cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стэндинг фельзума
Стэндинг фельзума (Phelsuma standingi) — геккон йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты (Атсимо-Андрефана) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 28 см якте шоэш.
Бентохромис
Категори:Цихлидвлӓ
Стэндинг фельзума
Лӹмжӹ
Категори:Геккон йишвлӓ
Хейген фельзума
Хейген фельзума (Phelsuma vanheygeni) — геккон йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 8 см якте шоэш.
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм Эммануэль ван Хейген (Emmanuel van Heygen) лӹмеш пумы.
Категори:Геккон йишвлӓ
Какветай
Какветай (Caquetaia) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Панама дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ какветай улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Каллохромис
Каллохромис (Callochromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ каллохромис улы. Кытшы 10-15 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Хетобранхопсис
Хетобранхопсис (Chaetobranchopsis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ хетобранхопсис улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Каприхромис
Каприхромис (Caprichromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Малави йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ каприхромис улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Халинохромис
Категори:Цихлидвлӓ
Хампсохромис
Хампсохромис (Champsochromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ хампсохромис улы.
Мвали фельзума
Мвали фельзума (Phelsuma v-nigra) — геккон йишвлӓн группыш пырышы Комор ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 11 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Геккон йишвлӓ
Хетобранхус
Хетобранхус (Chaetobranchopsis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ хетобранхус улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Сандберг фельзума
Сандберг фельзума (Phelsuma sundbergi) — геккон йишвлӓн группыш пырышы Сейшел ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 16–22 см якте шоэш.
Лӹмжӹ
Лӹмжӹм Хенрик Сандберг (Henrik Sundberg, 1732 – 1779) лӹмеш пумы.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Геккон йишвлӓ
Кардиофаринкс
Кардиофаринкс (Cardiopharynx schoutedeni) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш кардиофаринкс веле улы. Кытшы 15 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Хеилохромис
Хеилохромис (Cheilochromis euchilus) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш хеилохромис веле улы. Кытшы 35 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Клейтракара
Клейтракара (Cleithracara maronii) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш клейтракара веле улы. Кытшы 10 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Конготиляпи
Конготиляпи' (Congolapia) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы покшал Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ конготиляпи улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Целотиляпи
Целотиляпи (Coelotilapia joka) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш целотиляпи веле улы. Кытшы 20 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Хети
Хети тенгеок Чети (Chetia) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ хети улы. Кытшы 12-15 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Хромидотиляпи
Хромидотиляпи (Chromidotilapia) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы покшал дӓ вадывел Африкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 11 тӹрлӹ хромидотиляпи улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Цихлазома
Цихлазома (Cichlasoma) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 39 тӹрлӹ цихлазома улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Конгохромис
Категори:Цихлидвлӓ
Цихла
Цихла (Cichla) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 15 тӹрлӹ цихла улы. Кытшы 1 м (C. temensis) лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Хилотиляпи
Хилотиляпи (Chilotilapia rhoadesii) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш хилотиляпи веле улы. Кытшы 22.5 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Креницихла
Креницихла (Crenicichla) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 89 тӹрлӹ креницихла улы. Кытшы 50 см лин кердеш, шӹренжок 15–30 см якте веле (C. wallacei species group: 6–14 см).
Категори:Цихлидвлӓ
Копадихромис
Копадихромис (Copadichromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 25 тӹрлӹ копадихромис улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Криптохерос
Криптохерос (Cryptoheros) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Покшал Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ криптохерос улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Ктенохромис
Ктенохромис (Ctenochromis) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ ктенохромис улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж вӹцкӹж парнян геккон
Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж вӹцкӹж парнян геккон (Mediodactylus kotschyi, Cyrtopodion kotschyi) — геккон йишвлӓн группыш пырышы Ирвел Мӱлӓндӹ лоштыш кугижӓнӹшвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 9–13 см якте шоэш.
Ктенофаринкс
Ктенофаринкс (Ctenopharynx) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ ктенофаринкс улы.
Корематодус
Корематодус (Corematodus) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ корематодус улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж вӹцкӹж парнян геккон
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Геккон йишвлӓ
Ктенофаринкс
Категори:Цихлидвлӓ
Цинотиляпи
Цинотиляпи (Cynotilapia) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса йӓр) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ цинотиляпи улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Коптодон
Коптодон (Coptodon) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Африкышты (шӹренок Камерун) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 31 тӹрлӹ коптодон (тошты тиляпи) улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Хилохромис
Хилохромис (Chilochromis duponti) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы покшал Африкышты (Ангола‎, Демократик Конго Республик дӓ Габон) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш хилохромис веле улы. Кытшы 22 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Акантохаракс
Категори:Харацинвлӓ
Акробрикон
Акробрикон (Acrobrycon) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ акробрикон улы.
Категори:Харацинвлӓ
Изи Антил ошмаотывлӓ
Изи Антил ошмаотывлӓ (Lesser Antilles, petites Antilles, Antillas Menores, Kleine Antillen) — Кариб тангыжышты Антил ошмаотывлӓ. Кымдецшӹ 13 012 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 3 735 636 эдем ӹлен.
Эндемик кушкышвлӓжӹ
Категори:Изи Антил ошмаотывлӓ Категори:Ошмаотывлӓ
Ацинохейродон
Ацинохейродон (Acinocheirodon melanogramma) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Бразилиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы кол. Цилӓжӓт ик йиш ацинохейродон веле улы. Кытшы 3.8 см лин кердеш.
Ацестроцефалус
Ацестроцефалус (Acestrocephalus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы кол. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ ацестроцефалус улы.
Категори:Харацинвлӓ
Кого Антил ошмаотывлӓ
Кого Антил ошмаотывлӓ (Greater Antilles, Grandes Antilles, Antillas Mayores) — Кариб тангыжышты Антил ошмаотывлӓ. Кымдецшӹ 207 435 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 37 862 400 эдем ӹлен.
Афиохарацидиум
Афиохарацидиум (Aphyocharacidium) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ афиохарацидиум улы.
Категори:Харацинвлӓ
Амазонспинтер
Амазонспинтер (Amazonspinther dalmata) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Бразилиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы кол. Цилӓжӓт ик йиш амазонспинтер веле улы. Кытшы 2 см лин кердеш.
Категори:Харацинвлӓ
Кивиыли
Ки́виыли (Kiviõli) — йыдпел-ирвел Эстоништӹ индустри хала.
Категори:Эстони халавлӓ
Аргоплеура
Аргоплеура (Argopleura) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Колумбиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ аргоплеура улы.
Категори:Харацинвлӓ
Атопомесус
Атопомесус (Atopomesus pachyodus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Бразилишӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш атопомесус веле улы.
Категори:Харацинвлӓ
Кейла
Кейла (Keila) — Йыдпелвел Эстоништы хала. Кейла волостьын административ покшалжы. Кейла сирӹштӹ вӓрлӓнӓ. Халашты 9,4 тӹжем эдем ӹлӓ (2010). Кӹртнигорны вакзал улы. Таллинн якте 25 уштыш.
Астианакс
Астианакс (Astyanacinus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Покшал дӓ Йыдпел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 145 тӹрлӹ астианакс улы. Кытшы 22 см лин кердеш,
Кейла
Категори:Эстони халавлӓ
Афиодита
Категори:Харацинвлӓ
Афиохейродон
Афиохейродон (Aphyocheirodon hemigrammus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Бразилиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш афиохейродон веле улы.
Категори:Харацинвлӓ
Кариб тангыж
Кариб тангыж тенгеок Антил тангыж (Caribbean Sea, Mar Caribe, Lamè Karaïb, Mer des Caraïbes, Caraïbische Zee, Laman Karibe) — Атланти океанын вадывелнӹштӹ Йыдвел Америка дон Кечӹвӓлвел Америка континентвлӓ лошты вӓрлӓнӹшӹ тангыж. Кымдецшӹ 2 753 000 км².
Ошмаотывлӓжӹ
Категори:Кариб тангыж Категори:Тангыжвлӓ
Аттонитус
Аттонитус (Attonitus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Перушты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ аттонитус улы. Кытшы 5.7 см лин кердеш.
Категори:Харацинвлӓ
Афиохаракс
Афиохаракс (Aphyocharax) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ афиохаракс улы. Кытшы 5.5 см лин кердеш.
Аксельроди
Аксельроди (Axelrodia) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ аксельроди улы. Кытшы 4 см лин кердеш.
Категори:Харацинвлӓ
Бӧлькеа
Бӧлькеа (Boehlkea fredcochui) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш бӧлькеа веле улы. Кытшы 5.5 см лин кердеш.
Категори:Харацинвлӓ
Барио
Категори:Харацинвлӓ
Ауликсиденс
Ауликсиденс (Aulixidens eugeniae) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Венесуэлышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш ауликсиденс веле улы.
Категори:Харацинвлӓ
Гомфозус
Гомфозус (Gomphosus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ гомфозус улы. Кытшы 32 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Харацинвлӓ
Харацинвлӓ (Characidae) — Харацин йиш (Characiformes) группыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкын вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тыгыды дӓ изирӓк колвлӓ. Харацинвлӓ йӓр-йогы дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 1 000 тӹрлӹ харацин улы. Харацинвлӓн сек изижӹ 13 мм, сек когожы 37 см (Salminus brasiliensis).
Пиранья (Serrasalmus дӓ Pygocentrus), Тетра (Alestiidae, Characidae, Lebiasinidae) дӓ Неон (Paracheirodon) харацивлӓн йыхвлӓ логӹц сек яратымыжы.
Систематика
Харацин йишӹн (family) лӹвӓл йишвлӓжӹ (subfamily): Aphyocharacinae, Aphyoditeinae, Bryconinae, Characinae, Cheirodontinae, Gymnocharacinae, Heterocharacinae, Iguanodectinae, Rhoadsiinae, Salmininae, Stethaprioninae, Stevardiinae, Tetragonopterinae.
Циррилабрус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Брахихальцинус
Брахихальцинус (Brachychalcinus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ брахихальцинус улы.
Центролабрус
Центролабрус (Centrolabrus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти океанышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ центролабрус улы.
Брахихальцинус
Категори:Харацинвлӓ
Центролабрус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Корис
Корис (Coris) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти, Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 27 тӹрлӹ корис улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Астианацинус
Астианацинус (Astyanacinus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ астианацинус улы.
Категори:Харацинвлӓ
Акантолабрус
Акантолабрус (Acantholabrus palloni) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти океанышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш акантолабрус веле улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Хейлинус
Хейлинус (Cheilinus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ хейлинус улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Бодианус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Цимолютес
Цимолютес (Cymolutes) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ цимолютес улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Декодон
Декодон (Decodon) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Атланти, вадывел Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ декодон улы.
Лаброидес
Лаброидес (Labroides) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ лаброидес улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Декодон
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Лабрихтис
Лабрихтис (Labrichthys unilineatus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон вадывел Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш лабрихтис веле улы. Кытшы 17.5 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Лабропсис
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Лептоюлис
Лептоюлис (Leptojulis) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ лептоюлис улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Минилабрус
Минилабрус (Minilabrus striatus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Якшар тангыжышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш минилабрус веле улы. Кытшы 6 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Тӹрвӓн кол
Тӹрвӓн кол (Labrus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти океанышты дон Мӱлӓндӹ лоштыш дӓ Шим тангыжвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ тӹрвӓн кол улы. Кытшы 65.9 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Макрофарингодон
Макрофарингодон (Macropharyngodon) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ макрофарингодон улы. Кытшы 15 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Лаппанелла
Лаппанелла (Lappanella) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти океанышты дон Мӱлӓндӹ лоштыш тангыжышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ лаппанелла улы.
Новакулихтис
Новакулихтис (Novaculichthys taeniourus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш новакулихтис веле улы. Кытшы 27–30 см лин кердеш.
Лаппанелла
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Новакулихтис
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Новакулоидес
Новакулоидес (Novaculoides macrolepidotus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш новакулоидес веле улы. Кытшы 16 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Хейлио
Хейлио (Cheilio inermis) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди (дӓ Якшар тангыж) дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш хейлио веле улы. Кытшы 50 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Аммолабрус
Аммолабрус (Ammolabrus dicrus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Шӹпӓн океанвлӓштӹ (Гавайи) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш аммолабрус веле улы. Кытшы 9.4 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Новакулопс
Новакулопс (Novaculops) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ новакулопс улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Херодон
Херодон (Choerodon) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон вадывел Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 24 тӹрлӹ херодон улы. Кытшы 100 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Анампсес
Анампсес (Anampses) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ анампсес улы. Кытшы 42 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Доталабрус
Доталабрус (Dotalabrus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (Австрали) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ доталабрус улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Оксихейлинус
Оксихейлинус (Oxycheilinus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ оксихейлинус улы. Кытшы 40 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Параюлис
Параюлис (Paracheilinus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш параюлис веле улы. Кытшы 34 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Офтальмолепис
Офтальмолепис (Ophthalmolepis lineolata) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ (Австрали) вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш офтальмолепис веле улы. Кытшы 40 см лин кердеш.
Нотолабрус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Оксиюлис
Оксиюлис (Oxyjulis californica) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Шӹпӓн океанвлӓштӹ (Калифорни) вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш оксиюлис веле улы. Кытшы 25 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Полилепион
Полилепион (Polylepion) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ полилепион улы. Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Парахейлинус
Парахейлинус (Paracheilinus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон вадывел Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 17 тӹрлӹ парахейлинус улы. Кытшы 8 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Пиктилабрус
Пиктилабрус (Pictilabrus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (Австрали) вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ пиктилабрус улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Псевдокорис
Псевдокорис (Pseudocoris) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон вадывел Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ псевдокорис улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Алангывлӓ
Алангы йишвлӓ (Percidae) — Алангы ганьывлӓ (Perciformes) группыш пырышы Йыдпел полушарин вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы колвлӓ. Цилӓжӹ 204 тӹрлӹ алангы улы.
Алангывлӓн сек изижӹ 2,9 см (Etheostoma denoncourti), сек когожы 130 см (Sander lucioperca).
Ахеродус
Ахеродус (Achoerodus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (кечӹвӓл дӓ кечӹвӓл-ирвел Австрали) вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ ахеродус улы. Кытшы 175 см, нелӹцшӹ 40 кг якте лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Клептикус
Клептикус (Clepticus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел дӓ ирвел Атланти океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ клептикус улы. Кытшы 30 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Австролабрус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Псевдохейлинопс
Псевдохейлинопс (Pseudocheilinops ataenia) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш псевдохейлинопс веле улы. Кытшы 6.5 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Анхихеропс
Анхихеропс (Anchichoerops natalensis) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (Кечӹвӓл Африка дон Мозамбик) вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш анхихеропс веле улы. Кытшы 75 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Ктенолабрус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Эпибулус
Эпибулус (Epibulus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон вадывел Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ эпибулус улы. Кытшы 54 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Конниелла
Конниелла (Conniella apterygia) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (йыдпел Австрали) вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш конниелла веле улы. Кытшы 8 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Псевдохейлинус
Псевдохейлинус (Pseudocheilinus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ псевдохейлинус улы. Кытшы 14 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Иниистиус
Иниистиус (Iniistius) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 21 тӹрлӹ иниистиус улы. Кытшы 30 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Хемигимнус
Хемигимнус (Hemigymnus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ хемигимнус улы. Кытшы 80 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Халихерес
Халихерес (Eupetrichthys angustipes) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти, Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 81 тӹрлӹ халихерес улы. Кытшы 51 см лин кердеш, шӹренжок 12 см якте веле.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Доратонотус
Доратонотус (Doratonotus megalepis) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Атланти океанышты (Флорида дӓ Бразили) вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш доратонотус веле улы. Кытшы 9.4 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Хологимносус
Хологимносус (Hologymnosus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ хологимносус улы. Кытшы 32-40 см лин кердеш.
Эвпетрихтис
Эвпетрихтис (Eupetrichthys angustipes) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (кечӹвӓл Австрали) вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш эвпетрихтис веле улы. Кытшы 12.4 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Ларабикус
Ларабикус (Larabicus quadrilineatus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (Якшар тангыжышты) вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш ларабикус веле улы. Кытшы 11.5 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Лахнолаимус
Лахнолаимус (Hologymnosus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Атланти океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш лахнолаимус веле улы. Кытшы 91 см, нелӹцшӹ 11 кг якте лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Тангыж лавалвлӓ
Тангыж лавалвлӓ (Bramidae) — Алангы ганьывлӓ (Perciformes) группыш пырышы Атланти, Инди дон Шӹпӓн океанвлӓн вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол йиш. Цилӓжӹ 22 тӹрлӹ тангыж лавал улы.
Дипроктакантус
Дипроктакантус (Diproctacanthus xanthurus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш дипроктакантус веле улы. Кытшы 10 см лин кердеш.
Тангыж лавалвлӓ
Лӹмжӹм йӓр-йогы кол лавал лӹмеш пумы.
Дипроктакантус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Тангыж лавалвлӓ
Тангыж лавалвлӓн сек изижӹ 20 см (Brama dussumieri), сек когожы 85 см тенгеок 1 м (Taractichthys longipinnis дӓ Brama brama).
Фронттилабрус
Фронттилабрус (Frontilabrus caeruleus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты (Мальдив) вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш фронттилабрус веле улы. Кытшы 9.4 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Малаптерус
Малаптерус (Malapterus reticulatus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Шӹпӓн океанышты (Хуан-Фернандес ошмаотывлӓштӹ) вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш малаптерус веле улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Сагиттиларва
Сагиттиларва (Sagittalarva inornata) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш сагиттиларва веле улы. Кытшы 16.2 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Псевдоюлоидес
Псевдоюлоидес (Pseudojuloides) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ псевдоюлоидес улы. Кытшы 12.6 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Псевдодакс
Псевдодакс (Pseudodax moluccanus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон вадывел Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш псевдодакс веле улы. Кытшы 30 см лин кердеш.
Псевдолабрус
Псевдолабрус (Pseudolabrus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ псевдолабрус улы. Кытшы 27.2 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Семикоссифус
Семикоссифус (Semicossyphus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел дӓ ирвел Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ семикоссифус улы. Кытшы 100 см лин кердеш, шӹренжок 14.7 см якте веле.
Птерагогус
Птерагогус (Pteragogus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ птерагогус улы. Кытшы 27.2 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Стетоюлис
Стетоюлис (Stethojulis) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ стетоюлис улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Суезихтис
Суезихтис (Suezichthys) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти, Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ суезихтис улы. Кытшы 13.5 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Таутога
Таутога (Tautoga onitis) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Атланти океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш таутога веле улы. Кытшы 100 см, нелӹцшӹ 1.36 кг якте лин кердеш.
Симфодус
Симфодус (Symphodus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти океанышты дӓ Мӱлӓндӹ лоштыш тангыжышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ симфодус улы. Кытшы 44 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Ветморелла
Ветморелла (Wetmorella) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ ветморелла улы.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Терелабрус
Терелабрус (Terelabrus rubrovittatus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж кол. Цилӓжӓт ик йиш терелабрус веле улы. Кытшы 12 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Ксеноюлис
Ксеноюлис (Xenojulis margaritaceus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш ксеноюлис веле улы. Кытшы 10 см лин кердеш.
Талассома
Талассома (Tautogolabrus adspersus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти, Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 28 тӹрлӹ талассома улы. Кытшы 39.5 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Ксирихтис
Ксирихтис (Xyrichtys martinicensis) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти, Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ ксирихтис улы. Кытшы 38 см лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Таутоголабрус
Таутоголабрус (Tautogolabrus adspersus) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Атланти океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш таутоголабрус веле улы. Кытшы 38 см, нелӹцшӹ 1 кг якте лин кердеш.
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Ксифохейлус
Категори:Тӹрвӓн колвлӓ
Центропиг
Центропиг тенгеок изи суксы колвлӓ (Centropyge) — суксы колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Шӹпӓн Инди дон Атланти океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 30 тӹрлӹ центропиг улы.
Йишвлӓ
Категори:Суксы колвлӓ
Хетодонтоплус
Хетодонтоплус тенгеок изи суксы колвлӓ (Chaetodontoplus) — суксы колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Шӹпӓн дон Инди океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 13 тӹрлӹ хетодонтопл улы. Кытшы 38 см лин кердеш.
Йишвлӓ
Категори:Суксы колвлӓ
Ошкол
Ошкол (Huso huso) — Acipenseridae йиш группыш пырышы Шим, Каспи дон Мӱлӓндӹ лоштыш тангыжвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ пел тангыж кол. Кытшы 7.2 м, нелӹцшӹ 1,571 кг якте лин кердеш.
Шӧвригӓ
Шӧвригӓ (Acipenser stellatus) — Acipenseridae йиш группыш пырышы Шим, Азов, Каспи дон Эгей тангыжвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ пел тангыж кол. Кытшы 220 см, нелӹцшӹ 80 кг якте лин кердеш.
Категори:Колвлӓ
Холакантус
Йишвлӓ
Категори:Суксы колвлӓ
Моллинези
Моллинези тенгеок Молли (Poecilia sphenops) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Кытшы 8 (озыжы) дон 12 (ӓвӓжӹ) см лин кердеш.
Категори:Пециливлӓ
Онцидиум
Онцидиум (Oncidium) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 160 (ӓль 800) йиш тӹрлӹ онцидиум улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Парусан моллинези
Парусан моллинези‎ (Poecilia velifera) — пециливлӓн йиш группыш пырышы Покшал Америкышты (Юкатан пел ошмаотышты) вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Кытшы 15 (озыжы) дон 18 (ӓвӓжӹ) см лин кердеш.
Категори:Пециливлӓ
Salmonidae
Систематика
Харацин йишӹн (family) лӹвӓл йишвлӓжӹ (subfamily): Coregoninae, Thymallinae, Salmoninae
Аполемихт
Аполемихт (Apolemichthys) — суксы колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Шӹпӓн дон Инди океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ ксирихтис улы. Кытшы 30 см лин кердеш.
Шиголвлӓ
Шиголвлӓ (Siluridae) — Шигол ганьывлӓ (Siluriformes) группыш пырышы Йыдпел полушарин вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы колвлӓ. Цилӓжӹ 105 тӹрлӹ шигол улы. Шиголвлӓн сек когожы 130 см (шигол).
Аполемихт
Йишвлӓ
Категори:Суксы колвлӓ
Гамбузи
Гамбузи (Gambusia) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал, Кечӹвӓлвел дӓ Йыдпел Америкышты (Антил ошмаотывлӓштӹ) вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 45 тӹрлӹ пецили улы. Гамбузивлӓн сек изижӹ 3,5 мм, сек когожы 7 см.
Категори:Пециливлӓ
Pomacanthidae
Суксы колвлӓ тенгеок помакантвлӓ (Pomacanthidae) — алангы ганьывлӓ (Perciformes) группыш пырышы Шӹпӓн, Инди дон Атланти океанвлӓн вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж колвлӓ. Суксы колвлӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 86 тӹрлӹ суксы кол улы.
Цихлидвлӓн сек изижӹ 15 см (изи суксы кол Centropyge), сек когожы 60 м (луды суксы кол Pomacanthus arcuatus). Нелӹцшӹ 20-30 кг якте лин кердеш.
Лӹм
Кол йишӹн лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «poma,-atos» (cover) дон «άκανθα akantha» (thorn, spine) шамаквлӓ гӹц лин.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Алангы йиш Категори:Колвлӓ
Пецили
Пецили (Poecilia sphenops) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 40 тӹрлӹ пецили улы. Кытшы 8 (озыжы) дон 12 (ӓвӓжӹ) см лин кердеш.
Йишвлӓ
Категори:Пециливлӓ
Гуппи
Гуппи (Poecilia reticulata) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал Америкышты дӓ Антил ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Мӱлӓндӹн шӹренок яратымы аквариум кол. Гуппивлӓн озыжын сек изижӹ 1.5 см, сек когожы 3.5 см, ӓвӓжӹн сек изижӹ 3 см, сек когожы 6 см.
Категори:Пециливлӓ
Белонезокс
Категори:Пециливлӓ
Альфаро
Альфаро (Alfaro) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ альфаро улы. Альфаровлӓн озыжын сек изижӹ 3,5 см, сек когожы 6 см, ӓвӓжӹн сек изижӹ 5 см, сек когожы 8 см.
Йишвлӓ
Категори:Пециливлӓ
Пигоплитес
Кугижӓ суксы кол (Pygoplites diacanthus) — суксы колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш пигоплитес веле улы. Кытшы 25 см лин кердеш.
Категори:Суксы колвлӓ
Ксифофорус
Керды пачан кол тенгеок Ксифофорус (Xiphophorus) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал Америкышты (Мексика, Гватемала, Белиз дӓ Гондурас) вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 28 тӹрлӹ Ксифофорус улы. Ксифофорусвлӓн сек изижӹ 3.5 мм, сек когожы 16 см.
Йишвлӓ
Категори:Пециливлӓ
Аплохейлихтис
Аплохейлихтис (Aplocheilichthys) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 24 тӹрлӹ аплохейлихтис улы.
Йишвлӓ
Категори:Пециливлӓ
Помакантус
Помакантус (Pomacanthus) — суксы колвлӓн йиш группыш пырышы Инди океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 13 тӹрлӹ помакантус улы. Помакантусвлӓн сек изижӹ 23 см, сек когожы 50 см лин кердеш.
Йишвлӓ
Категори:Суксы колвлӓ
Генаикантус
Лир пачан суксы колвлӓ (Genicanthus) — суксы колвлӓн йиш группыш пырышы Инди дон Шӹпӓн океанвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ генаикантус улы. Лир пачан суксы колвлӓн сек изижӹ 15 см, сек когожы 35 см лин кердеш, шӹренжок 20 см якте веле.
Йишвлӓ
Категори:Суксы колвлӓ
Брахирафис
Брахирафис (Brachyrhaphis) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ брахирафис улы. Брахирафисвлӓн сек изижӹ 3 см, сек когожы 8 см.
Йишвлӓ
Категори:Пециливлӓ
Пециливлӓ
Гуппи, моллинези, гамбузи пециливлӓн йыхвлӓ логӹц сек яратымыжы.
Систематика
Пецили йишӹн (family) лӹвӓл йишвлӓжӹ (subfamily): Aplocheilichthyinae, Poeciliinae.
Карлхаббси
Карлхаббси (Carlhubbsia) — пециливлӓн (Poeciliidae) йиш группыш пырышы Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ карлхаббси улы. Карлхаббсивлӓн сек изижӹ 3 см, сек когожы 6 см.
Йишвлӓ
Категори:Пециливлӓ
Шӹргӹдӹр
Шӹргӹдӹр, тенгеок Веденски (руш. выс. Револиция) - Шур велнӹш сола. Цикмӓ - Яштуга шоссе вӹлнӹ варлана. Макарсир якте 3 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 165 эдем ӹлен.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Алмансола
Алмансола, тенгеок Кого Шурмар - Пайскырык велнӹш сола. Цикмӓ - Яштуга шоссе вӹлнӹ вӓрлӓнӓ. Пайскырык якте 4 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 123 эдем ӹлен.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Алатай
Алатай - Пайскырык велнӹш сола. Цикмӓ - Яштуга шоссе лишнӹ вӓрлӓнӓ. Пайскырык якте 3 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 98 эдем ӹлен. Сола Изи Алатай дон Кого Алатаеш шелӓлтеш.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Карпвлӓ
Карпвлӓ (Cyprinidae) — Карп йиш (Cypriniformes) группыш пырышы Йыдпел Америкын, Евразӹн дӓ Африкын вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Карпвлӓ йӓр-йогы дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 2 400 тӹрлӹ карп улы.
Карпвлӓн сек изижӹ 10.3 мм (Paedocypris progenetica), сек когожы 3 м (Catlocarpio siamensis).
Систематика
Карпвлӓ йишӹн (family) лӹвӓл йишвлӓжӹ (subfamily): Acheilognathinae, Barbinae,  Cultrinae, Cyprininae,  Danioninae,  Gobioninae,  Labeoninae,  Leptobarbinae, Leuciscinae,  Rasborinae,  Squaliobarbinae, Tincinae, Xenocyprinae.
Казуксола
Казуксола - Пайскырык велнӹш ямшы сола. Сола вӓр гӹц Пайскырык якте  2 уштыш.
Солан историжӹ
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола Категори:Ямшы солавлӓ
Ильдӓрсола
Ильдӓрсола, тенгеок Шӱнӓнгӹр - Пайскырык велнӹш сола. Цикмӓ - Яштуга шоссе лишнӹ вӓрлӓнӓ. Пайскырык якте 3 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 165 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Кирехе (район)
Кирехе  (руандала Akarere ka Kirehe ) — Руандан Ирвел провинцин районжы. Район статусым Кирехелӓн 2 майын 2006 ин пумы. Районын территорижӹ: 1,118.5 км². 2009-шӹ ин тӹштӹ 292 215 эдем ӹлен. Районышты луаткокты сектор ( imirenge pl / umurenge sg), 60 utugari дӓ 612 сола (imidugudu) улы. Районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Кирехе.
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Ирвел провинци (Руанда)
Нгома (район)
Нгома  (руандала Akarere ka Ngoma ) — Руандан Ирвел провинцин районжы. Район статусым Нгомалан 2 майын 2006 ин пумы. Районышты луатнӹлӹт сектор ( imirenge pl / umurenge sg) улы. Районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Кибунго.
Коговал
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Нгома (район)
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Ирвел провинци (Руанда)
Коговал
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Мары сирӹзӹвлӓ
Мары сирӹзӹвлӓ:
М М М
Кӓрмӓнер
Кӓрмӓнер - Пайскырык велнӹш сола. Цикмӓ - Яштуга шоссе лишнӹ вӓрлӓнӓ. Пайскырык якте 2 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 24 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Ньагатаре (район)
Ньагатаре  (руандала Akarere ka Nyagatare ) — Руандан Ирвел провинцин районжы. Район статусым Ньагатарелӓн 2 майын 2006 ин пумы. Районын территорижӹ: 1,741 км². 2008-шӹ ин тӹштӹ 291 452 эдем ӹлен. Районышты луатнӹлӹт сектор ( imirenge pl / umurenge sg), 106 utugari дӓ 603 сола (imidugudu) улы. Районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Ньагатаре.
Копонлык
Копонлык, тенгеок Тегӓй - Пайскырык велнӹш сола. Пайскырык якте 4 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 25 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Кавашты Шурмар
Кавашты Шурмар, тенгеок Цорашсола (руш. Тушево) - Пайскырык велнӹш сола. Цикмӓ - Яштуга шоссе лишнӹ вӓрлӓнӓ. Пайскырык якте 3 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 51 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмӓшӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Лапатасола
Лапатасола - Пайскырык велнӹш ямшы сола. Сола вӓр гӹц Пайскырык якте 1 уштыш.
Солан историжӹ
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Ямшы солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Рвамагана (район)
Рвамагана  (руандала Akarere ka Rwamagana ) — Руандан Ирвел провинцин районжы. Район статусым Рвамаганалан 2 майын 2006 ин пумы. Районышты луатнӹлӹт сектор ( imirenge pl / umurenge sg) улы. Районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Рвамагана.
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Ирвел провинци (Руанда)
Лапсола
Лапсола - Пайскырык велнӹш сола. Пайскырык якте 3 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 43 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Кӱшӹл Пӹнгельйӓл
Кӱшӹл Пӹнгельйӓл - Пайскырык велнӹш сола. Пайскырык якте 5 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 71 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Диоди
Диоди ( Diodia ) — Rubiaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Йишвлӓ
Категори:Кушкышвлӓ
Пактайсола
Пактайсола - Пайскырык велнӹш сола. Пайскырык якте 6 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 26 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Мидӓшкӓнсола
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Бурера (район)
Бурера  (руандала Akarere ka Burera ) — Руандан Йыдвел провинцин районжы. Район статусым Бурералан 2005 ин пумы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 150 009 эдем ӹлен. Районышты луатшӹмӹт сектор ( imirenge pl / umurenge sg), 69 utugari дӓ 571 сола (imidugudu) улы. Районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Чьеру.
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Йыдвел провинци (Руанда)
Микор
Микор - Пайскырык велнӹш сола. Пӹнгель лишнӹ вӓрлӓнӓ. Пайскырык якте 6 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 162 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Пивайсола
Пивайсола - Пайскырык велнӹш сола. Пайскырык якте 4 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 165 эдем ӹлен.
Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.
Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Солавлӓ Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Гичумби (район)
Гичумби (руандала Akarere ka Gicumbi ) — Руандан Йыдвел провинцин районжы. Район статусым Гичумбилӓн 2 майын 2006 ин пумы. Районын территорижӹ: 829 км². Районышты 21 сектор ( imirenge pl / umurenge sg), 109 utugari дӓ 630 сола (imidugudu) улы. Районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Бьумба.
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Йыдвел провинци (Руанда)
Рулиндо (район)
Рулиндо (руандала Akarere ka Rulindo ) — Руандан Йыдвел провинцин районжы. Район статусым Рулиндолан 2005 ин пумы. Районышты луатшӹмӹт сектор ( imirenge pl / umurenge sg) улы. Районын вуйхалажы: Таре.
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Йыдвел провинци (Руанда)
Гакенке (район)
Гакенке  (руандала Akarere ka Gakenke ) — Руандан Йыдвел провинцин районжы. Район статусым Гакенкелӓн 2 майын 2006 ин пумы. Районын территорижӹ: 722 км². 2008-шӹ ин тӹштӹ 333 457 эдем ӹлен. Районышты луатӹндекшӹ сектор ( imirenge pl / umurenge sg), 97 utugari дӓ 617 сола (imidugudu) улы.
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Йыдвел провинци (Руанда)
Чингола
Чингола (англла Chingola ) — Замбин сек кого вӹзӹмшӹ халажы дӓ Чингола районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы. 2006-шы ин тӹштӹ 148 554 эдем ӹлен.
Категори:Замби халавлӓ Категори:Коппербелт
Категори:Замби халавлӓ
Кыркларели
Хала лӹмӹн этимологижӹ «кырклар» ('нӹллӹвлӓ') дон «эль» ('эл' ; «эли» 'элжӹ') шамаквлӓ гӹц лин.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Кыршехир
Кыршехир (турк Kırşehir ) — Покшал Турцин халажы. Кыршехир илӹн вуйхалажы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 118.412 (пӱэргӹ: 58.526; ӹдӹрӓмӓш: 59.886) эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Мары йӹлмӹштӹш наречи
Мары йӹлмӹштӹш наречи
1. Махань шая лаштыкым наречи маныт?
А. Хӓдӹрӹн пӓлӹкшӹм анжыктышы Б. Действин пӓлӹкшӹм анжыктышы В. Пӓлӹкӹн пӓлӹкшӹм анжыктышы Г. Шотын пӓлӹкшӹм анжыктышы
Тӧр вӓшештӹмӓшӹм пӓлӓш:
1) А Г 2) Б В 3) А Б 4) В Г
2. Наречин ядмашвлӓжӹм пӓлӓш.
А. Кыце? Кышак? Мам? Кӱ? Б. Кыце? Кышты? Малын? В. Кынам? Маняр? Кышак? Кышец?
1) А Б 2) А В 3) Б В
Эдемӹн анатомижӹ
Эдемӹн анатомижӹ ( ἀνατομή — эдемӹн органвлажӹн морфологиштӹм, системыштым да органвлаштӹм шӹмлӹшӹ биологин полкажӹ. Эдем кап махань-шон клеткавла гӹц шалга, кыдывлан ӹшке лӹмыштӹ улы: гаметывла, нейронвла, миоцитвла. Клеткавла тканьым ӹштат. Тканьвла шукы йиш лин кердӹт, нӹнӹ лач икань клетка типвла гӹц веле фрмируялтыт. Шамаклан шӹл клеткавла шӹл (мышцы) тканьым формируят. Тӹрлӹ клеткавла тканьвлашкӹ погынен, эдем капӹн органвлажӹм шачыктат, шамаклан шӹл ткань, нервы ткань да вес тканьвла, шумӹм ӹштат. Ышке церотыштышты ? доно органвла органвлан системыш погыналтыт, кыдывлан эдем организмышты ӹшке задачышты улы. Ти органвла икӹжак-иктӹштӹ лоштышты цаткыды кӹлӹштӹ ылыт да ти кӹлвла ямыт гӹнь, эдемӹн капшӹ ясланаш тӹнгалеш. Шамаклан вӹр сарнӹшӹ система эдемӹн орган системыжы ылеш.
Мары йӹлмӹштӹш наречи
3. Кыды предложеништӹ «шошым» наречи ылеш?
Эдемӹн анатомижӹ
Ihmisen anatomia tunnettiin jo 1600 eaa., josta on viitteitä egyptiläisten papyruskirjoituksista. 1600 eaa. tunnettiin jo sydän, maksa, perna, munuaiset, kohtu ja virtsarakko.
Мары йӹлмӹштӹш наречи
1.	Шошым толмым пиш вычем. 2.	Шошым мӹлӓнем 13 и лиэш. 3.	Яратымы жепем – шошым. 4.	Шошым толын, шошым!
4. Кыды предложеништӹ «тӧр» наречи ылеш?
Эдемӹн анатомижӹ
Leonardo da Vinci teki monia suuria löytöjä anatomiassa. Da Vincin sanotaan viettäneen öitä tutkien ruumiita ja yrittäen hahmotella ihmiskehon toimintaa. Da Vinci muun muassa huomasi sen, että kuva jonka silmä näkee on ylösalaisin verkkokalvolla.
Категори:Эдемӹн анатомижӹ
Мары йӹлмӹштӹш наречи
1.	Шӹргӹ лошты тӧр пушӓнгӹ кушкеш. 2.	Пилӹм годым, пилӓм тӧр кычы. 3.	Тӧр корны доно кеӓш куштылгы. 4.	Ядмашеш тӧр вӓшештӹмӓшӹм пумыла.
5. Яжон, тирӹн, кымык, геройла, вуйын пачын,йалын наречивлӓ махань разряд ылыт?
Кечкемет
Кечкемет (Kecskemét) — Венгри покшалныш, медье Бач-Кишкун медьен административ центржы. Ӹлӹзӹ шот: 108 844 человека (2005). медьежӹ
Мары йӹлмӹштӹш наречи
1.	жепӹм анжыктышы 2.	вӓрӹм анжыктышы 3.	ӓмӓл (причина) дон цельӹм анжыктышы 4.	кыце лимӹм анжыктышы
Кечкемет
Этимологижӹ
Ти регионышты кесӹм первишен урдатат, халан лӹмжӓт венгр йӹлмӹштӹш «кесӹ» шамак гӹц толеш. Халан гербӹштӹжӓт кесӹм анжыктымы.
Мары йӹлмӹштӹш наречи
1.	мерӓ дон степеньым анжыктышы 2.	кыце лимӹм анжыктышы 3.	жепӹм анжыктышы 4.	вӓрӹм анжыктышы
Кечкемет
Шӱмбел-тӓнг халавлӓ
Категори:Венгри халавлӓ
Мары йӹлмӹштӹш наречи
7. Мерӓ дон степеньӹм дӓ шотым анжыктышы, наречим пӓлӓш.
1.	йори 2.	яжон 3.	перви 4.	изиш
8. Амӓл дон цельӹм анжыктышы наречим пӓлӓш.
1.	шӹмӓн 2.	южнам 3.	утыдон
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
1. Шот шамак мам анжыкта?
1.	хӓдӹр шотым,шотлымы годым тӹдӹн порядокшым дӓ числам 2.	действин шотшым 3.	шотын шотшым 4.	числам
2. Пӓлдӹртӹмӹ шамак махань шая лаштык ылеш?
Шӹм ладемӓн гармонем, мырым мырал колтемӓ! ( П. Першут.)
Мары йӹлмӹштӹш наречи
1) лӹм шамак 2) глагол 3) наречи 4) причасти
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
1.	пӓлӹк шамак 2.	шот шамак 3.	наречи 4.	причасти
Хуйе (район)
Хуйе  (руандала Akarere ka Huye ) — Руандан Кечӹвӓлвел провинцин районжы. Район статусым Хуйелӓн 2006 ин пумы. Районын территорижӹ: 581.5 км². 2008-шӹ ин тӹштӹ 288 203 эдем ӹлен. Районышты луатнӹлӹт сектор ( imirenge pl / umurenge sg), 77 utugari дӓ 508 сола (imidugudu) улы. Районын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Бутаре.
Хенрикези
Хенрикези ( Henriquezia ) — Rubiaceae йыхыш пырышы кушкыш.
Йишвлӓ
Категори:Кушкышвлӓ Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Хуйе (район)
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Кечӹвӓлвел провинци (Руанда)
Мары йӹлмӹштӹш наречи
11. Шукы ежӹнгӓн (составной) наречим пӓлӓш. 1) мӹнгеш—анеш                    2) тӹргач 3) йӓнг вашт                    4) икӓнӓ
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
3. Пӓлдӹртӹмӹ шамак махань шая лаштык (часть) ылеш?
Кырыккале
Кырыккале (турк Kırıkkale ) — Покшал Турцин халажы. Кырыккале илӹн вуйхалажы. 2008-шӹ ин тӹштӹ 201.578 (пӱэргӹ: 100.661; ӹдӹрӓмӓш: 100.917) эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Мары йӹлмӹштӹш наречи
12. Ежӹнгӓн (сложный) наречим пӓлӓш. 1) тагышты                     2) шоэн 3) йӹрӹм—вӓш                     4) кем яла
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
Кыдал ытлышы моренӹн ялжы кӓндӓкшӹ. (Х.ш. )
Мары йӹлмӹштӹш наречи
13. Пумы наречивлӓ кыце сирӓлтӹт? Та гышты Та гыце Ни гынам Ни гынам
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
1.	лӹм шамак 2.	наречи 3.	глагол 4.	шот шамак
Мары йӹлмӹштӹш наречи
14. Изин олен, кытын тореш, мӹнгеш анеш, вуя вуя наречивлӓ кыце сирӓлтӹт?
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
4. Пӓлдӹртӹмӹ шамак махань шая лаштык ылеш?
Гисагара (район)
Гисагара  (руандала Akarere ka Gisagara ) — Руандан Кечӹвӓлвел провинцин районжы. Район статусым Гисагаралан 2 майын 2006 ин пумы. Районын территорижӹ: 678 км². Районышты луаткымыт сектор ( imirenge pl / umurenge sg), 59 utugari дӓ 524 сола (imidugudu) улы. Районын вуйхалажы: Саве.
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
ӹзӓм армиш кемӹлӓн пел иӓт шон колтыш.
Мары йӹлмӹштӹш наречи
15. Ик гӓнӓ, нер юкын,кечӹ гач, пел кечеш наречи значениӓн кылдышвлӓ кыце сирӓлтӹт?
Гисагара (район)
Линквлӓ
Категори:Руанда районвлӓ Категори:Кечӹвӓлвел провинци (Руанда)
Мары йӹлмӹштӹш шот шамак
1.	наречи 2.	пӓлӹк шамак 3.	шот шамак 4.	лӹм шамак
5. Тенге келесӹмӹ тӧр лиэш ма?
А. Ежӹнгӓн шот шамаквлӓ кок важан ылыт.
Тӧр вӓшештӹмӓшӹм пӓлӓш:
1) А веле тӧр 2) Б веле тӧр 3) коктыге тӧр 4) коктыге самынь
6. Тенге келесӹмӹ тӧр лиэш ма?
А. Составной шот шамаквлӓш проставлӓӓт, ежӹнгӓнвлӓӓт пырен кердӹт. Б. Составной шот шамаквлӓ кок ӓль шукырак шамакан ылыт.
7. Ежӹнгӓн шот шамакым пӓлӓш. 1.	миллион 2.	тӹжемшӹ 3.	луатикшӹ 4.	шӹмӹт 8. Ежӹнгӓн шот шамакым пӓлӓш.
1.	вӹцлӹ 2.	вӹзӹт 3.	вӹцлӹ вӹзӹт 4.	иктӓк-пелӓк
1.	тӹжемшӹ 2.	нӹл тӹжем 3.	нӹлшӱдӹ 4.	луатнӹлӹт
10. Ежӹнгӓн шот шамакым пӓлӓш.
1.	вӹц тӹжем 2.	вӹцлӹ 3.	вӹзӹмшӹ 4.	вӹзӹт
11. Ежӹнгӓн шот шамакым пӓлӓш
1.	кокшӱдӹ 2.	кокшӱдӹшӹ 3.	кокшы 4.	шӱдӹ
12. Ежӹнгӓн шот шамакым пӓлӓш.
Мары йӹлмӹштӹш наречи
16. Ӓнят кышты, кышты шон, керек кынам, хоть кыце наречивлӓ кыце сирӓлтӹт?