cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bandar di Filipina
Senarai bandar
<!-- Catatan: Sangat urban cities (HUCs) and independent Komponen cities are legally independent from any province, although they are often grouped with the province to which they belonged prior to becoming cities. The province indicated for such cities, as grouped by the National Statistical Coordination Board, will be in italics. Population figures are from 2007 Census Website. Land area figures taken from 2007 IRA Computation Factors, except for Metro Manila (NCR) LGUs, which are taken from the Metro Manila Development Authority website. Information on income class and legal class are from the National Statistical Coordination Board. Some of these city charters have been replaced, revised, or amended since. The link to the text of the original city charter will be given if available online. Most city charters were approved after being signed by the president. However, some were approved only after they lapsed into law, i.e. becoming law without the president's signature, which is possible if 30 days after being sent to the president's office for approval the act has remained unsigned. Before 1987, most municipalities gained cityhood immediately after the enactment or approval of their city charters. Only few pre-1987 city charters had a set date of effectivity (such as Tagbilaran's and Dipolog's) or required a plebiscite for the city to acquire corporate existence (such as Caloocan's or Laoag's). However, since 1987 city charters require ratification through a plebiscite, with a majority of votes cast by city residents affirming the charter. If not enough information is available, a charter's date of approval will be assumed as its date of effectivity, and the date will be in italics. Prior to receiving their charters, Quezon City, Caloocan and Pasay were part of the province of Rizal, and remained only nominally so until the organization of Metro Manila in 1975. Prior to the organization of the Metropolitan Manila Area in 1975, the then-municipalities of Mandaluyong, Pasig, Malabon, Makati, Muntinlupa, Las Piñas, Parañaque, Taguig, Navotas and San Juan were part of the province of Rizal. Prior to the organization of the Metropolitan Manila Area in 1975, the then-municipality of Valenzuela was a part of the province of Bulacan.
Dates of inauguration/organization: ''Many pre-1987 cities had set dates of inauguration (where the president or a high-ranking government official participates in ceremonies marking the attainment of cityhood) or had set dates of organization (where the newly-converted city officially starts to fully function as expected). These dates may be set by the President, city officials or Congress.'' -->
Rujukan
Города Филиппин
Quendo
Quendo merupakan sebuah bandar dan komun yang terletak di dalam negara Angola.
Adalberto Costa Júnior
Adalberto Costa Júnior (lahir 8 Mei 1962) ialah ahli politik Angola, presiden UNITA yang sekarang dan ahli Perhimpunan Kebangsaan Angola.
Mosby, Norway
Mosby, Norway merupakan sebuah kampung yang terletak di dalam negara Norway.
1835 (nombor)
1835 (seribu lapan ratus tiga puluh lima) ialah nombor asli selepas 1834 dan sebelum 1836.
Schwielochsee
Schwielochsee merupakan sebuah daerah terletak di munisipaliti Dahme-Spreewald, Brandenburg, Jerman.
Martignas-sur-Jalle
Martignas-sur-Jalle ialah komun di jabatan Gironde di Aquitaine di barat daya Perancis.
Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Sin Min, Tronoh Mines
Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Sin Min atau nama ringkasnya SJK(C) Sin Min, merupakan sebuah Sekolah jenis kebangsaan Cina yang terletak di Tronoh Mines.
Vyšší Brod
Vyšší Brod merupakan sebuah bandar yang terletak di wilayah Český Krumlov, wilayah Bohemia Selatan, Republik Czech.
Kuwa-kuwi
Kuwa-kuwi adalah fenomena mendengarkan dan menyebutkan suatu ungkapan atau lirik lagu menghampiri satu ungkapan lain yang jauh maksud daripada yang diniatkan penulis lirik, misalnya "(a)ku akui" yang sendirinya dipanjangkan menjadi "kuwa-kuwi". Penindihan ini boleh berlaku kerana gangguan terhadap cerapan yang menumpukan perhatian penuh terhadap corak biasa dijangkakan dalam sesebuah lagu berdasarkan pengetahuan dunia dialami sendiri.
Gambaran umum
Fenomena ini mula dicatatkan secara meluas dalam media sosial Nusantara pada Januari 2019 apabila menularnya cerita suatu penyampai radio yang kebuntuan apabila diminta memainkan suatu lagu bertajuk "Kuwa Kuwi" dengan lampiran beberapa lagu pop Indonesia termasuk lagu "Larut" dari Dewa 19 dan "Di Antara Kalian" dari kugiran D'Masiv. Kiriman tersebut mendapat perhatian Rian Ekky Pradipta, vokalis D'Masiv yang sendiri menghimpunkan beberapa lagu yang turut diperhatikan menindihkan sebutan "kuakui" ini dari artis-artis Indonesia termasuk Dewi Sandra, Ari Lasso dan Afgan.
Dalam alam penutur bahasa Inggeris pula terdapat fenomena serupa yang diungkapkan sebagai mondegreen daripada cerita Sylvia Wright, seorang penulis dari Amerika Syarikat pada tahun 1954 mengingati suatu cerita tentang ibunya membaca sajak balada The Bonnie Earl O' Moray tahun 1765 karya Thomas Percy di mana bait "...and laid him on the green" ("....dan membaringkannya atas padang [rumput] hijau") tersilap baca menjadi "...and Lady Mondegreen" ("...dan Puan Mondegreen").
Kampung Lana Bulu
Kampung Lana Bulu merupakan sebuah kampung yang terletak di Ayer Hitam, dalam negeri Kedah Darul Aman, iaitu negeri di utara di Malaysia, dan yang bersempadan dengan negara Thailand di timur lautnya, dan bersempadan dengan negeri Perak di tenggara, Pulau Pinang di barat daya dan Perlis di bahagian utara.
Negeri Kedah merupakan sebuah negeri yang terkenal sebagai sebuah negeri pertanian yang maju di Malaysia, terutamanya sebagai pengeluar padi terbesar, menghasilkan 70% pengeluaran hasil padi.2017. Salah satu makanan tradisi istimewanya adalah laksa Kedah.
Poskod
Poskod yang digunakan di Kampung Lana Bulu, Ayer Hitam, Kedah adalah 06150.
Baterno
Baterno merupakan sebuah kawasan perbandaran yang terletak di Sepanyol dalam wilayah Badajoz, Extremadura.
Martillac
Martillac ialah komun di jabatan Gironde di Aquitaine di barat daya Perancis.
1836 (nombor)
1836 (seribu lapan ratus tiga puluh enam) ialah nombor asli selepas 1835 dan sebelum 1837.
Lucknow, Lucknow
Lucknow ialah sebuah perbandaran ("M.Corp") dalam daerah Lucknow di negeri Uttar Pradesh, India.
Demografik 2001
Menurut bancian India pada tahun 2001, Lucknow memiliki bilangan penduduk seramai 2,207,340. Dari jumlah tersebut, kaum lelaki membentuk 53% dari jumlah keseluruhan populasi dan wanita seramai 47%.
Pendidikan 2001
Menurut bancian India pada tahun 2001 Lucknow memiliki kadar pendidikan (kebolehan membaca) 69%, melebihi kadar purata kebangsaan 59.5%; dengan 56% lelaki dan 44% wanita mampu membaca. 12% dari populasi berusia di bawah 6 tahun. (2001)
Straupitz
Straupitz merupakan sebuah daerah terletak di munisipaliti Dahme-Spreewald, Brandenburg, Jerman.
Lebuhraya Seremban–Port Dickson
Lebuhraya Seremban-Port Dickson, SPDH, merupakan sebuah lebuh raya di Negeri Sembilan, Malaysia. Ia dibina bagi memendekkan jarak perjalanan dari Seremban ke Port Dickson serta bertindak sebagai laluan alternatif kepada Laluan Persekutuan yang mempunyai banyak selekoh tajam di sepanjang laluan. Lebuh raya sepanjang 23 km ini dibuka kepada lalu lintas pada tahun 1997 manakala syarikat konsesi asal adalah Seremban-Port Dickson Highway (SPDH) Sdn Bhd (anak syarikat Melewar Corporation Berhad) sebelum diambil alih oleh PLUS Expressways Berhad.
Bayaran tol hanya dikenakan sekali sahaja, sama ada di Plaza Tol Mambau ataupun di Plaza Tol Lukut.
Kawat Maut Sandakan
Kawat Maut Sandakan adalah kejadian paling buruk diketahui dalam siri kejadian yang mengakibatkan kematian sehingga 2,434 tahanan perang pihak Berikat, yang ditahan oleh Empayar Jepun semasa Perang Pasifik semasa Perang Dunia II, di kem penjara di Borneo Utara. Dari keseluruhan tahanan yang ditawan di kem tersebut semasa perbarisan, hanya 6 yang diketahui terselamat selepas perperangan.
Pada 1942, tentera Australia dan British, yang telah ditahan semasa kejatuhan Singapura, dihantar melalui kapal laut ke Borneo Utara, untuk membina padang terbang di Sandakan. Tahanan dipaksa bekerja keras dengan diacukan senapang kepada mereka, sering dipukul dan tidak menerima makanan serta ubatan yang cukup. Mereka terus ditahan walaupun kerja pembinaan telah siap. Ramai yang mati. Pada awal 1945, apabila Pihak Berikat makin hampir, komandan kem Kapten Susumi Hoshijima memutuskan untuk memindahkan baki tahanan ke pedalaman di Ranau, kira-kira 250 kilometer (160 batu).
Tahanan Australia dan british ini telah dikerah oleh tentera Jepun untuk berjalan dari Sandakan di pantai timur ke Kota Kinabalu di pantai barat. Dalam perjalanan tersebut, lebih 2,434 orang telah maut akibat keletihan, kebuluran dan penyakit. Untuk memperingati peristiwa ini, kerajaan Australia telah mendirikan Tugu Peringatan perang bertempat di Kundasang Ranau. <!--
The first marches
A first phase of marches — through swamps, jungle and mountainous areas — occurred between January and March, 1945. In several groups, 455 POWs, all of whom were malnourished and/or suffering serious illness, started the journey. Although the route took nine days, they were given and made to carry four days' rations. As on the Bataan Death March, POWs who were not fit enough to complete the journey were either killed or left to die en route. The worst was yet to come for the roughly 140 men who completed the journey. In the words of one historian: "Those who survived to reach Ranau were herded into insanitary and crowded huts and many died from dysentery. By 26 June, only five Australians and one British soldier were still alive."
The second marches
Meanwhile, at the Sandakan camp, some 885 POWs died of hunger and illness between February and May. A second wave of forced marches to Ranau began on May 29, when the camp was closed and destroyed by the Japanese. A group of 536 POWs were sent towards Ranau ; almost 300 prisoners who were not well enough to move were either killed, or left to die in the ruins of the Sandakan camp. The marchers were even less fit than those in the first phase, were provided with fewer rations and were forced to forage for food along the way. Only 183 POWs remained when the group reached Ranau on 27 June.
Aftermath
By the end of July, when four prisoners escaped, the last to do so, there were only 40 POWs still alive at Ranau and none of these 40 survived the war. They were killed by the guards in August, possibly up to 12 days after the war ended on August 14.
Of the six Allied survivors, all of whom were Australian soldiers, only three survived the lingering effects of their ordeal to give evidence at war crimes trials in Tokyo and Rabaul. Hokijima was found guilty and hanged on April 6, 1946.
It is believed that almost 4,000 Indonesians, 1,381 Australians, and 641 British prisoners died at, or between, Sandakan and Ranau.
The Sandakan Death Marches have been dramatised in the 2004 play Sandakan Threnody — a threnody being a hymn of mourning, composed as a memorial to a dead person. The play was written by Australian composer Jonathan Mills, whose father survived a term of imprisonment at Sandakan, in 1942-43.
Moi, Vest-Agder
Moi, Vest-Agder merupakan sebuah kampung yang terletak di dalam negara Norway.
Rujukan
Moi, Vest-Agder
Juband
Juband merupakan sebuah kawasan yang terletak di Iran.
Massara Blue Jeans
Massara Blue Jeans (まっさらブルージーンズ) ialah single indie pertama dari kumpulan °C-ute. Single ini telah dipasarkan pada 6 Mei 2006 pada dua hari terakhir konsert penjelajahan musim panas 2006 Morning Musume, di majlis kelab peminat, dan stor Hello! Project.
Pantauan Luar
Massara Blue Jeans
Horní Planá
Horní Planá merupakan sebuah bandar yang terletak di wilayah Český Krumlov, wilayah Bohemia Selatan, Republik Czech.
Casefabre
merupakan sebuah komun di jabatan Pyrénées-Orientales di selatan Perancis.
Sekolah Menengah Tengku Ampuan Afzan
Sekolah Menengah Tengku Ampuan Afzan atau nama ringkasnya SM Tengku Ampuan Afzan,terletak bersebelahan Sekolah Menengah Teknik, Chenor
Schenkenländchen
Schenkenländchen merupakan sebuah daerah terletak di munisipaliti Dahme-Spreewald, Brandenburg, Jerman.
Sekolah Menengah Tengku Ampuan Afzan
Pada 2009, Sekolah Menengah Tengku Ampuan Afzan memiliki 348 pelajar lelaki dan 372 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 720 orang. Ia mempunyai seramai 73 orang guru.2009
Sejarah
Sekolah Menengah Tengku Ampuan Afzan ( SMTAA ) diambil sempena nama KDYMM Tengku Ampuan Pahang. Ia dibuka secara rasmi pada 4 Julai 1976 oleh KDYMM Sultan Pahang, Sultan Haji Ahmad Shah. SMTAA sebelum ini dikenali sebagai Sek. Men. Ren. Keb. Chenor ( SMRKC ) yang pada awalnya ditubuhkan pada Januari 1965 bertempat di tapak Sek. Men. Voksional Pertanian Chenor, SMRKC bermula dengan dua buah kelas yang memuatkan 81 orang pelajar perintis tingkatan satu. Ia diketuai oleh Allahyarham En. Rofli bin Johari sebagai pengetua pertama. Perkembangannya pada 1967, SMRKC mempunyai 257 orang pelajar dari tingkatan satu hingga tiga dengan En. Abd. Razak bin Abdul Manaf sebagai pengetua barunya.
Charles Joseph Pemberton Paglar
Dr  Charles Joseph Pemberton Paglar (1 September 1894 - 9 Disember 1954) adalah pegawai British yang bertugas di Johor. Beliau adalah seorang Inggeris / British yang pernah menjadi ahli UMNO dengan nombor pendaftaran enam (6) semasa peringkat awal penubuhannya.
Dr Paglar rapat dengan Sultan Johor, Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar. Dr Paglar berjaya menggunakan pengaruhnya untuk mendapatkan tandatangan Sultan Ibrahim bagi pihak Sir Harold Mc Michael agar para sultan di Tanah Melayu menandatangani penubuhan Malayan Union. Pada mulanya Sultan Ibrahim enggan menandatanganinya.
Kemudian Umno pun ditubuhkan di Istana Johor dan Dr Charles Joseph Pemberton Paglar diberi keahlian UMNO bernombor # 000006.
Cases-de-Pène
merupakan sebuah komun di jabatan Pyrénées-Orientales di selatan Perancis.
Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Selayang
Sejarah
Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Selayang (BEA7612) merupakan Sekolah Menengah Harian Kementerian Pendidikan Malaysia telah ditubuhkan pada 1 Disember 1994 dengan nama 'Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Selayang 2'. Pada peringkat awal penubuhannya, sekolah ini telah menumpang di SMK Taman Selayang 1 sebelum berpindah ke bangunan sekarang pada 15 April 1995. Lokasi SMK Seri Selayang dikategorikan sebagai Sekolah Bandar dan terletak di Jalan Sungai Tua, Taman Sri Selayang, 68100 Batu Caves, Selangor Darul Ehsan. Pada 9 April 2000, nama sekolah ini telah ditukarkan kepada Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Selayang dan telah dirasmikan oleh Menteri Besar Selangor, Dato' Seri Abu Hassan bin Omar. SMK Seri Selayang telah sehingga kini telah diterajui oleh 10 orang pengetua yang pastinya memainkan peranan membina dan membentuk sekolah ini ke arah sekolah cemerlang. Antara Pengetua SMK Seri Selayang yang telah berkhidmat dan menabur bakti ialah:
1. Tuan Haji Shamsuddin bin Mohd Nor. ( 1995-1998 ) 2. Puan Sakiah Bintu Saad (1998-2000) 3. Encik Abdul Karim Bin Ihwan ( 2000-2006 ) 4. Puan Hajah Azizul Binti Abdullah (2006-2009 ) 5. Puan Hajah Wan Saberina Binti Wan Musa ( 2009-2010 ) 6. Encik Samsuki Bin Sudin (2010-2014) 7. Puan Jamaliah Binti Mohd Buang (2014-2016) 8. Encik Abdul Rashid Bin Sarti (2016-2019) 9. Encik Ilias Bin Hamat (2019-2020) 10. Puan Madznah Binti Bachok (2020-2022)
Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Padang Gajah
Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Padang Gajah atau nama ringkasnya SJK(C) Padang Gajah, merupakan sebuah Sekolah jenis kebangsaan Cina yang terletak di Bandar Seri Botani.
Pada 2009, Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Padang Gajah memiliki 11 pelajar lelaki dan 11 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 22 orang. Ia mempunyai seramai 3 orang guru.2009
Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Selayang
Pencapaian
2008 - Anugerah kecemerlang pelajaran pengurusan pendidikan Khas
2010 - Lonjakan saujana PMR 2010 Peningkatan 11.8%
2010 - Anugerah lnovasi pejabat pelajaran Gombak kategori pengurusan Pusat Akses
2010 - Lonjakan saujana SPM 2010 peningkatan 10.85%
Soku Dakishimete
即 抱きしめて (Romaji: Soku Dakishimete) ialah single Indie kedua dari kumpulan Hello! Project, °C-ute. CD single telah dipasarkan pada 2006-06-03.
Rakit
thumb|Rakit tradisional, dari edisi 1884 [[Adventures of Huckleberry Finn (novel)|Adventures of Huckleberry Finn.]] Rakit ialah suatu struktur rata untuk sokongan atau pengangkutan melalui air. Ia reka bentuk bot yang paling asas, yang dicirikan oleh ketiadaan badan. Walaupun terdapat pelbagai jenis bot yang mengaburkan takrif ini, rakit biasanya terus bertahan dengan menggunakan apa-apa kombinasi bahan yang menarik seperti kayu, buluh, tong, atau beg udara yang mengembung (seperti pontun), dan biasanya tidak digerakkan oleh enjin.
Soku Dakishimete
Pantauan Luar
Soku Dakishimete
Rakit
Rakit buatan manusia
kanan|thumb|Lakaran oleh F.E. Paris (1841) yang menunjukkan pembinaan rakit balsa Peru yang asli Rakit tradisional atau primitif dibina daripada kayu, buluh atau mensiang gedabung. Rakit moden juga boleh menggunakan pontun, gelendong, atau blok polistirena. Rakit kembung menggunakan fabrik berlapis getah yang tahan lama. Bergantung pada penggunaan dan saiznya, ia mungkin mempunyai struktur, tiang, atau kemudi. Rakit balak digunakan oleh industri pembalakan untuk pengangkutan balak, dengan mengikat mereka bersama-sama menjadi rakit dan dibiar hanyut atau menarik mereka ke sungai. Kaedah ini sangat umum sehingga pertengahan abad ke-20 tetapi sekarang jarang digunakan.
Rakit besar diperbuat daripada kayu balsa dan menggunakan layar untuk navigasi adalah penting dalam perdagangan maritim di pesisir Lautan Pasifik Amerika Selatan dari zaman pra-Columbus hingga abad ke-19. Pelayaran dibuat ke lokasi sejauh Mexico, dan banyak pelayaran trans-Pasifik menggunakan replika rakit purba telah dilakukan untuk menunjukkan kemungkinan hubungan antara Amerika Selatan dan Polinesia.
Rakit semulajadi
Dalam biologi, terutamanya di biogeografi pulau, rakit bukan buatan merupakan konsep penting. Rakit tersebut terdiri daripada rumpun tumbuh-tumbuhan yang di bawa dari tanah kering oleh badai, tsunami, pasang surut, gempa bumi atau peristiwa serupa; pada masa moden mereka kadang-kadang juga menggabungkan jenis lain dari flotsam dan jetsam, mis. bekas plastik. Mereka terus terapung dengan keapungan semulajadi dan boleh mengembara beratus-ratus, bahkan beribu-ribu batu dan akhirnya dimusnahkan oleh tindakan ombak dan pereputan, atau tersadai di darat.
Berakit adalah cara penting bagi penyebaran laut untuk haiwan terbang. Bahkan bukan sahaja mamalia kecil, amfibia dan reptilia khususnya, tetapi bagi banyak invertebrata juga, rakit tumbuh-tumbuhan seperti ini sering menjadi satu-satunya cara yang boleh dicapai dan digunakan - jika mereka bernasib baik - untuk menjajah pulau-pulau lautan sebelum kenderaan yang dibina oleh manusia menyediakan cara lain untuk pengangkutan mereka.
Sabah
Sabah juga dikenali sebagai Sabah Negeri Dibawah Bayu (Tulisan Jawi: سابه نݢري دباوه بايو) ialah salah satu wilayah yang membentuk Persekutuan Malaysia. Sabah terletak di bahagian utara pulau Borneo. Ibu Negeri Sabah ialah Kota Kinabalu, yang dahulunya dikenali sebagai Jesselton. Kedudukan Sabah yang sangat strategik di bawah laluan angin monsun dan tidak pernah dilanda ribut taufan, kecuali beberapa ribut tropika berskala kecil. Sabah ialah wilayah kedua terbesar di Malaysia. Luas dataran kawasan di Sabah dijangkau kira-kira 72,500 kilometer persegi, dan bersempadan dengan Sarawak, dan terpisah dari Wilayah Persekutuan Labuan di Malaysia. Selain itu, Sabah juga mempunyai sempadan antarabangsa darat di bahagian selatan wilayah beserta Laut Sulawesi dengan Indonesia, dan sempadan air di utara Laut Sulu dengan Filipina serta di barat Laut China Selatan dengan Brunei dan Vietnam dengan anggaran garis pantainya sepanjang 1,290–1,450 km. Sabah terletak di bahagian paling utara Borneo selaku pulau ketiga terbesar dunia. Sabah beriklim hutan hujan tropika dan mempunyai gunung tertinggi di Malaysia, Gunung Kinabalu, dengan ketinggian 4,101 meter, dan menjadi sebahagian banjaran Crocker. Rangkaian banjaran (julat) di Sabah— Crocker, Trusmadi dan Witti adalah bergerigi di pedalaman dan merangkumi banyak puncak hingga mencapai ketinggian antara 1,200 ke 1,800 meter. Di antara Banjaran Crocker dan laut di pantai barat ialah dataran pantai yang luas dan berpenduduk ramai; dataran lain seperti di Tenom, Tambunan dan Keningau, terletak di pedalaman di antara jisim gunung, manakala dataran rendah timur sebahagiannya dibedah penembusan.
Wilayah Sabah bersistemkan demokrasi berpelembagaan sejak masa bekerajaan sendiri pada tahun 1963. Dengan badan perundangan negeri tersendiri, ketua negara ialah Yang di-Pertua Negara Sabah (dahulunya Gabenor Sabah), Ketua Menteri sebagai ketua kerajaan di Sabah, dan dibantu oleh Jemaah Menterinya. Sabah juga merupakan salah satu dari empat wilayah (dua daripadanya adalah negeri di Semenanjung) di Malaysia yang tidak mempunyai sultan atau raja di peringkat wilayah. Berpandukan kepada sistem Westminister yang diwariskan pemerintahan British, dan juga salah satu aWilayah terawal yang mengguna pakai sistem ini. Sabah mempunyai 5 kawasan (bahagian) pentadbiran dan 27 daerah. Bahasa Melayu adalah bahasa rasmi.
Penduduk Sabah atau suka menggelarkan sebagai Sabahan, dan terdiri daripada 33 kumpulan peribumi (bumiputera Sabah) yang berkomunikasi dalam lebih 50 bahasa dan 80 dialek etnik. Terdapat satu dialek Melayu yang digunakan iaitu Bahasa Melayu Sabah. Kumpulan etnik terbesar di Sabah ialah Kadazan-Dusun yang merangkumi hampir 30% penduduk di Sabah. Pesta Kaamatan yang disambut pada 30 dan 31 Mei setiap tahun ialah perayaan yang disambut oleh warga Kadazan-Dusun dengan tujuan untuk mengekalkan tradisi "roh beras" serta menzahirkan rasa syukur mereka kerana hasil tuaian yang lumayan. Etnik utama lain di Sabah ialah Bajau Samah, atau juga dikenali sebagai “Koboi Timur”, dan Murut, iaitu orang-orang bukit dan pemburu kepala pada masa lalu, ialah kumpulan etnik kedua dan ketiga terbesar di wilayah Sabah, masing-masing. Suku-suku lain Sabah termasuk Bajau, Iranun, Melayu Brunei, Banjar, Bugis, Kedayan, Lotud, Lundayeh, Rungus, Sepanyol, Minokok, Bonggi, dan Ida'an. Selain itu, bangsa Cina atau campuran Cina-Dusun juga menjadi kumpulan utama peribumi di wilayah Sabah.
Groß Köris
Groß Köris merupakan sebuah daerah terletak di munisipaliti Dahme-Spreewald, Brandenburg, Jerman.
Sabah
Etimologi
Asal-usul nama "Sabah" dikatakan kurang jelas, dan terdapat banyak teori yang telah timbul. Salah satu contoh teori ialah ketika Sabah masih di bawah pemerintahan Kesultanan Brunei, ia dirujuk sebagai seludang pada asal nama sabah, nama seludang dari 700 tahun yang lalu yang dinamakan 'seludang' oleh masyarakat moyang dulu kerana seludang tersebut oleh masyarakat tempatan sabah, namun begitu, terdapat perbezaan antara lain di sekitar Kepulauan Borneo. Disebabkan juga lokasi Sabah yang berhubung dengan Brunei, telah dikatakan bahawa Sabah ialah perkataan Melayu Brunei yang bermaksud hulu atau sebelah utara sungai. perkataan Melayu yang ertinya tempat di mana gula kabung diekstrak. Sabah juga merupakan perkataan Arab yang bermaksud matahari terbit. Kehadiran pelbagai teori ini menjadikan ia sukar untuk menentukan asal sebenar nama wilayah ini.
Sesetengah teori juga mengatakan bahawa Sabah pernah dirujuk sebagai Seludang dalam teks 1365 Jawa yang dikenali sebagai Nagarakretagama ditulis oleh Empu Prapañca.
Sementara itu, walaupun orang Cina sejak zaman dinasti Han telah lama dikaitkan dengan pulau Borneo, mereka tidak mempunyai sebarang nama khusus untuk kawasan itu. Sebaliknya semasa dinasti Song, mereka merujuk kepada seluruh pulau itu sebagai Po Ni (juga disebut Bo Ni), iaitu nama yang sama yang mereka gunakan untuk merujuk kepada Kesultanan Brunei di masa. Disebabkan kedudukan Sabah berhubung dengan Brunei, telah dicadangkan bahawa Sabah ialah perkataan Melayu Brunei yang bermaksud hulu atau "ke arah utara. ". Teori lain mencadangkan bahawa ia berasal daripada perkataan Melayu ' 'sabak'' yang bermaksud tempat di mana gula aren diekstrak. Sabah ''(صباح) juga merupakan perkataan Arab yang bermaksud "pagi". Kehadiran pelbagai teori menyukarkan untuk menentukan asal usul sebenar nama tersebut. Ia digelar "Tanah Di Bawah Angin" (Negeri Di Bawah Bayu) kerana negeri ini terletak di bawah tali pinggang taufan Asia Timur dan tidak pernah dipukul oleh sebarang taufan,'' kecuali beberapa tropika l ribut.
Sejarah
Penghijrahan manusia ke rantau ini dipercayai berlaku kira-kira 20,000-30,000 tahun dahulu. Dipercayai, bahawa manusia awal ini adalah daripada bangsa Australoid dan juga Negrito. Gelombang penghijrahan manusia yang seterusnya dipercayai adalah daripada bangsa Austronesia-Mongoloid yang berlaku sekitar 3000 SM.
Empayar Brunei
Pada awal abad ke-7, sebuah komuniti yang dikenali sebagai Vijayapura, juga berkaitan dengan Empayar Srivijaya telah dijangkakan mempunyai kaitan dengan Empayar Brunei yang wujud di sekitar pantai laut Borneo. Satu lagi kerajaan yang disyaki telah wujud awal abad ke-9 adalah Po Ni, kerajaan ini telah dipercayai wujud pada muara Sungai Brunei dan merupakan pendahulu kepada Kesultanan Brunei. Kesultanan Brunei bermula selepas pemerintah Brunei memeluk Islam. Semasa pemerintahan sultan kelima yang dikenali sebagai Bolkiah antara 1473-1524, wilayah kekuasaan sultan merangkumi Sabah, Kepulauan Sulu dan Manila di utara, dan Sarawak sehinggalah Banjarmasin di selatan. Pada tahun 1658, Sultan Brunei menyerahkan bahagian utara dan timur Borneo kepada Sultan Sulu atas keberhasilan dalam menyelesaikan sebuah perang saudara yang berlaku di Brunei, tetapi banyak sumber mengatakan Brunei tidak pernah menyerahkan sedikit pun tanah di bahagian Sabah kepada Kesultanan Sulu.
Borneo Utara British
Pada tahun 1761, Alexander Dalrymple, seorang pegawai Syarikat Hindia Timur British menyimpulkan satu perjanjian dengan Sultan Sulu untuk membolehkan beliau menubuhkan sebuah pos perdagangan pada sebahagian kawasan Sabah yang terletak di bawah kekuasaan Sulu, walaupun ramai yang menjangkakan ia akan menemui kegagalan. Pada tahun 1846, pulau Labuan di pantai barat Sabah telah diserah kepada pihak British oleh Sultan Brunei dan pada tahun 1848 ia telah menjadi jajahan British dengan perjanjian penyerahan dari Sultan Brunei diperbaharui pada 1877, manakala bahagian pantai timur Sabah diserahkan oleh Kesultanan Sulu pada 1878. Berikutan satu siri pemindahan, hak ke atas Borneo Utara telah dipindahkan ke Alfred Dent, dimana pada tahun 1881 telah dibentuk British North Borneo Provisional Association Ltd yang merupakan pendahulu kepada Syarikat Borneo Utara British. Pada tahun berikutnya, Syarikat Borneo Utara British telah dibentuk dan Kudat telah dijadikan sebagai pusat pemerintahan. Namun pada tahun 1883, pusat pemerintahan telah dipindahkan ke Sandakan. Pada tahun 1885, British, Sepanyol, dan Jerman menandatangani Protokol Madrid bagi mengiktiraf kedudukan Sepanyol di Kepulauan Sulu dan sebagai balasan, Sepanyol melepaskan semua tuntutannya ke atas Borneo Utara. Pada tahun 1888, Borneo Utara telah menjadi naungan British.
Di sebalik status sebagai salah satu negeri di Malaysia yang diiktiraf di peringkat antarabangsa, Filipina meletakkan tuntutan yang sangat aktif terhadap bahagian timur Sabah, yang mana Malaysia telah menolak ia sebagai "bukan isu".
Pendudukan Jepun
Sebagai salah satu siri dalam Perang Dunia Kedua, tentera Jepun telah mendarat di Labuan pada 1 Januari 1942 dan terus menguasai seluruh pulau Borneo. Dari tahun 1942-1945, angkatan tentera Jepun telah menguasai Borneo Utara dan pulau-pulau disekelilingnya. Pengeboman oleh Tentera Bersekutu juga telah menyebabkan banyak kemusnahan bandar-bandar, antara yang paling teruk adalah Sandakan. Di Sandakan juga telah dibina sebuah kem yang dikendalikan oleh pihak Jepun bagi menyiksa tawanan perang British dan Australia. Tahanan tersebut menderita pada keadaan yang sangat tidak berperikemanusiaan, dan pengeboman oleh pihak Tentera Bersekutu telah menyebabkan Jepun terpaksa memindahkan kemnya ke pedalaman Ranau yang berada pada 260 kilometer. Semua bilangan banduan telah dikurangkan kepada 2,504 dan juga dipaksa untuk berarak ke Kawat Maut Sandakan. Kecuali bagi enam tahanan Australia, dimana semua banduan telah meninggal dunia ketika itu. Perang ini berakhir pada 10 September 1945. Selepas tentera Jepun menyerah kalah, Borneo Utara telah ditadbir oleh Pentadbiran Tentera British dan pada tahun 1946 negeri ini dengan rasminya menjadi Jajahan mahkota British. Jesselton telah menggantikan Sandakan sebagai pusat pemerintahan dan British terus memerintah Borneo Utara.
Pemerintahan Sendiri
Selepas tamatnya Perang Dunia II, wilayah ini telah ditadbir oleh Pentadbiran Tentera British dan kemudian dipindahkan kepada kerajaan Jajahan Mahkota pada tahun 1946 disebabkan oleh Syarikat Borneo Utara British mengalami kesulitan disebabkan kos yang tinggi untuk membina semula Borneo Utara. Tugas memulihkan wilayah ini diambil alih oleh kerajaan jajahan Mahkota dengan gabenor Jajahan Mahkota pertama yang dilantik ialah Edward Twining pada 5 Mei 1949. Ralph Hone telah menggantikan beliau untuk meneruskan pembinaan semula Borneo Utara dan kemudian Roland Turnbull sehingga gabenor terakhir Jajahan Mahkota William Goode. Setelah semua projek pembinaan semula telah selesai, kerajaan Jajahan Mahkota kemudian mengambil keputusan untuk memberikan pemerintahan sendiri kepada Borneo Utara pada 31 Ogos 1963 iaitu 16 hari sebelum penubuhan Persekutuan Malaysia pada 16 September 1963. Tarikh 31 Ogos 1963 juga merupakan Hari Kemerdekaan Sabah.
Persekutuan Malaysia
Pada 31 Ogos 1963, Borneo Utara telah mencapai pemerintahan sendiri dan pada tahun 1962, Suruhanjaya Cobbold telah ditubuhkan oleh pihak British bagi memungut dan menentukan pandangan rakyat Wilayah ini dan juga Sarawak sama ada menyokong cadangan untuk membentuk Persekutuan Malaysia ataupun sebaliknya. Suruhanjaya ini ternyata digemari oleh penduduk dan kebanyakan pemimpin masyarakat etnik Sabah seperti, Tun Mustapha yang mewakili umat Islam, Tun Fuad Stephens mewakili pribumi yang bukan Islam, dan Khoo Siak Chew yang mewakili kaum Cina menyokong pembentukan. Akhirnya pada 16 September 1963, Borneo Utara dengan rasminya bersatu dengan Tanah Melayu, Sarawak dan juga Singapura bagi membentuk Persekutuan Malaysia.
Sebelum pembentukan Malaysia sehingga tahun 1966, Indonesia telah mengamalkan dasar bermusuhan ke atas pihak British yang berselindung disebalik Tanah Melayu, dan apabila wujudnya Malaysia. Perang telah diisytiharkan berpunca dari apa yang dianggap Presiden Indonesia iaitu Sukarno sebagai pengembangan pengaruh British di rantau ini dan niat mereka untuk merampas kawalan ke atas keseluruhan Borneo yang berada di bawah kekuasaan Republik Indonesia. Tun Fuad Stephens telah menjadi ketua menteri Sabah yang pertama. Manakala, Tun Mustapha menjadi Yang di-Pertua Negeri yang pertama. Sabah mengadakan pilihan raya negeri yang pertama pada tahun 1967. Sehingga 2013, sebanyak 11 pilihan raya negeri telah diadakan. Sehingga kini, Sabah sudah mempunyai 14 ketua menteri dan 10 Yang di-Pertua Negeri. Mulai tahun 1970, pelarian Filipina dari Mindanao yang terdiri daripada Orang Moro dan Suluk mulai tiba di Sabah hasil daripada Pemberontakan di Selatan Filipina dan mula mengambil tempat dalam wilayah. Pada 14 Jun 1976, kerajaan Sabah telah menandatangani perjanjian dengan Petronas, iaitu syarikat gali minyak dan gas milik kerajaan persekutuan, namun pembahagian hak bagi pengeluaran dan hasil daripada petroleum yang ditemui di perairan Sabah hanyalah sebanyak 5%.
Kerajaan wilayah (pada masa itu disebut sebagai negeri) Sabah telah menyerahkan Pulau Labuan dan 6 pulau kecil di sekelilingnya kepada kerajaan persekutuan Malaysia dan pada 16 April 1984, ia telah diisytiharkan sebagai Wilayah Persekutuan. Pada tahun 2000 pula, Kota Kinabalu telah diisytiharkan status bandaraya, menjadikannya bandar ke-6 di Malaysia dan merupakan bandar pertama di wilayah ini. Juga pada tahun tersebut, Taman Negara Kinabalu telah diiktiraf oleh UNESCO sebagai Tapak Warisan Dunia menjadikan ia tapak warisan yang pertama di negara ini yang mendapat pengiktirafan seperti itu. Pada tahun 2002, Mahkamah Keadilan Antarabangsa telah memutuskan bahawa Pulau Sipadan dan Ligitan yang telah lama menjadi isu hangat di antara Indonesia dan Malaysia adalah sebahagian dari Sabah dan juga Malaysia.
Pertikaian Borneo Utara
Ini diperkukuh lagi dengan pernyataan Mahkamah Keadilan Antarabangsa bahawa, ... Tidak kira bagaimana menuntut, berdasarkan instrumen undang-undang lama atau kuasa, (kecuali dalam keadaan yang paling luar biasa) mengguna pakai undang-undang ke atas hak yang bukan merupakan pemerintahan sendiri ke atas orang yang hendak menuntut kemerdekaan dan mewujudkan kedaulatan mereka melalui penentuan nasib sendiri.
Geografi
Bahagian barat Sabah amnya adalah kawasan pergunungan dengan Banjaran Crocker merupakan banjaran yang mempunyai tinggi sekitar 1,000 hingga 4,000 meter. Pada ketinggian 4,095 meter, Gunung Kinabalu merupakan gunung yang tertinggi di Kepulauan Borneo dan diiktiraf sebagai gunung yang kesepuluh tertinggi di Asia Tenggara.
Hutan belantara di Sabah dikategorikan sebagai hutan hujan tropika dan merupakan tuan rumah kepada pelbagai jenis tumbuhan dan hidupan liar. Taman Negara Kinabalu telah disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia oleh UNESCO pada tahun 2000 kerana kekayaannya dalam kepelbagaian tumbuhan, juga digabungkan dengan keadaan geologi, topografi serta iklim yang unik.
Berada berdekatan Gunung Kinabalu ialah Gunung Tambuyukon yang mempunyai ketinggian 2,579 meter dan merupakan puncak ketiga tertinggi di wilayah ini. Bersebelahan dengan Banjaran Crocker pula ialah Banjaran Trusmadi dengan puncaknya Gunung Trusmadi yang merupakan gunung kedua tertinggi di wilayah ini selepas Gunung Kinabalu dengan ketinggian 2,642 meter.
Bahagian tengah dan timur Sabah secara amnya terdiri daripada banjaran gunung, dataran dan juga bukit. Sungai Kinabatangan bermula dari banjaran melalui kawasan tengah ke arah pantai timur sehinggalah keluar ke Laut Sulu. Ia adalah sungai kedua terpanjang di Malaysia selepas Sungai Rajang yang terdapat di Sarawak. Hutan di sekeliling lembah sungai juga mengandungi pelbagai habitat hidupan liar.
Lain-lain kawasan hidupan liar yang penting di Sabah termasuk Lembangan Maliau, Lembah Danum, Tabin, Imbak Canyon dan Sepilok. Tempat-tempat ini adalah sama ada ditetapkan sebagai taman negara, rizab hidupan liar, hutan rizab, atau hutan simpan.
Lebih tiga suku daripada penduduk manusia mendiami dataran pantai. Bandar-bandar utama dan pusat bandar telah tumbuh di sepanjang pantai Sabah. Kawasan pedalaman masih jarang berpenghuni dan lebih tertumpu kepada perkampungan sahaja.
Pentadbiran
Sabah terdiri dari lima bahagian yang seterusnya dibahagikan lagi kepada 28 daerah.
Semasa pemerintahan British, Residen telah dilantik untuk mentadbir setiap bahagian dan disediakan dengan sebuah istana (Istana). Pentadbiran setiap bahagian ini lebih kurang sama dengan pentadbiran di British Malaya. Namun kini, jawatan Residen telah dimansuhkan dan digantikan dengan pegawai daerah bagi memerintah setiap daerah.
UEFA Euro 2012
thumb|250px|Jam di [[Lviv, membilang bawah ke permulaan kejohanan]] Kejohanan Bola Sepak Eropah UEFA 2012, ataupun Euro 2012, merupakan temasya Kejohanan Bola Sepak Eropah ke-14 buat pasukan bola sepak kebangsaan yang dianjurkan oleh UEFA. Kejohanan akhir diadakan oleh negara Poland dan Ukraine mulai 8 Jun hingga 1 Julai 2012. Inilah kali pertama setiap negara ini menjadi tuan rumah temasya ini, setelah bidaan kedua-dua negara dipilih oleh Jawatankuasa Eksekutif UEFA pada tahun 2007.
Sabah
Politik
Menjelang pembentukan Malaysia pada tahun 1963, kerajaan sementara Borneo Utara telah menyerahkan Perjanjian 20 Perkara kepada kerajaan Malaya sebagai syarat sebelum menyertai Persekutuan. Borneo Utara bersetuju dengan pembentukan Malaysia dengan syarat bahawa hak-hak Wilayah mereka dilindungi. Pada mulanya, wilayah ini memasuki Malaysia sebagai wilayah autonomi. Walau bagaimanapun, bermula dari tempoh kedua pentadbiran BERJAYA di bawah pimpinan Datuk Harris, autonomi ini telah beransur-ansur terhakis di bawah pengaruh persekutuan dan hegemoni. Antara perdebatan politik yang sering dibangkitkan oleh penduduk wilayah ini adalah penyerahan pulau Labuan kepada kerajaan Persekutuan dan perkongsian yang tidak sama rata serta eksploitasi sumber petroleum. Ini telah menyebabkan sentimen anti-persekutuan yang kuat sehingga terdapat panggilan untuk berpisah dari Persekutuan di kalangan rakyat Sabah.
UEFA Euro 2012
Kejohanan ini adalah yang terakhir yang menampilkan 16 buah negara, kerana mulai Euro 2016, terdapat 24 finalis. Kelayakan ditandingi oleh 51 negara pada Ogos 2010 hingga November 2011 untuk menyertai dua negara tuan rumah. Juara kejohanan ini mendapat kelayakan automatik ke Piala Konfederasi FIFA 2013 yang diadakan di Brazil.
Sabah
Politik
Sehingga pilihan raya umum Malaysia, 2008, Sabah, bersama-sama dengan negeri Kelantan dan Terengganu, merupakan tiga negeri di Malaysia yang pernah diperintah oleh parti pembangkang. Diketuai oleh Datuk Seri Joseph Pairin Kitingan, PBS membentuk kerajaan selepas memenangi pilihan raya 1985 dan memerintah Sabah sehingga 1994. Pada pilihan raya 1994, walaupun PBS memenangi pilihan raya, pengambilalihan oleh komponen BN menyebabkan BN yang mempunyai majoriti kerusi dan seterusnya mengambil alih pimpinan kerajaan Wilayah. Salah satu ciri unik politik Sabah adalah ketika satu dasar dimulakan oleh bekas Perdana Menteri Mahathir Mohamad pada tahun 1994 di mana jawatan ketua menteri diputar di kalangan pihak gabungan setiap 2 tahun tanpa mengira parti pada masa itu, teorinya telah memberikan satu jumlah sama rata bagi setiap kumpulan etnik utama untuk memerintah Wilayah ini. Walau bagaimanapun, amalan sistem ini bermasalah kerana waktu yang diberikan adalah terlalu singkat untuk mana-mana pemimpin untuk membawa keluar pelan jangka panjang. Namun, amalan ini telah berhenti sejak dengan kuasa yang kini dipegang oleh majoriti dalam Dewan Undangan Negeri (DUN) oleh parti UMNO, yang juga memegang majoriti di parlimen kebangsaan.
UEFA Euro 2012
Dalam perlawanan akhir di Stadium Olimpik di Kiev, Ukraine, juara bertahan Sepanyol memenangi kejohanan ini dengan menewaskan Itali 4–0. Sepanyol menjadi pasukan pertama berjaya mempertahankan Kejohanan Bola Sepak Eropah, dan pasukan kebangsaan Eropah pertama memenangi tiga kejohanan besar berturut-turut (UEFA Euro 2008, Piala Dunia FIFA 2010).
Sabah
Politik
Campur tangan langsung politik oleh kerajaan persekutuan, contohnya pengenalan UMNO dan pemansuhan pos ketua menteri pada awal Konflik PBS-BERJAYA pada tahun 1985, juga dengan bersama-sama memilih lantik puak saingan di Malaysia Timur yang kadang-kadang dilihat sebagai taktik politik oleh kerajaan persekutuan pimpinan UMNO untuk mengawal dan mengurus kuasa autonomi Wilayah-Wilayah Borneo. Kerajaan persekutuan bagaimanapun cenderung untuk melihat bahawa tindakan ini adalah wajar sebagai pandangan sempit terhadap orang di wilayah ini yang kononnya tidak harmoni dengan pembangunan negara. Ini merumitkan hubungan kerajaan Persekutuan dan wilayah itu sehingga menjadi sumber perdebatan utama dalam politik Sabah.
UEFA Euro 2012
Tempat acara
Lapan buah bandaraya dipilih untuk menjadi tempat acara oleh UEFA. Selaras dengan format yang digunakan di temasya-temasya Euro 1992, Euro 1996 dan Euro 2008, setiap kumpulan bertapak di dua stadium.
Villegouge
Villegouge ialah komun di jabatan Gironde di Aquitaine di barat daya Perancis.
Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Sin Hwa, Perak
Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Sin Hwa atau nama ringkasnya SJK(C) Sin Hwa, merupakan sebuah Sekolah jenis kebangsaan Cina yang terletak di Jalan Abd Raof.
Raim keras
kiri|thumb|Raim keras di atas pokok (pandangan dekat) kiri|thumb|Raim keras di pokok Raim keras ialah ais putih yang terbentuk apabila titisan air kabus membeku di permukaan luar objek. Ia sering dilihat di atas pokok-pokok di atas gunung dan rabung pada musim sejuk, apabila awan yang rendah tergantung menyebabkan kabus membeku. Kabus ini membeku mengikut arah angin di cabang pokok, bangunan, atau objek pepejal yang lain, biasanya dengan halaju angin yang tinggi dan suhu udara antara -2 dan -8°C (28.4 dan 17.6°F).
Ciri-ciri
Para saintis di tempat-tempat cuaca yang melampau seperti Gunung Washington di New Hampshire sering harus memecahkan ketulan raim keras, untuk memastikan anemometer dan instrumen pengukur yang lain beroperasi.
Raim ais dapat dikumpulkan di tepi dan permukaan kawalan pesawat yang beroperasi dalam keadaan meteorologi tertentu. Raim juga merupakan salah satu bentuk cuaca.
Ahli meteorologi membezakan antara tiga jenis asas pembentukan ais pada permukaan menegak dan mendatar dengan pemendapan titisan air adisejuk. Sudah tentu terdapat juga formasi perantaraan.
Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Sin Hwa, Perak
Pada 2009, Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Sin Hwa memiliki 557 pelajar lelaki dan 555 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1112 orang. Ia mempunyai seramai 55 orang guru.2009
UEFA Euro 2012
Tempat acara
Bandaraya tuan rumah Warsaw, Gdańsk, Wrocław, Poznań, Kiev, Lviv keenam-enamnya tarikan pelancong utama, tetapi tidak pula Donetsk dan Kharkiv (yang mengganti Dnipropetrovsk sebagai tuan rumah pada tahun 2009).
Sabah
Ekonomi
Ekonomi wilayah Sabah bergantung pada tiga sektor utama iaitu pembuatan, pertanian, pembalakan dan pelancongan. Petroleum dan minyak sawit kekal sebagai dua komoditi yang paling banyak dieksport. Import Sabah paling utama ialah dalam industri automotif, produk petroleum, baja, makanan serta barangan perkilangan.
1837 (nombor)
1837 (seribu lapan ratus tiga puluh tujuh) ialah nombor asli selepas 1836 dan sebelum 1838.
Sabah
Pembuatan
Terdapat beratus-ratus perusahaan kecil dan sederhana (PKS) dan industri kecil (IKS) di Sabah. Beberapa syarikat juga telah mendapat nama seperti Gardenia. Kerajaan Sabah juga serius dalam mengejar perindustrian selaras dengan Pelan Koridor Pembangunan Sabah khususnya di kawasan Sepanggar dimana Taman Perindustrian Kota Kinabalu dan Terminal Pelabuhan Kontena Sepanggar terletak.
Pembalakan dan Pertanian
Sabah juga terkenal dengan hasil kayu balak, tetapi dengan kekurangan yang semakin meningkat pada kadar yang membimbangkan, usaha ekologi untuk menyelamatkan baki hutan yang masih ada telah dibuat pada awal tahun 1982 melalui kaedah pemuliharaan hutan dengan mengumpul spesies benih kayu yang berbeza dan menjalankan penanaman semula. Bagaimanapun, minyak sawit telah muncul sebagai pilihan petani untuk ditanam sebagai tanaman pertanian. Lain-lain produk pertanian penting dalam ekonomi Sabah termasuk juga getah dan koko.
Pelancongan
Pelancongan, terutamanya eko-pelancongan, merupakan penyumbang utama kepada ekonomi Sabah. Pada tahun 2012, kira-kira 2,327,476 pelancong telah melawat Sabah dan dijangkakan bahawa jumlah itu akan terus meningkat berikutan pelbagai aktiviti dan promosi yang diadakan oleh kerajaan negeri dan lembaga pelancongan negara. Selain itu, faktor kestabilan dan keselamatan wilayah ini juga telah menjadikannya sebagai salah satu destinasi yang dipilih oleh para pelancong. Antara destinasi yang menjadi tarikan utama pelancong adalah seperti Kolam air panas Poring, Tanjung Simpang Mengayau, Taman Pertanian Sabah, Taman Hutan Hujan Sandakan, Gunung Kinabalu, Lembah Danum, Sungai Padas, Pulau Sipadan, Pusat Pemuliharaan Orang Utan Sepilok, Long Pasia, Taman Pulau Penyu dan Monyet Proboscis Teluk Labuk.
Bahasa
Bahasa Suku masing-masing adalah bahasa kebangsaan yang dituturkan seluruh etnik di wilayah ini. Manakala, Bahasa Inggeris adalah bahasa kedua di Sabah. Bahasa Melayu adalah bahasa ketiga dan dialek Sabah yang dipanggil Baku adalah sangat berbeza dengan dialek Johor-Riau yang dituturkan di Johor. Sabah juga mempunyai slanga sendiri yang banyak terdapat dalam Bahasa Melayu. Di samping itu, bahasa pribumi seperti Bajau, Suluk, Kadazandusun, Brunei, Rungus, Lundayeh dan Murut mempunyai segmen mereka sendiri pada siaran radio wilayah Sabah.
Etnik
Rakyat Sabah dibahagikan kepada 32 kumpulan etnik, di mana hanya 28 diiktiraf sebagai Bumiputera, atau etnik asli Tanah Borneo
Kumpulan etnik terbesar yang bukan asli Tanah Borneo adalah Bangsa Cina Han sebanyak (9%) Manakala dialek Cina yang berpengaruh di Sabah adalah Hakka dan diikuti oleh Kantonis dan Hokkien. Kebanyakan penempatan orang Cina di Sabah tertumpu di bandar dan pekan utama, iaitu di Kota Kinabalu, Sandakan dan juga Tawau. Kumpulan etnik pribumi yang terbesar di Sabah ialah Kadazandusun, Bajau, diikuti dengan Brunei, Murut, Suluk, Iranun, Orang Sungai, Ida'an dan Bisaya. Terdapat juga sebilangan kecil kaum India dan lain-lain bangsa Asia di Sabah. Orang Cocos dan Tidong juga merupakan salah satu etnik minoriti yang tinggal di Sabah terutamanya di Bahagian Tawau dan Lundayeh juga salah etnik minoriti yang tinggal di Long Pasia .Serta etnik Rungus tinggal di Kudat. Secara umumnya semua orang yang datang dari Sabah dikenali sebagai "Orang Sabah" dan mereka juga menganggap diri mereka seperti itu.
Demografi Sabah terdiri daripada pelbagai kumpulan etnik, antaranya:
Lain-lain bangsa:
Budaya
Penduduk wilayah ini terdiri dari berbagai kaum dengan latar belakang kebudayaan masing-masing. Penduduk aslinya terdiri daripada sekurang-kurangnya 30 kumpulan dengan menggunakan lebih dari 50 bahasa dan tidak kurang dari 90 dialek. Antaranya ialah Kadazandusun, Bajau, Melayu Brunei, Murut, Idahan, Kedayan, Bisaya, Irranun, Rungus, Kimarang, Kwijau, Lundayeh, Ubian, Binadan, Orang Sungai, Tatana, Tagaas, Suluk dan lain-lain.
Vokal bundar pusat sempit
{{Infobox IPA|ipa-number=318|ipa=649|ipa-image=Xsampa-rightcurly.png|xsampa=}|kirshenbaum=u"|sound=Close central rounded vowel.ogg}}
UEFA Euro 2012
Tempat acara
Kewajipan menambah baik prasarana bola sepak termasuklah pembinaan stadium-stadium baru: enam daripadanya adalah stadium serba baru sementara dua lagi merupakan stadium sedia ada yang diubah suai sempena temasya. Tiga buah daripadanya memenuhi syarat-syarat stadium kategori tertinggi UEFA.
Sistem pengangkutan di Poland dan Ukraine turut menjalani pengubahsuaian besar atas kehendak UEFA untuk menampung kedatangan besar-besaran peminat bola sepak. (1.4 juta tiket telah dijual sempena temasya, dan lebih 20,000 orang dijangka menyeberangi sempadan Poland-Ukraine setiap hari sepanjang kejohanan. )
Penjualan tiket
Tiket-tiket perlawanan dijual secara terus oleh UEFA melalui tapak sesawangnya, ataupun diedar oleh 16 persatuan bola sepak finalis. Permohonan hendaklah dibuat pada Mac 2011 untuk 1.4 juta tiket yang disediakan untuk 31 perlawanan. Lebih 12 juta permohonan diterima, iaitu peningkatan sebanyak 17% dari kejohanan 2008, dan juga satu rekod baru bagi Kejohanan Eropah UEFA. Oleh sebab terlebihnya permintaan, cabutan loteri diadakan untuk memperuntukkan tiket.
Harga tiket adalah dari €30 (untuk tempat duduk di belakang gawang pada peringkat kumpulan) hingga €600 (untuk tempat duduk di dirian utama perlawanan akhir). Selain tiket perlawanan individu, para peminat boleh membeli pakej untuk menyaksikan semua perlawanan yang melibatkan sesebuah pasukan, atau semua perlawanan di sesebuah tempat acara.