cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Masġar tal-Palm ta' Elche
Rotta ta' El Palmeral (Park tal-Palm ta' Filet de Fora)
Ir-Rotta ta' El Palmeral, li tibda u tispiċċa fil-Mużew tal-Masġar tal-Palm, tieħu lill-viżitaturi tul is-sistema ta' irrigazzjoni tal-Acequia Mayor del Pantano sal-Huerto del Cura u l-Park tas-Siġar tal-Palm ta' Filet de Fora. Dan il-park tal-aħħar jinkludi l-Huertos de Rogeta u l-imsaġar tal-palm ta' Sempere, Casimira, Pastoret, Mareta, Borreguet u Monjo.
Park Muniċipali
Il-Park Muniċipali, li jinsab fil-qalba ta' Elche, huwa magħmul minn sitt ettari jew 20,000 mil kwadru. Is-sit jinkludi l-ġnien ta' Huertos del Colomer, il-mitħna tal-ilma Molí del Real, u l-anfiteatru fil-beraħ ta' Hort de Baix. Il-kunsill tal-belt jikkontrolla l-konservazzjoni u ż-żamma tal-park pubbliku lil hinn mis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
Sit ta' Wirt Dinji
nofs|daqsminuri|467x467px|Veduta panoramika tal-Masġar tal-Palm ta' Elche. Il-Masġar tal-Palm ta' Elche ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".
Madre Teresa Nuzzo
Il-Kongregazzjoni ulied il-qalb ta' Ġesù
Fl-iskola Nuzzo xi għalliema xebbiet kienu qalu lil Teresa li huma m’humiex ser jidħlu ma l-ebda ordni Religjuża oħra għajr l-komunita’ tagħha. Teresa kien għad għandha futur imċajpar, bejn ma xtaqitx titlifhom u bejn ma xtaqitx tibqa’ titamhom. Fis-seklu 20 Teresa Nuzzo bdiet tara xi xaqq ta’ dawl. Hija kienet mara ta’ qalb ħelwa u bdiet tara kif tagħmel u tixtri xi dar. Hija sabet dar fl-Imsida u hemm twaqqfet l-ewwel bejta tal-Kongregazzjoni. Enrico Nuzzo kuġin ta Teresa ha biċċa art f’idejh fis-17 ta’ Jannar 1891. Tajjeb ngħidu li l-komunita’ ta’ l-Imsida kienet fqira ħafna ġieli anqas x’jieklu ma kien ikollhom is-sorijiet. Dawn kellhom ħafna problemi finanzjarji ġieli kienu jgħaddu b’xi żebbuġa biss. Darba minnhom tant kellhom dejn li tal-ħobż ma tagħhomx aktar. L-ingliżi jigħdu,'The Hardest is the beginning' li tfisser l-iktar iebes huwa l-bidu, u dan Teresa fehmitu sewwa. Hija kellha ħafna dejn minħabba l-artijiet u l-ispejjeż. Għall-bidu l-imseħbin tal-komunita' bdew jissejħu ‘Maestre Pie’ fost dawn kienu hemm, Teresa Nuzzo (fundatriċi), Marija Ġioioso u Marjanna Portelli. Is-sorijiet kienujaqilgħu xi ħaġa żgħira mir-rakkmu u mix-xogħol ta’ l-idejn. Il-bambin provda u kien hemm dar fil- Ħamrun iżda d-dejn ma tantx ta’ bixra ta’ ħajja twila għall-kongregazzjoni. Mal-Meastre Pie ingħaqdu oħrajn u saru sitta. Teresa Nuzzo (fundatriċi) ta’ 52 sena, Marjanna Portelli ta’ 26 sena, Marija Ġioioso ta’ 19-il sena, Marjanna Portelli ta’ 26 sena, Lukarda Bonniċċi ta’ 25 sena, Ġużeppina Attard ta’ 26 sena u Marija Żammit ta’ 46 sena. Teresa libbsithom bħan-nisa l-oħrajn b’libsa sewda u bl-għonnella. Fid-9 ta’ Awwissu 1903 dawn is-sitta urew ix-xewqa lil Arcisqof u qalulu,'Aħna ilna li dħalna ufficjalment fid-dar tal-Hamrun mill- 5 ta’ Gunju, u issa nixtiequ nitolbuk tliet affatijiet: 1. Li Nilbsu l-libsa reliġjuża 2. Li nkunu nissejħu 'Ulied il-Qalb ta’ Ġesù' 3. Li nibdew ix-xogħol tagħna fost it-tfal u ż-żgħażagħ li jiġu għadna. Fil- 21 ta’ Awwissu kien jum ta ferħ kbir għalijhom mhux biss għall-Teresa imma anke għat-tmienja l-ohra, għax issa kienu ingħaqdu magħhom tnejn oħra. Fil-jum ta’ 1903 twieldet dik il-Kongregazzjoni bl-isem li għada magħrufa għalih sal-llum, #Il-KONGREGAZZJONI TA’ ULIED IL-QALB TA’ ĠESÙ'. Dawn issa bdew isejħu lil xulxin 'suore'. Dawn kienu: Marija Ġioioso- Sor Ġużeppina tal-Qalb ta Ġesù Ġużeppa Attard- Sor Margerita ta’ San Ġużepp Ermelinda Maestre- Sor Marija Dolores tar-Redentur Marija Gambin- Sor Katarina ta’ Ġesù Bambin Marija Zammit- Sor Marija Adeodata ta’ Ġesù Nazzarenu
Wara Mewtha
Fl-1955 intgħazlet Superjura Ġeneral ġdida Sor Skolastika Dimech li din għamlet talba lil Arċisqof Mikiel Gonżi u qaltu hekk ‚"Sa minn żmien, il-komunita’ kollha kemm hi ilha b’xewqa ħerqana li l-fdal tal-fundatriċi tagħna, li hi meqjuma b’venerazzjoni kbira minna ilkoll, jiġU trasferitI miċ-ċimiterju ta l-Addolorata u jitqiegħed f’urna, magħmula apposta f’post barra mill-kappella tagħna tal-Ħamrun". L-arċisqof aċċetta mill-ewwel biex il-fdalijiet tagħha jitqgħedu f’urna u jitqgħedu ġewwa l-kappella tal-Ħamrun, imma kien jonqos il-permess ta l-Awtoritajiet ċivili. F’Jannnar ta l-1955 ħareġ l-permess meħtieġ damu jistennew kwazji erba’ snin. Il-Ġimgħa 12 ta’ Diċembru 1958 tpoġġew f’kaxxa ta l-injam u qabel ma ingħalqet l-urna is-sorjiet ħadu tlett sinniet, il-qalb tal-fidda, biċċiet mill-ilbies li kellha fuqha, il-kurċifiss, id-domna, xi żibeg tal-kuruna, biċċiet mill-kurdun li f’dak iż-żmien kienu jilbsu u wkoll ix-xoqqa li ġabret fiha l-fdal tagħha, dawn inġabru bħala tifkira u anke relikwa tagħha. F’dik l-istess ġurnata, it-tebut bl-urna fih baqgħu sejrin bih lejn il-'Casa Madre'. Kien hemm ħafna nies jakkompanjawha, b’mod speċjali wliedha s-sorijiet. Meta waslu f’tarf Triq San Franġisk, il-karru waqaf. Ħarġu t-tebut, u sitt sorijiet refgħuh u mxew bih tul it-triq kollha sa l-Istitut Nuzzo. Kien Korteo sieket u solenni. Malli waslu ‚l-Casa Madre baqgħu telgħin bih fil-kappella, fejn kien qed jistenniehom Dun Ġużepp Frendo, il-kappillan tagħhom. It-tebut ħallewh f’nofs il-kappella u l-għada saritilha quddiesa b’sufraġju għar-ruħa. Sakemm l-urna baqgħet fil-kappella, is-sorijiet ma ħallewhiex waħedha. Baqgħu magħha jitbiddlu bejniethom. L-urna baqgħet fil-kappella tlett ijiem, biex is-sorijiet li ma setgħux jattendu għall-korteo, jkollhom iċ-ċans li jmissu l-kaxxa bil-fdal tagħha. F’dik id-dar ferħet, Maria Teresa, welldet l-ulied spiritwali tagħha, tnikktet għal xi uħud, u bkiet għall-ulieda li mitulha fil-fjur ta’ ħajjithom. Kienet tifraħ bi żjarat ta’ l-Arċisqof Pace u bis-saħħa li kien jagħtiha. L-istitut kien marbut ma qalbha. Issa qiegħda tistrieħ fis-sliem miġbura ma’ l-ulied spiritwali tagħha. F’nofs id-daħla fl- irħam abjad, hemm minquxa x-xbieha grazjuża tal-mara mimlija bil- qdusija MADRE TERESA NUZZO. Taħtha, hemm din il-kitba bil-latin, li tfisser hekk: "Il-Fdalijiet ta Marija Teresa Nuzzo fundatriċi tas-sorijiet Ulied il-Qalb ta’ Ġesù qed jistrieħu hawn fis-sliem Sabiex it-tfikira ta’ opra tant kbira Ma tintesiex Biż-żmien 1959"
Il-preżent
Illum il-Kongregazzjoni għandha 9 t'idjar ġo Malta, 24 dar fl-Indja, 8 t'idjar fl-Afrika, dar f’Ruma u oħra fi Tripoli, fl-Amerika u fil-Korea ta’ Isfel u issa infetħet dar oħra fl-Amerka, kollha jgawdu il-frott tat-tbatija u ċ-ċaħda ta' din il-mara qaddisa, Teresa Nuzzo. Teresa tibqa’ tgħix f’uliedha is-sorijiet u l-Kongregazzjoni li hi waqqfet u aħna fid-dmir li nimxu fuq il-passi, ta' mara ta' tant rieda soda u mara li ħabbet ‘l Alla. Illum din il-mara qeda tgawdi lilu u l-frott it-tbatija tagħha. Jien ċert li mill-ġenna fejn qiegħda bħalma kienet tagħmel fl-art tibqa’ tagħmel mis-sema, ixxerred il-grazzji li joħorġu mill-qalb ta’ Ġesù. Il-Knisja qed tistudja il-każ tagħha u diġa għandha il-każ, quddiem l-għola awtoritajiet. J’Alla l-Knisja toġgħobha tagħraf lil din il-mara bħala qaddisa u tkun mgħollija bħala eżempju għall-lajċi kollha. Iżda fuq l-eżempju tagħha aħna nħallu kollox f’idejn il-qalb qaddisa ta’ Ġesù u ngħidulu ħa tkun magħmulha ir-rieda tiegħek, u nieħdu kollox bis-sabar u l- ħlewwa kif għamlet Madre Teresa Nuzzo.
Mario Corso
Corso kien plejer importanti ta' Inter (1958–1973) fejn magħhom rebaħ it-Tazza taċ-Ċampjins u t-Tazza Interkontinentali darbtejn fis-sittinijiet. Huwa lagħab għat-tim ta' Inter fil-perjodu magħruf bħala La Grande Inter.
Huwa aktar tard ikkowċja lill-Inter u timijiet oħra.
Nexhmije Pagarusha
Nexhmije Pagarusha (pronunzja bl-Albaniż: [neˈd͡ʒmijɛ pagaˈɾuʃa]; is-7 ta’ Mejju 1933 – is-7 ta’ Frar 2020) kienet kantanta u attriċi mir-Repubblika tal-Kosovo, li spiss kienet tissejjaħ ir-reġina tal-mużika tal-Kosovo. Pagarusha kisbet il-fama bħala kantanta fil-Kosovo u fil-pajjiżi ġirien għall-firxa vokali distinta tagħha bħala soprano, li kienet toħroġ fid-dieher meta kienet tkanta diversi kanzunetti folkloristiċi tal-Kosovo matul il-karriera tagħha ta’ 36 sena, mill-1948, fid-debutt tagħha f’Radio Prishtina, sal-1984, fil-kunċert finali tagħha f’Sarajevo. L-istil mużikali tagħha ma kienx limitat biss għall-mużika Albaniża, peress li kienet tkanta b’diversi ġeneri, fosthom rock, pop, funk, opri/mużika klassika, u bosta oħrajn.
Bijografija
Nexhmije Pagarusha twieldet f’villaġġ żgħir f’Pagarusha, ħdejn ir-raħal ta’ Mališevo, f’Banovina, ir-Renju tal-Jugoslavja (illum il-Kosovo). Hija temmet l-iskola primarja f’Mališevo u mbagħad marret Belgrad, fejn attendiet skola tal-mużika għal tliet snin, fis-sezzjoni magħrufa bħala solo canto. Hija bdiet il-karriera mużikali tagħha bħala kantanta għal Radio Prishtina fl-1948.
Ix-xogħol mużikali kreattiv tagħha dam għaddej għal kważi 40 sena, u fid-dawl tal-kuntrast fil-ġeneri mużikali li kantat, mhix faċli li tillimita lil Pagarusha għal tip speċifiku ta’ kantanta. L-interpretazzjonijiet tagħha fil-mużika folkloristika kienu tal-istess livell għoli bħalma kienu l-interpretazzjonijiet tagħha fil-mużika klassika, speċjalment fl-opri. Pagarusha kienet maħbuba mill-kritiċi tal-mużika u kellha bosta ammiraturi mużikali. Hija kienet tiġi msejħa Bilbili i Kosovës (rużinjol tal-Kosovo), reġina tal-mużika tal-Kosovo, Madame Butterfly, eċċ.
Hija kisbet popolarità mhux biss f’pajjiżha stess iżda anke f’pajjiżi Ewropej oħra, bħall-Albanija, il-Maċedonja ta’ Fuq, il-Bożnija-Ħerzegovina, il-Bulgarija, eċċ. Hija wettqet diversi tours mal-kumpless mużikali Shota f’dawk il-pajjiżi. Fil-Kosovo, hija kisbet it-titlu ta’ Këngëtare e shekullit (Kantanta tas-Seklu).
Waħda mill-iktar kanzunetti popolari tagħha hija Baresha (Ir-Ragħajja). Il-mużika tal-kanzunetta kitibha r-raġel tagħha, Rexho Mulliqi, u l-lirika kitibha Rifat Kukaj. Pagarusha kantat u rreċtat f’diversi opri teatrali u films, u anke bħala attriċi rebħet bosta premjijiet.
Hija temmet il-karriera mużikali tagħha fl-1984 wara li organizzat kunċert aħħari kbir f’Sarajevo. Fis-sena 2000 hija kantat il-kanzunetta Për ty (Għalik) f’programm televiżiv Albaniż, wara 16-il sena ta’ assenza. Hija ħadmet bħala konsulent ewlieni għall-mużika fuq Radio Kosovo u fuq Radio Blue Sky, it-tnejn li huma f’Prishtina.
Nexhmije Pagarusha ngħatat il-premju tal-“Ġieħ tan-Nazzjon” (bl-Albaniż: Nderi i Kombit) mill-President tal-Albanija Bujar Nishani f’Novembru 2012.
Nexhmije Pagarusha mietet fis-7 ta’ Frar 2020 minħabba marda mhux magħrufa.
Kanzunetti mhux f’album
Pagarusha interpretat iktar minn 150 kanzunetta. Uħud mill-iktar kanzunetti tagħha ta’ suċċess kienu:
Lingwa Irlandiża
Irlandiż (Irlandiż Standard: Gaeilge), magħruf ukoll bħala Gaelic, huwa lingwa Goidelika tal-fergħa Ċeltiku Insulari ta' il-familja tal-lingwa Ċeltika, li hija parti mill-familja tal-lingwi Indo-Ewropea. L-Irlandiż huwa indiġeni għall-gżira tal-Irlanda u kien l-ewwel lingwa tal-popolazzjoni sas-seklu 19, meta l-Ingliż gradwalment sar dominanti, partikolarment fl-aħħar deċennji tas-seklu. L-Irlandiż għadu mitkellem bħala l-ewwel lingwa f'numru żgħir ta' żoni ta' ċerti kontej bħal Cork, Donegal, Galway, u Kerry, kif ukoll żoni iżgħar tal-kontej Mayo, Meath, u Waterford. Huwa mitkellem ukoll minn grupp akbar ta' kelliema abitwali iżda mhux tradizzjonali, l-aktar f'żoni urbani fejn il-maġġoranza huma kelliema tat-it-tieni lingwa. L-utenti ta' kuljum fir-l-Irlanda barra mis-sistema edukattiva jammontaw għal madwar 73,000 (1.5%), u n-numru totali ta' persuni (minn 3 snin 'il fuq) li qalu li setgħu jitkellmu bl-Irlandiż f'April 2016 kien 1,761,420, li jirrappreżenta 39,8. % ta' dawk li wieġbu.
Lake District
daqsminuri|293x293px|Veduta panoramika tal-katina muntanjuża ta' Skiddaw, tar-raħal ta' Keswick u Derwent Water minn Walla Crag. Il-Lake District (litteralment id-"Distrett tal-Lagi"), magħruf ukoll bħala the Lakes jew Lakeland, huwa reġjun muntanjuż u park nazzjonali fil-Majjistral tal-Ingilterra. Huwa famuż primarjament għax-xenarju tal-muntanji, tal-lagi u tal-kosti tiegħu, kif ukoll għar-rabtiet letterarji ma' William Wordsworth u ma' poeti oħra, fosthom Beatrix Potter u John Ruskin.
Il-Lake District jinsab kompletament f'Cumbria, u l-muntanji tiegħu (imsejħa wkoll fells) xi kultant jissejħu l-Muntanji ta' Cumbria. Storikament ġie maqsum bejn Cumberland, Westmorland u Lancashire. Il-Park Nazzjonali tal-Lake District ġie stabbilit fl-1951 u jkopri erja ta' 2,362 kilometru kwadru (912-il mil kwadru), jiġifieri l-biċċa l-kbira tar-reġjun. Ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2017.
L-art kollha fl-Ingilterra li hija ogħla minn 3,000 pied (914-il metru) 'il fuq mil-livell tal-baħar tinsab fi ħdan il-Lake District, inkluż Scafell Pike, li hija l-ogħla muntanja fl-Ingilterra b'għoli ta' 978 metru (3,209 piedi). Il-park fih ukoll Windermere, l-ikbar lag fl-Ingilterra bħala tul (18-il kilometru jew 11-il mil) u bħala erja (14.73 km2 jew 5.69 mili kwadri), u Wast Water, l-iktar lag fond, b'fond ta' 79 metru (259 pied).
Park Nazzjonali
Il-Park Nazzjonali tal-Lake District jinkludi l-Lake District ċentrali kollu, għalkemm ir-raħal ta' Kendal, xi żoni kostali, u l-Peniżoli tal-Lakeland jinsabu barra mill-konfini tal-park. Iż-żona ġiet iddeżinjata bħala park nazzjonali fid-9 ta' Mejju 1951, xahar wara Peak District, l-ewwel park nazzjonali tar-Renju Unit. Il-konfini oriġinali tal-park inżammew sal-2016 meta ġie estiż bi 3 % fid-direzzjoni tal-Park Nazzjonali tal-Yorkshire Dales sabiex jiġu inkorporati ż-żoni tal-art ta' valur pajsaġġistiku għoli madwar il-Wied ta' Lune.
Il-park nazzjonali tal-Lake District huwa l-iżjed wieħed li jżuruh nies fir-Renju Unit, bi 15.8-il miljun viżitatur fis-sena u b'iktar minn 23 miljun żjara ta' jum fis-sena. Huwa wkoll l-ikbar wieħed mit-tlettax-il park nazzjonali fl-Ingilterra u f'Wales u t-tieni l-ikbar fir-Renju Unit wara l-Park Nazzjonali ta' Cairngorms. Il-park għandu l-għan li jipproteġi l-pajsaġġ billi jiġi ristrett kemm jista' jkun it-tibdil industrijali jew kummerċjali bla bżonn. Iż-żona tal-park nazzjonali, bl-eċċezzjoni tal-estensjoni tal-2016, ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2017 bħala pajsaġġ kulturali. Dan seħħ wara r-raba' tentattiv li l-park jitniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, wara żewġ tentattivi fis-snin 80 tas-seklu 20 u tentattiv fl-2012 li ma kinux irnexxew.
Il-park huwa rregolat mill-Awtorità tal-Park Nazzjonali, li għandha l-uffiċċji tagħha f'Kendal. Għandha wkoll ċentru għall-viżitaturi qrib Windermere f'binja li qabel kienet tintuża bħala villeġjatura msejħa Brockhole, iċ-Ċentru tad-Dgħajjes ta' Coniston , u Ċentri ta' Informazzjoni. L-Awtorità tal-Park Nazzjonali għandha 20 membru: sitta maħtura mill-Kunsill ta' Westmorland u ta' Furness, erba' mill-Kunsill ta' Cumberland, u għaxra mis-Segretarju tal-Istat għall-Ambjent, l-Ikel u l-Affarijiet Rurali.
Ġenerali
Il-kobor preċiż tal-Lake District tradizzjonalment ma ġiex definit, iżda huwa kemxejn ikbar mill-kobor tal-Park Nazzjonali, li għandu erja totali ta' madwar 2,362 kilometru kwadru (912-il mil kwadru). Il-park huwa estiż fuq ftit iktar minn 51 kilometru (32 mil) mil-Lvant għall-Punent u kważi fuq 64 kilometru (40 mil) mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, b'żoni bħall-Peniżoli tal-Lake District lejn in-Nofsinhar li jinsabu 'l barra mill-Park Nazzjonali.
Insedjament
Hemm ftit insedjamenti kbar f'din iż-żona muntanjuża, fosthom l-irħula ta' Keswick, Windermere, Ambleside u Bowness-on-Windermere, li huma l-ikbar erbgħa. Hemm insedjamenti sinifikanti qrib il-konfini tal-park nazzjonali, fosthom Carlisle, Barrow-in-Furness, Kendal, Ulverston, Dalton-in-Furness, Whitehaven, Workington, Cockermouth, Penrith, Millom u Grange-over-Sands. Kull wieħed minnhom għandu rabtiet ekonomiċi importanti mal-inħawi. Villaġġi oħra huma Coniston, Threlkeld, Glenridding, Pooley Bridge, Broughton-in-Furness, Grasmere, Newby Bridge, Staveley, Lindale, Gosforth u Hawkshead. L-ekonomiji ta' kważi l-irħula u l-villaġġi kollha huma marbuta ferm mat-turiżmu. Lil hinn minnhom hemm xi ftit villaġġi oħra sparsi u bosta rziezet iżolati, uħud minnhom li għadhom marbuta mal-agrikoltura, filwaqt li oħrajn jintużaw biex jilqgħu lit-turisti.
Toroq
Il-kobor tal-Lake District huwa kważi miżmum fi ħdan network ta' rotot u ta' toroq ewlenin tat-tip A. Fil-Lvant hemm it-triq A6, minn Kendal sa Penrith (li tgħaddi mill-estensjoni tal-Park Nazzjonali approvata fl-2015); fil-konfini tan-Nofsinhar hemm it-triq A590, li tikkollega mal-M6 sa Barrow-in-Furness, u t-triq A5092, u fil-konfini tat-Tramuntana hemm it-triq A66 bejn Penrith u Workington. It-triq A595 (li tikkollega t-triq A66 mat-triq A5092) tifforma konfini tal-park minn Calder Bridge sa Holmrook, u mbagħad taqsam il-pjanura kostali tal-park sa ma ddur internament fil-Wied ta' Whicham, u mill-ġdid tifforma l-biċċa l-kbira mill-konfini tal-park sa ma tingħaqad mat-triq A5092 fi Grizebeck.
Xi widien mhumiex moqdija minn toroq tat-tip A iżda minn toroq tat-tip B. It-triq B5289 taqdi lil Lorton Vale u Buttermere u tikkollegahom permezz tal-Mogħdija Muntanjuża ta' Honister ma' Borrowdale. It-triq B5292 titla' l-Mogħdija Muntanjuża ta' Whinlatter minn Lorton Vale qabel ma tinżel sa Braithwaite qrib Keswick. It-triq B5322 taqdi l-Wied ta' San Ġwann f'Vale filwaqt li Great Langdale hija moqdija mit-triq B5343. Widien oħra bħal Little Langdale, Eskdale u Dunnerdale huma moqdija minn toroq minuri. Dan tal-aħħar huwa kkollegat mal-ewwel tnejn permezz tal-Mogħdija Muntanjużi ta' Wrynose u ta' Hardknott rispettivament; dawn iż-żewġ mogħdijiet muntanjużi huma magħrufa għall-pendil wieqaf tagħhom u flimkien huma fost l-iktar tlajja' popolari fir-Renju Unit fost iċ-ċiklisti. Triq minuri li tgħaddi mill-Wied ta' Newlands tikkollega mat-triq B5289 f'Buttermere permezz ta' Newlands Hause. Wasdale hija moqdija minn sqaq minuri, l-istess bħal Longsleddale u l-widien f'Haweswater u f'Kentmere. Hemm networks ta' toroq minuri fil-parti l-baxxa tan-Nofsinhar tal-inħawi, li jikkollegaw bosta komunitajiet bejn Kendal, Windermere u Coniston.
Linji ferrovjarji u laneċ
Il-Linja Ferrovjarja Prinċipali tal-Kosta tal-Punent tgħaddi mat-tarf tal-Lvant tal-Lake District, filwaqt li l-Linja Ferrovjarja tal-Kosta ta' Cumbria tgħaddi mill-periferiji tan-Nofsinhar u tal-Punent tal-inħawi. Linja ferrovjarja unika, il-Linja Ferrovjarja tal-Fergħa ta' Windermere, tgħaddi minn Kendal sa Windermere minn Staveley. Il-linji ferrovjarji fl-imgħoddi kienu jaqdu lil Broughton-in-Furness u lil Coniston (ingħalqu għat-trasport tal-passiġġieri fl-1958) u linja ferrovjarja oħra kienet topera minn Penrith sa Cockermouth minn Keswick (ingħalqet fil-Punent ta' Keswick fl-1966 u għalkollox fl-1972). Parti mill-binarji ta' din tal-aħħar jintużaw mit-triq sekondarja mtejba A66.
Il-Linja Ferrovjarja tal-Kosta ta' Cumbria għandha tliet stazzjonijiet fi ħdan il-konfini tal-park nazzjonali (kif ukoll Drigg, madwar terz ta' mil mill-konfini tal-park). Il-linja ferrovjarja tagħti ħjiel lil dawk li jħobbi l-linji ferrovjarji u lil oħrajn ta' linja ferrovjarja antika, b'karatteristiċi bħal xatbiet operati manwalment fil-passaġġi invell, kif ukoll toffri kollegament tajjeb mal-linja ferrovjarja li taħdem bl-istim sa Eskdale u tagħti aċċess liċ-ċiklisti u lil nies oħra li jmorru jimxu fil-Muntanji tal-Punent.
Mogħdijiet għall-mixi u mogħdijiet għaż-żwiemel
Hemm bosta mogħdijiet fejn il-pubbliku jkollu d-dritta, u dawn kollha għandhom sinjali apposta. Fi ħdan il-Park Nazzjonali fl-2012 hemm 2,159 kilometru (1,342 mil) ta' mogħdijiet pubbliċi għall-mixi, 875 kilometru (544 mil) ta' mogħdijiet pubbliċi għaż-żwiemel, 15-il km (9 mili) ta' mogħdijiet ristretti u 30 kilometru (19-il mil) ta' mogħdijiet sekondarji miftuħa għal kull tip ta' traffiku. Barra minn hekk, hemm ukoll "dritt ġenerali li wieħed jimraħ" fil-kampanja ta' kważi 50 % tal-park nazzjonali.
Bosta minn dawn il-mogħdijiet inbnew sekli ilu u kienu jintużaw jew bħala awtostradi fl-irdumijiet (bħal tul High Street) jew bħala mogħdijiet muntanjużi għall-ivvjaġġar tul l-irdumijiet bejn l-insedjamenti fil-widien. Storikament dawn il-mogħdijiet ma kinux maħsuba biex jilħqu l-qċaċet, iżda iktar reċentement saru jintużaw min-nies li jmorru jimxu fil-muntanji għal dak l-iskop. Il-Mogħdija minn Kosta sa Kosta, li taqsam it-Tramuntana tal-Ingilterra mill-Baħar Irlandiż sal-Baħar tat-Tramuntana, u taqsam il-park nazzjonali mill-Punent sal-Lvant.
Iċ-ċikliżmu u l-irkib taż-żwiemel huwa permess fuq il-mogħdijiet għaż-żwiemel, iżda ċ-ċiklisti jridu jagħtu d-dritta lill-utenti l-oħra kollha. Il-vetturi bil-mutur jitħallew biss fit-"toroq sekondarji miftuħa għal kull tip ta' traffiku" (korsiji ħodor) iżda fil-prattika tressqu Ordnijiet tar-Regolamentazzjoni tat-Traffiku għal diversi toroq minnhom li jipprojbixxu t-traffiku ta' vetturi bil-mutur, minkejja li hemm sistema ta' permessi għall-Mogħdija Muntanjuża ta' Gatesgarth. nofs|daqsminuri|643x643px|Veduta panoramika mill-quċċata ta' Scafell Pike.
Sjieda tal-art
Il-biċċa l-kbira tal-art fil-park nazzjonali għandha sjieda privata, u madwar 55 % hija rreġistrata bħala art agrikola. Fost is-sidien tal-art hemm:
Ġeografija fiżika
Il-Lake District huwa magħmul minn art muntanjuża għolja bejn wieħed u ieħor ċirkolari, miżgħuda b'firxa wiesgħa radjali ta' widien kbar li fil-biċċa l-kbira huma r-riżultat ta' glaċjazzjonijiet ripetuti tul l-aħħar 2 miljun sena. Il-firxa radjali ma tinbitx minn għamla sferika ċentrali, iżda minn punt assjali estiż minn St Bees Head fil-Punent sa Shap fil-Lvant. Il-maġġoranza ta' dawn il-widien għandhom għamla trasversali tal-ittra U, li hija karatteristika tal-oriġini glaċjali u sikwit fihom lagi twal u dojoq, b'meded ta' art relattivament ċatta f'partijiet minnhom, jew fejn jinqasmu minn tributarji laterali (minn Buttermere sa Crummock Water; u minn Derwent Water sal-Lag ta' Bassenthwaite). Il-lagi iżgħar magħrufa bħala tarns jokkupaw il-meded glaċjali iktar fl-għoli. Hija l-abbundanza ta' dawn iż-żewġ elementi li wasslet biex l-inħawi jsiru magħrufa bħala l-Lake District.
Bosta mill-muntanji u mill-għoljiet l-iktar għoljin huma magħmula mill-blat, filwaqt li l-art moxa tiddomina iktar 'l isfel. Il-veġetazzjoni fl-inħawi bl-aħjar drenaġġ tinkludi l-felċi u ħaxixet il-mikinsa, għalkemm il-biċċa l-kbira tal-art fiha ħamrija mgerżma, minħabba l-ammont kbir ta' xita. Il-boskijiet nattivi bis-siġar ħorfija jinsabu f'bosta mix-xaqlibiet iktar weqfin, iżda l-ballut nattiv issupplimentat b'pjantaġġuni estensivi ta' siġar koniferi f'bosta inħawi, b'mod partikolari l-Foresta ta' Grizedale fil-parti tan-Nofsinhar ġeneralment iktar baxxa tal-inħawi. Il-Lake District jestendi sal-baħar lejn il-Punent u n-Nofsinhar. daqsminuri|658x658px|Veduta panoramika tal-blat ta' Wasdale sa Wastwater, l-iżjed lag fond fl-Ingilterra. L-ogħla muntanja fl-Ingilterra, Scafell Pike (978 metru / 3,210 pied), toffri veduta panoramika f'jum b'viżibbiltà tajba, mill-Għoljiet ta' Galloway tal-Iskozja, il-Muntanji Mourne fl-Irlanda ta' Fuq, Isle of Man, u Snowdonia f'Wales.
Muntanji u għoljiet
Il-muntanji (imsejħa fells) tal-Lake District huma magħrufa bħala l-"Muntanji (jew il-Fells) ta' Cumbria (jew ta' Lakeland)". L-ogħla erba' muntanji jaqbżu t-3,000 pied (914-il metru). Dawn huma:
Muntanji tat-Tramuntana
Il-Muntanji tat-Tramuntana huma definiti sew b'firxa ta' għoljiet fi ħdan ċirku b'dijametru ta' 13-il kilometru (8 mili) bejn Keswick fil-Lbiċ u Caldbeck fil-Grigal. L-ogħla quċċata tagħhom hija l-quċċata ta' 931 metru (3,054 pied) ta' Skiddaw. Qċaċet notevoli oħra huma Blencathra (magħrufa wkoll bħala Saddleback; 868 metru (2,848 pied)) u Carrock Fell. Il-Lag ta' Bassenthwaite jokkupa l-wied bejn din il-katina muntanjuża u l-Muntanji tal-Majjistral.
Muntanji tal-Majjistral
Il-Muntanji tal-Majjistral jinsabu bejn Borrowdale u l-Lag ta' Bassenthwaite fil-Lvant u bejn Buttermere u Lorton Vale fil-Punent. L-iżjed punt fin-Nofsinhar tagħhom jinsab fil-Mogħdija Muntanjuża ta' Honister. Dawn l-inħawi jinkludu Derwent Fells fuq il-Wied ta' Newlands u l-għoljiet fit-Tramuntana ta' Dale Head, Robinson. Lejn it-Tramuntana hemm Grasmoor, l-ogħla b'altitudni ta' 852 metru (2,795 pied), Grisedale Pike u l-għoljiet madwar il-Wied ta' Coledale, u fil-Majjistral imbiegħed hemm il-Foresta ta' Thornthwaite u Lord's Seat. Il-muntanji u l-għoljiet f'dawn l-inħawi huma ttundjati u magħmulin minn lavanja ta' Skiddaw, bi ftit lagi żgħar jew tarns u ftit meded tal-blat.
Muntanji tal-Punent
Il-Muntanji tal-Punent jinsabu bejn Buttermere u Wasdale, u Sty Head tifforma l-ponta ta' triangolu kbir. Ennerdale taqsam l-inħawi b'mod trasversali, bl-irdumijiet ta' High Stile fit-Tramuntana ta' Ennerdale, il-Loweswater Fells fil-Majjistral imbiegħed, Pillar Rock fil-Lbiċ, u Great Gable (899 metru (2,949 pied)) qrib Sty Head. Qċaċet oħra jinkludu Seatallan, Haystacks u Kirk Fell. Din iż-żona hija mimlija blat ippuntat u wieqfa, u l-quċċata ta' Pillar Rock hija l-iżjed quċċata impressjonanti. Wastwater, li jinsab f'dawn il-muntanji, huwa l-iżjed lag fond fl-Ingilterra.
Muntanji Ċentrali
Il-Muntanji Ċentrali huma iktar baxxi bħala elevazzjoni mill-muntanji l-oħra tal-madwar, bl-ogħla quċċata ta' 762 metru (2,500 pied) f'High Raise. Jieħdu l-forma ta' rdum bejn Derwent Water fil-Punent u Thirlmere fil-Lvant, bejn Keswick fit-Tramuntana u Langdale Pikes fin-Nofsinhar. Medda art testendi lejn ix-Xlokk sa Loughrigg Fell 'il fuq minn Ambleside. L-irdum ċentrali tul it-Tramuntana 'l fuq minn High Seat huwa magħmula minn art tassew imgerżma.
Muntanji tal-Lvant
Il-Muntanji tal-Lvant jikkonsistu minn irdum twil mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, magħruf bħala l-katina muntanjuża ta' Helvellyn, minn Clough Head sa Seat Sandal, bl-ogħla punt ta' 950 metru (3,118-il pied) f'Helvellyn. Ix-xaqlibiet tal-Punent ta' dawn il-qċaċet normalment ikunu mimlijin ħaxix. Ix-xaqlibiet tal-Punent ta' dawn il-qċaċet spiss ikunu miksijin bil-ħaxix, u fuq in-naħa tal-Lvant fihom iktar xagħri u blat. Il-grupp muntanjuż ta' Fairfield jinsab lejn il-Nofsinhar u jifforma medda simili bi qċaċet tal-blat u widien moħbija li jagħtu għal ġol-Wied ta' Patterdale. L-ogħla quċċata jisimha Red Screes 'il fuq mill-Mogħdija Muntanjuża ta' Kirkstone.
Muntanji tan-Nofsinhar
Il-Muntanji tan-Nofsinhar jokkupaw il-kwart tal-Majjistral tal-Lake District. Jistgħu jitqiesu bħala grupp tat-Tramuntana bejn Wasdale, Eskdale, u ż-żewġ widien ta' Langdale, grupp tax-Xlokk fil-Lvant ta' Dunnerdale u fin-Nofsinhar ta' Little Langdale, u grupp tal-Lbiċ ikkonfinat minn Eskdale fit-Tramuntana u minn Dunnerdale fil-Lvant. L-ewwel grupp jinkludi l-ogħla muntanji tal-Ingilterra: Scafell Pike fiċ-ċentru (978 metru jew 3,209 piedi) u Scafell mil (1.6 kilometru) lejn il-Lbiċ. Għalkemm hija kemxejn iktar baxxa, Scafell għandha naħa bil-blat ta' 700 pied (210 metri), Scafell Crag, fuq in-naħa tat-Tramuntana. Dan il-grupp jinkludi wkoll Wastwater Screes faċċata ta' Wasdale, l-irdum ta' Glaramara faċċata ta' Borrowdale, u t-tliet qċaċet ta' Crinkle Crags, Bowfell u Esk Pike. Id-drenaġġ tal-qalba tal-inħawi jsir permezz tax-xmara Esk. Flimkien dawn huma wħud mill-iżjed għoljiet bil-blat ippuntat fil-Lake District.
It-tieni grupp, magħruf ukoll bħala Furness Fells jew Coniston Fells, bħala l-konfini tat-Tramuntana tagħhom għandhom il-mogħdija muntanjużi weqfin u dojoq ta' Hardknott u ta' Wrynose. L-ogħla huma l-Old Man of Coniston u s-Swirl How li jaqbżu kemxejn it-800 metru (2,600 pied).
It-tielet grupp lejn il-Punent ta' Duddon jinkludi Harter Fell u l-irdum twil li jagħti fuq Whitfell sa Black Combe u l-baħar. In-Nofsinhar ta' dawn l-inħawi tikkonsisti minn foresti u għoljiet iktar fil-baxx, b'Kirkby Moor fil-konfini tan-Nofsinhar. In-naħat tal-Lbiċ tal-Lake District tintemm qrib il-peniżola ta' Furness u Barrow-in-Furness, raħal li bosta residenti tal-Lake District jiddependu fuqu għall-prodotti bażiċi.
Żona tax-Xlokk
Iż-żona tax-Xlokk hija t-territorju bejn Coniston Water u Windermere u l-Lvant ta' Windermere lejn Kendal u n-Nofsinhar sa Lindale. Ma hemm l-ebda quċċata għolja f'dawn l-inħawi li fil-biċċa l-kbira huma għoljiet baxxi, għoljiet żgħar u meded tal-ġebla tal-ġir bħal Gummer's How u Whitbarrow. Tabilħaqq, l-elevazzjoni titla' sa mhux iktar minn 333 metru (1,093 pied) f'Top o' Selside fil-Lvant ta' Coniston Water; il-medda wiesgħa tal-Foresta ta' Grizedale tinsab bejn iż-żewġ lagi. Kendal u Morecambe Bay jinsabu fit-truf tal-Lvant u tan-Nofsinhar tal-inħawi.
Widien
Il-widien radjali prinċipali huma (fid-direzzjoni tal-arloġġ min-Nofsinhar) Dunnerdale, Eskdale, Wasdale, Ennerdale, Vale of Lorton, Buttermere, Derwent, Borrowdale, Ullswater, Haweswater, Longsleddale, Kentmere, dawk li jikkonverġu f'Windermere - Grasmere, Great Langdale u Little Langdale, u Coniston Water. Il-widien jaqsmu l-muntanji f'blokok, li ġew deskritti minn diversi awturi b'modi differenti. L-iżjed approċċ frekwenti huwa dak li sar popolari bis-saħħa ta' Alfred Wainwright li ppubblika seba' gwidi separati għall-muntanji tal-Lake District.
Boskijiet
Fil-Lake District hemm inħawi bil-boskijiet, fosthom boskijiet bis-siġar Brittaniċi u Ewropej nattivi tal-ballut u pjantaġġuni introdotti tas-siġar tal-injam artab. Il-boskijiet jipprovdu l-ħabitats għall-organiżmi selvaġġi nattivi tal-Ingilterra. L-iskojjattlu aħmar nattiv jgħix fil-Lake District u fi ftit partijiet oħra tal-Ingilterra. F'partijiet mil-Lake District, tinżel iktar xita minn kwalunkwe parti oħra tal-Ingilterra. B'hekk il-muski Atlantiċi, il-felċi, il-likeni u l-markanzji jkollhom iċ-ċans li jikbru. Fil-Park Nazzjonali għad fadal xi boskijiet antiki. Il-ġestjoni tal-boskijiet tvarja: uħud jinqatgħu, uħud jinżabru, u wħud jitħallew jikbru b'mod naturali, filwaqt li oħrajn jipprovdu l-kenn u jintużaw għar-ragħa.
Kosta
Il-Lake District huwa estiż sal-kosta tal-Baħar Irlandiż minn Drigg fit-Tramuntana sa Silecroft fin-Nofsinhar, u jinkludi l-estwarji tax-xmara Esk u t-tributarji tagħha, ix-xmara Irt u x-xmara Mite. Iż-żona intermareali tal-estwarji kollha f'daqqa tinkludi r-ramel, iċ-ċagħaq, l-artijiet imtajna u l-bwar salmastri. Is-sistemi tal-għaram fuq iż-żewġ naħat tal-estwarju huma protetti bħala riżervi naturali; l-Għaram ta' Drigg u ta' Gullery lejn it-Tramuntana u l-Għaram ta' Eskmeals lejn in-Nofsinhar. Fin-Nofsinhar tal-estwarju, il-kosta hija ffurmata taħt irdumijiet baxxi ta' raba', ramel u żrar glaċjali.
Il-Lake District huwa estiż ukoll sal-ilmijiet mareali ta' Morecambe Bay u diversi mill-estwarji tagħha tul il-Peniżola ta' Furness u ta' Cartmel, iddeżinjati fuq is-sinjali tal-awtostrada M6 bħala l-"Peniżoli tal-Lake District", u l-porzjonijiet tan-Nofsinhar li jinsabu 'l barra mill-park. Dawn huma l-Estwarju ta' Duddon, l-Estwarju ta' Leven, u x-xtut u l-meded mareali tal-Punent tal-Estwarju ta' Kent. Dawn l-inħawi huma kkaratterizzati kollha mir-ramel u mill-artijiet imtajna ta' interess xeniku u għall-organiżmi selvaġġi. Il-kosta hija sostnuta minn artijiet ċatti estensivi magħmula minn depożiti marini olzati li tħallew meta l-livell tal-baħar relattiv kien ogħla.
Ġeoloġija
Il-ġeoloġija tal-Lake District hija kumplessa ħafna iżda ġiet studjata sew. Batolit tal-granit taħt l-art kollha tal-Lake District huwa responsabbli għall-ġeoloġija tal-park. Id-densità relattivament baxxa tiegħu kkawżat l-inħawi jiġu "olzati". Il-granit jidher fil-wiċċ bħala l-granit ta' Ennerdale, Skiddaw, Carrock Fell, Eskdale u Shap.
Inġenerali l-art tal-inħawi tista' tinqasam fi tliet partijiet, mil-Lbiċ għall-Grigal. B'mod ġenerali, il-blat għandu età iżgħar mill-Majjistral sax-Xlokk. Il-parti tal-Majjistral hija magħmula minn blat sedimentarju bikri sa nofs l-era Ordoviċjan, l-iktar ġebel tat-tajn u tad-depożiti sedimentarji ta' oriġini marina. Flimkien jiffurmaw il-Grupp ta' Skiddaw u jinkludu l-blat li tradizzjonalment huwa magħruf bħala Skiddaw Slates. Il-frijabbiltà tagħhom ġeneralment twassal biex il-muntanji jkollhom xaqlibiet lixxi bħal Skiddaw stess.
Il-parti ċentrali hija taħlita ta' blat vulkaniku u sedimentarju tal-era Ordoviċjana nofsana u aħħarija, li jinkludi l-lava u t-tufu tal-Grupp Vulkaniku ta' Borrowdale, li żbroffa meta l-eks Oċean Iapetus niżel taħt dik li issa hija l-fruntiera Skoċċiża matul l-oroġenija Kaledonjana. Il-qċaċet ċentrali tat-Tramuntana, bħal Great Rigg, ġew prodotti minn fluss konsiderevoli tal-lava. Dan l-iżbroffar bil-lava ġie segwit minn sensiela ta' żbroffar piroklastiku li pproduċew sensiela ta' caldera, u waħda minnhom tinkludi Scafell Pike. Dan il-blat piroklastiku wassal għall-pajsaġġi bil-blat ippuntat tipiku tal-muntanji ċentrali. Il-parti tax-Xlokk tinkludi ġebel tat-tajn u blat tas-Supergrupp ta' Windermere, li jinkludi (suċċessivament) il-blat tal-gruppi ta' Dent, Stockdale, Tranearth, Coniston u Kendal. Ġeneralment dan il-blat huwa ftit inqas reżistenti għall-erożjoni mis-sekwenza ta' blat lejn it-Tramuntana u jinsab taħt il-biċċa l-kbira tal-pajsaġġi iktar fil-baxx madwar Coniston u Windermere.
Klima
Il-pożizzjoni tal-Lake District fil-kosta tal-Majjistral tal-Ingilterra, flimkien mal-ġeografija muntanjuża tal-park, iwasslu biex huwa l-iżjed parti tal-Ingilterra li tara xita. L-Uffiċċju Meteoroloġiku tar-Renju Unit jirrapporta preċipitazzjoni annwali medja ta' iktar minn 2,000 mm (80 pulzier), iżda b'varjazzjoni lokali konsiderevoli.
Għalkemm ir-reġjun kollu jkollu xita iktar mill-medja, hemm divarju kbir bejn l-ammont ta' xita fil-lagi tal-Punent u tal-Lvant, peress li l-Lake District jesperjenza xita li tvarja. Seathwaite, Borrowdale huwa l-iżjed post abitat li jkollu xita fl-Ingilterra, b'medja ta' 3,300 mm (130 pulzier) ta' xita kull sena, filwaqt li f'Sprinkling Tarn fil-qrib tinżel saħansitra iktar xita, fejn jiġu rreġistrati iktar minn 5,000 mm (200 pulzier) kull sena; bħala kuntrast, Keswick, fit-tarf ta' Borrowdale jkollha 1,470 mm (58 pulzier) kull sena, u Penrith (ftit 'il barra mil-Lake District) ikollha 870 mm (34 pulzier) biss. Marzu sa Ġunju spiss ikunu l-iktar xhur nexfin, filwaqt li Ottubru sa Jannar ikunu l-iktar bix-xita, iżda fil-baxx ikun hemm ftit differenza minn xahar għall-ieħor.
Minkejja li l-widien għall-kenn jesperjenzaw rwiefen fuq medja ta' ħamest ijiem fis-sena biss, il-Lake District ġeneralment ikun hemm ħafna riħ u ż-żoni kostali jkollhom 20 jum ta' rwiefen, u l-qċaċet tal-muntanji jkollhom madwar 100 jum ta' rwiefen fis-sena. Il-klima marittima twassal biex il-Lake District jesperjenza varjazzjonijiet relattivament moderati fit-temperatura matul is-sena. It-temperatura medja fil-widien tvarja minn madwar 3 °C (37 °F) f'Jannar għal madwar 15 °C (59 °F) f'Lulju.
L-għoli relattivament baxx tal-biċċa l-kbira tal-muntanji, ifisser li filwaqt li l-borra tkun mistennija li tinżel fix-xitwa, ġieli ma tinżilx borra s-sena kollha. Normalment, tinżel ħafna borra biss bejn Novembru u April. Bħala medja, il-borra tinżel f'Helvellyn f'67 jum fis-sena. Matul is-sena, il-widien tipikament jesperjenzaw 20 jum li fihom tinżel il-borra, 200 jum oħra meta tinżel ix-xita, u 145 jum mingħajr preċipitazzjoni. Iċ-ċpar fl-għoljiet huwa komuni fi kwalunkwe żmien tas-sena, u fil-muntanji bħala medja jkun hemm madwar sagħtejn u nofs ta' xemx kuljum, li titla' għal madwar 4.1 sigħat kuljum fil-pjanuri kostali.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Lake District ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2017.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli"; il-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".
Organiżmi selvaġġi
Fil-Lake District jgħixu bosta organiżmi selvaġġi differenti, minħabba t-topografija varjata, il-lagi u l-foresti tiegħu. Il-park jospita l-iskojjattlu aħmar u kolonji ta' xtieli tal-ispeċijiet Drosera u Pinguicula, li huma tnejn mill-ftit pjanti karnivori nattivi tar-Renju Unit. Il-Lake District huwa santwarju ewlieni tal-iskojjattlu aħmar u għandu l-ikbar popolazzjoni fl-Ingilterra (minn stima ta' 140,000 skojjattlu aħmar fir-Renju Unit, meta mqabbla mal-madwar 2.5 miljun skojjattlu griż).
Agrikoltura u forestrija
It-trobbija tal-annimali, u b'mod partikolari tan-nagħaġ, ilha industrija ewlenija fir-reġjun minn żmien ir-Rumani. L-iżjed nisel assoċjat mill-qrib mal-inħawi hija l-ispeċi Herdwick, flimkien mal-ispeċijiet Rough Fell u Swaledale. It-trobbija tan-nagħaġ għadha importanti kemm għall-ekonomija tar-reġjun kif ukoll għall-preservazzjoni tal-pajsaġġ li jiġu jaraw bosta viżitaturi. Karatteristiċi bħall-ħitan tas-sejjieħ, pereżempju, huma frott it-trobbija tan-nagħaġ. Xi raba' jintuża wkoll għas-silaġġ u għat-trobbija tal-bhejjem tal-ifrat għall-prodotti tal-ħalib. Ir-reġjun ġie affettwat ħafna mit-tifqigħa tal-marda tal-ilsien u d-dwiefer fir-Renju Unit fl-2001. It-tifqigħa bdiet f'Surrey fi Frar iżda nfirxet lejn Cumbria sal-aħħar ta' Marzu. Eluf ta' nagħaġ, inkluż l-ispeċijiet Herdwick nattivi li jirgħu fuq ix-xaqlibiet laterali tal-muntanji tal-Lake District, ġew meqruda. Meta n-nagħaġ ġie sostitwit, problema partikolari li kellha tiġi megħluba kienet li bosta min-nagħaġ meqrud kien jaf l-akkwati tiegħu u ma kienx jitbiegħed mill-mergħa allokata għalih, u dan l-għarfien kien ingħadda minn ġenerazzjoni għall-oħra. Meta dan in-nagħaġ ġie meqrud kollu f'daqqa, dan l-għarfien kellu jerġa' jindera u għaldaqstant uħud mill-muntanji ġew mgħammra b'xatbiet elettriċi diskreti għal perjodu ta' ħames snin, sabiex in-nagħaġ jilħaq jidra. Meta kien hemm it-tifqigħa, kien hemm tħassib dwar il-ġejjieni ta' ċerti speċijiet ta' nagħaġ bħar-Ryeland u l-Herdwick tal-Lake District, madankollu dan il-biża' ttaffa u issa hemm abbundanza ta' nagħaġ.
Il-forestrija sar għandha importanza kbira wkoll speċjalment matul dan l-aħħar seklu bl-istabbiliment ta' pjantaġġuni estensivi ta' siġar koniferi madwar il-Mogħdija Muntanjuża ta' Whinlatter, f'Ennerdale, u fil-Foresta ta' Grizedale fost postijiet oħra. Hemm pjantaġġuni estensivi ta' siġar taż-żnuber mhux nattivi.
Industrija
Permezz tar-rikkezza ta' tipi ta' blat u l-abbundanza tagħhom fil-pajsaġġ, l-estrazzjoni u l-barrieri ilhom attivitajiet sinifikanti fl-ekonomija tal-Lake District. Fin-Neolitiku, il-Lake District kien sors ewlieni ta' mnanar tal-ġebel, u nstabu eżempji tagħhom mar-Renju Unit kollu. Is-sit primarju, max-xaqlibiet tal-Langdale Pikes, xi kultant jiġi deskritt bħala "fabbrika tal-imnanar tal-ġebel" tal-industrija tal-imnanar ta' Langdale. Uħud mill-iżjed ċrieki tal-ġebel bikrin fir-Renju Unit huma kkollegati ma' din l-industrija.
L-estrazzjoni, b'mod partikolari tar-ram, taċ-ċomb (spiss assoċjata ma' kwantitajiet ta' fidda), tal-barit, tal-grafit u tal-lavanja, kienet storikament industrija ewlenija tal-Lakeland, l-iktar mis-seklu 16 sas-seklu 19. Il-boskijiet bl-imsajġar kienu jintużaw b'mod estensiv għall-karbonju meħtieġ għat-tidwib. Illum il-ġurnata għad hemm attività tal-estrazzjoni; pereżempju l-estrazzjoni tal-lavanja għadha ssir fil-Minjieri ta' Honister, fil-quċċata tal-Mogħdija Muntanjuża ta' Honister. Hemm diversi impjanti abbandunati tal-estrazzjoni max-xaqlibiet laterali tal-muntanji fil-Lake District kollu. Il-grafit estratt lokalment wassal għall-iżvilupp tal-industrija tal-lapsijiet, speċjalment madwar Keswick.
F'nofs is-seklu 19, nofs il-provvista ta' rkiekel għall-industrija dinjija tat-tessuti kienet tiġi mill-inħawi tal-Lake District. Madankollu, matul l-aħħar seklu, it-turiżmu kiber b'mod rapidu u sar is-sors primarju ta' introjtu tal-inħawi.
Żvilupp tat-turiżmu
Fost il-viżitaturi bikrin tal-Lake District, li kienu jivvjaġġaw għall-edukazzjoni u għall-pjaċir tal-ivvjaġġar, insibu lil Celia Fiennes li fl-1698 għamlet vjaġġ għat-tul kollu tal-Ingilterra, u rikbet iż-żiemel minn Kendal u l-Mogħdija Muntanjuża ta' Kirkstone sa Patterdale. L-esperjenzi u l-impressjonijiet tagħha ġew ippubblikati fil-ktieb tagħha Great Journey to Newcastle and Cornwall (Vjaġġ Kbir lejn Newcastle u Cornwall):"Jien u miexja f'dan il-post, fuq iż-żewġ naħat tiegħi kien hemm għoljiet bix-xagħri u bil-blat li kienu inaċċessibbli u xi kultant kienu donnhom jiċċirkondawk u jidhru tal-biża' fuqek; u minnhom kien hemm fawwariet b'bosta nixxigħat żgħar tal-ilma mix-xaqlibiet u mill-irdumijiet li jgelglu 'l isfel iktar fil-baxx minn fuq il-ġebel u jostakolaw il-passaġġ, iżda l-ħoss tal-ilma huwa pjaċevoli u kulma jmur jiżdied iktar ma jiżdiedu n-nixxigħat ma' kull naħa ta' dawk l-għoljiet, u f'xi postijiet l-ilma jinġabar u jifforma għadajjar u lagi."Fl-1724, Daniel Defoe ppubblika l-ewwel volum ta' A Tour Thro' the Whole Island of Great Britain (Vjaġġ Madwar il-Gżira Kollha tar-Renju Unit. Huwa kkummenta dwar Westmorland li:"kienet l-iżjed art selvaġġa, bix-xagħri u tal-biża' li qatt għaddejt minnha fl-Ingilterra, u saħansitra f'Wales stess; in-naħa tal-Punent, li tikkonfina ma' Cumberland, tabilħaqq hija kkonfinata minn katina ta' muntanji li kważi impossibbli tgħaddi minnhom, li lokalment jissejħu fells." Lejn l-aħħar tas-seklu 18, l-inħawi saru iktar popolari fost il-vjaġġaturi. Dan kien parzjalment minħabba l-gwerer fl-Ewropa kontinentali, li rrestrinġew il-possibbiltà ta' vvjaġġar hemmhekk. Fl-1778 Thomas West ipproduċa A Guide to the Lakes (Gwida għal-Lagi), li tat bidu għall-era tat-turiżmu modern. West elenka l-"istazzjonijiet" u l-punti fejn it-turisti setgħu jgawdu l-isbaħ veduti tal-pajsaġġ, sabiex iħeġġeġ lill-viżitaturi japprezzaw il-kwalitajiet formali tal-pajsaġġ u japplikaw valuri estetiċi. F'xi wħud minn dawn l-istazzjonijiet, inbnew binjiet biex jgħinu dan il-proċess ta' apprezzament. Illum il-ġurnata wieħed jista' jżur il-fdalijiet ta' Claife Station (max-xatt tal-Punent ta' Windermere taħt Claife Heights).
William Wordsworth ippubblika l-Guide to the Lakes tiegħu fl-1810, u sal-1835 ħareġ il-ħames edizzjoni tagħha, li issa tissejjaħ A Guide Through the District of the Lakes in the North of England. Dan il-ktieb kien partikolarment influwenti biex ir-reġjun isir daqstant popolari. Il-wied ippreferut ta' Wordsworth kien dak ta' Dunnerdale jew il-Wied ta' Duddon li jinsab fil-Lbiċ tal-Lake District.
Filwaqt li t-toroq u l-linji ferrovjarji pprovdew aċċess iktar faċli għall-inħawi, bosta nies ġew attirati lejn il-Lakeland permezz tal-pubblikazzjoni tal-Pictorial Guide to the Lakeland Fells ta' Alfred Wainwright. Ippubblikati għall-ewwel darba bejn l-1955 u l-1966, dawn il-kotba pprovdew informazzjoni dettaljata dwar 214-il muntanja (fells) fl-inħawi, b'mapep u veduti panoramiċi mpinġijin bl-idejn, kif ukoll ġrajjiet u aneddoti dwar l-inħawi. Dawn għadhom jintużaw minn bosta viżitaturi bħala gwidi għall-mixjiet, bl-għan aħħari li jżuru l-lista sħiħa ta' Wainwright. Il-gwidi famużi ġew irreveduti minn Chris Jesty bejn l-2005 u l-2009 sabiex jiġu riflessi l-bidliet, l-iktar fl-aċċess u fil-mogħdijiet tal-widien, u ġew irreveduti minn Clive Hutchby, l-awtur ta' The Wainwright Companion. L-ewwel wieħed mill-volumi rreveduti, Ktieb Wieħed: Il-Muntanji tal-Lvant, ġie ppubblikat f'Marzu 2015; u l-iżjed wieħed reċenti, Ktieb Sitta: Il-Muntanji tal-Majjistral, ġie ppubblikat f'April 2019.
Mill-bidu tas-snin 60 tas-seklu 20, l-Awtorità tal-Park Nazzjonali impjegat rangers biex ilaħħqu maż-żieda fit-turiżmu u fl-iżvilupp. L-ewwel ranger kien John Wyatt, li minn dak iż-żmien kiteb diversi gwidi. Sentejn wara ngħaqad miegħu t-tieni ranger, u minn dak iż-żmien 'l hawn l-għadd ta' rangers kompla jiżdied.
L-inħawi ġew assoċjati wkoll mal-kittieba Beatrix Potter. Diversi turisti, b'mod partikolari mill-Ġappun, iżuru d-dar tal-familja tagħha.
It-turiżmu issa sar l-industrija ewlenija tal-park, b'madwar 12-il miljun viżitatur fis-sena, l-iktar mill-insedjamenti l-kbar tar-Renju Unit, miċ-Ċina, mill-Ġappun, minn Spanja, mill-Ġermanja u mill-Istati Uniti. Id-dgħajjes li jaħdmu bl-istim fil-lag ta' Windermere huma l-iżjed attrazzjoni turistika popolari, b'madwar 1.35 miljun klijent kull sena, u l-ekonomija lokali tiddependi fuq it-turisti. Madankollu, l-impatt negattiv tat-turiżmu huwa ċar. L-erożjoni tal-ħamrija mill-mixi issa hija problema sinifikanti, u jintefqu miljuni ta' sterlini biex il-mogħdijiet għall-mixi li ntużaw l-iktar jiġu protetti. Fl-2006, ingħalqu żewġ ċentri tal-informazzjoni għat-turisti fil-Park Nazzjonali.
Iċ-ċikliżmu sar popolari fil-Park Nazzjonali tal-Lake District. Għadd ta' rotot taċ-ċikliżmu fuq distanza twila jgħaddu mil-Lake District, inkluż ir-rotot taċ-ċikliżmu minn kosta sa kosta bħas-C2C, ir-Rotta taċ-Ċikliżmu ta' Adrijanu, ir-Rotta ta' Reivers u r-rotta minn Walney sa Wear. Diversi rħula saru wkoll ċentri għall-vaganzi taċ-ċikliżmu fit-toroq u taċ-ċikliżmu inġenerali, bħal Keswick u Ambleside. Iċ-ċiklisti tal-muntanji jużaw il-mogħdijiet apposta għalihom li nbnew fil-Foresta ta' Whinlatter u fil-Foresta ta' Grizedale. Barra minn hekk, hemm ukoll rotot iktar impenjattivi li huma disponibbli fil-mogħdijiet għaż-żwiemel.
It-turiżmu kulturali kulma jmur qed isir parti importanti mill-industrija usa' tat-turiżmu. Ir-rabtiet tal-Lake District ma' għadd kbir ta' artisti u ta' kittieba u l-istorja twila ta' spettakli teatrali fis-sajf li jittellgħu fit-teatru antik Blue Box of Century Theatre kollha jattiraw bosta turisti. It-tradizzjoni tat-teatru għadha ħajja bis-saħħa tat-Teatru mal-Lag f'Keswick fejn fl-istaġun tas-sajf jittellgħu sitt reċti tar-repertorju, fil-Milied u fl-Għid ikun hemm xi produzzjonijiet, kif ukoll bosta festivals letterarji, tal-films, tat-tixbit fil-muntanji, tal-jazz u tal-arti kreattiva, bħall-Festival tal-Muntanji ta' Kendal u l-Festival tal-Muntanji ta' Keswick. Barra minn hekk, hemm ukoll żewġ mużewijiet, The World of Beatrix Potter u Dove Cottage, kif ukoll il-Mużew ta' Wordsworth.