cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
690 и
690 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Изи ала кӓдӹ
Изи ала кӓдӹ (Ptilinopus nainus) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 13–15 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Йоани
Йоани (Yoania) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 4 йиш тӹрлӹ Йоани улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Арсин
Арсин (турокла Arsin ) — Турцин, покшал Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 27.585 (пӱэргӹ: 13.623; ӹдӹрӓмӓш: 13.962) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Симсӹ лепкӓн аратинга
Симсӹ лепкӓн аратинга (Thectocercus acuticaudatus, Aratinga acuticaudata) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 35–37 см, нелӹцшӹ 140–190 г якте шоэш.
Шӧртньӹ онган арасари
Шӧртньӹ онган арасари (Pteroglossus bailloni, Baillonius bailloni) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Бразили гӹц йыд-ирвел Аргентина дӓ ирвел Парагвай якте вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 35–40 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 130 см, нелӹцшӹ 156–174 г якте шоэш.
Симсӹ лепкӓн аратинга
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Шӧртньӹ онган арасари
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм француз натуралист Луи Антуан Франсуа Байон (Louis Antoine François Baillon, 1778 – 1855) лӹмеш пумы.
Категори:Тукан йишвлӓ
Варкаус
Варкаус (Varkaus) — промышленный хала дӓ муниципалитет Финляндиштӹ.
Ирвел Финлянди провинциштӹ вӓрлӓнен дӓ Йыдпелвел Савони провинцин лаштыкшы ылеш. Ӹлӹзӹ шот - 23387 эдем (29 февраль 2008 и), халан площадь - 524,96 км², кыды ло гӹц 139,27 км² вӹдӓн вӓр. Халык плотность - 47,11 эдем км².
Халык йӹлмӹ - финн. Интересно, что varkaus лӹм «шолыштмаш» семӹнь сӓрӓлтеш.
Хала Сайма йӓрӹн кок лаштык лоштышы перешейкышты вӓрлӓнӓ. Варкаус XIX курым мычашты А. Астромын целлюлозный комбинат шачмы доно промышленный центр лин. Финляндиштӹ граждан вырсы годым халам «якшаргывлӓ» дӓ "ошывлӓ" нӓлӹнӹт ылын.
Хала статусым Варкаус 1962 ин нӓлӹн.
Ссылкывлӓ
Халан официальный сайтшы Муниципалитетӹн официальный сайтшы
Категори:Финлянди халавлӓ
Йыдпелвел Шӹпӓн альбатросвлӓ
Йыдпелвел Шӹпӓн альбатросвлӓ (Phoebastria) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ альбатросвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ Йыдпелвел Шӹпӓн альбатрос улы.
Йишвлӓ
Категори:Альбатросвлӓ
Кеклик
Кекликвлӓ (Alectoris) — фазан йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ мызы йиш кеквлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ кеклик улы.
Дӧшемеалты
Дӧшемеалты (турокла Kemer ) — Турцин, йыдвел Анталья илӹн дӓ Анталья халан центр районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 40,637 (пӱэргӹ: 20,461; ӹдӹрӓмӓш: 20,176) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «дӧшеме» ('floor') дон «алт» ('under' ; «алты» 'under of') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Шиштӹ ганьывлӓ
Шиштӹ ганьывлӓ тенгеок шиштӹвлӓ гань ылшывлӓ (Piciformes) — шиштӹ дон ыжар караквлӓ (Picodynastornithes) йыхыш пырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 400 тӹрлӹ шиштӹвлӓ гань ылшы кек улы.
Классификацижӹ
├─ Galbuli — Якамар ганьывлӓ ├─ Bucconidae — Пуховковые └─ Galbulidae — Якамар йишвлӓ └─ Pici — Шиштӹ дон тукан ганьывлӓ ├─ Ramphastides — Тукан ганьывлӓ ├─ Megalaimidae — Ази шиштӹ йишвлӓ ├─ Lybiidae — Африканские бородатки ├─ Capitonidae — Бородатковые ├─ Semnornithidae — Тукан шиштӹ йишвлӓ └─ Ramphastidae — Тукан йишвлӓ └─ Picides — Лачокла шиштӹ ганьывлӓ ├─ Indicatoridae — Медоуказчики └─ Picidae — Шиштӹ йишвлӓ
Монтпилиер (Вермонт)
Монтпилиер  (англла Montpelier ) — Америкын ушымы штатвлӓн Вермонт штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 26.6 км². 2010-шы ин тӹштӹ 7,705 эдем ӹлен.
Категори:Вермонт
Талас
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Цитаринопс
Цитаринопс (Citharinops distichodoides) — цитаринусвлӓн йиш группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы качкыш кол. Цилӓжӓт ик йиш цитаринопс веле улы.
Категори:Цитаринусвлӓ
Вичӹ область
Категори:Россий Федераци областьвлӓ
Кошыгек
Кошыгеквлӓ ӓль кошыгек йишвлӓ (Ploceidae) — орави ганьывлӓн йыхыш пырышы Африкын тропиквлӓштӹ Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ нӱшмӹ качшы изи мырышы кӹтӧ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 119 тӹрлӹ кошыгек улы.
Кошыгеквлӓн сек изижӹ 8 см, сек когожы 24 см якте шот.
691 и
691 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Бретонвлӓ
Категори:Европыштыш халыквлӓ Категори:Халыквлӓ Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Кросс-Ривер (штат)
Кросс-Ривер (Cross River State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,104,446 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 20,156 км². Вуйхалажы Калабар.
Сарикӓ онган ала кӓдӹ
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Боливи якшар пачан попугай
Боливи якшар пачан попугай (Pyrrhura devillei) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты Пантаналышты (Бразили, Боливи, Парагвай) вӓшлиӓлтшӹ попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Пави карем
Категори:Географи Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Каремвлӓ
Григорьeв-Эмӓш, Пётр
Пeтр Григорьeв-Эмӓш (1883 — 1938) — халыкнам соты корнышкы лыкташ цацышывлӓ логӹц иктӹжӹ. Тымдышы, сӓрӹзӹ, тымдымаш книгӓвлӓн авторжы дӓ поэт, педагог-организатор, литератор, Пӓшӓн Геройжы. П.Г. Григорьев 1883 ин 10 июльын Эмӓнсолашты хресӓнь семняэш шачын. Атяжӹ, Кыргӧри, Шатров йых гыц ылын, тӹдӹ 1901-шӹ ин колен, нӹл иштӹ, 1905-шӹ ин ӓвӓжӓт колен. Туан солаштышы школым дӓ Пӧртныр кок классан училищӹм тымень пӹтӓрӹмӹкӹжӹ, Петӹр Азаньышты учительский семинарим тымень лӓктӹн дӓ Моркы кымдемышты Уньжа кок классан школышты пӓшӓлен. Руш Кугижӹ годым школышты марла тымдымашым яралеш шотлыделыт, а Эмӓш ӹшке тыменьшӹвлӓлӓнжӹ марла ынгылдараш цацен, Уньжа школышты тымдымыжы годым, толшаш мары сирӹзӹвлӓлӓн: Чавайн Сергелӓн, Миколай Мухинлӓн, Андрей Эшкининлӓн,  Тыныш Осиплӓн ӹлӹмӓш корныш лӓктӓш палшен. Икшӹ руш революци жепӹн Азаньыштышы революционервлӓ доно кӹлӹм кычен, листовкывлӓм шӓрен, ӹшкеӓт нӹнӹм марла сирен. Тидӹ гишан тӹдӹм 1906 ин арестуенӹт да Царевококшайскыштышы тюрьмаш питӹренӹт. Кок тӹлзӹ гӹц ирӹкӹш лыкмыкы, тӹдӹлан школышты пашам ӹшташ царенӹт. 1907 ин Оренбург губерняшкӹ, школышкы пӓшӓм ӹштӓш кеӓ, тӹштӓт тӹдӹм кок тӹлзӹ гӹц карангденӹт. Цикмӓ халашкы мӹнгеш толмыкыжы, частный уроквлӓм веле пуэн ӹлен. Семням пукшаш нелӹылын, седӹндон тӹдӹ 1910 ин Астрахань уездӹш кеӓ, коллоэцвлӓн поселкышты частный школым пачеш, тетявлӓм тымда. 1912 ин веле тӹдӹлӓн школышты тымдаш официальный разрешеним пуат.
1913 ин П.Г. Григорьев Мары кымдемӹш толеш, Сотнур кок классан школышты тымдаш тӹнгӓлеш. Революци паштек 1917 ин Григорьевым Цӓрлӓ уездӹштӹ халык образовани отделын вуйлатышеш шагалтат, 1918 ин просвещенин комиссареш айырат. 1919 ин тӹдӹ угӹц Сотнур школышкы пӓшӓм ӹшташ толеш. Ик иштӹ тӹдӹм Цикмӓ уездӹшкӹ, Шур педтехникумышкы,пӓшӓм ыштӓш колтат. Пӹтӓри тӹдӹ курсвлӓн председательӹн заместительжӹ ылын, вара педтехникум сагашы шӹмиӓш школым вуйлатен. Тиштӹ тӹдӹ Мары йылмым тымден, практический занятивлӓм эртӓрен. Тыменьшывлӓ доно иквӓреш кид доно сирымы «Мукш» лымӓн журналым лыктеш. Школышты тетя хорым организуен, солавлӓ йӹде концертвлӓм анжыктен каштыныт. Шукы мырым тӹдӹ ӹшке сирен, руш поэтвлӓн лыдышвлӓштӹм марлаш сӓрен. 1923 ин 2 ноябрьын П.Г. Григорьевлӓн халыкым тымдымы кого пӓшӓжӹ гишӓн Пӓшӓн Геройжы почетан лӹмӹм пумы.
П.Г. Григорьев литератор семӹнят кымдан пӓлӹмӹ ылеш. Тӹдӹ учебник дон пособивлӓм йӓмдӹлен, лыдыш дон шайыштмашвлӓм сирен. 1924 ин С.Г. Эпин доно коктын «Вес марла книгӓ»-м лыктыт, а 1927 ин «У вашталтыш» лӹмӓн пасна книгӓм пецӓтлен. 1964 ин С.Г. Эпин доно когыньыштын Мары книгӓ издательствышты «Лым пырцыквлӓ» лымӓн лыдыш дон ямак книгӓ лӓктӹн.
1925 ин педтехникумым халаш ваштымыкы, П.Г. Григорьев Шур шӹмиӓш школышты пӓшӓм ӹштӓш кодеш, 1928 ин халаш ванжа дӓ 1933 и якте агротехникумышты дӓ тӹдӹн сагашы шӹмиӓш школышты тымда. 1933 ин мӹнгеш Шур школышкы ванжа дӓ тиштӹ 1937 ии якте пӓшӓм ӹштӓ.
Мары халыкын кого эргӹжӹн ӹлӹмӓшӹжӹ 1938 ин, репрессии жепӹн, лагерьӹштӹ кӹрӹлтӹн.
Лагос (штат)
Лагос  (Cross River State ) — кечӹвӓл-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 9,013,534 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 3,475.1 км². Вуйхалажы Лагос.
Григорьeв-Эмӓш, Пётр
Халыкнам сотышкы лыкташ цацымы пӓшӓжӹ
Э Э Э Категори:Мары сирӹзӹвлӓ
Лагос (штат)
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Цитаринус
Цитаринус (Citharinus) — цитаринусвлӓн йиш группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ цитаринус улы.
Йишвлӓ
Категори:Цитаринусвлӓ
Шим логерӓн арасари
Шим логерӓн арасари (Pteroglossus aracari) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Бразили, Суринам, Гайана, Франци Гвиана дӓ Венесуэлышты вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 35–45 см, нелӹцшӹ 177-309 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Бӧрлингтон (Вермонт)
Категори:Вермонт
Колшӹре альбатросвлӓ
Колшӹре альбатросвлӓ (Thalassarche) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел океанышты вӓшлиӓлтшӹ альбатросвлӓ. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ колшӹре альбатрос улы.
Йишвлӓ
Категори:Альбатросвлӓ
1968 и
1968 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Ош сӹнзӓӓн аратинга
Ош сӹнзӓӓн аратинга (Psittacara leucophthalma, Aratinga leucophthalma) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 30–34 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 37–40 см, нелӹцшӹ 100–218 г якте шоэш.
1969 и
1969 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Ош онган кӓдӹ
Ош онган кӓдӹ (Columba leuconota) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ (Афганистан, Бутан, Китай, Инди, Казахстан, Мьянма, Непал, Пакистан, Россий, Таджикистан дӓ Туркменистан) вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 35 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Якшар ӹнгӹжӓӓн якшар пачан попугай
Якшар ӹнгӹжӓӓн якшар пачан попугай (Pyrrhura egregia) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Венесуэла, Гайана дӓ Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 26 см, нелӹцшӹ 75 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Борнемисса, Петер
Петер Борнемисса (Bornemisza Péter, 1535—1584) — драмывлӓ дон кӹтӹк новеллывлӓм сирӹшӹ семӹнь пӓлӹ ылеш. ӹрвезӹ курымжым тӹдӹ Германиштӹ, Италиштӹ ӹлен, вара Веныш кеен. Тӹштӹ профессор Дьӧрди Таннер доно пӓлӹмӹ лин, кыды Петерлӓн Софоклын «Электрам» венгр йӹлмӹш сӓрӓш шанымашым пуэн. 1560-шы ивлӓн тӹдӹ Кугижӓн канцеляриштӹ служен, вара паян дворян семняштӹ гувернер ылын. Но тӹдӹн шӱмжӹ вес йиш пӓшӓм ӹштӓш шыпшын дӓ тенге Кӱшӹл Венгриштӹ тӹдӹ проповедньӹкӹн пӓшӓм ӹштӓш тӹнгӓлеш. «Келтӹмӓшӹн аздарымыжы» (Ördögi kísértétek, 1578) книгӓ лыкмы паштек тӹдӹлӓн махань-шон нелӹцвлӓм тырхаш вӓрештӹн. Борнемисса пӓшӓштӹжӹ кӹлӹм кычышы класс ваштареш утла туран сирен. Тӹдӹм католицизм церкӹ тидӹ гишӓн суен. автор Венышты тюрмӓштӹ шӹнзен, но тӹшец шӹлӹн кердӹн. Пакылаш ӹлӹмӓшӹжӹм И. Балашши лӹмӓн дворян доны эртӓрен дӓ Библим сӓрен, «Тӱнымбал историм» сирӓш шанен ылын, но колымашыжы ти пӓшӓм ӹштӓш пуде.
Борнемисса тӹ жепӓш цилӓ жанр доно сирен. Тӹдӹ йымы ыдылмы, мырывлӓн, патриотизм шӱлӹшӓн мырывлӓн, трагедин, проповедьвлӓн, тымдым книгӓвлӓн авторжы ылеш. Шамаклан «Трагеди венгр йӹлмӹлӓ Софоклын Электра негӹцеш» (Tragédia magyar nyelven az Szophoklész élektrájából, 1558) пьеса пӹтӓриш пӓлӹмӹ венгрла сирӹмӹ трагедиэш шотлалтеш. Титульне ӹлӹштӓшӹштӹжӹ Борнемица трагедим тенге ынгылдарен сирӓ: «ӓтямӱлӓндӹ тырхаш лидӹмӹ рабствышты орлана гӹньӹ, тиран ваштареш шагалаш права уке ма?» Ти текстӹм сӓрӹмӹжӹ годым, венгр автор ирӹкӹм пуэн, тидӹм ӹштен, у персонажвлӓм вӓк шанен лыктын, кым единствын законжым пыдыртен дӓ тӹ жепӓш венгр ӹлӹмӓш докы лишемден.
Сӓрӹзӹн пӓшӓ гишӓн автор тенге сирӓ: «Маняры ӹнде туан йӹлмӹнӓ доно сиренӓ? Кӹзӹт мӓмнӓн задачына тӹдӹм виӓнгдӓш дӓ пайдараш, тенге кыце тидӹм Цицерон дӓ мол тымдымы халыквлӓн эдемвлӓ ӹшке йӹлмӹштӹ верц ӹштенӹт.» Борнемисса кок проповедь книгӓм сирен. Пӹтӓришӹжӹ «Вӹц кӹдежӓн проповедь книгӓ» (otkotetes predikacios konyve, 1573—1579) дӓ весӹжӹ «Фолиопостилла» (1584) лӹм доно пӓлӹ ылеш. Ти книгӓвлӓм сирен, автор шая мастар, йӹрвӓш ма лиӓлтеш тӹдӹм ужын мыштышы дӓ аналитик семӹнь ӹшкӹмжӹм анжыктен. Лыдшы кыце эдемвлӓ солавлӓштӹ, халавлӓштӹ, пазарышты, дворецвлӓштӹ, усадьбывлӓштӹ ӹлӓт, тӹдӹм пӓлен нӓлӹн.
автор ӹшке пӓшӓвлӓжӹ гишӓн тенге сирӓ: «Цилӓ мам сиренӓм, мам келесенӓм- ик цельӹш шонем ылын- махань, лачокшымат эдемӹн характержӹ ылеш?»
Борнемисса ӹшке жепӹнжӹ венгр сӹлнӹшаям у кӱкшӹцӹш лӱктӓлӹн дӓ барокко монгырышкыла нӓнгешӹ корнышкыла ажедӹн. Сӹлнӹшая гишӓн сирӹмӹжӹ годым, тӹдӹ шӹренжок ӹшке годшаш вес авторвлӓн пӓшӓвлӓш ссылкывлӓм ӹштен дӓ, цаклалтеш, сирӹзӹ-коллегывлӓн виӓнгмӹштӹлӓн тӹдӹ шӱм вашт ӹвӹртен.
692 и
692 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Эскишехир (ил)
Эскишехир Ирвел (турокла Eskişehir ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 741.739 (пӱэргӹ: 368.486; ӹдӹрӓмӓш: 373.253) эдем ӹлен.
Районвлӓ (Илчевлӓ)
Эскишехир халан центр районвлӓ : Одунпазары, Тепебашы.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
Григорьев, Александр Владимирович
Григорьев Александр Владимирович — Руш Элышты кымдан пӓлӹмӹ кырык мары артньык (28 май 1891 и, Пӧртныр — 25 август 1961, Таруса).
Биографижӹ
Тымдышы йыхышты шачын, Азанышты артньыкеш тыменьӹн. 1938-шӹ ин репрессируйымы. 1920-шы ивлӓн тӹдӹ Цикмӓштӹ кырык мары культурым виангдӹмӓш пӓшӓм пыт ӹштен, цевер искусствывлӓн музейӹм пачын, кыды 1966-шы и годшен Григорьевӹн лӹмжӹм намалеш.
Ажедмӓшвлӓ
Г Г
Плекоглоттис
Плекоглоттис (Plocoglottis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 51 йиш тӹрлӹ плекоглоттис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Мадейра кӓдӹ
Мадейра кӓдӹ (Columba hodgsonii) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Мадейра ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 40–45 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 68–74 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Гималай кӓдӹ
Гималай кӓдӹ (Columba hodgsonii) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ (Гималай, Пакистан, Инди, Китай) вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 38 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Ази кеклик
Ази кеклик (Alectoris chukar) — фазан йишвлӓн группыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеклик. Кытшы 32–35 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 47–52 см, нелӹцшӹ 450–800 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
Коньяалты
Коньяалты (турокла Konyaaltı ) — Турцин, Кечӹвӓл Анталья илӹн дӓ Анталья халан центр районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 92,126 (пӱэргӹ: 46,421; ӹдӹрӓмӓш: 45,705) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «Конья» ('Конья хала') дон «алт» ('under' ; «алты» 'under of') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ричмонд (Виргини)
Ричмонд  (англла Richmond ) — Америкын ушымы штатвлӓн Виргини штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 162.0 км². 2010-шы ин тӹштӹ 204,214 эдем ӹлен.
Категори:Виргини
Кого Шӹндӹр сола
Кого Шӹндӹр сола тенгеок Изӓрня сола - Суасламарыштыш Моргауш кымдемӹн Кого Шӹндӹр ӓнгӹр тӹрӹштӹш сола. Солашты 1500 эдем ӹлӓ. Цикмӓ - Шывашар шоссе вӹлнӹ вӓрлӓнӓ.
Категори:Солавлӓ Категори:Суасламары Республика
Насарава (штат)
Насарава  (Nasarawa State ) — покшал Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,040,097 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 27,117 км². Вуйхалажы Лафиа.
Категори:Нигери штатвлӓ
Ялова (ил)
Ялова Ирвел (турокла Yalova ili ) — Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 197.412 (пӱэргӹ: 99.037; ӹдӹрӓмӓш: 98.375) эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
Нарынзы лепкӓн аратинга
Нарынзы лепкӓн аратинга (Eupsittula canicularis, Aratinga canicularis) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Мексика гӹц Коста-Рика якте вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 22.5 см, нелӹцшӹ 80 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Сирӹшӹ арасари
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Вирджини-Бич
Вирджини-Бич (англла Virginia Beach ) — Америкын ушымы штатвлӓн Виргини штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 1,288.1 км². 2010-шы ин тӹштӹ 437,994 эдем ӹлен.
Категори:Виргини
Нигер (штат)
Нигер  (Niger State ) — вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,082,558 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 76,363 км². Вуйхалажы Минна.
Тӹрлӹмӹ ала кӓдӹ
Тӹрлӹмӹ ала кӓдӹ (Ptilinopus ornatus) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.
Корнан нерӓн арасари
Корнан нерӓн арасари (Pteroglossus sanguineus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Колумби дӓ Эквадорышты вӓшлиӓлтшӹ тукан.
Категори:Тукан йишвлӓ
Кренухусвлӓ
Кренухусвлӓ (Crenuchidae) — Харацин йиш (Characiformes) группыш пырышы ирвел Панамын дӓ Кечӹвӓлвел Америкын вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Кренухусвлӓ йӓр-йогы дӓ южгынам аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 74 тӹрлӹ кренухус улы. Кренухусвлӓн сек когожы 10 см.
694 и
694 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
1971 и
1971 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Зевксина
Зевксина  (Zeuxine) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 80 йиш тӹрлӹ зевксина улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Енидже (Карабӱк)
Енидже (турокла Yenice ) — Турцин, вадывел Карабӱк илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 23.744 (пӱэргӹ: 11.614; ӹдӹрӓмӓш: 12.130) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Шӹкшӓн альбатросвлӓ
Шӹкшӓн альбатросвлӓ (Phoebetria) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Атланти дон Инди океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ альбатросвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ колшӹре альбатрос улы.
Йишвлӓ
Категори:Альбатросвлӓ
693 и
693 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Шырлачы ганьывлӓ
Шырлачы ганьывлӓ тенгеок шырлачывлӓ гань ылшывлӓ (Caprimulgiformes) — Cypselomorphae йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ капшангы качшы йыд кеквлӓ. Цилӓжӹ 128 тӹрлӹ шырлачывлӓ гань ылшы кек улы.
Классификаци
├─ Steatornithidae — Гуахаровлӓ ├─ Podargidae — Лягушкороты ├─ Nyctibiidae — Исполинские козодои ├─ Aegothelidae — Совиные козодои └─ Caprimulgidae — Лачокла шырлачы йишвлӓ
1972 и
1972 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Европа кеклик
Европа кеклик (Alectoris graeca) — фазан йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Европышты вӓшлиӓлтшӹ кеклик. Кытшы 32–37 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 46–53 см, нелӹцшӹ 550–850 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
Сӱрмене
xxx (турокла Sürmene ) — Турцин, ирвел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 28.108 (пӱэргӹ: 13.889; ӹдӹрӓмӓш: 14.219) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Анкара
Анкара (турк Ankara) — Покшал Турцин дӓ Анкара илӹн вуйхалажы. Турциштӹ кого халавлӓ ло гӹц 2-шы вӓрӹм нӓлеш. 2005-шӹ ин тӹштӹ 4 319 167 эдем ӹлен.
Анкара халан центр районвлӓ: Акьюрт, Алтындаг, Аяш, Баля, Чанкая, Чубук, Элмадаг, Этимесгут, Гӧльбашы, Каледжик, Казан, Кечиӧрен, Мамак, Синджан, Пурсаклар, Енимахалле.
Григорьев, Вячеслав Ефимович
Григорьев Вячеслав — 22-шы январьын 1941-шы ин Кырык сир Паратмар солашты шачын. Цикмӓштӹ школ-интернатым тымень пӹтӓрен. Суасламары Кугижӓ университетӹн экономикы факультетшӹм пӹтӓрен. Суасламары Сола Кудыло институтышты пӓшӓлен. У Шывашарышты ӹлӓ. Поэт.
Г Г
Мэдисон (Висконсин)
Мэдисон  (англла Madison ) — Америкын ушымы штатвлӓн Висконсин штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 219.4 км². 2010-шы ин тӹштӹ 233,209 эдем ӹлен.
Гнатохромис
Гнатохромис (Gnathochromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ гнатохромис улы.
Изӓрня сола
Изӓрня сола тенгеок Кого Шӹндӹр сола -  Суасламарыштыш  Моргауш кымдемӹн Кого Шӹндӹр ӓнгӹр тӹрӹштӹш сола. Ти солан этимологижӹ изӓрня йӹде эртӓрӹмӹ пазар гӹц лин. Солашты 1500 нӓрӹ эдем ӹлӓ. Цикмӓ - Шывашар шоссе вӹлнӹ вӓрлӓнӓ.
Гнатохромис
Категори:Цихлидвлӓ
Изӓрня сола
Категори:Солавлӓ Категори:Суасламары Республика
Шӧртньӹ лепкӓн аратинга
Шӧртньӹ лепкӓн аратинга (Eupsittula aurea, Aratinga aurea) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили, Боливи, Парагвай, Аргентина дӓ Суринам) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 26 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Муратпаша
Муратпаша (турокла Muratpaşa ) — Турцин, Кечӹвӓл Анталья илӹн дӓ Анталья халан центр районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 377,857 (пӱэргӹ: 187,184; ӹдӹрӓмӓш: 190,673) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Мадейра ошмаотывлӓ
Мадейра ошмаотывлӓ (порт. Arquipélago da Madeira) — Португалин Атланти океанышты Мадейра автономный регионын ошмаотывлӓжӹ. Кымдецшӹ 795 км². 2011-шӹ ин тӹштӹ 267 785 эдем ӹлен.
Шӹрен вӓшлиӓлтшӹ кушкышвлӓжӹ
Категори:Португали Категори:Ошмаотывлӓ
Огун (штат)
Огун  (Ogun State ) — кечӹвӓл-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,054,272 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 16,762 км². Вуйхалажы Абеокута.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
695 и
695 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Кӹрӓн пӹлӹшӓн якшар пачан попугай
Кӹрӓн пӹлӹшӓн якшар пачан попугай (Pyrrhura frontalis) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Бразилиштӹ, йыд-ирвел Аргентинышты, ирвел Парагвай дӓ Уругвайышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25–28 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Подангис
Подангис (Podangis dactyloceras) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ подангис улы.
Категори:Орхидейвлӓ
Палау ала кӓдӹ
Палау ала кӓдӹ (Ptilinopus pelewensis) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Палау ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.
Палау ошмаотывлӓштӹн национальный кекешӹштӹ шотлалтеш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Шӱӓшӓн арасари
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Якшар кеклик
Якшар кеклик (Alectoris rufa) — фазан йишвлӓн группыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Европышты вӓшлиӓлтшӹ кеклик. Кытшы 32–34 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 45–50 см, нелӹцшӹ 400–500 г якте шоэш.
Агры
Агры (турокла Ağrı ) — Ирвел Турцин халажы. Агры илӹн вуйхалажы. 2007-шӹ ин тӹштӹ 97 839 эдем ӹлен.
Шӧртньӹ калпакан аратинга
Шӧртньӹ калпакан аратинга (Aratinga auricapilla) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили дӓ Парагвай) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 30 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Якшар кеклик
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
Агры
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ
Мадейра ошмаоты
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Португали Категори:Ошмаотывлӓ
Кренухус
Кренухус (Crenuchus spilurus) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Амазонка дӓ Ориноко йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш кренухус веле улы. Кренухусвлӓн озыжы 6 см якте шот. Ӓвӓ колвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк.
Латви халавлӓ
Латвиштӹ хала статусым (pilsēta) 76 ӹлем намалеш.
Нӹнӹ логӹц 9-ын республика кӱкшӹцӓш, 67 — уезд кӱкшӹцӓш статусан.
Пеликан ганьывлӓ
Пеликан ганьывлӓ тенгеок пеликанвлӓ гань ылшывлӓ (Pelecaniformes) — Aequornithes йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кого вӹд кеквлӓ. Цилӓжӹ 111 тӹрлӹ пеликанвлӓ гань ылшы кек улы.
Классификаци
├─ Pelecanidae — Пеликан йишвлӓ ├─ †Pelagornithidae — ├─ Ardeidae — Мыгыльонг йишвлӓ ├─ Balaenicipitidae — Китоглавы (королевская цапля) ├─ Scopidae — Молотоглавы └─ Threskiornithidae — Ибис йишвлӓ
Шим тупан шӹкшӓн альбатрос
Шим тупан шӹкшӓн альбатрос (Phoebetria fusca) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел океанышты вӓшлиӓлтшӹ альбатрос. Кытшы 85 см, нелӹцшӹ 2.1–3.4 г якте шоэш.
Категори:Альбатросвлӓ
Musiqq
Musiqq 2009-шы ин погымы латыш дуэт. 23 февральын 2011-шӹ ин ти дуэтӹм Евровидени мыры конкурсыш айырымы. Дуэт Германиштӹ "Angel in Disguise" мырыжы доно Латвим анжыкташ тӹнгӓлеш.
Дискографи
Категори:Культура Категори:Евровидени мыры конкурс
1974 и
1974 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
696 и
696 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Милуоки (Висконсин)
Милуоки  (англла Milwaukee ) — Америкын ушымы штатвлӓн Висконсин штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 251.7 км². 2010-шы ин тӹштӹ 594,833 эдем ӹлен.
Категори:Висконсин
Астра
Астра ( Aster ) —  Астра йишвлӓн (  Asteraceae  ) йыхыш пырышы кушкыш. Кырык сирӹштӹ дӓ Мары Элыштыш садвлӓштӹ шӹренок вӓшлиӓлтшӹ пеледӹш.
Йишвлӓ
Категори:Астра йишвлӓ
Зоотрофион
Зоотрофион  (Zootrophion) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 15 йиш тӹрлӹ зоотрофион улы.
Герихтис
Герихтис (Geryichthys sterbai) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Перушты Амазонка йогышты вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш герихтис веле улы.
Ойо (штат)
Ойо  (Oyo State ) — кечӹвӓл-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 6,617,720 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 28,454 км². Вуйхалажы Ибадан.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Лепантес
Лепантес (Lepanthes) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 700 йиш тӹрлӹ лепантес улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
1975 и
1975 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Сорамай карем
Сорамай карем - Когосола вел  Йынгы Парнингӓш донышы карем.
Нӓлмӹ вӓр
Кырыкмарла-рушла географи лӹмдер.
Категори:Географи Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Каремвлӓ
Орави йишвлӓ
Оравивлӓ ӓль орави йишвлӓ (Passeridae) — орави ганьывлӓн йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ нӱшмӹ качшы изи мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 48 тӹрлӹ кошыгек улы. Кытшы 10–20 см лин кердеш.
Эскипазар
Эскипазар (турокла Eskipazar ) — Турцин, вадывел Карабӱк илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 13.011 (пӱэргӹ: 6.413; ӹдӹрӓмӓш: 6.598) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «эски» ('кугезӹ') дон «пазар» ('базар') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Грамматотри
Грамматотри (Grammatotria lemairii) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш грамматотри веле улы. Кытшы 26 см лин кердеш.
697 и
697 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Шукы цӹреӓн ала кӓдӹ
Шукы цӹреӓн ала кӓдӹ (Ptilinopus perousii) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Самоа, Америка Самоа, Фиджи дӓ Тонга ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 23 см якте шоэш.
Пӹжӓшӹштӹ ик ош мыны якте лин кердеш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Довер (Делавэр)
Довер  (англла Dover ) — Америкын ушымы штатвлӓн Делавэр штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 58.8 км². 2010-шы ин тӹштӹ 36,047 эдем ӹлен.
Категори:Делавэр
Ондо (штат)
Ондо  (Ondo State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,011,407 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 15,500 км². Вуйхалажы Акуре.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Гримм шӱмбелвлӓ
Гримм шӱмбелвлӓ (Якоб, 1785—1863 дон Вильгельм, 1786—1859) — немӹц йӹлмӹзӹвлӓ, ямак сирӹшӹвлӓ.
= Пӓлӹмӹ ямаквлӓштӹ: =
Г Г
Мадейра
Мадейра (порт. Região Autónoma da Madeira) — Португалиштӹ Мадейра ошмаотывлӓштӹ автономный регион. Кымдецшӹ 801 км². 2011-шӹ ин тӹштӹ 267 785 эдем ӹлен.
Категори:Португали
1976 и
1976 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Скиотохаракс
Скиотохаракс (Skiotocharax meizon) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Гайанышты Мазарини дӓ Бербис йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш скиотохаракс веле улы.
Категори:Кренухусвлӓ
Якшар пӹлӹшӓн якшар пачан попугай
Якшар пӹлӹшӓн якшар пачан попугай (Pyrrhura hoematotis) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы йыдпел Венесуэлышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Тылан нерӓн арасари
Тылан нерӓн арасари (Pteroglossus frantzii) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы вадывел Коста-Рика дӓ вадывел Панамышты (Чирики) вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 43 см, нелӹцшӹ 250 г якте шоэш.
Категори:Тукан йишвлӓ
Космос (кушкыш)
Космос ( Cosmos ) — Asteraceae йыхыш пырышы кушкыш.
Йишвлӓ
Категори:Астра йишвлӓ
Катынь
Катынь — сола Смоленск областьышты, Смоленск халан центржы гӹц 18 уштыш нӓрӹ вадывекӹлӓ. Катынь сола велвлӓн администраци центрышты. Тӹшток кӹртнигорны станци улы. Катынь сола лишнӹ апрельӹн 1940-шӹ ин совет режим 22 000 нӓрӹ полак офицерӹм лӱэн пуштын. 2010-шӹ ин 10-шы апрельӹн 70 иӓш ӓштӹмӹ кечӹм эртӓрӹмӹ церемонишкӹ толшылажы Смоленск лишнӹ Польшын Президентжӹ Лех Качиньский авиакатастрофышты колен.
Фазан йишвлӓ
Фазан йишвлӓ (Phasianidae) — цӹвӹ ганьывлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ, Африкышты, Европышты дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 186 тӹрлӹ фазан йиш улы.
Фазанвлӓн сек изижӹн (Coturnix chinensis выльдырцан) кытышты 12 см, нелӹцшӹ 20 г; сек когожын (Pavo cristatus павлин) кытышты 230 см, нелӹцшӹ 10 кг якте лин кердеш.
Катынь
Ажедмашвлӓ
К К
Зигопеталум
Зигопеталум (Zygopetalum) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 15 йиш тӹрлӹ зигопеталум улы.
1977 и
1977 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Валгыды тупан шӹкшӓн альбатрос
Валгыды тупан шӹкшӓн альбатрос (Phoebetria palpebrata) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел океанышты вӓшлиӓлтшӹ альбатрос. Кытшы 79–89 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 183–218 см, нелӹцшӹ 2.5–3.7 кг якте шоэш.
Категори:Альбатросвлӓ
Лыды йишвлӓ
Лыдывлӓн сек изижӹн (Nettapus coromandelianus) кытышты 26.5 см, нелӹцшӹ 164 г; сек когожын (Cygnus buccinator) кытышты 183 см, нелӹцшӹ 17.2 кг якте шот.
Классификаци
├─ Dendrocygninae — ├─ Thalassorninae — ├─ Anserinae — Комбы йишвлӓ ├─ Stictonettinae — ├─ Plectropterinae — ├─ Tadorninae — Якшарлыды йишвлӓ ├─ Anatinae — Лачокла лыды йишвлӓ ├─ Aythyinae — ├─ Merginae — └─ Oxyurinae —
Кечӹ аратинга
Кечӹ аратинга (Aratinga solstitialis) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 30 см, нелӹцшӹ 110 г якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Уилмингтон (Делавэр)
Уилмингтон  (англла Wilmington ) — Америкын ушымы штатвлӓн Делавэр штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 44 км². 2010-шы ин тӹштӹ 70,851 эдем ӹлен.
Категори:Делавэр
698 и
698 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Осун (штат)
Осун  (Osun State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,137,627 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 9,251 км². Вуйхалажы Ошогбо.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Кепез
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Гвианакара
Гвианакара (Guianacara) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр кол. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ гвианакара улы.
Категори:Цихлидвлӓ
699 и
699 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Сарикӓ онган аратинга
Сарикӓ онган аратинга (Aratinga maculata) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили дӓ Суринам) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 30 см, нелӹцшӹ 110 г якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Кокако
Кокако тенгеок У Зеланди шӹнгӹртӹш (Callaeas cinerea) — У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ мырышы кек. Кытшы 38 см, нелӹцшӹ 230 г якте шоэш.
700 и
700 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Одонтохарацидиум
Одонтохарацидиум (Odontocharacidium aphanes) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Бразилишӹ, Колумбиштӹ, Перушты дӓ Венесуэлышты Амазонка йогышты вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш одонтохарацидиум веле улы.
Оваджык (Карабӱк)
Оваджык  (турокла Ovacık ) — Турцин, ирвел Карабӱк илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 3.821 (пӱэргӹ: 1.926; ӹдӹрӓмӓш: 1.895) эдем ӹлен.
Одонтохарацидиум
Категори:Кренухусвлӓ
Оваджык (Карабӱк)
Хала лӹмӹн этимологижӹ «ова» ('лапата; алык') дон «-джык» ('dimunitive suffix') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Бербери кеклик
Бербери кеклик (Alectoris barbara) — фазан йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кеклик. Кытшы 33–36 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 46–49 см, нелӹцшӹ 380–730 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
1978 и
1978 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
1979 и
1979 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Адана
Адана (турк Adana ) — Кечӹвӓл Турцин халажы. Адана илӹн вуйхалажы. Турциштӹ кого халавлӓ ло гӹц 5-шӹ вӓрӹм нӓлеш. 2010-шӹ ин тӹштӹ 1 591 518 эдем ӹлен.
Адана халан центр районвлӓ : Йӱрегир, Караисалы, Сарычам, Сейхан, Чукурова.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ
Шукы корнан арасари
Категори:Тукан йишвлӓ
Лептохарацидиум
Лептохарацидиум (Leptocharacidium omospilus) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Венесуэлышты Ориноко йогышты вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш лептохарацидиум веле улы.
Категори:Кренухусвлӓ
Плато (штат)
Плато  (Plateau State ) — покшал Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,137,627 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 9,251 км². Вуйхалажы Джос.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Сарикӓ нерӓн аргек
Сарикӓ нерӓн аргек (Anas flavirostris) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ вӹд лыды. Аргекӹн кӱкшӹцшӹ 35–45 см, нелӹцшӹ 35 г якте шоэш.
Категори:Лыды йишвлӓ
Группа 47
Ажедмӓшвлӓ:
Г Г
Кечӹвӓлвел кугижӓ альбатрос
Кечӹвӓлвел кугижӓ альбатрос (Diomedea epomophora) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел океаныштыш Кэмпбелл, Эндерби дӓ Окленд ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ альбатрос. Кытшы 112–123 см, нелӹцшӹ 8.5 кг якте шоэш.
Категори:Альбатросвлӓ
Лепантопсис
Лепантопсис (Lepanthopsis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 40 йиш тӹрлӹ лепантопсис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Кастрен, Матиас Александр
Хельсинки университетӹм пӹтӓрен, студеннт ивлӓжӹн финн йӹлмӹ дон фольклор докы мелӓн ылын. Йӹлмӹ материалвлӓм погаш манын, 1838-шӹ ин саамвлӓ докы кен, 1839-шӹ ин Карелиштӹ дӓ 1841-шӹ ин Лӧннрот Элиас дон коктын кым иэш Йыл дӓ Урал регионышты ӹлӹшӹ финн-угр халыквлӓ докы экспедици доно кеӓт. Тидӹ гӹц анзыцракшы тӹдӹ Лӧннротын «Калевала» эпосшым швед йӹлмӹш сӓрен. Руш Эл мыч сӓрнӹмӹжӹ паштек Кастрен кок монографим сирен: «Elementa grammatices Tscheremissae» дӓ «Elementa grammatices Syrjaenae» (коктыге 1844). Кырык марынвлӓн мӱлӓндӹштӹ ылын дӓ пӹтӓриш грамматкыжы, кыдым латин йӹлмӹ доно сирӹмӹ, кырык мары грамматика ылеш, кыды туан халыкнан историштӹжӹ сек пӹтӓришӹ ылеш.
1845-шӹ ин Кастрен урал дон алтай йӹлмӹвлӓн генетически ик важ гӹц ылмышты гишӓн докторын диссертацижӹм ӹшӹклен дӓ Санкт-Петербург университетӹн ядмыжы велдӹк Сибирьӹштӹш халыквлӓн йӹлмӹвлӓштӹм шӹмлӓш лӓктӹн кеӓ. Экспедици гӹц 1849-шӹ ин церлӓнӹшӹ пӧртӹлӹн, но толшаш монографивлӓлӓнжӹ шукы материалым канден, лӹмӹнок хант йӹлмӹ доно: «Versuch einer ostjatischen Sprachlehre» (1849) и «De affixis personalibus linguarum Altaicarum» (1850). 1851-шӹ ин финн халыкын историштӹжӹ кого лиӓлтмӓш ылын, ти ин Хельсинки университетӹштӹ финн йӹлмӹ кафедрым пачмы дӓ ти кафедрын пӹтӓриш профессоржы Матиас Александр Кастрен ылын. Тӹнӓм тӹдӹ самоед йӹлмӹвлӓн лӹмдер доно пӓшӓлен. Кастрен туберкулёз доно колен. Тӹдӹн лӹмеш 1990-шӹ ин М. А. Кастрен Ушемӹм ӹштӹмӹ, кыды Руш Элыштыш финн-угр халыквлӓн култьурывлӓ дон йӹлмӹвлӓштӹм переген кодаш, пропогандируяш дӓ нӹнӹ ӹнжӹштӹ манын кого пӓшӓм ӹштӓ. Ти Ушемӹн пӹтӓриш вуйлатышыжы марынвлӓ лоштӹ пӓлӹмӹ сирӹзӹ Лаулаяйнен Леэна ылын. Кӹзӹт ти Ушемӹм этнограф Лехтинен Ильдико вуйлалта.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Суоми персоналивлӓ Категори:Фенно-угриствлӓ
Сарикӓ шылдыран якшар пачан попугай
Сарикӓ шылдыран якшар пачан попугай (Pyrrhura hoffmanni) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Коста-Рикышты дӓ вадывел Панамышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см, нелӹцшӹ 75 г якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Гутенберг, Иоганн
Г
Тико
Тико (Philesturnus carunculatus) — У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ, нарынзалгы ялаван мырышы кек. Кытшы 25 см, нелӹцшӹ 75 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓ
701 и
701 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Якшар шӱӓн ала кӓдӹ
Якшар шӱӓн ала кӓдӹ (Ptilinopus porphyreus) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ, Суматра, Ява‎ дӓ  Бали‎ ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 28 см якте шоэш.
Пӹжӓшӹштӹ ик (южгынам кок) ош мыны якте лин кердеш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Эскимос-алеут халыквлӓ
Эскимос-алеут халыквлӓ — Сибирьӹштӹ дӓ Йыдпел Америкышты халыквлӓ.
Клаусвици
Клаусвици (Klausewitzia ritae) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Перушты дӓ Бразилиштӹ йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш клаусвици веле улы.
Категори:Кренухусвлӓ
Адапазары
Адапазары (турокла Adapazarı ) — Йыд-вадывел Турцин халажы. Сакарья илӹн вуйхалажы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 224 962 эдем ӹлен.
Адапазары халан центр районвлӓ : Арифие, Эренлер, Сердиван.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ
1980 и
1980 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Зигостатес
Зигостатес (Zygostates) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 29 йиш тӹрлӹ зигостатес улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Риверс (штат)
Риверс  (Rivers State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 6,689,087 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 11,077 км². Вуйхалажы Порт-Харкорт.
Раротонга ала кӓдӹ
Раротонга ала кӓдӹ (Ptilinopus rarotongensis) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Кук (Раротонга дӓ Атиу) ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 20–24 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
702 и
702 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Пӱлӱмӱр
Пӱлӱмӱр (турокла Pülümür ) — Турцин, йыд-ирвел Тунджели илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 3.457 (пӱэргӹ: 2.046; ӹдӹрӓмӓш: 1.411) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Астра йишвлӓ
Астра йишвлӓ ( Asteraceae ) — мӱлӓндӹ вӹлнӹ сек кымдан дӓ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ пеледӹшлӓ кушкыш. Цилӓжӹ 25 000 нӓрӹ йиш астра улы, кыдывлӓ 900 - 1000 йыхеш пайылалтыт. Шӹренжок икиӓш ӓль шукыиӓш ылыт, шоэн тӹшкӓ ӓль пушӓнгӹ семӹнь лин кердӹт.
Мадагаскар аргек
Мадагаскар аргек (Anas bernieri) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы вадывел Мадагаскарышты вӓшлиӓлтшӹ вӹд лыды. Аргекӹн кӱкшӹцшӹ 40–45 см, нелӹцшӹ 320–405 г якте шоэш.
Категори:Лыды йишвлӓ
1981 и
1981 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Гимногеофагус
Гимногеофагус (Gymnogeophagus) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ гимногеофагус улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Аксу (Анталья)
Аксу (турокла Aksu ) — Турцин, покшал Анталья илӹн дӓ Анталья халан центр районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 57,072 (пӱэргӹ: 29,136; ӹдӹрӓмӓш: 27,936) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «су» ('water') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Сӱмӓн якшар пачан попугай
Сӱмӓн якшар пачан попугай (Pyrrhura lepida) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Царамак йишвлӓ
Царамаквлӓ ӓль царамак йишвлӓ (Oriolidae) — орави ганьывлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ, Австралиштӹ, Африкышты дӓ Европышты вӓшлиӓлтшӹ капшангы (Oriolus) дӓ фрукт (Sphecotheres) качшы ыжаралгы-сар цӹреӓн мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 28 тӹрлӹ царамак улы. Кытшы 10–20 см лин кердеш.
Лимодорум
Лимодорум (Limodorum abortivum) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Евразиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ лимодорум улы.
Категори:Орхидейвлӓ
Сокото (штат)
Сокото (Sokoto State ) — йыд-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,244,399 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 25,973 км². Вуйхалажы Сокото.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Гуйя
Гуйя (Heteralocha acutirostris †) — У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ Йыпелвелнӹш ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ, нарынзалгы ялаван мырышы кек. Кытшы 55 см якте шоэш.
Лӹмӹн этимологижӹ тошты грек «ἕτερος» (тӹрлӹ) дон «ἄλοχος» (вӓтӹ) шамаквлӓ гӹц лин.
Категори:У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓ
1982 и
1982 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Пецилохаракс
Пецилохаракс (Poecilocharax) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Амазонка, Ориноко дӓ Потаро йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ пецилохаракс улы.
Йишвлӓ
Категори:Кренухусвлӓ
703 и
703 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Йыдпелвел кугижӓ альбатрос
Йыдпелвел кугижӓ альбатрос (Diomedea sanfordi) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел океаныштыш Чатем Таиароа дӓ Кечӹвӓлвелнӹш ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ альбатрос. Кытшы 115 см, нелӹцшӹ 6.2–8.2 кг якте шоэш.
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм американ яратышы орнитолог Леонард Катлер Сэнфорд (Leonard Cutler Sanford, 1868 – 1950) лӹмеш пумы.
Категори:Альбатросвлӓ
Ендайя
Ендайя (Aratinga jandaya) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 30 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Ааронсони
Ааронсони ( Aaronsohnia ) — Астра йишвлӓн йыхыш пырышы кушкыш.
Йишвлӓ дон Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Астра йишвлӓ
Тараба (штат)
Тараба  (Taraba State ) — ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,688,944 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 54,473 км². Вуйхалажы Джалинго.
Категори:Нигери штатвлӓ
Адыяман
Адыяман (турк Adıyaman ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин халажы. Адыяман илӹн вуйхалажы. 2009-шӹ ин тӹштӹ 198,433 эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
704 и
704 и — VIII курымын ижӹ. Категори:VIII курымКатегори:Ивлӓ
Аммокриптохаракс
Аммокриптохаракс (Ammocryptocharax) — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ аммокриптохаракс улы.
Йишвлӓ
Категори:Кренухусвлӓ
Нилгири кӓдӹ
Нилгири кӓдӹ (Columba elphinstonii) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Индиштӹ Вадывел Гатвлӓ дон Нилгири кырыквлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 42 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Симсӹ онган якшар пачан попугай
Симсӹ онган якшар пачан попугай (Pyrrhura cruentata) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 30-35 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Хаплохромис
Хаплохромис (Haplochromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр, йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 229 тӹрлӹ хаплохромис улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Гӧте, Иоганн Вольфганг фон
Иога́нн Во́льфганг фон Гӧте (немӹцлӓ: Johann Wolfgang von Goethe) — 28 август 1749, Франкфурт ам Майн, Германи — 22 март 1832, Веймар, Германи) — немӹц поэт, кугижӓнӹш йенг, философ, ботаник.
Ажедмӓшвлӓ
Г Г Г
Ошаргек
Ошаргек (Anas querquedula) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы Европышты, вадывел Азиштӹ, Африкышты дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ вӹд лыды. Ошаргекӹн кӱкшӹцшӹ 37–41 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 18,2–19,6 (ӓвӓ) 18,7–21,1 (озы) см, нелӹцшӹ 550 (ӓвӓ) 600 (озы) г якте шоэш.
Категори:Лыды йишвлӓ
Аксу (Ыспарта)
Аксу (турокла Aksu ) — Турцин, ирвел Ыспарта илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 5.374 (пӱэргӹ: 2.657; ӹдӹрӓмӓш: 2.717) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «су» ('вӹд') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Шим кӓдӹ
Шим кӓдӹ (Columba janthina) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Япоништӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 43 см, нелӹцшӹ 150–250 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
1983 и
1983 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Кӹдӹр йишвлӓ
Кӹдӹр йишвлӓ (Tetraoninae) — фазан йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ дӓ Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 19 тӹрлӹ кӹдӹр йиш кек улы.
Сузывлӓн сек изижӹн кытышты 31 см, нелӹцшӹ 260 г; сек когожын (Tetrao urogallus сузы) кытышты 95 см, нелӹцшӹ 6.5 кг якте лин кердеш. Озы кӹдӹрвлӓ, ӓвӓвлӓ гӹц когорак ылыт.
Классификацижӹ
├─ Bonasini — └─ Bonasa — ├─ Tetrastini — └─ Tetrastes — Мызы └─ Tetraonini — ├─ Falcipennina — └─ Falcipennis — ├─ Canachitina — └─ Falcipennis — ├─ Tetraonina — ├─ Lyrurus — Кӹдӹрвлӓ └─ Tetrao — Сузы ├─ Centrocercina — └─ Centrocercus — ├─ Tympanuchus — └─ Dendragapus — └─ Lagopodina — └─ Lagopus —
Категори:Фазан йишвлӓ
Хаплотаксодон
Хаплотаксодон (Haplotaxodon) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ хаплотаксодон улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Кӹдӹрвлӓ
Кӹдӹрвлӓ (Lyrurus) — фазан йишвлӓн группын кӹдӹр йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ кӹдӹр улы.
Йишвлӓ
Категори:Фазан йишвлӓ
Ош пӹлӹшӓн якшар пачан попугай
Ош пӹлӹшӓн якшар пачан попугай (Pyrrhura leucotis) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 21-22 см якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
Айдын
Айдын (турокла Aydın ) — Вадывел Турцин халажы. Айдын илӹн вуйхалажы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 171,242 эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ыжар шылдыран аргек
Ыжар шылдыран аргек (Anas carolinensis) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ вӹд лыды.
Категори:Лыды йишвлӓ
Эбоньи (штат)
Категори:Нигери штатвлӓ
Данте Алигьери
Да́нте Алигье́ри (итальянла: Dante Alighieri), лачокла лӹмжӹ Дуранте дельи Алигьери, кыды Alighiero di Bellincione лӹмӓн атяжӹ гӹц толеш. (30 май 1265— 13 ӓль 14 сентябрь 1321) — итальян поэт, итальян йӹлмӹлӓнлитература формым пушывлӓ логӹц иктӹжӹ. "Йымы кукшӹцӓш комедин" авторжы, кышты варашы кӹдӓлӓш курымвлӓн культурын синтезӹм ӹштӹмӹ.
Д Д
Кампеткӓ
Кампеткӓ (латинлӓ confectum, «ӹштӹмӹ») — песок гӹц ӓли шоколад гӹц ӹштӹмӹ изделивлӓ. Цилӓ кампеткӓвлӓ айырлалтыт составышты дӓ формышты дон, тенгеок нӹнӹм шукы йишлӓ ӹштӓт.
Хайрцаг, уут болон бусад төрлийн чихрийн сав баглаа боодол нь бүтээгдэхүүний найдвартай хамгаалалтыг хангах, хадгалах хугацааг уртасгахад тусалдаг. Энэ нь зөвхөн практик функцийг гүйцэтгэдэг төдийгүй хэрэглэгчийн төлөөх тэмцлийн хүчирхэг зэвсэг болдог.
Йишлӓжӹ
Кампеткӓн йишлӓжӹ:
Also see
Категори:Качкышвлӓ
Подохилус
Подохилус (Podochilus) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты дӓ У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 62 йиш тӹрлӹ подохилус улы.
Кӹрӓн вуян аратинга
Кӹрӓн вуян аратинга (Aratinga weddellii) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 28 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 140–150 см, нелӹцшӹ 95–115 г якте шоэш.
Категори:Попугайвлӓ
1984 и
1984 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Бонин кӓдӹ
Бонин кӓдӹ (Columba versicolor †) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Япоништӹ Бонин ошмаотывлӓштӹ (Огасавара) эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 45 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Брюссель
Б Б Б Б
Brussel
Хемибат
Хемибат (Hemibates stenosoma) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр кол. Цилӓжӓт ик йиш хемибат веле улы. Кытшы 30 см лин кердеш.
1985 и
1985 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Хемибат
Категори:Цихлидвлӓ
Антипод альбатрос
Антипод альбатрос (Diomedea antipodensis) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел океаныштыш Антипод Кэмпбелл дӓ Окленд ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ альбатрос. Кытшы 110 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Альбатросвлӓ
Сафранболу
Сафранболу (турокла Safranbolu ) — Турцин, йыдвел Карабӱк илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 48.814 (пӱэргӹ: 23.990; ӹдӹрӓмӓш: 24.824) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Эдо (штат)
Эдо  (Edo State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,497,502 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 17,802 км². Вуйхалажы Бенин-Сити.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Брехт, Бертольт
Бертольт Брехт (Eugen Berthold Friedrich Brecht, ш. 10-шы декабрьын 1898- шӹ ин, Аугсбург (Augsburg), Германи — к. 14-шӹ август 1956-шӹ иИрвел Берлин) — немӹц драматург, поэт дӓ режиссер. Тӹдӹн пӓшӓвлӓжӹ логӹц сек кымдан пӓлӹмӹ Кым копекӓш опера, кыдым Курт Вейлин дон иквӓреш сирен. Кураж ӓвӓ дон тетявлӓжӹ, Господин Пунтила дон тӓрзӹжӹ, Сезуанын пуры эдемжӹ дӓ Галилео Галилейӹн ӹлӹмӓшӹжӹ.