cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сеферис, Йоргос
Традицивлӓм ушышы Йоргос Сеферис
Реминисценцивлӓн вӓпшвлӓ. Сеферисӹн "Лагы кек" лыдышыштыжы пиш шукы кӱкшӹцӓн аллюzи дон реминисценци улы. Лыдыш мычашышты аллюzивлӓ дӓ махань-шон ассоциацивлӓ шӹрерӓкӹн вӓшлиӓлтӹт дӓ нӹнӹм ынгылаш, лыдшылан пиш нелӹ. {амаклан, "сӹнzӓвӹд дон ярымы ваштылмаш" Иллианын сцены доно ассоцируялтеш, кынам Гектор семняжӹ дон цеверлӓсӓ. Одиссейын оbраzжым Оидип дон тиштӹ кӹлдӓш лиэш, кыдылан ӹлӓшӹжӹ у вӓрӹм кӹчӓлмӹлӓ, а икӹжӓк-иктӹштӹ ваштареш кредӓлшӹ Этеоклнс дон Полинейкесӹм граждан вырсын символжы семӹнь анжаш лиэш. Ӹлӹмӓшлӓн ӹнянӹмӓшӹм пушы коэвлӓ гӹц лӓкшӹ Афродита, яратымаш ылеш. Сеферисӹн сотыжы пиш мистикӓн дӓ лин кердеш, тӹдӹ курымешок ӹнде токы сӓрнен толмым анжыкта: Соты, суксы гань дӓ шимӹ, коэвлӓн ваштылмышты кымда тангыжышты, сӹнzӓвӹд дон ярымы ваштылмаш, ужаш лидӹмӹ нырвлӓ гач ашкедмӹжӹ годым, у ӹлӹм вӓрӹм кӹчӓлшӹ шонгы ужеш тӹньӹм соты тӹдӹн вӹрӹштӹжӹ кайын колта, кыды |теоклес дон Полинейкесӹм ӹштен.
(...)
Цианикула
Категори:Орхидейвлӓ
Скаммон-Бей
Скаммон-Бей (англла Scammon Bay ; юпиклӓ Marayaarmiut тенгеок Marayaaq ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн кечӹвӓл-вадывел Аляска штатын эскимо юпик халыкын халажы. Халан территорижӹ: 96.5 км². 2007-шӹ ин тӹштӹ 505 эдем ӹлен.
Суоненйоки
Ажедмӓшвлӓ
Викискладышты Суоненйоки темы доно медиафайлвлӓ улы www.suonenjoki.fi (сайт) (фин.)
Цибебус
Категори:Орхидейвлӓ
Даламан
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
1223 и
1223 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
72 и
72 и — I курымын ижӹ. Категори:I курымКатегори:Ивлӓ
Кӹвервуй
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Цифохилус
Цифохилус (Cyphochilus ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 8 йиш тӹрлӹ Цифохилус улы.
Моргауш район
Историжӹ
Районым 10 февральын 1944-шӹ ин формируйымы.
Сидушкина, Анна Романовна
С С С
Калицера йишвлӓ
Калицера йишвлӓ (Calyceraceae) — астра пеледӹшвлӓн группыш пырышы Неотропика регионышты вӓшлиӓлтшӹ, икиӓш ӓль шукиӓш шудыла кушкышвлӓ. Цилӓжӹ 40 тӹрлӹ калицера улы.
Датча
Датча (турокла Datça ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Мугла илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 16.008 (пӱэргӹ: 8.342; ӹдӹрӓмӓш: 7.666) эдем ӹлен.
75 и
75 и — I курымын ижӹ. Категори:I курымКатегори:Ивлӓ
Марондера
Категори:Зимбабве халавлӓ
77 и
77 и — I курымын ижӹ. Категори:I курымКатегори:Ивлӓ
1227 и
1227 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Ашкале
Ашкале (турокла Aşkale ) — Турцин, вадывел Эрзурум илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 25.027 (пӱэргӹ: 12.483; ӹдӹрӓмӓш: 12.544) эдем ӹлен.
80 и
80 и — I курымын ижӹ. Категори:I курымКатегори:Ивлӓ
Мухин, Николай Семёнович
Мухин Николай Семёнович (25.11.1890—11.11.1937) — алык мары поэт. Поэтӹн ”Мары халык, понгыжалт!” лыдышыштыжы лыдына:
Хейростилис
Хейростилис (Cheirostylis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты, Азиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 53 йиш тӹрлӹ хейростилис улы.
1230 и
1230 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Йӓргӹльӹ
Йӓргӹльӹ (Circus aeruginosus) — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы кек. Кытшы 49-60 см, нелӹцшӹ 500—750 г, шылдырын кытшы 36 — 43 см, шылдырын шӓрӓлтӹшӹжӹ 110—140 см. Ӓвӓ кеквлӓжӹ озывлӓ гӹц когораквлӓ.
Модернизм
Модернизм Франциштӹ
Сӹлнӹшаям анжалаш гӹнь, Модернизм сек келгӹ кишӓвлӓм поэзиэш коден дӓ тидӹжӹ сек пӹтӓриок XIX-шӹ курымын мычашты Франциштӹ лиӓлтӹн. Бодлер гӹц пасна раскыды дӓ виӓн модерниствлӓэш Поль Верлен (Paul Verlaine, 1844-1896), Артур Рембо (Arthur Rimbaud, 1854-1891) дӓ Жулиам Аполлинер (Guillaume Apollinaire, 1880-1918) шотлалтыт. Модернизм йӧнӓн прозаиквлӓ логӹц сек кымдан пӓлӹмӹ Марсель Пруст (Marcel Proust,1871-1922), кыды ”Ямдымы жепӹм кӹчӓлмӓш” кӹжгӹ романым сирен, Альберт Камӱ (Albert Camus, 1913-1960) дӓ Симон де Бавуар (Simone de Beauvoir, 1908-1986) ылыт.
Англла сирӹшӹ модернист-сирӹзвӹлӓ
Англла сирӹшӹ модернист-сирӹзвӹлӓ: Джеймс Джойс (James Joycey, 1882-1941, ”Одиссей” романжы, 1922), Вирджиниа Вульф (Virginia Woolf, 1882-1941), Т. С. Элиот (T.C. Eliot, 1888-1965), Самуил Бӓкет (Samuel Beckett, 1906-1989), американвлӓ: ир поэт- модернист Волт Вайтман (Walt Whitman, 1819-1892), прозаиквлӓ - Ф, Скотт Фицджеральд (F. Scott Fitzgerald, 1896-1940), Уильям Фолкнер (William Faulkner,1897-1962), Эрнест Хемингуэй (Ernest Hemingway,1899-1961), Бернард Маламуд (Bernard Malamud, 1914-1986), Йосеф Хеллер (Joseph Heller, 1923) дӓ Пилип Рот (Philip Roth, 1933), поэт Валлас Стевенс (Wallace Stevens, 1879-1955), драматургвлӓ Теннесси Уильямс(Tennesse Williams, 1914-1983) дон Эуген О Нэйль (1888-1953).
85 и
85 и — I курымын ижӹ. Категори:I курымКатегори:Ивлӓ
Пазарьёлу
Хала лӹмӹн этимологижӹ «пазар» ('пазар') дон «йолу» < «йол» ('корны') шамаквлӓ гӹц лин.
Итежи Тежи
Категори:Замби халавлӓ Категори:Кечӹвӓлвел провинци (Замби)
Имӓн агама
Имӓн агама (Agama aculeata) — агама йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 76–100 мм якте шоэш.
Каваклыдере
Каваклыдере (турокла Kavaklıdere ) — Турцин, йыдвел Мугла илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 11.169 (пӱэргӹ: 5.607; ӹдӹрӓмӓш: 5.562) эдем ӹлен.
Немӹцсола
Немӹцсола — Ӓкцӓн ӓнгӹр карем лишнӹ вӓрлӓнӓ. Виловат якте 5 уштыш. 2001-шӹ ин солашты 106 эдем ӹлен. Солашты поэтвлӓ Леонид Калинов дон Ипполит Лобанов, Йошкар Олан тӹнг архитекторжы Вениамин Мамуткин шачыныт.
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Дегранвиллей
Дегранвиллей (Degranvillea dermaptera ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Франци Гвианышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ Дегранвиллей улы.
Категори:Орхидейвлӓ
Кӧпрӱкӧй
Хала лӹмӹн этимологижӹ «кӧпрӱ» ('кӹвер') дон «кӧй» ('сола') шамаквлӓ гӹц лин.
87 и
87 и — I курымын ижӹ. Категори:I курымКатегори:Ивлӓ
Сӓвсӹль
Сӓвсӹль (Pulmonaria). Шӹренжок сӓвсӹль йиш пеледӹшвла ӹшке цӹрештӹм вашталтылыт. Пеледӓш тӹнгӓлмӹштӹ годым ошикӓ-якшаргы ылыт, пеледмӹ мычашышты тӹ пеледӹшвлӓок симӓкӓ лин кердӹт. Сӓвсӹльвлӓм медицинышты первишен кычылтыт, кыды йишӹжӹ культивируйымы лин дӓ тенге нӹнӹм садывичӹштӓт куштат. Сӓвсӹль - мӱм кандышы кушкыш.
88 и
88 и — I курымын ижӹ. Категори:I курымКатегори:Ивлӓ
Пайскырык церкӹ
Пайскырык церкӹ - Христосын Шачмы церкӹжы. Церкӹм шӹндӓш манын, оксажым православи йымылан ӹнянӹшӹ кырык марынвлӓ ӹшке погеныт. Архитектура стильжӹ доно варашы классицизм стильӹм анжыкта.Ти церкӹм 1829-шӹ ин пачмы. Тӹнам Христос шачмы лӹмеш тӹнг престолым валгыдемденӹт. Церкӹш каштшывлӓн шукеммӹ семӹнь, 1864 ин тӹдӹм кымдаэмденӹт. 1902 ин церкӹн свӓщеннӹкшӹ Е. Г. Хлебников, дьӓкӹнжӹ А. А. Яхонтов, псалмывлӓм мырышы Ф. С. Лаишевский ылыныт. Совет жепӹн ти церкӹм 1937 ин питӹрӹмы, кужы жеп тӹштӹ Пайскырык сельпон клӓтшӹ ылын. 1994-шӹ и годшен угӹц пачмы. Церкӹ сага Рушӓрня школ ӹштӓ.
Деморхис
Деморхис (Demorchis ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Оврашныр
Оврашныр (Оврашнуры) — Шур монгырыштыш сола, Ӓвӓсир сола якте 5 уштыш. Солам 1920-шы ивлӓн Йоласал лишнӹш солавла гӹц толшы фамилиӓн хресаньвлӓ ӹштенӹт. Шур поселенин покшалжы - Макарсир якте 14 уштыш. Оврашнырвлӓ Ӓвӓсирӹштӹш Шур школышты тыменьӹт дӓ тӹштӹш лапкавлӓш, почтыш каштыт. Солашты шукынжок пенсионер ылыт. Весӹвлӓжӹ фермер ылыт. 2001-шӹ ин солашты эдем ӹлен, нӹнӹ логӹц  пуэргӹ дӓ ӹдӹрӓмӓш. Оврашнырышты кырык мары композитор Владислав Куприанов изижӹ годым ӹлен. Сола вуйышты Ӓвӓсирӹшкӹлӓ кемӹ корны вӹлны тошты кырык мары архитектура семӹнь чангымы кӹлӓт шӹнзӓлтӓ.
1236 и
1236 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Вадывел Канада инуит йӹлмӹ
Вадывел Канада инуит йӹлмӹ — Канадышты ӹлӹшӹ Вадывел Канада инуитвлӓ халыкын эскимос-алеут йӹлмӹ дӓ инуит йӹлмӹвлӓ гӹц иктӹжӹ.
Накнек
Накнек (англла Naknek ; юпиклӓ Nakniq ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн кечӹвӓл-вадывел Аляска штатын эскимо юпик халыкын халажы. Халан территорижӹ: 219.7 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 678 эдем ӹлен.
Милорадова, Надежда Леонидовна
Милорадова, Надежда Леонидовна (16 август, 1928 и, Йоласал) - биологи пӓлӹмӓшвлӓн кандидатшы.
Махоткин, Алексей Гаврилович
Махоткин, Алексей Гаврилович (15 март, 1936 и, Шактенваж, Виловат вел) – ветеринари шӹнцӹмӓшвлӓн кандидатшы.
Шуран агамавлӓ
Йишвлӓ
Категори:Агама йишвлӓ
Хорасан (Эрзурум)
Хорасан  (турокла Horasan ) — Турцин, ирвел Эрзурум илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 44.588 (пӱэргӹ: 22.535; ӹдӹрӓмӓш: 22.053) эдем ӹлен.
104 и
104 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
1246 и
1246 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
109 и
109 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Дидактилус
Дидактилус (Didactylus ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Тарту
Категори:Халавлӓ Категори:Эстони халавлӓ
114 и
114 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Варан
Лӹмжӹ
Ти кого шӓкшӓльӹ йыхлан Varanus лӹмӹм ورل «waral» (шӓкшӓльӹ) шамак гӹц лин.
Малампа (провинци)
Малампа (бисламала Malampa Provins, англла Malampa Province,‎‎ французла Province Malampa ) — Вануатун покшал провинцижӹ. Йыд-вадывелнӹ Санма, йыд-ирвелнӹ Пенама, кечӹвӓлнӹ Шефа провинцивлӓ доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 36,100 эдем ӹлен. Территорижӹ 2,779 км². Вуйхалажы: Лакаторо.
Чингола (район)
Категори:Коппербелт
Селмӓгиндӹ
С
Брамохаракс
Брамохаракс (Bramocharax) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Покшал Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ брамохаракс улы.
1253 и
1253 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Шаршы лем
Шаршы лем – ти лемӹм десертеш пуат. Шаршы лемӹм шолташ манын, кӹлмӹн нӓлмӹ шаршым веле кычылтыт. Сек тотлы шаршы лем коршокышты прейӹктӹмӹ. Кыдыжы шаршы лемӹш якшар ушманым пиштӓт. Шаршы лем шукы витаминӓн. Ш
119 и
119 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Нарман
Нарман (турокла Narman ) — Турцин, йыд-ирвел Эрзурум илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 18.231 (пӱэргӹ: 9.031; ӹдӹрӓмӓш: 9.200) эдем ӹлен.
Тимор тангыж
Категори:Тангыжвлӓ Категори:Инди океанын бассейнӹш пырышы тангыжвлӓ
Саву ошмаоты
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Индонези Категори:Ошмаотывлӓ
Напаскиак
Напаскиак (англла Napaskiak ; юпиклӓ Napaskiaq ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн кечӹвӓл-вадывел Аляска штатын эскимо юпик халыкын халажы. Халан территорижӹ: 9.9 км². 2007-шӹ ин тӹштӹ 391 эдем ӹлен.
Китве (район)
Категори:Коппербелт
123 и
123 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
1258 и
1258 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Лакшадвип тангыж
Лакшадвип тангыж тӹрӹштӹш сандалӹквлӓ: Инди (Лакшадвип), Шри-Ланка дӓ Мальдив.
Пакистан агама
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Агама йишвлӓ
Шенкая
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
127 и
127 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Раума
Ӹлӹзӹ шот - 39,7 тӹжем эдем (2009).
Олту
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Гаити
Гаити тенгеок Гаити Республика (французла République d’Haïti; гаити креольлӓ Repiblik Ayiti) — Йыдпел Америкыштыш Гаити ошмаотышты кугижӓнӹш. 2011-шӹ ин тӹштӹ 9,719,932 эдем ӹлен.
1263 и
1263 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Ямайка
Ямайка (англла Jamaica) — Йыдпел Америкыштыш ошмаоты кугижӓнӹш. 2011-шӹ ин тӹштӹ 2 868 380 эдем ӹлен.
Категори:Ямайка
134 и
134 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Аджыгӧл
Хала лӹмӹн этимологижӹ «аджы» ('bitter') дон «гӧль» ('йӓр') шамаквлӓ гӹц лин.
1268 и
1268 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Хитроглосса
Хитроглосса (Chytroglossa) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Бразилиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ хитроглосса улы.
137 и
137 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Ошкан Васли
Василий Ошкан когонжок поэт семӹнь пӓлӹмӹ ылеш. Пӹтӓриш лыдышвлӓжӹм тӹдӹ педтехникумышты тыменьмӹжӹ годымок сирӓш тӹнгӓлӹн. Нӹнӹ «У сем» дон «Якшар знамя» журналвлӓэш, «Пеледшӹ сӓндӓлӹк» альманахеш пецӓтлӓлтӹнӹт. Икманяры сирӹмӹжӹ ӹшке жепӹштӹжӹ школ хрестоматиш пыртымы ылын, тенгеок «Тулан жап годым» («Тылан жеп годым», 1975), «Цӓшӓн шӹдӹр» (1994) коллективный сборниквлӓэш, «Патыр курым» (1980) антологиэш пецӓтлӓлтӹнӹт. Василий Ошкан кымлышы ивлӓн сирӹшӹ вес поэтвлӓ семӹньок туан сӓндӓлӹкнӓм мактен, соты ӹлӹмӓшӹм чангаш манын, сӓмӹрӹк лыдшывлӓм пыт тыменяш дӓ пӓшӓлӓш ӱжӹн.
Димерандра
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Ечӹ
Конструкцийыште тыгай кугу вашталтыш лийын пластика лекме деч вара. Пластика полшымо дене кугу писылык дене леведме левий ече ӱлычрак, пу дене тыглай мом, мом конструкций провокаций упрочнение ече катам да пеҥгыдемдат. Тиде жапыште курык ече — технологиян кочкыш, шанче да технике кызытсе сеҥымашыжым кучылташ.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Спорт
Найтмьют
Найтмьют (англла Nightmute ; юпиклӓ Negtemiut ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн кечӹвӓл-вадывел Аляска штатын эскимо юпик халыкын халажы. Халан территорижӹ: 263.0 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 209 эдем ӹлен.
Гульд варан
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм британи орнитолог дӓ анималист Джон Гульд (John Gould, 1804 – 1881) лӹмеш пумы.
Алпу
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Тепебашы
Тепебашы (турокла Tepebaşı ) — Турцин, йыд-вадывел Эскишехир илӹн дӓ Эскишехир халан центр районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 272.495 (пӱэргӹ: 136.230; ӹдӹрӓмӓш: 136.265) эдем ӹлен.
Галкин, Иван Степанович
Иван Степанович Галкин - лӹмлӹ мары йӹлмӹ шӹмлӹзӹ, филологи шӹнцӹмӓшвлӓн докторжы, профессор.
Лелиопсис
Лелиопсис (Laeliopsis ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Гӱлшехир
Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӱль» ('rose') дон «шехир» ('хала') шамаквлӓ гӹц лин.
Шымкент
Ш Ш Ш
Гӱрпынар
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Сократ
Сокра́т (кугезӹ грек: Σωκράτης, лат.: Sokrates, 469 и Х.ш.я., Афины — 399 и Х.ш.я. тӹшток) — кугезӹ грек философ, кыдым Вадывел Европыштыш философилӓн негӹцӹм пиштӹшеш шотлаш лиэш. Сократ философиштӹ пӧрттӱ дон йӹрвӓш ылшы тӱнымбалым веле агыл шотыш нӓлӹн, тӹдӹ эдемӹмӓм шӹмлӓш дӓ ынгылаш ӱжӹн, тенге эткым ынгылымаш шачын. Философ семӹнь Сократ эдемӹн пӧрттӱ дон кайышыжым яжоэмдӹмӹ верц ылын. Эдемвлӓ гӹц ядыштмаш ти шотышты яжо кӹцкӹвлӓм канден кердеш: эдем гӹц философи дӓ этика ядмаш гишӓн иктӓмам ядат гӹнь, тӹдӹ ядмашеш вӓшештӹмӹжӹ анзыц шаналта дӓ тенге ти ядмаш ӓшешӹжӹ вазеш. Шамаклан, эдем пуры ылмы дӓ пурым ӹштӹмӹ гишӓн пӓлӓ гӹнь, тидӹм тӹдӹ автоматически ӹштӓ. Сократ ӹшке тымдымашвлӓжӹм пумагаэш сирӹде, но диалектикын йӧнвлӓжӹ доно ӹшке шанымашвлӓжӹм ӹшке тыменьшӹвлӓлӓнжӹ пуэн. Тыменьшӹвлӓжӹ логӹц Платон тӹдӹн шанымашвлӓжӹм диалогвлӓш пиштен, кышты Сократын лӹмжӹ ӓшӹндӓрӓлтеш. 399-шӹ ин Х.ш.я. Сократым халан йымывлӓжӹм ваштылеш дӓ критикуя, ӹшкӹлӓнжӹ у йымывлӓм шанен лыктын дӓ самӹрӹквлӓн вуйыштым пыдырата манын, тӹдӹм вуйнаматеш лыктыт дӓ суят. Афины халан ирӹкӓн гражданинжӹ ылынат, тӹдӹм казньыделыт, тӹдӹ ӹшке ӹшкӹмжӹм ядым нӓлӹн, пуштын.
150 и
150 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
151 и
151 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Кӹрӓн мӧскӓ
Категори:Мӧскӓвлӓ
Лембоглоссум
Категори:Орхидейвлӓ
Сарыджакая
Хала лӹмӹн этимологижӹ «сарыджа» ('yellowish') дон «кая» ('rock') шамаквлӓ гӹц лин.
1280 и
1280 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Чифтлик
Чифтлик (турокла Çiftlik ) — Турцин, йыд-вадывел Нигде илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 29.637 (пӱэргӹ: 14.990; ӹдӹрӓмӓш: 14.647) эдем ӹлен.
Хиу
Йӹлмӹвлӓ
Ошмаотышты 1 йӹлмӹ (бисламала lanwis ) улы.
155 и
155 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Тарьянов, Иван Иванович (Горный)
Категори: Мары Эл персоналивлӓ
Сиврихисар
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Нчеленге
Нчеленге (англла Nchelenge ) — Замбин Нчеленге районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы. 2006-шы ин тӹштӹ 24 300 эдем ӹлен.
Самфья (район)
Самфья (англла Samfya District ) — Замбин Луапула провинцин районжы. 2000-шӹ ин тӹштӹ 163 609 эдем ӹлен. Районын вуйхалажы: Самфья.
Леохилус
Категори:Орхидейвлӓ
Аляска юпиквлӓ
Аляска юпиквлӓ — юпик группыш пырышы аляска юпиклӓ попышы вадывел дӓ кечӹвӓл-вадывел Аляскышты ӹлӹшӹ эскимос халык. Аляска юпиквлӓ цилажӹ 24.300 нарӹн ылыт.
Памук, Орхан
Орхан Памук гишӓн шукырак
Анжы: «Цикмӓ» журнал, 2000 и
165 и
165 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Баку
Б Б Б Б
Доссини
Доссини (Dossinia marmorata ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ Доссини улы.
Шырнак
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Дриадорфис
Категори:Орхидейвлӓ
Актаюж церкӹ
Категори: Церкӹвлӓ
1295 и
1295 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Паркано
Па́ркано (Parkano) — Финляндиштӹ Пирканмаа провинциштӹ хала.
Лусака (район)
Категори:Лусака (провинци)
Митрусир
Митрусир - Микрӓк велнӹш сола. Микрӓк якте 3 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 123 эдем ӹлен.
Левкохиле
Категори:Орхидейвлӓ
Петуксола
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
1300 и
1300 и — XIII курымын ижӹ. Категори:XIII курымКатегори:Ивлӓ
Петуксола
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Ош понгы
Категори:Понгывлӓ
Элтроплектрис
Элтроплектрис (Eltroplectris ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
182 и
182 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Чынарджык
Хала лӹмӹн этимологижӹ «чынар» ('Platanus') дон «-джык» ('dimunitive suffix') шамаквлӓ гӹц лин.
Мкуши (район)
Категори:Покшал провинци (Замби)
Чуайсола
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Лофокалот
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм (Evardus Winandus Adrianus Ludeking, 1797 – 1821) лӹмеш пумы.
188 и
188 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Урепарапара
Урепарапара тенгеок Парапара (англла Ureparapara, Parapara ) — Вануатун йыдвел Торба провинциштӹ Банкс  ошмаотывлӓн сек кого 3-шы ошмаотыжы. Территорижӹ 39 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 437 эдем ӹлен.
Чифтликкӧй
Чифтликкӧй (турокла Çiftlikköy ) — Турцин, ирвел Ялова илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 25.630 (пӱэргӹ: 12.811; ӹдӹрӓмӓш: 12.819) эдем ӹлен.
189 и
189 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Париж
Париж (Paris, [pa.ˈʁi] (пари́) — Францин вуйхалажы — Покшал Францин вадывелнӹжӹ Сена-йогы тӹрӹштӹ вӓрлӓнӓ. 1999-шӹ ин Парижӹштӹ 2 125 246 эдем ӹлен. Цилӓжӹ Кого Париж регионышты 11 174 743 эдем ӹлен. Изи Парижӹштӹ сек шукы ӹлӹзӹ шот 1921-шӹ ин ылын ( 2,9 мил. гӹц шукырак).
Историжӹ
Парижӹн пӹтӓриш Епископшы Валгыды Дионис ылын дӓ тӹдӹ халашты христиӓн верӓм 200-шы ивлӓн шагалтен. 212 и годшен халан лӹмжӹ Paris лин. Римлянвлӓ Парижӹштӹ 508 и якте, франквлӓн Меровингвлӓн династи гӹц ылшы кугижӓштӹ Клодвигӹн (Klodvig) халам роалтен нӓлмешкӹжӹ, кӹлӹм кыченӹт. Тӹ жепӹн тыр ӹлӹмӓш изишӓт ылде, тышманвлӓ халалан со лӱдӹктӹлӹнӹт дӓ ӹшке кидӹшкӹштӹ раоалтен нӓлӓш цаценӹт, тенге Париж якте викингвлӓ дон гуннвлӓ шоныт. Викингвлӓжӹ скандинаввлӓ ылыт, кыдывлӓ тӹ курымвлӓн марынвлӓн мӱлӓндӹвлӓнӓ яктеӓт шоныт, гуннвлӓжӹ венгрвлӓ доно идентифицируялтыт дӓ нӹнӹм венгрвлӓн Аттила (Attila) кугижӓштӹ ти хала якте канден. Меровингвлӓн династи паштек кӹлӹм каролингвлӓ нӓлӹт, нӹнӹ утла льыскыды вуйлатышывлӓ ылынытат, Парижӹн графшы ӹшке вижӹм цаткыдемден дӓ тенге 987-шӹ и паштек кӹлӹм ӹшке кидӹшкӹштӹ капетингвлӓ нӓлӹт, нӹнӹ 1190-1210-шы ивлӓн хала йӹр кӓрмӓнӹм шагалтенӹт дӓ халалан пеледӓш йӧнӹм пуэнӹт.
X-XIV-шӹ курымвлӓн хала пиш виӓнгӹн, тидӹжӹ лӹмӹнок Сена йогын вургымла сирӹштӹжӹ кайын, кышты Нотр Дам церкӹ дон Сорбон университетӹм чангымы. Филипп II Аугустин (Filip II Augustin) кугижӓ жепӹн кымдан шӓрлен кешӹ хала йӹр у кӓрмӓнӹм чангымы, шамаклан 1381-шӹ ин Бастили йӓмдӹ лин. Шӱдӹ иӓш Вырсы жепӹн (1337-1453) Париж англичанвлӓн кидӹштӹ ылын. 1429-шӹ ин франзузвлӓ Жанна д´Арк вуйлатымы доно халам ӓрен нӓлӹнӹт ылын, но англичанвлӓм лач 1436-шы ин веле лыпшен лыктын кердӹнӹт. Кӹдӓлӓш курымвлӓн Парижӹштӹ культура ӹлӹмӓш пеледмӹлӓ пелдӹн дӓ выжалымаш пӓшӓ шолмыла шолын. Религивлӓ лоштыш Вырсывлӓ годым (1562-98), вес семӹньжӹ эче ти периодым Реформаци жеп маныт, халашты католиквлӓ виӓн позициштӹ ылыныт. Аяр Кугижӓ Лӱдвиг XIV-шӹ (Ludvig XIV) дворянвлӓ дон буржуази кугижӓн кӹлжӹ ваштареш шагалынытат, кугижӓн дворецшӹм Париж гӹц Версальыш ваштенӹт. Лӱдвиг XIV -шӹ годым Париж йӹр ылшы Кӹдӓлӓш курымвлӓн шагалтымы кӓрмӓнӹн стенӓвлӓжӹм пыдыртымы дӓ вӓрешӹштӹ халан пӹтӓриш бульварвлӓжӹм пачмы. Нӹнӹ Плас де ла Конкорд дорц Бастили докыла нӓнгенӹт. Келесӓш келеш, тӹнӓмок эче хала кӓрмӓнӓн пӹсмӓнжӹ гӹц кушкын кен ылын. Тидӹ паштек, хала кушмы семӹнь, Парижӹштӹ кок гӓнӓ эче кӓрмӓнӹм чангымы ылын, но нӹнӹжӓт сойток пыдыртымы линӹт.
Эпарматостигма
Эпарматостигма (Eparmatostigma ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Татарстан Республика
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Россий Федерациштӹш Республикывлӓ
Нунапитчук
Нунапитчук (англла Nunapitchuk ; юпиклӓ Nunapicuar ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн кечӹвӓл-вадывел Аляска штатын эскимос юпик халыкын халажы. Халан территорижӹ: 22.1 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 468 эдем ӹлен.
1306 и
1306 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Лавал
Лавал (Abramis) — лавалвлӓн йыхын колжы. Мары Элышты пиш шӹрен, лӹмӹнок Йылышты, Вӹтлӓштӹ дӓ Шурышты вӓшлиӓлтеш.
Эфиппиантус
Категори:Орхидейвлӓ
194 и
194 и — II курымын ижӹ. Категори:II курымКатегори:Ивлӓ
Колиганек
Категори:Аляска
Мота-Лава
Мота-Лава тенгеок Моталава  (англла Mota Lava, Motalava; мотлав йӹлмӹлӓ Mwotlap [ŋmʷɔtˈlap]) — Вануатун йыдвел Торба провинциштӹ Банкс ошмаотывлӓн сек кого 4-шӹ ошмаотыжы. Территорижӹ 24 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 1640 эдем ӹлен. Ошмаотын сек кого халажы: Lahlap.
Котлик
Категори:Аляска
Мота (ошмаоты)
Йӹлмӹвлӓ
Ошмаотышты 1 йӹлмӹ (бисламала lanwis ) улы.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Торба Категори:Вануату ошмаотывлӓ
Кокханок
Кокханок (англла Kokhanok ; юпиклӓ Qarr’unaq ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн кечӹвӓл Аляска штатын эскимос юпик халыкын солажы. Халан территорижӹ: 55.5 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 174 эдем ӹлен.
1313 и
1313 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Мӱкш
Категори:Капшангывлӓ
Огузели
Хала лӹмӹн этимологижӹ «Огуз» ('Огузвлӓ' ) дон «эль» ('эл' ; «эли» 'элжӹ') шамаквлӓ гӹц лин.
Эски Имарет мечеть
Категори:Турци мечетьвлӓ
Эриодес
Категори:Орхидейвлӓ
Мадисонани
Категори:Орхидейвлӓ
Ялова
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ваштарсир Эмиль тек соок ӹлӓ (книгӓ)
Ваштарсир Эмиль тек соок ӹлӓ - тӱнымбалны кымдан пӓлӹмӹ швед ӹдӹрӓмӓш сирӹзӹ Астрид Линдгренӹн книгӓжӹ, кышкы Ваштарсир солаштыш Эмиль гишӓн шайыштшы кокшы книгӓ. Пӹтӓриш книгӓ Ваштарсир Эмиль лӹм доно лӓктӹн. Цикмӓ, Сарта книгӓ лыкмаш. Кырык марлашкы Валерий Аликов сӓрен.
Шехиткамиль
Шехиткамиль (турокла Şehitkâmil ) — Турцин, йыдвел Газиантеп илӹн дӓ Газиантеп халан центр районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 581.734 (пӱэргӹ: 294.946; ӹдӹрӓмӓш: 286.788) эдем ӹлен.
206 и
206 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Эриопсис
Эриопсис (Eriopsis ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 5 йиш тӹрлӹ Эриопсис улы.
Маллеола
Маллеола (Malleola ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Халык этимологи
Категори:Йӹлмӹвлӓ
Карка Шӹдӹр
Категори:Шӹдӹрвлӓ
Тенерифе кого шӓкшӓльӹ
Категори:Лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓ
Кого Мӧскӓ Шӹдӹр
Категори:Шӹдӹрвлӓ
Йыван Кырла
1929—1931 ивлан Йыван Кырля Москваштыш кинематографи техникумыш ванжа. А 1931 ин тылык тетявлан вуйлатышышты Мустафан рольжым «Ӹлӹмӓшӹшкӹ путёвка» («Путёвка в жизнь») кинофильмышты пиш яжон мадеш, да тылец вара тыды цила тунымбалны палымы лин.
211 и
211 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Кефели мечеть
Кефели мечеть (турокла Kefeli Camii ) — Турциштӹ Стамбул халан Фатих районын тошты (1630 ин) мечетьшӹ.
Англ йӹлмӹ
Возыктыш
Пунктуаций ик эн тыглай гыч толын. Европо радамыште да американ коклаште ойыртем уло англичан английысе да пунктуаций. Тыге, мутлан, формо великобританийыште обращений годым точко деч вара ныжыл серышым Mr, але Dr Mrs ок шындалт, сша дене таҥастарымаште, mr возаш кӱштеныт. Jackson олмеш Jackson Mr. Тыгак кавычке формо ойыртем уло: кок апостроф сай кучылтмаш "...", британец а одинарный '...', утларак чолга да т. д запятой американ-шамычым серийный
Цисшвейнфи
Цисшвейнфи (Cischweinfia) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
1327 и
1327 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Тыргыж жеп (книгӓ)
Категори:Книгӓвлӓ Категори:Cӹлнӹшая Категори:Мары Эл
Крукид-Крик
Категори:Аляска
217 и
217 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Арабан
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Тунтутулиак
Тунтутулиак (англла Tuntutuliak ; юпиклӓ Tuntutuliaq ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн кечӹвӓл-вадывел Аляска штатын эскимос юпик халыкын халажы. Халан территорижӹ: 309.2 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 370 эдем ӹлен.
Маарианхамина
Мариехамнышты икманяр строени вӓрлӓнӓ, кыдылан проектӹм финн архитектор Ларс Сонк (Lars Sonck) ӹштен: Мариехамнан церкӹ (1927), Аландский Морской Колледжӹн тӹнг зданижӹ (1927), хала муниципалитетӹн зданижӹ (1939).
Ажедмӓшвлӓ
Официал сайт (швед.) Мариехамнан карта Мариехамнан карта дӓ йӹр ылшы мӱлӓндӹн Мариехамн. Достопримечательностьвлӓм анжымы корны (рус.)
Тот, Арпад
А А А А
Каркамыш
Каркамыш (турокла Karkamış ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Газиантеп илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 11.860 (пӱэргӹ: 5.838; ӹдӹрӓмӓш: 6.022) эдем ӹлен.
Юадаров, Клим Германович
Категори: Мары персоналивлӓ Категори: Мары Эл персоналивлӓ
Коджа Мустафа Паша мечеть
Коджа Мустафа Паша мечеть (турокла Koca Mustafa Paşa Camii тенгеок Sünbül Efendi Camii ) — Турциштӹ Стамбул халан Фатих районын тошты (6-шы century) мечетьшӹ.
Качиньский, Лех
Категори:Политиквлӓ Категори:Польша персоналивлӓ
1334 и
1334 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Ире вӹдет йогалта (книгӓ)
Ире вӹдет йогалта. Ти книгӓшкӹ кырык мары хылык мырывлӓм погымы. Клим Юадаров дон Д. Кульшетов йӓмдӹленӹт. Йошкар-Ола. 1993 и.
Фернандези
Категори:Орхидейвлӓ
Уайт имӓн пачан варан
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм немӹц зоолог дӓ этнограф Герман фон Розенберг (Neville White, 1817 – 1888) лӹмеш пумы.
Категори:Варан йишвлӓ
Лӓл Паша мечеть
Категори:Турци мечетьвлӓ
Фимбриелла
Фимбриелла (Fimbriella ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
1341 и
1341 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Вена университет
Пиштӹмӓш 1365 и, толыныт логӹц ик тошты венский университетӹштӹ Европышты. 92 000 нӓрӹ студент университетӹш тыменяш, мам ӹштендӓ тӹдӹ вузын студентвлӓжӹ пространство немецкоязычный цилӓжӹ кого семӹнь тымдалтеш. Университетӹштӹ тыменьшӹ пумы программышты ярыктымы тымдымы 130 уштыш. Пазар названи, студент лошты шӓрлӓ, — "Хауптунь" (Hauptuni — Тӹнг университетӹштӹ).
Зигосепалум
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Тышнал
«Кырык марӹ-немӹцлӓ лӹмдерӹм» погышы финн шӹмлӹзӹ дӓ дипломат Рамстедт Густав Йон (1873—1950) 1898-шӹ ин кырык марынвлӓ докы каштмы экспедициштӹш рапортыштыжы Тышнал гишӓн тенге сирӓ: «Сола изи, иктӓ 30 пӧртӓн ылын. Терентин пӧртшӹ, кышкы мӓ толмы семӹньннӓ пырышна, изи дӓ незер. Сола покшалны Кузьминвлӓн пӧрт шӹнзен. Кузьминвлӓн пӧртӹм ӹлӓшнӓ арендуйышна дӓ нӹнӹн школым тымень пӹтӓрӹшӹ Тимофей лӹмӓн когорак эргӹштӹ, кыды 17 иӓш ылын, мӓмнӓн палшышына ли. ӹлӹмӓшнӓ вӓрӹн-вӓрӹш шӹнзӓш тӹнгӓльӹ. Ни вӓтем, ни мӹнь ӹшкежӓт Тышналыш вӓрештмӹнӓм ойхырыделна.» («Цикмӓ» Н 1/95, 25 ӹл.) Мажы характерно, Рамстедт Терентин имнижӹ улы гӹнят (нӹнӹ Терентин араваэш Тышналыш Цикмӓ пазар гӹц толыныт), тӹдӹм незереш шотла. А махань классыш тӹдӹм Н. Игнатьев шагалта ылын? Седӹ, цилӓ относительно. Улан семняштӹ шачшы дӓ университетӹштӹ тыменьшӹ Густав Рамстедтӹн сӹнзӓштӹжӹ, Теренти незер ылеш, а Н. Игнатьев тӹдӹм уланеш шотлен кердӹн.
Ловииса
Истори
Хала 1745 ин пограничный крепость семӹнь вӓрлӓнен (Швеци дон Российӹ лоштышы цикеш). Ӹшке лӹмжӹм хала 1752 ин нӓлӹн.
Гахини
Гахини (руандала Umurenge wa Gahini) — Руандан солажы дӓ Кайонза районын секторжы.
1343 и
1343 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Ӓвӓк шайыл
Категори: Географи Категори: Мары топонимика
Хартум
Хартум (арабла ‎‎ الخرطوم‎ ) — Суданын вуйхалажы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 639,598 (метропол: 5,274,321 ) эдем ӹлен.
Пилбара варан
Пилбара варан (Varanus pilbarensis) — варан йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ (Пилбара) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытышты 50 (озыжы) 45 (ӓвӓжӹ) см лин кердеш.
Ортакӧй мечеть
Категори:Турци мечетьвлӓ
235 и
235 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Пет Першут
Илышгорно
«Лыдышвлӓ» (1935) книгаштыже поэт илышын саеммыжлан куанен, кыртмен тунемаш да пашам ышташ ӱжеш.
Вара кӹжгӹ тетрадьым шӓрген лӓктӹ: – Теве анжалдай доко. Тиштӓкен цилӓ ик слоган рифмывлӓ погымы ылыт. Ужыда: «кай, май, пай, рай». А теве кок слоганвлӓ: «ӓви, тӓ вет, тӓвӓ» дӓ молат. – Ане, цилӓ ганьок, манаш лиэш. Теве – ик тетрадь. А каждый страницӹштӹ - кым столбик. Стихӹм сирӹмӹ годым керӓл шамакым моаш куштылемдӓ».
Буланджак
Буланджак (турокла Bulancak ) — Турцин, ирвел Гиресун илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 59.857 (пӱэргӹ: 29.500; ӹдӹрӓмӓш: 30.357) эдем ӹлен.
Галеотти
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Пертевниял Валиде Султан мечеть
Пертевниял Валиде Султан мечеть (турокла Pertevniyal Valide Sultan Camii тенгеок Aksaray Valide Sultan Camii) — Турциштӹ Стамбул халан Фатих районын тошты (1872 ин) мечетьшӹ.
Дерели
Дерели (турокла Dereli ) — Турцин, покшал Гиресун илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 22.124 (пӱэргӹ: 11.012; ӹдӹрӓмӓш: 11.112) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ӓвӓсир шӹргӹ
Ӓвӓсир шӹргӹ - Шур йогы дон Шимваж ӓнгӹр лоштыш шӹргӹ. Ти шӹргӹм тумерлӓ семӹнь пӓлӓт.
Аккуш
Аккуш (турокла Akkuş ) — Турцин, вадывел Орду илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 30.018 (пӱэргӹ: 15.313; ӹдӹрӓмӓш: 14.705) эдем ӹлен.
Пальма (ошмаоты)
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Испани Категори:Ошмаотывлӓ
Амбрим
Амбрим (англла Ambrym) — покшал Вануатун йыдвел Малампа провинциштӹ сек кого 2-шы ошмаотыжы. Территорижӹ 678 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 10 000 эдем ӹлен.
Солавлӓжӹ
Ошмаотышты 11 кого сола улы:
Геесинкорхис
Категори:Орхидейвлӓ
Кускоквим
Категори:Аляска йогывлӓ
Яглыдере
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Вӹдцӹвӹ
Категори:Тыртня ганьывлӓ Категори:Вӹд кеквлӓ
Банжул
Категори:Гамби халавлӓ
Икиздже
Хала лӹмӹн этимологижӹ «икиз» ('twin') дон «-дже» (suffix: 'similar of') шамаквлӓ гӹц лин.
1358 и
1358 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Мещерский язык
'Йӹлмӹ мещерский — финн-угор йӹлмӹвлӓ, кыдым доно попышы халыквлӓ мещеры, коктын шотыш жеп ӹлӹмашӹжӹ Шеклӓнӹдеок кӹзӹтшӹ территорижӹ Россия. Тидӹ гишӓн йӹлмӹвлӓ пиш чӹдӹ пӓлен, мӓмнӓн кечӹ якте шон топонимым веле.
Фуэртевентура
Фуэртевентура (Fuerteventura) — Канар ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 1659 км². 2014-шӹ ин тӹштӹ 106 930 эдем ӹлен.
Эпи
Йӹлмӹвлӓ
Ошмаотышты 7 йӹлмӹ (бисламала lanwis ) улы.
Геобласта
Геобласта (Geoblasta ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Акпарс алык
Категори: Географи Категори: Кырык сир топонимика Категори: Мары топонимика
Лансароте
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Испани Категори:Ошмаотывлӓ
Гамби
Халыквлӓжӹ дон Йӹлмӹвлӓжӹ
Категори:Гамби
У Туан шая
«Туан шая» учебник тагачшы кечӹлӓн пиш керӓл ылеш. Вет тымдымаш пӓшӓштӹ, паснаок лыдмы уроквлӓштӹ, тыменьшӹвлӓ шукы ум пӓлен нӓлӹт. Шайыштмаш дӓ лыдышвлӓ гач шачмы вӓрнӓм яраташ, пӧрттўм перегӓш тыменьӹт, первишӹ ӹлӹмӓш гишӓн пӓлӓш тӹнгӓлӹт, ӓтя-ӓвӓмӓт шотеш пиштӓш кымылангыт. «Туан шая» учебникӹм 2008 ин Мары книга издательство йӓмдӹлен.
«Туан шая» учебникӹм йӓмдӹлӹмӹ годым Кырык Мары районын школвлӓшты пӓшӓлӹшӹ тымдышывлӓ пиш кого пӓшӓм ӹштеныт. Авторвлӓ -Валентина Махайловна Саватькова, Надежда Николаевна Маркова, Елена Витальевна Шалаева.
Геодорум
Геодорум (Geodorum ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 12 йиш тӹрлӹ Геодорум улы.
Сенегал
Сенегал (французла Senegal; официал лӹмжӹ — République du Sénégal) — Вадывел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдвелнӹ Мавритани, ирвелнӹ Мали, кечӹвӓлвелнӹ Гвиней дӓ Гвиней-Бисау, вадывелнӹ Атланти океан, покшал-вадывелнӹ Гамби доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 13 711 597 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 196 723 км². Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Дакар.
У сем журнал
У сем журнал — пӹтӓриш номержӹ 23-шы августын 1930-шы ин лӓктӹн, кышты Никон Игнатьевӹн "Вурс мардеж" романжым пецӓтлӓш тӹнгӓлмӹ. Ти роман цилӓ мары литературышты пӹтӓриш романеш шотлалтеш. 1936-шы ин журналым лыкташ цӓрнӹмӹ дӓ угӹц тӹдӹ 1990-шы и годшен лӓктеш. Кӹзӹт журналын тӹнг редакторжы прозаик Михаил Кудряшов ылеш.
1363 и
1363 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Шеперд ошмаотывлӓ
Йӹлмӹвлӓ
Ошмаотышты 3 йӹлмӹ (бисламала lanwis ) улы.
Пачтамга
Категори:Эдемӹн органвлӓжӹ
Куку
Куку (Cuculus canorus) — куку йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кек. Кытшы 32–34 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 55–60 см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 110–140 (озыжы), 95–115 (ӓвӓжӹ) г якте лин кердеш.
260 и
260 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Пинтер, Гарольд
Пӓшӓвлажӹ
П П П П П
Эфате
Йӹлмӹвлӓ
Ошмаотышты 7 йӹлмӹ (бисламала lanwis ) улы.
263 и
263 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Пистерлӓ
Пистерлӓ (Емелево) — сола Кырык сирӹштӹ, Йоласал гӹц 5 уштыш дӓ Цикмӓ якте 31 уштыш нӓрӹ. П. ӹлем семӹнь 1795-шы ин ӓшындӓрӹмӹ. Церкӹ солан статусшым 1872-шы ин пумы. 2001-шӹ ин солашты 237 эдем ӹлен. Солашты кӹдӓлӓш школ, почта, фельдшер пункт, 2 лапка дӓ церкӹ улы. Цикмӓ доно асфальт корны доно кӹлдӓлтӹн.
Ӹдӹр монастир (Шур вел)
Ӹдӹр монастир ( Шур вел) - Пӹнгель ӓнгӹр лишнӹш Шӹргӹдӹр солаштыш Веденски ӹдӹрамаш монастир. Ти лӹм доно тенгеок Шӹргӹдӹр соламат кынамжы лӹмдӓт. Ти солашты мары артньык Измаил Ефимов шачын.
Эроманга
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Тафеа Категори:Вануату ошмаотывлӓ
Гакона
Категори:Аляска
Фрагмипедиум
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Ӹдӹрмӹ
Ӹдӹрмӹ (алык марла Ӱдырмы (?), руш. Удюрма) ― Кӹлемар кымдемӹштӹ кого сола.
Грациелантус
Категори:Орхидейвлӓ
Гана
Регионвлӓжӹ
Категори:Гана
Атнавлӓ
Атна географижӹ
Valdez–Cordova Census Area : Гакона ( Ggax Kuna’ ), Гленналлен ( Ciisk’e Na’ ), Гулкана ( C’ulc’e Na’ ), Дельта-Ривер ( Saas Na’ ), Клутина йогы ( Tl’atii Na’ ), Клутина йӓр ( Tl’atibene’ ), Коппер-Центр ( Tl’aticae’e ), МакКарти ( ? ), Менделтна ( Bendilna’ ), Ментаста-Лейк ( Mendaesde ), Набесна ( Nabaesna’ ), Слана ( Stl’ana’ ), Нельчина ( Xaz Ghae Na’ ), Тазлина ( Tezdlen Na’ ), Чисана ( Tsetsaan’ Na’ ), Читина ( Tsedi Na’ )
Лептотес
Лептотес ( Leptotes ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 9 йиш тӹрлӹ лептотес улы.
Мегастилис
Мегастилис (Megastylis ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. У Каледоништӹ дӓ Вануатушты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ Мегастилис улы.
1378 и
1378 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Йымынтӓгӓ
Йымынтӓгӓ (Gallinago gallinago)
Явуз Селим мечеть
Мечеть Явуз-Селить — мечеть аралалт кодшо акрет кокымшо стамбул империйысе. Султан чоҥымо нерген ушыштыжат лийын историй-влак дипомат-влак сулейман кушто тудо ача, I Селим, 1520 ийыште колен. Мечеть архитектор лийын Алаудин (Алиси Аджем). Саман дене кылдалтше кумдан палыме архитектор лийын мимар мимар дипомат-влак мечетьым чоҥа тӧчен онченам, но тидлан документ пенгыдемдыше свидетельствым уке, а мечеть шке утларак жап датировать эр. туге гынат, сад-пакчаште мечеть вариант-влак гыч иктыже — мимар ойпого.
Вариант-влак фасадыштыже ныл йоча уло куат дене оптымо шӱгарыш возо восьмиугольный сулейман кокымшо историйже кужу. 1556 ийыште тудым мимар найсмит приписываться Синану. Вариант-влак садыште кумшо — султан вариант-влак Абдулла тиде-I Меджид, тудо ончыч чоҥымо 1861 ийыште колен.
Саймаа йӓр
Категори:Суоми йӓрвлӓ
Мелиорхис
Категори:Орхидейвлӓ
Йени Валиде мечеть
Йени Валиде мечеть (турокла Yeni Valide Camii ) — Турциштӹ Стамбул халан Ӱскӱдар районын тошты (1708 - 1710 ивлӓн) мечетьшӹ.
Усола вел солавлӓ
Ажедмӓшвлӓ
https://web.archive.org/web/20170306023755/http://mariuver.info/files/map_mari_el.pdf
278 и
278 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Украин черемисвлӓ
Тӹ марынвлӓн 1600-шы и годшен Черемисы лӹмӓн ӹшке халашты вӓк ылын, кыды XVIII-шӹ курымын йыхнен. Житомир областьыштыш Сальник халан Черемисовка районжы 1607-шӹ и паштек лин. Тенгеок марынвлӓн лӹм доно Кировоградышты вӓрлӓнӹшӹ Чемерпиль (XVIII-шы курымын 30-шы ивлӓжӹ) халан этимолгижӹ кӹлдӓлтӹн. Первишӹ Чемериский Бар кӹзӹт Чемерысы возле Бара сола маналтеш. XVI-шы курымын марынвлӓ тӹшкӓн-тӹшкӓн Канев халашты ӹленӹт. Тӹнӓм нӹнӹ эче мары йымын йылалан ыдылыныт, варажы православиш ванженӹт дӓ украинвлӓ лошты шылен кенӹт. XVI-шы курымын 70-шы ивлӓжӹн Подолиштӹ 1-1,5 тӹжем марын нӓрӹ ӹлен. Шӱдӹ иштӹ нӹнӹн шотышты 10 000 якте шон.
Гимнадениопсис
Гимнадениопсис (Gymnadeniopsis ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Менделтна
Менделтна (англла Mendeltna ; атнала Bendilna’ ) — Америкын ушымы штатвлӓшты кечӹвӓл-ирвел Аляска штатын атна халыкын ӹлӹмӹ вӓржӹ. Ти вӓрӹн территорижӹ: 1,183.8 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 63 эдем ӹлен.
285 и
285 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Ӹсня кужы алык
Категори: Географи Категори: Кырык сир топонимика Категори: Мары топонимика
Хелци
Хелци (Helcia ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Хеллериелла
Хеллериелла (Helleriella ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Месоспинидиум
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Толсона
Толсона (англла Tolsona ) — Америкын ушымы штатвлӓшты кечӹвӓл-ирвел Аляска штатын native халыкын ӹлӹмӹ вӓржӹ. Ти вӓрӹн территорижӹ: 119.5 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 27 эдем ӹлен.
Ӓзӹк ныр карем
Ӓзӹк ныр карем - Йоласал велнӹш Йӓкӹныр сола донышы карем.
Тувалу
Йӹлмӹвлӓ
Тувалушты 2 йӹлмӹ (тувалула nganana ) улы.
Фунафути
Фунафути (тувалула дон англла Funafuti ) — Тувалун атолл-вуйхалажы. Территорижӹ 2.4 км². 2002-шы ин тӹштӹ 4 492 ӹлен.
Даревски шӓкшӓльӹвлӓ
Даревски шӓкшӓльӹвлӓ (Darevskia) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Европышты дӓ Кечӹвӓл-вадывел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 32 тӹрлӹ Даревски шӓкшӓльӹ улы.
1399 и
1399 и — XIV курымын ижӹ. Категори:XIV курымКатегори:Ивлӓ
Першембе
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
298 и
298 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Талкитна (йогы)
Категори:Аляска йогывлӓ
Тӓрзӹ
Категори:Цилӓ
1403 и
1403 и — XV курымын ижӹ. Категори:XV курымКатегори:Ивлӓ
300 и
300 и — III курымын ижӹ. Категори:III курымКатегори:Ивлӓ
Финн-угор сирӹзӹвлӓн конгресс
«Писатель – Литература – Читатель» – «Сирӹзӹ – Литература – Лыдшы» лӹм девиз ӹндекшӹмшӹ Конгресс 2006 ин Карелиштӹ, Петрозаводск халашты, эртен. Кыце лыдшы якте туан йӹлмӹ доно сирӹмӹ литературым шоктымыла, кыце шачмы ӹлмӹ доно книгӓвлӓм лыкмыла – погынымашын тӹнг темывлӓжӹ ылыныт, тенгеок туан йӹлмӹм тыменьмӹ ядмашвлӓм тӓрвӓтенӹт.
Арап мечеть
Категори:Турци мечетьвлӓ
Леннон, Джон
Джо́н Ле́ннон (шачынжок Джон Уи́нстон Ле́ннон, вара Джон Уи́нстон О́но Ле́ннон-ыш вашталтымы; John Winston Ono Lennon, 9 октябрь 1940, Ливерпуль, Кого Британи — 8 декабрь 1980, Нью-Йорк, АШУ) — легендыш сӓрнӓлтшӹ британ рок-музыкант, мырызы, поэт, композитор, артньык, сирӹзӹ. «The Beatles» рок-группылан не-гӹцӹм пиштӹшӹ, XX курымын.популяр артистшӹ. Мырымыжы гӹц пасна Леннон политикышыт ядмашвлӓштӓт ӹшкӹмжӹм активно анжыктен. Тӹдӹ «цилӓ эдемок ик ӓкӓн дӓ шу-мбелвлӓ гань лишӓшлӹк ылыт» идейы верц, вырсывлӓ ваштареш ылын. Тенге тӹдӹ хиппивлӓн кумирӹштӹ лин.
Бриконелла
Категори:Харацинвлӓ
Цӧклӹмӹ куп
Категори: Географи Категори: Кырык сир топонимика Категори: Мары топонимика
Пӹзӹкныр вел солавлӓ
Ажедмӓшвлӓ
Мары Эл карта марла
Хетерозеуксине
Категори:Орхидейвлӓ
Ӓрӓкӓ нер
Ӓрӓкӓ нер -  Пӹзыкныр вел Ӓпшӓт-Пелӓк сола лишнӹш неркӓ.
Пӹркемсола
Пӹркемсола.
Транспорт
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Койукук (йогы)
Койукук  (англла Koyukuk River ; коюконла Ooghekuhno’ ) — Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн йыдвел Аляска штатын йогыжы. Кужыцшы 805 км. уштыш.
Вӓрӓш нер
Вӓрӓш нер - Усола велнӹш Носола лишнӹ кырык.
Категори: Географи Категори: Кырык сир топонимика Категори: Мары топонимика
Аллакакет
Категори:Аляска
Адансони
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм француз ботаник Мишель Адансон (Michel Adanson, 1727 – 1806) лӹмеш пумы.
Йишвлӓ
Категори:Мальва йишвлӓ Категори:Кушкышвлӓ
Гӧлькӧй
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Холопогон
Холопогон (Holopogon ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ BİTKİADI улы.
Бабри мечеть
Категори:Инди мечетьвлӓ
Тувалу ошмаотывлӓ
Тувалу ошмаотывлӓ — Тувалушты 124 ошмаоты (дӓ атолл ) улы.
1429 и
1429 и — XV курымын ижӹ. Категори:XV курымКатегори:Ивлӓ
Гӱльялы
Гӱльялы (турокла Gülyalı ) — Турцин, йыд-ирвел Орду илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 8.128 (пӱэргӹ: 4.021; ӹдӹрӓмӓш: 4.107) эдем ӹлен.
Дьюлавлӓ
Категори:Мандевлӓ Категори:Буркина Фасо халыквлӓ Категори:Кот-д’Ивуар халыквлӓ Категори:Гана халыквлӓ Категори:Гвиней халыквлӓ Категори:Мали халыквлӓ Категори:Сенегал халыквлӓ
1432 и
1432 и — XV курымын ижӹ. Категори:XV курымКатегори:Ивлӓ
Бисавлӓ
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Мандевлӓ Категори:Буркина Фасо халыквлӓ Категори:Гана халыквлӓ Категори:Кот-д’Ивуар халыквлӓ Категори:Того халыквлӓ
Радугин, Феофан Григорьевич
Йоласал школым пӹтӓрӹмӹкӹжӹ, Марпосад шӹргӹ техникумышты тыменьӹн. Цикмӓштӹ пренян шалвлӓм йоктарымашты техник ылын. А вара комсомолын путевка доно тыменяш кеен, 1935-шы ин летчик лин. 1940-шӹин декабрьӹн Батайский высший летный школым тымень лӓкмӹкӹжӹ, аэропортын начальникеш шагалтат. Кого Атя Муландӹ вырсышты пӹтӓришӹ кечӹвлӓ гӹцок участвуя. 1941-шӹин июньын Ф.Г. Радугин пасна назначениӓн Москва авиагруппа штабын вуйлатышы лин. Патыр, инициативӓн летчик, пилотируйымы техникӹм пиш яжон пӓлӹшӹ фронтвлӓштӹшӹ воинский частьвлӓлӓн боеприпасвлӓм, пиш керӓл грузым дӓ ответственный пӓшӓзӹвлӓм нелӹ условиштӹ шыпштен.
Сиватар
Категори: Географи Категори: Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика
Радугин, Феофан Григорьевич
Ажедмӓшвлӓ
http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=12043
Р Р
Тавас
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Мартинес-Рика шӓкшӓльӹ
Мартинес-Рика шӓкшӓльӹ (Iberolacerta martinezricai) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Испаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 70 мм якте шоэш.
Кпеллевлӓ
Ӹлӹмӹ вӓрвлӓштӹ дон шотышты
Категори:Мандевлӓ Категори:Гвиней халыквлӓ Категори:Либери халыквлӓ
Рамстедт, Густав Йон
Густав Йон Рамстедт (финнлӓ: Gustaf John Ramstedt (22 октябрь 1873, Таммисаари (шведлӓ Экенес) — 25 ноябрь 1950, Хельсинки) — швед йӹлмӓн финн лингвист, дипломат, урал, алтай, корей дӓ япон йӹлмӹвлӓм историн аспектӹштӹжӹ тӓнгӓштӓрен шӹмлӹшӹ специалист. Хельсинки университетӹштӹ Э. Н. Сетӓлӓн вуйлатымыжы доно финн-угр йӹлмӹвлӓм шӹмлен. Жеп эртӹмӹкӹ ти университетӹн экстраординарный профессоржы лин. Йӹлмӹвлӓм шӹмлӓш манын, Рамстедт шукы экспедицим ӹштен, туан йӹлмӹнам шӹмлӓш манын, тӹдӹ 1890-шы ивлӓн Тышнал солашкы толын дӓ погымы материалвлӓн негӹцеш 1902-шы ин Bergtcheremissische Sprachstudien лӹмӓн книгӓм лыктын. 1920-шы ивлӓн Рамстедт Япоништӹ дипломат пӓшӓм ӹштен.
336 и
336 и — IV курымын ижӹ. Категори:IV курымКатегори:Ивлӓ
Сиви корны
Категори: Географи Категори: Кырык сир топонимика Категори: Мары топонимика
Марк Твен
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Америка персоналивлӓ Категори:Сирӹзӹвлӓ
Гарсиа Маркес, Габриэль
Пӓшӓвлӓжӹ (оригинал йӹлмӹ доно)
Г Г
342 и
342 и — IV курымын ижӹ. Категори:IV курымКатегори:Ивлӓ
Нулато
Категори:Аляска
Хилофила
Категори:Орхидейвлӓ
Месудие
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Экваториаль Гвиней
Экваториаль Гвиней (испанилӓ República de Guinea Ecuatorial; французла République de Guinée équatoriale‎‎; официал лӹмжӹ — Экваториаль Гвиней Республика) — Покшал Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Камерун, ирвелнӹ дӓ кечӹвӓлвелнӹ Габон, вадывелнӹ Атланти океан доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 676 000 эдем ӹлен. Территорижӹ: 28 050 км². Вуйхалажы: Малабо.
Рампарт
Рампарт (англла Rampart ; коюконла Dleł Taaneets ) — Америкын ушымы штатвлӓшты покшал Аляска штатын коюкон халыкын ӹлӹмӹ вӓржӹ. Ти вӓрӹн территорижӹ: 437.2 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 45 эдем ӹлен.
Хрисобрисон
Хрисобрисон (Chrysobrycon) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Перушты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ хрисобрисон улы.
Бонналь шӓкшӓльӹ
Лӹмжӹ
Категори:Лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓ
Якшарсир
Якшарсир — Изи Шӹндӹр ӓнгӹр вургымла сирӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ сола, Ковашан мӱлӓндӹшкӹжӹ пырышы сола. Кузнецово якте 5 уштыш.
Аккӧй
Аккӧй (турокла Akköy ) — Турцин, йыдвел Денизли илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 5.609 (пӱэргӹ: 2.833; ӹдӹрӓмӓш: 2.776) эдем ӹлен.
Морен ганьывлӓ
Морен ганьывлӓ (Lagomorpha) — шӹшер качшы вольыквлӓн группыш пырышы йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 70-80 тӹрлӹ морен улы.
1447 и
1447 и — XV курымын ижӹ. Категори:XV курымКатегори:Ивлӓ
347 и
347 и — IV курымын ижӹ. Категори:IV курымКатегори:Ивлӓ
Стивенс-Вилладж
Стивенс-Вилладж (англла Stevens Village ; коюконла Denyeet ) — Америкын ушымы штатвлӓшты покшал Аляска штатын коюкон халыкын ӹлӹмӹ вӓржӹ. Ти вӓрӹн территорижӹ: 28.4 км². 2000-шӹ ин тӹштӹ 87 эдем ӹлен.
Танана
Категори:Аляска
Цикмӓ
Цикмӓн гимнжӹ
Шамакшы: Н.Егоровын Семжӹ: В Куприяновын
Припев: Пелед, уэм, туан Козьмодемьянск,— Олма садан цевер халаэм. Пелед, уэм, туан Козьмодемьянск,— Кӓрш кӹл юкан хытыр халаэм.
Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Хала Йылын кӱкшӹ сирӹштӹжӹ шыпшылт вазын. Первижок томавлӓ лач Йыл тӹрӹштӹ веле ылыныт, 1970-шы ивлӓн халашты у микрорайонвлӓ шачыныт, икӓнӓштӹ шукы кӹрпӹцӓн пӧртӹм чангаш тӹнгӓлмӹ. Кырык сир гӹц Йошкар-Олаш тӧр кемӓштӹ Йыл вес сирӹш паром дон ванжаш лиэш. Паромвлӓ апрель гӹц тӹнгӓлӹн Йыл шӹцмеш каштыт. Коротняк гӹц Йошкар-Олашкы 119 уштыш. Цикмӓштӹ 2010-шы ин эртӓрӓлтшӹ халыкшот шотлымаш семӹнь халашты 21 257 ӹлӹзӹ ӹлен. Нӹнӹ логӹц официальный агыл статистика семӹнь 38 % марын ылыныт. 2010-шы халыкшот шотлымаш статистика семӹнь халашты 21 257 ӹлӹзӹ, нӹнӹ логӹц 13 064 рушла попышывлӓ ылыт, 6 562 ӹлӹзӹжӹ кырык марынвлӓ.
Ишногине
Ишногине (Ischnogyne ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
1455 и
1455 и — XV курымын ижӹ. Категори:XV курымКатегори:Ивлӓ
Шимӓкӓ варан
Шимӓкӓ варан (Varanus glebopalma) — варан йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 100 см якте шоэш.
Глауэрт варан
Глауэрт варан (Varanus glauerti) — варан йишвлӓн группыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 60–80 см якте шоэш.
1456 и
1456 и — XV курымын ижӹ. Категори:XV курымКатегори:Ивлӓ
1458 и
1458 и — XV курымын ижӹ. Категори:XV курымКатегори:Ивлӓ
Аираи
Аираи (палаула ? ;англла Airai ) — Палаун кечӹвӓлвел Бабелдаоб ошмаотышты штатшы. Штатын территорижӹ: 44 км². 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,723 эдем ӹлен. Штатын вуйхалажы: Нгеткиб.
359 и
359 и — IV курымын ижӹ. Категори:IV курымКатегори:Ивлӓ
Жакиниелла
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Кинг варан
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм герпетолог Макс Кинг (Max King) дон Ричард Деннис Кинг (Richard Dennis King, 1942 – 2002) лӹмеш пумы.
Категори:Варан йишвлӓ
Хоназ
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Jejosephia
Категори:Орхидейвлӓ
Филохортусвлӓ
Филохортусвлӓ (Philochortus) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкышты дӓ Арави пел ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ филохортус улы.
Сауэ
Фотографивлӓ
Категори:Эстони халавлӓ
Микротелис
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Лыксола
Истори
1859-шӹ ин документвлӓштӹ анжыкталеш.
Шӓргӓшӓн пушӓнгӹ варан
Категори:Варан йишвлӓ
Нгардмау
Нгардмау (палаула ? ; англла Ngardmau ) — Палаун йыд-вадывел Бабелдаоб ошмаотышты штатшы. Штатын территорижӹ: 47 км². 2005-шӹ ин тӹштӹ 166 эдем ӹлен. Штатын вуйхалажы: Урдманг.
Чавайн, Сергей Григорьевич
Сергей Григорьевич Чавайн (1888-1937) — алык мары сӹлнышаялан негӹзӹм пиштӹшӹ. Ч. Азан тымдышывлӓн семинаришты тыменьӹн дӓ студент ивлӓжӹнок лыдышвлӓжӹм сирӓш тӹнгӓлӹн. Сек пӹтӓриш лыдышешӹжӹ 1905-шӹ ин сирӹмӹ "Оты" лыдышыжы шотлалтеш.
Пиндӹкал
Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
1934-шӹ ин 9 кудвичӹ 41 эдем ӹлен (20 пӱэргӹ дӓ 21 ӹдӹрӓмӓш).
Кӹшкӹ сӹнзӓӓн шӓкшӓльӹвлӓ
Йишвлӓ
Категори:Лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓ
Мобилабиум
Категори:Орхидейвлӓ
Нукрасвлӓ
Нукрасвлӓ (Nucras) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ нукрас улы.
376 и
376 и — IV курымын ижӹ. Категори:IV курымКатегори:Ивлӓ
378 и
378 и — IV курымын ижӹ. Категори:IV курымКатегори:Ивлӓ
Черемиска
Категори:Солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ Категори:Черемис шамак доно кӹлдӓлтшӹ вӓрвлӓ
Дӱзичи
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Черемиское-Черемиска
Черемисское-Черемиска — Угарман областын Ветлуга районышты сола. Кынам сола шачын, доукментвлӓштӹ ак пуалт. Техень лӹм донок Угарман областьышты Урень дӓ Воскресенск районвлӓштӹ солавлӓ улы. Якшар Бакы районышты Черемиское болото лӹмӓн куп улы. Ти топонимвлӓ марынвлӓн ӹлӹмӹ варвлӓштӹ доно кӹлдӓлтӹнӹт.
Корнан варан
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Варан йишвлӓ
Монофиллорхис
Категори:Орхидейвлӓ
Миросмодес
Миросмодес (Myrosmodes ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.
Смит, Патти
Патри́ция Ли Смит (Patricia Lee Smith; 30 декабрь 1946, Чикаго) — американ мырызы, поэтесса. Патти Смит панк-рокын кӱмӓвӓэшӹжӹ шотлалтеш.
Голасписвлӓ
Голасписвлӓ (Holaspis) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкын Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ голаспис улы.
Пелелиу (штат)
Пелелиу (палаула ? ; англла Peleliu, Beliliou ) — Палаун покшал штатшы. Штатын территорижӹ: 13 км². 2005-шӹ ин тӹштӹ 702 эдем ӹлен. Штатын вуйхалажы: Клоулклабед.