cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
चिंबळी
शैक्षणिक सुविधा
गावात १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा, १ शासकीय प्राथमिक शाळा, १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा,१ खाजगी माध्यमिक शाळा, आणि १ शासकीय उच्च माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय भोसरी येथे ७ किलोमीटर अंतरावर, अभियांत्रिकी महाविद्यालय चाकण येथे १० किलोमीटर अंतरावर, वैद्यकीय महाविद्यालय शाहूनगर येथे १८ किलोमीटर अंतरावर, व्यवस्थापन संस्था आळंदी येथे ८ किलोमीटर अंतरावर, पॉलिटेक्निक पुणे येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर, व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा आऊद येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर, अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र पुणे येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर, आणि अपंगांसाठी खास शाळा पांझरपोळ येथे ६ किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात १ इतर खाजगी शैक्षणिक सुविधा आहे.
आगरी बोलीभाषा
हेसुद्धा पहा
आग्रेसर ऱ्हावू आमी, नय फिराचो मगारी
चिंबळी
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
गावात १ प्राथमिक आरोग्य केंद्र व १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, कुटुंब कल्याणकेंद्र, पशुवैद्यकीय रुग्णालय, आणि प्रसूति व बालकल्याण केंद्र उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे
आगरी बोलीभाषा
हेसुद्धा पहा
वर्ग:मराठी बोलीभाषा
चिंबळी
वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय)
गावात ३ खाजगी दवाखाने आणि ४ औषधी दुकाने आहेत. गावात १ इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेले पाणी, बोअरवेल, हापसा, आणि विहीर या जलस्त्रोताचा पिण्याच्या पाण्यासाठी वापर केला जातो.
स्वच्छता
गावात बंद गटारव्यवस्था उपलब्ध उपलब्ध आहे. सांडपाणी थेट जलस्त्रोतांमध्ये सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध आहे.
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस, मोबाईल फोन सुविधा, इंटरनेट सुविधा, शासकीय बस सेवा, ऑटोरिक्षा व टमटम, व ट्रॅक्टर उपलब्ध आहे. गावाला राज्य महामार्ग पुणे-नाशिक जोडलेला आहे.
बाजार व पतव्यवस्था
गावात १ एटीएम, १ व्यापारी बँक, सहकारी बँक ,शेतकी कर्ज संस्था, स्वयंसहाय्य गट, व रेशन दुकान उपलब्ध आहेत. सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती चाकण येथे ८ किलोमीटर अंतरावर आहे.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र), अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र), आशा स्वयंसेविका, सार्वजनिक ग्रंथालय व सार्वजनिक वाचनालय, व वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध आहे. गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे. गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आहे.
वीज
गावात घरगुती व शेतीच्या वापरासाठी शुक्रवार ते बुधवार चोवीस तास वीज उपलब्ध आहे. आणि गुरुवारी १६ तास वीज पुरवठा उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
चिंबळी ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
उत्पादन
चिंबळी ह्या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते:
वर्ग:पुणे वर्ग:खेड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
आयुर्वेदातील त्रिदोष
वात
‘तत्र रूक्षो लघुः शीतः खरः सूक्ष्मश्चलोsनिलः’
वात हा कोरडा, शरीराला लाघवता आणणारा, थंड, आणि सूक्ष्म असतो. शरीरात वाताचे स्थान विशेषतः नाभी खाली असते. वृद्धपणात वातप्रकोप होण्याची संभावना अधिक असते. वात प्रकोपामुळे अग्नि विषम होतो. तर कोष्ठ क्रुर होते. तिक्त, कटू व तुरट रसांच्या  सेवनाने शरीरात वात प्रकोप होतो आणि मधुर, आम्ल व लवण रससेवनाने त्याचे शमन होते.वात प्रकोपावर ‘बस्ति’ हे शोधन कर्म आणि तैलांचा औषधी म्हणून प्रयोग आयुर्वेदात सांगिलेले आहे. प्राण, उदान, समान, व्यान, अपान हे वाताचे पाच प्रकार आहेत.
पित्त
‘पित्तं सस्नेहतीक्ष्णोष्णं लघु विस्रं सरं द्रवम।’
स्निग्ध, उष्ण, लघु, दुर्गंधी, आणि ओलेपणा हे पित्ताचे स्वभाव गुण आहेत. नाभी भागापासुन ह्रुदयापर्यंत पित्ताचे अधिष्ठान असते. पित्ताच्या प्रभावामुळे जठराग्नी तीक्ष्ण होतो, तर कोष्ठ मृदू होते. वयाच्या मध्य काळात पित्ताचा अधिक प्रभाव दिसतो. तिखट, आम्ल, लवण, रसांच्या अतिसेवनाने पित्ताचा प्रकोप तर मधुर, कडू व कषाय रससेवनाने पित्ताचे शमन होते. तसेच आयुर्वेदात पित्तशमनासाठी ‘विरेचन’ कर्म आणि ‘घृत’ प्रयोग निर्देशित केलेला आहे. आलोचक, रंजक, भ्राजक, पाचक, व साधक असे पाच प्रकारचे पित्त आहेत.
कफ
‘स्निग्धः शीतो गुरूर्मन्दः श्लक्ष्णो मृत्स्नः स्थिरः कफः।'
कफ हा स्निग्ध, शीत, जड, मन्द, चिकट, आणि स्थिर प्रकृतीचा असतो. हा बाल्यावस्थेत विशेष प्रभावशाली असतो. ह्रुदयापासून वरच्या भागात कफाचे प्राबल्य असते. याच्या प्रभावाने जठराग्नी मंदावतो आणि कोष्ठ मध्यम होते. मधुर, लवण, आम्ल हे रस कफवृद्धी करतात तर तिक्त, कटू व कषाय रस कफाचे शमन करतात. मधू सेवन आणि ‘वमन’ कर्माद्वारे कफाचे शमन शास्त्रात सांगितलेले आहे. अवलंबक, बोधक, तर्पक, क्लेदक आणि श्लेषक हे पाच कफाचे भेद मानले जातात.
वरीलपैकि एक अथवा दोन दोष प्रबळ असलेली शरीर प्रकृती हीन असते, तर तिन्ही दोष सम असणारे शरीर प्रकृतीने स्वस्थ  बनते, त्यामुळे निरोगी राहाण्यासाठी त्रिदोषांचे साम्य राखण्याचा प्रयत्न करणे लाभदायक ठरते.
संदर्भ
वर्ग:आरोग्य वर्ग:आयुर्वेद
पश्चिम ऑस्ट्रेलिया प्रवाह
पश्चिम ऑस्ट्रेलिया प्रवाह हा एक हिंदी महासागर जायर मधील समुद्री प्रवाह आहे.
आयसीसी चॅम्पियन्स चषक
'''आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी''' (ICC Champions Trophy) ही एक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा आहे. आय.सी.सी. तर्फे आयोजीत केली जाणारी व विश्वचषकाखालोखाल सर्वात मानाची समजली जाणारी ही स्पर्धा १९९८ साली प्रथम खेळवली गेली. तेव्हापासून दर दोन वर्षांनी ही स्पर्धा भरवली जात असे. २०१३ मधील इंग्लंड येथे खेळवली जाणारी आवृत्ती ह्या स्पर्धेची अखेरची असेल.
स्पर्धा
चिन्हे
गोलंदाजी
सर्वाधिक बळी
बाह्य दुवे
वर्ग:क्रिकेट वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा वर्ग:चॅंपियन्स ट्रॉफी
स्काय लोपेझ
स्काय लोपेझ ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आर्य
आर्यांच्या वसाहती
प्राचीन काळातील स्रोतांनुसार सप्तसिंधू चा प्रदेश हे आर्य व वैदिक सभ्यते चे मूल स्थान आहे. इ.सन पूर्व 1500 ते 1000 च्या काळात वैदिक सभ्यता अस्तित्वात होती
इ.सन पूर्व 1500 च्या काळात वैदिक सभ्यतेचाअंत होऊन आर्यांच्या विविध वसाहती निर्माण झाल्या. त्यांमध्ये 16 महाजनपदे प्रमुख होती.
यात प्रामुख्याने :-
पौराणिक पूर्वावर्ती :-
मथुरा चे यदुवंशी
अहिछत्र चे पांचालवंशी
हस्तिनापुर चे कुरूवंशी
उत्तरवर्ती :-
कपिलवस्तु चे शाक्य
कुशीनगर चे मल्ल
तसेच मगध,अंग,सिंध,चेदी,कुरू,पांचाल,तक्षशिला यांचा समावेश होतो.
आर्यांची राज्यव्यवस्था
आर्यांच्या कुटुंबसंस्थेतून राजसत्ता उदयास आली. अनेक कुटुंबे मिळून ग्राम म्हणजे खेडे होत असे. अनेक खेडी मिळून 'विश' बनत असे. तर अनेक विश मिळून 'जन' किंवा 'राष्ट्र' निर्माण होई. जन प्रमुखास राजन किंवा राजा म्हटले जाई. लोक आपल्या टोळीच्या रक्षणासाठी बलशाली व मुत्सद्दी व्यक्तीची राजा म्हणून निवड करत असत. राजाला राजधर्म पालनाची शपथ घ्यावी लागे. शत्रु टोळीपासून प्रजेचे रक्षण करणे हे राजाचे प्रथम कर्तव्य होते. राजधर्म न पाळणाऱ्या राजाला ठार अथवा पदभ्रष्ट करण्यात येई. राजसत्तेवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी 'सभा' आणि 'समिती' या दोन संस्था वैदिक काळांमध्ये कार्यरत होत्या. उत्तर वैदिक काळात त्यांचे महत्त्व कमी हेत गेले व राजपद वंशपरंपरागत बनत गेले.
आर्यांचे आर्थिक जीवन
आर्य सप्तसिंधूच्या सुपीक परिसरात राहात होते. तेव्हा सुरुवातीच्या काळात पशुपालन हा त्यांचा मुख्य व्यवसाय होता. तोच त्यांच्या आर्थिक जीवनाचा पाया होता. आर्य गंगा-यमुनाच्या खोऱ्यात पोहोचले तेव्हा शेती हा त्यांचा प्रमुख व्यवसाय झाला. गहू, सातू, जव, ऊस, कापूस, मोहरी, फळभाज्या यांचे उत्पादन आर्य घेत असत. शेतीबरोबरच पशुपालन हा पूरक व्यवसाय केला जाई. गायींचा वापर विनीमयाचे साधन म्हणून केला जाई. विनिमयाच्या साधनात 'निष्क' या नाण्याचा वापरही केला जाई. त्याकाळी गायींच्या संख्येवरून कुटुंबाची आर्थिक स्थिती ठरवली जाई. शेतकरी आपल्या उत्पन्नाचा सहावा भाग राजाला कर म्हणून देत असत.
आर्यांचे सामाजिक जीवन
आर्यकालीन समाज खेड्यामध्ये विभागला होता. त्यांची घरं साध्या पद्धतीची असून घरांसाठी लाकडाचा वापर केला जाई. घराचे छत गवताने शाकारले जाई. आर्यांच्या आहारामध्ये अन्नधान्याबरोबर दूध, दही, लोणी, तूप, फळे, भाजीपाला व मास ( डाळ ) यांचा समावेश असे. समाजाच्या गरजा एकमेकांच्या सहकार्यातून भागवल्या जात असे. गावाच्या प्रमुखाला 'ग्रामणी' असे म्हटले जाई. आर्यांची कुटुंबव्यवस्था पितृसत्ताक होती. जेष्ठ पुरुष कुटुंबप्रमुख असे. त्यास 'गृहपती' असे म्हटले जाई. समाज पितृसत्ताक असला तरी मुलींना पती निवडीबाबत मोकळीक होती. विश्ववरा, घोषाला या सारख्या स्त्रियां ऋग्वेद काळात होऊन गेल्या. विद्वान स्त्रिला ;ब्रम्हवादिनी; असे म्हटले जाई. ऋग्वेद काळात वर्णव्यवस्था लवचीक असून ती व्यवसायावर आधारलेली होती.
उत्तर वेदकालीन समाज जीवनात अनेक बदल घडून आले. वर्णव्यवस्थेत ब्राम्हण, क्षत्रिय, वैश्य यानंतर शूद्र हा चवथा वर्ण निर्माण झाला. वर्णव्यवस्था पुढे जातिव्यवस्थेत रूपांतरित झाली.
वर्ग:वंशवाद वर्ग:भारतीय उपखंडाचा इतिहास
बालाघाट
बालाघाट हे भारताच्या मध्यप्रदेश राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर बालाघाट जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:बालाघाट जिल्हा
ढाकणे
ढाकणे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
इ.स.चे ७६० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे ७६० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या ८ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील दशके वर्ग:रिकामी पाने
बेन कूपर
बेन कूपर (१० फेब्रुवारी, १९९२:ऑस्ट्रेलिया - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
घोडेश्वरीदेवी, घोडेगाव
घोडेश्वरीदेवी हे महाराष्ट्रातील अहमदनगर जिल्ह्याच्या नेवासा तालुक्यातील घोडेगाव येथील घोडेश्वरी मंदिरात असलेल्या दैवताला म्हटले जाते.
इतिहास
घोडेगाव अहमदनगर जिल्ह्यातील नगर-औरंगाबाद रस्त्यावर एक छोटेसे गाव आहे. साधारणतः १००० वर्षांपूर्वी याचे नाव निपाणी वडगाव होते. उन्हाळ्याच्या दिवसात या गावातील लोकांना पाणी टंचाईमुळे पिण्यासाठी पाणी मिळत नसे. त्या काळात गावात पाण्याची खूप बिकट परिस्थिती निर्माण झाल्याने पाण्याच्या शोधासाठी गावातील लोकांना दूर भटकावे लागत असे. साठ सत्तर घरे असलेल्या या गावात पाणी नसल्याने या गावाला निपाणी वडगाव असे नाव पडले. गावातील पाण्याचा प्रश्न मिटवण्यासाठी गावातील सर्व लोक एकत्र आले व सर्वांनी मिळून श्रमदानातून गावात एक विहीर खणण्याचे ठरवले. खूप कष्टाने १० परस विहीर गावकऱ्यांनी खांदली. परंतु विहिरीला एक थेंब देखील पाणी लागले नाही. गावकरी निराश झाले त्यामुळे गावकऱ्यांना विहिरीचा नाद सोडून दिला. काही दिवसानंतर गावाच्या पूर्वेला असलेल्या तुळजाभवानी मातेच्या मंदिरातील एका साधूने गावाकर्याना त्या मंदीराजवळ विहीर खोदण्याचे सुचवले आणि तेथे नक्की पाणी लागेल असे सांगीतले. गावाच्या पूर्व दिशेला तुळजाभवानी मातेच्या मंदिरा जवळ विहीर खोदण्याचे काम सुरू झाले. साधारण सहा परस [३६ फुट] खोदकाम झाले तरी पाण्याचा थेब लागेना त्यामुळे या ही विहिरीचे काम व्यर्थ जाते कि काय आसे गावाकार्याना वाटू लागले. काम चालू असतांना एका मंगळवारी सहा परसाच्या पुढे आचानक एक अश्वरूपी [घोड्याच्या आकाराची] दगडाची मूर्ती सापडली. ही मुर्ती कशाची व ती येथे कशी आली हा प्रश्न गावकऱ्यांना पडला. त्या रात्री गावच्या पाटलाच्या स्वप्नात एक देवी आली व म्हणाली ‘“मी घोडेश्वरी देवी आहे माझी प्राणप्रतिष्ठा तुळजाभवानीच्या मंदिरात करा. यापुढे या गावातील लोकांना पाणी कमी पडणार नाही व गावची कीर्ती सर्वदूर पसरेल ‘ असा दृष्टांत देऊन देवी अंतर्धान पावली. दुसऱ्या दिवशी पाटलांनी गावातील लोकांना रात्रीचा दृष्टांत सांगितला व त्या प्रमाणे घोडेश्वरी देवीची प्राणप्रतिष्ठा तुळजाभवानी मंदिरात रेणुका मातेच्या शेजारी केली. त्यानंतर त्या विहिरीचे काम केल्यानंतर विहिरीस भरपूर पाणी लागले. पाणी पिण्यास गोड होते तसेच या विहिरीच्या पाण्याने अनेक त्वचारोग बरे होतात असा अनुभव गावकऱ्यांना येऊ लागला. अश्वरूपी घोडेश्वरी देवीची मूर्ती सापडल्यानंतर देवीच्या कृपेने गावातील पाण्याचा प्रश्न कायमचा मिटल्यामुळे या निपाणी वडगावचे नाव घोडेगाव असे पडले. घोडेश्वरी देवीची मुर्ती स्वयंभु असून कुणीही न घडवता आपोआपच तयार झाली आहे. देवीचे मंदिर हेमाडपंथी म्हणजे मोठमोठ्या दगडांनी बनवलेले आहे. अशा या स्वयंभू घोडेश्वरी देवीचे साक्षात्कार आजच्या या कलीयुगात देखील अनुभवायास मिळतात.
यात्रा
घोडेश्वरी देवीची यात्रा वर्षातून दोन वेळा भरते. एक चेत्र कृष्ण पंचमी म्हणजे एप्रिल महिन्यात मोठी यात्रा भरते. यात्रेचे पहिले दोन दिवस कीर्तनाचा कार्यक्रम आयोजित केला जातो. यात्रेच्या पूर्व संध्येला रात्री बारा वाजता गोदावरी [ गंगा ] नदीचे पवित्र पाणी कावडीने आणण्यासाठी अनेक भक्तजन जातात व हे पवित्र पाणी कावडीने रात्र भर पायी अनवाणी चालून आणले जाते व यात्रेच्या दिवशी पहाटे घोडेश्वरी देवीला गंगा-गोदावरीच्या स्नानाने यात्रेची सुरुवात होते. सकाळी भव्य मिरवणूकिने वाजत-गाजत देवीस नैवद्य व चोळी पातळ अर्पित केले जाते. त्या दिवशी संध्याकाळी भव्य पालखी मिरवणूक [छबिना] होवून शोभेची दारू उडवली जाते. दुसऱ्या दिवशी यात्रेसाठी आलेल्या कलाकारांचा सन्मान करण्यासाठी हजेरीचा कार्यक्रम व उत्सवासाठी मदत करणाऱ्या लोकांचा सत्कार केला जातो व दुपारी कुस्त्यांचा हंगामा भरविला जातो.विजेत्या पहिलवानाला रोख बक्षिसे दिली जातात. घोडेश्वरी देवीचा यात्रा उत्सव सर्व धर्माचे लोक एकत्र येऊन करतात. याच यात्रेचा एक भाग म्हणून यावेळी ग्रामस्थांच्या मदतीने सैय्यद बाबांचा संदल उत्सव साजरा केला जातो. त्यानंतर प्रत्येक वर्षी अश्विन शुक्ल प्रतिपदेला ऑक्टोंबर महिन्यात शारदीय नवरात्र घटस्थापना केली जाते. त्यामध्ये पहिली माळ, चौथी माळ व आठव्या माळेत प्रवचन, भजन-कीर्तनाचे धार्मिक कार्यक्रम होतात व इतर माळेला भक्तांच्या नवसाचे गोंधळ होतात. त्या नंतर कोजागिरी पौर्णिमेला मंदिरासमोरील दिपमाळेवर दीप प्रज्वलित केला जातो. नवरात्रात मंदिरात देविपुरण, देविमाहात्म्य, देवीभागवत पुराण, दुर्गा सप्तशतीचे पारायण केले जाते. या उत्सव काळात देवीच्या उत्सव कार्यात व इतर सामाजिक कार्यात कोणी अडथळा आणल्यास त्यास काही दिवसातच देवीच्या चमत्कारास सामोरे जावे लागते. तसेच गावात गुंडगिरी-दादागिरी करणाऱ्यांचा, कोणत्याही समाजातील सरळ व्यक्तीचा छळ करणाऱ्याचा नायनाट [ निःपात ] एक वर्षाच्या आत होतो हा आजपर्यंतचा गावातील लोकांचा अनुभव आहे. आशा या स्वयंभू घोडेश्वरी देवीचे अनेक साक्षात्कार आज देखील पाहायला मिळतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:अहमदनगर जिल्हा
इ.स.चे ७७० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे ७७० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या ८ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील दशके वर्ग:रिकामी पाने
लेंस
लेंस (Lens) हे उत्तर फ्रान्समधील नोर-पा-द-कॅले ह्या प्रदेशाच्या पा-द-कॅले ह्या विभागामधील एक शहर आहे. हे शहर लीलच्या ३९ किमी नैर्‌ऋत्येस वसले असून २००८ साली येथील लोकसंख्या सुमारे ३५ हजार इतकी होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्समधील शहरे *
बडवानी
बडवानी हे भारताच्या मध्यप्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:बडवानी जिल्हा
निकोल व्हैदिसोवा
निकोल व्हैदिसोवा (चेक: Nicole Vaidišová; २३ एप्रिल १९८९) ही एक निवृत्त चेक टेनिसपटू आहे. २००३ ते २०१० दरम्यान व्यावसायिक टेनिस खेळणाऱ्या व्हैदिसोवाने डब्ल्यू.टी.ए. एकेरी क्रमवारीमध्ये सातवे स्थान गाठले होते.
२०१० ते २०१३ दरम्यान वैदिसोवा टेनिसपटू राडेक स्टेपानेकची पत्नी होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:चेक प्रजासत्ताकचे टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कळसूबाईची रांग
कळसूबाईची रांग- ही रांग अकोले तालुक्यातील कुलंग घाटघर जवळ सुरू होते. या रांगेत नवरा-नवरी, अलंग, कुलंग, मदन, कळसूबाई, बितनगड किल्ला, पट्टागड (विश्रामगड), दुधेश्वर हे डोंगर येतात.
कळसूबाई शिखर हे सह्याद्री पर्वताचे सर्वात उंच शिखर आहे. त्याची उंची समुद्रसपाटीपासून १६४६ मीटर आहे.
पहा : कळसूबाई शिखर
वर्ग:सह्याद्री डोंगररांग
पॉल व्हॅन मीकीरन
पॉल व्हॅन मीकीरन (१५ जानेवारी, १९९३:नेदरलँड्स - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
सास्काचेवान
बाह्य दुवे
वर्ग:कॅनडाचे प्रांत व प्रदेश
सोनिया बेबी
सोनिया बेबी ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जयदेव हट्टंगडी
जयदेव सुब्बराव हट्टंगडी ( २८ ओगस्ट १९४८ -   ५ डिसेंबर २००८ ) हे मराठीतले एक नामवंत नाट्यदिग्दर्शक आणि नाट्यपरीक्षक होते. पंडित सत्यदेव दुबे यांच्याकडून त्यांनी नाट्यदिग्दर्शनाचे धडे घेतले. त्यानंतर जयदेव हट्टंगडी हे दिल्लीच्या ’राष्ट्रीय नाट्य विद्यालयात (नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा-NSD) दाखल झाले तिथून त्यांनी नाट्यशास्त्राची पदवी घेतली. यावेळी इब्राहिम अल्काझी त्यांचे गुरू होते.
कारकीर्द
जयदेव हट्टंगडी यांची नाट्य कारकीर्द ’आविष्कार’ या नाट्यसंस्थेतून सुरू झाली. त्या संस्थेने प्रायोगिक रंगभूमीवर केलेल्या ’चांगुणा’ या  नाटकामुळे हट्टंगडी प्रसिद्धीस आले. ‘आविष्कार’मध्ये असताना जयदेव हट्टंगडींनी ’चांगुणा’खेरीज, ’गौराई’, ’पोस्टर’, ’भिंत’, ’मेडिया’, आणि ’सोनेरी शहामृगाचा वग’, आदी नाटके दिग्दर्शित करून सादर केली.
इ.स.१९xx मध्ये हट्टंगडी यांनी स्वतःची,’कलाश्रय’ नावाची नाट्यसंस्था स्थापन केली. या नाट्यसंस्थेने ’अपराजित’ (मराठी-हिंदी), ’एवं इंद्रजित’(हिंदी)आणि ’वाडा भवानी आईचा’ ही नाटके प्रायोगिक रंगभूमीवर आणली. ’कलाश्रय’च्या स्थापनेनंतरसुद्धा, जयदेव हट्टंगडी हे ’आविष्कार’चे अविभाज्य घटक राहिले.
जयदेव हट्टंगडी हे आधी बडोद्याच्या सयाजीराव गायकवाड विद्यापीठात नाट्यशास्त्र शिकवीत. नंतर ते मुंबई विद्यापीठाच्या ’अ‍ॅकॅडमी ऑफ थिएटर आर्ट्‌स’ या नाट्यशास्त्र विभागात अध्यापन करू लागले. त्या काळी महाराष्ट्रात नाट्यशिक्षण देणारे ते एकमेव शिक्षक होते.
जयदेव हट्टंगडी यांची नाट्यपरीक्षक म्हणून कारकीर्द फार मोठी होती. ’आविष्कार’ नाट्यसंस्थेचे ते आधारस्तंभ होते. त्यांच्याचमुळे संस्थेचे नाट्यशिक्षणाचे उपक्रम यशस्वी झाले. त्यांच्यासारखा दुसरा नाट्यपरीक्षक विरळाच. त्या संस्थेत हट्टंगडी वर्षाला दोन नाट्यशिबिरे घ्यायचे. या शिबिरांमधून त्यांनी कितीतरी नाट्यकलावंत घडवले. इ.स. १९७४पासून ते अगदी मरेपर्यंत हट्टंगडींनी हे काम केले.
अभिनय
जयदेव हट्टंगडींनी खालील नाटकांतून भूमिका केल्या :
हिंदी :
अवांतर
हिंदी-इंग्रजीतील अ‍ॅटनबरो-दिग्दर्शित गांधी चित्रपटात कस्तुरबांची भूमिका, आणि इतर असंख्य हिंदी-मराठी नाटक-चित्रपटांतून वेगवेगळ्या भूमिका करणाऱ्या रोहिणी हट्टंगडी या जयदेव हट्टंगडींच्या पत्‍नी होत.
चालता बोलता नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या जयदेव हट्टंगडी, यांचे वयाच्या साठाव्या वर्षी कॅन्सरने निधन झाले.
वर्ग:मराठी अभिनेते वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
इ.स.चे ७८० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे ७८० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या ८ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील दशके वर्ग:रिकामी पाने
शिगाव (वाळवा)
शिगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:वाळवा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
राजापूर (येवला)
राजापूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
सम्राट चंगथाँग
चू छीचन (चिनी लिपी: 朱祁鎮 ;पिन्यिन: Zhu Qizhen) (नोव्हेंबर २९, १४२७ - फेब्रुवारी २३, १४६४) हा चीनवर राज्य करणारा सहावा मिंग वंशीय सम्राट होता. सम्राट चंगथाँग (देवनागरी लेखनभेद: चंगतोंग; सोपी चिनी लिपी: 正統; पारंपरिक चिनी लिपी: 正統; पिन्यिन: zhèngtǒng ; उच्चार: चंग-थाँऽऽङ्ग; अर्थ: सुशासन) या बिरुदाने त्याने १४३५ ते १४४९ सालांदरम्यान राज्य केले. इ.स. १४४९ साली आक्रमणादरम्यान त्याला मंगोलांनी कैदेत टाकले व त्याचा भाऊ चू छीयू यास सम्राट जिंग्ताय या बिरुदाने गादीवर बसवले. सात वर्षांच्या स्थानबद्धतेनंतर जिंग्ताय सम्राटाविरुद्ध दरबारात बंड घडवून आणण्यात चू छीचन यशस्वी झाला. १४५७ साली सम्राट त्यांशुन या बिरुदाने गादीवर आलेल्या चू छिचनाने १४६४ साली मृत्यूपर्यंत राज्य केले.
वर्ग:चिनी सम्राट वर्ग:मिंग राजवंश वर्ग:इ.स. १४२७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १४६४ मधील मृत्यू
डेस्मंड चुमनी
डेस्मंड रँडोल्फ चुमनी (८ जानेवारी, १९६८ - ) हा 🇨🇦 canadaकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करीत असे.
वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तातियाना पेरेबिय्निस
वर्ग:युक्रेनचे टेनिस खेळाडू वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वेदाड
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:झरी जामणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बैतुल
बैतूल (इंग्रजीत Betul) हे भारताच्या मध्यप्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर बैतुल जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,०३,३०० होती
वर्ग:बैतुल जिल्हा वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे
जया बच्चन
बच्चन, जया वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आंद्रेआ पिर्लो
वर्ग:इटलीचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाबरे
बाबरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
भारतीय मोसमी प्रवाह
भारतीय मॉन्सून जायर हा एक अविषुववृत्तीय जायर मधील समुद्री प्रवाह आहे. हा प्रवाह उत्तर अरबी समुद्रात वाहतो.
भिंड
भिंड हे भारताच्या मध्यप्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
भारतीय मोसमी प्रवाह
ऐतिहासिक दृष्टिकोन
मान्सून प्रवाहाच्या अस्तित्वाची सुमारे एक हजार वर्षांपासून नौसैनिकांना जाणीव असली, तरी 1960 च्या आंतरराष्ट्रीय हिंदी महासागर मोहिमेपर्यंत तपशीलवार समज निर्माण झाली नाही. 1990 च्या दशकाच्या मध्यात जागतिक महासागर परिसंचरण प्रयोगाने विस्तृत क्षेत्रीय मोहिमेद्वारे या प्रवाहांचे तपशीलवार मोजमाप करण्यास परवानगी दिली.
इ.स.चे ७९० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे ७९० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या ८ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील दशके वर्ग:रिकामी पाने
भिंड
हे शहर भिंड जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे
अँटार्क्टिका जायर
ॲंटार्क्टिका जायर हा एक अविषुववृत्तीय जायर मधील समुद्री प्रवाह आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:समुद्री प्रवाह
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
स्वतंत्र भारतात मराठी भाषकांचे राज्य स्थापन करण्यासाठी संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ हा लढा उभारला गेला. या चळवळीमुळे १ मे इ. स. १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्य अस्तित्वात आले. महाराष्ट्र राज्यात मराठी भाषा बोलणारे मुंबई, कोकण, देश, विदर्भ, मराठवाडा, खानदेश व अजूनही महाराष्ट्राबाहेरच असलेले डांग, बेळगाव, निपाणी, कारवार व बिदर हे भाग अभिप्रेत होते. साहित्यिक, सांस्कृतिक, वैचारिक, राजकीय या सर्व अंगानी ही चळवळ उभी राहिली.
महाराष्ट्रातील ज्योतिर्लिंगे
भारतातील १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी पाच महाराष्ट्रात आहेत.
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
पूर्वार्ध
ब्रिटिशांनी आपल्या राज्यकारभारासाठी भारताची विभागणी वेगवेगळ्या प्रांतात केली होती परंतु ती भाषेप्रमाणे नव्हती. इ. स. १९२० रोजी नागपुरात झालेल्या काँग्रेस अधिवेशनाच्या वेळी भाषावर प्रांतरचेनेचा मुद्दा महात्मा गांधींनी मान्य केला होता. लोकमान्य टिळक हे देखील भाषावर प्रांतरचनेच्या बाजूने होते. काँग्रेसनेच एकेकाळी मान्य केलेला हा मुद्दा स्वातंत्र्यानंतर मात्र पक्षाला ,विशेषतः नेहरुंना, संकुचित व राष्ट्रीय एकात्मकतेला धोका वाटू लागला. मुंबईतील भांडवलदारांना जे मुख्यत: अमहाराष्ट्रीय होते, त्यांचा मुंबई महाराष्ट्राला द्यायला कडाडून विरोध होता.
महाराष्ट्रातील ज्योतिर्लिंगे
१. परळी वैजनाथ- बीड
तमन्ना भाटिया
तमन्ना भाटिया (रोमन लिपी:Thamannah Bhatia ; तमिळ: தமன்னா ; तेलुगू: తమన్న) (डिसेंबर २१, १९८९,मुंबई,महाराष्ट्र - हयात) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. तमन्ना ह्या एकेरी नावाने ओळखली जाणारी ही दक्षिण भारतातील एक प्रसिद्ध अभिनेत्री आहे,तेलुगू आणि तमिळ भाषेतील चित्रपट हे तिचे मुख्य कार्यक्षेत्र आहे.चित्रपटांतील अभिनयाव्यतिरीक्त तमन्ना तमिळ व तेलुगू भाषेतील स्थानिक जाहिरातीतून देखील काम करते.अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात तमन्नाने वयाच्या १५ व्या वर्षी "चांदसा रोशन चेहरा" ह्या एकमेव हिंदी भाषा चित्रपटाद्वारे केली. चित्रपटातील प्रवेशापूर्वी वयाच्या १३ व्या वर्षी अभिजीत सावंत ह्या प्रसिद्ध गायकाच्या संग्रहातून एका गाण्यातून पाहूणी कलाकार म्हणून दिसली आहे (गाण्याचे बोलः लफ़्जो मैं...).
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
पूर्वार्ध
इ. स. १९४६ रोजीच भरलेल्या महाराष्ट्र एकीकरण परिषदेत स.का.पाटील यांनी मुंबईला महाराष्ट्राची राजधानी करण्यास विरोध केला. महाराष्ट्रातील डाव्या पक्षांनी सुरुवातीपासूनच मुंबईसह महाराष्ट्राला पाठिंबा दिला.
महाराष्ट्रातील ज्योतिर्लिंगे
२. भीमाशंकर- पुणे
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
पूर्वार्ध
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा संयुक्त महाराष्ट्र चळ्वळीला पाठिंबा होता. या चळ्वळीला पाठिंबा दर्शविण्याकरिता अनेक ठिकाणी सभा त्यांनी घेतल्या होत्या. रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया हा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा पक्ष संयुक्त महाराष्ट्र चळ्वळीतील एक घटक पक्ष होता.. २८ नोव्हेंबर १९४९ रोजी मुंबई महापालिकेत संयुक्त महाराष्ट्राचा पहिला ठराव आचार्य अत्रे व डॉ. आर.डी. भंडारे यांनी ‘मुंबईसह महाराष्ट्र’चा ठराव शेडयुल्ड कास्ट फेडरेशनच्या (Scheduled Caste Federation) वतीने मांडला. स्वातंत्र्यानंतर भाषिक राज्यांची मागणी होऊ लागली. आंध्र प्रदेश राज्याची मागणी पोट्टी श्रीरामल्लू यांच्या बलिदानानंतर पूर्ण झाली. भाषावार प्रांतरचेनेसाठी नेमलेल्या कमिशनाने महाराष्ट्र राज्याची मागणी डावलली.
तमन्ना भाटिया
पार्श्वभूमी
मूळची मुंबईकर असलेली तमन्ना एक सिंधी कुटुंबात जन्मली असून संतोष भाटिया आणि रजनी भाटिया ह्या दांपत्याची ती धाकटी मुलगी आहे. तमन्नाचे शिक्षण मुंबैतील जुहू भागातील माणेकजी कूपर शाळेत झाले आहे. लहान वयात तमन्नाने अल्पावधीत आपल्या अभिनय कौशल्याने दक्षिणेत आपले पाय पक्के रोवले आहेत.
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
दार कमिशन व जे.व्ही.पी कमिटी
डिसेंबर इ. स. १९४८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या दार कमिशनच्या अहवालात भाषावर प्रांतरचनेला विरोध दर्शविण्यात आला होता व महाराष्ट्रीय लोकांवर अपमानास्पद टिप्पणी होती. जे.व्ही.पी कमिटीने महाराष्ट्र व कर्नाटक यांच्या मागणीला पाठिंबा दिला नाही व मुंबई महाराष्ट्रात देण्यास विरोध केला. मुंबई अनेक भाषांच्या व वर्णाच्या लोकांचे, उद्योगधंद्याचे शहर आहे असे अहवालात म्हटले होते. वल्लभभाई पटेलांनी मुंबईचा विकास गुजराती भाषकांनी केल्याचे नमूद केले.
महाराष्ट्रातील ज्योतिर्लिंगे
३. त्र्यंबकेश्वर- नाशिक
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
फाजलअली आयोग
डिसेंबर इ. स. १९५३ रोजी फाजलअली यांच्या अध्यक्षेतेखाली राज्य पुनर्रचना आयोगाची नियुक्ती झाली. संयुक्त महाराष्ट्राच्या वतीने एस.एम.जोशी,धनंजय गाडगीळसह इतरांनी आयोगासमोर आपली बाजू मांडली. इ. स. १९५५ रोजी आयोगाचा निवाडा जाहीत झाला. पुनर्रचनेबाबत पायाभूत तत्त्व सगळ्यांना सारखी लागू केलेली नव्हती आणि त्यात मोठी विसंगती होती. हैद्राबादसाठी एक भाषिकाच तत्त्व तर मुंबईसाठी द्वैभाषिकाचं. मुंबई प्रांतात गुजराती भाषिक सौराष्ट्र समाविष्ट करून मराठी भाषिक विदर्भ ,बेळगाव-कारवार बाहेर ठेवले गेले. मुंबईच्या विकासासाठी तिला गुजरातपासून वेगळे ठेवणे योग्य नाही व बेळगाव भाग कर्नाटकाशी 'आर्थिकदृष्ट्या' जोडला असल्याचे तसेच विदर्भ महाराष्ट्रात घातल्यास नागपूर शहराचे महत्त्व कमी होईल असे अहवालात नमूद करण्यात आले. आयोगाला या द्वैभाषिकात मराठी भाषिकांची संख्या गुजराती भाषिकांपेक्षा जास्त होऊ द्यायची नव्हती असेच या विसंगतीचे कारण म्हणावे लागेल.
तमन्ना भाटिया
चित्रपट कारकीर्द
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मॉडेलिंग
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
चळवळीस सुरुवात
या आयोगाच्या विरोधात महाराष्ट्रभर असंतोषाचा डोंब उसळला. नेहरूनी त्यामुळे सौराष्ट्रासह गुजरात, विदर्भासह महाराष्ट्र व स्वतंत्र मुंबई अशा त्रिराज्य योजना जाहीर केली. त्रिराज्य योजनेत महाराष्ट्रापासून मुंबई तोडण्यामुळे अन्यायाची भावना मराठीजनांत पसरली व संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीने पेट घेतला. 'मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे' हे या आंदोलनाचे घोषवाक्य बनलं.महाराष्ट्रीय काँग्रेस नेत्यांनी केंद्रीय नेतृत्वासमोर गुडघे टेकले. यामुळे काँग्रेसनेते जनतेच्या नजरेतून उतरले. यशवंतराव चव्हाण यांच्यासारखे ज्येष्ठ नेत्याने तर नेहरु व संयुक्त महाराष्ट्रात ,मला नेहरु महत्त्वाचे वाटतात असे म्हटले. महाराष्ट्रातील कम्युनिस्ट, सोशालीस्ट व प्रजासमाजवादी पक्षातील डावे पुढारी व काँग्रेसेतरांनी संयुक्त महाराष्ट्राचा लढा हातात घेतला. सेनापती बापट, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, एस.एम.जोशी, प्रल्हाद केशव अत्रे, श्रीपाद डांगे, शाहीर अमर शेख,भाई उद्धवराव पाटील, प्रबोधनकार ठाकरे हे चळवळीतील महत्त्वाचे नेते ठरले. एस.एम. जोशी, श्रीपाद डांगे यांनी लढ्याचे नेतृत्व केले. अत्र्यांनी आपल्या 'मराठा' या दैनिकात संयुक्त महाराष्ट्राचा जोरदार पुरस्कार केला तर विरोधकांवर बोचरी व कठोर टीका केली. त्यांच्या भाषणातून संयुक्त महाराष्ट्राला विरोध करणाऱ्याचा खरपूस समाचार घेतला. शाहीर अमर शेख,शाहिर अण्णाभाऊ साठे,शाहिर गव्हाणकर ह्यांनी आपल्या कलाविष्काराने मराठी अस्मिता जागृत ठेवली.
महाराष्ट्रातील ज्योतिर्लिंगे
५. औंढा नागनाथ- हिंगोली
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
चळवळीस सुरुवात
२० नोव्हेंबर इ. स. १९५५ मोरारजी देसाई व स.का.पाटील या काँग्रेस नेत्यांनी चौपाटीवर सभा घेऊन प्रक्षोभक विधाने केली. पाटलांनी 'पाच हजार वर्षांनी सुद्धा मुंबई महाराष्ट्राला मिळणार नाही व मोरारजींनी 'काँग्रेस जिवंत असेपर्यंत मुंबई महाराष्ट्राला मिळणार नाही, गुंडगिरीला योग्य जबाब मिळेल' अशी मुक्ताफळं उधळली. लोकांनी संतापून सभा उधळली. २१ नोव्हेंबर इ. स. १९५५ रोजी झालेल्या आंदोलनावेळेस पोलिसांनी केलेल्या गोळीबारामुळे १५ जणांना प्राण गमवावा लागला. जाने-फेब्रु इ. स. १९५६ रोजी केंद्रशासित मुंबईची घोषणा केल्यानंतर लोक रस्त्यावर उतरली. हरताळ, सत्याग्रह व मोर्चे सुरू झाली. मोरारजीच्या सरकारने सत्तेचा दुरुपयोग करून निष्ठूरपणे ८० लोकांना गोळीबारात मारले. संयुक्त महाराष्ट्रातील आंदोलनात एकूण १०५ जणांनी आपल्या प्राणाची आहुती दिली. त्यांच्या स्मरणार्थ मुंबईच्या फ्लोरा फाउंटन भागात हुतात्मा स्मारक उभारले गेले. संयुक्त महाराष्ट्र समितीने दिल्ली येथे प्रचंड सत्याग्रह घडवून आणला.चळवळीच्या काळात जनतेच्या असंतोषामुळ, नेहरुंना महाराष्ट्रात सुरक्षारक्षकांसोबत फिरावे लागे व त्यांचे स्वागत काळ्या झेंड्यांनी व निषेधानेच होई. भारताचे अर्थमंत्री सी.डी देशमुखांनी महाराष्ट्रावरील होणाऱ्या अन्यायाच्या निषेधार्थ आपला राजीनामा दिला. या राजीनाम्यामुळे चळवळीला अधिक बळ मिळाले.
महाराष्ट्रातील ज्योतिर्लिंगे
*
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
संयुक्त महाराष्ट्राची स्थापना
१ नोव्हेंबर इ. स. १९५६ला केंद्राने सौराष्ट्र, गुजरात,मराठवाडा, विदर्भ व मुंबई इलाख्यातील सर्व मराठी प्रदेश मिळून (परंतु बेळगाव-कारवार वगळून) विशाल द्विभाषिक स्थापले. परंतु या द्विभाषिकाचे महाराष्ट्र व गुजरात येथेही कडाडून विरोध झाला. या समितीने १९५७ सालची लोक सभा आणि विधानसभा निवडणूक लढवली. या सार्वत्रिक निवडणुकीत समितीला भरघोस यश मिळाले. त्यात बलाढ्य काँग्रेसच्या विरोधात निवडणुकीत या समितीला ३९८ जागांपैकी तब्बल १५५ जागांवर विजय मिळाला. स्वाभाविकच ही समिती प्रमुख विरोधी पक्ष बनली. आणि डाॅ. आर.डी. भंडारे यांनी संयुक्त महाराष्ट्राच्या पहिल्या विरोधी पक्षनेते पदाचा मान भुषविला. काँग्रेसचे नेतृत्व या सर्व प्रकारामुळे व १९६२ला होणाऱ्या निवडणुकीला सामोरे जायचे असल्यामुळे संयुक्त महाराष्ट्राला अनुकूल झाले. इंदिरा गाधींने नेहरूंचे मन वळवले. द्वैभाषिकाची विभागणी करताना महाराष्ट्र राज्याने गुजरात राज्याला १० कोटी द्यायचे व पुढील ४ वर्षात ती रक्कम कमी करत आणायची अशी अट मान्य झाली. तसेच मुंबईचा विकास व उभारणी गुजराती भांडवलदारांनी केली असा दावा गुजराती भाषिक करत होते व त्याचं 'व्याज' म्हणून एकूण ५० कोटी देऊनच मुंबई महाराष्ट्राला मिळाली. मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र स्थापन झाला तरी त्यात बेळगाव, कारवार, निपाणी, बिदर व डांगचा समावेश झाला नाही. बेळगावबाबतचा महाराष्ट्र-कर्नाटक सीमाप्रश्न आजही चालू आहे. नेहरूंना राज्याला हवे असलेले 'मुंबई' नाव वगळून समितीने 'महाराष्ट्र'असे नाव ठरवले व राज्याची स्थापना १९६० सालच्या कामगारदिनी म्हणजे १ मे १९६० रोजीझाली. महाराष्ट्र स्थापनेचा कलश महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांचे हस्ते दिल्लीहून आणला गेला. नव्या राज्याची मुंबई ही राजधानी व नागपूर उपराजधानी निश्चित झाली.
हुतात्म्यांची नावे
२१ नोव्हेंबर इ. स. १९५५चे हुतात्मे
१] सिताराम बनाजी पवार
२] जोसेफ डेव्हिड पेजारकर
३] चिमणलाल डी. शेठ
४] भास्कर नारायण कामतेकर
५] रामचंद्र सेवाराम
६] शंकर खोटे
७] धर्माजी गंगाराम नागवेकर
८] रामचंद्र लक्ष्मण जाधव
९] के. जे. झेवियर
१०] पी. एस. जॉन
११] शरद जी. वाणी
१३] रामचंद्र भाटीया
१४] गंगाराम गुणाजी
१६] निवृत्ती विठोबा मोरे
१७] आत्माराम पुरुषोत्तम पानवलकर
१८] बालप्पा मुतण्णा कामाठी
१९] धोंडू लक्ष्मण पारडूले
२०] भाऊ सखाराम कदम
२१] यशवंत बाबाजी भगत
२२] गोविंद बाबूराव जोगल
२३] पांडूरंग धोंडू धाडवे
२४] गोपाळ चिमाजी कोरडे
२६] बाबू हरी दाते
२७] अनुप माहावीर
२८] विनायक पांचाळ
२९] सिताराम गणपत म्हादे
३०] सुभाष भिवा बोरकर
३१] गणपत रामा तानकर
३२] सिताराम गयादीन
३३] गोरखनाथ रावजी जगताप
३४] महमद अली
३५] तुळशीराम पुंजाजी बेलसरे
३७] शामलाल जेठानंद
३८] सदाशिव महादेव भोसले
३९] भिकाजी पांडूरंग रंगाटे
४०] वासुदेव सुर्याजी मांजरेकर
४१] भिकाजी बाबू बांबरकर
४२] सखाराम श्रीपत ढमाले
४४] शंकर गोपाल कुष्टे
४५] दत्ताराम कृष्णा सावंत
४६] बबन बापू भरगुडे
४७] विष्णू सखाराम बने
४८] सिताराम धोंडू राडये
४९] तुकाराम धोंडू शिंदे
५०] विठ्ठल गंगाराम मोरे
५२] एडविन आमब्रोझ साळवी
५३] बाबा महादू सावंत
५४] वसंत द्वारकानाथ कन्याळकर
५५] विठ्ठल दौलत साळुंखे
५६] रामनाथ पांडूरंग अमृते
५७] परशुराम अंबाजी देसाई
५८] घनश्याम बाबू कोलार
६०] मुनीमजी बलदेव पांडे
६१] मारुती विठोबा म्हस्के
६२] भाऊ कोंडीबा भास्कर
६३] धोंडो राघो पुजारी
६४] हृदयसिंग दारजेसिंग
६५] पांडू माहादू अवरीरकर
६६] शंकर विठोबा राणे
६७] विजयकुमार सदाशिव भडेकर
६८] कृष्णाजी गणू शिंदे
६९] रामचंद्र विठ्ठल चौगुले
७०] धोंडू भागू जाधव
७१] रघुनाथ सखाराम बीनगुडे
७२] काशीनाथ गोविंद चिंदरकर
७३] करपैया किरमल देवेंद्र
७४] चुलाराम मुंबराज
७५] बालमोहन
७६] अनंता
७७] गंगाराम विष्णू गुरव
७८] रत्नू गोंदिवरे
विक्रमजीत सिंग (क्रिकेट खेळाडू)
संदर्भ
वर्ग:नेदरलँड्सचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ
हुतात्म्यांची नावे
७९] सय्यद कासम
८०] भिकाजी दाजी
८१] अनंत गोलतकर
८२] किसन वीरकर
८३] सुखलाल रामलाल बंसकर
८४] पांडूरंग विष्णू वाळके
८५] फुलवरी मगरू
८६] गुलाब कृष्णा खवळे
८७] बाबूराव देवदास पाटील
८९] ठमाबाई विठ्ठल सूर्यभान
९०] गणपत रामा भुते
९१] मुनशी वझीऱअली
९२] दौलतराम मथुरादास
९३] विठ्ठल नारायण चव्हाण
९४] देवजी शिवन राठोड
९७] गिरधर हेमचंद लोहार
९८] सत्तू खंडू वाईकर
—नाशिक --
९९] गणपत श्रीधर जोशी
१००] माधव राजाराम तुरे(बेलदार)
-- बेळगांव --
१०१] मारुती बेन्नाळकर
१०२] मधूकर बापू बांदेकर
१०३] लक्ष्मण गोविंद गावडे
१०४] महादेव बारीगडी
-- निपाणी --
१०५] कमलाबाई मोहिते
-- मुंबई—
१०६] सिताराम दुलाजी घाडीगांवकर
१०७] शंकरराव तोरस्कर
१०८] बंडु गोखले
इ.स.चे ८०० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे ८०० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील दशके वर्ग:रिकामी पाने
स्त्री अभ्यास
स्त्री अभ्यास ही एक नव्याने घडत असलेली, आंतरशाखीय स्वरूपाचा आशय विकसित करू पाहणारी अशी ज्ञान शाखा आहे. स्त्री अभ्यास हे आंतर विद्याशाखीय विद्यापीठीय क्षेत्र आहे ज्यात स्त्री-वादी दृष्टीकोनातून समाजाचा राजकीय, आर्थिक, सामाजिक इतिहासाचा बहुसांस्कृतिक अभ्यास केला जातो' आणि ज्यात लिंगभाव, वर्ण, वर्ग, जात, लैंगिकता आणि इतर सामाजिक विषमतांची स्त्रीवादी चिकित्सा केली जाते.
विद्यापिठ अनुदान आयोग अनुदानीत स्त्री अभ्यास केन्द्रे, विविध ज्ञानशाखांमधील लिंगभाव परिप्रेक्ष्यातून संशोधन आणि अध्यापन करणारे अभ्यासक तसेच स्त्री चळवळींतील कार्यकर्ते हे सर्व स्त्री अभ्यास ज्ञान क्षेत्रात योगदान करणारे घटक मानले जातात.
भारतातील स्त्री अभ्यास: उगम आणि विकास
भारतातील स्त्री अभ्यासाचा प्रारंभ हा १९७० च्या मध्यावर झाला असे मानले जाते. १९७१ साली शिक्षणमंत्रालय आणि समाजकल्याण यांच्या कायद्याप्रमाणे भारतीय स्त्रियांचा दर्जा यावर समिती स्थापन करण्यात आली. ह्या समितीचा 'समानतेच्या दिशेने' हा अहवाल भारतातील स्त्री अभ्यासाच्या प्रवासातील महत्त्वाचा दस्तऐवज मानला जातो. भारतातील पहिले स्त्री अभ्यास केंद्र हे एस. एन. डी. टी विद्यापीठात १९७४ साली सुरू झाले. त्याचा उद्देश स्त्रियांच्या स्थितीचा अभ्यास व विश्लेषण करणे हा होता. भारतात स्त्री अभ्यास स्त्री चळवळीचे अंग म्हणून पुढे येऊन उच्च शिक्षणाच्या अवकाशामध्ये स्थिरावला.
हेसुद्धा पहा
वर्ग:स्त्री अभ्यास वर्ग:स्त्रीवाद
सोफिया रोसी
सोफिया रोसी ही एक अमेरिकन माजी रतिअभिनेत्री, मॉडेल व नर्तिका आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
खळेगाव
खळेगाव हे बीड जिल्ह्यातील गेवराई तालुक्यातील गाव आहे.
लोकसंख्या
या गावाची इ.स. २०११च्या जनगणनेनुसार -- कुटुंब असून लोकसंख्या -- आहे. पैकी पुरूष लोकसंख्या -- तर स्त्रीयांची संख्या -- इतकी आहे. वयोगट ० ते ६ मधील बालकांची संख्या -- असून ते एकूण लोकसंख्येच्या -- % आहे. अनुसूचित जातीची लोकसंख्या -- (---%) असून त्यात --- पुरूष व -- स्त्रिया आहेत तर अनुसूचित जमातीचे -- लोक (--+%) असून त्यात --- पुरूष व --- स्त्रिया आहेत.
डेव्हिड डिलेनी
डेव्हिड डिलेनी (२८ डिसेंबर, १९९७:डब्लिन, आयर्लंड - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:आयर्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सायगाव (येवला)
सायगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
इ.स.चे ८१० चे दशक
महत्त्वाच्या व्यक्ती
वर्ग:इ.स.चे ८१० चे दशक वर्ग:इ.स.ची दशके वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील दशके वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील दशके वर्ग:रिकामी पाने
शिरगाव (वाळवा)
शिरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
जवळपासची गावे
वाळवा इस्लामपूर
संदर्भ
वर्ग:वाळवा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
श्री शिवाजी सार्वजनिक वाचन मंदिर कापूसतळणी
श्री शिवाजी सार्वजनिक वाचन मंदिराची ओळख करून घेण्यापूर्वी ज्या शहरवजा खेड्यात ही संस्था आहे, त्या कसबा कापूसतळणीचा थोडा परिचय पाहू. कापुसतळणी हे गाव महाराष्ट्रातील अमरावती जिल्ह्यामध्ये अंजनगाव सुर्जी या तालुक्यापासून १० कि.मी. अंतरावर आहे.
==  इतिहास  == विधायक कार्याचा वारसा लाभलेल्या या गावात १९ व्या शतकाच्या ४२ व्या दशकात '''कै. अमृतराव कुल्हे यांनी १९३५ साली कार्यकर्त्यांची एक फळी उभारली त्यात  कै. नाना उर्फ देविदासराव चोरे, कै. रा.ना. मानकर, कै. समसुद्दीन उर्फ बाबाभाई, कै. शं. की.भयने''' व 50 ते ६० कार्यकर्त्यांचा समावेश होता. त्यात जसे तरून होते, तसेच बाल व वृद्ध ही होते. त्यांच सळसळत रक्त धडाडीच नेतृत्व, अचाट धैर्यशक्ती व प्रगाढ जिद्दीने श्री शिवाजी सार्वजनिक वाचन मंदिर या संस्थेची स्थापना दि. ५ मे १९३५  या शिवजयंतीच्या शुभमुहूर्तावर झाली.
पुढे यांमधील सर्व कार्यकर्ते स्वातंत्र्याच्या चळवळीत उतरले व त्यामधील काही भारत छोडो आंदोलनात तुरुंगातही गेले. तेव्हा ही संस्था '''रा. ना. मानकर, भाई विठ्ठल मोरे, रामराव राणे''', आदी कार्यकर्त्यांनी सांभाळली. संस्था स्थापन झाली पण उत्पन्नाचे साधन नाही म्हणून काही हौशी तरुणांनी नाटके बसवून, गावातील लग्न प्रसंगातील व्यवस्थापन व पंगत वाढण्याची कामे अंगिकारली आणि यजमानांकडून वाचनालयाला काही मदत म्हणून फंड गोळा केला.तर काहींनी महिन्याला एक आणा वर्गणी आदी रूपाने वाचनालयाला सहकार्य केले.
ऑस्टिन कॉड्रिंग्टन
कॉड्रिंग्टनचा जन्म जमैकामध्ये झाला.
श्री शिवाजी सार्वजनिक वाचन मंदिर कापूसतळणी
ई.स.१९४४ साली स्वातंत्र्य लढ्यातील मंडळी तुरुंगातून बाहेर आल्यावर पुन्हा संघटनेची बांधणी व विधायक कार्यांना गती देण्यात आली समाजकार्याकडे ही मंडळी अशी काही आकर्षित झाली होती की, त्यांनी हरिजनांना मंदिरप्रवेश व्हावा म्हणून येथील रुक्मिणी-पांडुरंग मंदिरावर १९४६ साली रा. ना. मानकर, तसेच 50 ते साठ कार्यकर्त्यांनी ७२ तासांचे उपोषण केले. एवढेच नव्हे तर गावात स्वच्छता राखण्याकरिता दर रविवारी ग्रामसफाई कार्यक्रम सुरू केले.
ऑस्टिन कॉड्रिंग्टन
वर्ग:कॅनडाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:कॅनडाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्री शिवाजी सार्वजनिक वाचन मंदिर कापूसतळणी
वाचनालयाच्या इमारतीची पायाभरणी
अश्या ध्येयवेड्या कार्यातून वाचनालयाच्या इमारतीची कल्पना उभी राहिली पण कार्यकर्त्यांची आर्थिक परिस्थिती बेताचीच होती. असे  असतांनाच उत्पन्नाची एक सुवर्णसंधी  चालून आली. ई.स. १९५५ साली विदर्भातील बहुसंख्य लोकांनी बौद्ध धर्माची दीक्षा घेतली, व त्यांनी मेलेल्या गुरांची चामडी सोलणे या वंशपरंपरेने चालत आलेल्या व्यवसायावर तुळशीपत्र ठेवले. त्यामुळे सर्व समाजात एक चिंतेची बाब निर्माण झाली. याचा नेमका फायदा समाजापेक्षा सेवाभावाला व समाजकार्याला अधिक महत्त्व देणाऱ्या या मंडळींनी घेतला. त्याकाळातील बुरसटलेल्या समाजव्यवस्थेला मान्य नसतांनासुद्धा या मंडळींनी मेलेल्या गुरांची चामडी सोलण्याचा व्यवसाय तब्बल ८ ते १० वर्षांपर्यंत करून त्यातून बरीच रक्कम उभारली. त्यामुळेच इमारतीच्या पायाभरणीचा शुभारंभ झाला. ज्या मृत पशूंमुळे हे सर्व शक्य झाले त्यांचे आभार व्यक्त करण्यासाठी वाचनालयामध्ये "मृत पशूंच्या अमर स्मृतीस" हा वाचनालयाचा इतिहास विचारायला प्रवृत्त करणारा शिलालेख लिहिला.
आर्थिक सहाय्य
अमरावती निवासी व त्यावेळच्या मध्यप्रदेशचे एक मंत्री मा.ना. श्री. पी.के. देशमुख आणि दर्यापूर जनपद सभेचे अध्यक्ष स्व.बाबासाहेब सांगळूदकर यांनी संस्थेच्या प्रगतीसाठी आर्थिक सहाय्य केले.
संस्थेचे पंजीकरण
संस्था पंजीकृत करण्याकरीता प्रयत्न करीत असतांना काही तांत्रिक बाबी अडल्या आणि त्यांचे पूर्ततेसाठी एक समिती गठीत केली गेली. या समितीमध्ये डॉ.वि.द.करंदीकर, वि.पु.उर्फ राजाभाऊ पाठक ,नानासाहेब चोरे ,शंकरराव भयने गुरुजी ,केशवराव सी. काळे या समितीने आपले कौशल्य पणाला लाऊन घटना तयार केली व दि. ३० नोव्हे. १९६२ रोजी संस्था पंजीकृत केली.
== महाराष्ट्र शासन ग्रंथालय कायदा १९६८ == १९६८ साली महाराष्ट्र शासनाने ग्रंथालय कायदा केला. त्यानिमित्ताने अमरावती जिल्ह्याचे ग्रंथालय उपसंचालक यांनी शासकीय तपासणीद्वारे नियमांची पूर्तता करून घेऊन या संस्थेला "क वर्ग " वाचनालयाचा दर्जा देऊन अनुदान मंजूर केले. महाराष्ट्र सार्वजनिक  ग्रंथालये नियम १९७० च्या कलम ३८   अन्वये  मा.ग्रंथालय संचालक महाराष्ट्र राज्य मुंबई, २३ यांनी उपरोक्त संदर्भाकीत  प्रशासकीय आदेशान्वये ग्रंथालयाचे १ एप्रिल २००० पासून पुनःवर्गीकरण करून ग्रंथालयाचा क वर्ग बदलवून इतर ब हा सुधारित पुढचा वर्ग दिला आहे.
वाचनालयाला मिळालेले पुरस्कार
'''१.महाराष्ट्र शासन तर्फे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हा विशेष पुरस्कार १९९८-९९ (मुंबई दि.१४ एप्रिल १९९९)'''
जॉन गॉल्सवर्दी
जॉन गॉल्सवर्दी यांचा जन्म ऑगस्ट १४ १८६७ साली लंडन जवळच्या किंगस्टन येथे झाला. त्यांचे वडील लंडनचे प्रख्यात वकील होते. जॉन यांचे शालेय शिक्षण हॅरो स्कुल येथे झाले तर न्यु कॉलेज ऑक्सफॉर्ड येथून त्यांनी १८९० साली कायद्याची पदवी प्राप्त केली. घरचे अतिशय श्रीमंत असलेल्या जॉन यांना कमाई करण्याची काही गरज नव्हती, त्यांनी वकील म्हणून कधीही काम केले नाही. जहाजाने प्रशांत महासागरापासून तर दूर पूर्वेपर्यंत प्रवास करणे त्यांना अतिशय आवडे. एका प्रवासाहून परतत असतांना जॉन यांची गाठ प्रसिद्ध लेखक जोसेफ कॉनरॅड यांच्याशी पडली. पुढे या दोघांची मैत्री जमली.
जॉन गॉल्सवर्दी यांना त्यांच्या चुलत भावाची पत्नी ॲडा गॉल्सवर्दी अतिशय आवडे. ॲडाचे तिच्या नवऱ्याशी निट जमत नसल्याने तिला जॉनचा आधार हवासा वाटू लागला, त्यांचे एकमेकांवर मनापासून प्रेम होते. त्या काळात घटस्फोट हा विषय अतिशय दबलेल्या आवाजात बोलल्या जाई. जॉन आणि ॲडाचे प्रेम जॉनच्या वडिलांना आवडणार नाही आणि नवऱ्याशी घटस्फोट घेऊन जॉनशी विवाह करणे तेव्हा ॲडाला शक्य नसल्याने त्या दोघांनी तब्बल दहा वर्षे लग्न केले नाही. मात्र जॉन यांच्या वडिलांच्या मृत्युनंतर ॲडा आणि जॉन यांनी १९०५ साली विवाह केला.
ॲडाच्या उत्तेजनामुळेच जॉन लिखाण कामाकडे वळले. जॉन आपल्या शैलीत जे लिहीत ते सर्व ॲडा टाईप करून देई. ॲडा एक उत्तम पियानो वादक होती, त्या दोघांनाही संगीत अतिशय आवडे. तसेच दोघेही दूरच्या प्रवासाला जात. जॉन गॉल्सवर्दी यांना कुत्रे आणि घोड्यांविष्यीही विशेष प्रेम होते. जॉन गॉल्सवर्दी यांना लेखक म्हणून समाजात बराच मान होता. त्यांनी लिहिलेल्या नाटकांची चर्चा शहरभर होत असे.
जॉन गॉल्सवर्दी आपल्या कमाईतला खूप मोठा भाग गरीब, गरजू लोकांना वाटून स्वतः अतिशय कमी पैशात आपले घर चालवित. जॉन आणि ॲडा दोघांनाही सामाजिक कामांमध्ये खूप आवड होती. त्यांनी झोपडपट्टीतील लोकांसाठी, तुरूंगातील लोकांसाठी, मानवाधिकारासाठी काम केले. तसेच किमान वेतनाची निश्चिती, घटस्फोट, महिलांना मतदानाचे अधिकार या विषयांवरही काम केले. जॉनने आपल्या कमाईतील मोठा भाग नेहमीच दान केला तरी त्यासंबंधी कधीही वाच्यता केली नाही. जानेवारी ३१ १९३३ रोजी हॅम्पस्टेड, उत्तर लंडन येथे जॉन गॉल्सवर्दी यांनी शेवटचा श्वास घेतला.
साहित्य
जॉन गॉल्सवर्दी यांनी एकूण २० पूर्ण लांबीची नाटके शिवाय काही लघु नाटके, निबंध वगैरे लिखाण काम केले आहे. त्यांच्या द सिलव्हर बॉक्स आणि जस्टीस या नाटकांची विशेष दखल घेतल्या गेली. त्यांची सगळीच नाटके विचार करायला लावणारी आहेत.
जॉन गॉल्सवर्दी यांनी सरकार तर्फे देण्यात येणारी नाईटहुड ही पदवी घेण्यास नकार दिला मात्र इंग्लंडचा सर्वोच्च पुरस्कार ऑर्डर ऑफ मेरिट त्यांनी स्वीकारला (१९२९) तसेच अनेक विद्यापीठांनी त्यांने डोक्टरेट देऊन गौरविले. साहित्यासाठी नोबेल पारितोषिक त्यांना १९३२ साली देण्यात आले. जॉन गॉल्सवर्दी यांच्या जस्टीस नाटकात न्याय प्रक्रियेतील दोषांमुळे नायकावर होणऱ्या अन्यायाचे चित्रण आणि तुरूंगातील वातावरण वगैरेची चिड आणणारी वास्तवादी परिस्थिती लक्षात घेऊन सरकारने कैद्यांचे हक्क, तुरुंगातील व्यवस्था मध्ये आमूलाग्र बदल केले. ५०० वर्षांच्या नाटकाच्या इतिहासात अशी एकमात्र घटना घडली. गॉल्सवर्दी यांचे महत्त्वाचे साहित्य :
From The Four Winds (1897) Short Stories
The Island Pharisees (1904) Novel
The Man Of Property (1906) Novel
The Forsyte Saga (1922) Novel
A Modern Comedy (1929) Novel
End Of Chapter (1935) Novel
The Silver Box (1906) Play
Strife (1909) Play
Justice (1910) Play
Loayalties (1922) Play
Escape (1926) Play
समकालीन लेखक / कवी