cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torri ta' Erkole
Qribu hemm ġnien pubbliku bl-iskulturi ta' Pablo Serrano u Francisco Leiro. It-Torri ta' Erkole huwa Monument Nazzjonali ta' Spanja u fis-27 ta' Ġunju 2009 sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Dan it-torri huwa t-tieni l-itwal fanal fi Spanja wara l-Faro de Chipiona. Illum il-ġurnata sar attrazzjoni turistika u kull sena jżuruh madwar 150,000 ruħ.
Kostruzzjoni u storja
xellug|daqsminuri|352x352px|Il-ġebla tax-xewka bl-iskrizzjoni dwar l-arkitett tal-fanal It-torru ilu jeżisti mill-ewwel seklu W.K. u nbena, jew forsi reġa' nbena mill-ġdid, taħt Trajanu, possibbilment fuq pedamenti li kienu jsegwu d-disinn b'oriġini tal-Feniċi. Jingħad li nbena skont il-pjanijiet oriġinali tal-Fanal ta' Lixandra, wieħed mis-Seba' Għeġubijiet tad-Dinja Antika. Fil-bażi tat-Torri ta' Erkole, hemm ġebla tax-xewka bl-iskrizzjoni MARTI AUG.SACR C.SEVIVS LVPVS ARCHTECTVS AEMINIENSIS LVSITANVS.EX.VO, li permezz tagħha nistgħu ngħidu fiċ-ċert li t-torri tal-fanal oriġinali kien inbena skont id-disinn tal-arkitett Gaius Sevius Lupus, minn Aeminium (li llum il-ġurnata hija Coimbra, fil-Portugall) fl-eks provinċja tal-Lusitanja, bħala offerta ddedikata lill-alla Ruman tal-gwerra, Mars. It-torri baqa' jintuża b'mod kostanti mit-tieni seklu W.K. u jitqies bħala l-iktar fanal antik li għadu jeżisti fid-dinja. It-torri oriġinali kien iqsar u usa', u l-qofol tiegħu li għadu jeżisti f'dan it-torri, fl-imgħoddi kien imdawwar b'rampa spirali. It-traċċi ta' din ir-rampa għadhom jidhru fil-parti esterna tat-torri li ġiet restawrata. X'aktarx li l-aħħar sular tat-torri oriġinali kellu qisu koppla fuqu.
L-iktar referenza bikrija tal-fanal fBrigantium kienet ta' Paulus Orosius fHistoriae adversum Paganos li nkiteb bejn l-415 u l-417: daqsminuri|Ritratt tal-fanal mill-viċin li minnu tidher ir-rampa spirali oriġinali Secundus angulus circium intendit, ubi Brigantia Gallaeciae civitas sita altissimum farum et inter pauca memorandi operis ad speculam Britanniae erigit
("Fit-tieni anglu taċ-ċirkwit mad-dawra ta' Hispania, fejn tinsab il-belt Galizjana ta' Brigantia, inbena fanal għoli ħafna flimkien ma' xi xogħlijiet kommemorattivi, li wieħed jista' jħares minnu lejn il-Britannia".)
Fl-1788, il-qalba tat-torri oriġinali Ruman b'għoli ta' 34 metru nżammet u ngħatat restawr Neoklassiku. Barra minn hekk, ġie miżjud sular ieħor ġdid, ir-raba' wieħed, li żied l-għoli tat-torri b'21 metru oħra. Ir-restawr twettaq mill-inġinier navali Eustaquio Giannini matul ir-renju ta' Karlu III ta' Spanja, u tlesta fl-1791. L-UNESCO faħħret dan ix-xogħol antik ta' restawr bħala wieħed eżemplari, li pproteġa l-qofol ċentrali tal-monument Ruman oriġinali filwaqt li rrestawra l-funzjonijiet tekniċi tiegħu. Meta wieħed jidħol ġot-Torri ta' Erkole, hu u tiela' l-234 tarġa tal-fanal, jista' faċilment jinnota x-xogħol fil-ġebla li jmur lura għal żmien ir-Rumani u żmien il-Medju Evu.
Ir-Rumani, li kienu ħakmu dan ir-reġjun ta' Spanja, kienu jemmnu li figurattivament kien l-aħħar tad-dinja, u għalhekk kien magħruf bħala Finisterra. Dan ir-reġjun huwa wkoll magħruf għan-nawfraġji, u b'hekk ix-xtajtiet tiegħu ngħataw il-laqam ta' Costa da Morte, jiġifieri "Kosta tal-Mewt".
Miti
xellug|daqsminuri|293x293px|L-istatwa ta' Breogán ħdejn it-Torri ta' Erkole daqsminuri|261x261px|L-istemma ta' A Coruña Tul il-millenji ġew irrakkontati ħafna ġrajjiet ta' miti dwar l-oriġini tal-fanal. Skont mit minnhom li jħallat elementi Ċeltiċi ma' elementi Griegi u Rumani, l-eroj Erkole qatel il-ġgant tirann Geryon wara battalja ta' tlett ijiem u tlett iljieli bla heda. Imbagħad, Erkole b'ġest Ċeltiku difen ras il-ġgant flimkien mal-armi tiegħu u ordna li tinbena belt f'dak is-sit. Fil-fatt fl-istemma araldika tal-belt ta' A Coruña jidher il-fanal fuq kranju u żewġ għadmiet kontra xulxin li jirrappreżentaw ir-ras midfuna taħt l-art tal-għadu maqtul ta' Erkole.
Leġġenda oħra tinsab fil-kompilazzjoni Irlandiża tal-11-il seklu Lebor Gabála Érenn, jiġifieri l-"Ktieb tal-Invażjonijiet". Ir-Re Breogán, il-fundatur tan-nazzjon Ċeltika Galizjana, bena torri kbir li tant kien għoli, li uliedu subien minn fuqu setgħu jaraw xatt aħdar fil-bogħod ħafna. Malli lemħu dik l-art ħadra fil-bogħod, tħajru jbaħħru lejn it-Tramuntana sa ma waslu l-Irlanda. Skont il-leġġenda, id-dixxendenti ta' Breogán baqgħu l-Irlanda u huma l-antenati Ċeltiċi tal-poplu Irlandiż attwali. Ħdejn it-Torri ta' Erkole hemm statwa moderna ta' Breogán biex tfakkar din il-leġġenda.
Brigantia
Id-deskrizzjonijiet ġeografiċi bikrin dwar fejn kienet tinsab Brigantia jindikaw li l-belt setgħet effettivament tinsab f'A Coruña jew fil-belt moderna ta' Betanzos. M'hemmx qbil dwar dan, peress li ċ-ċittadini ta' Betanzos baqgħu jiddikjaraw li l-belt tagħhom hija "l-eks belt ta' Brigancia" sas-17 il-seklu, kemm fir-rakkonti letterarji kif ukoll fil-mapep, u jsostnu wkoll li l-isem Betanzos huwa evoluzzjoni fonetika minn Brigantium > Breganzo > Betanzos. Madankollu, dan il-ħsieb jaf ma għandux bażi etimoloġika. xellug|daqsminuri|447x447px|Veduta panoramika tal-"Kosta tal-Mewt" It-tradizzjoni ta' Betanzos issostni li l-port ta' Betanzos kien sar żgħir wisq għall-bastimenti Medjevali l-kbar, u li r-Re Alfonso IX ta' León kien iddeċieda li joħloq port ikbar fil-qrib għall-ħabta tas-seklu 13. Il-post li għażel kien post mhux abitat imsejjaħ Clunia, li iktar 'il quddiem sar Cruña u mbagħad Coruña. L-isem Clunia jingħad li ġej mill-għerq Proto-Ċeltiku *klou̯ni (mill-Irlandiż antik cluain), li tfisser mergħa.
Madankollu, it-tradizzjoni ta' A Coruña ssostni li l-port ta' Betanzos (li huwa wieħed fluvjali minn xmara żgħira) kien wisq żgħir biex il-bastimenti tal-gwerra Rumani jirmiġġaw fih, pereżempju meta Ġulju Ċesri żar iż-żona bil-bastimenti Rumani. Intwera li A Coruña kienet sit Ruman importanti, fejn instabu oqbra u fdalijiet oħra Rumani fiċ-ċentru tal-belt li juru li s-sit kien abitat fil-perjodu Ruman, u kien mhux abitat biss fil-Medju Evu minħabba l-attakki tal-Vikingi, meta l-abitanti tal-belt marru jgħixu iktar 'il ġewwa fejn O Burgo (li llum il-ġurnata hija Culleredo). It-tradizzjoni ta' A Coruña ssostni li l-bidla fl-isem minn Brigantia għall-isem attwali seħħet fil-Medju Evu, u tisħaq li l-fanal li nbena jinsab minn tal-inqas 25 km 'il bogħod (ġurnata mixi) minn Betanzos. Barra minn hekk, fl-imgħoddi f'A Coruña kien hemm it-tribù ta' Brigantes, filwaqt li f'Betanzos kien hemm it-tribù ta' Nemeti. Il-biċċa l-kbira tal-istoriċi jaqblu li Brigantia hija A Coruña (flimkien ma' A Laracha u Carballo fir-reġjun ta' Bergantiños).
Sit ta' Wirt Dinji
It-Torri ta' Erkole sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2009. Il-valur universali straordinarju tiegħu ġie rikonoxxut abbażi tal-kriterju (iii) tal-għażla tal-UNESCO: "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet", ladarba t-torri huwa xhieda tal-użu tal-fanali fil-qedem. It-Torri ta' Erkole huwa prova wkoll tal-kontinwità tar-rotta Atlantika minn meta ġiet organizzata għall-ewwel darba mir-Rumani, tul il-biċċa l-kbira tal-Medju Evu, sal-iżvilupp konsiderevoli fiż-żminijiet moderni u kontemporanji.
Sport Club Corinthians Paulista
Sport Club Corinthians Paulista, jew sempliċement Corinthians, hu klabb tal-futbol, li hu bbażat f'São Paulo, Brażil. Fundat fl-1910, il-klabb kien parti mill-istorja tal-futbol Brażiljan. Fis-snin ħamsin, il-klabb kellu wieħed mill-aqwa timijiet fil-Brażil. Il-kulur tradizzjonali tal-klabb għall-logħob ġewwa darhom huwa kollox abjad-iswed.
Yana Psaila
Yana Psaila (xebba Kirienko), twieldet fit-8 ta’ Mejju tal-1979 fis-Siberja, Russja. Hija poetessa Russa-Maltija (bl-għeruq etniċi Russi, Ukreni u Pollakki),  lingwista u traduttriċi, membru tal-Akkademja tal-Malti, tal-Għaqda Poeti Maltin u tal-Għaqda tal-Malti – Università.
Bijografija
Yana twieldet fit-8 ta’ Mejju fl-1979 fil-belt ta’ Tomsk fil-familja tal-impjegati tal-Istitut Politekniku ta’ Tomsk u tal-Università Statali ta’ Tomsk. Missierha, Dr. Vladislav Evghenievich Kirienko, huwa speċjalista fil-qasam taċ-ċibernetika; ommha, Olga Nikolaevna Kirienko, hija  filologa; ħuha, Felix Vladislavovich Kirienko, huwa lingwista. Yana kitbet l-ewwel poeżija meta kellha ħames snin, u fis-sena 1991 dehret l-ewwel pubblikazzjoni tagħha.
Iggradwat mill-Università Statali ta’ Tomsk b’Master’s bħala Lingwista-Lettriċi fit-Teorija u l-Metodoloġija tat-Tagħlim tal-Lingwi u l-Kulturi Barranin bis-speċjalizazzjoni fit-tagħlim tal-Ingliż fuq livell universitarju.
Perjodu Malti
Yana Psaila tgħix u taħdem f'Malta mis-sena 2004. Tgħallmet l-ilsien Malti waħidha u fis-snin 2012-2013 saħansitra għaddiet mill-eżamijiet tal-Malti (bħala lsien nattiv) fil-livell Ordinarju u dak Avvanzat.
Fis-sena 2010 iċ-Ċentru Malti għar-Rikonoxximent ta’ Kwalifiki u ta’ Informazzjoni rrikonoxxa l-lawrea tagħha li kisbet fir-Russja bħala ekwivalenti għal-livell ta’ Master’s.
Fis-sena 2013 Yana Psaila saret membru tal-Għaqda Poeti Maltin.
Fis-sena 2014 Yana Psaila saret membru tal-Għaqda tal-Malti - Universita'.
Fis-sena 2015 saret membru tal-Akkademja Tal-Malti.
Xogħlijiet poetiċi tagħha bil-Malti
Fl-ewwel snin tal-ħajja tagħha f’Malta Yana kienet tikteb poeżiji bl-Ingliż. Fis-snin 2006-2007  bdiet tesprimi ruħha bil-Malti. Il-poeżiji tagħha jiġu pubblikati f’diversi rivisti u gazzetti. Fis-sena 2013 ħarġet l-ewwel ġabra tal-poeżiji tagħha bil-Malti «L-IMĦABBA TAL-ISTILLA POLARI», iffinanzjata mill-awtriċi stess u li minnufih attirat attenzjoni ta’ kritiċi letterarji. Il-poetessa ġiet mistiedna għall-intervisti f’diversi programmi tar-radju u t-televizjoni kif ukoll biex tipparteċipa fl-avvenimenti kulturali bil-qari tal-poeżiji fosthom iċ-ċelebrazjonijiet ta’ Jum il-Furjana, Jum Tas-Sliema u oħrajn. Xi wħud mill-poeżiji tagħha nqraw mill-atturi waqt il-Festival tal-Arti ta’ Malta.
Fis-sena 2019 bl-għajnuna tal-Aġenzija Nazzjonali tal-Litteriżmu fi ħdan il-Ministeru għall-Edukazzjoni u Xogħol ħareġ it-tieni volum tal-antoloġija «Il-Poezija Maltija», immirata għall-istudenti li qed jippreparaw għall-eżami tal-Malti fil-livell Avvanzat. Fiha dehru x-xogħlijiet tal-poeti kontemporanji Maltin fosthom żewġ poeżiji ta’ Yana Psaila «Int kollox għalija» u «Min inti?».
Traduzzjonijiet tal-poeżiji
Fis-sena 2014 Yana Psaila ġiet mistiedna mill-fundatriċi u direttriċi tal-Mużew u l-Istitut ta’ Vladimir Vysotsky fil-Polonja (Muzeum Wlodzimierza Wysockiego w Koszalinie) Marlena Zimna biex tipparteċipa fil-proġett poetiku internazzjonali li kkonsista fit-traduzzjonijiet tax-xogħlijiet poetiċi tal-kantawtur Vladimir Vysotsky f’bosta ilsna tad-dinja. ’Il fuq minn sittin studjuż, poeta u artist ta’ diversi pajjiżi qalbu l-kanzunetti tiegħu, fosthom Yana Psaila li ttraduċiet numru kbir ta’ xogħolijiet tiegħu għall-Malti. Dawn it-traduzzjonijiet ġew ippubblikati f’żewġ kotba ta’ Marlena Żimna «Vladimir Vysotsky in New Translations: International poetic project» u «Vladimir Vysotsky in various languages: International poetic project». It-traduzzjonijiet ta’ Yana għal dan il-proġett ħarġu wkoll fis-sena 2015 fil-ktieb ippubblikat għalih fl-Iżrael bl-isem FIL-BAĦAR TAD-DMUGĦ («В море слёз»). B'kollox Yana Psaila qalbet għall-Malti 36 kanzunetta ta' Vladimir Vysotsky.
It-traduzzjonijiet ta’ Yana Psaila dehru ukoll fir-rivista tal-Akkademja tal-Malti IL-MALTI u fir-rivista tal-Għaqda tal-Malti - Universita' LEĦEN IL-MALTI. Fil-librerija tal-Akkademja hemm numru ta’ kotba tagħha.
Fil-perjodu bejn is-snin 2014-2020 Yana qalbet mir-Russu għall-Malti x-xogħlijiet tal-poeti Russi tas-sekli XIX u XX, fosthom Alexander Pushkin, Mikhail Lermontov, Pyotr Vyazemsky, Fyodor Tyutchev, Afanasy Fet, Alexander Blok, Igor Severyanin, Andrey Bely, Nikolay Gumilyov, Boris Pasternak, Evgeny Evtushenko, Vladimir Vysotsky, Bella Akhmadulina, Novella Matvyeyeva, Nikolay Rubtsov, Sergei Yesenin. Għamlet ukoll it-traduzzjonijiet tal-kanzunetti popolari taż-żmien tat-Tieni Gwerra Dinjija bħal ROŻINJOLI («Соловьи»), ĠOX-XELTER GĦAS-SULDATI («В землянке») u ta’ dawk miktubin wara iżda li xorta jirrifferu għat-tema tal-gwerra: IR-RUSSI JRIDU L-GWERRA? («Хотят ли русские войны»), OQBRA TAL-MASSA («Братские могилы») eċċ. Ta’ min jinnota li t-traduzzjoni għall-Malti tal-kanzunetta ĠOX-XELTER GĦAS-SULDATI ħarġet awtentika għall-kanzunetta oriġinali fir-rigward tat-test, ir-rima, ir-ritmu u l-melodija u kienet kantata b’mod eċċellenti mill-Baritonu Malti Joseph Lia fil-jiem taċ-ċelebrazzjoni tal-75anniversarju mir-rebħa, kemm bir-Russu kif ukoll bil-Malti.
Bejn is-snin 2019 u 2020 Yana Psaila ħadet sehem fil-proġett tat-traduzzjoni organizzat mill-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb bil-għan li l-poeżiji ta’ Dun Karm Psaila jiġu maqlubin għan-numru ta’ ilsna prinċipali tad-dinja, fejn Yana qalbet mill-Malti għar-Russu 40 xogħol poetiku ta’ Dun Karm: «L-Arloġġ», «Il-Wegħda», «Id-Dar», «Il-Qalb tal-Bniedem», «Il-Għira», «Omm», «Ħerba», «Il-Jien u lil hinn Minnu», «Ħajr u Talb», «Il-Għodwa», «Lid-Dielja», «It-Tifla tar-Raba’», «L-Ewwel Xita», «Lil Malta», «Paċi u Gwerra», «Lil Marija Immakulata», «Illum», «Warda li Tgħid Ġrajjietha», «Quddiem Xbieha tal-Madonna», «Waħdi», «Żjara lil Ġesù», «Nofs il-Lejl Sajfi», «Kewkbet is-Safar», «Il-Għanja tal-Imħabba», «U Jiena Fraħt ...», «Int Ma Tarġax», «Lampa Ċkejkna», «Alla», «L-Għid il-Kbir», «Innu lill-Madonna», «Alla Mhux Hekk», «L-Id tal-Imgħallem», «Missjunarju», «L-Għanja Moħbija», «Lill-Poeżija Tiegħi», «Trid Taf?», «Il-Kelma», «Dell u Dija», «Ward», «Lill-Muża».
Traduzzjonijiet tal-proża
Fis-snin 2016 u 2018 id-Dar tal-Pubblikazzjoni Russa Khudozhestvennaya Literatura ħarġet żewġ kotba ta’ Trevor Zahra bit-traduzzjoni ta’ Yana Psaila.
Premier League Malti 2000–01
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 2000–01. Il-kampjonat kien imwettaq f'10 timijiet, u Valletta FC kienu rebħu l-kampjonat.
Yana Psaila
Traduzzjonijiet tal-proża
F’Ġunju tas-sena 2016 l-Aġenzija tal-Aħbarijiet Russa TASS ħabbret li ħareġ l-ewwel ktieb tal-awtur Malti fir-Russja, li kien ir-rumanzett IL-ĦAJJA SIGRIETA TAN-NANNA ĠENOVEFFA , ir-rebbieħ tal-Premju Nazzjonali tal-Ktieb fis-sena 2008. Il-qarrejja Russi laqgħuh tajjeb ħafna. Ktieb ieħor, tradott minn Psaila, ir-rumanz SFIDI ,ir-rebbieħ tal-Kategorija "Kotba għall-Adoloxxenti", il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb 2005, ħareġ fir-Russja fil-ħarifa tal-2018. Yana Psaila teqleb ukoll ix-xogħlijiet letterarji tal-kittieba Maltin fil-ġeneru tan-novella. L-għażla tagħhom hi tispjega hekk :"Dawn l-istejjer ivarjaw ħafna minn xulxin ... L-awturi tagħhom – irġiel u nisa – ġejjin mill-ġenerazzjonijiet differenti, ikollhom professjonijiet u oqsma ta’ interess diversi kif ukoll il-pożizzjoni fis-soċjetà. L-idea hi li l-qarrej Russu jifforma f’moħħu stampa dettaljata tal-ħajja tal-Maltin, jaraha mill-angoli differenti."Diġà ġew ippubblikati bl-ilsien Russu novelli ta’ Joe Friggieri  , Trevor Zahra   , Rita Saliba  , Amanda Busuttil  , Victor Fenech  , Oliver Friggieri , Immanuel Mifsud
Proġetti u riċerki
Fis-sena 2014 ħarġu l-ewwel ta-xorta tagħhom «РУССКО-МАЛЬТИЙСКИЙ СЛОВАРЬ-РАЗГОВОРНИК» (Frażarju Russu-Malti) u l-FRAŻARJU MALTI-RUSSU, iffinanzjati mill-awtriċi stess. Fl-intervista għall-gazzetta tal-Università Statali ta’ Tomsk ALMA MATER għall-mistoqsija kif ġietha l-idea toħloq dawn il-frażarji, Yana wieġbet hekk :"Meta ħassejt li kelli biżżejjed għarfien tal-Malti xtaqt naqsmu man-nies Russi oħra li bħali jinteressaw ruħhom f’dan l-ilsien sabiħ. Bdejt naħseb x’l-aħjar li nikteb: dizzjunarju, ktieb biex wieħed jistudja minn fuqu s-sisien tal-grammatika u l-vokabularju bażiku tal-Malti jew frażarju. Bdejt  nifli l-kontenut tas-siti elettroniċi ddedikati għall-mistoqsijiet tan-nies mir-Russja dwar Malta u skoprejt li l-aktar imfittex kien il-frażarju Russu-Malti li kien għadu ma jeżistix. Dan il-fatt kien kruċjali għall-għażla tiegħi."Waqt it-tnedija ta’ dawn il-frażarji fl-Università ta’ Malta tkellem dwarhom l-eks Ambaxxatur Straordinarju u Plenipotenzjarju tar-Repubblika ta’ Malta fl-Unjoni Sovjetika Maurice Lubrano li nnota li :"Ir-relazzjoni dejjem tikber bejn il-popli ta’ Malta u tar-Russja tagħmel parti mill-progress tal-lum il-ġurnata fl-oqsma soċjali, kulturali u ekonomiċi taż-żewġ pajjiżi. Qed jiżdied ukoll in-numru tal-Maltin li jixtiequ jikkomunikaw mal-ħbieb Russi bil-lingwa nattiva tagħhom hawn f’Malta jew waqt il-vjaġġ lejn il-pajjiżi li jitkellmu bl-ilsien Russu. Meta Yana Psaila wrietni x-xogħol irfinut tagħha - il-Frażarju Malti-Russu, jien bqajt għalkollox imgħaġġeb bl-approċċ studjat li mxiet bih f’dan ix-xogħol."Ir-rilevanza tal-ħolqien tal-frażarji ġiet innotata wkoll waqt il-konferenza internazzjonali online "Il-lingwa Russa fid-djalogu tal-kulturi" li seħħet f’Ġunju 2014, fejn Psaila ppreżentat ir-rapport min-naħa taċ-Ċentru Russu għax-Xjenza u l-Kultura f’Malta.
Minn Ġunju 2017 Yana għandha l-kolonna tagħha ddedikata għal-lingwa u l-letteratura Maltija kif ukoll poeżija Russa tradotta għall-Malti fir-rivista kulturali Russa L-ARALDU MALTI, fejn hi tippubblika regolarment frammenti mill-frażarju Russu-Malti u l-poeżiji tal-poeti Russi fl-oriġinal u t-traduzzjonijiet tagħhom għall-Malti. Yana għandha wkoll il-kanal fuq YouTube għall-qari ta’ dawn il-poeżiji biex il-qarrej Russu jkollu l-opportunità permezz tal-filmati jisma’ l-ħoss tat-test poetiku tradott u l-mużikalità tal-ilsien Malti. Minn Marzu 2019 Psaila bdiet tippubblika wkoll f’din ir-rivista novelli tal-kittieba Maltin maqluba għar-Russu.
It-traduzzjonijiet tal-poeżiji Russi, akkumulati matul bosta snin, saru il-bażi tal-ġabra ta’ Yana Psaila «ANTOLOĠIJA TAL-POEŻIJA RUSSA» li ħarġet f’Malta f’Ġunju 2020. Fil-Kelmtejn Qabel l-Ambaxxatur Straordinarju u Plenipotenzjarju tal-Federazzjoni Russa għar-Repubblika ta’ Malta Vladimir Ardalionovich Malygin qal li :"The poetic collection I am happy to introduce to the Maltese readers includes 30 works of the 15 greatest Russian authors. Some of them, like Alexander Pushkin and Boris Pasternak, belong to the Golden and Silver Age of Poetry in Russia of the 19th and early 20th century, the others, like Yevgeny Yevtushenko and Vladimir Vysotsky, form part of the Sixtiers artistic movement. All of them are Russian classic poets and their masterpieces form part of the Russian culture code."u l-kittieb Trevor Żahra qal hekk:"Meta bdejt naqra dawn il-poeżiji li ttraduċiet Yana Psaila, flimkien mal-kummenti bijografiċi, ħassejt bħal għafsa ta’ qalb, għax jekkt neħħ ilil Pushkin u ’l Pasternak, tista’ tgħid li ma kont naf xejn dwar il-poeti l-oħra li semmiet. U għalhekk inħoss li aħna xxurtjati li għandna fostna traduttriċi unika, li waqt li twieldet u trabbiet fil-kultura Russa, illum xorbot sew dik Maltija u għandha ħakma mill-aqwa ta’ lsienna. Din hija verament sitwazzjoni ideali."Fir-reviżjini dwar dan il-ktieb il-kritiku letterarju u edukatur Tarcisio Zarb kiteb hekk :"… nissuġġerixxi, li dawn il-poeżiji li issa nqalbu għal ilsienna, jintiegħmu mill-poplu Malti, b’mod speċjali l-istudenti, u b’hekk jagħrfu kemm il-poeżija ma tafx fruntieri, u dan minħabba l-fatt, li s-sentimenti, l-emozzjonijiet u l-konjizzjonijiet huma tal-bniedem, indipendentement minn fejn jgħix."Il-proġetti tagħha Yana Psaila kważi dejjem takkumpanjahom bir-riċerka. Waqt it-tagħlim tal-Malti hi ħarġet bl-idea kif l-għaxar forom tal-verb trilitteru jistgħu jiġu mmemorizzati bl-għajnuna tal-iskema visiva li ġiet ippubblikata fir-rivista edukattiva SAGĦTAR fl-2014 . Il-parteċipazzjoni fil-proġett poetiku internazzjonali tal-Mużew u l-Istitut ta’ Vladimir Vysotsky f’Koszalin biex ix-xogħlijiet ta’ dan il-poeta jiġu maqluba fil-lingwi tal-popli tad-dinja kkontribwiet għall-analiżi tal-perċezzjoni tal-poeżija ta’ Vysotsky mill-udjenza Maltija. L-esperjenza tat-traduzzjoni ta’ għexieren ta’ testi mir-Russu għall-Malti, fejn ġew ikkunsidrati l-opinjonijiet tal-kollegi fil-qasam tal-istudji ta’ Vysotsky li kienu jaħdmu ma’ ilsna oħra, ġiet riflessa fl-artikli ppubblikati fir-rivisti xjentifiċi Russi riveduti mill-pari.
Midja
Fis-snin 2007—2008 Yana Psaila ħadet sehem fit-teledramm popolari «Gizelle». F’Ottubru 2014 ġiet mistiedna għall-edizzjoni tas-sensiela “Niltaqgħu mal-Awtur”, imtellgħa mill-GĦAQDA FILANTROPIKA TALENT MOSTI. Diversi stazzjonijiet tat-televiżjoni u tar-radju, pubblikazzjonijiet stampati u online jagħmlulha intervisti u jistidnuha għall-programmi ddedikati għall-kultura, lingwa u letteratura   , isemmuha fir-reviżjonijiet tal-letteratura. Jikkuntattjawha wkoll rivisti Russi bbażati f’Malta. Psaila tagħmel taħdidiet għall-istudenti tal-iskejjel, kulleġġi u l-Università ta’ Malta dwar temi relatati mal-impenn tagħha. Id-delegazzjoni tad-Dar – Mużew  tal-Poeta Lermontov “Tarkhany” iddiskreviet iż-żjara tagħha f’Malta hekk :"Is-serata “Iċ-Ċirku tal-Interessi Mużikali ta’ Michail Lermontov” li saret fl-Iskola tal-Mużika ta’ Malta, kienet unika bil-mod tagħha. Il-Maltin taw il-prestazzjoni tar-rumanzi miktubin mill-poeżiji tal-poeta tagħna bir-Russu! U l-poetessa u filologa Russa-Maltija Yana Psaila ttraduċiet tnejn mill-poeżiji ta’ Lermontov fil-lingwa Maltija - din hija l-ewwel esperjenza tax-xorta tagħha fil-pajjiż."Fi Frar 2018 fiċ-Ċentru Russu għax-Xjenza u l-Kultura f’Malta saret is-serata mmexxija minn Yana Psaila ddedikata għall-anniversarju ta’ Vladimir Vysotsky li matulha ġew moqrija t-traduzzjonijiet tagħha tal-poeżiji ta’ dan il-kantawtur mir-Russu għall-Malti. Għal dan l-avveniment attendew nies mill-qasam tal-kultura u l-arti ta’ Malta, membri tal-Akkademja tal-Malti u tal-Għaqda Poeti Maltin, studenti tal-korsijiet tal-lingwa Russa. L-udjenza wriet ix-xewqa li titgħallem aktar dwar ix-xogħlijiet ta’ Vysotsky u talbet biex isiru iżjed traduzzjonijiet għall-Malti.
Rikonoxximent tar-riżultati tal-ħidma
• F’Ġunju 2014 fiċ-Ċentru Russu għax-Xjenza u l-Kultura f’Malta Yana Psaila ngħatat iċ-ċertifikat ta’ Rossotrudnichestvo għall-ħolqien tal-ewwel tax-xorta tagħhom frażarji Russu-Malti u Malti-Russu.
• F’Novembru 2016 fil-Palazz tal-President saret ċerimonja tal-għoti tal-Midalja tad-Deheb tal-Akkademja tal-Malti taħt il-patroċinju tal-President tar-Repubblika ta’ Malta Marie-Louise Coleiro Preca. Fl-aħħar tas-serata l-membri tal-Akkademja għaddew l-pubblikazzjonijiet tagħhom lil-librerija tal-President, fosthom kien hemm kotba ta’ Psaila: FRAŻARJU MALTI-RUSSU, FRAŻARJU RUSSU-MALTI, il-ġabra poetika L-IMĦABBA TAL-ISTILLA POLARI u l-ewwel ktieb tal-awtur Malti tradott għar-Russu IL-ĦAJJA SEGRETA TAN-NANNA ĠENOVEFFA ta’ Trevor Żahra.
• F'Awwissu 2017 ir-Rappreżentanza tal-Kummissjoni Ewropea f'Malta semmiet lil Yana Psaila fost nisa tradutturi Maltin oħra u enfasizzat il-kontribuzzjoni enormi tan-nisa għall-qasam tat-traduzzjoni letterarja.
• F'Jannar 2019 waqt it-tnedija tal-ktieb ta’ Trevor Żahra SFIDI tradott minn Psaila u ppublikat fir-Russja li saret fil-Palazz San Anton, fid-diskorsi tal-President tar-Repubblika ta' Malta Marie-Louise Coleiro Preca u l-Ambaxxatur Straordinarju u Plenipotenzjarju tal-Federazzjoni Russa għar-Repubblika ta’ Malta Vladimir Ardalionovich Malygin ġie nnutat l-iżvilupp attiv tar-rabtiet kulturali fil-qasam tal-letteratura, skambju reċiproku tax-xogħlijiet tal-poeżija u l-proża bejn ir-Russja u Malta fit-tieni deċennju tas-seklu XXI.
• F’Marzu 2019 ħarġet ANTOLOĠIJA TAL-POEŻIJA MALTIJA. IT-TIENI VOLUM immirata għall-istudenti li qed jippreparaw għall-eżami tal-Malti fil-livell Avvanzat. Fiha ġew inklużi żewġ poeżiji ta’ Yana Psaila.
• F'Ġunju 2020 Yana ngħatat iċ-ċertifikat tar-rebbieħa bħala traduttriċi bit-traduzzjoni tal-poeżija tal-Imħallef Emeritu Philip Sciberras “Lil Pushkin” fil-Konkors Internazzjonali Pushkinjan X fil-kategorija “PUSHKIN F’ĦAJTI”, organizzat mill-Istitut Statali tal-Ilsien Russu ta’ Pushkin f’Moska.
• F'April 2021 fis-sit elettroniku tal-Ministeru tal-Affarijiet Barranin tal-Federazzjoni Russa ġie ppubblikat tagħrif dwar il-premjazzjoni ta’ kompatrijotti fis-sena 2020. Yana Psaila ngħatat Ċertifikat tal-Unur bħala rikonoxximent għall-kontribut tagħha fil-qasam tal-kultura u t-tradizzjonijiet lingwistiċi tal-popli.
Burgenland
Burgenland (IPA: ) hija stat tal-Awstrija. l-istat għandu popolazzjoni ta' 284,900 (sal-2020).
Burt Bacharach
Burt Freeman Bacharach (pronunzjat /ˈbækəræk/ BAK-ə-rak; twieled fit-12 ta' Mejju 1928 – miet fit-8 ta' Frar 2023) kien kompożitur, kantawtur, produttur tad-diski u pjanist Amerikan li kkompona mijiet ta' kanzunetti popolari mill-aħħar tas-snin 50 sas-snin 80 tas-seklu 20, ħafna b'kollaborazzjoni mal-kittieb tal-lirika Hal David. Huwa rebaħ il-Grammy Award sitt darbiet u l-Academy Award tliet darbiet. Il-kanzunetti ta' Bacharach ġew irreġistrati minn iktar minn 1,000 artist differenti. Mill-2014 huwa kien kiteb 73 hit tat-Top 40 fl-Istati Uniti u 52 tar-Renju Unit. Huwa kien wieħed mill-iżjed kompożituri importanti tal-mużika popolari tas-seklu 20.
Il-mużika tiegħu hija kkaratterizzata minn progressjonijiet mhux tas-soltu bil-korda, influwenzata mill-isfond tiegħu fl-armonija tal-jazz u selezzjonijiet mhux tas-soltu ta' strumenti għal orkestri żgħar. Il-biċċa l-kbira tal-hits ta' Bacharach u ta' David inkitbu b'mod speċifiku għal Dionne Warwick u ġew kantati minnha, iżda assoċjazzjonijiet iktar bikrin (mill-1957 sal-1963) wasslu għall-kompożizzjoni ta' xogħlijiet konġunti ma' Marty Robbins, Perry Como, Gene McDaniels u Jerry Butler. Wara s-suċċess inizjali ta' dawn il-kollaborazzjonijiet, Bacharach kiteb hits għal Gene Pitney, Cilla Black, Dusty Springfield, Jackie DeShannon, Bobbie Gentry, Tom Jones, Herb Alpert, B. J. Thomas u The Carpenters, fost bosta artisti oħra. Huwa kien l-arranġatur, is-surmast u l-produttur tal-biċċa l-kbira tax-xogħlijiet irreġistrati tiegħu.
Bacharach kien figura sinifikanti tal-mużika ħafifa u l-kittieb William Farina jiddeskrivih bħala "kompożitur li l-isem venerat tiegħu jista' jiġi assoċjat ma' kważi kull artist mużikali prominenti ta' żmienu". Iktar 'il quddiem fil-karriera tiegħu, il-kanzunetti tiegħu ntużaw mill-ġdid għas-soundtracks ta' diversi films maġġuri, u bosta "tributi, kompilazzjonijiet u revivals bdew ifeġġu kullimkien". Huwa influwenza movimenti mużikali li żviluppaw iktar 'il quddiem bħaċ-chamber pop u Shibuya-kei. Fl-2015, Rolling Stone kklassifikat lil Bacharach u lil David fit-32 post fil-lista tagħha tal-100 l-Akbar Kantawturi ta' Kull Żmien. Fl-2012, it-tnejn ingħataw il-Premju Gershwin tal-Librerija tal-Kungress għall-Kanzunetta Popolari, li kienet l-ewwel darba li l-premju ngħata lil tim ta' kantawturi.
Ħajja personali
Bacharach iżżewweġ erba' darbiet. L-ewwel darba ma' Paula Stewart għal ħames snin (1953-1958). It-tieni darba, mal-attriċi Angie Dickinson, għal 15-il sena (1965-1980). Bacharach u Dickinson kellhom tifla, Nikki Bacharach, li kkommettiet suwiċidju fl-4 ta' Jannar 2007, meta kellha 40 sena.
It-tielet żwieġ ta' Bacharach kien mal-kittieba tal-lirika Carole Bayer Sager, għal disa' snin (1982-1991). It-tnejn ikkollaboraw f'għadd ta' biċċiet mużikali u adottaw lil binhom Cristopher Elton Bacharach.
Bacharach iżżewweġ ir-raba' darba fl-1993, lil Jane Hansen. Flimkien kellhom żewġt itfal, lil binhom Oliver u lil binthom Raleigh.
L-awtobijografija tiegħu, Anyone Who Had a Heart, ġiet ippubblikata fl-2013.
Salvatore Accardo
Salvatore Accardo ([salvaˈtoːre akˈkardo]; twieled fis-26 ta' Settembru 1941 f'Torino, l-Italja) huwa vjolinist u surmast Taljan, li huwa magħruf għall-interpretazzjonijiet tiegħu tax-xogħlijiet ta' Niccolò Paganini.
Accardo għandu vjolin wieħed tat-tip Stradivari, il-"Hart ex Francescatti" tal-1727 u fl-imgħoddi kellu ieħor, il-"Firebird ex Saint-Exupéry" tal-1718.
Bijografija
xellug|daqsminuri|Ritratt ta' Salvatore Accardo fl-1968, fl-ewwel minn tliet tours famużi fin-Nofsinhar tal-[[Afrika organizzati minn Hans Adler.]] Salvatore Accardo studja l-vjolin fin-Nofsinhar tal-Italja, fil-belt ta' Napli, fis-snin 50 tas-seklu 20. Huwa daqq għall-ewwel darba fuq livell professjonali meta kellu 13-il sena, u daqq Capricci ta' Paganini. Fl-1958 Accardo sar l-ewwel rebbieħ tal-premju tal-Kompetizzjoni ta' Paganini f'Genova.
Fis-snin 70 tas-seklu 20 huwa kien is-surmast ta' orkestra tal-kamra Taljana famuża magħrufa bħala "I Musici" (1972-1977).
Imbagħad kien student fl-Akkademja Mużikali ta' Chigi fi Siena, u wara għallem hemmhekk mill-1973 sal-1980.
Accardo stabbilixxa l-Kwartett ta' Accardo fl-1992 u kien wieħed mill-fundaturi tal-Akkademja ta' Walter Stauffer fl-1986.
Huwa stabbilixxa l-Ġimgħa Mużikali Internazzjonali (bit-Taljan: Settimane Musicali Internazionali) f'Napli u l-Festival tal-Korda ta' Cremona fl-1971, u fl-1996, huwa stabbilixxa mill-ġdid l-Orkestra tal-Kamra Taljana (bit-Taljan: Orchestra da Camera Italiana - O.C.I.). Il-membri tal-orkestra huma l-aqwa studenti tal-Akkademja ta' Walter Stauffer. L-iżjed studenti famużi huma Alessio Bidoli, Franco Mezzena u Anastasiya Petryshak.
Huwa daqq il-mużika ta' Paganini għall-mużika tal-film tal-1989 Kinski Paganini.
Fl-2004, huwa reġa' lura fi Siena, u issa jgħallem fl-Akkademja Mużikali ta' Chigi.
Unuri
xellug|daqsminuri|184x184px|Salvatore Accardo hu u jdoqq fil-Palazzo del Quirinale, [[Ruma, meta ngħata l-"Premju Leonardo" u "Kwalità Italja", il-21 ta' Settembru 2000]]
Diskografija
Huwa rreġistra l-24 Capricci ta' Paganini (li rreġistra mill-ġdid fl-1999) għall-vjolin solista u kien l-ewwel vjolinist li rreġistra s-sitt kunċerti kollha tal-vjolin ta' Paganini. Huwa għandu diskografija estensiva ta' kważi 50 reġistrazzjoni ma' Philips, DG, EMI, Sony Classical, Foné, Dynamic, u Warner-Fonit. Huwa rreġistra s-Sonati tal-Korda ta' Rossini, il-ħarġa 6769 024 tal-1981, u album ta' xogħlijiet klassiċi u kontemporanji fl-1995 fuq il-Guarneri del Gesù ta' Paganini bil-vjolin tal-1742, imsejjaħ Il Cannone. Huwa rreġistra wkoll is-sonati kompluti għall-vjolin u għall-pjanu ta' Mozart flimkien ma' Bruno Canino.
Tazza tad-Dinja VIVA 2006
It-Tazza tad-Dinja VIVA 2006 kienet l-edizzjoni inawgurali tat-Tazza tad-Dinja VIVA, li hi kompetizzjoni dedikata għal timijiet nazzjonali tal-futbol li huma membri tal-NF-Board, li hi federazzjoni li tgħaqqad timijiet nazzjonali li mhumiex membri tal-FIFA.
L-Awstrija l-Baxxa
l-Awstrija t’Isfel (IPA: ) hija stat tal-Awstrija. l-istat għandu popolazzjoni ta' 1,670,688 (sal-2019).
Jean-Joseph Sanfourche
Jean-Joseph Sanfourche, magħruf sempliċement bħala Sanfourche, kien pittur, poeta, disinjatur u skultur Franċiż, imwieled fil-25 ta' Ġunju, 1929 f'Bordeaux, u miet fit-13 ta' Marzu, 2010 f'Saint-Léonard-de-Noblat.
Argyrolagidae
Argyrolagidae hija familja ta' mammiferi marsupjali estinti, fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria, fis-superordni Ameridelphia, fl-ordni Paucituberculata, fis-sottordni Polydolopimorphia, fl-infrordni Simpsonitheria, fis-superfamilja Argyrolagoidea, ma' żewġ familji oħra Gashterniidae u Groeberiidae, mingħajr l-ebda ġeneru jew speċi ħajja.
Notoryctidae
Notoryctidae hija familja ta' mammiferi (it-talpi marsupjali), fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Australidelphia, fl-ordni Notoryctemorphia, b' ġeneru 1 Notoryctes, u b' 2 speċijiet ħajjin.
(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu talpa marsupjal)
Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna
daqsminuri|284x284px|It-tserkva ta' Kwiatoń, waħda mis-16-il tserkva fil-Polonja u fl-Ukrajna li flimkien jitqiesu bħala Sit ta' Wirt Dinji wieħed tal-UNESCO It-Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna (bil-Pollakk: Drewniane cerkwie regionu karpackiego w Polsce i na Ukrainie; bl-Ukren: Дерев'яні церкви карпатського регіону Польщі і України, b'ittri Rumani : derev'yani tserkvy karpatsʹkoho rehionu Polʹshchi i Ukrayiny) huma grupp ta' 16-il knisja Ortodossa (uħud huma Kattoliċi tal-Lvant) tal-injam li jinsabu fir-reġjun tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna; hemm tmien tserkva f'kull pajjiż (bil-Pollak jissejħu cerkwie u bl-Ukren jissejħu Церква, zerkwa; jiġifieri "knejjes").
Dawn il-knejjes tal-injam inbnew bejn is-seklu 16 u s-seklu 19 mill-komunitajiet Ortodossi u Kattoliċi Griegi lokali u għadhom jintużaw. It-tserkva huma xhieda ta' tradizzjoni distinta ta' kostruzzjoni ta' knejjes b'disinn ekkleżjastiku Ortodoss flimkien ma' elementi tat-tradizzjoni lokali u referenzi simboliċi għall-kożmonoġija tal-komunitajiet lokali.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Bangladexx
thumb|Organizzazzjoni territorjali thumb|Bini tal-Parlament tal-Bangladexx
Il-Bangladexx (Bengali: বাংলাদেশ) huwa nazzjon fl-Asja, Tmiss mal-Indja lejn il-Punent u t-Tramuntana (bl-Stat tal-Bengal tal-Lvant), Burma lejn il-Lvant (minn ħafna refuġjati Musulmani ġejjin) u l-Oċean Indjan fin-Nofsinhar..
Il-Bangladexx tal-lum kien diversi Renji Buddisti Indo-Asjatiċi maħkuma minn renji akbar sal-wasla tal- Indjan tal-Lvant Brittaniku (British East India Company) plus kienet ikkontrollata direttament mill-Imperu Brittaniku bħala parti mill-Imperu tal-Indja minn Fl-1858 bħala konsegwenza tar-Ribelljoni Indjana li ġiet imrażżna fl-1857, fis-snin kolonjali Brittaniċi, multipli Iżlamiċi popli li għexu flimkien mal-Buddisti stabbilixxew fiż-żona, fil-Qasam tal-Indja Brittanika wara l-Elezzjonijiet u d-definizzjoni tal-Fruntieri bir-Reliġjon u Referemdums, saret amministrata mid-Dominju tal-Pakistan indipendenti wara l-14 ta' Awissu, 1947 bħala Pakistan Orient, Urdu kien impost bħala l-lingwa uffiċjali iżda minħabba l-popolazzjoni Buddista taż-żona mill-1956 kien uffiċjali wkoll bil-Bengali, kien hemm ħafna repressjoni lejn il-Buddiżmu u l-popli li kienu jużawha.ppriedkaw dak li wassal għal skuntentizza soċjali għalkemm ekonomikament kien tagħmel bl-istess mod bħall-Pakistan tal-Punent, minħabba t-tensjonijiet tal-poplu mal-Gvern faqqgħet il-Gwerra tal-Indipendenza tal-Bangladesh (26 ta' Marzu, 1971 - 16/17 ta' Diċembru, 1971) fejn il-Milizja Bengali bl-appoġġ tal-poplu Bengali u l-Indja (Pajjiż ta' maġġoranza Busita b’tensjonijiet politiċi-reliġjużi mal-Pakistan), Din il-gwerra ntrebħet mill-Milizja u l-poplu Bengali bl-Istrument u Tispiċċa bl-Istrument ta’ Ċessjoni ffirmat mill-Kmandant Kap tal-Kmand tal-Lvant ta' l-Armata Indjana u l-Logutenent Ġenerali Amir Abdullah Khan Niazi, Kmandant tal-Forzi Pakistani fil-Bangladexx, bħala l-att formali ta’ konsenja tal-forzi Pakistani kollha fl-ex Pakistan tal-Lvant. L-iffirmar tad-dokument temm il-gwerra u wassal għall-formazzjoni tal-Bangladexx tal-lum.
Sant'Ambroġju
Sant'Ambroġju huwa wieħed mill-erba' Santi Padri ewlenin tal-Punent, flimkien ma' Santu Wistin, San Ġlormu u l-Papa San Girgor il-Kbir. Huwa kien isqof ta' Milan u wieħed mill-figuri ewlenin tal-Knisja tar-raba' seklu.
Ambroġju twieled fi Trier fil-Ġermanja, parti mill-Imperu Ruman, meta missieru kellu f'idejh il-prefettura tal-Gallja, għall-ħabta tas-sena 340. Kien ġej minn familja aristokratika u Nisranija. Missieru miet qasir il-għomor, u fis-sena 353 ommu ħadet lilu u liż-żewġ ħutu Ruma. Hemm tgħallem ir-rettorika u studja għal avukat. Ħadem bħala avukat fis-sena 368 fil-prefettura ta' Sirmju.
Qrib is-sena 370 hu nħatar konslu tal-Ligurja u tal-Emilja, bis-sede tiegħu f'Milan. Xhieda tat-tmexxija għaqlija tiegħu huwa l-fatt li wara l-mewt tal-Isqof Arjan Awsenzju, waqt li hu bħala konslu tal-provinċja kien qiegħed iżomm l-ordni fost il-popolazzjoni Milaniża mifruda ħabba l-ereżija Arjana, kemm il-Kattolici kif ukoll l-Arjani bdew jgħajtu li riedu lil Ambroġju isir Isqof ta' Milan. Billi kien għadu biss katekumenu, l-ewwel irċieva l-magħmudija u ġimgħa wara ġie ordnat saċerdot, u kkonsagrat isqof, fis-7 ta' Diċembru 374. Dakinhar Ambroġju ta ġidu kollu għall-Knisja u l-foqra ta' Milan. Biex ikun jista' jħejji sewwa, Ambroġju qagħad taħt id-direzzjoni tal-qassis anzjan Simpliċjan li ħarrġu fil-qari u t-tifsir tal-Bibbja (li kellha ssir kollox għal Ambroġju), fit-twemmin tal-fidi nisranija u fil-kitba ta' Missirijiet il-Knisja Griega billi hu kien ġa jaf sewwa l-Grieg. Studja wkoll bosta kitbiet tal-Lhud u ta' awturi pagani bħal Filone u Plotinu.
Fil-bidu tal-episkopat tiegħu hu kellu kuntatti tajbin ħafna mal-Imperatur Valentinjanu I li approva mill-ewwel l-għażla tiegħu bħala Isqof ta' Milan, iżda sena wara Valentinjanu miet fi żmien il-gwerra ta' fuq id-Danubju. Ambroġju sar predikatur qawwi tal-Kelma t'Alla li kien assimila. Meta ma kienx ikun qed jaqdi lin-nies fil-ħtiġjiet tagħhom (dawn kienu jiffurmaw kjuwijiet twal kuljum) kien jinxteħet jistudja l-Iskrittura u jikteb. Fis-sena 377, Ġustina, omm l-Imperatur Grazjanu (375-383), li kien filo-Arjan, riedet tieħu taħt idejha l-knisja ta' Ambroġju. Ambroġju għamel speċi ta' sit-in strike meta żamm in-nies fil-knisja ikantaw bil-lejl u bi nhar. Fost in-nies f'dik il-knisja kien hemm Santa Monika, omm Santu Wistin. Is-suldati ta' Ġustina dawru l-knisja imma wara tlett ijiem kienu ordnati jirtiraw, u hekk il-knisja baqgħet f'idejn l-Isqof Ambroġju. Santu Wistin intlaqat ferm minn dan il-fatt: “li l-Insara kienu lesti jmutu mal-isqof tagħhom” u fi żmien meta Wistin kien għadu xettiku xi ħaġa bdiet tiċċaqlaq fih meta kiteb: "Aħna ukoll, minkejja li konna spiritwalment bierda, ħadna sehem fl-eċitament tal-poplu kollu" (Stqarrijiet 9,7). Iżjed tard Ambroġju iltaqa' ma' Grazjanu u dan talbu jgħallmu l-kredu Niċean. Ir-rabta li nbniet bejn Ambroġju u Grazjanu għenet biex jissaħħaħ l-isforz kattoliku kontra l-Arjaniżmu fl-Imperu.
Fis-sena 383 Grazjanu kien assassinat.
Fis-sena 390 beda jaħkem l-Imperatur Teodosju. Fis-sajf ta' dik is-sena dan ried li jikkastiga lill-poplu ta' Tessalonika minħabba nuqqas ta' ubbidjenza lejh, u għamel massakru sħiħ minnhom. Ambroġju għamel li seta' biex iżomm lill-Imperatur milli jwettaq din il-ħerba, imma ma rnexxielux. Wara li seħħ il-massakru Ambroġju ried li l-Imperatur Teodosju jagħmel penitenza pubblika qabel ma jitħalla jidħol mill-ġdid fil-Knisja u jersaq għas-sagramenti, kif fil-fatt kellu jagħmel.
San Ambroġju miet f'Milan wara marda qasira li qabditu meta kien qed jerġa' lura minn Pavia fil-Vġili tal-Għid tal-4 ta' April tas-sena 397. Kellu inqas minn sittin sena.
Deloitte Football Money League
Id-Deloitte Football Money League hija klassifikazzjoni ta' klabbs tal-futbol minn dħul iġġenerat minn operazzjonijiet tal-futbol. Huwa prodott kull sena mid-ditta ta' kontabilità Deloitte u rilaxxat kmieni fi Frar ta' kull sena, li jiddeskrivi l-istaġun reċentement lest.
2006–07
Id-dħul totali mill-20 klabbs tal-futbol sinjuri fid-dinja kien rekord 'il fuq minn €3.73 biljun. L-ebda ġenb ma ċaqlaq lil Real Madrid, li baqgħu fil-quċċata tal-klassifika finanzjarja tal-futbol għat-tielet sena konsekuttiva filwaqt li tara d-dħul tagħhom qabżu l-20 fil-mija għal €351.8 miljun matul l-istaġun 2006/07.Manchester United qabżu lil Barcelona fit-tieni post, il-klabb Spanjol niżel it-tielet post. Id-dħul ta' Chelsea żdied u b'hekk irritornaw mal-ewwel ħamsa.
2005–06
Id-dħul totali mill-aqwa 20 klabbs sinjuri fid-dinja issa huwa aktar minn €3.3 biljun. Barcelona kisbu erba' postijiet fil-klassifika għal din is-sena, li flimkien ma Real Madrid huma l-aktar 2 klabbs sinjuri Spanjoli. L-Ingilterra għandha l-akbar numru ta' klabbs fil-lista. Klabb mill-Portugall ġie miżjud mal-lista għall-ewwel darba.
2004–05
Fil-klassifiki għall-istaġun 2004/05, Real Madrid marru fil-quċċata b'vantaġġ kbir. Tliet klabbs li kienu dehru mal-ewwel 20 tal-istaġun preċedenti (Marseille, Rangers, u Aston Villa) ġew sostitwiti minn Lyon, Everton, u Valencia.
2003–04
Fl-istaġun 2003/04 season, ħames klabbs irreġistraw dħul ta' aktar minn €200 miljun b'Manchester United għal darb'oħra jiġi kklassifikat bħala l-aktar klabb sinjur fl-Ewropa.
2002–03
Il-klabbs Ingliżi ddominaw il-Klassifikazzjoni għall-istaġun 2002/03, b'ħames klabbs tal-Premier League jokkupaw mal-ewwel 10.
Reviżjoni Annwali tal-Finanzi 2011
Tkabbir rekord fl-Ewropa fl-aqwa ħames kampjonati spinta dħul fl-industrija tal-futbol tal-kontinent minn 4 fil-mija għal għoli ta' żmien ta' 16.3 biljun ewros (£13.7 biljun/$23.8 biljun) fl-2009-10. Il-“Big Five” kellhom dħul totali ta ' 8.4 biljun ewros, żieda ta' 5 fil-mija matul l-istaġun 2008-09, skond id-Deloitte.
B'żieda għal dan it-total ta' €754.1m tqassam lill-klabbs li jieħdu sehem fil-UEFA Champions League 2008–09, maż-żewġ finalisti, FC Barcelona u Manchester United FC, li rċevew l-akbar ammonti. Il-ġrija trijonfanti ta' Barcelona għat-titolu ġewwa Wembley f'Mejju qalgħu minnhom total ta' €51m. Minkejja t-telfa, Manchester United kisbu saħansitra aktar €53m.
FK Kauno Žalgiris
Il-klabb twaqqaf fl-2004.
Charles Richter
Charles Francis Richter (/ˈrɪktər/; twieled fis-26 ta' April 1900 – miet fit-30 ta' Settembru 1985) kien sismologu u fiżiku Amerikan.
Il-kwotazzjoni "plottijiet logaritmiċi huma apparat tax-xitan" hija attribwita lil Richter.
Tfulija u edukazzjoni
Richter twieled f'Overpeck, Ohio. Richter kellu nisel Ġermaniż: bużnannuh kien minn Baden Baden (illum f'Baden-Württemberg, il-Ġermanja) fl-1848 f'nofs ir-Rivoluzzjonijiet tal-1848 li faqqgħu fl-istati Ġermaniżi. Il-ġenituri ta' Richter, Frederick William u Lillian Anna (Kinsinger) Richter, iddivorzjaw meta kien għadu żgħir ħafna. Huwa trabba ma' nanntu min-naħa ta' ommu, li ttrasferiet il-familja (inkluż ommu) lejn Los Angeles fl-1909. Wara li ggradwa mill-Iskola Postsekondarja ta' Los Angeles huwa attenda l-Università ta' Stanford u kiseb l-ewwel lawrija tiegħu fl-1920. Fl-1928 beda jaħdem fuq id-dottorat tiegħu fil-fiżika teorika fl-Istitut tat-Teknoloġija ta' California, iżda qabel lestih, huwa ġie offrut kariga fl-Istitut ta' Carnegie ta' Washington. Għall-ħabta ta' dak iż-żmien huwa sar affaxxinat bis-sismoloġija (l-istudju tat-terremoti u l-mewġ li jipproduċu fl-art). Minn hemm 'il quddiem, huwa ħadem fil-Laboratorju Sismoloġiku ġdid f'Pasadena, taħt it-tmexxija ta' Beno Gutenberg. Fl-1932, Richter u Gutenberg żviluppaw skala standard biex ikejlu l-qawwa relattiva ta' sorsi ta' terremoti, u sejħulha l-iskala Richter. Fl-1937, huwa rritorna lejn l-Istitut tat-Teknoloġija ta' California, fejn qatta' l-bqija tal-karriera tiegħu, u eventwalment sar professur tas-sismoloġija fl-1952.
Karriera
Richter mar jaħdem fl-Istitut ta' Carnegie ta' Washington fl-1927 wara li Robert Millikan offrielu kariga bħala assistent tar-riċerka hemmhekk, fejn beda kollaborazzjoni ma' Beno Gutenberg. Il-Laboratorju tas-Sismoloġija fl-Istitut tat-Teknoloġija ta' California ried jibda jippubblika rapporti regolari dwar it-terremoti fin-Nofsinhar ta' California u kien hemm ħtieġa urġenti għal sistema ta' kejl tal-qawwa tat-terremoti għal dawn ir-rapporti. Flimkien, Richter u Gutenberg fasslu skala li iktar 'il quddiem saret magħrufa bħala l-iskala Richter biex tagħmel tajjeb għal dik il-ħtieġa, ibbażata fuq il-kejl kwantitattiv tal-ispostament tal-art bil-mewġ sismiku, kif kien issuġġerixxa Kiyoo Wadati.
It-tnejn flimkien iddisinjaw sismografu li kien ikejjel dan l-ispostament u żviluppaw skala logaritmika sabiex ikejlu l-intensità. It-terminu "qawwa" (bl-Ingliż: magnitude) għal dan il-kejl ġie mill-interess li kellu fl-astronomija Richter fi tfulitu; l-astronomi jkejlu l-intensità tal-istilel b'dak it-terminu. Il-kontribut ta' Gutenberg kien sostanzjali, iżda l-fatt li ma kienx jieħu pjaċir jagħmel intervisti kkontribwixxa biex ismu jitħalla barra mill-isem tal-iskala. Wara l-pubblikazzjoni tal-iskala proposta fl-1935, is-sismologi malajr adottawha għall-użu fil-kejl tal-intensità tat-terremoti.
Richter sar professur fl-Istitut tat-Teknoloġija ta' California fl-1952. Fl-1958, huwa ppubblika Sismoloġija Elementari abbażi tan-noti tat-tagħlim tiegħu għall-ewwel lawrija. Peress li Richter qajla ppubblika f'ġurnali xjentifiċi bir-rieżami tal-pari, din il-pubblikazzjoni spiss titqies bħala l-iżjed kontribut importanti tiegħu għas-sismoloġija. Richter qatta' l-1959 u l-1960 fil-Ġappun bħala studjuż ta' Fulbright. Għall-ħabta ta' dan iż-żmien fil-karriera tiegħu, huwa involva ruħu fl-inġinerija tat-terremoti permezz tal-iżvilupp ta' kodiċijiet tal-bini għal żoni b'riskju ta' terremoti. Il-gvern tal-belt ta' Los Angeles neħħa bosta ornamenti u gwarniċi mill-binjiet muniċipali fis-snin 60 tas-seklu 20 b'riżultat tal-kampanji ta' sensibilizzazzjoni ta' Richter.
Wara t-terremot ta' San Fernando fl-1971, il-belt ikkwotat it-twissijiet ta' Richter bħala importanti fil-prevenzjoni ta' bosta mwiet. Richter kien irtira fl-1970.
Skala Richter
Meta Richter beda kollaborazzjoni ma' Gutenberg, l-unika mod kif jiġu kklassifikati t-theżżiżiet kienet skala żviluppata fl-1902 mill-patri u l-ġeologu Taljan Giuseppe Mercalli. L-iskala Mercalli tuża numri Rumani u tikklassifika t-terremoti minn I sa XII, skont kif il-binjiet u n-nies jirrispondu għat-theżżiżiet. Theżżiża li twassal għat-tbandil tal-kandilabri x'aktarx li tikklassifika bħala I jew II fuq din l-iskala, filwaqt li waħda li teqred binjiet kbar u toħloq paniku f'belt iffullata x'aktarx li tikklassifika bħala X. Il-problema ovvja bl-iskala Mercalli kienet li tiddependi fuq kejl soġġettiv dwar kemm binja nbniet sew u kemm popolazzjoni kienet imdorrija b'dawn it-tipi ta' kriżijiet. L-iskala Mercalli kienet tagħmilha diffiċli li jiġu kklassifikati terremoti f'żoni remoti b'popolazzjoni żgħira.
L-iskala żviluppata minn Richter u Gutenberg (li mbagħad saret magħrufa b'kunjom Richter biss) minflok kienet toffri kejl assolut tal-intensità ta' terremot. Richter uża sismografu, strument li ġeneralment jikkonsisti minn roll karti f'post fiss u pendlu jew kalamita sospiż(a) b'apparat tal-immarkar fuq ir-roll karti, sabiex jiġi rreġistrat iċ-ċaqliq reali tal-art matul terremot. L-iskala tqis id-distanza tal-istrument mill-epiċentru, jew il-punt mal-art li jkun direttament fuq l-oriġini tat-terremot.
Richter għażel li juża t-terminu "qawwa" biex jiddeskrivi l-qawwa ta' terremot minħabba l-interess li kellu fi tfulitu fl-astronomija; l-astronomi jużaw l-istess terminu biex jiddeskrivu l-intensità tal-istilel. Gutenberg issuġġerixx minn wieħed ta' qawwa 6, mitt darba iktar qawwi minn terremot ta' qawwa 5, u elf darba iktar qawwi minn wieħed ta' qawwa 4. Bħala eżempju, it-terremot tal-1989 ta' Loma Prieta li kien heżżeż il-belt ta' San Francisco kellu qawwa ta' 6.9.
L-iskala Richter ġiet ippubblikata fl-1935 u minnufih saret il-kejl standard tal-intensità tat-terremoti. Richter għall-ewwel ma tantx ħabbel rasu l-kunjom ta' Gutenberg ma ġiex inkluż fl-isem tal-iskala; iżda iktar 'il quddiem, wara li Gutenberg kien miet, Richter beda jinsisti li l-kollega tiegħu jiġi rikonoxxut għall-espansjoni tal-iskala biex tapplika għat-terremoti fid-dinja kollha, u mhux biss fin-Nofsinhar ta' California. Mill-1935 'l hawn ġew żviluppati skali oħra.