cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estonja
Konfederazzjoni Livonjana 1418-1561
Fl-1418, l-Arċisqof ta' Riga, Johannes Ambundii, organizza l-ħames stati ekkleżjastiċi tal-Imperu Ruman Imqaddes f’Livonia medjevali (l-Ordni Livonjan, Kurlandja, Ösel-Wiek, Dorpat u Riga) fil-Konfederazzjoni Livonjana. Dieta jew Landtag ġiet iffurmata fl-1419. Il-belt ta 'Walk intgħażlet bħala s-sit tad-dieta.
Gwerra Livonjana (1558-1583)
thumb|Ewropa, 1550. Ferdinand I, Imperatur tas-Santu Ruman, reġa’ talab l-għajnuna lil Gustav I ta’ l-Isvezja, u r-Renju tal-Polonja wkoll beda negozjati diretti ma’ Gustav, iżda ma ħareġ xejn minħabba li fid-29 ta’ Settembru 1560 miet Gustav I Vasa. Iċ-ċansijiet ta' suċċess għal Magnus (li kien sar Isqof ta' Kurlandja u ta' Ösel-Wiek) fl-1560 u s-segwaċi tiegħu dehru partikolarment tajbin fl-1560 (u fl-1570). Fl-1560 kien ġie rikonoxxut bħala s-sovran tiegħu mill-isqof ta' Ösel-Wiek u mill-isqof ta' Kurlandja, u bħala ħakkiem futur tiegħu mill-awtoritajiet tal-isqof ta' Dorpat; l-Isqof ta’ Reval bil-parità ta’ Harrien-Wierland kien fuq in-naħa tiegħu; l-Ordni Livonjan irrikonoxxa kondizzjonalment id-dritt tal-proprjetà tagħhom lill-Estonja (Prinċipalità tal-Estonja). Imbagħad, flimkien mal-Arċisqof Wilhelm von Brandenburg tal-Arċisqof ta’ Riga u l-Kurat tiegħu Christoph von Mecklenburg, Kettler, l-aħħar Surmast tal-Ordni Teutonika, ta lil Magnus il-partijiet tar-Renju Livonjan li kien ħa l-pussess tagħhom, iżda huma rrifjutaw li jagħtuh aktar art.
Ladarba Eric XIV tal-Iżvezja sar sultan f'Settembru tal-1560, ħa passi malajr biex jinvolvi ruħu fil-gwerra. Huwa nnegozja paċi kontinwa ma 'Muscovy u tkellem mal-burgers tal-belt ta' Reval. Offriilhom oġġetti biex jissottomettuh u heddidhom. Fis-6 ta’ Ġunju, 1561, issottomettewlu kontra l-persważjonijiet ta’ Kettler lill-burgers. Ħu Re Eric u Re futur Johan żżewweġ lill-Prinċipessa Pollakka Catherine Jagiellon fl-1562. Ried jikseb l-art tiegħu stess f’Livonia, sellef flus lill-Polonja u mbagħad talab li l-kastelli li kienu pawned bħala tiegħu aktar milli jużahom biex jagħmel pressjoni fuq il-Polonja. Wara li Johan irritorna l-Finlandja, kien ipprojbit minn Erik XIV li jittratta ma 'pajjiżi barranin mingħajr il-kunsens tagħhom.
Ftit wara, Erik XIV malajr tilef l-alleati kollha li kien se jikseb, sew jekk fil-forma ta 'Magnus jew l-Arċisqof ta' Riga. Magnus kien imdejjaq li kien ġie mkeċċi mill-wirt Holstein tiegħu. Wara li l-Iżvezja okkupat Reval, Frederick II tad-Danimarka għamel trattat ma 'Erik XIV tal-Isvezja f'Awwissu 1561. Magnus u ħuh Frederick II kienu f'diffikultà kbira, u Frederick II innegozja trattat ma' Ivan IV fis-7 ta' Awwissu 1562 biex jgħin lil ħuh jikseb aktar art u jwaqqaf aktar avvanzi Svediżi. Dan ma għoġobx lil Erik XIV u faqqgħet il-Gwerra tas-Seba' Snin tat-Tramuntana (1563-1570), bl-Isvezja tpoġġiet kontra l-Belt Ħielsa ta' Lübeck, id-Danimarka u l-Polonja. Filwaqt li tilfu biss l-art u l-kummerċ, Frederick II u Magnus ma kinux sejrin tajjeb. Iżda fl-1568 Erik XIV miġnun u ħuh Johan ħa postu bħala Re Ġwanni III tal-Isvezja.
Johan III, minħabba l-ħbiberija tiegħu mal-Polonja, beda politika kontra Muscovy. Kien jipprova jikseb aktar art f’Livonia u jiddomina lid-Danimarka. Wara li l-partijiet kollha kienu eżawriti finanzjarjament, Frederik II ħalla lill-alleat tiegħu, ir-Re Siġimundo II Augustus tal-Commonwealth Pollakk-Litwan, jaf li kien lest għall-paċi. Fil-15 ta’ Diċembru, 1570, it-Trattat ta’ Stettin ikkonkluda l-Gwerra tas-Seba’ Snin tat-Tramuntana.
Madankollu, huwa aktar diffiċli li jiġi stmat il-firxa u l-kobor tal-appoġġ li rċieva Magnus fl-ibliet Livonjani. Meta mqabbel man-nobbli ta' Harrien-Wierland, il-kunsill Reval, u għalhekk probabbilment il-maġġoranza taċ-ċittadini, wera attitudni ferm aktar riservata lejn id-Danimarka u lejn ir-Re Magnus ta' Livonia. Madankollu, m'hemm l-ebda raġuni biex wieħed jitkellem dwar sentimenti qawwija favur l-Iżvezja fost ir-residenti tar-Reval. Iċ-ċittadini li kienu ħarbu lejn l-isqof ta’ Dorpat jew li kienu ġew deportati lejn Muscovy faħħru lil Magnus bħala s-salvatur tagħhom sal-1571. Analiżi tindika li matul il-Gwerra Livonjana qamet ġwienaħ favur l-indipendenza fost in-nobbli u nies komuni Livonjani, li jiffurmaw l-hekk imsejjaħ “Partit tal-Paċi”. [[ċitazzjoni meħtieġa ]Jwarrbu l-ostilitajiet, dawn il-forzi pperċepew ftehim ma' Muscovy bħala opportunità biex jaħarbu mill-atroċitajiet tal-gwerra u jevitaw il-qsim ta' Livonia. Għalhekk Magnus, li rrappreżenta lid-Danimarka u aktar tard daħal f'termini ma 'Ivan IV, wera figurehead xierqa għal din il-fazzjoni.
Il-Partit tal-Paċi, madankollu, kellu l-forzi armati tiegħu stess: baned imxerrda ta 'truppi tad-dar (Hofleute) taħt kmand divers, ingħaqdu biss fl-azzjoni fl-1565 (Battalja ta' Pärnu u Assedju ta' Reval), fl-1570-1571 (Assedju ta' Reval); 30 ġimgħa), u fl-1574-1576 (l-ewwel fuq in-naħa tal-Isvezja, imbagħad daħal il-bejgħ ta' Ösel-Wiek lill-kuruna Daniża u t-telf tat-territorju lit-Tsardom tar-Russja). Fl-1575, wara li Muscovy attakkat it-talbiet Daniżi f'Livonia, Frederik II telaq mill-kompetizzjoni, kif għamel l-Imperatur Ruman. Wara dan, Johan III dewwem it-tfittxija tiegħu għal aktar art minħabba li Muscovy kisbet art li l-Iżvezja tikkontrolla. Hu uża s-sentejn ta’ tregwa ta' wara biex ipoġġi lilu nnifsu f'pożizzjoni aħjar. Fl-1578 reġa’ beda jiġġieled, mhux biss għal Livonia, imma wkoll kullimkien minħabba fehim li għamel mar-Rzeczpospolita. Fl-1578, Magnus irtira lejn Rzeczpospolita, u ħuh kważi abbanduna l-art f'Livonia.
Dukat ta' Livonia (1561–1621)
Voivodeship ta' Wenden (województwo wendeńskie, Kieś) Voivodeship ta' Dorpat (województwo dorpackie, Dorpat) Voivodeship ta' Parnawa (województwo parnawskie, Parnawa) Ibbażat fuq garanzija minn Siġimund II Augustus mill-1560, il-lingwa Ġermaniża żammet l-istatus uffiċjali tagħha.
Renju Livonjan (1570–1578)
thumb|Livonia, kif muri fuq il-mappa tal-1573 ta' Theatrum orbis terrarum. L-armati ta' Ivan il-Terribbli fil-bidu kellhom suċċess, billi ħadu Polotsk (1563) u Parnawa (1575) u qabżu ħafna mill-Gran Dukat tal-Litwanja sa madwar 250 km (160 mi) fil-viċin ta' Vilnius. Fl-aħħarnett, il-Gran Dukat tal-Litwanja u r-Renju tal-Polonja ffurmaw il-Commonwealth Pollakk-Litwan fl-1569 taħt l-Unjoni ta' Lublin. Eric XIV tal-Iżvezja ma għoġobux dan u faqqgħet il-Gwerra tas-Seba' Snin tat-Tramuntana bejn il-Belt Ħielsa ta' Lübeck, id-Danimarka, il-Polonja u l-Isvezja. Għalkemm tilfu biss l-art u l-kummerċ, Frederick II tad-Danimarka u Magnus von Lyffland ta' Œsel-Wiek ma marrux tajjeb. Iżda fl-1569, Erik XIV miġnun u ħuh Ġwanni III tal-Isvezja ħa postu. Wara li l-partiti kollha kienu ġew eżawriti finanzjarjament, Frederik II ħalla lill-alleat tiegħu, ir-Re Siġimund II ta’ Awissu, jaf li kien lest għall-paċi. Fil-15 ta’ Diċembru, 1570, ġie ffirmat it-Trattat ta' Stettin.
Fil-fażi li jmiss tal-kunflitt, fl-1577 Ivan IV ħa vantaġġ mill-ġlied intern tal-Commonwealth (imsejjaħ il-gwerra kontra Gdańsk fl-istorjografija Pollakka), u matul ir-renju ta 'Stefan Batory fil-Polonja, invada Livonia, malajr ħa kważi t-territorju kollu. bl-eċċezzjoni ta' Riga u Reval. Fl-1578, Magnus ta' Livonia rrikonoxxa s-sovranità tal-Commonwealth Pollakk-Litwan (mhux ratifikat mis-Sejm tal-Polonja-Litwanja u lanqas rikonoxxut mid-Danimarka). Ir-Renju Livonjan ġie megħlub minn Muscovy fuq il-fronti kollha. Fl-1578 Magnus ta' Livonia irtira fl-isqof ta' Kurlandja, u ħuh prattikament ċeda l-art f'Livonia.
Dukat tal-Estonja (1219-1346)
Id-Dukat tal-Estonja (Daniż: Hertugdømmet Estland, Latin: Ducatus Estoniae), magħruf ukoll bħala Daniż Estonja, kien dominju dirett (Latin: dominium directum) tar-Re tad-Danimarka mill-1219 sal-1346 meta nbiegħ lill-Ordni Teutonika u sar parti mill-Ordensstaat.
Id-Danimarka żdiedet bħala qawwa militari u merkantili kbira fis-seklu 12. Huwa kellu interess li jtemm l-attakki frekwenti Estonjani li heddew il-kummerċ Baltiku tiegħu. Flotot Daniżi attakkaw l-Estonja fl-1170, 1194, u 1197. Fl-1206, ir-Re Valdemar II u l-Arċisqof Andreas Sunonis mexxew rejd fil-gżira ta’ Ösel (Saaremaa). Ir-rejiet tad-Danimarka sostnew l-Estonja, u dan kien rikonoxxut mill-Papa. Fl-1219, il-flotta Daniża niżlet fil-port ewlieni tal-Estonja u għelbet lill-Estonjani fil-Battalja ta' Lindanise, li ġabet it-Tramuntana tal-Estonja taħt il-ħakma Daniża sal-rewwixta tal-Estonja fl-1343, meta t-territorji ġew okkupati mill-Ordni Tewtoniku. Inbiegħu mid-Danimarka fl-1346.
Status: Dominium directum (Dominju Dirett) tad-Danimarka; Kapitali: Reval (Tallinn); Lingwi Komuni: Daniż, Estonjan, Ġermaniż baxx; Reliġjon: Kattoliċiżmu Ruman; Re tad-Danimarka: (1219–1241) Valdemar II, (1340–1346) Valdemar IV, (1559–1588) Frederick II, (1588–1645) Kristjan iv; Viċire: (1344–1346) Stigot Andersson; Era Storika: Medju Evu; Imwaqqfa-1219, Battalja ta 'Lindanise-15 ta' Ġunju, 1219, Tallinn jingħaqad mal-Lega Hanseatic-1248, Disestablished-1346, Ösel-Danish 1559-1645.
Konkwista Daniża
thumb|Il-Knisja ta' Sant Olaf hija tfakkira viżibbli tal-era Daniża f'Tallinn thumb|Il-ħitan ta' Tallinn inbdew mir-Reġina Margrethe thumb|Il-Dannebrog li jaqa 'mis-sema waqt il-Battalja ta' Lindanise Matul il-kruċjata Livonjana fl-1218, il-Papa Onorju III ta lil Valdemar II carte blanche biex jehmeż art kemm seta’ jirbaħ fl-Estonja. Ukoll, Albert ta' Riga, il-mexxej tal-Kruċjati Teuttoni li kienu qed jiġġieldu l-Estonjani min-Nofsinhar, żar lir-re u talbu jattakka lill-Estonjani mit-tramuntana.
Fl-1219, Valdemar ġabar il-flotta tiegħu, ingħaqad mal-flotta mmexxija mill-Prinċep Wizlav ta 'Rügen, u niżel fuq il-kosta tat-Tramuntana tal-Estonja fil-port ta' Lindanise (issa Tallinn) fil-provinċja Estonjana ta' Reval. Skont il-leġġenda, il-bandiera nazzjonali tad-Danimarka Dannebrog twieldet f'dan iż-żmien, waqgħet mis-sema waqt mument kritiku fil-ġlied u għenet lid-Daniżi jirbħu l-Battalja ta 'Lindanise kontra l-Estonjani. Id-data tal-battalja, il-15 ta’ Ġunju, hija ċċelebrata sal-lum bħala Valdemarsdag (il-“jum tal-bandiera”) nazzjonali fid-Danimarka.
L-Ordni Livonjan tal-Aħwa tax-Xabla kienet rebħet in-Nofsinhar tal-Estonja filwaqt li d-Danimarka kienet ħadet it-tramuntana, u t-tnejn qablu li jinqasmu l-Estonja iżda tilmentaw dwar il-fruntieri eżatti. Fl-1220, ir-Re tad-Danimarka ċeda l-pretensjonijiet tiegħu lill-provinċji tan-Nofsinhar tal-Estonja ta’ Sakala u Ugaunia, li kienu diġà ġew maħkuma mill-Aħwa tax-Xabla. L-Isqof Albert ċeda l-provinċji Estonjani ta’ Harria, Vironia u Jerwia lid-Danimarka.
Fl-1227, l-Aħwa Livonjani tax-Xabla rebħu t-territorji Daniżi kollha fit-Tramuntana tal-Estonja. Wara t-telfa tagħhom fil-Battalja ta' Saule, il-membri tal-ordni li baqgħu ħajjin ġew amalgamati fl-Ordni Tewtoniku Prussjan fl-1237. Fis-7 ta' Ġunju, 1238, l-Ordni Teutonika kkonkludiet it-Trattat ta' Stensby f'fortizza rjali fin-Nofsinhar ta' Zealand mar-re Daniż Valdemar II. Taħt it-trattat, Jerwia baqgħet bħala parti mill-Ordenstaat, filwaqt li Harria u Vironia ġew ritornati lir-Re tad-Danimarka bħala d-dominju dirett tiegħu, id-Dukat tal-Estonja. L-ewwel duka tal-Estonja kien inħatar minn Valdemar II fl-1220, u r-rejiet tad-Danimarka reġgħu ħadu t-titlu mill-1269.
Minħabba l-istatus tiegħu bħala l-pussess personali tar-re, id-Dukat tal-Estonja kien inkluż f'lista tat-taxxa Daniża għall-pajjiż kollu Liber Census Daniæ (Daniż: Valdemar Sejrs Jordebog) (1220–1241), dokument ġeografiku u storiku importanti. Il-lista fiha madwar 500 isem tal-post Estonjan u l-ismijiet ta’ 114-il vassalli lokali.
Il-kapitali tal-Estonja Daniża kienet Reval (Tallinn), imwaqqfa fuq is-sit ta' Lindanise wara l-invażjoni tal-1219. Id-Daniżi bnew il-fortizza ta' Castrum Danorum fuq l-Għolja ta' Toompea. L-Estonjani għadhom isejħu l-kapitali tagħhom "Tallinn", li, skont leġġenda urbana, ġejja minn Taani linna (belt jew kastell Daniż). Reval kiseb id-drittijiet tal-belt ta' Lübeck (1248) u ngħaqad mal-Lega Anseatika. Anke llum, l-influwenza Daniża tista 'tidher fis-simboli araldiċi: l-arma tal-belt ta' Tallinn turi s-salib Daniż, filwaqt li l-istemma Estonjana turi tliet iljuni, simili għall-arma Daniża.
Fl-1240 Valdemar II ħoloq l-Isqof ta' Reval iżda, kuntrarju għal-liġi kanonika, irriserva d-dritt li jsemmi lill-Isqfijiet ta’ Reval innifsu u lis-suċċessuri tiegħu bħala Re tad-Danimarka. Id-deċiżjoni li sempliċement issemmi s-Sede tar-Reval kienet unika fil-Knisja Kattolika kollha ta’ dak iż-żmien u kienet ikkontestata mill-isqfijiet u l-Papa. Matul dan il-perjodu, l-elezzjoni tal-isqfijiet qatt ma ġiet stabbilita f’Reval, u d-drittijiet rjali għall-isqof u għall-ħatra tal-isqfijiet kienu saħansitra inklużi fit-trattat meta t-territorji nbiegħu lill-Ordni Tewtoniku fl-1346.
Issemma l-ewwel darba fl-1240, id-dukat kien immexxi lokalment minn viċire (Latin: capitaneus) maħtur mir-re u li kien jaħdem bħala plenipotenzjarju tiegħu. Il-viċire kellu setgħat amministrattivi, jiġbor it-taxxi u kmanda vassalli u truppi f'każ ta’ gwerra. Il-biċċa l-kbira tal-viċireji kienu ta' nazzjonalità Daniża jew Daniża-Estonja.
F'Vironia, iċ-ċentri ewlenin tal-poter kienu Wesenberg (Rakvere) u Narva, mibnija fuq is-sit tal-fortizzi antiki Estonjani ta 'Rakovor u Rugodiv. Wesenberg ingħata d-drittijiet tal-belt lil Lübeck fl-1302 mir-Re Erik Menved. Narva rċeviet dawn id-drittijiet fl-1345.
Il-vassalli tar-re Daniż irċevew fiefs per dominum utile bi skambju għal servizzi militari u ġudizzjarji. Il-ġurament tal-vassalli lil sultan ġdid kellu jiġi maħluf għal “sena u jum”. Riċerkatur wieħed stmat li 80% tal-vassalli kienu Ġermaniżi tal-Westphalian, 18% kienu probabbilment Daniżi, u 2% biss kellhom ismijiet ċari Estonjani (Clemens Esto, Otto Kivele, Odwardus Sorseferæ, eċċ.). Il-kronista Ditleb Alnpeke (1290) ilmenta li r-Re tad-Danimarka aċċetta lill-Estonjani bħala vassalli. Il-gvern Daniż kien aktar liberali f’dan ir-rigward minn dak tal-Brothers of the Sword, li fit-territorji tagħhom l-indiġeni ma tħallewx isiru sidien ta’ fiefs. Fl-1248, il-vassalli u l-burguers ta' Reval diġà kellhom korp leġiżlattiv lokali jew ritterschaft.
L-Armata Daniża żaret il-provinċja kultant biss. Fl-1240-1242, id-Danimarka marret għall-gwerra kontra Novgorod u ppruvat testendi l-ħakma tagħha għall-art tal-Votjani. Ir-Re Valdemar bagħat lil uliedu Abel u Canuto biex jappoġġjaw il-kampanja tal-vassalli tiegħu, iżda ma rebħu l-ebda territorju ġdid. Ir-re Daniż Erik Plogpennig żar l-Estonja fl-1249, u l-flotta Daniża baħħret lejn Reval fl-1268 u fl-1270 kontra t-theddid Novgorodian u Litwan.
F'Awwissu 1332, miet ir-Re Kristofru II tad-Danimarka, u d-Danimarka waqgħet f'taqlib politiku. Il-provinċja Estonjana kienet maqsuma bejn partit favur id-Daniż immexxi mill-Isqof Olaf de Reval u l-partit favur il-Ġermaniż immexxi mill-Kaptan Marquard Breide. Wara li l-Estonjani ta' Harria irvellaw fir-Rewwixta tal-Lejl ta' San Ġorġ tal-1343, l-Ordni Tewtoniku okkupat it-territorji. It-twaqqigħ tal-gvern Daniż seħħ jumejn wara li l-Ordni waqqfet ir-rewwixta tal-Estonja u l-viċire Daniż ġie l-ħabs b’kooperazzjoni ma' vassalli favur il-Ġermanja. Il-kastelli ta' Reval u Wesenberg ġew mgħoddija lill-Ordni mill-partit favur il-Ġermaniż fis-16 ta' Mejju 1343, u l-kastell ta' Narva fl-1345. Fl-1346 l-Estonja (Harria u Vironia) inbiegħet għal 19,000 marka ta' Cologne lill-Ordni Tewtoniku, minkejja l-wegħda ta' Kristofru II li qatt ma jabbanduna territorji jew 1329 Estonian mid-Danimarka. Ir-Re tad-Danimarka saħansitra għamel stqarrija pubblika fejn jindem li kiser dik il-wegħda u talab maħfra lill-Papa.Il-bidla tas-sovranità mid-Danimarka għall-Ordni Tewtoniku seħħet fl-1 ta' Novembru, 1346.
It-titlu "Duka ta' l-Estonja", li qabel kien miżmum mir-rejiet Daniżi, waqa' barra mill-użu matul l-era ta' l-Ordni Tewtoniku u ma reġax jerġa' lura qabel l-1456 mir-re Daniż Kristjan I. It-titlu ttieħed mir-rejiet Svediżi wara li kisbu l-kontroll ta' Reval u t-Tramuntana ta' l-Estonja fl-1561. biex tkun titolu sussidjarju tal-imperaturi Russi sakemm id-dinastija Romanov twaqqfet fl-1917.
Lista ta' vicirey:
Gvernaturi Daniżi ta' Øsel:
L-Estonja taħt il-ħakma Żvediża Dukat tal-Estonja (1561-1710)
L-Estonja taħt il-ħakma Svediża (1561-1710) tfisser il-perjodu ta' żmien li fih ħafna mill-pajjiż, u wara l-1645 l-Estonja kollha tal-lum, daħlu taħt il-ħakma Żvediża. Wara x-xoljiment tal-Istat tal-Ordni Teutonika, in-nobbli Ġermaniż Baltiku lokali fl-inħawi ta 'Harrien (Harjumaa) u Wierland (Virumaa) kif ukoll fil-belt ta' Reval (Tallinn) f'Ġunju 1561 (u kemmxejn aktar tard Jerwen (Järvamaa)) talbet u kisbet protezzjoni mill-Isvediż Livon fil-Gwerra Svediża. Fil-konklużjoni tal-ostilitajiet fl-1583, l-Iżvezja kkontrollat ​​il-partijiet tat-tramuntana tal-Estonja tal-lum u Dagö (il-Gżira Hiiumaa); id-Dukat tal-Estonja nħoloq minn dan it-territorju. Wara gwerer ġodda bejn il-Polonja u l-Isvezja, il-partijiet tan-Nofsinhar tal-Estonja tal-lum (li dak iż-żmien il-Livonia) ġew inkorporati fl-Isvezja bit-Trattat ta 'Altmark fl-1629. L-Isvezja rebħet ukoll il-gżira ta' Ösel (Saaremaa) mid-Danimarka, u b'hekk kienet fil-kontroll tal-Estonja kollha tal-lum.
Iż-żmien tal-ħakma Svediża wasal fi tmiemu fl-1710, meta l-provinċji Baltiċi Svediżi kollha kapitulati quddiem it-truppi Russi matul l-aħħar stadji tal-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana. L-eġemonija Russa ġiet formalizzata fl-1721.
Ir-raġunijiet għall-involviment Żvediż fl-Estonja kienu kemm ekonomiċi kif ukoll politiċi u militari. Il-kuruna Svediża ma kinitx inqas interessata li tikseb sehem mill-profitti mill-kummerċ għani mar-Russja. Fl-istess ħin, it-talbiet fl-Estonja jistgħu wkoll jitqiesu bħala mod kif ir-Russja u d-Danimarka ma jħallux li jiksbu postijiet potenzjalment perikolużi qrib il-Finlandja kkontrollata mill-Iżvezja.
Iż-żmien tal-ħakma Svediża kultant huwa magħruf b'mod kolokjali bħala l-"jiem Svediżi qodma tajbin" (Estonjan: vana hea Rootsi aeg). Madankollu, mhuwiex ċar jekk il-popolazzjoni kontemporanja li titkellem bl-Estonjan ġeneralment użatx dik l-espressjoni jew jekk ikkunsidratx iż-żmien tal-ħakma Svediża bħala sinifikament aħjar minn dak ta' ħakkiema barranin preċedenti. Speċjalment matul l-aħħar parti tal-ħakma Svediża ta' l-Estonja, l-awtoritajiet Svediżi, madankollu, ippromulgaw serje ta' riformi, li kienu mmirati biex inaqqsu l-influwenza ta' l-aristokrazija lokali li titkellem bil-Ġermaniż għall-benefiċċju tal-bdiewa lokali li jitkellmu bl-Estonja. Fid-dawl ta' dan, xi evidenza tissuġġerixxi li l-popolazzjoni li titkellem bl-Estonjan qieset il-ħakma Svediża bħala kkaratterizzata mill-istat tad-dritt, u l-klassijiet inferjuri ġew irreġistrati aktar tard bħala li jesprimu xewqa li jerġgħu lura għall-ħakma Svediża.
Riformi Svediżi, xi wħud b'influwenza dejjiema, inkludew ukoll it-twaqqif tal-Università ta’ Tartu (kif ukoll istituzzjonijiet edukattivi oħra bħall-Iskola Grammatika Gustav Adolf), il-promozzjoni qawwija tal-Luteraneżmu u l-provvista ta' traduzzjonijiet Estonjani tal-Bibbja u l-ħolqien ta' qorti tal-appell f'Tartu.
Snin bikrija
thumb|Stemma tal-Estonja Svediża (1660) thumb|L-era tal-ħakma Svediża fl-Estonja bdiet taħt il-ħakma tar-Re Eric XIV (1533-1577). thumb|Il-Kastell ta' Koluvere, is-sit tal-Battalja ta' Lode fl-1573 bejn truppi Svediżi u Russi invadew matul il-Gwerra Livonjana tal-1558-1583. Il-gwerra ntemmet bil-konferma tas-sovranità Żvediża fuq it-Tramuntana tal-Estonja (Koluvere linnus vallikraaviga). Kuntatti ripetuti bejn l-abitanti tal-Iżvezja tal-lum u l-Estonja diġà bdew matul l-Età Nordika tal-Bronż u l-ewwel rekords attestati ta 'dawn il-kuntatti jmorru lura għall-Età tal-Vikingi: pereżempju, runestone fil-knisja ta' Roslags-Bro fl-Isvezja tfakkar raġel li nqatel fl-Estonja matul is-seklu 11. Kien hemm minoranza Svediża fl-Estonja mill-inqas mill-Medju Evu. Matul il-Kruċjati tat-Tramuntana, fis-seklu 13, il-kruċjati Svediżi għamlu tentattiv bla suċċess biex jirbħu l-Estonja. Minflok, bħala riżultat tal-kruċjati, id-Danimarka rebħet it-Tramuntana tal-Estonja, filwaqt li l-kavallieri tal-kruċjati mill-Ġermanja stabbilixxew l-Istat tal-Ordni Teutonika li kopra l-biċċa l-kbira tal-Latvja u n-Nofsinhar tal-Estonja (u wara l-1346, it-Tramuntana tal-Estonja wkoll). Bit-tnaqqis tal-Ordni Teutonika u l-istat tagħha, l-ambizzjonijiet politiċi Svediżi reġgħu lura lejn l-Estonja. Ir-Re futur Ġwanni III diġà kellu bħala Gran Duka tal-Finlandja fl-1550s l-ambizzjoni li jistabbilixxi l-ħakma Svediża fl-Estonja, iżda twaqqaf minn missieru Gustav Vasa. Kien biss fl-1561 li n-nobbli lokali talbet lir-re il-ġdid, Eric XIV, biex jintervjeni fil-Gwerra Livonjana li kienet għaddejja u jipproteġi l-artijiet ta' Harjumaa, Virumaa u l-belt ta' Tallinn bi skambju għal s-sinjur. Il-Gwerra Livonjana, li fiha issa saret involuta l-Iżvezja, kienet se ddum sa l-1583 (ikkonkluda bit-Trattat ta' Plussa). Għall-Isvezja, irriżulta li l-Isvezja żammet it-territorju li fl-1561 kienet fittxet il-protezzjoni Svediża u, barra minn hekk, fil-qbid tal-belt ta' Narva.
L-isem Livonia, li qabel kien jindika l-Estonja u l-Latvja kollha tal-lum, issa kien applikat għan-Nofsinhar tal-Estonja u l-Latvja kkontrollati mill-Polonja; filwaqt li "Estonja" bdiet tindika ż-żoni kkontrollati mill-Isvezja tat-Tramuntana u l-Punent tal-Estonja. Kien biss fil-bidu tas-seklu 20 li t-terminu "Estonja" beda jintuża biex jirreferi għall-artijiet kollha fejn kienu jgħixu nies li jitkellmu bl-Estonjan. [sittax]
L-Iżvezja bdiet torganizza mill-ġdid il-gvern fid-dukat il-ġdid biss wara l-konklużjoni tat-trattat ta 'paċi mar-Russja fl-1583. Bħall-ereditajiet Livonjani, l-aristokrazija u l-ibliet Estonjani kienu ċedew bil-kundizzjoni li l-privileġġi tagħhom kienu ppreservati. B'differenza f'Livonia, fejn il-Polonja malajr kisret il-ftehim, ir-rejiet Svediżi żammew il-wegħdiet tagħhom lill-belt ta' Tallinn u lin-nobbli lokali.
Is-sidien tal-art tal-Estonja tat-Tramuntana u tal-Punent li kienu jiffurmaw in-nobbli Estonjan kienu rappreżentati mill-assemblea ġenerali tagħhom, imlaqqgħa perjodikament kull tliet snin (Landtag), u l-korp eżekuttiv tagħhom - il-kulleġġ tal-maġistrati (Landratcollegium). Il-monarkija Svediża kienet rappreżentata mill-Lord Logutenent, aktar tard gvernatur, u ż-żona kienet iggvernata bl-għajnuna tan-nobbli. Il-patrimonji tal-Kuruna kienu jikkonsistu fl-artijiet li qabel kienu jappartjenu għall-Ordni Livonjan, monasteri u isqfijiet, u patrimonji abbandunati; parti mill-artijiet li kienu ġew abbandunati fil-gwerra ġew taħt il-kontroll tal-aristokrazija lokali. Għall-amministrazzjoni, dawn l-artijiet kienu maqsuma f'fefs, suddiviżi f'mansions tal-kuruna mmexxija minn marixxalli. Rejiet Żvediżi ġenerożament taw art fil-pussess privat, bħala premju kemm għall-mertu kif ukoll għas-servizz.
Għal dik ir-raġuni, ħafna mill-art Estonjana kienet proprjetà privata fl-aħħar tas-seklu 16, u s-sidien kienu fil-biċċa l-kbira Ġermaniżi Baltiċi. In-nobbli Ġermaniż Baltiku kisbet qawwa kbira kemm fl-isferi ekonomiċi kif ukoll politiċi, u tentattivi sussegwenti mill-kuruna biex trażżan din is-setgħa ltaqgħu b'reżistenza qawwija. Li l-awtorità ċentrali serviet tant kien minħabba l-gwerer kontinwi, li għamluha importanti li tiġi ppreservata l-lealtà tal-aristokrazija lokali.
Espansjoni
Il-konkwista tad-Dukat tal-Estonja kienet il-punt tat-tluq ta 'politika ta' espansjoni Svediża, li tagħti lok għal perjodu ta 'storja Svediża msejjaħ l-Imperu Svediż. Matul is-seklu 17, l-Isvezja laħqet żoni kbar madwar il-Baħar Baltiku. Fl-1629, il-forzi Svediżi rebħu Livonia kkontrollata mill-Polonja, inklużi l-partijiet tan-Nofsinhar tal-Estonja ta' llum, u fl-1645 id-Danimarka ċediet il-gżira ta' Saaremaa (Ösel) lill-Isvezja bħala parti mit-Trattat ta' Paċi ta' Brömsebro.
Filwaqt li l-konsenja tat-Tramuntana tal-Estonja lill-Isvezja kienet meqjusa bħala volontarja, Livonia kienet meqjusa bħala territorju okkupat. Konsegwentement, ir-Re Gustav II Adolf (1611-1632) restawra biss parzjalment il-privileġġi tal-aristokrazija Livonjana, mitlufa matul is-snin Pollakki. Immexxija mill-Gvernatur Ġenerali, żviluppat awtorità ċentrali b'saħħitha u ġew istitwiti liġijiet Svediżi. Ħafna mill-aristokrazija lokali kienet ħarbet ukoll matul il-gwerra, u minflok membri tan-nobbli Svediża marru biex jieħdu pussess ta 'ħafna mill-proprjetà Livonjana.
L-awtoritajiet Svediżi eżerċitaw kontroll strett fuq il-ħajja reliġjuża u intellettwali, organizzaw spezzjonijiet perjodiċi, l-hekk imsejħa żjarat, mill-aħħar tas-seklu 16 u matul is-seklu 17. Kleru ogħla—isqfijiet jew surintendenti—kienu jżuru kongregazzjoni wara l-oħra biex jispezzjonaw it-twemmin reliġjuż tal-bdiewa u jneħħu traċċi ta' paganiżmu jew Kattoliċiżmu. L-ewwel żjara fuq skala kbira saret minn Johannes Rudbeckius. Gustavus II Adolphus ukoll, permezz tal-għajnuna tal-Gvernatur Johan Skytte, waqqaf il-qorti tal-appell f'Tartu u l-Università ta' Tartu.
Madankollu, is-suċċessuri ta' Gustav II Adolf ċedew aktar drittijiet lill-aristokrazija Livonjana. Dan kien parzjalment minħabba l-fatt li l-istat kien ċeda s-setgħa ekonomika u politika tiegħu billi ttrasferixxa l-biċċa l-kbira tal-proprjetà tal-kuruna f'idejn privati ​​(l-aktar l-aristokrazija għolja Svediża bil-mertu). In-nobbiltà Livonjana kienet kisbet rikonoxximent mill-1647: issa kienet rappreżentata wkoll f'Landtag reġjonali u Landratcollegium eżekuttiv. Il-Landtag kien imsejjaħ kull tliet snin u l-politiki kienu diskussi mal-awtorità ċentrali. L-aristokrazija Estonjana, Livonjana u Ösel (Saaremaa) ma kellha l-ebda rappreżentazzjoni fid-Dieta Svediża (Riksdag).
Matul Karlu XI
thumb|Il-Manor of Palms inbniet matul ir-renju ta' Carlos XI. thumb|Karlu XI beda diversi riformi fl-Estonja kkontrollata mill-[[Iżvezja, 1691 pittura.]] Ir-renju tar-Re Karlu XI (1672–1697) ġab bidliet drastiċi fil-politika tal-Isvezja fil-provinċji barranin tagħha. Bħala riżultat ta 'gwerra kontinwa u t-trasferiment ta' beni tal-kuruna f'idejn privati, id-dħul tal-istat Svediż kien naqas. Biex iżidu d-dħul tagħhom, sar l-hekk imsejjaħ tnaqqis tal-possedimenti tan-nobbli. It-tnaqqis tal-artijiet manjali kien marbut ma’ bidla radikali oħra: il-formazzjoni tal-monarkija assolutista taħt Karlu XI, li fittxet li ssaħħaħ l-awtorità ċentrali fil-partijiet kollha tal-imperu u ppromwoviet rabtiet b’saħħithom bejn il-kontinent u l-provinċji barranin.
Fl-1680 ir-Riksdag Svediż iddikjara l-hekk imsejjaħ Tnaqqis il-Kbir. Filwaqt li t-tnaqqis preċedenti ma kienx ġie estiż għall-Estonja u l-Livonia, din id-deċiżjoni ġiet estiża għal dawn iż-żoni wkoll. Il-proprjetà kollha li kienet għaddiet f'idejn privati ​​mill-bidu tal-ħakma Svediża se titnaqqas. Dan ir-rekwiżit iltaqa’ ma’ oppożizzjoni ħarxa min-nobbli lokali. Il-klassijiet għolja lokali raw din id-deċiżjoni tar-Riksdag Żvediż, meħuda mingħajr l-approvazzjoni tal-Landtags lokali. bħala ksur tad-drittijiet tagħhom, bħall-gvern doppju ta 'stat u aristokrazija li kien iffunzjona s'issa; fil-fehim tan-nobbli Livonjan, il-provinċji barranin kienu marbuta mal-Isvezja permezz ta 'unjoni. Fid-Dukat tal-Estonja, fejn is-sjieda tal-art kienet determinata b'mod aktar ċar u ġew mgħoddija aktar lordships skont liġi antika tal-wirt, it-tnaqqis tal-1680 ipproċeda pjuttost b'mod paċifiku.
It-tnaqqis kien segwit ukoll minn riformi oħra. L-inkwilini tal-manor ma baqgħux jitħallew isawtu lill-bdiewa; il-bdiewa setgħu jfittxu lill-inkwilini, anke jappellaw lir-re innifsu. Kien ipprojbit li jbiegħu bdiewa bla art, jitkeċċew minn arthom, jew jaħtfu l-art tagħhom. L-istatus tal-bdiewa Estonjani fil-manors tal-kuruna kien għadu mhux komparabbli ma' dak tal-bdiewa ħielsa fl-Isvezja, iżda kien ħafna aħjar mill-istatus tal-bdiewa fuq art privata. Karlu XI ħabbar l-intenzjoni tiegħu li jabolixxi s-sema fil-lordships tal-kuruna Estonjana meta beda t-tnaqqis, peress li s-serf kien partikolari għall-provinċji Baltiċi.
Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana u tmiem il-ħakma Żvediża fl-Estonja
Ir-riformi li saru fl-Estonja taħt Karlu XI ma kellhomx effett dejjiemi; fir-realtà, il-liġi Svediża tal-knisja biss ġiet implimentata. Fl-1697 Carlos XI miet bil-kanċer u ibnu Karlu XII tela’ fit-tron u fl-1700 faqqgħet il-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana. Fl-1699, il-Polonja, id-Danimarka, u t-Tsarate Russu kienu ffurmaw alleanza kontra l-Iżvezja. Il-gwerra, li damet sa l-1721 u involviet waħda mir-rebħiet ewlenin Svediżi fl-Estonja, il-Battalja ta’ Narva, fl-aħħar mill-aħħar kienet diżastruża għall-Isvezja. Fl-1709 il-forzi Imperjali Russi kienu bdew jassedjaw Riga, iċ-ċentru ta' Livonia; wara l-qbid ta' Riga fl-1710, il-bliet Livonjani u Estonjani ċedew wara xulxin. Il-gwerra fit-territorju Estonjan intemmet bil-kapitulazzjoni ta' Tallinn f'Settembru 1710. Billi t-Tsarate Russu qies li l-appoġġ tan-nobbli lokali kien essenzjali biex jikkonsolida l-poter tiegħu, l-ibliet u l-aristokratiċi kisbu kundizzjonijiet favorevoli ta' kapitulazzjoni. L-inkorporazzjoni tal-Estonja u l-Livonia fit-Tsarate Russu ġiet iddikjarata fil-Paċi ta' Nystad fl-1721, u ntemmet il-gwerra li kienet baqgħet għaddejja għal għaxar snin oħra barra mill-Estonja.
Governatorat Estonjan
thumb|Tarka, 1856 thumb|Mappa Ġermaniża u Russa tal-Gvernat Estonjan fl-1820. Il-Gvernatorat Estonjan, (Эстляндская губернія) magħruf ukoll bħala l-Gvernatorat Estonjan kien gvernat fir-reġjun Baltiku, flimkien mal-Gvernaturi ta' Livonja u Kurlandja. Kien parti mill-amministrazzjoni imperjali Russa (guberniya), li tinsab fit-Tramuntana tal-lum Estonja u xi gżejjer fl-Arċipelagu tal-Punent Estonjan, inklużi l-gżejjer ta' Hiumaa (Dagö) u Vormsi (Worms). Il-Gvernatur ġie stabbilit fl-1796 meta r-riforma ta’ Pawlu I neħħiet il-Viċireyalty (namestnik). Preċedentement, ir-Reval Governorate kien jeżisti taħt ir-renju ta' Pietru I mit-Trattat ta' Nystad, li ċeda territorju mill-Isvezja lill-Imperu Russu li kien għadu kif ġie stabbilit, sakemm ma kienx jeżisti fl-1783.
Mis-snin 1850 sal-1914, il-qawmien nazzjonali Estonjan kien influwenzat u kkaratterizzat mill-governorat minn modernizzazzjoni ġenerali, riorganizzazzjoni f'soċjetà Ewropea moderna, u s-suċċess tal-kuxjenza nazzjonalista li għadha kif tfaċċat. Is-sħubija ta’ Alessandru III fit-tron fl-1881 wasslet għal perjodu ta’ Russifikazzjoni aktar riġida. Il-kodiċijiet ċivili u kriminali tal-Baltiku preċedenti ġew sostitwiti minn dawk Russi, bil-lingwa Russa tissostitwixxi l-lingwa Ġermaniża u Estonjana. Hekk kif ir-Rivoluzzjoni Russa ta' l-1905 għaddiet mill-Estonja, Jaan Tõnisson waqqaf il-Partit Liberali Nazzjonali u organizza l-ewwel kungress tiegħu f'Tallinn fis-27 ta' Novembru, u talab awtonomija politika għall-Estonja. Bi tweġiba, il-gvern Russu irażżan ir-rivoluzzjoni billi ddikjara l-liġi marzjali. Sussegwentement 328 Estonjan ġew sparati jew imdendlin, u Konstantin Päts u l-mexxej radikali Jaan Teemant ħarbu barra.
F'Marzu 1917, wara r-Rivoluzzjoni ta' Frar, il-Gvernatur irċieva t-territorju tat-Tramuntana mill-Gvernatur ta' Livonjan u ngħata awtonomija fit-12 ta' April, 1917, li jifforma l-Gvernatur tal-Home Rule Estonjan. Li dam għal snin, sal-24 ta’ Frar 1918. Meta l-Kumitat iddikjara l-indipendenza tan-nazzjon fil-belt ta’ Pärnu, il-gvernatorat ġie abolit kompletament.
Sa l-aħħar tas-seklu 19, il-gvernatorat kien amministrat b'mod indipendenti min-nobbli Ġermaniż Baltiku lokali permezz ta 'Kunsill Reġjonali feudali (Ġermaniż: Landtag).
Storja
Inizjalment imsejjaħ Reval Governorate wara l-belt ta' Reval (illum magħrufa bħala Tallinn), il-Gvernorat oriġina fl-1719 minn territorji li r-Russja maħkuma mill-Isvezja matul il-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana tal-1700-1721. L-Iżvezja ċediet formalment id-dominju preċedenti tagħha tal-Estonja Svediża lir-Russja fit-Trattat ta' Nystad fl-1721. Matul ir-riarranġament amministrattiv sussegwenti, il-governorat ingħata l-isem ġdid ta' Gvern tal-Estonja fl-1796. Għalkemm il-gvern tar-rejiet Svediżi kien pjuttost liberali b'awtonomija akbar mogħtija lill-bdiewa, ir-reġim imwebbes taħt it-tsars Russi u s-serf ma ġiex abolit qabel l-1819.
Il-Gvernatur kien jikkonsisti mill-parti tat-Tramuntana tal-Estonja tal-lum, bejn wieħed u ieħor li jikkorrispondi għal: Harju, Lääne-Viru, Ida-Viru, Rapla, Järva, Lääne u kontej ta' Hiiu u porzjon żgħir tal-Kontea ta' Pärnu.
Wara r- Rivoluzzjoni Russa taʼ Frar, fit- 12 taʼ April [OS 30 ta' Marzu] 1917, il- Governorat ġie estiż biex jinkludi l- Livonia tat- Tramuntana, u b’hekk ifforma l- Governorat Awtonomu tal- Estonja, li kien jeżisti għal inqas minn sena, sa Frar tal- 1918.
Subdiviżjonijiet
Il-gvernatorat kien aktar suddiviż f'uyezds (Ġermaniż: Kreis).
Subdiviżjonijiet preċedenti:
Lingwa
Skont iċ-ċensiment imperjali tal-1897. B'tipa grassa huma l-lingwi mitkellma minn aktar nies mill-lingwa tal-istat.
Governatorat ta' Riga (1713-1783)
Il-Gvernatur ta' Riga (Russu: Рижская губерния), magħruf ukoll bħala Riga Oblast, kien diviżjoni amministrattiva (a guberniya) tal-Imperu Russu fin-Nofsinhar tal-Estonja u t-Tramuntana tal-Latvja mill-1713 sal-1783. Riga Oblast ġiet iffurmata biex tissostitwixxi r-Renju tal-provinċji tal-lvant tal-provinċji tal-1783. art, Livonia u Estonja mill-Isvezja fil-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana fl-1710. Fl-1713, l-oblasts ta' Riga u Tallinn ġew separati f’unitajiet amministrattivi separati, u fl-1713–1714 ġew definiti wkoll l-organizzazzjoni u l-ġestjoni tal-oblast ta’ Riga.
Storja
Fit-2 ta’ Lulju 1731, bl-approvazzjoni tal-Imperatriċi Ana I u l-ukase tas-Senat li jmexxi, il-gżira ta' Osel (illum Saaremaa) ingħatat l-istatus ta' reġjun speċjali. Saaremaa baqgħet reġjun ta' status speċjali sal-ukase tal-Imperatriċi Russa Catherine II, li fil-21 ta' Frar, 1765 likwidata Saaremaa bħala provinċja indipendenti.
Il-provinċji ta' Riga u Tallinn ġew magħquda taħt it-tmexxija tal-Gvernatur Ġenerali George Browne fl-1775. Il-Liġi Provinċjali tar-Russja kollha tal-1775 ġiet estiża għall-provinċji Baltiċi, u fit-3 ta' Lulju 1783, il-provinċja ta' Riga ma baqgħetx teżisti, u għaddiet ħafna mill-affarijiet tagħha lill-Viċireyalty ta' Riga.
Diviżjoni amministrattiva
Fl-1721 il-Provinċja ta' Riga kienet maqsuma f'2 provinċji: Fl-1726, il-Governarat ta' Smolensk inbidel f'governorat indipendenti. Bħala riżultat, il-provinċja ta 'Riga ġiet imqassma mill-ġdid f'5 provinċji: Fl-aħħar tas-seklu 18. il-provinċja kienet tikkonsisti minn 9 kontej:
Governatorat ta' Livonia (1796-1918)
daqsminuri|Governatorat Livonjan (1820) Il-Gvern tal-Livonjan, magħruf ukoll bħala l-Gvern tal-Livonjan,[a] kien provinċja (guberniya) tal-Imperu Russu u l-Gvernatur Ġenerali tal-Baltiku sal-1876. Il-Gvernatur tal-Livonjan kien imiss mal-Gvernatorat tal-Estonja fit-tramuntana, il-Governarati ta' San Pietruburgu u Pskov fil-lvant, il-Gvernatur tal-Kurlandja lejn il-Lbiċ ta' Kurland lejn il-Lbiċ. Fl-1897, il-popolazzjoni tal-governorat kienet 1,299,365 u kellha erja ta '47,030.87 kilometri kwadri (18,158.72 sq mi). Iċ-ċentru amministrattiv tal-governorat kien il-port tal-Baħar Baltiku ta' Riga. Bejn wieħed u ieħor kien jikkorrispondi għall-biċċa l-kbira tar-reġjun modern ta' Vidzeme tal-Latvja u n-Nofsinhar tal-Estonja.
Jiġu ppubblikati 24 gazzetta u rivisti (12 f'Riga, 10 f'Yuriev, 2 f'Pernov), inklużi bosta bl-Estonjan u bil-Latvjan.
Kapitali: Riga; Żona: 47,030.87 km 2 (18,158.72 sq mi); L-ogħla elevazzjoni (Suur Munamägi) 318 m (1,043 pied); Popolazzjoni (1897): 1,299,365, Densità 28/km2 (72/sq mi), Urbana (29.31%), Rurali (70.69%).
Ġeografija
Il-forma tal-provinċja hija pjuttost rettangolari, b'tul massimu ta' 246 versts (262 km) u wisa' ta '198 versts (211 km).
Il-fruntieri huma: il-Gvern Estonjan fit-tramuntana, il-Lag Peipsi u l-istrett li jgħaqqadha mal-Lag Pskov fil-lvant, Pskov u Vitebsk Governorate fin-Nofsinhar, Courland Governorate fil-punent, u l-Golf ta 'Riga fil-punent. It-tul tal-fruntiera tal-punent (il-kosta) huwa 280 verst (299 km). Iż-żona tal-provinċja ta 'Livonia (skont Strelbitsky) hija 41,325.4 versts kwadri (47,030.87 km 2).
Liġi
Il-qrati kienu jikkonsistu mil-Livländisches Hofgericht (Qorti tal-Appell Livonjana, l-ogħla qorti), il-Landgericht (Qrati tal-Appell), l-Ordnungsgericht (Qrati tal-Prim'Istanza) għan-nobbli, il-qorti tal-kontea (Kreisgericht) għall-bdiewa, il-qorti tal-volost (Keirme) u l-parrossicht court (Keirme) bħala l-aktar livell baxx tas-sistema ġudizzjarja.
Storja
L-Isvezja ċediet formalment lil Livonia Svediża lir-Russja fl-1721 bit-Trattat ta' Nystad. Fl-1722 il-Kontea ta' Dorpat (l-Estonjan: Tartumaa) ġiet miżjuda mal-Gvernatur ta' Riga. Fl-1726, il-Gvern ta' Smolensk kien separat mill-Gvern, li issa kellu ħames provinċji: Riga, Wenden, Dorpat, Pernau u Ösel. Fl-1783 ġiet miżjuda Schlock County. Fit-3 ta' Lulju, 1783, Katarina l-Kbira organizzat mill-ġdid il-Gvernatur fil-Viċi-Reali ta' Riga. Biss fl-1796, wara t-Tielet Qsim tal-Polonja, dan it-territorju ngħata l-isem ġdid ta’ Governatorat Livonjan.
Sa l-aħħar tas-seklu 19, il-gvernatorat ma kienx irregolat mil-liġijiet Russi, iżda kien amministrat b'mod awtonomu min-nobbli Ġermaniż Baltiku lokali permezz ta 'Landtag feudali (Liefländischer Landtag). Nobbli Ġermaniżi insistew biex jippreservaw il-privileġġi tagħhom u l-użu tal-lingwa Ġermaniża. Fl-1816, il-qaddejja Livonjani ġew meħlusa mit-Tsar Alessandru I, fi prekursur għall-pjanijiet tiegħu għall-bqija tar-Russja.
Wara r-Rivoluzzjoni Russa ta’ Frar 1917, il-parti tat-Tramuntana tal-Gvern tal-Livonjan ġiet magħquda mal-Gvern tal-Estonja biex tifforma Governorat Awtonomu tal-Estonjan ġdid. Ir-Repubblika indipendenti tal-Estonja (li tiġbor l-ex Governorat Awtonomu Estonjan kollu) ġiet iddikjarata fl-24 ta’ Frar, 1918, fil-belt kapitali Tallinn, jum qabel ma ġiet okkupata mit-truppi Ġermaniżi matul l-Ewwel Gwerra Dinjija.
Bit-Trattat ta' Brest-Litovsk fit-3 ta' Marzu 1918, ir-Russja Bolxevika aċċettat it-telf tal-Gvern ta' Livland.
Diviżjoni amministrattiva
Il-Gvernatur Livonjan kien maqsum f'9 uezds ("kontej"). daqsminuri|Id-diviżjonijiet amministrattivi tal-Gvern tal-Livonjan (mill-1914) L-uezds kienu maqsuma f'uchastoks ("sub-counties"), li kienu ssorveljati minn deputati kapijiet tad-distrett. Kull uchastok kellu żewġ distretti ġudizzjarji peasant ta 'fuq, bl-eċċezzjoni ta' Ezelsky uezd, li kellu uchastok wieħed biss.
Kien hemm 17-il kummissarju uchastok fil-kontej, subordinati għall-Kummissjoni Livonjana għall-Affarijiet tal-Peasant.
Il-provinċja ta' Livonia kienet maqsuma f'ħames distretti ġudizzjarji: id-distretti ta' Riga-Volmar, Venden-Valk, Jurjev-Verro, Pernov-Fellini u Ezel. Kien hemm 42 distrett elettorali.
Il-korpi rappreżentattivi tal-volost kienu l-assemblaġġi tal-volost (Gemeindeversammlung), li jikkonsistu minn dawk kollha li jħallsu t-taxxa fil-volost, jew assemblaġġi eletti, eletti mill-kontribwenti fil-volost; l-eżekuttiv tal-volost kien il-foreman tal-volost.
Wara r-rivoluzzjoni ta 'Frar, il-gvern proviżorju Russu ħareġ il-proklamazzjoni fit-30 ta' Marzu, 1917 "dwar l-awtonomija ta 'l-Estonja", li skondha l-gvern Livonian kien maqsum: ħames kontej tat-Tramuntana (KREIS) b'popolazzjonijiet Estonjani (Dorpat, Pernau, Fellin, Werro u ösel), kif ukoll il-muniċipalitajiet ta' estonjani populati Jonqos Madankollu, il-fruntiera l-ġdida bejn il-gvernijiet Estonjan u Livonjan qatt ma kienet demarkata kif suppost.
Demografija
Il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni kienu bdiewa li qabel kienu sidien tal-art, li kienu prinċipalment involuti fl-agrikoltura u l-bhejjem. Sal-1804 kienu jiddependu għal kollox fuq ir-rieda tas-sid, minn dik is-sena rċevew xi drittijiet personali, u fl-1819 ġew meħlusa mis-sema; fl-1849 ingħataw id-dritt li jużaw art tal-bdiewa. Minn dakinhar, il-corvee bdiet tiġi sostitwita bi kwoti u twaqqaf bank tal-bdiewa lokali, li bl-għajnuna tiegħu l-bdiewa jakkwistaw art bħala proprjetà.
Kompożizzjoni lingwistika tal-Gvernatur Livonjan fl-1897
Kompożizzjoni reliġjuża tal-Gvern tal-Livonjan fl-1897
Gvernaturi
Il-provinċja tal-Estonja kienet iggvernata minn gvernatur maħtur mill-imperatur. Il-korp rappreżentattiv tal-awto-gvern lokali huwa l-Landtag, li l-president tiegħu kien jissejjaħ il-Landmarshal, il-korp eżekuttiv huwa l-Kulleġġ Landrat, li kien jikkonsisti fi 12-il landrat eletti għal għomru.
Edukazzjoni
Fl-1890, 86.61% tat-tfal fl-età tal-iskola użaw edukazzjoni korretta. Fl-istess sena, mill-kunskritti aċċettati għas-servizz, kien hemm 83 illitterati, litterati u semi-litterati - 2458 persuna. L-istituzzjonijiet edukattivi fl-1890 kienu 1959 b'137,285 student; li minnhom 74,514 raġel, jew 54.23%, u 62,771 mara, jew 45.77%. Kien hemm 48,443 tifel u tifla jistudjaw id-dar taħt is-superviżjoni tal-kleru; b’hekk, b’kollox hemm 185,728 student. Fis-seklu 13, il-knisja Kattolika u s-sistema skolastika nfirxu fl-Estonja. Għall-ewwel ġew stabbiliti l-iskejjel tal-katidral, li tradizzjonalment għallmu l-arti liberali (l-eqdem magħrufa kienet l-iskola Pärnuecathedral fl-1251). Aktar tard, ġew stabbiliti skejjel monastiċi. L-edukazzjoni tal-bdiewa ta’ dak iż-żmien baqgħet fil-livell ta' pedagoġija popolari. Fl-1630 ġie inawgurat il-Gymnasium ta' Tartu u fl-1632 l-Università ta' Tartu.
Fl-1786, inħareġ ir-regolament Russu dwar l-iskejjel nazzjonali, li kien jeħtieġ il-ftuħ ta 'erba' forom skola sekondarja għolja (ħames snin ta 'studju) fil-bliet tal-governorat u żewġ forom skola sekondarja inferjuri (sentejn ta' studju) fl-ibliet tal-kontea. Tinħoloq il-pożizzjoni ta’ direttur tal-iskejjel nazzjonali.
Fil-5 ta' Novembru, 1804, l-Imperatur Alessandru I approva l-ewwel regolamenti għall-edukazzjoni popolari. It-Tartu Study Circle inħoloq taħt id-direzzjoni tal-kuratur Friedrich Maximilian von Klinger. Ġew definiti t-tipi ta' skejjel u tqiegħdu l-pedamenti għas-superviżjoni statali u l-ġestjoni tal-iskejjel. Ġiet stabbilita sistema permanenti ta' erba’ saffi ta' istituzzjonijiet edukattivi pubbliċi: skejjel parrokkjali (skejjel primarji) (lingwa ta' struzzjoni Estonjana), skejjel tal-kontea (lingwa ta' tagħlim Ġermaniża), skejjel primarji tal-governorat (lingwa ta' tagħlim Ġermaniża) u universitajiet. L-istituzzjonijiet edukattivi tal-provinċja kienu:
Governatorat Awtonomu Estonjan (1917-24 ta' Frar, 1918)
Il-Gvernatur Awtonomu Estonjan tal-istat Russu ġie stabbilit bħala riżultat tar-Rivoluzzjoni Russa tal-1917 u ma baqax jeżisti qabel ma l-Estonja saret pajjiż kompletament indipendenti fl-1918.
Storja
F'Mejju-Ġunju 1917 saru elezzjonijiet b'xejn ta' partiti multipli għall-Assemblea Provinċjali (Maapäev). Fil-5 ta' Novembru, 1917, jumejn qabel il-kolp ta' stat Bolxevik f’Petrograd (San Pietruburgu), il-Bolxeviki lokali mmexxija minn Jaan Anvelt u appoġġjati minn suldati u baħrin Russi pro-Sovjetiċi ddikjaraw lilhom infushom bħala l-gvern il-ġdid f’Tallinn (Reval) u ppruvaw javżaw il-poter politiku fil-Gvernatur ta' Jaan Poska fid-9 ta' Novembru. Fit-28 ta' Novembru [OS 15 ta' Novembru] 1917, il-Maapäev, irrifjuta li jirrikonoxxi l-attentat ta' kolp ta' stat Bolxevik, ipproklama lilu nnifsu l-unika awtorità eletta u kostitwita legalment fl-Estonja. Madankollu, il-Bolxeviki malajr saquha taħt l-art, fejn eventwalment ġew megħluba mir-Repubblika tal-Estonja.
Matul ir-renju tal-Kumitat Eżekuttiv Sovjetiku Estonjan, Ants Dauman, is-sindku li għadu kif ġie elett ta’ Narva, organizza plebisċit bl-intenzjoni li jneħħi l-belt ta’ Narva (inkluż is-subborg ta' Ivangorod ta’ dak iż-żmien) mill-Governarat ta' Petrograd u jżidha mal-governorat awtonomu l-ġdid, u rċieva permess għar-referendum f'Novembru 1179 mill-Kumitat Eżekuttiv Kollha ta' Novembru 19-29. Peress li 80% tal-popolazzjoni tal-belt appoġġaw li tingħaqad mal-Estonja fil-plebisċit fit-23 ta' Diċembru [OS 10 ta' Diċembru], 1917, il-Kumitat Eżekuttiv Sovjetiku tal-Estonja rrikonoxxa ż-żidiet il-ġodda fil-gvernatur fit-3 ta' Jannar [OS 21 ta' Diċembru], 1918. d ir-riżultat tar-referendum, hekk kif il-belt kollha ta' Narva (inkluż is-subborg ta' Ivangorod) saret parti mit-territorju tar-Repubblika l-ġdida indipendenti tal-Estonja mill-1918.
Fi Frar tal-1918, wara l-falliment tat-taħditiet ta’ paċi bejn ir-Russja Sovjetika u l-Imperu Ġermaniż, l-Estonja kontinentali kienet okkupata mill-forzi armati tal-Imperu Ġermaniż. Fl-24 ta' Frar, 1918, jum qabel ma l-forzi Ġermaniżi daħlu f'Tallinn, il-Kumitat ta' Salvazzjoni tal-Kunsill Nazzjonali Estonjan ta' Maapäev ħareġ mill-ħabi u ħareġ id-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza Estonjana. Wara li l-kapitulazzjoni Ġermaniża temmet l-Ewwel Gwerra Dinjija, mill-11 sal-14 ta' Novembru, 1918, ir-rappreżentanti tal-Ġermanja fl-Estonja taw is-setgħa kollha lill-gvern tar-Repubblika l-ġdida indipendenti tal-Estonja.
Kapitali: Reval (Tallinn); Gvern: Governatorat Awtonomu tar-Repubblika Russa; Kuratur: (1917) Jaan Poska; Leġiżlatura: Assemblea Provinċjali Estonjana; Storja: Awtonomija Lokali-12 ta' April, 1917, Sovranità ddikjarata-28 ta' Novembru, 1917, Narva (inkluż Ivangorod) miżjuda mal-Gvernatur-3 ta' Jannar, 1918, Indipendenza ddikjarata-24 ta' Frar, 1918
Repubblika tal-Estonja (24 ta' Frar, 1918-14 ta' Ġunju 1940)
F'dan il-perjodu, l-Estonja kienet waħda mill-ftit Repubbliki Stabbli tal-perjodu ta 'Interwar, f'dan il-perjodu kien hemm avvanzi tekniċi, teknoloġiċi u industrijali fil-livell nazzjonali, u libertà relattiva tal-espressjoni u kostituzzjoni demokratika, minbarra li tgawdi relazzjonijiet tajbin mal-pajjiżi tal-Punent (bl-eċċezzjoni tal-pajjiżi tal-Assi u l-Unjoni Sovjetika u pajjiżi pupazzi tal-istess); dan sal-Okkupazzjoni Sovjetika.
Gvern Estonjan fl-eżilju (1 ta' Awwissu 1944-6 ta' Ottubru, 1992)
Il-gvern Estonjan fl-eżilju kien l-awtorità governattiva ddikjarata formalment tar-Repubblika tal-Estonja fl-eżilju, eżistenti mill-1944 sa r-restawr tas-sovranità Estonjana fuq it-territorju Estonjan fl-1991 u l-1992. Huwa ntraċċa l-leġittimità tiegħu permezz tas-suċċessjoni kostituzzjonali għall-aħħar gvern Estonjan fil-poter qabel l-invażjoni Sovjetika tal-1940. Matul l-eżistenza tiegħu, kien il-gvern rikonoxxut internazzjonalment tal-Estonja.
Dan il-korp operat Is-servizz diplomatiku Estonjan (1940-1991) fil-Legazzjonijiet Baltiċi (1940-1991), (Rikonoxxuti Internazzjonalment); Dawn kienu jikkonsistu fil-kontroll tal-Ambaxxati tal-Pajjiżi Baltiċi (l-Estonja, il-Latvja u l-Litwanja) Okkupati mis-Sovjetiċi.
Sfond
L-USSR okkupat l-Estonja fl-14 ta' Ġunju 1940. L-awtoritajiet Sovjetiċi arrestaw lill-President Konstantin Päts u ddeportawh lejn l-USSR, fejn miet fil-ħabs fl-1956. Bosta membri tal-gvern attwali u preċedenti ġew deportati jew eżegwiti, inklużi tmien eks kapijiet ta’ stat u 38 ministru. Dawk li baqgħu ħajjin marru jistaħbew.
Fl-14 sal-15 ta' Lulju 1940 saru elezzjonijiet finti għal "Riigikogu tal-Poplu", li fiha l-votanti ġew ippreżentati b'lista waħda ddominata mill-komunisti. Din l-elezzjoni issa hija meqjusa bħala illegali u antikostituzzjonali, peress li saret fuq il-bażi ta’ liġi elettorali li ma kinitx għaddiet mill-kamra superjuri, kif titlob il-kostituzzjoni Estonjana. Il-kamra ta' fuq kienet xolta ftit wara l-okkupazzjoni u qatt ma reġgħet iltaqgħet. Ir-“Riigikogu tal-Poplu” iltaqa' fil-21 ta’ Lulju, b’aġenda waħda biss: riżoluzzjoni li tiddikjara l-Estonja bħala repubblika Sovjetika u titlob li tissieħeb fl-Unjoni Sovjetika. Ir-riżoluzzjoni ġiet approvata unanimament.