cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мырызы попугай
Мырызы попугай (Geoffroyus heteroclitus) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25 см, нелӹцшӹ 160–195 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Мезонаута
Мезонаута (Mesonauta) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ мезонаута улы. Кытшы 8.2 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Месаденус
Месаденус (Mesadenus ) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ месаденус улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Барбоселла
Барбоселла (Barbosella) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 20 йиш тӹрлӹ барбоселла улы.
Стимсон ала питон
Стимсон ала питон (Antaresia stimsoni) — питонвлӓн йыхыш пырышы вадывел дӓ покшал Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹ. Кытшы 70-80 см якте шоэш.
Барбоселла
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Стимсон ала питон
Лӹмжӹм Британи музейӹн директоржӹ A. F. Stimson лӹмеш пумы.
Категори:Питонвлӓ
Паян амазон
Паян амазон (Amazona pretrei) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Аргентина, Бразили дӓ Парагвай) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 32 см, нелӹцшӹ 300 г якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Ильяков, Никандр Филиппович
Никандр Филиппович Ильяков (ш.28 октябрь, 1913 — к. 1967).
Биографижӹ
Кыльыкалеш шачын. 1930-шы ин ӱл пецӓтӓн курсым пӹтӓрен, Кырык Мары Педтехникумышты тыменьӹн, Мары книга Лыкмашын Кырык Мары филиалыштыжы корректорын пӓшӓм ӹштен. 1937-шӹ ин Тымдышывлӓн институтым тымень пӹтӓрен. Кого Вырсышты кредӓлӹн дӓ Чехословаки дон Германи якте шон.
Сӹнгӹмӓш паштек туан Кырык сирӹшкӹнӓ толын, книгӓ лыкмашышты, районнан газет редакцивлӓштӹ ӹштен дӓ пӹтӓртӹш ивлӓжӹн Йоласал школышты тымден. Никандр Ильяков сирӹзӹ семӹнь ӹшкӹмжӹм кӓньӹсӹрӹн, пӹзӹрен шӹндӹмӹлӓ шижӹн, тӹдӹн пӓшӓвлӓжӹм пецатлӹделыт, седӹндонат депрессиш пырен дӓ психически церлӓнен. Ӹшке кидшӹ гач колен.
И И
Сапаруа
Сапаруа (индонезилӓ Pulau Saparua) — Индонезиштӹ Малуку ошмаотывлӓ гӹц иктӹжӹ.Территорижӹ 161 км². 2010-шы ин тӹштӹ 32 475 эдем ӹлен.
774 и
774 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Гелиболу
Гелиболу (турокла Gelibolu ) — Турцин, ирвел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 45.853 (пӱэргӹ: 25.758; ӹдӹрӓмӓш: 20.095) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ош комбы
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Комбывлӓ
Мяка
Мяка (Myaka myaka) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Камерунышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш мяка веле улы. Кытшы 6.7 см лин кердеш. Категори:Цихлидвлӓ
Санджар, Азиз
Азиз Санджар (Aziz Sancar ; 8-шӹ сентябрь 1946-шы и, Савур, Мардин, Турци) — турок дӓ американ биохимик, Нобель премин лауреатшы (2015).
Категори:Турци персоналивлӓ
Абукаев-Эмгак Вячеслав
Вячеслав Абукаев-Эмгак (Абукаев Вячеслав Александрович) 5 январь 1959 и Мишкан кымдемӹн Токтар солашты шачын. 6 иӓш школышкы тыменяш кен. 5 класс гӹц "Ямде лий" газетӹш юнкор семӹнь сирӓш тӹнгӓлӹн. Кӓндӓкш классым пӹтӓрӹмӹкӹжӹ Чорай кӹдӓлӓш школышты тыменьӹн.
Даргечит
Даргечит (турокла Dargeçit ) — Турцин, йыд-вадывел Мардин илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 30.906 (пӱэргӹ: 15.529; ӹдӹрӓмӓш: 15.377) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «дар» ('narrow') дон «гечит» ('passage; gateway') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Шӓлӓнгӹ
Шӓлӓнгӹ (Buteo buteo) — хир кеквлӓн йыхын вӓрӓш йишвлӓн (Accipitridae) группыш пырышы кек. Кӓпшӹ 51-57 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 110—130 см. Озы шӓлӓнгӹвла, ӓвӓвлӓ гӹц изирӓк ылыт. Цӹрештӹ доно лудикӓ гӹц кӹрӓникӓ якте лин кердӹт. Юкшы котин мӓуклымыжы гань.
Абукаев-Эмгак Вячеслав
1980 и годшен "Ямде лий" газетӹн, "Ончыко" дӓ "Пионер йӱк" журналвлӓ редакциштӹштӹ пӓшӓлен.
Шӓлӓнгӹ
Категори:Кеквлӓ Категори: Хир кеквлӓ
Абукаев-Эмгак Вячеслав
Пӹтӓртӹш ивлӓн М. Шкетан лӹмӓн Марий кугижӓнӹш драма театрышты сӹлнӹшая пӧлкӓм вуйлатен.
Вячеслав Абукаев-Эмгак 10 утла книгӓм пецӓтлен лыктын, шукы пьесыжы негӹцеш театрвлӓштӹ спектакльвлӓм шӹнденыт, 100 утла мырылан шамакым сирен, руш йӹлмӹ гӹц шукы сӓрен.
2006 и годшен Марий Элын Калык сирызыжы.
2007 ин С. Г. Чавайн лӹмӓн кугижӓнӹш премин лауреатшы.
29 майын 2008 ин колен. Тыдым шачмы кымдемӹштӹжӹ таенӹт.
Категори:Мары персоналивлӓ Категори:Сирӹзӹвлӓ
Кӹрӓн калпакан рок кӓдӹ
Кӹрӓн калпакан рок кӓдӹ (Chalcophaps stephani) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ, Папуа-У Гвинейиштӹ ‎‎дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 24см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Фламинго ганьывлӓ
Классификаци
├─ ?Juncitarsus † — ├─ Palaelodidae † — └─ Phoenicopteridae — Фламинго йишвлӓ
Кожваж
Кожваж — Кырык сирӹштӹ тошты солавлӓ лошкы пыра, кыды гишӓн кырык марынвлӓн Москови мӱлӓндӹшкӹ пырымы яктеок эче докуменвлӓштӹ пӓлдӹртӹмӹ. Ти сола Коваш лужавуйын мӱлӓндӹшкӹ пырен, кыдын резиденцижӓт Кожважышток ылын. 2001-шӹ ин Кожважышты 206 эдем ӹлен. Виловат якте 6 уштыш. Солашкы Цикмӓ-Кожваж автобус каштеш.
Историжӹ
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
776 и
776 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Изи ала питон
Изи ала питон (Antaresia perthensis) — питонвлӓн йыхыш пырышы вадывел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹ. Кытшы 40-70 см, нелӹцшӹ 210 г якте шоэш.
Категори:Питонвлӓ
Жоффруа попугай
Жоффруа попугай (Geoffroyus geoffroyi) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ, Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 135–155 мм, нелӹцшӹ 130–180 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Баркери
Баркери (Barkeria) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 15 йиш тӹрлӹ баркери улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Куопио
Куо́пио (Kuopio) — Финляндиштӹ порт хала, Каллавеси (Kallavesi) йӓр тӹрӹштӹ. йыдпелвел Саво провинцин вуйлатымы покшал. Финляндиштӹ кого халавлӓ ло гӹц 8-шӹ вӓрӹм нӓлеш. Пушангывлӓм обрабатывайымы центр: хими, автомобиль, качкыш промышленность виӓнгӹнӹт. Куопио тагачшы кечеш — Финлянди сӓндӓлӹкӹн культуры ӹлӹмӓшӹштӹ когон керӓл вӓрӹм нӓлеш, тӹштӹ танцуйымы, мырымы кӓнгӓшӹмӓшвлӓ эртӓрӓлтӹт; туризм дӓ телшӹ спорт виӓнгеш.
Истори
Куопио 1775 ин  шачын. 1856 ин Саймен каналым строен пӹтӓренӹт — тидӹ Куопион виӓнгмӓштӹ пиш кого вӓрӹм нӓлӹн — канал Фин мӱлӓндӹш пырышы вӹд лаштыкыш корным пачын. 1889 ин кӹртнигорным пачыныт.
Ӹлӹзӹ шот
91,0 тӹжем ӹлӹзӹ.
Религи
Лютеранство
Святитель Николайын Собор Куопиошты Карел епархин кафедральный соборжы ылеш. Тиштӹ Карели дӓ цилӓ Финляндин архиепископын кафедрыжы вӓрлӓнӓ.
Образовани дӓ наукы
Куопиошты 32 тӹнгӓлтӹш школ, 6 лицей, профессиональный училищы, халык училищы, политехнический институт дӓ университет.
Кӹдӓлӓш образовани
Лицейвлӓ: Техникум:
Спорт
Телшӹ сӓмӹрӹк Олимпийский мадмашвлӓ, 2012 ин лишӓшлык, кӓнгӓшӹмӓш верц кредӓлӹн. 2008 ин ноябрь тӹлзӹн финалыш лӓктӹн, но Австри Инсбруклан мадын колтен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Финлянди халавлӓ
Керек-мажымат пындаш гӹцок каштал анжен веле пӓлен шоат
Керек-мажымат пындаш гӹцок каштал анжен веле пӓлен шоат ‘все узнаешь, лишь вычерпнув из самого дна’.
Керек-мажымат пындаш гӹцок каштал анжен веле пӓлен шоат. Веюк Фоте Мокшинвлӓ доно родня ылмыжым кӹзӹт якте мӹнь [автор] пӓлӹделамат. Анжет гӹнь, Мокшин шӱм-белвлӓ дон Веюк Фотен ӓвӓвлӓштӹ ӓкӓк-шыжарак ылыныт (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 143). Если хочешь все как следует разузнать, надо, оказывается, копнуть поглубже. Я [автор], например, до разговора с Яшихой не знал, что Веюк Фоте доводится Мокшиным совсем близкой родней: мать Мокшиных и мать Фоте – родные сестры, выходит, что он им двоюродный брат.
Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Псевдованиль
Псевдованиль (Pseudovanilla) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 8 йиш тӹрлӹ псевдованиль улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Марокко
Категори:Марокко
Ош шӱӓн комбы
Ош шӱӓн комбы (Chen canagica, Anser canagicus) — лыды йишвлӓн йишӹн комбывлӓ йыхыш пырышы Аляскышты дӓ Сибирьӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ комбы. Ош шӱӓн комбын кӱкшӹцшӹ 66 см, нелӹцшӹ 2,8 кг якте шоэш.
Категори:Комбывлӓ
Мычашыжым момыкы, тӹнгжӹмӓт моаш лиэш
Мычашыжым момыкы, тӹнгжӹмӓт моаш лиэш ‘обнаружив корень, можно найти и основу’.
Мычашыжым момыкы, тӹнгжӹмӓт моаш лиэш. Халашкы мимӹкем [автор], ти пӓшӓм [вуйнаматан эдемвлӓм моаш] мӹнь яжон пыргедӓш тӹнгӓльӹм (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 145). Ухватившись за верхушку, нетрудно добраться и до корня. В городе я [автор] сразу начал искать виноватых.
Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Кей ошмаотывлӓ
Кей ошмаотывлӓ (индонезилӓ Kepulauan Kei, Kepulauan Kai) — Индонезиштӹ Малуку ошмаотывлӓ гӹц иктӹжӹ.Территорижӹ 1438 км².
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Малуку ошмаотывлӓ Категори:Ошмаотывлӓ
Эджеабат
Эджеабат (турокла Eceabat ) — Турцин, йыд-вадывел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 9.259 (пӱэргӹ: 4.673; ӹдӹрӓмӓш: 4.586) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Афеландра
Афеландра ( Aphelandra ) — Acanthaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Йишвлӓ
Tribù Kuja
777 и
777 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Изумруд кӓдӹ
Изумруд кӓдӹ (Chalcophaps indica) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл ‎‎дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ дон Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 23–28 см, нелӹцшӹ 80–100 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Ӧмерли
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Бик, Анатолий
Бик, Анатолий - мары сирӹзӹ.
Алжир
Алжир (арабла‎ الجزائر‎; официал лӹмжӹ — الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشّعبية) — Йыдвел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж, йыд-ирвелнӹ Тунис, ирвелнӹ Ливи, вадывелнӹ Марокко, кечӹвӓл-вадывелнӹ Western Sahara, Маврики дӓ Мали, кечӹвӓл-ирвел Нигер доно пӹсмӓным кыча. 2010-шы ин тӹштӹ 35,423,000 эдем ӹлен. Вуйхалажы: Алжир.
Категори:Алжир
Иран
Иран (персилӓ ایران) Анзыл Азиштӹ варланӹшӹ кугижанӹш. Иран 83 183 741 нарӹ ӹлӹзӹ. Кугижӓнӹшӹн вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Тихран.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Иран
Фламинго йишвлӓ
Фламинго йишвлӓ (Phoenicopteridae) — фламинго ганьывлӓн йыхыш пырышы Америкышты, Африкышты, Европышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кого вӹд кеквлӓ.
Классификацижӹ
├─ Elornis † — └─ Phoenicopterus — Фламинговлӓ
Кымда нерӓн попугай
Кымда нерӓн попугай (Lophopsittacus mauritianus †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маврикий ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 55–65 (озы) 45–55 (ӓвӓ) см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн вӹд питон
Кӹрӓн вӹд питон (Liasis fuscus) — питонвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дон Папуа-У Гвиней) дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹ. Кытшы 1.5–2 м лин кердеш, шӹренжок 3 м якте веле.
778 и
778 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Серам ошмаоты
Серам ошмаоты (индонезилӓ Pulau Seram) — Индонезиштӹ Малуку ошмаотывлӓ гӹц иктӹжӹ.Территорижӹ 17 100 км². 2010-шы ин тӹштӹ 434 113 эдем ӹлен.
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Малуку ошмаотывлӓ Категори:Ошмаотывлӓ
Интернационал
Интернационал гимн
Мырын историжӹ гӹц
Текстӹм француз поэт, анархист, Икшӹ Интернационал дон и Парижӹштӹш коммунын членжӹ Эжен Потье сирен. Парижӹштӹш коммуным шин шӓлӓтӹмӹ кечӹвлӓн (1871 ин) сирӹмӹ дӓ пӹтӓрижӹ Марсельеза семеш мыренӹт. Лыдыш семӹнь 1887-шӹ ин шӓрлен кен. Семжӹ Пьер Дегейтерын (1888 и). Пӹтӓриш гӓнӓ 23 июньын 1888-шӹ ин мыралтын дӓ тидӹ паштек пецӓтл-мӹ лин. Шукы йӹлмӹшкӹ сӓрӹмӹ. 1910-шы ин Социалистический Интернационалын конгрессӹштӹжы- Копенгагенӹштӹ ти мырым халыквлӓлоштыш социалистический каштмашын ( движени) гимнешӹжӹ айырымы. Кырык марла текстым Эпин дон Григорьев-Эмӓш сӓренӹт дӓ 1924-шӹ ин Москвашты Когорак тыменьшӹвлӓлӓн лыдашышты лӹмӓн книгӓштӹ пецӓтлен лыктыныт. Оригиналышты текст куд куплетӓн. Ти версим тетя версиэш шотлаш лиэш, ӓнят-иктӓжӹн кырык марлаат куд куплетӓн вариантжы улы.
Мырын текстшӹ
Кӹньӹлдӓ шудалмыш лӹмдӹмӹвлӓ, Цилӓн шужен ӹлӹшӹвлӓ! Шӹдешкен ышна пыдыраныш, Кого вырсыш мӓмнӓм ӱжеш! Пӹзӹртӹлмӓшӹм пыдыртенӓ, Тидӹм тӹнгжӹ гӹцок лыкшаш; Ӹлӹмӓшнӓм угӹц ӹштенӓ: Пачыштылшы вуеш лиэш! Тидӹ лиэш пӹтӓртӹш, Ик век ӹштӹмӹ вырсы! Интернационалеш Цилӓ халык тӓрвӓнӓ! Иктӓт мӓмнӓм ак ытары- Кугижӓ, йымы, патырат!
М М
Акнисте
А́книсте — Латвин Акнист кымдемӹштӹжӹ хала. Диенвидсусея йогы тӹрӹштӹ шыпшылт вазын. Рига якте 135 уштыш, Даугавпилс гӹц вадывекӹлӓ 69 уштыш. Ӹлӹзӹ шот: 1113 эдем (2016)
Фотогалерей
Категори:Латви халавлӓ
Мбипи
Мбипи (Mbipia) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Танзаништӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ мбипи (тенгеок хаплохромис) улы. Кытшы 13 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Тунис
Тунис (арабла تونس‎; официал лӹмжӹ — الجمهورية التونسية) — Йыдвел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж, вадывелнӹ Алжир, кечӹвӓл-ирвелнӹ Ливи доно пӹсмӓным кыча. 2011-шӹ ин тӹштӹ 10,432,500 эдем ӹлен. Вуйхалажы: Тунис.
Категори:Тунис
Луизиана
Луизиана (англла State of Louisiana, французла État de Louisiane, креолла Léta de la Lwizyàn) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 135,382 км². 2010-шы ин тӹштӹ 4 533 372 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Луизиана кымдецшӹ доно 31-шӹ дӓ ӹлӹзӹ шот доно 22-шы ылеш. Штат статусым Луизианалан 30 апрельын 1812 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 18-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы: Батон-Руж; сек кого халажы: У Орлеан.
Кырык комбы
Кырык комбы (Anser indicus) — лыды йишвлӓн йишӹн комбывлӓ йыхыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ комбы. Кырык комбын кӱкшӹцшӹ 71–76 см, нелӹцшӹ 1.87–3.2 кг якте шоэш.
Категори:Комбывлӓ
Батон-Руж (Луизиана)
Батон-Руж  (англла Baton Rouge, французла Bâton-Rouge, чоктавла Itta Homma "red stick") — Америкын ушымы штатвлӓн Луизиана штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 204.8 км². 2010-шы ин тӹштӹ 229,553 (metropol: 802,484) эдем ӹлен.
779 и
779 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Маскарен попугай
Маскарен попугай (Mascarinus mascarin †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маскарен ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 35 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Шим вуян питонвлӓ
Шим вуян питонвлӓ (Aspidites) — питонвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ шим вуян питон улы. Кытшы 1.5–2 м якте шот.
Коти пач
Коти пач ‘непостоянный, ненадёжный, вертлявый, непоседливый человек; беспринципный, приспосабливающийся к обстоятельствам человек’.
Шим вуян питонвлӓ
Йишвлӓ
Категори:Питонвлӓ
Симсӓкӓ ала пачан попугай
Симсӓкӓ ала пачан попугай (Touit batavicus) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумби, Франци Гвиана, Гайана, Суринам, Тринидад дӓ Тобаго) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 14 см, нелӹцшӹ 58–72 г якте шоэш.
Коти пач
Зина вӹкӹ Петров пиш костанын анжал шӹндӹш. Мӓ [красноармеецвлӓ] вӹкӹнӓ вуйжым онгыралят:
Тезепир мечеть
Тезепир мечеть (азербайджанла: Təzəpir məscidi) — Азербайджанын Баку халан тошты (1905-1914 ивлӓн) мечетьшӹ.
Мечеть лӹмӹн этимологижӹ «тезе» дон «пир» шамаквлӓ гӹц лин.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Мечетьвлӓ Категори:Азербайджан
Коти пач
– Ти коти пачым [Зинаэтӹм ӹне] яжон оролыда! – маньы дӓ паровоз векӹлӓ сӓрнӓл шагалят, станицышкына тӓрвӓнӓш шӱдӹш (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 106). Петров грубо посмотрел на Зину. Посмотрев на нас [на красноармейцев] сказал: – За этой непостоянной [за Зиной] хорошо следите! – сказал и, повернув в сторону паровоза, велел отправляться на станцию.
Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Симсӓкӓ ала пачан попугай
Категори:Попугайвлӓ
Кожважвуй
Кожважвуй — Кырык сирӹштӹ Кожваж ӓнгӹр тӹрӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ сола. Ти солашты техень лыквлӓ улы: Кырык вӹлвӓл, Лапсола, Манянсола, Розинер, Турксинер, Цицилык. Коваш лужавуйын мӱлӓндӹштӹш сола. 2001-шы ин солашты 177 эдем ӹлен.
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Шартял ошмаоты изумруд кӓдӹ
Изумруд кӓдӹ (Chalcophaps indica natalis) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Шартял ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ изумруд кӓдӹ. Кытшы 23–26 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 43–46 см, нелӹцшӹ 80–135 г якте шоэш.
Бозджаада
Бозджаада (турокла Bozcaada ) — Турцин, вадывел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ) дӓ ошмаотыы. 2009-шӹ ин тӹштӹ 2.496 (пӱэргӹ: 1.357; ӹдӹрӓмӓш: 1.139) эдем ӹлен.
Шартял ошмаоты изумруд кӓдӹ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Бозджаада
Хала лӹмӹн этимологижӹ «бозджа» ('greyish') дон «ада» ('ошмаоты' ) шамаквлӓгӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Микрохромис
Микрохромис (Microchromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ микрохромис улы. Кытшы 8.6 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Кет йӹлмӹ
Кет йӹлмӹ (кетлӓ остыганна ка’ ) — йыдвел енисей группыш пырышы йӹлмӹ. Кетвлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм покшал Сибирьӹштӹ Краснояр крайышты попат.
Фиттони
Фиттони ( Fittonia ) — Acanthaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Кет йӹлмӹ
Кириллица
1980 ивлӓн
Фиттони
Лӹмжӹм англи Elizabeth дӓ Sarah Mary Fitton лӹмеш пумы.
Кет йӹлмӹ
Линквлӓ
Категори:Енисей йӹлмӹвлӓ
Фиттони
Йишвлӓ
Категори:Кушкышвлӓ
780 и
780 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Симсӹ шылдыран комбы
Симсӹ шылдыран комбы (Cyanochen cyanoptera) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы Эфиопиштӹ вӓшлиӓлтшӹ комбы. Симсӹ шылдыран комбын кӱкшӹцшӹ 60–70 см якте шоэш.
Категори:Лыды йишвлӓ
Ливи
Ливи (арабла‎‎ ‏ليبيا‎) — Йыдвел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж, ирвелнӹ Египет, кечӹвӓл-ирвелнӹ Судан, кечӹвӓлвелнӹ Чад дӓ Нигер, вадывелнӹ Алжир дӓ Тунис доно пӹсмӓным кыча. 2010-шы ин тӹштӹ 6,420,000 эдем ӹлен. Вуйхалажы: Триполи.
Категори:Ливи
Якшар лепкӓн ала пачан попугай
Якшар лепкӓн ала пачан попугай (Touit costaricensis) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Коста-Рика гӹц Панама якте Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 15 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Саимбейли
Саимбейли (турокла Saimbeyli ) — Турцин, Йыдвел Адана илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 18,209 эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Родригес шӓргӓшӓн попугай
Родригес шӓргӓшӓн попугай (Psittacula exsul †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маскарен ошмаотывлӓштӹш Родригес ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Лачокла фазанвлӓ
Лачокла фазанвлӓ (Phasianus) — фазан йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ фазанвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ лачокла фазан улы.
Йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
781 и
781 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Нандопсис
Нандопсис (Nandopsis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Антил ошмаотывлӓштӹ (Куба) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ нандопсис улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Архави
Архави (турокла Arhavi ) — Турцин, вадывел Артвин илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 19,132 (пӱэргӹ: 9,389; ӹдӹрӓмӓш: 9,743) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Кожерлӓ
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Шим вуян питон
Шим вуян питон (Aspidites melanocephalus) — питонвлӓн йыхыш пырышы йыдпел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹ. Кытшы 1.5–2 м лин кердеш, шӹренжок 3.5 см якте веле.
Категори:Питонвлӓ
П. Веселов-Сталь
'''П. Веселов-Сталь''' — лачокла лӹмжӹ Веселов Пётр Яковлевич 13 январь, 1905 и, Пӹзӹкныр вел Сарансола — 1941-шӹ ин шӹжӹм Мӧскӓ хала лӹвӓлнӹ халык ополчеништӹ ямын. 1926-шы ин Шур Педтехникумым тымень лӓктӹн. 1930-шы ин Мӧскӓ халашты пӓшӓлен, кырык марла лыкмы книгӓвлӓн редакторышты ылын. Литература пӓшӓжӹм 1927-шӹ ин тӹнгӓлӹн. Социализм шӱлӹшӓн пӓшӓвлӓм сирен. Лӹмӹнок прозышты виӓн ылын.
Категори:Мары персоналивлӓ Категори:Сирӹзӹвлӓ
Бугенвиль ошмаоты
Бугенвиль ошмаоты (англла Bougainville Island) — Папуа-У Гвинейиштӹ Соломон ошмаотывлӓн сек когожы. Территорижӹ 9,318 км². 2000-шы ин тӹштӹ 175 160 эдем ӹлен.
Эндемик йӓнвлӓжӹ
Категори:Папуа — У Гвиней
Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж
Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж — Атланти океанын бассейнӹшкӹжӹ пырыш коргӹштӹш тангыж.
Категори:Тангыжвлӓ Категори:Европыштыш тангыжвлӓ Категори:Атланти океанын бассейнӹш пырышы тангыжвлӓ
782 и
782 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Фламинго
Фламинговлӓ (Phoenicopterus) — фламинго йишвлӓн йыхыш пырышы Америкышты, Африкышты, Европышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ, кужы ялан дӓ кужы шӱӓн кого вӹд кеквлӓ. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ фламинго улы.
Йишвлӓ
Категори:Фламинго йишвлӓ
Сейшел шӓргӓшӓн попугай
Сейшел шӓргӓшӓн попугай (Psittacula wardi †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Сейшелвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 41 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Микротис
Микротис (Microtis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 49 йиш тӹрлӹ микротис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Психилис
Психилис (Psychilis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 15 йиш тӹрлӹ психилис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Симсӹ лепкӓн ала пачан попугай
Категори:Попугайвлӓ
Ош шылдыран лыды
Ош шылдыран лыды (Asarcornis scutulata) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ когорак лыды. Ош шылдыран лыдын кӱкшӹцшӹ 66–81 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 116–153 см, нелӹцшӹ 2.94–3.9 (озы) 1.95–3.05 (ӓвӓ) кг якте шоэш.
Категори:Лыды йишвлӓ
Ешилли
Йешилли (турокла Yeşilli ) — Турцин, покшал Мардин илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 19.279 (пӱэргӹ: 9.868; ӹдӹрӓмӓш: 9.411) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
783 и
783 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
У Орлеан
У Орлеан (англла New Orleans, французла La Nouvelle-Orléans) — Америкын ушымы штатвлӓн Луизиана штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 907 км². 2010-шы ин тӹштӹ 343,829 (metropol: 1,235,650) эдем ӹлен.
Шӱмбел-тӓнг халавлӓжӹ
Категори:Луизиана
Гӧкчеада
Гӧкчеада (турокла Gökçeada ) — Турцин, вадывел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ) дӓ ошмаотыжы. 2009-шӹ ин тӹштӹ 7.057 (пӱэргӹ: 3.822; ӹдӹрӓмӓш: 3.235) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӧкче» ('bluish') дон «ада» ('ошмаоты' ) шамаквлӓгӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Нусайбин
Нусайбин (турокла Nusaybin ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Мардин илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 113.007 (пӱэргӹ: 56.121; ӹдӹрӓмӓш: 56.886) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ала фазанвлӓ
Ала фазанвлӓ (Syrmaticus) — фазан йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ фазанвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ ала фазан улы.
Йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
Маскарен шӓргӓшӓн попугай
Маскарен шӓргӓшӓн попугай (Psittacula bensoni †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маскарен ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Хартлауб лыды
Хартлауб лыды (Pteronetta hartlaubii) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы вадывел дӓ покшал Африкышты вӓшлиӓлтшӹ лыды. Хартлауб лыдын кӱкшӹцшӹ 56–58 см, нелӹцшӹ 800 г (ӓвӓ) 1 кг (озы) якте шоэш.
Категори:Лыды йишвлӓ
Микрогеофагус
Микрогеофагус (Mikrogeophagus) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ микрогеофагус улы. Кытшы 8 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Выжи полкы
Выжи полкы ‘дети, малышня’.
Тимок лыкыштыжы мадаш лач пишӹжок веселӓ. Тӹшкӹ цепошка ӹштӹшӹ млоецвлӓ погынат, шутям ӹштӓт, гармоньым шактат, мырымат мырат. Мӓӓт, выжи полкет, тӹшкӹ погыненӓ(Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 21). В закоулке Тимофея играть очень весело. Туда собираются парни, изготавливающие цепи, шутят, играют на гармони, поют песни. И мы, дети, собираемся там.
Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Д'Антркасто ошмаотывлӓ
Д'Антркасто ошмаотывлӓ (англла D'Entrecasteaux Islands) — вадывел Шӹпӓн океанышты Папуа-У Гвиней кугижӓнӹшӹн ошмаотывлӓжӹ. Территорижӹ 3100 км².
Ошмаотывлӓжӹ
Санароа, Добу, Уагипа, Некумара, Куаиопе дӓ Амфлетт ошмаотывлӓ кого агыл.
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Папуа — У Гвиней Категори:Ошмаотывлӓ
Соломон ошмаотывлӓ (архипелаг)
Соломон ошмаотывлӓ (англла Solomon Islands ) — вадывел Шӹпӓн океанышты Соломон дон Папуа-У Гвиней кугижӓнӹшвлӓн ошмаотывлӓжӹ. Территорижӹ 40,4 тӹжем км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 720 тӹжем эдем ӹлен.
Шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кушкышвлӓжӹ
Категори:Соломон ошмаотывлӓ Категори:Папуа — У Гвиней Категори:Ошмаотывлӓ
Рамсей питон
Категори:Питонвлӓ
Аглы
Аглы (турокла Ağlı ) — Турцин, покшал Кастамону илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 3.327 (пӱэргӹ: 1.628; ӹдӹрӓмӓш: 1.699) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
784 и
784 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Шим лепкӓн ала пачан попугай
Шим лепкӓн ала пачан попугай (Touit huetii) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Венесуэла, Колумби, Боливи, Бразили, Эквадор, Перу, Гайана, Тринидад дӓ Тобаго) вӓшлиӓлтшӹ попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Флобер, Гӱстав
Гӱстав Флобер (Gustave Flaubert; 12 декабрь 1821, Руан — 8 май 1880, Круассе) — француз романист. «Мадам Бовари» (1856) дон «Саламбо» (1862) романвлӓн авторышты.
Биографижӹ
Сӓмӹрӹк ивлӓжӹм сирӹзӹ Францин провинци халавлӓштӹжӹ эртӓрен, кыдывлӓ гишӓн ӹшке пӓшӓвлӓштӹжӓт шӹренок сирен. 1840 ин Флобер Парижӹш юриспруденцим тыменяш пырен, 1843 ин тыменяш пырахен. Флобер сӹржӹ (характержы) доно ӹшке кӧргешӹжӹ питӹргӓлтшӹ эдем ылын. Шукы вижӹмок литература пӓшӓш пиштен. «Мадам Бовари» (1856) романым Флобер 1851 ин шӹжӹм сирӓш тӹнгӓлӹн. «Ревӱ де Пари» журналышты пецӓтлӹмӹ лин. Шукыштат агыл моральым ваштылмы гишӓн Флобер дон ти журналын редакторжы судыш пумы линӹт. Роман натурализмын манифестшӹ ылын, тӹштӹ келгӹ скепсис доно тӹ жепӓш ушемкымдем дон эдемӹм анжыктымы. Роман схемыжы донат весӹвлӓ гӹц айыртемалтӹн: тӹдӹ утла кужы экспозициӓн дӓ яжо монгыр гӹц анжыктымы персонаж уке. Лиӓлтмӓшвлӓжӓт кого халашты агыл, а провинци халашты кеӓт. Флоберӹн ти романжы сек пӓлӹмӹ дӓ дискуссивлӓм шачыктышы ылын. Марла ти романым эче сӓрӹмӹ агыл.
Категори:Франци персоналивлӓ Категори:Сирӹзӹвлӓ Категори:Франци
Реюньон шӓргӓшӓн попугай
Реюньон шӓргӓшӓн попугай (Psittacula eques eques †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Реюньон ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Египет
Египет (арабла ‎ مصر; официал лӹмжӹ — جمهورية مصر العربية) — Йыдвел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж, йыд-ирвелнӹ Газа Сектор (Палестина) дӓ Израиль, ирвелнӹ Якшар тангыж, кечӹвӓлвелнӹ Судан, вадывелнӹ Ливи доно пӹсмӓным кыча. 2011-шӹ ин тӹштӹ 80,085,862 эдем ӹлен. Вуйхалажы: Каир.
Категори:Египет
Мургул
Мургул (турокла Murgul ) — Турцин, вадывел Артвин илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 5,995 (пӱэргӹ: 3,086; ӹдӹрӓмӓш: 2,909) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Павлин фазанвлӓ
Павлин фазанвлӓ (Polyplectron) — фазан йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ фазанвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ павлин фазан улы.
Йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
Милохромис
Милохромис (Mylochromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 21 тӹрлӹ милохромис улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Бука ошмаоты
Бука ошмаоты (англла Buka Island) — Папуа-У Гвинейиштӹ Соломон ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 682,3 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 50 000 эдем ӹлен.
Эндемик йӓнвлӓжӹ
Категори:Папуа — У Гвиней Категори:Ошмаотывлӓ
785 и
785 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Кокшы Ӹнгӹжсир
Историжӹ
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Клӓт
Клӓт — пӹрцӹм ӓль лашашым оптымы ӱштӹ кӹдеж.
786 и
786 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Мидьят
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Шим тупан ала пачан попугай
Шим тупан ала пачан попугай (Touit melanonotus) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Ош онган цӹвӹ кӓдӹ
Ош онган цӹвӹ кӓдӹ (Gallicolumba jobiensis) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ (Йапен), Папуа-У Гвинейиштӹ (Бисмарк) дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 25 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Багапш, Сергей Васильевич
Сергей Васильевич Багапш (абхазла Сергеи Уасыл-иҧа Багаҧшь, 4-шӹ март 1949-шӹ и, Сухум, Абхази — 29-шӹ май 2011-шӹ и, Москва) — абхаз кугижӓнӹш вуйлатышы дӓ политик, Абхазин 2-шы президентжӹ, кыдым 12-шы февральын 2005-шӹ ин айырымы.
Линквлӓ
Категори:Абхази президентвлӓ Категори:Абхази политиквлӓ Категори:Абхази персоналивлӓ Категори:Политиквлӓ Категори:Президентвлӓ
Эзине
Эзине (турокла Ezine ) — Турцин, вадывел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 32.353 (пӱэргӹ: 16.282; ӹдӹрӓмӓш: 16.071) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Тыкты ганьывлӓ
Тыкты ганьывлӓ тенгеок тыктывлӓ гань ылшывлӓ (Gaviiformes) — Aequornithes йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ вӹд кеквлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ тыкты улы.
Классификаци
├─ †Colymboididae — Колимбоидес йишвлӓ └─ Gaviidae — Тыкты йишвлӓ
Судан
Судан (арабла‎‎ السودان‎‎; официал лӹмжӹ — جمهورية السودان) — Йыд-ирвел Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Египет, йыд-ирвелнӹ Якшар тангыж, ирвелнӹ Эритрей дӓ Эфиопи, кечӹвӓл-ирвелнӹ Кени дӓ Уганда, кечӹвӓлвелнӹ Кечӹвӓлвел Судан, кечӹвӓл-вадывелнӹ Покшал Африка Республика, вадывелнӹ Чад, йыд-вадывелнӹ Ливи доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 43,939,598 эдем ӹлен. Вуйхалажы: Хартум.
Мильтониопсис
Мильтониопсис (Miltoniopsis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 6 йиш тӹрлӹ мильтониопсис улы.
Сейдилер
Сейдилер (турокла Seydiler ) — Турцин, покшал Кастамону илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 4.365 (пӱэргӹ: 2.137; ӹдӹрӓмӓш: 2.228) эдем ӹлен.
Мильтониопсис
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Судан
Категори:Судан
Сейдилер
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Лачокла фламинго
Лачокла фламинго тенгеок ошалгы-якшар фламинго (Phoenicopterus roseus) — фламинго йишвлӓн йыхыш пырышы Африкышты, Азиштӹ дӓ Европышты вӓшлиӓлтшӹ фламинго. Ошалге-якшар пынан, кужы ялан дӓ кужы шӱӓн кого вӹд кек. Кӱкшӹцшӹ 110–150 см, нелӹцшӹ 2–4 кг якте шоэш.
Пӹжӓшӹштӹ 1 ош мыны якте лин кердеш.
Лачокла фламинговлӓ 60 и нӓрӹ ӹлӓт.
Алавӓрӓш
Ястреб-тетеревятник (Accipiter gentilis) — хищная птица рода ястребов семейства ястребиных, широко распространённая в Европе, Азии и Северной Америке.
Ссылки
Категори:Кеквлӓ
Шуазёль ошмаоты
Шуазёль ошмаоты (англла Choiseul Island) — Соломон кугижӓнӹшӹн Соломон ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 2970,7 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 20 000 эдем ӹлен.
Эндемик йӓнвлӓжӹ
Категори:Соломон ошмаотывлӓ Категори:Ошмаотывлӓ
Маврикий шӓргӓшӓн попугай
Маврикий шӓргӓшӓн попугай (Psittacula eques eques) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маврикий ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 36–42 см, нелӹцшӹ 167–193 г якте шоэш.
Пӹжӓшӹштӹ 2–3 мыны якте лин кердеш.
Категори:Попугайвлӓ
Рио-де-Жанейро
Рио-де-Жанейро — Бразилиштыш вуйхалажы.
Категори:Бразили халавлӓ
Перси йӹлмӹ
Перси йӹлмӹ (زبان پارسی) - Иран, Афганистан, Таджикистан йӹлмӹжӹ.
Латинлӓ Википеди
Категори:Йӹлмӹвлӓ
Нэвохромис
Нэвохромис (Naevochromis chrysogaster) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш нэвохромис веле улы. Кытшы 17.9 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Психопсис
Психопсис (Psychopsis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 4 йиш тӹрлӹ психопсис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Феке
Феке (турокла Feke ) — Турцин, Йыдвел Адана илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 19,230 эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
787 и
787 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Наантали
Наантали (фин. Naantali, швед. Nådendal, лат. Vallis gratiae) — кечӹвӓлвел-вадывел Финляндин хала дӓ муниципалитет. Туризм центрвлӓ ло гӹц ик сек керӓл вӓрӹм нӓлеш. Вадывелнӹ Турку хала дорцын иктӓ 15 уштышышты вӓрлӓнӓ. Луоннонмаа остров халан кого вӓрӹм нӓлеш, тӹштӓкен шукы шӹргӹ дӓ фермывлӓ улы.
Ӹлӹзӹ шот
Ӹлӹзӹ шот 18 528 эдем.
Истори
Наантали — Финляндин сек тошты халавлӓ ло гӹц иктӹжӹ ылеш. Ти хала покшал веквлӓн Vallis gratiae церкӹ приход йӹр шачаш тӹнгӓлӹн, кыдым св. Бригитта орден монахвлӓ ӹштенӹт. Ти церкӹ кӹзӹтшӹ веремӓнӓт халашты сек кого ылеш. Швед король Христофор Баварский 1443 ин ӹлӹм вӓрлӓн халан харти прававлӓм пуэн. Ти харти семӹнь ӹлӹм вӓр торгейӹмӹ дӓ тӹлец молы вес привилегивлӓм нӓлӹн, кыдывлӓ халалан кушкаш дӓ виӓнгӓш ирӹкӹм пуэнӹт. Наантали хала поломничествы центр лин. XVI курымын, кынам католицизм Скандинавиштӹ протестантизмлан ирӹкӹм пуэн, приходым питӹренӹт, халан виӓнгмӓш XVIII курым якте шагалын. XVI-XVIII курымвӓн, кынам экономикы ляврӓштӹ илештӹлӹн, хала ӹшке тӹрлӹмӹ цылкавлӓ доно кымдан пӓлӹмӹ лин — ти пӓшӓ эче католик приход шачмы яктеок тӹ ӹлӹм вӓрвлӓштӹ шӓрлен. 1863 ин Калеванниеми мысышты спа-курортым ӹштенӹт, седӹ хала уикенд-туризм центр лин. Наантали халаш 1 январь 2009 и гӹц Меримаску, Рюмятюля дӓ Велкуа муниципалитетвлӓм пыртымы.
Негрос цӹвӹ кӓдӹ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Кӹрӓн калпакан ала пачан попугай
Кӹрӓн калпакан ала пачан попугай (Touit purpuratus) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили, Колумби, Эквадор, Франци Гвиана, Гайана, Перу, Суринам дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Виталий Салдушкин
горномарийский певец
Источники
Категори:Персоналивлӓ
Нанохромис
Категори:Цихлидвлӓ
Morelia
Morelia (Morelia) — питонвлӓн йыхыш пырышы Индонези, Папуа-У Гвиней дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹвлӓ. Цилӓжӹ 4–13 тӹрлӹ вӹд питон улы.
Йишвлӓ
Категори:Питонвлӓ
Эритрей
Эритрей (тигриньяла ሃገረ ኤርትራ, арабла دولة إرتري‎‎) — Ирвел Африкыштыш кугижӓнӹш. Вадывелнӹ Судан, кечӹвӓлвелнӹ Эфиопи, кечӹвӓл-ирвелнӹ Джибути, йыд-ирвелнӹ дӓ ирвелнӹ Якшар тангыж доно пӹсмӓным кыча. 2009-шӹ ин тӹштӹ 5,224,000 эдем ӹлен. Вуйхалажы: Асмэра.
Категори:Эритрей
Малаита ошмаоты
Малаита ошмаоты (англла Malaita Island) — Соломон кугижӓнӹшӹн Соломон ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 4307 км². 2006-шӹ ин тӹштӹ 140 000 эдем ӹлен.
Байрамич
Байрамич (турокла Bayramiç ) — Турцин, кечӹвӓл Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 30.807 (пӱэргӹ: 15.267; ӹдӹрӓмӓш: 15.540) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Эстон-Мары Ушем
Категори:Эстони Категори:Мары Эл
788 и
788 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Мономери
Мономери (Monomeria ) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 8 йиш тӹрлӹ мономери улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
789 и
789 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Кого Сӧрмӓнӓнгӹр
Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ Кого Сӧрмӓнӓнгӹр документышты 1795 ин пӓлемдӓлтеш. Тӹнӓм солашты 27 сурт лин. 2001 и якте сола 59 сурт якте кушкын. Сола XIX-XX курымвлӓштӹ Козьмодемьянск уездын Паратмар, вара Кожваж-Сигачинск, Виловатовражный волостьвлӓштӹжӹ шотлалтын. 1921 и гӹц Кого Сӧрмӓнӓнгӹр Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышкыжы пырен. 1931 и гӹц Кырык мары районын Кузнецовы сельсоветыш пыраш тӹнгӓлӹн.
Экономика
Коллективизаци жепӹн Кого Сӧрмӓнӓнгӹрӹштӹ «Красный пахарь» колхозым чангенӹт. Предсдательжӹ Сидуков Дмитрий Илларионович ылын. Вара сола «Достижение», вара «Дружба», СПК «Кузнецовский» колхозышкы пырен.
Культура
Кого Сӧрмӓнӓнгӹр солашты шукы пӓлӓмӹ, шотеш пиштӹмӹ эдем шачын кушкын: Аверий Алексеевич Яковлев Трудовой Якшар Замя орден доно пӓлемдӓлтӹн (1976 и); Вас Патраш (Василий Михайлович Петухов) – сирӹзӹ, СССР писатель союзын членжӹ; Фер-Сидук (Ферапонт Яковлевич Сидук) – журналист, литератор; Алексей Николаевич Васканов – «Ленинский путь», «Жерӓ», «Йӓмдӹ ли» газетвлӓн редакторжы; Виталий Альбертовия Петухов – журналист, писатель, Куженер районын «Заря» газетын тӹнг редакторжы, сирӹзӹ, «Акӹр шӓмӓн», «Пӹсӹ пикш, тангыла янгеж» романвлӓн, лыдышвлӓн, шайыштмашвлӓн авторжы; изи годшы жепӹм Виктор Дмитриевич Сидук эртӓрен – фронтовик, полковник, Владимирский кугижӓнӹш университетын доцентшы, пенси якте космонавтвлӓм йӓмдӹлӹмӹ центырышты служышы патыр эдем.
Транспорт
Автобус линивлӓ: Цикмӓ – Тӓкӓрӓ, Цикмӓ – Йӹлъял
Категори:Солавлӓ
Деврекани
Деврекани (турокла Devrekani ) — Турцин, покшал Кастамону илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 13.786 (пӱэргӹ: 6.751; ӹдӹрӓмӓш: 7.035) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ош лепкӓн цӹвӹ кӓдӹ
Ош лепкӓн цӹвӹ кӓдӹ (Gallicolumba kubaryi) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Микронезиштӹ Понпеи дӓ Трук ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 26 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Кӹрӓн ӹнгӹжӓӓн ала пачан попугай
Категори:Попугайвлӓ
Тыкты
Тыкты йишвлӓ тенгеок Тыктывлӓ (Gaviidae) — тыкты ганьывлӓ йыхыш пырышы Америкышты, Европышты, Азиштӹ дӓ южгынам Африкышты вӓшлиӓлтшӹ вӹд кеквлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ тыкты улы. Тыктывлӓн кӱкшӹцшӹ 53–91 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 106–152 см, нелӹцшӹ 1–6.4 кг якте шоэш.
Классификаци
Категори:Вӹд кеквлӓ
Моносепалум
Моносепалум (Monosepalum) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ моносепалум улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Тарсус
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Санта-Исабель ошмаоты
Санта-Исабель ошмаоты (англла Santa Isabel Island) — Соломон кугижӓнӹшӹн Соломон ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 2999 км². 1999-шӹ ин тӹштӹ 20 000 эдем ӹлен.
Эндемик йӓнвлӓжӹ
Категори:Соломон ошмаотывлӓ Категори:Ошмаотывлӓ
Лукули
Лукули ( Luculia ) — Rubiaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Йишвлӓ
Категори:Кушкышвлӓ
Неолампрологус
Категори:Цихлидвлӓ
Шӓргӓшӓн попугай
Шӓргӓшӓн попугай тенгеок Лачокла шӓргӓшӓн попугай (Psittacula krameri) — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл Азиштӹ дӓ Африкын тропиквлӓштӹ Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40–42 см, нелӹцшӹ 115–140 г якте шоэш.
Лӹмжӹм немец натуралист Вильгельм Крамер (Wilhelm Heinrich Kramer, ? – 1765) лӹмеш пумы.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Енидже (Чанаккале)
Енидже (турокла Yenice ) — Турцин, ирвел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 36.259 (пӱэргӹ: 17.948; ӹдӹрӓмӓш: 18.311) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Эфиопи
Эфиопи (амхарала‎‎ ኢትዮጵያ ʾĪtyōṗṗyā; официал лӹмжӹ — የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ) — Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Эритрей, вадывелнӹ Судан, ирвелнӹ Джибути дӓ Сомали, кечӹвӓлвелнӹ Кени доно пӹсмӓным кыча. 2011-шӹ ин тӹштӹ 88,013,491 эдем ӹлен. Вуйхалажы: Аддис-Абеба.
Категори:Эфиопи
Сарикӓ ала пачан попугай
Сарикӓ ала пачан попугай (Touit surdus) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 16 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Ардзынба, Владислав Григорьевич
Категори:Абхази президентвлӓ Категори:Абхази политиквлӓ Категори:Абхази персоналивлӓ Категори:Политиквлӓ Категори:Президентвлӓ
Сухум
Сухум (абхазлала Аҟəа ) — Абхазин вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 372 км². 2011-шӹ ин тӹштӹ 64 478 эдем ӹлен.
Категори:Абхази халавлӓ
Якшар шӱӓн тыкты
Якшар шӱӓн тыкты (Gavia stellata) — тыкты йишвлӓн йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ дӓ Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ изирӓк тыкты. Якшар шӱӓн тыктын кӱкшӹцшӹ 53–69 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 91–120 см, нелӹцшӹ 1–2.7 1 кг якте шоэш.
Категори:Тыкты ганьывлӓ
Джамала
Джамала (Джамала, крым тадарла Camala, Джамала; 27-шӹ август 1983-шы и, Ош, Киргизи) — крым тадар мырызы. 14 майын 2016-шы ин ти мырызым Евровидени мыры конкурсыш лауреатшы. Джамала Австриштӹ "1944" мырыжы доно Украиним анжыкташ тӹнгӓлеш.
Категори:Евровидени мыры конкурс Категори:Мырызывлӓ
Вӹд питонвлӓ
Вӹд питонвлӓ (Liasis) — питонвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дон Папуа-У Гвиней) дӓ йыдпел дон вадывел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ вӹд питон улы. Кытшы 1.5–4 м якте шот.
Йишвлӓ
Категори:Питонвлӓ
Башмакчы
Башмакчы (турокла Başmakçı ) — Турцин, кечӹвӓл Афьонкарахисар илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 10,944 (пӱэргӹ: 5,414; ӹдӹрӓмӓш: 5,530) эдем ӹлен.
Мальцев, Вячеслав Вячеславович
Вячеслав Вячеславович Мальцев (ш. 1964) — руш депутат, политик дӓ блогер.
Категори:Политиквлӓ
791 и
791 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Атрактокарпус
Атрактокарпус ( Atractocarpus ) — Rubiaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Йишвлӓ
Категори:Кушкышвлӓ
Лусон цӹвӹ кӓдӹ
Лусон цӹвӹ кӓдӹ (Gallicolumba luzonica) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Филиппинвлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 28–30 см, нелӹцшӹ 200 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Видеман, Фердинанд Иоганн
Фердинанд Иоганн Видеман (30.03 (11.04).1805, Хаапсалу — 29.12.1887 (10.1.1888), Петербург) — лингвист, финн-угр йӹлмӹзӹ. Мары йӹлмӹ Грамматикым сирен (1847) дӓ Лондонышты (1867 ?) Евангелим кырык марла латиница шрифт доно пецӓтлен лыктын.
792 и
792 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Гагра
Гагра (абхазлала Гагра ) — Абхазин халажы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 15.700 эдем ӹлен.
Категори:Абхази халавлӓ
Колумб, Валентин Христофорович
Валентин Христофорович Колумб (3 Ага 1935 — 8 Теле 1974) — алык мары поэт. Морко кымдемӹштӹш Мызеҥер солаэш шачын. Вара йыхышты тӹ кымдемӹшток Пумыр починкӓш ӹлӓш ванжен.
Валентин Колумб кырык марла
К К К
La vida es sueño
Ӹлӹмӓш-тидӹ омын - тидӹ пӓшӓ театр ӹштӓ Кальдерон Барк Педро де ла пӹтӓриш 1635 и халыквлӓ дӓ литературный барокко стилян. Тӹнг темывлӓжӹ ылыныт ирӹк манын, халык ӹшке ӹлӹмӓш ынгара, шаналта назначеним ин пумы
Ош шӱӓн тыкты
Ош шӱӓн тыкты (Gavia pacifica) — тыкты йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел Америкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ тыкты. Ош шӱӓн тыктын кӱкшӹцшӹ 58–74 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 110–128 см, нелӹцшӹ 1–2.5 1 кг якте шоэш.
Категори:Тыкты ганьывлӓ
Носферату (кол)
Носферату (Nosferatu) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ носферату улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Алангы ганьывлӓ
Алангы йиш (Perciformes) — Acanthopterygii группыш пырышы тангыж, йогы дӓ йӓр вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Алангы колвлӓ тангыж дон йӓр-йогы качкыш дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 10 000 тӹрлӹ алангы кол улы. Тупӹрдӓнвлӓн сек кого отряджы. парафилетический алангы йишӹн сек изижӹ 7 мм (шиндлери Schindleria brevipinguis ), сек когожы 5 м (Атланти симсӹ марлин Makaira nigricans) якте шот.
Бикки
Бикки ( Bikkia ) — Rubiaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Нью-Джорджи ошмаоты
Нью-Джорджи ошмаоты (англла New Georgia Island) — Соломон кугижӓнӹшӹн Соломон ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 5200 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 70 000 эдем ӹлен.
Бикки
Йишвлӓ
Категори:Кушкышвлӓ
Нью-Джорджи ошмаоты
Эндемик йӓнвлӓжӹ
Категори:Соломон ошмаотывлӓ Категори:Ошмаотывлӓ
Адамантини
Адамантини (Adamantinia miltonioides) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Бразилиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ адамантини улы.
Категори:Орхидейвлӓ
Джиде
Джиде (турокла Cide ) — Турцин, йыд-вадывел Кастамону илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 20.589 (пӱэргӹ: 10.206; ӹдӹрӓмӓш: 10.383) эдем ӹлен.
Якшар шылдыран изи амазон
Якшар шылдыран изи амазон (Hapalopsittaca amazonina) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Колумбиштӹ, Венесуэлышты дӓ Эквадорышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Якшар фламинго
Якшар фламинго (Phoenicopterus ruber) — фламинго йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ фламинго. Якшарикӓ пынан, кужы ялан дӓ кужы шӱӓн кого вӹд кек. Кӱкшӹцшӹ 120–145 см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 2.8 (озыжы), 2.2 (ӓвӓжӹ) кг якте лин кердеш.
Пӹжӓшӹштӹ 1 ош мыны якте лин кердеш.
Якшар фламинговлӓ 40 и нӓрӹ ӹлӓт.
Птероглосса
Птероглосса (Pteroglossa) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 11 йиш тӹрлӹ птероглосса улы.
Якшар фламинго
Категори:Фламинго йишвлӓ
Птероглосса
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Индонези вӹд питон
Индонези вӹд питон (Liasis mackloti) — питонвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹшкӹ. Кытшы 1.5 м лин кердеш, шӹренжок 2,7 м якте веле.
Лӹмжӹм немӹц натуралист дӓ зоолог Генрих Кристиан Маклот (Heinrich Christian Macklot, 1799 – 1832) лӹмеш пумы.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Питонвлӓ
Массачусетс
Массачусетс (англла Massachusetts ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 27,336 км². 2010-шы ин тӹштӹ 6 547 629 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Массачусетс кымдецшӹ доно 44-шӹ дӓ ӹлӹзӹ шот доно 13-шы ылеш. Штат статусым Массачусетслан 6 февральын 1788 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 6-шы ылын. Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Бостон.
Бига
Бига (турокла Biga ) — Турцин, йыд-ирвел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 36.259 (пӱэргӹ: 17.948; ӹдӹрӓмӓш: 18.311) эдем ӹлен.
Выру
Вы́ру (Võru, Võro, Werro — хала Эстоништӹ Вырумаа уездӹн покшал администраци халажы.
Халан историжӹ
Выру халан шачмы кечешӹжӹ 21 август 1784 и шотлалтеш, кынам Лифляндин генерал-губернаторжы халам ӹштӹмӹ гишӓн указым сирен.
Ӹлӹзӹ шот
2012-шы ин халашты 46953 ӹлӹзӹ ылын.
Категори:Эстони халавлӓ Категори:Халавлӓ
793 и
793 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Александр шӓргӓшӓн попугай
Александр шӓргӓшӓн попугай (Psittacula eupatria) — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 45–58 см, нелӹцшӹ 200–300 г якте шоэш.
Лӹмжӹм тошты македони кугижӓ Македон Александр (356 – 323) лӹмеш пумы.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Реннелл ошмаоты
Реннелл ошмаоты (англла Rennell Island) — Соломон кугижӓнӹшӹн Соломон ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Территорижӹ 660,1 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 2032 эдем ӹлен.
Шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кушкышвлӓжӹ
Категори:Соломон ошмаотывлӓ Категори:Ошмаотывлӓ
Акакаллис
Акакаллис (Acacallis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 (?) йиш тӹрлӹ акакаллис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Шим нерӓн тыкты
Шим нерӓн тыкты (Gavia immer) — тыкты йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ тыкты. Шим нерӓн тыктын кӱкшӹцшӹ 61–100 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 122–152 см, нелӹцшӹ 1.6–8 kg кг якте шоэш.
Категори:Тыкты ганьывлӓ
Ала танагравлӓ
Ала танагравлӓ (Chlorochrysa) — танагра йишвлӓн группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ ала танагра улы.
Йишвлӓ
Категори:Танагравлӓ
Сулу цӹвӹ кӓдӹ
Сулу цӹвӹ кӓдӹ (Gallicolumba menagei) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Сулу ошмаотывлӓштӹ (Тави-Тави) эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 30 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Наннакара
Наннакара (Nannacara) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ наннакара улы. Кытшы 5-10 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Гудаута
Гудаута (абхазлала Гəдоуҭа ) — Абхазин халажы. 2003-шы ин тӹштӹ 7738 эдем ӹлен.
Категори:Абхази халавлӓ
794 и
794 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Чили фламинго
Чили фламинго (Phoenicopterus chilensis) — фламинго йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ фламинго. Кӱкшӹцшӹ 120–140 см якте шоэш.
Пӹжӓшӹштӹ 1 ош мыны якте лин кердеш.
Категори:Фламинго йишвлӓ
Лапсеки
Лапсеки (турокла Lapseki ) — Турцин, йыдвел Чанаккале илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 26.467 (пӱэргӹ: 13.167; ӹдӹрӓмӓш: 13.300) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Буварди
Буварди ( Bouvardia ) — Rubiaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Бостон
Бостон (англла Boston ) — Америкын ушымы штатвлӓн Массачусетс штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 232.14 км². 2010-шы ин тӹштӹ 617,594 (metropol: 4,522,858 ) эдем ӹлен.
Категори:Массачусетс