cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
धनत्रयोदशी
धनत्रयोदशी कथा
त्याच वेळी समुद्रातून धन्वंतरी अमृतकुंभ बाहेर घेऊन आला. म्हणून धन्वंतरीचीही या दिवशी पूजा केली जाते. म्हणून या दिवसास धन्वंतरी जयंती असेही म्हणतात.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील सण आणि उत्सव वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव वर्ग:दिवाळी
मायकेल मॅकग्लिंची
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
अनुष्का संजीवनी
मीगामा अचारिगे अनुष्का संजीवनी (२४ जानेवारी, १९९०:गाली, श्रीलंका - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून २०१४ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
इ.स.चे १४१० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४१० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
उमरिया
उमरिया हे भारताच्या मध्यप्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
प्रभास राजू
प्रभास राजू उप्पलपति यांचा (जन्म :२३ ऑक्टोबर १९७९)ला झाला. ते प्रभास या नावाने लोकप्रिय आहेत. प्रभास हे प्रामुख्याने तेलुगू चित्रपटात काम करतात. मिस्टर परफेक्ट (२०००), मिर्ची (२००३), बाहुबली (२०१५) या हिंदी चित्रपटांमध्ये '"प्रभास"'ची मुख्य भूुमिका आहे.
उमरिया
हे शहर उमरिया जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:उमरिया जिल्हा
प्रभास राजू
चित्रपट
वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते
जाफना
जाफना (सिंहला: යාපනය, तमिळ: யாழ்ப்பாணம்) ही श्रीलंका देशाच्या उत्तर प्रांताची राजधानी आहे. फुटीरवादी एल.टी.टी.ई. संघटनेचे मुख्यालय जाफना येथेच आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:जाफना वर्ग:श्रीलंकेतील शहरे
वऱ्हाडी भाषा
वऱ्हाडी: जगातील बहुतेक प्रमुख भाषांप्रमाणेच, मराठी भाषाही एकाहून अधिक पद्धतींनी बोलली जाते. मुख्य भाषेशी नाते कायम ठेवलेली, तिची बोलीभाषा दर १२ कोसांगणिक उच्चारांत, शब्दसंग्रहांत, आघातांत व वाक्प्रचारांत बदलत रहाते. असे असले तरी लिखित भाषेत फारसा फरक नसतो.
फालेगावथेट
फालेगावथेट हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
वऱ्हाडी भाषा
वऱ्हाडी प्रामुख्याने विदर्भाच्या वऱ्हाड भागात म्हणजे अमरावती, अकोला, बुलढाणा, यवतमाळ, वाशीम या जिल्ह्यांच्या ग्रामीण भागात बोलली जाते. या बोलीची पाळेमुळे १२व्या शतकातल्या, चक्रधर स्वामींच्या महानुभाव पंथाच्या उदयापर्यंत जातात. अलीकडच्या काळातही अनेक कवींनी त्यांच्या कवितांत अंशतः किंवा संपूर्ण वऱ्हाडीचा वापर केला आहे. उद्धव शेळके, मनोहर तल्हार, मधुकर केचे, गो.नी. दांडेकर, बाजीराव पाटील, नरेंद्र इंगळे, सदानंद देशमुख, रमेश इंगळे उत्रादकर, पुरुषोत्तम बोरकर, आणि इतर अनेक असे लेखक/कवी आहेत की ज्यांनी या बोलीचे सौंदर्य व ताकद वाढवण्यास हातभार लावला आहे. तिसापेक्षाही जास्त वर्षांपासून डॉ.प्रा.विठ्ठल वाघ या बोलीत कविता लिहीत आहेत. त्यांनी वऱ्हाडी बोलीवर एक शोधप्रबंध लिहिला आहे. वऱ्हाडी बोलीभाषेतील म्हणी हे त्यांचे प्रसिद्ध पुस्तक आहे. वाघ यांनी त्यांच्या काव्यगायनाद्वारे, महाराष्ट्राच्या इतर भागांतही वऱ्हाडीला लोकप्रियता मिळवून दिली आहे. मराठीच्या अन्य बोलीभाषांनी केली आहे तशी वऱ्हाडीनेही मराठी भाषा जास्त खुमासदार केली आहे. डॉ. प्रा. विठ्ठल वाघ यांच्या या बोलीभाषेतील कवितांमध्ये,काया मातीत मातीत, तिफन चालते हे एक गाजलेले चित्रपटगीत आहे. डॉ० रावसाहेब मुरलीधर काळे यांनी वऱ्हाडी बोलीचा भाषाशास्‍त्रीय अभ्यास केला आहे. तसेच, संत गाडगे बाबा अमरावती विद्‍यापीठाकडून वऱ्हाडी बोलीचा शब्‍दकोश, वाक्‍प्रचार कोश, म्‍हणी कोश डॉ० विठ्‍ठल वाघ व डॉ० रावसाहेब काळे यांनी पूर्ण केला आहे. डॉ० रावसाहेब काळे यांचे वऱ्हाडी लोकगीतावरील भूलाबाईचे गाणे हे पुस्तक प्रकाशित आहे. वऱ्हाडी बोलीतील व्‍हिडिओ कॉलिंग, लांबजान व कुत्रीची हिसेवाटनी असे तीन नाटके डॉ० काळे यांनी लिहिले आहेत.
फालेगावथेट
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
वऱ्हाडी भाषा
या बोली भाषेत काही उपप्रकार आहेत. उदा० खडसी वऱ्हाडी, देसी वऱ्हाडी, वरतील्ली, खाल्तील्ली इत्यादी. या उपप्रकारांत थोडयाफार फरकाने शब्द बदलतात. उदा० बैलगाडीला देसी (देस पट्टी)मध्ये 'बंडी' तर खडसी (खडसपट्टी)मध्ये 'खासर' म्हणतात.
फालेगावथेट
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
टेरा पॅट्रिक
टेरा पॅट्रिक तथा लिंडा ॲन हॉपकिन्स (जुलै २५, इ.स. १९७६:ग्रेट फॉल्स, मॉन्टाना, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वीरभद्र सिंह
ते इ.स. १९६२, इ.स. १९६७, इ.स. १९७१, इ.स. १९८० आणि इ.स. २००९च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये हिमाचल प्रदेश मधून लोकसभेवर निवडून गेले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
ॲरन क्लफॅम
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
इ.स.चे १४२० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४२० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
जिंजर बेकर
संदर्भ
वर्ग:रॉक संगीतकार
थरिका सेव्वंदी
थरिका सेव्वंदी (१८ जुलै, २०००:श्रीलंका - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून २०१९ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
राजकीय प्रचार
राजकीय प्रचार हा निवडणुकीचे दरम्यान करण्यात येणारा एखाद्या उमेदवाराचा अथवा राजकीय पक्षाचा प्रचार असतो. त्याचा उपयोग मतदारांवर प्रभाव टाकण्यासाठी करण्यात येतो. प्रजातंत्रात राजकीय प्रचार हा 'निवडणूक प्रचार' म्हणून समजल्या जातो. आधुनिक काळात, असा प्रचार हा एखाद्या देशाचे अथवा राज्याचे अध्यक्ष अथवा प्रधानमंत्री किंवा मुख्यमंत्री यावर केंद्रित असतो. या प्रचारात, अत्याधुनिक इलेक्ट्रॉनिक साधनेही वापरण्यात येतात.
प्रचार संदेश
निवडणुकीत उभा असणारा उमेदवार हा मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे संदेश देतो. त्याद्वारे, तो आपल्या मनात असलेली गोष्ट मतदारांपर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न करतो. असा संदेश मतदारांना आकर्षित करु शकेलच असे नाही.
प्रचारास आर्थिक पाठबळ
असा प्रचार करण्यास,आर्थिक पाठबळाचे वेगवेगळे प्रकार शोधल्या जातात. सत्तेमधील प्रलोभने दाखविल्या जातात तसेच, सत्तेमार्फत भले करून घेण्याची अपेक्षा असणाऱ्या संस्था/व्यक्ति शोधल्या जातात व त्यांचेकडून भरघोस देणग्या मिळविल्या जातात. आवाहन करून, छोट्या देणगीदारांनाही आकर्षित केल्या जाते.
प्रचार प्रमुख
निवडणुकांचा भरपूर अनुभव असणाऱ्या व्यक्तिंना प्रचार प्रमुख म्हणून निवडल्या जाते.
आचारसंहितेचा प्रभाव
निवडणूक प्रचारावर आचारसंहितेचा प्रभाव असतो. त्या त्या देशातील राष्ट्रीय निवडणूक आयोग अथवा तेथील निवडणुकीची जबाबदारी ज्याचेकडे दिली आहे,ती संस्था, याची दखल घेते. याबाबत पूर्वीच ठरवून दिलेल्या नीतींचे व वेळेचे पालन होते किंवा कसे यावर कडक देखरेख ठेवण्यात येते.
जाहिराती
आजच्या बादलत्या जगात प्रसार मद्यमाना खुप महत्त्व आहे, जसेकी वेगवेगड़े राजकीय पक्ष निवडणुकीपूर्वी आपापल्या पक्षाचे प्रचार करण्यासाठी प्रसार मद्यमाना सर्वात जास्त पसंती देत असतात कारन प्रसार मद्यमामुळे एकाच ठिकानावरुण देस्यातिल संपूर्ण जानतेपर्यन्त आपला सन्देश देण्यासाठी हा एक चांगला पर्याय आहे, यातच अजुन इंटरनेट वरुण सोशल मीडियाचा वापर करुण जानते पर्यन्त आपला संदेश देतात,,
इ.स.चे १४३० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४३० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
वाघापूर (तासगांव)
वाघापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील तासगांव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:तासगांव तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
डेव्हिड मुलिगन
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
जेम्स स्मिथसन
जेम्स स्मिथसन (जन्मनाव:जाक लुई मेसी; १७६५:पॅरिस, फ्रांस - २७ जून, १८२९:जेनोआ, सार्डिनिया) हे इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ आणि खनिजशास्त्रज्ञ होते. यांनी कॅलेमाइन या खनिजाचा शोध लावला. कॅलेमाइनला नंतर स्मिथसोनाइट नाव दिले गेले.
स्मिथसन यांनी मृत्युपश्चात दिलेल्या ५,००,००० अमेरिकन डॉलरच्या देणगीने स्मिथसोनियन इन्स्टिट्यूटची स्थापना झाली.
वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १७६५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८२९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आमडी
आमडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील घाटंजी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:घाटंजी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
टेरा रे
टेरा रे (एप्रिल १४, इ.स. १९८२:हाइट्स रन, केंटकी, अमेरिका - 13 january 2016) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
पाचाड
पाचाड रायगडजवळचे गाव आहे. येथे जिजाबाईंची समाधी आहे.
पाचाड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील महाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:महाड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
हम आपके हैं कौन..!
हम आपके हैं कौन..! हा १९९४ साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. सूरज बडजात्याने दिग्दर्शन केलेला हा चित्रपट प्रचंड गाजला व त्याने जगभर सुमारे १.३५ अब्ज रुपयांची मिळकत केली. ह्या चित्रपटाला ५ फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले.
कथानक
प्रेम आणि राजेश हे दोघे सख्खे भाऊ आहेत, ज्यांनी लहानपणीच त्यांच्या आई वडिलांना गमावलेलं असतं. कैलाशनाथ जे त्यांचे काका असतात तेच त्यांना वाढवतात. आता राजेश त्यांचा कौटुंबिक उद्योग सांभाळत असतो. त्याचे कुटुंबीय त्याचं लग्न लावून द्यायचे ठरवतात. कैलाशनाथच्या जुन्या मित्राची मुलगी पूजा, जी एक चांगली, निर्मळ आणि प्रेमळ स्वभावाची असते तिच्याशी त्याचे लग्न ठरते आणि साखरपुडा होतो. दरम्यान प्रेमची ओळख होते पूजाची धाकटी बहीण निशाशी. निशाचा स्वभाव नटखट, मस्तीखोर असतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
भोरांडे (शहापूर)
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
एकदिवसीय अजिंक्यपद स्पर्धा
मार्च ३१, २००७
टपालाने मतदान
जेंव्हा एखादा मतदार, कोणत्याही सबळ कारणाने, प्रत्यक्षपणे मतदान करण्यास मतदान केंद्रावर पोहोचू शकत नाही, अशा वेळी टपालाने मतदान करण्याची मुभा दिल्या जाते. मतपत्रिका ह्या निवडणुकीच्या दिवसाआधी पोहोचणे अपेक्षित असल्यामुळे, यास कधी-कधी अप्रत्यक्ष मतदान असेही संबोधण्यात येते.
यासाठी संबंधीत मतदाराकडे कोरी मतपत्रिका ही निवडणुकीच्या पुरेसे दिवसाआधी पोचणे अपेक्षित असते, ज्याद्वारे त्यास आपले मत नोंदवून, ती टपालाने संबंधित अधिकाऱ्याकडे पाठविणे शक्य होईल.
इतर देशात
वर्ग:निवडणुका
इ.स.चे १४४० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४४० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
इ.स.चे १४५० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४५० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
डॉ. आंबेडकर नगर
'''डॉ. आंबेडकर नगर, जूने नाव: महू''', ही भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील इंदूरजवळ एक लष्करी छावणी आहे. 'महू' हे नाव इंग्रजी MHOW (MHOW – मिलिटरी हेडक्वार्टर्स् ऑफ वॉर) वरून आले. हे शहर इंदूर जिल्ह्यामध्ये येते. येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्म १४ एप्रिल १८९१ रोजी झाला होता. त्यांचे वडील रामजी आंबेडकर हे येथे सैनिकी शिक्षक पदावर कार्यरत होते. येथे भीम जन्मभूमी स्मारक आहे. सन २००३ मध्ये मध्य प्रदेश सरकारने महूचे नाम बदलून "डॉ. आंबेडकर नगर" असे ठेवले. येथील महू स्टेशन रेल्वे स्थानकाचे नावही "डॉ. आंबेडकर स्टेशन" असे केले गेले. येथे बाबासाहेबांच्या सन्मानार्थ डॉ. बी.आर. आंबेडकर समाजशास्त्र विद्यापीठ स्थापन केलेले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:इंदूर जिल्हा वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी
मदुशिका मेथनंदा
मदुशिका मेथनंदा (२४ जुलै, १९९४:श्रीलंका - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून २०१९ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
अँड्रु बोयेन्स
अँड्रू व्हिक्टर बोयेन्स (१८ सप्टेंबर, १९८३ - ) हा 🇳🇿 new zealandकडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे.
ओटॅगो विद्यापीठातर्फे खेळून त्याने आपल्या कारकीर्दीची सुरुवात केली. याने २००४मध्ये कलाशाखेची पदवी मिळवली.
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेसिल थंपी
बेसिल थंपी (११ सप्टेंबर, १९९३:एर्नाकुलम, केरळ - ) हा 🇮🇳 indiaकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
पावेल विझ्नर
पावेल विझ्नर (Pavel Vízner, १५ जुलै १९७०, प्राग, चेक प्रजासत्ताक) हा एक चेक टेनिसपटू आहे. प्रामुख्याने पुरूष दुहेरीमध्ये खेळणाऱ्या विझ्नरने आजवर १६ अजिंक्यपदे मिळवली आहेत. त्याने भारताच्या महेश भूपती सोबत २००७ सालची मॉंत्रियाल स्पर्धा जिंकली होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:चेक प्रजासत्ताकचे टेनिस खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
काजळा
गावापर्यंत कसे पोहचावे
पाडळसिंगी खरवंडी रोडवरून काजळा फाट्यावर उतरून काजळा गावी जाता येते.
शेजारची गावे
मादळमोही, फुलसांगवी, सुशी, मातोरी
वाहतूक सुविधा
पाडळसिंगी - खरवंडी मार्गे जाणाऱ्या बसेस काजळा फाटा येथे थांबतात.
लोकसंख्या तपशील
या गावाची इ.स. २०११च्या जनगणनेनुसार २२९ कुटुंबे असून लोकसंख्या १०१३ आहे. पैकी पुरूष लोकसंख्या ५३२ तर स्त्रीयांची संख्या ४८१ इतकी आहे. वयोगट ० ते ६ मधील बालकांची संख्या १३५ असून ते एकूण लोकसंख्येच्या १३.३३ % आहे. अनुसूचित जातीची लोकसंख्या ९८ (९.६७%) असून त्यात ५८ पुरूष व ४० स्त्रिया आहेत तर अनुसूचित जमातीचे 0 लोक (0%) असून त्यात 0 पुरूष व 0स्त्रिया आहेत.
जमिनीचा वापर
या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
हे ही पहा
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे वर्ग:गेवराई तालुक्यातील गावे
सिरगावविसापूर
सिरगावविसापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील तासगांव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:तासगांव तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
विदिशा
विदिशा हे भारताच्या मध्यप्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर विदिशा जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
हेलिओडोरसचा स्तंभ
विदिशा हे सांचीपासून ९ किलोमीटरवर व भोपाळपासून ५४ किलोमीटरवर आहे. या गावात इंडो-ग्रीक राजा अ‍ॅन्टिअल्किडास याचा राजदूत हेलिओडोरस याने बांधलेला स्तंभ आहे. हेलिओडोरस हा शुंग राजा भागभद्र याच्या दरबारात होता. तो विष्णूभक्त होता असे समजले जाते. भारतात मंदिर स्थापत्य हे गुप्त काळापासून म्हणजे इसवी सनाच्या चौथ्या शतकापासून पाहायला मिळते. परंतु या स्तंभावर असलेल्या उल्लेखानुसार इ.स.पूर्व पहिल्या शतकातदेखील इथे विष्णूमंदिर होते असे सिद्ध होते. या स्तंभाला इथले लोक खंबाबाबा असे म्हणतात.
उदयगिरी लेण्या
विदिशाहून चार किलोमीटरवर बेस नदीच्या काठी उदयगिरी लेणी आहेत. त्या गुंफांत असलेली शिल्पे वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत. इसवी सनाच्या पाचव्या शतकात, गुप्‍तकाळात या गुंफा खोदल्या गेल्या. इथे असलेले भूवराहाचे शिल्प अतिशय देखणे आहे. भूदेवीला पाताळातून बाहेर आणणारा हा विष्णूचा वराह अवतार इथे अतिशय ठसठशीतपणे आणि रेखीव असा कोरलेला आहे. डावा पाय किंचित दुमडून शेषावर ठेवलेला आणि उजवा पाय ताठ असलेल्या अशा आसनात हा वराह उभा असून डाव्या खांद्यावर भूदेवी दिसते. पाठीमागील भिंतीवर या वराहाचे अभिवादन करणाऱ्या विविध देवदेवता कोरलेल्या आहेत.
या गुंफांजवळच गुप्‍त सम्राट दुसरा चंद्रगुप्‍त आणि कुमारगुप्‍त यांचे शिलालेख आहेत.
वर्ग:विदिशा जिल्हा वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:मध्य प्रदेशातील लेणी
लाडू
लाडू हा महाराष्ट्रात, तसेच भारतीय उपखंडात प्रचलित असलेला एक गोड खाद्यपदार्थ आहे. आकाराने गोल असणारे हे मिष्टान्न विविध घटकपदार्थांपासून बनवले जाऊ शकते. बेसन, रवा, मैदा, वेगवेगळ्या डाळींच्या पिठांसारख्या कोणत्याही एका घटकपदार्थापासून किंवा मिश्रणांपासून, तसेच बेसनासारख्या पदार्थांच्या बुंदीपासून साधारणपणे मुठीच्या आकारमानाचे गोळे वळून लाडू बनवले जातात. डाळ किंवा पिठासारख्या मुख्य घटकासोबत लाडवांत गोड चविसाठी साखर किंवा गूळ, तसेच स्निग्धतेसाठी तूप किंवा नारळाचे दूध वापरतात. असा हा चविष्ठ पदार्थ लहान मुलांना पौष्टिकतेचे गुण देण्यासोबतच, चवीला एक वेगळेपणाही देतो.
लाडवांचे प्रकार
घटकपदार्थांनुसार लाडवांचे अनेक प्रकार आहेत. काही प्रकारच्या डाळींच्या पिठांपासून बनवले जाणारे लाडू हा लाडवांच्या प्रकारांमधील एक प्रमुख गट आहे. यात मुगाच्या वाटल्या डाळीचे लाडू, बेसनाचे लाडू हे प्रकार यात मोडतात. खेरीज  मोतीचुराचे (अर्थात बारीक बुंदीचे) लाडू हेदेखील याच गटात मोडतात. निरनिराळ्या धान्यांपासून बनवल्या जाणाऱ्या लाडवांमध्ये गव्हाच्या भाजलेल्या पिठाचे लाडू,राजगिऱ्याचे लाडू, कुटकीचे लाडू, कोदोचा लाडू, अळिवाचे लाडू, ''मेथीचे लाडू' '  इत्यादी प्रकारांची गणना होते. याशिवाय ' 'रव्याचे लाडू, मुरमुऱ्याचे लाडू, पोळीचे लाडू, डिंकाचे लाडू, पोह्याचे लाडू'', अळीवाचे लाडू दाण्याचे लाडू असे विशेष घटक पदार्थांपासून बनवलेले प्रकारही आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:लाडू वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
भुवनचंद्र खंडुरी
भुवनचंद्र खंडुरी ( १ ऑक्टोबर १९३४) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते आहेत. ते मार्च इ.स. २००७ ते जून इ.स. २००९ या काळात उत्तराखंड राज्याचे मुख्यमंत्री होते. तसेच ते इ.स. १९९१,इ.स. १९९६, इ.स. १९९८, इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये उत्तराखंड मधील गढवाल लोकसभा मतदारसंघातून निवडून गेले होते.तसेच इ.स. २००० ते इ.स. २००३ दरम्यान केंद्रातील वाजपेयी सरकारमध्ये ते दळणवळण मंत्री होते.
वर्ग:उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री वर्ग:भारतीय दळणवळण मंत्री वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य‏‎ वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
राजा (हिंदी चित्रपट)
राजा  हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे.
उल्लेखनीय
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
बाळ सामंत
(जन्मः २७ मे, १९२४ मृत्यू: १८ जानेवारी, २००९) हे (प्रामुख्याने) विनोदी लेखक होते. कन्नमवार मुख्यमंत्री असताना ते महाराष्ट्राचे जनसंपर्क अधिकारी होते.
इतर
सामंत, बाळ वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गोन्ही
गोन्ही हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
टियाना लिन
टियाना लिन (सप्टेंबर १, इ.स. १९८३ - )ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
च्या-युंग च्वांग
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:तैवानचे टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इ.स.चे १४६० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४६० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
उमेशा थिमासीनी
उमेशा निमेशनी थिमासीनी (२४ एप्रिल, २००१:श्रीलंका - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून २०१९ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू
परिवहन विभाग, महाराष्ट्र शासन
मोटार वाहन विभाग स्थापनेचा उद्देश
राज्यातील औद्योगिक विकासामुळे ग्रामिण व नागरी क्षेत्रात परिवहन सेवेवर प्रचंड ताण पडलेला आहे. त्याचप्रमाणे जलद परिवहनासाठी दुचाकी वाहने, चार चाकी वाहन इत्यादीची सातत्याने भर पडत चाललेली आहे. याचवेळी रस्त्यावरील गर्दी वाढणे, अपघातांची संख्या वाढणे, वायुप्रदुषण इत्यादी बाबीसुद्धा प्रकर्षाने वाढीस लागलेल्या आहेत. दळणवळणाच्या अद्यावत सेवा, रस्त्यावरील वाहने,वायुप्रदुषण,वाहनांची नोंदणी,तपासणी,चालकांच्या अनुज्ञप्त्या इत्यादी कामामध्ये प्रचंड प्रमाणात वाढ झालेली आहे. ही कामे हाताळण्याकरिता तसेच मोटार वाहने अधिनियम,1988च्या अंतर्गत तयार झालेले नियम,कर कायदे तसेच प्रवासी कर कायदे इत्यादीची अंमलबजावणी करण्याकरिता मोटार वाहन विभागंाची निर्मिती करण्यात आलेली आहे.
अधिकृत संकेतस्थळ
https://transport.maharashtra.gov.in/1035/Home
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग
पोप जॉन एकोणिसावा
पोप जॉन एकोणिसावा (Papa IOANNES XIX) हा इ.स. १०२४ ते इ.स. १०३२ दरम्यान पोप होता.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:इ.स. १०३२ मधील मृत्यू जॉन १९ वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पशुसंवर्धन, दुग्ध व मत्स्य व्यवसाय विभाग, महाराष्ट्र शासन
पशुसवंर्धन, दुग्धव्यवसाय आणि मत्स्यव्यवसाय विकास विभाग हा महाराष्ट्र शासनाचा एक विभाग आहे.
विभागाची कामे
वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग
टॉमी स्मिथ (फुटबॉल खेळाडू, १९९० जन्म)
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
प्रणामासन
प्रणामासन हे सूर्यनमस्कारांतील एक आसन आहे. शरीर लवचिक होण्यास याची मदत होते. हे आसन करतांना श्वासाचे नियमन करणे महत्त्वाचे असते.
हेही पहा
वर्ग:योग वर्ग:आरोग्य वर्ग:व्यायाम
शॉन विल्यम्स
वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खातिवळी
खातिवळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
क्रिस वूड (फुटबॉल खेळाडू जन्म १९९१)
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म
खातिवळी
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
इ.स.चे १४७० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४७० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
खरीप पिके
पावसाच्या पाण्यावर घेण्यात येणारी पिके. महाराष्ट्रात सर्वात जास्त खरिपाचे क्षेत्र अकोला जिल्ह्यात तर सर्वात कमी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात आहे
उदाहरणार्थ - कापूस, मका, बाजरी, ज्वारी, तांदूळ, तूर, सोयाबीन.
वर्ग:शेती वर्ग:पिके
इटली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
इटली राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ हा आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये इटलीचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे. इसवी सन १९९५ पासून इटली महिला संघ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीचा संलग्न सदस्य आहे.
इटालियन राष्ट्रीय महिला संघाने ऑस्ट्रिया महिलांविरुद्ध १० ऑगस्ट २०२१ रोजी पहिला वहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला.
वर्ग:राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
अंजी
अंजी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील घाटंजी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:घाटंजी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
टिफनी टायलॉर (रति अभिनेत्री)
टिफनी टायलॉर ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
माहिती तंत्रज्ञान विभाग, महाराष्ट्र शासन
माहिती व विशेष तंत्रज्ञान विभाग हा महाराष्ट्र शासनाचा एक विभाग आहे.
अधिकृत संकेतस्थळ
वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग
२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ५८ किलो
हे सुद्धा पहा
वर्ग:२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग
इ.स.चे १४८० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे १४८० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
फन्नीता माया
फन्नीता माया (१५ जून, २००४:थायलंड - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून खेळणारी खेळाडू आहे. फन्नीताला २०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक साठी थायलंडच्या संघार घेतले होते परंतु तिने विश्वचषक स्पर्धेमध्ये एकही सामना खेळला नाही. त्यानंतर २०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धेत तिची निवड करण्यात आली.
रब्बी पिके
पावसाळयानंतर पडणाऱ्या थंडीत दवबिंदूंचा आधार घेऊन (सध्याच्या काळात बहुधा कृत्रिम सिंचनाचा वापर करून घेण्यात येणाऱ्या पिकांना रब्बी पिके म्हणतात. हिवाळ्यात जे पिक घेतले जाते ते म्हणजे रब्बी पिक होय. हे पिक ऑक्टोबर-नोव्हेंबर मध्ये पेरले जाते. (पेरणी हंगाम) उन्हाळा लागण्याच्या वेळेस अर्थात मार्च-एप्रिलला हे पिक काढले जाते.(कापणी हंगाम) आलू, जव, सरसो, चना, राई, गहु, मटर असे रब्बी पिक मध्ये समावेश आहेत.
करंदी
करंदी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील शिरूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
करंदी हे पुणे जिल्ह्याच्या शिरूर तालुक्यातील गाव आहे. येथे हनुमानाचे मंदिर आहे तसेच येथे जानपीर बाबाची यात्रा भरते. येथे जे.जे. इंटरनॅशनल स्कूल आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४७० मिमी पर्यंत असते.
लोकजीवन
येथील सर्वसाधारण चासकमानचा कॅनल या गावाच्या चारही बाजूंनी वेडलेला असून ह्या गावात 80% क्षेत्र है उस बागायती असून लोकांचे राहणीमान उत्तम प्रकारचे आहे.
नागरी सुविधा
पुणे जिल्हा मद्यवर्ती बँक आहे तसेच महाराष्ट्र ग्रामीण बँक पण आहे
जवळपासची गावे
केंदूर ,मुखई जातेगाव धामरी
संदर्भ
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:शिरूर तालुक्यातील गावे
इ.स.चे १४९० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
९० वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील दशके
शालेय शिक्षण आणि क्रीडा विभाग, महाराष्ट्र शासन
शालेय शिक्षण आणि क्रीडा विभाग, महाराष्ट्र शासन हा महाराष्ट्र शासनाचा एक विभाग आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग
एडवर्ड रेन्सफोर्ड
एडवर्ड चार्ल्स रेन्सफोर्ड (डिसेंबर १४, इ.स. १९८४:काडोमा, झिम्बाब्वे - ) हा undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
इ.स. १९८४ मधील जन्म|रेन्सफोर्ड, एड
रेन्सफोर्ड, एड वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वडगाव (तासगांव)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:तासगांव तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
चोंढे बुद्रुक
चोंढे बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
जेरेमी क्रिस्टी
जेरेमी जॉन क्रिस्टी (२२ मे, १९८३ - ) हा 🇳🇿 new zealandकडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. हा नॉर्थ अमेरिकन सॉकर लीगमध्ये एफ.सी. टॅम्पा बेकडून खेळला.
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ हा आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये ऑस्ट्रियाचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे. इसवी सन १९८० पासून ऑस्ट्रिया महिला संघ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीचा संलग्न सदस्य आहे.
ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय महिला संघाने नॉर्वे महिलांविरुद्ध ३१ जुलै २०१९ रोजी पहिला वहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. त्यांच्या दुसऱ्याच सामन्यात जर्सी महिलांविरुद्ध ऑस्ट्रियाने पहिला वहिला महिला ट्वेंटी२० विजय मिळवला.
वर्ग:राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
हिस्सेबोरहाळा
हिस्सेबोरहाळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
टिना युझुकी
टिना युझुकी ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ग्वादालाहारा
ग्वादालाहारा (Guadalajara) ही मेक्सिको देशाच्या हालिस्को राज्याची राजधानी आहे. हे शहर मेक्सिकोच्या २००९ साली १५ लाखाहून अधिक शहरी लोकसंख्या तसेच ४३ लाखाहून अधिक लोकसंख्या असलेले ग्वादालाहारा महानगर क्षेत्र ह्या बाबतीत मेक्सिकोमध्ये दुसऱ्या क्रमांकावर (मेक्सिको सिटी खालोखाल) आहे. ग्वादालाहारा हे लॅटिन अमेरिका प्रदेशामधील दहाव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.
औद्योगिक दृष्ट्या प्रगत असलेले ग्वादालाहारा मेक्सिकोमधील एक महत्त्वाचे आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे.
हवामान
समुद्रसपाटीपासून ५,००० फूट उंच असलेल्या ग्वादालाहाराचे हवामान सौम्य आहे. येथील हिवाळे शीतल व उन्हाळे दमट असतात.
खेळ
फुटबॉल हा येथील सर्वात प्रसिद्ध खेळ असून सी.डी. ग्वादालाहारा हा येथील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहे. तसेच क्लब ॲटलास व एस्तुदियांतेस तेकोस हे दोन फुटबॉल क्लब देखील येथेच स्थित आहेत. १९७० व १९८६ांधील यजमान शहरांपैकी ग्वादालाहारा हे एक होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:मेक्सिकोमधील शहरे वर्ग:हालिस्को
Guadalajara
जेरेमी ब्रोकी
वर्ग:न्यू झीलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
मेक्सिकोचे आखात
मेक्सिकोचे आखात हा अटलांटिक महासागराचा पश्चिमेकडील एक समुद्र आहे. ह्या आखाताच्या तीन बाजूंना उत्तर अमेरिका खंड तर चौथ्या बाजूस क्युबा देश आहे. मेक्सिकोचे आखात हा पृथ्वीवरील ११वा सर्वात मोठा जलसाठा आहे.
वर्ग:आखाते वर्ग:अटलांटिक महासागर
उझ्मा इफ्तिकार
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:अमेरिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गोवा एक्सप्रेस
गोवा एक्सप्रेस ही भारतीय रेल्वेची गोव्यामधील वास्को दा गामा आणि नवी दिल्लीमधील हजरत निजामउद्दीन ह्या रेल्वे स्थानकांदरम्यान रोज धावणारी वेगवान गाडी आहे. राज्याची राजधानी आणि नवी दिल्ली यांना जोडणारी कर्नाटक एक्सप्रेस आणि आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस यांच्यासारखीच ही गाडी आहे.
वास्को द गामा (आय.आर. संकेत: व्हीएसजी) स्थानक गोव्याची राजधानी पणजी जवळ आहे. रेल्वेने पणजीपर्यंत थेट प्रवास करता येत नसल्यामुळे या गाडीचा पर्याय उपलब्ध आहे.
इतिहास
१९८७ पासून या गाडीची सुरुवात झाली. सुरुवातीच्या काळात ही गाडी मीटर गेजने गोव्याला जोडली गेलेली होती. परंतु नंतरच्या काळात ब्रॉड गेजने प्रवास करण्यात आला. एमजी विभागाकडून वास्को द गामा आणि मिरजच्या दरम्यान तसेच बीजी विभागाकडून मिरज आणि हजरत निजामउद्दीन दरम्यान मीटर गॉज वापरला जात होता. सुरुवातीच्या काळात २ ४७ ९/२ ४८० असे क्रमांक असलेल्या गाडीची देखभाल उत्तर रेल्वेच्या दिल्ली विभागाकडून केली जात होती. पण गॉजचे रूपांतर झाल्यानंतर आणि बीजी विभागाकडून संपूर्ण मार्ग चालवायला घेतल्यानंतरच्या काळामध्ये दक्षिण पूर्व रेल्वेच्या हुबळी विभागाकडून या गाडयांची देखभाल केली जात असून १२ ७७ ९ / १२ ७८० या क्रमांकाने या गाडया धावू लागल्या.
मार्ग
कोकण रेल्वे कार्यान्वित होण्यापूर्वीपासून ही गाडी चालविली जात असे. मारगांव, लोंढा, बेळगांव, मिरज, सांगली, सातारा, पुणे, दौंड, मनमाड, भुसावळ, खांडवा, ईटारसी, भोपाळ, झॉंसी, ग्वालियर, आग्रा आणि मथुरा या मार्गावरून ही गाडी जाते.
गोवा एक्सप्रेस ही गाडी कर्नाटक, महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, हरयाणा आणि राजस्थान या राज्यांमधून २२०२ कि.मी. अंतर ३९ तास २५ मिनिटामध्ये पार करते.
डबे
व्दितीय स्तर वातानुकूलित २ डबे, तृतीय स्तर वातानुकूलित ३ डबे,  शयनयानाचे ११ डबे, सामान्य वर्गाचे ३ अनारक्षित डबे, १ खादयगृह, गार्डच्या कक्षासह १ माल डबा आणि आरएमएसचा एक डबा (रेल्वे मेल सर्विस) असे २ २  डबे या गाडीला जोडलेले आहेत.
कधीकधी १ जास्तीचा वातानुकूलित ३ स्तराचा डबा या गाडीला जोडला गेल्यामुळे या डब्यांची संख्या २ ३ होते.
लोको लिंक
डीझेल आणि इलेक्ट्रिक असे दोन प्रकारचे लोकोमेाटिव्ह आहेत.
वेळापत्रक
१२ ७८० गोवा एक्सप्रेस एच निजामउद्दीन – वास्को द गामा (दैनंदिन)
१२७७९ गोवा एक्सप्रेस वास्को द गामा – एच निजामुद्दीन (दैनंदिन)
बासुंदी
बासुंदी हे दूध व साखरेपासून बनवले जाणारे एक मिष्टान्न आहे. मलईयुक्त दुधास मंद आंचेवर लोखंडी कढईत तापवून व आटवून, त्यात साखर घालून हा पदार्थ तयार केला जातो.
गोवा एक्सप्रेस
डायरेक्शन रीव्हर्सल
तीन वेळा ही गाडी खालील स्थानकांतून परत फिरते.
बासुंदी
प्रकार
उत्तर भारतात घट्ट बासुंदीला रबडी असे म्हणतात. कुरुंदवाड तसेच नृसिंहवाडी येथील बासुंदी सुप्रसिद्ध असून तिला पुणे, मुंबई इथून मोठ्या प्रमाणात मागणी असते. या गावातील बासुंदीचे वैशिष्ट्य म्हणजे साखर न घातलेली बासुंदी येथे मिळते. लातूर जिल्ह्यातील उजनी, सातारा जिल्ह्यातील लिंब गोवे ही गावे सुद्धा बासुंदीसाठी प्रसिद्ध आहेत. हल्ली बासुंदीमध्ये सीताफळाचा गर मिसळून सीताफळ बासुंदी केली जाते.
प्रक्रिया
उकळण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान लवकर घट्ट होण्यासाठी यात दूधपावडर, सिताफळाचा गर किंवा क्रीम घातले जाते. बासुंदी आटत आल्यावर थोडी साखर, वेलची, चारोळी आणि / किंवा केशर घालावे. साखर घातल्यानंतर बासुंदी दीर्घकाळ टिकते. दूध आटत असताना साखर घातल्यास बासुंदीला गुलाबी रंग मिळतो. साखर घातल्यावर बासुंदी थोडी पातळ होते. बासुंदीत थोडेसे केशर घालण्याने केशरी रंग येतो. बासुंदी वाढण्यापूर्वी त्यात बदाम आणि पिस्ताचे तुकडे घालून रुची वाढविता येते.
संदर्भ
वर्ग:खाद्यपदार्थ वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ वर्ग:पाककृती वर्ग:दुग्धजन्य पदार्थ
उत्तानासन
हेही पहा
वर्ग:योग वर्ग:आरोग्य वर्ग:व्यायाम
बेलोरा (घाटंजी)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:घाटंजी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
नंदनार
नंदनार (तमिळ:நந்தனார் or திருநாளைப் போவார் நாயனார்:तिरुनाळैप् पोवार् नायनार ) तमिळनाडुत जन्मलेले शिव संप्रदायातील संत नंदनार नावाने ओळखले जातात.तसेच ते 'तिरुनालाप्पोवर (तिरुनालाइप्पोवार)' आणि 'तिरु नालाई पोवार नयनार' या नावानेही ओळखले जातात.ते एक असे संत होते जे, शिव संप्रदायातील आहेत व शिवाचे अनन्य भक्त होते.सर्व नयनारांमध्ये ते एकमेव दलित ("अस्पृश्य") संत आहेत.साधारणतः ६३ नयनारांच्या यादीत त्यांचे स्थान अठरावे आहे.
तमिळ समाजातील लोक कथा, लोक संगीत, नाटके, चित्रपट आणि साहित्यात नंदनाराच्या कथेची अनेकदा पुनरावृत्ती झाली आहे.८व्या शतकापासून नयनार यादीमध्ये नंदनारांचा समावेश आहे, १२ व्या शतकात सी.पी. पेरिया पुराणम यांनी त्यांच्या संतचरित्रात त्यांचे जीवनाची संपूर्ण माहिती दिली आहे.ती कथा त्यांच्या दोन चमत्कारांवर लक्ष केंद्रित करते.शिवलोकनाथ मंदिर, तिरुपंकुर येथे; त्यांच्या प्रार्थनेने एक विशाल दगडांचा बैल हालल्या गेला, जो तेथे अजूनही त्याच स्थितीत दिसतो.
वर्ग:तमिळ संत वर्ग:तमिळ कवी वर्ग:दलित संत
समलिंगी विवाह
समलिंगी विवाह दोन समान लिंगाच्या व्यक्तींदरम्यान कायदेशीर रित्या करण्यात येणारा विवाह आहे. उदा. दोन पुरषांमधील विवाह किंवा दोन स्त्रियांमधील विवाह.
जगातील अनेक देशांमध्ये समलैंगिक समागम करणे हा कायदेशीर गुन्हा नाही; तरी बहुतांश देशांमध्ये समलिंगी विवाहास कायद्याने काही अधिकृत दर्जा दिलेला नाही. समलिंगी विवाहाला सर्वप्रथम २००१ साली नेदरलँड्स देशामध्ये मान्यता दिली गेली. त्यानंतर बेल्जियम, कॅनडा, नॉर्वे, दक्षिण आफ्रिका, स्पेन, स्वीडन, आइसलँड, पोर्तुगाल व आर्जेन्टिना ह्या ९ अधिक देशांनी, तसेच अमेरिकेच्या कनेक्टिकट, आयोवा, मेन, मॅसेच्युसेट्स व व्हरमाँट ह्या राज्यांनी समलिंगी विवाहांना मान्यता दिलेली आहे. भारतीय घटनेच्या कलम ३७७ मधील काही कलमांनुसार काही विशिष्ट 'अनैसर्गिक समागम संबंध' - जरी ते प्रौढ व्यक्तींमध्ये 'परस्परसंमतीने आणि खासगीपणे' होत असतील तरीही - गुन्हा म्हणून गणला जात होते. ह्या कलमांनुसार समलैंगिक संबंध (इतकेच नव्हे तर स्त्री-पुरुषांमधील समागमाचे काही प्रकारही) बेकायदेशीर होते. मात्र जुलै २००९ मध्ये दिल्ली उच्च न्यायालयाने एक निर्णयाद्वारे हे कलम 'घटनात्मक व्यक्तिगत स्वातंत्र्याच्या आड येणारे' म्हणून अवैध घोषित केले.
संदर्भ
वर्ग:समलैंगिकता वर्ग:विवाह
मोसुल
मोसुल (अरबी: الموصل‎ al-Mawṣil; कुर्दी: مووسڵ; सिरियाक भाषा: ܢܝܢܘܐ ; तुर्की: Musul) हे इराक देशामधील एक प्रमुख शहर आहे. बगदादच्या ४०० किमी उत्तरेस तैग्रिस नदीच्या काठांवर वसलेले मोसुल शहर जून २०१४ पासून आय.एस.आय.एस. ह्या अतिरेकी संघटनेच्या नियंत्रणाखाली आहे. आयसिसच्या अतिरेक्यांनी येथील सुन्नी पंथ वगळता इतर सर्व मुस्लिम पंथांच्या लोकांना ठार मारले आहे व अनेक महिलांना ओlलीस ठेवून त्यांचे लैंगिक शोषण चालवले आहे.
वर्ग:इराकमधील शहरे
गंगा नदी
गंगेचा उगम हा गंगोत्री या हिमनदीतून होतो. गंगेच्या मुख्य दोन नद्या आहेत भागीरथी आणि अलकनंदा. जेव्हा भागीरथी नदी १७५ किमीचा प्रवास पूर्ण करते त्यावेळेस अलकनंदा तिला मिळते आणि त्यापुढे ती गंगा या नावाने ओळखली जाते. अलकनंदा ही नदी ज्या ठिकाणी भागीरथी या नदीला मिळते त्या ठिकाणाला देवप्रयाग म्हणतात.
गंगा नदी (इंग्रजीत Ganges) ही दक्षिण आशियातील भारत व बांगलादेश या दोन देशातून वाहणारी एक महत्त्वाची नदी आहे. ब्रह्मपुत्रा (लांबी २,९०० कि.मी.) नदी ही भारतातील मोठी नदी आहे. गंगेची लांबी २,५२५ कि.मी. आहे. तिचा उगम भारतातील उत्तराखंड राज्यात हिमालय पर्वतातातील गंगोत्री येथे होतो. तेथून ती आग्नेय दिशेला वाहत येते व उत्तर भारतातील गंगेच्या खोऱ्यातून वाहत वाहत बांगलादेशामध्ये प्रवेश करते. बांगलादेशात ती बंगालच्या उपसागराला मिळते. तेथे सुंदरबन हा जगातील सर्वात मोठा त्रिभुज प्रदेश निर्माण होतो. सुंदरबनात बऱ्याच दुर्मीळ वनस्पती आणि बंगाली वाघ आढळतात.
अठराव्या शतकाच्या अखेरपर्यंत गंगा नदी बंगालच्या उपसागरास मिळत होती तर ब्रह्मपुत्रा नदी काही किलोमीटर पूर्वेस स्वतंत्रपणे मिळायची. साधारण अठराव्या शतकाच्या अखेरीस ब्रह्मपुत्रेने पश्चिमेस वळण घेतले व आता दोन्ही नद्यांचा अरिचा येथे संगम होतो. या बदलास इ.स. १८९७चा भूकंप काही अंशी कारणीभूत होता. यमुना ही गंगेची उपनदी स्वतःच एक स्वतंत्र आणि मोठी नदी आहे. ती गंगेला प्रयाग येथे येऊन मिळते.
डॉल्फिनच्या दोन जाती गंगेमध्ये सापडतात. त्यांना गंगेतिल डॉल्फिन आणि इरावती डॉल्फिन या नावाने ओळखले जाते. याशिवाय गंगेमध्ये असलेले शार्कसुद्धा प्रसिद्ध आहेत. गंगा नदीमधील विरघळलेला प्राणवायूची पातळी झपाट्याने खालावत आहो त्यामुळे जलचर धोक्यात आले आहेत. नदीतील पाण्यातील वाढते प्रदूषण त्याचे मुख्य कारण आहे.
गंगेचा उगम
गंगा नदीची मुख्य शाखा भागीरथी आहे, ही गढवाल मधील हिमालयातील गौमुख नावाच्या ठिकाणी गंगोत्री हिमनदी (गुरुकुल) पासून उगम पावते. या गंगेच्या उगमस्थानाची-गौमुखाची उंची समुद्रसपाटीपासून ३१४० मीटर आहे. येथे गंगेचे मंदिर आहे. शहराच्या उत्तरेस १९ कि.मी. उंचीवर गंगोत्री तीर्थ हा हिमनदीचा उगम ३८९२ मी. उंचीवर आहे. हा हिमनग २५ किमी लांब, ४ किमी रुंद आणि सुमारे ४० मीटर उंच आहे. या हिमनदीतून भागीरथी छोट्या लेण्यासारख्या मुखातून अवतरते. या पाण्याचा स्रोत ५००० मीटर उंचीवर वसलेले खोरे आहे. या खोऱ्याचे मूळ पश्चिम उतारातील संतोपंत शिखरावर आहे. गौमुखकडे जाणाऱ्या मार्गावर, चिरबासा गावातून ३७०० मीटर उंच विशाल गौमुख हिमनदीचे दृश्य दिसते. या हिमनदीत नंदा देवी, कामत पर्वत आणि त्रिशूल पर्वत येथील हिम वितळतो. जरी अनेक छोटे-छोटे प्रवाह गंगा घेण्यास हातभार लावत असले तरी ६ मोठ्या आणि ५ उपनद्यांचे भौगोलिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व जास्त आहे. अलकनंदा (विष्णूुगंगा)च्या उपनद्या आहेत - धौली, विष्णूगंगा आणि मंदाकिनी. विष्णूप्रयाग येथे धौलीगंगा अलकनंदाला भेटते. हे ठिकाण १३७२ मीटर उंचीवर आहे. मग २८०५ मीटर उंच नंदप्रयागमध्ये अलकनंदा नदीचा संगम नंदाकिनी नदीसह होतो. यानंतर, कर्णप्रयागमध्ये, अलकनंदाचा कर्णगंगा किंवा पिंडर नदीचा संगम आहे. त्यानंतर ऋषिकेशपासून १३९ किमी अंतरावर असलेल्या रुद्र प्रयाग येथे अलकनंदा मंदाकिनीला भेटते. यानंतर भागीरथी आणि अलकनंदाची भेट देवप्रयाग येथे १५०० फूट अंतरावर होते, आणि येथून गंगा नदीच्या नावाने हा एकत्रित जलप्रवाह वाहतो. या पाच प्रयागांना एकत्रितपणे पंचप्रयाग म्हणतात. अशाप्रकारे गंगा नदी २०० कि.मी.चा अरुंद डोंगराळ मार्ग बनल्यानंतर ऋषिकेशच्या द्वारे गंगा पहिल्यांदाच हरिद्वारच्या मैदानी भागाला स्पर्श करते.
गंगेचे मैदान
हरिद्वारपासून सुमारे ८०० किमी मैदानी प्रवास करून गंगा बिजनौर, गढ़मुक्तेश्वर, सोरोन, फर्रुखाबाद, कनोज, बिठूर, कानपूरमार्गे प्रयाग (प्रयागराज) येथे पोहोचते. येथे ती यमुना नदीला भेटते. हे संगम स्थळ हिंदूंचे महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थान आहे. तीर्थराज प्रयाग म्हणतात. यानंतर, गंगा हिंदू धर्मातील प्रमुख मोक्षदायिनी शहर काशी (वाराणसी) मध्ये वळते, येथून तिला उत्तरावाहिनी असे म्हणतात. येथून ते मिरजापूर, पाटणा, भागलपूर मार्गे पाकूरला पोहोचते. दरम्यान, सोन, गंडक, सरयू, कोसी इत्यादी अनेक उपनद्या त्यामध्ये मिळतात. हे भागलपूर मधील राजवाड्याच्या टेकड्यांपासून दक्षिण-पूर्वेस आहे. पश्चिम बंगालच्या मुर्शिदाबाद जिल्ह्याच्या गिरिया जागेजवळ, गंगा नदी भागीरथी आणि पद्मा अशा दोन शाखांमध्ये विभागली गेली आहे. भागीरथी नदी गिरियापासून दक्षिणेकडे वाहण्यास सुरुवात करते तर पद्मा नदी आग्नेय दिशेला वाहते आणि १९७४ साली बांधलेल्या फरक्का धरणामधून गंगा बांगला देशात प्रवेश करते. गंगेचा डेल्टा-त्रिभुज भाग येथून सुरू होतो. मुर्शिदाबाद शहरापासून हुगळी शहरापर्यंत गंगेचे नाव भागीरथी आणि हुगळी शहरापासून मुहाने शहरापर्यंत हूगळी नदी असे आहे. हे गंगेचे मैदान म्हणजे मुळात एक भूगर्भीय खड्डा असून तो मुख्यतः हिमालयीन रेंज बनण्याच्या प्रक्रियेच्या तिसऱ्या टप्प्यात सुमारे तीन-चार कोटी वर्षांपूर्वी बनला. तेव्हापासून हिमालयातून आणि भारतीय उपखंडातून उगम पावणाऱ्या नद्या आपल्याबरोबर आणलेल्या गाळाने ही मैदाने सुपीक केली आहेत. या मैदानातील गाळांची सरासरी खोली एक ते दोन हजार मीटर आहे. या मैदानामध्ये नदीची धूप झाल्यामुळे आणि वाळू, खडक, विसर्प (नागमोडी प्रवाह), गोखूर तलाव (यू आकाराचे तलाव) आणि गुंफित नद्या (एका नदीपासून उद्भवलेल्या छोट्याया छोट्या नद्यांचे जाळे) असे उपशास्त्रीय भूगोलविशेष आढळतात.
गंगेच्या या खोऱ्यात, एक संस्कृती उदयास आली आणि विकसित झाली, जिचा प्राचीन इतिहास खूप वैभवशाली आणि भव्य आहे. जेथे ज्ञान, धर्म, अध्यात्म आणि संस्कृतीचा एक किरण उदयास आला आणि ज्याने केवळ भारतच नाही तर संपूर्ण जगाला प्रकाशित केले. पाषाण युगाच्या जन्माच्या आणि विकासाचे बरेच पुरावे येथे सापडले आहेत. याच खोऱ्यात रामायण आणि महाभारत काळाचा जन्म व अस्त झाला. शतपथ ब्राह्मण, पंचविश ब्राह्मण, गोपथ ब्राह्मण, ऐतरेय आरण्यक, कौशीतकी आरण्यक, सांख्य आरण्यक, वाजसनेयी संहिता आणि महाभारत, इत्यादींमधील घटना नंतरच्या वैदिक काळात गंगेच्या खोऱ्याबद्दल माहिती देतात. प्राचीन मगध महाजनपाडाचा उगम गंगा खोऱ्यातच झाला, तेथून प्रजासत्ताकांची परंपरा जगात प्रथमच सुरू झाली. येथे जेव्हा मौर्य आणि गुप्त घराण्यांनी राज्य केले तो काळ भारताचा सुवर्णकाळ ठरला.
हिंदू धर्मातील गंगेचे स्थान
आपल्या मृत पूर्वजांना (सगरांच्या पुत्रांना) मुक्ती मिळवून देण्यासाठी भगीरथाने महत्प्रयासाने गंगेला पृथ्वीवर आणले, असे मानले जाते. त्यामुळे पराकाष्ठेच्या प्रयत्नांना भगीरथ प्रयत्न म्हणतात.
काव्यामधील गंगेचे स्थान
गंगा नदीला पवित्र मानल्यामुळे अनेक कवींनी गंगेची स्तुती किंवा प्रार्थना करणारी काव्ये लिहिली आहेत. त्यांपैकी काही ही :-
सिंचन
गंगा आणि तिथल्या सर्व उपनद्या, विशेषतः यमुना प्राचीन काळापासून सिंचनासाठी वापरल्या जात आहेत. इ.स.पू. चौथ्या शतकात गॅझेटिक मैदानामध्ये धरणे व कालवे सामान्य होते. गंगा-ब्रह्मपुत्र-मेघना खोऱ्यात २,००,००० ते २,५०,००० मेगावाॅटच्या प्रमाणात प्रचंड जलविद्युत क्षमता आहे, त्यातील निम्म्या जागेवर सहजतेने नुकसान होऊ शकते. १९९९ पर्यंत, गंगेच्या जलविद्युत क्षमतेच्या १२% आणि ब्रह्मपुत्रांच्या अतुलनीय संभाव्यतेच्या केवळ 1% जलद गतीने काम केले.
कालवे
हरिद्वार (१९६०) मधील गंगेच्या कालव्याचे मुख्य काम सॅम्युएल बॉर्न यांनी केले.
इ.स. पूर्व तिसऱ्या शतकात मौर्यांनी भारतावर राज्य केले त्या काळात ग्रीसचे वंशशास्त्रज्ञ मेगास्थेनिस यांनी महाकाय मैदानावरील कालव्याचे वर्णन केले आहे. मौर्य साम्राज्याचे संस्थापक, चंद्रगुप्त मौर्याचे सल्लागार-कौटिल्य (ज्याला चाणक्य देखील म्हटले जाते) यांनी युद्धाच्या वेळी धरणे आणि कुंडे नष्ट करण्याची रणनीती असल्याचे म्हटले आहे. फिरोजशाह तुघलकच्या कारकिर्दीतही बरेच कालवे बांधले गेले. त्यापैकी सर्वात लांब कालवा २४०किमी (१५० मैल) हा यमुना नदीवर १३५६मध्ये बांधला गेला. आता पश्चिम यमुना कालवा म्हणून ओळखला जाणारा, हा मोडकळीस आला होता आणि बऱ्याच काळाने पूर्ववत झाला आहे. मोगल सम्राट शाहजहांने १७ व्या शतकाच्या सुरुवातीला यमुना नदीवर सिंचन कालवा बांधला. १८३० पर्यंत तो यमुना कालवा म्हणून ब्रिटिशांच्या कारकिर्दीत वापरात होता. पुन्हा सुरू केलेला हा कालवा, अप्पर गंगे कालवा व त्यानंतरच्या सर्व कालवा प्रकल्पांसाठी एक मॉडेल बनला.
हा उत्साह मात्र अल्पकाळ टिकला. गव्हर्नर जनरल म्हणून ऑकलंडचा उत्तराधिकारी, लॉर्ड ॲलेनबरो, मोठ्या प्रमाणात सार्वजनिक कामांना कमी ग्रहण करणारे दिसले आणि त्यांच्या कार्यकाळात या प्रकल्पासाठीचा मोठा निधी रोखला. फक्त १८४४ मध्ये, जेव्हा नवीन गव्हर्नर जनरल लॉर्ड हार्डिंग यांची नेमणूक झाली तेव्हा अधिकृत उत्साहाने व गंगा कालवा प्रकल्पात निधी परत आला. मध्यंतरी झालेल्या या गतिविधीचा परिणाम कॅटलीच्या आरोग्यावर दिसू लागला होता आणि त्यांना बरे होण्यासाठी १८४५ मध्ये ब्रिटनला परत जाण्याची आवश्यकता होती, परंतु त्याच्या युरोपियन वास्तव्यामुळे त्यांना युनायटेड किंग्डम आणि इटलीमध्ये समकालीन हायड्रॉलिक कामांचा अभ्यास करण्याची संधी मिळाली. भारतात परत येईपर्यंत वायव्य प्रांतांमध्ये जेम्स थॉमसन हे लेफ्टनंट गव्हर्नर म्हणून आणि ब्रिटिश भारतात लॉर्ड डलहौसी यांच्याकडे गव्हर्नर-जनरल म्हणून काम करणारे अधिक समर्थ पुरुष होते. कॅटलच्या देखरेखीखाली कालव्याचे बांधकाम आता जोरात सुरू झाले. ५६० कि.मी. लांबीचा कालवा व त्याच्या आणखी ४८० किमी लांबीच्या शाखा शेवटी, हरिद्वारमध्ये हेडवर्क दरम्यान पसरली, अलीगढच्या खाली दोन शाखांमध्ये विभागल्या, आणि त्याचे दोन संगम यमुना (नकाशामध्ये Jumna) सह कानपूरमधील इटावा आणि गंगेमध्ये (नकाशामधील Cawnpore) आहेत. गंगा कालवा, ज्यात एकूण २१.१५ लक्ष डॉलर्सची भांडवली तरतूद होती, ही फाईल लॉर्ड डलहौसी यांनी १८५४ मध्ये अधिकृतपणे उघडली.
धरणे व बॅरेजेस
२१ एप्रिल १९५५ रोजी फरक्का येथे एक मोठा बंधारा उघडण्यात आला. नदीचा मुख्य प्रवाह बांगलादेशात ज्या ठिकाणी घुसला त्याच्या अगदी जवळच आहे आणि कलकत्त्याच्या पश्चिम बंगालमध्ये उपनगरी हुगळी (जिला भागीरथीदेखील म्हटले जाते) सुरू आहे. नदीच्या हुगळी शाखेत २ किमी लांबीचे फीडर कालव्यात पाणी भरणारे हे बांध आणि नदीचे जलप्रवाह व्यवस्थापन बांगलादेशाशी दीर्घकाळ विवादाचे कारण बनले आहे. १ डिसेंबर १९९६ रोजी झालेल्या भारत-बांगलादेश गंगेच्या पाणी कराराने भारत आणि बांगलादेशमधील पाण्याच्या वाटणीच्या काही मुद्द्यांकडे लक्ष वेधले. कानपूरमध्ये गंगा नदीच्या पलीकडे लव्ह कुश बॅरेज आहे.
गंगेची उपनदी भागीरथी नदीवर टिहरी धरण आहे. हे भव्यंगाना(???) भागीरथीला भेटणाऱ्या ठिकाणी गणेश प्रयागच्या १.५ कि.मी. डाउनस्ट्रीमवर आहे. भागीरथीला देवप्रयागनंतर गंगा म्हणतात. भूकंप प्रवण क्षेत्रात धरण बांधणे विवादास्पद होते.
बाणसागर धरण सोन नदीवर आहे. त्यासाठी सिंचन आणि जलविद्युत या दोहोंसाठी गंगेची उपनदी बनविली गेली. बंगालच्या उपसागराच्या किनारपट्टीवर पाणी साठवण्यासाठी किनाऱ्यावरील जलाशय बांधून ब्रह्मपुत्रेच्या पाण्याबरोबर गंगेच्या पुरातील पाण्याचा पुरवठा मध्य आणि दक्षिण भारतासह उजव्या बाजूच्या खोऱ्यातील भागाला केला जाऊ शकतो.
सुंदरवन डेल्टा
हुगळी नदी कोलकाता, हावडा मार्गे सुंदरवानातील भारतीय भागातील महासागरात मिळते. पद्मा येथे ब्रह्मपुत्र येथून निघालेली उपनदी जमुना नदी आणि मेघना नदीला जोडते. अखेरीस हे ३५० किमी रूंद सुंदरवन डेल्टामध्ये सामील होते आणि बंगालच्या उपसागरात सामील होते. हा डेल्टा एक सपाट व निम्न-साधी मैदान आहे, ज्याची निर्मिती गंगा आणि त्याच्या उपनद्यांद्वारे आणलेल्या नवीन जलोढाने १००० वर्षात केली. गंगा आणि बंगालच्या उपसागरात गंगा-सागर-संगम नावाच्या ठिकाणी प्रसिद्ध हिंदू मंदिर आहे. जगातील सर्वात मोठा डेल्टा (सुंदरवन) येथे अनेक प्रसिद्ध वनस्पती आणि प्रसिद्ध बंगाल वाघ आहेत. हा डेल्टा हळू हळू समुद्राच्या दिशेने जात आहे. काही काळापूर्वी कोलकाता हा सागर किनाऱ्यावर वसला होता आणि महासागर राजवाडे आणि सिल्हेटपर्यंत पसरलेला होता, पण आता तो समुद्रकिनाऱ्यापासून १५-२० मैलांवर (२०–३० किमी) अंतरावर सुमारे १,८०,००० चौरस किलोमीटरच्या क्षेत्रात पसरलेला आहे. आहे जेव्हा डेल्टा समुद्राकडे निरंतर विस्तारतो तेव्हा त्याला प्रगतिशील डेल्टा म्हणतात. सुंदरवन डेल्टा मधील जमिनीची गती फार कमी झाल्यामुळे येथे गंगा वाहते आणि तेथे आणलेली माती मुखात ठेवते. जे डेल्टाचे आकार वाढवते आणि नदीचे अनेक प्रवाह आणि उप-प्रवाह तयार करते. गंगाच्या मुख्य नद्यांमध्ये जलंगी नदी, इच्छमती नदी, भैरव नदी, विद्याधारी नदी आणि कालिंदी नदी आहेत. नद्यांच्या वाहत्या वेगामुळे दक्षिणेकडील भागात अनेक कमानी तलाव तयार झाले आहेत. उतार उत्तरेकडून दक्षिणेस आहे, म्हणून बहुतेक नद्या उत्तरेकडून दक्षिणेकडे वाहतात. भरतीच्या वेळी या नद्यांमध्ये भरतीच्या पाण्यामुळे या नद्यांना भरती नदी देखील म्हणतात. डेल्टाच्या दक्षिणेकडील खाऱ्या समुद्राच्या पाण्यापर्यंत पोहोचल्यामुळे हा भाग कमी, खारट आणि दलदलीचा आहे आणि सहजपणे खारफुटी वनांनी भरला आहे. हा डेल्टा भातशेतीसाठी अधिक प्रसिद्ध आहे. हे जगातील सर्वाधिक कच्च्या ज्यूटचे उत्पन्न होते. कातका अभयारण्य सुंदरबनमधील अशाच क्षेत्रांपैकी एक आहे जिथे लहान कालव्यांमधून मार्ग जातो. येथे मोठ्या संख्येने सुंदर झाडे आढळतात, या कारणास्तव या जंगलांचे नाव सुंदरवन आहे. याशिवाय देवा, केवडा, तमजा, अमळोपी आणि गोरण वृक्ष अशा प्रजाती आहेत, ज्या सुंदरवनमध्ये आढळतात. इथल्या जंगलांची एक वैशिष्ट्य म्हणजे येथे फक्त ती झाडे उगवू किंवा टिकून राहू शकतात, जी गोड आणि खाऱ्या पाण्यात जगू शकतात.