cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iżlanda
Relazzjonijiet mal-Unjoni Ewropea
Status: Unjoni personali mad-Danimarka; Kapitali: Reykjavik; Lingwi Komuni: Iżlandiż, Daniż; Reliġjon: Knisja tal-Islanda (Reliġjon tal-Istat); Monarkija kostituzzjonali parlamentari unitarja tal-gvern; Re: 1918–1944 Kristjan X Regent, 1941–1944 Sveinn Bjornsson; Prim Ministru: 1918–1920 (l-ewwel); Jon Magnusson 1942–1944 (l-aħħar) Björn Þórðarson; Leġiżlatura: kollox; Epoka storika: Perjodu ta' bejn il-gwerra, it-Tieni Gwerra Dinjija; Att tal-Unjoni fl-1 ta’ Diċembru, 1918, Waqgħa tad-Danimarka fid-9 ta’ April, 1940, Operazzjoni Fork fl-10 ta’ Mejju, 1940, Referendum Nazzjonali fl-20 ta’ Mejju, 1944, Repubblika pproklamata fis-17 ta’ Ġunju, 1944; Popolazzjoni (1944): 125,967; Munita: Krone Daniża
Dasylurinja
Dasylurinja huwa ġeneru ta' mammiferi estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-dasjuromorfji tal-kontinent tal-Awstralja.
Iżlanda
Commonwealth tal-Islanda (Þjóðveldið Ísland, 930–1262)
Il-Commonwealth tal-Islanda, magħrufa wkoll bħala l-Istat Ħieles tal-Islanda, kienet l-unità politika eżistenti fl-Islanda bejn it-twaqqif tal-Althing fl-930 u l-ġurament ta’ lealtà lir-re Norveġiż mal-Patt il-Qadim fl-1262. Bl-eċċezzjoni probabbli ta’ Patrijiet eremiti Irlandiżi Magħrufa bħala Papar, l-Islanda kienet gżira diżabitata sa madwar l-874.
Dasylurinja
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent tal-Amerika t'Isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent tal-Awstralja) u fil-familja Dasyuridae. Dasylurinja huwa ġeneru monotipiku u jiġbor fih speċi waħda biss estinta.
Iżlanda
Commonwealth tal-Islanda (Þjóðveldið Ísland, 930–1262)
Il-Commonwealth Iżlandiż kellu sistema politika unika li biha l-kapijiet (goðar) stabbilixxew kodiċi legali komuni u solvew tilwim ġudizzjarju fl-Althing, assemblea nazzjonali. Madankollu, ma kien hemm l-ebda korp eżekuttiv fl-Islanda li inforza l-kodiċi legali.Konsegwentement, il-Commonwealth Iżlandiż ġie kkaratterizzat bħala soċjetà mingħajr stat. Matul is-seklu 13, l-Islanda ġiet taħt il-kontroll tar-Renju tan-Norveġja.
Dasylurinja
Dan il-ġeneru fossilu tal-Mijoċen, instab f'Riversleigh, fil-Majjistral ta' Queensland, fl-Awstralja.
Iżlanda
Commonwealth tal-Islanda (Þjóðveldið Ísland, 930–1262)
Status: Commonwealth; Kapitali: Þingvellir Lingwi Komuni: Old Norse (aktar tard Old Icelandic); Reliġjon: Reliġjon Norveġiż l-Antik (status qabel l-1000), Kattoliċiżmu Ruman (status wara l-1000), goðlauss (nuqqas ta' fidi fi kwalunkwe divinità) Denominazzjoni(jiet): Norveġiż, Iżlandiż; Kapijiet Importanti (goðar): 1199–1238 Sturla Sighvatsson, 1208–1245, Kolbeinn ungi Arnórsson 1210–1256, Þórður kakali, Sighvatsson 1208–1268 Gissur Orvaldsson, 1214–1284 Sturla Þórðarson; Kelliem tal-liġi: 985–1001 Þorgeir Ljósvetningagoði, 1004–1030, Skapti Þóroddsson, 1031–1033 Steinn Þorgestsson, 1034–1053 Þorkell Tjörvason, 1054–1062/1072–1074 Gellir Bolverksson, 1063–1065/1075 Gunnar Þorgrímsson l-Għorrief, 1066–1071 Kolbeinn Flosason, 1076–1083 Sighvatur Surtsson, 1084–1107 Markus Skeggjason, 1108–1116 Úlfhéðinn Gunnarsson, 1117–1122 Bergþór Hrafnsson, 1215–1218/1222–1231 Snorri Sturluson, 1248–1250/1252 Ólafur Þórðarson, 1251 Sturla Þórðarson; Leġiżlatura: Logrétta ta' Alþingi; Era Storika: il-Medju Evu Bikri; Settlement ta 'Alþingi c.930; Royalty Norveġiż 1262
Barinya
Barinya huwa ġeneru ta' mammiferi estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-dasjuromorfji tal-kontinent ta' l-Awstralja.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent ta' l-Awstralja) u fil-familja Dasyuridae. Barinya huwa ġeneru monotipiku u jiġbor fiħ speċi waħda biss estinta u huwa maħsub li hija relatata fil-qrib ma' l-ispeċi fil-ġeneru Ganbulanyi.
Dan il-ġeneru fossilu ta' tard fil-Mijoċen, instab f' Riversleigh, fil-Majjistral ta' Queensland, fl-Awstralja.
(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu Dasyuromorphia)
HeyMoritz
HeyMoritz (imwieled Moritz Schirdewahn, fit-22 ta’ Ġunju 2002 f'Rheine) huwa attur tal-films u produttur Ġermaniż tal-filmati fuq l-internet (video blogger).
Pseudantechinus
Pseudantechinus huwa ġeneru ta' mammiferi, parti mil-grupp tal-marsupjali karnivori, eżattament l-Anteċini l-foloz (għalkemm wieħed mill-ispeċi xi kultant jissejjaħ bl-isem ta' Dibbler tat-Tramuntana peress li fil-passat kien jagħmel parti mill-ġeneru Parantechinus), tal-kontinent tal-Awstralja.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent Awstraljan), fil-familja Dasyuridae, fis-sottofamilja Dasyurinae u fit-tribù Dasyurini ma' disa' ġeneri oħra li huma Dasycercus, Dasykaluta, Dasyuroides, Dasyurus, Myoictis, Neophascogale, Parantechinus, Phascolosorex u Sarcophilus.
Il-ġeneru Pseudantechinus, it-tieni l-aktar ta' suċċess fost il-ġeneri fit-tribù Dasyurini (fl-ewwel post hemm il-ġeneru Dasyurus b'seba' speċi) u jiġbor fiħ sitt speċi, kollha ħajjin. Id-dibbler tat-Tramuntana, Pseudantechinus bilarni, li llum il-ġurnata sar jissejjaħ aktar bl-isem ta' Anteċinu falz tat-Tramuntana, snin ilu kien klassifikat fil-ġeneru Parantechinus, sakemm studji ġenetiċi wrew li dan l-ispeċi huwa aktar relatat fil-qrib mal-Anteċini foloz u b'hekk ġie riklassifikat fil-ġeneru Pseudantechinus.
Roderick Bovingdon
Roderick "Rigu" Bovingdon (imwieled fit-28 ta' Settembru 1942) huwa Anglo-Malti Awstraljan kittieb, akkademiku, promotur ta' Kultura Maltija, kummentatur soċjali, traduttur u mużiċist.
Enriku VIII tal-Ingilterra
Enriku VIII (28 ta' Ġunju, 1491 - 28 ta' Jannar, 1547) kien intitolat bħala r-Re tal-Ingilterra mill-1509 sa mewtu. Huwa magħruf l-iżjed għax-xiżma mill-Papa, għall-Knisja Kattolika kif ukoll għad-diversi żwiġijiet li kellu ma' sitt nisa wara xulxin. lemin|200px|thumb|Enriku VIII Enriku twieled fil-Palazz ta' Greenwich u kien it-tieni iben ta' Enriku VII tal-Ingilterra u Eliżabetta ta' York. Huwa kellu ħuh wieħed, Arturu, il-Prinċep ta' Wales, u żewġt aħwa bniet, Margerita u Marija. Arturu kellu jilħaq re wara l-mewt ta' missierhom, iżda Arturu miet qabel missieru, u għalhekk Enriku inħatar bħala l-ewwel wieħed fil-linja għat-tron. Imbagħad, Enriku żżewweġ lill-armla ta' Arturu, Katerina ta' Aragona.
Żgħożija
thumb|xellug|150px|Katerina ta' Aragona, armla żagħżugħa, pittura tal-pittur tal-qorti, Michel Sittow, madwar 1502 Missier u omm, Enriku VII (7) u Eliżabetta ta' York, ma tantx kellhom x'jaqsmu ma' wliedhom. Enriku kellu l-impjegati u l-menestrelli tiegħu, kif ukoll buffu jismu John Goose. Kellu wkoll tifel li kien jissawwat minfloku meta kien jagħmel xi ħaġa ħażina. Il-Prinċep Enriku kien iħobb il-mużika u kien jinqala' ħafna fiha. Meta kellu 10 snin kien jaf idoqq ħafna strumenti, fosthom il-fifra, l-arpa, il-vjolin u t-tnabar. Enriku VIII kien ukoll studjuż, lingwista, mużiċista u atleta meta kien għadu żgħir. Huwa kien jaf jitkellem sewwa bil-Latin, bil-Franċiż u bl-Ispanjol. Kellu l-aħjar għalliema u tgħallem il-ġostra, il-qaws u snajja' militari oħra. Enriku kien reliġjuż ħafna. Ħuh il-kbir, Arturu, iżżewweġ lill-Prinċipessa Spanjola, Catalina de Aragon, meta kien għad kellu 15-il sena. Arturu miet ftit xhur wara t-tieġ tiegħu bit-tuberkulożi, iżda xi wħud jsostnu li kien miet bil-pesta.
Wara li miet ħuh, Enriku VIII (8) sar ħabib ħafna ma' Catalina de Aragon, ħbiberija li mbagħad ffjorixxiet fi żwieġ. Kellhom xi problemi biex jiżżewġu billi l-ktieb ta' Levitku 21, kien jgħid li "Min jiżżewweġ lill-mara ta' ħuh ikun qiegħed jagħmel xi ħaġa moqżieża, għax ikun kixef l-għera ta' ħuh, u jibqa' bla wlied." Għalhekk Katarina kellha taħlef li ż-żwieġ ma' Arturu ma kienx ikkonsomat.
Issa, ż-żagħżugħ Enriku VIII kien l-eredi għat-tron. Filwaqt li missieru kien ħaj kien mgħasses ħafna billi r-Re kien imħasseb fuq is-siġurtà tal-eredi maskili waħdieni tiegħu. Enriku seta' joħroġ barra minn bieb privat biss, u mbagħad kienu jarawh nies li kienu speċjalment appuntati. Ħadd ma seta' jkellem lil Enriku. Huwa kien iqatta' ħafna mill-ħin tiegħu f'kamartu, li d-dħul għaliha kien mill-kamra tas-sodda ta' missieru. Enriku qatt ma kellu l-opportunità li jitkellem fil-pubbliku, ħlief biex jirrispondi xi domanda li kien isaqsih missieru. Kien irażżan il-personalità entużjasta tiegħu fl-okkażjonijiet pubbliċi għax kien jibża' mill-għadab ta' missieru. Missieru ma tantx ħarrġu għar-rwol futur tiegħu bħala re, u kien jafda ħafna fil-kunsillieri tiegħu, partikolarment fl-ewwel snin tar-renju. Fl 1509, Enriku VII (7) miet bit-tuberkulożi u ibnu sar ir-Re Enriku VIII (8). Enriku kellu 18-il sena meta ġie nkurunat re u Katerina ġiet inkurunata reġina konsorti.
Ir-renju
L-iktar ġrajja importanti fl-Ingilterra matul ir-renju ta' Enriku kienet il-bidla tar-reliġjon tal-pajjiż. Billi l-ewwel mara tiegħu, Katerina ta' Aragona, nisslet biss tifla waħda, u ma kellu l-ebda ulied subien bħala eredi tiegħu, Enriku talab lill-Papa biex jagħtihom il-permess mixtieq sabiex ikunu jistgħu jiddivorzjaw, iżda l-Papa ma riedx. Karlu V (5), l-Imperatur Ruman Imqaddes li kien qawwi ħafna kien in-neputi ta' Katerina. Barra minn hekk, il-familja ta' Katerina kienet taħkem fuq Spanja, li kienet l-ikbar pajjiż Kattoliku. Imbagħad Enriku,għażel lill-Arċisqof ġdid ta' Canterbury, raġel li kien jismu Thomas Cranmer. Enriku kien jaf li Cranmer kien ser jagħmel dak kollu li jgħidlu, infatti Cranmer kien qabel bis-sħiħ mad-deċiżjoni ta' Enriku, li jkun jista' jiddivorzja minn ma' Katerina. Malli sar jaf b'dan, il-papa tant irrabja li skomunika lil Enriku mill-knisja kattolika. Enriku pattihielu u għalhekk fl-1534 għadda l-"Att tas-Supremazija", li bih ir-Re, mhux il-Papa, kien meqjus bħala l-kap tal-knisja fl-Ingilterra. Imbagħad ġiegħel lill-qassisin u lill-isqfijiet kollha biex jaċċettawh bħala l-mexxej il-ġdid. Kull min irrifjuta ġie kkastigat.
Wara li Enriku kien irnexxielu jġiegħel lill-patrijiet u lis-sorijiet iħallu l-monasterji,il-kunventi, ta l-ġid u l-art tagħhom lil dawk li kienu jappoġġjawh. Il-parti l-kbira minn dawk li ngħataw l-art u l-flus kienu Protestanti. Din il-ġrajja hija magħrufa bħala d-"Dissoluzzjoni tal-monasterji" fl-istorja tal-Ingilterra.
Wara li rnexxa d-divorzju minn ma' Katerina ta' Aragona, ir-re Enriku VIII(8) iżżewweġ lil Anne Boleyn, li kienet iżgħar minn Katerina, tattika inġenjali għax dan kien ifisser li hi seta' jkollha t-tfal. Meta Anne, bħal Katerina, kellha tifla biss u l-ebda tifel, Enriku ried jeħles minnha. Thomas Cromwell,li kien l-iktar ministru fidil lejh, għenu biex jagħmel hekk billi sab xi nies li xehdu li kellha maħbubin oħra u li kienet saħħara. Anne ittellgħet quddiem il-qorti fejn instabet ħatja u ġiet ġie ordnat li għandha tmut billi tinqataghlha rasha. Wara mewtha Enriku reġa' beda jfittex mara oħra, sabiex jipprova jkollu tifel li jkun jista' jieħu t-tron tiegħu wara mewtu.
145px|thumb|xellug|Anne ta' Cleves, pittura ta' Hans Holbein iż-żgħir, 1539 It-tielet mara ta' Enriku kien jisimha Jane Seymour. Ma damitx ma wellditlu tifel li semmew Edwardu. Enriku kien ferħan ħafna imma, Jane mietet wara ftit jiem mit-twelid tal-uniku tifel tiegħu. Enriku kien iħobbha ħafna u ħass it-telfa tagħha għal kollox, in-niket tiegħu kien kollu mdawwar mal-mewt inaspettata taghħa. Tilef l-interess f'kollox u ħxien. Irrabja ma' Thomas Cromwell meta dan issuġġerixxa li għandu jerġa' jiżżewweġ mara oħra wara l-mewt ta' Jane.
Is-sitt u l-aħħar mara ta' Enriku kien jisimha Catherine Parr. Kienet mara li kellha bejn it-tletin u l-erbgħin sena, hi kienet diġà żżewġet darbtejn. L-ewwel żewġt irġiel tagħha kienu ħafna ikbar minnha, u t-tnejn kienu mejtin. Enriku ħaseb li hi tkun iżjed bil-għaqal u leali min-nisa l-oħra li kellu, u ġara li kellu raġun. Catherine Parr baqgħet marbuta ma' Enerkiu għal iżjed minn tlett isnin, sakemm miet, huma ma kellhomx tfal.
Wara li ddivorzja minn ma' Katerina ta' Aragona, Enriku beda jbati minn ħafna mard, u qatt ma ġie f'tiegħu għal kollox. Miet fit-28 ta' Jannar tal-1547 u ndifen fil-Kastell ta' Windsor. Enriku kien il-missier ta' żewġ reġini u ta' re. Dawn kienu Marija I tal-Ingilterra, Eliżabetta I tal-Ingilterra, u Edwardu VI tal-Ingilterra. Ħadd minnhom ma kellu wlied.
Badjcinus
Badjcinus huwa ġeneru ta' mammiferi estinti, il-marsupjali karnivori (id-dasjuromorfji), eżattament il-Lupi marsupjali tal-kontinent tal-Awstralja.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent tal-Amerika t'Isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent tal-Awstralja) u fil-familja Thylacinidae u meqjus bħala wieħed mill-aktar ġeneri primittivi ta' din il-familja. Badjcinus huwa ġeneru monotipiku li jiġbor fih speċi waħda biss estinta u huwa maħsub li din l-ispeċi kienet tiżen madwar 2.4 kilogrammi.
Dan il-ġeneru fossilu, instab f'depożiti ta' tard fl-Oligoċen ta' Riversleigh, fit-Tramuntana tal-Awstralja.
Glaucodon
Glaucodon huwa ġeneru ta' mammiferi estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-dasjuromorfji tal-kontinent ta' l-Awstralja.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent ta' l-Awstralja) u fil-familja Dasyuridae. Glaucodon huwa ġeneru monotipiku u jiġbor fiħ speċi waħda biss estinta.
Dan il-ġeneru fossilu ta' tard fil-Plijoċen, instab f' Batesford, fl-istat ta' Victoria, fl-Awstralja.
(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu Dasyuromorphia)
Dynama-Brest
Dynama-Brest (bil-Bjelorussu:ФК Брэст) hu klabb tal-futbol Bjelorussu li huwa bbażat fil-belt ta' Brest. Attwalment, il-klabb jikkompeti fil-Premier League Bjelorussu.
Stadju
Regional Sport Complex Brestskiy (bil-Bjelorussu:Абласны Спартыўны Комплекс Брэсцкі), magħruf ukoll sempliċiment bħala OSK Brestskiy huwa stadju multi-użat li jinsab ġewwa Brest, Bjelorussja. Huwa bħalissa qed jintuża l-aktar għal logħbiet tal-futbol. L-istadju jesa' 10,060 ruħ. Il-kumpless kienet mibni fl-1937 u ġie mogħti l-isem Spartak Stadium fl-1939. Fl-1972 inbidel l-isem għal Dinamo Stadium.
Parteċipazzjoni fl-Ewropa
Minn Diċembru, 2008.
Maximucinus
Maximucinus huwa ġeneru ta' mammiferi estinti, il-marsupjali karnivori (id-dasjuromorfji), eżattament il-Lupi marsupjali tal-kontinent tal-Awstralja.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent tal-Amerika t'Isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent tal-Awstralja) u fil-familja Thylacinidae. Maximucinus huwa ġeneru monotipiku li jiġbor fih speċi waħda biss estinta.
Dan il-ġeneru fossilu, instab f'depożiti ta' tard fil-Mijoċen ta' Riversleigh, fil-Majjistral, tal-istat ta' Queensland, l-Awstralja.
Ganbulanyi
Ganbulanyi huwa ġeneru ta' mammiferi estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-dasjuromorfji tal-kontinent ta' l-Awstralja.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent ta' l-Awstralja) u fil-familja Dasyuridae. Ganbulanyi huwa ġeneru monotipiku u jiġbor fiħ speċi waħda biss estinta u huwa maħsub li hija relatata fil-qrib ma' l-ispeċi fil-ġeneru Barinya (ġie kkalkulat li din l-ispeċi kienet tiżen madwar 7 kilogrammi).
Dan il-ġeneru fossilu tal-Mijoċen, instab f' Riversleigh, fil-Majjistral ta' Queensland, fl-Awstralja.
(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu Dasyuromorphia)
Muribacinus gadiyuli
Din l-ispeċi qiegħda klassifikata fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent tal-Amerika t'Isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent ta' l-Awstralja), fil-familja Thylacinidae u fil-ġeneru Muribacinus li fih din l-ispeċi waħda biss estinta.
Din l-ispeċi fossila nstabet f'depożiti tal-Mijoċen ta' Riversleigh, fil-Majjistral tal-istat ta' Queensland, fl-Awstralja.
Charles Camilleri
Charles Camilleri (7 ta' Settembru 1931 – 3 ta' Jannar 2009) kien kompożitur Malti.
Ħajja bikrija
Camilleri twieled il-Ħamrun u, bħala żagħżugħ, ikkompona numru ta’ xogħlijiet ibbażati fuq mużika folkloristika u leġġendi ta’ Malta, art twelidu.
Karriera
Camilleri mqanqal mill-influwenzi bikrija tiegħu mill-mużika folkloristika Maltija għadda għal forma mużikali "li fiha xejn mhu ffissat u l-kompożizzjonijiet tiegħu jevolvu minnhom infushom b'sens ta' ħeffa u inevitabbiltà". Huwa kkompona aktar minn 100 xogħol għall-orkestra, ensemble tal-kamra, vuċi u strumenti solo. Ix-xogħol ta' Camilleri ġie rappreżentat fid-dinja kollha u r-riċerka tiegħu ta' mużika folkloristika u improvizzazzjoni, l-influwenzi tal-ħsejjes tal-Afrika u tal-Asja, flimkien mal-istudju akkademiku tal-mużika Ewropea, għenuh joħloq stil "universali".
Mewt u wirt
Huwa miet fit-3 ta’ Jannar 2009 fl-età ta’ 77 sena. Il-funeral tiegħu seħħ jumejn wara fin-Naxxar, il-belt ta' residenza tiegħu għal żmien twil. Il-bnadar madwar Malta tniżżlu mezzasta biex jagħtuh ġieħ.
Fl-2014, il-Bank Ċentrali ta’ Malta ħareġ munita tal-fidda tal-10 ewro u tad-deheb tal-50 ewro biex Camilleri jingħata ġieħ, u bħala parti mis-serje ta’ muniti għall-kollezzjonisti tas-sensiela Europa li tenfasizza l-kultura u l-avvenimenti Ewropej fuq bażi annwali.
Klassifikazzjoni bijoloġika
Fix-xjenzi bijoloġiċi, il-klassifikazzjoni hu kunċett li jirreferi għal kif il-bijoloġiċi jiggruppaw, jissistemaw u jikkategorizzaw id-diversi entitajiet tal-organiżmi ħajjin u tal-fossili.
Minn mindu Carolus Linnaeus (Linnew), ippubblika is-Systema naturae, li fiha pprova jiggruppa l-ispeċi kollha skont il-karatteristiki morfoloġiċi komuni bejniethom, sa issa, meta ġew irranġati skont it-teorija evoluzzjonista tad-dixxendenza proposta minn Charles Darwin, saru modifikazzjonijiet kontinwament tas-sistema ta' gruppament biex din tiġi dejjem iżjed perfezzjonata. Il-klassifikazzjoni xjentifika hi r-riżultat tax-xjenzi evoluttivi u ġejja fil-parti l-kbira mit-tassonomija u mis-sistematika, imma hemm kontribuzzjoni wkoll mill-istudji u r-riċerki kollha li jinvestigaw il-ħlejjaq ħajjin, kemm fil-bijoloġija u kemm fix-xjenzi l-oħra.
L-Antikità u l-Medjuevu
thumb|230px|right|Bust ta' [[Aristotele, Ruma.]] Is-sistema tal-klassifikazzjoni tal-forom tal-ħajja l-iżjed antika introduċieha Aristotele (384 QK - 322 QK), li fl-De Anima kklassifika l-annimali. Din il-klassifika ibbażaha fuq il-mod kif l-annimali jimxu minn post għall-ieħor u l-ambjent li jgħixu fih (arja, art jew ilma).
Aristotele ppropona wkoll xi klassifikazzjonijiet iżjed profondi fix-xogħlijiet Riċerki fuq l-annimali, Il-partijiet tal-annimali u Dwar il-ġenerazzjoni tal-annimali. Aristotele ppropona sistema ta' klassifikazzjoni bbażata fuq il-ftit tagħrif li kellu dak iż-żmien li kien fih ħafna suppożizzjonijiet. L-istudji tiegħu kienu fil-parti l-kbira annotazzjoni tal-karatteristiki, xi wħud anatomiċi, xi wħud fiżjoloġiċi u xi wħud etoloġiċi.
Bix-xogħol tiegħu ir-renju tal-annimali inqasam f'żewġ gruppi, l-Enaima (= bid-demm) u Anaima (= bla demm). Fl-ewwel grupp insibu l-bniedem, il-kwadrupedi, iċ-ċetaċej, il-ħut u l-għasafar u fit-tieni hemm il-parti l-kbira tal-krustaċej dekapodi, xi molluski u dawk li idefinixxa bħala Entema, jiġifieri ġabra ta' insetti, mirjapodi, araknidi, anellidi u dud parassit. Bħala l-kriterju tal-klassifikazzjoni tal-Entema Aristotele adotta l-qsim tal-ġisem tal-annimali f'segmenti separati (mill-Grieg entomos, qasma) li magħhom kien hemm serje ta' appendiċi għall-mixi. Jekk inwarrbu d-dud, id-definizzjoni Aristotelika ta' Entema toqrob ħafna lejn il-klassi moderna ta' Artropodi.
It-teoriji żooloġiċi ta' Aristotele damu ħajjin għal xi elfejn sena, l-aktar minħabba l-fatt li l-Aristoteliżmu ġie aċċettat bħala xjenza mill-Knisja Kattolika bis-saħħa ta' Oriġene, Santu Wistin u San Tumas t'Akwinu.
Fost id-dixxipli ta' Aristotele kien hemm Teofrastu (373 QK - 288 QK) li fl-istudji tiegħu "Riċerki dwar il-Pjanti" u "Kawżi tal-Pjanti", kien l-ewwel li ddefinixxa d-differenza u d-distinzjoni bejn annimali u veġetali.
Anki matul il-perjodu ta' Ruma antika, ma naqsux l-approċċi naturalistiċi, imma dawn kienu kważi kollha karatterizzati minn reproduzzjoni kontinwa tal-istess testi Aristoteliċi. Però insibu xi ftit tentattivi ta' innovazzjoni fil-kotba tan-Naturalis historia ta' Plinju l-Kbir (23-79 WK) għalkemm dawn l-innovazzjonijiet iħarsu wkoll lejn annimali fantastiċi, pjanti mirakulużi u eżempji oħra mill-leġġendi u l-mitoloġija. Il-kitba ta' Plinju kellha tkun il-bażi tat-twelid ta' dawk li jissejħu "bestjarji medjoevali" li, matul il-Medjuevu kollu ħalltu r-riċerka sistematika mat-tradizzjoni ħrafija popolari.
thumb|left|230px|Isidoru ta' [[Sivilja, Arċisqof ta' Sivilja]] Minkejja l-influss mill-mitiku, fost il-kitba medjevali insibu x-xogħlijiet ta' Isidoru ta' Sivilja (570-636), li studja n-natura f'għadd ta' kotba li jagħmlu l-enċiklopedija tiegħu "Dwar l-oriġni u l-etimoloġija tal-ħlejjaq". B'mod partikolari ir-renju tal-annimali hu maqsum fi tliet gruppi ewlenin klassifikati fi tmien kategoriji (bhejjem u bhejjem tat-tagħbija, annimali salvaġġi, ħut, annimali żgħar, annimali żgħar bil-ġwienaħ, sriep, għasafar, dud). It-takson tad-dud propost minn Isidoru jinkludi fir-realtà anki il-brimb, il-millipiedi, is-sangisugi u speċi differenti ta' baqq.
Ix-xogħlijiet ta' Isidoru fis-seklu 13 influwenzaw il-filosfu Dumnikan Albertu l-Kbir (1193-1280). L-istudji tassonomiċi u żooloġiċi tiegħu – influwenzati mit-teoriji Aristoteliċi – fl-1270 inġabru fl-enċiklopedija "De animalibus". Għalkemm din kienet innovattiva ferm, ma ġibditx l-attenzjoni li stħaqqilha. Albertu l-Kbir qasam l-annimali skont kif jimxu, jiġifieri l-annimali bis-saqajn (il-bniedem, kwadrupedi), l-annimali li jtiru (għasafar, friefet il-lejl), l-annimali li jgħumu (ħut, mammiferi tal-baħar, arzell) u annimali li jitkaxkru (sriep, kukudrilli, gremxul). L-aħħar ktieb tax-xogħol tiegħu hu dedikat lill-"annimali żgħar ħafna" u "mingħajr demm", li fih iqiegħed l-Entema Aristoteliċi imma anki ż-żrinġijiet, il-bebbux u l-iskorpjuni. L-investigazzjoni żooloġika ta' Albertu l-Kbir fiha forma primittiva ta' metodu xjentifiku, fis-sens li l-klassifikazzjoni sistematika għandha magħha l-verifika minn xi sorsi u anki l-osservazzjoni personali ta' xi fenomeni, bħall-imġiba tal-brimb u n-nemel, l-anatomija tax-xadini u l-istudju tal-metamorfożi tal-friefet.
FL-aħħar tal-Medjuevu allura kien hemm bidu ta' zforz fil-klassifikazzjoni tal-ħlejjaq ħajjin imma dak iż-żmien iż-żooloġija kienet titqis bħala xjenza qrib it-teoloġija u nħolqot sensiela twila ta' riċerka li ppruvat issib korrispondenza bejn l-annimali u s-simboli divini li kienu jaħsbu li għandhom. Kellna nistennew sal-perjodu rinaxximentali biex l-istudji jitbiegħdu minn dawn il-kunċetti u tibda xi tentattiva biex jiġu introdotti kriterji marbutin iżjed mal-osservazzjoni tan-natura.
Ir-Rinaxximent
Matul ir-Rinaxximent, minħabba l-għatx kbir għat-tagħlim li kien hemm u minħabba l-progress fil-qasam tat-tipografija, l-għarfien seta' jinfirex sewwa. Fost l-aqwa xogħlijiet ta' dak iż-żmien insibu l-"Historia animalium" ta' Conrad von Gesner (1516-1565) li kienet ippubblikata bejn l-1551 u l-1587 u nkuraġġiet id-diversi korrispondenti Ewropej li jqiegħdu fis-sod l-għarfien żooloġiku u jwarrbu l-annimali mitoloġiċi.
Għalkemm l-insetti kienu jirrappreżentaw materjal utli għall-ewwel kompilaturi, ix-xtieli ma twarrbux fil-ġenb. Infatti John Ray (1627 - 1705), naturalista Ingliż, ippubblika xogħol importanti dwar il-pjanti u l-annimali. L-approċċ li għażel għall-klassifikazzjoni tax-xtieli, fl-"Historia Plantarum", kien pass importanti lejn it-tassonomija moderna. Ray warrab is-sistema ta' diviżjoni dikotomika, li biha li-ispeċi ġew klassifikati skont prekonċetti jew tipi oħra ta' sistemi, u kklassifika il-ħxejjex abbażi tax-xebħ u d-differenzi li ħarġu mill-osservazzjonijiet tiegħu.
In ġenerali bejn l-aħħar tas-seklu 16 u l-bidu tas-seklu 17 bdew studji eżatti dwar l-organiżmi ħajjin li, l-ewwwel kienu diretti fuq l-ispeċi l-iżjed familjari u magħrufin u mbagħad infirxu bilmod biex spiċċaw biex jipproduċu bażi suffiċjenti ta' għarfien anatomiku utli għall-klassifikazzjoni. Kien hemm titjib wieħed wara l-ieħor bis-saħħa tar-riċerka tat-tobba anatomisti bħal Hieronymus Fabricius (1537 - 1619), Petrus Severinus (1580 - 1656), William Harvey (1578 - 1657) u Edward Tyson (1649 - 1708).
thumb|left|180px|Marcello Malpighi L-invenzjoni tal-mikroskopju kienet ta' importanza fundamentali għall-istudji sistematiċi. Dan l-istrument – li fil-bidu kien ikkabbar biss xi ftit drabi – kien il-muftieħ li ttrasforma l-istudjużi minn sempliċi kompilaturi passivi għal osservaturi metodoloġiċi li setgħu jivverifikaw is-sorsi tagħhom u li jagħmlu skoperti ġodda.
L-importanza tal-mikroskopju fil-bidu inħasset l-iżjed fl-istudji anatomiċi li f'dan il-perjodu kienu meqjusa bħala l-elementi sisien għad-deduzzjoni ta' klassifikazzjonijiet ġodda. Fost l-ewwel mikroskopisti ta' min isemmi il-Bolonjiż Marcello Malpighi (1628 - 1694), meqjus minn ħafna bħala l-fundatur tal-anatomija mikroskopika tal-annimali u l-ħxejjex. L-istudji tiegħu kienu famużi daqs dawk ta' Jan Swammerdam (1637 - 1680), tabib Olandiż sperimentatur u osservatur, mogħni wkoll b'ħila kbira fit-tpinġija.
It-Tassonomija Linneana
Sentejn war l-mewt ta' John Ray, fl-Iżvezja twieled Karl von Linne (ismu latinizzat bħala Carolus Linnaeus) (1707 - 1778). Ix-xogħol kbir tiegħu, is-Systema Naturae, ippubblikat fl-1735, żvillupah permezz ta' 13-il edizzjoni matul ħajtu. Linneaeus hu magħruf l-iżjed għall-introduzzjoni ta' metodu li daż-żmien jintuża fil-klassifikazzjoni moderna; infatti ħalaq is-sistematika fil-forma attwali.
Linnaeus adotta il-kunċett ta' Ray għal speċi, imma l-kunċett għamlu realtà prattika billi identifika kull speċi b'binomju Latin, jiġifieri bl-għaqda ta' żewġ ismijiet: l-isem tal-ġeneru, komuni għal sensiela ta' speċi; u l-isem speċifiku, epitet li jikkaratterizza u jiddistingwi l-varji speċi ta' dak il-ġeneru. Din il-konvenzjoni saret tissejjaħ in-nomenklatura binomjali u l-isem iffurmat miż-żewġ ismijiet jissejjaħ l-isem xjentifiku, jew isem sistematiku, ta' speċi. Meta speċi terġa' tinqasam, pereżempju f'iżjed sottospeċi jew varjetajiet, imbagħad tissejjaħ nomenklatura trinomjali. Fil-kitba korretta ta' isem xjentifiku l-isem ġeneriku jieħu ittra kapitali waqt li l-epitet jinkiteb b'ittra żgħira (barra meta jkun il-ġenittiv ta' xi isem proprju) u jingħataw dejjem id-dettalji dwar l-awtur u l-pubblikazzjoni tal-isem.
Bis-sistema Linneana kull organiżmu jitqiegħed permezz ta' skala ġerarkika, f'sensiela ta' gruppi tassonomiċi, imsejħin taksa (takson fis-singular). Is-suddiviżjonijiet prinċipali, mill-iktar ġeneriku għaal-iktar speċifiku, huma: renju, phylum (imsejjaħ ukoll tip għall-annimali u diviżjoi għax-xtieli), klassi, ordni, familja, ġeneru u speċi (ta' min jinnota li Linnaeus kien juża minflok it-taksa ta' klassi, ordni, ġeneru, speċi u varjetà). Is-sistematika moderna tipprevedi l-eżistenza ta' kategoriji intermedji identifikati biż-żieda ta' prefissi partikolari, bħal: Barra minn hekk, speċi sikwit tinqasam f'sottospeċi jew f'kategoriji oħra intraspeċifiċ (varjetà, sottovarjetà, razza, etc.). Gruppi oħra kultant jistgħu jkunu miżjuda ma' dawk diġà fil-lista, bħal pereżempju id- dominju, li tqiegħed 'l fuq il-livell tar-renju; it-tribù, bejn il-familja u l-ġeneru; u s-sezzjoni u s-serje, bejn il-ġeneru u l-ispeċi.
thumb|left|190px|Paġna mis-[[Systema Naturae (is-sitt edizjoni 1748) dwar il-grupp Quadrupedia, fosthom l-Homo]] Fis-Systema Naturae Linnaeus kiteb ukoll dwar il-minerali u qasamhom f'ħaġar, metalli, minerali u fossili. Min-naħa l-oħra il-qsim li għamel Linnaeus tad-dinja veġetali f'24 klassi kellha iżjed fortuna. Din kienet ibbażata fuq l-osservazzjonijiet fuq l-istami (numru, dimensjonijiet u mod ta' inserzjoni) u fuq il-pistilli. Din is-sistema – imsejħa "sistema sesswali" proprju għaliex hi bbażata fuq l-organi riproduttivi tal-pjanti – qalgħet fama u approvazzjoni kbira barra fir-reġjun Franċiż, fejn l-istudjużi tal-Jardin du Roi tall-Académie des Sciences kienu żviluppaw sistematika botanika ibbażata mhux fuq element wieħed biss ta' paragun imma, bil-kontra, fuq għadd kbir ta' karatteristiki komuni fost id-diversi eżemplari; din tissejjaħ b'kuntrast mal-proposta Linneana, sistematika naturali. Is-sistema ta' Linnaeus sejħulha wkoll "artifiċjali", fis-sens li tiġbor fl-istess takson xtieli li mid-dehra m'għandhomx karatteristiki komuni. Il-polemika bejn l-artifiċjalisti u naturalisti baqgħet sejra matul is-seklu 18 – sal-bidu tas-seklu 18 – teżi u opposizzjoni li kellhom rwol tal-qofol fit-tiswir u d-definizzjoni tax-xjenzi naturalistiċi.
Ir-reazzjoni għall-proposti avvanzati għar-renju tal-annimali (kwadrupedi, għasafar, ħut, insetti, dud u għall-ewwel darba anfibi, b'total ta' sitt klassijiet) min-naħa l-oħra qajmet tip ieħor ta' polemiki, fuq kollox dwar il-pożizzjoni li Linnaeus ta l-ġeneru Homo, li klassifikah fost il-kwadrupedi antropomorfi flimkien max-xadini u l-bugħażż. Id-dibattiti kienu essenzjalment ta' natura filosofika-teoloġika aktar milli żooloġika jew sistematika, imma xorta ġiegħlu 'l Linnaeus imexxi l-bniedem, fl-għaxar edizzjoni tas-Systema Naturae, u qiegħdu fil-quċċata tal-klassi ġdida tal-Primati fejn tah l-isem ta' Homo sapiens għall-ewwel darba.
Interessanti li l-1 ta' Jannar 1758, il-jum tal-pubblikazzjoni tal-għaxar edizzjoni tas-Systema Naturae u tal-Aranei svecici ta' Carl Alexander Clerk (student ta' Linneaeus, 1709 - 1765), sar meqjus mill-Kodiċi Internazzjoni tan-Nomenklatura Żooloġika bħala l-bidu tan-nomenklatura (żooloġika) moderna. Għalhekk l-ebda isem xjentifiku ppubblikat qabel l-1758 ma jista' jgħamel parti min-nomenklatura żooloġika.
Żviluppi moderni
L-approċċ ġenerali li Linnaeus għażel biex jikklassifika l-ispeċi u ħafna mir-raggruppamenti tassonomiċi tiegħu baqgħu, għal kważi żewġ sekli, standard fil-bijoloġija. Illum il-ġurnata hu ġeneralment aċċettat li l-klassifikazzjoni għandha tirrifletti, permezz tal-prinċipju Darwinjan ta' dixxendenza komuni, il-filoġenesi, jiġifieri l-istorja evoluttiva tal-varji taksa, b'mod li kull waħda minnhom tinkludi sezzjoni waħda mis-siġra filoġenetika. Grupp kostitwit hekk jiġi definit bħala takson monofiletiku.
Mil-1960, din it-tendenza, li tirrifletti l-ħsieb tas-sistematika kladistika, li topponi l-klassifikazzjoni tradizzjonali u teskludi xi raggruppamenti tat-tassonomija Linnjana, ġiet iżjed u iżjed 'l quddiem. Hemm kodiċi ta' nomenklatura ġdid, imsejjaħ PhyloCode li qiegħed jiġi viluppat bħalissa, imma ħafna mir-regoli tiegħu ma jaqblux ma' kodiċi ta' nomenklatura diġà stabbiliti (kemm għax-xtieli u kemm għall-annimali) u għadu mhux żgur jekk dawn il-kodiċi jistgħux jikkoeżistu fil-futur.
Eżempji
Il-klassifikazzjoni adottate s-soltu għad-deskrizzjoni ta' tliet speċi: id-dubbiena tal-frotta (Drosophila melanogaster) li tintuża spiss fil-laboratorji tal-ċenetika, Il-bniedem (Homo sapiens sapiens) u il-Magnolia virginiana.
Is-suffissi tal-gruppi
It-taksa 'l fuq mill-ġeneru spiss jingħataw isem li ġej minn isem ta' xi ġeneru fihom biż-żieda ta' suffissi. Is-suffissi użati fil-formazzjoni ta' dawn l-ismijiet jiddependi mir-renju, u, f'xi ftit każi, anki mill-phylum u mill-klassi, b'dan il-mod:
Coronavirus
It-tixrid tal-Coronavirus ta' Wuhan 2019-20 ( (2019-nCoV) )
Il-Coronavirus huwa grupp ta' viruses li jikkawżaw mard fil-mammiferi u fl-għasafar. Fil-bniedem, il-viruses jikkawżaw infezzjonijiet respiratorji li huma tipikament ħfief, inkluż il-kesħa komuni; madankollu, forom aktar rari bħal SARS, MERS u l-Coronavirus ġdid li jikkawżaw it-tifqigħa attwali jistgħu jkunu letali. Fil-baqar u ħnieżer jistgħu jikkawżaw dijarea, waqt li fit-tiġieġ dawn jistgħu jikkawżaw mard respiratorju ta' fuq.
Coronaviruses huma viruses fis-subfamilja Orthocoronavirinae fil-familja Coronaviridae, fl-ordni Nidovirales. Il-Coronavirus huwa serje ta' viruses imdaħħlin b'ġenoma RNA ta' sens pożittiv ta' sens wieħed pożittiv u nukleokapsid ta' simetrija elika. Id-daqs ġenomiku ta' Coronavirus jvarja bejn wieħed u ieħor 26 sa 32 kilobases, l-akbar għall-virus RNA.
Skoperta
Il-Coronavirus ġie skopert fl-1960; l-aktar bikrija skoperta kienu l-virus tal-bronkite infettiva fit-tiġieġ u żewġ viruses mill-kavitajiet tal-imnieħer ta’ pazjenti umani bil-kesħa komuni li sussegwentement issemmew Coronavirus uman 229E u Coronavirus uman OC43. Membri oħra ta' din il-familja minn dak iż-żmien ġew identifikati, inklużi SARS-CoV fl-2003, HCoV NL63 fl-2004, HKU1 fl-2005, MERS-CoV fl-2012, u 2019-nCoV fl-2019; ħafna minn dawn kienu involuti f'infezzjonijiet serji tal-passaġġ respiratorju.
Trasmissjoni
It-trasmissjoni tal-Coronavirus minn bniedem għal bniedem hija maħsuba primarjament li sseħħ fost kuntatti mill-qrib permezz ta' qtar respiratorju ġġenerat mill-għatis u s-sogħla.
Coronavirus uman
Franco Trappoli
Franco Trappoli (Orvieto, 5 ta' Novembru 1947) huwa politiku Soċjalista Taljan.
Coronavirus
Il-Coronavirus huwa maħsub li jikkawża persentaġġ sinifikanti tal-irjiħat komuni kollha fl-adulti umani u fit-tfal. Coronaviruses jikkawżaw irjiħat b'sintomi maġġuri, eż. deni, adenoids minfuħin fil-griżmejn, fil-bnedmin primarjament fix-xitwa u l-istaġuni bikrija tar-rebbiegħa.
Il-Coronavirus jista' jikkawża pnewmonja, jew pnewmonja virali diretta jew pnewmonja batterika sekondarja u jistgħu jikkawżaw ukoll bronkite, jew bronkite virali diretta jew bronkite batterika sekondarja. [26] Il-Coronavirus uman riklamat ħafna fl-2003, SARS-CoV li jikkawża sindromu respiratorju akut sever (SARS), għandu patoġenesi unika minħabba li jikkawża infezzjonijiet ta' fuq u t'isfel tal-passaġġ respiratorju.
Franco Trappoli
Bijografija
Imwieled f'Orvieto fl-1947, bejn l-1980 u l-1983 serva bħala sindku Soċjalista ta' Fano.
Coronavirus
Hemm seba' (7) razez ta' Coronavirus uman:
Franco Trappoli
Bijografija
Kien ukoll membru tal-Kamra tad-Deputati mill-1983 sal-1987 u mill-1992 sal-1994. Matul il-karriera politika tiegħu kien President tat-13-il Kummissjoni (xogħol - kura u s-sigurtà soċjali - kooperazzjoni).
Coronavirus
Fil-2021, instabet kura għat-tixrid tal-coronavirus, li huwa l-vaċċin. Imma m'hawnx xi mediċina li tfejjaq il-marda. Il-vaċċin jipproduċi 'antibodies' fil-ġisem tal-bniedem u meta dawn l-'antibodies' jiltaqaw mal-virus, huma jattakkaw biex joqtlu l-virus. Adulti minn 12 -il sena jew aktar, iridu jieħdu tliet vaċċini: L-1 doża, it- 2 doża, u l-booster. Il-perjodu ta' żmien li trid tistenna biex tieħu l-vaċċin li jmiss ivarja skont liema tip ta' vaċċin (Pfizer, Johnnson and Johnnson, AstraZeneca jew Moderna) ħadt. Tfal bejn 5 u 11 -il sena jieħdu 1/3 mid-doża tal-adulti. Huma iridu jieħdu żewġ vaċċini: l-1 doża u t-2 doża. Huma jridu jistennew għal-3 ġimgħat bejn l-1 doża u t-2 doża. S'issa m'hawnx booster għat-tfal.
Il-Coronavirus HCoV-229E, -NL63, -OC43, u -HKU1 kontinwament jiċċirkolaw fil-popolazzjoni umana u jikkawżaw infezzjonijiet respiratorji f'adulti u tfal madwar id-dinja.11
Mużew tal-Arti Kontemporanja, Żagreb
Storja
Il-mużew oriġina mill-Gallerija tal-Arti Kontemporanja tal-Belt li twaqqfet fl-1954. Il-gallerija kienet tinsab fil-Palazz Kulmer fiż-żona tal-Belt ta’ Fuq u kien fiha wkoll iċ-Ċentru għall-Fotografija, Film u Televiżjoni u librerija tal-mużew. Minħabba nuqqas ta’ spazju l-mużew oriġinali qatt ma kellu wirja permanenti.
Arkitettura
Fl-1998, ittieħdet deċiżjoni biex il-mużew jiġi mċaqlaq għal bini ġdid fjamant fil-kantuniera ta’ toroq Dubrovnik u Većeslav Holjevac fid-distrett ta’ Novi Zagreb.
Saret kompetizzjoni għad-disinn tal-bini, u d-disinn tal-perit Igor Franić intgħażel minn 85 sottomissjoni. Il-ġebla tax-xewka għall-bini l-ġdid tqiegħdet f’Novembru 2003, u l-mużew infetaħ fil-11 ta’ Diċembru 2009, wara sitt snin ta’ kostruzzjoni interrotti b’diversi raġunijiet ta' dewmien. Oriġinarjament ippjanat li jiswa madwar 200 miljun HRK, l-ispiża eventwalment ammontat għal 450 miljun HRK, investiti f'partijiet indaqs mill-Ministeru tal-Kultura u l-Belt ta' Żagreb. daqsminuri| Il-mużew kif jidher minn barra daqsminuri| Il-mużew kif jidher minn ġewwa daqsminuri| Skulturi mill-kollezzjoni daqsminuri| Double Slide ta' Carsten Höller magħmul apposta għall-mużew Il-bini għandu erja totali ta’ 14,600 m 2, li minnhom 3,500 m 2 huwa riservat għall-kollezzjoni permanenti u madwar 1,500 m 2 huwa allokati għal wirjiet temporanji.
Il-binja fiha ukoll librerija, sala multimedjali, ħanut tal-kotba, kafetterija u ristorant.
Kollezzjoni Permanenti
L-iskultura tal-metall Test Site ta' Carsten Höller ġiet installata fis-sala tad-dħul tal-mużew għall-ftuħ uffiċjali, flimkien ma' installazzjonijiet minn Braco Dimitrijević u Mirosław Bałka quddiem id-daħla tan-naħa tan-nofsinhar tal-bini.
Wakamatha
Wakamatha huwa ġeneru ta' mammiferi estinti, il-marsupjali karnivori, eżattament id-dasjuromorfji tal-kontinent ta' l-Awstralja.
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali kollha), fis-superordni Australidelphia (il-marsupjali Awstraljani kollha u l-kolokolo tal-kontinent ta' l-Amerika ta' isfel), fl-ordni Dasyuromorphia (il-marsupjali karnivori tal-kontinent ta' l-Awstralja) u fil-familja Dasyuridae. Wakamatha huwa ġeneru monotipiku u jiġbor fiħ speċi waħda biss estinta.
Dan il-ġeneru fossilu, instab f' depożiti tal-Mijoċen fit-Tramuntana, ta' l-istat ta' l-Awstralja ta' Nofs in-nhar, fl-Awstralja.
(għal aktar informazzjoni ara l-artiklu Dasyuromorphia)
Bażilika ta' Sant' Elena
197px|lemin Il-Bażilika ta' Sant'Elena jew il-Bażilika ta' Santa Liena hija knisja Kattolika Rumana tas-seklu 18 li tinsab f'Birkirkara, Malta. Inbniet skont disinn Barokk tal-arkitett Salvu Borg mill-bennej ewlieni Domenico Cachia. Id-disinn kien ispirat, u huwa simili, għall-Katidral tal-Imdina minn Lorenzo Gafà. Din inbniet biex tissostitwixxi r-rwol tal-Knisja Parrokkjali ta' Santa Marija (li għadha knisja parrokkjali tal-inħawi) il-qadima li saritilha l-ħsara fit-terremot tal-1856. Eventwalment saret il-Knisja Kolleġġjali u mbagħad Bażilika Minuri. L-arċipriet tal-parroċċa attwali huwa Monsinjur Louis Suban.
Storja
Birkirkara hija waħda mit-tnax-il parroċċa ta' Malta li ilha teżisti mill-1436 (qrib is-sit tat-Torri Ta' Ċieda, illum il-ġurnata f'San Ġwann) meta r-Rollo tfassal mill-isqof ta' Malta, Senatore Mello.
Miriam Spiteri Debono
In-Nutar Miriam Spiteri Debono (Rabat (Għawdex), 1952) kienet Speaker tal-Parlament bejn l-1996 u l-1998.
Bażilika ta' Sant' Elena
Storja
Il-Knisja Ta' Xennu nbniet fl-1575, ġiet rikostruwita fl-1692 fis-sit tal-knisja attwali, u ġiet iddedikata lit-Tlugħ is-Sema. Il-knisja tas-seklu 17 twaqqgħet biex minflokha tinbena l-Bażilika ta' Sant'Elena, meta l-knisja parrokkjali kienet għadha l-Knisja l-antika ta' Santa Marija. Kappella żgħira ddedikata lit-tlugħ is-sema ġiet inkluża u nbniet fi ħdan id-disinn tal-Knisja ta' Sant'Elena minflok il-knisja tas-seklu 17. Il-Knisja ta' Sant'Elena saret il-knisja parrokkjali ftit wara li tlestiet u mbagħad saret bażilika. L-ispazju l-kbir tal-ġnien tal-villeġġjatura ta' Vincenzo Borg ingħata b'donazzjoni minn Brared biex jinbena z-zuntier, it-taraġ u l-pjazza ewlenija tal-knisja. Meta Vincenzo miet indifen fil-kripta tal-knisja. Il-knisja ġiet iddisinjata mill-arkitett Malti Salvu Borg (1662-1733).
Miriam Spiteri Debono
Politika
Miriam Spiteri Debono kkontestat f'isem il-Partit Laburista f'erba' elezzjonijiet ġenerali fl-1981, fl-1987, fl-1992, u fl-1996. Wara din l-aħħar elezzjoni tagħha, il-Prim Ministru Alfred Sant kien ħatarha Speaker tal-Parlament.
Bażilika ta' Sant' Elena
Storja
Il-parroċċa ġiet iddedikata lil Sant'Elena, li kienet ukoll il-qaddisa titulari tal-knisja li nbniet fis-seklu 18 u li għadha teżisti. Il-knisja hija famuża wkoll għall-qanpiena l-kbira tagħha, li tpoġġiet f'postha għall-ħabta tal-1932.
Miriam Spiteri Debono
Politika
Bejn l-1993 u l-1996, Miriam Spiteri Debono kienet ukoll President tal-Għaqda Nisa Laburisti.
Reliġjon Nisranija
daqsminuri Il-Kristjaneżmu huwa reliġjon monoteistika Abrahamika bbażata fuq il-ħajja u t-tagħlim ta 'Ġesù ta' Nazaret. L-osservanti tiegħu, magħrufa bħala Kristjani, jemmnu li Ġesù huwa l-Kristu, li l-miġja tiegħu bħala l-messija ġiet profetizzata fil-Bibbja Ebrajka, imsejħa l-Antik Testment fil-Kristjaneżmu, u kronikata fit-Testment il-Ġdid. [1] Hija r-reliġjon l-akbar fid-dinja b’madwar 2.4 biljun segwaċi. [2]
Miriam Spiteri Debono
Politika
L-isem tagħha ssemma sa mill-2013 bħala l-President tar-Repubblika li tissuċċedi lil George Abela.
Bażilika ta' Sant' Elena
Storja
Fil-5 ta' Diċembru 1630, il-Papa Urban VIII stabbilixxa t-titolu kolleġjali tal-knisja permezz tas-Sacri Apostolatus Ministerio tal-Papat. Il-knisja attwali nbniet fiċ-ċentru ta' Birkirkara fuq skala ferm ikbar mit-tliet knejjes ta' qabilha. L-ewwel ġebla tal-knisja attwali tpoġġiet fis-27 ta' April 1727 mill-Isqof Gaspare Gori-Mancini. Medalja ta' Sant'Elena u l-ismijiet tal-Papa u tal-isqof ta' dak iż-żmien ġew midfuna mal-ewwel ġebla. Il-knisja ġiet imbierka mill-Isqof Paul Alphéran de Bussan fid-19 ta' April 1771. Imbagħad il-knisja ġiet ikkonsagrata mill-Isqof Vincenzo Labini fl-20 ta' Ottobru 1782. Il-knisja ġiet elevata għad-dinjità ta' Bażilika Minuri fit-18 ta' Jannar 1950 mill-Papa Piju XII.
Reliġjon Nisranija
Il-Kristjaneżmu beda bħala sekta Ġudika tat-Tieni Tempju fis-seklu 1 fil-provinċja Rumana tal-Lhudija. L-appostli ta 'Ġesù u s-segwaċi tagħhom infirxu madwar is-Sirja, il-Levant, l-Ewropa, l-Anatolja, il-Mesopotamja, it-Transkawazja, l-Eġittu, u l-Etjopja, minkejja l-persekuzzjoni inizjali. Malajr ġibed lil dawk li jbatu lil Alla ġentili, u dan wassal għal tluq mid-dwana Lhudija, u, wara l-Waqgħa ta 'Ġerusalemm, AD 70 li temmet il-Ġudaiżmu bbażat fit-Tempju, il-Kristjaneżmu bil-mod jinfired mill-Ġudaiżmu.
L-Imperatur Kostantinu l-Kbir ikkonverta għall-Kristjaneżmu qabel il-mewt tiegħu (337), u ġie mgħammed mill-isqof Ewsebju ta ’Nikomedia; Il-Kristjaneżmu dekriminalizzat mill-Kostantinu fl-Imperu Ruman bl-Editt ta ’Milan (313), aktar tard issejjaħ il-Kunsill tan-Nikaraja (325) fejn il-Kristjaneżmu Kmieni kien ikkonsolidat f’dik li kienet issir il-knisja tal-Istat tal-Imperu Ruman (380). L-istorja bikrija tal-Kristjaneżmu tal-knisja magħquda qabel l-ismijiet kbar kultant hija msejħa bħala "l-Knisja l-Kbira". Il-Knisja tal-Lvant qasmet wara li l-Kunsill ta 'Efesu (431) u l-Ortodossija Orjentali nqasmu wara l-Kunsill ta' Chalcedon (451) fuq differenzi fil-Kristoloġija, [3] waqt li l-Knisja Ortodossa tal-Lvant u l-Knisja Kattolika sseparaw fix-Ċisma tal-Lvant-Punent. (1054), speċjalment fuq l-awtorità tal-isqof ta 'Ruma. Bl-istess mod, il-Protestantiżmu nqasam f'diversi denominazzjonijiet mill-Knisja Kattolika Latina fl-era tar-Riforma (seklu 16) fuq tilwim teoloġiku u ekkleżjoloġiku, l-iktar fuq il-kwistjoni tal-ġustifikazzjoni u l-preminenza tal-isqof ta 'Ruma. Wara l-Età ta ’Skoperta (15 - 17 seklu), il-Kristjaneżmu nfirex fl-Amerika, l-Oċeanja, l-Afrika sub-Saħarjana u l-bqija tad-dinja permezz ta’ xogħol missjunarju. [4] [5] [6]
Miriam Spiteri Debono
Speaker
Fil-ftuħ tas-Seba' Parlament, fil-5 ta' Diċembru 1996, Miriam Spiteri Debono nħatret Speaker.
Din hija silta mill-minuti tal-laqgħa meta nħatret:
'''ONOR. ALFRED SANT (Prim Ministru):'''  Nipproponi l-ħatra tan-Nutar Myriam Spiteri Debono bħala Speaker ta' din il-Kamra.
SKRIVAN TAL-KAMRA:  Min jissekonda?
''Il-mozzjoni għaddiet nem. con.''
''L-Onor. Myriam Spiteri Debono twasslet sas-Sedja mill-Prim Ministru, mill-Kap tal-Oppożizzjoni u mill-Iskrivan tal-Kamra.''
SINJURA SPEAKER (Onor. Myriam Spiteri Debono):  Bil-permess tal-Kamra naħseb li jkun xieraq illi ngħid kelmtejn ta’ ringrazzjament. L-ewwel nett nixtieq nirringrazzja lill-Onor. Prim Ministru li pproponieni u lill-Onor. Kap tal-Oppożizzjoni li għoġbu jissekondani għal din il-ħatra. L-għażla tiegħi, maqbula bejnietkom, hija xhieda tal-impenn kemm tal-Gvern u kemm tal-Oppożizzjoni biex f’pajjiżna l-preżenza attiva tan-nisa fl-ogħla istituzzjonijiet tal-pajjiż tkompli tinħass u tikber. Ta' dan nirringrazzjahom b'mod speċjali. (Applaws)
Nirringrazzja wkoll lill-Kamra kollha talli għoġobha tafdani b’din il-kariga ta’ responsabbiltà kbira li bl-għajnuna t’Alla u tal-Membri kollha tal-Kamra se nfittex li naqdi b’fedeltà u lealtà sħiħa lejn pajjiżi u lejn il-poplu tagħna. Inħoss li lkoll kemm aħna f’dan il-Parlament l-ewwel u qabel kollox għandu jkollna l-ħakma fuqna nfusna biex neżerċitaw awtodixxiplina u nkunu rappreżentanti denji tal-poplu.
Hawn fostna min hu żgħir fl-età, hawn min hu aktar matur u ta’ esperjenza, iżda nħoss li l-operat tagħna lkoll għandu jkun imnebbaħ mis-sinċerità u mill-ġenwinità li sfortunatament ħafna minna nitilfu meta ma nibqgħux tfal.
Għalhekk filwaqt li nitlob lil Alla biex iżomm idejh fuqna u lill-Ispirtu s-Santu biex jiggwidana, nistieden lill-Kamra biex tkompli bix-xogħol tagħha skont kif indikat fl-aġenda. (Applaws)