cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
लिब्रेव्हिल
लिब्रेव्हिल ही गॅबन ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. लिब्रेव्हिल गॅबनच्या पश्चिम भागात गिनीच्या आखाताच्या किनाऱ्यावर वसले आहे.
वर्ग:गॅबनमधील शहरे वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
मॅथ्यू आर्नोल्ड
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मलकापूर विधानसभा मतदारसंघ
मलकापूर विधानसभा मतदारसंघ - २१ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, मलकापूर मतदारसंघात बुलढाणा जिल्ह्यातील नांदुरा आणि मलकापूर या दोन तालुक्यांचा समावेश होतो. मलकापूर हा विधानसभा मतदारसंघ रावेर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे राजेश पंडितराव एकाडे हे मलकापूर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:रावेर लोकसभा मतदारसंघ
चोळमुख
चोळमुख हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
जेड्रेज स्नियाडेकी
जेड्रेज स्नियाडेकी (३० नोव्हेंबर, इ.स. १७६८ - १२ मे, इ.स. १८३८) हा पोलिश लेखक, वैद्य, रसायनशास्त्रज्ञ आणि जीवशास्त्रज्ञ होता. याने रसायनशास्त्रातील पोलिश भाषेत रुळवण्यासाठी प्रयत्न केले.
वर्ग:पोलिश लेखक वर्ग:रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १७६८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८३८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्लेटन ऑगस्ट
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सम्यक (संस्था)
सम्यक ही पुणे येथे स्थापन झालेली सामाजिक संस्था असून महिला,आरोग्य,कायदा इ. प्रश्नांवर कार्यरत आहे.
हेही पहा
वर्ग:स्त्री प्रश्नांवर कार्यरत संस्था वर्ग:सामाजिक संस्था
थिंफू
थिंफू ही भूतान देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
वर्ग:भूतानमधील शहरे वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे
भुरकी
भुरकी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
दिमित्री व्हिक्टोरोविच अनोसोव्ह
दिमित्री व्हिक्टोरोविच अनोसोव्ह (रशियन:Дми́трий Ви́кторович Ано́сов; ३० नोव्हेंबर, १९३६ - ५ ऑगस्ट, २०१४) हा एक रशियन गणितज्ञ होता.
वर्ग:रशियन गणितज्ञ वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाराष्ट्रातील विशेष मागास प्रवर्गीय जातींची यादी
महाराष्ट्रात विशेष मागास प्रवर्गातील जातींची (एसबीसी) संख्या ७ असून या प्रवर्गास २% आरक्षण आहे.
आल्बनी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
येथून अमेरिकेतील निवडक शहरांना थेट प्रवासी आणि मालवाहतूक सेवा उपलब्ध आहे. येथील बव्हंश प्रवासी साउथवेस्ट एरलाइन्स, डेल्टा एरलाइन्स आणि अमेरिकन एरलाइन्सने प्रवास करतात.
संदर्भ
वर्ग:आल्बनी, न्यू यॉर्क वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
गॉर्डन व्हाइट
गॉर्डन चार्ल्स व्हाइट (५ फेब्रुवारी, १८८२ - १७ ऑक्टोबर, १९१८) हा undefinedकडून १९०६ ते १९१२ दरम्यान १७ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता. हा केप कोरच्या पहिल्या बटालियनमध्ये अधिकारी होता. हा पहिल्या महायुद्धात गाझा येथे मृत्यू पावला.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:युद्धात मृत्यू पावलेले क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९१८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पूर्व फ्लांडर्स
पूर्व फ्लांडर्स (डच: ) हा बेल्जियम देशाच्या फ्लांडर्स प्रदेशामधील एक प्रांत आहे. देशाच्या उत्तर भागातील हा प्रांत मुख्यतः डच भाषिक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:बेल्जियमचे प्रांत
डॅनियल चाइल्ड्स
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सीब्रँड एंजेलब्रेख्ट
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रकाश
डोळ्यांना दिसू शकणाऱ्या विद्युतचुंबकीय प्रारणांना प्रकाश या संज्ञेने उल्लेखले जाते. भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पनेनुसार विद्युतचुंबकीय वर्णपटावरील या प्रारणांची तरंगलांबी ३७० ते ७८० नॅनोमीटर पल्ल्यादरम्यान असते.निर्वात पोकळी मध्ये प्रकाशाचा वेग 299,792,458 मी / से (अंदाजे 186,282 मैल प्रति सेकंद) एवढा असतो.
सैद्धांतिक कणभौतिकीत प्रकाशाचे स्वरूप फोटॉन नावाच्या मूलभूत कणांपासून बनते, असे मानले जाते.सर्व फोटॉनचे क्वांटम मेकॅनिक्सद्वारे आणि वेव्ह पार्टिकल डूअलिटी द्वारे,फोटॉन लाटा आणि कण दोन्हीचे गुणधर्म दर्शवितात.
बाह्य दुवे
छायाचित्रण हे एक प्रकाश आणि छाया यांचा सुरेख संगमआहे.
वर्ग:प्रकाशविज्ञान वर्ग:भौतिकशास्त्र
पीटर मलान
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिरगाव व्हाया दादर
"गिरगाव व्हाया दादर" संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या तत्कालीन पार्श्वभूमीवर आधारीत अमोल भोर दिग्दर्शीत ,हृषीकेश कोळी लिखित नाटक आहे.
टीम
मुंबईतल्या महविद्यालयीन नाट्यक्षेत्रातल्या मंडळींनी गिरगाव व्हाया दादर’ ह्या एकांकिकेला आकार दिला.रिद्धी निर्मित आणि नवनीत प्रकाशित नाटक दोन अंकी आहे. ५० जणांच्या टीमसह ह्या प्रयोगाच्या निर्मित्ती विलास वाघमारे ह्यांनी केले असून नेपथ्य सचिन गावकर आणि प्रकाशयोजना भूषण देसाई ह्यांची आहे.अभिजित पेंढारकर ह्यांनी संगीत दिलेल्या ह्या नाटकात नम्रता आवटे, ऋतुजा बागवे, स्वप्निल हिंगडे ह्यांच्यासह अतुल सणस, महेश वरवडेकर, प्रदीप डोईफोडे, रत्नाकर देशपांडे, सिद्धेश परब, आशिष मुंबईकर, राकेश पाटील, सुमित परुळेकर, स्नेहा साळवी, पुरुषोत्तम हिलेर्कर, हनुमंत चौधरी, दिग्विजय चव्हाण, वर्षा मानकामे, सचिन नवरे, संतोष पाटील, उमेश कणसे, अजय गटलेवार, संतोष खाडे, मैत्रेयी जाधव, चेतन शिंदे, महेश वडवलकर सहकलावंत आहेत.
वर्ग:मराठी नाटक नामसूची
बोदाडबुद्रुक
बोदाडबुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
आल्प-मरितीम
आल्प-मरितीम (Alpes-Maritimes; ऑक्सितान: Aups Maritims) हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या आग्नेय कोपऱ्यात इटली देशाच्या सीमेवर आल्प्स पर्वतरांगेत व भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. मोनॅको हा सार्वभौम देश पूर्णपणे आल्प-मरितीमच्या आंतर्गत आहे.
येथील फ्रेंच रिव्हिएरावरील अनेक निसर्गरम्य व प्रसिद्ध समुद्रकिनाऱ्यांमुळे पर्यटन हा येथील सर्वात मोठा उद्योग आहे. दाट लोकवस्तीच्या ह्या विभागामधील नीस, ॲंतिब व कान ही मोठी शहरे आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
अमरावती विधानसभा मतदारसंघ
अमरावती विधानसभा मतदारसंघ - ३८ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ अमरावती जिल्ह्यात आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, अमरावती मतदारसंघात अमरावती महानगरपालिके च्या, वॉर्ड क्र. १ ते ५, १९ ते ३१, ४१ ते ५६ आणि ६२ ते ७१ यांचा समावेश होतो. अमरावती हा विधानसभा मतदारसंघ अमरावती लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे सुलभा संजय खोडके हे अमरावती विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:अमरावती जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:अमरावती लोकसभा मतदारसंघ
सेंट हेलेना
सेंट हेलेना हे युनायटेड किंग्डमच्या अधिपत्याखालील दक्षिण अटलांटिक महासागरामधील एक बेट आहे. सेंट हेलेना आफ्रिका व दक्षिण अमेरिका खंडांच्या मधोमध आहे.
असेन्शन द्वीप व त्रिस्तान दा कूना हे दोन इतर ब्रिटीश प्रदेश सेंट हेलेनाचे भाग आहेत.
वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे परकीय प्रांत
इटारसी
इटारसी हे भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील हुशंगाबाद जिल्ह्यातील एक छोटे शहर आहे. इटारसी मध्य प्रदेशच्या दक्षिण भागात हुशंगाबादच्या दक्षिणेस वसले आहे. २०११ साली इटारसीची लोकसंख्या १.१४ लाख होती.
इटारसी रेल्वे स्थानक हे भारतीय रेल्वेच्या सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक आहे. दिल्ली-चेन्नई रेल्वेमार्ग व हावडा-अलाहाबाद-मुंबई रेल्वेमार्ग हे भारतामधील दोन प्रमुख रेल्वेमार्ग इटारसीमधून धावतात. मुंबई, दिल्ली, कोलकाता व चेन्नई ह्या चारही महानगरांतून सुटणाऱ्या गाड्या येथून जातात. इटारसी रेल्वे स्थानक पश्चिम मध्य रेल्वे क्षेत्राच्या अखत्यारीत येते.
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:हुशंगाबाद जिल्हा वर्ग:इटारसी
चेतासंस्था
चेतासंस्था ही प्राण्यांच्या शरीरातील स्नायूंच्या तसेच इंद्रियांच्या क्रियांवर लक्ष ठेवणारी,ज्ञानेंद्रियांना संदेश देणारी आणि विविध क्रिया घडवून आणणारी संस्था आहे. ही संस्था चेतापेशी आणि चेतातंतू यांची बनलेली असते.
चेतासंस्था
चेतासंस्था किंवा मज्जासंस्था हा एक वैशिष्ट्यपूर्ण चेतापेशींचा समूह आहे. चेतापेशींच्या साहाय्याने शरिरातील क्रियांची व्यवस्थित जुळणी होते. शरिरातील सर्व भागांकडे आवश्यक संदेश पाठविणे आणि ज्ञानेंद्रियाकडून आलेले संदेश ग्रहण करणे हे चेतासंस्थेचे कार्य आहे. बहुतेक सर्व प्राण्यांमध्ये चेतासंस्थेचे दोन भाग असतात. मध्यवर्ती चेतासंस्था आणि परीघवर्ती चेतासंस्था. मानवासारख्या पृष्ठवंशी प्राण्यामध्ये मध्यवर्ती चेतासंस्थेमध्ये मेंदू, मज्जारज्जू, आणि नेत्रपटल (रेटिना) यांचा समावेश आहे. परीघवर्ती मज्जासंस्थेमध्ये संवेदी चेतापेशी, गुच्छिका (चेतापेशींचा समूह ) आणि चेता यांचा समावेश असतो. मध्यवर्ती आणि परिघीय चेतासंस्था परस्परांशी जटिल चेतामार्गाने जोडलेले असतात. चेतापेशींचा आणखी एक भाग अनुकंपी चेता तंत्र (सिंपथॅटिक नर्व्हस सिस्टिम), उदर पोकळीताल अवयवांचे नियंत्रण मस्तिष्क चेतामधील प्राणेशा चेताद्वारे (व्हेगस) स्वतंत्रपणे करते.
चेतापेशी इतर चेतापेशींना विद्युत रासायनिक पद्धतीने संदेश पाठवितात. हे संदेश चेतापेशीच्या अक्षतंतूमधून प्रवास करतात. अक्षतंतूच्या टोकास अक्षीय गुंडी नावाचा फुगीर भाग असतो. असतो दोन चेतापेशी अनुबंधामधून संपर्कात येतात. अनुबंधामध्ये आलेल्या आवेगामुळे चेतापेशी उद्दीपित, अवरोध किंवा संस्करित होतात. संवेदी चेतापेशी प्रत्यक्ष संदेश मिळाल्यानंतर उद्दीपित होतात. संवेदी चेतापेशी मध्यवर्ती चेता संस्थेकडे किंवा स्नायूकडे संदेश पाठवतात. बहुघा हे संदेश शरीराच्या ज्ञानेंद्रियाकडून किंवा बाह्य शरीरबाह्य बदलाशी संबंधित असतात. प्रेरक चेतापेशी मध्यवर्ती चेतासंस्थेमध्ये आणि गुच्छिकेमध्ये असतात. मध्यवर्ती चेतासंस्था आणि स्नायू किंवा एखाद्या कार्य करणाऱ्या अवयवास अगर ग्रंथीस, प्रेरक चेतापेशी जोडलेल्या असतात. चेतापेशीच्या आणखी एका प्रकारास सहयोगी चेतापेशी असे म्हणतात. पृष्ठवंशी (कशेरुकी) प्राण्यामध्ये मध्यवर्ती चेतापेशींची संख्या सर्वाधिक असते. मध्यवर्ती चेतापेशींकडे सर्व संवेदी, प्रेरक आणि सहयोगी चेतापेशींचे बंध असतात. या सर्वपेशींच्या परस्पर मेळामुळे बाह्य परिसरातील स्थितीचे ज्ञान प्राण्यास होते. प्राण्याचे वर्तन ज्ञानावर आधारित असते. चेतापेशींशिवाय मज्जासंस्थेमध्ये सहयोगी पेशी (ग्लायल पेशी) असतात. चेतापेशीना आधार देणे आणि चेतापेशीच्या चयापचय गरजा पूर्ण करणे हे सहयोगी पेशींचे कार्य आहे
बहुतेक सर्व बहुपेशीय प्राण्यामध्ये चेतासंस्था आहे. पण त्यांच्या रचनेमध्ये बरीच विविधता आढळते. स्पंजवर्गीय प्राण्यामध्ये चेतासंस्था नाही. पण स्पंजवर्गीय प्राण्यामध्ये चेतासंस्थेसदृश (होमोलॉग) असणाऱ्या जनुकामध्ये चेतासंस्थेशी संबंधित कार्याचा उगम आढळतो. अगदी प्राथमिक स्वरूपाची शारीरिक हालचाल नियंत्रित करणे हे स्पंजवर्गीय प्राण्यामध्ये दिसते. जेलिफिश आणि हायड्रा (जलव्याल) सारख्या आंतरगुही संघातील अरीय सममित प्राण्यामध्ये चेतासंस्था प्राथमिक चेतापेशींच्या विस्कळीत जाळ्याच्या स्वरूपात असते. बहुपेशीय द्विपार्श्वसममित प्राण्यामध्ये पृष्ठवंशी (कशेरुकी ) आणि अपृष्ठवंशी (अकेशेरुकी) प्राण्यांचा समावेश होतो. या सर्वप्राण्यामधील चेतासंस्था एक मध्यवर्ती रज्जू (किंवा दोन समांतर रज्जुका) आणि परीघवर्ती चेता या स्वरूपात असते. द्विपार्श्वसममित सूत्रकृमीसारख्या प्राण्यामधील चेतापेशीं काही शेकड्यापासून मानवी चेतासंस्थेतील पेशींची संख्या शंभर अब्जापर्यंत पोहोचली आहे. चेताशास्त्र म्हणजे चेतासंस्थेचा अभ्यास.
पंचमढी
पंचमढी (हिंदीत पचमढी) हे भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील हुशंगाबाद जिल्ह्यातील एक पर्वतावरील थंड हवेचे ठिकाण आहे. या ठिकाणाहूनच गुप्त महादेव, छोटा महादेव, नागद्वार या स्थळांस जाता येते. हे ठिकाण सातपुडा पर्वतश्रेणीतील असून पूर्वी इंग्रजांची येथे छावणी होती.
चेतासंस्था
चेतासंस्था
स्पंज संघातील प्राण्याहून प्रगत अशा सर्व प्राण्यामध्ये चेतासंस्था आहे. स्पंज संघातील प्राणी आणि स्लाइम मोल्ड सारख्या प्राणिसृष्टीबाहेरील सजीवांमध्ये सुद्धा पेशीपेशींमध्ये संपर्क यंत्रणा आहे. चेतापेशीपूर्व अशा या यंत्रणेपासून चेतापेशी विकसित झाल्या. जेलिफिश सारख्या अरीय सममित प्राण्यामध्ये चेतापेशींचे विस्कळित जाळे आहे. बहुसंख्येने सध्या अस्तित्वात असलेल्या सर्व द्विपार्श्वसममित प्राण्यांमध्ये उत्क्रांत झालेली चेतासंस्था कॅंब्रियन कालखंडापासून पाचशे दशलक्ष वर्षापूर्वी निर्माण झाली.
पंचमढी
पंचमढी हे समुद्रसपाटीपासून १,०६७ मीटर उंचीवर आहे. येथे घनदाट जंगल, खळखळाट करणारे जलप्रपात आणि तलाव आहेत. येथील जंगलात सिंह, बिबट्या, चितळ, सांबर, गवा, चिंकारा, अस्वल, रानरेडा असे अनेक जंगली प्राणी आहेत. येथील एक गुंफा ही पुरातत्त्वदृष्ट्या महत्त्वाची आहे, तिच्यात शैलचित्र मिळाले आहे.
नागद्वार यात्रा, पंचमढ़ी
मध्यप्रदेशात दरवर्षी केदारनाथ यात्रेसारखीच नागद्वार यात्रा असते.
चेतासंस्था
रचना
चेतासंस्था चेतापेशी आणि सहयोगी अशा दोन प्रकारच्या पेशीनी बनलेली असते.
पंचमढी
नागद्वार यात्रा, पंचमढ़ी
पंचमढीच्या आसपास या ठिकाणांखेरीज अन्य प्रेक्षणीय स्थाने आहेत.
चेतासंस्था
रचना
चेतापेशी :
पंचमढी
कसे जावे
'रेल्वेने ': मुंबई-इटारसी-हावरा या रेल्वेमार्गावर पिपरिया हे पंचमढीला सर्वांत जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे.
चेतासंस्था
रचना
चेतापेशी इतर पेशीपासून सहज वेगळ्या ओळखता येतात. त्या परस्परांशी अनुबंधाद्वारे जोडलेल्या असतात. चेतापेशीमधील अनुबंध म्हणजे एका पेशीच्या पेशीपटलामधून दुसऱ्या पेशीमधील पटलामध्ये त्वरित होणारे संदेश वहन. हे वहन रासायनिक किंवा विद्युत भाराच्या स्वरूपात असते. बहुतेक चेतापेशीना एक किंवा अनेक प्रवर्ध (पेशीपासून निघालेला लांब भाग) निघतात. सर्वात लांब प्रवर्धास अक्षतंतू असे म्हणतात. हा प्रवर्ध शरीरामध्ये लांबपर्यंत विस्तारलेला असतो. अक्षतंतू प्रवर्ध इतर हजारो पेशीशी अनुबंधाने जोडलेले असतात. अनेक अक्षतंतू एकत्र येऊन बनलेली चेता(नर्व्ह)च्या स्वरूपात शरीरभर स्नायू किंवा अवयवापर्यंत गेलेली असते.
पंचमढी
कसे जावे
'रस्ता : पंचमढी हे भोपाळ, इंदूर, नागपूर, हुशंगाबाद, छिंदवाडा व पिपरिया या शहरांना सरळ जोडले गेले आहे. पिपरियाहून टॅक्सी सेवा उपलब्ध आहे.
'हवाई मार्ग ' : भोपाळ हा जवळचा विमानतळ आहे. भोपाळ विमानतळावरून दिल्ली, ग्वाल्हेर, इंदूर, मुंबई, रायपूर आणि जबलपूर या भारतातील प्रमुख शहरांत जाण्यासाठी विमानसेवा आहे.
चेतासंस्था
रचना
सहयोगी पेशीमध्ये चेतापेशीचे एकही कार्य होत नाही. सहयोगी पेशी चेतापेशीना आधार देतात, अंतर्गत स्थिरता आणतात आणि संदेश वहन प्रक्रियेमध्ये मदत करतात. चेतापेशीच्या अक्षतंतूवर असणारे मायलिन आवरण सहयोगीपेशीपासून बनलेले आहे. एका अंदाजानुसार मानवी मेंदूमध्ये एकूण सहयोगी पेशींची संख्या चेपापेशींइतकी असावी. त्यांची संख्या मेंदूच्या विविध भागात आवश्यकतेनुसार कमी अधिक आहे. सहयोगी पेशींचे सर्वात महत्त्वाचे कार्य म्हणजे चेतापेशीना आधार देणे, त्यांचे पोषण करणे, विद्युतरोधी आवरण, परजीवींचा नाश आणि मृत चेतापेशी नष्ट करणे, वगैरे.. अक्षतंतूंच्या मार्गिकेचे कार्य केल्याने अक्षतंतू विविक्षित भागापर्यंत सुलभपणे पोहोचतात. मध्यवर्ती चेतासंस्थेतील ऑलिगोडेंड्राइट आणि परीघवर्ती चेतासंस्थेतील श्वान पेशींच्या मेद पटलाचे आवरण अक्षतंतूभोवती गुंडाळलेले असते. या आवरणास मायलिन असे म्हणतात. अक्षतंतूमधून होणारे विद्युत रासायनिक संवेद वहन सुरळीत व्हावे यासाठी मायलिन हे विद्युत विरोधी आवरण कार्य करते. काहीं आजारात मायलिन आवरण नष्ट झाल्यास अक्षतंतूमधून येणाऱ्या आणि जाणाऱ्या संवेदामध्ये गंभीर परिणाम होतात. कशेरुकी(पृष्ठवंशी) प्राण्यामधील चेतासंस्था कशेरुकी सजीवांमधील चेतासंस्थेचे दोन भाग होतात. मध्यवर्ती चेतासंस्था आणि परीघवर्ती चेता संस्था.
पंचमढी
कसे जावे
वर्ग:पर्यटन वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:हुशंगाबाद जिल्हा वर्ग:हुशंगाबाद जिल्ह्यातील गावे वर्ग:थंड हवेची ठिकाणे वर्ग:भारतातील पर्यटनस्थळे‎
चेतासंस्था
परीघवर्ती चेतासंस्था
परीघवर्ती मज्जासंस्था हे समुदायवाचक नाव आहे. ही मध्यवर्ती मज्जासंस्थेच्या बाहेर असते. अक्षतंतूंच्या जुडग्याना चेता असे म्हणतात. चेता हा परीघवर्ती मज्जासंस्थेचा भाग आहे. परीधवर्ती संस्थेचे दोन भाग आहेत. कायिक (सोमॅटिक) आणि आंतरांगिक (व्हिसरल). कायिक भागामधील चेता त्वचा, सांधे, आणि स्नायू यांच्यापर्यंत गेलेल्या असतात. कायिक संवेदी चेतापेशी मेरुरज्जूमधून निघणाऱ्या मेरुचेतामधील अधर बाजूस असलेल्या गुच्छ्तिकेमध्ये असतात. आंतरांगिक भागापासून रक्तवाहिन्या, आणि उदरपोकळीमधील ग्रंथी पर्यंत चेता गेलेल्या असतात. आंतरांगिक चेता संस्थेचे आणखी दोन सिंपथॅटिक (अनुकंपी तंत्रिका तंत्र) आणि पॅरासिंपथॅटिक असे आणखी दोन भाग असतात. कशेरुकी – पृष्ठवंशी प्राण्यांची चेता संस्था करड्या आणि श्वेत भागामध्ये विभागली जाते. जरी करड्या भागास ‘ग्रे मॅटर’ असे संबोधले जात असले तरी हा करडा रंग फोर्मॅलिनच्या द्रावणात ठेवलेल्या मेंदूचा आहे. प्रत्यक्षात जीवित मेंदूच्या छेदाचा बाह्य भाग गुलाबी किंवा फिकट तपकिरी दिसतो. या भागात चेतापेशीमधील पेशीकाय मोठ्या प्रमाणात असतात. श्वेत भागात मायलिन अक्षतंतूचे प्रामाण अधिक असते. मायलिन आवरणामुळे या भागास श्वेत रंग येतो. श्वेत भागात परिघवर्ती चेता, मेंदूचा अंतर्गत भाग आणि मेरुरज्जूचा अंतर्गत भाग असतो. मेंदू आणि मेरुरज्जूच्या करड्या भागात चेतापेशींचे समूह असतात. मेंदूच्या बाह्यक करडे तर अंतर्भाग श्वेत रंगाचा असतो. शरीरशास्त्राच्या सोयीसाठी चेतापेशींच्या मेंदूतील समूहास ‘केंद्रक’ (न्यूक्लियस) म्हणण्याची पद्धत आहे. मध्यवर्ती चेतासंस्थेबाह्य पेशीसमूहास गुच्छिका म्हणतात. या नियमास काहीं अपवाद केले आहेत.
तुलनात्मक शरीर रचना आणि उत्क्रांती.
स्पंज वर्गातील पूर्वगामी चेतापेशी : स्पंजवर्गीय प्राणी हे अगदी सुरुवातीला निर्माण झालेले अनेकपेशी प्राणी आहेत. पण बहुपेशीय असले तरी स्पंजामध्ये अनुबंध संबंध नाही, चेतापेशीही नाहीत. त्यामुळे चेतासंस्था नाही. पण स्पंगवर्ग़ीय प्राण्यामध्ये पेशी अनुबंधासाठी आवश्यक पूर्वगामी जनुके आढळली आहेत. चेतापेशीमधील संवेद ग्रहण करू शकेल अशी प्रथिने स्पंज पेशीमध्ये आढळली आहेत. अशा पेशींचे नेमके कार्य अजून नीटसे समजले नाही. अनुबंध संबंध नसले तरी स्पंजाच्या पेशीमध्ये परस्पर सहकार्यासाठी कॅल्शियम आयनावर आधारित तरंग (वेव्ह) सापडल्या आहेत. या कॅल्शियम तरंगामुळे काहीं पूर्ण शरीर आकुंचन पावण्यासारख्या काहीं क्रिया घडतात.
जेलीफिश, जलव्याल आणि प्रवाळ यासारख्या प्राण्यामध्ये विखुरले गेलेले चेतापेशींचे जाळे आहे. इतर प्रगत बहुपेशीय प्राण्यासारखी मध्यवर्ती चेतासंस्था त्यांच्यामध्ये विकसित झाली नाही. जेलिफिशमध्ये चेतापेशींचे जाळे शरीरभर विखुरलेले आहे. या चेतापेशीमध्ये संवेदी चेतापेशी रासायनिक, स्पर्श आणि प्रकाश संवेद सहयोगी चेतापेशीद्वारे प्रेरक चेतापेशीकडे नेतात. प्रेरक चेतापेशी त्यानंतर शरीराची हालचाल नियंत्रित करतात. काहीं अरीय सममित प्राण्यामध्ये सहयोगी चेतापेशी एकत्र येऊन गुच्छिका तयार झाल्या आहेत.
चेतासंस्थेचा अरीय सममित प्राण्यामधील चेतासंस्थेचा विकास बाह्यस्तर पेशीपासून झाला आहे.बाह्यस्तर पेशी या शरीरातील बहुतेक सर्व बाह्यस्तर पेशींचा उगम आहेत.
द्विपार्श्व्सममित चेतासंस्था :
सस्तन प्राण्यामध्ये चेतासंस्थेच्या पातळीवर गुच्छिकेवर आधारित आराखडा द्विपार्श्वसममित खंडीय प्राण्यासारखाच राहिलेला आहे. मेरुरज्जू मध्ये असलेल्या खंडीय गुच्छिके मधून संवेदी आणि प्रेरक चेता त्वचा, आणि त्वचेखालील स्नयूपर्यंत गेल्या आहेत. अवयवाना नियंत्रित करणाऱ्या चेता गुंतागुंतीच्या असल्या तरी घडातील चेता मध्ये अरुंद चेता पट्टे आढळतात. मेंदूचे प्रमस्तिष्क, मस्तिष्कस्तंभ आणि निमस्तिष्क असे तीन भाग असतात.
द्विपार्श्वसममित प्राण्यांचे दोन प्रमुख गट पडतात. हे गट गर्भावस्थेपासूनच परस्परापासून वेगळे झाले आहेत. अशेरुकी प्राण्यांचा एक गट आणि कशेरुकी प्राण्यांचा दुसरा. यातील अकशेरुकी गटामध्ये अधिक वैविध्य आहे. अकशेरुकी गटात संधिपाद प्राणी, वलयांकित आणि सर्व कृमी, मृदुकाय प्राणी यांचा समावेश होतो. दोन्ही गटामध्ये चेतासंस्थेच्या शरीरातील स्थितीमध्ये भिन्नता आहे. अकशेरुकी गटातील प्राण्यामध्ये चेतासंस्था अधर बाजूस तर कशेरुकी प्राण्यामध्ये ती ऊर्ध्व बाजूस आहे. प्रत्यक्षात शरीरातील अनेक अवयव कशेरुकी आणि अकशेरुकी प्राण्यामध्ये परस्परांच्या विरुद्ध बाजूस असतात. उती विस्तारासाठी असलेल्या जनुकामुळे असे घडले आहे. कीटकांच्या उतीविस्तार जनुकांचा अभ्यास केल्यानंतर जिओफ्रॉय सेंट हिलारी या शास्त्रज्ञाने याचा प्रकाराचा प्रथम उल्लेख केला. उदाहरणार्थ कीटकांची चेतासंस्था अधर मध्य रेषेवर तर कशेरुकी प्राण्यामध्ये ती ऊर्ध्व मध्यरेषेवर असते.
कृमि चेतासंस्था
वलयांकित कृमी द्विपार्श्वसममित प्राण्यापैकी तुलनेने कमी किचकट शरीराचे आहेत. गांडुळासारख्या प्राण्यामध्ये शरीराच्या लांबीच्या दोन मज्जारज्जू असतात. शरीराचा अग्रभाग आणि पार्श्वभागामध्ये दोन्ही रज्जू एकत्र येतात. प्रत्येक खंडात मज्जारज्जू आडवे जोडलेले असतात. त्यामुळे शिडीसारखी त्यांची रचना दिसते. मज्जारज्जू शिडीसारखे जोडलेले असल्याने शरीराच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूचे नियंत्रण सुलभ होते. अग्रभागामधील एकत्र आलेल्या दोन गुच्छिका मेंदूसारखे कार्य करतात. अग्रभागा जवळील प्रकाशसंवेदी भाग प्रकाश संवेद चेतासंस्थेकडे पाठवितो.
सीनो-हॅब्डायटिस एलेगॅन्स नावाच्या एका लहान सूत्रकृमीच्या चेतासंस्थेचा अनुबंध पातळीपर्यंत अभ्यास झालेला आहे. याच्या चेतासंस्थेमधील प्रत्येक चेतापेशी कशी आणि कोठे जोडली आहे हे आता समजले आहे. चेतासंस्थेमधील बहुतेक पेशी कशा प्रकारे परस्पराशी संपर्क ठेवतात हे त्यामुळे समजले. नर आणि मादी सीनो‌-हॅबडायटिस सूत्रकृमी मधील चेतसंस्थेमध्ये बदल आहे. याला लिंगप्रभेदन म्हणतात. लिंग संबंधी कार्य करण्यासाठी हा बदल असावा. नरामध्ये 283 चेतापेशी, तर उभयलिंगी सीनो-हॅबडायटिस मध्ये 302 चेतापेशी आहेत.
संधिपाद प्राणी चेतासंस्था संधिपाद प्राणी : कीटक आणि कवचधारी संधिपाद प्राण्यांची चेतासंस्था शरीराच्या खंडाप्रमाणे क्रमवार गुच्छिकानी बनलेली असते. अधर बाजूस असलेला मज्जारज्जू परस्पराशी आडव्या बंधानी जोडलेले असतात. प्रत्येक खंडासाठी एक गुच्छिका जोडी असते. काहीं गुच्छिका संलग्न झालेल्या असतात. मेंदू आणि अधोग्रसित गुच्छिका ही त्याची उदाहरणे. कीटकांच्या चेतासंस्थेमध्ये मेंदू पूर्वमस्तिष्क, मध्य मस्तिष्क आणि पश्च मस्तिष्क अशा तीन भागामध्ये असते. मेंदूच्या अधर बाजूस अधोग्रसित गुच्छिका असते. अधोग्रसित गुच्छिका तीन संलग्न गुच्छिकेनी बनलेली असते. मुखांगे, लाळ ग्रंथी आणि उरोभागातील काहीं स्नायू अधोग्रसित गुच्छिकेनी नियंत्रित होतात. बहुतेक संधिपाद प्राण्यामध्ये ज्ञानेंद्रिये असतात. संयुक्त नेत्र दृष्टिसाठी, शृंगिका स्पर्श, ग्राणेंद्रियाचे आणि कामगंध ओळखण्याचे कार्य करतात. ज्ञानेंद्रियानी आणलेले संवेद मेंदू ग्रहण करतो आणि त्याप्रमाणे वर्तन निश्चिती होते. कीटकचेतासंस्थेतील मेंदूमध्येच्या बाह्य भागावर असलेल्या चेतापेशी विद्युत आवेग निर्माण करीत नाहीत. या मेंदूमधील अंतर्गत पेशीना पोषण पुरवण्याचे कार्य बाह्य पेशींचे असते. मेंदूच्या अंतर्गत चेतापेशीपासून अनेक अक्ष निघतात. या अक्षामुळे संवेद आणि विद्युत आवेग इतर चेतापेशीमध्ये पोहोचविले जातात. थोडक्यात कीटकांमधील मेंदूच्या बाह्य भागावरील चेतापेशी संवेद आणि आवेग ग्रहणाचे कार्य करीत नाहीत. मेंदूमधील चेतापेशीपासून निघालेले पेशीद्र्वाचे अक्ष आवेग आणि संवेद ग्रहण आणि वितरणाचे कार्य करतात. या पेशीद्रव अक्षाना ‘न्यूरोपिल’ असे म्हणतात.
“ अभिनिर्धारित चेतापेशी” सजीवातील एखाद्या चेतापेशीचे कार्य पूर्णपणे इतर चेतापेशीपासून वेगळे असल्याचे आढळल्यास त्याला अभिनिर्धारित (आयडेंटिफाइड) चेतापेशी असे म्हणतात. हे त्या चेतापेशीचे वेगळेपण स्थान, चेतासंवेदी संप्रेरक, जनुक व्यक्तता पद्धत, इतर चेतापेशीशी वेगळ्या त-हेने जोडणी असे कशातही असू शकते. मानवी चेतासंस्थेमध्ये अशा अभिनिर्धारित पेशी अजून आढळल्या नाहीत. पण काही प्राण्यांच्या चेतासंस्थेमध्ये अशा सर्वच चेतापेशी अभिनिर्धारित असू शकतात. कीनो-हॅबडायटिस इलेगॅन्स या सूत्रकृमीमधील सर्वच चेतापेशी अभ्यासलेल्या आहेत. यातील प्रत्येक चेतापेशी अभिनिर्धारित आहे. प्रत्येक चेतापेशीमधील जनुकांची व्यक्तता सुद्धा वेगळी आहे. इतर प्राण्यामधील चेतापेशीमध्ये होणारा बाह्य स्थितुनुरूप बदल सीनो-हॅबडायटिसमध्ये होत नाही. अनेक मृदुकाय प्राणी आणि कीटकामध्ये अभिनिर्धारित चेतापेशी शोधून काढलेल्या आहेत. पृष्ठवंशी प्राण्यातील मत्स्यवर्गातील चेतासंस्थेमध्ये माउथनर पेशी मस्तिष्क स्तंभाच्या (ब्रेन स्टेम) तळाशी असतात. प्रत्येक माशामध्ये डाव्या आणि उजव्या बाजूस मेंदूमध्ये असलेल्या या पेशींचे अक्षतंतू परस्पर विरुद्ध येऊन मज्जारज्जू मधून जाताना अनेक चेताबंधाने जोडलेले असतात. माउथनर पेशींमुळे झालेले अनुबंध एवढे सक्षम असतात की त्यांच्या उद्दीपनामुळे माशाच्या वर्तनावर सेकंदाच्या दहाहजाराव्या भागाएवढ्या वेळेत परिणाम होतो. सरळ पुढे जाणारा माशाला नवीन आवाज ऐकू आला किंवा पाण्याच्या दाबामध्ये बदल जाणवला म्हणजे तो झपाट्याने इंग्रजी ‘ C’ आकारात वळतो. अडचणीच्या वेळी त्यातून सुरक्षित पळ काढण्यासाठी या पेशींचा उपयोग होतो. माशाच्या शरीराच्या दोन्ही बाजूस असलेल्या पार्श्वरेखेमधील (लॅटरल लाइन) संवेदी अवयवामुळे त्याला पाण्यातील दाबाचे ज्ञान होते. माउथनर पेशीमुळे अडचणीच्या वेळी जीव वाचविण्या शिवाय सतत सुरक्षित पोहणे आणि स्वजातीय समुदायाबरोबर राहण्यासाठी माशास मदत होते. माउथनर पेशीला आज्ञा चेता (कमांड न्यूरॉन) असे म्हटले आहे. आज्ञा चेता माशाशिवाय नळ आणि म्हाकूळ या सारख्या मृदुकाय प्राण्यात आढळल्या आहेत. सागरामधील एक अजस्त्र नळाच्या ( स्क्विड) शुंडामध्ये या चेता साध्या डोळ्याने दिसतील एवढ्या मोठ्या आहेत.
चेतासंस्था कार्य चेतासंस्थेचे मूळ कार्य संवेद एका चेतापेशीपासून दुसऱ्या पेशीकडे पाठवणे. किंवा शरीराच्या एका भागाकडून दुसऱ्या भागाकडे घेऊन जाणे. एका पेशीकडून दुसऱ्या पेशीकडे संवेद घेऊन जाण्याच्या अनेक पद्धती आहेत. त्यातील एक पद्धत म्हणजे संप्रेरके. संप्रेरके हे रासायनिक संकेत आहेत. संप्रेरके रक्ताभिसरण संस्थेद्वारे संप्रेरक ज्या पेशीमध्ये किंवा ग्रंथीमध्ये त्या संप्रेरकाची ग्रहण यंत्रणा आहे अशाठिकाणी ग्रहण केल्या जातात. अशा रितीने जेथून संप्रेरक बाहेर पडते त्यापासून दूरवरच्या ग्रंथीमध्ये कार्य करू शकते. हे थोडेसे रेडियो प्रक्षेपकासारखे कार्य करते. रेडियो स्टेशन रेडियो सिग्नल ब्रॉडकास्ट करते. आपल्या घरी असलेला रेडियो त्या तरंग लांबी ग्रहण करतो. याउलट चेतासंस्था नेमक्या एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी संकेत पाठवते. तुमच्या घरी असलेला टेलिफोन ज्याने तुमचा नंबर फिरवला त्याच्याशीच तुम्हाला बोलता येते. चेतासंस्थेमधील यंत्रणा अतिशय वेगाने संवेद पाठवण्याचेआणि ग्रहण करण्याचे कार्य करते. 100 मीटर प्रति सेकंद एवढ्या अधिकतम वेगाने चेतापेशीमधून संवेद पाठवला जातो. अनेक चेतापेशी एकत्र आल्याने चेतासंस्थेचे प्रमुख कार्य शरीराचे नियंत्रण. परिसरातील बदलाची नोंद घेणे हे कार्य संवेदी इंद्रियाद्वारे होते. आणलेले संवेद मध्यवर्ती चेतासंस्थेकडे एकत्र होतात. या संवेदावर प्रक्रिया हो ऊन संवेदाचा नेमका प्रतिसाद प्रेरक संवेदामार्फत स्नायू किंवा ग्रंथीकडे पाठवला जातो. चेतासंस्था जशी प्रगत होत गेली तसे दृष्टि, सामाजिक परस्पर संबंध, शरीरातील अवयवांचे एकसूत्रीकरण होत गेले. मानवी चेतासंस्थेमध्ये भाषा, सामाजिक संदर्भ ,संकल्पना, या मानवी समुदायाच्या कल्पना मानवी मेंदूशिवाय सर्वस्वी अशक्य होत्या.
"चेतापेशी आणि अनुबंध" बहुतेक चेतापेशी संवेद अक्षतंतूद्वारे पाठवतात. काहीं संवेद वृक्षिकेमार्फत पाठवले जातात. चेतापेशीपैकी ॲुमाक्रिन पेशीना अक्षतंतूऐवजी फक्त वृक्षिका प्रवर्ध असतात. चेता संवेद अक्षतंतूद्वारा विद्युत रासायनिक तरंगाच्या स्वरूपात पाठवला जातो. यास ॲ क्शन पोटेंशियल असे म्हणतात. ॲयक्शन पोटेंशियल अक्षतंतूच्या टोकापर्यंत जातो. अक्षतंतूची टोके दुसऱ्या पेशीशी अनुबंधाने (सायनॅप्स) जोडलेली असतात. दोन पेशीपटलामध्ये सूक्ष्म संपर्क स्थान असते. संपर्कस्थानामधील दोन्ही पेशींच्या पटलामध्ये 2-20 नॅनोमीटर अंतर असते. अनुबंध दोन प्रकारचे असतात. विद्युत आणि रासायनिक. दोन चेतापेशीमधील विद्युत अनुबंध प्रत्यक्ष चेतापेशीना जोडतात. सर्वसामान्यपणे सर्वाधिक अनुबंध रासायनिक आहेत. त्यांचामध्ये चांगलीच विविधता आहे. रासायनिक अनुबंधामध्ये दोन पेशी भाग घेतात. अनुबंधपूर्वपेशी आणि अनुबंधपश्चातपेशी. अनुबंधपूर्व पेशी आणि अनुबंधपश्चात पेशीमध्ये असलेली रसायने नवीन संवेद निर्माण करू शकतात किंवा आलेल्या संवेदाचे शमन (इन्हिबिशन) करू शकतात. आलेल्या संवेदाच्या निकडीवर हे अवलंबून असते. अनुबंध पूर्व पेशीच्या अक्षीय गुंडीमध्ये सूक्ष्म पुटिका असतात याना अनुबंध पुटिका म्हणतात. या पुटिकमध्ये चेताउद्भवी रसायने(न्यूरोट्रान्समिटर) असतात. अनुबंधपूर्व अक्षीय गुंडीमध्ये संवेद पोहोचला म्हणजे अक्षीय गुंडीमधील पुटिका चेताउद्भवी रसायने अनुबंधपूर्व आणि अनुबंधपश्चात पेशीमधील संपर्क स्थानामध्ये सोडतात. अनुबंध पश्चातपेशीपटलावर असणारे ग्राहक (रिसेप्टर) चेताउद्भवी रसायने ग्रहणकरतात. अनुबंधपश्चात पेशी उद्दीपित होते. आणि नवीन संवेद निर्माण होतो. ग्राहकाच्या प्रकाराप्रमाणे अनुबंध पश्चात पेशीचे उद्दीपन,शमन किंवा संस्करण होते. उदाहरणार्थ असिटल कोलिन हे चेताउद्भवी रसायन प्रेरक चेतापेशी अनुबंध आणि स्नायू संपर्क स्थानामध्ये आल्यास स्नायू त्वरित आकुंचन पावतो. अनुबंधातील पारगमन सेकंदाच्या दशलक्षाव्या भागात पूर्ण होते. अनुबंध पश्चात पेशीवरील परिणाम मात्र बराच काळ टिकून राहणारा असतो.
“ अनुबंध आणि अनुबंध कार्य” चेतापेशी अक्षरशः शेकडो प्रकारच्या अनुबंधाने परस्पराशी जोडलेल्या असतात. त्यामध्ये शंभर एक प्रकारची चेताउद्भवी रसायने असतात. एकाहून अधिक प्रकार ग्राहकामध्ये असतात. अनेक अनुबंधामध्ये एकापेक्षा अधिक चेताउद्भवी रसायने असू शकतात. एका अशा प्रकारात एक चेताउद्भवी रसायन ग्लुटामेट किंवा जीएबीए (गॅमा अमिनो ब्युटारिक ॲ सिड) या वेगाने काम करणाऱ्या रसायनाबरोबर एक बहुअमिनो आम्ली पेप्टाइड चेताउद्भवी सावकाश कार्य करणारे रसायन अशी दोन्ही रसायने अनुबंधात असतात. चेताउद्भवी रसायनामध्ये सर्वसाधारण दोन भाग करता येतात. पहिला आयन गवाक्ष परिवाही आणि दुसरा संदेशक. आयन गवाक्ष परिवाही चेताउद्भवी रसायनामुळे ठरावीक प्रकारचे आयन पेशीपटलाच्या गवाक्षामधून पेशीमध्ये प्रवेशतात. आयनच्या प्रकारानुसार पेशी उद्दीपन किंवा शमन (एक्सायटेटरी आणि इन्हिबिटरी) होते. जेंव्हा संदेशक चेताउद्भवी रसायन परिणाम करते त्यावेळी अनेक गुंतागुंतीच्या प्रतिक्रिया होतात. या मुळे पेशीची संवेदनक्षमता कमी किंवा अधिक होते. डेल या शास्त्रज्ञाने शोधून काढलेल्या नियमानुसार चेतापेशीकडून एकाच प्रकारचे चेताउद्भवी रसायन पेशी ज्या पेशीशी अनुबंधाने जोडलेल्या आहेत त्यामध्ये सोडण्यात येतात. ( या नियमास फार थोडे अपवाद आहेत). याचा अर्थ एका प्रकारच्या चेताउद्भवी रसायनामुळे एकच परिणाम असे नाही. त्याऐवजी ग्राहक पेशीवरील प्रकारानुसार अपेक्षित परिणाम होतो. त्यामुळे एका चेतापेशीचे उद्दीपन आणि दुसऱ्या पेशीचे शमन होऊ शकते. चेतापेशींच्या समुदायावर संस्करण (मोडयुलेशन) होणे ही गुंतागुंतीची प्रक्रिया सुद्धा याच पद्धतीने होते. दोन चेताउद्भव रसायने ग्लुटामेट आणि जीएबीए यांचा परिणाम एकच पद्द्धतीचा होतो. ग्लुटामेट ग्राहक असलेल्या अनेक पेशी आहेत. पण बहुतेक पेशी ग्लुटामेट मुळे उद्दीपित होतात. त्याचप्रमाणे जीएबीए ग्राहक पेशीमध्ये शमन होते. या एकाच पद्धतीच्या परिणामामुळे ग्लुटामेट ग्राहक पेशी उद्दीपक चेतापेशी आणि जीए बीए ग्राहकपेशी शमनचेतापेशी असे म्हणण्याची पद्धत आहे. प्रत्यक्षात ही नावे चुकीचा अर्थ ध्वनित करतात. कारण चेतापेशी ऐवजी ग्राहक यंत्रणेवर पेशीचे उद्दीपन आणि शमन अवलंबून आहे. अगदी विद्वानानी लिहिलेल्या शोधा निबंधामधून सुद्धा आता हीच शब्द प्रणाली रूढ झाली आहे. अनुबंधाच्या क्षमतेप्रमाणे अनुबंधातील स्मृति कप्पे तयार होणे ही अनुबंधातील एक महत्त्वाची बाब आहे. या प्रकारास दीर्घ कालीन संवेद (आवेग) “लॉंग टर्म पोटेंशियल” - म्हणतात. ग्लुटामेट चेताउद्भव रसायन असणाऱ्या एका विशिष्ठ ग्राहकाच्या बाबतीत हा प्रकार नेहमी आढळतो. या विशिष्ठ ग्राहकास एनएमडीए (एन मिथिल डी अस्पार्टेट) असे म्हणतात. एनएमडीए ग्राहकामध्ये सहयोगी गुण आहे. अनुबंधामध्ये असलेल्या दोनही पेशी एकाच वेळी उत्तेजित झाल्या म्ह्णजे कॅलशियम आयन चॅनल उघडते आणि त्यातून कॅलशियम आयनांचा प्रवाह पेशीमध्ये येत राहतो. कॅलशियम आयनांच्या सान्निध्यात दुसरी मालिका चालू होते त्यामुळे ग्लुटामेट ग्राहक मोठ्यासंख्येने उघडून अनुबंधाची क्षमता वाढते. अनुबंधाची क्षमता वृद्धि काहीं आठवडे किंवा त्याहून अधिक काळ वाढलेली राहते. दीर्घकालीन संवेगाचा शोध 1973मध्ये लागला. त्यानंतर या पद्धतीचे आणखी काहीं दीर्घलाकीन संवेग ठावूक झाले आहेत. दीर्घलाकीन संवेग डोपामिन या चेताउद्भवी रसायन संबंधी सुद्धा सापडले आहेत. अनुबंधातील अशा बदलास अनुबंध लवचिकता (प्लॅस्टिसिटी) असे म्हणतात. परिस्थितीतील बदलाबरोबर चेतासंस्थेस जुळवीन घेणे अशामुळे शक्य झाले आहे. अनुबंध लवचिकता आणि स्मृति (अनुबंधची) या जवळच्य परस्पराशी संबंधित बाबी आहेत.
चेताजोडण्या आणि चेतासंस्था चेता संस्थेचे मूळ कार्य चेतापेशीकडे आवश्यक संवेद पाठविणे आणि परस्पर संबंध प्रस्थापित करणे. चेतापेशींच्या परस्पर संबंधामुळे चेतापेशी अनेक विस्तृत कामे करू शकतात. त्यामध्ये अभिज्ञान (डिटेक्शन) ,आकृतिबंध बनविणे ( पॅटर्न जनरेशन), आणि काळाचे भान अशाचा समावेश होतो. चेतापेशींच्या नेमक्या कामाचा आढावा ही मोठी कठीण बाब आहे. कारण अनेक पेशी एकाच वेळी अनेक कार्याशी संबंधित असतात. आजच्या प्रगत संशोधनाने सुद्धा परस्पर संबंधी चेता पेशी काय करीत असतात याची पुसटशी कल्पना गणिताच्या सहाय्याने करण्यात अपयश आले आहे. शास्त्राच्या इतिहासात चेतासंस्थेचे प्रमुख कार्य संवेद आणि प्रतिसाद देणारी यंत्रणा असे आहे. या अनुषंगाने संवेदी चेता पेशीमध्ये संवेदापासून पेशीचे कार्य सुरू होते. साखळी पद्धतीने संवेद एकापाठोपाठ दुसऱ्या चेतापेशीकडून मेंदूकडे पाठविले जाते. मेंदूकडून आज्ञापेशीकडे पाठविलेला आवेग स्नायूकडे      आल्यानंतर प्रतिक्रिया पूर्ण होते. देकार्त या शात्रज्ञास प्राण्यांचे आणि मानवी वर्तन संवेद प्रतिसाद यंत्रणेने स्पष्ट होईल असे वाटत होते. पण उच्च बोधीय (कॉग्निटिव्ह) वर्तनाचे उदाहरणार्थ भाषेचा वापर, प्रेरणा, अमूर्त कल्पना यांचे स्पष्टीकरण केवळ संवेद प्रतिसाद या पद्धतीने देता येईल असे त्यास वाटत नव्हते. 1906 साली चार्लस शेरिंग्टन याने लिहिलेल्या “इंटिग्रेटेड ॲतक्शन ऑफ नर्व्हस सिस्टीम” या  पुस्तकामध्ये संवेद प्रतिसाद यंत्रणेवर विस्तृत विवेचन केलेले आहे. विसाव्या शतकात मानसशास्त्रज्ञानी वर्तन हे चेतासंस्थेचे प्रमुख कार्य मानल्याने संवेद प्रतिसाद प्रक्रियेने मानवी वर्तनाचे स्पष्टीकरण देण्याचा प्रयत्न केला गेला. विद्युत शरीररचना शास्त्र, या नव्या शाखेच्या विसाव्या शतकातील अभ्यासानंतर 1940 मध्ये     चेतासंस्थेमध्ये उपजत  संरचना (पॅटर्न) बनविण्याची यंत्रणा असते. या संरचना बनविण्यासाठी बाह्य संवेदाची गरज नसते असे समजले. चेतापेशी ठरावीक वेळाने संवेद किंवा संवेद समूह आपोआप पाठवितात हे कळले. चेतापेशी पूर्णपणे वेगळी केली तरी हे चालूच राहते. चेतापेशी परस्पराशी जोडल्या गेल्यानंतर ही यंत्रणा अधिकच गुंतागुंतीची कामे करू लागते. सध्याच्या आधुनिक सिद्ध्धांताप्रमाणे चेतासंस्थेचे कार्य संवेद प्रतिसाद साखळ्या आणि उपजत आवेग संरचनेच्या तयार होण्याने नियंत्रित होतात आणि प्राण्याचे वर्तन याच्या समुच्चयाने होते असे सिद्धझाले आहे.
प्रतिक्षेपी क्रिया
सर्वात चेतनी परिपथ म्हणजे प्रतिक्षेप चाप किंवा प्रतिक्षेप कमान. या परिपथामध्ये संवेदी चेतापेशी पासून आवेग सुरू होतो आणि प्रेरक चेतापेशीद्वारे  स्नायूमध्ये किंवा ग्रंथीमध्ये संपतो. अगदी सोपे प्रतिक्षेपी चापाचे उदाहरण म्हणजे स्वयंपाक करताना बसलेला तव्याचा चटका. चटका बसणे आणि त्वरित हात भाजणाऱ्या वस्तूपासून लांब जाणे प्रतिक्षेपी चापाद्वारे होते. चापाचा प्रारंभ संवेदी चेतापेशीद्वारे सुरू होतो. त्वचेमध्ये संवेदी चेतापेशींची असंख्य टोके आहेत. त्यामध्ये दाब, वेदना, उष्णता, थंडी असे विविध संवेद चेतापेशीद्वारे मध्यवर्ती चेतासंस्थेकडे नेले जातात. उष्णतेमुळे चेतामध्ये आवेग उत्पन्न होण्यासाठी ठरावीक क्षमतेचा संवेद असावा लागतो. अक्षतंतूमध्ये कोणताही संवेद निर्माण होत नाही या स्थितीस स्थिर स्थिति (रेस्टिंग पोटेंशियल) म्हणतात. अशा स्थिर स्थितेमध्ये अक्षतंतूच्या बाहेर घन आयनांची संख्या अधिक आणि ऋण आयनांची संख्या अक्षतंतूमध्ये अधिक असते. अक्षतंतूची विद्युत स्थिति अशावेळी ऋण ७० मिलिव्होल्ट एवढी असते. (-७० मिलिव्होल्ट) स्थिर स्थिति भार राखण्यासाठी अक्षतंतूच्या पटलामधून सोडियमचे आयन पेशीबाहेर वा पोटॅशियम आयन पेशीमध्ये आयन चॅनल मधून येतात वा जातात. पेशीतील अंतर्भाग संवेद वहन होत नाही अशा वेळेस ऋण70 मिलिव्होल्ट असण्याचे कारण म्हणजे पेशीमधील प्रथिने. प्रथिनांचा आयन भार ऋण असतो. सर्व ऋण आयन भार संतुलित करतील एवढे घन आयन पेशीमध्ये कधीही नसतात.
संवेद उत्पन्न होण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात सोडियम आयन पेशीमध्ये आणि पोटॅशियम आयन बाहेर जाण्याची गरज असते. कोणताही संवेद आला म्हणजे नेहमीचे सोडियम पोटॅशियम आयनांचे पेशीमधील प्रमाण बदलते. आतील आयन भार -७० मिलिव्होल्ट वरून +३५ मिलिव्होल्ट झाला म्हणजे अक्षतंतू उत्तेजित झाला असे म्ह्णण्याची पद्धत आहे. +मिलिव्होट हे “क्रिया आयन भार” “ॲ क्शन पोटेंन्शियल” आहे. एकदा क्रिया आयन भार +३५ मिलिव्होल्ट झाला म्हणजे त्याचे अक्षतंतूच्या ध्रुवतेनुसार वहन होते. संवेदी अक्षतंतू संवेद मध्यवर्ती चेतासंस्थेकडे तर प्रेरक अक्षतंतूतर्फे योग्य त्या अवयवाकडे, स्नायूकडे किंवा ग्रंथीकडे पाठविला जातो.
सर्वच संवेदी पेशींचे संवेद प्रेरक पेशीमध्ये येत नाहीत. काहीं संवेद मेंदूमध्येना येता मज्जारज्जूमध्ये संवेद परस्पर प्रेरक पेशीकडे पाठविला जातो. या प्रकारास प्रतिक्षेपी क्रिया म्हणतात. साध्या प्रतिक्षेपी क्रियेमध्ये एक संवेदी पेशी, एक किंवा अनेक सहकारी पेशीकडून प्रेरक चेतापेशीकडे संवेद येतात. थोडक्यात सर्व संवेद मेंदूकडून नियंत्रित होण्याऐवजी परस्पर मज्जारज्जूकडून ज्या क्रिया नियंत्रित होतात त्याला प्रतिक्षेपी क्रिया असे म्हणतात. पापण्यांची हालचाल, सायकल चालवणे, जेवताना बोलणे, हातवारे करणे या सर्व प्रतिक्षेपी क्रिया आहेत. या क्रिया करण्यासाठी मेंदूच्या सहभागाची फारशी गरज नसते. अर्थात सर्वच प्रतिक्षेपी क्रिया साध्या (सिंपल रिफ्लेक्स) नाहीत. अनेक गुंतागुंतीच्या प्रतिक्षेपी क्रियेमध्ये अनेक चेतापेशींचा संबंध असतो.
या क्रिया घडताना संदेश मेंदूपर्यंत न पोहोचता चेतारज्जूपर्यंतच पोहोचतात, आणि त्या विशिष्ट अवयवांच्या क्रिया त्वरित घडून येतात. त्यांना प्रतिक्षेपी क्रिया असे म्हणतात.
वर्ग:मानवी शरीर  वर्ग:शरीरशास्त्र वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
Taugakerfið നാഡീ വ്യൂഹം Układ nerwowy człowieka
पिपरिया
भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील मुंबई-ईटारसी-हावरा रेल्वेमार्गावर असलेले एक गाव. येथून पचमढी जवळ आहे.
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे
जॉन्सटाऊन, पेनसिल्व्हेनिया
जॉन्सटाऊन (Johnstown) हे अमेरिकेच्या पेन्सिल्व्हानिया राज्यामधील एक छोटे शहर आहे. हे शहर पेन्सिल्व्हानियाच्या पश्चिम भागात पिट्सबर्गपासून ६७ मैल अंतरावर वसले आहे. २०१० साली जॉन्सटाऊनची लोकसंख्या सुमरे २० हजार होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:पेनसिल्व्हेनियामधील शहरे वर्ग:केम्ब्रिया काउंटी (पेनसिल्व्हेनिया)
बिस्मार्क म्युनिसिपल विमानतळ
येथून अमेरिकेतील ८-१० शहरांना थेट प्रवासी आणि मालवाहतूक सेवा उपलब्ध आहे. येथील बव्हंश प्रवासी डेल्टा एरलाइन्स, अलेजियंट एर आणि अमेरिकन एरलाइन्सने प्रवास करतात.
पश्चिम फ्लांडर्स
पश्चिम फ्लांडर्स (डच: ) हा बेल्जियम देशाच्या फ्लांडर्स प्रदेशामधील एक प्रांत आहे. देशाच्या उत्तर भागातील हा प्रांत मुख्यतः डच भाषिक आहे.
बिस्मार्क म्युनिसिपल विमानतळ
वर्ग:अमेरिकेतील विमानतळ विमानतळ
पश्चिम फ्लांडर्स
बाह्य दुवे
वर्ग:बेल्जियमचे प्रांत वर्ग:पश्चिम फ्लांडर्स
संत जनाबाई
जनाबाई या संत नामदेवांच्या समकालीन वारकरी संत-कवयित्री होत्या.
जीवन
जनाबाईंचा जन्म परभणी येथील गंगाखेड येथील दमा नावाच्या विठ्ठलभक्ताच्या घरी झाला. जनाबाईंच्या एका अभंगातील "माझ्या वडिलांचे दैवत| तो हा पंढरीनाथ ||" या ओळींवरून त्यांचे वडील दमा हेदेखील वारकरी असावेत, अशी शक्यता दिसते. त्यांच्या आईचे नाव करुंड. त्याही भगवद्भक्त होत्या. संत जनाबाई या संत कवयित्री म्हणून जनमानसात लोकप्रिय आहेत. महाराष्ट्राच्या खेड्यापाड्यातून स्त्रिया जात्यावर दळण दळताना, कांडताना त्यांच्या ओव्या गातात.
बालपण
परभणी जिल्ह्यातील गोदावरीच्या तीरावरील गंगाखेड हे जनाबाईंचे गाव होय. जनाबाई पाच-सहा वर्षांच्या असतानाच त्यांच्या वडिलांनी जनाबाईंला नामदेवांचे वडील दामाशेट शिंपी यांच्याकडे पाठवले. नामदेवांचे आई-वडील, थोरली बहीण, पत्नी, चार मुलगे, चार सुना, एक मुलगी, संत जनाबाई व संत नामदेव असे पंधरा माणसांचे हे कुटुंब होते. जनाबाई या संत नामदेव यांच्या कुटुंबीयांतील एक घटक बनल्या. त्या स्वतःला नामयाची दासी म्हणवून घेत असत.
विठ्ठल-भक्ती
संत नामदेवांच्या सहवासात जनाबाईंनीही विठ्ठलाच्या भक्तीचा ध्यास घेतला होता. ‘दळिता कांडिता तुज गाईन अनंता’ असे त्या म्हणत असत. संत नामदेव हेच त्यांचे पारमार्थिक गुरू होते. श्री संत ज्ञानदेव-विसोबा खेचर-संत नामदेव-संत जनाबाई अशी त्यांची गुरुपरंपरा आहे. संत ज्ञानदेवांच्या प्रभावळीतील सर्व संतांना त्यांनी प्रत्यक्ष पाहिलेले आहे.
‘विठू माझा लेकुरवाळा, संगे गोपाळांचा मेळा।।’ हा प्रसिद्ध अभंग जनाबाईंचाच आहे. त्यांना संत नामदेवांमुळे सतत संत-संग घडला होता. संत ज्ञानदेवांविषयीही त्यांचा भक्तिभाव अनन्यसाधारण होता. ‘परलोकीचे तारू। म्हणे माझा ज्ञानेश्र्वरु।’ असे त्यांनी ज्ञानेश्र्वरांविषयी म्हटले आहे. गवऱ्या-शेण्या वेचताना, घरातील इतर कामे करत असताना त्या सतत देवाचे नामस्मरण करत असत.
अभंग-रचना
संत जनाबाईंची भावकविता ही भगवंताच्या प्रेमाने ओतप्रेत भरलेली आहे. पूर्ण निष्काम होऊन लौकिक, ऐहिक भावना विसरून त्या विठ्ठलाला शरण गेलेल्या आहेत. आत्मज्ञानाचा साक्षात्कार घडण्यापूर्वीच त्या निर्विकार झाल्या आहेत. संत जनाबाईंच्या जीवनातील अनंत अनुभूती त्यांनी त्यांच्या रचनांतून रेखाटल्या आहेत. संत नामदेवांवरील भक्ति-प्रेमभाव, संत ज्ञानदेवांविषयी असलेला उत्कट भाव, संत चोखोबांच्या भावसामर्थ्याचे अनुसरण, तसेच विठ्ठलाविषयीचा भक्तिभाव त्यांच्या काव्यात ओतप्रोत भरलेला दिसून येतो. वेळप्रसंगी देवाशी भांडायला पण त्या कमी करत नाहीत.
‘वात्सल्य, कोमल ऋजुता, सहनशीलता, त्यागी वृत्ती, समर्पण वृत्ती, स्त्री विषयीच्या भावना संत जनाबाईंच्या काव्यात प्रकर्षाने दिसून येतात,’ असे ज्येष्ठ अभ्यासक रा. चिं. ढेरे हे जनाबाईच्या काव्याचे रसग्रहण करताना म्हणतात.
अभंगांचे वर्गीकरण
संत जनाबाई यांच्या अभंगांचे वर्गीकरण खालील प्रमाणे केलेले आढळते.
भक्तीपर अभंग - एकूण अभंग १५५, यामध्ये नाममहात्म्य, विठ्ठलमहिमा, भक्तिस्वरूप, आर्त भक्तीपर अभंग यांचा समावेश होतो.
परमार्थ जीवन - एकूण अभंग ५६, मनाचा निश्चय, आत्मस्वरूप स्थिती, मागणे अशा अभंगांचा समावेश होतो.
संतमहिमा - एकूण अभंग ४८, यामध्ये संतस्तुती, ज्ञानेश्वर स्तुती, सेना न्हावी आणि संत नामदेव यांच्या स्तुतीपर अभंगांचा समावेश होतो.
आख्यानपर रचना - एकूण अभंग ४५, यामध्ये हरिश्चंद्राख्यान, थाळीपाक, दशावतार, बालक्रीडा याचा समावेश होतो.
स्फुट काव्यरचना - एकूण अभंग ११, यामध्ये पाळणा, पदे, कूटरचना, आरती, जाते यांचा समावेश होतो.
हितवचने - एकूण अभंग ३२ - उपदेशवाणी आणि प्रारब्धगती यांचा समावेश होतो.
योगदान
वैष्णव कोणाला म्हणावे त्याचीही व्याख्या जनाबाई अगदी सहजपणे करून जातात. विष्णुमुद्रेचा अंकिला l तोचि वैष्णव भला ll अहं जाळोनी अंगारा l सोsहम् भस्मी तीर्थ सारा ll असे त्या म्हणतात. अहंकार जाळून त्याचा अंगारा बनविणारा आणि सोsहम् रुपी भस्म लावणारा तोच खरा भला वैष्णव होय असा त्यांच्या म्हणण्याचा अर्थ आहे.
प्रबंध लेखन
संत जनाबाई: एक चिकित्सक अभ्यास (पीएच.डी प्रबंध), नेऊरगावकर मंजिरी, एस.एन.डी.टी. विद्यापीठ, मुंबई १९८९
संत जनाबाई: एक चिकित्सक अभ्यास, (एम.फील प्रबंधिका), मथुरे आसावरी सुधीर, १९८९
समाधी
संत जनाबाई श्री क्षेत्र पंढरपूर येथे महाद्वारी, आषाढ कृष्ण त्रयोदशी शके १२७२ या दिवशी समाधिस्थ होऊन पांडुरंगात विलीन झाल्या. (इ.स. १३५०)
संदर्भ
वर्ग:वारकरी संत वर्ग:मराठी संत वर्ग:वारकरी संप्रदायातील व्यक्ती वर्ग:इ.स. १२५८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १३५० मधील मृत्यू
कोफी अन्नान
कोफी अन्नान ( ८ एप्रिल १९३८ - मृत्यू: १८ ऑगस्ट २०१८) हे घाना देशामधील एक मुत्सद्दी व संयुक्त राष्ट्रांचे माजी सरचिटणीस आहेत. जानेवारी १९९७ ते डिसेंबर २००६ दरम्यान ह्या पदावर राहिलेले अन्नान हे सातवे सरचिटणीस होते. जगात शांतता राखण्यासाठी झटण्याबद्दल २००१ सालचे नोबेल शांतता पारितोषिक अन्नान व संयुक्त राष्ट्रे ह्यांना विभागून दिले गेले होते. अन्नाननी आपल्या कारकिर्दीमध्ये एड्स रोगाचा आफ्रिका खंडावरील वाढता विळखा थांबवण्यासाठी परिश्रम केले होते तसेच मानवी हक्क जपण्यावर त्यांनी प्राधान्य दिले. २००३ सालच्या अमेरिका व युनायटेड किंग्डम ह्यांनी केलेल्या इराकवरील हल्ल्याला अन्नान ह्यांनी तीव्र विरोध दर्शवला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस वर्ग:घानाच्या व्यक्ती वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
बुश-द्यु-रोन
बुश-द्यु-रोन (Bouches-du-Rhône; ऑक्सितान: Bocas de Ròse; अर्थ:रोन नदीचे मुख) हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हॉंस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या दक्षिण भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर व रोन नदीच्या मुखाजवळ वसला आहे.
अनेक निसर्गरम्य व प्रसिद्ध समुद्रकिनाऱ्यांमुळे पर्यटन हा येथील सर्वात मोठा उद्योग आहे. दाट लोकवस्तीच्या ह्या विभागामधील मार्सेल, एक्स-ॲं-प्रोव्हॉंस व अ‍ॅर्ल ही मोठी शहरे आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
सेउता
सेउता हे भूमध्य समुद्राकाठी वसलेले उत्तर आफ्रिकेतील स्पेनचे स्वायत्त शहर आहे. सेउताचे एकूण क्षेत्रफळ २८ वर्ग किमी असून तेथील लोकसंख्या ७८,३२० इतकी आहे.
सेउता, मेलिया व मोरोक्कोच्या सीमेजवळील अनेक इतर छोटे स्पेनचे भूभाग आपल्या मालकीचे आहेत अशी मोरोक्कोची भूमिका आहे.
वर्ग:स्पेनमधील शहरे वर्ग:स्पॅनिश आफ्रिका
चाफ्याचापाडा
चाफ्याचापाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
डॅरन लिहमन
लेहमान, डॅरेन वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:राजस्थान रॉयल्स माजी खेळाडू‎ वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भिंग
भिंग ही बहिर्वक्र आकाराची काचेची चकती असून त्याचा उपयोग कोणत्याही वस्तूच्या प्रतिमेचे दृष्य रूप मोठे करण्यासाठी होतो.
बहिर्वक्र किंवा अंतर्वक्र भिंगांच्या विशिष्ट रचनेने दुर्बिण आणि सूक्ष्मदर्शक तयार करता येतो.
वर्ग: विज्ञान
मायनोत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
मायनोत आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा अमेरिकेच्या नॉर्थ डकोटा राज्यातील मायनोत शहरातील विमानतळ आहे.
येथून अमेरिकेतील पाच शहरांना थेट प्रवासी सेवा उपलब्ध आहे. येथील बव्हंश प्रवासी डेल्टा एरलाइन्स, युनायटेड एरलाइन्स आणि अलेजियंट एरने प्रवास करतात.
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
अब्राहम पियेनार
अब्राहम जॅकोबस पियेनार(१२ डिसेंबर १९८९) हा दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेट खेळाडू आहे. तो प्रथम दर्ज्यांच्या सामन्यांमध्ये खेळतो. तो नाईट्स क्रिकेट संघाकडून खेळतो. त्याला 'ओबस पियेनार' म्हणूनही ओळखल्या जाते.
संदर्भ
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाराष्ट्रातील विमुक्त जातींची यादी
महाराष्ट्रात विमुक्त जातींची (व्हिजे) संख्या १४ असून या प्रवर्गास ३% आरक्षण आहे.
विनय मांडके
(जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हे लोकप्रिय गायक आहेत.
मांडके,विनय मांडके,विनय
बोरडा (वणी)
बोरडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ट्रायटन (उपग्रह)
ट्रायटन हा नेपच्यून ग्रहाचा उपग्रह आहे.
वर्ग:नेपच्यूनचे उपग्रह वर्ग:सूर्यमालेतील उपग्रह
सुख म्हणजे नक्की काय असतं!
सुख म्हणजे काय असतं! ही एक मराठी मालिका असून स्टार प्रवाह दूरचित्रवाणी वाहिनीवर १७ ऑगस्ट २०२० पासून प्रसारित होत आहे.
कथानक
शिर्के-पाटील यांचा धाकटा मुलगा जयदीप जेव्हा त्याची लग्न करण्याची इच्छा असलेली मैत्रिणी ज्योतिकासमवेत लंडनहून परत आला तेव्हा हा कथानक उधळला जात आहे. आपल्या जोडणा बंधू व मेहुणींच्या प्रभावापासून दूर राहून, तो कुटुंबाला एकजूट ठेवण्यासाठी तसेच गौरीला तिच्या योग्यतेने दयाळूपणे देण्याचा प्रयत्न करतो. अखेरच्या प्रयत्नांमुळे जयदीप तिचा सन्मान जपण्यासाठी गौरीशी लग्न करतो.
निर्मिती
मार्च २०२० मध्ये सुरुवातीला ही मालिका विकासाखाली आणली गेली होती, परंतु कोविड-१९ भारतातील साथीच्या लॉकडाउन वर्षाच्या अखेरीस ती ढकलली गेली. अखेर १९ जुलै २०२० रोजी चित्रीकरण सुरू झाले. २० जुलै २०२० रोजी मंदार जाधव शोची मुख्य भूमिका साकारण्यासाठी दाखल झाल्याचे उघडकीस आले. त्यानंतर लवकरच अशी घोषणा केली गेली की अभिनेत्री गिरिजा प्रभू या मालिकेत गौरीची मुख्य भूमिका साकारणार आहे. दशकातील अंतरानंतर मराठी चित्रपटात परत जाण्याचे चिन्ह म्हणून ज्येष्ठ अभिनेत्री वर्षा उसगांवकर या प्रमुख भूमिकेत या भूमिकेत आली होती.
संदर्भ
वर्ग:स्टार प्रवाह दूरचित्रवाहिनी मालिका वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
देवळातांडा (लोहा)
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:लोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
रायली रॉसू
रायली रॉस्को रॉसू (९ ऑक्टोबर, इ.स. १९८९:ब्लूमफॉंटेन, ऑरेंज फ्री स्टेट, दक्षिण आफ्रिका - ) हा undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
द गॉडफादर सागा
द गॉडफादर सागा हा द गॉडफादर या मालिकेतील चौथा चित्रपट आहे.
जॉन-जॉन स्मट्स
स्मट्स, जॉन-जॉन स्मट्स, जॉन-जॉन वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म
अँटवर्प प्रांत
ॲंटवर्प (डच: Antwerpen) हा बेल्जियम देशाच्या फ्लांडर्स प्रदेशामधील एक प्रांत आहे. उत्तर भागातील हा प्रांत बेल्जियममधील सर्वाधिक लोकसंख्येचा आसून मुख्यतः डच भाषिक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:बेल्जियमचे प्रांत
व्हॉक्ल्युझ
व्हॉक्ल्युझ (Vaucluse; ऑक्सितान: Vauclusa) हा फ्रान्स देशाच्या प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर प्रदेशातील एक विभाग आहे.
येथील आव्हियों शहरामधील पोपचे प्रासाद (Palais des Papes) ही युरोपमधील एक महत्त्वाची मध्ययुगीन गॉथिक वास्तू युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:प्रोव्हाँस-आल्प-कोत देझ्युर
टोनी सुजी
सुजी, टोनी वर्ग:केन्याचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
मेलिया
मेलिया (स्पॅनिश: Ciudad Autónoma de Melilla, मेलियाचे स्वायत्त शहर) हे भूमध्य समुद्राकाठी वसलेले उत्तर आफ्रिकेतील स्पेनचे स्वायत्त शहर आहे. मेलियाचे एकूण क्षेत्रफळ २० वर्ग किमी असून तेथील लोकसंख्या ६३,६७० इतकी आहे.
मेलिया, सेउता व मोरोक्कोच्या सीमेजवळील अनेक इतर छोटे स्पेनचे भूभाग आपल्या मालकीचे आहेत अशी मोरोक्कोची भुमिका आहे.
वर्ग:स्पेनमधील शहरे वर्ग:स्पॅनिश आफ्रिका
यासीन वली
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जोनाथन वॅन्डिअर
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ
अचलपूर विधानसभा मतदारसंघ - ४२ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, अचलपूर मतदारसंघात अमरावती जिल्ह्यातील चांदूरबाजार तालुका आणि अचलपूर तालुक्यातील शिराजगांव कसबा, अचलपूर ही महसूल मंडळे आणि अचलपूर (न.पा.) या क्षेत्राचा समावेश होतो. अचलपूर हा विधानसभा मतदारसंघ अमरावती लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
प्रहार जनशक्ती पक्ष पक्षाचे बच्चू बाबाराव कडू हे अचलपूर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:अमरावती जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:अमरावती लोकसभा मतदारसंघ