cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estadio Centenario
thumb|275px|Estadio Centenario fl-2021 Estadio Centenario huwa stadju f'Montevideo, l-Urugwaj, li jintuża prinċipalment għall-futbol. L-istadju ġie mibni bejn l-1929 u l-1930 sabiex jospita l-edizzjoni inawgurali tat-Tazza tad-Dinja u wkoll sabiex jikkommemora l-ewwel kostituzzjoni tal-Urugwaj. Fl-1983, il-FIFA iddikjaratu bħala l-ewwel Monument Storiku tal-Futbol Dinji, u sal-lum il-ġurnata huwa l-unika bini li qatt ingħata dan ir-rikonoxximent.
Provinċja ta' Enna
Provinċja ta' Enna (bit-Taljan: Provincia Regionale di Enna; bl-Isqalli: Pruvincia Riggiunali ri Enna) hi provinċja fil-Lbiċ tar-reġjun awtonomu ta' Sqallija, l-Italja. Il-kapitali tal-provinċja hi l-belt ta' Enna, li hi l-iktar belt provinċjali kapital 'l isfel tal-Italja kollha.
Estadio Centenario
Estadio Centenario huwa l-istadju nazzjonali tal-Urugwaj u fejn it-tim nazzjonali jilgħab il-logħbiet tiegħu.
Storja
thumb|225px|L-Estadio Centenario kif kien għadu lest mill-bini waqt it-Tazza tad-Dinja tal-1930. Il-bini tas-Centenario huwa fost wieħed mill-iktar fażijiet importanti fl-istorja tal-iżvilupp tal-futbol fl-Amerika t'Isfel u fid-dinja. Mibni fiż-żmien ta' disa' xhur minn ħaddiema immigranti għat-Tazza tad-Dinja tal-1930, l-isem tiegħu oriġina bħala ċelebrazzjoni mill-mitt sena tar-ratifika tal-ewwel kostituzzjoni tal-pajjiż.
Għall-bidu, il-logħbiet kollha tat-Tazza tad-Dinja kellhom jitlagħbu fis-Centenario. Madanakollu, xita qawwija f'Montevideo tawlet il-bini tal-istadju. Għalhekk numru ta' logħbiet intlagħbu fl-Estadio Pocitos ta' Peñarol u l-Estadio Gran Parque Central ta' Club Nacional. L-inawgurazzjoni tiegħu saret fit-18 ta' Lulju 1930 b'logħba bejn l-Urugwaj u l-Perù, li l-ospiti rebħu b'gowl ta' Héctor Castro. Il-finali tat-Tazza tad-Dinja bejn l-Urugwaj u l-Arġentina saret f'dan l-istadju, bl-Urugwajani joħorġu rebbieħa 4–2.
Minn dakinhar, is-Centenario intuża għal numru ta' edizzjonijiet tal-Copa América, il-Kampjonat Sud-Amerikan tal-Futbol ta' taħt l-20 sena, il-Kampjonat Sud-Amerikan tal-Futbol ta' taħt is-17-il sena u l-Mundialito tal-1980.
Struttura
thumb|225px|It-Tribuna Olimpica Il-Centenario għandu forma ellittika u huwa maqsum f'erba' sezzjonijiet, kull waħda minnhom iddedikata għal tragward partikulari tat-tim nazzjonali Urugwajan (minbarra t-Tazza tad-Dinja mirbuħa f'dik is-sena):
Superspeċi
Superspeċi hu grupp ta' mill-għallinqas żewġ speċi distinti bi ftit jew wisq distribuzzjonijiet parapatriċi. Mhux il-komplessi tal-ispeċi kollha, krittiċi jew ring species huma superspeċi, u vice versa, imma ħafna minnhom huma. Superspeċi li tikkonsisti f'żewġ speċi aħwa tissejjaħ par ta' speċi.
Fost l-eżempji insibue:
Wikiħbarijiet
Il-Wikibarijiet huwa proġett tal-Fondazzjoni Wikimedia fejn fiha jiġu ppublikat aħbarijiet minn madwar id-dinja. Jimmy Wales iddistingwa lill-Wikibarijiet minn mal-Wikipedija hekk kif hu stqarr li "fuq il-Wikibarijiet, kull storja li tinkiteb tkun qed tinkiteb bħala aħbar, oppost għal artiklu ta' enċiklopedija." Il-politika tal-punto di vista newtrali espost mill-Wikibarijiet jiddistingwixxiha minn sfrozi ġurnalisti oħra bħal Indymedia u OhmyNews. B'kuntrast mill-ħafna proġetti tal-Fondazzjoni Wikimedia, il-Wikibarijiet tħalli x-xogħol oriġinali li jsir fil-format ta' rappurtaġġ oriġinali u intervisti.
Storja
L-ewwel proposta rikordjata ta' sit tal-aħbarijiet tal-Wikimedia kienet posta ta' żewġ linji minn persunan anonimu fil-5 ta' Jannar, 2003, fuq Meta-Wiki. Daniel Alston, li kien jimmodifika lill-Wikipedija taħt l-isem ta' Fonzy, stqarr li kien hu li kien bagħat dak il-messaġġ. Din il-proposta ġiet aktar żviluppata mill-ġurnalista, żviluppatur tas-softwer u awtur Erik Möller. Kien hemm oppożizzjoni minn diversi kontributuri tal-Wikipedija, li kienu stqarrew fuq li kien hemm diġà l-eżistenza ta' taqsiriet tal-aħbarijiet fuq il-Wikipedija, li tat bidu għal diskussjonijiet u proposti fuq kif il-proġett il-ġdid jista' jiġi implimentat mill-Wikimedia.
F'Novembru tal-2004, ġiet ippublikata wiki demostrattiva biex turi kif sit tal-aħbarijiet kollaborattiv jista' jaħdem. F'Diċembru tal-2004, is-sit ma baqax fil-fażi demostrattiva u mexa għall-fażi beta. Fl-istess ħin, edizzjoni bil-Ġermaniż ġiet introdotta. Aktar tard ġew introdotti verżjonijiet bit-Taljan, l-Olandiż, il-Franċiż, l-Ispanjol, l-Iżvediż, il-Bulgaru, il-Pollakk, il-Portugiż, ir-Rumen, l-Ukren, is-Serb, il-Ġappuniż, ir-Russu, l-Ebrajk, l-Għarbi, it-Tajlandiż, in-Norveġiż u biċ-Ċiniż (kollha f'ordni kronoloġika). Fit-13 ta' Marzu, 2005, l-edizzjoni Ingliża tal-Wikibarijiet laħqet l-1,000 artiklu. Ftit xhur wara biss, f'Settembru tal-2005, il-proġett ġie trasferit għal-liċenzja tal-Creative Commons Attribution 2.5. Fil-5 ta' Settembru, 2007, il-verżjoni Ingliża irnexxielha tilħaq kwota ta' 10,000 aħbar.
Provinċja ta' Trapani
Provinċja ta' Trapani (bit-Taljan: Provincia Regionale di Trapani; bl-Isqalli: Pruvincia Riggiunali ri Trapani) hi provinċja fil-Lbiċ tar-reġjun awtonomu ta' Sqallija, l-Italja. Il-kapitali tal-provinċja hi l-belt ta' Trapani, li hi l-iktar belt provinċjali kapital 'l isfel tal-Italja kollha.
Tutankhamun
Tutankhamun (/ˌtuːtənkɑːˈmuːn/, bl-Eġizzjan Antik: twt-ꜥnḫ-jmn; bil-pronunzja Eġittoloġika: Tutankhamen; /ˌtuːtənˈkɑːmɛn/; twieled għall-ħabta tal-1341 Q.K. – miet għall-ħabta tal-1323 Q.K.), spiss imlaqqam ir-Re Tut, kien faragħun tal-Eġittu Antik u kien l-aħħar wieħed mill-familja rjali tiegħu li rrenja matul l-aħħar tat-18-il dinastija (irrenja mill-1332 Q.K. sal-1323 Q.K. skont il-kronoloġija konvenzjonali) matul ir-Renju l-Ġdid tal-istorja Eġizzjana. Missieru jingħad li kien il-faragħun Akhenaten, identifikat bħala l-mumja li nstabet fil-qabar KV55. Ommu kienet oħt missieru, identifikata permezz tal-ittestjar tad-DNA bħala mumja mhux magħrufa mlaqqma bħala "Is-Sinjura ż-Żgħira" li nstabet fil-qabar KV35.
Tutankhamun tela' fuq it-tron meta kellu tmien snin jew disa' snin taħt il-viżier tas-suċċessur eventwali tiegħu, xi ħaġa li kienet bla preċedent. Dan il-viżier kien Ay, u x'aktarx kien jiġi minnu. Huwa żżewweġ lill-oħtu tar-rispett Ankhesenamun. Matul iż-żwieġ tagħhom tilfu żewġt ibniet, waħda wara ħames jew sitt xhur ta' tqala u l-oħra ftit wara t-twelid wara tqala sħiħa. L-ismijiet tiegħu — Tutankhaten u Tutankhamun — jingħad li jfissru "Xbiha ħajja ta' Aten" u "Xbiha ħajja ta' Amun", u Aten ġiet sostitwita b'Amun wara l-mewt ta' Akhenaten. Għadd żgħir ta' Eġittologi, inkluż Battiscombe Gunn, jemmnu li t-traduzzjoni jaf hija żbaljata u fil-fatt għandha tkun "Il-ħajja ta' Aten hija sodisfaċenti" jew, skont il-Professur Gerhard Fecht, "Wieħed li għex ħajja perfetta huwa Aten".
Tutankhamun reġa' stabbilixxa r-reliġjon tal-Eġittu Antik wara li kienet ġiet xolta minn missieru, arrikkixxa u ta lill-ordnijiet tal-qassisin żewġ setet importanti u beda jirrestawra monumenti antiki li kienu ġew danneġġati matul il-Perjodu ta' Amarna preċedenti. Huwa ttrasferixxa l-fdalijiet ta' missieru fil-Wied tar-Rejiet u ttrasferixxa wkoll il-belt kapitali minn Akhetaten għal Tebe. Tutankhamun kien fiżikament diżabbli b'deformità f'siequ x-xellugija u kellu nekrożi tal-għadam, u minħabba f'hekk kellu juża bastun, fil-fatt instabu diversi bsaten fil-qabar tiegħu. Huwa kellu problemi oħra tas-saħħa, fosthom l-iskoljożi u kien laqqat diversi tipi ta' malarja.
L-iskoperta tal-1922 minn Howard Carter tal-qabar kważi intatt ta' Tutankhamun, fl-iskavi ffinanzjati minn Lord Carnarvon, dehret fl-istampa dinjija. B'iżjed minn 5,000 artefatt, qanqlet interess pubbliku mġedded fl-Eġittu Antik, u l-maskra ta' Tutankhamun, li issa tinsab fil-Mużew Eġizzjan fil-Kajr, għadha simbolu popolari. L-imwiet ta' wħud li kienu involuti fl-iskoperta tal-mumja ta' Tutankhamun qanqlu l-għajdut li kien hemm xi seħta tal-faragħuni. Mill-iskoperta tal-qabar intatt tiegħu, ġie mlaqqam bħala r-"Re Tut".
Ftit mit-teżori tiegħu vvjaġġaw mad-dinja kollha u kisbu rispons bla preċedent. Il-Kunsill Suprem Eġizzjan tal-Antikitajiet ippermetta li jsiru tours mill-1962 bil-wirja fil-Louvre f'Pariġi, Franza, segwit mill-Mużew tal-Arti Muniċipali ta' Tokyo, il-Ġappun. Il-wirjiet attiraw miljuni ta' viżitaturi. Il-wirja bejn l-1972 u l-1979 intweriet fl-Istati Uniti, fl-Unjoni Sovjetika, fil-Ġappun, fi Franza, fil-Kanada, u fil-Punent tal-Ġermanja. Ma reġax hemm wirjiet internazzjonali qabel l-2005-2011. Din il-wirja kienet tinkludi l-predeċessuri ta' Tutankhamun mit-18-il dinastija, fosthom Hatshepsut u Akhenaten, iżda ma kinitx tinkludi l-maskra funebri tad-deheb. It-tour tat-teżori tal-2019-2022 beda f'Los Angeles u se jintemm fl-2022 fil-Mużew Eġizzjan il-ġdid fil-Kajr, li għall-ewwel darba se jkun qed juri l-kollezzjoni sħiħa ta' Tutankhamun, miġbura flimkien mill-mużewijiet u mill-imħażen kollha tal-Eġittu.
Familja
daqsminuri|Tutankhamun u r-reġina tiegħu Ankhesenamun Tutankhamun, li ismu oriġinali kien Tutankhaten jew Tutankhuaten, twieled matul ir-renju ta' Akhenaten, matul it-Tmintax-il Dinastija tal-Eġittu Antik. Ir-renju ta' Akhenaten kien ikkaratterizzat minn bidla drammatika fir-reliġjon tal-Eġittu Antik, magħrufa bħala Ateniżmu, u r-rilokazzjoni tal-belt kapitali lejn is-sit ta' Amarna, li tat isem modern għall-Perjodu ta' Amarna. Lejn l-aħħar ta' dan il-perjodu, żewġ faragħuni oħra ġew irreġistrati li milli jidher kienu koreġġenti ta' Akhenaten: Neferneferuaten, mexxejja femminili li jaf kienet il-mara ta' Akhenaten, jiġifieri Nefertiti, jew bintu Meritaten; u Smenkhkare, li xi Eġittologi jemmnu li kienet l-istess persuna bħal Neferneferuaten iżda l-biċċa l-kbira jsostnu li kienet figura distinta. Mhuwiex ċert jekk ir-renju ta' Smenkhkare damx iktar minn dak ta' Akhenaten, filwaqt li Neferneferuaten issa jingħad li kienet saret koreġġenti ftit qabel ma miet Akhenaten u li kienet irrenjat għal xi żmien wara mewtu.
Iskrizzjoni minn Hermopolis tirreferi għal "Tutankhuaten" bħala "iben ir-re", u ġeneralment jingħad li kien iben Akhenaten, għalkemm uħud jissuġġerixxu minflok li missieru kien Smenkhkare. Iskrizzjonijiet mir-renju ta' Tutankhamun iqisuh bħala iben missier Akhenaten, Amenhotep III, iżda dan seta' jkun possibbli biss jekk ir-renju ta' sbatax-il sena ta' Akhenaten kien jinkludi koreġġenza twila ma' missieru, possibbiltà li bosta Eġittologi fl-imgħoddi kienu jappoġġaw iżda issa abbandunawha għalkollox.
Meta Tutankhaten sar re, huwa żżewweġ lil Ankhesenpaaten, waħda mill-bniet ta' Akhenaten, li iktar 'il quddiem bidlet isimha għal Ankhesenamun. Flimkien kellhom żewġt ibniet, iżda t-tnejn li huma mietu meta kienu għadhom trabi. Filwawt li nkiseb biss profil ġenetiku mhux komplet miż-żewġ feti mummifikati, dan kien biżżejjed biex jiġi kkonfermat li Tutankhamun kien missierhom. Bl-istess mod, data parzjali biss inkisbet sa issa għaż-żewġ mumji femminili mill-qabar KV21. Ġie ssuġġerit li l-qabar KV21A kien fih il-mumja ta' omm iż-żewġ feti iżda d-data mhix biżżejjed sinifikanti statistikament biex tiġi identifikata b'ċertezza bħala Ankhesenamun. L-istudji tat-tomografija komputati u ppubblikati fl-2011 żvelaw li bint minnhom twieldet qabel iż-żmien wara ħames jew sitt xhur ta' tqala, filwaqt li l-oħra twieled wara disa' xhur tqala. Il-mewt ta' Tutankhamun immarkat it-tmiem tal-linja rjali tat-18-il dinastija.
Renju
daqsminuri|Siġilli rjali: fuq ix-xellug in-nomen "Tutankhamun, mexxej ta' Heliopolis ta' Fuq"; fuq il-lemin: il-prenomen "Nebkheperura" Tutankhamun kellu bejn tmien snin u disa' snin meta tela' fuq it-tron u sar faragħun, u għażel l-isem tat-tron Nebkheperure. Huwa rrenja għal madwar disa' snin. Matul ir-renju ta' Tutankhamun, il-pożizzjoni ta' Viżier ġiet maqsuma bejn l-Eġittu ta' Fuq u t'Isfel. Il-viżier prinċipali għall-Eġittu ta' Fuq kien Usermontu. Figura oħra jisimha Pentju kienet viżier ukoll iżda mhux ċar jekk mhux mill-Eġittu ta' Fuq jew mill-Eġittu t'Isfel. Mhux magħruf għalkollox jekk Ay, is-suċċessur ta' Tutankhamun, effettivament kellux il-pożizzjoni ta' viżier. Framment tal-fojl tad-deheb mill-qabar KV58 milli jidher jindika, iżda mhux b'ċertezza, li Ay kien meqjus bħala l-Qassis ta' Maat u kien jissejjaħ ukoll bħala "viżier, operatur ta' maat". Dan l-epitet ma jaqbilx mad-deskrizzjoni tas-soltu li kienet tintuża mill-viżier regolari iżda jaf tindika titlu informali. Jista' jkun li Ay kien juża t-titlu ta' viżier b'mod bla preċedent.
Qassis Eġizzjan jismu Manetho kiteb storja komprensiva tal-Eġittu Antik fejn jirreferi għal re li kien jismu Orus, li rrenja għal 36 sena u li kellu bintu jisimha Acencheres li rrenjat għal tnax-il sena, u ħuha Rathotis irrenja għal disa' snin biss. Dawk li rrenjaw fil-Perjodu ta' Amarna huma ċentrali fil-lista iżda ma hemmx qbil fost ir-riċerkaturi dwar liema isem jikkorrispondi ma' liema figura storika. Orus u Acencheres ġew identifikati ma' Horemheb u Akhenaten, filwaqt li Rathotis ġie identifikat ma' Tutankhamun. L-ismijiet ġew assoċjati wkoll ma' Smenkhkare, Amenhotep III, Ay u oħrajn b'livelli differenti.
Ir-rejiet kienu jiġu vvenerati wara mewthom permezz ta' setet mortwarji u tempji assoċjati. Tutankhamun kien wieħed mill-ftit rejiet li kien meqjum b'dan il-mod matul ħajtu. Stele skoperta f'Karnak u ddedikata lil Amun-Ra u lil Tutankhamun tindika li r-re fl-istit divinizzat tiegħu seta' jintalab il-maħfra u biex kwalunkwe midneb jinħeles minn dnubietu. It-tempji ta' din is-setta nbnew f'postijiet imbiegħda saħansitra f'Kawa u f'Faras f'Nubja. It-titlu ta' oħt ill-Viċire ta' Kush kien jinkludi referenza għar-re divinizzat, u dan huwa indikattiv tal-universalità ta' din is-setta.
Sabiex il-faragħun, li kien meqjus divin, jiġi kkollegat man-nies u mal-allat, kienu jinħolqu epiteti speċjali għalihom malli kienu jaċċeddu għat-tron. It-titli li kienu jintużaw fl-Eġittu Antik kienu jintużaw ukoll biex jiddeskrivu l-kwalitajiet ta' dak li jkun u biex jiġu kkollegati mad-dinja terrestri. Il-ħames ismijiet ġew żviluppati matul is-sekli u l-ewwel isem kien isem Horus. L-isem oriġinali ta' Tutankhamun, Tutankhaten, ma kellux isem Nebty jew isem Falkun tad-Deheb assoċjat miegħu peress li ma nstab xejn skont il-protokoll sħiħ ta' ħames ismijiet. Tutankhaten jingħad li kien ifisser "Xbiha ħajja ta' Aten" diġà fl-1877; madankollu, mhux l-Eġittologi kollha jaqblu ma' din l-interpretazzjoni. L-Eġittologu Ingliż Battiscombe Gunn kien jemmen li l-interpretazzjoni antika ma kinitx taqbel mat-teoloġija ta' Akhenaten. Gunn kien jemmen li tali isem kien ikun blasfemija. Huwa kien iqis li tut kien verb u mhux nom u fl-1926 fassal it-traduzzjoni tiegħu: Il-ħajja ta' Aten hija sodisfaċenti. Il-ProfessUr Gerhard Fecht kien jemmen ukoll li l-kelma tut kienet verb. Huwa nnota li Akhenaten kien juża tit bħala kelma għal "xbiha", u mhux tut. Fecht ittraduċa l-verb tut bħala "li tkun perfett/komplut". B'Aten bħala s-suġġett, it-traduzzjoni sħiħa ta' Fecht kienet "Wieħed li għex ħajja perfetta huwa Aten". Fil-Blokka ta' Hermopolis (żewġ frammenti mnaqqxa skoperti f'Ashmunein) l-ewwel isem huwa spellut b'mod uniku bħala Tutankhuaten; ankh tintuża bħala verb, u b'hekk tappoġġa t-traduzzjoni l-antika ta' Xbiha ħajja ta' Aten.
Tmiem il-Perjodu ta' Amarna
xellug|daqsminuri|L-arti Eġizzjana tal-Perjodu ta' Amarna Wara li kien inkurunat u "kiseb il-kunsill" tal-alla Amun, Tutankhamun ta diversi dotazzjonijiet li arrikkew u żiedu l-ordnijiet tal-qassisin tas-setet ta' Amun u ta' Ptah. Huwa kkummissjona statwi ġodda tal-allat bl-aqwa metalli u ħaġar u ordna li dgħajjes ġodda tal-purċissjonijiet jinbnew bl-ifjen ċedru mil-Libanu u jiġu mżejna bid-deheb u bil-fidda. Il-qassisin u ż-żeffiena, il-kantanti u l-qaddejja rjali reġgħu ngħataw il-karigi tagħhom u nħareġ digriet irjali biex tiġi żgurata l-istabbiltà futura tagħhom.
Fit-tieni sena tiegħu bħala faragħun, Tutankhamun beda jerġa' jistabbilixxi l-ordni Eġizzjana antika. Kemm hu kif ukoll ir-reġina tiegħu neħħew "Aten" minn isimhom, u minflok użaw Amun. Il-belt kapitali tressqet minn Akhetaten għal Tebe. Tutankhamun irrinunzja l-alla Aten, u rrelegah għall-oskurità u reġa' stabbilixxa l-forma politeistika tar-reliġjon Eġizzjana. L-ewwel att tiegħu bħala faragħun kien li jneħħi l-mumja ta' missieru mill-qabar tiegħu f'Akhetaten u jerġa' jidfinha fil-Wied tar-Rejiet. B'hekk irnexxielu jsaħħaħ ir-renju tiegħu. Tutankhamun reġa' ordni l-bini ta' steli, santwarji u binjiet f'Karnak. Huwa żied xogħlijiet ta' kostruzzjoni f'Luxor u beda wkoll ir-restawr ta' tempji oħra fl-Eġittu kollu li kienu ġew misruqa u meqruda minn Akhenaten.
Kampanji, monumenti u kostruzzjoni
daqsminuri|Statwa tal-kwarzit li x'aktarx hija ta' Tutankhamun Il-pajjiż kien dgħajjef ekonomikament u instabbli wara r-renju ta' Akhenaten. Ir-relazzjonijiet diplomatiċi ma' renji oħra kienu ġew injorati, u Tutankhamun fittex li jerġa' jistabbilihom, b'mod partikolari mal-Mitanni. Evidenza tas-suċċess tiegħu hija suġġerita mir-rigali minn diversi pajjiżi li nstabu fil-qabar tiegħu. Minkejja l-isforzi tiegħu għal titjib fir-relazzjonijiet, ġew irreġistrati battalji man-Nubjani u mal-Asjatiċi fit-tempju mortwarju tiegħu f'Tebe. Il-qabar tiegħu kien fih l-armatura tal-ġisem, banketti li jingħalqu li kienu xierqa għall-kampanji militari, u qwies, u kien imħarreġ biex jispara bil-qaws. Madankollu, minħabba d-diżabbiltajiet fiżiċi f'żgħożitu, li minħabba fihom kellu juża bastun biex jimxi, il-biċċa l-kbira tal-istoriċi jispekulaw li hu personalment ma ħax sehem f'dawn il-battalji.
Minħabba l-età tiegħu, x'aktarx li r-re kellu konsulenti li probabbilment kienu jinkludu lil Ay (is-suċċessur ta' Tutankhamun) u lill-Ġeneral Horemheb, li x'aktarx kien l-iben tar-rispett ta' Ay u s-suċċessur tiegħu. Horemheb jirreġistra li r-re ħatru bħala "sinjur tal-art" u prinċep eredi biex jieħu ħsieb id-dritt. Huwa rreġistra wkoll il-ħila tiegħu li jikkalma r-re żagħżugħ meta kien jitlef it-tempra.
Fit-tielet sena tar-renju tiegħu, Tutankhamun reġġa' lura diversi bidliet li kienu saru fir-renju ta' missieru. Huwa temm il-qima lill-alla Aten u reġa' stabbilixxa l-qima lill-alla Amun sas-supremazija. Il-projbizzjoni tas-setta ta' Amun tneħħiet u reġgħu ngħataw il-privileġġi tradizzjonali lill-qassisin ta' din is-setta. Il-belt kapitali reġgħet tressqet lejn Tebe u l-belt ta' Akhetaten ġiet abbandunata. Bħala parti mit-treġġigħ lura ta' deċiżjonijiet li kien ħa missieru, ir-re ordna diversi proġetti ta' kostruzzjoni, b'mod partikolari f'Karnak, Tebe, fejn ordna l-bini tat-triq bl-istatwi ta' bosta sfinġijiet li twassal sat-tempju ta' Mut. Is-sfinġijiet oriġinarjament kienu saru għal Akhenaten u Nefertiti; ingħataw irjus ġodda ta' mtaten u statwi żgħar tar-re. Fit-Tempju ta' Luxor lesta t-tiżjin tal-kolonni tad-daħla ta' Amenhotep III. Il-monumenti li kienu ġew danneġġati taħt Akhenaten ġew irrestawrati, u nħolqu xbihat ġodda tal-alla Amun. Il-festivals tradizzjonali bdew jiġu ċċelebrati mill-ġdid, inkluż dawk marbuta mal-Barri Apis, Horemakhet, u Opet. L-Istele tar-Restawr tiegħu li tinsab quddiem it-Tempju ta' Karnak tgħid:"It-tempji tal-allat femminili u maskili ... kienu fi stat ta' fdalijiet. In-niċeċ tagħhom kienu vojta u mimlija ħaxix ħażin. Is-santwarji tagħhom ma kinux jeżistu iktar u l-qrati tagħhom kienu qed jintużaw bħala toroq ... l-allat taw daharhom lil din l-art ... Kull meta xi ħadd kien jagħmel talba lil xi alla għal parir, ma kien jirċievi l-ebda rispons."Binja msejħa t-Tempju ta' Nebkheperure l-Maħbuba ta' Amun li Stabbilixxa l-Ordni f'Tebe, li jaf hija identika għal binja msejħa t-Tempju ta' Nebkheperre f'Tebe, li x'aktarx kienet tempju mortwarju, sar b'talatat irriċiklat mit-tempji ta' Aten tal-Lvant ta' Karnak ta' żmien Akhenaten, u dan jindika li t-twaqqigħ ta' dawn it-tempji kien diġà nbeda. Ħafna mill-proġetti ta' kostruzzjoni ta' żmien Tutankhamun ma tlestewx sa meta miet u tlestew jew ġew sfruttati mis-suċċessuri tiegħu, speċjalment Horemheb. It-triq tal-isfinġijiet tlestiet mis-suċċessur tiegħu Ay u l-kumpless kollu ġie sfruttat minn Horemheb. L-Istele tar-Restawr ġiet sfruttata minn Horemheb; biċċiet mit-Tempju ta' Nebkheperure f'Tebe ġew irriċiklati għal proġetti ta' kostruzzjoni ta' Horemheb stess.
Saħħa u mewt
daqsminuri|Dettal tar-ras mummifikata ta' Tutankhamun Tutankhamun kellu statura rqiqa, u bejn wieħed u ieħor kien twil 167 ċentimetru. Huwa kellu nejbiet kbar u ħerġin 'il barra, xi ħaġa li kienet karatteristika tal-linja rjali ta' Thutmosis li kien jifforma parti minnha. Minn analiżi tal-ilbies li nstab fil-qabar tiegħu, partikolarment id-dimensjonijiet tal-ilbies ta' taħt tiegħu u taċ-ċintorini tiegħu, jidher li kellu qaddu żgħir u ġenbejh ġejjin għat-tond. F'tentattivi li jiġu spjegati kemm ix-xbihat tiegħu mhux tas-soltu fl-arti kif ukoll il-mewt bikrija tiegħu, kien hemm teorija li Tutankhamun kien ibati mill-ġinekomastija, mis-sindromu ta' Marfan, mis-sindromu tad-diżabbiltà intellettwali b'rabta-X ta' Wilson-Turner, mis-sindromu ta' Fröhlich (distrofija adiposoġenitali), mis-sindromu ta' Klinefelter, mis-sindromu tal-insensittività androġena, mis-sindromu tal-eċċess ta' aromatasi flimkien mas-sindromu tal-kranjosinostożi saġittali u s-sindromu ta' Antley-Bixler jew waħda mill-varjanti tiegħu. Ġie ssuġġerit ukoll li kien ibati mill-epilessija tal-lobu temporali ereditarja sabiex tiġi spjegata r-reliġjożità ta' bużnannuh Thutmosis IV u ta' missieru Akhenaten u l-imwiet bikrin tagħhom. Madankollu, intalab li jkun hemm kawtela fir-rigward ta' din id-dijanjożi.
F'Jannar 2005, il-mumja ta' Tutankhamun għaddiet minn CT scan. Ir-riżultati wrew li Tutankhamun kellu palat iebes li b'palatoskiżi parzjali u possibbilment kellu każ mhux gravi ta' skoljożi. Is-CT scan uriet li siequ l-leminija kienet ċatta b'ipofalanġiżmu, filwaqt li siequ x-xellugija kienet midruba u kellu nekrożi fl-għadam tat-tieni u tat-tielet metatarsali (marda ta' Freiberg jew il-marda ta' Köhler II). Minħabba f'hekk Tutankhamun x'aktarx kellu juża bastun biex jimxi, u fil-fatt instabu ħafna bsaten fil-qabar tiegħu. L-ittestjar ġenetiku permezz tal-analiżi STR irrifjuta l-ipoteżi tal-ġinekomastija u tal-kranjosinostożi (eż., is-sindromu ta' Antley–Bixler) jew tas-sindromu ta' Marfan. L-ittestjar ġenetiku għal ġeni STEVOR, AMA1, jew MSP1 li huma speċifiċi għall-Plasmodium falciparum żvela indikazzjonijiet ta' malarja tropikali f'erba' mumji, inkluż dik ta' Tutankhamun. Attwalment din hija l-eqdem prova ġenetika tal-marda. It-tim skopra d-DNA minn diversi razez tal-parassita, li tindika li kien ġie infettat b'mod ripetut bl-iktar razza severa tal-malarja. L-infezzjonijiet tiegħu bil-malarja jaf ikkawżaw rispons immunitarju fatali f'ġismu jew skattaw xokk ċirkolatorju. Is-CT scan uriet ukoll li kien ibati minn frattura komposta fir-riġel tax-xellug tiegħu. It-teorija li din il-ferità jaf kienet ir-riżultat ta' ħsara moderna ġiet irrifjutata abbażi tat-truf ippuntati iżda ma jaqtgħux tal-frattura; il-ħsara moderna kien ikun fiha truf jaqtgħu. Sustanzi tal-ibbalzmar kienu preżenti fi ħdan il-frattura u dawn jindikaw li kienet assoċjata ma' ferita miftuħa; u ma kien hemm l-ebda sinjal ta' fejqan.
Kawża tal-mewt
Ma teżisti l-ebda dokumentazzjoni dwar iċ-ċirkostanzi tal-mewt ta' Tutankhamun; dawn qajmu dibattitu konsiderevoli u studji ewlenin. Hawass u t-tim tiegħu jsostnu li mewtu x'aktarx li kienet ir-riżultat tal-kombinament tad-diversi mardiet li kellu li dgħajfuh, u ta' frattura tar-riġel, x'aktarx minħabba xi waqgħa, u infezzjoni gravi bil-malarja. Madankollu, Timmann u Meyer sostnew li l-anemija drepanoċitika hija ipoteżi iktar plawżibbli mal-patoloġiji li kellu r-re, u t-tim Eġizzjan issuġerixxa li din l-ipoteżi kienet "interessanti u plawżibbli".
Teorija oħra kienet li kien miet b'xi daqqa fuq rasu. Din it-teorija ngħatat abbażi ta' radjografija tal-1968 li wriet żewġ frammenti tal-għadam fil-kranju. Din it-teorija ġiet irrifjuta permezz ta' analiżi ulterjuri tar-radjografiji u s-CT scan. Ġie ddeterminat li l-frammenti tal-għadam interkranjali kienu r-riżultat ta' kif inkixfet il-mumja fiż-żminijiet moderni peress li mhumiex fissi u mhux aderenti mar-reżina tal-ibbalzmar. Ma nstabet l-ebda evidenza ta' traqqiq tal-għadam jew membrani kkalċifikati, li setgħu kienu jindikaw xi daqqa fatali f'rasu. Ġie ssuġġerit ukoll li r-re żagħżugħ inqatel f'aċċident f'karru minħabba xejra ta' feriti ta' sfrakassar, inkluż il-fatt li l-parti ta' quddiem tal-kaxxa ta' sidru u xi kustilji kienu neqsin. Madankollu, il-kustilji neqsin x'aktarx li mhumiex ir-riżultat ta' xi ferita fil-mument tal-mewt tiegħu; ir-ritratti li ttieħdu malli ġew konklużi l-iskavi ta' Howard Carter fl-1926 juru li l-kaxxa ta' sider ir-re kienet intatta, u kien liebes kullar biż-żibeġ b'irjus ta' falkuni fit-truf. In-nuqqas kemm tal-kullar kif ukoll tal-kaxxa ta' sider ir-re ġiet innutata fir-radjografija tal-1968 u ġiet ikkonfermata wkoll mis-CT scan. X'aktarx il-parti ta' quddiem tal-kaxxa ta' sidru tneħħiet minn xi ħallelin meta serqu l-kullar biż-żibeġ; ix-xedd ir-ras ornamentali biż-żibeġ li kien jidher liebes ir-re fir-ritratti tal-1926 kien għeb ukoll sal-1968.
Charles Mangion
Charles Mangion huwa Deputat Parlamentari tal-Partit Laburista. Huwa serva ta' Ċermen tal-Enemalta bejn l-2013 u l-2014. Kien Deputat Mexxej tal-Partit Laburista bejn l-2003 u l-2008.
In-Nutar Mangion twieled fl-14 ta’ Novembru 1952. Hu mizzewweg lil Carmen, xebba Schembri, u ghandu tlett’itfal – Malcolm, Marie Claire u Gabriella. Joqghod Hal Luqa. In-Nutar Mangion studja fl-Universitá ta’ Malta fejn iggradwa b’ BA Honours fl-1974 u kiseb dottorat fil-ligi fl-1982. Hu jipprattika bhala Nutar f’ufficcju legali flimkien ma’ ibnu Dr Malcolm Mangion.
Politika
In-Nutar Mangion dahal fil-politika minn kmien meta fl-1975 issieħeb mal-fergħa taz-zghazagh tal-Partit Laburista. Kien elett fil-Parlament ghall-ewwel darba fl-1987 u baqa’ jkun elett f’kull elezzjoni generali minn dak iz-zmien. Okkupa karigi b’mod regolari fl-amministrazzjoni tal-Partit Laburista u kien Deputat Segretarju Internazzjonali bejn l-1981 u l-1991. Wara l-elezzjoni tal-1992 li ntrebhet mill-Partit Nazzjonalista, in-Nutar Mangion inhatar Deputat Speaker b’vot unanimu tal-Parlament. Bejn l-1992 u l-1994 kien Shadow Minister ghall-Industrija, waqt li bejn l-1994 u l-1996 kien Shadow Minister fuq l-Affarijiet Interni u l-Gvern Lokali.
Fl-1996 in-Nutar Mangion inhatar Ministru tal-Gustizzja u l-Gvern Lokali fil-gvern gdid Laburista. Fl-2003 n-Nutar Mangion inhatar Deputat Mexxej tal-Partit Laburista ghall-Affarijiet Parlamentari u serva wkoll bhala Shadow Minister tal-Finanzi. Fl-2008 nhatar Kap tal-Oppozizzjoni sakemm Joseph Muscat intghazel bhala Mexxej tal-Partit Laburista. Fl-2010 n-Nutar Mangion inħatar mill-Mexxej Laburista Dr Joseph Muscat bhala Shadow Minister għall-Ekonomija u s-Servizzi Finanzjarji u l-Penzjonijiet. In-Nutar baqa’ jservi wkoll bħala chairperson tal-Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi. Huwa reġa' daħal fil-Parlament b'elezzjoni każwali fil-15 t'April 2014, wara li żvojta s-siġġu ta' Marie Louise Coleiro Preca li nħatret President tar-Repubblika.
Joe Mizzi
Joe Mizzi jokupa l-kariga ta` Ministru tal-Energija u l-Immanigjar tal-Ilma u ilu f'din il-posizjoni minn Gunju tal-2017. Hu kien jokupa il-kariga ta` Minsistru tat-Trasport u Infrastruttura minn l-2013 sa nofs l-2017.
Politika
Mizzi ilu jirrapreżenta lil Partit Laburista fil-Parlament Malti sa mill-1987. Għal ħafna snin huwa serva bħala whip tal-Grupp Parlamentari Laburista anki fiż-żmien diffiċli meta fl-1998 Dom Mintoff ma kienx qed jivvota man-naħa tal-Gvern Laburista. Serva ukoll fuq diversi kumitati parlamentari u f’diversi strutturi tal-Partit Laburista. Mill-1989 sal-2013, serva bħala Segretarju tal-Grupp Parlamentari u Membru tal-Amministrazzjoni tal-Partit Laburista.
Serva wkoll bhala Ministru bla Portafoll fil-Gvern Laburista ta' Alfred Sant bejn l-1996 u l-1998. F’diversi okkażjonijiet irrapreżenta lil pajjiż kif ukoll lil Partit Laburista f’diversi fora reġjonali kif ukoll internazzjonali. Ħadem fl-oqsma tal-protezzjoni tar-riżorsi u ambjent, l-enerġija, it-trasport u l-komunikazzjoni, il-qasam marittimu, il-protezzjoni ċivili u l-esplorazzjoni għaż-żejt.
Wara l-Elezzjoni Ġenerali 2013 huwa nħatar Ministru tat-Trasport u Infrastruttura.
Ħajja Personali
Mizzi għandu għal qalbu il-wirt storiku filwaqt li kien u għadu attiv f’diversi għaqdiet u soċjetajiet kulturali u mużikali.
Auckland Grammar School
right|thumb|250px|Auckland Grammar School Auckland Grammar School hija skola sekondarja tal-istat f'Auckland, New Zealand. Fl-2008 kellha reġistrazzjoni ta' 2,483 student u hi waħda mill-ikbar skejjel ġewwa New Zealand, fejn hi meqjusa bħala waħda mill-ogħla skejjel sekondarji ġol-pajjiż.
L-iskola ġiet stabbilita fl-1850 mill-Gvernatur George Grey u kienet uffiċjalment rikonoxxuta bħala istituzzjoni edukattiva fl-1868.
San Lawrenz (Għawdex)
San Lawrenz huwa raħal u unità amministrattiva ta' Malta, fil-gżira ta' Għawdex. L-isem oriġina minn San Lawrenz ta' Ruma li huwa l-qaddis patrun tal-lokalità. Ir-raħal għandu popolazzjoni ta' 748 ruħ, skont iċ-ċensiment ta' Marzu 2014.
Sophie Liebknecht
Sophie Liebknecht (kunjomha xebba Ryss; twieldet fit-18 ta' Jannar 1884 – mietet fil-11 ta' Novembru 1964) kienet soċjalista u femminista Ġermaniża mwielda r-Russja. Hija kienet it-tieni mara ta' Karl Liebknecht, li kellu tlett itfal mill-ewwel żwieġ tiegħu ma' Julia Liebknecht. Imwielda f'Rostov-on-Don, Sophie ngħatat l-edukazzjoni tagħha fil-Ġermanja Imperjali, fejn saret lekċerer u storika tal-arti. Fl-1912 iżżewġet lill-ħassieb Marxista li wara ftit sar mexxej rivoluzzjonarju, Karl Liebknecht. Oriġinarjament kienet membru tal-Partit Soċjalista Demokratiku Ġermaniż (SPD), iżda segwiet lir-raġel tagħha meta stabbilixxa l-Partit Komunista tal-Ġermanja fl-1918. Karl Liebknecht inqatel fil-15 ta' Jannar 1919, wara l-falliment tar-rewwixta Spartacista. Sophie ttrasferiet ruħha Londra, u iktar 'il quddiem reġgħet lura l-Ġermanja matul il-perjodu ta' Weimar. Il-membri tal-familja Liebknecht ġew allarmati mit-tlugħ għall-poter tal-Partit Nażista fis-snin 30 tas-seklu 20, u beżgħana għal ħajjithom taħt ir-reġim Faxxista stabbilit minn Adolf Hitler, għażlu li jemigraw matul dan iż-żmien. Sophie, li kienet imwielda r-Russja, telqet lejn l-Unjoni Sovjetika fl-1934 u marret tgħix f'Moska għall-kumplament ta' ħajjitha. Għall-funeral tagħha fl-1964 attendew Robert u Wilhelm, l-ulied tar-rispett ta' Sophie Liebknecht mill-ewwel żwieġ ta' Karl Liebknecht. Il-gvern Sovjetiku organizza ċerimonja pubblika bi gwardja tal-unur. Il-biċċa l-kbira tal-korrispondenza tagħha ma' Rosa Luxemburg ġiet ippubblikata.
San Lawrenz (Għawdex)
Deskrizzjoni
Ir-raħal ta' San Lawrenz huwa mibni fuq pjanura mdawra bi tliet għoljiet, Għammar, Gelmus and Ta' Dbieġi. Din tal-aħħar hija għolja 195 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar u hija l-ogħla punt ta' Għawdex. Fil-limiti ta' San Lawrenz, hemm ukoll il-bajja tad-Dwejra, li hija magħrufa għall-formazzjonijiet ġeoloġiċi partikolari tagħha.
Ir-raħal kollox ma' kollox irnexxielu jżomm l-istil ta' ħajja tradizzjonali u rurali tiegħu matul iż-żmien.
San Lawrenz huwa wieħed minn żewġ irħula Għawdxin li ssemmew għall-qaddis patrun tagħhom. Ir-raħal l-ieħor huwa dak ta' Santa Luċija. San Lawrenz ġie stabbilit bħala parroċċa fil-15 ta' Marzu 1893. Qabel dik id-data, l-inħawi kienu magħrufa bħala Ta' Ċangura. X'aktarx li l-inħawi kienu ssemmew hekk għal xi kunjom jew laqam ta' familja li kienet tgħix hemm. Id-data tal-oriġini ta' dawn l-inħawi mhijiex magħrufa. Madankollu, l-isem Ta' Ċangura jmur lura sa qabel l-Assedju ta' Għawdex, jiġifieri sa qabel Lulju 1551.
Sa meta San Lawrenz ġie ddikjarat bħala parroċċa fl-1893, kien jifforma parti mill-Għarb. Madankollu, maż-żmien iċ-ċittadini ta' San Lawrenz bdew jiffurmaw komunità separata u b'hekk riedu l-knisja tagħhom. L-ewwel ġebla ta' din il-knisja ġdida tpoġġiet u ġiet ikkonsagrata mill-Isqof Peter Pace fil-21 ta' Novembru 1886. Ir-relikwa ta' San Lawrenz tpoġġiet taħt din il-ġebla. Iċ-ċittadini kollha tar-raħal ħadu sehem fil-kostruzzjoni tal-knisja.
Il-festa tar-raħal ta' San Lawrenz tiġi ċċelebrata kull sena fl-eqqel tas-sajf, għall-ħabta tal-ewwel ġimgħa ta' Awwissu.
Hemm ristorant wieħed, ħanut tal-merċa wieħed u każin lokali (immexxi mill-klabb tal-futbol lokali għall-ġbir tal-fondi).
B'popolazzjoni ta' 748 ruħ (f'Marzu 2014), ir-raħal huwa t-tieni l-inqas popolat f'Għawdex u t-tielet l-inqas mill-irħula tal-Gżejjer Maltin kollha. It-tim tal-futbol lokali huwa s-St. Lawrence Spurs FC. daqsminuri|Il-kosta ta' San Lawrenz bit-[[Torri tad-Dwejra fl-isfond.]]
Ġemellaġġ
San Lawrenz huwa ġemellat ma':
Provinċja ta' Sirakuża
Provinċja ta' Sirakuża (bit-Taljan: Provincia Regionale di Siracusa; bl-Isqalli: Pruvincia Riggiunali ri Sarausa) hi provinċja fil-Lbiċ tar-reġjun awtonomu ta' Sqallija, l-Italja. Il-kapitali tal-provinċja hi l-belt ta' Sirakuża, li hi l-iktar belt provinċjali kapital 'l isfel tal-Italja kollha.
Provinċja ta' Messina
Provinċja ta' Messina (bit-Taljan: Provincia Regionale di Messina; bl-Isqalli: Pruvincia Riggiunali ri Missina) hi provinċja fil-Lbiċ tar-reġjun awtonomu ta' Sqallija, l-Italja. Il-kapitali tal-provinċja hi l-belt ta' Messina, li hi l-iktar belt provinċjali kapital 'l isfel tal-Italja kollha.
Diskografija ta' Ira Losco
Din hi lista dettaljata ta' l-albums u l-kanzunetti ta' Ira Losco.
Domenico Allegri
Domenico Allegri (twieled għall-ħabta tal-1585 – miet fil-5 ta' Settembru 1629) kien kompożitur u kantant Taljan tal-Iskola Rumana Barokka bikrija.
Bijografija
Huwa kien it-tieni iben tas-sewwieq tal-karozzini minn Milan Costantino Allegri, li għex Ruma mal-familja tiegħu, u kien ħu ż-żgħir Gregorio Allegri li kien iktar famuż minnu. Costantino bagħat lill-uliedu, Gregorio, Domenico u Bartolomeo, jistudjaw il-mużika fil-Knisja ta' San Luigi dei Francesi, taħt il-maestro di capella Giovanni Bernardino Nanino, ħu Giovanni Maria Nanino. Maġenbu fil-bank tal-iskola Domenico kellu lil ħuh il-kbir Gregorio u mbagħad lil Antonio Cifra, Domenico Massenzio u Paolo Agostini.
Fl-1606, Allegri kien maestro di cappella tal-Knisja ta' Santa Marija fi Spello, u minn Settembru 1609 sa April 1610 kellu l-istess rwol fil-Knisja ta' Santa Marija fi Trastevere f'Ruma. Mit-3 ta' April 1610 sa mewtu, kellu l-istess rwol fil-Bażilika ta' Santa Maria Maggiore, fejn ġie midfun.
Allegri huwa famuż l-iktar bħala wieħed minn tal-ewwel li inkluda akkumpanjamenti speċifiċi bl-istrumenti mal-mużika vokali sagra fuq skala żgħira. Minkejja li l-biċċa l-kbira tal-mużika tiegħu ntilfet, biċċa mużika partikolari baqgħet teżisti u hija l-Modi quos expositis in choris tal-1617 li tinkludi akkumpanjamenti ta' żewġ vjolini mal-vuċijiet.
Paul Borg Olivier
Paul Borg Olivier (twieled fl-1 ta' Settembru 1969) huwa politiku Malti, li serva bħala Sindku tal-Belt Valletta u huwa attwalment is-Segretarju Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista.
Borg Olivier studja l-liġi fl-Università ta' Malta. Ħareġ għall-elezzjoni fuq id-distrett li jinkludi l-Belt Valletta mal-Partit Nazzjonalista fl-1996, 1998 u 2003. Kien Viċi-Sindku tal-Belt bejn l-1993 u l-1999 u s-Sindku tagħha bejn l-2000 u l-2008. Kien elett Segretarju Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista fis-27 ta' Ġunju, 2008.
Paul Borg Olivier huwa n-neputi tal-Prim Ministru Giorgio Borg Olivier, li Malta kisbet l-indipendenza taħtu, u bin iben Paolo Borg Olivier, li kien Ministru Nazzjonalista.
Dr Borg Olivier kiteb id-daħla għall-ktieb ta' Frans Sammut, Bonaparte à Malte.
Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel
daqsminuri|Mappa tal-Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel. Il-Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel (bil-Latin: limes ad Germaniam inferiorem, bl-Olandiż: Neder-Germaanse Limes, bil-Ġermaniż: Niedergermanischer Limes) huma l-eks fruntiera bejn il-provinċja Rumana ta' Germania Inferior u Germania Magna. Dawn il-fruntieri kienu jisseparaw dik il-parti tar-Rheinland fix-xellug tax-xmara Renu fil-Ġermanja kif ukoll in-Netherlands, li kienu parti mill-Imperu Ruman, mir-reġjuni inqas ikkontrollati strettament fil-Lvant tar-Renu.
Ir-rotta tal-fruntieri Rumani jew limes kienet tibda qrib l-estwarju tal-Oude Rijn fil-Baħar tat-Tramuntana. Imbagħad kienet issegwi l-fluss tar-Renu u kienet tintemm fil-Vinxtbach, illum il-ġurnata Niederbreisig, kwartier fir-raħal ta' Bad Breisig, il-fruntiera mal-provinċja ta' Germania Superior. Il-Fruntieri Rumani Ġermaniċi ta' Fuq imbagħad kienu jibdew fuq in-naħa opposta, fil-lemin tar-Renu bil-kamp Ruman ta' Rheinbrohl.
Il-Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel ma kinux limes iffortifikati b'bastjuni, bi ħniedaq, b'puntali jew bi swar u b'torrijiet tal-għassa, iżda kienu fruntiera tax-xmara (bil-Latin: ripa), simili għal-limites mad-Danubju u mal-Ewfrate. Il-Linja tar-Renu kienet mgħassa b'katina ta' castra għat-truppi awżiljarji. Kienet stabbilita parzjalment minn Awgustu u minn ibnu tar-rispett, il-kmandant militari Drusus, li beda jsaħħaħ il-konfini naturali tar-Renu mill-15 W.K. Id-deċiżjoni li ma jiġux ikkonkwistati r-reġjuni fil-Lvant tar-Renu fis-16 W.K. wasslet biex ir-Renu jsir fruntiera fissa tal-Imperu Ruman. Sabiex din il-fruntiera tiġi protetta ġew stabbiliti bosta vilel rustiċi (villae rusticae) u insedjamenti (vici). L-ismijiet u l-pożizzjonijiet ta' diversi siti ġew ittrasferiti, l-iktar permezz tat-Tabula Peutingeriana u l-Itinerarium Antonini.
Topografija
[[File:Ausschnitt_aus_der_Tabula_Peutingeriana.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ausschnitt_aus_der_Tabula_Peutingeriana.jpg|daqsminuri|Sezzjoni tan-Nofsinhar tal-Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel (bejn VLPIA NOVIOMAGVS BATAVORVM u RIGOMAGVS) fuq it-Tabula Peutingeriana.
]] Peress li jimxu tul ir-Renu, il-Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel jgħaddu minn erba' pajsaġġi b'topografija differenti u b'karattru naturali differenti. L-iżjed parti fin-Nofsinhar u l-iżgħar parti, bejn il-Vinxtbach u l-inħawi madwar Bonn għadha tagħmel parti mill-Katina Muntanjuża tar-Renu, u minnha x-xmara tgħaddi minn wied relattivament dejjaq bejn l-għoljiet muntanjużi tal-Westerwald u tal-Muntanji Eifel. Bejn wieħed u ieħor mill-inħawi ta' Bonn, il-wied tar-Renu jiftaħ lejn il-Bajja ta' Köln, li hija kkonfinata mill-Bergisches Land, li tibqa' sejra tul ix-xmara fuq in-naħa tal-lemin, u l-Muntanji Eifel u l- Fens Superjuri lejn ix-Xlokk u l-Lvant. Il-Bajja ta' Köln għandha raba' għammiel tal-loess u hija kkaratterizzata minn klima miti ħafna. Għaldaqstant mhux kumbinazzjoni li l-biċċa l-kbira tal-vici u tal-villae rusticae fil-Germania Inferior ġew stabbiliti f'dawn l-inħawi fi żmien ir-Rumani. Qrib il-kamp militari ta' Novaesium, il-Bajja ta' Köln testendi iktar lejn il-Pjanura tar-Renu t'Isfel, b'pajsaġġ imtarraġ tax-xmara. Ftit lejn il-Punent tal-fruntiera attwali bejn il-Ġermanja u n-Netherlands, kważi fl-inħawi tal-kamp tal-leġjun ta' Noviomagus, il-Pjanura tar-Renu t'Isfel tgħaddi minn tranżizzjoni u tinbidel f'art bassasa bl-ilma ffurmata mir-Renu u mill-Meuse, u li finalment tintemm fil-Baħar tat-Tramuntana fid-delta tar-Renu, tal-Meuse u tax-Scheldt.
Sit ta' Wirt Dinji
Il-Fruntieri Rumani Ġermaniċi T'Isfel ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2021.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".
Mikiel Spiteri
Mikiel Spiteri (magħruf bħala Kilin; twieled fl-20 ta' Awwissu 1917 – miet fit-8 ta' Lulju 2008) kien kittieb Malti.
Tfulija
Ommu u missier Kilin kienu Anna Azzopardi u Diegu Spiteri. Dawn kellhom għaxart itfal li minnhom tlieta mietu fit-tfulija. Kilin jgħid li meta kien żgħir kien se jmut b'xemxata kbira.
Kilin mill-ewwel deher li kien se jipprometti fl-iskola għax kien tifel li kellu interess f'kollox u kien determinat li ried jirnexxi. Ħa l-edukazzjoni sekondarja tiegħu fil-Liċeo.
Letteratura
thumb|lemin|200px|Bust ta' Kilin ir-Rabat Il-laqam "Kilin" beda jużah meta darba sema' lil xi ħadd isejjaħ lil xi ħadd ieħor Kilin u dan l-isem għoġbu.
Kilin beda jikteb fl-1966 meta kellu 31 sena u l-aktar li kien iħobb jikteb kienet il-proża, bħal novelli, rumanzi u saġġi bil-Malti.
L-ewwel xogħlijiet tiegħu letterarji ppubblikati kienu Burdati (1970) u Burdati 71 (1971).
L-aktar xogħol magħruf ta' Kilin hu Fuq il-Għajn ta' San Bastjan (1973). Wara kiteb Wara l-Għajn ta' San Bastjan (1994) u Iż-Żmien Isajjar il-Bajtar (1996) fejn jissoktaw it-tifkiriet ta' tfulitu u żgħożitu. Imma Kilin iddikjara li l-aktar ktieb li jogħġbu kien Tlikki Tlikki ma' Wenzu.
Kilin huwa l-awtur ta' erba' rumanzi: L-Għafrid (1975), Tmint Ijiem fi Dragunara (1984), It-Tapit Imsaħħar (1995) uTinsiex, Publius, Tinsiex! (2003).
Fl-1998 ġabar in-novelli fil-ktieb Għajnejn Kalanġ li jiġbru ‘kwadru morali' tal-ħajja, bil-ħelu u bil-morr tagħha.
Huwa ttraduċa L-Alla li ma Nemminx Fih (1983) mill-Ispanjol u ħareġ sensiela ta' ħames kotba żgħar Kappelli u Knejjes Żgħar (1967), Nistqarr (1968), Djar is-Sultana (1969 u Osanna (1978).
Wayside Chapels (1966) u A Maltese Mosaic (1990) huma l-verżjoni bl-Ingliż ta' dawn il-kotba.
Kilin kiteb ukoll xi poeżiji. Kilin baqa' jsemma' leħnu fil-ġurnali, sikwit jilmenta fuq il-bidliet li għaddej minnhom ilsienna.
Unuri
Fl-1981, Tmint Ijiem fi Dragunara (ħareġ 1984) rebaħ it-tieni premju fil-Konkors Buġelli.
Fl-1999, in-novella Id-Dell tal-Fatat ġiet fit-tieni post minn fost 842 novella f'kompetizzjoni li nżammet fl-Italja. In-novella kienet bil-Malti u hu stess qalibha bit-Taljan.
Fit-13 ta' Diċembru 2000, ingħata l-Midalja għall-Qadi tar-Repubblika mill-President ta' Malta dak iż-żmien Guido de Marco.
Ftit xhur qabel miet f'għeluq id-90 sena l-Akkademja tal-Malti onoratu b'tifkira għall-ħidma sfiqa u bla heda tul ħajtu kollha għall-ilsien Malti.
Ħajja Personali
Kien mżżewweġ lil Ġuża Mifsud u kellhom sebat itfal. Kien nannu ta' 17 u bużnannu ta' 12.
Għamel ħafna snin jgħix l-Imsida u għex hemm sakemm miet.
Kilin kien iħobb il-familja, tant li kemm-il darba ddikjara li biex jieħu ħsiebha sewwa ġieli kellu jagħmel sitt xogħlijiet.
Mikiel Spiteri kien ukoll iffissat fuq iċ-Ċess u kien iħobb imur għall-kwiet fil-kampanja u joqgħod ipinġi.
Mġarr United FC
Mġarr United FC hu klabb tal-futbol Malti ibbażat fl-Imġarr, li attwalment jilgħab fit-Tielet Diviżjoni.
Storja
L-Istorja ta 'l-Imġarr United FC bdiet fl-1967 meta wara xoljiment tal-Imġarr Eagles FC, ​​tim ta' taħt is-16 imsejjaħ Juvenals Mġarr li beda minn Mr.France Debono, huma ridu ibiddlu isimhom għall-Imġarr United FC. It-Tim ġie deċiż li li jilbsu l-kuluri bojod u ħodor u l-ewwel sessjonijiet ta 'taħriġ kienu miżmuma fil-bajja tad-deheb. Id-Direttur ta dak iż-zmien kien;Dun Ġuzepp Vella, Mgarr United FC bdew laqgħat u t-taħriġ f'bini apposta mibni għall-klabb.
L-ewwel kowċ tal-klabb kien Lolly Debattista li kien leġġendarju fil-klabb. Il-Membri taw daqqa t'id biex dan il-klabb ikun professjonali bħal ċertu klabbs oħra. Ċertu membri kienu Fr.Hilary Tagliaferro u Salvu Cuschieri. L-ewwel kompetizzjoni tal-klabb kienet fl-ASCC filwaqt li l-ewwel logħba kienet fl-1 ta' Novembru 1968 li lagħbu kontra 'Wolves Giorni' fil-Gżira ta Manwel, li Mġarr rebħu 2-0 b'żewġ gowls li ġew skorjati minn Joe Muscat magħruf bħala Terry.
Fl-istaġun 1969/70 Mġarr United kellhom persistenza minn 'Mr.John Mary Vella li ħa sehem fil-kampjonat tal-MFA fl-ewwel logħba li lagħbu fl-4 t'Ottubru, 1969 kontra Vittoriosa Stars FC u kienu rebħu 1-0, Louis Vella kien skurja l-gowl tar-rebħa. Fl-1971 il-bini ġie mċaqlaq disponibbli mis-Sur Pio Vassallo u sessjonijiet ta 'taħriġ bdew isiru ġewwa l-Iskola Primarja tal-Imġarr.
Joe Debono Grech
Joe Debono Grech (17 ta' Settembru 1939) kien Ministru fil-Gvern Laburista tat-tmeninijiet u fis-sentejn ta' Alfred Sant. Kien Deputat Mexxej ghall-Affarijiet tal-Partit mill-1989 sal-1992, qabel George Abela. Fl-aħħar leġislatura tiegħu fil-Parlament Malti (2013-2017), huwa kien l-ixjeħ Membru Parlamentari u l-iktar wieħed li kien ilu jitla' fil-Parlament Malti sa mill-1971.
Mġarr United FC
Storja
Fl-1974 wara ftehim bejn Żebbiegh Wolves u Mġarr United FC li miż-żewġ naħat kien hemm l-azzjonijiet u għall-ewwel darba ħadu sehem fir-4 diviżjoni tal-MFA. Taħt il-President;Sur John Bezzina, l-ewwel logħba uffiċjali saret fit-12 t'Ottubru 1974 ġol-Grawnd Pace Grasso, ikowċjati mis-Sur Marcel Scicluna iżda Imġarr kienu tilfu l-logħba.
Joe Debono Grech
Kien Direttur Maniġerjali tal-Medserv bejn l-1976 u l-1987. Okkupa diversi karigi fil-General Workers’ Union, fosthom Segretarju għal Għawdex. Qabel dahal fil-politika huwa kien ghalliem f’Saint Joseph Institute.
Mġarr United FC
Storja
Fl-1980, il-kumitat wara li għamel xogħol tajjeb li sar mis-Sur Carmel Muscat u Joe Schembri, Mgarr kellhom bini ġdid fil-Qasam tad-Djar u fil-viċin inbena grawnd ġdid meta l-klabb kien jista jagħmel taħriġ f'darhu.
Joe Debono Grech
Politika
Debono Grech beda l-karriera politika tiegħu fil-Partit Laburista fl-1958 bħala Segretarju, kif ukoll membru tal-Eżekuttiv Nazzjonali u aktar tard bħala President ta’ diversi sezzjonijiet tal-partit. Fl-1989 huwa kien elett bħala Deputat Mexxej għall-Affarijiet tal-Partit. Debono Grech kien Segretarju Propaganda tal-Partit Laburista mill-1970 sal-1987.
Mġarr United FC
Storja
xellug|thumb|250px
Joe Debono Grech
Politika
Ġie elett ghall-ewwel darba fil-Parlament Malti fl-1976 u baqa’ dejjem jiġi elett kull elezzjoni, sa dik tal-2013, l-aħħar waħda li kkontesta.
Mġarr United FC
Grawnd tal-Imġarr
Il-Grawnd tal-Imġarr li qiegħed fit-triq Plejju fl-Imġarr, kien il-bażi ta' Mġarr United mill-inawgurazzjoni fl-1980. Il-Grawnd tal-Imġarr huwa ta' daqs full u għandu sistema ta' floodlighting eċċellenti, approvat mill-FIFA. Il-grawnd għandu turf artifiċjali mal-wiċċ tal-aħħar teknoloġija u 5 dressing-rooms, tekniċi u faċilitajiet ta' eżerċizzju. Il-kamra tal-ewwel għajnuna, kamra tar-referee u l-uffiċċju tal-amministrazzjoni jiffurmaw ukoll parti mill-faċilitajiet tal-grawnd, u jgħinu biex jagħmlu l-kumpless tal-Grawnd tal-Imġarr ideali għal logħbiet kompetittivi u ċentru ta' taħriġ. Fl-istadju jistgħu joqgħodu sa 300 spettatur. It-turf sintetiku kienet iffinanzjat mill-MFA, il-gvern malti u l-klabb. Il-kumpless sportiv sar possibbli b'ħafna għajnuna minn voluntiera, donaturi u kumpaniji li offrew ix-xogħol tagħhom.
Joe Debono Grech
Ministru
Fl-1996 li huwa nħatar Ministru tat-Trasport u l-Portijiet fil-gvern immexxi minn Alfred Sant.
Fl-Oppożizzjoni
Wara l-2003 huwa kien l-Kelliem Ewlieni u Shadow Minister għall-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta u s-Sigurtà. Fl-2008 sar Shadow Minister tad-Difiża u l-Portijiet u kien ir-rappreżentant tal-Partit Laburista fil-Kunsill tal-Ewropa u membru tas-Socialist Bureau.
Huwa ngħata Ġieħ ir-Repubblika fl-2017.
Sirens FC
Sirens FC hu klabb tal-futbol Malti li ġej minn San Pawl il-Baħar, li attwalment jilgħab fit-Tielet Diviżjoni.