cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Interlingue
Filosofija tal-lingwa
De Wahl saħaq li d-dehra naturali ta 'Occidental ma timplikax importazzjoni bl-ingrossa ta' espressjonijiet u użu nazzjonali, u wissa li jekk tagħmel dan iwassal għal kaos. Wieħed mill-artikoli tiegħu dwar dan is-suġġett kien dirett lejn utenti Ingliżi u Franċiżi li huwa jemmen b'mod żbaljat raw lil Occidental bħala taħlita tat-tnejn: "(id-dehra kaotika ta 'Occidental) mhix tort ta' Occidental innifsu, iżda pjuttost ta 'l-utenti tiegħu u speċjalment il- Il-Franċiż u l-Ingliż, jew dawk li jaħsbu li l-lingwa internazzjonali għandha tkun taħlita ta' dawk iż-żewġ lingwi [...] li huwa żball fundamentali, speċjalment jekk dawn il-forom jippreżentaw eċċezzjonijiet u irregolaritajiet fis-sistema ta' Occidental.” Alphonse Matejka kiteb f'Cosmoglotta li de Wahl "dejjem sostna minimu ta' awtonomija għal-lingwa tiegħu u ġġieled bil-biża' kontra l-proposti kollha li kellhom l-intenzjoni li jkabbru n-naturaliżmu tal-lingwa biss billi jimitaw bl-addoċċ il-lingwi Rumani, jew kif qal de Wahl. krudili f'waħda mill-ittri tiegħu lili, ‘billi ngħix il-Franċiż jew l-Ingliż'”.
Pergamon
Toroq u pontijiet
daqsminuri|Il-pont Ruman ta' Pergamon It-triq prinċipali, li sserrep 'l hawn u 'l hinn sal-quċċata tal-għolja sal-Akropoli b'sensiela ta' lilwiet fuq xulxin, hija tipika tas-sistema tat-toroq ta' Pergamon. F'din it-triq kien hemm ħwienet u mħażen. Is-superfiċe tat-triq kienet tikkonsisti minn blokok tal-andesit wesgħin sa ħames metri, twal sa metru u fondi sa 30 ċentimetru. It-triq kienet tinkludi sistema tad-drenaġġ tal-ilma, biex l-ilma jinżel 'l isfel bla problemi. Peress li kienet l-iżjed triq importanti tal-belt, il-kwalità tal-materjal li ntuża għall-kostruzzjoni kienet għolja ħafna.
Il-Pont ta' Pergamon wiesa' kważi 200 metru taħt l-ispazju ta' quddiem il-Bażilika l-Ħamra fiċ-ċentru ta' Bergama huwa l-ikbar pont ta' żmien il-qedem li jintuża bħala sottostruttura.
Interlingue
Filosofija tal-lingwa
De Wahl ppubblika fl-1922 modifika tal-prinċipju ta' Otto Jespersen li "Dak il-lingwa internazzjonali hija l-aħjar li f'kull punt toffri l-akbar faċilità lill-akbar numru", fejn stqarr li l-lingwa internazzjonali għandha tkun l-aktar faċli għall-maġġoranza ta' dawk li għandhom bżonnha (lit. min għandu japplikaha), jew fi kliem ieħor dawk li għandhom bżonnha fir-relazzjonijiet internazzjonali. De Wahl jemmen li n-numru ta' kelliema mhux dejjem jeħtieġ li jiġi kkunsidrat, partikolarment f'oqsma speċjalizzati bħall-botanika fejn pereżempju t-terminu Oenethera biennis (tip ta' pjanta) għandu jiġi implimentat mhux mibdul f' lingwa internazzjonali anki jekk il-popolazzjoni dinjija kollha ta' botaniċi, dawk l-aktar familjari ma' u li x'aktarx jużaw il-kelma, ma qabżux l-10,000.
Pergamon
Strutturi oħra
Il-parti t'isfel tal-Akropoli fiha wkoll l-istrutturi li ġejjin:
Pergamon fil-mitoloġija
B'hekk, minn naħa, Eurypylus li kellu jkun parti min-nisel tad-dinastija bis-saħħa tal-approprjazzjoni tal-mit, ma ssemmiex fl-innu kantat f'ġieħ Telephus fl-Asclepieion. Barra minn hekk, ma jissemma mkien iktar. Iżda ċ-ċittadini ta' Pergamon għamlu offerti lil Telephus u l-qabar ta' ommu Auge kien jinsab f'Pergamon ħdejn ix-xmara Caicus. Pergamon b'hekk iddaħħlet fiċ-ċiklu epiku ta' Trojja, u l-mexxej tagħha jingħad li kien Arkadjan li kien iġġieled ma' Telephus kontra Agamemnon meta wasal fix-xmara Caicus, bi żball ħasibha Trojja u beda jeqred it-territorju.
Trajaneum
Waqt l-iskavi nstabu frammenti ta' statwi ta' Trajanu u Adrijanu fir-radam taċ-ċella, inkluż l-irjus tagħhom, kif ukoll frammenti tal-istatwa meqjuma ta' Żeus Philios.
Pożizzjoni
Il-wied ta' Caicus, fil-biċċa l-kbira tiegħu, huwa magħmul minn blat vulkaniku, b'mod partikolari l-andesit, u l-għolja ta' Pergamon hija magħmula b'dan il-blat vulkaniku. L-għolja hija wiesgħa madwar kilometru u twila madwar 5.5 kilometri mit-Tramuntana san-Nofsinhar. Tikkonsisti minn bażi wiesgħa u twila, u quċċata relattivament żgħira li tifforma l-parti ta' fuq tal-belt. In-naħa li tħares lejn ix-xmara Cetius hija rdum wieqaf, filwaqt li n-naħa li tħares lejn ix-xmara Selinus hija kemxejn imħarbta. Fuq in-naħa tat-Tramuntana, il-blat jifforma medda tal-blat wiesgħa 70 metru. Lejn ix-Xlokk ta' din il-medda, li hija magħrufa bħala l-"Ġnien tar-Reġina", l-għolja tilħaq il-quċċata tagħha u tinżel ħesrem lejn il-Lvant. Il-parti ta' fuq tal-belt testendi għal 250 metru oħra lejn in-Nofsinhar, iżda tibqa' dejqa ħafna, b'wisa' ta' 150 metru biss. Fin-naħa tan-Nofsinhar tagħha, l-għolja tinżel gradwalment lejn il-Lvant u n-Nofsinhar, u titwessa' għal madwar 350 metru, imbagħad tinżel sal-pjanura lejn il-Lbiċ.
Interlingue
Filosofija tal-lingwa
3. li għandu jkollha sistema preċiża ta' formazzjoni ta' kliem li, bir-regoli tagħha stess, tikseb kliem li jkun tassew internazzjonali;
Pergamon
Storja tar-riċerka u tal-iskavi
Bħala riżultat ta' dawn l-isforzi, Carl Humann, li kien wettaq skavi ta' livell baxx f'Pergamon fis-snin ta' qabel u li kien skopra pereżempju l-kitba mnaqqxa fuq l-arċitravu tat-Tempju ta' Demeter fl-1875, ġie inkarigat bit-twettiq tax-xogħol fiż-żona tal-artal ta' Żeus fl-1878, fejn kompla jaħdem sal-1886. Bl-approvazzjoni tal-Imperu Ottoman, ir-riljievi skoperti hemmhekk ġew ittrasportati lejn Berlin, fejn infetaħ għalihom il-Mużew ta' Pergamon fl-1907. Ix-xogħol tkompli minn Conze, li mmira lejn l-iżjed esponiment u investigazzjoni kompluti possibbli tal-belt u taċ-ċittadella storiċi. Huwa ġie segwit mill-istoriku arkitettoniku Wilhelm Dörpfeld mill-1900 sal-1911, li kien responsabbli għall-iżjed skoperti importanti. Taħt it-tmexxija tiegħu ħarġu fid-dieher l-Agora t'Isfel, id-Dar ta' Attalos, il-Gymnasion, u s-Santwarju ta' Demeter.
daqsminuri|263x263px|Il-fdalijiet tal-belt antika ta' Pergamon Pergamon jew Pergamum (/ˈpɜːrɡəmən/ jew /ˈpɜːrɡəmɒn/; bil-Grieg Antik: Πέργαμον), magħrufa wkoll bħala Pergamos (Πέργαμος) bil-Grieg modern, kienet belt Griega antika sinjura u setgħana f'Mysia. Tinsab 26 kilometru mill-kosta moderna tal-Baħar Eġew fuq promontorju, fuq in-naħa tat-Tramuntana tax-xmara Caicus (illum il-ġurnata magħrufa bħala Bakırçay) u fil-Majjistral tal-belt moderna ta' Bergama, it-Turkija.
Interlingue
Perjodu Vjenna u Tieni Gwerra Dinjija
It-tifqigħa tal-gwerra fl-1939 waqqfet il-pubblikazzjonijiet taż-żewġ Cosmoglottas sal-1940, iżda fl-1941 Cosmoglotta B bdiet il-pubblikazzjoni għal darb'oħra u kompliet sal-1950. Edizzjoni ta' jew Cosmoglotta A jew B ġie ppubblikat kull xahar bejn Jannar 1937 u Settembru 1939, u mbagħad (wara x-xokk inizjali tal-gwerra) kull xahar minn Settembru 1941 sa Ġunju 1951. Matul il-gwerra, dawk biss fl-Isvizzera newtrali u l-Isvezja setgħu jiddedikaw ruħhom bis-sħiħ. għal-lingwa, billi twettaq attivitajiet semi-uffiċjalment.
Pergamon
Librerija
Il-Librerija ta' Pergamon kienet it-tieni l-ikbar fid-dinja Griega antika wara l-Librerija ta' Lixandra, u kien fiha mill-inqas 200,000 skroll. Il-post preċiż fejn kienet tinsab il-binja tal-librerija mhuwiex ċert. Mill-iskavi tas-seklu 19, ġeneralment ġiet identifikata ma' anness tal-istoa tat-Tramuntana tas-santwarju ta' Atena fl-Akropoli ta' Fuq, li nbena minn Eumenes II. Madankollu, kitbiet imnaqqxin fil-gymnasium li jsemmu librerija jaf jindikaw li l-binja kienet tinsab f'dik iż-żona.
Strutturi oħra
daqsminuri|251x251px|Rikostruzzjoni ta' veduta tal-Akropoli ta' Pergamon, Friedrich Thierch, 1882 Fost l-istrutturi notevoli l-oħra li għadhom jeżistu fl-Akropoli ta' Fuq hemm:
Interlingue
Filosofija tal-lingwa
4 li għandu jkollha grammatika naturali li ma tipproduċix forom mhux naturali;
Pergamon
Pożizzjoni
xellug|daqsminuri|274x274px|L-akropoli ta' Pergamon Pergamon tinsab fit-tarf tat-Tramuntana tal-pjanura ta' Caicus fir-reġjun storiku ta' Mysia fil-Majjistral tat-Turkija. Ix-xmara Caicus tinżel mill-muntanji u mill-għoljiet tal-madwar f'dan il-punt u l-fluss tagħha jserrep f'għamla ta' U wiesgħa lejn il-Lbiċ. Taħt il-katina muntanjuża lejn it-Tramuntana, bejn ix-xmajjar Selinus u Cetius, hemm l-għolja li fuqha tinsab Pergamon, f'għoli ta' 335 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Is-sit jinsab 26 kilometru biss mill-baħar, iżda l-pjanura ta' Caicus ma tiftaħx lejn il-baħar, peress li l-fluss huwa mblukkat bil-muntanja Karadağ. B'riżultat ta' dan, iż-żona għandha karattru ta' belt fuq ġewwa ferm mill-baħar. Fiż-żminijiet Ellenistiċi, ir-raħal ta' Elaia fil-bokka tax-xmara Caicus kienet isservi ta' port għal Pergamon. Il-klima hija Mediterranja b'perjodu niexef minn Mejju sa Awwissu, xi ħaġa pjuttost komuni tul il-kosta tal-Punent tal-Asja Minuri.
Żmien Pre-Ellenistiku
daqsminuri|Munita ta' Orontes, b'Satrap Akemenid ta' Mysia (inkluż Pergamon), Adramyteion. Għall-ħabta tat-357-352 Q.K. L-insedjament ta' Pergamon jista' jiġi individwat saħansitra fil-perjodu Arkajku, bis-saħħa ta' sejbiet arkeoloġiċi mudesti, speċjalment frammenti ta' bċejjeċ tal-fuħħar importati mill-Punent, b'mod partikolari mil-Lvant tal-Greċja u l-Korinzja, li jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 8 Q.K. L-abitazzjoni iktar bikrija fi Żmien il-Bronż ma tistax tintwera bl-evidenza, għalkemm instabu xi għodod tal-ġebel ta' Żmien il-Bronż fiż-żona tal-madwar.
Santwarju ta' Demeter
Wieħed kien jaċċessa s-santwarju minn ġo propylon mil-Lvant, li kien jagħti għal ġo bitħa mdawra bi stoas fuq tliet naħat. Fiċ-ċentru tan-nofs tal-Punent ta' din il-bitħa, kien hemm it-tempju Joniku ta' Demeter, antitempju tradizzjonali, ta' 6.45 metri bi 12.7-il metru, b'portiku Korinzju li ġie miżjud fi żmien Antoninus Pius. Il-bqija tal-istruttura kienet tmur lura għaż-żminijiet Ellenistiċi, mibnija bl-irħam lokali u b'freġju tal-irħam imżejjen bil-bukranja. Madwar 9.5 metri quddiem il-binja li tħares lejn il-Lvant, kien hemm artal, li kien twil seba' metri u wiesa' 2.3 metri. It-tempju u l-artal kienu nbnew għal Demeter minn Philetaerus, ħuh Eumenes, u ommhom Boa.
Interlingue
Filosofija tal-lingwa
2. li l-lingwa internazzjonali li għandha tinbena għandha tkun ibbażata fuq materjal internazzjonali;
Perjodu Vjenna u Tieni Gwerra Dinjija
Il-moviment dejjem jikber beda jikkampanja b'mod aktar assertiv għall-Occidental fil-bidu tas-snin tletin, u kabbar il-leġibbiltà tiegħu f'daqqa billi kkuntattja organizzazzjonijiet bħal kumpaniji, ambaxxati, stamperiji u l-LON b'ittri kompletament f'Occidental li spiss kienu mifhuma u mwieġba. Ir-reġistrazzjonijiet ta' Occidental mitkellma fuq gramophone rekords għad-distribuzzjoni saru għall-ewwel darba f'dan il-perjodu.
Filosofija tal-lingwa
Dan kien jimplika wkoll li kliem li jappartjeni għal kulturi partikolari għandu jiġi importat mingħajr modifiki, li De Wahl kien jemmen li ġab ideat ġodda ta' valur għall-kultura Ewropea li kienet saret "morda" wara l-Ewwel Gwerra Dinjija. Huwa semma t-termini karma, ko-tau (kowtow), geisha, u mahdí fl-1924 bħala eżempji ta' dawk li m'għandhomx jitqiegħdu f'"kurpetti vokali" permezz ta' truf obbligatorji (eż. karmo, koŭtoŭo, gejŝo, madho fl-Esperanto) meta importati fil-lingwa internazzjonali:
Staġnar u qawmien mill-ġdid
L-aktar edizzjoni reċenti ta' Cosmoglotta hija l-volum 328, għall-perjodu minn Lulju sa Diċembru 2021.
Pergamon
Infrastruttura u abitazzjonijiet
B'mod separat, fi Żmien ir-Rumani nbniet ukoll żona ġdida, b'belt ġdida għalkollox fil-Punent tax-xmara Selinus, bl-infrastruttura kollha meħtieġa, inkluż banjijiet, teatri, stadia, u santwarji. Din il-belt Rumana ġdida setgħet tespandi mingħajr l-ebda swar ixekkluha minħabba l-assenza ta' theddidiet esterni.
Tempju ta' Atena
Stoa ta' żewġ sulari madwar it-tempju fuq tliet naħat ġiet miżjuda taħt Eumenes II, flimkien ma' propylon fir-rokna tax-Xlokk, li issa tinstab, mhux rikostruwita, fil-Mużew ta' Pergamon f'Berlin. Il-balavostri tas-sular ta' fuq tal-istoas tat-Tramuntana u tal-Lvant kienu mżejna b'riljievi li kienu juru armi li kienu jikkommemoraw ir-rebħa militari ta' Eumenes II. Fil-kostruzzjoni kien hemm taħlita ta' kolonni Joniċi u kolonni Doriċi (li minnhom għadhom jeżistu ħames triglifiċi u metopi). Fiż-żona tas-santwarju, Attalos I u Eumenes II bnew monumenti li jfakkru r-rebħiet tagħhom, b'mod partikolari dediki Galliċi. L-istoa tat-Tramuntana milli jidher kienet is-sit fejn kien hemm il-Librerija ta' Pergamon.
Interlingue
Filosofija tal-lingwa
Ma jsirux eċċezzjonijiet biex l-istudju jsir aktar diffiċli għall-barranin, iżda biex it-taħdit ikun iqsar u aktar fluwidu [...] Jidher ċar li f'din il-lingwa bħala l-aktar waħda impersonali, astratta u kummerċjali minn kulħadd, ir-regolarità tkun akbar u aktar. estiża milli fil-lingwi u idjomi nazzjonali u tribali l-oħra kollha. Iżda qatt mhu se jkun kapaċi jilħaq skematiżmu totali [...] Hawnhekk ukoll is-soluzzjoni reali se tkun armonizzazzjoni taż-żewġ prinċipji kuntrarji. Jeħtieġ il-penetrazzjoni sensittiva tal-ħtieġa reali fl-istint tas-superpopolazzjoni internazzjonali."
Pergamon
Abitazzjonijiet
Ġeneralment, il-biċċa l-kbira tad-djar Ellenistiċi f'Pergamon kienu stabbiliti b'bitħa ċentrali żgħira bejn wieħed u ieħor kwadra, bi kmamar fuq naħa waħda jew fuq żewġ naħat tad-djar. Il-kmamar prinċipali spiss kienu żviluppati fuq żewġ sulari fuq in-naħa tat-Tramuntana tal-bitħa. Passaġġ wiesa' jew mogħdija bil-kolonni fuq in-naħa tat-Tramuntana tal-bitħa spiss kienu jagħtu fuq spazji miftuħa, li kienu jagħtu aċċess għall-kmamar l-oħra. Arranġament eżatt mit-Tramuntana għan-Nofsinhar tal-belt ma kienx possibbli minħabba s-sitwazzjoni topografika u l-kostruzzjoni iktar bikrija. B'hekk id-daqs u l-arranġament tal-kmamar kien ivarja minn dar għall-oħra. Mhux iktar tard minn żmien Philetairos, din it-tip ta' abitazzjoni kienet komuni u saret iktar mifruxa maż-żmien, iżda mhux universali. Xi kumplessi ġew iddisinjati bħala djar tal-Prostas, b'disinni simili għal dawk ta' Priene. Oħrajn kellhom kurituri twal bil-kolonni quddiem il-kmamar prinċipali lejn it-Tramuntana. Speċjalment f'dan it-tip tal-aħħar, spiss ikun hemm it-tieni sular aċċessibbli permezz ta' taraġ. Fil-btieħi spiss kien ikun hemm ċisterni, li kienu jaħżnu l-ilma tax-xita mis-soqfa skuntrati ta' fuqhom. Għall-kostruzzjoni taħt Eumenes II, tista' ssir rikostruzzjoni ta' blokka tal-belt ta' 35 metru b'45 metru, soġġġetta għal varjazzjoni sinifikanti minħabba t-topografija.
Pergamon fil-mitoloġija
Min-naħa l-oħra, il-ġrajja kienet marbuta mal-istabbiliment tal-belt b'mit ieħor – dak ta' Pergamus, l-eroj li għalih issemmiet il-belt. Huwa kien parti wkoll miċ-ċiklu usa' ta' miti relatati mal-Gwerra ta' Trojja bħala n-neputi ta' Akille min-naħa ta' missieru Neoptolemus u ta' Eetion ta' Tebe min-naħa ta' ommu Andromache (il-konkubina ta' Neoptolemus wara l-mewt ta' Ettore ta' Trojja). Flimkien ma' ommu, jingħad li ħarab lejn Mysia fejn qatel il-mexxej ta' Teuthrania u semma l-belt għalih. Hemmhekk bena heroon (santwarju monumentali) għal ommu wara mewtha. F'verżjoni inqas erojka, Grynos, iben Eurypylus, semma l-belt b'ismu bħala ringrazzjament għal pjaċir li kien għamillu. Dawn il-konnessjonijiet mitiċi jidher li kienu aħħarin u mhumiex iddokumentati qabel is-seklu 3 Q.K. Ir-rwol ta' Pergamus baqa' subordinat, għalkemm ingħata xi tip ta' qima minn setta. Mill-bidu ta' Żmien ir-Rumani, l-immaġni tiegħu tidher fuq il-muniti ċiviċi u jingħad li kellu heroon fil-belt. Barra minn hekk, huwa pprovda rabta ulterjuri inġenjuża mad-dinja tal-epika ta' Omeru. Mithridates VI ġie ċċelebrat fil-belt bħala Pergamus il-ġdid.
Interlingue
Istandardizzazzjoni tal-lingwa
Ortografija kienet qasam ieħor li fih kienu jeżistu diversi possibbiltajiet, jiġifieri ortografija etmoloġika (adtractiv, obpression), ortografija storika (attractiv, oppression), jew ortografija simplifikata (atractiv, opression). L-ortografija simplifikata eventwalment saret l-istandard sa l-1939. Bil-mistoqsijiet li għad fadal dwar il-forma uffiċjali ta 'xi kliem u nuqqas ta' materjal ġenerali destinat għall-pubbliku ġenerali, ħafna ħin matul it-Tieni Gwerra Dinjija intefaq fuq l-istandardizzazzjoni tal-lingwa u l-ħolqien ta 'korsijiet, u minħabba għall-gwerra kontinwa, f’Awwissu 1943 ittieħdet id-deċiżjoni li tinħoloq akkademja interim biex jiġi uffiċjalizzat dan il-proċess.
Dan il-proċess kien kważi beda ftit qabel il-gwerra, u l-Oċċidentali Żvizzeri, li sabu ruħhom iżolati mill-bqija tal-kontinent, għażlu li jikkonċentraw fuq materjali ta 'istruzzjoni biex ikollhom lesti sa tmiem il-gwerra.
Perjodu Vjenna u Tieni Gwerra Dinjija
Il-kuntatti reġgħu ġew stabbiliti ftit wara l-gwerra minn dawk li baqgħu, b'ittri minn pajjiżi bħal Franza, Ċekoslovakkja, Finlandja u l-Gran Brittanja jaslu Cosmoglotta. Il-kittieba qalu li lesti jibdew mill-ġdid attivitajiet għal-lingwa. Cosmoglotta kellha abbonati fi 58 belt fl-Isvizzera ftit xhur qabel it-tmiem tat-Tieni Gwerra Dinjija fl-Ewropa, u Cosmoglotta A reġgħet bdiet il-pubblikazzjoni fl-1946.
Iżda s-snin ta' qabel it-Tieni Gwerra Dinjija ħolqu diffikultajiet għall-Occidental u lingwi oħra ppjanati. Kienu pprojbiti fil-Ġermanja, l-Awstrija u ċ-Ċekoslovakkja, sfurzati li jxoljaw, u miżmuma taħt sorveljanza mill-Gestapo, li wkoll qerdet materjali ta 'istruzzjoni. Il-projbizzjoni tal-lingwi awżiljarji fil-Ġermanja kienet partikolarment ta 'ħsara peress li dan kien fejn kienu jgħixu l-biċċa l-kbira tal-Oċċidentisti dak iż-żmien. L-inabbiltà li jaċċetta ħlas għall-abbonamenti kienet daqqa finanzjarja li kompliet wara l-gwerra flimkien mad-diviżjoni tal-Ġermanja f'żoni ta 'influwenza, li mhux kollha ppermettew pagamenti.
Pergamon
Storja tar-riċerka u tal-iskavi
Fl-aħħar tas-seklu 18, dawn iż-żjarat ġew imsaħħa mix-xewqa tal-istudjużi (speċjalment tal-istorja tal-qedem) ta' riċerka, li laħqet il-qofol tagħha permezz ta' Marie-Gabriel-Florent-Auguste de Choiseul-Gouffier, vjaġġatur fl-Asja Minuri u ambaxxatur Franċiż għas-Sublime Porte f'Istanbul mill-1784 sal-1791. Fil-bidu tas-seklu 19, Charles Robert Cockerell fassal rendikont dettaljat u Otto Magnus von Stackelberg pinġa skizzi importanti. Deskrizzjoni xierqa f'diversi paġni bil-pjanti, bl-elevazzjonijiet, u bil-veduti tal-belt u tal-fdalijiet tagħha ġiet prodotta għall-ewwel darba minn Charles Texier meta ppubblika t-tieni volum ta' Description de l’Asie mineure (Deskrizzjoni tal-Asja Minuri). xellug|daqsminuri|244x244px|L-Agora t'Isfel fl-1902, matul l-iskavi. Fl-1864/1865, l-inġinier Ġermaniż Carl Humann żar Pergamon għall-ewwel darba. Għall-kostruzzjoni tat-triq minn Pergamon sa Dikili li kien ħejja x-xogħol tal-ippjanar u l-istudji topografiċi, huwa rritorna fl-1869 u beda jiffoka b'mod intensiv fuq il-legat tal-belt. Fl-1871, huwa organizza spedizzjoni żgħira hemmhekk taħt it-tmexxija ta' Ernst Curtius. Bħala riżultat ta' din l-investigazzjoni qasira iżda intensiva, ġew skoperti żewġ frammenti ta' freġju kbir u dawn ġew ittrasportati lejn Berlin għal analiżi dettaljata, fejn qanqlu l-interess, iżda mhux wisq. Mhuwiex ċar min ikkollega dawn il-frammenti mal-Artal il-Kbir f'Pergamon imsemmi minn Lucius Ampelius. Madankollu, meta l-arkeologu Alexander Conze ħa f'idejh it-tmexxija tad-dipartiment tal-iskultura antika fil-Mużewijiet Irjali ta' Berlin, malajr beda programm għall-iskavi u għall-protezzjoni tal-monumenti b'rabta mal-iskultura, li kienu ssuspettati li kienu jinkludu l-Artal il-Kbir.
Interlingue
Filosofija tal-lingwa
De Wahl ġie introdott għall-ewwel darba għal-lingwi ppjanati permezz tal-Volapük, lingwa awżiljarja internazzjonali rilaxxata fl-1879. De Wahl aktar tard spiċċa sar wieħed mill-ewwel utenti tal-Esperanto (la lingvo internacia), li ltaqa' magħhom għall-ewwel darba fl-1888 matul il-perjodu tiegħu bħala Volapükist u li għalih kien fil-proċess li jikkomponi dizzjunarju ta' termini tal-baħar. Malajr sar sostenitur fervin tal-Esperanto għal numru ta' snin li fihom ikkollabora ma' Zamenhof fuq xi partijiet tad-disinn tal-lingwa u ttraduċa waħda mill-ewwel xogħlijiet għall-Esperanto: “Princidino Mary”, ippubblikata fl-1889 oriġinarjament bl-isem Princino Mary. Huwa baqa' Esperantist sal-1894 meta l-vot għal Esperanto riformat falla; kien wieħed minn tnejn biss li la vvutaw għall-Esperanto mhux mibdul, u lanqas għar-riforma proposta minn Zamenhof, iżda għal riforma kompletament ġdida. Occidental ma kienx se jitħabbar għal 28 sena sħaħ wara li de Wahl kien abbanduna l-Esperanto, perjodu li fih qatta' jaħdem ma' kreaturi ta' lingwi oħra biex jipprova jiżviluppa sistema li tgħaqqad in-naturaliżmu u r-regolarità, taħlita li saret punt ta' bejgħ referenzjat ta' spiss fil- promozzjoni ta' Occidental.
Park Nazzjonali ta' Chitwan
daqsminuri|301x301px|Rinoċeront b'qarn wieħed fil-Park Nazzjonali ta' Chitwan Il-Park Nazzjonali ta' Chitwan huwa l-ewwel park nazzjonali tan-Nepal. Ġie stabbilit fl-1973 u sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1984. Ikopri erja ta' 952.63 km2 (367.81 mil kwadru) u jinsab fl-artijiet baxxi subtropikali fuq Ġewwa ta' Terai lejn in-Nofsinhar u ċ-Ċentru tan-Nepal fid-distretti ta' Nawalpur, Parasi, Chitwan u Makwanpur. Bħala altitudni l-park ivarja minn madwar 100 metru (330 pied) fil-widien tax-xmajjar sa 815-il metru (2,674 pied) fl-Għoljiet ta' Sivalik.
Flora
Is-savana u l-bwar tal-ħaxix ta' Terai-Duar ikopru madwar 20 % tal-erja tal-park. Iżjed minn 50 speċi jinsabu f'dan l-ambjent, inkluż uħud mill-ogħla tipi ta' ħaxix fid-dinja bħall-ħaxix tal-iljunfanti (Saccharum ravennae), il-qasab ġgantesk (Arundo donax), il-qasab ukhagra (Phragmites karka) u diversi speċijiet ta' ħaxix ieħor. Il-ħaxix tat-tip kans (Saccharum spontaneum) huwa wieħed mill-ewwel tipi ta' ħaxix li jikkolonizzaw ix-xtut ġodda tar-ramel u kull sena jinqerdu mill-għargħar tal-monsoons.
Fit-Tramuntana u fil-Punent taż-żona protetta, is-sistema tax-xmajjar Narayani-Rapti tifforma konfini naturali għall-insedjament uman. Biswit il-Lvant tal-Park Nazzjonali ta' Chitwan hemm il-Park Nazzjonali ta' Parsa, li jmiss fin-Nofsinhar mal-Park Nazzjonali u Riżerva tat-Tigra Indjana ta' Valmiki. Iż-żona protetta koerenti ta' 2,075 km2 (801 mil kwadru) tirrappreżenta l-Unità tal-Konservazzjoni tat-Tigri ta' Chitwan-Parsa-Valmiki, li tkopri erja ta' 3,549 km2 (1,370 mil kwadru) ta' bwar tal-ħaxix qrib ix-xmajjar u ta' foresti ħorfija subtropikali bl-indewwa.
Storja
Meta ġew stabbiliti l-ewwel żoni protetti f'Chitwan, il-komunitajiet Tharu kienu mġiegħla jirrilokaw mill-artijiet tradizzjonali tagħhom. Ġew imċaħħda kwalunkwe dritt ta' sjieda tal-art u b'hekk spiċċaw f'sitwazzjoni ta' faqar u mingħajr art. Meta ġie stabbilit il-park nazzjonali, is-suldati tan-Nepal qerdu l-villaġġi li kienu jinsabu fil-konfini tal-park, ħarqu d-djar u qerdu l-għelieqi billi għaddew minn fuqhom bl-iljunfanti. Il-poplu Tharu ġie mġiegħel jitlaq bl-armi tan-nar ippuntati lejhom.
xellug|daqsminuri|249x249px|Baqqiegħa fil-Park Nazzjonali ta' Chitwan Mill-aħħar tas-seklu 19, Chitwan, il-qalba tal-ġungla, kien post favorit għall-kaċċa għall-klassi mexxejja ta' Nepal matul ix-xtiewi kesħin. Sas-snin 50 tas-seklu 20, il-vjaġġ mill-belt kapitali Kathmandu san-Nofsinhar tan-Nepal kien wieħed iebes peress li wieħed seta' jasal fiż-żona bil-mixi biss u l-vjaġġ kien jieħu diversi ġimgħat. Kampijiet komdi kienu jittellgħu għall-kaċċaturi fewdali tal-annimali selvaġġi kbar u t-timijiet tagħhom, u kienu joqogħdu fihom għal ftit xhur u matulhom kienu joqtlu mijiet ta' tigri, rinoċeronti, iljunfanti, leopardi u orsijiet xufftejhom kbar (Melursus ursinus).
Fl-1950, il-foresti u l-bwar tal-ħaxix ta' Chitwan kienu jkopru iktar minn 2,600 km2 (1,000 mil kwadru) u kienu jospitaw madwar 800 rinoċeront. Meta l-bdiewa foqra mill-għoljiet medji marru jgħixu fil-Wied ta' Chitwan biex ikollhom art għammiela, iż-żona sussegwentement infetħet għall-insedjament uman, u l-insib tal-annimali selvaġġi sar problema frekwenti. Fl-1957, l-ewwel liġi tal-pajjiż dwar il-konservazzjoni żgurat il-protezzjoni tar-rinoċeronti u tal-ħabitat tagħhom. Fl-1959, Edward Pritchard Gee wettaq stħarriġ taż-żona u rrakkomanda l-ħolqien ta' żona protetta fit-Tramuntana tax-xmara Rapti u santwarju tal-ħajja selvaġġa fin-Nofsinhar tax-xmara għal perjodu ta' prova ta' għaxar snin. Wara l-istħarriġ sussegwenti tiegħu tal-Park Nazzjonali ta' Chitwan fl-1963, din id-darba kemm għas-Soċjetà tal-Preservazzjoni tal-Fawna kif ukoll għall-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura, huwa rrakkomanda l-estensjoni tas-santwarju lejn in-Nofsinhar.
Fl-1977, il-park ġie mkabbar għall-erja attwali ta' 952.63 km2 (367.81 mil kwadru). Fl-1997, żona ta' lqugħ ta' 766.1 km2 (295.8 mil kwadru) żdiedet lejn it-Tramuntana u l-Punent tas-sistema tax-xmajjar Narayani-Rapti, u bejn il-konfini tan-Nofsinhar u tal-Lvant tal-park u l-fruntieri internazzjonali mal-Indja.
Mammiferi
daqsminuri|Ir-rinoċeronat Indjan b'qarn wieħed Il-Park Nazzjonali ta' Chitwan jospita 68 speċi ta' mammiferu. Ir-"re tal-ġungla" huwa t-tigra tal-Bengal. Il-ħabitat tal-pjanura tal-għargħar fejn ix-xmajjar ta' Terai huwa wieħed mill-aqwa ħabitats tat-tigri fid-dinja. Mill-istabbiliment tal-Park Nazzjonali ta' Chitwan, il-popolazzjoni inizjalment żgħira ta' madwar 25 individwu żdiedet għal xi 70-110 fl-1980. Matul xi snin din il-popolazzjoni ċkienet minħabba l-insib u l-għargħar. Fi studju fit-tul li twettaq mill-1995 sal-2002, ir-riċerkaturi tat-tigri identifikaw abbundanza relattiva ta' 82 tigra li kienu għadhom jitnisslu u densità ta' sitt tigri femminili għal kull 100 km2 (39 mil kwadru). Mill-informazzjoni miksuba permezz tan-nases bil-kameras fl-2010 u fl-2011, ġie indikat li d-densità ta' tigri kienet tvarja bejn 4.44 u 6.35 individwi għal kull 100 km2 (39 mil kwadru). Dawn jikkumpensaw il-mudelli tal-attività temporali tagħhom u jkunu ferm inqas attivi binhar meta l-attività tal-bniedem tkun fil-eqqel tagħha.
Għasafar
Malli l-viżitaturi tax-xitwa jitilqu fir-rebbiegħa, il-viżitaturi tas-sajf jaslu mil-latitudnijiet tan-Nofsinhar. L-għana tad-daqquqa hija sinjal li tkun bdiet ir-rebbiegħa. Il-pitta kkulurit u diversi speċijiet ta' sunbirds jieqfu biex jitnisslu spiss matul l-istaġun tal-monsoons. Fost il-ħafna speċijiet ta' żanżarelli, iż-żanżarell Indjan b'denbu twil huwa tassew spettakolari.
Mammiferi
Il-leopardi Indjani huma prevalenti l-iktar fil-periferiji tal-park. Huma jikkoeżistu mat-tigri, iżda peress li soċjalment huma subordinati ma tantx issibhom fil-ħabitat ewlieni tat-tigri. Fl-1988, leopard tat-tikek (Neofelis nebulosa) inqabad u tpoġġielu kullar bir-radju 'l barra miż-żona protetta. Ġie meħlus fil-park, iżda ma baqax jgħix hemm. xellug|daqsminuri|Chital Il-Park Nazzjonali ta' Chitwan jitqies li għandu l-ogħla densità ta' popolazzjoni ta' orsijiet ta' xufftejhom kbar, u huwa stmat li hemm 200 sa 250 individwu. Il-lontri tal-pil lixx jgħixu fil-bosta xquq u qaliet tax-xmajjar. Il-volpi tal-Bengal, il-linsang tat-tikek u l-baġers tal-għasel jgħarrxu fil-ġungla għall-priża. Il-jeni bl-istrixxi jgħixu l-iktar fix-xaqlibiet tan-Nofsinhar tal-Għoljiet ta' Churia. Matul stħarriġ li sar fl-2011 bin-nases bil-kameras, ġew irreġistrati klieb selvaġġi fil-partijiet tan-Nofsinhar u tal-Punent tal-park, kif ukoll xakalli dehbija, felini li jieklu l-ħut, felini tal-ġungla, felini leopardi, żibetti kbar żgħar Indjani, żibetti tal-palm Asjatiċi, mangus wikkiela tal-granċijiet u martori tal-kullar isfar.
Storja
Il-kwartieri ġenerali tal-park jinsabu f'Kasara. Fil-qrib ġew stabbiliti ċ-ċentri tat-tnissil tal-fkieren tal-ilma ħelu u tal-kukkidrilli ta' ħalqhom twil u rqiq imsejħa gharial. Fl-2008 ġie inawgurat ċentru tat-tnissil tal-avvultuni bl-għan li jgħammar sa 25 par taż-żewġ speċijiet ta' avvultuni tat-tip Gyps li attwalment huma mhedda b'mod kritiku fin-Nepal - l-avvultun Orjentali u l-avvultun tal-munqar irqiq.
Klima
Il-Park Nazzjonali ta' Chitwan għandu klima ta' monsoon tropikali b'umdità kbira s-sena kollha. Il-park jinsab fiż-żona klimatika ċentrali tal-Himalayas, fejn il-monsoons jibdew f'nofs Ġunju u jbattu fl-aħħar ta' Settembru. Matul dawn l-14-15-il ġimgħa tinżel il-biċċa l-kbira tal-preċipitazzjoni annwali ta' 2,500 mm (98 pulzier). Wara nofs Ottubru, is-sħab tal-monsoons jisparixxu, l-umdità tonqos, u l-ogħla temperatura ta' kuljum gradwalment tinżel minn madwar 36 °C (97 °F) għal 18 °C (64 °F). L-iljieli jibirdu sa 5 °C (41 °F) sal-aħħar ta' Diċembru, meta s-soltu tagħmel xita rxiex għal ftit jiem. Imbagħad it-temperaturi jibdew jogħlew gradwalment.
Mammiferi
Mill-1973 il-popolazzjoni tar-rinoċeronti Indjani rkuprat sew u żdiedet għal 544 animal lejn il-bidu tas-seklu 21. Mill-1986, sabiex jiġi żgurat l-għajxien tal-ispeċi mhedda, f'każ ta' epidemiji l-annimali jiġu trażlokati kull sena mill-Park Nazzjonali ta' Chitwan għall-Park Nazzjonali ta' Bardia u għall-Park Nazzjonali ta' Shuklaphanta. Madankollu, il-popolazzjoni kemm-il darba ġiet mhedda mill-insib: fl-2002 biss, in-nassaba qatlu 37 annimal sabiex jissegawlhom u jbigħu l-qarn prestiġjuż tagħhom. Il-Park Nazzjonali ta' Chitwan għandu l-ikbar popolazzjoni ta' rinoċeronti Indjani fin-Nepal, li huwa stmat li tlaħħaq is-605 minn 645 individwu b'kollox fil-pajjiż mill-2015. Il-gauri jqattgħu l-biċċa l-kbir tas-sena fl-inqas żona aċċessibbli tal-Għoljiet ta' Churia fin-Nofsinhar tal-park nazzjonali. Iżda meta n-nirien jaqbdu lejn ir-rebbiegħa u jerġa' jibda jikber il-ħaxix ġmielu mill-ġdid, jinżlu fil-bwar tal-ħaxix u fil-foresti fejn ix-xmajjar biex jirgħu u jgħarrxu għall-ikel. Il-popolazzjoni tal-Park Nazzjonali ta' Chitwan tal-ikbar speċi ta' annimal tal-ifrat selvaġġ fid-dinja, il-gauri, żdiedet minn 188 għal 368 annimal bejn l-1997 u l-2016. Barra minn hekk, 112-il annimal ġew magħduda fir-Riżerva tal-Annimali Selvaġġi ta' Parsa fil-qrib. L-annimali jimirħu liberament bejn dawn iż-żewġ parks. Minbarra l-bosta ċingjali selvaġġi, fil-park jgħixu wkoll iċ-ċriev sambar, iċ-ċriev nebbieħa ħomor, iċ-ċriev porċini u merħliet ta' chital. Il-gazzelli b'erbat iqran jgħixu b'mod predominanti fl-għoljiet. Ix-xadini rhesus, il-langur griżi, il-pangolini Indjani, il-porskuspini Indjani, diversi speċijiet ta' skojjattoli jtiru, il-fniek selvaġġi Indjani u l-fniek hispid mhedda jgħixu wkoll fil-park.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (vii) "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; il-kriterju (ix) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-kriterju (x) "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".
Flora
In-nirien fil-foresti, l-għargħar u l-erożjoni staġonali jevokaw mużajk dejjem jinbidel ta' foresti u ta' bwar tal-ħaxix tul ix-xtut tax-xmajjar. Fuq is-sedimenti ddepożitati reċentement fejn ix-xmajjar u fiż-żona tal-art baxxa jiddominaw gruppi tal-akaċja tat-tip Acacia catechu bis-siġar tal-injam dagħmi tat-tip Dalbergia sissoo, segwiti minn gruppi ta' Bombax ceiba u t-Trewia nudiflora. Il-frott ta' din tal-aħħar huma l-frott favorit tar-rinoċeronti. L-ispeċijiet ta' arbuxelli tal-Callicarpa macrophylla, tal-Clerodendrum sp. u tar-ribes (Phyllanthus emblica) joffru l-kenn u jintużaw bħala moħba minn varjetà wiesgħa ta' speċijiet.
xellug|daqsminuri|Żerriegħa tas-siġra tal-kapok Il-veġetazzjoni tipika fuq Ġewwa ta' Terai hija magħmula minn foresti subtropikali tal-Himalayas l-iktar b'siġar tas-sal b'weraq wiesa' li jkopru madwar 70 % taż-żona tal-park nazzjonali. L-iżjed irqajja' safjin tas-siġar tas-sal jinsabu fejn hemm l-art baxxa bl-aqwa drenaġġ fiċ-ċentru. Tul ix-xaqliba tan-Nofsinhar tal-Għoljiet ta' Churia is-siġar tas-sal jibdew iċedu posthom għas-siġar taż-żnuber tat-tip Pinus roxburghii. Tul ix-xaqlibiet tat-Tramuntana, is-siġar tas-sal jassoċjaw ma' speċijiet iżgħar ta' siġar li jarmu l-fjuri u arbuxelli bħat-Terminalia bellirica, is-siġar tal-injam dagħmi (Dalbergia sissoo), l-Anogeissus latifolia, id-Dillenia indica, il-Garuga pinnata u pjanti xeblieka bħall-Bauhinia vahlii u l-iSpatholobus parviflorus.
Għasafar
daqsminuri|L-għasfur ta' San Martin ta' sidru abjad Kull sena, dilettanti ddedikati li għandhom in-namra għall-għasafar u konservazzjonisti jistħarrġu l-ispeċijiet ta' għasafar differenti li jgħixu jew ipassu fil-pajjiż. Fl-2006 ġew irreġistrati 543 speċi fil-Park Nazzjonali ta' Chitwan, ferm iktar minn kwalunkwe żona protetta oħra fin-Nepal u madwar żewġ terzi tal-ispeċijiet mhedda globalment tan-Nepal. Barra minn hekk, fir-rebbiegħa tal-2008 intlemħu 20 yuhina tal-geddum iswed, par Aethopyga gouldiae, par pappagalli rashom ikkulurita u gallozza ta' sidirha aħmar, viżitatur rari tax-xitwa.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Nazzjonali ta' Chitwan ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1984.
Kopertura tal-mezzi tax-xandir
Il-merħla unika ta' rinoċeronti tal-park dehret fl-episodju 11 tat-tieni staġun tas-sensiela The Jeff Corwin Experience.
Esperjenza ta' ġita turistika bil-mixi, safari fuq jeep, u ġita fil-villaġġi dehret fuq Travel Photo Discovery dwar il-Park Nazzjonali ta' Chitwan.
Stonehenge
Stonehenge huwa wieħed mill-iktar monumenti ikoniċi famużi fir-Renju Unit u jitqies bħala ikona kulturali Brittanika. Ilu Monument Antik Skedat protett bil-liġi mill-1882, meta kienet iddaħħlet leġiżlazzjoni fir-Renju Unit biex jiġu protetti l-monumenti storiċi. Is-sit u l-madwar tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1986. Stonehenge huwa proprjetà tal-Kuruna u huwa ġestit minn English Heritage; l-art tal-madwar hija proprjetà tan-National Trust.
Is-sit seta' kien post funebri mill-bidu nett tiegħu. Depożiti b'għadam tal-bnedmin ġew datati saħansitra mit-3000 Q.K., meta saru t-tumbata u l-ispazju sa fejn iktar tard twaqqfu l-ħaġriet, u komplew għal mill-inqas 500 sena oħra.
Stonehenge 3 I (għall-ħabta tal-2600 Q.K.)
daqsminuri|Graffiti mnaqqxin fuq il-ħaġar tas-sarsen li jinkludu tinqix antik ta' sejf u ta' mannara L-iskavi arkeoloġiċi indikaw li għall-ħabta tal-2600 Q.K., il-bennejja ma baqgħux jużaw l-injam u minflok bdew jużaw il-ħaġar u ħaffru żewġ serje konċentriċi ta' ħofriet (il-ħofriet Q u R) fiċ-ċentru tas-sit. Dawn is-sokits tal-ħaġar huma parzjalment magħrufin biss (għaldaqstant skont l-evidenza attwali xi kultant jiġu deskritti bħala "għamliet ta' qamar felli"); madankollu, jistgħu jkunu l-fdalijiet ta' ċirku doppju. Mill-ġdid, ma tantx hemm evidenza konkreta bid-datazzjoni għal din il-fażi. Il-ħofriet kien jifilħu sa 80 ħaġra wieqfa, u llum jidhru biss it-traċċi ta' 43 minnhom. Ġeneralment huwa aċċettat li l-ħaġriet interni (uħud minnhom magħmula bid-dolerit, blata volkanika), ġew ittrasportati mill-Għoljiet ta' Preseli, xi 240 km 'il bogħod, illum il-ġurnata Pembrokeshire f'Wales. Teorija oħra hi li ġew ittrasportati minn ħafna iktar mill-qrib tas-sit bħala mases glaċjali erratiċi mill-Glaċier tal-Baħar Irlandiż, għalkemm ma hemm l-ebda evidenza ta' depożiti glaċjali fin-Nofsinhar tal-Ingilterra ċentrali. Pubblikazzjoni tal-2019 ħabbret li nstabet evidenza ta' xogħol fil-barrieri megalitiċi f'Wales identifikati bħala sors tal-ħaġar intern ta' Stonehenge, li tindika li l-ħaġriet kien ġew estratti minn dawk il-barrieri mill-bniedem u mhux ġew ittrasportati b'azzjoni glaċjali.
It-teorija tat-trasport uman fuq distanza twila ġiet imsaħħa fl-2011 bl-iskoperta ta' barriera megalitika tal-bluestone f'Craig Rhos-y-felin, ħdejn Crymych f'Pembrokeshire, li x'aktarx li huwa l-post minn fejn inkisbu wħud mill-ħaġriet. Ħaġriet weqfin oħra setgħu kienu ħaġriet tas-sarsen żgħar magħmula mill-blat ramli, li mbagħad intużaw bħala ħaġar mimdud fuq il-ħaġriet weqfin. Il-ħaġriet, li kienu jiżnu xi żewġ tunnellati, setgħu ġew imċaqilqa billi ġew olzati u billi nġarru fuq ringieli ta' arbli u oqfsa rettangolari bl-arbli, kif irreġistrat fiċ-Ċina, fil-Ġappun u fl-Indja. Mhuwiex magħruf jekk il-ħaġriet itteħdux direttament mill-barrieri tagħhom lejn il-Pjanura ta' Salisbury jew jekk kinux ir-riżultat tat-tneħħija ta' ċirku tal-ħaġar venerat minn Preseli lejn il-Pjanura ta' Salisbury sabiex "titwettaq il-fużjoni ta' żewġ ċentri sagri f'ċentru wieħed, sabiex jiġu unifikati żewġ reġjuni politikament separati, jew biex tiġi leġittimata l-identità ta' missirijiet il-migranti li ċċaqilqu minn reġjun għall-ieħor". Instabet evidenza ta' ċirku tal-ħaġar ta' 110 metri f'Waun Mawn ħdejn Preseli, li seta' kellu wħud mill-ħaġriet ta' Stonehenge jew kollha kemm huma, inkluż ħofra minn blata li taqbel "qisha muftieħ f'sokra" mas-sezzjoni trasversali mhux tas-soltu ta' ħaġra ta' Stonehenge. Kull ħaġra monolitika hija għolja żewġ metri, wiesgħa bejn metru u metru u nofs, u ħoxna madwar 0.8 metri. Dik li saret magħrufa bħala l-Ħaġra tal-Artal hija kważi ċertament ġejja mill-Formazzjoni ta' Senni, xi 80 kilometru fil-Lvant tal-Għoljiet ta' Preseli f'Brecon Beacons.
Id-daħla tal-Grigal twessgħet għall-ħabta ta' dan iż-żmien, bir-riżultat li ġiet taqbel eżatt mad-direzzjoni ta' tlugħ ix-xemx ta' nofs is-sajf u ma' nżul ix-xemx ta' nofs ix-xitwa ta' dak iż-żmien. Din il-fażi tal-monument ġiet abbandunata qabel ma tlestiet, madankollu, il-ħaġriet weqfin żgħar milli jidher tneħħew u l-ħofriet Q u R reġgħu ġew mimlijin apposta.
Stonehenge 1 (għall-ħabta tat-3100 Q.K.)
Bejn l-2017 u l-2021, studji mill-Professur Pearson (UCL) u t-tim tiegħu ssuġġerew li l-ħaġar li nstab fi Stonehenge kien ġiet ttrasferit hemmhekk wara li żżarma ċirku tal-ħaġar ta' daqs identiku għall-ewwel ċirku ta' Stonehenge (110 metri) fis-sit ta' Waun Mawn fl-Għoljiet ta' Preseli f'Wales. Waħda mill-ħaġriet kellha evidenza li kienet reġgħet intużat fi Stonehenge. Il-ħaġra ġiet identifikata mill-għamla pentagonali mhux tas-soltu tagħha u bid-datazzjoni tal-ħamrija bil-luminixxenza mill-ħofriet mimlijin li kienu juru li ċ-ċirku kien inbena għall-ħabta tat-3400-3200 Q.K., u żżarma xi 300-400 sena wara, b'mod konsistenti mad-dati attribwiti lill-ħolqien ta' Stonehenge. Il-waqfien tal-attività umana f'dik iż-żona fl-istess żmien issuġġeriet il-migrazzjoni bħala raġuni plawżibbli, iżda huwa maħsub li ħaġriet oħra jaf ġew minn sorsi oħra.
Seklu 16 sal-preżent
daqsminuri|249x249px|L-iktar [[pittura realistika bikrija magħrufa ta' Stonehenge, impittra bl-akkwarelli fis-sit minn Lucas de Heere bejn 1573 u 1575.]] Stonehenge bidel is-sjieda tiegħu diversi drabi minn mindu r-Re Enriku VIII akkwiżixxa l-Abbazija ta' Amesbury u l-artijiet ta' madwarha. Fl-1540 Enriku ta l-art lill-Earl ta' Hertford. Sussegwentement għaddiet għand il-Lord Carleton u mbagħad għand il-Markiża ta' Queensberry. Il-familja Antrobus ta' Cheshire xtrat l-art fl-1824. Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, ajrudrom ("l-Iskola Nru 1 tan-Navigazzjoni bl-Ajru u t-Twaqqigħ tal-Bombi" tal-Korp Irjali tat-Titjir) inbena fiż-żona tal-Punent taċ-ċirku tal-ħaġar, u fil-wied niexef f'Stonehenge Bottom, inbena salib it-toroq prinċipali, flimkien ma' diversi djar tal-kampanja u kaffetterija. Stonehenge kien wieħed minn ħafna lottijiet tal-art li tqiegħdu għall-irkant fl-1915 minn Sir Cosmo Gordon Antrobus, ftit wara li wiret l-art mingħand ħuh. L-irkant tal-aġenti tal-proprjetà Knight Frank & Rutley f'Salisbury sar fil-21 ta' Settembru 1915 u kien jinkludi l-"Lott 15. Stonehenge b'madwar 12.44-il ettaru ta' art għan-niżla biswitu". xellug|daqsminuri|298x298px|Karrettuni agrikoli ħdejn Stonehenge għall-ħabta tal-1885. Cecil Chubb xtara s-sit għal £6,600 (£532,800 fl-2021) u ta lin-nazzjon tliet snin wara, b'ċerti kundizzjonijiet mehmuża. Għalkemm ġie spekulat li kien xtara s-sit fuq suġġeriment ta' martu – jew saħansitra bħala rigal għaliha, fil-fatt xtrah bħala kapriċċ, peress li kien jemmen li xi ħadd lokali kellu jkun is-sid il-ġdid.
Funzjoni u kostruzzjoni
Min-naħa l-oħra, Mike Parker Pearson tal-Università ta' Sheffield issuġġerixxa li Stonehenge kien parti minn pajsaġġ ritwali u kien magħqud ma' Durrington Walls permezz tal-mogħdijiet korrispondenti u x-xmara Avon. Huwa jissuġġerixxi li ż-żona madwar il-henge ta' Durrington Walls kienet post tal-ħajjin, filwaqt li Stonehenge kien post tal-mejtin. Vjaġġ tul ix-xmara Avon biex wieħed jasal sa Stonehenge kien parti minn passaġġ ritwali mill-ħajja għall-mewt, biex jiġu ċċelebrati l-missirijiet tal-imgħoddi u dawk li jkunu għadhom kemm mietu. Iż-żewġ spjegazzjonijiet ingħataw l-ewwel darba fis-seklu 12 minn Geoffrey ta' Monmouth, li faħħar ferm il-proprjetajiet ta' fejqan tal-ħaġriet u kien l-ewwel wieħed ukoll li ħareġ bl-idea li Stonehenge nbena bħala monument funebri. Kienu x'kienu l-elementi reliġjużi, mistiċi jew spiritwali li kienu ċentrali għal Stonehenge, id-disinn tiegħu jinkludi funzjoni ta' osservatorju tas-smewwiet, li seta' ntuża għat-tbassir tal-eklissi, tas-solstizju, tal-ekwinozju u ta' avvenimenti oħra tas-smewwiet li kienu importanti għar-reliġjon ta' dak iż-żmien.
"Ħaġra tal-Għarqub", "Għarqub il-Patri", jew "Ħaġra tax-Xemx"
L-isem mhuwiex uniku; kien hemm ħaġra monolitika bl-istess isem iddokumentata fis-seklu 19 mill-antikwarju Charles Warne f'Long Bredy f'Dorset.
Stonehenge 3 I (għall-ħabta tal-2600 Q.K.)
Il-Ħaġra tal-Għarqub, blata ramlija Terzjarja, jaf ukoll ġiet imwaqqfa 'l barra mid-daħla tal-Grigal f'dak iż-żmien. Ma tistax tiġi datata bir-reqqa u jaf ġiet installata f'xi żmien matul il-fażi 3. Għall-ewwel, kienet akkumpanjata minn ħaġra oħra, li ma għadhiex viżibbli iktar. Żewġ ħaġriet tal-portal, possibbilment tlieta, ġew stabbiliti eżatt kif tidħol fuq ġewwa tad-daħla tal-Grigal, u minnhom għad fadal waħda biss, il-Ħaġra mwaqqa' tal-Qatla, twila 4.9 metri. Karatteristiċi oħra, datati fuq fuq għall-ħabta tal-fażi 3, jinkludu l-erba' Ħaġriet tal-Istazzjon, li tnejn minnhom kienu jinsabu fuq it-tumbati magħmula minn borġ ġebel u trab. Dawn it-tumbati huma magħrufa bħala "oqbra tawwalin" għalkemm ma kinux funebri. Il-Mogħdija ta' Stonehenge, par fossijiet u tumbati paralleli li jwasslu għal tliet kilometri sax-xmara Avon, żdiedet ukoll.
"Ħaġra tal-Għarqub", "Għarqub il-Patri", jew "Ħaġra tax-Xemx"
Il-Brewer's Dictionary of Phrase and Fable jattribwixxi din il-ġrajja lil Geoffrey ta' Monmouth, iżda għalkemm it-tmien ktieb tal-Historia Regum Britanniae ta' Geoffrey tassew tiddeskrivi kif inbena Stonehenge, iż-żewġ ġrajjiet m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' xulxin.
Stonehenge 3 II (2600 Q.K. sal-2400 Q.K.)
Is-superfiċi tal-ħaġriet li jħarsu 'l ġewwa huma iktar lixxi u iktar maħduma b'mod mirqum mis-superfiċi ta' barra. Il-ħxuna medja tal-ħaġriet hija ta' 1.1 metru u d-distanza medja bejniethom hija ta' metru. Total ta' 75 ħaġra kienu meħtieġa biex iċ-ċirku (60 ħaġra) jiġi komplut flimkien man-nagħla trilitika (15-il ħaġra). Kien maħsub li ċ-ċirku jaf tħalla mhux komplut, iżda sajf eċċezzjonalment niexef fl-2013 żvela rqajja' ta' ħaxix aridu li jistgħu jikkorrispondu għall-post minn fejn kienu tneħħew il-ħaġriet tas-sarsen. Il-ħaġriet mimdudin huma kollha kemm huma twal xi 3.2 metri, wesgħin metru u ħoxnin 0.8 metri. Il-parti ta' fuq tal-ħaġriet mimdudin jinsabu xi 4.9 metri 'l fuq mill-art.
Neo-Paganiżmu
daqsminuri|L-għaxar Battaljun jimmarċja bis-sit fl-isfond fix-xitwa tal-1914-1915 (l-Ewwel Gwerra Dinjija). Fl-isfond jidher xi xogħol ta' preservazzjoni li kien qed isir fuq il-ħaġriet, mirfuda bl-injam. Matul is-seklu 20, Stonehenge beda jerġa' jieħu l-ħajja bħala post b'sinifikat reliġjuż, din id-darba għall-aderenti tat-twemmin tan-Neo-Paganiżmu u tal-Era l-Ġdida (bl-Ingliż: New Age), partikolarment in-Neo-Druwidi. L-istoriku Ronald Hutton iktar 'il quddiem irrimarka li "kienet ironija kbir, u potenzjalment skomda, li d-Druwidi moderni kienu waslu fi Stonehenge eżatt kif l-arkeologi kienu qed ikeċċu d-Druwidi tal-qedem minnu". L-ewwel grupp Neo-Druwidiku li uża l-monument megalitiku kien dak tal-Ordni Antik tad-Druwidi, li ċċelebra ċerimonja ta' inizjazzjoni tal-massa hemmhekk f'Awwissu 1905, fejn ġew ammessi 259 membru ġdid fl-organizzazzjoni tagħhom. Din l-assemblea ġiet irredikolata ferm mill-istampa, li żżuffjettat rigward il-fatt li n-Neo-Druwidi kien lebsin kostumi magħmula minn ilbies abjad u daqna falza. xellug|daqsminuri|Tlugħ ix-xemx fis-sit ta' Stonehenge fis-solstizju tas-sajf, il-21 ta' Ġunju 2005. Bejn l-1972 u l-1984, Stonehenge kien is-sit tal-Festival Ħieles ta' Stonehenge. Wara l-Battalja tal-Għalqa tal-Fażola bejn il-pulizija u l-vjaġġaturi tal-Era l-Ġdida fl-1985, dan l-użu tas-sit ġie mwaqqaf għal diversi snin u l-użu ritwali ta' Stonehenge issa huwa ristrett ferm. Xi Druwidi ħadu ħsieb jirranġaw ġabra ta' monumenti fuq l-istil ta' Stonehenge f'inħawi oħra tad-dinja bħala forma ta' qima Druwidika.
Ir-ritwali iktar bikrin kienu kkomplementati mill-Festival Ħieles ta' Stonehenge, organizzat b'mod laxk miċ-Ċirku Politantriku, li seħħ bejn l-1972 u l-1984, u matul dan iż-żmien l-għadd ta' viżitaturi ta' nofs is-sajf kien żdied għal 30,000 ruħ. Madankollu, fl-1985 is-sit ingħalaq għall-festivals minn rimedju b'mandat ta' inibizzjoni minn Qorti Superjuri. Konsegwenza ta' tmiem il-festival fl-1985 kienet il-konfrontazzjoni vjolenti bejn il-pulizija u l-vjaġġaturi tal-Era l-Ġdida li saret magħrufa bħala l-Battalja tal-Għelieqi tal-Fażola, meta l-pulizija bblukkat konvoj ta' vjaġġaturi milli jaslu fi Stonehenge. Mill-bidu tal-1985, is-sena tal-Battalja, l-ebda permess ta' aċċess fiċ-ċrieki tal-ħaġar ma ngħata fi Stonehenge għal kwalunkwe raġuni reliġjuża. Din il-politika taż-"żona ta' esklużjoni" kompliet għal kważi ħmistax-il sena: eżatt qabel il-wasla tas-seklu 21, il-viżitaturi ma kinux jitħallew jidħlu fiċ-ċrieki tal-ħaġar fi żminijiet ta' sinifikat reliġjuż, jiġifieri s-solstizji tax-xitwa u tas-sajf, u l-ekwinozji tar-rebbiegħa u tal-ħarifa. daqsminuri|283x283px|[[Żfin fi ħdan iċ-ċrieki tal-ħaġar fil-Festival Ħieles ta' Stonehenge tal-1984.]] Madankollu, wara sentenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem li kisbu dawk li kienu qed imexxu l-kampanja, bħal Arthur Uther Pendragon, ir-restrizzjonijiet tneħħew. Is-sentenza rrikonoxxiet li l-membri ta' kwalunkwe reliġjon ġenwina għandhom id-dritt tal-qima fi ħdan il-knejjes tagħhom stess, u Stonehenge huwa post tal-qima għan-Neo-Druwidi, għall-Pagani u għal reliġjonijiet oħra "bbażati fid-Dinja" jew għal reliġjonijiet "antika". Il-laqgħat ġew organizzati min-National Trust u oħrajn biex jiġu diskussi l-arranġamenti. Fl-1998, festin ta' 100 ruħ ġie mogħti l-aċċess u dawn kienu jinkludu astronomi, arkeologi, Druwidi, nies lokali, pagani u vjaġġaturi. Fl-2000, avveniment fil-beraħ tas-solstizju tas-sajf sar u madwar sebat elef ruħ attendew. Fl-2001, in-numri żdiedu għal madwar 10,000.
Seklu 16 sal-preżent
Fl-aħħar tas-snin 20 tas-seklu 20, ġie mniedi appell man-nazzjon kollu biex Stonehenge jiġi ssalvagwardjat mill-kostruzzjoni ta' binjiet moderni qribu li kienu bdew jinbnew bil-mod il-mod. Sal-1928, l-art madwar il-monument inxtrat bid-donazzjonijiet tal-appell u ngħatat lin-National Trust għall-preservazzjoni. Il-binjiet li kienu nbnew tneħħew (għalkemm it-toroq baqgħu hemm), u l-art reġgħet tħalliet għall-agrikoltura. Iktar reċentement, l-art kienet parti minn skema ta' treġġigħ lura tal-bur tal-ħaxix, biex b'hekk l-għelieqi tal-madwar jerġgħu jsiru bwar tal-ħaxix nattiv fuq il-ġibs.