cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qatar Airways
Kelas Perniagaan
Pada Bulan Mac 2017, Syarikat Penerbangan Qatar Airways mendedahkan kabin kelas perniagaan baharu, yang dijuluki "Qsuite." Kabin baharu menawarkan suite dengan pintu yang disusun dalam konfigurasi 1-2-1. Qsuite mempunyai tempat duduk tunggal di sisi tingkap, dan suite bahagian tengah dapat diubah menjadi bilik quad, yang membolehkan empat penumpang saling berhadapan di ruang makan seperti penyediaan. Selain itu, pilih "pasangan" pasangan tempat duduk di bahagian tengah boleh ditukar menjadi katil double, menawarkan produk yang serupa dengan yang ditawarkan oleh syarikat penerbangan lain di Kelas Pertama. Dilancarkan pada Pesawat siri Boeing 777-300ER dan Pesawat A350 XWB baharu dari musim panas Tahun 2017 dan awalnya diperkenalkan di laluan Doha ke London Heathrow, tempat duduk baharu akan dipasang di armada yang tersisa secara progresif, tidak termasuk Pesawat Airbus A330 dan Airbus A380 kerana persaraan mereka yang akan datang dari jenisnya bermula Tahun 2019 dan 2024 ketika Syarikat Penerbangan Qatar Airways memperkenalkan pesawat Airbus A350, Boeing 787, dan Boeing 777X untuk menggantikannya.
Kelas Ekonomi
Kelas ekonomi Syarikat Penerbangan Qatar Airways dinobatkan sebagai yang terbaik di dunia pada Anugerah Skytrax 2009 dan 2010. Syarikat Penerbangan Qatar Airways menawarkan tempat duduk penumpang kelas ekonomi dengan ukuran hingga 34 inci. Penumpang kelas ekonomi di pesawat A330 ditawarkan skrin TV tempat duduk belakang. Penumpang pesawat Airbus A350, A380, Boeing 777 dan 787 ditawarkan monitor IFE skrin sentuh.
Qasemabad, Hormozgan
Qasemabad, Hormozgan merupakan sebuah kawasan yang terletak di Iran.
Mazraeh-ye Shah Mowr
Mazraeh-ye Shah Mowr merupakan sebuah kawasan yang terletak di Iran.
Qatar Airways
Kelas Ekonomi
Syarikat Penerbangan Qatar Airways telah mengambil beberapa pesawat keluarga A320 sejauh ini dengan televisyen peribadi tempat duduk belakang di setiap tempat duduk di kelas ekonomi. IFE dilengkapi dengan sistem hiburan Thales yang sama seperti yang digunakan dalam armada berbadan lebar. Empat lagi A321 dan dua A319LR akan dilengkapi dengan IFE baharu, serta penghantaran pesawat keluarga A320 yang baharu.
Kelab Hak Istimewa (Privilege)
Program kesetiaan Privilege Club (Kelab Hak Istimewa) Qatar Airways mempunyai perjanjian timbal balik dengan Syarikat Penerbangan Middle East Airlines, Royal Air Maroc dan Gol Transportes Aéreos.
Bilik Rehat
Selepas operasi penuh dimulakan di hab baharunya, iaitu di Lapangan Terbang Antarabangsa Hamad di Doha pada Tahun 2014, penumpang Bilik Rehat Kelas Perniagaan premium Al Mourjan untuk Syarikat Penerbangan Qatar Airways dibuka pada Bulan Julai 2014. Akses ke Bilik Rehat Kelas Perniagaan Al Mourjan hanya untuk penumpang kelas pertama dan kelas perniagaan Qatar Airways dan Oneworld sahaja.
Pada Tahun 2015 Syarikat Penerbangan Qatar Airways membuka Bilik Rehat Kelas Pertama Al Safwa untuk penumpang kelas Pertama. Bilik Rehat itu menerima Anugerah Tujuh Bintang Kelas Pertama yang berprestij di Seven Stars Luxury Hospitality and Lifestyle Awards di Marbella, Sepanyol pada 15 Oktober.
Lobi lapangan terbang
Terminal Premium merupakan terminal khas Qatar Airways untuk penumpang kelas pertama dan perniagaan, dibuka di Lapangan Terbang Antarabangsa Doha pada 2006. Dibina dalam jangka masa 9 bulan dengan kos US$90 juta, terminal sebesar 10,000 batu persegi ini mengandungi kemudahan-kemudahan seperti kaunter daftar masuk, tempat membeli-belah bebas cukai, bilik persidangan, sauna, jakuzi dan restoran.
Kontroversi Tempat Kerja
Pada Tahun 2013, The Economist mendakwa bahawa "tinjauan forum dalam talian yang digunakan oleh awak kabin menunjukkan bahawa Qatar mempunyai reputasi yang sangat teruk di kalangan profesional industri", termasuk "dakwaan perlakuan kasar dan pemeriksaan yang sombong adalah perkara biasa", dan bahawa "syarat yang ditetapkan oleh Syarikat Penerbangan Qatar Airways melampaui peraturan yang lebih biasa ... pekerja itu boleh dipecat sekiranya dia hamil (yang secara kontraknya wajib diungkapkannya 'dari tarikh pengetahuannya mengenai insidennya')". Ketua Pegawai Eksekutif Syarikat Penerbangan Qatar Airways Akbar Al Baker sebelumnya telah menyatakan, "Kami tidak menjalankan agensi perisikan, kami adalah syarikat penerbangan. Sebab mengapa saya tahu semua yang berlaku di syarikat adalah ... Saya berada di mana sahaja, bercakap dengan semua orang, mendengar mereka".
Pada Tahun 2014, akhbar Sweden Expressen menerbitkan sebuah laporan yang didasarkan pada sekitar tiga pekerja Syarikat Penerbangan Qatar Airways, yang nyawa mereka diduga "dipantau" dan "dikawal" oleh syarikat itu. Agensi PR Syarikat Penerbangan Qatar Airways menanggapi laporan tersebut dengan menyatakan, "Oleh kerana kami tidak tahu individu mana dan kes-kes tertentu berdasarkan artikel itu, Syarikat Penerbangan Qatar Airways tidak dapat memberi komen". Ketua Pegawai Eksekutif Akbar Al Baker menyatakan bahawa tuduhan itu "tidak terhadap [syarikat] tetapi terhadap [Qatar]". Dia menambah, "Mereka melemparkan batu ke Negara saya tanpa alasan sama sekali".
Pada Bulan Ogos 2015, Syarikat Penerbangan Qatar Airways terpaksa melonggarkan kebijakan memecat awak kabin kerana hamil atau berkahwin dalam lima tahun pertama mereka bekerja. Jurucakap menyatakan, "dasar kami telah berkembang dengan pertumbuhan syarikat penerbangan". Di bawah peraturan baharu, "kami akan memberikan kesempatan bagi seseorang untuk terus bekerja di posisi darat", kata jurucakap itu.
Semasa perjumpaan tahunan Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa pada Tahun 2018, Ketua Pegawai Eksekutif Syarikat Penerbangan Qatar Airways, Akbar Al Baker, mendakwa bahawa seorang wanita tidak dapat melakukan tugasnya kerana "ini adalah kedudukan yang sangat mencabar." komen, Al Baker menjelaskan bahawa dia tidak bermaksud untuk merujuk kepada semua wanita di Syarikat Penerbangan Qatar Airways. Dia juga menyebutkan bahawa dia ingin mempunyai seorang CEO wanita yang mengendalikan syarikat itu. Sejak itu, Al Baker telah meminta maaf atas komennya dalam satu kenyataan yang diberikan kepada The Independent.
Masalah Persaingan
Pada Tahun 2016, Syarikat Penerbangan American Airlines, Delta Air Lines, dan United Airlines mendakwa bahawa penyiasat forensik mereka telah menemui dokumen yang diduga menunjukkan bahawa Syarikat Penerbangan Qatar Airways telah menerima lebih dari $ 7 bilion bantuan dari pemerintah Qatar. Menurut laporan, siasatan dilakukan oleh Wilmer Cutler Pickering Hale dan Dorr LLP. Pada Bulan Julai 2016, Jabatan Negara A.S. mengadakan perbincangan dengan pegawai pemerintah Qatar mengenai tuduhan persaingan tidak adil. Tiada tindakan rasmi yang diambil oleh Jabatan Negara. Syarikat Penerbangan Qatar Airways telah menolak tuduhan bahawa subsidi telah diterima dan Ketua Pegawai Eksekutif Syarikat Penerbangan Qatar Airways Akbar Al Baker mengecam tuduhan tersebut.
Mulyonegoro
Poskod
Poskod yang digunakan di Mulyonegoro adalah 96127. Terdapat 10 buah desa di dalam daerah kecamatan Pulubala.
Glukagon
Glukagon ialah suatu hormon polipeptida yang dirembeskan oleh sel pankreas apabila aras glukosa dalam darah adalah rendah, dan mengaktifkan fruktosa 1,6-bisfosfatase melalui kesan penurunannya terhadap aras fruktosa 2,6-bisfosfat. Justeru, glukagon merangsangkan glukoneogenesis dan merencatkan glikolisis di hati. Secara amnya, tindak balas glukagon adalah berlawanan dengan insulin.
Glukagon mengaktifkan enzim adenilat siklase yang memangkinkan pembentukan AMP siklik daripada ATP.
Glukagon hanya bertindak terhadap hati, tetapi tidak terhadap otot.
Pujananting, Barru
Pujananting merupakan sebuah kecamatan yang terletak di Kabupaten Barru, Sulawesi Selatan, Indonesia.
Kampung Rahmat, Kuala Berang
Kampung Rahmat merupakan sebuah kampung yang terletak di Kuala Berang, dalam negeri Terengganu Darul Iman, iaitu sebuah negeri di timur Malaysia, dan yang bersempadan dengan Kelantan di utara, Pahang di bahagian barat dan selatannya dan Laut Cina Selatan di bahagian timur.
Terengganu merupakan sebuah negeri yang mempunyai sultan dan salah sebuah negeri yang membentuk negara Malaysia. Ia juga dikenali dengan gelaran Terengganu Darul Iman. Terdapat banyak pulau peranginan yang terletak berhampiran pantai Terengganu, seperti Pulau Kapas, Pulau Redang, Pulau Perhentian Besar, Pulau Perhentian Kecil dan Pulau Tenggol. . Terengganu terkenal dengan hidangan nasi dagang, dan keropok lekor.
Poskod
Poskod yang digunakan di Kampung Rahmat, Kuala Berang, Terengganu adalah 21700.
109
109 merupakan tahun biasa yang bermula pada hari Isnin dalam kalendar Gregory.
Glikogenolisis
Glikogenolisis ialah proses degradasi glikogen. Glikogenolisis diaruhkan dalam keadaan kebuluran atau apabila bekalan glukosa daripada makanan adalah terhad untuk membekalkan sumber tenaga serta-merta.
Glikogenolisis berlaku melalui beberapa tindak balas:
La Neuville-d'Aumont
ialah sebuah komun di jabatan Oise di utara Perancis, wilayah Picardy.
Tanjong Bunga (kawasan negeri)
Tanjong Bunga merupakan sebuah bahagian pilihan raya negeri di Pulau Pinang, Malaysia yang mempunyai wakil di Dewan Undangan Negeri (DUN) Pulau Pinang dengan kod N.22.
Kawasan DUN ini memberi mandat kepada seorang ahli Dewan Undangan Negeri di DUN Pulau Pinang mengikut sistem undian terbanyak.
Penyakit hematologi
Penyakit hematologi adalah gangguan yang terutamanya menjejaskan darah dan organ pembentuk darah. Penyakit hematologi termasuk gangguan genetik langka, anemia, HIV, penyakit sel sabit dan komplikasi kemoterapi atau pemindahan darah.
Boucieu-le-Roi
Boucieu-le-Roi ialah komun di jabatan Ardèche di Rhône-Alpes di selatan Perancis.
Club Atlético Boca Juniors
thumb|left| Club Atlético Boca Juniors merupakan sebuah kelab sukan Argentina yang paling popular, yang paling dikenali adalah pasukan bolasepaknya. Pengkalannya terletak di kejiranan La Boca, di Buenos Aires, dan ia menjadi tuan rumah perlawanan di Estadio Alberto J. Armando (La Bombonera) di 805 Brandsen Street.
Sajarah Banten
Sajarah Banten, merupakan nama sekumpulan karya sastera sejarah tradisional berbentuk babad, yang menceritakan mengenai sejarah Kesultanan Banten; iaitu sejak kedatangan Syarif Hidayatullah dan Maulana Hasanuddin ke Banten sehingga mendekati masa-masa akhir menjelang kejatuhannya. Pada umumnya risalah-risalah Sajarah Banten menggunakan bahasa Jawa dengan hanacaraka atau huruf Arab Pegon; namun terdapat pula yang menggunakan bahasa Melayu dengan abjad Rumi, serta bahasa Sunda dan aksara Sunda. Sebahagian besar risalah-risalah tersebut berbentuk tembang, dan sebahagian kecil berbentuk gancaran (prosa).
P.A. Hoessein Djajaningrat berpendapat bahawa risalah-risalah Sajarah Banten tersebut ditulis antara tahun 1662/1663 sehingga 1725, namun versi bahasa Melayu yang berbentuk prosa masih ditulis sehingga akhir abad ke-18. Ketika itu, diketahui sekurang-kurangnya terdapat 32 risalah Sajarah Banten dan sejenisnya yang tersebar di pelbagai tempat simpanan, sama ada di dalam mahupun di luar negara.
Di antara risalah-risalah tersebut terdapat beberapa yang telah dikenalpasti secara khas, antaranya:
Sekolah Menengah Pertama St. Antonius
Sekolah Menengah Pertama St. Antonius atau nama ringkasnya SMP St. Antonius, merupakan sebuah Sekolah Menengah Pertama Swasta yang terletak di Jl. Panjaitan Kv. 46, Jakarta Timur, Indonesia.
Sekolah Menengah Pertama St. Antonius memiliki kod NPSN 20107150. Pada 2010, SMP St. Antonius memiliki 0 pelajar lelaki dan 0 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 0 orang. 2010
Barium sulfat
Barium sulfat merupakan sebatian kimia barium dengan formula kimia BaSO4. Sebatian ini dapat diambil daripada mineral barit dan banyak digunakan dalam pelbagai aplikasi berdasarkan ciri-cirinya yakni berketumpatan tinggi dan berwarna putih.
Penghasilan
Kebanyakan barium sulfat dihasilkan daripada galian barit yang tidak tulen. Barit mengalami proses karbotermal, yakni melalui pemanasan dengan kok untuk mendapatkan barium sulfida.
Barium sulfida ditindak balas dengan asid sulfurik atau garam-garam sulfat lain untuk menghasilkan barium sulfat dengan ketulenan tinggi.
Dalam persekitaran makmal, barium sufat dihasilkan dengan mencampurkan larutan yang memiliki ion barium dan sulfat.
Ibrahim Abdullah
Senator Ibrahim Abdullah adalah ahli politik UMNO dari Perak, Malaysia. Beliau lahir pada 1921.
Buku
Buku 'Senator Ibrahim Abdullah : menabur budi menyokong nusa' ditulis oleh sejarawan Malaysia Ramlah Adam.Buku ini diterbitkan oleh DBP pada 1999.
Carpocyon
Carpocyon ialah satu anggota pupus bagi Borophaginae, dan kanin darat (anjing beruang) yang mendiami kebanyakan Amerika Utara semasa peringkat Barstov bagi Miosen Pertengahan melalui peringkat Hemphill bagi epok Miosen Akhiran pada 20.4—3.9 jtl. Carpocyon wujud selama hampir-hampir. Borophagus, Epicyon, Paratomarctus, Protepicyon
Vrécourt
Vrécourt ialah sebuah komun yang terletak di jabatan Vosges dalam wilayah Lorraine di timur laut Perancis.
Mumbai
Mumbai (मुंबई, Mumbaī, ), dahulunya dikenali dengan nama rasmi Bombay, merupakan ibu negeri Maharashtra di India, dan juga bandaraya yang paling ramai penduduknya di India, serta bandaraya kedua teramai penduduk di dunia, dengan kira-kira 14 juta orang. Di samping kawasan-kawasan bandar berdekatan, termasuk bandaraya Navi Mumbai dan Thane, Mumbai adalah salah sebuah kawasan bandar terbesar di dunia. Mumbai yang terletak di pantai barat India mempunyai pelabuhan semula jadi yang dalam. Pada 2009, Mumbai meraih gelaran bandaraya dunia alfa. Mumbai juga bandaraya terkaya di India, dan menikmati KDNK tertinggi di kalangan semua bandaraya di Asia Selatan dan Tengah.
Maltase
Dalam kebanyakan kes, ia mempunyai peranan yang sama seperti alfa-glukosidase namun istilah "maltase" lebih menekankan sifat substratnya yang seakan disakarida di mana ia akan dipecahkan manakala "alpha-glukosidase" lebih menekankan ikatan antara enzim dan substrat sama ada substrat tersebut disakarida atau polisakarida.
Mumbai
Tujuh buah pulau yang membentuk Mumbai dahulunya adalah tempat tinggal masyarakat koloni nelayan. Selama ratusan tahun, pulau-pulau tersebut dikuasai oleh empayar tempatan yang bersilih ganti sebelum diserahkan kepada Portugis, dan selepas itu Syarikat Hindia Timur British. Pada pertengahan abad ke-18, Mumbai dibentuk semula oleh pihak British dengan projek kejuruteraan awam besar-besaran, sehingga terbit sebagai sebuah bandar perdagangan yang penting. Pembangunan ekonomi dan pendidikan mencirikan kota ini pada abad ke-19. Mumbai menjadi pangkalan yang kuat untuk gerakan kemerdekaan India pada awal abad ke-20. Apabila India merdeka pada tahun 1947, bandaraya tersebut digabungkan dalam Negeri Bombay. Pada 1960, ekoran gerakan Samyukta Maharashtra, negeri baru Maharashtra dicipta dengan Bombay sebagai ibu negeri. Pada tahun 1996, Bombay mendapat nama barunya iaitu Mumbai.
Maltase
Pada manusia, maltase akan memecahkan bentuk alfa maltose.
Mumbai
Mumbai merupakan pusat perdagangan dan hiburan India yang menjana 5% KDNK negara ini, serta menjelaskan 25% keluaran perindustrian, 70% perdagangan maritim di India (Mumbai Port Trust & JNPT), dan 70% urusniaga modal ke dalam ekonomi India. Mumbai adalah tempat terletaknya institusi kewangan terpenting di India seperti Bank Rizab India, Bursa Saham Bombay, Bursa Saham Kebangsaan India dan ibu pejabat bagi berbilang syarikat India dan perbadanan multinasional. Mumbai juga menempatkan institut nuklear terunggul di India, seperti BARC, NPCL, IREL, TIFR, AERB, AECI, dan Jabatan Tenaga Atom. Mumbai juga terkenal sebagai pusat perusahaan filem dan televisyen berbahasa Hindi dan Marathi, yang dikenali dengan timangan Bollywood. Peluang perniagaan di Mumbai dan juga potensi menawarkan taraf hidup yang lebih tinggi, menarik ramai penghijrah dari merata India, sehingga menjadikan bandaraya ini berbilang masyarakat dan budaya.
Sejarah awal
thumb|upright|right|[[Gua Kanheri memainkan peranan sebagai pusat agama Buddha di India Barat pada zaman purba|alt=A white Buddhist stupa]] Mumbai didirikan di atas bekas gugusan tujuh pulau, iaitu Pulau Bombay, Parel, Mazagaon, Mahim, Colaba, Worli, dan Pulau Old Woman (juga dikenali sebagai Little Colaba). Endapan zaman Pleistosen yang ditemui along kawasan pantai sekitar Kandivali di Mumbai utara pada tahun 1939, menunjukkan bahawa pulau-pulau ini telah diduduki oleh manusia sejak Zaman Batu lagi. Tidak pasti bila kepulauan ini mula-mula diduduki. Mungkin selewat-lewatnya awal Zaman Masihi (2000 tahun dahulu), masyarakat nelayan Koli mula menduduki pulau-pulau ini.
Pada abad ke-3 SM, kepulauan ini tertakluk oleh Empayar Maurya yang tengah meluaskan wilayah ke arah selatan di bawah pemerintahan Ashoka dari Magadha. Gua Kanheri di Borivali digali pada pertengahan abad ke-3 SM, lalu memainkan peranan sebagai pusat agama Buddha yang penting di India Barat pada zaman dulu. Kota ini ketika itu dikenali sebagai Heptanesia (Tujuh Pulau dalam bahasa Yunani Kuno) oleh ahli geografi Yunani, Ptolemy pada 150 M.
Mulai abad ke-2 SM hingga abad ke-9 M, penguasaan kepulauan ini bertukar tangan antara empayar-empayar tempatan berikut, iaitu: Satavahana, Kshatrapa Barat, Abhira, Vakataka, Kalachuri, Konkan Maurya, Chalukya dan Rashtrakuta, sebelum dikuasai oleh wangsa Silhara mulai tahun 810 hingga 1260. Antara binaan-binaan tertua di kota yang dibina sepanjang zaman ini termasuk Gua Jogeshwari (520 – 525), Gua Elephanta (abad ke-6 hingga ke-7), Kuil Walkeshwar (abad ke-10), dan Banganga Tank (abad ke-12).
Raja Bhimdev mengasaskan kerajaannya di kawasan ini pada akhir abad ke-13, dan menubuhkan ibu kotanya di Mahikawati (kini Mahim). Antara penduduk terawal yang dikenali di kota ini, golongan Pathare Prabhu dibawa oleh Bhimdev ke Mahikawati dari Saurashtra di Gujarat sekitar tahun 1298. Kesultanan Delhi mengilhakkan pulau-pulau tersebut pada tahun 1347–48, lalu menguasainya hingga tahun 1407. Ketika ini, kepulauan Bombay ditadbir oleh Gabenor Muslim dari Gujarat yang dilantik oleh Kesultanan Delhi.
Zaman Eropah
Ditubuhkan pada tahun 1526, Empayar Mughal, merupakan kuasa terbesar di Asia Selatan pada pertengahan abad ke-16. Oleh sebab semakin menggeruni kekuasaan maharaja Mughal Humayun, Sultan Bahadur Shah dari Kesultanan Gujarat terpaksa menandatangani Perjanjian Bassein dengan Empayar Portugis pada 23 Disember 1534. Menurut perjanjian itu, ketujuh-tujuh pulau Bombay, bandar strategik Bassein yang berdekatan dan wilayah-wilayah tanggungannya ditawarkan pada Portugis. Wilayah-wilayah tersebut akhirnya bertukar tangan peada 25 Oktober 1535. Pihak Portugis banyak terlibat dalam penubuhan dan peluasan mazhab-mazhab Katolik Rom di Bombay.
Seterusnya, pulau-pulau ini dipajakkan kepada Syarikat Hindia Timur British pada tahun 1668 untuk £10 setahun oleh Piagam Diraja 27 Mac 1668. Bilangan penduduk meningkat dari 10,000 orang pada tahun 1661, menjadi 60,000 orang pada tahun 1675. Pada Oktober 1672, pulau-pulau ini diserang oleh Yakut Khan, laksamana Siddi dari Empayar Mughal, kemudian menerima serangan dari Rickloffe van Goen, Gabenor Jeneral Hindia Belanda pada 20 Februari 1673, dan laksamana Siddi Sambal pada 10 Oktober 1673.
Pada tahun 1687, Syarikat Hindia Timur British memindahkan ibu pejabatnya dari bandar Surat ke Bombay yang kemudiannya menjadi ibu pejabat Kepresidenan Bombay. Selepas itu, Bombay dijadikan pusat segala penubuhan Syarikat di India. Menjelang akhir abad ke-17, pulau-pulau ini sekali lagi menerima serangan dari Yakut Khan pada tahun 1689–90. Kehadiran Portugis di Bombay berakhir apabila kerajaan Maratha pimpinan Peshwa Baji Rao I menawan Salsette pada tahun 1737, dan Bassein pada tahun 1739.
Pada pertengahan abad ke-18, Bombay mulai berkembang menjadi sebuah bandar perdagangan utama, serta menyambut kedatangan penghijrah secara besar-besaran dari seluruh India. Kemudian, pihak British menduduki Salsette pada 28 Disember 1774. Ekoran Perjanjian Surat (1775), pihak British secara rasminya menguasai Salsette dan Bassein, sehingga mencetuskan Perang Inggeris-Maratha Pertama. Pihak British mampu mempertahankan Salsette dari genggaman pihak Maratha tanpa keganasan menerusi Perjanjian Purandar (1776), diikuti Perjanjian Salbai (1782) yang ditandatangani untuk meleraikan to Perang Inggeris-Maratha Pertama.
thumb|right|Kapal-kapal di [[Pelabuhan Bombay (c. 1731). Bombay bangkit sebagai bandar perdagangan penting pada pertengahan abad ke-18]] Mulai tahun 1782, bandaraya Mumbai dibentuk semula dengan projek-projek kejuruteraan awam besar-besaran yang bertujuan menggabungkan ketujuh-tujuh pulau menjadi sebuah daratan tercantum. Projek yang dikenali sebagai Hornby Vellard ini siap pada tahun 1784. Pada tahun 1817, Syarikat Hindia Timur Belanda pimpinan Mountstuart Elphinstone menumpaskan Baji Rao II, Peshwa terakhir Maratha dalam Pertempuran Khadki. Berikutan kekalahan Baji Rao II, hampir seluruh kawasan Deccan jatuh dalam ketuanan British, lalu digabungkan dalam Kepresidenan Bombay. Kejayaan kempen British di Deccan menyaksikan kebebasan Bombay dari segala ancaman kuasa-kuasa tempatan.
Pada tahun 1845, ketujuh-tujuh pulau digabungkan menjadi sebuah daratan tunggal oleh projek Hornby Vellard. Pada 16 April 1853, landasan keretapi penumpang sulung di India dibuka untuk menghubungkan Bombay dengan bandar Thane yang berdekatan. Ketika Perang Saudara Amerika (1861–1865), bandaraya ini menjadi pasaran perdagangan kapas utama di dunia, sehingga menyemarakkan ekonomi yang turut menaikkan martabat bandaraya ini.
Pembukaan Terusan Suez pada tahun 1869 mengubah Bombay menjadi sebuah pelabuhan laut terbesar di Laut Arab. Pada September 1896, Bombay dilanda wabak hawar bubon yang dianggarkan meragut 1,900 orang seminggu. Kira-kira 850,000 orang berpindah keluar dari Bombay, menyebabkan industri tekstil teruk terjejas. Sebagai ibu kota Kepresidenan Bombay, Bombay menyaksikan gerakan kemerdekaan India, terutamanya Gerakan Tinggalkan India pada rahun 1942 dan Dahagi Tentera Laut Diraja India pada tahun 1946.
India merdeka
thumb|upright|Tugu peringatan [[Hutatma Chowk yang dibina sebagai penghormatan kepada para korban pergerakan Samyukta Maharashtra.]] Setelah India merdeka pada tahun 1947, wilayah Kepresidenan Bombay yang dikawal oleh India distrukturkan semula menjadi Negeri Bombay. Kawasan Negeri Bombay meluas setelah menyepadukan beberapa negara bekas wilayah raja yang menyertai kesatuan India. Ekoran ini, bandaryaa ini menjadi ibu negeri Negeri Bombay. Pada April 1950, batas Perbandaran Bombay diluaskan dengan menggabungkan Daerah Subbandar Bombay dengan Bandaraya Bombay untuk membentuk Perbadanan Perbandaran Bombay Raya.
Gerakan Samyukta Maharashtra yang bertujuan membentuk negeri Maharashtra yang berasingan termasuk kawasan Bombay memuncak pada 1950-an. Dalam perbahasan Lok Sabha pada tahun 1955, parti Kongres menuntut agar bandaraya itu dibentuk sebagai negeri bandar yang autonomi. Jawatankuasa Penyusunan Semula Negeri mencadangkan negeri dwibahasa untuk Maharashtra–Gujarat dengan Bombay sebagai ibu negeri dalam laporannya pada tahun 1955. Jawatankuasa Warga Bombay, sebuah kumpulan penyokong yang terdiri daripada para usahawan Gujarat yang melobi demi kemerdekaan Bombay.
Berikutan peristiwa tunjuk perasaan anjuran gerakan yang menyebabkan 105 orang terkorban, Negeri Bombay disusun semula mengikut sempadan bahasa pada 1 Mei 1960. Kawasan berbahasa Gujarat di Negeri Bombay dipecahkan menjadi negeri Gujarat. Negeri Maharashtra yang beribunegerikan Bombay dibentuk dengan menggabungkan kawasan berbahasa Marathi di Negeri Bombay, lapan daerah dari Wilayah Tengah dan Berar, lima daerah dari Negeri Hyderabad, dan berbilang bekas wilayah raja yang terangkum dalamnya. Sebagai peringatan kepada korban gerakan Samyukta Maharashtra, Air Pancutan Flora dinamakan semula sebagai Hutatma Chowk (Dataran Syahid), diiringi sebuah tugu yang baru.
Puluhan tahun berikutnya menyaksikan peluasan bandaraya Bombay dan pinggir bandarnya. Pada akhir 1960-an, Nariman Point dan Cuffe Parade ditebus guna dan dibangunkan. Lembaga Pembangunan Kawasan Metropolitan Bombay (Bombay Metropolitan Region Development Authority, BMRDA) ditubuhkan pada 26 Januari 1975 oleh kerajaan Maharashtra sebagai lembaga kemuncak untuk perancangan dan penyelarasan pelbagai aktiviti di kawasan metropolitan Bombay. Pada Ogos 1979, perbandaran saudara New Bombay ditubuhkan oleh Perbadanan Pembangunan Bandaraya dan Industri (CIDCO) sepanjang daerah-daerah Thane dan Raigad untuk membantu menempatkan dan mengawal kependudukan Bombay. Industri tekstil di Bombay hampir lesap berikutan Mogok Tekstil Besar Bombay pada tahun 1982 apabila hampir 250,000 pekerja bermogok dari lebih 50 kilang kain.
Pelabuhan Jawaharlal Nehru yang kini menguruskan 55–60% muatan kontena India, ditempah pada 26 Mei 1989 di Nhava Sheva dengan harapan meredakan kesesakan di Pelabuhan Bombay di samping berfungsi sebagai pelabuhan hab bandaraya ini. Pada 1 Oktober 1990, daerah Bombay Raya dicabangkan menjadi dua daerah hasil pendapatan, iaitu Bombay City dan Bombay Suburban, biarpun masih ditadbir oleh Pentadbiran Perbandaran yang sama.
Sejak 1990-an, bandaraya yang sangat damai sekarang ini semakin mengalami insiden keganasan. Berikutan perobohan Masjid Babri di Ayodhya, Bombay digemparkan oleh rusuhan Hindu-Muslim pada tahun 1992–93 yang menelan lebih 1,000 nyawa. Pada 12 Mac 1993, serantaian 13 pengeboman terselaran di beberapa mercu tanda bandaraya yang didalangi oleh puak pelampau Islam dan kongsi gelap setempat mengakibatkan 257 orang mati dan lebih 700 orang tercedera. Pada tahun 2006, 209 orang terkorban manakala lebih 700 orang lagi cedera apabila tujuh ledakan bom berlaku dalam rangkaian tren komuter bandaraya.
Geografi
Mumbai terdiri daripada dua kawasan berbeza, iaitu daerah Bandaraya Mumbai dan daerah Subbandar Mumbai, yang membentuk dua 'daerah hasil' berasingan di negeri Maharashtra. Kawasan daerah bandarayanya juga dikenali sebagai Island City (Kota Pulau) atau Mumbai Selatan. jumlah keluasan Mumbai ialah 603.4 km2, iaitu kawasan seluas 437.71 km2 (kota pulau 67.79 km2 dan daerah subbandar 370 km2) yang ditadbir oleh Perbadanan Perbandaran Brihanmumbai (BMC), dan selebihnya di bawah Kementerian Pertahanan, Mumbai Port Trust, Suruhanjaya Tenaga Atom dan Taman Negara Borivali, semuanya di luar bidang kuasa BMC.
Mumbai terletak di muara Sungai Ulhas di pantai barat India, di kawasan pesisir yang dikenali sebagai Konkan. Ia terletak di Pulau Salsette yang dikongsinya bersama daerah Thane. Mumbai bersempadan dengan Laut Arab di barat. Sebahagian besar bandaraya terletak pada aras tinggi sekitar 10 m hingga 15 m di atas paras laut; atau aras tinggi puratanya 14 m. Kawasan Mumbai Utara (Salsette) pula berbukit-bukau, dan puncak tertinggi di bandaraya ini terletak pada aras 450 m di banjaran Powai-Kanheri di Salsette. Sebahagian Taman Negara Sanjay Gandhi (Taman Negara Borivali) terletak di daerah subbandar Mumbai, dan sebahagian lagi di daerah Thane, dengan jumlah keluasan lebih 103.09 km2.
Selain Empangan Bhatsa, terdapat enam tasik utama yang membekalkan air kepada bandaraya: Vihar, Vaitarna Rendah, Vaitarna Tinggi, Tulsi, Tansa dan Powai. Tasik Tulsi dan Tasik Vihar terletak di Taman Negara Borivili dalam lingkungan sempadan bandaraya. Bekalan dari tasik Powai yang juga terletak dalam lingkungan bandaraya, hanya digunakan untuk tujuan pertanian dan industri. Tiga sungai kecil, iaitu Dahisar, Poinsar (atau Poisar) dan Ohiwara (atau Oshiwara) berpunca dari taman itu, manakala Sungai Mithi berpunca dari Tasik Tulsi dan mengumpul air yang melimpah dari Tasik-Tasik Vihar dan Powai. Garis tepi laut bandaraya bersuak dengan banyak sekali caruk dan teluk yang terbantang dari Caruk Thane di timur hingga Madh Marve di barat. Pantai timur Pulau Salsette diliputi paya bakau yang luas dan memiliki biodiversiti yang tinggi, manakala pantai baratnya banyak berpasir dan berbatu-batuan.
Litupan tanah di kawasan bandaraya banyak berpasir kerana dekatnya dengan laut. Di pinggir bandar, litupan tanah banyak lanar dan gemburnya. Batuan di bawah kawasan ini terdiri daripada aliran basalt Deccan hitam yang terdiri daripada varian berasid dan berbes yang berasal dari zaman-zaman Batu Kapur akhir dan Eosen awal. Mumbai terletak di zon aktif seismik yang dilalui 23 garis sesar kawasan sekitar. Kawasan ini dikelaskan sebagai kawasan Zon III Seismik, yang bererti jangkaan gempa bumi sehingga magnitud 6.5 pada skala Richter.
Iklim
thumb|Suhu dan kerpasan purata di Mumbai|alt=Suhu purtaa antara 23°C pada Januari dan 30°C pada Mei. Curahan hujan hampir sifar dari November hingga Mei, kemudian memuncak pada sekitar 600 mm pada Julai sebelum merosot secara beransur-ansur.
Mumbai mempunyai iklim tropika, atau lebih tepat lagi iklim lembap kering tropika mengikut pengelasan iklim Köppen, dengan tujuh bulan kekeringan dan kemuncak hujan pada bulan Julai. Musim sejuk dari Disember hingga Februari disusuli oleh musim panas dari Mac hingga Jun. Tempoh Jun hingga September pula membentuk musim monsun barat daya, manakala bulan October dan November pula adalah musim pasca monsun.
Purata suhu tahunan adalah 27.2 °C, manakala purata kerpasan tahunan adalah 216.7 cm. Di Kota Pulau, purata suhu maksimum adalah 31.2 °C, manakala purata suhu minimun adalah 23.7 °C. Di pinggir bandar, min suhu maksimum harian adalah dari 29.1 °C hingga 33.3 °C, manakala min suhu minimum harian adalah 16.3 °C hingga 26.2 °C. Suhu tertinggi yang pernah dicatat adalah 40.2 °C pada 28 Mac 1982, manakala suhu terendahnya adalah 7.4 °C pada 27 Januari 1962.
Ekonomi
thumb|upright|[[Bursa Saham Bombay adalah bursa saham terlama di Asia]] thumb|Nariman Point
Mumbai merupakan bandaraya terbesar di India dan juga pusat kewangan dan perdagangan negara yang menjana 6.16% daripada jumlah KDNK. Mumbai berfungsi sebagai pusat ekonomi India yang menyumbangkan 10% pekerja kilang, 25% keluaran industri, 33% hasil cukai pendapatan, 60% hasil cukai kastam, 20% hasil cukai eksais pusat, 40% perdagangan luar negara India dan cukai korporat ₹ 40 bilion.
KDNK Mumbai adalah ₹ 200,483 crore, manakala pendapatan per kapitanya adalah pada ₹ 128,000, tiga kali purata seluruh negara. Kebanyakan konglomerat terunggul di India (termasuk Larsen and Toubro, State Bank of India, Life Insurance Corporation of India, Tata Group, Godrej dan Reliance), dan lima syarikat dalam senarai Fortune Global 500 bertapak di Mumbai. Banyak bank dan institusi kewangan luar negara juga membuka cawangan di kawasan ini, terutama sekali Pusat Dagangan Dunia.
Hingga 1970-an, kemakmuran Mumbai terutama dipacu oleh kilang tekstil dan pelabuhan, tetapi sejak itu ekonomi tempatan telah dipelbagaikan dengan kejuruteraan, penggilapan berlian, penjagaan kesihatan dan teknologi maklumat. Pada tahun 2008, Globalization and World Cities Study Group (GaWC) menarafkan Mumbai sebagai "bandaraya dunia alfa", iaitu peringkat ketiga dalam pengkategorian bandaraya globalnya. Mumbai merupakan pasaran pejabat keempat termahal di dunia. Mumbai ditempatkan di kalangan bandaraya India yang paling cepat untuk memulakan perniagaan pada tahun 2009.
thumb|left|Sebuah kawasan perumahan golongan kelas tinggi di Mumbai merupakan lambang pertumbuhan golongan kelas menengah di India. Sebahagian besar tenaga kerja di India terdiri daripada kakitangan kerajaan negeri dan awam. Mumbai juga diduduki oleh ramai pekerja sendiri yang tak mahir atau separa mahir, yang mencari nafkah sebagai penjaja, pemandu teksi, mekanik dan lain-lain pekerjaan kolar biru. Industri pelabuhan dan perkapalannya juga mantap sekali, dengan Pelabuhan Mumbai sebagai salah sebuah pelabuhan tertua dan terpenting di India. Di Dharavi di tengah Mumbai, terdapat industri pengitaran semula yang semakin berkembang besar, yang memproseskan sisa buangan yang boleh dikitar semula dari seluruh bandaraya; daerah Dharavi ada kira-kira 15,000 kilang berbilik bujang.
Kebanyakan rangkaian televisyen dan satelit, dan syarikat penerbitan yang terbesar di India, beribu pejabat di Mumbai. Pusat perfileman bahasa Hindi, iaitu Bollywood, merupakan pengeluar filem terbesar di India dan juga salah sebuah industri filem terbesar di dunia, di samping menjadi pusat perfileman bahasa Marathi. Seiring dengan seluruh India, Mumbai selaku pusat perdagangan telah menyaksikan pertumbuhan ekonomi yang pesat sejak peliberalan dilaksanakan pada tahun 1991, disusuli kepesatan kewangan pada pertengahan dekad 1990-an dan perkembangan IT, eksport, perkhidmatan dan penyumberan luar pada dekad 2000-an.
Mumbai menduduki tempat ke-48 dalam Indeks Pusat Perdagangan Sedunia 2008. Pada April 2008, Mumbai menduduki tangga ketujuh dalam senarai "Top Ten Cities for Billionaires" oleh majalah Forbes, dan yang pertama dari segi purata kekayaan jutawan berkenaan.
Pentadbiran awam
thumb|[[Mahkamah Tinggi Bombay mempunyai bidang kuasa di Maharashtra, Goa, Daman dan Diu, dan Dadra dan Nagar Haveli.]]
Mumbai, terbentang dari Colaba di selatan, hingga Mulund dan Dahisar di utara, dan Mankhurd di timur, ditadbir oleh Perbadanan Perbandaran Brihanmumbai (Brihanmumbai Municipal Corporation, BMC). BMC bertanggungjawab atas keperluan awam dan prasarana metropolis ini. Datuk Bandar biasanya dipilih di kalangan para anggota Majlis untuk penggal dua tahun setengah.
Pesuruhjaya Perbandaran merupakan Ketua Pegawai Eksekutif dan ketua badan eksekutif Perbadanan Perbandaran. Segala kuasa eksekutif terletak pada Pesuruhjaya Perbandaran, seorang pegawai Perkhidmatan Pentadbiran India (Indian Administrative Service, IAS) yang dilantik oleh kerajaan negeri. Walaupun Perbadanan Perbandaran merupakan badan perundangan yang menetapkan dasar-dasar tadbir urus bandaraya, namun Pesuruhjayalah yang bertanggungjawab atas pelaksanaan dasar-dasar tersebut. Pesuruhjaya dilantik untuk satu penggal yang ditetapkan oleh statut negeri. Kuasa Pesuruhjaya ditentukan oleh statut dan juga ditugaskan oleh Perbadanan atau Jawatankuasa Tetap.
Dua daerah hasil Mumbai berada dalam bidang kuasa Pengumpul Daerah yang bertugas menjaga rekod hartanah dan pengumpulan hasil untuk Kerajaan Pusat, serta mengawal selia pilihan raya kebangsaan yang diadakan di bandaraya.
Polis Mumbai diketuai oleh seorang Pesuruhjaya Polis, seorang pegawai Perkhidmatan Polis India (Indian Police Service, IPS). Polis Mumbai terletak di bawah Kementerian Dalam Negeri Maharashtra. Bandaraya Mumbai terbahagi kepada tujuh zon polis dan 17 zon polis trafik, setiap satunya diketuai oleh Timbalan Pesuruhjaya Polis. Polis Trafik merupakan badan separa berautonomi di bawah Polis Mumbai. Jabatan Bomba Mumbai diketuai oleh Ketua Pegawai Bomba yang dibantu oleh empat orang Timbalan Ketua Pegawai Bomba dan enam Pegawai Divisi.
Mumbai merupakan pusat Mahkamah Tinggi Bombay yang berbidang kuasa di neger-negeri Maharashtra dan Goa, serta Wilayah Kesatuan Daman dan Diu dan Dadra dan Nagar Haveli. Mumbai juga ada dua mahkamah rendah, iaitu Mahkamah Perkara Kecil (Small Causes Court) untuk hal-hal sivil, dan Mahkamah Sesyen (Sessions Court) untuk kes jenayah. Mumbai juga ada mahkamah TADA (Terrorist and Disruptive Activities) khas untuk sesiapa yang dituduh berkomplot dan bersubahat dalam pengganasan di bandaraya.
Demografi
Menurut bancian 2001, jumlah penduduk Mumbai adalah 11,914,398 orang, tetapi mengikut ekstrapolasi yang dijalankan oleh World Gazetteer pada tahun 2010, Mumbai diduduki seramai 13,830,884 orang sementara Kawasan Metropolitan Mumbai mempunyai sejumlah 21,347,412 orang. Kepadatan penduduk dianggarkan 22,000 orang sekilometer persegi. Mengikut bancian 2001, Mumbai Raya iaitu kawasan dalam pentadbiran BMC, mencapai kadar celik huruf 77.45%, melebihi purata seluruh negara 64.8%.
Nisbah jantinanya adalah 774 (perempuan untuk 1,000 lelaki) di kota pulau, 826 di subbandar, dan 811 pada keseluruhannya di Mumbai Raya, ketiga-tiga perangkaan lebih rendah daripada purata seluruh negara 933 perempuan untuk 1,000 lelaki. Nisbah jantina yang rendah ini disebabkan bilangan besar pendatang lelaki yang datang untuk mencari rezeki di bandaraya.
Warga kota Mumbai dikenali sebagai Mumbaikar, Mumbaite atau Bombayite. Seperti bandaraya-bandaraya metropolitan lain di India, Mumbai mempunyai ramai sekali penutur pelbagai bahasa. Enam belas bahasa utama di India dipertuturkan di Mumbai, terutama sekali bahasa Marathi, Gujarati dan Inggeris. Bahasa Inggeris difahami ramai dan merupakan bahasa utama para pekerja kolar putih di Mumbai. Di jalanan pula kedengaran suatu bentuk bahasa Hindi basahan yang dikenali sebagai Bambaiya, iaitu campuran bahasa-bahasa Marathi, Hindi, Inggeris dan kata-kata ciptaan baru.
right|thumb|Sebatang jalan di [[Dharavi, kawasan sesak kedua terbesar di Asia]] Mumbai mengalami masalah-masalah utama pembandaran yang sama dengan bandaraya lain yang pesat berkembang di negara membangun, iaitu kemiskinan dan pengangguran berleluasa, tahap kesihatan awam, kesedaran sivik dan pendidikan yang rendah bagi kebanyakan besar penduduk. Disebabkan harga mahal pada ruang tanah yang ada, ramai penduduk Mumbai terpaksa berdiam dalam perumahan yang sempit dan agak mahal, selalunya jauh dari tempat kerja, oleh itu mengambil masa yang lama untuk berulang-alik dengan menaiki pengangkutan alihan massa yang penuh sesak, ataupun jalanan yang terhambat oleh kesesakan orang. Ramai yang tinggal dekat sekali dengan stesen bas atau keretapi, namun penduduk pinggir bandar banyak menghabiskan masa perjalanan ke daerah perniagaan pusat di barat daya. Dharavi, kawasan sesak kedua terbesar di Asia, menempatkan 800,000 orang penduduk di pusat bandar Mumbai. Dengan kadar celik huruf sebanyak 69%, kawasan sesak di Mumbai adalah yang paling celik huruf di India.
Bilangan penghijrah ke Mumbai dari luar negeri Maharashtra pada dekad 1991–2001 berjumlah 1.12 juta, atau 54.8% daripada pertumbuhan bersih kependudukan Mumbai.
Antara agama-agama yang dipeluk oleh para warga Mumbai termasuk agama Hindu (67.39%), Islam (18.56%), Buddha (5.22%), Jain (3.99%), Kristian (4.2%), Sikh (0.58%), dan selebihnya Parsi dan Yahudi. Demografi bahasa/etniknya adalah: Maharashtra (42%), Gujarati (19%), dan selebihnya dari merata India. Komuniti Muslim tertua di Mumbai termasuk Dawoodi Bohra, Khoja, dan Muslim Konkani, sementara masyarakat Kristian tempatan termasuk Katolik India Timur yang dikristiankan oleh Portugis pada abad ke-16. Di Mumbai juga ada sekelompok kecil Yahudi Bene Israel yang berhijrah dari kawasan Teluk Parsi atau Yaman lebih kurang 1600 tahun. Kaum Parsi pula berhijrah ke India dari Parsi; kini, terdapat kira-kira 80,000 orang Parsi di Mumbai.
Pengangkutan awam
Antara sistem pengangkutan awam di Mumbai termasuk rel Mumbai Suburban Railway, bas Brihanmumbai Electric Supply and Transport (BEST), teksi bermeter hitam kuning, beca bermotor dan feri. Perkhidmatan Suburban Railway dan bas BEST mengangkut kira-kira 88% daripada jumlah penumpangan pada tahun 2008. Beca bermotor hanya dibenarkan beroperasi di kawasan subbandar Mumbai, sementara teksi dibenarkan berniaga di seluruh Mumbai, tetapi pada amnya tertumpu di Mumbai Selatan. Mumbai Darshan merupakan perkhidmatan bas pelancong yang meneroka pelbagai tarikan pelancong di Mumbai.
Teksi dan beca di Mumbai diwajibkan menggunakan gas asli mampat sebagai bahan api, dan juga merupakan kaedah pengangkutan yang sesuai, jimat dan senang dicari di Mumbai. Mumbai mempunyai kira-kira 1.53 juta kenderaan pada tahun 2008, 56,459 teksi hitam kuning, dan 102,224 beca bermotor, tepat pada tahun 2005.
Jalan raya
thumb|Peta yang menunjukkan jalan raya utama, landasan keretapi, pelabuhan dan lapangan terbang (Klik untuk besarkan) Mumbai disambungkan oleh lebuh raya nombor 3, 4 dan 8 dalam sistem Lebuhraya Negara India. Lebuhraya Mumbai-Pune adalah lebuh raya ekspres pertama di India, manakala Lebuhraya Mumbai-Vadodara, Western Freeway dan Eastern Freeway masih dalam pembinaan. Jambatan Bandra-Worli Sea Link dan Tambak Mahim menghubungkan kota pulau dengan subbandar di barat. Tiga jalan raya utama di bandaraya adalah Lebuhraya Ekspres Timur dari Sion ke Thane, Lebuhraya Ekspres Sion Panvel dari Sion ke Panvel dan Lebuhraya Ekspres Barat dari Bandra ke Borivali.
Walaupun 88% pengulang-alik di kota menaiki pengangkutan awam, namun Mumbai masih bergelut dengan kesesakan lalu lintas. Sistem pengangkutan Mumbais dikategorikan sebagai antara yang paling sesak di dunia. Disebabkan kesesakan diburukkan lagi oleh penjaja dan kenderaan yang diparkir, MMRDA telah melaksanakan projek Mumbai Skywalks untuk menyediakan persuraian pejalan kaki yang cepat dan selamat dari kawasan yang paling sesak seperti stesen Mumbai Suburban Railway.
Rel
thumb|right|[[Terminus Chhatrapati Shivaji (dahulu Terminus Victoria) merupakan ibu pejabat Central Railway dan juga Tapak Warisan Dunia UNESCO]]
Mumbai merupakan ibu pejabat untuk dua zon Indian Railways, iaitu Central Railway (CR) yang beribu pejabat di Terminus Chhatrapati Shivaji (dahulunya Terminus Victoria), dan Western Railway (WR) yang beribu pejabat di Churchgate. Selaku tunjang pengangkutan bandaraya, Mumbai Suburban Railway terdiri daripada tiga rangkaian rel berasingan, iaitu: Central, Western, dan Harbour Line yang merentasi seluruh bandaraya dari utara ke selatan.
Sistem rel subbandar Mumbai mengangkut sejumlah 6.3 juta penumpang sehari pada tahun 2007, melebihi separuh daripada jumlah muatan penumpang harian Indian Railways. Tren amat sesak pada waktu puncak, sehingga tren sembilan gerabak yang berupaya muatan 1,700 penumpang pun boleh mengangkut sekitar 4,500 orang pada waktu puncak.
Mumbai mempunyai hubungan baik dengan seluruh India menerusi Indian Railways. Tren jarak jauh berlepas dari Terminal Chhatrapati Shivaji, Stesen Dadar, Terminus Lokmanya Tilak, Stesen Mumbai Central, Terminus Bandra, Andheri dan Borivali.
Udara
thumb|[[Lapangan Terbang Antarabangsa Chhatrapati Shivaji merupakan sebuah lapangan terbang utama di India.]] Lapangan Terbang Antarabangsa Chhatrapati Shivaji (dahulunya Lapangan Terbang Antarabangsa Sahar) merupakan hab penerbangan utama di bandaraya Mumbai dan juga antara bandaraya tersibuk di India dari segi jumlah penumpangan.
Laut
Mumbai mempunyai dua pelabuhan utama, iaitu Amanah Pelabuhan Mumbai dan Amanah Pelabuhan Jawaharlal Nehru, yang terletak di seberang caruk di Navi Mumbai. Pelabuhan Mumbai merupakan salah sebuah pelabuhan semula jadi terunggul di dunia, di sampung dilengkapi kemudahan penginapan dok basah dan kering yang menyeluruh. Pelabuhan Jawaharlal Nehru yang ditempah pada 26 Mei 1989, adalah pelabuhan utama yang paling sibuk dan moden di India, kerana menguruskan 55–60% daripada jumlah muatan berkontena di India. Perkhidmatan feri dari Ferry Wharf di Mazagaon membawa penumpang ke pulau-pulau berdekatan bandaraya.
Budaya
thumb|[[Persatuan Asiatik Bombay adalah salah sebuah perpustakaan awam tertua di bandaraya]] Kebudayaan Mumbai memadukan perayaan tradisi, masakan, muzik dan teater. Bandaraya ini menawarkan gaya hidup kosmopolitan yang berbagai-bagai dengan beraneka makanan, hiburan dan kelab malam yang setanding dengan ibu kota dunia yang lain dari segi bentuk dan bilangan. Sejarah Mumbai sebagai pusat perdagangan utama telah melahirkan kewujudan bersama pelbagai budaya, agama dan masakan di bandaraya ini. Paduan kebudayaan yang unik ini berpunca daripada penghijrahan beramai-ramai dari merata India sejak zaman British.
Mumbai merupakan tempat kelahiran perfileman India (apabila Dadasaheb Phalke meletakkan batu asasnya dengan filem bisu, diikuti filem berbunyi dalam bahasa Marathi), dan juga tempat ditayangkannya filem sulung pada awal abad ke-20. Di Mumbai juga terletaknya sejumlah besar pawagam yang menayangkan filem-filem Bollywood, Marathi dan Hollywood. Teater IMAX Dome terbesar di dunia terletak di kawasan Wadala. Pesta Filem Antarabangsa Mumbai dan juga majlis penyampaian Filmfare Awards, anugerah filem tertua dan terpenting untuk industri filem berbahsa Hindi di India, turut diadakan di Mumbai. Walaupun kebanyakan kumpulan teater profesional yang dibentuk pada zaman Raj British bubar pada 1950-an, namun Mumbai telah membangunkan tradisi "gerakan teater" yang berkembang maju dalam bahasa Marathi, Hindi, Inggeris dan lain-lain.
right|200px|thumb|[[Gua Elephanta, Tapak Warisan Dunia UNESCO, menampilkan patung Shaiva ukiran kayu.]] Seni kontemporari diketengahkan dalam ruangan seni danaan kerajaan dan galeri swasta. Antara institusi seni terbiaya kerajaan termasuk Galeri Seni Jehangir dan Galeri Seni Moden Kebangsaan. Persatuan Asiatik Bombay yang dibina pada tahun 1833 adalah salah sebuah perpustakaan awam tertua di bandaraya. Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya (dahulunya The Prince of Wales Museum) merupakan sebuah muzium terkenal di Mumbai Selatan yang menempatkan bahan pameran purba yang jarang ditemui dari sejarah India.
Seni bina Mumbai merupakan campuran Kebangkitan Goth, Indo-Saracen, Art Deco, dan bermacam-macam lagi gaya kontemporari. Kebanyakan binaan yang dibina pada zaman British, misalnya Terminus Victoria dan Universiti Bombay, dibina berlandaskan gaya Kebangkitan Goth. Ciri-ciri seni binanya merangkumi pelbagai pengaruh Eropah seperti tebeng layar Jerman, bumbung Belanda, pemapanan Switzerland, gerbang Romawi, tingkap berbingkai Tudor, di samping ciri-ciri tradisional India. Juga terdapat sebilangan kecil binaan bergaya Indo-Saracen seperti Gerbang India. Mercu tanda bergaya Art Deco turut ditemui sepanjang Marine Drive dan barat Oval Maidan. Mumbai mempunyai bilangan binaan Art Deco kedua terbanyak di dunia, mengekori Miami. Kawasan subbandar yang terbaru dikuasai oleh bangunan moden. Setakat ini, Mumbai memiliki jumlah pencakar langit di India, dengan 956 buah yang sedia ada serta 272 buah yang masih dalam pembinaan tepat pada tahun 2009.
Jawatankuasa Pemuliharaan Warisan Mumbai (Mumbai Heritage Conservation Committee, MHCC), yang ditubuhkan pada tahun 1995, merumuskan peraturan khas dan undang-undang kecil untuk membantu memulihara struktur-struktur warisan bandaraya. Di Mumbai ada dua Tapak Warisan Dunia UNESCO, iaitu Terminus Chhatrapati Shivaji dan Gua Elephanta. Antara tarikan pelancong yang tersohor di Mumbai termasuk Nariman Point, Girgaum Chowpatti, Pantai Juhu, dan Marine Drive. Essel World adalah sebuah taman tema dan pusat hiburan yang terletak berhampiran dengan Pantai Gorai, serta mempunyai taman tema air terbesar di Asia, iaitu Water Kingdom.
Warga Mumbai menyambut perayaan India dan asing, antaranya Diwali, Holi, Aidilfitri, Krismas, Navratri, Good Friday, Dussera, Moharram, Ganesh Chaturthi, Durga Puja dan Maha Shivratri. Pesta Kesenian Kala Ghoda merupakan pameran dunia seni yang menayangkan karya seniman terkenal dalam bidang muzik, tarian, lakon pentas dan filem. Sebuah pesta tahunan yang dikenali sebagai Pesta Bandra yang diadakan selama seminggu bermula pada hari Ahad selepas 8 September, disambut oleh semua dari pelbagai agama, untuk memperingati kelahiran Maryam, bonda kepada Nabi Isa, pada 8 September.
Pesta Banganga adalah perayaan muzik tahunan yang diadakan selama dua hari pada bulan Januari, anjuran Perbadanan Pembangunan Pelancongan Maharashtra (Maharashtra Tourism Development Corporation, MTDC) di Banganga Tank yang bersejarah di Mumbai. Pesta Elephanta yang disambut di Pulau Elephantapada bulan Februari, ditujukan kepada tarian dan muzik klasik India dan menarik ramai seniman dari seluruh negara. Antara cuti-cuti umum yang khusus untuk Mumbai dan negeri Maharashtra termasuk Hari Maharashtra pada 1 Mei untuk menyambut pembentukan negeri Maharashtra pada 1 Mei 1960.
Media
thumb|[[Bollywood bertapak di Mumbai.]]