cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पृथ्वीचा इतिहास
Colonization of land
At the end of the Ordovician period, 440 Ma, additional extinction events occurred, perhaps due to a concurrent ice age. Around 380 to 375 Ma, the first tetrapods evolved from fish. It is thought that perhaps fins evolved to become limbs which allowed the first tetrapods to lift their heads out of the water to breathe air. This would let them survive in oxygen-poor water or pursue small prey in shallow water. They may have later ventured on land for brief periods. Eventually, some of them became so well adapted to terrestrial life that they spent their adult lives on land, although they hatched in the water and returned to lay their eggs. This was the origin of the amphibians. About 365 Ma, another period of extinction occurred, perhaps as a result of global cooling. Plants evolved seeds, which dramatically accelerated their spread on land, around this time (by approximately 360 Ma).
Some 20 million years later (340 Ma ), the amniotic egg evolved, which could be laid on land, giving a survival advantage to tetrapod embryos. This resulted in the divergence of amniotes from amphibians. Another 30 million years (310 Ma ) saw the divergence of the synapsids (including mammals) from the sauropsids (including birds and reptiles). Other groups of organisms continued to evolve and lines diverged—in fish, insects, bacteria, and so on—but less is known of the details. 300 million years ago, the most recent hypothesized supercontinent formed, called Pangaea.
The most severe extinction event to date took place 250 Ma, at the boundary of the Permian and Triassic periods; 95% of life on Earth died out, possibly due to the Siberian Traps volcanic event. The discovery of the Wilkes Land crater in Antarctica may suggest a connection with the Permian-Triassic extinction, but the age of that crater is not known. But life persevered, and around 230 Ma, dinosaurs split off from their reptilian ancestors. An extinction event between the Triassic and Jurassic periods 200 Ma spared many of the dinosaurs, and they soon became dominant among the vertebrates. Though some of the mammalian lines began to separate during this period, existing mammals were probably all small animals resembling shrews.
By 180 Ma, Pangaea broke up into Laurasia and Gondwana. The boundary between avian and non-avian dinosaurs is not clear, but Archaeopteryx, traditionally considered one of the first birds, lived around 150 Ma. The earliest evidence for the angiosperms evolving flowers is during the Cretaceous period, some 20 million years later (132 Ma).
Competition with birds drove many pterosaurs to extinction and the dinosaurs were probably already in decline when, 65 Ma, a 10 km meteorite probably struck Earth just off the Yucatán Peninsula where the Chicxulub crater is today. This ejected vast quantities of particulate matter and vapor into the air that occluded sunlight, inhibiting photosynthesis. Most large animals, including the non-avian dinosaurs, became extinct, marking the end of the Cretaceous period and Mesozoic era. Thereafter, in the Paleocene epoch, mammals rapidly diversified, grew larger, and became the dominant vertebrates. Perhaps a couple of million years later (around 63 Ma), the last common ancestor of primates lived. By the late Eocene epoch, 34 Ma, some terrestrial mammals had returned to the oceans to become animals such as Basilosaurus which later gave rise to dolphins and baleen whales.
Human evolution
It is more difficult to establish the origin of language; it is unclear whether Homo erectus could speak or if that capability had not begun until Homo sapiens. As brain size increased, babies were born sooner, before their heads grew too large to pass through the pelvis. As a result, they exhibited more plasticity, and thus possessed an increased capacity to learn and required a longer period of dependence. Social skills became more complex, language became more advanced, and tools became more elaborate. This contributed to further cooperation and brain development. Anatomically modern humans — Homo sapiens — are believed to have originated somewhere around 200,000 years ago or earlier in Africa; the oldest fossils date back to around 160,000 years ago.
The first humans to show evidence of spirituality are the Neanderthals (usually classified as a separate species with no surviving descendants); they buried their dead, often apparently with food or tools. However, evidence of more sophisticated beliefs, such as the early Cro-Magnon cave paintings (probably with magical or religious significance) did not appear until some 32,000 years ago. Cro-Magnons also left behind stone figurines such as Venus of Willendorf, probably also signifying religious belief. By 11,000 years ago, Homo sapiens had reached the southern tip of South America, the last of the uninhabited continents (except for Antarctica, which remained undiscovered until 1820 AD). Tool use and language continued to improve; interpersonal relationships became more complex.
संस्कृती
मानवाच्या इतिहासातील ९०%पेक्षा जास्त काळ त्याने भटक्या जमातींच्या स्वरूपात व्यतीत केला आहे. hunter-gatherers. जसजशी भाषांची उत्क्रांती होत गेली, तसतशी माणसाची भूतकाळातील घटना लक्षात ठेवण्याची आणि ती इतरांना सांगण्याची शक्तीही वाढली. यामुळे संचितमाहिती शतगुणित होण्यासाठीचे एक साधनही मिळाले. यामुळे माणसाला आपल्याला सुचलेल्या कल्पनांचे एकमेकांशी आदानप्रदान करणे तसेच आपल्यानंतरच्या पिढीला सांगणे सोपे झाले.
Cultural evolution quickly outpaced biological evolution, and history proper began. Somewhere between 8500 and 7000 BC, humans in the Fertile Crescent in Middle East began the systematic husbandry of plants and animals: agriculture. This spread to neighboring regions, and also developed independently elsewhere, until most Homo sapiens lived sedentary lives in permanent settlements as farmers.
Not all societies abandoned nomadism, especially those in isolated areas of the globe poor in domesticable plant species, such as Australia. However, among those civilizations that did adopt agriculture, the relative security and increased productivity provided by farming allowed the population to expand.
Agriculture had a major impact; humans began to affect the environment as never before. Surplus food allowed a priestly or governing class to arise, followed by increasing division of labor. This led to Earth’s first civilization at Sumer in the Middle East, between 4000 and 3000 BC. Additional civilizations quickly arose in ancient Egypt, at the Indus River valley and in China.
Starting around 3000 BC, Hinduism, one of the oldest religions still practiced today, began to take form. Others soon followed. The invention of writing enabled complex societies to arise: record-keeping and libraries served as a storehouse of knowledge and increased the cultural transmission of information. Humans no longer had to spend all their time working for survival—curiosity and education drove the pursuit of knowledge and wisdom.
Various disciplines, including science (in a primitive form), arose. New civilizations sprang up, traded with one another, and engaged in war for territory and resources: empires began to form. By around 500 BC, there were empires in the Middle East, Iran, India, China, and Greece, approximately on equal footing; at times one empire expanded, only to decline or be driven back later.
In the fourteenth century, the Renaissance began in Italy with advances in religion, art, and science. Starting around 1500, European civilization began to undergo changes leading to the scientific and industrial revolutions: that continent began to exert political and cultural dominance over human societies around the planet. From 1914 to 1918 and 1939 to 1945, nations around the world were embroiled in world wars.
Established following World War I, the League of Nations was a first step in establishing international institutions to resolve disputes peacefully; after its failure to prevent World War II and the subsequent end of the conflict it was replaced by the United Nations. In 1992, several European nations joined together in the European Union. As transportation and communication improved, the economies and political affairs of nations around the world have become increasingly intertwined. This globalization has often produced both discord and collaboration.
अलीकडील घटना
१९४० च्या दशकापासून आजमितीस मोठ्या गतीने बदल घडत आहेत. तंत्रज्ञानातील मोठ्या वाटचालींमध्ये आण्विक शस्त्रे, संगणक, अतिसूक्ष्मतंत्रज्ञान, आणि जनुक तंत्रज्ञान यांचा समावेश आहे. Economic globalization spurred by advances in communication and transportation technology has influenced everyday life in many parts of the world. Cultural and institutional forms such as democracy, capitalism, and environmentalism have increased influence. Major concerns and problems such as disease, war, poverty, violent radicalism, and more recently, human-caused climate change have risen as the world population increases.
In 1957, the सोवियेत संघ launched the first artificial satellite into orbit and, soon afterward, Yuri Gagarin became the first human in space. Neil Armstrong, an American, was the first to set foot on another astronomical object, the Moon. Unmanned probes have been sent to all the known planets in the solar system, with some (such as Voyager) having left the solar system. The Soviet Union and the United States were the primary early leaders in space exploration in the 20th Century. Five space agencies, representing over fifteen countries, have worked together to build the International Space Station. Aboard it, there has been a continuous human presence in space since 2000.
बाह्य दुवे
इतिहास
मादळगांव
मादळगांव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील शिराळा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शिराळा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
वृक्षारोपण
वृक्षारोपण ही विविध प्रकारच्या झाडांची जाणीवपूर्वक केलेली लागवड होय.
शासकीय banyan जंगलाखाली असणारे भूक्षेत्र वाढावे या साठी मोठ्या पातळीवर वृक्षारोपणाचे कार्यक्रम हाती घेतले जातात. पूर्वी या वृक्षारोपण कार्यक्रमामुळे सुबाभूळ, गुलमोहोर, निलगिरी अशी परदेशी झाडे भारतात लावली गेली. या झाडांची आपल्या स्थानिक पक्ष्यांना सवय नसल्याने या झाडांचा अथवा या झाडांची पाने फुले फळे यांचा वापर भारतीय पक्षी करत नाहीत. कालांतराने शासकीय यंत्रणेला या वृक्षारोपण कार्यक्रमातील त्रुटी लक्षात आल्या. सध्या भारतातील स्थानिक प्रजातींची लागवड करण्याकडे सर्व शासकीय यंत्रणा तसेच गैर सरकारी संस्थांचा कल आहे.
उद्देश
१) जमिनीवरील झाडांची संख्या वाढवणे
२) जीव विविधता जपण्यासाठी
३) कीटक, पक्षी, सरीसृप, प्राणी यांना हक्काचा अधिवास निर्माण करून देण्यासाठी
५) पाणी अडवून जमिनीत जिरवता यावे.
६) वाळवंटीकरण रोखण्यासाठी. पावसाचे प्रमाण वाढवण्यासाठी
प्रसिद्ध व्यक्ती
वृक्षारोपण तसेच वृक्षसंवर्धन क्षेत्रातील प्रसिद्ध व्यक्ती
१) जादव पायेंग - आसाम मधील या सामान्य माणसाने ब्रह्मपुत्रा नदीच्या पुरात मरण पावलेल्या सापांकडे आणि प्राण्याकडे पाहून उजाड बेटावर झाडे लावण्यास सुरुवात केली. गेल्या अनेक वर्षात या जंगलाचा पसारा १३३० एकरांपेक्षा जास्ती भूभागावर पसरला आहे. २०१५ साली भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने यांना सन्मानित केले आहे.
२) वांगारी मथाई - केन्यामधील या पर्यावरण चळवळीच्या कार्यकर्तीने 'हरित पट्टा चळवळ' ही मोहीम चालवून वृक्षारोपणाचे मोठे काम केले. या त्यांच्या योगदानाबद्दल वांगारी मथाई यांना २००४ सालचा शांततेसाठीचा नोबेल पुरस्कार प्रदान केला गेला.
वर्ग:पर्यावरण वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
ओरोस
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
निक्की बेन्झ
निक्की बेन्झ ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आर्नी फ्रिड्रिच
वर्ग:जर्मनीचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
Arne Friedrich
दुसरा सेलीम
दुसरा सेलीम (ओस्मानी तुर्की: سليم ثانى सेलीम-इ स्सानी ; तुर्की: II.Selim ;) (मे २८, इ.स. १५२४ – डिसेंबर १२, इ.स. १५७४), हा इ.स. १५६६ सालापासून मृत्यूपर्यंत ओस्मानी साम्राज्याचा सुलतान होता. मद्यासक्तीबद्दल कुख्यात असलेला दुसरा सेलीम राज्यकारभार व सैन्यमोहिमांबद्दल उदासीन होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:ओस्मानी सम्राट वर्ग:इ.स. १५२४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५७४ मधील मृत्यू
रोसेनबॉर्ग बी.के.
रोसेनबोर्ग बॉलक्लुब  (नॉर्वेजियन: Rosenborg Ballklub) हा नॉर्वे देशाच्या ट्रोनहाइम शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९१७ साली स्थापन झालेला व नॉर्वेच्या टिपेलीगेन ह्या सर्वोत्तम लीगमधून फुटबॉल खेळणारा रोसेनबोर्ग हा नॉर्वेमधील सर्वात यशस्वी क्लब आहे. रोसेनबोर्गने आजवर २२ वेळा अजिंक्यपद जिंकले असून अनेक वेळा युएफा स्पर्धांमध्ये पात्रता मिळवली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:नॉर्वेमधील फुटबॉल क्लब
आल्बनी, न्यू यॉर्क
आल्बनी (Albany) ही अमेरिका देशाच्या न्यू यॉर्क राज्याची राजधानी आहे. हे शहर न्यू यॉर्क राज्याच्या पूर्व भागात हडसन नदीच्या काठावर वसले असून ते न्यू यॉर्क शहराच्या २४० किमी उत्तरेस स्थित आहे. २०१० साली आल्बनी शहराची लोकसंख्या ९७,८५६ इतकी होती.
इ.स. १६१४ साली स्थापन झालेले आल्बनी अमेरिकेमधील सर्वात जुन्या शहरांपैकी एक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:न्यू यॉर्क राज्यातील शहरे वर्ग:अमेरिकेतील राज्यांच्या राजधानीची शहरे वर्ग:आल्बनी, न्यू यॉर्क वर्ग:आल्बनी काउंटी (न्यू यॉर्क)
सुश्रुत कुलकर्णी
पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक
ऑलिंपिक खेळात बेलारूस
बेलारूस देशाने सोव्हिएत संघापासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर १९९६ सालापासून सर्व उन्हाळी व १९९४ सालापासून सर्व हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर १७ पदके जिंकली आहेत. १९५२ ते १९८८ दरम्यान अझरबैजान सोव्हिएत संघाचा तर १९९२ मध्ये एकत्रित संघाचा भाग होता.
वर्ग:बेलारूस
निक्की ब्लॉन्ड
निक्की ब्लॉन्ड ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मखराणा
मखराणा पाकिस्तान आणि इराणमधील एक वाळवंटी प्रदेश आहे. येथील संगमरवराची खाण जगप्रसिद्ध आहे. येथील खाणीतूनच ताजमहालचा संगमरवर वापरला गेल्याची नोंद आहे.
वर्ग:पाकिस्तान वर्ग:इराण
थॉमस क्लेस्टिल
क्लेस्टिल, थॉमस क्लेस्टिल, थॉमस क्लेस्टिल, थॉमस वर्ग:रिकामी पाने
राये
राये हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कल्याण तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
अजित नाथ राय
अजित नाथ राय (२९ जानेवारी, इ.स. १९१२ - २५ डिसेंबर, इ.स. २०१०) हे भारताचे माजी सरन्यायाधीश होते. ते २५ एप्रिल, इ.स. १९७३ ते २८ जानेवारी, इ.स. १९७७ या कालावधीत सरन्यायाधीश होते. त्याआधी ते कोलकाता उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश होते.
वर्ग:भारताचे सरन्यायाधीश वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
जगजीवन राम
बाबू जगजीवन राम (एप्रिल ५, इ.स. १९०८ - जुलै ६, इ.स. १९८६) हे मुळचे बिहार राज्यातील ज्येष्ठ काँग्रेस नेते होते. सर्वाधिक काळ केंद्रिय मंत्री (इ.स. १९४७ ते इ.स. १९८०)राहायचा मान त्यांना मिळाला. त्यांनी या दरम्यान केंद्र सरकारमध्ये कामगारमंत्री,कृषीमंत्री,रेल्वेमंत्री,संरक्षणमंत्री आणि दूरसंचारमंत्री ही पदे भूषविली. ते बिहार राज्यातील सासाराम लोकसभा मतदारसंघातून इ.स. १९५२,इ.स. १९५७,इ.स. १९६२,इ.स. १९६७,इ.स. १९७१,इ.स. १९७७,इ.स. १९८० आणि इ.स. १९८४च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये निवडून आले.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:जनता पक्षाचे नेते वर्ग:भारतीय कामगारमंत्री वर्ग:भारतीय कृषीमंत्री वर्ग:भारतीय रेल्वेमंत्री वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री वर्ग:भारतीय दूरसंचारमंत्री वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य वर्ग:३ री लोकसभा सदस्य वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:सासारामचे खासदार वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:दलित राजकारणी वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय उपपंतप्रधान वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य
मोहम्मद हम्दुल्ला सईद
मुहम्मद हम्दुल्ला सईद ए.बी. ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १५व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
आंबेगाव (येवला)
आंबेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
चिंचघाट
चिंचघाट हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील झरी जामणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:झरी जामणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १४६३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४६३ वर्ग:इ.स.च्या १४६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
नारायण वासुदेव गोखले
चित्रकार ना.वा.गोखले यांचे संपूर्ण नाव नारायण वासुदेव गोखले. लोक यांना नाना गोखले म्हणून संबोधतात. त्यांचा जन्म ३ जून १९११रोजी झाला. ते उत्तम चित्रकार असून एकेकाळी शास्त्रीय संगीत गात होते, पेटीही वाजवत. पण पुढे पुढे श्रवणशक्ती संपल्यामुळे हे सर्व बंद झाले. नानांच्या चित्रांची प्रदर्शने मुंबईसकट अनेक शहरांतून झाली आणि अजूनही होतात.
नानांचा शंभरावा वाढदिवस नागपूरमध्ये सिस्फाच्या (सेन्ट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ फाइन आर्ट्‌स) चित्रगॅलरीत साजरा झाला होता. त्यावर्षीची कोजागिरी सर्व वयाच्या चित्रकारांनी रात्रभर चित्रे काढून साजरी केली. त्या रात्री, ना.वा.गोखलेही चित्रे काढत होते, आणि तरुण चित्रकार त्यांना न्याहाळत होते..
ना.वा.गोखले हे दर्यापूरच्या प्रबोधन हायस्कूलचे मुख्याध्यापक म्हणून निवृत्त झाले. पत्‍नी शांताबाई जिवंत होत्या तोपर्यंत ते दर्यापूरला रहात. आता आपल्या विवेक नावाच्या मुलाकडे नागपूरला राहतात. नाना चित्रकार तर आहेतच, पण त्यांना उत्तम संस्कृत येते. नानांचे दर्यापूरच्या पंचक्रोशीचा रंगरेषाबद्ध इतिहास हे पुस्तक प्रसिद्ध आहे.
कुटुंब
वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म
फेटा
[[चित्र:Vivekananda.png|इवलेसे|उजवे|फेटा घातलेले
फेटा हा एक महाराष्ट्रातील एक पारंपारिक पगडीचा प्रकार आहे. उन्हापासून डोक्याचे संरक्षण करण्यासाठी याचा उपयोग होतो.
वर्ग:वस्त्रे फेटा, पगडी, मुकुट हे वेगवेगळ्या स्तरावरचे पदाधिकारी आपल्या डोक्यावर परिधान करतात. फेटा हा सन्मानाचे प्रतिक आहे. मध्युगात फेटा हा भारतीय वेशभूषेचा अविभाज्य घटक आहे. आजही लोक लग्न, पारंपारिक सण, आश्या मंगलमय दिवशी फेटा परिधान करताना दिसतात. फेटा हे आदराच प्रतिक असून त्या व्याक्तीच्या व्यक्तिमत्त्वाची, अस्तित्वाची शान समजली जाते. (रश्मी कडलग)
मूर्तिपूजा
मूर्तिपूजेची कल्पना जागतिक आहे. हजारो वर्षांपासून महान व्यक्तींच्या मूर्ती घडवल्या जात आहेत. निर्गुण निराकार ईश्वराची आराधना करणे हे सामान्य माणसाच्या आवाक्याबाहेर असल्यामुळे त्याच्या सोयीसाठी, ईश्वर कसा दिसत असेल याची कल्पना करून, त्या कल्पनेबरहुकूम मूर्ती घडवल्या जातात, आणि त्यांची स्थापना पूजास्थानी  केली जाते. मूर्ती समोर ठेवून आराधना करताना माणसाला मन एकाग्र करण्यास मदत होते.
मनुष्याला तारण्याची शक्ती मूर्तीत नाही तर तिच्या मागे असलेल्या भावनेत आहे. परब्रह्म परमेश्वर ह्या आकारात आहे, 'ह्या मूर्तीत आहे' ह्या भावनेला महत्त्व आहे. म्हणूनच आपल्या येथे मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात येते आणि त्या क्षणापासून ती मूर्ती, मूर्ती न राहता परमेश्वर बनते.
आपल्या मनाचा फार मोठा भाग अज्ञात आहे. ज्ञात असा मनाचा लहानसा तुकडा देखील आपण ताब्यात ठेवू शकत नाही, तर विशाल अशा अज्ञात मनाला कसे काय ताब्यात ठेवणार? अग्नीतून काढलेला कोळसा पुन्हा अग्नीत टाकताच जसा लाल होतो तसे प्रभूकडून मिळालेले मन पुन्हा प्रभूमध्ये केंद्रित होईल तरच ते विशुद्ध बनेल. श्रीकृष्णाने भगवद्‌गीतेत सांगितले आहे, 'मय्यावेश्य मनो ये माम्', 'तुझे मन माझ्यात एकाग्र कर, मला अर्पण कर'.
हेदेखील पाहा
वर्ग:हिंदू संस्कृती वर्ग:धर्म
फरहान अख्तर
फरहान अख्तर ( ९ जानेवारी १९७४) हा एक भारतीय सिनेअभिनेता, दिग्दर्शक, गायक व गीतकार आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेनिस ओगो
डेनिस ओगो (जानेवारी १४, इ.स. १९८७ -हयात ) हा जर्मनीचा फुटबॉलपटू आहे.
राजेन गोहेन
राजन गोहैन ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १५व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
डेनिस ओगो
वर्ग:जर्मनीचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राजेन गोहेन
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
कान्होपात्रा दत्तात्रेय किणीकर
संत कवयित्री
कान्होपात्रा किणीकर (२ ऑक्टोबर, इ.स. १९३४ - २५ ऑक्टोबर, इ.स. २००९) या विख्यात मराठी नाट्य अभिनेत्री होत्या. त्या कान्होपात्रा याच नावाने नाटकांत भूमिका करीत.
पुरस्कार
मराठी नाट्यसृष्टीतील बहारदार कामगिरीसाठी कान्होपात्रा यांना "नाट्याचार्य गोविंद बल्लाळ देवल" पुरस्काराने गौरवण्यात आले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू
१९५८ फिफा विश्वचषक
१९५८ फिफा विश्वचषक ही फिफाच्या विश्वचषक ह्या फुटबॉल स्पर्धेची सहावी आवृत्ती स्वीडन देशामध्ये ८ जून ते २९ जून १९५८ दरम्यान खेळवण्यात आली. जगातील ५१ देशांच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघांनी ह्या स्पर्धेच्या पात्रता फेरीत भाग घेतला ज्यांपैकी १६ संघांची अंतिम स्पर्धेसाठी निवड करण्यात आली.
ब्राझिलने अंतिम फेरीच्या सामन्यात यजमान स्वीडनला ५–२ असे पराभूत करून आपले पहिले अजिंक्यपद मिळवले. हा विश्वचषक पेलेच्या पदार्पणासाठी विस्मरणीय ठरला.
स्पर्धेचे स्वरूप
ह्या स्पर्धेमध्ये १६ पात्र संघांना ४ गटांत विभागण्यात आले व साखळी पद्धतीने लढती घेतल्या गेल्या. प्रत्येक गटामधील २ सर्वोत्तम संघांना उपांत्य-पूर्व फेरीत प्रवेश मिळाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:फिफा विश्वचषक वर्ग:स्वीडनमधील खेळ वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
निना मर्सेडिझ
निना मर्सिडिज ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
माळेवाडी (शिराळा)
माळेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील शिराळा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शिराळा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
जयंतीलाल छोटालाल शाह
जयंतीलाल छोटालाल शाह (२२ जानेवारी, इ.स. १९०६:अहमदाबाद, गुजरात, भारत - ४ जानेवारी, इ.स. १९९१) हे भारताचे माजी सरन्यायाधीश होते. ते १७ डिसेंबर, इ.स. १९७० ते २१ जानेवारी, इ.स. १९७१ या एक महिन्याच्या कालावधीत सरन्यायाधीश होते. त्याआधी ते मुंबई उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश होते.
वर्ग:भारताचे सरन्यायाधीश वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू
पगडी
पगडी (English: Pagri, हिंदी भाषा: पगरी/ पग) हे पुरुषांचा डोक्यावर बांधायचे वस्त्राचे भारतीय नाव आहे.
वर्ग:वस्त्रे
इ.स. १४६२
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४६२ वर्ग:इ.स.च्या १४६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
गंगाधर देवराव खानोलकर
(ऑगस्ट १९, इ.स. १९०३ - सप्टेंबर ३०, इ.स. १९९२) हे मराठी लेखक, चरित्रकार होते.
जीवन
गंगाधर खानोलकरांचा जन्म ऑगस्ट १९, इ.स. १९०३ रोजी महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या 'खानोली' गावी झाला. त्यांचे शिक्षण रवींद्रनाथ टागोरांच्या शांतिनिकेतनात झाले.
साहित्यिक कारकीर्द
खानोलकरांनी आपल्या साहित्यिक कारकिर्दीत २२ ग्रंथ लिहिले. 'अर्वाचीन वाङ्‌मय' (खंड १ ते ९), श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर चरित्र, वालचंद हिराचंद चरित्र, माधव ज्यूलियन चरित्र, के.बी. ढवळे चरित्र इत्यादी ग्रंथरचनांचा त्यात समावेश होतो. याखेरीज 'स्वामी विवेकानंद समग्र वाङ्‌मय' (खंड १- २१) (इ.स. १९६२), 'पुणे शहराचे वर्णन' (इ.स. १९७१), कोल्हटकर लेखसंग्रह, डॉ. केतकरांचे वाङ्‌मयविषयक लेख, शेजवलकर लेखसंग्रह (इ.स. १९७७), धनंजय कीर: व्यक्ती आणि चरित्रकार (इ.स. १९७४), सोन्याचे दिवस: बा.ग. ढवळे स्मृतिग्रंथ (इ.स. १९७४) इत्यादी ग्रंथ त्यांनी संपादिले. ग्रंथलेखनाखेरीज खानोलकरांनी पत्रकारिताही केली. 'वैनतेय' साप्ताहिकाचे त्यांनी काही काळ संपादकपद सांभाळले.
संदर्भ
वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
रेवती (कल्याण)
रेवती हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण तालुक्यातील एक गाव आहे.
पी.एस.व्ही. आइंडहोवन
'''पी.एस.व्ही. आइंडहोवन''' (Philips Sport Vereniging) हा नेदरलँड्स देशाच्या आइंडहोवन शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. राष्ट्रीय अजिंक्यपद १८ वेळा जिंकणारा आइंडहोवन ए.एफ.सी. एयाक्स खालोखाल नेदरलँड्समधील सर्वात यशस्वी क्लब आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:डच फुटबॉल क्लब
राजन सुशांत
राजन सुशांत ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १५व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
धर्मपाल कांबळे
धर्मपाल कांबळे (जन्म : पुणे, २९ जून १९६३; - पुणे, - ९ डिसेंबर, २०१७) हे एक मराठी साहित्यिक आणि संशोधक होते. त्यांनी अण्णा भाऊ साठे यांच्या संपूर्ण वाड्मयाचे संपादन करून त्याचे तीन खंड प्रसिद्ध केले होते. पहिला खंड हा पोवाडे, लावण्या आणि गाणी या विषयीचा, दुसरा खंड हा लोकनाट्याविषयीचा तर तिसरा खंड हा अण्णा भाऊ साठेंच्या कथांविषयींचा आहे. हे तिन्ही खंड २०१० साली प्रकाशित झाले आहेत. धर्मपाल कांबळे यांनीच अण्णा भाऊ साठे यांच्या मूळ घराचा शोध लावला.
कांबळे हे पुण्यातील मार्केट यार्ड येथील पोस्ट ऑफिसमध्ये पोस्टमनची नोकरी करीत होते. त्यांनी अण्णा भाऊ साठे यांचे आत्मचरित्र आणि शोध अण्णा भाऊ साठे यांच्या घराचा ही पुस्तके स्वखर्चाने प्रकाशित केली होती..
पुरस्कार आणि सन्मान
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सेरदर टास्की
सेरदर टास्की हा जर्मनीचा फुटबॉलपटू आहे.
पोप बेनेडिक्ट अकरावा
पोप बेनेडिक्ट अकरावा (इ.स. १२४०:त्रेसिव्हो, इटली - ७ जुलै, इ.स. १३०४:पेरुजिया, इटली) हा चौदाव्या शतकातील पोप होता.
सेरदर टास्की
वर्ग:जर्मनीचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोप बेनेडिक्ट अकरावा
याचे मूळ नाव निकोला बोक्कासिनी होते.
बेनेडिक्ट ११ वर्ग:इ.स. १२४० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १३०४ मधील मृत्यू बेनेडिक्ट ११ वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाळ (निःसंदिग्धीकरण)
'बाळ' या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
दाभा (झरी जामणी)
दाभा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील झरी जामणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:झरी जामणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
अंदरसुल
अंदरसुल हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
एक्सप्लोरिंग मॅस्क्युलीनिटी (पुस्तक)
एक्सप्लोरिंग मॅस्क्युलीनिटी हे पुस्तक कमला भसीन द्वारे लिखित असून विमेन अनलिमिटेड द्वारे २००४ मध्ये प्रकाशित केले गेले.
प्रस्तावना
या पुस्तिकेत पुरुषत्व या संकल्पनेचे अर्थ व त्याचे लिंगभावात्मक संबंधांसाठी, सामाजिक तसेच राजकीय व आर्थिक व्यवस्थेसाठी व धार्मिक व कौटुंबिक विचारधारेसाठी असणारे महत्त्व उलगडलेले आहे. येथे लेखिका वर्चस्ववादी पितृसत्ता, लष्करी पितृसत्ता, कामगार व अभिजनवर्गातील पितृसत्तेवर भाष्य करतात. पौरुषत्ववाद व लष्करीकरण; जातीयवाद, मूलतत्त्ववाद व पौरुषत्ववाद तसेच भांडवलशाही व पौरुषत्ववादामधील संबंधांचे परीक्षण करतात. नकारात्मक पौरुषत्व व स्त्रीत्वाचे, स्त्री व पुरुषांवरील होणारे परिणाम त्या अधोरेखित करतात. लिंगभाव संबंध सुधारण्यासाठी पर्याय ही त्या येथे सुचवतात.
पुस्तकातील मजकूर
ही पुस्तिका प्रश्न उत्तराच्या स्वरूपात लिहिलेली आहे. येथे विविध मुलभूत व्याख्या व संबंधित मुद्यांवर चर्चा केलेली आहे.
पुरुषी व पुरुषत्वाची-व्याख्या
येथे लेखिका विविध शब्दकोश, थेसोरसच्या मदतीने पुरुषी व पुरुषत्व या संकल्पनांची व्याख्या मांडतात. ऑक्सफोर्ड या शब्दकोशाप्रमाणे पारंपारिकरित्या पुरुषांशी जोडली गेलेली गुण वैशिष्ट्यांना पुरुषी असे म्हणतात तर पुरुषत्व याचा संबंध जैविकतेशी नसून ठराविक वैशिष्ट्ये व गुणांशी आहे. कोलीन या थेसोरस मध्ये पुरुष, खंबीर, पुरुषासारखा, निर्भीड, ताकतवान, गरम रक्ताचा, मर्दानी, धाडसी, आक्रमक, शूर, कणखर, दृढनिश्चयी हे शब्द पुरुषी यासाठी प्रतिशब्द म्हणून आढळतात. पुरुषत्व याअर्थी समाजाद्वारे पुरुषांना व मुलांना दिलेली एक सामाजिक व्याख्या आहे व समाजाने घडवलेली रचना आहे. स्त्री व पुरुषांपैकी ज्यांच्या मध्ये समाजाने ठरवलेले स्त्रियांचे गुण वैशिष्ट्य आढळतात, त्यांना स्त्रीसुलभ व पुरुषी गुण आढळल्यास पुरुषी असे मानण्यात येते. याचबरोबर त्या असे ही मत मांडतात कि पुरुषत्वाची संकल्पना स्थान व काळानुरूप बदलत असते. पुरुषत्वाची संकल्पना ही काळ व समुदायानुसार बदलत असली तरी ती सर्वठिकाणी सामर्थ्य, सत्ता, नियंत्रण व आक्रमकपानाशी संबंधित आहे. पुरुष व पुरुषत्व हे स्त्री व स्त्रीत्वापेक्षा वरिष्ठ आहे असे पितृसत्ताक विचारधारेची धारणा आहे.
लिंगभाव- व्याख्या
लिंगभाव ही मुला-मुलींना, स्त्री पुरुषांना समाजाने दिलेली सामाजिक सांस्कृतिक परिभाषा आहे. लिंगभाव हे एक सामाजिक रचना असून स्त्री/पुरुष, मुलगी/ मुलगा यांच्यावरील नियम, मुल्य, रूढी व व्यवहाराशी संबंधित असून त्याद्वारे जैविक भिन्नतांना व्यापक अशा सामाजिक व्यवस्थेत रूपांतरीत करतो.
लिंगभाव संबंध- व्याख्या
स्त्री व पुरुष, स्त्री व स्त्री, पुरुष व पुरुष यांच्या मधील लिंगभाव आधारित संबंधाना लिंगभाव संबंध असे म्हणतात. पुरुषसत्ताक विचारधारा व व्यवस्थेमुळे सर्वत्र लिंगभाव संबंध हे असमान व उतरंडीचे आहेत. स्त्रियांना सर्व ठिकाणी दुय्यम समजले जाते त्या भेदभावाला बळी पडतात.
पितृसत्ता – व्याख्या
पितृसत्ता ही अशी एक सामाजिक व वैचारिक व्यवस्था आहे ज्यामध्ये पुरुषांना स्त्रियांपेक्षा वरचढ समजले जाते व साधनांवर व निर्णय प्रक्रियेवर पुरुषांचे नियंत्रण असते. ती एक सामाजिक रचित असून त्याचे स्वरूप, मजकूर व विस्तार हे वेगवेगळ्या संदर्भात व काळात बदलणारे असतात. सर्व सामाजिक संरचनांप्रमाणे पितृसत्तेलाही एक विचारधारा व रचना आहे. सदरची संरचना हे निश्चित करते कि कुटुंब प्रमुख हे पुरुष असतील व कुटुंबाच्या मालमत्तेचे व नावाचे वारसदार पुरुष असतील. पण एकंदरीत सर्व सामाजिक संस्था या पुरुषसत्ताक आहेत.
पौरुषत्व व जैविकता याचा संबंध
पौरुषत्व याचा जैविकतेशी काहीही संबंध नसून पौरुषत्व व स्त्रीत्व हे सामाजिक रचना आहे. पुरुषांची जैविकता किंवा जैव-रसायनशास्त्र हे त्यांना वर्चस्ववादी, आक्रमक किंवा स्पर्धात्मक बनवत नाहीत. पौरुषत्व व स्त्रीत्व यांचा संबंध सत्तेशी असून जैविकतेशी नाही.
अधिसात्तक पुरुषत्व –व्याख्या
अधिसत्तेचा अर्थ वर्चस्व किंवा सर्वसमावेशक नेतृत्व असे आहे. त्याअर्थी अधिसात्तक पुरुषत्वाचा अर्थ वरचढ होणारे पुरुषत्व असा होतो. या प्रकारचे पुरुषत्व हे सत्ता व इतरांवर सत्ता गाजवण्याशी संबंधित आहे व ती शरणागतीची मागणी करते.
पुरुषत्व व हिंसा
पितृसत्ताक समाजात पुरुषांनी केलेल्या हिंसेच समर्थन केले जाते कारण अधिकार, नियंत्रण, सत्ता व नेतृत्व हे पुरुषत्वाच्या खुणा आहेत. पुरुषांना समाज दाता व संरक्षक म्हणून बघतो. या भूमिका बजावण्यासाठी पुरुष घरातील व समाजातील इतर सभासदांना शिस्त लावणे ही आपली जबाबदारी मानतो. शिस्त लावण्यासाठी व इतर प्रश्न सोडवण्यासाठी पुरुष हे हिंसेचा वापर एक साधन म्हणून करतात.
पुरुषत्व व धर्म
लिंगभाव, पुरुषत्व व धर्म यांचा स्पष्ट संबंध आहे. संस्कृतीच्या पातळीवर सर्वसामान्य लोकांची कुटुंब, लग्न, लैंगिकता, याबाबतीतील समजुती घडवण्यात, स्त्री व पुरुषांच्या भूमिका व व्यवहारासंदर्भात नियम ठरवून देण्यात, नवरा व बायकोचे तसेच मुलगी व मुलगा यांचे स्थान ठरवण्यात, त्यांचे हक्क व जबाबदाऱ्या ठरवण्यात धर्म महत्त्वाची भूमिका बजावतो. सद्यकालीन सर्व धर्म हे स्त्रियांना पुरुषांपेक्षा दुय्यम ठरवतात.
पुरुषत्व व लैंगिकता
स्त्री व पुरुषांची लैंगिकता व लैंगिक व्यवहार वेगवेगळ्या प्रकारे मांडण्यात आलेले आहेत. पुरुष हे लैंगिक संबंधांबाबत पुढाकार घेणारे मानले जातात. पुरुषांच्या लैंगिक गरजा, आवडी व नावडी व त्यांच्या समाधानाला महत्त्व दिले जाते. तर स्त्रियांना लैंगिक संबंधाबाबत दुय्यम, निष्क्रिय सहभागी व पुरुषांची गरज व लालसा भागवणारी असे मानले जाते. पुरुषांची लैंगिकता, आक्रमकपणा व हिंसा यांचा एकमेकांशी जवळचा संबंध आहे.
पुरुषत्व व गुन्हे
पुरुषत्व व गुन्हे यांचा एकमेकांशी जवळचा संबंध आहे. पुरुषत्वाची धारणा पुरुषांना व मुलांना सशक्त, शारीरिक दृष्ट्या सक्षम, आक्रमक, वर्चस्ववादी होण्यास प्रेरणा देते. ऐन ओकले मांडतात कि गुन्हेगारी व पुरुषत्व या दोघांशी संबंधित क्रिया या बऱ्याच प्रमाणात सारख्या आहेत.
पुरुषत्व व लष्करीकरण
पुरुषत्व व लष्करीकरणाचा जवळचा जुना संबंध आहे. लष्करीकरण ही विचारधारा प्रश्न सोडवण्यासाठी लष्कराची भूमिका मान्य करते व सामाजिक व वैयक्तिक उद्देश साध्य कार्यासाठी हिंसेला मान्यता देते ज्यामुळे आक्रमक पुरुषत्वाला समर्थन मिळते. लष्करीकरण, पितृसत्ता व पौरुषत्व हे एकमेकांशी गुंतलेले असून परस्पर पोषक ठरतात. स्त्रीवाद्यांच्या मते लष्करी विचार व मुल्य हे मूलतः पुरुषी असून स्त्रियांवर पुरुषांचे वर्चस्व असणे यावर विश्वास ठेवते. स्त्रीवादी विश्लेषकांनी हे दाखवून दिलेले आहे कि स्त्रिया पण लष्करी विचाराचा एक भाग होतात. ‘आदर्श सैनिक’ व ‘आदर्श पत्नी’ हे परस्पर पूरक आहेत. युद्धासाठी पुरुष नेतृत्व जन्म देणे हे मातांची देशाप्रतीची जबाबदारी मानली जाते.
सद्यकालीन आर्थिक व्यवस्था, पुरुषी व पुरुषत्व
सद्यकालीन आर्थिक व्यवस्था स्पर्धा, महत्त्वाकांक्षा व यशाचे समर्थन करते व त्याला प्रोत्साहन देते. त्यामुळे भांडवलशाहीतील मूल्य व्यवस्था व पुरुषत्व हे एकमेकांना पूरक दिसते. भांडवलशाही जगात स्पर्धा, व्यक्तिवाद, आक्रमकपणा, आत्म-केंद्रितता. स्वार्थीपणा सक्षमता व विजय याला महत्त्व देते व सहकार्याला परावृत्त करते. या अर्थव्यवस्थेत जैविक पुरुषापेक्षा अधिसात्तक/वर्चस्ववादी पुरुषत्वाला अधिक महत्त्व आहे. जे पुरुष सत्ता मिळवू शकतात व स्वतःच्या प्रगतीसाठी वापरू शकतात त्यांना जास्त महत्त्व मिळालेले आहे. जागतिकीकरणाच्या जगात, पुरुषत्व हे जागतिक बनत चाललं आहे. कोर्पोरेट संस्कृती ही पुरुषांद्वारे व्यापलेली व पुरुषी आहे. यासर्व प्रक्रियेत स्त्रिया या परीघाबाहेर फेकल्या जातात कारण त्यांच्यामध्ये अपेक्षित गुण व भांडवलशाहीत अपेक्षीत गुणांचा मेळ बसत नाही.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:लैंगिकता अभ्यास वर्ग:लिंगभाव अभ्यास वर्ग:लिंगभाव आणि लैंगिकता
बाळ (नाव/आडनाव)
__DISAMBIG__
* बाला (नाव/ आडनाव), बाल (नाव/ आडनाव) आणि बाली (नाव/ आडनाव) लेखसुद्धा निःसंदिग्धीकरणासाठी या लेखाकडे पुर्ननिर्देशीत होतात. बालाजी (निःसंदिग्धीकरण) हे स्वतंत्र निःसंदिग्धीकरण पान आहे.
मराठीमध्ये अनेकदा बाळ हे मुलाचे व बाळी हे मुलीचे टोपणनाव असते. हेच नाव अनेकदा प्रसिद्ध होते. इतर भाषांमध्येसुद्धा हे दिसून येते (Enfant/Enfanta - स्पॅनिश). बाळ हे मराठी आडनावही असते.
महाराष्ट्रातील काही माणसे मोठी होऊन प्रसिद्ध पावली तरी त्यांचे पहिले नाव बाळ असेच राहिले.
भाषाशास्त्रज्ञांची यादी
S
Suryawanshi Ramesh Dr. [(India -Maharashtra)] ([Linguistic Study of Ahirani ])([Disctionary of Ahirani dialect]) ( Pictorial Dictionary of Ahirani dialect])
नोंदी
वर्ग:सामाजिक शास्त्रे वर्ग:भाषाशास्त्र
इ.स. १४६०
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४६० वर्ग:इ.स.च्या १४६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
नोनेम जेन
नोनेम जेन (मार्च २७, इ.स. १९७७:ॲबर्डीन, वॉशिंग्टन, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रॅले, नॉर्थ कॅरोलिना
रॅले (Raleigh) हे अमेरिका देशाच्या नॉर्थ कॅरोलिना राज्याची राजधानी व दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे (सर्वात मोठे शहरः शार्लट). ४ लाख लोकसंख्या असणारे रॅले ह्या दृष्टीने अमेरिकेमधील ४३व्या क्रमांकाचे शहर आहे.
रॅले-डरहॅम-चॅपेल हिल ह्या तिळ्या शहरांचा महानगर परिसर अमेरिकेमधील सर्वात झपाट्याने वाढणारा भाग आहे. अमेरिकेमधील सर्वात मोठे संशोधन केंद्र (रिसर्च ट्रॅंगल पार्क) येथेच स्थित आहे. रॅलेजवळील कॅरी ह्या शहरामध्ये मोठ्या प्रमाणावर भारतीय लोक राहतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:नॉर्थ कॅरोलिनामधील शहरे वर्ग:अमेरिकेतील राज्यांच्या राजधानीची शहरे वर्ग:अमेरिकेतील शहरे वर्ग:वेक काउंटी (नॉर्थ कॅरोलिना)
सुरेखा यादव
सुरेखा यादव मध्य रेल्वेच्या मुंबईमधील उपनगरी सेवेतील पहिल्या महिला मोटर चालक आहेत. इंजिन ड्रायव्हर, लोको पायलट, असिस्टंट ड्रायव्हर अशा अनेक हुद्यांवर काम करणाऱ्या सुरेखा यादव यांची अनेक वर्षांच्या अथक मेहनतीनंतर मोटरचालक म्हणून निवड झाली.
मध्य रेल्वेच्या मुंबईतील मेन लाईनवर तसेच हार्बर लाईनवर सुरेखा यादव या लोकल चालवतात.
त्यांनी सर्वप्रथम १९८८ मध्ये रेल्वेची पहिली महिला स्पेशल गाडी चालविली व त्यानंतर ८ मार्च २०११ मध्ये डेक्कन क्वीन ही पुणे ते मुंबई गाडी चालविली. हा मार्ग रेल्वेचा कठीण मार्ग समजल्या जातो. त्या आशिया खंडातील प्रथम महिला रेल्वेचालक आहेत. त्यांना नुकतेच भारत सरकारतर्फे फर्स्ट लेडी पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय रेल्वे वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:फर्स्ट लेडी पुरस्कारविजेते
रेफ्युजी
रेफ्युजी हा २००० साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे. हा अमिताभ बच्चनचा मुलगा अभिषेक बच्चन व करिष्मा कपूरची धाकटी बहिण करीना कपूर ह्या दोघांचा पहिलाच चित्रपट होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
कमल नारायण सिंग
कमल नारायण सिंग (१३ डिसेंबर, इ.स. १९२६ - ) हे भारताचे माजी सरन्यायाधीश आहेत. ते २५ नोव्हेंबर, इ.स. १९९१ ते १२ डिसेंबर, इ.स. १९९१ या एक महिन्याच्या कालावधीत सरन्यायाधीश होते. त्याआधी ते अलाहाबाद उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश होते.
सिरिसिल्ला राजय्या
राजैया सिरिसिला ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १५व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
रेंजर्स एफ.सी.
रेंजर्स एफ.सी. (Rangers Football Club) हा स्कॉटलंडच्या ग्लासगो शहरामधील एक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. 1872 साली स्थापन झालेला हा क्लब स्कॉटलंडच्या स्कॉटिश प्रिमियर लीग मधून खेळतो. सेल्टिकने आजवर ५४ वेळा अजिंक्यपद पटकावले असून ग्लासगोमधील सेल्टिक एफ.सी. ह्या फुटबॉल क्लबसोबत त्यांची ऐतिहासिक प्रतिस्पर्धा प्रसिद्ध आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्कॉटिश फुटबॉल क्लब वर्ग:ग्लासगो
बीड तालुका
बीड तालुका बीड जिल्ह्यातील एक तालुका आहे.
तेथे कन्लकालेस्वर् जुने महादेवाचे मन्दिर् आहे.जिल्हयातील शांतीवन प्रकल्प प्रसिद्ध आहे तो मंझरी हवेली या गावांमध्ये आहे.
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके वर्ग:बीड जिल्हा
स्लोव्हाकिया
इतिहास
१९१८ ते १९९३ दरम्यान हा देश चेकोस्लोव्हाकिया ह्या भूतपूर्व देशाचा एक भाग होता. १ जानेवारी १९९३ रोजी चेकोस्लोव्हाकियाचे शांततापूर्वक विघटन झाले व चेक प्रजासत्ताक आणि स्लोव्हाकिया हे दोन नवीन देश निर्माण झाले.
बुरदुळ
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
स्लोव्हाकिया
चतुःसीमा
स्लोव्हाकियाच्या उत्तरेला चेक प्रजासत्ताक, व पोलंड, पूर्वेला युक्रेन, दक्षिणेला हंगेरी तर पश्चिमेला ऑस्ट्रिया हे देश आहेत.
बुरदुळ
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
स्लोव्हाकिया
बाह्य दुवे
वर्ग:युरोपातील देश
भाऊ दाजी लाड वस्तुसंग्रहालय
मुंबईतील भायखळा रेल्वे स्थानकाच्या पूर्वेस ७ मिनिटांच्या अंतरावरील राणीचा बाग आहे. त्याच्या प्रवेशद्वारीच डावीकडे हे भाऊ दाजी लाड वस्तुसंग्रहालय (जुने नाव राणी व्हिक्टोरिया आणि प्रिन्स अल्बर्ट म्युझियम) आहे. या इमारतीचें बांधकाम इटालियन रेनेसान्स शैलीचें असून त्यात भव्यतेबरोबर कलात्मकताही जाणवते. इ.स. १८५७ साली सर्वसामान्यांसाठी हे संग्रहालय खुले करण्यात आले.
इतिहास, भूगोल, साहित्य, लोकजीवन, कलाकृती यांची सविस्तर माहिती एकाच ठिकाणी उपलब्ध व्हावी या हेतूने हे वस्तुसंग्रहालय उभे राहिले आहे. मुंबईतील पहिले व कोलकाता, चेन्नईनंतर तिसरा क्रमांक या वस्तुसंग्रहालयाला आहे. मुंबई इलाख्याच्या अखत्यारीतीतील गव्हर्नमेन्ट सेंट्रल इकॉनॉमिक म्युझियम असे त्याचे प्रारंभी नाव होते. कालांतराने मुंबई महापालिका आणि नॅशनल ट्रस्ट फॉर आर्ट्‌स अँड कल्चरल हेरिटेज यांच्यात अखेरीस करार होऊन वारसा वास्तुसंवर्धन मार्गदर्शक तत्त्वप्रणालीनुसार इमारत आणि परिसराची पुनर्रचना करण्यात आली.
राणी व्हिक्टोरियाला 'एम्प्रेस ऑफ इंडिया' हा किताब बहाल केल्याप्रीत्यर्थ सरकारने दिलेली देणगी आणि लोकवर्गणीतून ही इमारत पूर्ण झाली. कलाप्रेमी नागरिक संस्था, स्थानिक स्वराज्य संस्था यांच्या सहकार्याने वस्तुसंग्रहालयाचे कामकाज चालू शकते, याचा आदर्श वस्तुपाठ म्हणजे ही संस्था आहे. या इमारतीच्या बांधणीसाठी ४,३०,०००/- रुपये खर्च आला, त्यातील १,१०,०००/- रु. लोकांच्या वर्गणीतून दिले गेले तर उर्वरित रक्कम सरकारने उपलब्ध करून दिली.
उद्देश- संकल्पना निश्चित झाल्यावर मूळ उभारलेल्या वस्तुसंग्रहालयाची पुनर्रचना करण्यासाठी नेमलेल्या समितीत जॉर्ज बर्डवूड, जगन्नाथ शंकरशेठ आणि भाऊ दाजी लाड हे सदस्य होते. २ मे १८६२ रोजी या इमारतीच्या बांधकामाला सुरुवात होऊन १८७२ साली ती लोकांसाठी खुली करण्यात आली. या संस्कृतीरक्षक इमारतीचा आराखडा त्या वेळचे महापालिका अभियंता ट्रेसी यांनी तयार केला होता तर त्यात आवश्यकतेनुसार मेसर्स स्कॉट मॅक्ली लॅन्ड या वास्तुविशारद संस्थेने काही सुधारणा करून त्याला अंतिम स्वरूप दिले. ही वास्तू उभारण्यासाठी डॉ. भाऊ दाजी लाड यांनी अविश्रांत श्रम घेतले. त्यांच्या योगदानाची दखल घेऊन स्वातंत्र्यानंतर १९७५ला या वस्तुसंग्रहालयाला डॉ. भाऊ दाजी लाड यांचे नाव दिले गेले.
वस्तुसंग्रहालयाच्या इमारतीचा परिसर
इमारतीत प्रवेश करण्याआधी सभोवतालच्या शिल्पाकृती पाहून घ्याव्यात. मुंबई शहरातील ब्रिटिशकालीन मान्यवरांचे पुतळे येथे जतन करून ठेवले आहेत. त्यात पूर्वी मेट्रो चित्रपट गृहासमोरील असलेला फिट्झगेराल्डचा भलामोठा दिवा व कारंजेही आहेच. घारापुरी लेणी समूहातील प्रचंड दगडी हत्ती व एक तोफही आहे.
संग्रहालयाच्या अंतर्भागात
दहा दगडी पायऱ्या चढून आल्यावर तीन मोठी प्रवेशद्वारे लागतात. त्याला मोठय़ा आकाराचे शिसवी दरवाजे आहेत. सुवर्णवर्ख असलेल्या बारा खांबांच्या स्वागत कक्षावरील नक्षीकाम केलेले रंगीत छतही नजरेत भरते. तळमजल्यावरील भल्यामोठ्या संग्रह दालनात आपण प्रवेश करतो तेव्हा प्रथम समोरील उंचावरचा अल्बर्ट प्रिन्स कॉन्सर्ट आणि डेव्हिड ससूनचे पुतळे लक्ष वेधतात. या वस्तुसंग्रहालयाची तीन भागांत विभागणी करण्यात आली आहे. १) औद्योगिक कलादालन २) संस्थापकांचे दालन ३) कमलनयन बजाज दालन.
संस्थापकांचे दालन
तळमजल्यावरील दालनाच्या उजव्या अंगाला एक लहानसे सभागृह आहे. येथे १९ व्या शतकातील चित्राकृती आहेत. येथेच वस्तुसंग्रहालयाची माहिती देणाऱ्या चित्रफितीचे दृक्‌श्राव्य सादरीकरण मार्गदर्शक आहे. पहिल्या मजल्यावर जाण्यासाठी मधोमध मोकळी जागा सोडून दोन्ही बाजूंनी ४० पायऱ्यांचा प्रशस्त दगडी जिना आहे. जिन्याच्या मध्यावर असलेल्या संस्थापकांच्या दालनात वस्तुसंग्रहालयाशी संबंधित त्याकाळच्या मान्यवरांची भलीमोठी तैलचित्रे पाहायला मिळतात. त्यात जमशेठजी जीजीभॉय, नाना शंकर शेठ, भाऊ दाजी लाड या भारतीयांबरोबर काही ब्रिटिश अंमलदारांचीही तैलचित्रे आहेत. या कलादालनाला मधोमध मोकळी जागा असून, त्याला लोखंडी कठडे आहेत. या मजल्याच्या दोन्ही बाजूस ७-७ सुशोभित खांब छतापर्यंत पोहोचले असून, अखेरीस मजल्याचे छतही चित्राकृतीमुळे आकर्षक वाटते.
मुंबईतील लोकजीवन
या दालनात एकोणिसाव्या शतकाच्या प्रारंभीच्या मुंबईतील लोकजीवनावर प्रकाश टाकला आहे. अनेक जात, धर्म, पंथाच्या लोकांच्या पारंपरिक पोशाखाचे अर्धपुतळे बघितल्यावर बहुढंगी मुंबईची कल्पना येते. मुंबईच्या विकासाला हातभार लावणाऱ्या जहाज व्यवसायाची स्थित्यंतरे पारसी बांधवांचीे स्मशानभूमी, ग्रामीण जीवनासह घरगुती आणि भारतीय खेळांचे प्रदर्शन, चिलखतधारी योद्धा, नृत्यासह वापरातील अनेक वाद्ये, मातीचे नकाशे हे सारें पाहताना औद्योगिक क्रांतीपासूनचा मुंबईचा इतिहास आपल्या नजरेसमोर दृश्य स्वरूपात येतो.
कमलनयन बजाज कलादालन
येथे कपड्यावरील अप्रतिम कलाकुसर, मुंबईतील कापड गिरण्या व त्याचा परिसर, त्या काळचे लोअर परळ रेल्वेस्थानक आणि आता दुर्मीळ वाटणारा बिडाचा जिना ही या दालनाची वैशिष्ट्ये आहेत.
या दालनांत प्रामुख्याने म्हैस आणि गवा यांच्या शिंगापासून बनविलेल्या वस्तू, नक्षीकाम केलेली माती आणि विविध धातूंची भांडी, हस्तिदंतावर केलेली कलाकुसर, लाकडावर प्राण्यांच्या हाडांवर, शंख शिंपल्यांवर केलेली कलाकुसर, विविध धातूंपासून मूर्ती, राधा-कृष्ण आदींची विविध शैलीतील चित्रे अशा अनेक वस्तूंचे सुरेख मांडणी करण्यात आलेली आहे. याच दालनाच्या मध्यभागी माऊट स्टुअर्ट एलफिस्टन (मुंबईचा गव्हर्नर १८१९-१८२७), प्रिन्स अल्बर्ट आणि क्वीन व्हिक्टोरिया (ब्रिटनची राणी १८३७-१९०२) आणि डेव्हिड ससून यांचे पुतळे ठेवण्यात आले आहेत.
मुंबईतील मूळ जागेवरून येथे आणलेले पुतळे
लॉर्ड हार्डिग्स (गव्हर्नर जनरल; मूळ ठिकाण - अपोलो बंदर, मुंबई), एडविन एस. मॉनटाग्यू (मॅजेस्टी प्रिन्सिपल ॲन्ड सेक्रेटरी ऑफ स्टेट ऑफ इंडिया - मूळ ठिकाण - मरिन लाईन्स मैदान), डॉ. थॉमस ब्लाने (पब्लिक सर्व्हिस, मूळ ठिकाण - फोर्ट), सर रिचर्ड टेम्पल बॅरोनेट (गव्हर्नर ऑफ बॉम्बे, मूळ ठिकाण - एस्प्लेनेड, मुंबई), लॉर्ड मक्यूस ऑफ व्हॅलेस्टी (गव्हर्नर जनरल ऑफ इंडिया, मूळ ठिकाण - फोर्ट, मुंबई), लॉर्ड सॅंडहर्स्ट (गव्हर्नर जनरल, मूळ ठिकाण एस्प्लेनेड, मुंबई), क्वीन व्हिक्टोरिया (ब्रिटनची राणी, मूळ ठिकाण - फोर्ट.) असे विविध ठिकाणांहून आणलेले पुतळे संग्रहालयाबाहेर आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे
शिराळे खुर्द
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शिराळा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १४५९
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४५९ वर्ग:इ.स.च्या १४५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
निकोलस मासू
बाह्य दुवे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:चिलेचे टेनिस खेळाडू
मेथांबा
मेथांबा
साहित्य :  १ वाटी कैरीच्या फोडी ,  १/२ वाटी गूळ ,  फोडणीसाठी -- तेल ,मोहरी ,जीरं ,हिंग ,हळद , २चमचे तिखट ,  पाव चमचा मेथीदाणे , चवीप्रमाणे मीठ
कृती :      प्रथम कैरी धुऊन सालं काढावी .कैरीच्या लहान फोडी कराव्या .कढईत तेल ,मोहरी जीरं घालावं .मोहरी तडतडल्यावर मेथीदाणे घालावे .ते लालसर झाल्यावर हिंग ,हळद तिखट व कैरीच्या फोडी घालाव्या. त्यावर थोडं पाणी शिंपडावं व झाकण घालून वाफ काढावी .नंतर मीठ व गूळ घालून थोडं शिजवावं .मेथांबा तयार .हा पोळी किंवा भाकरी बरोबर खायला छान लागतो.
ढाई अक्षर प्रेम के
ढाई अक्षर प्रेम के हा २००० साली प्रदर्शित झालेला एक हिंदी चित्रपट आहे.
मोशे शॅरेड
बाह्य दुवे
वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
गुञ्जारव
गुञ्जारव हे इ.स.१९६५पासून महाराष्ट्रातील अहमदनगर येथून प्रसिद्ध होणारे, एक संस्कृत भाषेतील त्रैमासिक आहे. या मासिकाचे भारताच्या अनेक राज्यांमधे वर्गणीदार आहेत. हे त्रैमासिक अहमदनगरच्या सनातन धर्मसभेचे कार्यवाह कै.पां.का.मुळे यांनी सुरू केले. त्यावेळी डॉ. व.त्र्यं.झांबरे त्रैमासिकाचे मुख्य संपादक होते. १९८६पासून त्याचे संपादक डॉ.देवीप्रसाद खरवंडीकर आहेत. अंकाचे वर्गणीदार सुमारे पाचशे असावेत.
संस्कृतची आवड असणाऱ्या, तसेच भारतीय संस्कृतीविषयी आस्था असलेल्या व्यक्तीला संस्कृतचा व संस्कृतीचा अधिक परिचय व्हावा, आणि संस्कृतचे अध्ययन करणाऱ्या विद्यार्थिवर्गाला संस्कृतविषयी गोडी निर्माण व्हावी या उद्देशांपोटी ‘गुञ्जारव’ हे त्रैमासिक प्रकाशित केले जाते. भारतीय संस्कृती, नीतिमूल्ये, प्राचीन व अर्वाचीन साहित्य, भारतीय परंपरा, संस्कृतचे महत्त्व इत्यादी विषयांना या त्रैमासिकात प्राधान्य देण्यात येते. ‘गुञ्जारव’चे आजपर्यत ‘ज्ञानेश्वरी’, ‘रामदास’, ‘ज्ञानेश्वर महाराज’ आदी विविध विषयांवर विशेषांक प्रकाशित करण्यात आले आहेत. केवळ साठ रुपये वार्षिक वर्गणीमध्ये सुयोग्य माहिती असलेल्या, सुमारे चव्वेचाळीस पानी संस्कृत मजकुराच्या या अंकावर संस्कृतप्रेमी मनापासून प्रेम करतात.
त्रैमासिकाच्या वर्गणीदारांची संख्या कमी असली तरी शैक्षणिक संस्थांमधील वाचकवर्ग बराच असावा. हे त्रैमासिक संस्कृत काव्य, कथा, व्यक्तिपरिचय, ललित आदींनी नटलेले असते. त्याबरोबरच गुञ्जारवमध्ये मराठी आणि हिंदी भाषेतील साहित्य संस्कृत भाषेत भाषांतरित करून प्रकाशित करण्यात येते.
गुञ्जारवचे संपादक डॉ. देवीप्रसाद खरवंडीकर यांना लखनौच्या ‘उत्तरप्रदेश संस्कृत संस्थानम्‌’ या संस्थेकडून पत्रकारितेचा ‘नारद पुरस्कार’ मिळाला आहे.
वर्ग:संस्कृत भाषेमधील नियतकालिके
मास्ट्रिख्ट
मास्ट्रिख्ट (Maastricht) ही नेदरलँड्स देशामधील लिमबर्ग ह्या प्रांताची राजधानी व नेदरलँड्समधील एक ऐतिहासिक शहर आहे. हे शहर नेदरलँड्सच्या दक्षिण भागात बेल्जियम देशाच्या सीमेवर स्थित आहे.
७ फेब्रुवारी १९९२ साली मास्ट्रिख्ट येथे झालेल्या एका महत्त्वाच्या करारामध्ये युरोपियन आर्थिक समुदायाची पुनर्रचना करून युरोपियन संघाची निर्मीती करण्यात आली तसेच युरोपासाठी समान चलन (युरो) वापरण्याच्या निर्णयावर शिक्कामोर्तब करण्यात आले.
बाह्य दुवे
वर्ग:नेदरलँड्समधील शहरे