cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taj Mahal
Binjiet periferiċi
Id-daħla (darwaza) prinċipali hija struttura monumentali primarjament tal-irħam, u tipika ħafna tal-arkitettura Mogul tal-ewwel imperaturi. L-arkati tagħha jirriflettu l-għamla tal-arkati tal-qabar tat-Taj Mahal, u l-arkati pishtaq tagħha jinkorporaw il-kalligrafija li tiddekora l-qabar. Fiha dekorazzjonijiet bir-riljiev u intarsjar tal-fjuri bil-pietra dura. Is-soqfa mirfuda u l-ħitan tad-daħla għandhom disinni ġeometriċi elaborati bħal dawk ta’ binjiet oħra tal-blat ramli ħamrani fil-kumpless. daqsminuri|323x323px|Id-daħla tal-kumpless tat-Taj Mahal Fit-tarf tal-kumpless hemm żewġ binjiet grandjużi tal-blat ramli ħamrani li huma rifless ta’ xulxin maġenb il-qabar. Il-parti ta’ wara tal-binjiet hija parallela mal-ħitan tal-Punent u tal-Lvant tal-kumpless. Il-binja tal-Punent hija moskea u l-oħra tal-Lvant hija l-jawab jew moskea falza li x’aktarx inbniet għall-bilanċ arkitettoniku, allavolja mbagħad jaf intużat ukoll bħala binja għall-mistednin. Fost id-distinzjonijiet bejn iż-żewġ binjiet hemm in-nuqqas ta’ miħrab (niċċa fil-ħajt tal-moskea li tħares lejn il-Mekka) fil-jawab, l-art tal-jawab fiha disinni ġeometriċi mentri dik tal-moskea hija ddekorata bid-disinni ta’ 569 tapit tat-talb bl-irħam iswed. Id-disinn bażiku tal-moskea b’sala twila bi tliet koppli hija simili għal oħrajn mibnija minn Shah Jahan, partikolarment il-Masjid-i Jahān-Numā, jew il-moskea ta’ Jama Masjid, f’Delhi. Il-moskej tal-Imperu Mogul kienu jiddividu s-sala tas-santwarju fi tliet żoni: is-santwarju prinċipali u żewġ santwarji ftit iżgħar fuq kull naħa. Fit-Taj Mahal, kull santwarju jagħti għal koppla mirfuda. Il-binjiet periferiċi tlestew fl-1643.
Sit ta’ Wirt Dinji
It-Taj Mahal ġie ddeżinjat bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983 abbażi tal-ewwel kriterju tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) “Rappreżentazzjoni ta’ kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem”, ladarba t-Taj Mahal jirrappreżenta kisba arkitettonika u artistika mill-aqwa permezz ta’ armonija perfett u sengħa eċċellenti f’firxa sħiħa ta’ arkitettura funebri Indo-Iżlamika. Huwa kapulavur tal-arkitettura bi kwalitajiet estetiċi uniċi ta’ bilanċ, simetrija u fużjoni armonjuża ta’ elementi differenti.
Katidral ta' Naumburg
Il-Katidral ta' Naumburg huwa parti minn rotta turistika magħrufa bħala l-Mogħdija Rumaneska f'Sachsen-Anhalt. Mill-1999, il-Katidral ta' Naumburg u l-pajsaġġ tax-xmajjar Saale u Unstrut, jitqiesu bħala dominju importanti tal-Medju Evu Għoli.
Sfond
xellug|daqsminuri|It-torrijiet tal-Punent u l-bitħa tal-kjostru L-istorja tar-raħal ta' Naumburg tmur lura għas-sekli 9 u 10. Minħabba nuqqas ta' dokumentazzjoni bil-miktub, id-dettalji u d-dati preċiżi mhumiex magħrufa. Madankollu, x'aktarx li l-Markgraf (Margravju; titlu nobbli) Ekkehard I ta' Meissen u l-iżjed bniedem setgħan fil-fruntiera tal-Lvant tal-Imperu Ruman Sagru kien il-fundatur.
Huwa bena residenza fuq blata għolja bejn wieħed u ieħor 25 metru 'l fuq mix-xmara Saale, ħdejn il-bokka tax-xmara Unstrut. Il-pożizzjoni għal dan il-kastell, li kien issejjaħ neweburg li iktar 'il quddiem saret Naumburg, intgħażlet għall-prossimità vantaġġuża tagħha f'salib it-toroq ta' daqstant mogħdijiet kummerċjali b'traffiku għoli fil-fruntiera tal-Lvant storika tal-Lvant ta' Francia (ir-Renju tal-Ġermanja) mal-artijiet tal-Islavi Polabjani li kienu inkorporati fil-Marċ tal-Lvant tas-Sassoni.
Ekkehard inqatel fl-1002 fl-Abbazija ta' Pöhlde fil-għoljiet ta' Harz, iżda ma kienx possibbli li jindifen f'Naumburg dak iż-żmien, peress li la l-kastell u lanqas il-monasteru mehmuż miegħu kienu għadhom ma tlestew. Ladarba dan ix-xogħol tlesta, uliedu subien, il-Margravji ta' Meissen, Hermann u Ekkehard II ordnaw li l-katavru tiegħu u l-katavri ta' missirijietu jitpoġġew fil-Georgenkloster f'Naumburg.
Ulied Ekkehard stabbilew knisja parrokkjali żgħira fil-parti tal-Punent taż-żona madwar il-kastell. Din ġiet iddedikata lill-Marija Verġni u ssemmiet għall-ewwel darba fit-testi li għadhom eżistenti tal-Kronaka Veskovali ta' Merseburg fl-1021. Fl-1028, wara xi tħeġġiġ miż-żewġ aħwa, kisbu l-approvazzjoni mir-Re Konrad II u l-Papa Ġwanni XIX biex is-Sede Veskovali tiġi ttrasferita minn Zeitz għal Naumburg on the grounds that the castle would provide more protection for the see than it could get at Zeitz.
Gotiku/Rumanesk Aħħari
xellug|daqsminuri|L-istatwi tal-Margravji Ekkehard II u Uta Ir-rikostruzzjoni tal-katidral bdiet għall-ħabta tal-1210. Mill-istruttura antika baqgħet biss il-kripta u din tilfet l-apsida tagħha, iżda ġiet imkabbra lejn il-Lvant u lejn il-Punent b'tali mod li issa hija estiża mhux biss taħt il-kor il-ġdid iżda anke taħt is-salib fil-pjanta tal-katidral.
Dan il-katidral ġdid inbena taħt l-Isqof Engelhard (1207-1242). Madankollu, ma tantx dam bl-għamla Rumaneska Aħħarija għal wisq żmien għaliex ma' nofs is-seklu 13 ġie miżjud il-kor Gotiku Bikri tal-Punent, li ħa post il-knisja parrokkjali antika. X'aktarx li tlesta sal-1260. Ftit wara, ġie miżjud sular ieħor fit-torrijiet tal-Punent. Għall-ħabta tal-1330, inbena l-kor poligonali Gotiku Għoli tal-Lvant, li kien jeħtieġ il-qerda tal-apsida Rumaneska. Fis-sekli 14 u 15 ġew miżjuda sulari addizzjonali fit-torrijiet tal-Punent. Id-Dreikönigskapelle ġiet ikkonsagrata fl-1416.
Fl-1532 il-katidral inħakem min-nar, li qered is-soqfa. Wara dan l-avveniment inbnew it-torrijiet tal-Lvant. In-nar qered ukoll in-navata bi tliet korsiji tal-knisja kulleġġjali ddedikata lil Santa Marija maġenb il-katidral, u llum kulma fadal minnha huwa l-kor. Il-knisja kulleġġjali għandha l-kjostru tagħha stess u għalhekk għal xi żmien kien hemm żewġ kjostri, wieħed fin-Nofsinhar tal-katidral u ieħor fit-Tramuntana. Il-kjostru tat-Tramuntana ma għadux jeżisti iżda kien jintuża biex jilqa' l-kleru tal-katidral qabel ma nqerdet il-knisja kulleġġjali.
Riformazzjoni
Matul ir-Riformazzjoni, Naumburg sar is-sede tal-ewwel isqof Protestant Ġermaniż, Nicolaus von Amsdorf fl-1542. Mal-mewt tal-isqof Kattoliku Julius von Pflug fl-1564, id-djoċesi Kattolika ta' Naumburg ġiet amministrata mill-Eletturi tas-Sassonja u finalment ġiet xolta fl-1615.
Kostruzzjoni iktar 'il quddiem
It-torri tal-Lbiċ ġie mtawwal bi tliet psewdosulari Gotiċi fl-aħħar tas-seklu 19. Fl-istess żmien, ġew miżjuda soqfa forfċi u soqfa oħra għaż-żewġ torrijiet tal-Punent. Binja psewdo-Medjevali nbniet fil-pożizzjoni preċedenti tan-navata tal-knisja kulleġġjali, li inizjalment intużat bħala sala għall-iskola tal-katidral. Finalment, inbniet id-dar mad-daħla fl-1940.
Deskrizzjoni
Il-katidral huwa bażilika b'kor doppju u bi tliet korsiji, b'par torrijiet fil-Lvant u fil-Punent, maġenb il-korijiet. Minħabba l-preżenza tal-korijiet maż-żewġ naħat, wieħed jidħol fil-knisja mill-ġnub. Id-daħla prinċipali tinsab fin-naħa tan-Nofsinhar mill-kjostru jew mid-dar mad-daħla. Il-korijiet huma diviżi min-navata permezz ta' żewġ ħitan diviżorji tal-ġebel.
Opri tal-arti fuq ġewwa
daqsminuri|L-istatwa ta' Uta, waħda mill-fundaturi tal-katidral L-iStifterfiguren (statwi tad-donaturi) tal-artist ewlieni msejjaħ Naumburger Meister (l-Artist Ewlieni ta' Naumburg) x'aktarx li huma l-iktar opri tal-arti magħrufin fil-katidral u spiss jiġu meqjusa bħala l-iktar skulturi Gotiċi Bikrin magħrufa fil-Ġermanja. It-tnax-il skultura jinsabu fil-kor tal-Punent, għandhom daqs ta' bnedmin ta' veru (tmien irġiel u erba' nisa), u juru nies nobbli li kienu fost il-fundaturi tal-katidral.
L-iskulturi x'aktarx li kienu jirrappreżentaw dawn in-nies li ġejjin (mill-Grigal għax-Xlokk):
xellug|daqsminuri|L-istatwa ta' Reglindis, wieħed mill-fundaturi tal-katidral L-iskulturi nħolqu f'nofs is-seklu 13 mill-blat ramli ta' Grillenburg. Għaxra mill-figuri huma mdaħħlin fil-ħitan, u tnejn qegħdin bilwieqfa waħedhom. Oriġinarjament kienu mpittra iżda l-fdalijiet taż-żebgħa li għadha viżibbli llum ġejjin mix-xogħol ta' restawr li sar mis-sekli 16 sa 19.
Bħala skulturi Gotiċi Bikrin, dawn il-figuri huma tassew realistiċi u fihom ammont kbir ta' dettall individwali. In-natura tal-iskulturi u l-preżenza stess tal-figuri ta' nies komuni f'post daqstant prominenti fil-knisja jagħmilhom tassew uniċi fl-iskultura Ewropea tas-seklu 13.
Magħmul mill-istess artist, il-Westlettner (il-ħajt diviżorju tal-Punent) fih skulturi mill-Passjoni ta' Kristu.
Flimkien, il-Westlettner u l-figuri tal-fundaturi jitqiesu bħala "wħud mill-iktar xogħlijiet importanti tal-arti Gotika Bikrija fil-Ġermanja".
L-Elisabethkapelle, kappella ddedikata lil Santa Eliżabetta fiha l-eqdem skultura magħrufa tal-ġebel ta' din il-qaddisa. X'aktarx li saret ftit wara l-kanonizzazzjoni ta' Eliżabetta fl-1235, erba' snin biss wara mewtha. Ras l-istatwa kienet tħaddan fiha r-relikwi tal-qaddisa.
It-twieqi tal-katidral fihom xogħol magħmul minn Neo Rauch fl-Elisabethkapelle u minn Thomas Kuzio fil-kripta u fil-battisterju. Hemm ukoll twieqi Medjevali, b'mod partikolari fil-kor tal-Lvant.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Katidral ta' Naumburg ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji fl-2018.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ".
Joe Friggieri
Joe Friggieri (Ħal-Lija, 20 ta' Marzu, 1946) huwa filosfu, awtur u poeta.
Premier League Malti 1924–25
Statistika tal-Premier League Malti fl-istaġun 1924–25. Il-kampjonat kien imwettaq fi 8 timijiet, u Floriana kienu rebbieħa tal-kampjonat.
Ġużè Galea
Ġużè Galea (twieled fis-17 ta' Lulju 1901 – miet fis-26 ta' Marzu 1978) kien tabib u kittieb Malti.
Studju u karriera medika
Studja fis-Seminarju tal-Arċisqof (1914-17) u wara fil-Kulleġġ ta' San Alwiġi (1918-20). Mill-Università ta' Malta ħa l-lawrja ta' spiżjar (Ph.C.) fl-1925 u ta' tabib (M.D.) fl-1928. Mar jistudja Londra fejn speċjalizza fis-Saħħa Pubblika u ħa id-Diploma fis-Saħħa Pubblika (D.P.H.) mir-R.C.P.S. fl-1932 u wara sar Fellow of the Royal Society of Health.
Għamel karriera fis-servizz tas-saħħa tal-gvern Malti. Kien uffiċjal mediku reżidenti mill-1928 sal-1930, uffiċjal mediku għall-kwarantina mill-1932 sal-1937, uffiċjal mediku għas-saħħa pubblika mill-1937 sal-1947, uffiċjal għoli tas-saħħa mill-1949 sal-1951, uffiċjal mediku prinċipali tal-gvern u suprintendent tas-saħħa pubblika mill-1951 sal-1961.
Letteratura u storja
Ġużè Galea kien jinteressa ruħu ħafna f'raħal twelidu u fl-1925 meta kien għadu student tal-mediċina ppubblika Il-Knisja ta' Ħal Qormi u sitt snin wara  Storja Qasira ta' l-Ordni Kostantinjan ta' San Ġorġ.
Kellu interess kbir fl-istorja u kiteb bosta rumanzi storiċi. Kiteb ukoll xi bijografiji storiċi qosra interessani u artikli f' Melita Historica. Il-folklor kien qasam ieħor li studja u kiteb xi riċerki f'dan il-qasam. Kien President tal-Akkademja tal-Malti mill-1942 sal-1973 u President tal-The Malta Society of Arts, Manufactures and Commerce mill-1960 sal-1966.
FC Pakruojis
Futbolo klubas Pakruojis huwa klabb tal-futbol Litwan,mil-belt ta Pakruojis. Il-klabb twaqqaf fl-2016.
Fabrizio Faniello
Fabrizio Faniello (Furjana, 27 ta' April 1981) huwa kantant Malti. Hu rrapreżenta lil Malta fil-Festival tal-Eurovision darbtejn, fl-2001 u fl-2006. Minkejja s-suq żgħir tal-mużika f'Malta, hu rnexxielu jagħmel ismu barra minn pajjiżu, fejn ta wirjiet flimkien ma' diversi kantanti prominenti bħal Jim O'Rourke, Fennesz, Ryuichi Sakamoto, Richard D. James u Masami Akita.
Għandu oħtu, Claudia Faniello, li hi wkoll kantanta.
Bijografija
Meta kellu sittax-il sena, għażel li jagħmel il-mużika l-professjoni tiegħu u rritorna Malta. F'dawk is-snin ħareġ 3 albums ta' suċċess kbir u diversi kanzunetti. Minkejja li l-aktar suċċess sar fil-gżejjer Maltin, il-kanzunetti tiegħu ħarġu wkoll f'pajjiżi Ewropej. Hu rnexxielu jasal fl-Aqwa 10 b'"The Whistel Hit" fl-Iżvezja, flimkien ukoll ma' "Bye Baby Bye Bye" fl-istess pajjiż fl-2005.
Ix-xogħol fuq il-kanzunetti tiegħu isir il-biċċa l-kbira fil-Ġermanja u ħafna mill-kanzunetti kienu miktuba minn liriċisti Ġermaniżi.
Klabbs ċampjins tad-dinja (futbol)
Din il-lista tinkludi l-klabbs tad-dinja champions għall-FIFA.
Kompetizzjonijiet uffiċjali
Minkejja li kronoloġikament kienet ir-raba kompetizzjoni internazzjonali maħluqa biex ġiet definita "l-aħjar tim fid-dinja" wara t-Trofew Lipton, Copa Rio u Pequeña Copa del Mundo minħabba l-inabbiltà tal-Fédération Internationale de Football Association biex torganizza kompetizzjonijiet tal-klabbs, hija meqjusa minn korp governattiv li internazzjonali bħala l-uniku predeċessur għat-Tazza tad-Dinja, miżmuma għall-ewwel darba fl-2000.
Mill-formazzjoni tagħha fl-1960 sal-1979, il-kompetizzjoni kienet ikkontestat b'żewġ legs, b'deċiżiva jekk meħtieġ sal-1968, u l-għoti tal-penalties aktar tard. Matul is-1970ijiet, il-parteċipazzjoni Ewropeja fit-Tazza Interkontinentali saret kwistjoni tiġri minħabba avvenimenti kontroversjali fil-finali tal-1969, u l-istess it-timijiet rebbieħa Ewropej ġew irtirati. Mill-1980 sal-2004, il-kompetizzjoni kienet ikkontesta f'logħba waħda li kienet issir fil-Ġappun u sponsorjata mid-ditta multinazzjonali Toyota, li offrew trofew sekondarja, it-Tazza Toyota.
It-timijiet kollha rebbieħa ġew rikonoxxuti de facto bħala klabbs ċampjins tad-dinja minħabba s-superjorità teknika. L-aħħar rebbieħ tat-tazza kien il-klabb Portugiż Porto, billi għeleb lil klabb Kolombjan Once Caldas bl-għoti tal-penalties fl-2004. It-timijiet kollha fl-2017 ġew nominati bħala ċampjins tad-dinja uffiċjali (de jure).
L-ewwel edizzjoni seħħet ġewwa l-Brażil f'Jannar tal-2000. Il-FIFA għażlitha bħala s-sostitut għat-Tazza Interkontinentali li kienet issir kull sena f'Tokjo, fil-Ġappun bejn ir-rebbieħa tal-Ewropa u dawk tal-Amerika t'Isfel. Wara waqfa, il-kompetizzjoni reġgħet ġiet introdotta fl-2005 u minn dakinhar baqgħet bħala l-unika kompetizzjoni internazzjonali għall-klabbs tal-futbol. It-Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs, peress li twaqqfet fl-2000, kellu bosta trattamenti mill-midja: ħafna drabi fl-Ewropa, speċjalment fir-Renju Unit, it-turnew huwa kważi injorat u meqjus inferjuri għat-Tazza Interkontinentali, kkaratterizzat minn bilanċ kbir, assenti fis-snin sussegwenti; għal dan ukoll fl-Amerika ta 'Isfel fil-bqija tad-dinja huwa meqjus bħala punt għoli ħafna fil-karriera ta' plejer, trejners tat-tim tal-klabb.
Statistika
Hemm ukoll federazzjonijiet mhux konnessi mal-FIFA (en:Non-FIFA international football), ukoll għal din ir-raġuni (minbarra dak diġà spjegat) t-titoli rikonoxxuti u mogħtija mill-FIFA huma maħsuba bħala titoli tal-federazzjoni inkwistjoni.
Hans Geiger
Johannes Wilhelm "Hans" Geiger (/ˈɡaɪɡər/; pronunzja bil-Ġermaniż: [ˈɡaɪɡɐ]; twieled fit-30 ta' Settembru 1882 – miet fl-24 ta' Settembru 1945) kien fiżiku Ġermaniż. Huwa magħruf l-iktar bħala l-koinventur tal-komponent tad-detezzjoni tat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger u għall-esperiment ta' Geiger-Marsden li bih ġie skopert in-nukleu atomiku. Huwa kien ħu l-meteorologu u l-klimatologu Rudolf Geiger.
Bijografija
Geiger twieled f'Neustadt an der Haardt, il-Ġermanja. Huwa kien wieħed minn ħames ulied tal-Indologu Wilhelm Ludwig Geiger, li kien professur fl-Università ta' Erlangen. Fl-1902, Geiger beda jistudja l-fiżika u l-matematika fl-Università ta' Erlangen u kiseb dottorat fl-1906. It-teżi tiegħu dwar l-iskariki elettriċi mill-gassijiet. Huwa sar sħab fl-Università ta' Manchester u ħadem bħala assistent ta' Arthur Schuster. Fl-1907, wara li Schuster irtira, Geiger beda jaħdem mas-suċċessur tiegħu, Ernest Rutherford, u fl-1908, flimkien ma' Ernest Marsden, wettaq l-esperiment famuż ta' Geiger-Marsden (magħruf ukoll bħala l-"esperiment tal-fojl tad-deheb"). Dan il-proċess ippermettielhom jgħoddu l-partiċelli alfa u wassal biex Rutherford jibda jaħseb dwar l-istruttura tal-atomu.
Fl-1911 Geiger u John Mitchell Nuttall skoprew il-liġi (jew ir-regola) ta' Geiger-Nuttall u wettqu esperimenti li wasslu għall-mudell atomiku ta' Rutherford.
Fl-1912, Geiger sar kap tar-riċerka dwar ir-radjazzjoni fl-Istitut Nazzjonali Ġermaniż tax-Xjenza u t-Teknoloġija f'Berlin. Hemmhekk huwa ħadem ma' Walter Bothe (rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1954) u ma' James Chadwick (rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1935). Ix-xogħol waqaf ħesrem meta Geiger daħal mal-militar Ġermaniż matul l-Ewwel Gwerra Dinjija bħala uffiċjal tal-artillerija mill-1914 sal-1918.
Fl-1924, Geiger uża t-tagħmir tiegħu biex jikkonferma l-effett ta' Compton li għen biex Arthur Compton jirbaħ il-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1927.
Fl-1925, huwa beda jaħdem bħala għalliem fl-Università ta' Kiel, fejn fl-1928 Geiger u l-istudent tiegħu Walther Müller ħolqu verżjoni mtejba tat-tubu ta' Geiger, it-tubu ta' Geiger-Müller. Dan l-apparat ġdid mhux biss wassal għad-detezzjoni tal-partiċelli alfa, talli anke għad-detezzjoni tal-partiċelli beta u gamma, u huwa l-bażi għat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger.
Fl-1929 Geiger sar professur tal-fiżika u direttur tar-riċerka fl-Università ta' Tübingen fejn għamel l-ewwel osservazzjonijiet tiegħu ta' "xita" ta' raġġi kożmiċi. Fl-1936 huwa beda jaħdem fit-Technische Universität Berlin (l-Università Teknika ta' Berlin) fejn kompla bir-riċerka dwar ir-raġġi kożmiċi, il-fissjoni nukleari, u r-radjazzjoni artifiċjali sa mewtu fl-1945.
Mill-bidu tal-1939 sa wara l-iskoperta tal-fissjoni atomika, Geiger kien membru tal-Klabb tal-Uranju, il-grupp ta' investigazzjoni Ġermaniż tal-armi nukleari matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Il-grupp sfaxxa fl-1942 wara li l-membri tiegħu bdew jemmnu (b'mod żbaljat, kif ħareġ iktar 'il quddiem) li l-armi nukleari ma kienx se jkollhom rwol sinifikanti biex tintemm il-gwerra.
Għalkemm Geiger iffirma petizzjoni kontra l-interferenza tal-gvern Nażista fl-universitajiet, huwa ma pprovda l-ebda appoġġ lill-kollega Hans Bethe (rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1967) meta tkeċċa għaliex kien Lhudi.
Torri tal-Għallis
thumb|200px|right|It-Torri tal-Għallis It-Torri tal-Għallis hu fortizza żgħira li l-Kavalieri ta' Malta bnew max-xatt fuq il-gżira ta' Malta. L-għan ewlieni tiegħu kien bħala torri tal-għassa b'ġwarniġjun ta' erbgħa minn nies li kienu jħaddmu kanun tal-ħadid ta' tliet libbri.
Hans Geiger
Bijografija
Geiger għadda mill-Battalja ta' Berlin u l-okkupazzjoni Sovjetika sussegwenti f'April/Mejju 1945. Xahrejn wara huwa ttrasferixxa ruħu f'Potsdam, u miet hemmhekk xahrejn wara l-attakki atomiċi fuq Hiroshima u Nagasaki fil-Ġappun.
Torri tal-Għallis
It-torri dan l-aħħar ġie rrestawrat u issa qiegħed f'idejn Din l-Art Ħelwa.
FC Kupiškis
Futbolo klubas Kupiškis huwa klabb tal-futbol Litwan,mil-belt ta Kupiškis. Il-klabb twaqqaf fl-2017.
Unuri
<...>
Vitaliy Kim
Vitaliy Oleksandrovich Kim (bl-Ukren: Віталій Олександрович Кім; twieled fit-13 ta' Marzu 1981) huwa negozjant u politiku Ukren ta' dixxendenza Koreana li kien ilu Gvernatur tal-Oblast ta' Mykolaiv Oblast mill-2020. Huwa wkoll wieħed mill-figuri ewlenin fl-invażjoni Russa tal-Ukrajna fl-2022.
Bijografija
Kim iggradwa mil-Liċeo Nru 2 ta' Mykolaiv u mill-Università Nazzjonali tal-Ammirall Makarov tal-Bini tal-Vapuri b'lawrja fix-xjenza ekonomika tal-impriżi.
Konfederazzjoni Afrikana tal-Futbol
Il-Konfederazzjoni tal-Futbol Afrikan (bl-Ingliż: Confederation of African Football; bil-Franċiż: Confédération Africaine de Football), jew kif inhi magħrufha aħjar bħala l-CAF, hi l-amministrazzjoni li tiggwida l-futbol fl-Afrika u torganizza it-Tazza Afrikana, it-Tazza tal-Konfederazzjonijiet tal-CAF u ċ-Champions League Afrikana. Il-konfederazzjoni bdiet fl-1957 u ngħatat post fit-Tazza tad-Dinja għall-ewwel darba fl-1970. Il-CAF kull sena tippreżenta unur għall-aħjar plejer Afrikan.
Vitaliy Kim
Bijografija
Fl-1998, beda jinvolvi ruħu fl-attivitajiet imprenditorjali. Huwa kien sħab fil-ġestjoni tal-kumpless tal-intratteniment ta' Ushuaja.
Konfederazzjoni Afrikana tal-Futbol
Il-CAF torganizza wkoll il-UEFA/CAF Meridian Cup mal-UEFA bit-timijiet taż-żgħar. Fost il-ħafna kampjonati li tospita, il-CAF torganizza wkoll kampjonati għal-logħob tal-futsal, beach soccer u kampjonati oħra organizzati għal kull reġjun Afrikan.
Vitaliy Kim
Bijografija
Fl-2003, huwa ħadem għall-kumpanija Ukrpromresurs, li kienet involuta fl-awditjar tas-settur pubbliku. Mill-2005 sal-2011 huwa kellu f'idejh il-ġestjoni ta' għadd ta' impriżi f'Mykolaiv, u kien involut f'investimenti internazzjonali. Mill-2015 sal-2016, huwa kien il-kap tad-dipartiment analitiku tal-Ministeru għall-Politika Agrarja tal-Ukrajna. Huwa kien ukoll il-fundatur ta' grupp ta' kumpanija tal-iżvilupp involuti fil-kostruzzjoni tal-kumplessi residenzjali "Orange", "Concert" u "Uyutny".
Konfederazzjoni Afrikana tal-Futbol
Timijiet nazzjonali
Il-kontinent hu maqsumi f'sitt żoni ġeografiċi. Kull żona għandha l-konfederazzjoni tagħha bħall-UFO, il-CECAF jew COSAFA.
Vitaliy Kim
Attività politika
Fl-2019, huwa kien voluntier tal-fergħa ta' Mykolaiv tal-partit Qaddej tal-Poplu fl-elezzjonijiet presidenzjali u parlamentari. Matul l-elezzjonijiet lokali tal-2020, huwa kien kandidat għal deputat tal-kunsill lokali tal-belt ta' Mykoklaiv mill-partit Qaddej tal-Poplu taħt id-distrett nru 2, filwaqt li baqa' meqjus bħala mhux partiġjan. Kim kien ukoll il-kap tal-kwartieri ġenerali tal-elezzjoni fi ħdan il-partit u kkontesta għall-kunsill lokali tal-belt u għall-kunsill reġjonali.
Fil-25 ta' Novembru 2020, il-President tal-Ukrajna Volodymyr Zelensky ħatar lil Kim bħala l-Gvernatur tal-Oblat ta' Mykolaiv.
Konfederazzjoni Afrikana tal-Futbol
Parteċipazzjoni fit-Tazza tad-Dinja
5 darbiet 4 darbiet 3 darbiet dabtejn darba
Vitaliy Kim
Familja
Kim jitkellem bl-Ingliż, kif ukoll ftit bil-Franċiż u bil-Korean bis-saħħa tad-dixxendenza Koryo-Saram tiegħu.
Saħħa
Fid-9 ta' Diċembru 2020, Kim stqarr li martu kellha l-COVID-19 u b'hekk għamlet awtoiżolament.
Telescopus fallax
Firxa ġeografika
Jinstab fl-Italja, il-Greċja (Paros, Antiparos, Tourlos, Kreta, Kalymnos, Samos, Milos, Korfù), l-Albanija, is- Slovenja kostali, il-Kroazja (inklużi xi gżejjer Adrijatiċi ), Ħerzegovina, Montenegro, Maċedonja ta’ Fuq, in-Nofsinhar tal-Bulgarija, it-Turkija, Malta, Ċipru, Iran, Iraq, Libanu, Sirja, Iżrael, in-Nofsinhar tar-Russja (reġjun tal-Kawkasu), Armenja, Ġeorġja, u Ażerbajġan.
Ekoloġija
ħolqa=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Telescopus_fallax_head.jpg/220px-Telescopus_fallax_head.jpg|xellug|daqsminuri| Ras ta' serp Teleskopu Is-serp Teleskoppu huwa velenuż, iżda minħabba li l-velenu jinsab fin-naħa ta' wara tax-xedaq ta' fuq, rari jinjetta l-velenu tiegħu f'gdim difensiv, u għalhekk jitqies bħala theddida għall-bnedmin. Jiekol prinċipalment fuq wiżgħat u gremxul.
Din l-ispeċi ta' sriep tinstab fil-kampanja, kif ukoll ħdejn il-baħar u boskijiet miftuħa.
Aqra aktar
ISBN 0-00-219318-3. (Telescopus fallax, pp. 207–210 + Plate 38, Figures 4a, 4b + Map 120).
Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes
daqsminuri|279x279px|Waħda mill-minjieri taħt l-art ta' Spiennes. It-tbajja' suwed huma l-vini taż-żnied fil-blat. Il-Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes huma fost l-ikbar minjieri taż-żnied Neolitiċi u fost l-iktar antiki li nstabu fil-Majjistral tal-Ewropa, u jinsabu qrib il-villaġġ ta' Spiennes, fix-Xlokk ta' Mons, fil-Wallonja, il-Belġju. Il-minjieri kienu attivi fin-nofs u fl-aħħar taż-Żmien Neolitiku bejn l-4300 u l-2200 Q.K. Is-sit ġie ddikjarat li huwa "notevoli għad-diversità ta' soluzzjonijiet teknoloġiċi li ntużaw għall-estrazzjoni" u b'hekk tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000. Fir-rebbiegħa tal-2015 infetaħ iċ-Ċentru Interpretattiv ta' SILEX.
Deskrizzjoni
xellug|daqsminuri|268x268px|Disinn trasversali tal-minjieri ta' Spiennes Il-minjieri ġew skoperti fl-1843 u l-ewwel skavi saru mill-inġinier tax-xogħol fil-minjieri Alphonse Briart u tnejn min-nies oħra matul il-kostruzzjoni tal-linji ferrovjarji fl-1867. Ir-riżultati tal-iskavi ġew ippreżentati lill-Kungress Preistoriku Internazzjonali li sar fi Brussell fl-1872. Minn żmien għal żmien baqgħu jsiru l-iskavi sa llum il-ġurnata.
Il-Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes ikopru xi 100 ettaru ta' art għan-niżla, madwar erba' mili fix-Xlokk tal-belt ta' Mons. Is-sit fih miljuni ta' bċejjeċ tar-ruttam ta' żnied maħdum u diversi fosos tax-xogħol fil-minjieri, li l-insedjaturi Neoltiċi bil-mod il-mod ikkonvertewhom f'xaftijiet vertikali tax-xogħol fil-minjieri sa fond ta' iktar minn għaxar metri. Taħthom hemm network elaborat magħmul mill-bniedem ta' għerien aċċessibbli mill-bosta xaftijiet. daqsminuri|281x281px|Iċ-Ċentru Interpretattiv ta' Spiennes Stadju ewlieni ta' inventiva umana u ta' applikazzjoni u progress teknoloġiċi kif ukoll kulturali kienet it-tranżizzjoni bejn ix-xogħol fil-minjieri fil-beraħ u taħt l-art għal noduli taż-żnied. Din toħroġ fid-dieher b'mod ċar fis-sit u ġiet iddokumentata sew. Ir-riċerka wriet it-tekniki Neolitiċi li ntużaw għat-tqattigħ taż-żnied u għall-estrazzjoni ta' ħaġriet kbar taż-żnied, li kienu jiżnu sa mijiet ta' kili. In-noduli kienu jiġu estratti permezz ta' bqaqen taż-żnied. Il-ħaġriet imbagħad kienu jingħataw għamliet ta' rjus l-imnanar, u finalment kienu jiġu llostrati.
Siti simili
daqsminuri|265x265px|Ras mannara magħmula miż-żnied fi Żmien il-Ħaġar Is-sit ġie mqabbel ma' Grimes Graves u ma' Cissbury fir-Renju Unit, u ma' Krzemionki fil-Polonja, li huma wkoll sorsi taż-żnied. Madankollu, kien jintuża blat iebes differenti għall-imnanar illostrati. Hemm diversi postijiet fir-Renju Unit fejn il-blat metamorfiku u ignew bi granuli rqaq kien jinġabar minn fdalijiet ta' ċedimenti tal-art jew minn minjieri fil-beraħ, u mbagħad kien jiġi msawwar lokalment qabel ma kien jgħaddi għall-kummerċ ma' partijiet oħra fil-pajjiż. Xi eżempji jinkludu l-industrija tal-imnanar ta' Langdale, Penmaenmawr u Tievebulliagh.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Mario Grech
Bin George u Stella, huwa twieled u tgħammed fil-parroċċa tal-Qala, iżda ta’ età żgħira familtu marret toqgħod Ta' Kerċem.
Studju u Ordinazzjoni
Attenda l-iskola tas-Sorijiet Karmelitani u l-Iskola Primarja ta’ Kerċem. Wara li temm l-istudji tiegħu fl-Iskola Sekondarja ta’ Rabat (Għawdex), fl-1977 beda l-Kors tal-Filosofija u iktar tard dak tat-Teoloġija fis-Seminarju ta’ Għawdex.
Wara l-ordinazzjoni tiegħu fil-Katidral t’Għawdex, nhar is-26 ta’ Mejju 1984, minn idejn l-Isqof Nikol Cauchi, intbagħat Ruma fejn kiseb il-Liċenzja fil-Liġi Kanonika u Ċivili fl-Università Pontifiċja tal-Lateran. Fis-snin ta’ wara, kiseb ukoll id-Dottorat fil-Liġi Kanonika mill-Università Pontifiċja ta’ San Tumas t’Akwinu. Fiż-żmien li dam Ruma, barra mill-ħidma pastorali li wettaq fil-parroċċa tal-Assunzjoni fejn kien residenti, ħadem ukoll fil-kamp tal-Liġi Kanonika fit-Tribunali tal-Knisja f’Ruma, kemm fil-Vigarjat kif ukoll fis-Sacra Romana Rota.
Ħidma Pastorali f'Għawdex
Mar-ritorn tiegħu f’Għawdex hu kien assenjat diversi ħidmiet pastorali fil-Kurja Djoċesana, fejn għal diversi snin kien l-Uffiċċjal għar-Relazzjonijiet Pubbliċi tal-Kurja.
Iktar tard, fl-1993 hu nħatar Vigarju Ġudizzjali għat-Tribunal Ekkleżjastiku ta’ Għawdex, u fl-istess waqt Imħallef fit-Tribunal tal-Knisja f’Malta.
Kien imdaħħal ukoll fil-proċess għall-Beatifikazzjoni tal-Qaddejja ta’ Alla Madre Margerita Debrincat, Fundatriċi tas-Sorijiet Franġiskani Missjunarji tal-Qalb ta’ Ġesù, kif ukoll fil-Proċess għall-Beatifikazzjoni ta’ Mons. Ġużeppi De Piro, Fundatur tas-Soċjetà Missjunarja ta’ San Pawl.
Fuq livell djocesan jibqa’ mfakkar is-sehem li huwa ta fit-twaqqif tar-Radju RTK u l-parteċipazzjoni tad-Djoċesi Għawdxija f’din il-kumpanija, kif ukoll fil-bini tal-Lumen Christi Media Centre.
Fl-2004, Dun Mario sar Kappillan tal-Parroċċa tal-Madonna tas-Sokkors u San Girgor f’Kerċem, Għawdex.
Isqof ta' Għawdex
Nhar is-Sibt 26 ta’ Novembru 2005, huwa ġie nominat bħala t-tmien Isqof ta’ Għawdex mill-Papa Benedittu XVI. Il-Konsagrazzjoni u l-Ingress tal-Isqof Mons. Mario Grech saru fil-Katidral ta’ Għawdex, il-Ħadd 22 ta’ Jannar 2006. Huwa ġie kkonsagrat isqof mill-Isqof Nikol Cauchi, assistit minn Mons. Ġużeppi Mercieca, Arċisqof ta’ Malta, u l-E.T. Mons. Felix del Blanco Prieto, Nunzju Apostoliku ta’ Malta.
Kardinal
Nhar il-25 ta' Ottubru 2020, il-Papa Franġisku ħabbar 13-il Kardinal ġdid fosthom lill-Isqof Mario Grech, li xahar qabel kien inħatar Segretarju Ġenerali tas-Sinodu tal-Isqfijiet wara li kien għamel sena Pro-Segretarju. F'Lulju 2020, inħatar ukoll membru tal-Kunsill Pontifiċju għall-Għaqda bejn l-Insara. Grech inħatar Kardinal fit-28 ta’ Novembru 2020 fejn hemmek il-Papa laqqa’ l-konċistorju.
Ġonna Botaniċi ta' Singapore
Il-Ġonna Botaniċi ġew stabbiliti fis-sit attwali fl-1859 mis-Soċjetà Agri-Ortikulturali. Kellhom rwol kruċjali fl-aqwa snin tal-kummerċ tal-lastiku fir-reġjun fil-bidu tas-seklu 20 meta l-ewwel direttur xjentifiku tagħhom, Henry Nicholas Ridley, mexxa r-riċerka fil-qasam tal-kultivazzjoni tal-pjanti. Permezz tal-ipperfezzjonar tat-teknika tal-estrazzjoni tal-lastiku, li għadha tintuża sa llum il-ġurnata, u permezz tal-promozzjoni tal-valur ekonomiku tal-lastiku lill-bdiewa fir-reġjun, l-output tal-lastiku kiber b'mod rapidu ħafna. Fl-aqwa tagħha fis-snin 20 tas-seklu 20, il-peniżola Malajana kellha f'idejha nofs il-produzzjoni globali tal-latex.
Il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej, li jinsab fi ħdan il-ġonna prinċipali, huwa minn ta' quddiem nett fl-istudji dwar l-orkidej u huwa pijunier fil-kultivazzjoni ta' ibridi. B'hekk jikkomplementa l-istatus tan-nazzjon bħala esportatur ewlieni ta' orkidej maqtugħin. Bl-għajnuna tal-klima ekwatorjali, il-ġnien fih l-ikbar kollezzjoni ta' orkidej fid-dinja, b'1,200 speċi u 2,000 ibridu.
Fil-bidu tal-indipendenza tan-nazzjon, il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore kienu ta' għajnuna biex b'għarfien espert l-gżira tiġi ttrasformata fuq livell dinji f'belt li fiha nnifisha tkun rikonoxxuta bħala ġnien tropikali. Fl-1981, l-orkidea xeblikija ibrida, Vanda Miss Joaquim, intgħażlet bħala l-fjura nazzjonali tal-pajjiż. Id-"diplomazija tal-orkidej" ta' Singapore tonora lill-kapijiet ta' stat, lid-dinjitarji u liċ-ċelebritajiet li jżuru l-pajjiż billi waħda mill-ifjen orkidej ibridi tissemma għalihom; dawn il-fjuri jintwerew fil-Ġonna popolari tal-Orkidej tal-Iżjed Nies Importanti.
Il-Ġonna Botaniċi jiftħu kuljum mill-5 ta' filgħodu sa nofsillejl u d-dħul huwa mingħajr ħlas, għajr il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej. Iżjed minn 10,000 speċi ta' fjuri u pjanti huma mifruxa f'erja ta' iktar minn 82 ettaru (200 akru). Din l-erja hija estiża vertikalment ukoll; l-itwal distanza bejn it-truf tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar hi ta' 2.5 km (1.6 mil). Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore jilqgħu madwar 4.5 miljun viżitatur kull sena.
Storja
L-ewwel "Ġnien Botaniku u Sperimentali" f'Singapore ġie stabbilit fl-1822 fuq l-Għolja tal-Gvern minn Sir Stamford Raffles, il-fundatur ta' Singapore moderna u naturalist akkanit. Il-kompitu prinċipali tal-Ġnien kien li jiġu evalwati l-għelejjel tal-kultivazzjoni li kienu ta' importanza ekonomika potenzjali, inkluż il-frott, il-ħxejjex, il-ħwawar u materja prima oħra. Dan l-ewwel Ġnien ingħalaq fl-1829.
1859-1876
Il-ġonna l-ġodda bdew jiffunzjonaw primarjament bħala "park tad-divertiment" għall-membri tas-soċjetà. Lawrence Niven tqabbad bħala sovraintendent u disinjatur pajsaġġistiku sabiex jikkonverti l-pjantaġġuni essenzjalment li kienu kibru żżejjed u roqgħa art b'foresta tropikali verġni f'park pubbliku. Hu u t-tim tiegħu ħadmu fuq l-iżvilupp tal-Ġonna Botaniċi sabiex jiġu riflessi l-istili tal-Moviment tal-Ġonna Pajsaġġistiċi Ingliżi. Dan kien jinkludi sensiela ta' "mogħdijiet u fetħiet interkonnessi, żona livellata tal-parati fejn il-baned militari setgħu jdoqqu l-mużika... u l-istabbiliment ta' tħawwil ta' pjanti ornamentali". Il-konfigurazzjoni tal-Ġonna Botaniċi kif inhuma llum il-ġurnata hija bbażata kważi għalkollox fuq id-disinn ta' Niven. Fl-1866 il-Ġonna Botaniċi kibru lejn in-naħa tal-Majjistral b'madwar 12-il ettaru. It-tħaffir tal-Lag taċ-Ċinji seħħ fl-1866. Fl-1868 tlestiet is-Sala ta' Burkill. Is-Soċjetà Agri-Ortikulturali ta' Singapore spiċċawlha l-fondi, u dan wassal biex il-gvern kolonjali jieħu f'idejh il-ġestjoni tal-ġonna fl-1874. Fl-1875, il-Kumitat tal-Librerija ta' Raffles għażel ortikultur, Henry James Murton, bħala l-ewwel Sovraintendent tal-Ġonna, u tqabbad espert fiż-żooloġija, William Krohn, biex jibni kollezzjoni ta' annimali fi ħdan il-ġonna, u jistabbilixxi l-ewwel żu f'Singapore. Sal-1877, il-partijiet żviluppati tal-ġonna kollha kellhom gaġeġ b'kollezzjoni ta' madwar 150 annimal b'kollox.
1877-1942
L-ewwel nebbieta tal-pjanta tal-gomma waslet fil-Ġonna Botaniċi mill-Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew fl-1877. Naturalist, Henry Nicholas Ridley, magħruf ukoll bħala "Mad Ridley", sar id-direttur tal-ġonna fl-1888 u ħa ħsieb il-kultivazzjoni tal-gomma għall-produzzjoni tal-lastiku. Kellu suċċess fl-esperimenti li wettaq fit-tħawwil tal-pjanti tal-gomma u kkonvinċa lill-ħawwiela fil-peniżola Malajana kollha biex jadottaw il-metodi tiegħu. Ir-riżultati kienu tal-għaġeb; il-peniżola Malajana saret il-produttur u l-esportatur numru wieħed fid-dinja tal-lastiku naturali.
Fl-1879 ġie stabbilit il-Wied tal-Palm fejn qabel kien hemm il-Ġnien Ekonomiku. Nathaniel Cantley, li ssostitwixxa lil Murton bħala t-tieni Sovraintendent tal-Ġonna Botaniċi fl-1880, issorvelja l-kostruzzjoni tas-Sala ta' Ridley fl-1882. Kostruzzjonijiet oħra kienu jinkludu d-Dar tal-Pjanti, arboretum fejn qabel kien hemm il-Ġnien Ekonomiku, u mixtliet tal-pjanti. Minħabba l-ispejjeż għoljin għaż-żamma taż-żu fil-ġonna, fl-1903, il-gvern kolonjali ddeċieda li jbigħ l-annimali u l-għasafar kollha u jagħlaq iż-żu. Kostruzzjonijiet oħra fil-Ġonna Botaniċi kienu jinkludu d-Dar ta' E. J. H. fl-1910 u s-Sala ta' Holttum fl-1921. Dan kien il-perjodu wkoll meta ġiet stabbilita l-fjura nazzjonali ta' Singapore, l-orkidea ibrida Vanda Miss Joaquim, li kienet parti mill-kisba tax-xogħol pijunier fl-ibridizzazzjoni tal-orkidej mill-Professur Eric Holttum, id-direttur tal-Ġonna Botaniċi mill-1925 sal-1949. It-tekniki tiegħu wasslu biex Singapore tkun wieħed miċ-ċentri ewlenin fid-dinja tat-tkabbir kummerċjali tal-orkidej. Attwalment, il-Ġonna Botaniċi għandhom l-ikbar kollezzjoni ta' eżemplari ta' pjanti tropikali.
1942-1945
Matul l-okkupazzjoni Ġappuniża ta' Singapore mill-1942 sal-1945, Hidezo Tanakadate (田中館秀三), professur tal-ġeoloġija mill-Università Imperjali ta' Tohoku, sar jaf bil-possibbiltà li l-Ġonna u l-Mużew jinsterqu matul l-okkupazzjoni, u nnegozja direttament mal-Ġeneral Tomoyuki Yamashita biex jikseb il-kontroll tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore u l-Mużew ta' Raffles. Fil-bidu tal-okkupazzjoni, huwa żgura li ma jsir l-ebda serq fil-Ġonna u fil-Mużew. Iż-żewġ istituzzjonijiet baqgħu jiffunzjonaw bħala istituzzjonijiet xjentifiċi. Holttum u Edred John Henry Corner wettqu apprendistat fil-Ġonna u komplew bix-xogħol ortikulturali hemmhekk. Madankollu, il-gvern u l-armata Ġappuniżi ma kinux lesti jiffinanzjaw l-istituzzjonijiet, u Tanakadate kellu jħallas għall-manutenzjoni u għas-salarji tal-persunal minn butu. Il-Ġonna Botaniċi ġew imsemmija bħala l-Ġonna Botaniċi ta' Shōnan (昭南植物園). Tanaka rritorna lejn il-Ġappun f'Lulju 1943, u Dr. Kwan Koriba, professur irtirat tal-botanija mill-Università Imperjali ta' Kjoto u segretarju ġenerali tad-dipartiment tal-affarijiet ġenerali u tal-amministrazzjoni militari Malajani tal-Armata Imperjali Ġappuniża, inħatar bħala d-direttur tal-Ġonna u tal-Mużew, u baqa' jwettaq dawn il-karigi sa tmiem il-gwerra.
1945-1986
Wara li l-gwerra ntemmet, il-Ġonna reġgħu spiċċaw taħt il-kontroll tal-Brittaniċi f'Settembru 1945, u Koriba nżamm bħala priġunier tal-gwerra. Corner innegozja għall-ħelsien ta' Koriba mal-kmand Brittaniku, billi kkwota l-kontributi tiegħu għall-protezzjoni tal-Ġonna Botaniċi, iżda għażel li jibqa' taħt kustodja flimkien maċ-ċittadini l-oħra miżmuma bħalu sal-ħelsien tiegħu f'Jannar 1946.
Murray Ross Henderson, il-kuratur tal-Herbarium qabel il-gwerra, ħa post Holttum bħala direttur mill-1949 sal-1954. Eventwalment il-Ġonna Botaniċi kellhom rwol importanti matul il-kampanja tat-"tħaddir ta' Singapore" u l-kampanja tal-Belt tal-Ġonna matul l-ewwel snin tal-indipendenza.
1986–preżent
L-"Estensjoni ta' Tyersall" fil-Ġonna Botaniċi ġiet imħabbra fl-2009. Total ta' 18-il ettaru ta' art ġew miżjuda għat-tkabbir tal-Ġonna Botaniċi bi kważi erba' darbiet id-daqs oriġinali fl-1859. Magħrufa bħala l-Foresta tal-Apprendiment tal-Ġonna Botaniċi meta tlestiet kompletament fl-2018, l-estensjonijiet kienu jinkludu Ċentru ta' Interpretazzjoni tal-Konservazzjoni tal-Foresti u Gallerija tal-Arti tal-Istorja Naturali, ospitati f'binjiet kolonjali ta' iktar minn mitt sena. Il-Foresta tal-Apprendiment fiha l-aqwa siġar tropikali li jikbru f'kundizzjonijiet lokali u jsaħħu l-pożizzjoni tal-Ġonna Botaniċi bħala istitut ewlieni għar-riċerka, għall-konservazzjoni u għall-edukazzjoni. Il-viżitaturi jistgħu japprezzaw din il-kollezzjoni unika ta' siġar u ta' pjanti permezz ta' diversi mixjiet tematiċi fi ħdan il-Foresta tal-Apprendiment, magħmula minn siġar ġgantestki, siġar b'diversi għamliet u friegħi interessanti, kollezzjoni tal-konservazzjoni ta' speċijiet ta' frott u ta' lewż rari, u ġnien tal-bambù. Hemm ukoll skema ta' protezzjoni mill-għargħar għad-distrett prinċipali tax-xiri f'Orchard Road u l-madwar, kif ukoll vaska għaż-żamma tal-ilma tax-xita b'kapaċità ta' madwar 15-il pixxina ta' daqs Olimpiku.
Attrazzjonijiet
Il-Ġonna Botaniċi huma kkonfinati b'Holland Road u Napier Road fin-Nofsinhar, Cluny Road fil-Lvant, Tyersall Avenue u Cluny Park Road fil-Punent u Bukit Timah Road fit-Tramuntana. Id-distanza lineari bejn it-truf tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar hija ta' madwar 2.5 km (1.6 mil). Hemm għadd ta' daħliet f'żoni differenti tal-Ġonna Botaniċi, għalkemm id-Daħla ta' Tanglin faċċata ta' Holland Road fin-Nofsinhar hi d-daħla grandjuża ewlenija.
Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej
Il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej huwa l-attrazzjoni prinċipali fi ħdan il-Ġonna Botaniċi. Dan jinsab lejn il-Punent tal-Ġonna Botaniċi, b'kollezzjoni ta' iktar minn tliet ettari ta' għoljiet b'iżjed minn 1,000 speċi u 2,000 ibridu ta' orkidej.
Hemm għadd ta' attrazzjonijiet fi ħdan il-Ġnien tal-Orkidej, inkluż dawn li ġejjin:
Is-Sala ta' Burkill: is-Sala ta' Burkill hija binja kolonjali bil-pjantaġġuni li nbniet fl-1886. Fl-imgħoddi kienet id-dar tad-direttur u ngħatat isem l-uniku par ta' missier u iben li kellhom il-kariga ta' Direttur tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore, Isaac u Humphrey Burkill. Il-pjan terran jintuża bħala żona għall-wiri, b'informazzjoni dwar ibridi differenti mogħtija isem jew kunjom Nies Importanti Ħafna (VIPs) li żaru l-ġnien.
Il-Ġnien tal-Orkidej tal-VIPs: jinsab fuq in-naħa ta' wara tas-Sala ta' Burkill u fih ibridi tal-iżjed orkidej popolari tal-VIPs. Ibridi notevoli jinkludu d-Dendrobium Memoria Prinċipessa Diana, Dendrobium Margaret Thatcher, × Renantanda Akihito, Dendrobium Masako Kotaishi Hidenka, Dendrobium Elizabeth u Vanda Gloria Macapagal Arroyo. Iktar minn 100 persuna famuża, dinjitarju, u kapijiet ta' stat li żaru l-ġonna ġew onorati bil-programm tad-diplomazija tal-orkidej ta' Singapore.
L-Orkidarju: ġenna tal-art għal dawk li jħobbu l-orkidej. Jospita speċijiet naturali f'ambjent tropikali.
Id-Dar taċ-Ċpar ta' Tan Hoon Siang: Tan Hoon Siang kien dixxendent ta' Tan Tock Seng, li kien filantropu u fundatur tal-Isptar ta' Tan Tock Seng. Id-dar taċ-ċpar fiha kollezzjoni mill-isbaħ ta' ibridi b'kuluri differenti. Fiha wkoll kollezzjoni żgħira ta' orkidej ifuħu bħal Vanda Mimi Palmer.
Id-Dar tal-Bromelidi ta' Yuen-Peng McNeice: li ngħatat isem l-isponsor tagħha, tospita l-pjanti mill-familja Bromeliaceae, li tinkludi l-ananas. Il-kollezzjoni unika ta' bromelidi esposta hawnhekk inxtrat mill-Mixtla ta' Shelldance fl-Istati Uniti fl-1994.
Id-Dar Bierda: din il-faċilità tipprova toħloq l-ambjent ta' foresta tropikali fuq art għolja u tospita l-orkidej li normalment jinstabu biss f'dawn iż-żoni.
Foresta Tropikali
Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore fihom foresta tropikali żgħira ta' madwar sitt ettari li hija eqdem mill-ġonna stess. Il-foresta tropikali u r-Riżerva Naturali ta' Bukit Timah jinsabu fi ħdan il-limiti tal-belt ta' Singapore. Il-belt ta' Singapore hija waħda minn żewġ bliet maġġuri b'foresta tropikali fi ħdanha, flimkien ma' Rio de Janeiro bil-Foresta ta' Tijuca.
Ġnien tal-Ġinger
Dan il-ġnien ta' ettaru jinsab qrib il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej, u jiġbor flimkien membri tal-familja Zingiberaceae. Il-ġnien fih ristorant imsejjaħ Halia Restaurant. Fil-ġnien hemm ukoll kaskata tul Tyersall Avenue. Il-ġnien infetaħ uffiċjalment fl-2003 u ħa post il-Faċilità tal-Orkidej preċedenti.
Ċentru tal-Botanija u Daħla ta' Tanglin
Iż-żewġ blokok il-ġodda ta' uffiċċji u ta' klassijiet fiż-żona mmodernizzata ta' Tanglin issa huma magħrufa bħala ċ-Ċentru tal-Botanija. Dawn jospitaw:
Il-kurituri u l-mogħdijiet tal-mixi taċ-Ċentru tal-Botanija huma miksija b'marki tal-weraq. Hemm ukoll għadd ta' tinqix tal-injam mifruxa madwar il-Ġonna Botaniċi u ħitan vertikali miksija bil-felċi. Il-Paviljun l-Aħdar huwa l-ewwel "saqaf ekoloġiku" f'Singapore. Pjanti u ħaxix jiksu għalkollox is-saqaf. Din il-faċilità tospita l-uffiċċju tas-servizzi għall-viżitaturi kif ukoll kafetterija msejħa Food For Thought fis-sular ta' taħt l-art.
L-uffiċċji tal-eks diretturi, is-Sala ta' Holttum (għal Eric Holttum, id-Direttur tal-Ġonna mill-1925 sal-1949) u s-Sala ta' Ridley (għal Henry Nicholas Ridley, l-ewwel direttur tal-Ġonna mill-1888 sal-1911) ġew ippreservati u issa huma magħrufa bħala l-Mużew tal-Wirt tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore u s-Sala ta' Ridley (spazju għall-avvenimenti).
Ġnien tat-Tfal ta' Jacob Ballas
Il-Ġnien tat-Tfal ingħata isem id-donatur prinċipali tiegħu Jacob Ballas, filantropu Lhudi minn Singapore li miet fl-2004. Dan il-ġnien inbena bi spiża ta' S$7 miljun (li minnhom $99 miljun ingħataw b'donazzjoni mill-Jacob Ballas Trust u mill-isponsors), u jinsab fit-tarf iktar kwiet tat-Tramuntana tal-Ġonna Botaniċi. Għandu ċ-ċentru tiegħu stess għall-viżitaturi b'kafetterija. Infetaħ f'Jum it-Tfal, l-1 ta' Ottubru 2007. Il-Bord tal-Parks Nazzjonali jisħaq li huwa l-ewwel ġnien tat-tfal fl-Asja. Fih żoni għal-logħob bħaż-żona tal-Logħob bl-Ilma, żona żgħira bil-bandli, djar fis-siġar biż-żrieżaq, u labirint. Hemm ukoll wirjiet interattivi li jgħallmu kif isseħħ il-fotosinteżi, u ġnien żgħir li juri kif il-pjanti jistgħu jintużaw għall-produzzjoni tal-kuluri, tax-xorb jew tal-ħxejjex aromatiċi.
Fiċ-Ċentru għall-Viżitaturi tal-Ġnien tat-Tfal hemm skultura tal-artist Iżraeljan Zodok Ben-David. Bl-isem ta' Mystree, ġiet ikkummissjonata mill-Mużew ta' Yad Vashem fl-2010. Mill-bogħod, l-iskultura tidher qisha siġra iżda mill-qrib wieħed jinduna li hemm 500 figura umana.
Għalkemm jitqies bħala parti mill-Ġonna Botaniċi, il-Ġnien tat-Tfal għandu daħla tiegħu stess tul Bukit Timah Road.
Attrazzjonijiet oħra
Max-xatt tan-Nixxiegħa ta' Saraca hemm bosta pjanti tropikali li jibqgħu neżlin taħt għolja żgħira. Is-siġar notevoli prinċipali tan-nixxiegħa huma s-siġar tas-Saraca Sofor (Saraca cauliflora) u s-siġar tas-Saraca Ħomor (Saraca declinata). Attrazzjonijiet oħra jinkludu l-Wied tal-Palm, iż-żona tal-Banda, il-Ġnien tax-Xemx u l-Ġnien tal-Arloġġ tax-Xemx. Il-Ġonna Botaniċi fihom tliet lagi: il-Lag tas-Sinfonija, il-Lag Ekoloġiku u l-Lag taċ-Ċinji. Fuq il-Palk tas-Sinfonija tal-Fondazzjoni Shaw fil-Lag tas-Sinfonija okkażjonalment isiru kunċerti mingħajr ħlas fi tmiem il-ġimgħa. Fost l-orkestri notevoli li daqqew hemmhekk kien hemm l-Orkestra Sinfonika ta' Singapore u l-Orkestra Ċiniża ta' Singapore. Fl-10 ta' Ottubru 2008, statwa tal-kompożitur Frédéric Chopin ġiet żvelata fin-Nofsinhar tal-Lag tas-Sinfonija.
Il-kwartieri ġenerali tal-Bord tal-Parks Nazzjonali jinsabu fi ħdan il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore. Fost ir-ristoranti fi ħdan il-Ġonna Botaniċi hemm ukoll ristorant lussuż bi stilel Michelin imsejjaħ Corner House f'binja kolonjali; Casa Verde, kafetterija fiċ-Ċentru għall-Viżitaturi; u l-Halia Restaurant, ristorant fil-Ġnien tal-Ġinġer. Hemm ukoll ħwienet fejn il-viżitaturi jistgħu jixtru xi tifkira tal-ġonna. L-aġenzija nazzjonali ta' Singapore għal kwistjonijiet marbuta mal-bijodiversità, iċ-Ċentru Nazzjonali għall-Bijodiversità, jinsab ukoll fi ħdan il-Ġonna Botaniċi.
Sit ta' Wirt Dinji
Applikazzjoni uffiċjali biex il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore jitniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO tressqet lill-UNESCO f'Jannar 2014. L-applikazzjoni tenfasizza t-tifsira storika u kulturali tal-ġonna u l-kisbiet tagħhom fil-konservazzjoni u fir-riċerka. Ġie kkompilat dokument tan-nominazzjoni ta' 700 paġna li tfassal fi żmien sena u nofs mid-diviżjoni tal-preservazzjoni tas-siti u l-monumenti tal-Bord tal-Wirt Nazzjonali u mid-direttur tal-Ġonna Botaniċi, Dr Nigel Taylor, li kien involut fit-tħejjija tad-dokument tan-nominazzjoni tal-Ġonna Rjali ta' Kew fir-Renju Unit mis-sena 2000 sal-2003.