cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
होंदाळा
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
मंगळवार पेठ, सोलापूर
सोलापूरच्या प्रत्येक परिसराला एक वेगळी पंरपंरा आणि उज्जवल इतिहास आहे.मंगळवार पेठ ही शहराची आर्थिक बाजू म्हणून ओळखली जाते. सोलापूरची सर्वात मोठी बाजारपेठ म्हणून ओळखली जाते.शहरातील वेगवेगळ्या परिसराला आणि पेठेला वाराचे नाव देण्याची पंरपंरा ही पेशव्यांच्याही पूर्वी पासूनची होती.दिलेली नावे लक्षात ठेवण्यास सोपी जावी म्हणून आणि या पेठांची रचना नागरिकांना रोजचे व्यवहार सुरळीत व्हावी,अशा पद्धतीने केली जात होती.आंध्रप्रदेश,कनॉंटक या दोन राज्याच्या सीमेवर असलेले सोलापूर हे सुरुवातीला उतारपेठ आणि नंतर व्यापारी पेठ म्हणून उदयास आले. सुरुवातीस केवळ 150 एकर मध्ये वसलेल्या सोलापूर मध्ये शुक्रवारपेठ ही प्रमुख बाजारपेठ होती. पंरतु ही जागा अत्यंत अपूरी असल्याने व्यापाऱ्यांच्या द्रष्टीने नवी जागा शोधण्यास सुरुवात केली. श्रीमंत माधवराव पेशव्यांनी सोलापूरचे किल्लेदार उद्धव वीरेश्वर यांच्यासह सोलापूरचे पारंपारिक वतनदार देशमुख, शेटे, देशपांडे यांच्याशी याबाबत चर्चा करून नवीन बाजारपेठ वसविण्याबाबत सूचना केली.1768 साली किल्लेदार वीरेश्वर यांनी मधला मारुतीच्या पाठीमागील सुमारे 73 एकर जागा शहरातील वतनदार जगदेवपा शेटे यांच्या स्वाधीन केली. जगदेवपा शेटे यांनी या ठिकाणी नवीन व्यापारीपेठ वसविण्यासाठी कार्यवाही सुरू केली. यादरम्यान माधवराव पेशवे यांनी सोलापूरला भेट दिली.येथील वतनदार, किल्लेदार यांच्या समवेत झालेल्या चर्चेअंति या 73 एकरामध्ये वसलेल्या नव्या बाजारपेठेला 'माधवपेठ' असे नाव देण्याचे एकमताने ठरले.मधला मारूतीपासून तुळजापूर वेशीपर्यत व कुंभार वेशीपासून ते जैन मंदिरापर्यत बालिवेस अशी या पेठेची चतुःसीमा ठरविण्यात आली. या बाजारपेठेसंबंधीचे सर्व अधिकार जगदेवपा शेटे यांना देण्यात आले.जगदेवपा शेटे यांनी मुख्य पेठेत चार मारुती मंदिराची प्रतिष्ठापना केली. कुंभारवेस मारुती बालिवेस मारुती तुळजापूर वेस मारुती व मधला मारुतीची स्थापना केली. पेठेच्या मधोमध शेटे यांनी वाडा बांधला.मोठ्या बाजरपेठेची निर्मिती केली.विविध जातीधर्माच्या लोकांना व्यवसाय करिता जागा उपलब्ध करून दिली.गुज्जर मारवाडी लोकांना व्यवसायाकरिता फलटण गल्लीत जागा दिली. केवळ 25-30 वर्षामध्ये माधवपेठेत व्यापाराचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार होण्यास सुरुवात झाली. शेजारच्या दोन्ही राज्यातून आणि महाराष्ट्राच्या विविध भागातून माल विकण्यासाठी व्यापाऱ्यांची ये-जा सुरू झाली. त्यामुळे ही पेठ पूर्णपणे गजबजली.सोलापुरचा सर्वात मोठा बाजार हा दर मंगळवारी भरत असे.हा बाजार खूप मोठा असतो म्हणून बाहेरील गावातील लोक मंगळवारी सोलापूर मध्ये येत असतात मधला मारूतीच्या पिछाडीस असलेल्या मोकळ्या जागेत हा बाजार भरायचा.याच ठिकाणी ही नवीन पेठ स्थापन झाल्यानंतर मंगळवारी भरण्याऱ्या आठवडी बाजाराची उलाढाल मोठ्या प्रमाणात वाढली व पुढे या बाजाराचे नाव 'माधवपेठ' ऐवजी 'मंगळवारपेठ'असे बदलले गेले.ते आज पूर्व आणि पश्चिम मंगळवारपेठ असे ओळखले जाते.मंगळवार पेठेतील मधला मारुती मंदिरातील ऐतिहासिक मारुतीच्या मूर्तीच्या मागील बाजूस शिव पार्वती विवाह पुराण कोरण्यात आले आहे. अशी ऐतिहासिक शिल्प मंगळवार पेठेत आहे.
वर्ग:सोलापूर
राजश्री मलिक
राजश्री मलिक ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
संजना
संजना गलरानी (जन्म : १० ऑक्टोबर १९८९ ,बंगळुरु )[जन्मनावः अर्चना गलरानी] ही एक कन्नड अभिनेत्री आहे ,तसेच तिने मॉडेलींग देखील केले आहे.गंड हेडांती ह्या तिच्या कन्नड भाषेतील यशस्वी पदार्पणा नंतर तिने तेलुगु भाषेत देखील काही चित्रपट केले आहेत.बुज्जीगाडु ह्या तेलुगू चित्रपटाने तिला प्रसिद्धी मिळवुन दिली.
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
राजश्री मलिक
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
ध्रांगध्रा विधानसभा मतदारसंघ
निर्वाचित सदस्य
वर्ग:गुजरात वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ
कुरतडणारे प्राणी
कुरतडणारे प्राणी म्हणजेच कृंतक पशू हे सस्तन पशू आहेत. ससे, उंदीर, घुशी, खारी, सायाळ, बीव्हर वगैरे पशू कुरतडणारे प्राणी म्हणून ओळखले जातात.
या प्राण्यांच्या तोंडात कातरे दात असतात. हे दात विशेष बळकट, लांबट आणि धारदार असतात. उंदीर, घुशींना दोन कातरे दात वर आणि दोन कातरे दात खाली असे चार कातरे दात असतात तर सशाला चार कातरे दात वर आणि दोन कातरे दात खाली असे सहा कातरे दात असतात. सशाच्या वरच्या चार दातांपैकी दोन मोठे दात पुढे आणि दोन लहान दात मागे असतात. सतत कठीण वस्तु कातरल्यामुळे यांचे दात झिजतात पण लवकर वाढतातही आणि त्यांची धार कायम राहते. या पशूंना सुळे दात नसतात, तेथे मोकळी जागा म्हणजे खिंडारे असतात. त्याला लागून गालाच्या आतल्या बाजुने देखील केस असतात. चावतांना दोन्ही ओठ आतल्या बाजुने ओढले जाऊन तेथे एक केसाळ चाळण तयार होते. त्या चाळणीतून अन्नाचे फक्त लहान तुकडेच आत जाऊ शकतात.
कृंतक प्राण्यांमध्ये इतरांवर चढाई करण्याचे सामर्थ्य नसते, स्वसंरक्षणार्थही हे चढाई करत नाहीत तर पलायन करतात. या पशूंना शत्रू पुष्कळ आहेत. त्यामुळे या श्रेणीतील प्राण्यांचा मोठ्या प्रमाणावर नाश होतो पण यांना संतती पुष्कळ होत असल्याने ही मंडळी होणाऱ्या संहाराला पुरून उरतात. सस्तन प्राण्यातील साधारण ४० टक्के संख्या कुरतडणाऱ्या प्राण्यांची असते.
अनेक कृंतक पशू मनुष्य वस्तीजवळच राहत असल्याने ते सहजपणे धान्य, फळे, बिया, मोठ्या प्रमाणात मिळवून फस्त करतात तसेच त्यांच्या बिळांमध्ये साठवूनही ठेवतात. यांच्यामुळे अनेक प्रकारचे रोग सहजपणे पसरतात.
कृंतक श्रेणीतील विविध कूल
वर्ग:प्राण्यांचे प्रकार
फ्लोरीन
फ्लोरीन हे वायुरूप रासायनिक मूलद्रव्य आहे. त्याची रासायनिक  संज्ञा F असून त्याचा अणुक्रमांक ९ आहे. फ्लोरीन हॅलोजन गटात मोडते. तो स्वतःच्याच icd8दुसऱ्या अणूशी रासायनिक संयोग करून F2 रेणू बनवतो. F2 हा अतिसंवेदनशील, विषारी व पिवळसर तपकिरी रंगाचा वायू असतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:मूलद्रव्ये
पंचमान पद्धत
या पद्धतीत सर्व संख्या ०, १,२,३ आणि ४ या अंकांचा वापर करून लिहल्या जातात. त्यामुळे, ४ हा या पद्धतीतील सर्वांत मोठा अंक आहे. उदाहरणार्थ, दशमान पद्धतीतील १० व ३ हे द्विमान पद्धतीत २० व ३ असे लिहतात. दशमान पद्धतीत संख्येच्या प्रत्येक अंकाच्या स्थानाची किमत १० च्या पटीने वाढत जाते, तसेच पंचमान पद्धतीत अंकाच्या स्थानांची किमत ५ च्या पटीत वाढते.
२१३ ही संख्या दशमान व पंचमान या दोन्ही पद्धतीत असु शकते. पण त्या संख्येची किमत व प्रत्येक अंकाची किमत मात्र वेगळी आहे. दशमान पद्धतीत, २*१००+१*१०+२*१ = २१३ (दोनशे तेरा)  तर पंचमान पद्धतीत २*२५+१*५+३*१ = ५८ (अठ्ठावन) होते. अशाप्रकारे पंचमान पद्धतितील कोणत्याही मोठ्या अंकाचे दशमान पद्धतीत रूपांतर करणे सोपे आहे.
४३१४ या पंचमान संख्येचे रूपांतर
= ५८४ (दशमान)
हेसुद्धा पहा
रोमन पद्धत
वर्ग:अंकगणित वर्ग:संख्या प्रणाली
धीरज परसाणा
धीरज देवशीभाई परसाणा.
परसाणा, धीरज वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
टूवर्डस अ नॉन ब्राह्मिन मिलेनियम (पुस्तक)
टूवर्डस अ नॉन ब्राह्मीन मिलेनियम: फ्रॉम अयोथी थास टू पेरियार हे पुस्तक स्त्रीवादी इतिहासतज्ञ वि. गीता व तमिळनाडूतील लेखक एस.वि. राजादुराई यांच्या द्वारे लिहिलेले पुस्तक आहे. हे पुस्तक १९९८ मध्ये साम्या द्वारे प्रकाशित झाले. येथे तमिळनाडूतील अब्राम्हणी द्राविडी चळवळीचे सखोल अभ्यास मांडलेले आहे.
सन्दर्भ सुची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
चोंधी
चोंधी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील बाभुळगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:बाभुळगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
करंदोशी
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
क्षिप्रा नदी
क्षिप्रा नदी भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातून वाहणारी नदी आहे.
विंध्य पर्वतात धारजवळ उगम पावून ही नदी माळव्यातून वाहते व चंबळ नदीस मिळते. क्षिप्रा नदी हिंदू धर्मातील पवित्र नद्यांपैकी एक मानली जाते. उज्जैन शहर या नदीच्या काठावर आहे.
हीस शिप्रा नदी असेही म्हणतात.
वर्ग:भारतातील नद्या
नियॉन
(Ne) (अणुक्रमांक १०) वायुरूप रासायनिक राजवायू.
वर्ग:मूलद्रव्ये
मराठी-मराठी शब्दकोशांची सूची
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी भाषा वर्ग:मराठी शब्दकोश
वसंतराव मोरे
वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य
राजा अमरेश्वर नाइक
राजा अमरेश्वर नाइक ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
कार्बन
प्रांगार (कार्बन; मराठीत कर्ब)) (C, अणुक्रमांक ६) हा एक घनरूप अधातू मूलद्रव्य आहे. जगातील मुख्य पदार्थ हे कार्बनपासून बनलेले आहेत. कार्बन हा मुक्त किंवा संयुगावस्थेत आढळतो.
संयुगावस्थेत कार्बन खालीलप्रमाणे आढळतो,
२) जीवाश्म इंधने-दगडी कोळसा, पेट्रोलियम, नैसर्गिक वायू
३) कार्बनी पोषकद्रव्ये-पिष्टमय पदार्थ, प्रथिने, मेद
४) नैसर्गिक धागे-कापूस, लोकर, रेशीम.
कार्बनची अवरूपता-निसर्गात मूलद्रव्ये एकापेक्षा अधिक रूपांत आढळतात. त्यांचे भौतिक गुणधर्म वेगवेगळे असतात. मूलद्रव्यांच्या या गुणधर्माला "अपरूपता" असे म्हणतात.
उदा. कार्बन, सल्फर, फॉस्फरस ही अशी अपरूपे असलेली मूलद्रव्ये आहेत.
कार्बनची अपरूपे-
अ)स्फटिक रूपे
- या रूपामधील अणूंची रचना नियमित व निश्चित असते.
- याचे द्रवनांक आणि उत्कलनांक उच्च असतात.
- यांची भौमितिक रचना निश्चित असते, तीक्ष्ण कडा आणि पृष्ठभाग सपाट असतो.
कार्बनची तीन स्फटिकी अपरूपे आहेत ती खालीलप्रमाणे-
१) हिरा-›
मोरबी विधानसभा मतदारसंघ
मोरबी विधानसभा मतदारसंघ हा गुजरात विधानसभा निवडणुकीतील एक मतदारसंघ आहे.
कार्बन
भारतात हिरा प्रामुख्याने कर्नाटक व मध्यप्रदेश या ठिकाणी सापडतो. हिऱ्यामध्ये कार्बनचा प्रत्येक अणू शेजारील चार कार्बन अणूंशी सहसंयुज बंधाने विशिष्ट पद्धतीने बांधलेला असतो. त्यामुळे हिरा टणक असतो.
मोरबी विधानसभा मतदारसंघ
संदर्भ
विधानसभा वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ
कार्बन
गुणधर्म-
१) निसर्गात सर्वात जास्त टणक पदार्थ आहे.
२) घनता = ३.५ ग्रॅम/घन सें.मी.
३) विद्युत दुर्वाहक आहे.
४) हिऱ्यावर आम्ल आणि आम्लारी याचा काहीही परिणाम होत नाही.
५) हिरा कोणत्याही द्रावकात विरघळत नाही.
२) ग्राफाईट-
ग्रॅफाईटमध्ये प्रत्येक कार्बन इतर तीन कार्बनसोबत षट्कोनामध्ये बांधलेला असतो. ग्राफाईटचे स्फटिक ग्राफीनच्या अनेक स्तरांनी बनलेले असते.
गुणधर्म:-
१) निसर्गात सापडणारे ग्रॅफाईट काळे, गुळगुळीत, मऊ आणि ठिसूळ असते.
२) मुक्त इलेक्ट्रॉन असल्याने हे विद्युत सुवाहक असतात.
३) ग्रॅफाईटची घनता १.९ ते २.३ ग्राम प्रति घन सें.मी. आहे.
४) ग्र,फाईट बहुतांश द्रावकांमध्ये विरघळत नाही.
उपयोग:-
१) वंगण तयार करण्यासाठी
२) कार्बन इलेक्ट्रोड बनविण्यासाठी
३) लिहिण्याच्या पेन्सिलमध्ये ग्रॅफाईट व विशिष्ट प्रकारची माती वापरली जाते.
४) रंग, पॉलिश तयार करताना ग्रॅफाईट वापरतात.
५) आर्क दिव्यांमध्ये ग्रॅफाईट वापरतात.
६) वजनाने हलके व टिकाऊ असल्याने याचा उपयोग खेळाचे साहित्य तयार करण्यासाठी होतो.
७) त्याच्या निसरड्या गुणामुळे, मशीनच्या भागामध्ये ग्रॅफाईट कोरडे वंगण म्हणून वापरले जाते.
८) रसायनांना प्रतिरोधक असणे आणि उच्च द्रवनांक आणि उष्णतेचे एक चांगले सुवाहक म्हणून क्रुसिबल (मूस) बनविण्यासाठी ग्रॅफाईट वापर केला जातो.
३)फुलेरीन-
फुलेरीन (Fullerene), ज्याला बकमिन्स्टर फुलेरीन देखील म्हणतात हे कार्बनचे एक अपरूप आहे. फुलेरीनचा शोध १९५५ मध्ये इंग्लंडच्या सर हॅरोल्ड डब्ल्यू. क्रोटा आणि अमेरिकेचे रिचर्ड ई.स्मॅली आणि रॉबर्ट एफ. कर्ल यांनी लावला होता. हेलियम वायूच्या वातावरणामध्ये ग्रॅफाइट रॉड्सचे बाष्पीकरण करताना लेसर वापरून, या केमिस्ट आणि त्यांच्या साहाय्यकांनी ६० कार्बन अणू (सी ६०) असलेले पिंजऱ्यासारखे रेणू एकत्र केले आणि एकेरी व दुहेरी बंध बनून १२ पंचकोन आणि २० षट्कोनसह पोकळ गोल तयार केले. फुटबॉल किंवा सॉकर बॉलसारखे दिसणारे हे डिझाईन तयार केल्याबद्दल १९९६मध्ये या तिघांना त्यांच्या प्रयत्नांसाठी नोबेल पारितोषिक देण्यात आले. अमेरिकन आर्किटेक्ट आर. बकमिन्स्टर फुलर यांच्यानंतर सी ६०रेणूला बकमिन्स्टरफुलेरीन (किंवा अधिक सोप्या भाषेत, बकीबॉल) असे नाव देण्यात आले. फुलेरीन्स, विशेषतः अत्यंत सममितीय गोलाकार सी ६० हे विज्ञान आणि वास्तुशास्त्र, गणित, अभियांत्रिकी आणि व्हिज्युअल आर्ट्‌स यांच्यामधील सौंदर्याचा फरक दूर केल्याने, सौंदर्य आणि अभिजातता या शास्त्रज्ञाच्या कल्पनांना मूर्तरूप दिले.
फुलेरीस हे कार्बनचे तिसरे अपरूप आहे. २० व्या शतकाच्या शेवटच्या काळात त्यांच्या अस्तित्वाचा शोध लागला. त्यांच्या शोधामुळे शीट सामग्रीच्या वर्तनाचे संपूर्णपणे नवीन आकलन झाले आणि यामुळे नॅनो सायन्स आणि नॅनोटेक्नाॅलॉजीचा एक नवीन अध्याय उघडला - अत्याधुनिक सामग्रीचे वर्तन दर्शविणाऱ्या अणू प्रमाणातील जटिल प्रणालींचे नवीन रसायनशास्त्र, विशेषतः नॅनोट्यूब्स विविध प्रकारचे नावीन्यपूर्ण यांत्रिकी आणि इलेक्ट्रॉनिक गुणधर्म प्रदर्शित करतात. ते उष्णता आणि विजेचे उत्कृष्ट कंडक्टर आहेत आणि त्यांच्यात आश्चर्यकारक तणाव आहे. अशा गुणधर्मांद्वारे इलेक्ट्रॉनिक्स, स्ट्रक्चरल साहित्य आणि औषधांमध्ये रोमांचक अनुप्रयोगांचे वचन दिले जाते. या नवीन साहित्यांच्या संश्लेषणावर अचूक स्ट्रक्चरल नियंत्रण प्राप्त झाल्यावरच व्यावहारिक अनुप्रयोगांची अनुभूती होईल.
समस्थानिके
प्रांगार मूलद्रव्याची ३ समस्थानिके आहेत, प्रांगार-१२ (१२C), प्रांगार-१३ समस्थानिक 13 हे चुंबकीय समस्थानिक आहे. याचा वापर कार्बन पदार्थामध्ये रचनात्मक अभ्यासासाठी केला जातो (१३C), प्रांगार-१४ C14ची निर्मिती हायड्रोजन मुलद्रव्यावर काॅस्मीक रेचा मारा करून केली जाते(१४C). त्यातले प्रांगार-१२ (१२C) आणि प्रांगार-१३ (१३C) ही दोन स्थिर समस्थानिके आहेत, पण प्रांगार-१४ (१४C) हा किरणोत्सर्गी समस्थानिक आहे. त्याचा अर्धा जीवन काल ५७३० वर्षांचा आहे. प्रांगार-१४ (१४C)चा हा गुणधर्म वापरून पुरातन वस्तूचे कालमापन करतात. याचा शोध विलार्ड लिबी यांनी लावला.इ.स 1430 मध्ये
अंतर्गत बांधणीमुळे प्रांगार वेगवेगळ्या प्रकारची रूपे दाखवतो. उदा० काळा कोळसा व चमकणारा हिरा ही एकाच प्रांगाराची दोन रूपे आहेत. पण अंतर्गत बांधणीमुळे त्यांत जमीन-अस्मानाचा फरक जाणवतो.
या रूपातील कार्बनच्या अणूंची रचना ही नियमित नसते. दगडी कोळसा, लोणारी कोळसा, कोक ही कार्बनची अस्फटिकी रूपे आहेत.
१) दगडी कोळसा- दगडी कोळसा हे एक जीवाश्म इंधन असून यामधे कार्बन, ऑक्सिजन व हायड्रॉजन असतात. यात मोठ्या प्रमाणात नायट्रोजन, फॉस्फरस, सल्फर असतात. हा घनरूपात सापडतो. याचे चार प्रकार आहेत.
अ) पीट : कोळसा तयार होतानाची पहिली पायरी म्हणजे पीट तयार होणे होय. यामधे पाण्याचे प्रमाण जास्त व कार्बनचे प्रमाण ६०% पेक्षा खूप कमी असते म्हणून यापासून कमी उष्णता मिळते
आ) लिग्नाईट : जमीनीच्या आत वाढता दाब व तापमान यामुळे पीटचे रूपांतर लिग्नाईटमधे झाले. यामधे कार्बनचे प्रमाण ६० ते ७०% असते . कोळसा तयार होण्याची दुसरी पायरी म्हणजे लिग्नाईट होय.
ऑत-सॉन
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:फ्रांश-कोंते
कार्बन
समस्थानिके
ई) ॲंन्थ्रासाईट : कोळशाचे शुद्ध स्वरूप म्हणून हा ओळखला जातो. हा पूर्ण कोळसा असून त्यात कार्बनचे प्रमाण सुमारे ९५% असते.
अ) कारखान्यात व घरात दगडी कोळसा हा इंधन म्हणून वापरला जातो.
आ) कोक, कोल गॅस व कोल टार मिळवण्यासाठी दगडी कोळशाचा वापर करतात.
इ) विद्युत निर्मितीसाठी औष्णिक विद्युत केन्द्रात वापरतात.
३) कोक : दगडी कोळशातून कोल गॅस काढून घेतल्यावर उरणाऱ्या शुद्ध कोळशाला कोक असे म्हणतात.
कोकचे उपयोग :
अ) घरगुती इंधन म्हणून वापरतात
आ) क्षपणकारक म्हणून कोकचा उपयोग होतो.
इ) वॉटर गैस (CO + H2 ) व प्रोड्युसर गॅसच्या (CO+H2+CO2+N3) निर्मितीत कोकचा उपयोग करतात.
वर्ग:मूलद्रव्ये वर्ग:कार्बनची संयुगे
इ.स. १५५०
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५५० वर्ग:इ.स.च्या १५५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
भारतीय जनसंघ
हेसुद्धा पहा
जनसंघ
अमृतवेल (कादंबरी)
अमृतवेल ही वि.स. खांडेकर यांनी लिहिलेली एक कादंबरी आहे.
वर्ग:साहित्य वर्ग:वि.स. खांडेकर यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
वि.स.खांडेकर हे 'जीवनवादी' लेखक म्हणून ओळखले जातात.या कादंबरीतूनही त्यांनी म्हटलं आहे,"माणसाचं सर्वात जास्त प्रेम जगण्यावर असतं!"
अलकनंदा एम.ए. शिकलेली हुशार, ध्येयवादी आणि गोड तरुणी. एका सुसंस्कृत आणि प्रेमळ कुटुंबात वाढलेली.अभाळासारखी माया करणारे दादा आणि जमिनिसारखं जपणारी माई,.''नंदा मावशी, नंदा मावशी" म्हणणारा लहानगा मिलिंद.मिलिंदची आई वारली तेव्हा त्याच्या बाबांनी दुसरं लग्न केलेलं. सावत्र आई मिलिंदला न सांभाळणारी.माई, दादा आणि नंदा हेच त्याच विश्व!
एके दिवशी नंदाला घरी परतायला झालेला उशीर पाहून दादांचं काळीज काळजीने वरखाली होत होतं. नंदाच्या खोलीत ते तिची पुस्तके चाळत बसले.त्यात त्यांना नंदाने लिहलेल पत्र सापडतं. ते पत्र दादांनाच लिहिलं होतं, पण आपल्या आयुष्यातील वादळ दादांसमोर व्यक्त न करता येण्यासारखं वाटल्यामुळे मनातला अतोनात कोलाहल तिने या पत्रात लिहिला होता. दादांना कधीही न देण्यासाठी! पत्र वाचून दादा गहिवरले.त्यांनी खूप विचार केला,मन सावरलं आणि नंदाची समजूत काढणारे पत्र लिहून तिच्या टेबलावर ठेवलं.नंदा उशिरा घरी येते.झोप न आल्यामुळे पुस्तकं चाळायला गेली असता तिला दादांनी लिहिलेलं पत्र सापडतं.आधी गोंधळून गेलेली नंदा नंतर शांत होते.
दुसऱ्या दिवशी नंदा आणि दादा दासबाबू यांच्याकडे नंदाच्या पी.एच.डी च्या प्रबंधाबद्दल चर्चा करावयास जातात.त्यांच्या चर्चेचं संभाषण खांडेकरांनी एखाद्या मोत्याच्या माळेप्रमाणे विणले आहे.दासबाबू नंदाला ५-६ महिने घराबाहेर फिरून जग पाहण्याचा सल्ला देतात. विलासपूरची जहागिरदारीण वसुंधरेला एका कंपॅनियन ची गरज हवी आहे, असं दासबाबू नंदाला सांगतात. वसुंधरा दुसरी कोणी नसून आपली जुनी मैत्रीण आहे, हे कळताच नंदा लगोलग विलासपुरास जावयास तयार होते.
विलासपूरला गेल्यावर वसुंधरा आणि तिचे पती देवदत्त एकमेकांपासून वेगळे राहत असल्याचं तिला लक्षात येतं. वसुंधरा देवदत्ताचा विषय चुकूनही नंदासमोर काढत नसे. कॉलेजात पाहिलेली हसतमुख वसु आता तापट, चिडचिडी आणि दुःखाच्या डोहात गटांगळ्या खाणारी यांत्रिक बाहुली झालेलं पाहून नंदा बुचकळ्यात पडली.वसुची लहानगी मुलगी मधुरा वारंवार फिट्स येण्याच्या त्रासाने त्रस्त आहे. तिच्या बाबांना म्हणजेचं देवदत्ताला ती राक्षस म्हणून संबोधते.
पालिकडच्याच बंगल्यात देवदत्त राहत असे.एके दिवशी ती त्या बंगल्यात न राहवल्याने जाते.तिथलं भव्य खाजगी वाचनालय पाहून ती आनंदून जाते.जहागिरदारांची पाहुणी म्हणून तिला कोणीही अडवत नसे.तिथल्या पुस्तकांत तिला देवदत्ताने लिहिलेली त्याची नोट्स सापडतात.त्या नोट्स वाचून तिला देवदत्ताच्या ज्ञानाची प्रचिती येते.देवदत्ताला चंचल नावाच्या हरिणीशी बोलताना ती ऐकते.''या जगात मला दोनच मित्र आहेत चंचल बेटी,एक तू आणि दुसरा मृत्यु".तिथेच नंदा आणि देवदत्ताची ओळख होते.देवदत्ताची वेगळी बाजू पाहून नंदा अचंबित होते.देवदत्त आणि वसु मधील वादाचे कारण नक्की काय होतं,याचा शोध ती घेऊ लागते.देवदत्ताशी तिचे बोलणे वाढत जाते.वसु या गोष्टीमुळे नंदाचा तिटकारा करू लागते.कालांतराने वसुही तिला तिची बाजू सांगते.देवदत्ताचे वडील आणि आई यांचे रहस्य उलगडल्यावर आतापर्यंत धूसर असलेलं भीषण सत्य तिला दिसू लागत.कोणी एक कोणाचा दोषी नसून सर्वच या गुंत्याला कारणीभूत आहेत,हे नंदाच्या लक्षात येते.नंदा हा चक्रव्यूह भेदण्याचा प्रयत्न करते.
मी कथानक अगदी मोजक्या शब्दात वर मांडलं आहे.कादंबरी वाचताना पुढे काय होईल याची सतत उत्सुकता वाटू लागते.या कथेचा संपूर्ण रसस्वाद घेण्याकरता यातील पात्र आणि घटना हळूहळू उलगडण्यातच खरी गंमत आहे.आणी तीच किमया खांडेकरांच्या लेखणीने केली आहे.अनपेक्षित असे रहस्य वाचकांना अचंबित करून सोडते.तसेच यातील पात्रे माणसाच्या स्वभावाचे विविध पैलूंचं दर्शन घडवतात.यातील लहानमोठी सर्वच पात्रे आपलीशी वाटतात, विचार करायला भाग पाडतात. विलासपूरचा वाडा, देवदत्ताची लायब्ररी, गड अश्या सर्वच वास्तू डोळ्यांसमोर येतात.हेमिंग्वे-विवेकानंद,सावित्री-हॅम्लेटची आई अश्या सर्वच संदर्भातून खांडेकरांची वैचारिक भूमिका मांडण्याची आगळीवेगळी पद्धत दिसून येते.शेवटपर्यंत वाचकांना खिळवून ठेवेल असं कथानक यात रचलं आहे.लालित्यपूर्ण भाषा खासकरून संभाषण आणि अलंकारांनी नटलेलं निसर्गवर्णन हे या कादंबरीचं महत्वाचं वैशिष्ट्य आहे.
कर्णफळ
मराठी नाव
कर्णफळ
इंग्रजी नाव
एलिफन्ट इयर पॅाट या वृक्षाला 'एलिफन्ट इयर पॅाट' असेही म्हणतात. यांचा विस्तार एवढा की ते १००-१२० फूट उंच वाढून रस्ताच्या दुसऱ्या बाजूला पोहोचून फांद्या जमिनीला लागलेल्या. जरी याची पाने उन्हाळ्यात पूर्ण गळून जातात तरी उर्वरित दिवसांत या वृक्षाच्या भव्य छत्रीसारख्या पसरलेल्या फांद्या भरपूर सावली देतात. पाने आणि शेंगा जनावरांचे खाद्य म्हणून मोठ्या प्रमाणात वापरले जातात. शेंगा सुरुवातीला हिरव्या असून पक्व झाल्यावर कॉफीच्या रंगाच्या होतात. दोन महिन्यानंतर शेंगा झाडावरून गळून पडतात.
शेंगामधे असलेला घट्ट द्रव गोड असतो. 'पोर्टोरिको' येथील नोंदीनुसार झाडाला प्रथम फळ यायला कमीत कमी २५ वर्षे लागतात. कदाचित त्याचमुळे मलबार हिलवरील वृक्षाची ओळख पटायला एवढे दिवस लागले असावेत. लाकूड अत्यंत उपयोगी असून त्याला वाळवी लागत नाही. या लाकडाचा वापर घरातील वासे, बोटींमधील मोठे वासे यांसाठी करण्यात येतो. कच्च्या शेंगांचा रोजच्या आहारात वापर होतो. बिया भाजून व भूकटी करून खातात. हा वृक्ष जमिनीतील नत्रयुक्त क्षारांचे प्रमाण वाढवतो म्हणून कदाचित त्याची शेताच्या बाजूला लागवड केली जाते. या झाडाची लागवड बीपासून होते. एक पूर्ण वाढलेले झाड वर्षाकाठी सुमारे २००० बियांचे उत्पादन देते. याचे फळ गारंबीसारखे कठीण व विभाजन न होणारे असल्यामुळे त्याला हाताने फोडावे लागते. अन्यथा फळाची कुजण्याची प्रक्रिया पूर्ण होऊन बी बाहेर पडते. भारतातील काही महत्त्वाच्या शहरांमध्ये असलेल्या उद्यानांमध्ये हा वृक्ष मोठ्या प्रमाणात लावला आहे.
संदर्भ
वृक्षराजी मुंबईची डॉ. मुग्धा कर्णिक वर्ग:वनस्पती
भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०११
बाह्यदुवे
इंग्लंड २०११
२०१२ यू.एस. ओपन महिला एकेरी
मानांकन
<li>🇷🇺 अनास्तासिया पाव्ल्युचेन्कोव्हा '' (दुसरी फेरी) <li>🇩🇪 जुलिया गोर्जेस ''(प्रथम फेरी) <li>🇷🇺 नादिया पेत्रोव्हा ''(चौथी फेरी) <li>🇮🇹 रॉबेर्ता विंची ''(उपउपांत्य फेरी) <li>🇺🇸 क्रिस्टिना मॅकहेल '' (प्रथम फेरी) <li>🇮🇹 फ्रांसेस्का श्याव्होने '' (प्रथम फेरी) <li>🇧🇪 किम क्लाइस्टर्स '' (दुसरी फेरी) <li>🇨🇿 क्लारा झाकोपालोव्हा ''(प्रथम फेरी) <li>🇧🇪 यानिना विकमायर ''(दुसरी फेरी) <li> मॉनिका निकुलेस्कु ''(प्रथम फेरी) <li>🇪🇸 आनाबेल मेदिना गॅरागेस ''(प्रथम फेरी) <li>🇨🇳 झ्हेंग जी ''(तिसरी फेरी) <li>🇦🇹 टमायरा पाझेक ''(प्रथम फेरी) <li>🇷🇸 येलेना यांकोविक ''(तिसरी फेरी) <li>🇺🇸 वार्व्हरा लेपचेन्को ''(तिसरी फेरी) <li>🇨🇳 पेंग श्वाई ''(प्रथम फेरी)
सोडियम
सोडियम हे धातूरूप मूलद्रव्य आहे. याचे चिन्ह Na असून अणुक्रमांक ११ आहे. हा आवर्त सारणीतील  पहिल्या गटात आहे. त्याच्या बाह्य कक्षे मध्ये एकच इलेक्ट्रॉन असतो. सोडियम मृदू, चंदेरी रंगाचा अतिप्रतीक्रियाशील अल्क धातू आहे. तो एक मृदु आहे असल्याने चाकू किंवा सुरीने सहज कापता येतो. तो हवेत उघडा ठेवल्यास तो हवेत उघडा ठेवल्यास हवेबरोबर त्याची  अभिक्रिया  होते आणि  ऑक्साइड तयार होते. हवेबरोबर तो पाण्याबरोबर लगेच अभिक्रिया करतो, म्हणून त्याला केरोसीन मध्ये ठेवतात.
वर्ग:अल्क धातू वर्ग:मूलद्रव्ये
भरत रेड्डी
भरत रेड्डी.
रेड्डी, भरत रेड्डी, भरत वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
फेब्रुवारी २७
बाह्य दुवे
फेब्रुवारी २५ - फेब्रुवारी २६ - फेब्रुवारी २७ - फेब्रुवारी २८ - फेब्रुवारी २९ - (फेब्रुवारी महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
दाभा
दाभा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील बाभुळगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:बाभुळगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
अनुवादक
अनुवादक म्हणजे मूळ लेखकाने जे लिहिलेले असते. ते तसेच्या तसे, त्याच्या योग्य आशयासह परभाषिक वाचकांपर्यंत पोहोचवणारे. तर भाषांतरकार म्हणजे मजकूर वेगळ्या भाषेत आणणारे. भाषांतरकार हे अनुवादकही असू शकतात. अनुवादकाची दोन्ही भाषांबरोबर- म्हणजे त्याला ज्या भाषेत अनुवाद करायचा आहे त्या (लक्ष्यभाषा) व ज्या भाषेतून करायचा आहे त्या (स्रोतभाषा)- जवळीक असली पाहिजे. फक्त म्हणी, वाक्प्रचारच नाहीत, तर दोन्ही भाषांतील रूढी, प्रथा, परंपरा यांचीही अनुवादकाला चांगली माहिती असणे आवश्यक असते.
मराठी भाषेत अनुवादकांची मोठी परंपरा आहे. भारतीय तसेच इंग्रजी आणि इतर जागतिक भाषांतून मराठी भाषेत अनुवादाचे काम सदैव सुरू आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग: पेशानुसार व्यक्ती
रानखेडे
रानखेडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
टंकारा विधानसभा मतदारसंघ
टंकारा विधानसभा मतदारसंघ हा गुजरात विधानसभा निवडणुकीतील एक मतदारसंघ आहे.
संदर्भ
वर्ग:गुजरात वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ
प्रज्वल शास्त्री
प्रज्वल शास्त्री या भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ आहेत. या बंगळूरच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ अॅस्ट्रोफिजिक्स येथे काम करतात.
कृष्णविवरांनी उद्युक्त आकाशगंगांमधील घडामोडी हा यांचा संशोधनाचा विषय आहे.
जीवन
शास्त्री यांचा जन्म मंगळूर येथे झाला.
कारकीर्द
शास्त्री यांनी भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थान, मुंबई आणि टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रीसर्च येथे शिक्षण घेतले.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ वर्ग:महिला शास्त्रज्ञ वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शांता मोडक
शांता भास्कर बिंबा मोडक (१ एप्रिल, इ.स. १९१९ - २८ एप्रिल, इ.स. २०१५) या एक मराठी नाट्य-चित्र अभिनेत्री व गायिका होत्या.
त्यांनी मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण इंदूरमधून घेतले. त्यानंतर पुण्यात येऊन त्यांनी एसपी कॉलेजमधून १९४२मध्ये कला शाखेची पदवी मिळवली. विश्राम बेडेकर दिग्दर्शित चूल आणि मूल या चित्रपटातील बिंबा नावाच्या नायिकेच्या भूमिकेतून शांता मोडक यांनी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले. दामूअण्णा मालवणकर यांच्या प्रभाकर नाटक कंपनीतून त्यांनी १९४९मध्ये संगीत भावबंधन या नाटकाच्या द्वारे रंगभूमीवर पाऊल ठेवले. नाटकात काम करण्याची संधी मिळाल्यावर शांताबार्इंनी गाणे शिकण्यास सुरुवात केली. संगीत नाटकांतील पदांचे शिक्षण त्यांनी गंधर्व नाटक मंडळीतील बालगंधर्व आणि मास्तर कृष्णराव फुलंब्रीकर यांचे पट्टशिष्य व गायक-नट कै. हरिभाऊ देशपांडे यांच्याकडे घेतले. याशिवाय कै. हरिभाऊंनी त्यांना मास्तर कृष्णराव मैफिलीत गात असलेल्या शास्त्रीय संगीतातील चिजांची देखील तालीम दिली.
शांता मोडक यांनी भारत नाटक कंपनी, संध्या थिएटर या नाटकमंडळींच्या, व पंडितराव तरटे यांच्या कंपनीच्या अनेक संगीत नाटकांत भूमिका केल्या. त्यामुळे छोटा गंधर्व, श्रीपादराव नेर्लेकर, कृष्णराव तोंडकर, जयराम शिलेदार अशा गायक-नटांबरोबर त्यांना भूमिका करायला मिळाल्या.
इन मीन साडेतीन, ऊन-पाऊस या चित्रपटांतूनही त्यांनी भूमिका केल्या.
पुरस्कार
वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म वर्ग: इ.स. २०१५ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इ.स. १६१३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १६१३ वर्ग:इ.स.च्या १६१० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
राजीव प्रताप रुडी
राजीव प्रताप रुडी ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
तेरितॉर दे बेल्फॉर
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:फ्रांश-कोंते
सजावटकार (निःसंदिग्धीकरण)
सजावटकार अनेक प्रकारचे असतात -
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
अमकिन्ही
अमकिन्ही हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मानोरा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मानोरा तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
टॉम डी ग्रूथ
डी ग्रूथ, टॉम डी ग्रूथ, टॉम वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
साओ पाउलो एफ.सी.
साओ पाउलो फुटबॉल क्लब हा व्यावसायिक फुटबॉल विश्वात नावाजलेला साओ पाउलो ब्राझील फुटबॉल क्लब आहे. याची स्थापना १९३०मध्ये झाली.
वर्ग:ब्राझिलियन फुटबॉल क्लब वर्ग:ब्राझीलमधील खेळ फुटबॉल क्लब वर्ग:इ.स. १९३० मधील निर्मिती
होनवडज
होनवडज हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
मौजे शेवंडी
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
टेक्सटबुक रेजाइम्स (पुस्तक)
टेक्सटबुक रेजाइम्स: अ फेमिनिस्ट क्रिटीक ऑफ नेशन अंड आयडेंटीटी हे भारतातील शालेय पाठ्यपुस्तकांमध्ये राष्ट्रवाद, ओळख व लिंगभाव यांचे संबंध सांगणारे प्रकाशित अहवाल आहे. भारतीय स्त्रीवादी संघटना निरंतर यांनी तमिळनाडू, गुजरात, पश्चिम बंगाल व उत्तर प्रदेश मधील स्त्री अभ्यास केंद्रांच्या सहाय्याने सदरचा अभ्यास केला. हा आढावा प्रथम २००९ला व नंतर २०१०ला निरंतर द्वारे प्रकाशित केला गेला.
अभ्यासाचे उद्देश
या अभ्यासात राष्ट्रीय पातळीवरील नैतिक शास्त्र, समाज शास्त्र व भाषा या विषयांवरील शालेय पाठ्यपुस्तक ज्याद्वारे राष्ट्र व वैयक्तिक/सामुहिक ओळख याबबत विचार घडतात यांचा उलगडा करण्याचा प्रयत्न केला आहे. तसेच लिंगभाव व सामाजिक कोटीक्रम हे कशे एक दुसऱ्यांना छेदतात हे बघणे या अभ्यासाचा उद्देश्य आहे. ज्या चार राज्यांमध्ये हा अभ्यास केला गेला, त्याचा आढावा या अहवालाद्वारे प्रकाशित करण्यात आलेला आहे. पित्रुसत्तेची सुरुवात खऱ्या अर्थाने पाठ्यपुस्ताकामधूनच होते आणि शाळांच्या माध्यमातून लिंगभाव घडवला जातो असे ह्या पुस्तकाचे केंद्रीय विधान आहे.
सन्दर्भ सुची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:शिक्षण
राष्ट्रीय महामार्ग ४ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ४ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. १२३५ किमी धावणारा हा महामार्ग मुंबई व चेन्नई ह्या दोन महानगरांना जोडतो. पुणे, सातारा, कोल्हापुर, बेळगाव, हुबळी, चित्रदुर्ग व बंगळूर ही रा. म. ४ वरील काही महत्त्वाची शहरे आहेत. रा. म. ४ हा भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने हाती घेतलेल्या सुवर्ण चतुष्कोण प्रकल्पाचा एक भाग आहे. मुंबई–पुणे द्रुतगतीमार्ग (भारताच्या पहिला द्रुतगतीमार्ग) हा रा. म. ४चा एक भाग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन) वर्ग:महाराष्ट्रामधील राष्ट्रीय महामार्ग
मुखपृष्ठकार
मुखपृष्ठकार या पेशाची व्यक्ती पुस्तक, नियतकालिक किंवा इतर प्रकाशनांचे दर्शनी पृष्ठ तयार करण्याचे काम करते.
वर्ग:पेशानुसार व्यक्ती
आद्य द्राविडीयन भाषा
आदि-द्राविड भाषा (इंग्रजी: Proto-Dravidian language, Proto-Dravidian) हे द्रविड भाषांचे आद्य स्वरूप होते.
इ.स. १६९३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १६९३ वर्ग:इ.स.च्या १६९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
विधानसभा आणि विधान परिषद
भारतात २८ घटक राज्ये आणि 8 केंद्रशासित प्रदेश आहेत. भारतीय राज्यघटनेने प्रत्येक घटक राज्यात कायदेमंडळाची निर्मिती केलेली आहे. राज्यघटनेच्या १६८व्या कलमात असे स्पष्ट होते की, प्रत्येक घटक राज्याच्या विधिमंडळात राज्यपाल आणि एक किंवा दोन सभागृहाचा समावेश केला जाईल एकगृह कायदेमंडळ आणि द्विगृहात्मक कायदेमंडळ पद्धती अशा दोन्हीही पद्धती भारतात आढळून येतात. घटक राज्यातील कनिष्ठ गृहाला 'विधानसभा'आणि वरिष्ठ गृहाला 'विधान परिषद' असे म्हणतात. आंध्रप्रदेश, महाराष्ट्र, कर्नाटक, बिहार, उत्तरप्रदेश आणि तेलंगणा या सहा घटक राज्यांत द्विगृहात्मक कायदेमंडळ पद्धती अस्तित्वात आहे. बाकी सर्व घटकराज्यात एकगृही कायदेमंडळ आहे.
राजू बिश्ट
राजू बिश्ट ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
विधानसभा आणि विधान परिषद
हे सुद्धा पहा
वर्ग:नागरिकशास्त्र
राजू बिश्ट
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
वांकानेर विधानसभा मतदारसंघ
वांकानेर विधानसभा मतदारसंघ हा गुजरात विधानसभा निवडणुकीतील एक मतदारसंघ आहे.
संदर्भ
वर्ग:गुजरात वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ
देहणी
देहणी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील बाभुळगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:बाभुळगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
यशपाल शर्मा
यशपाल शर्मा (ऑगस्ट ११, इ.स. १९५४: मृत्यू_दिनांक = जुलै १३, इ.स. २०२१ लुधियाना - ) भारताकडून ३७ कसोटी व ४२ एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू होता. १९८० च्या सुमारास शर्मा भारताचा मधल्या फळीतील फलंदाज होता.
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म
जगातील अमान्य व अंशतः मान्य देशांची यादी
ह्या जगातील अमान्य व अंशतः मान्य देशांची यादी मध्ये अशा देशांचा समावेश केला गेला आहे जे जगातील इतर राष्ट्रांना अमान्य, अंशतः किंवा बहुतांशी मान्य आहेत.
संदर्भ
अमान्य
उज्जैन
राजनीतिक इतिहास उज्जैनचा इतिहास खूप मोठा आहे. क्रूष्णची पत्नी मित्र वरून्दा उज्जैनची राजकुमारी होती त्याचे दोन भाउ विंद आणि अनुविंद हे होते हे दोन्ही भाऊ महाभारत युद्धात कौरवांच्या बाजूने वीरगतीला गेले.के इसाच्या सहाव्या शतकात उज्जैन येथे एक प्रतापी राजा चंड प्रघोत होते.भारतातील अनेक राजा त्यांना घाबरून राहात. प्रघोत वंश नंतर उज्जैन मगध राज्याचा भाग बनला. महाकवी कालिदास उज्जैनच्या इतिहास प्रसिद्ध सम्राट विक्रमादित्याच्या दरबारातील नवरत्नांपैकी एक होते. त्यांना उज्जैन खूप प्रिय होते. म्हणून कालिदास ने उज्जैनचे खूप छान वर्णन केले आहे.सम्राट विक्रमादित्यच महाकवी कालिदासचे वास्तविक आश्रयदाताच्या रूपाने प्रसिद्ध आहे. महाकवि कालिदासची मालवाच्या प्रति खूप आस्था होती उज्जयिनी मध्येच त्यांनी अत्यधिक प्रवास-काळ व्यतीत केला आणि येथेच कालिदास ने उज्जैनच्या प्राचीन व गौरवशाली वैभव अनुभवले. वैभवशाली अट्टालिकाओं, उदयन, वासवदत्ताची प्रणय गाथा, भगवान महाकाल संध्याकालीन आरती आणि नृत्य करीत असलेल्या गौरीगनाओंच्या बरोबर क्षिप्रा नदीचे पौराणिक महत्त्व इत्यादी ने परिचित होण्याची संधी पण प्राप्त केल्याचे समजते. मेघदूत मध्ये महाकवी कालीदासांनी उज्जैनचे सुंदर वर्णन केले आहे आणि ते सांगतात की जेव्हा स्वर्गीय जीवांना आपल्या पुण्यक्षीण होण्याच्या स्थिती मध्ये प्रूथ्वी वर यावे लागले होते तेव्हा त्यांनी विचार केला की आपन आपल्या बरोबर स्वर्गातील एक खंड (तुकडा) पण घेऊन जाऊ)या आणि तेच हे स्वर्ग खंड म्हणजे उज्जैन आहे. पुढे महाकवी कालिदास लिहितात की उज्जैन भारतातील ते प्रदेश आहे जेथे व्रूद्धजन इतिहास प्रसिद्ध अधिपती राजा उदजनच्या प्रणय गाथा सांगण्यात पूर्ण दक्ष आहे. कालिदासाच्या मेघदूत मध्ये जसे उज्जैनच्या वैभवाचे वर्णन आहे त्या प्रमाणे आज जरी उज्जैनचे वैभव विलुप्त झाले असले तरी आज पण जगामध्ये उज्जैनचे धार्मिक, पौराणिक आणि ऐतिहासिक महत्त्वाबरोबरच ज्योतिष क्षेत्रचे पण महत्त्व प्रसिद्ध आहे. उज्जैन भारताच्या सात पुराण प्रसिद्ध नगरात प्रमुख आहे येथे दर बारा वर्षांनी सिंहस्थ महापर्वाचे आयोजन केले जाते. या महापर्वात परदेशातून सुद्धा कोट्यवधी श्रद्धाळू, भक्तजन, साधु संत, महात्मा महामंडलेश्वर इत्यादी लोक येतात. उज्जैनच्या ऐतिहासिकतेचे प्रमाण ६०० वर्षापूर्वी मिळाले आहे. भारतात जे १६ जनपद होते त्या पैकी अवंती जनपद पण एक होते. अवंती उत्तर आणि दक्षिण या दोन भागात विभक्त होउन गेले होते उत्तरी भागाची राजधानी उज्जैन होती तर दक्षिणकडेची राजधानी महिष्मती होती. त्यावेळी चन्द्रप्रघोत गुर्जर नावाचे सम्राट सिंहासनारूढ होते. प्रघोतच्या वंशजांचे उज्जैन वर तीसरी शताब्दी पर्यंत प्रभुत्व होते. सम्राट चन्द्रगुप्त मौर्य येथे आले होते त्यांचे नातू येथील राज्यपाल नियुक्त केले गेले त्यांना पत्नी वेदना देवी कडून महेंद्र आणि संघमित्रा ह्या अपत्यांच्या जन्म झाला.त्यांनी कालांतराने बौद्ध धर्माचा प्रसार केला. मौर्य साम्राज्य के अभुदय झाल्यावर मगध सम्राट बिंदुसारचा मुलगा अशोक हे उज्जैनचे नियामक झाले व बिंदुसारच्या निधनानंतर अशोक ने उज्जैनचे कारभार आपल्या हाती घेतले आणि उज्जैनचे सर्वांगीण विकास केले.सम्राट अशोकाच्या नंतर उज्जैन ने दीर्घ काळा पर्यंत अनेक सम्राटांचे चढ़ उतार पाहिले.
मौर्य साम्राज्य का पतन मौर्य साम्राज्यच्या पतनानंतर उज्जैन शक आणि सातवाहनांच्या प्रतिस्पर्धेचे र्केंद्र बनले. शकांचे पहले आक्रमण हे उज्जैनचे वीर सम्राट विक्रमादित्याच्या नेतृत्वखाली येथील जनतेने प्रथम शताब्दी पूर्व अयशस्वी करून दिले होते. कालांतराने परदेशी पश्चिमी शकांनी उज्जैन हस्त गत करून घेतले. चस्टान व रुद्रदमन या वंशाचे प्रतापी व लोक प्रिय महाक्षत्रप सिद्ध झाले. गुप्त साम्राज्यचौथ्या शताब्दी मध्ये गुप्त आणि औलिकरो ने मालवा येथुन या शकांची सत्ता संपुष्टात आणली. गुप्तों आणि शकांच्या काळात या क्षेत्राचे अद्वितीय आर्थिक आणि औद्योगिक विकास झाले. दहाव्या शतकापर्यंत उज्जैन गुर्जर प्रतिहारांची राजनैतिक आणि सैनिक स्पर्धेचे द्रुश्य पाहत राहिला. सातव्या शतकात उज्जैन कन्नौजच्या हर्षवर्धन साम्राज्यात विलीन झाले. त्या काळात उज्जैनचे सर्वांगीण विकास पण होत राहिले. वर्ष ६४८ मध्ये हर्षवर्धनच्या निधनानंतर राजपूत काळात नवव्या शतकापर्यंत उज्जयिनी हे परमार राजपुतांच्या आधिपत्याखाली आले आणि अकराव्या शतकापर्यंत कायम राहिले या काळात उज्जैनची प्रगती झाली.यानंतर उज्जैन चौहान राजपूत आणि तोमर राजपुतांच्या आधिपत्याखाली आले. दिल्ली सल्तनत दिल्ली के दास एवं खिलजी सुल्तानों के आक्रमण के कारण परमार वंश का पतन हो गया। वर्ष १२३५ में दिल्ली का शमशुद्दीन इल्तमिश विदिशा विजय करके उज्जैन की और आया यहां उस क्रूर शासक ने ने उज्जैन को न केवल बुरी तरह लूटा अपितु उनके प्राचीन मंदिरों एवं पवित्र धार्मिक स्थानों का वैभव भी नष्ट किया। वर्ष १४०६ में मालवा दिल्ली सल्तनत से मुक्त हो गया और उसकी राजधानी मांडू से धोरी, खिलजी व अफगान सुलतान स्वतंत्र राज्य करते रहे। मुग़ल सम्राट अकबर ने जब मालवा पर किया तो उज्जैन को प्रांतीय मुख्यालय बनाया गया। मुग़ल बादशाह अकबर, जहॉंगीर, शाहजहॉं व औरंगजेब यहॉं आये थे।दिल्ली तील दास आणि खिलजी सुलतानांच्या आक्रमणा मुळे परमार वंशचे पतन झाले. वर्ष १२३५ मध्ये दिल्लीचा शमशुद्दीन इल्तमिश विदिशात विजय मिळवून उज्जैनच्या दिशेने वाटचाल करत आला आणि येथे त्या क्रूर शासकाने न फक्त उज्जैन लुटले त्याच बरोबर येथील प्राचीन मंदिर आहे पवित्र धार्मिक स्थळांचे वैभव ही नष्ट केले.वर्ष १४०६ मध्ये मालवा दिल्ली सल्तनत पासुन मुक्त झाले आणि त्याची राजधानी मांढू ते घोरी, खिलजी व अफगाण सुलतान स्वतंत्र राज्य करीत राहिले. मुघल सम्राट अशोक ने जेव्हा राज्य केले तेव्हा उज्जैनला प्रांतीय मुख्यालय बनविले गेले. मुगल बादशाह अकबर, जहांगीर, शाहजहां आणि औरंगजेब येथे आले होते. आजचा उज्जैन उज्जैनची वेधशाला वर्तमान उज्जैन नगर विंध्यपर्वतमालाच्या जवळ आणि पवित्र तथा ऐतिहासिक क्षिप्रा नदीच्या किनारी समुद्र तळा पासून 1678 फीट ऊंची वर व 23°डिग्री.50' उत्तर देशांश आणि 75°डिग्री .50' पूर्वी अक्षांश वर स्थित आहे. नगरचे तापमान आणि वातावरण समशीतोष्ण आहे येथील माती कसदार आहे कालजयी कवि कालिदास आणि महान रचनाकार बाणभट्ट ने नगरच्या खूबसूरतीला जादुई निरूपति केल्या आहे. कालिदास ने लिखले आहे की दुनियातील सारे रत्न उज्जैन मध्ये आहे. उज्जैन नगर आणि अंचलची प्रमुख बोली मीठी मालवी बोली आहे तसेच हिंदी पण व्यवहारात बोलली जाते. उज्जैन इतिहासच्या अनेक परिवर्तनांचा साक्षी आहे. क्षिप्राच्या अंतर मध्ये या पारम्परिक नगराची उत्थान-पतनच्या सुस्पष्ट अनुभूति अंकित आहे क्षिप्राच्या घाटांवर प्राकृतिक सौन्दर्य सर्व दूर पसरले आहे. असंख्य लोकं आले आणि गेले रंगांनी भरलेला कार्तिक मेळा असो किंवा जन-संकुल सिंहस्थ किंवा दिवसातील नहाने, सर्व काही सुंदर आहे. सर्वांना नगरला तीन्ही बाजू ने वेठलेले क्षिप्राचे आकर्षण आहे.
उज्जैनच्या दक्षिण-पूर्वी टोकापासून नगर मध्ये प्रवेश केला आहे. क्षिप्रा ने येथील प्रत्येक जागेशी आपले अंतरंग संबंध स्थापित केले आहे. येथे त्रिवेणी वर नवगृह मंदिर आहे तर जवळच्या रस्त्याने गेलेल्या वर चिन्तामणी गणेश मंदिर येते. जाने पहचाने क्षिप्रा के घाट है, जो सुबह-सुबह महाकाल और हरसिद्धि मंदिरों की छाया का स्वागत करते है।
वर्ग:भारतातील ऐतिहासिक शहरे वर्ग:भारतातील प्राचीन शहरे वर्ग:उज्जैन
क्रिकेट फलंदाजी सरासरी यादी
फलंदाजी सरासरी यादीत कसोटी क्रिकेट आणि एकदिवसीय क्रिकेटमधील फलंदाजांची सरासरा आहे.
कसोटी सामने
निकष: २० डाव. माहिती नोव्हेंबर २६, इ.स. २००७ची आहे. कसोटी #१ ते #१,८४९
निवृत्त झालेले २० फलंदाज
{| class="wikitable" {| border="1" cellpadding="1" style="border-collapse: collapse;"
पश्चिम आफ्रिकन सीएफए फ्रँक
पश्चिम आफ्रिकन सिएफए फ्रॅंक हे आफ्रिकेतील ८ देशांचे अधिकृत चलन आहे.
क्रिकेट फलंदाजी सरासरी यादी
निवृत्त न झालेले दहा कसोटी खेळाडू
{| class="wikitable" {| border="1" cellpadding="1" style="border-collapse: collapse;"
There are some striking differences between the two groups.
एकदिवसीय सामने
Current as of 26 November, 2007 — पात्रता = 20 innings — (2,647 ODIs – Source Cricinfo).
सर्वोच्च दहा निवृत्त खेळाडू
{| class="wikitable" {| border="1" cellpadding="1" style="border-collapse: collapse;"
Top 10 active ODI batsmen
{| class="wikitable" {| border="1" cellpadding="1" style="border-collapse: collapse;"
There is very little difference in the averages for retired and active batsmen. The पहिला एकदिवसीय सामना was on 5 January 1971, but it was a year or two before the genre took off elsewhere than England.
बाह्य दुवे
वर्ग:क्रिकेट यादी
कालिदास
महाकवी कालिदास हे एक शास्त्रीय संस्कृत लेखक होते, त्यांना भारतीय संस्कृत भाषेतील महान कवी आणि नाटककार म्हणून व्यापकपणे ओळखले जाते. त्यांची नाटके आणि कविता प्रामुख्याने वेद, रामायण, महाभारत आणि पुराणांवर आधारित आहेत. ￼ कालिदासाच्या सप्त साहित्यात तीन नाटके, दोन खंडकाव्ये आणि दोन महाकाव्यांचा समावेश होतो.
संस्कृत भाषेमधील महान साहित्यकार महाकवी कुलगुरू कालिदास यांचे साहित्य हजारो वर्षापासून सर्वाना प्रेरणादायी ठरले आहे. महाकवी कालिदास यांच्या साहित्याचा अभ्यास केल्याशिवाय संस्कृत भाषेचा अभ्यास पूर्ण होऊ शकत नाही.संस्कृत भाषेमध्ये त्यांनी अतिउच्च दर्जाचे साहित्य भारतवर्षाला दिलेले आहे. आषाढ महिन्याचा पहिला दिवस हा महाकवी कालिदासांचा जन्मदिवस म्हणून साजरा होतो. या दिवशी कालिदासप्रेमी नागपूर जवळील रामटेक येथे असलेल्या कालिदासांच्या स्मृतिस्थळाला भेट देतात.
सर्वच सौंदर्यप्रेमी, कलाप्रेमी, कवी, नाटककार, संस्कृत भाषेचेचे विद्यार्थी व अभ्यासक यांना कालिदासांविषयी अतिउच्च प्रेम, आदरभाव आणि त्यांच्या साहित्यनिर्मितीविषयी उत्सुकता असते. जगातील कोणताही वाचक कोणत्याही भाषेत एकदा कालिदासांची साहित्यकृती हाती घेतली की पूर्ण वाचल्याशिवाय खाली ठेवीत नाही. अशा जगभर प्रसिद्ध असलेले महाकवी, महान नाटककार कालिदास यांच्या 'मेघदूता’मुळे त्यांची आषाढाच्या पहिल्या दिवशी आठवण होतेच होते.
लेखन
कालिदासांच्या नावावर जवळजवळ ३० साहित्यकाव्ये लिहिलेली आहेत. त्यापैकी ७ महाकाव्ये त्यांनी लिहिलेली आहेत असे मानले जाते. संस्कृत साहित्यामध्ये त्यांचे स्थान अतिउच्च कोटीतले आहे. त्यांच्या ऋतुसंहार, कुमारसंभवम्, रघुवंशम्, मेघदूत या काव्य रचना, तसेच मलाविकाग्नीिमित्र, विक्रमोवंशीय, अभिज्ञान शाकुंतलम् या संस्कृतमधील नाटक-वजा-महाकाव्य रचनांमुळे त्यांना संस्कृत विद्वान म्हणून भारतभूमीत मान्यता मिळाली. तसेच ती जगभरात पसरली. साहित्यविश्वात अजरामर झाली. त्यामधील कुमारसंभव व रघुवंश ही दोन महाकाव्ये, तर मेघदूत आणि ऋतुसंहार अशी दोन खंडकाव्ये आहेत. या काव्यात उपमा, उत्प्रेक्षा वगैरे अलंकारांची रेलचेल आहे.
ऋतुसंहार हे काव्य त्यांच्या इतर साहित्यकृतीच्या तुलनेने फार लहान आहे. त्या त्यांच्या दीर्घ निसर्गकाव्याचे सहा भाग आहेत. रायडर(??) हे ऋतुसंहारला सवअमे बंसमदकंत(??) म्हणतात. निसर्गसौंदर्यामुळे तरुण मनाला भुरळ पडते. जो तरुण प्रेमाचे स्वप्न बघतो त्याला या जादुभऱ्या ऋतुचक्राच्या प्रेमात पडल्याशिवाय राहता येत नाही. निसर्गाने निर्माण केलेल्या ऋतुचक्राच्या प्रेमावर हे काव्य आहे.
रघुवंशम् ही कालिदासांच्या महान काव्यांमधील एक महान रचना आहे. या काव्याचे १९ विभाद आहेत. काव्यात रघु, अजा, दशरथ, राम, आणि सीता यांच्या आदर्शवादाचे वर्णन आहे. ही रचना मानविमता(??) व सत्यता याच्या जवळची आहे. या काव्याच्या सुरुवातीलाच कालिदास रामायण लिहिणाऱ्या वाल्मिकीचे आभार मानतात.
मेघदूतम् हे महाकाव्य इतर महाकाव्यांच्या तुलनेत फारच लहान काव्य आहे. मेघदूतम हे खंडकाव्य आहे. या खंडकाव्याची कल्पना कालिदासांनी अशी रचली आहे, की रामगिरीतील शापित यक्षाची पत्नी अलका ही विरहाने व्याकुळ झालेली आहे. तेव्हा हा यक्ष पत्नीला आषाढातील मेघालाच पत्नीला प्रेम संदेश पाठविण्यासाठी दूत बनवितो. या काव्यात शंभरच्यावर कडवी आहेत. स्त्रीच्या उत्कट प्रेमावर जिवंत राहणाऱ्या मानवाची ही कथा मेघदूतममध्ये विस्तारितरीत्या अधोरेखित केली आहे.
मालविकाग्निमित्रम ही रचना म्हणजे एक महान नाटक आहे. एखाद्या नामवंत नाटककारांपेक्षा कालिदास हे काही कमी नव्हते. त्याचबरोबर ते महाकवी तर होतेच, पण त्यांच्यामधला नाटककार मोठा की कवी मोठा हे ठरवणे मालविकाग्निमित्रम् वाचल्यावर फारच कठीण आहे असे वाटते. एवढे निश्चित आहे की कालिदास हे ते संस्कृतमधील महान कवी होते. आनंदी कवी आणि प्रतिभावंत नाटककार, रचनाकार हे गुण क्वचितच एका ठिकाणी दिसतात.
कालिदास हे राजकवी असल्यामुळे त्यांनी राजेशाही, राजदरबारी घरातील प्रेमाचे नाटकीय सादरीकरण मोठ्या गमतीदारपणे या रचनाकृतीत सादर केलेले आहे.या नाटकातून प्रणय, स्पर्धा, राग, अनुनय, वंचना, फजिती अशा अनेक भावनांचे चित्रण आलेले आहे. प्रेमात प्रावीण्य असलेल्या अग्निमित्र राजावर ही नाट्यकृती आधारित आहे. कालिदासा रचना पाहता पाऊस आणि त्यामुळे निर्माण होणारे प्रेम वात्सल्य यांचे अतूट नाते आहे, असे वाटू लागते...
पूर्व जीवन
कालिदासाच्या आयुष्याबद्दल जास्त काही माहीत नाही, फक्त त्याची काव्ये आणि नाटकांमधूनच काय ते अनुमान काढले जाऊ शकते. त्यांचे साहित्य कधी लिहिले गेले हे अचूकपणे सांगितले जाऊ शकत नाही, परंतु बहुधा ते चौथ्या किंवा पाचव्या शतकाच्या दरम्यान लिहिले गेले.
अभ्यासकांचा असा होरा आहे की कालिदासाचे वास्तव्य हिमालयाच्या परिसरात असावे कारण त्यांच्या साहित्यात उज्जैन, आणि कलिंग यांचे वर्णन आहे. कुमारसंभव या नाटकामध्ये त्यांनी हिमालयाचे तपशीलवार वर्णन केले आहे. तसेच त्यांच्या मेघदूत या नाटकामध्ये त्यांचे उज्जैनवरील प्रेम प्रकर्षाने जाणवते. त्यांच्या रघुवंश या नाटकामध्ये कलिंग साम्राज्याचे वर्णन आढळते.
संस्कृत अभ्यासक आणि काश्मिरी पंडित लक्ष्मी धर कल्ला (१८९१-१९५३) यांनी 'कालिदासाचे जन्मस्थान' नावाचे पुस्तक सन १९२६ साली लिहिले. त्या पुस्तकात कालिदासाच्या जन्मस्थळाबद्दलचे लेखकाचे संशोधन आहे. कालिदासाचा जन्म काश्मीरमध्ये झाला असावा असा निष्कर्ष त्यांनी काढला, परंतु तो दक्षिणेकडे सरकला आणि समृद्ध होण्यासाठी त्याने स्थानिक राज्यकर्त्यांची पाठराखण केली. कालिदासाच्या लेखनातून त्यांनी नमूद केलेल्या पुराव्यांमधे हे समाविष्ट आहे, असे लेखकाने नमूद केले आहे. या पुस्तकानुसार,
तर काहीजण उत्तराखंडातील गढवाल हे कालिदासाचे जन्मस्थान असल्याचे सांगतात.
आख्यायिका
लोककथेेनुसार, विद्योत्तमा नावाचा एका राजकुुमारीने जो तिला शास्त्रार्थात हरवेल त्याच्याशी लग्न करायचे ठरवले होते. राज्यातील सर्व विद्वानांना ती हरवते. तिचा सूड उगवण्यासाठी राज्यातील सर्वात मूर्ख व्यक्तीचा शोध घेऊन, त्याला जिंकवून तिचा विवाह कालिदासाशी लावून दिला जातो. जेव्हा तिला हे कळते तेव्हा ती कालिदासाचा अपमान करते. ती म्हणते, 'अस्ति कश्चित् वाग्‌विशेषः? आपल्या वाणीमध्ये काही विशेषतः आहे?' त्यानंतर कालिदासाने खूप अभ्यास करून आपल्यावरचा मूर्ख हा शिक्का काढून टाकला, आणि अस्ति, कश्चित् आणि वाग् या शब्दांनी सुरू होणारी तीन काव्ये रचली. ती काव्ये अशी : अस्त्युत्तरस्याम् दिशि देवातात्मा हिमालयो नाम नगाधिराज:। (कुमारसंभवची सुरुवात); कश्चित् कान्ताविरहगुरुणा स्‍वाधिकारात्‍प्रमत:। (मेघदूताची सुरुवात) आणि वागर्थाविव संपृक्तौ वागर्थप्रतिप्रत्तये । जगतः पितरौ वन्दे पार्वतीपरमेश्वरौ ॥(रघुवंशाची सुरुवात).
संदर्भ
वर्ग:संस्कृत वर्ग:Articles with Internet Archive links
रोहिले बुद्रुक
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १८१२
मृत्यू
वर्ग:इ.स.च्या १८१० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
असोळा बुद्रुक
असोळा बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मानोरा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मानोरा तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०१८-१९
पाकिस्तान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ २-६ ऑक्टोबर २०१८ दरम्यान १ आंतरराष्ट्रीय महिला एकदिवसीय सामना व ४ महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी बांगलादेशच्या दौऱ्यावर जाणार आहे.
एकमेव म.ए.दि. सामना
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट वर्ग:पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचे बांगलादेश दौरे वर्ग:बांगलादेशमधील क्रिकेट
केसकरवाडी (जावळी)
केसकरवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
स्क्रिप्टिंग लाइव्ह्‌ज (पुस्तक)
स्क्रिप्टिंग लाइव्ह्‌ज : नॅरेटिव्ह्‌ज ऑफ डॉमिनंट विमेन इन केरल हे पुस्तक शर्मिला श्रीकुमार या लेखिकेने लिहिलेले पुस्तक आहे. हे पुस्तक केरळमधील प्रभावशाली स्त्रियांच्या अनुभवांचा शोधात्मक अभ्यासावर आधारित आहे. ते २००९ मध्ये ओरियंट ब्लॅक स्वान या प्रकाशनसंस्थेने प्रसिद्ध केले.
संदर्भसूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
शिवराई
हे तांब्याचे नाणे साधारण ११-१३ ग्रॅम वजनाचे असते. व्यास २ सें.मी. असतो. एका बाजूस श्री/राजा /शिव तर दुसऱ्या बाजूस छत्र /पती असे लिहिलेले असते. यास पूर्ण शिवराई असेही संबोधिले जाते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भूतपूर्व चलने वर्ग:इतिहासातील चलने
विलिंग्डन महाविद्यालय, सांगली
डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीचे विलिंग्डन महाविद्यालय हे महाराष्ट्राच्या सांगली शहरातील महाविद्यालय आहे. २२ जून, १९१९ रोजी स्थापन झालेल्या या महाविद्यालयास तत्कालीन बाँबे प्रेसिडेन्सीच्या गव्हर्नर फ्रीमन फ्रीमन-थॉमस, लॉर्ड विलिंग्डनचे नाव देण्यात आले.. आर.पी. परांजपे हे फर्ग्युसन महाविद्यालयाचे प्राचार्य येथील पहिले प्रभारी प्राचार्य होते. मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू सेटलवाड त्यावेळी उपस्थित होते. गोविंद चिमणाजी भाटे हे येथील पहिले प्राचार्य होते. त्यानंतर बी जी.सप्रे आणि पी एम लिमये हे अनुक्रमे द्वितीय व तृतीय प्राचार्यहोते. सध्या डॉ भास्कर विनायक ताम्हनकर हे प्राचार्य आहेत.
शिवाजी विद्यापीठाशी संल्गन असलेले हे महाविद्यालय सांगलीच्या विश्रामबाग भागात आहे. सांगली व मिरज संस्थान ग्रंथालय हे अतिशय दुर्मिळ ग्रंथांचे दालन या महाविद्यालयाचा भाग आहे.