cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pjazza
Renju Unit
Barra minn hekk, inħolqu ħafna pjazez pubbliċi fil-bliet u fl-irħula madwar ir-Renju Unit bħala parti mill-iżvilupp urban wara l-Blitz. Il-pjazez jistgħu jkunu wkoll pjuttost żgħar u jkunu jixbħu l-btieħi, speċjalment fil-Belt ta’ Londra. F’Londra, l-iktar eżempju impressjonanti ta’ pjazza li ma tinkorporax il-ġonna u li hija mdawra b’binjiet storiċi hija probabbilment Trafalgar Square. F’Halifax, il-Piece Hall li ġiet irrestawrata dan l-aħħar ġiet deskritta bħala piazza li tikkompeti ma’ ħafna oħrajn fl-Ewropa.
Stati Uniti
daqsminuri|248x248px|Il-Pjazza msejħa Los Angeles Music Center F’xi bliet, speċjalment fi New England, it-terminu square (bħall-ekwivalenti bl-Ispanjol plaza) jintuża biex jirreferi għal żona kummerċjali (bħal Central Square f’Cambridge, Massachusetts), li ġeneralment tkun iffurmata madwar l-intersezzjoni ta’ tliet toroq jew iktar, u li oriġinarjament kienet tikkonsisti minn xi żona miftuħa (li ħafna minnhom imtlew bi strutturi tat-traffiku). Ħafna minn dawn l-intersezzjonijiet ikunu irregolari u mhux kwadri.
Bl-Ingliż Amerikan, plaza tista’ tfisser waħda minn bosta affarijiet:
Il-pajsaġġi metropolitani moderni ħafna drabi jinkorporaw il-pjazza bħala element tad-disinn, jew bħala eżitu tar-regolamenti dwar it-tqassim f’żoni, tad-diffikultajiet baġitarji fil-kostruzzjoni, eċċ. Is-soċjologu William H. Whyte wettaq studju estensiv tal-pjazez fi New York: l-istudju tiegħu umanizza l-mod kif il-pjazez urbani moderni jiġu kunċettwalizzati, u għen biex jibdew isiru bidliet sinifikanti fid-disinn tal-pjazez li jistgħu jintużaw biex jinfetħu spazji għal kwartieri b’introjtu baxx, filwaqt li jsebbħu l-estetika kumplessiva tal-madwar biex jagħtu spinta lill-vitalità ekonomika, lill-mobbiltà tal-persuni bil-mixi u lis-sikurezza tal-persuni bil-mixi. Il-biċċa l-kbira tal-pjazez jinħolqu minn kollaborazzjoni bejn applikanti lokali mingħajr skop ta’ qligħ u uffiċjali tal-belt li tkun teħtieġ approvazzjoni mill-belt.
Fl-Amerika ta’ Fuq kollha, kliem bħal place, square, jew plaza spiss jidhru fl-ismijiet ta’ stabbilimenti kummerċjali bħal kumplessi kbar tal-ħwienet u lukandi.
Jamala
Dzhamala (Lingwa tat-Tatari tal-Krimea: Camala) (Lingwa Ukranjan: Джамала) (Lingwa Ingliża: Jamala) L-isem oriġinali Susana Alimovna Dzhamaladinova (Lingwa tat-Tatari tal-Krimea: Susana Alim qızı Camaladinova) (Lingwa Ukranjan: Суса́на Алі́мівна Джамаладі́нова) (Lingwa Ingliża: Susana Alimivna Jamaladinova) Armenja Սուսաննա Ջամալադինովա (imwielda fis-27 ta 'Awwissu 1983) hija kantanta Ukrajna mill-Ukrajna. Hija twieldet minn missier Tatari tal-Krimea (Musulman mill-Krimea) u omm Kristjana Armenja fir-Repubblika Kirgiża f’dik li kienet magħrufa bħala l-Unjoni Sovjetika. Hija rebħet il-Eurovision Song Contest 2016 fil-kapitali Żvediża, Stokkolma (Ukraina fil-Festival tal-Eurovision). L-isem tal-kanzunetta li ħadt sehem fiha u rebaħ il-kompetizzjoni huwa intitolat 1944 u jirrakkonta l-istorja tal-ispostament tal-abitanti tal-Krimea minn Stalin matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Il-familja tal-artist kienet ġiet deportata minn Stalin u kienet marret il-Kirġiżistan. Iżda l-familja reġgħet lura l-Krimea wara l-kollass tal-Unjoni Sovjetika. Hija ddedikat il-kanzunetta tar-rebħa lin-nanna tagħha li kienet deportata mill-Krimea.
Lampuna
thumb|Frott ta' erba' speċi ta' lampun. Skont l-arloġġ mix-xellug fuq: [[Rubus deliciosus|lampun ta' Boulder, lampun Korean, lampun indiġenu tal-Awstraljan, lampun tal-West Indies]] thumb|Il-lampun ikkoltivat huwa ġeneralment [[ibridi (bijoloġija)|ibridi bejn Rubus idaeus u R. strigosus]] Lampuna hi l-frotta li tittiekel ta' numru kbir ta' speċi tax-xtieli fil-ġeneru Rubus, li ħafna minnhom huma fis-sottoġeneru Idaeobatus; l-isem japplika wkoll għal dawn il-pjanti stess. Il-lampun hu perenni.
Speċi
Fost l-eżempji ta' speċi ta' lampun fis-sottoġeneru Idaeobatus ta' Rubus  insibu:
Bosta speċi ta' Rubus li huma klassifikati f’sottoġeneri oħra jissejħu wkoll lampun, fosthom:
Il-kultivazzjoni
xellug|thumb|Lampun ikkultivat iwarrad fi ġnien xellug|thumb|Frott nej tal-lampun ikkultivat
thumb|300px|right|Il-produzzjoni dinjija tal-lampun Il-lampun ikabbruh biex jinbiegħ bħala frott frisk jew biex jiġi ipproċessat kummerċjalment billi jiġi ffriżat malajr waħda waħda, magħsur jew imnixxef biex jintuża f'varjetà ta' prodotti tal-merċa. Fl-imgħoddi l-lampun kien jinġabar f’nofs is-sajf, iżda permezz tat-teknoloġija ta' llum, il-kultivari, u t-trasport, dan issa wieħed jista' jsibu s-sena kollha. Il-lampun għandu bżonn ħafna xemx u ilma biex l-iżvilupp tiegħu ikun mill-aħjar. Il-lampun jirnexxi fil-ħamrija skulata sew b'pH ta' bejn 6 u 7 li jkun fiha materja organika biżżejjed biex izżomm l-ilma. Filwaqt li l-umdità hi essenzjali, ħamrija mxarrba ħafna jew tqila jew irrigazzjoni żejda jistgħu iġġibu l-Phytophthora, l-immuffar tal-għeruq, li hija waħda mill-problemi l-aktar serji li tolqot il-lampun aħmar. Bħala xitla kkultivata fir-reġjuni bi klima moderata niedja, jikber faċilment u għandu t-tendenza li jinfirex jekk ma jinżabarx. Il-lampun spiss jidher bħala ħaxixa ħażina fil-ġonna, mifrux miż-żerriegħa fil-ħmieġ tal-għasafar.
Tradizzjonalment il-lampun jitħawwel fix-xitwa f’għamla ta' zkuk għalkemm it-tħawwil ta' xtieli mkabbra bil-koltura tat-tessuti sar ħafna aktar komuni. Hemm sistema ta' produzzjoni speċjalizzat li bih iz-zkuk jitkabbru għal sena fi klima tat-Tramuntana bħal fl-Iskozja (ir-Renju Unit) jew Washington State (SUA) fejn il-kesħa meħtieġa biex ix-xitla tibda tarmi tasal kmieni. Dawn iz-zkuk imbagħad jinqalgħu bl-għeruq b'kollox u jerġgħu jitħawlu fi klimi isħan bħal fi Spanja fejn iwarrddu malajr u jipproduċu frott bikri ħafna. Ix-xtieli għandhom jitħawlu metru 'l bogħod minn xulxin f'ħamrija skulata sew; il-lampun is-soltu jitħawwel f’ringili mtellgħa meta jkun hemm xi periklu ta' taħsir tal-għeruq.
Il-fjuri tal-lampun jistgħu jkunu sors importanti tan-nettar għan-naħal tal-għasel u pollinaturi oħra.
Il-lampun jikber ħafna u lokalment jista' jkun invażiv. Jinfirex permess ta' rimjiet twal taħt l-art li jiżviluppaw l-għeruq u pjanti individwali. Dan jistgħu itellgħu xtieli ġodda 'l bogħod mhux ħażin mill-pjanta prinċipali. Għal din ir-raġuni, il-lampun jinfirex ħafna u jista' jimla ġnien sħiħ jekk u ma jitrażżanx.
Il-frott jinġabar meta jkun jinqala' faċilment mir-riċettaklu u jkun sar kulur skur (aħmar, iswed, vjola, jew isfar dehbi, skont l-ispeċi u l-kultivar). Dan jiġri meta l-frott ikun l-iżjed misjur u ħelu. Il-frott żejjed jista' jintgħamel f'ġamm tal-lampun jew iffriżat.
Il-weraq jistgħu jintużaw friski jew imnixxfin f’tè erbali u mediċinali. Dan għandu togħma astrinġenti, u fil-mediċina erbali għandu l-fama li hu effettivi fir-regolazzjoni taċ-ċiklu mestrwali.
Kull-lampuna tiżen madwar 4 g, fil-medja u hi magħmula minn madwar 100 drupa żgħira, li kull waħda minnhom tikkonsisti minn polpa mmerrqa u żerriegħa waħda fin-nofs. Kull arbuxxell tal-lampun jista' jagħti mijiet ta' bakek fis-sena. Kontra t-tut tal-għollieq il-lampun ikollu qalba vojta meta jitneħħa mir-riċettakli.
Kultivari
thumb|lemint|Kultivar tal-lampun "dehbi" Intgħażlu ħafna kultivari. Permezz tal-mezzi reċenti ntgħażlu kultivari bla xewk u aktar wieqfa li ma jeħtiġux irbit. Il-lampun hu spiss propagat permezz ta' biċċiet mix-xitla u jxettel faċilment f'ħamrija niedja. Dan l-użu ta' biċċiet mix-xitla jżomm il-ġenotip tal-omm u huwa l-metodu preferit ta' propagazzjoni meta jsir taħwil fil-kobor.
Il-lampun aħmar ( Rubus idaeus u/jew Rubus strigosus) ġie mdakkar mal-lampun ( Rubus occidentalis) biex jipproduċi lampun vjola, u ma' ispeċi varji f'sottoġeneri oħra tal-ġeneru Rubus, li rriżultaw f'għadd ta' ibridi, bħall-boysenberry u l-loganberry. Qiegħda tiġi investigata wkoll l-ibridizzazzjoni bejn il-lampun ikkultivat tas-soltu u xi speċi Asjatiċi ta' Rubus.
Mard u annimali ta' ħsara
Il-lampun ġieli jikluh il-larvi ta' xi speċi tal-Lepidoptera (friefet u baħrijiet).
Il-Botrytis cinerea, jew Moffa Griża, hija infezzjoni fungali komuni fill-lampun u l-frott artab ieħor. Titfaċċa bħala moffa griża tikber fuq il-lampun, u taffettwa b'mod partikolari l-frott mibrux, peress li l-brix jipprovdi dħul faċli għall-ispori ta' B. Cinerea.
Ix-xtieli tal-lampun m'għandhomx jitħawlu fejn qabel kienu jiġu mkabbra l-patata, it-tadam, il-bżar, il-brunġiel jew xtieli bil-basla, mingħajr ma ssir qabel fumigazzjoni tal-ħamrija. Dawn l-uċuħ tgħix fihom il-marda Vertiċillożi, fungu li jista' jibqa' fil-ħamrija għal ħafna snin u jista' jinfesta l-uċuħ tal-lampun.
Il-kummerċ
Il-lampun hu frotta kummerċjali importanti, li titkabbar ħafna fir-reġjuni tad-dinja kollha bi klima moderata. Ħafna mill-kultivari kummerċjali moderni l-aktar importanti tal-lampun aħmar ġejjin mid-dakkir bejn R. idaeus u R. strigosus. Xi botaniċi jqisu l-lampun aħmar Ewrażjan u Amerikan fi speċi ċirkumboreali waħda, Rubus idaeus u l-pjanti Ewropej imbagħad jiġu kklassifikati bħala  R. idaeus sottosp. Idaeus jew R. idaeus var. Idaeus u l-aħmar indiġenu għall-Amerika ta' Fuq jiġi kklassifikat jew bħala R. idaeus sottosp. strigosus jew R. idaeus var. strigosus. Il-lampun iswed, Rubus occidentalis hu kultant ikkultivat fl-Stati Uniti, u jipprovdi frott frisk u ffriżat kif ukoll ġammijiet, marmellati, u prodotti oħra, kollha bit-togħma aktar rikka distintiva ta' dik l-ispeċi.
Il-lampun bil-frott vjola ġie maħluq mill-ibridizzazzjoni ortikulturali tal-lampun aħmar u iswed, imma jinstab ukoll fl-ambjent naturali fi ftit postijiet (per eżempju, Vermont) fejn il-lampun aħmar u l-lampun iswed Amerikani it-tnejn jikbru b'mod naturali. L-isem botaniku Rubus × neglectus japplika għal dawn il-pjanti naturali kif ukoll għall-pjanti prodotti bl-ortikoltura li għandhom l-istess antenati. Il-produzzjoni kummerċjali tal-lampun vjola hi rari.
Iż-żewġ speċi ta' lampun aħmar u iswed għandhom varjanti naturali jew ortikulturali sofor ċar tat-tip albin li ġejjin mill-preżenza ta' ġeni reċessivi li jimpedixxu l-produzzjoni ta' pigmenti tal-antoċijan. Il-frott minn pjanti bħal dawn jissejaħ "lampun tad-deheb" jew "lampun isfar"; minkejja li għandhom l-istess dehra, dawn jibqgħu bit-togħma distintiva tal-ispeċi rispettiva tagħhom (aħmar jew iswed). Ħafna lampun bil-frott ċar mibjugħ kummerċjalment fil-Lvant tal-Istati Uniti ġej mill-lampun aħmar.
Nutrijenti u benefiċċji għas-saħħa
Il-lampun fih ammonti sinifikanti ta' antiossidanti polifenoli bħall-pigmenti tal-antoċijanin li jistgħu jipproteġu kontra bost mard tal-bniedem. L-istruttura sħiħa tal-frotta tikkontribwixxi għall-valur nutrittiv tagħha billi żżid il-proporzjon ta' fibra djetetika u tagħmilha fost il-pjanti tal-ikel bl-ogħla kontenut tal-fibra, 20% fibri mill-piż totali. Il-lampun hu sors rikk ta' vitamina C, b'30 mg għal kull porzjon ta' kikkra (madwar 50% tal-valur ta' kuljum), manganiż (madwar 60% tal-valur ta' kuljum) u fibra (30% tal-valur ta' kuljum). Il-kontenut ta' vitamina B 1-3, tal-aċidu foliku, tal-manjeżju, tar-ram u tal-ħadid huma konsiderevoli fil-lampun.
Il-lampun kważi għandu l-iżjed qawwa ta' antiossidanti mill-frott kollu, b'mod partikolari minħabba d-densità tal-kontenut ta' aċtu ellaġiku, kwerċetina, aċtu galliku, antoċijani, ċijanidini, pelargonidini, katekini, kaempferol u aċtu saliċiliku. Il-lampun isfar u oħrajn bil-kulur ċar għandhom inqas antoċijani.
Minħabba l-kontenut għoli tal-antidiossanti vitamina C u l-polifenoli msemmija hawn fuq, il-lampun għandu valur tal-ORAC (kapaċità għall-assorbenza tar-radikali tal-ossiġenu) ta' madwar 4900 għal kull 100 gramma, li jqegħdu fost il-frott bl-ogħla ORAC. Il-mirtill salvaġġ għandu madwar 9000 unitajiet ta' ORAC u t-tuffieħ għandu fil-medja 2800.
Għalkemm sal-lum ma sarx l-ebda studju kliniku li jipprova dawn l-effetti fil-bniedem, l-effetti tal-antiossidanti u tal-antiproliferattivi (kemopreventivi) kontra l-kanċer ġew assoċjati mal-ammont ta' fenoliċi u flavonojdi f'varjetà ta' ikel fosthom il-lampun.
Il-lampun, bħall-parti l-kbira tal-bakek l-oħra għandu indiċi gliċemiku baxx.
Ħġieġ
thumb|right|[[Moldavite, ħġieġa naturali formata minn impatt ta' metjorita, f'Besidniż, Bohimja]] thumb|right|[[Serra moderna f'Wisley Garden, Ingilterra, magħmula minn ħġieġ tal-wiċċ]] thumb|right|upright|Ħġieġ Ċar [[Lampa (komponiment elettriku)|bozza tad-dawl]]
Il-kelma Ħġieġ fis-sens komuni tirreferi għal solidu iebes, mqarqaċ u trasparenti, bħal dak użat għat-twieqi, bosta fliexken, jew xedd l-għajnejn, li jinkludu ħġieġ tas-soda-ġir, ħġieġ tal-borosiliċiku, ħġieġ akriliku, ħġieġ taz-zokkor, ħġieġ Muskovit, jew ossinitridu ta' l-aluminju.
Fis-sens tekniku, il-ħġieġ huwa prodott inorganiku ta' fużjoni li jibred u jsir riġidu mingħajr ma jsir kristall. Ħafna ħġieġ huma magħmul mis-siliċi (diossidu tas-siliċju) bħala l-kompożizzjoni prinċipali tiegħu u glass former.
Fis-sens xjentifiku t-terminu ħġieġ huwa ħafna drabi estiż għas-solidi amorfi kollha (u materjali mdewwbin li faċilment isiru solidi amorfi), li jinkludu l-plastiċi, ir-rażeż, u solidi oħrajn amorfi bla siliċi. Ukoll, barra l-metodi tradizzjonali ta' tidwib, kull mezz ieħor għall-preparazzjoni huwa meqjus, bħall-impjantazzjoni ionika, u l-metodu sol-gel. Però, ix-xjenza tal-ħġieġ is-soltu tinkludi biss solidi amorfi inorganiċi, filwaqt li l-plastiċi u materjali organiċi simili jaqgħu taħt ix-xjenza tal-polimeri, bijoloġija u oqsma xjentifiċi oħra.
Kompożizzjoni Ġenerali, użi, fejn jinstab
thumb|right|upright|[[Affarijiet tal-Ħġieġ tal-Laboratorju huma magħmula minn ħġieġ tal-borosilċiku (Buqar Erlenmejer)]]
right|thumb|[[TFTs, jużaw folji rqaq ta' ħġieġ speċjali bla alkali]]
Il-ħġieġ ordinarju nużawh kullimkien minħabba li huwa trasparenti għad-dawl viżibbli.Din it-trasparenza ġejja min-nuqqas ta' stati elettroniċi ta' tranżizzjoni fiż-żona tad-dawl viżibli. Il-ħġieġ hu omoġenju fuq skali ta' tul ferm akbar minn dik tat-tul tal-mewġa tad-dawl viżibli u għalhekk huwa trasparenti waqt li kieku kellu ħafna irregolità, d-dawl kien jixxered u b'hekk kull tip ta' trasmissjoni ta' immaġni koerenti kienet tiġi mkissra. Ħafna oġġetti tad-dar huma magħmula mill-ħġieġ. It-tazzez, skutelli u fliexken huma l-biċċa kbira tal-ħġieġ, kif ukoll il-bozzoz tad-dawl, mirja, akkwarji, tubi katodiċi, TFT tal-kompjuters, u t-twieqi.
Il-ħġieġ jista' jsir ukoll minħabba l-attività tal-bniedem, pereżempju it-trinitit (mill-ittestjar nukleari) u ħġieġ tal-bajja.
Il-Ħġieġ fil-Bini
thumb|right|Użu estensiv ta' fili ta' [[ħġieġ tal-wiċċ f'appartamenti fi Bristol, Ingilterra.]] Il-ħġieġ ta' spiss jintuża fil-bini għat-twieqi trasparenti, diviżorji interni vitrati u bħala karatteristiċi arkitettoniċi. Huwa wkoll possibli li jintuża' bħala materjal strutturali, pereżempju, travi u kolonni, kif ukoll ġo forma ta' "ġwienaħ" għar-rinforzar kontra r-riħ. Dawn jidhru f'ħafna vetrini tal-ħġieġ bħat-twieqi ta' ħwienet kbar. Il-kapaċità tat-tagħbija sikura, hija limitata; għalkemm teoritikament il-ħġieġ jiflaħ tagħbija kbira, hemm ukoll probabbiltà kbira ta' fqugħ f'daqqa, u għandu tendenza li jinqasam ma' l-impatt. Dan jillimita l-użu tal-ħġieġ għall-kolonni, minħabba r-riskju li xi ħaġa taħbat magħhom u taqsam l-element strutturali. Eżempju magħruf ta' struttura magħmula totalment mill-ħġieġ hija d-daħla tat-tramuntana fl-istazzjon fit-triq Buchanan fi Glasgow.
Hemm ħġieġ ta' tip qawwi li jista' jintuża fil-bini, bħall-ħġieg imsaħaħ bil-wires, ħġieġ ittemprat bis-sħana u ħġieġ laminat. L-insulazzjoni bil-fibra tal-ħġieġ hija komuni fis-soqfa u fil-ħitan. Il-ħġieġ tal-foam, magħmul mill-ħġieġ ta' l-iskart, jista' jintuża bħala insulazzjoni ħafifa li żżom l-arja ġo fiha. Bħala insulazzjoni, il-ħġieġ (per eż. fibra tal-ħġieġ) huwa użat ukoll fil-forma ta' strixxi sufin komuni ħafna fid-djar tal-pajjiżi kesħin. L-insulazzjoni tal-ħġieġ tal-fibra tintuża partikularment fis-soffitti, u tingħata rata R, skond l-abbiltà ta' insulazzjoni.
Applikazzjonijiet Teknoloġiċi
thumb|right|It-[[Teleskopju ta' l-ispazju ta' Hubble jorbita madwar id-dinja, u għandu strumenti ottiċi]] Il-ħġieġ tad-diossidu tas-siliċju (SiO2) pur (l-istess kompost kimiku bħall-kwarz, jew, fil-forma tiegħu polikristallina, ir-ramel) ma tantx jassorbi r-raġġi UV u għalhekk jintuża għal applikazzjonijiet li għandhom bżonn trasparenza f'dan ir-reġjun. Kristalli kbar naturali tal-kwarz f'waħdiet  huma diossidu tas-siliċju pur u wara li jinqasmu jintużaw għal ħġieġ ta' kwalità għolja. Is-siliċi amorfa sintetika hija kważi forma kompletament pura ta' kwarz u hu l-materjal grezz għall-ħġieġ ta' speċjalità għolja, bħal dawk tal-qalba tal-fibri ottiċi. Il-kejbils ta' taħt il-baħar għandhom sezzjonijiet imħallta bl-erbju, li jintuża biex ikabbar is-sinjali ta' trasmissjoni ta' emissjonijiet tal-laser minn ġol-ħġieġ stess. Id-SiO2 amorfu jintuża ukoll bħalha materjal dielettriku f'ċirkwiti integrati minħabba l-interfaċċja lixxa u elettrikament newtrali li jifforma mas-siliċju.
Il-polimerizazzjoni tal-ħġieġ hija teknika li tista' tintuża sabiex jieġu nkorporati addittivi li jimmodifikaw il-karatteristiċi tal-ħġieġ li inkella jiġi meqruda waqt il-preparazzjoni b'temperaturi għoljien. Is-sol gel huwa eżempju ta' polimerizazzjoni tal-ħġieġ li tippermetti t-tqegħid ta' molekuli organiċi u bioattivi,  u tella' l-funzjonalità tal-ħġieġsabiex għal-livell ġdid ta'.
Il-Produzzjoni tal-Ħġieġ
thumb|200px|right|Il-ħġieġa tat-tieqa l-aktar qaddima li kienet maħduma bl-infieħ fl-[[1742 minn Kosta Glasbruk, Småland,Żvezja . Fin-nofs tal-marka mix-xuxxarell tal-blower tal-ħġieg]]
Ingredjenti tal-Ħġieġ
Is-siliċi pura (SiO2) għandha "punt ta' fużjoni tal-ħġieġ" ta' aktar minn 2300 °Ċ (4200 °F) meta l-viskożità tkun 10 Pa·s (100 P). Filwaqt li s-siliċi pura tista' ssir ħġieġ għal applikazzjonijiet speċjali (ara kwarz fuż), sustanzi oħra huma miżjuda għall-ħġieġ komuni biex dan il-proċess jitqassar. Waħda minhom hi l-karbonat tas-sodju (Na2CO3), li jniżżel il-punt ta' fużjoni għal madwar 1500 °Ċ (2700 °F) fil-ħġieġ tas-soda-ġir; "soda" hi s-sors oriġinali tal-karbonat tas-sodju fl-'irmied tas-soda li jinkiseb minn ċerti pjanti. Minkejja dan, is-soda tagħmel il-ħġieġ jinħall bl-ilma, u dan mhux mixtieq, għalhekk il-ġir (ossidu tal-kalċju (CaO), li hu ġeneralment miksub mill-ġebla tal-ġir), ftit ossidu tal-magnesju (MgO) u ossidu ta' l-aluminju huma miżjuda sabiex ikollu durabbiltà kimika itwal. Il-ħġieġ li jirriżulta jkun fih madwar 70 sa 74 fil-mija ta' siliċi bil-piż u jissejjaħ ħġieġ tas-soda-ġir. Il-ħġieġ tas-soda-ġir jammontaw għal madwar 90 fil-mija tal-ħġieġ prodott.
Barra s-soda u l-ġir, il-ħġieġ l-aktar komuni fih ingredjenti oħrajn miżjuda sabiex jibdlulu l-kompożizzjoni tiegħu. Il-ħġieġ taċ-ċomb, bħall-kristall taċ-ċomb jew il-ħġieġ taż-żnied, huwa aktar 'brillanti' minħabba li l-indiċi ta' rifrazzjoni ogħla tagħmlu "jleqq" aktar, waqt li jista' jiġi miżjud il-boru biex ibiddillu l-karatteristiċi termiċi u elettriċi, bħal fil-Pirex. Il-Barju ukoll jgħolli l-indiċi ta' rifrazzjoni. L-Ossidu tat-Torju jgħolli l-indiċi ta' rifrazzjoni tal-ħġieġ u jbaxxi d-dispersjoni, u fl-antik kien użat sabiex jinħolqu lentijiet ta' kwalità għolja, iżda minħabba r-radjuattività tiegħu, l-ossidu tal-lantanu beda' jintuża minfloku fil-ħġieġ modern. Ammont kbir ta' ħadid jintuża fil-ħġieġ li jassorbi l-enerġija infrared, bħal fil-filtri li jassorbu s-sħana pereżempju f'apparat bħall-proġettur tal-films, filwaqt li l-ossidu taċ-ċerju(IV) jista' jintuża fil-ħġieġ li jassorbi ċerti tulijiet tal-mewġ UV (radjazzjoni ionizzanti li bioloġikament tagħmel il-ħsara).
Materjal naturali ieħor li jintuża fil-produzzjoni tas-soda-ġir u ħġieġ fibra huwa l-kalumit, li huwa sottoprodott granulari ħġieġi tal-industrija tal-ħadid, li fih l-iżjed is-siliċi, ossidu tal-kalċju, allumina, ossidu tal-manjeżju (u traċċi ta' ossidu tal-ħadid).
Hemm formula speċjali (glass batch calulation) li tagħti t-taħlita ta' materjal grezz li għandha tintuża sabiex tinħoloq il-kompiżizzjoni mixtieqa tal-ħġieġ.
Produzzjoni Kontemporanja tal-Ħġieġ
Wara l-preparazzjoni u t-taħlit ta' l-ingredjenti, il-materjal grezz jintefa' ġo forn. Il-ħġieġ tas-Soda-ġir għall-produzzjoni bil-massa jiddewweb fil-forn tal-gas. Hemm fran fuq skala iżgħar għal ħġieġ speċjali fosthom dewwieba elettriċi, fran bil-kroġjolu u tankijiet ta' kuljum.
Wara li jinħall, l-ħġieġ jiġi omoġenizzat u rfinat (bit-tneħħija tal-bżieżaq) u imbagħad jiġi ffurmat. Il-ħġieġ ċatt għat-twieqi u applikazzjonijiet simili jiġi ffurmat bil-proċess tal-ħġieġ tal-wiċċ, li ġie żviluppat bejn 1953 u 1957 minn Sir Alastair Pilkington u Kenneth Bickerstaff ta' l-aħwa Pilkington tar-Renju Unit, li joħloq żigarella kontinwa ta' ħġieġ bl-użu ta' banju ta' stan maħlul li fil-wiċċ tiegħu joħroġ u jinfirex il-ħġieġ bla xkiel taħt l-influwenza tal-gravità. Biex il-wċċ ta' fuq jiġi jleqq jittrattawh bin-nitroġenu bil-pressa. Il-ħġieġ għall-kontenituri bħall-fliexken u l-vażetti komuni huwa iffurmat bil-metodi ta' l-infieħ jew l-ippressar.
La darba il-forma mixtieqa tinkiseb, is-soltu l-ħġieġ jingħata r-rikottura biex titneħħa t-tensjoni.
Wara jistgħu jsiru proċessi varji oħra fuqu għat-trattament ta' l-uċuħ, kisi, jew laminazzjoni biex iżidu d-durabbiltà kimika (kisi tal-kontenituri tal-ħġieġ, trattament intern tal-kontenituri tal-ħġieġ), is-saħħa (ħġieġ imqawwi, ħġieġ bulletproof, shields kontra r-riħ) jew il-karatteristiċi ottiċi (ħġieġ insulat, kisi kontra r-riflessjoni).
Ħolqien tal-Ħġieġ fil-Laboratorju
Riċetti u tekniċi ġodda fil-qasam tal-kimika u trattamenti tal-ħġieġ jistgħu jiġu investigati f'esperimenti żgħar tal-laboratorju. Il-materjali grezzi tal-ħġieġ li jidewwbu fil-laboratorji huma differenti ħafna minn dawk li jintużaw fil-produzzjoni bil-massa minħabba li l-ispejjeż mhumiex fattur. Fil-laboratorji l-aktar li jintużaw huma kimiċi puri. Wieħed irid joqgħod attent li l-materjali grezzii ma jkollhomx kuntatt ma'l-umdità jew kimiċi oħrajn fl-ambjent (bħall-ossidu u idroossidu tal-alkali, ossidu u idroossidu tal-alkalin ta' l-art, jew ossidu tal-borju), jew inkella l-materjal ma jkunx safi (telf ta' qbid). Telf bl-evaporazzjoni waqt li l-ħġieġ jiddewweb irrid jiġi kkonsidrat meta jiġu magħżula l-materjali grezzi, per eż., is-selenit tas-sodju aħjar mill-SeO2 li jevapora malajr. Kif ukoll, materjali grezzi li jirriaġixxu fil-pront huma preferruti minn dawk inerti, per eż. l-Al(OH)3 hu aħjar mill-Al2O3. Ta' spiss, il-proċess isir f'griġjol tal-platinu biex inaqqas it-tniġġiż mill-materjal tal-griġjol. L-omoġenità tal-materjal tinkiseb permezz ta' l-omoġenità tal-materjal grezz (furnata tal-ħġieġ), billi dan jitħawwad meta jkun maħlul, jitfarrak meta jiksaħ u mbagħad jerġa' jiddewweb. Il-ħġieġ lest ġeneralment jingħata rikottura biex jitnaqqas il-ksur waqt l-ipproċessar.
Ara wkoll: Disinn tal-lentijiet Ottiċi, Fabrikazzjoni u ttestjar tal-komponenti ottiċi
Ħġieġ Bla Aċtu Siliċiku
Minbarra l-ħġieġ komuni ibbażat fuq is-siliċi, ħafna materjali oħrajn inorganiċi u organiċi jistgħu jagħmlu xi tipi ta' ħġieġ ukoll, fosthom il-plastiċi (per eż., ħġieġ akriliku), karbonju, metalli, diossidu tal-karbonju (ara hawn taħt), fosfati, borati, kalkoġenidi, flurori, ġermanati (ħġieġ bbażat fuq GeO2), telluriti (ħġieġ ibbażat fuq TeO2), antimonati (ħġieġ ibbażat fuq Sb2O3), arsenati (ħġieġ ibbażat fuq As2O3), titanati (ħġieġ ibbażat fuq TiO2O5), tantalati (ħġieġ ibbażat fuq Ta2O5), nitrati, karbonati u ħafna sustanzi oħrajn.
Xi ftit ħġieġ li fih m'għandux siliċi bħala l-kostitwent predominanti jista' jkollu karatteristiċi fiżiku-kimiċi li huma utli għal applikazzjonijiet fil-fibri ottiċi u applikazzjonijiet tekniċi speċjalizzati oħra. Dan jinkludi l-florożirkonat, il-floraluminat, l-aluminosilikat, il-fosfat u l-ħġieġ kalkoġenid.
Taħt pressjoni u temperatura għoljin ħafna xi solidi jistgħu jsostnu tibdil kbir fil-fiżika u struttura tagħom li jista' joħloq tranżizzjoni ta' fażi poliamorfika. Fl-2006 x-xjenzati Taljani ħolqu fażi amorfa ta' l-ossidu tal-karbonju bl-użu ta' pressjoni għolja ħafna. Is-sustanza issemmiet karbonja amorfa (a-CO2) u għandha struttura atomika li tixbaħ lil dik tas-siliċi.
Il-Fiżika tal-Ħġieġ
thumb|Is-Struttura amorfa ta' siliċiku tal-ħġieġ (SiO2). M'hemm l-ebda qisien twil ta' l-ordni preżenti, madankollu hemm ordni lokali b'rispett għall-arranġament [[tetraħedrali ta' l-atomi ta' l-ossiġnu (O) madwar l-atomi tas-Siliċiku (Si).]]
Id-Definizzjoni stàndard tal-ħġieġ (jew solidu vitrus) jirrekjedi li l-fażi tas-solidu jsir b'dewbin rapidu. B'hekk il-ħġieġ huwa format minn likwidu kiesaħ ħafna li jibred malajr biżżejjed (relattiv mal-ħin tal-karatteristika tal-kristalazzjoni)
Fraizer Campbell
Fraizer Campbell (twieled fit-3 ta' Settembru 1987) huwa plejer tal-futbol Ingliż li jilgħab bħala attakkant ma' Huddersfield Town
Bidu tal-karriera
Campbell iffirma kuntratt mal-Akkademja ta' Manchester United fl-1 ta' Lulju 2004, u għamel impatt immedjat, fejn skorja 14-il gowl minn 22 logħba għat-tim ta' taħt it-tmintax-il sena. Il-prestazzjoni tajba mat-timijiet taż-żgħar wasslitu biex jilgħab ħames logħbiet mat-tim tar-Riservi fejn skorja darba. L-istaġun ta' wara kabbar l-impatt tiegħu mat-tim tar-Riservi. Campbell qasam it-tieni post tal-aqwa skorer tat-tim tar-Risveri b'disa' gowls (wara Giuseppe Rossi, li skorja 26 gowl f'25 logħba), fejn għen lit-tim fi triqithom għat-tripletta tar-Riservi, bil-Premier Reserve League, North/South Play-off Shield u l-Manchester Senior Cup.
F'Novembru tal-2005, Campbell ingħata n-numru 51 ta' Manchester United u issejaħ għall-ewwel darba mat-tim fit-tielet rawnd tal-FA Cup kontra Burton Albion f'Jannar tal-2006. Campbell iffirma l-ewwel kuntratt professjonali mal-klabb fit-22 ta' Marzu 2006, u fid-9 ta' Mejju daħal bħala sostitut fil-logħba ta' testimonjanza għal Roy Keane f'Old Trafford, fejn ħa post Kieran Richardson fil-75 minuta. Lejn l-aħħar tas-sajf hu skorja l-ewwel gowl tiegħu mal-ewwel tim wara li daħal bħala sostitut fil-post ta' Wayne Rooney kontra Macclesfield Town.
Royal Antwerp
Hu ngħaqad mat-tim Belġjan affiljat ma' Manchester United, Royal Antwerp, matul l-istaġun 2006–07, fejn kompla jiskorja gowls u wassal sabiex il-partitarji bdew isejħulu "Super Campbell". Il-21 gowl tiegħu f'31 logħba mal-ewwel ħdax taw lil Antwer post fil-play-offs tat-Tieni Diviżjoni Belġjana.
Mar-ritorn tiegħu mal-klabb ta' Manchester hu daħal bħala sostitut minflok Michael Carrick fit-73 minuta, partita li Manchester United tilfu 1–0 kontra Manchester City.
Hull City
Fil-bidu tal-istaġun 2007–08, hu ġie msellef lil Hull City sa nofs Jannar 2008, u fid-debutt tiegħu skorja darbtejn fir-rebħa ta' 3–0 fuq Barnsley. Wara prestazzjoni sodisfaċenti kontra Wolverhampton Wanderers, fejn skorja gowl u assista ieħor, Hull stqarrew ix-xewqa li jestendu ż-żmien ta' self ta' Campbell sa tmiem l-istaġun. L-estenzjoni tas-self kienet kompluta fit-28 ta' Diċembru 2007. Hu spiċċa l-istaġjun bħala l-aqwa skorer ta' Hull City, biex għenhom jakkwistaw l-ewwel promozzjoni tagħhom għall-ogħla diviżjoni Ingliża, wara stennija ta' 104 snin. Minħabba l-forma tajba li wera matul il-perjodu ta' self, Hull xtaqu li jieħdu lil Campbell b'mod permanenti jew għal staġun ieħor ta' self. Madanakollu, Campbell espressa għal ħafna drabi x-xewqa li jirritorna lura lejn Old Trafford u jipprova jagħmilha mal-ewwel tim. Fl-1 ta' Settembru 2008, Hull City għamlu offerta rekord (għall-klabb) ta' £7 miljun għas-servizzi tal-plejer.
Manchester United
Lura Manchester, Campbell daħal bħala sostitut fl-ewwel logħba tal-istaġun fir-rebħa bil-penalties kontra Portsmouth fil-finali tal-Community Shield sabiex kiseb l-ewwel midalja ta' rebbieħ. Hu ddebutta għall-ewwel darba mal-ewwel ħdax fil-partita tal-ftuħ tal-kampjonat il-ġdid kontra Newcastle United, fejn ifforma koppja tal-attakk ma' Wayne Rooney.
Tottenham Hotspur
Fit-2 ta' Settembru 2008, fl-aħħar ġurnata tas-suq tat-trasferimenti, Campbell iffirma ma' Tottenham Hotpur b'self għal staġun, bħala parti mit-trasferiment li ra lil Dimitar Berbatov jissieħeb ma' Manchester United għas-somma ta' madwar £30.75 miljun. Hu ddebutta ma' Tottenham fit-18 ta' Settembru 2008, fejn daħal ħa post Aaron Lennon fil-logħba mil-ewwel leg valida għall-ewwel rawnd tat-Tazza UEFA kontra Wisła Kraków. F'temp ta' ħmistax-il minuta li kien daħal, Campbell ipprovda lil Darren Bent bil-passaġġ għall-gowl rebbieħ. L-ewwel gowl fil-kampjonat lokali għal Fraizer Campbell wasal fit-telfa kontra Fulham bl-iskor ta' 2–1, bil-gowl tiegħu ta' konsolazzjoni jasal fl-aħħar minuti tal-logħba.
Sunderland
Minkejja li f'Ġunju tal-2009 Hull City irritornaw b'offerta ta' £6 miljun għal Campbell, offerta aċċettata minn Manchester United, fil-11 ta' Lulju 2009, Campbell iffirma kuntratt ta' erba' snin ma' Sunderland wara li Manchester United aċċettaw offerta' ta' £3.5 miljun (offerta li potenzjalment setgħet titla' għal £6 miljun). Fid-9 ta' Marzu 2010, Campbell skorja l-ewwel gowl tiegħu fil-Premier League għall-Black Cats, fejn skroja kontra Bolton wara biss 41 sekonda fir-rebħa ta' 4–0.
Wara bidu entużjażmanti fil-logħbiet ta' qabel il-kampjonat 2010–11, nhar id-29 ta' Awwissu 2010 fil-partita kontra Manchester City hu weġġa' l-ligament tal-kruċjata anterjuri, li ħallietu barra mil-logħob għal sitt xhur. F'Marzu tal-2011 irritorna jitħarreġ, madanakollu reġa' sofra uġigħ fl-istess irkoppa fit-3 ta' April 2011. L-operazzjoni li segwiet tgħarrfet li Campbell kien se jkun barra mil-logħob għal tnax-il xahar.
Internazzjonali
Campbell lagħab mad-diversi livelli għan-nazzjonal Ingliż. Fit-23 ta' Frar 2012, minkejja li kien skorja biss 6 gowls f'4 snin, Campbell irċieva sejħa biex jissieħeb mat-tim nazzjonali tal-Ingilterra għal-logħba ta' ħbiberija kontra l-Olanda. Hu ddebutta fit-80 minuta fit-telfa ta' 3–2 li sofriet l-Ingilterra.
Brussell
Din il-belt hija wkoll magħrufa bħala s-sede ta' ħafna istituzzjonijiet Ewropej, fosthom il-Kummissjoni Ewropea, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew.
Valdete Idrizi
daqsminuri| Valdete Idrizi mas-Segretarju Ross Valdete Idrizi (imwielda fl-1973) hija d-direttur eżekuttiv tal-pjattaforma CiviKos (fl-2017). Kienet id-direttur eżekuttiv tal-NGO Community Building Building Mitrovica, li hija waqqfet, u li taħdem għall-paċi u tibni komunità fir-reġjun ta’ Mitrovica fit-tramuntana tal-Kosovo. Għal sitt snin qabel l-2008, il-Bini tal-Komunità Mitrovica kien l-unika organizzazzjoni f'Mitrovica li inkoraġġiet ir-rikonċiljazzjoni u l-bini mill-ġdid ta' relazzjonijiet bejn l-Albaniżi etniċi u s-Serbi. Idrizi nfisha hija Albaniża etnika mill-Kosovo fit-Tramuntana Mitrovica li tilfet id-dar tagħha fl-1999 meta s-Serbi invadew. Fl-2008 id-dar tagħha kienet għadha okkupata mis-Serbi. Il-Bini tal-Komunità Mitrovica rnexxielu jirranġa r-ritorn ta' xi Serbi lejn djarhom fil-Kosovo, li għalihom Idrizi rċieva theddid ta' mewt minn militanti Albaniżi tal-Kosovo.
Idrizi rċieviet l-Premju Internazzjonali għan-Nisa tal-Kuraġġ tal-2008 u l-Premju Internazzjonali għall-Paċi Soroptimist tal-2009.
Hija ġiet magħżula bħala id-Direttur Eżekuttiv tal-Pjattaforma CiviKos f'Diċembru 2011; CiviKos hija inizjattiva ta' organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fil-Kosovo "immirati biex joħolqu ambjent li jippermetti [għall] kooperazzjoni tas-settur formali tas-soċjetà ċivili u l-Gvern."
Du Fu
Du Fu (biċ-Ċiniż: 杜甫; bil-Pinjin: Dù Fǔ; bil-Wade-Giles: Tu Fu; 712 – 770) kien poeta prominenti Ċiniż tad-Dinastija Tang. Flimkien ma' Li Hai (Li Po), hu hu spiss imsejjaħ bħala l-ikbar fost il-poeti Ċiniżi. Ix-xewqa kbira tiegħu kienet li jtejjeb lil pajjiżu billi jsir qaddej ċivili ta' suċċess, però naqas li jagħmel dan. Ħajtu, bħall-pajjiż sħiħ, kien magħdur mir-Ribelljoni ta' An Lushan tas-sena 755, u l-aħħar ħmistax-il sena ta' ħajtu kien perjodu mimli attività kontinwa.
Għall-bidu x-xogħlijiet tiegħu ftit li xejn kienu magħrufa fost il-kittieba l-oħra, imma aktar tard ix-xogħlijiet tiegħu kellu jinfluwenzaw bil-kbir il-kultura letterarja kemm dik Ċiniża u anki dik Ġappuniża. Hu kien ġie msejjaħ bħala l-poeta-Storiku u l-Poeta-Saġġ mill-kritika Ċiniża, waqt li l-opri letterarji tiegħu wasslu għall-introduzzjoni tiegħu fl-ambitu tal-kultura tal-Punent bħal "Virġilju, Orazju, Ovidju, Shakespeare, Milton, Burns, Wordsworth, Béranger, Hugo jew Baudelaire".
Martin de Porres
Martin de Porres (9 ta' Diċembru 1579 – 3 ta' Novembru 1639) kien ajk Dumnikan ibbeatifikat fl-1837, u ddikjarat qaddis fl-1962 minn Papa Ġwanni XXIII, l-ewwel qaddis iswed tal-kontinent Amerikan, fi żmien meta l-Afro-Amerikani bdew jieħdu d-drittijiet ċivili tagħhom. Fost l-oħrajn, huwa l-qaddis patrun ta' persuni ta' razza mħallta u ta' dawk li jfittxu l-armonija bejn il-kulturi. Ħadem ħafna għall-foqra, bena orfanatrofju u sptar tat-tfal.
Tfulija
Twieled fil-kapitali Lima, il-Peru, fis-sena 1579. Missieru, Juan, kien ta' nisel Spanjol aristokratiku u dam 8 snin biex beda jagħrfu bħala ibnu, billi ommu, Anna Velasquez, kienet eks-skjava sewda mill-Panama, ta' nisel Afrikan. Hekk it-tifel kien ta' razza mħallta, imsejjaħ b'mod dispreġġjattiv "mulatto". Fir-Reġistru tal-Magħmudija tal-Knisja ta' San Sebastjan ta' Lima, kellu mniżżel "missier mhux magħruf". Meta missieru nħatar gvernatur tal-Panama huwa ħalla lil bintu, Juana (3 snin iżgħar minn Martin) fil-kura ta' waħda mill-familja tiegħu u lil Martin ħallieh ma' ommu biex tieħu ħsiebu. Huwa trabba fil-faqar u għax kien ta' razza mħallta kien jiġi mgħajjar u mwaqqa' għaċ-ċajt.
Dumnikan
Ta' 12-il sena Martin beda jitgħallem ma' barbier-tabib, li mingħandu tgħallem xi ftit mediċina u kura tal-morda, iżda ta' 15-il sena ried jidħol mal-patrijiet Dumnikani li kienu waqqfu l-ewwel kunvent taghhom fil-Perù. Minħabba li kien ta' razza mħallta ħallewh biss ikun membru tat-Terza Ordni. Kien jagħmel xogħol ta' qaddej u kennies. Missieru rvilla imma Martin kien kuntent. Meta kien joħroġ jittallab karità għall-foqra kien jiġbor xi elfejn dollaru f'ġimgħa mingħand is-sinjuri u jqassamhom f'ikel u ħwejjeġ. Meta l-patrijiet rawh tant ħabrieki u enerġiku, fl-1603 aċċettawh bħala fra. Kellu 24 sena.
Huwa kien eżempju ta' ħajja qaddisa tant li ħafna kienu jfittxuh għall-pariri, fosthom l-Viċi-Re tal-Perù u l-Arċisqof ta' Lima. Kien jitlob u jsum ħafna u qatt ma kien jiekol laħam. Kien devot kbir tal-Ewkaristija. Kien ħabib ta' żewġ qaddisin kbar, San Ġwann de Massias u ta' Santa Roża ta' Lima. Kien magħruf għal bosta fenomeni sopranaturali u seħħew ħafna mirakli attribwiti lilu.
Ħidma mal-foqra u l-morda
Fi żmienu l-kirurġija kienet għadha primittiva u għalhekk beda jikkura l-mard bil-ħxejjex. Kien ifejjaq infezzjonijiet, deni, diżordnijiet intestinali, u saħansitra sprains u ksur fl-għadam. Huwa waqqaf orfanatrofju biex fih jiġbor l-tfal fqar u bla dar ħalli. Fih ġabilhom l-aqwa għalliema u infermiera li sab. Fuq l-għoljiet ta' Lima huwa ħawwel ġonna tal-frott biex bihom jitma' lill-foqra.
Meta f'Lima faqqgħet il-pesta, u waħdu ħa ħsieb u ikkura is-sittin fra tal-ordni.
Sptar tal-annimali
Kien iħobb ukoll l-annimali u kien jiġbor il-klieb u l-qtates morda jew feruti li jiġġerrew fit-toroq u jikkurahom. Bħal San Franġisk ta' Assisi huwa kien iqishom bħala ħutu. Kien jitrattahom bl-istess ħlewwa kif kien jitratta mal-bnedmin, iħawwad ħxejjex għalihom u joperahom meta jkun meħtieġ. Kien jimxi fit-toroq ta' Lima b'purċissjoni ta' annimali warajh. Kien magħruf għall-ħila li kellu biex jikkomunika mal-annimali. Jingħad li kien jitma' kelb, qattus u ġurdien minn platt wieħed mingħajr ma l-annimali jiġġieldu bejniethom. Sa wasal biex fetaħ sptar għalihom, xi ħaġa straordinarja għal dak iż-żmien.
Mewt
Kien strumentali biex l-Arċisqof tal-Messiku ifiq u dan xtaq jieħdu miegħu iżda Martin miet b'deni qawwi ġewwa Lima fl-1639, xahar qabel ma kien se jagħlaq sittin sena. Minkejja li kull ma kien sempliċi fra, huwa ingħata funeral kbir b'ħafna dinjitarji politiċi u ekkleżjastiċi.
Patrunat
Huwa ukoll qaddis protettur tal-barbiera u l-parrukkieri, tas-suwed, tal-lukandiera, tal-Peru, tal-Messiku, tal-foqra, tal-edukazzjoni pubblika, tas-saħħa pubblika, tal-iskejjel statali, tal-ġustizzja soċjali u tat-televixin.
Andrea Palladio
thumb|right|250px|Andrea Palladio
Andrea Palladio (30 ta’ Novembru 1508 – 19 ta’ Awwissu 1580), ismu veru Andrea di Pietro della Gondola, kien arkitett famuż Taljan tas-seklu 16. Ta l-isem lil stil - l-istil Palladjan, li jżomm mal-prinċipji Klassiko-Rumani, kontra t-tiżjin rikk Rinaxximentali. Palladio ppjana ħafna knejjes, vilel u palazzi, l-iżjed f’Vicenza, fejn trabba u għex, f’Venezja u fl-inħawi ta’ madwar. Kien l-arkitett l-iżjed importanti tar-Repubblika ta’ Venezja. Ippubblika t-trattat I Quattro Libri dell'Architettura (1570) li bid-disinji li jinsabu fih kellu influwenza profonda fuq l-arkitettura Ewropea; l-imitazzjoni tal-istil tiegħu bdiet moviment li jissejjaħ il-Palladjaniżmu jew in-Neo-Palladjaniżmu, li dam ħaj tliet sekli.
Bijografija
Andrea di Pietro della Gondola twieled Padova, dak iż-żmien parti mir-Repubblika ta’ Venezja, f’familja ta’ nisel umli: missieru Pietro kien tal-mitħna u ommu Marta, imlaqqma la Zota, kienet mara tad-dar.
Meta kellu 13-il sena Andrea sar lavrant bħala scalpellino f’Padova, fil-ħanut ta’ Bartolomeo Cavazza da Sossano imma wara 18-il xahar biss, f’April 1532, ħarab lejn il-belt ta’ Vicenza fil-qrib, iżda kellu jiġi lura għax kien kiser il-kuntratt ma’ Cavazza. Sena wara nkiteb fl-għaqda tal-iskulturi ta’ Vicenza. Hemm ħadem bħala assistent fil-ħwienet prinċipali tal-iskulturi u l-bennejja, speċjalment mal-bennejja Pedemuro li għalihom beda jieħu ħsieb il-parti arkitettonika l-iżjed elaborata tal-proġetti tagħhom. L-ewwel traċċi tal-istil ta’ Palladio ġejjin minn din il-fażi, diġà narawhom fil-portal tal-Chiesa dei Servi u forsi nistgħu nsibu xi ħjiel tiegħu ukoll fil-Palazzo Gualdo.
Andrea kien għadu ma jissejjaħx "Palladio" meta ħadem fuq il-bini tal-villa ta’ Gerolamo Godi f’Lonedo di Lugo Vicentino. X’aktarx li l-proġett ma kienx f'idejh għalkollox, imma kien inkarigat biex imexxih mill-bennejja Pedemuro, li ġa semmejna, li kienu jqisu ż-żagħżugħ Andrea, li bilkemm kellu tletin sena, bħala speċjalista tal-parti arkitettonika.
thumb|210px|right|Waħda mill-ewwel xogħlijiet ta’ Palladio, Villa Godi
Fl-1534, Andrea kien intagħżel mill-Konti Gian Giorgio Trissino bħala l-imgħallem biex immexxi l-bini ta’ Villa Cricoli. Trissino kien poeta, filosfu, litterat u diplomatiku fis-servizz tal-Kurja Rumana. Kien umanista, espert tal-arti militari, dilettant tal-arkitettura u awtur tax-xogħol epiku u poetiku L’Italia liberata dai Goti. Kien hu li ta lil Andrea l-laqam Palladio. Trissino daħħal lil Palladio fiċ-ċirku umanista ta’ Vicenza, l-Academia Olimpica, għarrfu bix-xogħlijiet ta’ Vitruvju u ta’ Leone Battista Alberti, u għenu jipperfezzjona ruħu fl-arti liberali u fl-umaniżmu. Trissino u Palladio fl-1541 għamlu l-ewwel vjaġġ arkeoloġiku lejn Ruma biex jitgħallmu iżjed fuq l-arti antika tal-bini.
Wara l-ewwel vjaġġ, reġa’ lura Vicenza, fejn waqt li kompla jaħdem, studja iżjed fil-fond lil Vitruvju. Mar lura Ruma bosta drabi fl-1545, fl-1547 u fl-1549. Barra Vitruvju, li kien jaqra bir-reqqa, Palladio kien jirreferi wkoll għal għadd ta’ awturi Latini oħra bħal Plinju, Ġulju Ċesri u kittieba oħra iktar qrib ta’ żmienu bħal Leon Baptiste Alberti jew Vasari.
thumb|210px|Bażilika ta’ San Giorgio Maggiore (Venezja)
Fl-1554, taħt Ġulju III, Palladio għamel l-aħħar vjaġġ lejn Ruma mar-"reverendissmu Daniele Barbaro, Patrijarka ta’ Aquileia", li kkollabora miegħu fl-edizzjoni ta’ De architectura ta’ Vitruvju, ippubblikata f’Venezja fl-1556. Fl-istess sena, Palladio ppubblika L'Antichità di Roma.
Minkejja r-rappreżentazzjonijiet tat-tempji ta’ Nimes fil-Quattro libri dell'architettura jidher li Palladio qatt ma ħalla l-Italja fil-vjaġġi tiegħu. Seta’ għamel vjaġġ fil-Piemonte, fuq it-talba ta’ Emanuele Filiberto ta’ Savoja fis-sajf tal-1566. Jista’ jkun li kien matul dan il-vjaġġ li mar La Turbie fi Franza u ra l-monument Ruman tagħha li ddeskriva fil-Quattro libri.
It-talenti tiegħu kienu apprezzati ukoll f’Firenze fejn fl-1566 daħħluh bħala membru tal-Accademia dell'Arte del Disegno. Il-Quattro libri dell'architettura, li kien ħadem fuqhom minn meta kien żagħżugħ, kienu ppubblikati f’Venezja fl-1570. Fihom wera l-parti l-kbira tax-xogħlijiet tiegħu bħala inċiżjonijiet fl-injam maħdumin taħt id-direzzjoni tiegħu.
Fl-istess sena Palladio kien nominat għall-kariga prestiġjuża ta' Proto della Serenissima (arkitett prinċipali tar-Repubblika ta’ Venezja), minflok Jacopo Sansovino li kien miet. Hemm bena l-Bażilika ta’ San Giorgio Maggiore u l-knisja tar-Redentur.
Andrea Palladio miet fl-1580 qabel ma lesta t-Teatru Olimpiku ta’ Vicenza li spiċċawh ibnu Silla u d-dixxiplu tiegħu Vincenzo Scamozzi.
Xogħlijiet
thumb|210px|right| Villa Capra msejħa Villa Rotonda, ħdejn Vicenza
Bini
Ix-xogħlijiet arkitettoniċi ta’ Palladio huma kkonċentrati fil-Veneto, fejn wieħed għadu jista’ jarahom. Vicenza hemm it-Teatru Olimpiku, il-Palazz Muniċipali msejjaħ il-Bażilika Palladjana, il-Loggia del Capitanio, bosta palazzi u vilel, li fostom l-iżjed famuża hi Villa Rotonda.
Fil-bosta vilel mibnijin fil-Veneto, Palladio kien ispirat u oriġinali fl-użu ta’ elementi mill-arkitettura antika li sa llum għadhom jagħtu x-xogħol tiegħu dehra ta’ grazzja u ekwilbriju. Il-bini kien jinbena bil-brikks u miksi bl-istukko; il-ġebla kienet tintuża biss għad-dettalji.
thumb|right|210px|Villa Badoer
Il-vilel Palladjani l-iżjed famużi huma:
Ix-xogħlijiet pubbliċi u r-residenzi urbani l-iżjed famużi huma:
thumb|210px|Villa Pisani, Bagnolo di Lonigo, mill-ktieb I Quattro Libri dell'Architettura, edizzjoni tal-1570
L-influenza ta’ Palladio fuq l-arkitettura
Palladio hu arkitett tar-Rinaxximent Taljan li jista’ jitqies bħala umanista. Palladio hu bniedem ta’ żmienu, mill-kitba tiegħu toħroġ teorija universalista, forsi influwenzata minn Vitruvju u Plinju. L-attenzjoni kontinwa li ta għall-proporzjon u s-simetrija bħalma jinstabu fin-natura tidher ċara f’xogħlu. Palladio qagħad attent ħafna biex japplika r-regoli tal-proporzjon għall-kompożizzjoni arkitettonika kostitwiti mill-Antiki u, ta’ minn jinnota, ir-regoli tal-proporzjon mużikali mnedija minn Pitagora. Palladio stess qalu dan fl-1567: "Il-proporzjonijiet tal-vuċi huma armonija għall-widnejn: dawk tal-qies huma armonija għall-għajnejn".
Is-suċċess tal-ħsieb ta’ Palladio hu marbut ukoll ma’ kontroversji kbar bħall-Querelle des Anciens et des Modernes (Il-polemika bejn L-Antiki u l-Moderni) fi Franza. Palladio bħal Trissino kien kritiku tal-arti Gotika. Ix-xogħol teoriku tiegħu għandu bħala għan li joħloq metodu espliċitu biex l-arkitettura ma terġax taqa’ fid-diżordni antika.
L-ideat arkitettoniċi ta’ Palladio kellhom suċċess kbir l-Ingilterra fejn l-arkitett Inigo Jones kien promotur entużjasta ta’ dawn l-ideat. Ħaġa tal-għaġeb li fit-test storiku ta’ Constitutions tal-mażun James Anderson ippublikat f’Londra fl-1723 hemm imsemmijin Palladio u bosta arkitetti oħra tar-Rinaxximent. L-arti ta’ Palladio daħlet Franza mill-Ingilterra lejliet ir-Rivoluzzjoni Franċiża: fil-fatt, kien l-arkitett Claude Nicolas Ledoux li skopra il-Palladjaniżmu l-Ingilterra u introduċieh ġo Franza.
Thomas Jefferson, it-tielet President tal-Istati Uniti, interessa ruħhu ħafna fix-xogħol ta’ Palladio fil-vjaġġi tiegħu fl-Ewropa. Id-dar ta’ Monticello, qrib Charlottesville hi eżempju tal-influwenza tiegħu. Kontemporanju tal-President Jefferson qal li dan kien iħobb jgħid: “Palladio l-mulej tiegħi u l-Erba’ Kotba tal-Arkitettura l-Bibbja tiegħi”.
Kronoloġija tax-xogħlijiet
thumb|210px|Statwa ta' Andrea Palladio, Vicenza
thumb|210px|Villa Emo
thumb|210px|Villa Foscari magħrufa bħala La Malcontenta
thumb|210px|Palazzo del Capitanio, Vicenza
thumb|210px|Pjanta ta' Palazzo Rotonda, Vicenza
Nota: Id-data tirriferixxi għall-bidu tal-ippjanar tax-xogħol u mhux neċessarjament għal meta sar ix-xogħol. Sors: CISA
Fawstina Kowalska
Santa Fawstina Kowalska (Glogowiec, Polonja, 25 ta' Awwissu 1905 - Krakovja, Polonja 5 ta' Ottubru, 1938) kienet soru u mistika Pollakka li jingħad kellha viżjonijiet ta' Ġesù, li minnhom ħarġet id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina.
Tfulija
Twieldet bl-isem ta' Elena fil-majjistral ta' Lodz. Kienet ġejja minn familja kbira, fqira u reliġjuża. Kienet it-tielet wild minn għaxra, bint Stanislaw u Marianna. Missierha kien mastrudaxxa u raħħal.
Ħasset is-sejħa reliġjuża meta kien għad kellha seba' snin waqt l-espożizzjoni tas-Sagrament Imqaddes. Riedet tidħol soru kif tispiċċa mill-iskola iżda l-ġenituri ma ħallewhiex.
Reliġjuża
Ta' 19-il sena daħlet fil-Kongregazzjoni tas-Sorijiet tal-Madonna tal-Ħniena, f'Varsavja.
Għexet ħajja tassew qaddisa u jingħad li Alla taha ħafna doni. Il-missjoni tagħha saret dik li tħeġġeġ lill-bnedmin ħalli jiftakru li Alla jħobbhom u jħenn għalihom, u għal dan inqdiet b’forom ġodda ta’ devozzjoni lejn il-ħniena ta’ Alla u ħabirket biex il-ħajja spiritwali tiġġedded bl-għajnuna ta’ dik id-devozzjoni.
Swor Fawstina kienet qalbha tajba u karitattiva, imma tul ħajjitha ftit fehmuha. Fawstina esperjenzjat viżjonijiet, profeziji u stigmati interni.
Id-Devozzjoni tal-Ħniena Divina
Wara li tħabtet biex tiġi emmnuta, id-direttur spiritwali tagħa, Dun Mikiel Sopocko (ibbeatifikat fl-2008), għen biex jinstab pittur biex jagħmel it-tpinġja; ix-xbiha ta’ Ġesù tal-Ħniena Divina kienet murija lill-pubbliku għall-ewwel darba fit-28 ta’ April, 1935.
Id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina baqgħet tikber kif Fawstina kompliet tikber fl-għaqda tagħha ma’ Kristu. Biex timxi mal-istruzzjonijiet ta’ Dun Sopocko, Fawstina niżżlet bil-miktub il-viżonijiet u l-profezija tagħha fi djarju u dawn il-kitbiet mistiċi nqalbu f’ħafna lingwi.
Fawstina ħabbret bil-quddiem id-data ta’ mewtha li seħħet bil-marda tat-tuberkolożi fil-5 ta’ Ottubru 1938.
L-Għotjiet taż-ŻEE u tan-Norveġja
L-Għotjiet taż-Żona Ekonomika Ewropea (l-EEA) u tan-Norveġja jirrappreżentaw il-kontribut tal-Iżlanda, il-Liechtenstein u n-Norveġja biex jitnaqqsu d-disparitajiet soċjali u ekonomiċi fiż-Żona Ekonomika Ewropea (EEA) u jissaħħu r-relazzjonijiet bilaterali ma’ 15-il pajjiż tal-UE fl-Ewropa Ċentrali u tan-Nofsinhar. L-Għotjiet qed jikkontribwixxu wkoll għat-tisħiħ tal-valuri fundamentali Ewropej bħad-demokrazija, it-tolleranza u l-istat tad-dritt.