cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
केंदुझार जिल्हा
''हा लेख केओन्झार जिल्ह्याविषयी आहे. केओन्झार शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
केओन्झार जिल्हा हा भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र केओन्झार येथे आहे.
बाह्य दुवे
http://www.kendujhar.nic.in/
वर्ग:केंदुझार जिल्हा वर्ग:ओडिशामधील जिल्हे
इंग्लंड क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०१९-२०
इंग्लंड क्रिकेट संघाने ऑक्टोबर-डिसेंबर २०१९ मध्ये ५ आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने आणि २ कसोटी सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला. न्यू झीलंड क्रिकेट बोर्डाने जून २०१९ मध्ये सामन्यांची घोषणा केली. बे ओव्हलवर पहिलीवहिली कसोटी खेळली गेली जे मैदान न्यू झीलंडमधील कसोटीचे ९वे मैदान ठरले.
कसोटी मालिका विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेतील नाही.
२री कसोटी
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील क्रिकेट २०१९ वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट
राजन गवस
डॉ. राजन गणपती गवस यांचा जन्म कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या  गडहिंग्लज तालुक्यातील अत्याळ या गावी २१ नोव्हेंबर १९५९ रोजी झाला. गवस हे मराठीतील नामवंत लेखक आहेत. त्यांच्या 'तणकट' या कादंबरीला २००१ सालचा साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे.
राजन गवस यांचे रविवारच्या 'सकाळ'च्या 'सप्तरंग' पुरवणीतले शब्दांची कुळकथा हे साप्ताहिक सदर वाचक आवर्जून वाचत. राजन गवस यांची 'चौंडकं' ही कादंबरी खूप गाजली. ते मुक्त लेखक आहेत. 'लोकसत्ता'च्या शनिवारच्या 'चतुरंग' या पुरवणीत 'सुत्तडगुत्तड' या सदरात ते लेखन करीत असत.
शिक्षण आणि नोकरी
राजन गवस हे एम.ए., एम.एड., पीएच.डी. आहेत. त्यांनी भाऊ पाध्ये यांचे साहित्य अभ्यासून त्यावर पीएच.डी मिळवली. ते पुणे विद्यापीठाच्या मराठी विभागात प्रपाठक म्हणून दोन वर्षे काम करत होते. गारगाेटी या गावी असणाऱ्या कर्मवीर हिरे कॉलेजात जवळपास २८ वर्षे मराठीचे प्राध्यापक म्हणून सेवा केल्यानंतर त्यांनी शिवाजी विद्यापीठात विभागप्रमुख म्हणून जबाबदारी सांभाळली. १ जून २०१९ रोजी ते सेवानिवृत्त झाले.
जीवन
राजन गवस हे मूळचे गडहिंग्लज तालुक्यातील करंबळीचे. महाविद्यालयीन काळातच कविता,कथा लिहिणारे राजन गवस यांची 'दैनिक पुढारी' मध्ये १९७८ साली पहिली कथा प्रकाशित झाली. पुढे १९८२ मध्ये 'उचकी' ही कथा सत्यकथेतून प्रकाशित झाली. त्याच वेळी 'हुंदका' हा कविता संग्रह प्रकाशित झाला. मात्र पुढचा प्रवास हा मुख्यतः कादंबरी लेखनाचा झाला. 'चौंडकं', 'भंडारभोग', ' कळप' या कादंबऱ्यांनी विषयाचे वेगळेपण जपले. उपेक्षितांच्या जीवनासंबंधी असणारी तळमळ राजन गवस यांच्या लेखनातून उत्कटपणे व्यक्त होते.
प्रकाशित साहित्य
अंधश्रद्धा, रूढी, परंपरा, जातीयता, देवदासी, दारिद्ऱ्य ह्या सामाजिक प्रश्नांकडे राजन गवस ह्यांच्या लिखाणाचा ओढा दिसतो. गवसांनी लिहिलेल्या 'चौंडकं' आणि 'भंडारभोग' या दोन कादंबऱ्या अनुक्रमे देवदासींच्या व जोगत्यांच्या आयुष्यावर बेतलेल्या आहेत. त्यांच्या दोन कादंबऱ्यांचे आणि 'रिवणावायली मुंगी' या कथासंग्रहाचे कन्नड भाषेत अनुवाद झाले आहेत.
अन्य भाषांत अनुवादित ग्रंथ
राजन गवस यांची अनेक पुस्तके अन्य भाषांत अनुवादित झाली आहेत.
पुरस्कार
स्थळ - पुस्तकवारी, श्रीरामपूर.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म वर्ग:मराठी साहित्यिक
जेफ हॅमंड
हॅमंड, जेफ हॅमंड, जेफ हॅमंड, जेफ वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्रेम स्मिथ
स्मिथ, ग्रेम वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राष्ट्रीय महामार्ग ९० (जुने क्रमांकन)
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
पोप क्लेमेंट सातवा
पोप क्लेमेंट सातवा (मे २६, इ.स. १४७८:फ्लोरेन्स, इटली - सप्टेंबर २५, इ.स. १५३४:रोम) हा सोळाव्या शतकातील पोप होता.
याचे मूळ नाव जुलियो दि जुलियानो दे मेदिची असे होते.
दोरजी खांडू
दोरजी खांडू हे भारतातील अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते.
जीवनपट
दोरजी खांडू यांचा जन्म- ३ मार्च, १९५५ ग्यानखार येथे झाला. मोनपा जमातीचे दोरजी खांडू राजकारणात प्रवेश करण्यापूर्वी भारतीय लष्कराच्या गुप्तचर विभागात कार्यरत होते. तिथे सात वर्ष काम केलं. बांगलादेश युद्धाच्या वेळी त्यांनी विशेष गुप्तचर विभागासाठी केलेल्या अतुलनीय कामाकरता त्यांना सुवर्णुपदकाने गौरवण्यात आलं. १९८२ साली दोरजी सांस्कृतिक आणि सहकारी सोसायटीचे अध्यक्ष होते. त्यांच्या विशेष पुढाकारामुळे तवांग जिल्ह्यात सांस्कृतिक आणि सहकारी सोसायट्यांची स्थापना झाली. दोरजी यांच्या प्रयत्नांमुळेच तवांगमधील सांस्कृतिक चमूला १९८२ साली दिल्लीत भरलेल्या एशियाडमध्ये सहभागी होता आलं. याकरता त्यांना रौप्यपदकही मिळाले.
राजकारणात प्रवेश
१९९० मध्ये अरुणाचल प्रदेशच्या पहिल्यावहिल्या विधानसभा निवडणुकीत थिंगबू-मुक्तो मतदारसंघातून त्यांची बिनविरोध निवड झाली. १९९५ साली झालेल्या दुसऱ्या निवडणुकीतही ते बिनविरोध निवडून आले व मंत्रिमंडळामध्ये २१ मार्च, १९९५ रोजी सहकार खात्याचे मंत्री झाले. १९९६ साली पशुसंवर्धन आणि पशुवैद्यकीय तसंच डेअरी विकास खात्याच्या कॅबिनट मंत्री झाले. १९९८ साली ते ऊर्जा मंत्री झाले. १९९९ साली अरुणाचल प्रदेशच्या विधानसभेवर निवडून गेले व २००२ ते २००३ या कालावधीत दोरजी खांडू खाण, मदतकार्य आणि पुर्नवसन खात्याचे मंत्री होते. २००३ मध्ये ते मदतकार्य आणि पुनर्वसन तसंच आपत्ती व्यवस्थापन खात्याचे मंत्री झाले. २००४ मध्ये मुक्तो मतदारसंघातून त्यांची अरुणाचल प्रदेश विधानसभेवर बिनविरोध निवड झाली व ते ऊर्जा, एनसीईआर , पुर्नवसन खात्याचे मंत्री झाले. ९ एप्रिल २००७ला दोरजी यांनी पहिल्यांदा मुख्यमंत्रीपदाची सूत्रं हाती घेतली. जीऑंग अपांग यांच्याकडून त्यांनी मुख्यमंत्रीपद स्वीकारलं.
२००९ साली त्यांची पुन्हा एकदा मुक्तो मतदारसंघातून बिनविरोध निवड झाली आणि २५ ऑक्टोबर २००९ रोजी ते पुन्हा मुख्यमंत्रीपदी विराजमान झाले.
मृत्यू
३० एप्रिल २०११ला दोरजी खांडू आणि अन्य चौघे पवनहंस हेलिकॉप्टरनं इटानगरकडे रवाना झाले होते. सकाळी ९.५६ वाजता उड्डाण केल्यानंतर पुढील २० मिनिटांतच हेलिकॉप्टरचा नियंत्रण कक्षाशी असलेला संपर्क तुटला. हेलिकॉप्टर भरकटलं की कोसळलं हे कळायला मार्ग नव्हता. हेलिकॉप्टरमध्ये मुख्यमंत्री असल्यानं लष्कराचे दोन हजार ४०० जवान, भारत-तिबेट सीमा पोलीस दलाचे १५० जवान, सीमा रस्ते संघटना, आयटीबीपी, एसएसबी आणि अरुणाचल प्रदेश पोलीस तात्काळ लष्कराची दोन चेतक आणि हवाई दलाचे एक एमआय-१७ हेलिकॉप्टरच्या मदतीने कामाला लागले होते. परंतु, खराब हवामानामुळे ही शोधमोहीम अत्यंत मंद गतीनं सुरू होती. पूर्व कामेंग जिल्ह्याच्या सीमेजवळ काही हेलिकॉप्टरसदृश अवशेष विखुरल्याचे दोन सुखॉय विमानं आणि इस्रोच्या उपग्रहाने टिपले. तसंच, काही स्थानिकांनी विमानसदृश आकृती पाहिल्याची माहिती दिल्यानंतर शोधपथकाची वाटचाल त्या दिशेनं सुरू झाली. नागाजिजी या डोंगराळ भागात ६६ किमीच्या परिघातच शोधकार्य केंद्रीत केलं गेलं. ४ मे २०११ला तवांग जिल्ह्यात लोबोथांगजवळ त्यांच्या पवनहंस विमानाचे अवशेष आणि मृतदेह सापडले, त्यात त्यांच्यासह वैमानिक जे.एस. बाबर, टी.एस. मामिक, खांडू यांचे सुरक्षा अधिकारी येशी चोड्डाक आणि येशी लामू यांचा मृत्यू झाला.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतातील हवाई अपघातात मृत पावलेल्या व्यक्ती वर्ग:अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री
जगातील देशांची यादी (क्षेत्रफळानुसार)
संदर्भ
क्षेत्रफळ
सार्त
सार्त (Sarthe) हा फ्रान्स देशाच्या पेई दाला लोआर प्रदेशातील एक विभाग आहे. ले मां हे फ्रान्समधील एक मोठे शहर ह्या विभागाची राजधानी आहे.
इ.स. ४१६
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. ४१६ वर्ग:इ.स.च्या ४१० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
सार्त
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:पेई दा ला लोआर
नवीनअंतोरा
नवीनअंतोरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
बाह्यदुवे
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे
सीतास्वयंवर (इ.स. १८४३ नाटक)
सीता स्वयंवर हे १८४३ साली रंगमंचावर प्रथम आलेले नाटक मराठी आधुनिक नाट्यपरंपरेतील पहिले नाटक मानले जाते. आधुनिक मराठी नाटकांचे जनक मानल्या जाणाऱ्या विष्णूदास भाव्यांनी हे नाटक लिहिले व बसवले होते. नोव्हेंबर ५, १८४३ रोजी या नाटकाचा पहिला खेळ सांगली संस्थानाच्या राजवाड्यातील 'दरबार हॉलात' झाला.
पार्श्वभूमी
विष्णूदास भाव्यांचे वडील अमृतराव भावे हे सांगली संस्थानाचे राजे चिंतामणराव पटवर्धन यांच्या दरबारी सेवेत होते. कर्नाटकातील भागवत मंडळी कीर्तनी 'खेळ' / यक्षगान करीत, त्याप्रमाणे खेळ रचण्याची चिंतामणराव पटवर्धनांनी विष्णूदास भाव्यांना आज्ञा केली. १८४३ साली राजांच्या पाठबळावर भाव्यांनी सीतास्वयंवर नाटक उभारले. ५ नोव्हेंबर, १८४३ रोजी चिंतामणराव पटवर्धनांच्या दरबारात नाटकाचा पहिला खेळ रंगला.
हेही पहा
वर्ग:मराठी नाटक नामसूची
कोरापुट जिल्हा
''हा लेख कोरापुट जिल्ह्याविषयी आहे. कोरापुट शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
कोरापुट जिल्हा हा भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक जिल्हा आहे.
चतुःसीमा
वर्ग:कोरापुट जिल्हा वर्ग:ओडिशामधील जिल्हे
अवनी चतुर्वेदी
अवनी चतुर्वेदी ही भारतीय वायसेनेच्या पहिल्या तीन महिला सैनिक लढाऊ पायलटांपैकी एक आहे. ती भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातल्या रेवा शहराची रहिवासी आहे.
संदर्भ
वर्ग:महिला सैनिक वर्ग:भारतीय वायुसेना वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते
गो-योझेई
गो-योझेई (जपानी:後陽成天皇; ३१ डिसेंबर, इ.स. १५७१ - २५ सप्टेंबर, इ.स. १६१७) हा जपानाचा १०७वा सम्राट होता.
उकळी
उकळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दिग्रस तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दिग्रस तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
अरेना नात्सियोनाला
अरेना नात्सियोनाला (Arena Națională) हे रोमेनिया देशाच्या बुखारेस्ट शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. ५५,६३४ आसनक्षमता असलेले हे स्टेडियम रोमेनियाचे राष्ट्रीय मैदान असून रोमेनिया फुटबॉल संघ आपले यजमान सामने येथून खेळतो. हे स्टेडियम युएफाच्या क्रमवारीमध्ये प्रतिष्ठित दर्जाचे आहे.
आजवर येथे २०१२ सालचा युएफा युरोपा लीगचा अंतिम सामना तसेच इतर अनेक महत्त्वाचे सामने खेळवले गेले आहेत. युएफा यूरो २०२० साठी निवडण्यात आलेल्या १३ यजमान शहरांपैकी बुखारेस्ट एक असून अरेना नात्सियोनालामध्ये ह्या स्पर्धेचे एकूण ४ सामने खेळवण्यात येतील.
बाह्य दुवे
वर्ग:बुखारेस्ट वर्ग:रोमेनियामधील फुटबॉल मैदाने
गिरिजा देवी
गिरिजादेवी (जन्म : ८ मे, इ.स. १९२९; मृत्यू :कलकत्ता, २४ ऑक्टोबर २०१७) ह्या बनारस घराण्याचा वारसा चालविणाऱ्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत गायिका होत्या.. त्या शास्त्रीय व उपशास्त्रीय संगीत गायनासाठी, तसेच ठुमरीला अधिक समृद्ध स्थान देण्यासाठी विशेष ओळखल्या जात.
सांगीतिक कारकीर्द
गिरिजादेवींनी इ.स. १९४९ मध्ये अलाहाबाद आकाशवाणी केंद्रावर आपला पहिला संगीत कार्यक्रम केला. त्यांनी अशा प्रकारे बाहेरचे कार्यक्रम करण्यास त्यांच्या आई व आजीचा विरोध होता. तेव्हाच्या समजुतीनुसार उच्चवर्गीय स्त्रिया गाण्याचे सार्वजनिक कार्यक्रम करत नसत. गिरिजादेवींनी त्या कोणतेही खासगी संगीत कार्यक्रम करणार नाहीत हे मान्य केले. इ.स. १९५१ मध्ये बिहार प्रांतात त्यांनी आपला पहिला खुला संगीत कार्यक्रम सादर केला. इ.स. १९६० पर्यंत त्या आपले गुरू श्री चंद मिश्रा यांच्याकडे शिकत होत्या. इ.स. १९८० च्या दरम्यान त्यांनी कलकत्त्याच्या आय. टी. सी. संगीत संशोधन संस्थेत तर इ.स. १९९० च्या दरम्यान बनारस हिंदू विद्यापीठात अध्यापनाचे कार्य केले. आपला सांगीतिक वारसा जपण्यासाठी संगीत अध्यापन करून अनेक नवीन विद्यार्थ्यांना तयार करताना गिरिजादेवींनी इ.स. २००९ पर्यंत आपले संगीत दौरे चालू ठेवले होते.
गिरिजादेवी बनारस घराण्याच्या परंपरेत गात आणि त्या परंपरेतील पूरबी अंग शैलीच्या ठुमरीचे सादरीकरण करत. कजरी, चैता, चैती, घाटो, होरी, ख्याल गायकी, टप्पा, लोकसंगीत अशा विविधांगी शास्त्रीय व उपशास्त्रीय गायन प्रकारांवर त्यांचे प्रभुत्व होते. त्या विलंबित लयीतली, मध्य लयीतली किंवा द्रुत लयीताली अशा सर्वच प्रकारच्या ठुमऱ्या गात. बोल बनाव ठुमरी, बोल बांट ठुमरी याही प्रकारातल्या मुरकी आणि तिरकिट त्या सारख्याच ताकदीने सादर करीत.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
टिपग्रंथ : मराठीचा पहिला शब्दकोश
महानुभावांचा टीपग्रंथ – मराठीतील पहिला शब्दकोश
गुजरात मधील भडोच येथे सर्वज्ञ श्री चक्रधर स्वामींनी अवतार धारण केला. हा अवतार त्यांनी हरिपाळदेव नावाच्या राजपुत्राच्या मृत शरिरात स्वीकार केला. त्यांचे वडील विशाळदेव आणि आई माल्हनी होते. विशाळदेव हे या राज्याचे प्रधान होते. अवतार स्वीकार करण्यापूर्वीच हरिपाळदेवाचा विवाह झालेला होता. त्याच्या पत्नीचे नाव कमळाईसा होते. जुगार हरल्याचे निमित्त करून हरलेले ऋण फेडण्यासाठी त्यांनी पत्नीकडे अलंकाराची मागणी केली. परंतु पत्नीने अलंकार दिले नाही. त्यामुळे उदास वृत्तीचा स्वीकार केला. या संधीचा फायदा घेऊन रामयात्रेचे निमित्त पुढे केले आणि भडोच सोडले.१ यादव राजांच्या राजवटीत १२ व्या शतकात, महाराष्ट्रामध्ये महानुभाव पंथ उदयास आला. या संप्रदायाचे प्रवर्तक श्रीचक्रधर स्वामी असून त्यांनी विविक्षित क्षणी नव विचारांचे प्रवर्तन केले. त्यातून संप्रदायाचा उदय झाला.२ लोकांना त्यांच्या बोलीभाषेत मोक्षमार्ग सुलभ करून सांगणारे तत्त्वज्ञान पंथाचे आहे. या काळात कर्मकांड, व्रत वैकल्य, रुढी, परंपरा यांच्या जोखडात लोक अडकले होते. सर्व स्त्री – पुरुषांसाठी खुल्या असणाऱ्या या पंथाने जाती निरपेक्षतेचा आणि अहिंसेचा पुरस्कार केला.
मराठी साहित्यात महानुभाव साहित्याचे अढळ स्थान सर्वमान्य आहे. इतर संप्रदायात कधीही न निर्माण झालेले साहित्य प्रकार महानुभाव पंथाने सशक्तपणे हाताळले. त्यांत चरित्रात्मक, स्थलवर्णनात्मक,  पुराणें,  काव्यें वगैरे ग्रंथ आहेत. समाजांत धार्मिक मराठी ग्रंथांचा अभ्यास करावा लागत असल्यामुळें अनेक टीका, टीपग्रंथ, कोश, व्याकरणग्रंथ, छंदशास्त्रावरील ग्रंथ निर्माण झाले आहेत. असे अनेक साहित्यप्रकार या पंथाने मराठी वाङमयाला दिले. स्वाभाविकच मराठी सारस्वताचे मध्ययुगीन साहित्य हे महानुभाव वाङमयामुळे समृद्ध झाले.३
निर्मितीप्रक्रिया
टीपग्रंथ हा एक वैशिष्ट्यपूर्ण असा असणारा साहित्य प्रकार महानुभाव दालनात पहावयास मिळतो. महानुभावांचे सात काव्य ग्रंथ प्रसिद्धच आहेत. आरंभीच्या कवींनी ते ग्रंथ रचून ठेवले, परंतु पुढील पिढीस त्यातील अनेक शब्द हे दुर्बोध होतात, हे वास्तव आहे. ही शब्दार्थाची अडचण दूर व्हावी या हेतूने टीपग्रंथाची निर्मिती झाली.४ याच्याही तीन ‘शोधण्या’ झाल्या. पहिला टीपग्रंथ हा चौदाव्या शतकातील असून तो मल्ले चोरयाचक यांचा आहे. यात आवश्यक त्याच शब्दांचे अर्थ दिलेले आहेत. दुसरा १६ व्या शतकात हरिराज पुजदेकर यांनी केला. यात कठीण शब्दांचे अर्थ, शब्दांची व्युत्पत्ती, आणि संस्कृत श्लोकही दिलेले आहेत. तिसरी शोधनी दत्तराज मराठे यांनी केली असून ही टीपग्रंथाची शेवटची शोधनी होय. यात सोपे आणि कठीण अशा सर्वच शब्दांचे अर्थ त्यांनी दिले आहेत. याचे वैशिष्ट्य म्हणजे, हा टीपग्रंथ सातही काव्यांचे अर्थ देतो. प्रस्तुत संशोधन हे शं. गो. तुळपुळे यांचे आहे. परंतु प्रा. पुरुषोत्तम नागपुरे यांचे मत यापेक्षा काही अंशाने निराळे दृगोचर होते. मल्ले अर्थात ‘मल्ले कोयाबास’ किंवा कवीबास यांनी पहिला टीप सुमारे शके 1325 ते 1360 या काळात कधीतरी लिहिला होता. त्यानंतर ‘ज्ञात’ महानुभावांनी आपला एक ग्रंथ तयार केला. हे दोन्ही ग्रंथ जीर्ण अवस्थेत असतानाच ‘अनंतराज चोरयाचक’ यांचाही एक ग्रंथ अस्तित्वात होता. त्यानंतर ‘हरिराज पूजदेकरांनी’ स्वतःचा टीपग्रंथ तयार केला. या सर्व पूर्वसुरींच्या ग्रंथाद्वारे ‘दत्तराज मराठे’ यांनी सात ग्रंथांचा टीप ग्रंथ सिद्ध केला आणि आयुष्याच्या उत्तरावस्थेत त्यांनी तिसऱ्यांदा संशोधन करून बराचसा वाढविला. अशा तऱ्हेने आज महानुभाव पंथात एकूण पाच ग्रंथ उपलब्ध असायला हवेत, परंतु दत्तराज मराठे आणि हरीराज पुजदेकर यांचेच ग्रंथ प्रामुख्याने आढळतात. हे टीप ग्रंथ ‘शुद्ध शब्दकोशा’च्या स्वरूपाचे आहेत आणि तेच त्यांचे आगळे वेगळे वैशिष्ट्य आहे.५ उपर्युक्त पाच ग्रंथकारांना प्रमाण म्हणून प्रा. नागपुरे हे एक संकृत श्लोकही जोडतात. तो मुळातून वाचण्यासारखा आहे. मल्ले ज्ञात सुचोरयाचक त्रय व्याख्यान जीर्णान्वयो | तस्य अन्वयग्रंथशोधनमहं आब्दी मिती संख्ययो | श्रुत्वा मे पुसदोपसंज्ञिकहरिराजस्य व्याख्यानकम् | श्रुणुवत्कृहर देश विहित युगोपाख्या जनानंदकम् ||६
मल्ले, ज्ञात, चोरयाचक या तिघांनी आधी आपले टीप ग्रंथ तयार केले होते, ते जीर्ण झालेले होते. त्यानंतर हरिराज पुजदेकर यांचे व्याख्यान ऐकलेले होते त्या आधारावर दत्त मराठे यांनी स्वतःचा टीप ग्रंथ तयार केला. असा वरील श्लोकाचा भावार्थ आहे.
स्वरूप
या टीप ग्रंथांनी मराठी भाषेतून हद्दपार झालेले शेकडो शब्दांची जपणूक केली आहे. मध्ययुगीन मराठी साहित्याची यथार्थ उकल होण्यासाठी हे ग्रंथ उपयुक्त ठरतात. स्पष्टीकरणात्मक पद्धतीने अन्वयार्थ सांगणारे हे ग्रंथ मार्गदर्शक आहेत. काही ठिकाणी आलेली रूपके उलगडून दाखवतात तर काही ठिकाणच्या एकाच ओव्यांचे अनेक अर्थ प्रस्तुत करतात. यात संपूर्ण काव्यांची प्रकारणशः मांडणी केली आहे. छोटी छोटी उप प्रकरणेही केली आहेत. त्यांना ‘सरवळे’ असे म्हणतात. ओव्यांचा परस्परसंबंध लावण्याचे कसब देखील पहावयास मिळते.
पुढील ओव्यांच्या अर्थनिर्धारणावरून टीपग्रंथाच्या रचनेचा आणि आकृतीबंधाचा सहजपणे अंदाज येऊ शकेल.
देंटीया देवांचा बापू : सळवंगेया देवां जगथापू उधाटेया देवां जग झंपू : तूं देवराया ||१५४||
देंटीया= गर्वे वरौतीया माना : सळवंगे साभिमानिये : तेचि गरुडी :१: गहनवती :२: महाकाळी :३: वेताळी :४: याचे पढते | जगथाप= जगातें थापवेर्ही मारिता : उद्धटया= बोलौनी उद्धट : जगझांप= आपुलया ऐश्वाऱ्याखाली झांकिता ||१५४||
इयान डेव्हिस
डेव्हिस, इयान डेव्हिस, इयान डेव्हिस, इयान वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टिपग्रंथ : मराठीचा पहिला शब्दकोश
पुढील ओव्यांच्या अर्थनिर्धारणावरून टीपग्रंथाच्या रचनेचा आणि आकृतीबंधाचा सहजपणे अंदाज येऊ शकेल.
सुहावे= सुष्ट हावावरूप : तयांचा : शिरोमणी= मुकुटमणी : तरणी= सूर्ये : ||१५७|| * || जीव देवता - व्यावृत्ती : नारदें देवाची स्तुती केली निरुपण : ||१०|| प्रतापनळें दैत्यवन जाळिजे : यथोनि प्रकरण ९ ||*||७
नागपूर लोकसभा मतदारसंघ
नागपूर हा महाराष्ट्रातील ४८ लोकसभा संसद मतदारसंघांपैकी एक आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये सध्या नागपूर जिल्ह्यामधील ६ विधानसभामतदारसंघ समाविष्ट केल्या गेले आहेत.
टिपग्रंथ : मराठीचा पहिला शब्दकोश
पुढील ओव्यांच्या अर्थनिर्धारणावरून टीपग्रंथाच्या रचनेचा आणि आकृतीबंधाचा सहजपणे अंदाज येऊ शकेल.
वरील ओव्यांवरून टीपग्रंथांचे स्वरूप लक्षात येते. हा ग्रंथ आकारविल्हे जरी नसला तरी देखील तो शब्दकोश नाही असे म्हणता येणार नाही. प्रा. पुरुषोत्तम नागपुरे आपल्या, ‘महानुभाव वाङ्मयातील साधनसाहित्य’ या लेखामध्ये म्हणतात, ‘मराठीतील तथाकथित पहिला कोशकार म्हणून मानल्या जाणाऱ्या मेजर कॅंडीनी आपल्या इंग्रजी-मराठी कोशाच्या प्रस्तावनेत म्हटले आहे, ‘Marathi is merely a spoken language and that it has never been cultivated or refind by authors either in prose or verse.’ ही परकियांची धारणा चुकीची होती हे मराठी भाषा प्रभुंना बराच काळ सिद्ध करता आले नाही, परंतु महानुभावीय साहित्याच्या अज्ञात दालनाचे अनावरण झाल्यानंतर ती धारणा भ्रममूलक होती हे स्पष्ट झाले. मराठी भाषेला गद्य-पद्यादी वाङ्मय प्रकारांनी समृद्ध करणाऱ्या महानुभावांनी तिला कोशवाड्मयाचे जडाव चढवून सजविल्याची जाणीव मात्र अजूनही बऱ्याच लोकांना नाही. साहित्यालंकारांनी अलंकृत अशा संस्कृत भाषेच्या भारतीय कन्या बराच काळ निष्कांचन होत्या, परंतु मराठी भाषेला अनेकविध साहित्यालंकार चढविण्याचे कार्य महानुभावांनी बाराव्या-तेराव्या शतकापासून अव्याहत चालू ठेविले होते. त्यांनी मराठी भाषेला पहिला शब्दकोश दिला. स्थळ, बंद आणि विविध टीपग्रंथ हे सर्व मराठी शब्दांच्या अर्थांना जपणारे साहित्यशिंपले होत.’८
नागपूर लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:नागपूर जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ  वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
टिपग्रंथ : मराठीचा पहिला शब्दकोश
समारोप
वरील चर्चेतून अनेक गोष्टी स्पष्ट होतात. महानुभाव वाङ्मयाचे गद्यलेखन हे एक वैशिष्ट्य आहे. गद्य वाङ्मयातील टीपग्रंथ ही वैशिष्ट्यपूर्ण अशी रचना किंवा आविष्कार आहे. या ग्रंथाची प्रेरणा जरी धार्मिक असली तरी या ग्रंथाला विशेष साहित्यिक मूल्य प्राप्त झाले आहे. हा ग्रंथ आकारविल्हे नाही. जरी हा आकारविल्हे नसला तरी तो शब्दकोश नाही, असे म्हणता येत नाही. म्हणजेच मराठी साहित्यातील पहिला लिखित स्वरूपाचा शब्दकोश हा महानुभावांचा टीप ग्रंथच आहे असे म्हणावे लागते. या आधी मराठी वाङ्मयाच्या इतिहासात शब्दार्थ सांगण्यासाठी कोणतीही साहित्यकृती दृष्टोत्पत्तीस पडत नाही. मराठीचे असंख्य ‘गर्दळलेले’ शब्द त्याने आपल्या उराशी सांभाळून ठेवले आहेत. त्यांचे जतन केले आहे. या ग्रंथाच्या माध्यमातून त्या शब्दांना नक्कीच नवसंजीवनी मिळणे शक्य आहे. मध्ययुगीन मराठी शब्द भंडारामध्ये या ग्रंथामुळे खुपच मोलाची भर पडली आहे. म्हणजेच मराठी भाषेच्या समृद्धीत या टीप ग्रंथांचा मोलाचा आणि महत्त्वाचा वाटा आहे.
राडेवाडी
राडेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील पलुस तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पलुस तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
२००३ फॉर्म्युला वन हंगाम
२००३ फॉर्म्युला वन हंगाम हा एफ.आय.ए. फॉर्म्युला वन शर्यतीचा ५७वा हंगाम होता. ह्या हंगामामध्ये १६ शर्यती खेळवल्या गेल्या ज्यात १० संघांच्या एकूण २१ चालकांनी सहभाग घेतला. ९ मार्च २००३ रोजी ऑस्ट्रेलिया मध्ये पहिली तर १२ ऑक्टोबर रोजी जपान मध्ये अखेरची शर्यत खेळवली गेली.
उम अल-कुवैन
उम अल-कुवैन हे संयुक्त अरब अमिरातीतील एक अमिरात.
२००३ फॉर्म्युला वन हंगाम
संघ आणि चालक
२००३ फॉर्म्युला वन हंगामात एकुन १० संघांनी भाग घेतला. खालील यादीत २००३ हंगामात भाग घेतेलेल्या सर्व संघ व संघांच्या चालकांची माहिती आहे. चालकांचे क्रमांक फॉर्म्युला वन संघटनेच्या २००३ हंगामाच्या अधिक्रुत सोत्राप्रमाणे आहेत. सर्व संघाची माहिती सुद्धा फॉर्म्युला वन संघटनेच्या २००३ हंगामाच्या अधिक्रुत सोत्राप्रमाणे आहे. काही ऐतिहासिक रुढिंमुळे क्रमांक १३ कोणत्याही चालकाला दिले गेले नव्हते.
उम अल-कुवैन
वर्ग:संयुक्त अरब अमिराती
ഉം അല്‍ കുവൈന്‍ Умм-эль-Кайвайн (город)
२००३ फॉर्म्युला वन हंगाम
चालक
† चालकाने ग्रांप्री पूर्ण केली नाही, परंतु ९०% पेक्षा जास्त रेस पूर्ण केल्या मुळे त्यांना गुण देण्यात आले.
कारनिर्माते
† चालकाने ग्रांप्री पूर्ण केली नाही, परंतु ९०% पेक्षा जास्त रेस पूर्ण केल्या मुळे त्यांना गुण देण्यात आले.
राष्ट्रीय महामार्ग ९१ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ९१ हा भारतातील एक राष्ट्रीय महामार्ग आहे. हा रस्ता दिल्लीजवळील गाझियाबादला कानपूरशी जोडतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
सुभाष काक
सुभाष काक (१९४७) भारतीय संगणन शास्त्रज्ञ, वैज्ञानिक आहेत. त्यांनी पुंज यामिकी सिद्धांत संशोधन केले आहे. हिंदी मध्ये एक सुप्रसिद्ध कवी आहे.
तो श्रीनगर येथे झाला. त्याचा भाऊ अविनाश काक देखील संगणक शास्त्रज्ञ आहे.
संदर्भ
काक, सुभाष वर्ग:काश्मिरी व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म
मासिक पाळी
स्त्री (मुलगी) वयात आल्यावर योनीमार्गातून दर महिन्यास जो रक्तस्राव होतो, त्याला मासिक पाळी (Menstrual cycle/ एमसी) असे म्हणतात. मुलगी साधारणपणे १२-१३ वर्षांची झाली की, मासिक पाळी सुरू होते. कधी कधी या अगोदरही सुरू होऊ शकते. दर महिन्याला एक स्त्रीबीज बिजाडांतून पक्व होऊन बाहेर पडते. त्याच्या वाढीसाठी गर्भाशयात एक आच्छादन ही तयार केले जाते. योग्य काळात स्त्री व पुरूषाच्या वीर्यातील पुरूषबीज व स्त्रीच्या गर्भाशयातील स्त्रीबीज यांचा संयोग होऊन गर्भ तयार होतो. पण ज्यावेळी हे स्त्रीबीज फलित होत नाही त्यावेळेस फलित न झालेल्या बिजासहित आच्छादन बाहेर टाकले जाते. ते रक्ताच्या स्वरूपात योनी मार्गाद्वारे बाहेर टाकले जाते म्हणून हा रक्तस्राव होतो.
मासिक पाळी चक्र व अवस्था
प्रत्येक स्त्रीला दर २७ ते ३० दिवसांनी मासिक पाळी येते. हे चक्र वयाच्या बाराव्या वर्षी सामान्यत: सुरू होते आणि साधारण पंचेचाळीस ते पन्नास वर्षे या कालावधीत थांबते. पाळी सुरू असण्याच्या दिवसात आयुर्वेदानुसार विश्रांतीची गरज असल्याने स्त्रीने श्रमाची कामे करू नयेत. मासिक पाळी संपल्यानंतर दोन आठवड्यांनी अथवा पुढची पाळी येण्या अगोदर दोन आठवडे स्त्रीचे बीजांड परिपक्व होऊन बीजपुंजापासून वेगळे होते.
मासिक पाळीचे चक्र
मासिक पाळीच्या चक्राच्या पहिल्या दिवशी रक्त वाहण्यास सुरुवात होते, ज्याला पहिला दिवस म्हणतात. हे चक्र पुढील मासिक पाळीच्या जरा आधी थांबते. हे ऋतुस्त्राव चक्र साधारणपणे २५ ते ३६ दिवसांचे असते. फक्त १० ते १५ टक्के स्त्रियांमध्ये मासिक पाळीचे हे चक्र अचूक २८ दिवसांचे असते. वयात आल्यानंतरच्या लगेचच्या काळात तसेच पाळी थांबण्याचा वेळी हा फरक ठळकपणे दिसून येतो आणि दोन पाळ्यांमधील कालावधी देखील अधिकतम असतो. रक्तस्राव ३ ते ७ दिवस किंवा सरासरी ५ दिवस सुरू राहतो. या दरम्यान सुमारे ०.५ ते २.५ औंस रक्त जाते. एका सॅनिटरी नॅपकिनमध्ये – ज्याला टॅंपन असे ही म्हणतात – त्याच्या प्रकारानुसार १ औंस रक्त शोषले जाऊ शकते. मासिक पाळी मध्ये वाहणारे रक्त नेहमीच्या जखमेतून येणाऱ्या रक्तापेक्षा वेगळे असते व स्त्राव भरपूर असल्याशिवाय त्याची सहजपणे गांठ तयार (क्लॉटिंग) होत नाही. मासिक पाळीच्या आवर्तनाचे नियमन संप्ररेकांमार्फत म्हणजेच हार्मोन्समार्फत केले जाते. ल्युटिनायझिंग आणि फॉलिकल-स्टिम्युलेटिंग प्रकारची ही संप्रेरके पिट्युटरी ग्रंथींमधून स्त्रवतात आणि ह्यांमुळे बीजांड निर्मितीच्या प्रक्रियेस (ओव्ह्यूलेशन)चालना मिळते व बीजांडकोश (ओव्हरीज्) उत्तेजित होऊन इस्ट्रोजेन तसेच प्रोजेस्टेरॉनची निर्मिती होते. इस्ट्रोजेन तसेच प्रोजेस्टेरॉनमुळे गर्भाशय व स्तनांना उत्तेजना मिळून त्यांना भावी फलनासाठी सज्ज केले जाते.
मासिक पाळीच्या आवर्तनातील टप्पे
ह्या चक्रांमध्ये ३ टप्पे असतात -
फॉलिक्युलर टप्पा
हा टप्पा रक्त वाहण्याचा पहिल्या दिवशी सुरू होतो (दिवस १) परंतु ह्या टप्प्याचे खरे वैशिष्ट्य म्हणजे ओव्हरीजमध्ये फॉलिकलची विकास होणे.फॉलिक्युलर टप्प्याच्या सुरुवातीला गर्भाशयाचे अस्तर (एंडोमेट्रियम) गर्भाच्या पोषणासाठी आवश्यक असे द्रव भरून फुगते. अंड्याचे फलन न झाल्यास एस्ट्रोजेन तसेच प्रोजेस्टेरॉनचे प्रमाण कमी असते. ह्याचा परिणाम म्हणून एंडोमेट्रियमचे वरचे थर बाहेर टाकले जातात आणि मासिक पाळीचे रक्त वाहण्यास सुरुवात होते. साधारण ह्याच वेळी पिट्युटरी ग्रंथींमधून फॉलिकलला उत्तेजित करणाऱ्या संप्रेरकांची निर्मिती जरा जास्त प्रमाणात केली जाते. ह्या संप्रेरकामार्फत साधारणतः ३ ते १० फॉलिकल्स तयार केली जातात. प्रत्येकात एक अंडे असते. ह्याच टप्प्यात, ह्या संप्रेरकांचे प्रमाण कमी होऊ लागल्यानंतर, ह्यांपैकी एकाच डॉमिनंट फॉलिकलची वाढ होत राहते. कालांतराने ते स्वतःच एस्ट्रोजेन तयार करू लागते आणि इतर फॉलिकल्स नष्ट होतात. फॉलिक्युलर टप्पा सुमारे १३-१४ दिवसांचा असतो. तिन्ही टप्प्यांपैकी ह्या टप्प्याच्या कालावधीत सर्वाधिक बदल होत राहतात. मेनोपॉजच्या वेळी हा टप्पा ही कमी दिवसांचा असतो. ल्युटिनायझिंग संप्रेरकांचे प्रमाण वाढते तेव्हा हा टप्पा संपतो व परिणामी अंडे बाहेर सोडले जाते (ओव्ह्यूलेशन).
ओव्ह्यूलेटरी टप्पा
ल्युटिनायझिंग संप्रेरकांचे प्रमाण वाढते तेव्हा हा टप्पा सुरू होतो. ल्युटिनायझिंग संप्रेरकामुळे डॉमिनंट फॉलिकलला उत्तेजना मिळून अखेरीस ते बीजांडकोशाच्या भिंतीतून बाहेर येते व अंडे बाहेर सोडले जाते. ह्यानंतर फॉलिकलला उत्तेजित करणाऱ्या संप्रेरकांचे प्रमाण मंदपणे वाढते. फॉलिकलला उत्तेजित करणाऱ्या संप्रेरकांचे प्रमाण वाढण्यामागील कारण अजून नीटसे समजलेले नाही. हा टप्पा साधारणतः १६ ते ३२ तास चालतो व अंडे बाहेर सोडण्याच्या क्रियेने ह्याची सांगता होते. अंडे बाहेर सोडले गेल्यानंतर १२ ते २४ तासांनी, ल्युटिनायझिंग हार्मोनमधील वाढ लघवी तपासल्यानंतर दिसून येते. हे प्रमाण मोजल्याने एखादी स्त्री फलनक्षम आहे अथवा नाही हे समजते. अंडे सोडल्यानंतर अधिकतम १२ तासांपर्यंत त्याचे फलन होऊ शकते. अंडे बाहेर सोडले जाण्याआधी पुनरुत्पादक नलिकेत (रिप्रॉडक्टिव्ह ट्रॅक) शुक्रजंतू हजर असल्यास फलनाची शक्यता जास्त असते. ओव्यूयालेशनचे वेळी काही स्त्रियांना ओटीपोटाच्या खालच्या एका बाजूस वेदना जाणवते, तिला मधली वेदना (शब्दाश:, मिडल पेन) म्हणतात. ही वेदना काही मिनिटांपासून काही तासांपर्यंत टिकते. ज्या बीजांडकोशातून अंडे बाहेर आलेले असते त्याच बाजूस दुखते मात्र ह्या दुखण्याचे कारण माहीत नाही. फॉलिकल फाटण्याआधी किंवा नंतर हे दुखणे जाणवते परंतु सर्वच आवर्तनांमध्ये दुखते असे नाही. दोन्ही बीजांडकोशांमधून आळीपाळीने अंडे बाहेर येईल असे नाही, ह्यासंबंधी काही ही नियम नाही. एक बीजांडकोश काढून टाकला तर राहिलेल्या बीजांडकोशातून दर महिन्यास एक अंडे बाहेर सोडले जाते.
कालावधी
वय वर्षे वीसच्या टप्प्यातील मुली आणि रजोनिवृत्ती पुर्व काळातील स्त्रिया त्यांच्या दृष्टीने ‘नियमित’ ही तुलनात्मक संज्ञा आहे. काही स्त्रियांच्या बाबतीत मासिक पाळी ही कधीच नियमित नसते. पहिल्या पाळीच्या अनुषंगाने पुढची पाळी कधी येईल याचा अंदाज वर्तविणे कधीकधी शक्य नसते. जास्त ताण पडणे, आजारपण, संतती नियमनांच्या गोळ्यांचा वापर अथवा त्यासाठी काही हार्मोन्सचा वापर अशा अनेक कारणांमुळे पाळी अनियमित येणे शक्य असते. संततिनियमनासाठी तथाकथित “तालबद्ध प्रक्रिया" (ऱ्हिदम मेथड) ही एक असुरक्षित पद्धत समजली जाते.
शरीराचे नैसर्गिक ऋतुचक्र शरीरात महिन्याचे २८ दिवस सतत स्त्री- संप्रेरकांमध्ये (हार्मोन्स) काही बदल होत असतात. यालाच वैद्यकीय भाषेत फॉलिक्यूलर फेज, ल्यूटील फेज, मिडसायकल फेज असे म्हटले जाते. यातील फॉलिक्युलर टप्प्याचा काळ साधारणपणे १४ दिवसांचा असतो व नंतरचा ल्यूटील टप्प्याचा काळ १४ दिवसांचा असतो. या संपूर्ण काळात संप्रेरकांचा स्राव चालू असतो. २८ दिवसांच्या शेवटी हा स्राव बंद होतो व नैसर्गिकरीत्या बंद होणारा संप्रेरकांचा स्राव जर कृत्रिमरीत्या हॉर्मोन्सच्या गोळ्या घेऊन चालू ठेवला तर पाळी पुढे ढकलली जाते. म्हणजेच पाळीच्या अपेक्षित तारखेअगोदर सहा ते सात दिवस गोळ्या चालू केल्या जातात व जोपर्यंत पाळी नको आहे तोपर्यंत घेतल्या जातात. आपले ठरवलेले काम संपले म्हणजे मग या गोळ्या बंद करायच्या की लगेच पाळी सुरू होते. म्हणजेच आपल्या मेंदूतील पिच्युटरी ग्रंथींच्या संदेशाद्वारे होणारे संप्रेरकांचे नैसर्गिक चक्र बाहेरून कृत्रिम संप्रेरके घेऊन बिघडवायचे. हे अयोग्य आहे. पुढे ढकलायला किंवा लवकर आणायला पाळी म्हणजे काही एखादी पूर्व नियोजित भेट नाही की जी आपण आपल्या मनाप्रमाणे किंवा सोयीप्रमाणे बदलू शकतो. पाळी पुढे करायची औषधे घेण्याचे परिणाम स्त्रिया आणि मुली यांना समजावून देणे आवश्यक आहे.
संतती नियमन
गरोदर रहाण्याची भीती न बाळगता समागम करण्याचा काळ अगोदर ठरविणे अथवा निश्चित करणे अयोग्य समजले जाते. बीजांड परिपक्व होऊन बीजपुंजापासून अलग होण्याच्या काळात केलेला समागम देखील धोकादायक ठरू शकतो कारण बीजांडाचे आयुष्य एकच दिवस असले तरी शुक्रजंतु जवळजवळ पाच दिवस कार्यरत राहतात. त्यामुळे या काळाच्या अलीकडील पाच दिवसात तर स्त्री समागम केला असेल तर स्त्री गरोदर राहू शकते. मासिकपाळीच्या काळात समागम केल्यास आपण गरोदर राहत नाही अशी एक चुकीची कल्पना स्त्रियांमध्ये आहे. जर स्त्रीची पाळी सात दिवसापर्यंत लांबली आणि शुक्रजंतू पाच दिवस राहिले किंवा मासिक पाळीचा काळ २८ दिवसांपासून कमी असेल तर स्त्री गरोदर होऊ शकते.
मासिक पाळीच्या समस्यांवर उपचार
मासिक पाळीशी संबंधित समस्यांवरील इलाज व उपचार हे मुख्यतः त्या समस्येच्या स्वरूपावर व ती आढळण्याच्या कालावधीवर अवलंबून असतात. किरकोळ समस्यांवर किंवा सहा महिन्यांपेक्षा कमी काळपर्यंत दिसलेल्या समस्यांवर डॉक्टर साधारणपणे जीवनशैली बदलण्याचे किंवा स्वतःच करण्याजोगे उपाय सुचवतात, उदाहरणार्थ - मासिक पाळीच्या समस्यांवर आपण वनौषधींचे व इतरही उपाय करू शकता, उदाहरणार्थ. मासिक पाळीचा जास्त व दीर्घकाळ त्रास होत असल्यास डॉक्टर खालील प्रकारची औषधे घेण्यास सांगू शकतात
फायब्रॉइड्स किंवा कर्करोगासारखा एखादा गंभीर आजार दिसून आल्यास शस्त्रक्रियेची गरज भासू शकते. )या प्रकारच्या बऱ्याच समस्या किरकोळ असतात व फार काळजीचे कारण नसते. मासिक पाळीवर विविध घटकांचा परिणाम होत असतो आणि पाळीच्या सुरुवातीच्या काही समस्या शरीरास त्यांची सवय होईपर्यंतच टिकतात. अर्थात पाळीजास्त दिवस चालल्यास, अत्याधिक रक्तस्त्राव असल्यास अथाव रक्ताच्या गुठळ्या दिसल्यास डॉक्टरी सल्ला घेणे उत्तम.
नाटक
स्त्रियांच्या रजोनिवृत्ती या विषयावर प्रा. नितीनकुमार यांनी ’मेनोपॉज’ नावाचे नाटक लिहून दिग्दर्शित केले आहे. त्याचा पहिला प्रयोग पुण्यात २५-१-२०१८ रोजी झाला.
बाह्यदुवे
वर्ग:प्रजनन वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र वर्ग:महिला स्वास्थ्य
क्लिफर्ड मॅकवॉट
क्लिफर्ड ऑब्रे मॅकवॉट (१ फेब्रुवारी, १९२२:जॉर्जटाउन, गयाना - २० जुलै, १९९७:ऑटावा, ऑन्टॅरियो, कॅनडा) हा undefinedकडून १९५४-५५ दरम्यान सहा कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२००० ए.एफ.सी. आशिया चषक
ही ए.एफ.सी. आशिया चषक फुटबॉल स्पर्धेची अकरावी आवृत्ती लेबेनॉन देशामध्ये १२ ते २९ ऑक्टोबर इ.स. २००० दरम्यान खेळवण्यात आली. ए.एफ.सी.ने आयोजित केलेल्या ह्या स्पर्धेत आशिया खंडामधील बारा देशांच्या राष्ट्रीय संघांनी भाग घेतला. अंतिम फेरीच्या सामन्यात ला हरवून ने ही स्पर्धा दुसऱ्यांदा जिंकली.
यजमान शहरे
वर्ग:लेबेनॉनमधील खेळ वर्ग:ए.एफ.सी. आशिया चषक
डेव्हिड सिनकॉक
सिनकॉक, डेव्हिड वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गणेशपूर (भंडारा)
गणेशपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातल्या भंडारा जिल्ह्याच्या  भंडारा तालुक्यातील एक गांव आहे. हे गांव वैनगंगा नदीपासून अगदी जवळ आहे. येथली ग्रामपंचायत संपूर्ण गणेशपूरचा कारभार पहाते. हा भाग भंडारा नगर परिषदेच्या हद्दीत समाविष्ट व्हावा असा प्रस्ताव आहे. या गावात बोलली जाणारी मुख्य भाषा मराठी आहे.
वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील गावे
लाओ किप
किप हे लाओसचे अधिकृत चलन आहे.
नसीर मलिक
मलिक, नसीर वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीधर वि. वर्तक
'''श्रीधर वि. वर्तक''' (१८८५ (?) / १८९४ (?) - १९५०) हे मराठी नाटककार होते.
राष्ट्रीय महामार्ग ९२ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ९२ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
जॉफ डिमकॉक
डिमकॉक,जॉफ वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेन्री अ‍ॅडिंग्टन
हेन्री अ‍ॅडिंग्टन, सिडमथचा पहिला व्हायकाउंट (Henry Addington, 1st Viscount Sidmouth; मे २०, इ.स. १७५७ - फेब्रुवारी १५, इ.स. १८४४) हा १८०१ ते १८०४ दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता.
ऍडिंग्टन, हेन्री ऍडिंग्टन, हेन्री ऍडिंग्टन, हेन्री
नवीनआष्टी
नवीनआष्टी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
केंद्रपाडा जिल्हा
''हा लेख केंद्रपाडा जिल्ह्याविषयी आहे. केंद्रपाडा शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
केंद्रपाडा जिल्हा हा भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र केंद्रपाडा येथे आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:केंद्रपाडा जिल्हा वर्ग:ओडिशामधील जिल्हे
महाराष्ट्र नाटक मंडळी (नाट्यसंस्था)
महाराष्ट्र नाटक मंडळी ही मराठी नाटकांची निर्मिती करणारी नाट्यसंस्था होती. १० सप्टेंबर, इ.स. १९०४ रोजी हिची स्थापना झाली. या मंडळीने कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर लिखित कीचकवध, भाऊबंदकी इत्यादी नाटके रंगभूमीवर आणली व ती नाटके विशेष गाजली. त्र्यंबक सीताराम कारखानीस, केशवराव दाते इत्यादी अभिनेत्यांनी या मंडळीची धुरा वाहिली.
नाटके
खाडिलकरलिखित कांचनगडची मोहना या नाटकाचा प्रयोग करून या मंडळीने आपली वाटचाल आरंभली. पुढे २२ फेब्रुवारी, इ.स. १९०७ रोजी खाडिलकरांच्याच कीचकवध नाटकाचा प्रयोग मंडळीने सादर केला. हे नाटक ब्रिटिश भारताचा तत्कालीन गव्हर्नर-जनरल जॉर्ज कर्झन याने केलेल्या बंगालच्या फाळणीच्या घटनेवर अप्रत्यक्षपणे टिप्पणी करणारे होते. ब्रिटिश भारताच्या प्रशासनाविरुद्ध लोकक्षोभ भडकवण्यास हे नाटक साहाय्य करेल, अशी शक्यता वाटल्याने २७ जानेवारी, इ.स. १९१० रोजी मुंबई प्रांताच्या शासनाने इ.स. १८७६ च्या ड्रमॅटिक पर्फॉर्मन्स ॲक्ट या कायद्याच्या कलम ३ अन्वये या नाटकाच्या सादरीकरणावर बंदी घातली. सोळा वर्षांच्या बंदीनंतर इ.स. १९२६ साली मंडळीने या नाटकाच्या सादरीकरणास परवानगी मिळवण्यासाठी शासनाकडे अर्ज केला. त्यासाठी मंडळीने शासकीय समितीसमोर अमरावती येथे नाटकाचा खास प्रयोग करून दाखवला; तो पाहून शासकीय समितीने नाटकाच्या प्रयोगावरील बंदी उठवण्याची शिफारस केली. इ.स. १९२६ सालापासून महाराष्ट्र नाटक मंडळी कीचकवधाचे प्रयोग पुनश्च सादर करू लागली.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:मराठी नाट्यसंस्था
ब्रॉनिस्वाफ कोमोरॉफ्स्की
ब्रॉनिस्वाफ कोमोरॉफ्स्की (पोलिश: Bronisław Maria Komorowski, ) (जून ४ १९५२ - हयात) हे पोलंड देशाचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत. लेख काटिन्स्की हे पोलंडचे राष्ट्राध्यक्ष एप्रिल १० २०१० रोजी विमान अपघातात मरण पावल्यानंतर राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे कोमोरॉफ्स्की यांच्या हातात आली. तसेच जून २०१० मध्ये घेण्यात आलेल्या निवडणुकीमध्ये त्यांनी विजय मिळवला.
मे २०१५ मधील अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये कोमोरॉफ्स्कीना आंद्रेय दुदाकडून पराभवाचा धक्का बसला.
बाह्य दुवे
वर्ग:पोलंडचे राष्ट्राध्यक्ष
वेळुंजे
वेळुंजे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
तुपटाकळी
तुपटाकळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दिग्रस तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दिग्रस तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
महबुबुर रहमान
रहमान, महबुबुर वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. ४२०
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४२० वर्ग:इ.स.च्या ४२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
वांदे
१४व्या शतकात झालेल्या शंभर वर्षांच्या युद्धादरम्यान वांदे येथे अनेक लढाया झाल्या होत्या.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:पेई दा ला लोआर
चिनी संख्या
चीनी संख्या आणि त्यांचे उच्चार
धायरी
धायरी पुणे जिल्ह्यातील एक गाव आहे.
चिनी संख्या
चिनी लिपीमध्ये इतर भाषांप्रमाणे मुळाक्षरे नसून त्याऐवजी चित्रलिपीचा वापर केला जातो.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:संख्या वर्ग:अंक वर्ग:चिनी भाषा
धायरी
या गावाबद्दल धायरी, सोन्याची पायरी असे म्हणतात. धायरी हा पुण्याच्या पश्चिमेकडील भाग आहे. धायरी गावाचे नाव धायरेश्वर महादेव मंदिरामुळे प्रसिद्ध झाले आहे. बांधकाम व्यावसायिक डी. एस. कुलकर्णी यांनी बांधलेल्या डीएसके विश्व या वसाहतीमुळे धायरी गावाचे नाव पुण्यात अधिक परिचयाचे झाले
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ६१० मिमी पर्यंत असते.
संस्कृती
मुळात शेतीप्रधान व्यवसाय असणारा धायरीचा भाग आता पूर्णतः शहरीकरण झालेला आहे. अजूनही लगड मळा तसेच डीएसके विश्व कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर काही शेतकरी शेती करतात. धायरी गावापासून जवळच असणाऱ्या नऱ्हे गावात अनेक कारखाने आहेत. विशेषतः कोल्हापूर, सातारा, सांगली या भागातून पुण्यात स्थायिक झालेले अनेक लोक धायरी विभागात वास्तव्य करून आहेत.
परिसरातील प्रसिद्ध व्यक्तिमत्त्वे
शास्त्रीय गायक पंडित विजय कोपरकर धायरी येथे राहतात.
वर्ग:पुण्याची उपनगरे
रामानंदनगर
रामानंदनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील पलुस तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पलुस तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
वर्तक
वर्तक हे मराठी आडनाव आहे.
प्रसिद्ध व्यक्ती
नाटककार.
वर्ग:मराठी आडनावे
मलकनगिरी जिल्हा
''हा लेख मलकनगिरी जिल्ह्याविषयी आहे. मलकनगिरी शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
मलकनगिरी जिल्हा हा भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र मलकनगिरी येथे आहे.
वॉली एडवर्ड्‌स
एडवर्ड्स,वॉली वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळ
सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळ ही महाराष्ट्रातील सामाजिक क्षेत्रात काम करणारी स्वयंसेवी संस्था आहे.
स्थापना
सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळ ह्या संस्थेची नोंदणी संस्था नोंदणी अधिनियम १८६० अंतर्गत १२/९/१९९४ रोजी व १९५० मुंबई अधिनियम क्रं २९ अन्वये १०/११/१९९४ रोजी करण्यात आली.
महाराष्ट्रातील औरंगाबाद शहरातील ११ सेवावस्त्या व २२ गावात सावित्रीबाई फुले महिला एकात्म समाज मंडळाच्या किशोरी विकास प्रकल्पाचे काम चालते. ५००० किशोरी पर्यंत हे काम पोहोचविले जाते. शिक्षण, किशोरवयीन आरोग्य, लग्नाचे वय, लिंग समानता ह्या विषयात काम चालते.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील समाजकारणी संस्था वर्ग:सावित्रीबाई फुले
राष्ट्रीय महामार्ग ९३ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ९३ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. हा रस्ता उत्तर प्रदेशमधील आग्रा शहरास अलीगढ मार्गे मोरादाबादला जोडतो
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
इ.स. ४२१
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४२१ वर्ग:इ.स.च्या ४२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
नबरंगपूर जिल्हा
''हा लेख नबरंगपुर जिल्ह्याविषयी आहे. नबरंगपुर शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
नबरंगपुर जिल्हा हा भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र नबरंगपुर येथे आहे.
महार
महार (तत्सम वा संबंधित जाती: मेहरा, मेहर, महारा, तरल, तराळ, धेगुमेग) हा वंश भारतातील अनुसूचित जातीचा समाज आहे, जो प्रमुख्याने महाराष्ट्रात रहातो. महारांची महाराष्ट्र राज्यातील लोकसंख्या १ कोटीपेक्षा जास्त आहे. महाराष्ट्राच्या लोकसंख्येत महार आहेत. महाराष्ट्रानंतर मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, कर्नाटक, पश्चिम बंगाल, गुजरात, ओरिसा, तेलंगणा, तामिळनाडू या राज्यांत महार समाजाची मोठी संख्या आहे. भारतातील एकूण ३० राज्यांत हा समाज आढळतो, यापैकी १६ राज्यांत महार समुदायाला अनुसूचित जातीमध्ये समाविष्ट केले आहे. भारताव्यतिरिक्त पाकिस्तान आणि बांगलादेशातही महार हे कमी संख्येने आहेत. आज ८०% महारांनी बौद्ध धर्म स्विकारला आहे. तर २०% महार हे हिंदू धर्म मानतो. मुख्यतः बहुतांश समाज महाराष्ट्रात रहात असल्याने त्यांची मुख्य मातृभाषा मराठी आहे, पण उच्च शिक्षणामुळे अनेक लोक महाराष्ट्रा व देशाबाहेर गेले आहेत. मराठा-कुणबी (सुमारे ३०%) समाजानंतर महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लोकसंख्या महार समाजाची आहे.
इतिहास
जागल्या म्हणजे पहारेकरी (वॉचमन )हा बहुधा महार जातीचा असे. गावराखण करणाऱ्या महाराला चारही सीमा बारकाईने माहीत म्हणून जमीन जुमला, घरदार या स्थावरांच्या वादांत त्याची साक्ष महत्त्वाची असायची. वेसकर या महाराकडे वेशीचे दरवाजे रात्री बंद करून सकाळी उघडायचे हे काम असे.
महार या जातीचे लोक महाराष्ट्रात मोठ्या संख्येने आढळतात. १९११ साली या जातीच्या लोकांची संख्या सुमारे ३३ लाख होती. राजारामशास्त्री भागवतांनी हे महार म्हणजे प्राचीन नाग होत असे मत दिले आहे. डॉ. भांडारकरांच्या मते मेलेल्या जनावरांना वाहून नेणारे (मृत + हार) ते महार होतात. महा + अरि म्हणजे मोठे शत्रू ते महार अशी काही विद्वानांनी उपपत्ती लावली आहे.
महारांची वस्ती मध्यप्रांतातच प्रामुख्येकरून आढळते. पूर्वी त्यांचे विशिष्ट देव म्हणजे विठोबा, म्हसोबा, खंडोबा, ज्ञानोबा, चोखोबा, भवानी, मरीआई, सटवाई इत्यादी होते. वऱ्हाडप्रांतामध्ये ग्रॅबिएल, अझ्रेल, मायकेल, अनांदीन या नावाच्या देवतांची महार लोक पूजा करीत असे रसेल व हिरालाल सांगतात. त्यावेळी त्यांचे धार्मिक संस्कार हिंदूंसारखेच होते. ग्रामपंचायतीत बारा बलुतेदारांपैकी महार एक होते. त्यांच्याकडे खेडेगांवचं वॉचमन बनून कामे करणे व जासुसी इत्यादी कामे असत.
उपजाती
महार जातीत १२ उपजाती होत्या. महारांच्या सोमवंशी, लाडवन, बावणे व मिराशी या मुख्य उपजाती आहेत, तर आंदवण, अक्करमाशी, बारमाशी या इतर उपजाती आहेत. त्याचप्रमाणे महारांत रायरंद, डोंब अशा पोटजातीही आहेत. एका आडनावाचे लोक एका कुळीचे समजले जात असल्याने, महारांत एका आडनावात लग्नविधी होत नाहीत. पूर्वी या उपजातींदरम्यान रोटी-बेटी क्वचितच होत असत.
धर्म
२००१ च्या जनगणनेनुसार, महाराष्ट्रीय महार हे ५६.२% बौद्ध, ४३.७% हिंदू आणि ०.१% शीख होते.
१९५१ मध्ये म्हणजेच डॉ. आंबेडकरांच्या धर्मांतरापूर्वी महाराष्ट्रातील अनुसूचित जातीत महारांचे प्रमाण ८०% होते. धर्मांतरांनंतर महारांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला व आज सुमारे ९८% महार हे बौद्ध धर्मीय आहेत. मात्र काही महार हे 'महार' ही 'हिंदू ओळख' नाकारत बौद्ध झाले तर काही महार जातीने 'महार' व धर्माने बौद्ध ही ओळख सांगत बौद्ध बनले. त्यामुळे आज अनुसूचित जातीत महाराष्ट्राचे प्रमाण २००१ मध्ये ५७.५% झाले, व यातील ५८% महारांनी आपला धर्म बौद्ध सांगितला होता.
सुरुवातीला हिंदू धर्मातील अस्पृश्य वर्गात गणला जाणारा हा समाज १४ ऑक्टोबर १९५६ नंतर बौद्ध धर्मीय झाला. त्यानंतर ह्या समाजातील बहुतेक लोक बौद्ध धर्माच्या प्रभावाखाली आले तर अनेकांनी अधिकृतपणे बौद्ध धर्म स्वीकारला.. महाराष्ट्राच्या लोकसंख्येत बौद्ध धर्म न स्वीकारलेले फक्त १०% महार आहेत. महाराष्ट्रात महार आणि बौद्ध समाजाची एकत्रित लोकसंख्या ही १६% म्हणजेच २ कोटींच्या आसपास आहे.
लोकसंख्या
२०१७ पर्यंत, महार समुदायाला १६ भारतीय राज्यांमध्ये 'अनुसूचित जाती' म्हणून घोषित केले गेले होते : आंध्र प्रदेश, अरुणाचल प्रदेश, आसाम, छत्तीसगढ, दादरा आणि नगर हवेली, दमण आणि दीव, गोवा, गुजरात, कर्नाटक, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, मेघालय, मिझोरम, राजस्थान, तेलंगणा आणि पश्चिम बंगाल.
याशिवाय इतर राज्यातील महारांची लोकसंख्या (२०११): (तेलंगाणा वगळता इतर राज्यात महरांचा समावेश अनु. जातीत केलेला नाही.)
बाह्य दुवे
वर्ग:बलुतेदार वर्ग:दलित समुदाय वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती वर्ग:बौद्ध समुदाय वर्ग:नवयान वर्ग:भारतामधील जाती वर्ग:भारतामध्ये बौद्ध धर्म वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती वर्ग:हिंदू धर्मामधील जातीव्यवस्था वर्ग:महाराष्ट्रातील अनुसूचित जाती
भंडारा लोकसभा मतदारसंघ
भंडारा महाराष्ट्र राज्यातील एक भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००८ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान हा मतदारसंघ बरखास्त करून भंडारा-गोंदिया हा नवा मतदारसंघ निर्माण करण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:महाराष्ट्रामधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
झेलबाद
झेलबाद क्रिकेटच्या खेळामधील फलंदाज बाद होण्याच्या दहा प्रकारांपैकी एक आहे. फलंदाजाच्या बॅटला किंवा बॅट धरलेल्या हाताच्या पंज्याला लागलेला चेंडू जमिनीवर पडण्याच्या आधी क्षेत्ररक्षकाने धरला तर फलंदाज बाद समजण्यात येतो.
वर्ग:क्रिकेट
शहाबुद्दीन अहमद
वर्ग:बांगलादेशचे राष्ट्राध्यक्ष
नुआपाडा जिल्हा
''हा लेख नुआपाडा जिल्ह्याविषयी आहे. नुआपाडा शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
नुआपाडा जिल्हा हा भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र नुआपाडा येथे आहे.
तालुके
वर्ग:नुआपाडा जिल्हा वर्ग:ओडिशामधील जिल्हे
वायघोळपाडा
वायघोळपाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
नेव्ही सील
नेव्ही सील हे अमेरिकन नौदलाच्या दहशतवादाशी सामना करण्यासाठी अत्यंत खडतर प्रशिक्षण दिलेल्या, अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रे चालवण्यात तरबेज असलेल्या कमांडो दलाचे नाव आहे. या दलाची स्थापना १९६२ साली झाली. सील (SEAL) SEa, Air, Land प्रतित करतात. या कमांडोंना समुद्रात, हवेतील व जमीनीवर लढण्याकरिता प्रशिक्षित केले जाते. कमांडोंतील ७०% कमांडो हे प्रशि़शण पूर्ण करु शकतात.
स्थापना
या दलाची स्थापना करण्याची गरज दुसऱ्या महायुद्धानंतर भासली. १९४२ साली या दलाचे स्थापना करण्यात आली. सुरुवातीचे नाव नेवल कॉम्बॅट डिमॉलिशन (N.C.D.U.) 1 युनिट असे होते.
बाह्य दुवा
वर्ग:अमेरिकेचे आरमार
नवीनकाकडदरा
नवीनकाकडदरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
नवीन रामदरा
नवीन रामदरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
मायेन
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:पेई दा ला लोआर
डिसेंबर ९
बाह्य दुवे
डिसेंबर ७ - डिसेंबर ८ - डिसेंबर ९ - डिसेंबर १० - डिसेंबर ११- (डिसेंबर महिना)
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
जागतिक मूळव्याध दिन
२० नोव्हेंबर हा जगभर जागतिक मूळव्याध दिन म्हणून साजरा केला जातो. जगात सर्वच देशांमध्ये मूळव्याधीचे रुग्ण आहेत व त्यांची संख्या वाढतेच आहे. या दिनाच्या निमित्ताने ठिकठिकाणी या आजाराविषयी जनजागृती करणारे कार्यक्रम आयोजित होत असतात.
भारतात आजघडीस (सन २०१७) साधारणतः ४ कोटी लोकांना हा आजार आहे आणि दरवर्षी या आजाराचे १० लाख रुग्ण नव्याने तयार होत असतात. काही काळपूर्वी मूळव्याध हा साधारण चाळीशीनंतर उद्भवणारा आजार होता. पण, आता १८ ते २५ या वयोगटातील स्त्री- पुरुषांनाही मूळव्याध होऊ लागला आहे. मूळव्याधीच्या एकूण रुग्णांपैकी १० ते १२ टक्के रुग्ण हे १८ ते २५ वयोगटातील आहेत.
वर्ग:जागतिक दिन
निकेल माइन्स, पेनसिल्व्हेनिया
निकेल माइन्स हे अमेरिकेच्या पेनसिल्व्हेनिया राज्यातील लॅंकेस्टर काउंटीमध्ये असलेले छोटे गाव वजा वस्ती आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३५ होती. या व्यक्ती १६ घरट्यांतून राहत होत्या. यातील बहुसंख्य लोक आमिश आहेत.
तिवरी (दिग्रस)
तिवरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दिग्रस तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दिग्रस तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
राष्ट्रीय महामार्ग ९४ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ९४ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. हा रस्ता हृषिकेशला यमुनोत्रीशी जोडतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
विभाजक (गणित)
विभाजक - (divisor), जर x ने yला भाग जात असेल तर xला yचा विभाजक म्हणतात.
म्हणून २ हा १०चा विभाजक आहे.
२४ चे विभाजक, १,२,३,४,६,१२,२४ हे आहेत.
हेसुद्धा पहा
वर्ग:अंकगणित
इयाजुद्दीन अहमद
इयाजुद्दीन अहमद (बंगाली: ইয়াজউদ্দিন আহম্মেদ; फेब्रुवारी १, इ.स. १९३१:बिक्रमपूर, बांगलादेश - १२ डिसेंबर, इ.स. २०१२) हा बांगलादेशचा राष्ट्राध्यक्ष होता. हा ६ सप्टेंबर, इ.स. २००२पासून १२ फेब्रुवारी, इ.स. २००९ पर्यंत या पदावर होता.
वर्ग:बांगलादेशचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
पुएब्ला (शहर)
ग्वादालाहारा (Puebla) ही मेक्सिको देशाच्या पेब्ला ह्याच नावाच्या राज्याची राजधानी आहे. हे शहर मेक्सिकोच्या मध्य भागात मेक्सिको सिटीच्या पूर्वेस तर बेराक्रुथच्या पश्चिमेस वसले असून ते मेक्सिकोमधील एक प्रमुख शहर आहे. २०१० साली १५ लाखाहून अधिक शहरी लोकसंख्या असलेले पेब्ला मेक्सिकोमधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (मेक्सिको सिटी व ग्वादालाहारा खालोखाल) आहे.
येथील बरोक व रानिसां स्थापत्यशास्त्राच्या इमारती व वास्तूंसाठी पेब्ला युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.