cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ġonna Botaniċi ta' Singapore
Sit ta' Wirt Dinji
Bħala parti mill-proċess, id-dokument ipprova jikseb il-valutazzjoni pożittiva tal-Kunsill Internazzjonali tal-Monumenti u s-Siti (ICOMOS), assoċjazzjoni professjonali separata. Fis-16 ta' Mejju 2015, il-bord tal-esperti tal-ICOMOS appoġġa d-deżinjazzjoni tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mingħajr riżervi – u taw l-aqwa rakkomandazzjoni possibbli, u ddikjara li:
Fl-4 ta' Lulju ta' dik is-sena, f'Bonn, id-39 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji ddelibera dwar in-nominazzjoni ta' Singapore, u l-21 membru kollha approvawha. Dr Taylor fakkar il-vot unanimu:
Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore huma l-ewwel ġonna tropikali u t-tielet ġonna botaniċi li ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, għall-ħabta tal-50 sena indipendenza tal-pajjiż.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Rudolf Diesel
Rudolf Christian Karl Diesel [ˈdiːzl̩]; twieled fit-18 ta' Marzu 1858 – miet fid-29 ta' Settembru 1913) kien inventur u inġinier mekkaniku Ġermaniż li kien famuż għaliex ivvinta l-magna li taħdem bid-diżil. Il-kunjom Diesel intuża wkoll għall-film tal-1942 Diesel.
Ħajja bikrija u edukazzjoni
Diesel twieled id-dar f'Rue Notre Dame de Nazareth 38 f'Pariġi, Franza, fl-1858. Huwa kien it-tieli wild minn tlieta ta' Elise (kunjomha xebba Strobel) u Theodor Diesel. Il-ġenituri tiegħu kienu immigranti mill-Bavarja li kienu jgħixu f'Pariġi. Theodor Diesel, li kien legatur tal-kotba tas-sengħa, telaq minn raħal twelidu Augsburg, il-Bavarja, fl-1848. Huwa ltaqa' ma' martu, bint merkant minn Nuremberg, f'Pariġi fl-1855 u hemmhekk sar manifattur tal-oġġetti tal-ġilda.
Ftit ġimgħat biss wara twelidu, Rudolf Diesel ingħata lill-familja ta' bdiewa Vincennes, fejn qatta' l-ewwel disa' xhur ta' ħajtu. Meta ġie rritornat lil familtu oriġinali, dawn ittrasferew ruħhom f'appartament f'Rue de la Fontaine-au-Roi 49. Dak iż-żmien, il-familja Diesel kienet għaddejja minn diffikultajiet finanzjarji. B'hekk, fi tfulitu, Rudolf Diesel kellu jaħdem fl-istudjo ta' missieru u jwassal l-oġġetti tal-ġilda lill-klijenti permezz ta' karretta b'rota waħda. Huwa attenda skola Protestanta Franċiża u malajr beda jinteressa ruħu fi kwistjonijiet soċjali u fit-teknoloġija. Huwa kien student bravu ħafna, u meta kellu 12-il sena ngħata l-medalja tal-bronż mingħand is-Société pour l'Instruction Elémentaire u kellu pjanijiet biex jidħol jistudja fl-Ecole Primaire Supérieure fl-1870.
Meta faqqgħet il-Gwerra bejn il-Franċiżi u l-Prussjani f'dik l-istess sena, il-familja tiegħu kellha titlaq, flimkien ma' bosta familji Ġermaniżi oħra. Huma marru jgħixu f'Londra, fejn Rudolf Diesel attenda skola fejn kien jiġi mitkellem l-Ingliż. Madankollu, qabel tmiem il-gwerra, omm Diesel batitu lejn Augsburg biex jgħix maz-zijiet tiegħu, Barbara u Christoph Barnickel, biex ikollu ħakma tal-Ġermaniż u biex iżur il-Königliche Kreis-Gewerbeschule (il-Kulleġġ Vokazzjonali tal-Kontea Rjali), fejn zijuh kien jgħallem il-matematika.
Meta kellu 14-il sena, Rudolf Diesel kiteb ittra lill-ġenituri tiegħu u qalilhom li ried isir inġinier. Wara li lesta l-edukazzjoni bażika tiegħu bħala l-aqwa fil-klassi tiegħu fl-1873, huwa nkiteb fl-Iskola Industrijali ta' Augsburg li kienet għadha kemm ġiet stabbilita. Sentejn wara, huwa ngħata borża ta' studju għall-merti tiegħu mill-Istitut Politekniku Bavarjan Irjali ta' Munich, li hu aċċetta kontra x-xewqat tal-ġenituri tiegħu, li kienu jippreferu li kieku beda jaħdem.
Karriera
Wieħed mill-professuri ta' Rudolf Diesel fi Munich kien Carl von Linde. Diesel ma setax jiggradwa mal-klassi tiegħu f'Lulju 1879 minħabba li marad bit-tifojde. Sakemm kien qed jistenna d-data suċċessiva tal-eżami, huwa kiseb esperjenza prattika fl-inġinerija mal-Impjant tal-Magni tal-Aħwa Sulzer f'Winterthur, l-Iżvizzera. Diesel iggradwa f'Jannar 1880 bl-ogħla unuri akkademiċi u reġa' lura f'Pariġi, fejn assista l-professur preċedenti tiegħu fi Munich, Carl von Linde, bid-disinn u bil-kostruzzjoni ta' impjant modern tar-refriġerazzjoni u tas-silġ. Rudolf Diesel sar id-direttur tal-impjant sena wara.
Fl-1883, Diesel iżżewweġ lil Martha Flasche, u kompla jaħdem għal Linde, filwaqt li kiseb diversi privattivi kemm fil-Ġermanja kif ukoll fi Franza.
Fil-bidu tal-1890, Diesel ittrasferixxa ruħu lejn Berlin flimkien mal-mara u t-tfal tiegħu, Rudolf Jr, Heddy, u Eugen, biex jieħu ħsieb l-immaniġġjar tad-dipartiment tar-riċerka u l-iżvilupp korporattivi ta' Linde u biex jissieħeb ma' diversi bords korporattivi oħra hemmhekk. Peress li ma setax juża l-privattivi li żviluppa meta kien għadu impjegat ta' Linde għall-finijiet tiegħu stess, huwa mar lil hinn mill-qasam tar-refriġerazzjoni. L-ewwel beda jaħdem bl-istim, fejn ir-riċerka tiegħu fl-effiċjenza termali u l-effiċjenza tal-fjuwil wasslitu biex jibni magna li taħdem bl-istim abbażi tal-fwar tal-ammonijaka. Madankollu, matul it-testijiet, il-magna splodiet u kważi qatlitu. Ir-riċerka tiegħu fil-pressjoni taċ-ċilindri b'kompressjoni għolja ttestjat il-qawwa tas-cylinder heads tal-ħadid u tal-azzar. Wieħed minnhom sploda matul il-perjodu ta' prova. Huwa qatta' ħafna xhur l-isptar, u wara kellu bosta problemi tas-saħħa u tal-vista.
Minn mindu attenda l-lekċers ta' Carl von Linde, Rudolf Diesel kellu f'moħħu li jiddisinja magna b'kombustjoni interna li setgħet toqrob l-effiċjenza termali teorika massima taċ-ċiklu ta' Carnot. Huwa ħadem qatigħ fuq din l-idea għal bosta snin, u fl-1892, huwa qies li t-teorija tiegħu kienet kompluta. Fl-istess sena, Diesel ingħata l-privattiva Ġermaniża DRP 67207. Fl-1893, huwa ppubblika saġġ imsejjaħ Theory and Construction of a Rational Heat-engine to Replace the Steam Engine and The Combustion Engines Known Today, li kien ilu jaħdem fuqu mill-bidu tal-1892. Dan is-saġġ serva bħala l-bażi għax-xogħol u għall-iżvilupp tiegħu fir-rigward tal-magna li taħdem bid-diżil. Sas-sajf 1893, Diesel kien irrealizza li t-teorija inizjali tiegħu kienet żbaljata, u b'hekk ressaq applikazzjoni oħra għal privattiva għat-teorija kkoreġuta fl-1893.
L-ewwel magna li taħdem bid-diżil, il-Magna 250/400, ġiet ittestjata uffiċjalment fl-1897 u issa hija esposta fil-Mużew Tekniku Ġermaniż fi Munich.
Rudolf Diesel kiseb privattivi għad-disinn tiegħu fil-Ġermanja u f'pajjiżi oħra, inkluż fl-Istati Uniti.
Huwa ddaħħal fil-lista tan-nies notevoli fil-qasam tal-karozzi fl-1978.
Għejbien u mewt
daqsminuri|Dresden fil-Port ta' [[Antwerp, 1913]] Filgħaxija tad-29 ta' Settembru 1913, Rudolf Diesel tela' abbord il-bastiment GER li kien jaħdem bl-istim, SS Dresden, f'Antwerp fi triqtu lejn laqgħa tal-kumpanija Consolidated Diesel Manufacturing f'Londra. Huwa kellu ċena abbord il-vapur u wara rtira fil-kabina tiegħu għall-ħabta tal-22:00, u staqsa li jiġi mqajjem l-għada filgħodu fis-06:15; iżda qatt ma deher ħaj iktar. L-għada filgħodu, il-kabina tiegħu kienet vojta u s-sodda tiegħu kienet magħmula u ma kien jidher li raqad fiha ħadd, minkejja li l-ħwejjeġ li kien jorqod bihom kienu mitwijin pulit u l-arloġġ tiegħu tħalla maġenb is-sodda fejn seta' jarah li kieku raqad hemm. Il-kappell tiegħu u l-kowt mitwi ġew skoperti taħt il-poġġaman ta' wara l-gverta tal-vapur.
Għaxart ijiem wara, l-ekwipaġġ tal-bastiment Olandiż Coertsen lemaħ il-katavru ta' raġel f'wiċċ l-ilma fil-Lvant ta' Scheldt. Il-ġisem tant kien fi stat avvanzat ta' dekompożizzjoni li ma kienx jintgħaraf, u ma ttellax abbord minħabba li kien maltemp. Minflok, l-ekwipaġġ ħa l-oġġetti personali mill-ilbies (kaxxa tal-pilloli, kartiera, karta tal-identità, temprin, u kontenitur ta' lenti ta' għajn waħda) tar-raġel mejjet, u reġa' ntefa' l-baħar. Fit-13 ta' Ottubru, dawn l-oġġetti ġew identifikati minn iben Rudolf, Eugen Diesel, bħala oġġetti li kienu ta' missieru.
Hemm diversi teoriji li jispjegaw il-mewt ta' Rudolf Diesel. Uħud, fosthom il-bijografu Grosser u Hans L. Sittauer fl-1978 argumentaw li Rudolf Diesel ikkommetta suwiċidju. Linja oħra ta' ħsieb issuġġeriet li ġie maqtul, minħabba li rrifjuta li jagħti drittijiet esklużivi lill-forzi Ġermaniżi biex jużaw l-invenzjoni tiegħu; tabilħaqq, Diesel tela' abbord l-SS Dresden bil-ħsieb li jiltaqa' mar-rappreżentanti tal-Forza Navali Rjali Brittanika sabiex jiddiskuti l-possibbiltà li s-sottomarini Brittaniċi jibdew jaħdmu bil-magni li jaħdmu bid-diżil – iżda qatt ma reġa' lura l-art. Minkejja dan, l-evidenza hija limitata għall-ispjegazzjonijiet kollha, u b'hekk l-għejbien u l-mewt tiegħu ma jistgħux jiġu spjegati b'ċertezza.
Ftit wara l-għejbien ta' Rudolf Diesel, martu Martha fetħet basket li r-raġel tagħha kien taha eżatt qabel il-vjaġġ tiegħu li spiċċa ħażin, b'direzzjonijiet li ma kellux jinfetaħ qabel il-ġimgħa ta' wara. Hi skopriet li kien fih 20,000 Mark Ġermaniż fi flus kontanti u għadd ta' dikjarazzjonijiet finanzjarji li kienu jindikaw li l-kontijiet bankarji tagħhom kienu virtwalment vojta. Fi djarju li Rudolf Diesel ġab miegħu abbord il-vapur, għad-data tad-29 ta' Settembru 1913, huwa pinġa salib, possibbilment biex jindika mewtu.
Iktar 'il quddiem, f'nofs l-1950, Magokichi Yamaoka, il-fundatur ta' Yanmar, il-manifattur tal-magna li taħdem bid-diżil fil-Ġappun, żar il-Ġermanja tal-Punent, u sar jaf li ma kienx hemm qabar jew monument iddedikat lil Rudolf Diesel. Yamaoka u n-nies assoċjati ma' Rudolf Diesel bdew il-preparamenti meħtieġa biex jonorawh. Fl-1957, fl-okkażjoni tal-100 anniversarju tat-twelid ta' Rudolf Diesel u s-60 anniversarju tal-iżvilupp tal-magna li taħdem bid-diżil, Yamaoka ħalla b'donazzjoni l-Ġnien ta' Mafkar għal Rudolf Diesel (bil-Ġermaniż: Rudolf-Diesel-Gedächtnishain) fil-Park ta' Wittelsbacher f'Augsburg, il-Bavarja, fejn Diesel qatta' tfulitu.
Legat
xellug|daqsminuri|246x246px|Bolla Ġermaniża tal-1958 b'Rudolf Diesel Wara l-mewt ta' Rudolf Diesel, il-magna tiegħu għaddiet minn ħafna żvilupp u saret sostitut importanti ħafna għall-magna tal-istim bil-pistuni f'ħafna applikazzjonijiet. Minħabba li l-magna li taħdem bid-diżil kienet teħtieġ kostruzzjonijiet iktar robusta u itqal mill-magna li taħdem bil-gasoline, l-użu tagħha fl-avjazzjoni baqa' wieħed limitat. Madankollu, il-magna li taħdem bid-diżil saret mifruxa f'ħafna applikazzjonijiet oħra, bħall-magni weqfin, il-magni agrikoli u l-makkinarju mhux tal-awtostradi inġenerali, kif ukoll is-sottomarini, il-vapuri, u ferm iktar 'il quddiem, il-ferroviji, it-trakkijiet u l-karozzi u l-vetturi moderni.
Il-magna li taħdem bid-diżil għandha l-benefiċċju li taħdem b'iktar effiċjenza tal-fjuwil mill-magni li jaħdmu bil-petrol minħabba proporzjonijiet ta' kompressjoni ogħla u żmien itwal ta' kombustjoni, li jfissru li t-temperatura togħla iktar bil-mod, u b'hekk iktar sħana tiġi kkonvertita f'ħidma mekkanika.
Rudolf Diesel kien interessat li juża t-trab tal-faħam jew iż-żejt veġetali bħala fjuwil, u fil-fatt, il-magna tiegħu kienet taħdem biż-żejt tal-karawett. Għalkemm dawn il-fjuwils ma kinux popolari minnufih, meta fl-2008 għolew il-prezzijiet tal-fjuwils, flimkien ma' żieda ta' tħassib dwar ir-riżervi taż-żejt, kulma jmur beda jintuża b'mod iktar mifrux iż-żejt veġetali u l-bijodiżil.
Arslantepe
daqsminuri|It-tpittir mal-fdalijiet tal-ħitan tat-tajn ta' Arslantepe Arslantepe, magħrufa wkoll bħala Melid (bl-Ittit: Malidiya u possibbilment anke Midduwa ; bl-Akkadjan: Meliddu ; bl-Urartjan: Melitea; bil-Latin: Melitene), kienet belt antika max-xmara Tohma, tributarja tal-parti ta' fuq tal-Ewfrate li tibqa' tiela' sal-muntanji Taurus. Ġiet identifikata mas-sit arkeoloġiku modern ta' Arslantepe ħdejn Malatya, it-Turkija.
Rudolf Diesel
Legat
Il-fjuwil primarju li jintuża fil-magni li jaħdmu bid-diżil huwa l-fjuwil tad-diżil eponimu, li joriġina mir-raffinar taż-żejt grezz. Il-ħżin tad-diżil huwa iktar sikur minn dak tal-petrol/gasoline, minħabba li l-punt ta' fjammabbiltà tiegħu huwa madwar 79.4 °C ogħla, u ma jisplodix.
Arslantepe
Tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bl-isem tat-Tumbata ta' Arslantepe fis-26 ta' Lulju 2021.
Rudolf Diesel
Użu taż-żjut veġetali bħala fjuwil għall-magni li jaħdmu bid-diżil
Fil-ktieb Diesel Engines for Land and Marine Work, Rudolf Diesel stqarr li "fl-1900 magna żgħira li taħdem bid-diżil intweriet mill-kumpanija Otto, li fuq suġġeriment tal-Gvern Franċiż, tħaddmet biż-żejt tal-karawett (arakidi), u tant ħadmet tajjeb li ftit nies biss kienu jafu dwar dan il-fatt. Il-magna kienet inbniet għal żjut ordinarji, u mingħajr l-ebda modifika tħaddmet biż-żejt veġetali. Dan l-aħħar jien irripetejt dawn l-esperimenti fuq skala kbira b'suċċess sħiħ u b'konferma assoluta tar-riżultati li kienu nkisbu preċedentement".
Arslantepe
Kalkolitiku Aħħari
L-iżjed abitazzjoni bikrija fis-sit tmur lura għall-Kalkolitiku.
Arslantepe (VII) saret importanti f'dan ir-reġjun fil-Kalkolitiku Aħħari. Fuq il-quċċata tat-tumbata kien hemm żona monumentali b'binja enormi tal-brikks tat-tajn. Din il-binja kbira kienet imżejna b'dekorazzjonijiet mal-ħitan u l-funzjoni tagħha mhijiex ċerta.
Değirmentepe
Sit fil-qrib, Değirmentepe, li jinsab 24 kilometru fil-Grigal ta' Melid, huwa notevoli bħala l-post bl-iktar evidenza ċerta bikrija ta' tidwib tar-ram. Is-sit inbena fuq biċċa roqgħa art żgħira fil-pjanura, madwar 40 kilometru mix-xmara Ewfrate.
Żmien il-Bronż Bikri
daqsminuri|Statwa ta' ljun tal-Ittiti Sal-aħħar tal-perjodu tal-Uruk, l-iżvilupp kien kiber u kien inbena kumpless kbir ta' tempju/palazz.
Kulturalment, Melid kienet parti mir-"reġjuni tat-Tramuntana tal-Mesopotamja ta' Fuq" u kienet tintuża bħala kolonja kummerċjali tul ix-xmara Ewfrate biex il-materja prima titwassal sas-Sumerja fil-Mesopotamja t'Isfel.
Instabu bosta similaritajiet bejn dawn is-saffi bikrin f'Arslantepe, u s-sit ta' Birecik (iċ-Ċimiterju tad-Diga ta' Birecik), li pjuttost kien inbena iktar 'il quddiem, fil-Lbiċ ta' Arslantepe.
Għall-ħabta tat-3000 Q.K., fit-tranżizzjoni bejn Żmien il-Bronż Bikri I u II, kien hemm qerda u nirien mifruxa, u wara dan iż-żmien fiż-żona tfaċċat il-kultura tal-bċejjeċ tal-fuħħar ta' Kura-Araxes. Prinċipalment din il-kultura kienet tar-rgħajja u kellha rabta mal-muntanji tal-Kawkażu.
Żmien il-Bronż Aħħari
Fiż-Żmien il-Bronż Aħħari, is-sit sar ċentru amministrattiv ta' reġjun ikbar fir-renju ta' Isuwa. Il-belt ġiet iffortifikata sew, x'aktarx minħabba t- daqsminuri|Tinqix fil-ġebel fejn id-daħla tal-fdalijiet ta' Arslantepe theddida tal-Ittiti mill-Punent. Is-sit huwa kulturalment influwenzat mill-Urjani, mill-Mitanni u mill-Ittiti.
Għall-ħabta tal-1350 Q.K., Suppiluliuma I tal-Ittiti ħakem lil Arslantepe fil-gwerra tiegħu kontra Tushratta ta' Mitanni. Dak iż-żmien, Arslantepe kienet il-belt kapitali reġjonali ta' Isuwa fil-fruntiera bejn l-Ittiti u l-Mitanni; u kienet leali għal Tushratta. Suppiluliuma I uża lil Arslantepe bħala bażi għall-kampanja militari tiegħu biex jisraq il-belt kapitali tal-Mitanni, Wassukanni.
Żmien il-Ħadid
Wara l-waqgħa tal-Imperu Ittit, mis-sekli 12 sa 7 Q.K., il-belt saret iċ-ċentru tal-istat Neo-Ittit Luwjan indipendenti ta' Kammanu. Inbena palazz u ttellgħu skulturi monumentali tal-ġebel ta' ljuni u tal-mexxej.
Il-wasla tar-re Assirjan Tiglath-Pileser I (1115-1077 Q.K.) wasslet biex ir-renju ta' Arslantepe jiġi mġiegħel jagħti ġieħ lill-Assirja. Arslantepe setgħet tkompli tkattar il-ġid sa meta r-re Assirjan Sargon II (722-705 Q.K.) seraq il-belt fis-712 Q.K. Fl-istess żmien, iċ-Ċimmerjani u x-Xiti invadew l-Anatolja u l-belt qabdet it-triq tan-niżla.
Skont Igor Diakonoff u John Greppin, x'aktarx li kien hemm preżenza Armena f'Arslantepe sal-1200 Q.K.
Arkeoloġija
xellug|daqsminuri|255x255px|Bassoriljiev Ittit li nstab f'Arslantepe u li issa jinsab għall-wiri fil-Mużew taċ-Ċivilizzazzjonijiet tal-Anatolja f'[[Ankara]] Arslantepe ġiet investigata għall-ewwel darba mill-arkeologu Franċiż Louis Delaporte mill-1932 sal-1939. Mill-1946 sal-1951 Claude F.A. Schaeffer wettaq xi esplorazzjonijiet fis-sit.
L-ewwel skavi Taljani fis-sit ta' Arslantepe bdew fl-1961, u twettqu taħt id-direzzjoni tal-Professuri Piero Meriggi u Salvatore M. Puglisi sal-1968. L-għażla tas-sit inizjalment kienet dovuta għax-xewqa li jiġu investigati l-fażijiet Neo-Ittiti tal-okkupazzjoni tas-sit, perjodu li fih Malatya kienet il-belt kapitali ta' wieħed mill-iżjed renji importanti wara l-qerda tal-Imperu Ittit fl-iżjed fruntieri tal-Lvant tiegħu. Fis-snin 30 tas-seklu 20 instabu fdalijiet maestużi ta' dan il-perjodu f'Arslantepe wara li saret spedizzjoni Franċiża fil-post. L-Ittitologu Meriggi ħa sehem biss fl-ewwel ftit kampanji ta' skavi u mbagħad ħalla t-tmexxija tax-xogħlijiet f'idejn Puglisi, paleoetnologu, li espanda x-xogħlijiet u regolarment wettaq investigazzjonijiet annwali taħt il-permess regolari mill-gvern Tork. Alba Palmieri ħadet f'idejha s-superviżjoni tal-iskavi matul is-snin 70 tas-seklu 20. Fil-bidu tas-seklu 21, l-investigazzjoni arkeoloġika tmexxiet minn Marcella Frangipane.
Liebru ta' Kap
Il-Liebru ta' Kap jew Liebru kannella li huwa xjentifikament magħruf bħala Lepus capensis huwa speċi ta' mammiferu plaċentat tal-familja Leporidae (leporidu), fl-ordni Lagomorpha (lagomorfu) notturnu.
Arslantepe
Xwabel bikrin
daqsminuri|Uħud mix-xwabel li nstabu f'Arslantepe L-ewwel xwabel magħrufa fiż-Żmien il-Bronż Bikri (madwar is-sekli 33 sa 31) huma bbażati fuq sejbiet f'Arslantepe minn Marcella Frangipane mill-Università ta' Ruma. Instab senduq b'disa' xwabel u sejfijiet magħmulin minn liga ta' arseniku u ram. Fosthom, tlett ixwabel kienu ntarsjati bil-fidda b'mod mirqum.
Liebru ta' Kap
Dan il-liebru, għalkemm huwa nattiv fil-kontinent tal-Afrika, irrnexxielu jinfirex ma' partijiet fil-kontinenti tal-Ewropa, tal-Asja u fil-Lvant nofsani u ġie introdott fil-kontinent tal-Awstralja mill-bniedem.
Klassifikazzjoni
Dan il-liebru huwa 1 minn 8 speċijiet li qegħdin ikklassifikati fis-sottoġeneru Proeulagus u l-ispeċi maqsuma f' minn ta' linqas 12-il sottospeċi.
Arslantepe
Xwabel bikrin
Dawn l-armi għandhom tul totali ta' 45 sa 60 ċentimetru, u dan jissuġġerixxi d-deskrizzjoni tagħhom bħala xwabel qosra jew sejfijiet twal.
Il-fażi VI A f'Arslantepe ntemmet bil-qerda u l-belt ingħatat in-nar. Iktar 'il quddiem, xi okkupanti ġodda wkoll ħallew warajhom xi armi tal-bronż, inkluż xwabel. Dawn instabu fil-qabar rikk tas-"Sinjur ta' Arslantepe", li huwa l-isem li ngħata lill-iskeletru tal-qabar mill-arkeologi. X'aktarx li kellu xi 40 sena meta miet, u permezz tad-datazzjoni bir-radjokarbonju l-qabar imur lura għat-3081 sal-2897 Q.K.
Sit ta' Wirt Dinji
It-Tumbata ta' Arslantepe ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2021.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Karmenu Vella
Karmenu Vella (twieled fid-19 ta' Ġunju 1950) huwa perit u politiku Malti li serva kemm fil-Parlament Malti kif ukoll fil-Kummissjoni Ewropea bħala Kummissarju Ewropew għall-Ambjent, is-Sajd u l-Affarijiet marittimi bejn l-2014 u l-2019. Huwa kien Ministru taħt tliet Prim Ministri fi gvernijiet immexxija mill-Partit Laburista.
Studju
Huwa studja għal perit fl-Università ta' Malta u kiseb Masters fit-Turiżmu mill-Università ta' Sheffield.
Bħala żagħżugħ minn dejjem kien attiv ħafna fost iż-żgħażagħ u kien parteċipattiv ħafna speċjalment fost l-għaqdiet sportivi.
Politika
Minn dejjem ħadem u stinka b'risq il-Partit Laburista. Fl-1968 daħal membru fil-Kumitat taż-Żgħażagħ fil-lokal taż-Żurrieq u wara kien inħatar membru fuq l-Ezekuttiv Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-PL. Fl-1976 kien ikkontesta għall-ewwel darba l-Elezzjonijiet Ġenerali u ġie elett bħala l-iżgħar Membru Parlamentari. Minn dakinhar baqa’ jiġi elett fl-elezzjonijiet kollha ta' wara.
F'intervista li ta fl-2013, mistoqsi dwar ir-raġuni li għaliha ddeċieda li jikkontesta l-elezzjoni ġenerali lura fl-1976, Vella jgħid li bħala żagħżugħ minn dejjem kien midħla tal-għaqdiet taż-Żurrieq. "Kont niffrekwenta socjetajiet tal-baned, ghaqdiet sportivi, bosta hwienet fejn konna inqattghu l-hinijiet ta' rikreazzjoni taghna bhala zghazagh, u filghaxijiet konna spiss niltaqghu c-Centru Laburista. Qatt ma kelli ambizzjonijiet politici, imma shabi dejjem jimbuttawni biex nippartecipa f'kumitati sportivi u politici." Jiftakar li l-ewwel elezzjoni li kkontesta kienet dik tal-Kunsill Civiku taz-Zurrieq meta kien ghadu kif ghalaq it-tmintax-il sena. Dak iz-zmien kien membru fl-Ghaqda Zghazagh Laburista Zurrieq u Membru tal-Ezekuttiv Nazzjonali tal-Ghaqda Zghazagh Laburisti.
Wara li ggradwa beda jahdem fid-distrett bhala perit u beda jsir jaf hafna familji mill-irhula tal-vicin. Dwar il-fatt li ghazel il-Partit Laburista, Vella jgħid li dan kien l-uniku partit li kien jipprattika l-gustizzja soċjali. "Kien il-Partit li verament ihares l-interess ta' Malta u jgib dejjem fuq quddiem lil dawk li kienu verament fil-bzonn. Kien il-partit li kellu vizjoni ghal Malta. Vizjoni ekonomika, finanzjarja u fuq kollox socjali."
Fis-27 ta' Ottubru 2014, huwa rriżenja mill-Parlament Malti wara 38 sena, biex ftit jiem wara beda jwettaq il-ħidma tiegħu ta' Kummissarju Ewropew għall-ambjent, is-sajd u l-affarijiet marittimi.
Direttur u Chairman ta' Kumpaniji
Huwa kien jokkupa diversi karigi, fosthom Direttur tal-MidMed Bank, Managing Director tal-Libyan Maltese Holding Company, Chairman tal-Corinthia Hotels International, Chairman tal-Maltese Turkish Business Council, Chairman tal-Orange Cruises Ltd., Board Director tal-Betfair Ltd., u membru fuq il-Vodafone Malta Foundation.
Ħajja Personali
Miżżewweġ lil Marianne, għandhom żewġt’ itfal John u Philip, u meta jkun Malta joqgħod Birżebbuġa.
Juventus FC
Juventus Football Club S.p.A. (mill-Latin: iuventūs, "iż-żgħażagħ"), magħruf aħjar bħala Juventus (/ juvɛntus /), hija assoċjazzjoni Taljana tal-futbol ibbażata f'Turin.
Imwaqqaf fl-1897 minn grupp ta 'studenti tal-iskola għolja lokali, Juventus huwa t-tieni l-iktar klabb tal-futbol Taljan fost dawk li għadhom attivi, wara Ġenoa (1893); hija l-aktar intitolat u t-tradizzjoni tal-pajjiż, kif ukoll wieħed mill-aktar magħrufa fid-dinja ma 63 trofej uffiċjali aktar sportivi rebaħ, inkluż ir-rekord ta '33 titoli kampjonat u 11 titoli fil-kompetizzjonijiet tal-UEFA.
Ir-rabta mal-familja Agnelli, li dam sa mill 1923, hija l-ewwel u l-aktar dejjiema assoċjazzjoni negozju sportivi fl-Italja, permezz ta 'mudell ta' ġestjoni uniku stabbilit fil-frattemp, il-Juventus sar l-ewwel isports Taljan kumpanija li jinkiseb status professjonali ante litteram. Fl-1985 sar l-ewwel klabb li rebaħ tliet kompetizzjonijiet ewlenin Ewropej: Tazza taċ-Ċampjins/UEFA Champions League, il-Tazza tat-Tazez Ewropej- u l-Tazza UEFA/UEFA Europa League, bl triumphs sussegwenti fil-Supertazza Ewropea u Tazza Interkontinentali (futbol) 1984 fl-1985 wkoll sar l-ewwel u għadu l-uniku tim fid-dinja li rebaħ it-trofej uffiċjali kollha tal-konfederazzjoni tiegħu stess, rekord imtejjeb aktar bis-suċċess fit-Tazza Intertoto 1999.
Elenkati fuq il-Borża mill-2001, Juventus, kważi b'mod stabbli peress li l-nofs l-1990, fost l-aqwa klabbs tal-futbol għaxar madwar id-dinja fis-settur finanzjarju f'termini ta 'fatturat, profitt u l-valur istokk tas-suq. Il-kontribut tiegħu għat-tim nazzjonali tal-futbol tal-Italja, l-ikbar mit-timijiet Taljani, kien deċiżiv għas-suċċessi tat-tim nazzjonali. Huwa imsaħħaħ mill-appoġġ ta ikbar karattru nazzjonali minbarra mifruxa fuq skala globali, prinċipalment f'pajjiżi fejn hemm emigrazzjoni Taljan qawwija, li jagħmlu anticampanilistico simultanjament simbolu ta 'stil Taljan. Fl-2000, Juventus kienet inkluża mill-FIFA fl seba 'lok (premiere Taljan) fil-klassifika sekulari fuq il-klabb aqwa fid-dinja, u fl-2009 inħatar dall'IFFHS aħjar tim fil-pajjiż u t-tieni fl-Ewropa, wara Real Madrid, tas-seklu għoxrin.
Unuri
thumb|right|Giovanni Ferrari, plejer tal-futbol, fl-1933.
Nazzjonali
Serie A:
Coppa Italia:
Supercoppa Italiana:
Internazzjonali
It-titoli li ġejjin jinkludu biss dawk rikonoxxuti mill-UEFA u l-FIFA.
Dinjija
Tazza Interkontinentali:
Titoli Ewropej
European Cup/UEFA Champions League:
Tazza tat-Tazez Ewropej
Tazza UEFA:
UEFA Super Cup:
Sibila Petlevski
Sibila Petlevski (twieldet fil-11 ta' Mejju 1964) hija kittieba Kroata ta' dixxendenza Maċedona, kif ukoll poeta, drammaturga u Professur fl-Akkademja tal-Arti Drammatika fl-Università ta' Żagreb.
Bijografija
Petlevski twieldet f'Żagreb fil-11 ta' Mejju 1964. Missierha kien il-pittur famuż Ordan Petlevski, u ommha kienet il-pittriċi Biserka Baretić. Hija ggradwat b'lawrija fil-Letteratura Komparattiva u l-Lingwa Ingliża fil-Fakultà tal-Filosofija f'Żagreb fl-1988, u kisbet il-lawrija tal-Masters tagħha fl-1991. Hija kisbet id-dottorat tagħha fl-1996 bit-teżi "Moderniżmu: Eżempji mit-Teatru u mid-Drammi Kroati u l-Kuntest tal-Ewropa Ċentrali tagħhom". Hija membru ta' L'Académie Mallarmé u ta' l'Académie Européenne de Poésie tal-lingwa Franċiża, kienet President taċ-Ċentru PEN Kroat (2001-2005), u kienet Membru tal-Kumitat ta' Tmexxija Internazzjonali tal-PEN (2002-2007). Hija nħatret ukoll bħala ġurija tal-Premju tal-Letteratura tal-Unjoni Ewropea. Petlevski hija Professur fl-Akkademja tal-Arti Drammatika fl-Università ta' Żagreb. Il-poeżija tagħha li rebbħitha l-premjijiet ġiet imqabbla ma' dik ta' Adriana Škunca, Gordana Benić, Milana Vuković Runjić u Dubravka Oraić-Tolić.
Ġordan
Il-Ġordan (Għarbi: اَلأُرْدُنّ‎ Al-ʾUrdunn), uffiċjalment ir-Renju Ħaxemita tal-Ġordan (Għarbi:اَلمَمْلَكَة اَلأُرْدُنِيَّة اَلهَاشِمِيَّة al-Mamlakah al-ʾUrdunniyyah al-Hāšimiyyah), huwa renju Għarbi fil-Lvant Nofsani, fuq ix-xatt tal-Lvant tax-xmara Ġordan li jestendi fir-reġjun storiku tal-Palestina. Il-fruntieri tal-pajjiż huma l-Arabja Sawdija lejn in-Nofsinhar u l-Lvant, l-Iraq lejn il-Grigal, is-Sirja fit-Tramuntana u Iżrael li jaqsam il-kontroll tal-Baħar Mejjet miegħu, lejn il-Punent. Ir-Renju tad-deżert ħareġ mill-qsim tal-Lvant Nofsani li sar wara l-Ewwel Gwerra Dinjija mill-Brittanja u Franza. Fl-1946, il-Ġordan sar stat sovran indipendenti uffiċjalment magħruf bħala r-Renju Ħaxemita tat-Transġordan. Wara l-qabda tar-reġjun taċ-Ċisġordanja matul il-gwerra 1948–49 ma' Iżrael, Abdullah I ħa t-titolu tar-Re tal-Ġordan u l-Palestina, u biddel uffiċjalment l-isem tal-pajjiż għar-Renju Ħaxemita tal-Ġordan fl-1949.
Veneżwela
Il-Veneżwela (, uffiċjalment imsejħa r-Repubblika Bolivarjana tal-Veneżwela (Spanjol:República Bolivariana de Venezuela), hi pajjiż li tinsab fil-kosta tat-tramuntana tal-Amerika t'Isfel. It-territorju tal-Veneżwela jkopri madwar 916,445 kilometru kwadru (353,841 mi kw) b'popolazzjoni stmata ta' madwar 29,100,000. Il-Veneżwela hija kkunsidrata bħala stat ma' bijodiversità estremament għolja.
Sorin Virgil Oproiescu
Sorin Virgil Oproiescu (twieled fit-12 ta' Septembru 1987) huwa plejer tal-futbol Rumen li jilgħab bħala difensur.
Fil-15 ta' Lulju 2013, Oproiescu ingħaqad mat-tim ta' Mosta. Minħabba li kien sab ftit opportunitajiet ta' futbol regulari mal-Mosta, Oproiescu ġie msellef lit-tim ta' Rabat Ajax. Huwa skorja l-ewwel gowl tiegħu fid-debutt tiegħu għal Rabat f'logħba kontra Kerċem Ajax.
Nhar l-1 ta' Lulju 2014, ġie uffiċjalment imħabbar li Oproiescu iffirma kuntratt mal-klabb ta' Al Tadhamon fil-Kuwajt. Wara sena fil-kampjonat Kuwajt, huwa irritorna lura lejn art twelidu fejn iffirma kuntratt sena ma' Qormi. Fit-9 ta-Jannar 2016 huwa kien misluf lil St. Andrews.
Katerina II tar-Russja
thumb|lemin|200px|L-imperatriċi Katerina II tar-Russja Katerina II Alekseevna tar-Russja, bir-Russu: Екатерина II Алексеевна, Ekaterina II Alekseevna (Szczecin, 21 ta' April 1729 – Puškin, 6 ta' Novembru 1796), magħrufa bħala Katerina l-Kbira, kienet imperatriċi tar-Russja mill-1762 sa mewtha. Kienet wieħed mill-eżempji l-iżjed importanti ta' sovran imdawwal.
Twieldet Sofia Federica Augusta, bint il-prinċep Ġermaniż ta' Anhalt-Zerbst u fl-1745, ta' 16-il sena, iżżewġet lill-Granduka Pietru Fëdorovič, eredi għat-tron Russu. Kienet mara intelliġenti, kolta u sensittiva u ma damitx ma nfirdet minn żewġha li kien żorr u goff. Pietru III tilef l-appoġġ tal-Gwardja u ċ-ċirku tan-nies tal-qorti billi kien ixaqleb lejn il-Prussjani u għalhekk ġie depost. Imbagħad fl-20 ta' Ġunju 1762, Katerina II, telgħet fuq it-tron u ftit jiem wara żewġha miet fil-ħabs. L-imperatriċi l-ġdida ġiet akkużata li kienet il-kawża tal-mewt tiegħu. Taħt it-tmexxija tagħha, l-imperu Russu sar dejjem iżjed qawwi u kellu influwenza kbira fl-Ewropa.
Billi riedet tapplika l-prinċipji, li kienet segwaċi tagħhom, għall-metodu tat-tmexxija tagħha, bdiet bil-ħolqien ta' kodiċi ġdid ispirat mill-ideat tal-enċiklopedisti. Fl-istess ħin bl-għajnuna tal-favoriti tagħha, li kienet tavda fihom, b'mod partikolari Grigorij Orlov u Grigorij Potëmkin, u anki bis-suċċess tal-ġenerali bħal Pëtr Rumjancev u Aleksandr Suvorov, u l-ammiralli bħal Fëdor Ušakov, espandiet malajr l-eġemonija Russa f'bosta territorji: fil-punent kien hemm l-annessjoni tat-territorju kbir li kisbet meta xoljiet il-Konfederazione zjoni Polakka-Litwana, wara l-gwerer Russo-Torok l-imperu Russu okkupa l-Krimea u, lejn il-lvant estrem bdiet il-kolonizzazzjoni tal-Alaska.
Katerina kienet tammira ħafna 'l Pietru l-Kbir u kompliet timmodernizza ir-Russja tal-Punent billi timxi mal-idejat tal-assolutiżmu mdawwal: kienet tinteressa ruħha fil-problemi tat-tagħlim u waqfet l-ewwel istitut feminili għat-tagħlim superjuri. Kienet tinteressa ruħha wkoll fil-finanzi u fil-ħolqien ta' bliet żgħar imwaqqfin bl-ordi tagħha. Minkejja dan, il-politika tagħha wasslet biex in-numru tas-servi tal-gleba żdied u dan ġab miegħu skuntentizza fost in-nies u bosta rvelli li ġew imrażżna bil-vjolenza bħal dik immexxija mil-Kożakk Emel'jan Ivanovič Pugačëv.
Minkejja dawn l-ambigwitajiet politiċi, minħabba l-korrispondenza li kellha mal-filosfi illuministi li kienu jfaħħru il-gvern tagħha, il-perjodu tal-ħakma ta' Katerina l-Kbira hu sikwit meqjus bħala l-Epoka tad-Deheb tal-imperu Russu
Ħajjitha qabel ma saret Imperatriċi
thumb|left|150px|Il-grandukessa Katerina impinġija fl-1745 minn Louis Caravaque Sofia Federica Augusta ta' Anhalt-Zerbst twieldet fil-21 ta' April, 1729 f'Szczecin, fil-Pomeranja, bint Kristjan Awgustu ta' Anhalt-Zerbst, ġeneral Prussjan, u Ġovanna ta' Holstein- Gottorp, Prinċipessa Ġermaniża. Ommha ma kinetx tagħti kasha għax kienet tippreferli 'l ħuha ż-żgħir Guljiermu Frederiku Kristjan, u Sofia sofriet minn din s-sitwazzjoni. Wara, mikejja li l-familja tagħha ma kinetx ta' l-ogħla linjaġġ, Sofia u ħuha irċevew edukazzjoni ta' livell għoli sew.
thumb|lemin|180px|Katerina II bħala z-zarina tar-Russja impinġija fl-1762 minn Ivan Argunov Minkejja li ma kinetx partikolarment sabiħa, minn mindu kienet tifla, kellha karattru vivaċi, estrovers, animat minn kurżità mhux tas-soltu, li bih, meta ħadet sehem fil-ballijiet, pranzijiet jew kient tmur fis-salotti tan-nobbiltà, kienet tgħaġġeb lil minn ikellimha. Hemm episodju li juri kemm kellha karattru kburi: meta ppreżentat ruħha quddiem Federiku Guljielmu I tal-Prussja, it-tifla rrefjutat li tbus il-keffa tal-libsa tar-re għax kient qasira wisq u Sofia ma setgħetx tilħaqha. Kienet edukata minn preċettur protestant, imma ż-żagħżugħa Sofia ma kient taqbel xejn mal-viżjoni tad-dinja tal-preċettuor.
Fl-1744, meta kellha biss ħmistax-il sena, iz-zarina Eliżabetta għażlet lil Sofia biex tkun il-mara ta' neputiha Pietru, li ridet tħalli bħala eredi tagħha. Sofia bidlet isimha għal "Katerina" (Ekaterina jew Jekaterina) meta kkonvertiet għall-fidi Russo-Ortodossa. Iż-żwieġ malajr mar ħażin: Pietru, raġel ta' karattru vjolenti u mogħti għas-sakra, wera li kien jobgħod lil martu u kien jimmaltrattaha fil-pubbliku. Katerina ma damitx ma saret popolari fost il-ħafna gruppi qawwijin li kienu jopponu 'l żewġha. Hi ddedikat ruħha għall-qari ta' xogħlijiet tal-filosofija, fosthom ta' Voltaire, Diderot u Montesquieu, u żammet ruħha infurmata dwar x'kien qiegħed jiġri fir-Russja.
Fl-1762, Pietru tela' fuq it-tron bħala Pietru III tar-Russja, imma l-istramberiji tiegħu u l-pulitka tiegħu għamluh mhux popolari ma' dawk il-gruppi li magħhom qabel Katerina kienet żammet u żviluppat relazzjonijiet tajbin. Grigorij Orlov, il-maħbub ta' Katerina, mexxa konfoffa biex tieħu t-tron hi. Inqas imnn sitt xhur wara li tela' fuq it-tron, fis-17 ta' Lulju 1762, Pietru ġie msakkar fil-ħabs fejn miet.
Politika interna
Katerina kitbet dokument ibbażat fuq il-kitba ta' Cesare Beccaria u Montesquieu, dwar ir-riforma tas-sistema ġudizjarja. Ħalqet kummissjoni li kienet tirrappreżenta l-klassijiet kollha, barra s-servi tal-gleba (il-maġġjoranza tal-popolazzjoni), bl-iskop li tirrivedi l-liġijiet kollha fl-ispirtu tad-dokument. Imma Katerina xoljietha qabbel ma temmet xogħolha, x'aktarx wara bidla fid-direzzjoni fil-pulitka tagħha, ipprovokata mill-irvell tal-bdiewa ta' Emel'jan Pugačëv fl-1773 - 1774.
Katerina rriorganizzat l-amministrazzjoni tal-gubernije (governaturati: reġjuni immexxija minn gvernatur) u tagħthom poter ikbar fuq iż-żoni rurali fil-prevenzjoni ta' rvelli mill-bdiewa. Dan kien proċess li tlesta fl-1775. Ir-riforma ħalqet provinċji u distretti li setgħu jitmexxew aħjar mill-governaturati. Fl-1785 Katerina ppubblikat editt li rrikonoxxa d-dritt tan-nobbiltà li jippreżentaw petizzjonijiet lit-tron, ħelset in-nobbli mis-servizi obbligatorji u mit-taxxi, għamlet in-nobbiltà ereditarja u tat lin-nobbli l-kontroll sħiħ fuq is-servi li jgħixu fuq l-art tagħhom. Barra minn hekk tat xi artijiet tal-kuruna fl-Ukrajna lin-nobbli l-iżjed fidili, u tathom ukoll għadd ta' servi. Inkoraggiet il-kolonizzazzjoni ta' Alaska u ta' erji oħra li kienu għadhom kif intrebħu.
Affarijiet barranin
thumb|left|Katerina II bl-ilbies imperjali
Fl-1764 Katerina qiegħdet lil Stanislao Poniatowski, li qabel kien maħbub tagħha, fuq it-tron tal-Polonja. Ir-Russja, imbagħad, inkorporat parti kbira mill-Polonja bħala riżultat tal-qsim miftiehem mal-Awstrija u l-Prussja (1772, 1793, 1795).
Wara l-Guerra Russo-Torka tal-1768 - 1774, Katerina għamlet lir-Russja potenza dominanti fil-Lvant Nofsani. L-għan tagħha kien li l-Imperu Ottoman jinqasam bejn il-potenzi Ewropej, fuq l-istess skema li ntużat għall-Polonja, imma din id-darba, il-politika tagħha ma rnexxitx kif xtaqet hi. Bil-ħila li m'hemmx dubju li kellu il-maħbub ġdid tagħha Grigorij Aleksandrovič Potëmkin (li diġa kien wera fit-trażżin tal-irvell ta' Emel'jan Pugačëv), annessat il-Krimea fl-1783, disa' snin biss wara li din kienet kisbet l-indipendenza mill-Imperu Ottoman bħala riżultat tal-gwerra Russo-Torka tal-1768 - 1774. Minħabba dan l-Imperu Ottoman beda gwerra oħra, li damet mill-1787 sal-1792 u li intemmet bit-trattat ta' Jassy, li bih ġew legittimati l-preteżi Russi fuq il-Krimea.
Fit-teatru politiku Ewropew Katerina kellha rwol importanti u għamlitha ta' medjatriċi matul il-Gwerra tas-suċċessjoni tal-Bavarja (1778 - 1779) bejn il-Prussja u l-Awstrija. Fl-1780 iffurmat grupp inkarigat li jiddefendi mill-Gran Brittanja, il-vapuri indipendenti matul ir-Rivoluzzjoni Amerikana.
Mill-1788 sal-1790 ir-Russja kienet fi gwerra kontra l-Iżvezja, gwerra li fiha Katerina sabet ruħha tiġġieled ma' kuġinuha Gustavu III tal-Iżvezja. Il-gwerra bdiet meta l-Iżvediżi riedu jieħdu t-territorji tal-Baltiku ċeduti lir-Russja fl-1720. L-Iżvediżi li kienu konvinti li ħa jirbħu lill-għadu malajr, ġarrbu telfit kbar ta' nies u territorji.
Wara li d-Danimarka daħlet fil-gwerra fl-1789, l-affarijiet marru tassew ħażin għall-Iżvediżi, li però, kontra li kien mistenni, irnexxielhom jieħdu l-offensiva fl-1790. L-azzjoni laħqet il-qawwa tagħha fil-battalja ta' Svensksund (illum Ruotsinsalmi, fil-Finlandja) bejn id-9 u l-10 ta' Lulju 1790. Il-flotta Russa, ikkmandata mill-prinċep ta' Nassau, li kellha 232 vapur b'1,200 kanun u 14,000 baħri, iltaqet mal-flotta Żvediża ikkmandata minn Gustavu III innifsu, magħmula minn 200 vapur, 1,000 kanun u 12,500 baħri. Ir-Russi malajr sabu problemi fl-użu tal-artillerija minħabba li l-baħar kien imqalleb waqt li l-Iżvediżi ma kellhomx din il-problrma billi l-vapuri tagħhom kienu ankrati. Fit-tmiem tal-battalja ir-Russi kienu tilfu bejn 50 u 60 vapur u 9,500 baħri. L-Iżvediżi tilfu 6 vapuri biss imma bejn 6,000 u 7,000 baħri. Il-gwerra intemmet bi trattat iffirmat fl-14 ta' Awwissu 1790 li rratifika r-ritorn tat-territorji kkontestati kollha lin-nazzjon tal-oriġni.
Arti u kultura
Katerina kienet favur l-Illuminiżmu u kienet tqis lilha nfisha bħala filosfu fuq it-tron; saret magħrufa bħala protettriċi tal-arti u tal-letteratura. Kitbet xi kummiedji, rumanzi u memoirs u saret taf lil Voltaire, Diderot u D'Alembert, kollha enċiklopedisti Franċiżi, li min-naħa tagħhom saħħu l-fama tagħha f'kitbithom. Katerina rnexxielha tikkonvinċi l-matematiku Leonhard Euler biex iħalli Berlino u jmur San Pietruburgu.
Fost il-kummiedji li kitbet insbu L-ingannat u Is-saħħar Siberjan miktubin kemm bl-intenzjoni li tgħallem u kemm biex tikkritika xi għedewwa ipotetiċi bħall-mażunerija.
Madankollu, meta fl-1790 Aleksandr Radiščev ipubblika il-Vjaġġ minn San Pietruburgu għal Mosca li avża li ħa jkun hemm irvelli minħabba l-kondizzjonijiet soċjali deplorevoli tal-bdiewa u s-servi - kontra dak li kienu juru lill-imperatriċi fil-Villaġġ Potemkin - Katerina eżiljatu fis-Siberja.
Ħajja privata
thumb|Il-Konti Grigory Orlov, pittura ta' Fyodor Rokotov Matul ir-renju twil tagħha Katerina kellha ħafna maħbubin, li bosta minnhom laħħqithom għal-pożizzjonijiet għolja. Kienet iżżommhom sakemm baqgħu jinteressawha, u mbagħad biex teħles minnhom kienet ittiehom "pensjoni" ta' servi u ħafna art. Il-perċentaġġ tal-flus tal-istat li ntefqu fuq il-qorti tela' minn 10.4% fl-1767 għal 11.4% fl-1781 għal 13.5% fl-1795. Katerina tat 66,000 serv mill-1762 sal-1772, 202,000 mill-1773 sal-1793, u 100,000 f'jum wieħed: it-18 ta' Awwissu 1795. Bl-istess mod kif il-knisja kienet tappoġġaha bit-tama li tieħu l-art tagħha lura, Katerina xtrat il-burokrazija. Mid-19 ta' April 1764, kull amministratur fis-servizz tal-gvern li kien fl-istess grad għal seba' snin tela' grad minnufih. Fit-13 ta' Settembru 1767 ordnat li wara seba' snin fl-istess grad, kull amministratur għandu jieħu promozzjoni anki jekk ma jkunx jistħoqqlu. .
Jgħidu li wara li ntemmet ir-relazzjoni ta' mħabba li kellha mal-kunsilier tagħha Grigorij Aleksandrovič Potëmkin, fl-1776, dan għażillha kandidat biex ikun il-maħbub tagħha, bħal Aleksandr Matveevič Dmitriev-Mamonov li kien sabiħ u intelliġenti biżżejjed biex iżommha interessata. Xi wħud minn dawn l-irġiel kienu jħobbuha lura, u hi dejjem uriethom ġenerożità kbira, anki wara t-tmiem tar-relazzjoni. Wieħed minn dawn il-maħbubin, Pyotr Zavadovsky, irċieva received 50,000 rublu, pensjoni ta' 5,000 rublu, u 4,000 bidwi fl-Ukrajna wara li ħelset minnu fl-1777. L-aħħar maħbub tagħha kien il-prinċep Platon Zubov, 40 sena iżgħar minnha. L-independenza sesswali tagħha bdiet ħafna leġġendi.
Fil-memoirs tagħha, Katerin qalet li l-ewwel maħbub tagħha, Sergéi Saltykov, kien missier binha Pawlu, però Pawlu kien jixbaħ lil żewġha, Pietru. Katerina kellha tifel illeġittmu, Alekséi Bobrinskói, minn Grigorij Orlov. Dan it-tifel kient iżommu Tula, 'l bogħod mill-qorti (iktar tard Pawlu għamlu Konti). Sena qabel Katerina u Orlov kellhom tifla jisimha Eliżabetta Alexandrovna Alexeeva, (twieldet San Pietruburgu, 1761 – mietet 1844). Fl-1787 iżżewġet lil Friedrich Maximilian Klinger u minn dan iż-żwieġ kellha tifel, Alessandru, li milli jidher miet żgħir fl-1812. Binha Pawlu sar iz-zar Pawlu I tar-Russja. Katerina indifnet fil-Katidral ta' San Pietru u San Pawl f'San Pietruburgu.
Katerina II fil-kultura popolari
Il-persunaġġ straordinarju ta' Katerina tar-Russja, barra minn għadd kbir ta' kotba u saġġi, welled ukoll għexur ta' spettakli teatrali (ta' min isemmi il-kummiedja Whom Glory Still Adores, miktuba minn George Bernard Shaw) u films, ibbażati fuq ħajjitha u l-persunaġġ mitiku tagħha. Fil-films interpretawha l-ikbar attriċi tal-aħħar seklu: Minn Marlene Dietrich (The Scarlet Empress, 1934) sa Bette Davis (John Paul Jones, 1959), minn Tallulah Bankhead (A Royal Scandal, 1945) sa Jeanne Moreau (Great Catherine, 1968) u Viveca Lindfors (La tempesta, 1958).
Il-lat tal-kilba sesswali tal-karattru tagħha affaxxina l-attriċi Mae West li, fis-snin 40, wara li ppruvat tagħmel film dwar il-persunaġġ tagħha, fl-1944 telgħet spettaklu teatrali, bit-titlu Catherine Was Great fi Broadway. Din kienet parodija tal-istorja ta' Katerina u fih dehret imdawra b' "għassa imperjali" ta' ħafna rġiel żagħżagħ muskolużi.
Premier League Malti 1925–26
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 1925–26. Il-kampjonat kien imwettaq f'7 timijiet, u Sliema Wanderers kienu rebbieħa tal-kampjonat.
Nannakola tas-seba' tikek
In-nannakola tas-seba tikek hija bijoloġikament magħrufa bl-isem Coccinella septempunctata. L-isem Coccinella ġej mill-kelma latina Coccineus li tfisser lewn aħmar filwaqt li l-isem septempunctata jirreferi għas-seba' tikek illi jisabu fuq id-dahar tal-insett. Dan l-insett hu kklasifikat taħt il-familja Coccinellidae. Din hija familja diversa li tinkludi il-fuq minn 5,000 speċi differenti ta' nannakoli. In-nannakola tas-seba' tikek hija komuni fil-Kampanja Maltija speċjalment fl-Istaġun tar-Rebbiegha li huwa l-istaġun ta' kopulazzjoni tan-nannakoli.
Dehra esterna
In-nannakola tas-seba' tikek hi kemmxejn żgħira u għandha daqs medju ta 6-8mm minn ponta sa ponta. Il-ġisem tal-insett jinqasam fi tlitt partijiet speċjaliżżati; dawn huma - ir-ras, is-sider u l-qadd. Ir-ras għandha żewġ antenni flessibli li jintużaw biex l-insett iħoss l-ambjent ta' madwaru. Għandha ukoll par għajnejn kumplessi li jgħinu fil-vista kif ukoll partijiet tal-ħalq li huma speċjaliżżati biex jieklu il-mell (dan huwa insett żgħir illi jagħmel ħsara lil pjanti bl'Ingliż jissejjaħ aphid) u insetti oħra. Il-kulur tar-ras huwa differenti minn dak tal-kumplament tal-ġisem. Fil-fatt ir-ras hija ta' lewn iswed bit-tikek bojod fuqha. Il-protezzjoni tar-ras hija essenzjali għas-sopravivenza. Din tiġi mwettqa minn esoskeletru iebes magħmul minn proteini. Iżda dan mhux kollox! Ir-ras tan-nannakola hija wkoll parzjalment moħbija taħt struttura li tissejjaħ pronotum. It-toraċi magħmul minn partijiet ta' esoskeletru li huma flessibbli. Dawn huma mqabbdin mas-saqajn tan-nannakola u jgħinu ukoll fil-movimenti tal-insett. L-addomi mbagħad huwa maqsum f'ħames segmenti. F'kl waħda minnhom insibu l-aperturi tal-arja (stigmi) mentri fuq l-aħħar segment hemm ukoll l-anus u l-organi ġenitali tal-insett. It-toraċi, l-addomi u l-par ġwienaħ ta' wara huma protetti wholl minn struttura ta' lewn aħmar vivaċi. Din l-istruttura għandha forma ovali u tissejjaħ elittra. L-elittra hija maqsuma f'żewg partijiet u tifetaħ eżatt qabel ma ttir in-nannakola. Fil-fatt, l-elittra hija l-ġwienaħ ta' quddiem li ġew modifikati biex iservu ta' protezzjoni. Fuqhom hemm is-seba' tikek suwed li jagħtu l-isem lil din l-ispeċi u jiddistingwuha minn nannakoli oħra.
Fiżjoloġija u strutturi interni
Il-fiżjoloġija tan-nannakola tixbaħ ħafna lil dik ta' insetti oħra.
Is-sistema nervuża tan-nannakola hija ferm żviluppata. Fil-fatt fir-ras hemm numru kbir ta' nervituri illi huma miġbura flimkien biex jiffurmaw strutturi kumplessi. Ġabra ta' nervituri tissejjaħ ganliju. Din hija struttura avvanzata li minnha joħorgu nervituri oħra li jinfirxu mal-ġisem kollu. Il-ganliju jikkontrolla l-impulsi għaċ-ċaqliq tal-muskoli, kif ukoll jintuża biex jirċievi messaġġi minn strutturi li għandhom x'jaqsmu mas-sensi tal-insett (eż. l-antenni).
Is-sistema ta' ċirkolazzjoni tan-nannakola hija ferm differenti minn dik li nafu aħna. Sistema bħal din tissejjaħ Sistema ta' ċirkolazzjoni miftuħa. Id-demm tan-nannakola jiġi ippumpjat fil-ġisem minn qalb tawwalija. Iżda id-demm tan-nannakola ma jgħaddix minn vini u arterji kif nafu aħna. Id-demm jgħaddi b'mod ħieles bejn iċ-ċelloli tal-ġisem u jwassal is-sustanzi neċessarji b'mod ferm tajjeb. Din is-sistema però hija effiċjenti biss fi ħlejjaq żgħar.
Il-ġwienah tan-nannakola huma ferm partikolari. Dan għaliex huma konessi ma' muskoli speċjaliżżati. Dawn il-muskoli huma kapaċi jaħdmu għal ħinijiet twal mingħajr għajja u b'hekk jgħamluha possibli biex in-nannakola tas-seba' tikek ittir għal-ħinijiet kemmxejn twal. Dawn it-tip ta' muskoli jissejjħu muskoli mijoġeniċi.
Is-sistema respiratorja hija magħmula minn ħafna kanali. Din is-sistema hija speċjaliżżata għax tħalli l-ossiġnu jinfirex direttament fil-muskoli mingħajr ma jgħaddi fid-demm. B'hekk in-nannakola tkun tista' tilħaq rata ta' metaboliżmu għolja, li hija idejali.
Iċ-ċiklu tal-ħajja
left|thumbnail|KopulazzjoniIċ-ċiklu tan-nannakola tas-seba' tikek jieħu bejn 3 - 5 ġimgħat iżda dan jista' jvarja skond l-ambjent tal-madwar. In-nuqqas ta' riżorsi, l-umdita' u it-temperatura kollha jistgħu jaffetwaw dan iċ-ċiklu. Fir-rebbiegħa in-nannakoli adulti (li jkun irnexxilhom jirreżistu ix-xitwa) jiġbru l-ikel u jbidu minn 50 sa 200 bajda ġo kolonji tal-mell (aphids). Il-bajd ikun żgħir, kemmxejn isfar u jiġi ddepożitat fi gruppi. Wara erbat ijiem, il-bajd ifaqqas f'xagħat żgħir li għandu sitt saqajn. Dan ix xagħat ikun iswed bit-tikek oranġjo fuqu u jiekol il-mell kif ukoll insetti żgħar oħra. Wara perjodu ta' tlitt ġimgħat, ix xagħat ikun għadda minn erba' fażijiet ta' żvilupp. Dawn il-fazijiet jinvolvu it-telf tal-eksoskeletru u l-iżvilupp ta' ieħor akbar. X'ħin ix- xagħat jikber biżżejjed, ikun lest għall-aħħar fażi ta' żvilupp. Din hija il-metamorfosi. Il-metamorfosi tikkonsisti fil-bini ta' fosdqa madwar ix- xagħat. Ix- xagħat stess jibni din il-fosdqa madwaru bi proteini speċjali. Din il- fosdqa imbaghad tiġi mwaħħla man-naħa ta' isfel tal-werqa u fiha jsir żvilupp kbir. Il-forma tal-ġisem tax- xagħat tinbidel kompletament u ssir tixbaħ lil dik ta' nannakola adulta. Wara għaxart ijiem, l-iżvilupp ikun komplut. Il-fosdqa tiftaħ u in-nannakola adulta toħroġ minnha. Fir-rebbiegħa li jmiss, l-adulti jergħu jitgħammru u ċ-ċiklu jerġa' jibda.