
Fi Frar tas-sena 2017 hija harget album b-isima fuq id-ditta tad-diski Decca, li jinkludi 15 il-Aria ma' l-Orkestra Radju-Sinfonija ORF taht id-direzzjoni ta' Cornelius Meister.
Fit-13 ta’ Ġunju 2018, Garifullina hadet sehem fil-kunċert tal-ftuħ gala tat-Tazza tad-Dinja tal-2018 li saret fil-Pjazza l-Hamra  f’Moska. Hija kantat ma ‘Anna Netrebko, Juan Diego Florez u Placido Domingo flimkien ma' l-Orkestra tat-Teatru Mariinsky mmexxija minn Valery Gergiev.  Fl-14  ta' Ġunju ta' l-isess sena  Garifullina kantat fil- 2018 ċerimonja tal-ftuħ tat-Tazza tad-Dinja tal-futbol li saret fl-Istadju Luzhniki  f’Moska. Hija kantat duet tad-diska '“Angels” ma ‘l-kantant popolari Ingliż Robbie Williams.
Hajja Personali
Garifullina għandha huha jismu Rem. Hija omm li qed trabbi tifla waħda Olivia li twieldet fl-2016. Għalkemm huwa magħruf li kienet f'relazzjoni matt-Tennista Marat Safin ghal xi zmien bejn l-2016 u l-2017, missier Olivia mhux maghruf pubblikament. Waqt li kienet qed tistudja fi Vjenna fl-2007, l-ghalliema tal-vuci tagħha għal sentejn kienet Claudia Visca, soprano Amerikana. Il-kantanta Soprano favorita tagħha hija Anna Moffo.
Diskografija
Aida Gariffulina 2017
Senġi ta' erbat iswaba
Is-senġi ta' erbat iswaba (Petrodromus tetradactylus) huwa mammiferu plaċentat insettivoru ta' daqs pjuttost żgħir tal-ordni Macroscelidea. Dan is-senġi huwa speċi monotipika, l-unika fil-ġeneru Petrodromus.
Adolf Hitler
Adolf Hitler (20 t'April, 1889 - 30 t'April, 1945) kien politiku Ġermaniż, imwieled l-Awstrija, dittatur tal-Ġermanja Nażista u kap tal-Partit Nażista jew il-Partit Nazzjonali Soċjalista Ġermaniż tal-Ħaddiema -(Ġermaniż: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, abbrevjata NSDAP),.
Hitler ħa sehem bħala suldat fl-Ewwel Gwerra Dinjija u ngħata unur għall-kuraġġ. Hitler ingħaqad mal-partit li kien il-prekursur tal-Partit Nażista, id-DAP fl-1919 u sar kap tal-NSDAP fl-1921. Attentat ta' kolp ta' stat imsejjaħ il-Putsch tal-ħanut tal-birra falla fi Munich fl-1923, u Hitler spiċċa l-ħabs. Hemm kiteb il-ktieb, Mein Kampf. Kif ħareġ irnexxielu jiġbed in-nies warajh, billi pprietka n-nazzjonaliżmu Ġermaniż, l-anti-semitiżmu, l-anti-kapitaliżmu, u l-anti-komuniżmu, b'oratorija kariżmatika u bil-propaganda. Wara l-elezzjoni tal-1933, inħatar Kanċillier u malajr trasforma r-Repubblika Weimar fit-Tielet Reich, dittatorjat ta' partit wieħed mibni fuq l-ideali totalitarji u awtokratiċi tal-Partit Nazzjonali Soċjalista.
Tfulija
Adolf Hitler twieled fi Braunau am Inn, fl-Awstro–Ungerija, ir-raba' wilt minn sitta ta' Alois u Klara. Meta kellu 3 snin il-familja tiegħu marret tgħix f'Passau, il-Ġermanja, u wara Leonding qrib Linz, u Hafeld qrib Lambach, fejn missieru taha għall-biedja u t-trobbija tan-naħal. Adolf beda jmur skola f'Fischlham. Kien iħobb ħafna jilgħab tal-"Cowboys and Indians" u beda jiffissa fuq il-gwerra meta qara ktieb bl-istampi fuq il-Gwerra Franko-Prussa li sab qalb l-affarijiet ta' missieru. Fil-Mein Kampf kiteb:
F'Lambach, Hitler attenda skola Kattolika li kienet tinsab f'kunvent Benedittin tas-seklu 11 li fuq il-ħitan tiegħu kien hemm imnaqqxin salib f'forma ta' swastika. Hemm Hitler ta' 8 snin kien ikanta fil-kor tal-Knisja, u jimmaġina lilu nnifsu qassis.
Il-mewt bil-ħosba ta' ħuh iżgħar minnu, Edmund, fl-1900 ġabet bidla f'Adolf. Minn tifel kunfidenti u estrovert li kien isib l-iskola faċli, huwa sar skontruż, maqtugħ, magħluq fih innifsu u dejjem f'konflitt ma' missieru u l-għalliema tiegħu. Hitler kien viċin ħafna t'ommu, imma mhux l-istess ma' missieru, li kien awtoritarju u spiss kien isawtu, speċjalment wara l-fallimenti li l-missier kellu fil-biedja. Alois ried lil ibnu jsir uffiċjal tad-dwana Awstrijak, kif kien hu fiż-żmien u dan ġab konflitt kbir bejniethom. Minkejja li Adolf tkarrablu biex imur fl-iskola klassika biex isir artist, missieru bagħtu fi skola teknika fl-1900. Hitler irribella, u m'għaddiex mill-eżamijiet tal-ewwel sena apposta biex forsi missieru jibdel fehmtu. Imma missieru ma ċediex u Hitler iktar sar ribelluż.
Għal Hitler, in-Nazzjonaliżmu Ġermaniż malajr sar ossessjoni, mod kif jirribella kontra missieru, li dejjem serva bi kburija lill-gvern Awstrijak. Ħafna min-nies li kienu jgħixu mal-fruntiera Ġermano-Awstrijaka kienu jqisu lilhom infushom Ġermano-Awstrijaċi, imma Hitler kien jistqarr biss il-lealtà tiegħu lejn il-Ġermanja. Bi sfida lill-monarkija Awstrijaka u lil missieru, Hitler u sħabu kien jħobbu jużaw it-tislima Ġermaniża "Heil", u jkantaw l-Innu Ġermaniż "Deutschland Über Alles" flok dak Awstrijak.
Wara li missieru miet ħabta u sabta fl-1903, l-imġiba ta' Hitler fl-iskola marret għall-agħar, tant li tkeċċa. Daħal fir-Realschule fi Steyr fl-1904, imma wara t-tieni sena, għamel lejl jiċċelebra ma' sħabu, u kif kien f'sakra ma jarax art qatta' ċ-ċertifikat tal-iskola u użah bħala toilet paper. Meta xi ħadd wera kif spiċċa ċ-ċertifikat lill-kap tal-iskola, dan tah ħasla kbira, probabilment l-iktar esperjenza umiljanti li qatt kellu f'ħajtu. Hitler tkeċċa u qatt ma reġa' daħal iktar fi skola.
Żgħożija
Mill-1905 ’il quddiem, Hitler beda jgħix fi Vjenna bil-flus li kienet tibgħatlu ommu u bl-għajnuna li kienet tingħata lill-iltiema. L-Akkademja tal-Belle Arti ta’ Vjenna (1907–1908), m’aċċettatux darbtejn għax iġġudikatu mhux "addattat għall-pittura", u ingħata l-parir li jaqbad it-triq tal-arkitettura. Iżda Hitler ma kellux il-preparazzjoni akkademika meħtieġa biex jidħol fi skola tal-arkitettura. Fl-1907, omm Hitler mietet ta’ 47 sena b’kanċer tas-sider. Ma kinitx faċli l-ħajja tiegħu ta’ pittur fi Vjenna, jipprova jbigħ il-pitturi tiegħu lin-negozjanti u lit-turisti. Spiċċa bla flus u fl-1909, beda jgħix f’rifuġju għal dawk bla dar.
Anti-semita
Hitler jgħid li sar anti-Semita fi Vjenna, li kellha komunità kbira Lhudija, fosthom Lhud Ortodossi li kienu ħarbu mill-massakri tar-Russja. Fi Vjenna kien hemm ħafna razziżmu. Hitler seta’ kien influwenzat mill-ideologu anti-Semita Lanz von Liebenfels, mill-kliem ta’ Karl Lueger, fundatur tal-Partit Kristjan-Soċjali u Sindku ta’ Vjenna u mill-kompożitur Richard Wagner. Hitler seta’ kien influwenzat ukoll minn Martin Luteru u l-ktieb tiegħu Fuq il-Lhud u l-Gideb tagħhom. F’Mein Kampf, Hitler ifaħħar lil Luteru bħala ġellied kbir, statista vera, u riformatur kbir, flimkien ma’ Richard Wagner u Federiku l-Kbir. Madankollu, f’dan iż-żmien, Hitler spiss kien ikun mistieden għall-ikel f’dar nobbli Lhudija, u kien jingwalaha tajjeb man-negozjanti Lhud li kienu jippruvaw ibigħu l-pitturi tiegħu. Iżda iktar ma għadda żmien iktar Hitler beda jara fil-Lhud għedewwa tar-razza Arjana u ħatja tal-kriżi fl-Awstrija. Ra ċerti forom ta’ soċjaliżmu u bolxeviżmu, li kellhom ħafna mexxejja Lhud, ukoll bħala movimenti Lhud. Iktar tard waħħal fil-Lhud għat-telfa tal-Ġermanja fl-Ewwel Gwerra Dinjija u anke l-problemi ekonomiċi li ġew wara.
Fi Munich
Fl-1913 mar jgħix Munich. Hemmhekk għal xi żmien ħarab milli jagħti servizz militari għall-Awstrija imma mbagħad ġie arrestat. Wara eżami fiżiku ma nstabx biżżejjed f’saħħtu u tħalla jmur lura Munich. Iżda meta l-Ġermanja daħlet fil-Gwerra f’Awwissu 1914, talab lir-Re Ludovigu III tal-Bavarja ħalli jkun jista’ jservi fir-riġment Bavariż. It-talba tiegħu ntlaqgħet.
Suldat
Hitler serva fi Franza u l-Belġju fis-16-il Riġment Bavariż. Kien fuq il-Front oċċidentali, espost ħafna għall-attakki tal-għadu. Ħa sehem f’numru ta’ battalji kbar, fosthom l-Ewwel Battalja ta’ Ypres, il-Battalja ta’ Somme, il-Battalja ta’ Arras u l-Battalja ta’ Passchendaele. Fil-Battalja ta’ Ypres (Ottubru 1914), li saret magħrufa fil-Ġermanja bħala l-Massakru tal-Innoċenti, inqatlu madwar 40,000 suldat tal-infanterija f’20 jum, tant li sa Diċembru t-taqsima ta’ Hitler minn 250 niżlet għal 42. Darbtejn Hitler kien unurat għall-qlubija. Ingħata s-Salib tal-Ħadid, it-Tieni Klassi, fl-1914, u s-Salib tal-Ħadid, l-Ewwel Klassi, fl-1918, imma qatt ma ġie promoss għal Unteroffizier jew kapural. Fl-1916, kien ferut f’siequ fil-Battalja ta’ Somme, imma f’Marzu 1917 irritorna fuq il-Front. Nhar il-15 ta’ Ottubru 1918, Hitler iddaħħal fi sptar tal-kamp tal-gwerra, wara attakk tal-gass mustarda. Hitler jgħid li b’din l-esperjenza ikkonvinċa ruħu l-missjoni ta’ ħajtu kellha tkun dik li "jsalva l-Ġermanja." Matul il-gwerra, Hitler sar patrijott Ġermaniż appassjonat, għalkemm dam biex sar ċittadin Ġermaniż sal-1932. Huwa nħasad bil-kapitulazzjoni tal-Ġermanja f’Novembru 1918 anke meta l-armata Ġermaniża kienet għadha tokkupa territorju tal-għadu. Bħan-nazzjonalisti Ġermaniżi l-oħra, kien jemmen li l-armata "mhux megħluba fil-kamp tal-battalja," kienet traduta mill-politiċi u mill-Marxisti, iktar tard imlaqqma, il-Kriminali ta’ Novembru. It-Trattat ta’ Versailles ċaħħad lill-Ġermanja minn ħafna territorju, iddemilitarizza r-Renanja, impona sanzjonijiet ekonomiċi, reġa’ ħoloq il-Polonja, u tefa’ t-tort tal-orruri kollha tal-gwerra fuq il-Ġermanja. Dan kollu l-Ġermaniżi rawh bħala umiljazzjoni, u dan kien it-tapit mifrux għall-axxeża ta’ Hitler fil-poter.
Jidħol fil-Politika
Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, Hitler baqa’ fl-armata u mar lura Munich. Beda jieħu sehem fil-korsijiet tad-Dipartment tal-Edukazzjoni u l-Propaganda tar-Reichswehr taħt il-Kaptan Karl Mayr. F’Lulju 1919, Hitler sar spija tar-Reichswehr, biex jinfiltra partit żgħir, il-Partit tal-Ħaddiema Ġermaniżi (DAP). Waqt li kien qed jispija fuq dan il-partit, Hitler intlaqat mill-ideat anti-semiti, nazzjonalisti, anti-kapitalisti u anti-Marxisti tal-fundatur tad-DAP, Anton Drexler li ried gvern b’saħħtu u soċjaliżmu mnaddaf mil-Lhud. Drexler min-naħa tiegħu ntlaqat mill-ħiliet oratoriċi ta’ Hitler u stiednu jingħaqad mal-partit. Hekk għamel nhar it-12 ta’ Settembru 1919. Sar ukoll is-seba’ membru tal-kumitat eżekuttiv tad-DAP. Hemm Hitler iltaqa’ ma’ Dietrich Eckart, wieħed mill-fundaturi tad-DAP li kien jemmen fil-miġja ta’ “Messija Ġermaniż” u meta’ ltaqa’ ma’ Hitler fl-1919 kien konvint li sabu. Eckart sar il-konsulent speċjali ta’ Hitler, billi għallmu kif jilbes u kif jitkellem, u laqqgħu ma’ ħafna nies. Biex isir iktar jappella, il-partit biddel ismu għal Partit Nazzjonali Soċjalista Ġermaniż tal-Ħaddiema (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, abbrevjata NSDAP).
Hitler spiċċa mill-armata f’Marzu 1920 u ntefa’ b’ruħu u b’ġismu fl-attività tal-partit. Sa mill-1921, Hitler kien sar oratur tajjeb quddiem folol kbar. Fi Frar, Hitler tkellem quddiem folla ta’ sitt elef ruħ fi Munich. In-NSDAP kien ibbażat fi Munich, li kienet il-mekka tan-nazzjonalisti anti-Marxisti. F’Hitler raw mod kif jaslu għall-għanijiet tagħhom. Fis-sajf tal-1921 Hitler mar Berlin iżur gruppi nazzjonalistiċi, u fl-assenza tiegħu nqalgħet rivolta fit-tmexxija tal-Partit fi Munich, għax kien hemm min irid ineħħi lil Hitler. Hitler mar jiġri lura Munich, u nhar il-11 ta’ Lulju 1921 ta r-riżenja tiegħu. Meta rrealizzaw li mingħajr Hitler kien se jispiċċa l-Partit, huwa sab ix-xoqqa f’moxtha u ħabbar li kien lest imur lura fil-Partit jekk jieħu post Drexler bħala mexxej, b’poteri illimitati. Għall-bidu il-kumitat eżekuttiv tan-NSDAP irreżista imma kellu jċedi taħt il-pressjoni vjolenti ta’ Hitler u n-nies ta’ madwaru. Il-proposta ta’ Hitler għaddiet b’543 vot favur u wieħed biss kontra. Nhar id-29 ta’ Lulju 1921, Adolf Hitler sar il-Führer tal-Partit Nażista, l-ewwel darba li uża dak it-titlu. Fost l-ewwel segwaċi tiegħu kien hemm Rudolf Hess, l-eks pilota tal-ajru Hermann Göring, u l-kaptan tal-armata Ernst Röhm, li iktar tard sar il-Kap tas-SA (Sturmabteilung), li kienet tipproteġihom waqt il-meetings u tattaka lill-oppożituri. Hitler ġibed ukoll l-attenzjoni tan-negozjanti, u assoċja ruħu mal-Ġeneral anzjan Erich Ludendorff.
Il-Putsch tal-Birrerija
L-għada, meta Hitler u s-segwaċi tiegħu mmarċjaw mill-birrerija sal-Ministeru tal-Gwerra Bavariż bħala bidu għall-"Marċ fuq Berlin", il-pulizija fetħet in-nar fuqhom. Sittax –il membru tal-Partit Nażista nqatlu. Hitler ħarab lejn id-dar ta’ Ernst Hanfstaengl u kkontempla li jneħħi ħajtu; mart Hanfstaengl ipperswadietu ma jagħmilx dan. Ma damx wisq ma ġie arrestat mixli bi tradiment lejn l-Istat. Waqt il-ġuri, Hitler ingħata ħin kemm irid biex jitkellem, u l-popolarità tiegħu splodiet ’il fuq meta fid-difiża tiegħu huwa ta leħen lis-sentimenti nazzjonalistiċi tant diffużi fost il-poplu. Hekk sar figura nazzjonali. Nhar l-1 ta’ April 1924, Hitler ingħata sentenza ta’ ħames snin priġunerija fil-Ħabs ta’ Landsberg. Hitler ingħata trattament preferenzjali mill-gwardjani tal-ħabs u rċieva ħafna ittri ta’ ammiraturi. Tmien xhur ingħata l-maħfra u nħeles mill-ħabs fuq ordni tal-Qorti Suprema Bavariża, nhar l-20 ta’ Diċembru 1924. Jekk wieħed jgħodd iż-żmien li għamel f’kustodja kawtelari, Hitler għamel biss ftit iktar minn sena ħabs.
Mein Kampf
Fil-ħabs, huwa ddetta ħafna mill-ewwel volum ta’ Mein Kampf (Il-Ġlieda tiegħi, li oriġinarjament kien semmieh Erba’ snin u nofs ta’ Ġlied kontra l-Gideb, l-Istupidità u l-Viljakkerija) lil Rudolf Hess. Il-ktieb li ddedikah lil Dietrich Eckart, kien awtobijografija u espożizzjoni tal-ideoloġija tiegħu. F’Mein Kampf Hitler kien influwenzat minn The Passing of the Great Race ta’ Madison Grant, li Hitler kien isejjaħlu "l-Bibbja tiegħi." Ħareġ f’żewġ volumi fl-1925 u l-1926, u nbigħu 240,000 kopja tiegħu bejn l-1925 u l-1934. Sal-aħħar tal-gwerra, madwar 10 miljun kopja nbigħu jew tqassmu - il-miżżewġin ġodda u s-suldati kienu jingħataw kopja b’xejn.
Lejn il-Poter
Wara l-falliment tal-putsch il-Partit Nażista u l-organi tiegħu kienu projbiti fil-Bavarja, imma Hitler ikkonvinċa lil Heinrich Held, il-Priministru tal-Bavarja li jneħħi l-projbizzjoni, bil-wegħda li l-Partit kien se jfittex li jikseb il-poter politiku b’mezzi demokratiċi biss. Għalkemm fis-16 ta’ Frar 1925 il-projbizzjoni tneħħiet, Hitler reġa’ qala’ projbizzjoni oħra, din id-darba fuq id-diskors fil-pubbliku, wara diskors xewwiexi li kien għamel. Wara li Gregor Strasser, ħuh Otto u Joseph Goebbels ħolqu fazzjoni iktar xellugija fil-Partit, Hitler iċċentralizza iktar il-Partit. Ma kinux iktar il-gruppi li jagħżlu l-mexxejja tagħhom imma s-superjuri minn fuq għal isfel, u s-sudditi riedu jobdu bla ma jistaqsu.
Il-punt ta’ żvolta politiku għal Hitler seħħ meta l-Great Depression laqtet lill-Ġermanja fl-1930. Ir-Repubblika Weimar kienet attakkata fil-miftuħ mill-konservattivi tal-lemin, il-monarkisti, il-Komunisti u n-Nażisti. Kif il-partiti demokratiċi sabu ruħhom ma jistgħux jaqblu fuq il-kontro-miżuri għall-kriżi, il-koalizzjoni tagħhom spiċċat u ħa posthom gvern ta’ minoranza. Il-Kanċillier il-ġdid, Heinrich Brüning tal-Partit Kattoliku taċ-Ċentru, kien imexxi b’digrieti presidenzjali ta’ emerġenza billi ma kellux maġġoranza fil-Parlament. Il-Parlament hekk ma setax jaħdem u dan witta t-triq għal forma ta’ gvern awtoritarju. F’Settembru 1930 saru elezzjonijiet prematuri. Il-partiti demokratiċi tilfu l-maġġoranza tagħhom u n-Nażisti sparaw ’il fuq bi 18% tal-voti u b’107 siġġijiet. Mid-disa’ l-iżgħar partit saru t-tieni l-ikbar partit.
Il-Ħruq tar-Reichstag
Ftit wara li Hitler kien ħa l-poter fl-1933 huwa xolja r-Reichstag jew il-Parlament u sejjaħ elezzjonijiet ġodda. Fi Frar ta’ dik is-sena inħaraq parti mir-Reichstag u Hitler waħħal fil-Komunisti biex b’hekk irnexxielu jirbaħ l-elezzjoni b’maġġoranza żgħira. F’Marzu r-Reichstag ta poteri dittatorjali lil Hitler. B’hekk wara dan il-Parlament ftit li xejn iltaqa’.
L-ewwel invażjonijiet
F’Ottubru 1936 Hitler iffirma ftehim ma’ Mussolini. Hitler kien jemmen li l-Ġermanja kellha bżonn tespandi fil-Lvant biex ikollha iktar art għall-biedja u l-industrija. Meta fl-1938 Hitler okkupa l-Awstrija għax qal li l-Ġermaniżi t’hemmhekk kienu qed jiġu ppersegwitati, ħadd ma pprotesta. Sitt xhur wara okkupa ċ-Ċekoslovakkja. Billi l-Ingilterra u Franza beżgħu li tfaqqa’ gwerra qablu mal-Patt ma’ Munich.
Anti-semitiżmu
Meta r-reġim Nażista tela’ fis-setgħa fil-Ġermanja f’Jannar 1933, mill-ewwel beda jieħu miżuri sistematiċi kontra l-Lhud. Mill-1933 sal-1939, saru sforzi organizzati mill-Partit Nażista biex jeliminaw lil-Lhud mill-ħajja ekonomika. Il-Lhud tkeċċew mill-pożizzjonijiet li kellhom mal-gvern, u l-avukati u tobba Lhud tilfu l-klijenti Ġermaniżi tagħhom. L-intrapriżi Lhudi kienu jiġu likwidati jew jinxtraw b’valur ħafna inqas minn kemm jiswew minn kumpaniji li ma kinux tal-Lhud. Id-dħul li l-Lhud kienu jagħmlu minn bejgħ kif ukoll dak li jġemmgħu, kien suġġett għal taxxa speċjali.
“Il-Lejl tal-Ħġieġ Imkisser”
F’Novembru 1938, wara li żagħżugħ Lhudi qatel diplomatiku Ġermaniż f’Pariġi, is-sinagogi kollha fil-Ġermanja ġew maħruqa, it-twieqi tal-ħwienet Lhud tkissru, u eluf ta’ Lhud ġew arrestati. Dal-“Lejl tal-Ħġieġ Imkisser” (Kristallnacht) kien sinjal għal-Lhud fil-Ġermanja u l-Awstrija biex jitilqu malajr kemm jista’ jkun. Mijiet ta’ eluf ta’ Lhud irnexxielhom isibu kenn f’pajjiżi oħra, iżda numru daqstant ieħor kbir ta’ Lhud, ħafna minnhom xjuħ u foqra, baqgħu hemm jistennew destin inċert.
L-Invażjoni tal-Polonja
F’Awissu 1939 il-Ġermanja iffirmat patt ma’ l-Unjoni Sovjetika, u f’dan il-patt iż-żewġ pajjiżi bil-moħbi qasmu l-Polonja. Hitler attakka l-Polonja f’Settembru 1939. Il-Pollakki maljar ingħelbu u l-alleati tagħhom, l-Ingliżi u l-Franċiżi, m’għamlu xejn biex jgħinuhom. Fir-rebbiegħa ta’ l-1940 Hitler ħataf id-Danimarka u n-Norveġja u ftit wara l-Olanda, l-Belġju u Franza. Meta Hitler okkupa l-Polonja żied kważi żewġ miljuni Lhud taħt is-setgħa tiegħu. Ir-restrizzjonijiet li saru fuq il-Lhud tal-Polonja kienu eħrex minn dawk fil-Ġermanja.
Il-Lhud fil-Polonja kienu mġiegħla jgħixu f’ghettos imdawra b’ħitan u barbed wire. Il-ghettos kienu bħal bliet magħluqin minn kullimkien. Kull ghetto kellu kunsill Lhudi li kien responsabbli għad-djar, sanità, u produzzjoni. L-ikel li kien jitħalla jidħol fil-ghettos mill-Ġermaniżi kien jikkonisti biss f’qamħ u ħaxix bħal ġdur, karrotti u pitravi. Fil-ghetto ta’ Varsavja, ir-razzjon uffiċjali għal kull abitant ma kienx jaqbeż l-1200 kalorija. Xi ikel li kien jidħol bil-black-market, kien jinbiegħ bi prezzijiet m’għola s-sema, u l-qgħad u l-faqar kienu mferrxa. Id-djar kienu mimlijin nies, b’sitta jew sebgħa min-nies f’kull kamra, u l-marda tat-typhus kienet komuni.
Fl-Unjoni Sovjetika
Waqt li kien qed jiġri dan kollu fil-Polonja, f’Ġunju 1941, il-Ġermaniżi invadew l-Unjoni Sovjetika (USSR). L-SS qassmet 3000 gwardja f’unitajiet speċjali fit-territorji Sovjetiċi, biex joqtlu l-Lhud kollha on the spot. Dawn l-action squads kienu nvoluti f’massakri sħaħ, li ħafna drabi kienu jsiru f’fossijiet jew irdumijiet qrib l-ibliet. Xi drabi r-residenti kienu jaraw dawn il-massakri, u aħbarijiet dwar dan ma damux ma bdew jaslu f’diversi kapitali tad-dinja.
Is-“Soluzzjoni Finali”
Xahar wara dan, it-tieni fit-tmexxija wara Hitler, Hermann Göring, bagħat direttiva lill-kap tal-SS, Reinhard Heydrich, bl-ordni li jorganizza “soluzzjoni finali għall-kwistjoni Lhudija” fl-Ewropa kollha dominata mill-Ġermanja. F’Settembru 1941, il-Lhud tal-Ġermanja riedu jilbsu badges jew armbands immarkata bi stilla safra. Fix-xhur ta’ wara, għexieren ta’ eluf ġew deportati fil-Polonja u fi bliet maħtufa mill-USSR. Sadanittant kienet qed titħejja innovazzjoni oħra: il-kamp tal-mewt.
Kampijiet attrezzati biex jiggassjaw lin-nies inbnew fuq l-art tal-Polonja okkupata. Ħafna mill-vittmi kellhom jinġiebu mill-ghettos tal-qrib. Mill-ghetto ta’ Varsavja biss, inġiebu iktar minn 300,000. L-ewwel trasporti kienu mimlijien b’nisa, tfal jew xjuħ li ma setgħux jaħdmu; il-Lhud li setgħu jaħdmu kienu jinżammu iżda fl-aħħar kienu jispiċċaw maqtula huma wkoll. L-ikbar deportazzjonijiet seħħew fis-sajf ta’ l-1942. Id-destinazzjoni ta’ dawn it-trasporti ma kinux jiġu mgħarrfa lill-komunitajiet Lhud, iżda rapporti ta’ massakri sħaħ fl-aħħar waslu għand il-Lhud li kienu għadhom ħajjin u għand il-gvernijiet ta’ l-Istati Uniti u l-Ingilterra.
F’April 1943, il-65,000 Lhudi li kien baqa’ Varsavja irreżistew lill-pulizija Ġermaniża li daħlet fil-ghetto, f’battalja li damet sejra tliet ġimgħat. Bejn Lulju u Ottubru 1942 iktar minn 300,000 abitant tal-ghetto ta’ Varsavja ntvagħtu fil-kampijiet ta’ konċentrament u nqatlu. Is-60,000 Lhudi li kien għad baqa’ nqatlu f’din ir-reżistenza erojka.
Fejn kien possibli, il-Ġermaniżi ġabru l-propjetà kollha tad-deportati. Fil-Ġermanja, il-kontijiet tal-bank ġew konfiskati, u minn Franza, Belġju u Olanda okkupati, l-għamara tal-Lhud kienet titwassal il-Ġermanja biex tingħata lil persuni li djarhom kienu ġew ibbumbardjati. It-trasport tal-vittmi lejn il-kampijiet tal-mewt kien isir bil-ferrovija. Il-karrijiet li kienu jwasslu l-Lhud kienu jimxu bil-mod bi skedi speċjali għad-destinazzjoni tagħhom. Ħafna drabi l-morda u x-xjuħ kienu jmutu fit-triq.
Auschwitz
Auschwitz, qrib Krakow, kien l-akbar kamp tal-mewt, li b’differenza mill-oħrajn uża l-gass idroġenu li malajr kien iwassal għall-effett mixtieq. Il-vittmi ta’ Auschwitz kienu ġejjin mill-Ewropa kollha: Norveġja, Franza, Olanda, Italja, Ġermanja, ċekoslovakja, Ungerija, Polonja, Jugoslavja, u Greċja. Ħafna priġunieri, Lhud u mhumiex, kienu jitħaddmu; xi priġunieri kienu jintużaw f’esperimenti mediċi, b’mod partikulari għall-isterilizzazzjonijiet. Għalkemm il-Lhud u ż-żingari (gypsies) biss kienu jiġu ggassjati regolarment, mijiet ta’ eluf ta’ priġunieri oħra f’Auschwitz mietu bil-ġuħ, bil-mard jew iffuċillati. Biex jgħattu dnubhom, bnew krematorji kbar biex fihom jinħarqu l-iġsma ta’ dawk li ġew iffuċillati. Fl-1944 il-kamp ġie fotografat mill-ajruplani ta’ l-Alleati li kienu qed ifittxu l-industriji; il-fabbriki ġew ibbumbardjati iżda l-kampijiet le.
Ir-Riżultati tax-Shoah
Meta l-gwerra ntemmet, miljuni ta’ Lhud, Slavi, żingari, omosesswali, Xhieda ta’ Ġeħova, Komunisti, u oħrajn fil-mira tan-Nażisti, kienu nqatlu fl-Olokawst. Il-Lhud maqtula kienu madwar 6 miljuni: madwar 3 miljuni fil-kampijiet ta’ konċentrament, miljun u nofs iffuċillati, u iktar minn 600,000 fil-ghettos. L-Alleati ġew pressati biex joħolqu art permanenti fil-Palestina għal-Lhud li baqgħu ħajjin. It-twaqqif ta’ Israel, tliet snin wara l-waqgħa tal-Ġermanja kien għalhekk effett ta’ l-Olokawst.
Mewt
Adolf Hitler ikkommetta suwiċidju fl-1945, f'Berlin; hemm min jgħid li Hitler uża pistola filwaqt li oħrajn isostnu li ntuża l-velenu
Teorija tan-numri
Tradizzjonalment, it-teorija tan-numri hi fergħa tal-matematika li tistudja l-proprjetajiet tan-numri sħaħ jew interi, kemm l-interi naturali u kemm l-interi relattivi, u fiha nsibu ħafna problemi miftuħin li jinftehmu faċilment, anki minn dawk li mhumiex matematiċi. B’mod iżjed ġenerali, din-teorija tħares lejn klassi wiesgħa ta' problemi li joħorġu naturalment mill-istudju tan-numri sħaħ. It-teorija tan-numri għandha post speċjali fil-matematika, minħabba r-rabtiet li għandha ma oqsma oħra u l-interess li jqajmu il-propożizzjonijiet tagħha. Kif qal Jürgen Neukirch :
It-teorija tan-numri kultant tissejjaħ ukoll "Aritmetika". Dan hu isem antik ħafna li m'għadux popolari daqs li kien. Madankollu għadu jintuża fl-ismijiet ta' xi oqsma tal-matematika (ġeometrija alġebrija aritmetika, l-aritmetika tal-kurbi u superfiċi ellittiċi). Dan is-sens tat-terminu aritmetika m’għandniex inħalltuh mal-fergħa tal-loġika li tistudja l-aritmetika fis-sens tas-sistemi formali.
It-teorija tan-numri tinqasam f'bosta oqsma ta' studju skont il-metodi li jintużaw u l-problemi trattati.
It-teorija elementari tan-numri
F'dal-qasam, nistudjaw l-interi mingħajr l-użu ta' metodi minn oqsma oħra tal-matematika. Fih insibu il-kwistjonji tad-diviżibbiltà, l-algoritmu ta' Ewklide għall-kalkulazzjoni tal-ikbar diviżur komuni, il-fattorizzazzjoni tal-interi f'numri primi , it-tfittix għal numri perfetti u l-aritmetika modulari. Bħala teoremi tipiċi hawn għandna it-teorema żgħir ta' Fermat u t-teorema ta' Euler, it-teorema Ċiniż tal-bqija u l-liġi tar-reċiproċità kwadratika. Nistudjaw ukoll il-proprjetajiet tal-funzjonijiet multiplikattivi bħall-funzjoni ta' Möbius u l-funzjoni φ ta' Euler kif ukoll is-suċċessjonijiet ta' interi bħall-fattorjali u n-numri ta' Fibonacci.
Ħafna problemi fit-teorija elementari tan-numri jidhru ħfief imma jeħtieġu ħsieb profond u approċċi ġodda, bħal dawn li ġejjin :
It-teorija analitika tan-numri
It-teorija analitika tan-numri tuża l-mekkaniżmi tal-kalkulu infiniteżmali u tal- analisi komplessa biex tħares lejn problemi fuq in-numri interi. Fost l-eżempji hemm it-teorema tan-numri primi u l-ipoteżi ta' Riemann li hi marbuta magħha. Anki problemi tat-teoria elementari tan-numri bħall-problema ta’ Waring (rappreżentazzjoni ta' numru mogħti bħala somma ta' kwadrati, kubi, etc.), il-konġettura tan-numri primi tewmin u l-konġettura ta' Goldbach nistgħu nattakkawhom b'metodi analitiċi. Il-prova tat-traxxendenza tal-kostanti matematiċi, bħal π jew e ukoll nistgħu inqisuhom parti mit-teorija tan-numri analitika. Waqt li proprjetajiet tan-numri traxxendenti ma jidhrux li għandhom x'jaqsmu man-numri interi, fil-fatti nistudjaw nkunu qegħdin infittxu l-possibbiltà li ċerti numri jiġu rappreżentati bħala radiċi ta' polinomju b'koeffiċjenti interi; in-numri traxxendenti għandhom rabta qawwija mal-approssimazzjoni Diofanteja, li tistudja l-preċiżjoni li biha nistgħu napprossimaw numru reali mogħti b'numru razzjonali.
It-teorija alġebrija tan-numri
Hawn il-kunċett ta' numru jiġi ġeneralizzat għal dak ta' numru alġebri li hu r-radiċi ta' polinomju b’koefficjenti interi. Dawn id-dominji fihom l-elementi analogi għall-interi, imsejħin interi alġebrin. F'dan l-ambjent jista' jkun li proprjetajiet tas-soltu tan-numri sħaħ (bħall-uniċità tal-fattorizzazzjoni) ma jibqgħux iżjed validi. Il-qawwa tal-metodi użati -- teorija ta' Galois, koomologija tal-kampi, teorija tal-kampi tal-klassijiet, rappreżentazzjonijiet tal-gruppi u l-funzjoni L – hi hekk li biha nerġgħu insibu ordni fuq din il-klassi ġdida ta' numri.
It-teorija komputazzjonali tan-numri
Dan il-qasam jistudja l-iżjed l-algoritmi li qegħdin apposta għat-teorija tan-numri. L-algoritmi deterministiċi u probabilistiċi għall-verifika tal-primalità u l-fattorizzazzjoni tan-numri sħaħ għandhom applikazzjonijiet importanti fil-krittografija.
Iċ-ċiviltà Vedika
Il-matematiċi Indjani kienu ilhom interessati li jsibu soluzzjonijiet integrali għall-ekwazzjonijiet diofantej mill-perjodu Vediku. L-użu ġeometriku l-iżjed antik tal-ekwazzjonijiet diofantej insibuh fis-Sulba Sutra, li nkitbu bejn is-sekli VIII u VI Q.K. Bawdhajana (madwar 800 Q.K.) sab żewġ settijiet ta' soluzzjonijiet integrali pożittivi ta' sistema ta' ekwazzjonijiet diofantej, u uża wkoll is-sistemi ta' ekwazzjonijiet diofantej b’erba’ varjabbli mhux magħrufin. Apastamba (madwar 600 Q.K) uża wkoll is-sistemi ta' ekwazzjonijiet diofantej b’ħames varjabbli mhux magħrufin.
L-epoka Ġajina
Fl-indja, il-matematiċi tal-epoka Ġajina żviluppaw teorija sistematika tan-numri mis-seklu IV sas-seklu II Q.K. It-test tas-Surja Praġinapti (madwar 400 Q.K.) ikklassifika n-numri kollha fi tliet settijiet, numerevoli, innumerevoli u infiniti. Kull wieħed minn dawn it-tliet settijiet imbagħad jinqasam fi tliet ordnijiet :
L-ogħla numru innumerevoli N tax-xogħol Ġajin jikkoresspondi mal-kunċett modern ta' alef-żero, \aleph_0, (in-numru kardinali tas-sett infinit tal-interi 1, 2, ...), l-iċken numru trasfinit kardinali. Il-matematiċi ta' din l-epoka iddefinew ukoll sistema sħiħa ta' numri kardinali trasfiniti, li fosthom l- \aleph_0 tagħna hu l-iżgħar.
Fl-istudju tat-teorija tas-settijiet, iddistingwew żewġ tipi bażiċi ta' numri trasfiniti. Għal raġunijiet fiżiċi u ontoloġiċi għamlu distinzjoni bejn asmkjata u ananata, bejn l-infinit b'rabta riġida u b'rabta laxka.
Iċ-ċiviltà Griega
It-teorija tan-numri kienet suġġett favorit fost il-matematiċi Griegi ta' Lixandra fl-Eġittu mill-bidu tas-seklu III Q.K., li kienu jagħfu bil-kunċett tal-ekwazzjoni Diofanteja f’bosta każijiet partikulari. L-ewwel matematiku Grieg li studja dan l-ekwazzjonijiet kien Diofantu.
Diofantu fittex ukoll metodu biex jinstabu soluzzjonijiet integrali għall-ekwazzjonijiet indeterminati linjari, ekwazzjonijiet li m’għandhoma imformazzjoni biżżejjed biex jagħtu sett uniku ta' soluzzjonijiet diskreti. L-ekwazzjoni hi waħda minnhom. Diofantu sab ħafna ekwazzjonijiet indeterminati li jistgħu jiġu ridotti f'forma waħda li għaliha hi magħrufa ċerta kategorija ta' soluzzjonijiet allavolja m'hemmx soluzzjoni speċifika.
L-epoka klassika f'l-Indja
Il-matematiċi Indjani tal-perjodu medjovali studjaw l-ekwazzjonijiet diofantej b'ħafna ħerqa. Huma kienu l-ewwel li għamlu tfittxija sistematika għal metodi għad-determinazzjoni ta' soluzzjonijet integrali tal-ekwazzjonijiet diofantej. Arijabhata (fl-499) ta l-ewwel deskrizzjoni espliċita ta' soluzzjoni integrali ġenerali tal-ekwazzjoni diofanteja, li dehret fil-ktieb tiegħu Arijabhatija. Dan l-algoritmu, kuttaka, meqjus bħala waħda mill-kontribuzzjonijiet importanti ta’ Arijabhata fil-matematika pura, jinstabu bih is-soluzzjonijiet tal-ekwazzjonijiet diofantej f’termini ta' frazzjonijiet kontinwati. Arijabhata applika l-metodu biex jagħti s-soluzzjonijiet integrali tal-ekwazzjonijiet diofantej linjari, problema li għandu applikazzjonijiet importanti fl-astronomija. Bl-istess metodu sab ukoll is-soluzzjoni ġenerali tal-ekwazzjoni linjari indeterminata.
Brahmagupta fl-628 ħadem fuq ekwazzjonijiet diofantej iżjed diffiċli. Uża l-metodu ċakravala biex jirriżolvi l-ekwazzjonijiet diofantej kwadratiċi, fosthom xi forom tal-ekwazzjoni ta' Pell-Fermat, bħal. Ix-xogħol tiegħu Brahma Sphuta Siddhanta inqaleb għall-Għarbi fl-773 u għal-Latin iżjed tard fl-1126. L-ekwazzjoni fl-1657, il-matematiku  Franċiż Pierre de Fermat ipproponiha bħala problema. Is-soluzzjoni ġenerali ta' din il-forma partikulari tal-ekwazzjoni ta' Pell-Fermat sabha 70 sena wara Leonhard Euler, waqt li s-soluzzjoni ġenerali tal-ekwazzjoni ta' Pell-Fermat sabha 100 sena wara Joseph Louis Lagrange fl-1767. Fil-waqt, ħafna sekli qabel, is-soluzzjoni ġenerali tal-ekwazzjoni ta' Pell-Fermat kien diġà sabha u kitiebha Bhaskara II fl-1150, bl-użu ta' verżjoni modifikata tal-metodu ċakravala ta' Brahmagupta, li użah ukoll biex isib is-soluzzjoni ġenerali ta' ekwazzjonijiet kwadratiċi indeterminati oħra u ta' ekwazzjonijiet diofantej kwadratiċi oħra. Il-metodu ċakravala ta' Bhaskara biex tinstab is-soluzzjoni ġenerali tal-ekwazzjoni ta' Pell-Fermat kien eħfef mill-metodu li uża Lagrange 600 sena wara.
Bhaskara sab ukoll xi soluzzjonijiet għall-ekwazzjonijiet indeterminati oħra kwadratiċi, kubiċi, kwartiċi u polinomjali ta' ordni ogħla. Narayana Pandit kompla jipperfezzjoni l-metodu ċakravala u sab iżjed soluzzjonijiet ġenerali għall-kwadratiċi indeterminati l-oħra u wkoll għall-ekwazzjonijiet polinomjali ta' ordni ogħla.
Iċ-ċiviltà Iżlamika
Mis-seklu IX, il-matematiċi misilmin bdew jinterresaw ruħhom bil-ħeġġa fit-teorija tan-numri. L-ewwel minn dawn il-matematiċi kien il-matematiku Għarbi Thabit ibn Qurra, li skopra teorema biex jinstabu pari ta' numri ħbieb.
Fis-seklu X, Al-Bagdadi skopra verżjoni xi ftit differenti tat-teorema ta’ Thabit ibn Qurra. Al-Hajtham jidher li kien l-ewwel wieħed li pprova jikklassifika in-numri żewġ perfetti. Al-Hajtham kien ukoll l-ewwel li ipprova t-teorema ta' Wilson, jiġifieri, jekk \ p hu sħiħ imbagħad p\, jidħol ġo 1+(p-1)!\,. Mhux ċar jekk kienx jaf jipprova dan ir-riżultat. Dan it-teorema tissejjaħ it-teorema ta' Wilson minħabba l-kumment li għamel Edward Waring fl-1770 li John Wilson kien intebaħ b’dan ir-riżultat. John Wilson avża 'l Waring li ma kienx jaf kif jippruvah u Waring ma sabx prova. L-ewwel prova magħrufa sabha Leibniz, li ma kienx jahseb li hi uttli biżżejjed biex jippubblikaha u Euler ippubblika l-ewwel prova.
It-teorija tan-numri fl-Ewropa
It-teorija tan-numri fl-Ewropa bdiet fis-sekli XVI u XVII bix-xogħol ta' François Viète, Claude-Gaspard Bachet de Méziriac u fuq kollox ta' Fermat. Euler u Lagrange ikkontribuxxew għat-teorija lejn l-aħħar tas-seklu VIII u s-suġġett beda jieħu xeħta xjentifika bix-xogħol kbir ta' Legendre (1798) u Gauss (1801). Nistgħu ngħidu l-teorija moderna tan-numri bdiet bil-ħidma ta' Gauss u l-ktieb tiegħu Disquisitiones arithmeticae (1801). Gauss qal
Čebyšëv (1850) ta limiti utli għan-numri primi bejn żewġ numri mogħtija. Riemann (1859) għamel konġettura li limitu tad-densità tan-numri primi ma taqbisx ċertu funzjoni (it-teorema tan-numri primi ), daħħal l-analisi komplessa fit-teorija tal-funzjoni ζ ta' Riemann , u miż-żeri tagħha ddeduċa l-formula tan-numri primi.
L-aritmetika modulari bdiha sewwa Gauss bid-Disquisitiones arithmeticae. Hu daħħal dan is-simbolu:
u esplora l-parti kbira ta' dan il-qasam. Iġġeneralizza t-teorija għall-interi relattivi u skopra l-ewwel sett ta' numri sħaħ alġebrin, l-interi ta' Gauss. Čebyšëv fl-1847 ppubblika xogħol bir-Russu fuq is-suġġett, u fi Franza, Joseph-Alfred Serret għamlu popolari.
Barra li ġabar fil-qosor ix-xogħol ta' qabel, Legendre stabilixxa l-ewwel applikazzjonijiet tal-liġi tar-reċiproċità kwadratika. Din il-liġi li kien proponiha Euler wara li skopriha bl-induzzjoni, ippruvaha għall-ewwel darba Legendre fix-xogħol tiegħu It-teorija tan-numri (1798) għal xi każijiet partikulari. Indipendement minn Euler u Legendre, il-liġi skopriha Gauss lejn l-1795, u dan kien l-ewwel li ta prova ġenerali. Dawn ikkontribuxxew ukoll għas-suġġett : Cauchy, Dirichlet bix-xogħol tiegħu Vorlesungen über Zahlentheorie li sar klassiku , Jacobi, li daħħal is-simbolu ta' Jacobi , Liouville, Ferdinand Eisenstein, Ernst Kummer, u Léopold Kronecker. It-teorija twessgħet minn Gauss, Jacobi u Kummer biex tħaddan ir-reċiproċità bikwadratika u kubika (ippruvata għall-ewwel darba minn Jacobi).
Lil Gauss nafulu wkoll r-rapprentazzoni tan-numri bil-forom kwadratiċi binarji. Cauchy, Louis Poinsot (1845), Lebesgue (1859, 1868), u l-iżjed Hermite kollha taw kontribut għal dan is-suġġett. Fit-teorija tal-forom ternarji, Eisenstein kien minn ta' quddiem, u minħabba fih u f' H. J. S. Smith, kien hemm progress notevoli fit-teorija tal-forom in ġenerali.
Smith ta klassifikazzjoni kompluta tal-forom kwadratiċi ternarji, u estenda r-riċerki ta' Gauss fuq il-forom kwadratiċi reali lejn il-forom komplessi. Eisenstein daħal iżjed fil-fond fli għandu x’jaqsam mar-rappreżentazzjoni tan-numri bis-somma ta' 4, 5, 6, 7, 8 kwadrati u t-teorija kompliha Smith.
Fl-istorja tat-teorija tan-numri, l-aħħar teorema ta’ Fermat għandha post speċjali minħabba l-isforzi kbar, mifruxin fuq iżjed minn tliet mitt sena, mill-matematiċi tad-dinja kollha biex jippruvawha jew imeruha. Pierre de Fermat ta prova hu stess fil-każ partikulari n = 4. Euler, fl-1753 kważi ippruvaha għal n = 3, u daħħal fil-prova tiegħu in-numri imaġinarji. Fl-1825, Dirichlet u Legendre ippruvaw il-każ n = 5 u Gabriel Lamé l-każ n = 7 fl-1839. Dawn il-każijiet diversi kienu ppruvati bl-għajnuna tal-istruttura taċ-ċrieki Ewklidej tal-istess natura bħall-interi ta' Gauss, jiġifieri ċ-ċrieki tal-interi ta' Eisenstein u l-interi ta' Dirichlet . Kummer fl-1847 pprova t-teorema fil-każ li l-esponent n hu numru prim regolari u beda t-teorija tal-ideali. Fl-aħħar tas-seklu XIX u l-bidu tas-seklu XX, il-matematiċi ttraskuraw it-teorema ta' Fermat biex jikkonċentraw fuq is-sisien tal-matematika. Fl-1955, il-Ġappuniżi Taniyama u Shimura suġġerew li hemm rabta profonda bejn il-funzjonijiet ellittiċi u l-forom modulari, żewġ oqsma tal-matematika a priori mbegħdin ħafna minn xulxin. Jekk il-konġettura ta' Shimura-Taniyama-Weil, hi vera ifisser li t-teorema ta' Fermat hi vera wkoll. Fl-1994 Andrew Wiles, bl-għajnuna ta' Richard Taylor, ipprova din il-konġettura, u ta tweġiba pożittiva għal din il-problema famuża.
Agostino Carracci
Agostino Carracci (jew Caracci; twieled fis-16 ta' Awwissu 1557 – miet fit-22 ta' Marzu 1602) kien pittur, litografu, disinjatur tat-tapizzeriji u għalliem tal-arti Taljan. Flimkien ma' ħuh, Annibale Carracci, u kuġinuh, Ludovico Carracci, huwa kien wieħed mill-fundaturi tal-Accademia degli Incamminati (l-Akkademja tal-Progressivi) f'Bologna. Din l-akkademja tat-tagħlim kienet tippromwovi t-tpinġija u l-pittura li l-Carracci kienu jenfasizzaw li kellha tinbet mill-ħajja. Kienet tippromwovi tendenzi progressivi fl-arti u kienet reazzjoni għad-distorsjoni Manjerista tal-anatomija u tal-ispazju. L-akkademja għenet biex tagħti spinta lill-pitturi tal-Iskola ta' Bologna sabiex isiru prominenti.
Ħajja
xellug|daqsminuri|Ritratt ta' Mara Agostino Carracci twieled f'Bologna u kien iben ħajjat. Huwa kien ħu l-kbir Annibale Carracci u l-kuġin ta' Ludovico Carracci. Inizjalment tħarreġ bħala arġentier (tad-deheb). Iktar 'il quddiem studja l-pittura, l-ewwel ma' Prospero Fontana, li kien l-imgħallem ta' Ludovico, u mbagħad ma' Bartolomeo Passarotti. Huwa vvjaġġa lejn Parma biex jistudja x-xogħlijiet ta' Correggio. Akkumpanjat minn ħuh Annibale, huwa qatta' żmien twil f'Venezja, fejn tħarreġ bħala inċiżur mar-rinomat Cornelis Cort. Mill-1574 huwa ħadem bħala inċiżur ta' riproduzzjonijiet, u kkopja x-xogħlijiet ta' mgħallma tas-seklu 16 bħal Federico Barocci, Tintoretto, Antonio Campi, Veronese u Correggio. Huwa pproduċa wkoll xi litografiji oriġinali, inkluż żewġ inċiżjonijiet.
Huwa vvjaġġa lejn Venezja (1582, 1587–1589) u lejn Parma (1586–1587). Flimkien ma' Annibale u Ludovico, huwa ħadem f'Bologna fuq iċ-ċikli ta' affreski fil-Palazzo Fava (Ġrajjiet ta' Jason u Medea, 1584) u fil-Palazzo Magnani (Ġrajjiet ta' Romulu, 1590–1592). Fl-1592 huwa pitter ukoll it-Tqarbina ta' San Ġlormu, li issa tinsab fil-Pinakoteka ta' Bologna u li titqies bħala l-kapulavur tiegħu. Fl-1620, Giovanni Lanfranco, student tal-Carracci, baqa' magħruf għaliex akkuża lil student ieħor tal-Carracci, Domenichino, li kkopja din il-pittura. Fl-1586 wettaq l-opra għal fuq l-artal Madonna bil-Bambin u l-Qaddisin, li issa tinsab fil-Gallerija Nazzjonali ta' Parma. Fl-1598 Carracci ngħaqad ma' ħuh Annibale f'Ruma, biex jikkollabora fit-tiżjin tal-Gallerija fil-Palazzo Farnese. Mill-1598 sal-1600 wettaq Ritratt triplu, li issa jinsab f'Napli, li hu eżempju ta' pittura b'tema. Fl-1600 huwa ssejjaħ lejn Parma mid-Duka Ranuccio I Farnese biex jibda jżejjen il-Palazzo del Giardino, iżda miet qabel temmu. Il-ħabib tiegħu, il-poeta Claudio Achillini, iddedikalu epitafju wara mewtu, li iktar 'il quddiem ġie ppubblikat minn Carlo Cesare Malvasia fix-xogħol dwar il-ħajja tal-Carracci.
Iben Agostino, Antonio Carracci, kien pittur ukoll, u pprova jikkompeti mal-Akkademja ta' missieru.
Inċiżjoni ta' Agostino Carracci wara l-pittura Imħabba fl-Epoka tad-Deheb tal-pittur Fjamming Paolo Fiammingo kienet l-ispirazzjoni ta' Le bonheur de vivre (Hena tal-Ħajja) ta' Matisse.
Xogħlijiet
daqsminuri|Il-Pjetà ta' Agostino Carracci, Hermitage Sakemm ma jiġix indikat mod ieħor, dawn li ġejjin huma kollha żejt fuq it-tila:
daqsminuri|Awtoritratt ta' Agostino Carracci bħala arloġġar
Festival tal-Eurovision 2003
Il-Festival tal-Eurovision tal-2003 kien it-48 edizzjoni ta' dan il-konkors u sar fil-belt ta' Riga, il-Latvja.
Ekonomista
daqsminuri|292x292px|L-ekonomista Adam Smith Ekonomista huwa prattikant fid-dixxiplina tax-xjenzi soċjali tax-xjenza ekonomika.
Professjonijiet
L-ekonomisti jaħdmu f’ħafna oqsma inkluż f’dawk akkademiċi, tal-gvern u fis-settur privat, fejn jistgħu wkoll “...jistudjaw id-data u l-istatistika sabiex isibu xejriet fl-attività ekonomika, fil-livelli tal-fiduċja ekonomika, u fl-attitudnijiet tal-konsumaturi. Huma jivvalutaw din l-informazzjoni billi jużaw metodi avvanzati tal-analiżi statistika, tal-matematika, tal-ipprogrammar tal-kompjuters u jagħmlu rakkomandazzjonijiet dwar modi kif tista’ tittejjeb l-effiċjenza ta’ sistema jew jittieħed vantaġġ tax-xejriet mill-bidu tagħhom”.
B’kuntrast mal-professjonijiet irregolati bħall-inġinerija, id-dritt jew il-mediċina, ma hemmx rekwiżit edukattiv jew liċenzja meħtieġa legalment għall-ekonomisti. Fil-qasam akkademiku, il-biċċa l-kbira tal-ekonomisti jkollhom dottorat fix-xjenza ekonomika. Fil-gvern tal-Istati Uniti, min-naħa l-oħra, persuna tista’ titqabbad biex taħdem bħala ekonomista diment li jkollha lawrija li inkludiet 21 siegħa f’għadd ta’ semestri fix-xjenza ekonomika u tliet sigħat fl-istatistika, il-kontabilità jew il-kalkoli, jew hija ssupplimentata bihom.
Il-politiċi spiss jikkonsultaw lill-ekonomisti qabel ma jippromulgaw xi politika ekonomika. Bosta statisti għandhom lawriji akkademiċi fix-xjenza ekonomika.
Edukazzjoni
xellug|daqsminuri|282x282px|Fl-2014, il-kap tar-Riżerva Federali [[Janet Yellen, titkellem mad-Direttur Maniġerjali tal-IMF, Christine Lagarde]] Dawk li jiggradwaw fix-xjenza ekonomika jistgħu jiġu impjegati b’diversi modi skont ix-xenarju ekonomiku reġjonali u l-kundizzjonijiet tas-suq tax-xogħol f’dak iż-żmien għal pajjiż partikolari. Apparti mill-fehim speċifiku tas-suġġett, min iħaddem jehmżu valur lill-ħiliet tan-numeriżmu u tal-analiżi, lill-kapaċità tal-komunikazzjoni, u lill-kapaċità li jinftehmu kwistjonijiet wiesgħa, li l-individwi ggradwati jiksbu fl-università jew fil-kulleġġ. Filwaqt li jaf ikun mistenni li ftit individwi ggradwati fix-xjenza ekonomika jsiru fil-fatt ekonomisti professjonisti, bosta jqisuha bħala bażi għad-dħul f’karriera fil-finanzi – inkluż il-kontabilità, l-assigurazzjoni, it-taxxi, il-qasam bankarju jew il-ġestjoni. Għadd ta’ individwi ggradwati fix-xjenza ekonomika minn madwar id-dinja rnexxielhom jiksbu impjieg f’varjetà ta’ ditti maġġuri nazzjonali u internazzjonali fis-settur finanzjarju u f’dak kummerċjali, u fil-manifattura, il-bejgħ bl-imnut u t-teknoloġija informatika, kif ukoll fis-settur pubbliku – pereżempju, fis-setturi tas-saħħa u tal-edukazzjoni, jew fil-gvern u fil-politika. Ftit individwi jkompli studji ulterjuri wara li jkunu ggradwaw, fix-xjenza ekonomika, fir-riċerka, fit-taħriġ biex ikunu għalliema jew kwalifiki oħra f’oqsma speċjalisti.
Ekonomisti notevoli
Xi ekonomisti attwali magħrufa sew jinkludu:
Komoros
Comoros hu nazzjon fl-Afrika. Il-belt kapitali hi Moroni.