cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кӹрӓн тупан тукан
Кӹрӓн тупан тукан (Ramphastos ambiguus swainsonii) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы йыдпелвел Гондурас гӹц вадывел Эквадор якте Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытышты 56 (озыжы), 52 (ӓвӓжӹ) см, нелӹцшӹ 599–746 г якте шоэш.
Категори:Тукан йишвлӓ
Тропиди
Тропиди (Tropidia) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 30 йиш тӹрлӹ тропиди улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Вакфыкебир
Вакфыкебир (турокла Vakfıkebir ) — Турцин, йыд-вадывел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 26.434 (пӱэргӹ: 12.949; ӹдӹрӓмӓш: 13.485) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ Осман турокла «вакф-ы» ('фонд') дон «кебир» ('кого') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Кант, Иммануил
Иммануи́л Кант (нем. Immanuel Kant [ɪˈmanuɛl kant]; 22 апрель 1724, Кӧнигсберг, Прусси — 12 февраль 1804, тӹшток) — немӹц-философ, немӹц классикы философилӓн негӹцӹм пиштӹшӹ.
Дельта (штат)
Дельта (англ. Delta State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 6,710,214 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 17,698 км². Вуйхалажы Асаба.
1944 и
1944 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
670 и
670 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Родригиш, Амалия
Ама́лия Родри́гиш (Amália da Piedade Rebordão Rodrigues, 1 июль 1920, Лиссабон — 6 октябрь 1999, тӹшток) — португали мырызы, « фаду кугижӓтар», «Португалин юкшы».
Категори:Артиствлӓ Категори:Мырызывлӓ
Кумлуджа
Кумлуджа (турокла Kumluca ) — Турцин, вадывел Анталья илӹн районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 65,109 (пӱэргӹ: 33.040; ӹдӹрӓмӓш: 32.069) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «кумлу» ('sandy') дон «-джа» ('suffix: few, little') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Кӹтӹк пачан тыргӓдӹ
Кӹтӹк пачан тыргӓдӹ (Streptopelia tranquebarica) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Инди субконтинентин тропиквлӓштӹ дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 20,5 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Зейтинбурну
Зейтинбурну (турокла Zeytinburnu ) — Турцин, Вадывел Стамбул илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 292.430 эдем ӹлен.
1945 и
1945 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Айырлаш лидӹмӹ попугайвлӓ
Классификаци
Категори:Попугайвлӓ
Сиали
Сиаливлӓ (Sialia) — лагы йишвлӓн группыш пырышы Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ сиали улы.
Йишвлӓ
Категори:Лагы йишвлӓ
Замфара (штат)
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Эти
Эти (Etia nguti) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы покшал Африкышты (Камерун) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш эти веле улы. Кытшы 13.3 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Тагиш йӹлмӹ
Тагиш йӹлмӹ (тагишлӓ Tā̀gish ; англла Tagish ) — Йыдвел атабаск группыш пырышы йӹлмӹ. Тагишвлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Канадышты Юкон штат попат.
Линквлӓ
Категори:Атабаск йӹлмӹвлӓ
Роколма лап
Роколма лап - Пӹзӹкныр вел  Кукшылидӹ сола донышы лап.
Нӓлмӹ вӓр
Кырыкмарла-рушла географи лӹмдер.
Симсӹ дакнис
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Танагравлӓ
Ценоторопус
Ценоторопус (Caenotropus) — хилодусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Ориноко, Парнаиба, Амазонка дӓ Гвиана йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ ценоторопус улы.
Йишвлӓ
Категори:Хилодусвлӓ
Бешикдӱзӱ
Бешикдӱзӱ (турокла Beşikdüzü ) — Турцин, йыд-вадывел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 21.699 (пӱэргӹ: 10.476; ӹдӹрӓмӓш: 11.223) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «бешик» ('детская кроватка') дон «дӱз» ( 'лапата' ; «дӱзӱ» 'лапатажы') шамаквлӓ гӹц лин.
1946 и
1946 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Losing My Religion мыры
Losing My Religion (марла «Религиэм ямдем») — R.E.M. лӹмӓн американ рок-группын мырыжы. Сингл семӹнь тидӹ «Out of Time» лӹм доно 1991-шӹ ин лӓктӹн. Вес верси доно, ти мырым «Тырхымашем ямдем» семӹнь ынгылаш келеш маныт. Мырын авторвлӓжӹ Билл Берри, Питер Бак, Майкл Стайп дӓ Майк Миллз ылыт.
Категори: Мырывлӓ
Ыгдыр (ил)
Ыгдыр (турокла Iğdır ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 184.025 (пӱэргӹ: 95.195; ӹдӹрӓмӓш: 88.830) эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
Джорджи
Джорджи (англла State of Georgia ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 153 909 км². 2010-шы ин тӹштӹ 9 687 653 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Джорджи кымдецшӹ доно 24-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 10-шы ылеш. Штат статусым Джорджилӓн 2 январьын 1788 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 4-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Атланта.
1947 и
1947 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
672 и
672 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Джигава (штат)
Джигава  (англ. Jigawa State ) — йыдвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,988,888 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 23,154 км². Вуйхалажы Дуце.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Канюшков, Аркадий Максимович
Аркадий Максимович Канюшков (2-шы март 1925-шӹ и — 1993) — кырык мары поэт.
К К К
Кечӹвӓлвел Африка тыргӓдӹ
Кечӹвӓлвел Африка тыргӓдӹ (Streptopelia capicola) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы ирвел дӓ кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 25–26.5 см, нелӹцшӹ 92–188 г якте шоэш. Озы тыргӓдӹвлӓ, ӓвӓвлӓ гӹц когорак ылыт.
Ромы нер
Ромы нер - Пӹзӹкныр вел  Кого Сӧрмӓнӓнгӹр сола донышы неркӓ.
Нӓлмӹ вӓр
Кырыкмарла-рушла географи лӹмдер.
Категори:Географи Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика
1948 и
1948 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Нигер (йогы)
Нигер (англла Niger River французла Fleuve Niger) — вадывел Африкышты йогы. Кужыцшы 4,180 км. уштыш. Йыл вӹлнӹ техень сӓндӓлӹквлӓ вӓрлӓнӓт: Гвиней, Мали, Нигер, Бенин дӓ Нигери.
Категори:Йогывлӓ
Ирвел сиали
Категори:Лагы йишвлӓ
Финлянди
Финлянди (тенгеок Суоми) - Фенно-скандинавиштӹш сӓндӓлӹк. Ӹлӹзӹ шот: 5 400 000 нарӹ. вуйхалажы - Хельсинки.
Берлин
Берлин (нем. Berlin, [bɛɐˈliːn]) — Германин вуйхалажы да сӓндӓлӹкӹн ик федерӓи регионжы. Халашты 3,44 миллион ӹлӹзӹ дӓ тӹдӹ сӓндӓлӹкӹн сек кого халажы. Лондон паштек Европа Унионын кокшы кого халажы. Ти шотыш лач халшты ӹлӹшӹвлӓвеле пырат. Метропольвлӓн ӹлӹзӹ шотым анжымы годым эче вес термин, шамаклан Кого Берлин термин кычылталтеш, кышты 4,4 — 5,9 миллион эдемӓнеш шотлалтеш. Тӹ годымок, шамаклан, Кого Парижӹштӹ 12 миллион ӹлӹзӹ якте шоэш. Берлин халыквлӓ лошты кымдан пӓлӹмӹ хала, Европын шӹнцӹмӓш (наука), дӓ культура покшалжы, кышты махань-шон культура институтвлӓ дӓ университетвлӓ пӓшӓлӓт. Берлин университетӹштӹ кыды ивлӓжӹн мары йӹлмӹвлӓмӓт шӹмленӹт. Тиды -гӹц пасна Германин дӓ Европын бизнес дӓ политикын кого халажы. Берлинӹштӹ йыд ӹлӹмӓш-ат активно кеӓ, ти халам махань-шон кульурывлӓ дӓ субкультурывлӓ докы толерантный ылмыжы доно пӓлӹ. Ти хала ӹшке докыжы сӓмӹрӹк эдемвлӓм дӓ студенвлӓм аздара. Тӹ годӹмок, Берлин кого ылеш гӹнят, Германин финанс покшалешӹжӹ Франкфурт ам Майн хала шотлалтеш. Халалан 1200-шы ивлӓн негӹцӹм пиштӹмӹ, кыды гӹц 1701-шӹ ин Прусси кугижа кымдемӹн вуйхалажы лин. Вара Германи Кейзар кымдемӹн, Веймар Республикын, Кымшы Империн вуйхалажы ылын. Кокшы Тунымбал вырсы паштек халам кое лаштыкеш пайылымы: Ирвел Берлин ГДР-ын вуйхалажы лин, Вадывел Берлин ФРГ-ш пырышы спецзона статусан хала ылын. Халам 1961-шӹ ин кӹрпӹц дон бетон гӹц шагалтымы кӱкшӹ стенӓ айырен. 1989-шӹ ин ноябрь тӹлзӹн ти стенӓ урыктымы лин дӓ тидӹ паштек Германи угӹц иктӹш ушнен.
Финлянди
Категори:Сӓндӓлӹквлӓ Категори:Европа сӓндӓлӹквлӓ
Берлин
Категори:Вуйхалавлӓ Категори:Европын халавлӓ Категори:Халавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Шалпазары
Шалпазары (турокла Şalpazarı ) — Турцин, вадывел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 11.305 (пӱэргӹ: 5.404; ӹдӹрӓмӓш: 5.901 ) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Ошалгы-якшар вуян ала кӓдӹ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Африка тыргӓдӹ
Африка тыргӓдӹ (Streptopelia decipiens) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы ирвел дӓ кечӹвӓлвел Африкышты Сахарын кечӹвӓлвелӹшӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 31 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Изумруд туканет
Изумруд туканет (Aulacorhynchus prasinus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Мексика, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 30–35 см, нелӹцшӹ 118–230 г якте шоэш.
Тошты 17 лӹвӓл йишвлӓ кӹзӹт вес 8–9 йиш.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Пӹлгом
Пӹлгом - космос монгырышкыла шыпшылтшы Мӱлӓндӹ йӹр ылшы панорамыла кайшы кымдец. Тӹдӹ мӓгӓл вуй гӹц ӹшке цӹрежӹм вашталтылеш.
Категори:Биосфера
Хилодус
Хилодус (Chilodus) — хилодусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Ориноко, Амазонка дӓ Гвиана йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ хилодус улы. Кытшы 14-15 см лин кердеш.
Таксон
Таксон ( taxon ) — классификацӹн группавлӓжӹ.
Лӹмжӹ
Лӹмӹн этимологижӹ тошты грек «τάξις» (порядок, устройство, организация) шамак гӹц лин.
Сарикӓ вуян ала кӓдӹ
Сарикӓ вуян ала кӓдӹ (Ptilinopus layardi) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Фиджиштӹ Кандаву дӓ Оно ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 20 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Коджасинан
Коджасинан (турокла Kocasinan ) — Турцин, Кайсери илӹн дӓ йыдвел Кайсери халан центр районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 366.676 (пӱэргӹ: 183.310; ӹдӹрӓмӓш: 183.366) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
1950 и
1950 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
674 и
674 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Гобиоцихла
Гобиоцихла (Gobiocichla) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Африкышты (Mанйу дӓ Нигер йогывлӓ) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ гобиоцихла улы.
Категори:Цихлидвлӓ
Куба амазон
Куба амазон тенгеок Ош калпакан амазон (Amazona leucocephala) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Куба, Багамвлӓ, Кого Кайман дӓ Изи Кайман ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 30–35 см якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
1951 и
1951 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Ӱмрание
Ӱмрание (турокла Ümraniye ) — Турцин, Ирвел Стамбул илӹн дӓ Стамбул халан центр районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 573.265 эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Гоголь, Николай Васильевич
Никола́й Васи́льевич Го́голь (шачынжок Яно́вский, 1821 и годшен Го́голь-Яно́вский; 20 март (1 апрель) 1809, Большие Сорочинцы, Полтава губерня — 21 февраль (4 март) 1852, Москва) — руш сирӹзӹ, драматург, поэт, критик, публицист. Украинвлӓ тӹдӹм украин сирӹзеш шотлат.
Гоголь кырык марла:
Г Г
675 и
675 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
1949 и
1949 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Ваглер туканет
Ваглер туканет (Aulacorhynchus wagleri, Aulacorhynchus prasinus wagleri) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Мексикышты Кечӹвӓлвел Сьерра-Мадре (Герреро дӓ кечӹвӓл-вадывел Оахака) кырыквлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ изумруд туканет.
Категори:Тукан йишвлӓ
Якшар калпакан танагра
Якшар калпакан танагра (Tangara cucullata) — танагра йишвлӓн йыхыш пырышы Изи Антил ошмаотывлӓштӹш Сент-Винсент дӓ Гренадинвлӓ ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ танагра. Кытшы 15 см якте шоэш. Пӹжӓшӹштӹ 2 мыны якте лин кердеш.
Категори:Танагравлӓ
Мартиника амазон
Мартиника амазон (Amazona martinicana †) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Мартиника ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай.
Категори:Попугайвлӓ
Тонья
Тонья (турокла Tonya ) — Турцин, вадывел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 16.716 (пӱэргӹ: 8.008; ӹдӹрӓмӓш: 8.708) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Горбачёв, Михаил Сергеевич
Г Г Г
676 и
676 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Симсӹ калпакан танагра
Симсӹ калпакан танагра (Tangara cyanocephala) — танагра йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (ирвел Бразили, йыд-ирвел Аргентина дӓ ирвел Парагвай) вӓшлиӓлтшӹ танагра. Кытшы 13 см якте шоэш.
Категори:Танагравлӓ
Филиппин шӓргӓшӓн тыргӓдӹ
Филиппин шӓргӓшӓн тыргӓдӹ (Streptopelia dusumieri) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Филиппинвлӓштӹ, Йыдпел Мариана дӓ Гуам ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.
Категори:Кӓдӹвлӓ
1952 и
1952 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Эктодус
Эктодус (Ectodus descampsii) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Танганьика) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш эктодус веле улы. Кытшы 10.4 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Шӧртньӹ ала кӓдӹ
Шӧртньӹ ала кӓдӹ (Ptilinopus luteovirens) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Фиджиштӹ Вити-Леву, Овалау, Гау, Мбенга (Beqa) дӓ Вая ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 20 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Ыспарта (ил)
Ыспарта (турокла Isparta ili ) — Кечӹвӓл-вадывел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 407.463 (пӱэргӹ: 204.080; ӹдӹрӓмӓш: 203.383) эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
Каплинский, Ян
Ян Капли́нский (Jaan Kaplinski) — кырык марла эче кыды вӓрежӹ Йаан Каплински манын сирӹмӹ (Jaan Kaplinski), 22 январь 1941, Тарту, Эстони) — эстон поэт, эссеист, сӓрӹзӹ.
Биографижӹ
Авӓжӹ — эстон, ӓтяжӹ — полак, кыдым СССР-ын аннексижӹ паштек 1940 ин арестуйымы, лагерьӹшты колен. Каплинский Тарту халашты кушкын, кӓнгӹжвлӓжӹм Выру хала лишнӹ эртӓрен. Тарту университетӹштӹ роман филологин дипломжым нӓлӹн 1966. Тартуштыш семиотиквлӓ, лӹмӹнжок Лотман Юрий Михайлович доно яжо кӹлӹм кычен. Тӹ годымок ирвел философи, когонжок буддизм доно интересуялтын. Эстоништӹ кымдан пӓлӹмӹ теолог, философ, филолог дӓ поэт Уку Мазинг (1909—1985) доно яжон пӓлӹмӹ ылын.
К К
Инджесу
Инджесу (турокла İncesu ) — Турцин, Кайсери илӹн дӓ кечӹвӓл-вадывел Кайсери халан центр районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 22.349 (пӱэргӹ: 11.325; ӹдӹрӓмӓш: 11.024) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «индже» ('thin') дон «су» ('вӹд') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
1953 и
1953 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Пылва
Пылва — (Põlva) — хала Эстоништӹ, Пылвамаа уездӹн административ покшалжы. Ӹлӹзӹ шот — 5661 эдем. (2014 шӹ и). Халан кымдецшӹ 5,5 км².
Категори:Эстони халавлӓ
Сарикӓ логерӓн тукан
Сарикӓ логерӓн тукан (Ramphastos ambiguus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 47–61 см, нелӹцшӹ 584–746 г якте шоэш.
Кемер (Анталья)
Кемер  (турокла Kemer ) — Турцин, вадывел Анталья илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 35,639 (пӱэргӹ: 19,719; ӹдӹрӓмӓш: 15,920) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Сарикӓ логерӓн тукан
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Ванда (кушкыш)
Ванда (Vanda ) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 53 йиш тӹрлӹ ванда улы.
Йых гибридвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
677 и
677 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Basshunter
Basshunter, Jonas Erik Altberg (22 декабрьын 1984 и, Хальмстад) — швед мырызы, музыкальный продюсер и диджей.
Ажедмашвлӓ
Категори:Мырызывлӓ Категори:Швеци персоналивлӓ
Караганда
Караганда — (каз. Қарағанды [Қарағанды]) Казахстанышты хала. Халашты 480 229 ӹлӹзӹ (2009).
К К К
1954 и
1954 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Кок шӓргӓшӓн тыргӓдӹ
Кок шӓргӓшӓн тыргӓдӹ (Streptopelia bitorquata) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ Ява гӹц Тимор ошмаотывлӓ якте вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 30 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Сан-Паулу
Категори:Бразили Категори:Сан-Паулу
Симсӹ логерӓн туканет
Симсӹ логерӓн туканет (Aulacorhynchus caeruleogularis) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Панама дӓ Коста-Рикышты вӓшлиӓлтшӹ изумруд туканет.
Дакнис
Дакнисвлӓ (Dacnis) — танагра йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ яргата цӹреӓн изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ дакнис улы.
Йишвлӓ
Категори:Танагравлӓ
Пуэрто-Рико амазон
Пуэрто-Рико амазон (Amazona vittata) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Пуэрто-Рико ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 28–30 см, нелӹцшӹ 250–300 г якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Гог, Винсент ван
Гог, Винсент ван Винсе́нт Ви́ллем ван Гог (Vincent Willem van Gogh, 30 март 1853, Грот-Зӱндерт, Бреда лишнӹ, Нидерландвлӓ — 29 июль 1890, Овер-сӱр-Уаз, Франци) — тӱнымбал йӹр пӓлӹмӹ нидерланд артньык-постимпрессионист.
Биографижӹ
Винсент ван Гог 11 час ирок 30-шы мартын 1853-шы ин Грот-Зӱндерт (нидерл. Groot Zundert) солашты Йыдвел Брабант провинциштӹ кечӹвӓл Нидерландышты Бельгин пӹсмӓн лишнӹ шачын. Винсентӹн ӓтяжӹ— Теодор ван Гог протестант верӓн пасторжы ылын, ӓвӓжӹ — Анна Корнелия Карбентус, кыдын ӓтяжӹ Гаага халашты книгӓвлӓм сӹрен дӓ книгӓвлӓм выжален.
Теодор дон Анна Корнелиян шӹм тетяштӹ логӹц Винсент кокшыжы ылын. Тӹдӹлӓн лӹмжӹм ӓтя монгыр гӹц курымжым протестант церкӹштӹ пӓшӓлӹшӹ ылшы тьотяшты лӹмеш пумы. Ти лӹмӹм Винсент гӹц ик и анзыц шачшы дӓ ик кечӹштӹ колышы тетялӓн пушашлык ылыныт. Тенге В. Анна дон Теодорын кокшеш шачын гӹнят сек кого тетяэш шотлалтеш. В. паштек нӹл иштӹ 1 майын 1857 –шӹ ин Теодорус ван Гог (Тео) шоляжы шачын. Тӹдӹ гӹц пасна В.- ӹн Кор (Корнелис Винсент, 17 май 1867) шоляжы да кым шыжаржы - Анна Корнелия (17 февраль 1855), Лиз (Элизабет Губерта, 16 май 1859) да Вил (Виллемина Якоба, 16 марта 1862) ылын. Тонышывлӓжӹ В.- ӹм турка нерӓн, нелӹ кайышан, ялазы дӓ ӧрӹкӓрӹшӹ семӹнь ӓштӓт, седӹндонат тӹдӹм шӹренок наказенӹт. Тонышы тымдышы (гувернантка) семӹнь В. вес тетявлӓ гӹц айыртемалтӹн, ти тетя тӹдӹлан чӹдӹрак сарасен дӓ тӹдӹ гӹц нимахань толк ак ли, шанен. Пӧртӹштӹ гӹц ӧрдӹштӹ В. анешлӓ тыр, ладна дӓ шаныкалышы тетя семӹнь ӹшкӹмжӹм анжыктен. Вес тетявлӓ доно моло маддеӓт, манаш лиэш. Сола йӓл сӹнзӓштӹ тӹдӹ пуры, палшаш йӓмдӹ, нӹжгӓ дӓ ”тӹргештӹлшӹ” тетя моло ылде. 7 им темӹмӹкӹжӹ В. сола школышкы кеӓ, но ик иштӹ тӹдӹм дӓ Анна шыжаржым тӹшецӹн нӓлӹтат, гувернанткы доны тымдаш тӹнгалӹт. 1 октябрьын 1864 ин тӹдӹ Зевенбергӹштӹш интернатышты тыменяш тӹнгалӹн. Тидӹ туан портшӹ гӹц 20 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнен. Торцынышты карангдымыкы, В. кого орлыкым ужын, кыдым курымжы монден кердде. 15 сентябрьын 1866 ин вес интернатыш, Тилбургыштыш Виллем II-шын колледжӹш ванжа. В. куштылгынок вескид йӹлмӹвлӓм: англ, француз, немӹцӹм тыменеш. Тӹшток рисуяшат тыменеш. 1868-шӹ ин В. трyкок тыменяш пыраха дӓ туан солашкжы портӹлеш. Тенге тӹдӹн школ ивлӓжӹ пӹтӓт. Ышке тетя курымжы гишӓн В. тенге сирӓ: ”Тетя курымем пӹцкемӹш, уштӹ да охыр ылын...”.
Нарынзы ала кӓдӹ
Нарынзы ала кӓдӹ (Ptilinopus victor) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Фиджиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 20 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Дӱзкӧй
Дӱзкӧй (турокла Düzköy ) — Турцин, вадывел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 15.547 (пӱэргӹ: 7.415; ӹдӹрӓмӓш: 8.132) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «дӱз» ('лапата') дон «кӧй» ('сола') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Бетлен, Миклош
Миклош Бетлен (1642—1716)
1664-шӹ ин ӹлӹмӓш мычaшым кaндышы охотышкыжы Миклош Зрини 22 иӓш трaнсильвaни дворянинӹмӓт нӓлӹн ылын. Тӹдӹ кыце Зрини колен, тӹдӹм ӹшке сӹнзӓвлӓжӹ доно ужын кердӹн. Ти ӹрвезӹ эдемӹн лӹмжӹ Миклош Бетлен ылын, кыды Венa тюрмӓштӹ шӹнзӹмӹжӹ годым сирӹзӹн колымыжы гишӓн ӓшӹндӓрӹмӓшвлӓштӹжӹ сирен. Тӹдӹ гӹц пaснa Бетлен Зринин ушемкымдем гишӓн сирӹмӹ трaдицивлӓжӹм пaкылa нӓнгешӹ лин.
Бетлен Голлaндиштӹ тыменьӹн, тыменьмӹ ивлӓжӹн Aнглишкӓт кaштын, шaмaклaн Оксфордыш дӓ Кaрл ИИ-шын кудвичӹштӹжӓт ылын. Токыжы Пaриж гaч толын. Тӹштӹ тӹдӹ шукы фрaнцуз культурa эдем дон пӓлӹмӹ лин. Нӹнӹ логӹц Колбертин лӹмӹм пӓлдӹртӓш лиэш. Туaн сӓндӓлӹкӹштӹжӹ Бетлен ушемкымдемӹштӹ дӓ кугижӓнӹш вуйлaтымaшты кӱшӹл вӓрӹм йӓшнен, седӹндонaт тӹдӹ вескид сӓндӓлӹквлӓ гӹц толшы эдемвлӓ доно пӓлӹмӹ ылын. Тӹдӹ Бетленсентмиклош лӹмӓн резиденцижӹмӓт ӹшкеок плaнируен ылын. Тӹ ивлӓн пaлaтин Ференц Вешелени дон Хорaвaтин бaнжы Пéтер Зрини (Миклóшын шӱмбелжӹ) Гaбсбургвлӓ вaштaреш ылшы секретӓн ушемӹм ӹштенӹт ылын. Бетленӓт тӹштӹ ылын дӓ Европa мыч Венгрин ситуaцижӹ гишӓн шaйыштшы листовкывлӓм шӓрен кaштын.
Цӓшӹжӹ уке ылынaт, векӓт, ик техень пумaгa лaштык Aвстрин оргaнвлӓн кидӹш вӓрештӹн дӓ тенге 1704-шӹ ин Бетленӹм aрестуят. «Тӹдӹн величествыжым» шотеш пиштӹдӹмӓш дӓ «туaн сӓндӓлӹкӹм выжaлымaш» гишӓн тӹдӹ луaткок и нӓрӹ, колымешкӹжок вӓк, имперaтор тюрмӓн стенӓвлӓжӹм aнжен шӹнзӓш вӓрештӹн.
Ӹшке ӹлӹмӓшӹжӹ гишӓн сирӹмӹ пӓшӓвлӓжӹм Бетлен пиш модернлa сирен. Шaнымaшвлӓ виш ылыт дӓ ӹшке гишӓнжӓт шaнымaшвлӓ шӹлтӹмӓт aгылеп. Тенге гӹнят, тидӹм нaрциссизм семӹнь aнжaш aк кел. Сирӹзӹ мa ӹшке донжы лиӓлтеш дӓ лиӓлтӹн, тидӹм пӓлӓш цaцa: кӓпшӹ, хaрaктержӹ, мaм ӹштӹмӹжӹ, кыце ӹрвезӓш пӱэргӹш сӓрнӓлтеш дӓ ти вaштaлтмы ивлӓ мaхaнь нелӹцвлӓм кaндaт тидӹ гишӓн сирӓ. Ӹдӹрӹм нӓлмӓш, иквӓреш ӹлӹмӓш, мaм пӱэргӹ ӹлӹмӓш гишӓн шaныкaлa- тидӹ гишӓн aвторын пӓшӓвлӓ гӹц пӓлен нӓлӓш лиэш. Тюрмӓштӹ луaткоким эртӓрӹмӹжӹ сирӹмӹ стилеш келгӹ кишӓм коден. Бетленӹн пӓшӓвлӓштӹжӹ тӱнымбaл кого спектaкльыш сӓрнӓлтеш, кышты цилӓ эдем ӹшке рольжым мaдеш, кыдывлӓ мaм нӹнӹлӓн пуйырен, тӹ ӹлӹмӓшӹм ӹлӓт. Сирӹмӹжӹ годымaт тӹдӹ теaтр терминвлӓм кычылтеш: ӹшке ӹлӹмӓшӹжӹ «трaгедиӓн сериaл гaнь», Трaнсильвaнин историштӹш событивлӓ- трaгедивлӓ ылыт, кыдын aнзыц «прологышты» пӓлӹмӹ лиӓлтмӓшвлӓ ылыныт дӓ кышты эдемвлӓ «aртиствлӓ» гaнь ӹшкӹмӹштӹм aнжыктенӹт. ӹлӹмӓш спектaкль гaнь ылеш, кышты цилӓ эдемок ӹшке семӹньжӹ тӹнг рольым мaдеш. Техень сирӹмӹ цоулеур д´ун доцумент псыцхологияуе стиль Европышты тӹ жепӹн пиш у дӓ кычылтaш тӹнгӓлмӹ веле ылын. Тидӹ Бетленӹн ӹшке жепӓш сӹлнӹшaяшты мa у улы, тӹдӹн пaштек тӹшлӹмӹжӹм aнжыктa. Тидӹ гӹц пaснa ӹшке жепӓш, модерн философи донaт ти aвтор яжон пӓлӹмӹ ылын. Лӹмӹнок тӹдӹн пӓшӓвлӓштӹжӹ Декaртын шaнымaшвлӓжӹ цaклaлтыт. Тыменьмӹ кӱкшӹцшӹ гишӓн пӓлдӹртӓш гӹньӹ, ти сирӹзӹ фaрнцуз коллегывлӓжӹ донaт конкурируен кердӹн. Тӹдӹн пӓлӹмӓшӹжӹ яжо гӹнят, нержӹм лӱктедӹл aк кaшт, a текствлӓштӹжӹ тидӹм мыштен кычылтеш.
Категори:Венгри персоналивлӓ Категори:Сирӹзӹвлӓ Категори:Венгр сӹлнӹшая
Руш йӓктӹ
Руш йӓктӹ — Угарман областьын Тоншай кымдемӹштӹш Лапсола лишнӹш шӹргӹ.
Нӓлмӹ вӓр
Категори:Географи Категори:Угарман область топонимика Категори:Мары топонимика Категори:Шӹргӹвлӓ
Гордеев, Фёдор Иванович
Фёдор Иванович Гордеев (28-шы мартын 1929-шӹ) ин Параньга кымдемӹн Ирмучаш солашты шачын.
Кӱшӹл школышты тыменьмӓш
1954-шӹ ин МарКугПедИ-м тымень пӹтӓрен, кыды паштек Москваштыш Йӹлмӹвлӓм шӹмлӹшӹ институтышты академик Б. А. Серебрянников доны аспирантурышты тыменьӹн..
Шӹнцӹмаш пӓшӓвлӓжӹ
1961-шӹ ин ”Косвенные наклонения и формы субъективной оценки глагола в марийском языке” лӹмӓн филологи кандидат кӱкшӹцӓш диссертацим Тарту университетӹштӹ ӹшӹклен
Г Г Г
678 и
678 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Кӓдӹвлӓ
Кӓдӹвлӓн сек изижӹн (Columbina) кытышты 50 см, нелӹцшӹ 22 г; сек когожын (Goura) кытышты 70 см, нелӹцшӹ 2–4 кг якте шот.
Классификаци
├─ Didunculinae — Зубчатоклювые голуби ├─ Gourinae — Венценосные голуби ├─ Otidiphabinae — Фазан кӓдӹ йишвлӓ ├─ Ptilinopinae — Кӹцкӹ кӓдӹ йишвлӓ ├─ Treroninae — Ыжар кӓдӹ йишвлӓ ├─ Columbinae — Лачокла кӓдӹ йишвлӓ └─ Raphinae — Дронтвлӓ
Йӓнг
Йӓнг (латинлӓ соr, греклӓ cardia) — орган, кыды вӹрӹм сосудвлӓ мыч кандыштеш.
Категори:Эдемӹн органвлӓжӹ
1955 и
1955 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Адамава тыргӓдӹ
Адамава тыргӓдӹ (Streptopelia hypopyrrha) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Камерун дӓ Нигериштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 28 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Боб Дилан
Боб Дилан (Bob Dylan, шачынжы Роберт Аллен Циммерман, Robert Allen Zimmerman; 24 май 1941, Дулут, Миннесота) — американ мырызы, поэт, артньык, киноактер. 50 и нӓрӹ популяр музыкын культ гань фигурыжы. Шукы мырыжок, шамаклан, «Blowin' in the Wind» дон «The Times They Are a-Changin'» эдемвлӓн граждан прававлӓштӹ верц шалгымашты дӓ вырсы верц каштмашын гимнӹш сӓрнӓлтӹнӹт.
Ажедмӓшвлӓ
Blowin' in the Wind How many roads must a man walk down Before you call him a man? Yes, 'n' how many seas must a white dove sail Before she sleeps in the sand? Yes, 'n' how many times must the cannon balls fly Before they're forever banned? The answer, my friend, is blowin' in the wind, The answer is blowin' in the wind.
How many years can a mountain exist Before it's washed to the sea? Yes, 'n' how many years can some people exist Before they're allowed to be free? Yes, 'n' how many times can a man turn his head, And Pretend that he just doesn't see? The answer, my friend, is blowin' in the wind, The answer is blowin' in the wind.
YES, 'N' how many times must a man look up Before he can see the sky? Yes, 'n' how many ears must one man have Before he can hear people cry? Yes, 'n' how many deaths will it take till he knows That too many people have died? The answer, my friend, is blowin' in the wind, The answer is blowin' in the wind.
Этроплюс
Этроплюс (Etroplus) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы кечӹвӓл Инди дӓ Шри-Ланкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ этроплюс улы. Кытшы 11.5-20 см лин кердеш.
Эдирне (ил)
Эдирне (турокла Edirne ili ) — Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 396 462 эдем ӹлен.
Этроплюс
Категори:Цихлидвлӓ
Эдирне (ил)
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
679 и
679 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Иллинойс (штат)
Иллинойс (англла Illinois ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 149 998 км². 2010-шы ин тӹштӹ 12 830 632 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Иллинойс кымдецшӹ доно 25-шӹ дӓ ӹлӹзӹ шот доно 5-шӹ ылеш. Штат статусым Иллинойслан 3 декабрьын 1818 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 21-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы: Спрингфилд; сек кого халажы: Чикаго.
Фиолетовый логерӓн туканет
Фиолетовый логерӓн туканет (Aulacorhynchus cognatus, Aulacorhynchus prasinus cognatus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы ирвел Панама (Дарьен) дӓ Колумбиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изумруд туканет.
Бишкек
Бишкек — Кыргызин вуйхалажы. Халашты ӹлӹзӹ, нӹнӹ логӹц 25 % (139 878) вес сӓндӓлӹквлӓ гӹц толшы эмигрантвлӓ ылыт. Бишкек Кыргызин политика, экономика дӓ культура покшалжы.
Имо (штат)
Имо  (англ. Imo State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 3,934,899 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 5,530 км². Вуйхалажы Оверри.
Бишкек
Б Б Б Б
Лачокла оравивлӓ
Лачокла оравивлӓ (Passer) — орави йишвлӓн группыш пырышы Африкышты дӓ Евразиштӹ вӓшлиӓлтшӹ оравивлӓ. Цилӓжӹ 24 тӹрлӹ орави улы.
Имо (штат)
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Лачокла оравивлӓ
Оравивлӓн сек изижӹн (Passer eminibey) кытышты 11.4 см, нелӹцшӹ 13.4 г; сек когожын (Passer gongonensis) кытышты 18 см, нелӹцшӹ 42 г якте лин кердеш.
Йишвлӓ
Категори:Оравивлӓ
1956 и
1956 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Шим логерӓн ала кӓдӹ
Шим логерӓн ала кӓдӹ (Ptilinopus leclancheri) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Тайвань дӓ Филиппинвлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 27 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Йобе (штат)
Йобе  (Yobe State ) — йыд-ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,532,395 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 45,502 км². Вуйхалажы Даматуру.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Эксохохромис
Эксохохромис (Exochochromis anagenys) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш эксохохромис веле улы. Кытшы 20 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Спрингфилд (Иллинойс)
Спрингфилд  (англла Springfield) — Америкын ушымы штатвлӓн Иллинойс штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 156 км². 2010-шы ин тӹштӹ 116 250 эдем ӹлен.
Категори:Иллинойс
Айзпуте
А́йзпуте (Aizpute, Hasenpoth) — вадывел Латвиштӹ хала, центр Айзпуте кымдемӹн администртив покшалжы, Курземе регион. Ӹлӹзӹ шот 4633 эдем. (2016).
Категори:Латви халавлӓ
Вандопсис
Вандопсис (Vandopsis) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 5 йиш тӹрлӹ вандопсис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Лачокла изи попугайвлӓ
Классификаци
Категори:Попугайвлӓ
Санта-Марта туканет
Санта-Марта туканет (Aulacorhynchus lautus, Aulacorhynchus prasinus lautus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы йыд-ирвел Колумбиштӹ Санта-Марта кырыквлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ изумруд туканет.
1957 и
1957 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
681 и
681 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Лимон логерӓн тукан
Лимон логерӓн тукан (Ramphastos vitellinus citreolaemus, Ramphastos citrolaemus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (йыдпелвел Колумби дӓ кечӹвӓл-вадывел Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 48 см, нелӹцшӹ 360 г якте шоэш.
Категори:Тукан йишвлӓ
Кадуна (штат)
Кадуна  (Kaduna State ) — покшал Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 6,066,562 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 46,053 км². Вуйхалажы Кадуна.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Шимӓкӓ тыргӓдӹ
Шимӓкӓ тыргӓдӹ (Streptopelia lugens) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Африкышты (Малави, Руанда, Бурунди, Конго Демократи Республика, Замби, Кени, Танзани, Уганда, Кечӹвӓлвел Судан, Эритрей, Эфиопи, Сомали) дӓ Азиштӹ (Сауд Арави дӓ Йемен) вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Бликсен, Карен
Карен Бликсен (дат. Karen Blixen, тенгеок Оцеола, Исак Динесен, Пьер Андрезель лӹм доно пӓлӹ, 17 апрель 1885, Рунгштед, Копенгаген лӹвӓлнӹ — 7 сентябрь 1962, тӹшток) — дани ӹдӹрӓмӓш сирӹзӹ. Шукы пӓшӓжӹмок англла сирен, вара датчан йӹлмӹш ӹшкеок сӓрен.
Пӓшӓвлӓжӹ:
Д Д
Салтак амазон
Салтак амазон (Amazona mercenaria) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Боливи, Колумби, Эквадор, Перу дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 34 см, нелӹцшӹ 340 г якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Категори:Попугайвлӓ
Акчаабат
Акчаабат (турокла Akçaabat ) — Турцин, йыд-ирвел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 110.957 (пӱэргӹ: 54.690; ӹдӹрӓмӓш: 56.267) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «акча» ('ошикӓ') дон «абат» ('хала') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
1958 и
1958 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Грачёва, Феония Тихоновна
Феония Тихоновна Грачева (18-шӹ апрельӹн 1934-шӹ ин Эсӓнсолашты шачын).
Кӱшӹл школышты тыменьмӓш
1953-1958-шӹ ивлӓ лошты МарКугПедИ-штӹ тыменьӹн. Тидӹ паштек школышты дӓ варажы ти институтышток пӓшӓлен.
Шӹнцӹмаш пӓшӓвлӓжӹ
1977-шӹ ин Тарту университетӹштӹ ”Мары йӹлмӹн фразеологизмвлӓжӹ” лӹмӓн кандидатын диссертацим ӹшӹклен. Кырык мары халык шая книгӓвлӓм пецӓтлен лыктын.
Г Г Г
Пучы
Йишвлӓ
Ш
Луды логерӓн туканет
Луды логерӓн туканет (Aulacorhynchus griseigularis, Aulacorhynchus prasinus griseigularis) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Колумбиштӹ вадывел дӓ покшал Анд кырыквлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ изумруд туканет.
Категори:Тукан йишвлӓ
Ӱскӱдар
Ӱскӱдар (турокла Üsküdar ) — Турцин, Ирвел Стамбул илӹн дӓ Стамбул халан центр районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 526.947 эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кого тыргӓдӹ
Кого тыргӓдӹ (Streptopelia orientalis) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ дӓ Европышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 30–35 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 54–62 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Хаджылар
Хала лӹмӹн этимологижӹ «хаджы» ('хаджы') дон «-лар» ('-влӓ') шамаквлӓ гӹц лин.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Чикаго
Шайенн (англла Chicago ) — Америкын ушымы штатвлӓн Иллинойс штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 606.1 км². 2010-шы ин тӹштӹ 2 695 598 эдем ӹлен.
1959 и
1959 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Сирем капшангы
Сирем капшангы (Amphimallon solstitiale) — Scarabaeidae йиш группыш пырышы Палеарктика регионвлӓштӹ (Словени, Хорвати, Франци, Греци, Итали, Испани, кечӹвӓл Россий дӓ Кого Британи) вӓшлиӓлтшӹ капшангы. Сирем капшангывлӓн сек изижӹ 14 мм, сек когожы 18-20 мм якте шот.
Категори:Капшангывлӓ
682 и
682 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Плевроталлис
Плевроталлис (Pleurothallis) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1240 йиш тӹрлӹ плевроталлис улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Сарикӓ лепкӓн амазон
Сарикӓ лепкӓн амазон тенгеок Суринам амазон (Amazona ochrocephala) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Панама дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 33–38 см якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
683 и
683 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Варминги
Варминги (Warmingia) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 4 йиш тӹрлӹ Варминги улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
Лым оравивлӓ
Лым оравивлӓ (Montifringilla) — орави йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ вӓшлиӓлтшӹ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 3-8 тӹрлӹ лым орави улы.
Йишвлӓ
Категори:Оравивлӓ
Элязыг (ил)
Элязыг (турокла Elazığ ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 547.562 (пӱэргӹ: 271.330; ӹдӹрӓмӓш: 276.232) эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
Шӓмӓнӓ ныр
Шӓмӓнӓ ныр - Пӹзӹкныр вел] [[Кӱшӹл Пӹзӹкныр сола донышы ныр.
Категори:Географи Категори:Кырык сир топонимика Категори:Мары топонимика
Кано (штат)
Кано (Kano State ) — йыдвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 13,383,682 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 20,131 км². Вуйхалажы Кано.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Кужы пачан ала кӓдӹ
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
1960 и
1960 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Фоссорохромис
Фоссорохромис (Fossorochromis rostratus) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш фоссорохромис веле улы. Кытшы 24.4 см лин кердеш.
Шӹргӹ
Шӹргӹ - Мӱландӹ вӹлнӹ кым лашыткыштыш ик лаштыкшым шӹргӹвлӓ нӓлӹт. Цилӓжӹ тӱнымбалны 38 млн км² шӹргӹ. Пелӹжӹ нӹнӹ логӹц тропик шӹргӹвлӓ ылыт. Европышты шӹргӹвла цилӓ вӓреок вӓшлиалтыт. Кого территорим нӹнӹ Скандинави дон Руш Эл Федерациштӹ нӓлӹт. Мары Элышты Йыл ымбалны шукы шӹргӹ. Кырык сирӹштӹ кого шӹргеш Шур шӹргӹ, вес семӹньжӹ Шур тумерлӓ шотлалтеш.
Фоссорохромис
Категори:Цихлидвлӓ
Ош онган тукан
Ош онган тукан (Ramphastos tucanus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 50–61 см, нелӹцшӹ 425–830 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Блок, Александр Александрович
Александр Александрович Блок (1880, Петербург — 1921, Петербург) — руш поэт-символист. Петербург университетӹштӹ юриспруденцим, йӹлмӹвлӓ дон сӹлнӹшаям тыменьӹн. Руш символиствлӓ логӹц сек яргата фигуры.
Революци яктешы пӓшӓвлажӹ
"Цевер дамы гишӓн лыдышвлӓ", 1904-шӹ и.
Революци паштекшӹ поэзижӹ
"Луаткокты", 1918-шы и. Философи шанымашан эссевлӓжӹ "Интеллигенци дон Россий".
Блок кырык марла
Б Б
Май капшангы
Категори:Капшангывлӓ
Карели Республика
Респу́блика Каре́лия (Каре́лия, Ка́рьяла; карелла: Karjalan tazavaldu, Karjalan respubliekku, финнлӓ: Karjalan tasavalta, вепслӓ: Karjalan Tazovaldkund) — Россий Федераци кӧргӹштӹ ылшы Республика, Россий Федерацин субъектшӹ, Йыдвел-Вадывел федерал йӹрвелӹшкӹ пыра.
Вӓрлӓнӹмӓшӹжӹ, географижӹ
Вуйхалажы - Петрозаводск, карелла: Петроской. 1703-шы ин негӹцӹм пиштӹмӹ. Мурманск, Архангельск, Вологда, Ленинград областьвлӓ дӓ Суомидоно пӹсмӓнвлӓжӹм кыча. Карелиштӹ финн-угр халыквлӓ: финнвлӓ, карелвлӓ, вепсвлӓ ӹлӓт.
Ош онган якшар пачан попугай
Ош онган якшар пачан попугай (Pyrrhura albipectus) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл Эквадорышты дӓ Перушты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 24 см, нелӹцшӹ 83 г якте шоэш.
Карели Республика
Ажедмӓшвлӓ
К
Ош онган якшар пачан попугай
Категори:Попугайвлӓ
Атланта (Джорджи)
Атланта  (англла Atlanta ) — Америкын ушымы штатвлӓн Джорджи штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы. Халан территорижӹ: 343.0 км². 2010-шы ин тӹштӹ 420 003 эдем ӹлен.
Кацина (штат)
Кацина (Katsina State ) — йыдвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 6,483,429 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 24,192 км². Вуйхалажы Кацина.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Анд туканет
Анд туканет (Aulacorhynchus albivitta) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы ирвел, покшал дӓ вадывел Анд кырыквлӓштӹ (Колумби, ирвел Эквадор дӓ вадывел Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ изумруд туканет.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
684 и
684 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Шим пӹлӹшӓн ала кӓдӹ
Шим пӹлӹшӓн ала кӓдӹ (Ptilinopus marchei) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Лусон ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 40 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Мачка
Мачка (турокла Maçka ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 24.494 (пӱэргӹ: 11.828; ӹдӹрӓмӓш: 12.666) эдем ӹлен.
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Шӓргӓшӓн тыргӓдӹ
Шӓргӓшӓн тыргӓдӹ (Streptopelia decaocto) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ дӓ Европышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 32 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 47–55 см, нелӹцшӹ 125–240 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Америка нужгол
Америка нужгол ( Esox americanus ) нужголвлӓн йыхыш пырышы хир кол. Кытшы шӹрнжок 30 - 45 см дӓ нелӹцшӹ 1 кг якте лин кердеш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Нужголвлӓ
Гениохромис
Гениохромис (Genyochromis mento) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш гениохромис веле улы. Кытшы 12.6 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Сарикӓ вуян амазон
Сарикӓ вуян амазон (Amazona oratrix) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Мексика дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 38–43 см якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Категори:Попугайвлӓ
Марла газетвлӓн дӓ журналвлӓн спискӹштӹ
См. также
ru:Средства_массовой_информации_России
685 и
685 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Вулшлегели
Вулшлегели (Wullschlaegelia) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ вулшлегели улы.
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
1962 и
1962 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Когогӓды
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Кӓдӹвлӓ
Эрзинджан (ил)
Эрзинджан (турокла Erzincan ili ) — Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 210.645 (пӱэргӹ: 107.415; ӹдӹрӓмӓш: 103.230) эдем ӹлен.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
Кариотакис, Костас
Костас Кариотакис (Κώστας Καρυωτάκης; 1896-1928) — Пелопоннесӹштӹш Триполи халашты шачын. Афинӹн университетӹштӹ юриспруденцим тыменьӹн. Пӹтӓриш лыдыш книгӓжӹ 1919- шӹ ин лӓктӹн (Эдемвлӓн дӓ Пӓшӓвлӓн ясышты). 1921-шӹ ин Нипентхи дӓ 1927-шӹ ин (Элеги дон Сатирӹвлӓ). Кариотакисӹн поэзиштӹжӹ француз поэзин кишӓвлӓжӹм моаш лиэш (Францоис Жиллон, Йулес Лафоргуе дӓ Цхарлес Bауделаир). Поэт эстетик дӓ декадент семӹнь пӓлӹмӹ ылеш, кыды шӹренжок пессимизм шӱлӹшӓн лыдышвлӓм сирен. Авторын декадент темӹвлӓжӹ: видӹмӹ (ви) ылмаш, ӹлӹмӓш тервен нерат лимӓш, нимат ӹштӓш лидӹмӓш дӓ ойхырымаш. Декадентвлӓ эртӹш жепӹн цевер дӓ яжо ылмыжым тӹлненӹт. Поэт 21 июльын 1928-шӹ ин ӹшкӹмжӹм лӱэн, пуштын.
Кариотакисӹн лыдышвлӓжӹ лыдшывлӓм кок лагереш шелӹнӹт. Тӹдӹ вӹкӹ симпати дон анжышывлӓ лоштыжы шукынжок сӓмӹрӹквлӓ ылыныт дӓ тӹдӹм кого поэтешӹштӹ шотленӹт, ӹшке лыдышвлӓштӹмӓт тӹдӹ семӹнь сирӓш цаценӹт. Кӹзӹтшӹ грек поэзим виӓнгдӹмӓштӹ Костас Кариотакис изи агыл рольым мадын.
K K
Квара (штат)
Квара  (Kwara State ) — вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,591,555 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 36,825 км². Вуйхалажы Илорин.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Боккаччо, Джованни
Джова́нни Бокка́ччо (итал. Giovanni Boccaccio [bokˈkattʃo]; та июнь та июль 1313, та Чертальдо та Флоренция — 21 декабрь 1375, Чертальдо) — пӓлӹмӹ итальян сирӹзӹ, поэт. Ир Ренессанс жепӹн сӹлнӹшая пӓшӓвлажӹм сирен. Пӓшӓвлӓштӹжы шӹренок антик тематикым кычылтын, психологический шулӹшӓн «Фьямметта» повестьӹм сирен (1343), пецӓтлӓшӹжӹ 1472-шы ин пецӓтлӹмӹ. Тенгеок пасторальвлӓ дон сонетвлӓн авторжы. Тӹнг пӓшӓжӹ - «Декамерон» (1350—1353, 1470-шы ин публикуйымы). Ти книгӓшкӹ ирӹкӓн ылмы да ирӹкӹн шанымы гишӓн новеллывлӓм пыртымы, пӓшӓвлӓ антиклерикализм шулӹшӓн, аскет ӹлӹмӓш ваштареш ылыт, тӹштӹ юмор раскыдын каеш. Автор итальянвлӓн кайышыштым шукы монгыр дӓ шукы цӹре доно анжыктен.
Б Б
Азор когогӓды
Азор когогӓды (Columba palumbus azorica) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Азор ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Амур нужгол
Категори:Нужголвлӓ
Йомра
Йомра (турокла Yomra ) — Турцин, покшал Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 30.614 (пӱэргӹ: 15.151; ӹдӹрӓмӓш: 15.463) эдем ӹлен.
Якшар сӹнзӓхалан амазон
Якшар сӹнзӓхалан амазон (Amazona rhodocorytha) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 35 см якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Категори:Попугайвлӓ
686 и
686 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Шал
Шал — вӹд мычкы кеӓш конструкци, кыдым иквӓреш ялштен шӹндӹмӹ пренявлӓ гӹц ӓли амыж гӹц ӹштӓт. Шалын торешӹжӹ 1 метр, а кытшы 2—3.5 метр якте.
Категори:Цилӓ
Джуно (Аляска)
Джуно (англла Juneau ) — Америкын ушымы штатвлӓн Аляска штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 8,430.4 км². 2010-шы ин тӹштӹ 30 988 эдем ӹлен.
Категори:Аляска
Якшар калпакан ала кӓдӹ
Якшар калпакан ала кӓдӹ (Ptilinopus mercierii †) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Француз Полинезиштӹ Маркиз ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 40 см якте шоэш.
Кебби (штат)
Кебби  (Kebbi State ) — йыд-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,630,931 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 36,800 км². Вуйхалажы Бирнин-Кебби.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Шим логерӓн туканет
Шим логерӓн туканет (Aulacorhynchus atrogularis, Aulacorhynchus prasinus atrogularis) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Анд кырыквлӓштӹ (Перу, Эквадор, Боливи дӓ Бразили) вӓшлиӓлтшӹ изумруд туканет.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Лым орави
Лым орави (Montifringilla nivalis) — орави йишвлӓн группыш пырышы Евразиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ мырышы кек. Кытшы 17 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 34 см, нелӹцшӹ 40 г якте шоэш.
Пӹжӓшӹштӹ 3–4 тенгеок 4–5 ош мыны якте лин кердеш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Оравивлӓ
687 и
687 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Мадейра когогӓды
Мадейра когогӓды (Columba palumbus maderensis † ) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Мадейра ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Диядин
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Геофагус
Геофагус (Geophagus) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 27 тӹрлӹ геофагус улы. Кытшы 8-27 см лин кердеш.
Категори:Цихлидвлӓ
Анкоридж
Анкоридж (англла Anchorage ) — Америкын ушымы штатвлӓн Аляска штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 5,079.2 км². 2010-шы ин тӹштӹ 291,826 эдем ӹлен.
Категори:Аляска
Сар алангы
Сар алангы ( Perca flavescens ) алангывлӓн йыхыш пырышы хир кол. Кытшы шӹрнжок 30 - 35 см дӓ нелӹцшӹ 500 г якте лин кердеш.
Меликгази
Линквлӓ
Категори:Турци халавлӓ Категори:Турци районвлӓ
Сар алангы
Категори:Алангывлӓ
1965 и
1965 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Тавар
Тавар - кӹртни гӹц ӹштӹмӹ ишкӹ форман пӓшӓ инструмент. Таварын вурдыжы шӹренжок пу гӹц ылеш.
Категори:Пӓшӓ инструментвлӓ
Цӓрлӓнгӹ
Цӓрлӓнгӹ ганьывлӓ дон Цӓрлӓнгӹ йишвлӓ (Ciconiiformes дон Ciconiidae) — Aequornithes йыхыш пырышы Африкышты, Азиштӹ, Европышты, Америкышты дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кого куп кеквлӓ. Цилӓжӹ 19 тӹрлӹ цӓрлӓнгӹ тенгеок цӓрлӓн улы.
Цӓрлӓнгӹвлӓн сек изижӹн кытышты 75 см (Ciconia abdimii), нелӹцшӹ 1 кг (Anastomus); сек когожын кытышты 150 см (Ephippiorhynchus дон Leptoptilos), нелӹцшӹ 9 кг (Leptoptilos) якте шот.
Картук
Картук — сола Кырык сирӹштӹ. Цикмӓ якте 16 уштыш.
Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
http://foto.mail.ru/community/gornomany/7/69.html#
Транспорт
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Тукуман амазон
Тукуман амазон (Amazona tucumana) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Аргентина дӓ Боливииштӹ вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 31 см якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Категори:Попугайвлӓ
Коги (штат)
Коги  (Kogi State ) — покшал Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,595,789 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 29,833 км². Вуйхалажы Локоджа.
Халыквлӓжӹ
Категори:Нигери штатвлӓ
Симсӹ лепкӓн якшар пачан попугай
Симсӹ лепкӓн якшар пачан попугай (Pyrrhura picta) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты дӓ Панамышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 20–22 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 104–130 см якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Попугайвлӓ
Лачокла альбатросвлӓ
Лачокла альбатросвлӓ (Diomedea) — альбатрос йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел океанышты вӓшлиӓлтшӹ альбатросвлӓ. Цилӓжӹ 6–7 тӹрлӹ лачокла альбатрос улы.
Йишвлӓ
Категори:Альбатросвлӓ
Эфиопи кӓдӹ
Эфиопи кӓдӹ (Columba albitorques) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Эритрей дӓ Эфиопиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 30–32 см якте шоэш.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Симсӹ шӹргӓн туканет
Симсӹ шӹргӓн туканет (Aulacorhynchus sulcatus) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Венесуэла дӓ Колумби кырыквлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 35 см, нелӹцшӹ 150–200 г якте шоэш.
Лӹвӓл йишвлӓ
Категори:Тукан йишвлӓ
Гефирохромис
Категори:Цихлидвлӓ
Симсӹ калпакан ала кӓдӹ
Симсӹ калпакан ала кӓдӹ (Ptilinopus monacha) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ Йыдпел Малуку ошмаотывлӓштӹ (Хальмахера, Тернате дӓ Бачан) ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.
Категори:Кӓдӹвлӓ
Коркутели
Коркутели (турокла Korkuteli ) — Турцин, йыд-вадывел Анталья илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 49,553 (пӱэргӹ: 24,674; ӹдӹрӓмӓш: 24,879) эдем ӹлен.
Хала лӹмӹн этимологижӹ «Коркут» (пӱэргӹ лӹм: 'Коркут') дон «эль» ('эл' ; «эли» 'элжӹ') шамаквлӓ гӹц лин.
1966 и
1966 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Шим пӹлӹшӓн амазон
Шим пӹлӹшӓн амазон (Amazona ventralis) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Доминика Республикышты вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 28 см якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.
Категори:Попугайвлӓ
689 и
689 и — VII курымын ижӹ. Категори:VII курымКатегори:Ивлӓ
Ксилобиум
Ксилобиум  (Xylobium) –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 31 йиш тӹрлӹ ксилобиум улы.
Араклы
Араклы (турокла Araklı ) — Турцин, покшал Трабзон илӹн районжы (илчежӹ). 2010-шы ин тӹштӹ 16.912 (пӱэргӹ: 8.177; ӹдӹрӓмӓш: 8.735) эдем ӹлен.
Ксилобиум
Йишвлӓ
Категори:Орхидейвлӓ
1967 и
1967 и — XX курымын ижӹ. Категори:XX курымКатегори:Ивлӓ
Эрзурум (ил)
Эрзурум Ирвел (турокла Erzurum ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 774.967 (пӱэргӹ: 391.588; ӹдӹрӓмӓш: 383.379) эдем ӹлен.
Районвлӓ (Илчевлӓ)
Эрзурум халан центр районвлӓ : Паландӧкен, Азизие, Якутие.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Турци провинцивлӓ
Картук вел солавлӓ
Картук вел солавлӓ.
Картук сола согоньыш пырышы солавлӓ.
Категори:Солавлӓ Категори:Мары Эл солавлӓ Категори:Кырык мары солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ
Олимпи (Вашингтон)
Олимпи  (англла Olympia ) — Америкын ушымы штатвлӓн Вашингтон штатын вуйхалажы. Халан территорижӹ: 48.0 км². 2010-шы ин тӹштӹ 46,478 эдем ӹлен.
Категори:Вашингтон
Шӱдӹмари сола
Шӱдӹмари сола - Вичӹ областьыштыш Кикнур кымдем Цеке вел сола.
Категори:Солавлӓ Категори:Ӹлемвлӓ Категори:Вичӹ область топонимика
Сиэтл
Сиэтл (англла Seattle ) — Америкын ушымы штатвлӓн Вашингтон штатын сек кого халажы. Халан территорижӹ: 369.2 км². 2010-шы ин тӹштӹ 608,660 эдем ӹлен.
Паян якшар пачан попугай
Паян якшар пачан попугай (Pyrrhura calliptera) — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Колумбиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22–23 см якте шоэш.
Сиэтл
Категори:Вашингтон
Паян якшар пачан попугай
Категори:Попугайвлӓ
Цитаридиум
Цитаридиум (Citharidium ansorgii) — цитаринусвлӓн йиш группыш пырышы Нигериштӹ Нигер йогышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы качкыш кол. Цилӓжӓт ик йиш цитаридиум веле улы. Кытшы 58.6 см, нелӹцшӹ 9.1 кг якте лин кердеш.
Ажедмӓшвлӓ
Категори:Цитаринусвлӓ
Канар кӓдӹ
Канар кӓдӹ (Columba bollii) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Канар (Пальма, Тенерифе, Гомера дӓ Иерро) ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 35–37 см якте шоэш.
Лӹмжӹм немӹц натуралист Карл Август Болле (Carl August Bolle, 1821– 1909) лӹмеш пумы.
Категори:Кӓдӹвлӓ