cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atti tal-Appostli
Evidenza interna turi li dan il-Ktieb kien kumpann u tkomplija tal-Ktieb ta' Luqa; is-separazzjoni tiegħu minn dak il-ktieb seħħet qabel kull manuskritt li għadu msemmi. Storikament dan għandu interess qawwi: M'hemm l-ebda ktieb ieħor bħalu fit-Testment il-Ġdid jew barra minnu. Din hi l-istorja tal-Knisja; mingħajra il-kuntest tal-era tal-appostolat universali ikun bla ebda pedament.
Chichén Itzá
daqsminuri|270x270px|It-Tempju ta’ Kukulkan Chichén Itzá kienet belt pre-Kolombjana kbira li nbniet mill-poplu Maja tal-perjodu Klassiku Terminali. Is-sit arkeoloġiku jinsab fil-Muniċipalità ta’ Tinúm, fl-Istat tal-Yucatán, il-Messiku.
Chichén Itzá kienet punt ċentrali maġġuri fl-artijiet baxxi tal-Maja tat-Tramuntana mill-perjodu Klassiku Aħħari (bejn wieħed u ieħor mis-600 sad-900 W.K.) sal-perjodu Klassiku Terminali (bejn wieħed u ieħor mit-800 sad-900 W.K.) kif ukoll fl-ewwel biċċa tal-perjodu post-Klassiku (bejn wieħed u ieħor mid-900 sal-1200). Is-sit iħaddan diversi stili arkitettoniċi, li ġejjin minn stili preżenti fil-Messiku ċentrali kif ukoll mill-istili Puuc u Chenes tal-artijiet baxxi tal-Maja tat-Tramuntana. Fl-imgħoddi kien jingħad li l-preżenza ta’ stili tal-Messiku ċentrali kienet rappreżentattiva ta’ migrazzjoni diretta jew saħansitra konkwista mill-Messiku ċentrali, iżda l-interpretazzjonijiet l-iktar reċenti jsostnu li l-preżenza ta’ dawn l-istili mhux tal-Maja huma iktar ir-riżultat ta’ diffużjoni kulturali.
Chichén Itzá kienet waħda mill-ikbar bliet tal-Maja u x’aktarx li kienet waħda mill-bliet il-kbar mitiċi, jew Tollans, imsemmija fil-letteratura Mesoamerikana iktar ’il quddiem. Il-belt jaf kellha l-iktar popolazzjoni varjata fid-dinja tal-Maja, li seta’ kien fattur li kkontribwixxa għall-varjetà tal-istili arkitettoniċi fis-sit.
Il-fdalijiet ta’ Chichén Itzá huma proprjetà federali, u ż-żamma tas-sit hija responsabbiltà tal-Instituto Nacional de Antropología e Historia (l-Istitut Nazzjonali tal-Antropoloġija u l-Istorja) tal-Messiku. L-art taħt il-monumenti kienet proprjetà privata sad-29 ta’ Marzu 2010, meta mbagħad inxtrat mill-Istat tal-Yucatán.
Chichén Itzá hija wieħed mill-iktar siti arkeoloġiċi li jżuruh nies fil-Messiku, b’iktar minn 2.6 miljun turist fl-2017. Il-belt antika ilha Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO mill-1988 u fl-2007 it-Tempju ta’ Kukulcan ġie meqjus wkoll bħala wieħed mis-Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja.
Isem u ortografija
xellug|daqsminuri|281x281px|Dettall tal-bażi tat-taraġ ewlieni tat-Tempju ta’ Kukulkan f’għamla ta’ serp bir-rix L-isem Maja “Chichén Itzá” jingħad li jfisser “Fil-bokka tal-bir tal-Itzá”. Dan joriġina minn chi', li tfisser “bokka” jew “xifer”, u chʼen jew chʼeʼen, li tfisser “bir”. Itzá huwa l-isem ta’ grupp etniku li kiseb id-dominanza politika u ekonomika tal-peniżola tat-Tramuntana. Traduzzjoni waħda possibbli ta’ Itzá hija “saħħar (jew seħer) tal-ilma”, minn its (itz), “saħħar/seħer”, u ha, “ilma”.
L-isem bl-Ispanjol huwa spellut Chichén Itzá, u l-aċċenti jindikaw li fiż-żewġ partijiet tal-isem l-enfasi ssir fuq is-sillaba finali (għalkemm xi kultant b’lingwi oħra dawn l-aċċenti jitħallew barra). L-ortografija Maja proprjament suppost tkun Chichʼen Itzaʼ (ippronunzjata [tʃitʃʼen itsáʔ]). Din il-forma tippreserva d-distinzjoni fonetika bejn chʼ u ch, ladarba l-għerq chʼeʼen (li madankollu ma ssirx enfasi fuqha bil-Maja) jibda b’konsonanti frikativa eġettiva postalveolari. Il-kelma “Itzaʼ” għandha tonalità għolja fuq l-“a” segwita b’waqfa glottali (indikata bl-appostrofu).
Evidenza fil-kotba ta’ Chilam Balam tindika li kien jintuża isem ieħor iktar antik għal din il-belt qabel il-wasla tal-eġemonija tal-Itzá fit-Tramuntana tal-Yucatán. Filwaqt li l-biċċa l-kbira tas-sorsi jaqblu li l-ewwel kelma ta’ dan l-isem tfisser sebgħa, hemm dibattiti konsiderevoli dwar it-traduzzjoni korretta tal-kumplament tal-isem. Dan l-isem iktar bikri diffiċli jiġi definit minħabba n-nuqqas ta’ ortografija standard waħda. Minflok tiġi rrappreżentata b’diversi modi, pereżempju Uuc Yabnal (“Seba’ Djar Kbar”), Uuc Hab Nal (“Seba’ Postijiet bl-Arbuxxelli”) , Uucyabnal (“Seba’ Mexxejja Kbar”) jew Uc Abnal (“Seba’ Linji ta’ Abnal”). Dan l-isem imur lura għall-perjodu Klassiku Aħħari u huwa rreġistrat kemm fil-kotba ta’ Chilam Balam de Chumayel kif ukoll fit-testi ġeroglifiċi fil-fdalijiet.
Pożizzjoni
daqsminuri|240x240px|Mappa ta’ Chichén Itzá Chichén Itzá tinsab fil-parti tal-Lvant tal-Istat tal-Yucatán fil-Messiku. It-Tramuntana tal-Peniżola tal-Yucatán hija msejsa fuq saffi tal-blat tal-ġebla tal-ġir, u x-xmajjar fuq ġewwa jnixxu kollha taħt l-art. Hemm erba’ ħofor naturali viżibbli msejħa cenotes, li setgħu jipprovdu lill-belt b’ħafna ilma għas-sena kollha, b’hekk il-pożizzjoni ta’ Chichén Itzá kienet ideali għal insedjament. Minn dawn is-cenotes, is-Cenote Sagrado (magħruf ukoll bħala Bir Sagru jew Bir tas-Sagrifiċċju) huwa l-iktar wieħed famuż. Fl-2015, ix-xjentisti ddeterminaw li kien hemm cenote moħbi taħt it-Tempju ta’ Kukulkan, li l-arkeologi qatt ma kienu jafu bih.
Skont sorsi Maja u Spanjoli ta’ wara l-Konkwista, il-Maja pre-Kolombjani kienu jissagrifikaw oġġetti u bnedmin fis-cenote bħala forma ta’ qima lil Chaac, l-alla Maja tax-xita. Edward Herbert Thompson nixxef is-Cenote Sagrado u naddfu mill-ħama mill-1904 sal-1910, u sab artefatti tad-deheb, tal-ġada, tal-fuħħar u tal-inċens, kif ukoll fdalijiet umani. Minn studju tal-fdalijiet umani mis-Cenote Sagrado ħareġ li l-ġerħiet kienu konsistenti ma’ sagrifiċċji umani.
Organizzazzjoni politika
xellug|daqsminuri|Veduta mill-ajru tal-parti ċentrali ta’ Chichén Itzá Diversi arkeologi fl-aħħar tas-snin 90 tas-seklu 20 issuġġerew li għad-differenza tat-tmexxijiet Maja preċedenti tal-perjodu Klassiku Bikri, Chichén Itzá jaf ma kinitx immexxija minn mexxej wieħed jew minn dinastija waħda. Minflok, l-organizzazzjoni politika tal-belt setgħet kienet strutturata b’sistema multepal, jiġifieri t-tmexxija kienet issir permezz ta’ kunsill magħmul minn membri tal-elit tad-dinastiji tat-tmexxija.
Din it-teorija kienet popolari fis-snin 90 tas-seklu 20, iżda f’dawn l-aħħar snin ir-riċerka li kienet tappoġġa l-kunċett tas-sistema multepal ġiet iddubita, u xi drabi saħansitra skredita. Attwalment, l-istudjużi tal-Maja saru jemmnu li x’aktarx kien jintuża l-mudell iktar tradizzjonali tar-renji Maja tal-artijiet il-baxxi tan-Nofsinhar tal-Messiku tal-perjodu Klassiku.
Ekonomija
Chichén Itzá kienet setgħa ekonomika maġġuri fl-artijiet baxxi tal-Maja tat-Tramuntana meta kienet fl-aqwa tagħha. Bis-sehem tagħha fir-rotta kummerċjali bil-baħar permezz tal-port f’Isla Cerritos fil-kosta tat-Tramuntana, Chichén Itzá setgħet tikseb riżorsi minn postijiet mill-bogħod li ma kinux disponibbli lokalment bħall-ossidjana mill-Messiku ċentrali u d-deheb min-Nofsinhar tal-Amerka Ċentrali.
Bejn id-900 u l-1050, Chichén Itzá kibret u saret kapitali reġjonali setgħana li kienet tikkontrolla t-Tramuntana u ċ-ċentru tal-Yucatán, filwaqt li stabbiliet lil Isla Cerritos bħala port kummerċjali.
Storja
It-tqassim tal-pjanta tas-sit ta’ Chichén Itzá żviluppa fil-fażi bikrija tal-okkupazzjoni bejn is-750 u 900 W.K. Il-pjanta finali tagħha ġiet żviluppata wara d-900 W.K., u s-seklu 10 ġab miegħu t-tkabbir tal-belt bħala kapitali reġjonali miċ-ċentru tal-Yucatán sal-kosta tat-Tramuntana, u s-setgħa tagħha kienet estiża tul il-kosti fil-Lvant u fil-Punent tal-peniżola. L-iktar kitba ġeroglifika bikrija li ġiet skoperta f’Chichén Itzá tmur lura għat-832 W.K., filwaqt li l-aħħar kitba ġeroglifika tmur lura għad-998 W.K. fl-Osario.
Twaqqif
Il-belt tal-perjodu Klassiku Aħħari kienet iċċentrata lejn iż-żona tal-Lbiċ tas-cenote ta’ Xtoloc, u l-arkitettura prinċipali kienet irrappreżentata mis-sottostrutturi biswit il-Las Monjas u l-Observatorio (l-Osservatorju) u l-pjattaforma li kienu mibnija fuqhom.
Tkabbir
daqsminuri|280x280px|It-Tempju tal-Gwerriera Chichén Itzá kisbet prominenza reġjonali lejn l-aħħar tal-perjodu Klassiku Bikri (bejn wieħed fis-600 W.K.). Madankollu, il-belt saret kapitali reġjonali għall-ħabta tal-perjodu Klassiku Aħħari fil-bidu tal-perjodu Klassiku Terminali, u l-ħajja politika, soċjokulturali, ekonomika u ideoloġika ġiet iċċentralizzata u dominanti fl-artijiet baxxi tat-Tramuntana tal-Maja. It-tkabbir ta’ Chichén Itzá huwa kkorelatat bejn wieħed u ieħor mad-deklin u mal-frammentazzjoni taċ-ċentri maġġuri fl-artijiet baxxi tan-Nofsinhar tal-Maja.
Malli Chichén Itzá kisbet prominenza, il-bliet ta’ Yaxuna (fin-Nofsinhar) u ta’ Coba (fil-Lvant) bdew imorru lura. Dawn iż-żewġ bliet kienu alleati reċiproċi, filwaqt li Yaxuna kienet tiddependi fuq Coba. Fis-seklu 10, Coba tilfet parti sinifikanti mit-territorju tagħha, u Yaxuna ġiet iżolata, għaldaqstant Chichén Itzá jaf ikkontribwiet għad-deklin taż-żewġ bliet.
Deklin
xellug|daqsminuri|240x240px|Is-Cenote Sagrado Skont uħud mis-sorsi kolonjali tal-Maja (eż. il-ktieb ta’ Chilam Balam), Hunac Ceel, il-mexxej ta’ Mayapan, ħakem lil Chichén Itzá fis-seklu 13. Hunac Ceel jingħajd li pprofetizza l-ksib tal-poter minnu stess. Skont użanza ta’ dak iż-żmien, l-individwi li kienu jintefgħu fis-Cenote Sagrado kien ikollhom is-setgħa tal-profezija jekk jibqgħu ħajjin. Matul ċerimonja ta’ dan it-tip, jingħad li ħadd ma baqa’ ħaj, u għalhekk Hunac Ceel qabeż fis-Cenote Sagrado, u meta ħareġ, ipprofetizza l-ksib tal-poter tiegħu stess.
Filwaqt li ma hemm evidenza arkeoloġika li tindika li t-teżori ta’ Chichén Itzá f’xi żmien ġew misruqa, hemm ukoll evidenza li ma setax kien sar minn Mayapan, minn tal-inqas mhux meta Chichén Itzá kienet ċentru urban attiv. Id-data arkeoloġika reċenti tindika li d-deklin ta’ Chichén Itzá bħala ċentru reġjonali seħħ għall-ħabta tal-1100, qabel it-tkabbir ta’ Mayapan. Għaddejja riċerka kontinwa fis-sit ta’ Mayapan biex din il-kwistjoni kronoloġika tissolva darba għal dejjem.
Wara li l-attivitajiet tal-elit ta’ Chichén Itzá ntemmew, jista’ jkun li l-belt ma ġietx abbandunata għalkollox. Meta waslu l-Ispanjoli, sabu popolazzjoni lokali għaddejja tajjeb, għalkemm mhux ċar mis-sorsi Spanjoli jekk dawn il-Maja kinux qed jgħixu fil-belt ta’ Chichén Itzá jew f’insedjament fil-qrib. Id-densità relattivament għolja tal-popolazzjoni fir-reġjun kien fattur li wassal għad-deċiżjoni tal-Konkwistaturi li jistabbilixxu kapitali hemmhekk. Skont is-sorsi ta’ wara l-Konkwista, kemm Spanjoli u Maja, is-Cenote Sagrado baqa’ spazju ta’ pellegrinaġġ.
Konkwista Spanjola
Montejo ż-Żgħir eventwalment wasal Chichén Itzá u semmiha Ciudad Real (Belt Irjali). Għall-ewwel ma ltaqa’ ma’ ebda reżistenza, iddivida l-artijiet madwar il-belt u tahom lis-suldati tiegħu. Maż-żmien, il-Maja saru iktar ostili u eventwalment assedjaw lill-Ispanjoli, u qatgħulhom il-kollegament tal-provvisti tagħhom mal-kosta, u obbligawhom jingħalqu qaqoċċa qalb il-fdalijiet tal-belt antika. Għaddew ix-xhur, iżda ma waslu l-ebda rinforzi. Montejo ż-Żgħir ipprova l-aħħar attakk kontra l-Maja kontra l-Maja u tilef 150 suldat mit-truppi tiegħu. Ġie mġiegħel jabbanduna l-belt ta’ Chichén Itzá fl-1534 fis-satra tal-lejl. Sal-1535, l-Ispanjoli kollha tkeċċew mill-Peniżola tal-Yucatán.
Montejo eventwalment irritorna fil-Yucatán, u wara li rrekluta l-Maja minn Campeche u minn Champoton bena armata Indjo-Spanjola kbira u kkonkwista l-peniżola. Il-monarkija Spanjola iktar ’il quddiem ħarġet għotja tal-art li kienet tinkludi lil Chichén Itzá u sal-1588 kienet art li tinħadem bil-bhejjem.
Storja moderna
daqsminuri|Ritratt tal-fdalijiet ta’ Chichén Itzá fl-1859-1860 ta’ Désiré Charnay, qabel ma tneħħiet il-veġetazzjoni Chichén Itzá daħlet fl-immaġinazzjoni popolari fl-1843 bil-ktieb Incidents of Travel in Yucatan ta’ John Lloyd Stephens (b’illustrazzjonijiet ta’ Frederick Catherwood). Il-ktieb irrakkonta ż-żjara ta’ Stephens tal-Yucatán u tal-bliet tal-Maja, inkluż Chichén Itzá. Il-ktieb qanqal iktar esplorazzjonijiet tal-belt. Fl-1860, Désiré Charnay stħarreġ il-belt ta’ Chichén Itzá u ħa għadd ta’ ritratti li ppubblika fil-ktieb Cités et ruines américaines (1863).
Il-viżitaturi tal-belt ta’ Chichén Itzá matul is-snin 70 u 80 tas-seklu 19 ġabu magħhom tagħmir fotografiku u għamlu rendikont iktar bir-reqqa tal-qagħda ta’ diversi binjiet. Fl-1875, Augustus Le Plongeon u martu Alice Dixon Le Plongeon żaru l-belt ta’ Chichén Itzá, u skavaw statwa ta’ figura fuq daharha, b’irkupptejha ’l fuq, bil-parti ta’ fuq ta’ sidirha fuq il-minkbejn, u bi platt fuq żaqqha. Augustus Le Plongeon semmiha Chaacmol (li iktar ’il quddiem saret Chac Mool, li kien it-terminu li kien jintuża biex jiddeskrivi dawn it-tip ta’ skulturi fil-Mesoamerka). Teobert Maler u Alfred Maudslay esploraw il-belt ta’ Chichén Itzá fis-snin 80 tas-seklu 19 u t-tnejn li huma qattgħu diversi ġimgħat fis-sit u ħadu bosta ritratti. Maudslay ippubblika l-ewwel deskrizzjoni twila u ddettaljata ta’ Chichén Itzá fil-ktieb tiegħu Biologia Centrali-Americana. daqsminuri|Ritratt tal-1892 tat-Tempju ta’ Kukulcán ta’ [[Teobert Maler]] Fl-1894, il-Konslu tal-Istati Uniti fil-Yucatán, Edward Herbert Thompson, xtara l-Hacienda Chichén, li kienet tinkludi l-fdalijiet ta’ Chichén Itzá. Thompson esplora l-belt antika għal tletin sena sħaħ. L-iskoperti tiegħu kienu jinkludu l-iktar tinqix bikri fuq il-parti ta’ fuq il-portal tat-Tempju tas-Serje Inizjali u l-iskavi ta’ diversi oqbra fl-Osario (it-Tempju tal-Qassis Superjuri). Thompson huwa magħruf l-iktar għax-xogħol tiegħu fis-Cenote Sagrado mill-1904 sal-1910, fejn sab artefatti tad-deheb, tar-ram u tal-ġada mnaqqxa, kif ukoll għall-ewwel eżempji ta’ armi tad-drapp u tal-injam tal-Maja pre-Kolombjani. Thompson ittrasporta l-biċċa l-kbira tal-artefatti lill-Peabody Museum fl-Università ta’ Harvard.
Fl-1913, il-Carnegie Institution aċċettat il-proposta tal-arkeologu Sylvanus G. Morley u ħadet l-impenn li twettaq riċerka arkeoloġika fit-tul f’Chichén Itzá. Ir-Rivoluzzjoni Messikana u l-instabbiltà tal-gvern sussegwenti, kif ukoll l-Ewwel Gwerra Dinjija, dewmu l-proġett b’xi għaxar snin.
Fl-1923, il-gvern Messikan ta permess ta’ 10 snin lill-Carnegie Institution (li mbagħad reġgħet ġiet estiża għal 10 snin oħra) biex l-arkeologi tal-Istati Uniti jwettqu l-iskavi u r-restawr fil-belt antika ta’ Chichén Itzá. Ir-riċerkaturi ta’ Carnegie wettqu skavi u rrestawraw it-Tempju tal-Gwerrieri u l-Caracol, fost binjiet maġġuri oħra. Fl-istess ħin, il-gvern Messikan wettaq skavi u rrestawra t-Tempju ta’ Kukulcán u l-Għalqa l-Kbira tal-Logħob bil-Ballun. xellug|daqsminuri|261x261px|L-iskavi ħdejn it-Tempju ta’ Kukulcán (El Castillo) li bdew fl-2009 Fl-1926, il-Gvern Messikan akkuża lil Edward Thompson li kien seraq l-artefatti mis-Cenote Sagrado u ttrasportahom barra mill-pajjiż. Il-gvern issekwestra l-Hacienda Chichén, u Thompson, li dak iż-żmien tal-akkuża kien fl-Istati Uniti, qatt ma reġa’ lura fil-Yucatán. Hu kiteb dwar ir-riċerka u l-investigazzjonijiet tiegħu dwar il-kultura tal-Maja fil-ktieb People of the Serpent ippubblikat fl-1932. Huwa miet f’New Jersey fl-1935. Fl-1944, il-Qorti Suprema Messikana ddikjarat li Thompson ma kien kiser l-ebda liġi u rritornat l-art ta’ Chichén Itzá lill-werrieta tiegħu. Il-familja Thompson biegħu l-hacienda lill-pijunier tat-turiżmu Fernando Barbachano Peon.
Iktar ’il quddiem, fl-1961 u fl-1967 saru żewġ spedizzjonijiet oħra biex jiġu rkuprati iktar artefatti mis-Cenote Sagrado. L-ewwel spedizzjoni ġiet sponsorjata min-National Geographic, u t-tieni waħda ġiet sponsorjata minn entitajiet privati. Iż-żewġ proġetti twettqu taħt is-superviżjoni tal-Istitut Nazzjonali tal-Antropoloġija u tal-Istorja (INAH) tal-Messiku. L-INAH wettqet għadd ta’ skavi u rrestawrat monumenti oħra fiż-żona arkeoloġika, fosthom l-Osario, l-Akab Dzib, u diversi binjiet f”Chichén Viejo.
Fl-2009, sabiex jinvestigaw il-kostruzzjoni ta’ qabel El Castillo, l-arkeologi ta’ Yucatec bdew skavi biswit El Castillo taħt id-direzzjoni ta’ Rafael (Rach) Cobos.
Sit ta’ Wirt Dinji
Il-belt pre-Kolombjana ta’ Chichén Itzá ġiet iddeżinjata bħala Sit ta’ Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988.
Il-valur universali straordinarju tal-belt ġie rrikonoxxut abbażi ta’ tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) “Rappreżentazzjoni ta’ kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem”, ladarba l-monumenti ta’ Chichén Itzá huma fost l-aqwa kapulavuri tal-arkitettura Mesoamerikana minħabba l-ġmiel tal-proporzjonijiet tagħhom, l-irfinar tal-kostruzzjoni tagħhom u s-sbuħija tad-dekorazzjonijiet skolpiti; il-kriterju (ii) “Wirja ta’ skambju importanti ta’ valuri umani, tul perjodu ta’ żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ”, ladarba l-monumenti ta’ Chichén Itzá eżerċitaw influwenza fiż-żona kulturali kollha tal-Yucatán mis-seklu 10 sas-seklu 15; il-kriterju (iii) “Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta’ tradizzjoni kulturali jew ta’ ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet”, ladarba Chichén Itzá hija l-iktar fdal arkeoloġiku importanti taċ-ċivilizzazzjoni tal-Maja u tat-Tolteki fil-Yucatán tas-sekli 10 sa 15.
Gioachino Rossini
Gioachino Rossini (29 ta' Frar, 1792, Pesaro, Stati Papali - 13 ta' Novembru, 1868, Pariġi, Franza) kien kompożitur tal-opra Taljan, magħruf fost l-aqwa kompożituri tal-seklu 19. Fost ix-xogħlijiet tiegħu, Il Barbiere di Siviglia huwa l-iktar magħruf, meqjus bħala kapolavur tal-Bel Canto. Gioachino Rossini kiteb ftit inqas minn 40 opra u xogħlijiet oħra sal-età ta' 37 sena, meta rtira fil-quċċata tal-glorja tiegħu. Sa tmiem il-ħajja tiegħu, kompla jikteb il-mużika, imma inqas ħafna.
It-tfulija u ż-żogħżija
Gioachino Rossini twieled nhar id-29 ta' Frar tas-sena biżestili 1792. Il-post tat-twelid tiegħu jinsab f'Pesaro, belt żgħira Taljana tal-kosta Adrijatiku. Missieru kien idoqq il-kornu ma' baned militari u f'teatri tal-opra u ommu kienet tkanta fl-opri. Iż-żagħżugħ Rossini spiss kien joqgħod man-nanna tiegħu jew kien jivjaġġa lejn Ravenna, Ferrara jew Bolonja meta missieru ħarab mill-arrest minħabba l-ħsibijiet rivoluzzjionarji tiegħu. Kien prinċipalment f'Bolonja li Rossini beda jitgħallem il-mużika, speċjalment il-kant u l-ispinetta. Meta kellu 14-il sena huwa inkiteb a fil-Liceo musicale f'Bolonja, u beda jistudja bil-ħeġġa ix-xogħlijiet ta' Franz Joseph Haydn u Wolfgang Amadeus Mozart (f'dan iż-żmien il-laqam tiegħu kien "tedeschino", li jfisser "iċ-ċkejken Ġermaniż"). Kiteb l-ewwel opra tiegħu, Demetrio e Polibio li baqgħet ma kienet rappreżentata sal-1812.
L-ewwel opri
Fl-1812 kienu ġa ġew rappreżentati tliet opri tiegħu. Is-sena ta' wara kien hemm għaxra. "Il-vjaġġ twil mal-opra" beda b'suċċessi kbar u fallimenti koroh. Rossini kiseb suċċess bl-opri Ciro in Babilonia f'Ferrara, La Scala di seta f'Venezja u La Pietra del paragone f'Milan. Din l-aħħar opra hija titqies bħala xempju tal-ġenju ta' Rossini. Is-sena ta' wara kiseb trijonf b'Tancredi f'Venezia. Is-snin 1814-1815 kienu inqas fortunati bil-falliment ta' Il Turco in Italia u Sigismondo. Fl-1815 huwa vjaġġa lejn Napli u ltaqa' ma' Isabella Colbran, kantanta lirika. Il-koppja żżewġu fis-16 ta' Marzu, 1822, u sseparaw fl-1837. Wara li mietet fl-1845, huwa żżewweġ lil Olympe Pélissier fis-16 ta' Awwissu, 1846.
Il Barbiere di Siviglia
Fl-ħarifa tal-1815, Rossini ikkompona Il Barbiere di Siviglia (li għall-ewwel kien jisimha Almaviva) f'14-il jum biss. Din il-opra kellha laqgħa negattiva ħafna: in-novità tal-istil mużikali, l-inċidenti fuq il-palk (kitarri skurdati, kantant jaqa' u joħroġlu d-demm minn imnieħru, ġurdien joħroġ jiġri fuq il-palk) u fuq kollox il-bosta ħbieb ta' Paisiello, kompożitur ieħor li kien kontra Rossini, li kienu ġew fis-sla apposta biex ifxklu, żguraw li l-opra tintemm b'ħafna għajjat u tisfir. L-għada, madankollu, il-pubbliku għoġbu ħafna dan ix-xogħol li ma damx ma tqies superjuri għal dak ta' Paisiello; Wara l-applaws kbir tal-udjenza, Rossini ittieħed id-dar f'purċissjoni ta' trijonf fuq spallejn in-nies. Wara ftit xhur, fl-okkażjoni ta' eżekuzzjoni fit-Teatro Comunale ta' Bologna, Rossini ta lill-opra l-isem definittiv tagħha ta' Il barbiere di Siviglia.
Pangolin tas-siġar
Il-Pangolin tas-siġar (Manis tricuspis) huwa mammiferu plaċentat insettivoru mifrux ma' bosta pajjiżi tal-Afrika. Il-Pangolin tas-siġar ġie klassifikat waħdu taħt is-sottoġeneru Phataginus.
Gioachino Rossini
L-Opera seria
Xi xhur wara, Rossini kiser ma' l-opera buffa u beda jikteb opera seria ma' Otello fl-1816, La Cenerentola u Armida fl-1817. Fl-1822 huwa kien jivjaġġa lejn Vjenna biex ir-rappreżentazzjoni ta' Zelmira u ltaqa' ma' Ludwig Van Beethoven. Minħabba it-truxija u il-mard tal-kompożitur Ġermaniż, ir-relazzjoni bejn iż-żewġt irġiel qatt mhu se jkun tajba. Wara il-falliment qawwi f'Venezia ta' Semiramide, Rossini telaq l'Italja għal Franza. Kiteb Il viaggio a Reims għall-inkurunar ta' Karlu X, re ta' Franza. Biċċiet ta' din l-opra se jkunu utilizzati għall-opra tiegħu Le Comte Ory fl-1828.
Guillaume Tell
Guillaume Tell, opra f'4 atti, rappreżentata f'Pariġi nhar it-3 ta' Awwissu tal-1829, se tkun l'aħħar xogħol liriku tiegħu. Din l-opra hija meqjusa bħala xempju tal-opra franċiż jew Grand Opéra.
Ir-rtirar kmieni (1830)
Rossini tilef il-protezzjoni ta' Karlu X minħabba Ir-Rivoluzzjoni tal-1830. Huwa iddeċieda li rtira u waqaf jikteb opra. Minflok kiteb xi xogħlijiet bħal mużika saġra u mużika strumentali: Stabat Mater, miktub bejn l-1831 u l-1841, Péchés de Vieillesse u Petite Messe Solennelle fl-1864.
Frank Temile
Frank Temile (Lagos, 15 ta' Lulju 1990) huwa plejer tal-futbol Niġerjan li jilgħab bħala attakkant.
Gioachino Rossini
Il-mewt
Rossini miet f'Pariġi nhar il-Ġimgħa it-13 ta' Novembru tal-1868. Il-katavru tiegħu kien jindifen fiċ-ċimiterju tal-Père Lachaise f'Pariġi, u se jkun ittrasportat lejn l-Italja fl-1887 biss.
Frank Temile
Covenant Lagos
Huwa twieled ġewwa Lagos, in-Niġerja, Frank Temile beda l-karriera tal-futbol tiegħu fl-indiġeni tiegħu Covenant Lagos.
Shooting Stars
Temile ssieħeb mal-mexxejja tal-Premier League Niġerjan Shooting Stars fejn hu lagħab fl-istaġun 2006–07 mal-klabb.
Valletta
Wara xi wirjiet impressjonanti ma' Shooting Stars, Frank iddeċida li jissieħeb ma' Valletta, fejn kien allokat in-numru 14. Huwa kien magħżul bħala t-tielet barrani li lagħab għal Valletta. Fl-4 ta' Ottubru, 2007, huwa għamel id-debutt tiegħu b'telfa ta' 2-1 kontra Sliema Wanderers.
Dynamo Kyiv
Temile ssieħeb ma' FC Dynamo Kyiv fis-sajf tal-2008 iżda aktar lagħab għat-tim tar-riżerva FC Dynamo-2 Kyiv.
Birkirkara
Temile ssieħeb ma' Birkirkara fis-suq tat-trasferimenti 2013 b'kuntratt sal-2014. Fis-17 ta' Awwissu 2013, huwa għamel id-debutt tiegħu fil-Premier League Malti ma Birkirkara fejn huwa skorja żewġ gowls kontra Rabat Ajax, il-logħba spiċċat bl-iskor ta' 2-1.
Ħajja privata
Temile kien orfni, sfortunatament huwa tilef l-ommu meta kellu tliet snin u lil missieru meta kellu ħdax-il sena. Huwa tmexxa għal Malta meta kellu sittax-il sena fejn kien adottat mill-familja Gauci.
Temile ġej minn familja tal-futbol. Iz-ziju tiegħu, Clement Temile, li huwa missier ta' Iżraeljan internazzjonali Toto Tamuz, kien lagħab diversi logħob għan-Niġerja u ħuh, Omonigho Temile, li lagħab għall-Botev Plovdiv u Valletta.
Xewkija
Ix-Xewkija hu l-aktar magħruf għar-Rotunda tiegħu, kif ukoll għall-importanza storika tiegħu bħala raħal. Ix-Xewkija saret l-ewwel parroċċa barra r-Rabat fis-27 ta' Novembru 1678.
Amministrazzjoni u Kunsill Lokali
Il-Kunsill Lokali Xewkija hu responsabbli mit-tmexxija u l-amministrazzjoni komunali tal-lokal. Preżentament, il-Kunsill hu magħmul minn:
Faċilitajiet Komunali u Reġjonali
Fix-Xewkija hemm bosta banek u bandli għall-mistrieħ tar-residenti.
Festa tar-Raħal
San Ġwann il-Battista hu l-patrun prinċipali tax-Xewkija, bil-festa tiegħu issir kull raba' ħadd ta' Ġunju. Il-Banda tax-Xewkija, bl-isem ta' Banda Prekursur tieħu ħsieb u torganizza l-festi esterni.
Pietru Pawl Busuttil
Pietru Pawl Busuttil (1944 - 28 ta' Ġunju, 2017) f'Diċembru tal-1986 kien ġie ffrejmjat għall-qtil ta' Raymond Caruana.
Il-każ tal-Frame-up
Il-Pulizija marru jħabbtulu d-dar u qalulu biex joħodhom fir-razzett tiegħu. Hemmhekk kienu ġew moħbijin il-machine gun li ntużat fil-qtil ta' Raymond Caruana u ammont ta' kannabis, flimkien ma' boiler suit u xi bullets. Dawn l-oġġetti kienu tpoġġew hemm minn persuni oħra biex meta l-Pulizija jsibuhom, jeħel Pietru Pawl Busuttil għall-qtil ta' Raymond Caruana.
Raymond Caruana kien ġie maqtul xi jiem qabel meta kien qiegħed ġol-każin tal-Partit Nazzjonalista tal-Gudja għal riċeviment, u mit-triq għaddiet karozza li minnha ġew sparati diversi tiri lejn il-każin. Tir minnhom kien laqat lil Raymond Caruana u qatlu fuq il-post.
Ftit wara l-Qorti kienet sabet lil Pietru Pawl Busuttil kompletament innoċenti u ordnat li jingħata kumpens ta' Lm40,000. Ir-reat għadu mhux solvut sal-lum il-ġurnata.
Politika
Pietru Pawl Busuttil dam iservi bħala sindku ta' Ħal Safi għal 18-il sena.
Mewt
Huwa miet fl-età ta' 73 sena, fl-isptar tal-onkoloġija Sir Anthony Mamo wara li kien ilu xi żmien jiġġieled il-kanċer.
Storja tal-femminiżmu
L-istorja tal-femminiżmu tinkludi r-rakkonti (kronoloġiċi jew tematiċi) tal-movimenti u l-ideoloġiji li kienu mmirati lejn drittijiet ugwali għan-nisa. Filwaqt li l-femministi madwar id-dinja kienu differenti fil-kawżi, l-għanijiet u l-intenzjonijiet skont iż-żmien, il-kultura, u l-pajjiż, storiċi feministi tal-Punent jaffermaw li l-movimenti kollha li ħaddmu jew jaħdmu biex jiksbu d-drittijiet tan-nisa għandhom jiġu kkunsidrati, anke meta ma jużawx jew m'għandhom dan it-terminu assoċjat magħhom infushom direttament. Xi storiċi oħra jillimitaw it-terminu "feminista" għall-moviment feminist modern u l-dixxendenza tiegħu, u jużaw it-tikketta "protofeminista" biex jiddeskrivu movimenti preċedenti.
Għalkemm l-użu tat-terminu "mewġa" ntuża komunement biex jiddeskrivi l-istorja tal-femminiżmu, il-kunċett ġie wkoll ikkritikat minn feministi mhux Anglo-Sassoni għax jinjora u jħassar l-istorja bejn il-"mewġ", billi għażel li jiffoka biss fuq ftit persuni famużi, fuq il-perspettiva tan-nisa bojod, avvenimenti popolari, u talli huma razzisti u kolonjalisti.
Femminizmu bikri
lemin|daqsminuri| [[ Christine de Pizan |Christine de Pizan tippreżenta l-ktieb tagħha lir-Reġina Isabeau tal-Bavarja . ]] In-nies u l-attivisti li jiddiskutu jew javvanzaw l-ugwaljanza tan-nisa qabel it-twaqqif tal-moviment feminista xi kultant jissejħu protofeministi. Xi studjużi jikkritikaw dan it-terminu għaliex jemmnu li dan inaqqas l-importanza ta' kontribuzzjonijiet preċedenti jew li l-femminiżmu m'għandux storja waħda u lineari kif implikat minn termini bħal protofeministi jew postfeministi.
Skond Elaine Hoffman Baruch, madwar 24 seklu ilu Platun, "[saħaq] għall-ugwaljanza politika u sesswali totali tan-nisa, billi kien favur li dawn ikunu membri ta' l-ogħla klassi ta' żmienu...dawk li jmexxu u jiġġieldu."
Seklu 18: L-Età ta illuminazzjoni
L- Età tad-Dawl kienet ikkaratterizzata minn raġunament intellettwali sekulari u fjoritura ta' kitba filosofika. Bosta filosofi tal-Illuminazzjoni ddefendew id-drittijiet tan-nisa, inklużi Jeremy Bentham (1781), Marquis de Condorcet (1790), u Mary Wollstonecraft (1792). Kittieba importanti oħra ta ’dak iż-żmien li esprimew fehmiet feministi kienu jinkludu Abigail Adams, Catharine Macaulay, u Hedvig Charlotta Nordenflycht. lemin|daqsminuri| L-ewwel edizzjoni stampata ta ' A Vindication of the Rights of Woman
Lodi
Lodi hi belt Taljana b’xi 44.769 abitant, li qiegħda fit-tramuntana tal-pajjiż, bejn ix-xmara Adda u xmara Po. Hi l-kapitali tal-provinċja tal-istess isem (reġjuni tal-Lombardija)
Osservatorju ta' Jodrell Bank
daqsminuri|326x326px|It-Teleskopju ta' Lovell L-Osservatorju ta' Jodrell Bank (/ˈdʒɒdrəl/) f'Cheshire, l-Ingilterra, fih għadd ta' radjuteleskopji li jiffurmaw parti miċ-Ċentru ta' Jodrell Bank għall-Astrofiżika fl-Università ta' Manchester. L-osservatorju ġie stabbilit fl-1945 minn Bernard Lovell, radjuastronomu fl-università, biex jiġu investigati r-raġġi kożmiċi wara x-xogħol tiegħu fuq ir-radar fit-Tieni Gwerra Dinjija. Minn dak iż-żmien 'l hawn kellu rwol importanti fir-riċerka dwar il-meteorojdi, il-kwasari, il-pulsari, il-maseri u l-lentijiet gravitazzjonali, u kien involut ferm fit-traċċar tas-sondi spazjali fil-bidu tal-Era Spazjali.
It-teleskopju prinċipali fl-osservatorju huwa t-Teleskopju ta' Lovell. B'dijametru ta' 76 metru, huwa t-tielet l-ikbar radjuteleskopju li jista' jiddawwar fid-dinja. Hemm tliet teleskopji attivi oħra fl-osservatorju: it-teleskopju Mark II, u r-radjuteleskopji b'dijametru ta' 13-il metru u ta' seba' metri. L-Osservatorju ta' Jodrell Bank huwa l-bażi tan-Network tal-Interferometru ta' Diversi Elementi Kkollegat bir-Radju (MERLIN; bl-Ingliż: Multi-Element Radio Linked Interferometer Network), Faċilità Nazzjonali mmexxija mill-Università ta' Manchester f'isem il-Kunsill tal-Faċilitajiet tax-Xjenza u tat-Teknoloġija.
Iċ-Ċentru tal-Viżitatur tal-Osservatorju ta' Jodrell Bank u arboret (ġnien botaniku tas-siġar) jinsabu f'Lower Withington u t-Teleskopju ta' Lovell u l-osservatorju jinsabu ħdejn Goostrey u l-Kappella ta' Holmes. L-osservatorju huwa aċċessibbli mill-A535. Il-linja ferrovjarja minn Crewe sa Manchester tgħaddi qrib ħafna tas-sit, u l-istazzjon ta' Goostrey jinsab distanza żgħir 'il bogħod. Fl-2019, l-osservatorju sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Snin bikrin
xellug|daqsminuri|288x288px|Osservazzjonijiet mill-Osservatorju ta' Jodrell Bank fl-1945 L-Osservatorju ta' Jodrell Bank intuża għall-ewwel darba għal skopijiet akkademiċi fl-1939 meta d-Dipartiment tal-Botanija tal-Università ta' Manchester xtara tliet għelieqi mil-Leighs. L-isem ġej minn tumbata/xatt fil-qrib bl-isem ta' Jodrell Bank, li ngħata f'ġieħ William Jauderell, li kellu dixxendenti li kienu jgħixu fil-villa li issa hija l-Iskola ta' Terra Nova. Is-sit ġie estiż fl-1952 meta nxtara razzett minn George Massey fejn inbena t-Teleskopju ta' Lovell.
Is-sit intuża għall-ewwel darba għall-astrofiżika fl-1945, meta Bernard Lovell uża xi tagħmir li kien baqa' tajjeb wara t-Tieni Gwerra Dinjija, inkluż radar GL Mark II li kien jipprovdi informazzjoni dwar id-distanzi lill-artillerija, biex jiġu investigati r-raġġi kożmiċi. Ir-radar kien jaħdem b'tul tal-mewġ ta' 4.2 metri, li ġie pprovdut minn J. S. Hey. Kien biħsiebu juża t-tagħmir f'Manchester, iżda minħabba l-interferenza elettrika mit-trammijiet fuq Oxford Road ma setax jagħmel dan. Huwa ċaqlaq it-tagħmir lejn Jodrell Bank, 40 km fin-Nofsinhar tal-belt, fl-10 ta' Diċembru 1945. Ir-riċerka ewlenija ta' Lovell kienet l-eki tranżitorji tar-radju, li sa Ottubru 1946 huwa kkonferma li jiġu minn xijji jonizzanti ta' meteori. L-ewwel membri tal-persunal kienu Alf Dean u Frank Foden li osservaw il-meteori b'għajnejhom filwaqt li Lovell osserva s-sinjal elettromanjetiku bit-tagħmir. L-ewwel darba li Lovell xegħel ir-radar – fl-14 ta' Diċembru 1945 – ix-xita ta' meteori tal-Ġeminidi kienet fl-aqwa tagħha.
Matul il-ftit snin ta' wara, Lovell akkumula iktar tagħmir tar-radju li qabel kien jintuża mill-militar, inkluż kabina portabbli, magħrufa bħala "Park Royal" fil-militar. L-ewwel binja permanenti nbniet ħdejn il-kabina u ngħatat l-istess isem tagħha.
Teleskopju Projettur
Projettur ġie misluf lill-Osservatorju ta' Jodrell Bank fl-1946 mill-armata; J. Clegg bena matriċi wiesgħa (bl-Ingliż: broadside array) fuq il-qafas tagħha. Kien fih seba' elementi ta' antenni tat-tip Yagi. Kien jintuża għall-osservazzjonijiet astronomiċi f'Ottubru 1946.
Fid-9 u fl-10 ta' Ottubru 1946, it-teleskopju osserva l-jonizzazzjoni fl-atmosfera kkawżata mill-meteori fix-xita ta' meteori tal-Ġakonbinidi. Meta l-antenna ddawret f'90 grad fl-aqwa ta' dik ix-xita ta' meteori, l-għadd ta' individwazzjonijiet naqas għal-livell ta' sfond, u b'hekk intwera li s-sinjali tranżitorji individwati bir-radar kienu ġejjin mill-meteori. Imbagħad it-teleskopju ntuża biex jiġu ddeterminati l-punti radjanti għall-meteori. Dan kien possibbli peress li r-rata tal-eku tkun minima fil-punt radjanti, u massima f'90 grad. It-teleskopju u riċevituri oħra fis-sit studjaw l-istrixxi tal-awrora li kienu viżibbli fil-bidu ta' Awwissu 1947.
Binja elenkata u Sit ta' Wirt Dinji
daqsminuri|309x309px|It-Teleskopju ta' Lovell f'inżul ix-xemx Mit-13 ta' Lulju 1988, it-Teleskopju ta' Lovell ġie ddeżinjat bħala binja elenkata tal-Grad I. Fl-10 ta' Lulju 2017, it-Teleskopju Mark II wkoll ġie ddeżinjat bl-istess grad. Fl-istess data, ħames binjiet oħra fis-sit ġew iddeżinjati bil-Grad II: it-Teleskopju Projettur, il-Binja tal-Kontroll , il-Binja tal-Park Royal , il-Workshop tal-Elettriku , u l-Għorfa tal-Kollegament. Il-Grad I huwa l-ogħla mit-tliet gradi tal-elenkar, u jingħata lil binjiet li huma ta' "interess eċċezzjonali", filwaqt li l-Grad II, l-inqas grad, jingħata lil binjiet "ta' interess speċjali".
Fit-43 sessjoni tal-Kumitat għall-Wirt Dinji tal-UNESCO li saret f'Baku, l-Ażerbajġan, fis-7 ta' Lulju 2019, l-Osservatorju ta' Jodrell Bank ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Il-valur universali tas-sit ġie rikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (i) "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Jafar VIII
Twieled fl-1195 fl-Imdina, Malta meta missieru Hasan Samsam al-Dawla IV  kien beda ir-renju tiegħu bħala Emir ta’ Malta u miet fl-1248 fl-eta’ ta’ 53 sena fl-Imdina, Malta.
Jafar VIII kien l-aħħar Emir ta’ Malta fl-eta’ ta’ tmienja u tletin sena fl-1233 wara il-mewt ta’ missieru sa l-1240 meta abdika u baqa jgħix l-Imdina sa mewtu. Iżżewweġ lil Prinċipessa Euphrosyne Angelos u kellhom bosta tfal fosthom lill-prinċipessa N Kalbid, il-prinċep Sa’ id Kalbid, il-prinċep Zarbu bin Jafar Kalbid, il-prinċep Lammannu bin Jafar Kalbid u l-prinċipessa Tala bin Jafar Kalbid,
Mario Beccaria
Bijografija
Imwieled f'Sant'Angelo Lodigiano fl-1920, bejn l-1960 u l-1964 serva bħala sindku Demokristjan ta' Sant'Angelo Lodigiano.
Kien ukoll membru tal-Kamra tad-Deputati mill-1968 sal-1972 u mill-1972 sal-1976.
Matul il-karriera politika tiegħu kien Membru tas-sitt Kummissjoni tal-finanzi u t-teżor fil-ħames leġiżlatura, Membru u Segretarju tad-disa' Kummissjoni tax-xogħlijiet pubbliċi u Membru tal-Kummissjoni Parlamentari għall-konsulenza lill-Gvern dwar in-normi delegati fil-qasam tad-dazji doganali fis-sitt leġiżlatura.
F'Sant'Angelo Lodigiano hemm triq imsemmija għalih.
Biżantini
297px|lemin Il-Biżantini hu t-terminu użat konvenzjonalment lejn il-Griegi tal-Imperu Ruman tal-Lvant li kienu jsejħu lilhom infusom Rumani matul il-Medjuevu, imperu mibni fuq il-belt ta' Kostantinopli, qabel Biżanzju, illum Istanbul.
M'hemm l-ebda data speċifika li tgħid meta bdiet l-era Biżantina. Xi wħud jibdewha fil-perijodu ta' Dijoklezjanu (284WK - 305WK) minħabba l-fatt li qasam l-Imperu Ruman fi tnejn, il-pars Orientis u l-pars Occidentis. Oħrajn ipoġġu l-bidu fir-renju ta' Teodożju I (379WK - 395WK) u r-rebħa tal-Kristjaneżmu fuq il-pagani, jew, wara mewtu fl-395WK, bil-qasma totali tal-Imperu. Xi oħrajn ipoġġuha iktar 'il bogħod fl-476WK, meta l-aħħar Imperatur Ruman tal-Punent, Romulu Awgustu, kellu jabdika, biex b'hekk iħalli l-mandat ta' imperatur f'idejn l-Imperatur tal-Lvant. F'kull każ, il-proċess ta' ellenizzazzjoni li kien kontinwu u gradwali, sal-330WK, meta Kostantinu I inawgura l-kapitali l-ġdida, kien ġa beda.
Normanni
In-Normanni (korruzzjoni ta' l-isem "Northmen" jew "Norsemen", Poplu tan-Nofsinhar) kienu taħlita ta' Galli minn Franza u invażuri Vikingi mmexxijin minn Hrolf Ganger, li adotta l-isem Franċiż Rollo u ħalef li jservi lir-re ta' Franza (Karlu s-Sempliċi). Dawn il-Vikingi Daniżi u Norveġiżi bdew jokkupaw in-naħa ta' fuq ta' Franza, illum magħrufa bħala n-Normandija, fit-tieni nofs tas-Seklu IX. Fid-911, Karlu s-Sempliċi tagħhom art fil-wied tax-xmara Senna, li maż-żmien kibret sakemm saret id-Dukat tan-Normandija.
FA Community Shield
L-FA Community Shield (magħrufa qabel bħala Charity Shield) hija logħba tal-futbol li tintlagħab kull sena bejn ir-rebbieħa tal-kampjonat Ingliż u dawk tal-FA Cup. F'każ li ċ-ċampjins tal-Premier League ikunu rebħu wkoll l-FA Cup, l-avversarju jkun it-tim li jkun ikklassifika fit-tieni post tal-kampjonat.
Normanni
In-Normanni addottaw il-Kristjaneżmu, u l-ilsien Gallo-Romantiku u rnexxielhom joħolqu identità kulturali separata minn ta' missirijiethom Skandinavi u minn tal-ġirien Franċiżi. Il-Kultura Normanna, bħall-kultura ta' ħafna komunitajiet immigranti, kienet flessibli u soda. Għal xi żmien irnexxielhom jokkupaw żoni vasti ta' art imferrxin u mhux konnessi ma' l-Ewropa kollha.
Marmosops
Marmosops huwa ġeneru ta' mammiferi marsupjali, eżattament l-opossumi tal-kontinent Amerikan.
FA Community Shield
Storja
Matul is-snin il-format tal-kompetizzjoni nbidel diversi drabi. Fl-1913, ix-Shield kienet missielta bejn formazzjoni tad-dilettanti u dik tal-professjonisti, waqt li fl-1921 il-kompetizzjoni rat ir-rebbieħa tal-Football League u l-FA Cup jaffrontaw lil xulxin. Il-format kompla jvarja fis-snin għoxrin, dejjem fuq il-linja ta' dilettanti kontra professjonisti, fosthom fl-1927 meta l-professjonisti kienu rappreżentati mid-detenturi tal-FA Cup, Cardiff City, u d-dilettanti minn Corinthian.
Marmosops
Dan il-ġeneru qiegħed klassifikat fil-klassi Mammalia, fis-sottoklassi Theria, fl-infraklassi Metatheria (il-marsupjali), fis-superordni Ameridelphia (il-marsupjali Amerikani minnbarra l-kolokolo), fl-ordni Didelphimorphia, fis-superfamilja Didelphoidea, fil-familja Didelphidae, fis-sottofamilja Didelphinae u fit-tribù Thylamyini, mal-ġeneri Cryptonanus, Gracilinanus, Lestodelphys, Chacodelphys, Thylamys u Thylatheridium.
Il-ġeneru Marmosops jiġbor fih bosta speċi ħajjin, imqassmin mas-sottoġeneri Incanus, Invictus, Noctivagus u Parvidens.
FA Community Shield
Storja
Mill-1959, il-logħba bdiet tintlagħab fil-bidu tal-istaġun. Il-mistoqsija fuq liema żewġ timijiet jilgħabu għax-Shield f'każ li tim jirbaħ kemm l-FA Cup u l-kampjonat baqgħet hemm. Fl-1971, l-Arsenal saru t-tieni t-tim li għamlu d-Doppjetta minn meta bdiet ix-Shield, imma minħabba li l-logħob skedat ta' qabel l-istaġun huma ma setgħux jieħdu sehem. Leicester City ġew mistiedna bħala ċampjins tat-Tieni Diviżjoni sabiex minflok jilgħabu kontra l-finalisti telliefa tal-FA Cup Liverpool. Huma rnexxielhom jirbħu t-trofew minkejja li qatt qabel ma kienu rebħu l-kampjonat jew l-FA Cup. Fl-1972, ir-rebbieħa tal-kampjonat Derby County u dawk tal-FA Cup Leeds United irrifjutaw li jieħdu sehem fiċ-Charity Shield, u għalhekk Manchester City, li kienu spiċċaw ir-raba' fl-Ewwel Diviżjoni, u ċ-ċampjins tat-Tielet Diviżjoni Aston Villa ġew mistiedna biex jieħdu sehem; Manchester City rebħu 1–0.
Fl-1974, is-segretarju tal-FA Ted Croker, ħoloq il-format attwali bil-partita tintlagħab f'Wembley Stadium bejn iċ-ċampjins attwali tal-kampjonat u l-FA Cup. Fis-snin tmenin u disgħin, jekk konfront kien jispiċċa fi dro, kull tim kien iżomm dan it-trofew sitt xhur kull wieħed; din ġiet irranġata bl-introduzzjoni tal-penalties fl-1993.
Fl-2002, iċ-Charity Commission saret taf li l-Football Association naqset li tilħaq l-obbligazzjonijiet legali taħt il-liġi tal-karità, meta naqset li tispeċika liema flus mill-bejgħ tal-biljetti jmorru għall-karità, u ddum sabiex tagħmel il-pagamenti lill-karitajiet magħżula. B'riżultat t'hekk, il-kompetizzjoni tbiddlilha isimha għal Community Shield.
Pedro Sánchez
Pedro Sánchez Pérez-Castejón (Spanjol : /ˈpeðɾo ˈsant͡ʃeθ ˈpeɾeθ kasteˈxon/) twieled fil-29 ta’ Frar, 1972 f’Madrid, huwa politiku Spanjol. Huwa president tal-gvern mit-2 ta’ Ġunju 2018.
Robert Arrigo
Robert Arrigo (4 ta’ Diċembru 1954 – 18 ta’ Ottubru 2022) kien politiku Malti, Membru tal-Kamra tad-Deputati ta’ Malta u deputat kap għall-affarijiet tal-partit tal-Partit Nazzjonalista. Kien negozjant prominenti f'Malta u kien ukoll sindku ta' Tas-Sliema kif ukoll chairman ta' Sliema Wanderers FC. Ġie edukat fil-Kulleġġ Stella Maris, Ħal Balzan, il-Kulleġġ ta' San Alwiġi, Birkirkara, u l- Università ta' Malta, l-Imsida.
Negozju
L-interessi kummerċjali ewlenin ta’ Arrigo kienu fi ħdan l-industrija tal-ivvjaġġar u t-turiżmu, fil-fatt huwa kien id-direttur ta’ Robert Arrigo & Sons Limited, li hija Quality Assured Destination Management Company u operatur turistiku lejn Malta.
Politika
Arrigo ġie elett l-ewwel sindku ta’ Tas-Sliema (fl-interess tal- Partit Nazzjonalista ) fl-1994, u kkonfermat bl-ogħla għadd ta’ voti f’Malta fl-1997, 2000 u 2003, u kiser ir-rekord tiegħu stess minn elezzjoni għall-oħra.
Fl-2003, Arrigo kien elett fl-10 Parlament Malti, mal-Partit Nazzjonalista fl-ewwel attentat mill-10 distrett elettorali ta' Malta. Ħadem f’għadd ta' kumitati u gruppi parlamentari. Qabel dan kellu wkoll karigi fi ħdan il-partit innifsu. Indipendentament, huwa serva wkoll bħala konsulent tal-Bord Nazzjonali tat-Turiżmu f’Malta.
Fl-2006 martu Marina Arrigo, ġiet eletta bħala l-ewwel mara Sindku ta' Tas-Sliema.
Futbol
Arrigo serva bħala chairman tal-Gzira United qabel sar attiv fi ħdan is-Sliema Wanderers FC. Fl-1996 ġie elett bħala chairman ta’ Sliema Wanderers, u taħt it-tmexxja tiegħu kisbu suċċess kbir billi rebħu numru ta’ trofej.
Huwa kien involvut ukoll diversi kontroversji, l-aktar magħrufa minn dawn kienet relazzjoni qarsa ma' Dr Joe Mifsud, iċ-chairman tal-Malta Football Association, u chairmen ta' xi klabbs oħra. Fl-2008 telaq mill-kariga ta’ chairman u qal li se jikkontribwixxi ddikjara li se jkompli jisponsorja lill-klabb.
Madonna (kantanta)
Madonna Louise Ciccone (twieldet 16 ta' Awwissu 1958) magħrufa bħala Madonna, hija kantanta Amerikana.
Georges Pralus
Georges Pralus (twieled fit-2 ta' Jannar 1940 – miet fil-15 ta' Mejju 2014) kien kok Franċiż, famuż għall-invenzjoni tat-tisjir sous vide, li huwa tip ta' tisjir fejn l-ikel jitqiegħed f'borża speċjali u jiġi msajjar għal ħin twil f'temperatura regolata.
Skola Georges Pralus
Biex jaqsam l-għarfien tiegħu, Georges Pralus fetaħ l-ewwel skola tat-tisjir tiegħu fi Briennon, li fiha ħarreġ eluf ta' professjonisti mid-dinja kollha. L-ewwel studenti tiegħu kienu Jean Fleury, Michel Bras, Alain Ducasse, Marc Baillon, eċċ.
Żoni Storiċi ta' Baekje
daqsminuri|273x273px|Il-pagoda tal-ġebel tat-Tempju ta' Mireuksa billejl Iż-Żoni Storiċi ta' Baekje huma grupp ta' monumenti li jinsabu fi tliet bliet tal-Korea t'Isfel: Gongju, Buyeo, u Iksan. Joriġinaw mill-aħħar perjodu tar-Renju ta' Baekje, li jirrappreżenta l-perjodu mill-475 sas-660 W.K., li kien wieħed mit-tliet renji li tkattru mit-18 Q.K. sas-660 W.K. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015 u huwa magħmul minn tmien siti arkeoloġiċi. Dawn huma: il-Fortizza ta' Gongsanseong (공주 공산성) u l-oqbra rjali ta' Songsan-ri, b'rabta mal-belt kapitali tal-qedem ta' Ungjin, issa magħrufa bħala Gongju; il-Fortizza ta' Busosanseong (부소산성) u l-binjiet amministrattivi ta' Gwanbuk-ri, it-Tempju ta' Jeongnimsa, l-oqbra rjali ta' Neungsan-ri u s-swar tal-belt ta' Naseong f'Sabi, issa magħrufa bħala Buyeo; u l-Palazz ta' Wanggung-ri u t-Tempju ta' Mireuksa f'Iksan, reġjun kapitali sussidjarju ta' Sabi.
Pożizzjoni
Iż-Żoni Storiċi ta' Baekje jinsabu fir-reġjun bl-għoljiet tal-Punent ċentrali tal-Korea t'Isfel, fl-Iksansi Buyeogun f'Jeollabukdo, u f'Gongju-si f'Chungcheongnam-do.
Storja
xellug|daqsminuri|Sit Kulturali ta' Baekje, Buyeo-gun, Chungcheongnam-do Fir-Renju ta' Baekje, renju antik tal-Korea t'Isfel li tkattar għal 678 sena mit-18 Q.K. sas-660 W.K., l-interazzjoni mal-pajjiżi tal-Lvant tal-Asja ppermettiet l-iżvilupp tal-kultura unika tiegħu stess, li tvarja minn dawk taż-żewġ renji ġirien ta' Goguryeo u ta' Silla. Ir-Renju ta' Baekje kien ġie stabbilit f'żona żgħira tax-xtut tax-xmara Hangang, li llum il-ġurnata hija Seoul (Hanseong), fit-18 Q.K., bil-migrazzjoni tal-popolazzjoni minn Goguryeo, u matul is-snin il-belt tkabbret lejn il-parti tal-Lbiċ tal-pajjiż u saret famuża kulturalment u ekonomikament. Eventwalment faqqgħu l-gwerer bejn it-tliet renji, u fil-battalja Goguryeo rebħet u okkupat lil Baekje, il-belt kapitali tar-Renju ta' Baekje. Baekje mbagħad rilokat minn Hanseong għal Ungjin, fejn kienet inbniet il-Fortizza ta' Gongsanseong fl-475 W.K., u stabbilietha bħala l-kapitali tagħha. Din ir-rilokazzjoni ffaċilitat it-twaqqif tal-istat ta' Baekje li nibtet mill-kultura u mill-arkitettura Ċiniża b'rabta mal-ippjanar tal-belt, b'rabta wkoll mal-Buddiżmu. Baekje ttrażmettiet ukoll il-valuri kulturali u reliġjużi lill-Ġappun, u Ungjin (mibnija fiċ-ċentru tax-xmara Geumgang bl-għamla ta' djamant, 130 kilometru (81 mil) lejn il-Lvant ta' Seoul), saret influwenza setgħana fil-Lvant tal-Asja. daqsminuri|Għadira ta' Gongju Madankollu, kien hemm ċaqliq ieħor tal-kapitali lejn Sabi, u ġie stabbilit renju setgħan f'Buyeo fil-538 W.K. Din ir-rilokazzjoni kienet meħtieġa għal raġunijiet kummerċjali, peress li l-belt kapitali prinċipali ma kellhiex dan il-vantaġġ. Hawnhekk il-belt ġiet żviluppata b'palazz irjali, fortijiet, oqbra rjali, u s-sigurtà ta' swar. Matul ir-reġim tal-perjodu ta' Sabi ((538-660 W.K.), ir-Re Seong ċaqlaq il-belt kapitali lejn Buyeo fil-538. Iksan ġiet stabbilita bħala t-tieni kapitali għal skopijiet amministrattivi. Fis-660 W.K., Baekje ġarrbet telfa kontra Silla, li kienet allinjat mad-dinastija Tang taċ-Ċina.