cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गडचिरोली जिल्हा
लोकजीवन
जिल्ह्यातील इतर जातीतील लोक त्यांचे गणपती, दसरा, दिवाळी, होळी इत्यादी सण साजरे करतात. जिल्ह्याच्या काही भागात झाडीपट्टीतील प्रसिद्ध "नाटक, तमाशा" इत्यादी मनोरंजनाच्या कार्यक्रमाचे दिवाळी ते होळी या कालावधीत झाडीपट्टीतील भागात आयोजन केल्या जाते या मुळे झाडीपट्टी नाटकासाठी वडसा हे तालुका ठिकाण प्रसिद्ध आहे गणपती, दसरा, होळी या सणाचे वेळी तसेच शंकरपटाच्या निमित्ताने आयोजन होते.
झाडीपट्टी रंगभूमी
झाडीपट्टी रंगभूमी ही आपले वेगळेपण जपत कार्यशील आहे. या रंगभूमीने हजारो कलावंत घडवले आहेत. या झाडीपट्टी प्रदेशात जवळपास पन्नास नाट्यमंडळे असून, येथे दोनशेहून अधिक नाटकांचे लिखाण झाले आहे. शंभराहून अधिक नाट्यलेखक आपल्या लेखणीद्वारे नाटयलेखन करीत आहेत.
सुगीच्या हंगामात दिवाळीनंतर शेतातील पीक हाती आले की, देसाईगंज (वडसा) येथील नाटकांना प्रारंभ होतो. झाडीपट्टी रंगभूमीवर लोककथा, लोकगीते, दशावतार, लळीत, खडीगंमत, दंडार, दंडीगान, गोंधळ, कळसूत्री बाहुल्यांचे खेळ, कीर्तनेे, भारुड, वासुदेव, तमाशे, वग, विविध नृत्यप्रकार असून, चित्र-शिल्प यासारख्या अनेक लोककलांच्या माध्यमातून लोकरंजनाचे कार्य सुरू असते. लोककलांच्या माध्यमातून झाडीपट्टी रंगभूमीवर सतत विविध प्रकारचे महोत्सव होत असतात. नाटकाचे मूळ भगीसोंग, दंडार, राधा, दंडीगान, खडीगंमत, डाहाका, कथासार गोंधळ, बैठकीचे पोवाडे यांतूनच आढळून येते. लोककलांमधूनच नाटकाची उत्क्रांती झाली आहे.असे म्हणता येईल.झाडीपट्टीत पूर्वीपासून दंडार आणि विविध लोककला सादर व्हायच्या असा उल्लेख आढळतो.
इसवी सन १८८६मध्ये नागपूरला सांगलीकर नाटक मंडळी आली होती. नाटकाच्या प्रेमापोटी पुण्या-मुंबईतील नाटके पाहण्यासाठी झाडीपट्टीचे कलावंत नागपुरात जात असत. तेथील प्रयोग बघत असत. त्यांना त्यांच्या नाटकांमध्ये वेगळेपणा जाणवत होता. हा वेगळेपणा त्यांना अधिक प्रमाणात प्रेरित करीत होता. त्यामुळे येथील दंडारकर्मींनी तिथून धडे घेणे सुरू केले आणि दंडारीचे रूपांतर नाटकात होऊ लागले. झाडीपट्टी रंगभूमीवर नवरगाव येथील बालाजी पाटील बोरकर यांनी वयाच्या आठव्या वर्षी १९०९ मध्ये चिलिया बाळाची भूमिका केली होती.असे अनेक कलावंत येथे घडले. झाडीपट्टी रंगभूमीवर म्हणावे तेवढे संशोधन झालेले दिसत नाही, झाडीपट्टी रंगभूमीचे योगदान एकूणच मराठी रंगभूमीला समृद्ध करण्यासाठी फार मोलाचे आहे .झाडीपट्टी रंगभूमीवरील संशोधन भावी काळातील संशोधकांसाठी उपयुक्त ठरेल असा मला विश्वास वाटतो.झाडीपट्टी रंगभूमीवर लेखन व सादरीकरण यातील वैविध्यपूर्ण आहे. झाडीपट्टी रंगभूमीला अनेक कलावंतांनी उभे केले आहे.झाडीपट्टी रंगभूमीवर नाट्यकला रुजविण्यात कोहळी समाजाचे लक्षणीय योगदान आहे. हा कोहळी समाज जमीनदारी आणि मालगुजारी करायचा.या कलारसिकांना दंडारी पाहण्याचा छंद होता. त्यांनी स्वतःचे दंडारमंडळ आणि त्यानंतर नाट्यमंडळ गावोगावी सुरू केले.यातून झाडीपट्टी रंगभूमी बहरली.सण-उत्सवात निमित्ताने आगळ्यावेगळ्या पण वैभवशाली, गौरवसंपन्न आणि समृद्ध अशा लोक उत्सवांची रेलचेल या भागात असते. यामध्ये मंडई, शंकरपट, गळ, यात्रा यांचा समावेश आहे. विविध कला प्रकार येथे सादर केले जातात. विविध सण उत्सवांच्या आयोजनातून सामूहिकरीत्या साकार होणारी दंडार, नाटके, गोंधळ, तमाशा, राधा यांचा विशेषत्वाने मनोरंजनात्मक कार्यक्रमांमध्ये समावेश होतो. सर्व लोककला प्रकार झाडीपट्टी रंगभूमीवर सादर केले जातात.नाट्यसादरीकरणासाठी नेपथ्यात पडदे, सिनसिनेरी वापरतात. संगीताचे साहित्य वाद्य तयार केले. झाडीपट्टी रंगभूमीवर तीन-तीन महिने तालीम करून नाटक बसवतात. नाटय निर्माते पेटीमास्टर, दिग्दर्शकाकडून गाणी बसवून घेत असतात. झाडीपट्टी रंगभूमी ही मराठी रंगभूमीवरील एक समृद्ध रंगभूमी म्हणून ओळखली जाते झाडीपट्टी रंगभूमी ने आपले लेखन सादरीकरण यातील वैविध्य यामुळे आपले स्वतंत्र अस्तित्व निर्माण केले आहे.या उत्सवांच्या आयोजनातून सामूहिकरिीत्या साकार होणारी दंडार, नाटकं, गोंधळ, तमाशा, राधा यांचा विशेषत्वाने मनोरंजनात्मक कार्यक्रमांमध्ये समावेश होतो. अस्सल झाडीबोली भाषेतील संगीतमयी सांस्कृतिक नाट्यपरंपरेच्या या भूमीला झाडीपट्टी रंगभूमी म्हणून अनेक दशकांपासून ओळख मिळाली आहे.माहिती-तंत्रज्ञानाच्या आजच्या इंटरनेट युगात मानवी मनाला हवे ते अगदी सेकंदात ‘याचि देही याचि डोळा’ पाहायला मिळत असूनही झाडीतला प्रेक्षक मात्र झाडीपट्टी रंगभूमीवरील नाटकांचा दिलदारपणे आस्वाद घेतो, ही झाडीपट्टी रंगभूमीची ही एक खासियत म्हणावी लागेल. रात्री १० वाजेपासून पहाटेपर्यंत चालणारी नाटके हेही एक वैशिष्ट्य! इथल्या रंगभूमीची मनोभावे सेवा करून आपली कला अर्पण करणारे सारे कलावंत आणि त्यावर जीव ओवाळत प्रेम करणारे रसिक यांच्यामुळे झाडीच्या प्रत्येक नाटकाला आजही तोबा गर्दी उसळते. आजपासून तब्बल ९० वर्षांपूर्वी ब्रिटिशकालीन भारताच्या इंग्रज सत्ताधाऱ्यांनासुद्धा झाडीपट्टी रंगभूमीच्या नाटकांनी पार वेड लावले होते. इंग्रजांना मराठी भाषा समजत नसल्यामुळे भाषांतरकाराची मदत घेऊन मराठीचे हिंदी, इंग्रजी भाषेत रूपांतर केले जात होते. ब्रिटिश सरकारने झाडीपट्टी रंगभूमीवरील नाटकांचा आस्वाद घेतला होता. झाडीपट्टी रंगभूमीचे सामाजिक योगदान*:-
कला आणि समाज या दृष्टीने झाडीपट्टी रंगभूमीचे सामाजिक महत्त्व फार आहे. नाटकाच्या माध्यमातून मनोरंजनाबरोबर सामाजिक प्रबोधन साधण्याचे काम होत आहे. समाजातील ज्वलंत प्रश्नांना वाचा फोडण्याचे काम केले जात आहे. अनेकांना रोजगारही उपलब्ध झाला आहे. नोकरीच्या निमित्ताने बाहेर असलेल्या लोकांना नाटकांच्या निमित्ताने गावाची ओढ लागते. त्यांची मातीशी नाळ कायम जुळवून ठेवण्याचे काम झाडीपट्टी रंगभूमीच्या माध्यमातून होत आहे. गावात पाहुणे येत असल्याने अनेक उपवर मुला-मुलींचे विवाह जुळवून आणण्याचा योग या निमित्ताने साधला जातो.सामाजिक, पौराणिक, ऐतिहासिक नाटकांचे प्रयोग झाल्यावर नवेगावबांधच्या नाट्यमंडळाने प्रस्तुत केलेल्या नाटक प्रयोगांनी प्रभावित होऊन तत्कालीन कलेक्टर स्मिथ यांनी श्री बालाजी प्रासादिक नाट्य मंडळाचे कर्तेधर्ते सीताराम पाटील डोंगरवार यांचा पदक देऊन त्यांचा गुणगौरव केला. आजही ते मेडल सीताराम पाटलांचे नातू नारायण माधवराव डोंगरवार, रा.धाबेपवनी (जि.गोंदिया) यांच्या घरी जपून ठेवले आहे. झाडीपट्टी रंगभूमीच्या इतिहासातील हा एक सुवर्णक्षण असून झाडीच्या रंगभूमीचा प्रभाव आणि लोकप्रियता यातून स्पष्ट होते. सीताराम पाटील डोंगरवार यांच्या नेतृत्वात नवेगावबांध येथील कलाकार मंडळींनी सिंहाचा छावा हे संगीत नाटक सादर केले. या नाटकात अरण्यपुत्र माधवराव डोंगरवार, रामकृष्ण डोंगरवार, लटारू पोतदार, गणा गायकवाड, सीताराम पवार, काशिनाथ डोंगरवार, आत्माराम बाळबुद्धे, पंढरी डोंगरवार, हरी खुणे, पांडुरंग बोरकर, रामा डोंगरवार यांनी अभिनय केला होता, अशी माहिती उपलब्ध आहे. कलेला कसलेही बंधन नसतात.केवळ अंगभूत असलेल्या कलेच्या जोरावर येथील कलावंत रंगभूमीवर आपली कला सादर करीत आहे. परंतु झाडीपट्टीमध्ये अभिनय, संगीत यांचे प्रशिक्षण देणाऱ्या संस्था निर्माण झाल्यास झाडीपट्टी रंगभूमीचे भविष्य आणखी उज्ज्वल होऊ शकते.झाडीपट्टी रंगभूमीने आपले वेगळे पण जपत प्रादेशिक भान ठेवून जागतिकीकरणातही आपले स्थान अबाधित ठेवले आहे. झाडीपट्टी रंगभूमी ही महाराष्ट्रातील एक वैशिष्ट्यपूर्ण अशी रंगभूमी आहे या रंगभूमीने समग्र भारतीय रंगभूमीला सशक्त कलावंत दिलेले आहेत .भारतीय रंगभूमी समृद्ध करण्यात झाडीबोलीत पट्टी रंगभूमीचे योगदान हे अनमोल आहे. झाडीपट्टी रंगभूमी या देशातील एक अतिशय समृद्ध अशी रंगभूमी आहे .झाडीपट्टी रंगभूमीवर संशोधन होणे ही काळाची गरज आहे.
व्यवसाय
हा जिल्हा बांबूची झाडे व तेंदूपानांकरिता प्रसिद्ध आहे. भात हे जिल्ह्याचे मुख्य पीक आहे. याव्यतिरिक्त तूर, गहू, ज्वारी, सोयाबीन, जवस इत्यादी कृषी उत्पादने घेतली जातात. जिल्ह्यातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती आहे.
उद्योग
जिल्ह्यात चामोर्शी तालुक्यामध्ये आष्टी येथे पेपर मिलचा कारखाना असून इतर कोणतेही मोठे उद्योगधंदे नाहीत. यामुळे, जिल्हा हा आर्थिकदृष्ट्या मागासलेला आहे. जिल्ह्यात भाताचे उत्पादन जास्त होत असल्याने भात गिरण्यांची संख्या जास्त आहे. भातसडीचे उद्योग व कागद कारखाने जिल्ह्यात आहेत पण मोठे उद्योग नाहीत. जिल्ह्यात कोसाचे उत्पादन होत असून कोसा उत्पादन केंद्र आरमोरी येथे आहे. जिल्ह्यात फक्त १८.५ कि.मी. लांबीचा रेल्वे मार्ग असून देसाईगंज येथे रेल्वेचे स्टेशन आहे.
प्रशासन
गडचिरोली जिल्ह्यामध्ये सहा प्रशासकीय उपविभाग (गडचिरोली, वडसा, अहेरी, चामोर्शी, एटापल्ली, कुरखेडा) आहेत. प्रत्येक उपविभागात दोन, असे एकूण १२ तालुके आहेत. जिल्ह्यात ४६७ ग्रामपंचायती असून १६८८ राजस्व गावे अस्तित्वात आहेत. जिल्ह्यामध्ये तीन विधानसभा व एक लोकसभा क्षेत्र (चंद्रपूर जिल्ह्याचा काही भाग मिळून) असून १२ पंचायत समित्या आहेत. जिल्ह्यात गडचिरोली व देसाईगंज ही दोन शहरे असून येथे नगरपालिका आहेत.
चंद्रपूर जिल्ह्याच्या विभाजनानंतर गडचिरोली तालुक्यातील ०५ आणि सिरोंचा विभागातील ०३ तालुके असे मिळून ०८ तालुक्यांसह गडचिरोली जिल्ह्याची निर्मिती झाली होती. पुढे इ.स. १९९२ला प्रशासन अधिक लोकाभिमुख करण्यासाठी आणखी ०४ तालुक्यांची निर्मिती केली.
आकडेवारी
जिल्ह्याचे भौगोलिक क्षेत्र :१४,४१२ चौ.कि.मी.
जिल्ह्याचे पृथ्वीवरील स्थान : १८.४३ ते २१.५० उत्तर अक्षांश आणि ७९.४५ ते ८०.५३ पूर्व रेखांश
समुद्रसपाटीपासून सरासरी उंची - २१७ मीटर (७१५ फूट )
जिल्ह्याचे तापमान (इ.स. १९९८) : सर्वात कमी ११.३ अंश सेल्शियस. सर्वात जास्त ४७.७ अंश सेल्शियस.
सरासरी पर्जन्यमान (२०११) : ८४०.७ मिलिमीटर
जिल्ह्यातील एकूण उपविभाग (६)	१.गडचिरोली २. देसाईगंज (वडसा) ३. अहेरी ४. कुरखेडा ५. चामोर्शी ६. एटापल्ली
जिल्ह्यातील एकूण तालुके 	१२
जिल्ह्यातील एकूण गावे	१,६७९
जिल्ह्यातील एकूण शहरे 	२ ( गडचिरोली, देसाईगंज)
जिल्ह्यातील एकूण ग्रामपंचायती	४६७
एकूण नगरपालिका (3)	१. गडचिरोली २. देसाईगंज ३.आरमोरी
लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र (१) चिमूर-गडचिरोली
विधानसभा निर्वांचन क्षेत्रे (३) गडचिरोली, आरमोरी, अहेरी
एकूण पोलीस स्टेशन्स २९
पोलिस आऊट पोस्ट ३१
लोकसंख्या (२००१) एकूण	९,७०,२९४
पैकी पुरुष	४,९१,१०१
आणि स्त्रिया	४,७९,१९३
लोकसंख्या घनता	६७ प्रति चौरस किलोमीटर स्त्रिया / पुरुष प्रमाण	९७६/ १०००
साक्षरता (इ.स. २००१ च्या खानेसुमारीप्रमाणे) एकूण	६०.१ %
पुरुष	७१.९ %
स्त्रिया	४८.१ %
बाजारपेठ
जिल्हाला एकाच मोठी बाजार पेठ आहे, ती वडसा(देसाईगंज) येथे भरते. वडसा हे शहर वैनगंगा नदीच्या काठावर वसलेले असून, जिल्ह्यातील एकमेव रेल्वे लाईन (गोंदिया-नागभीड-चंद्रपूर) येथून जाते. त्यामुळे येथे मोठी बाजारपेठ आहे.
नागरी प्रशासन
जिल्ह्यात तीन नगरपालिका असून त्या गडचिरोली, वडसा व आरमोरी येथे आहेत.
प्रसारमाध्यमे
लोकमत देशोन्नती पुण्यनगरी सकाळ दैनिक भास्कर लोकशाही वार्ता
महत्त्वाची महाविद्यालये
येथील महाविद्यालये ही गोंडवाना विद्यापीठाच्या अंतर्गत येतात.
१) शासकीय विज्ञान महाविद्यालय, गडचिरोली
२) गव्हर्नर्मेंट पॉलिटेक्निक कॉलेज गडचिरोली
लष्कर शिक्षण व संशोधन संस्था
गडचिरोली जिल्ह्यात गोंडवाना सैनिकी विद्यालय नावाचे एक सैनिकी विद्यालय आहे..
प्रेक्षणीय स्थळे
मार्कंडा, चपराळा, आलापल्ली, वैरागड. हेमलकसा, कामलापूर
गडचिरोली जिल्ह्यात चामोर्शी तालुक्यातील मार्कंडाचे ऐतिहासिक शिवमंदिर व चप्राळा येथील हनुमान मंदिर ही प्रसिद्ध मंदिरे आहेत. कुरखेडा तालुक्यातील मालेवाडा येथून १० किलोमीटर अंतरावर खोब्रामेंढा देवस्थान असून तेथे खूप मोठी मारुतीची मूर्ती आहे. चामोर्शी तालुक्यात माडेमुधोली परिसरातील 'कोठ्री' या गावालगत असलेल्या घनदाट व्यापलेल्या जंगलामध्ये "महामानव तथागत गौतम बुद्ध" यांचे [बौद्ध विहार] आहे. त्यास 'अरण्यवास बुद्ध विहार, नाला संगम कोठ्री, परिसर माडेमुधोली' या नावानेही ओळखले जाते. या ठिकाणी दरवर्षी हिवाळ्यात दिवाळीच्या सुट्ट्यांमध्ये भाऊबीजेच्या दुसऱ्या दिवशी 'वर्षावास समारोपन सोहळा, म्हणून कार्यक्रम घेतला जातो. तेथे सलग 10 दिवस लोकांची गर्दी आपल्याला पाहायला मिळते. भरपूर संख्येने लोक त्या ठिकाणी बुद्धाच्या दर्शनास येत असतात. गडचिरोली सोबतच चंद्रपूर, गोंदिया ,भंडारा, नागपूर इत्यादी जिल्ह्यातील लोक याठिकाणी दर्शनासाठी येत असतात.[(22/08/2022)]
नेर (माहूर)
नेर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
गडचिरोली जिल्हा
बाह्य दुवे
गडचिरोली एन.आय.सी
नेर (माहूर)
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
गडचिरोली जिल्हा
बाह्य दुवे
वर्ग:गडचिरोली जिल्हा वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
नेर (माहूर)
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९८१-८२
श्रीलंका क्रिकेट संघाने मार्च १९८२ मध्ये तीन कसोटी सामने आणि तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी पाकिस्तानचा दौरा केला. श्रीलंकेचा हा पहिला पाकिस्तान दौरा होता. कसोटी मालिका आणि एकदिवसीय मालिका पाकिस्तानने अनुक्रमे २-० आणि २-१ ने जिंकली.
३रा सामना
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील क्रिकेट वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे
ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र
ब्राह्मोस (रोमन लिपी: BrahMos ;) हे भारताचे स्वनातीत क्षेपणास्त्र आहे. स्वनातीत, म्हणजे ध्वनीच्या वेगाहून अधिक वेग असलेले, हे क्षेपणास्त्र पाणबुडी, जहाज, विमान, अथवा जमिनीवरून डागण्यात येऊ शकते. भारताची संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (डीआरडीओ) व रशियाची 'एनपीओ माशिनोस्त्रोयेनिया' संस्था, या दोघांच्या संयुक्त उपक्रमाने तयार करण्यात आलेल्या ब्राह्मोस एरोस्पेस प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनीद्वारे ब्राह्मोस क्षेपणास्त्राची निर्मिती करण्यात येते. याचा पल्ला ३०० किलोमीटर अंतरापर्यंत आहे.
स्वरूप
ब्राह्मोस हे नाव भारतातील ब्रह्मपुत्रा, आणि रशियातील मोस्कवा या नद्यांच्या आद्याक्षराने बनले आहे. ब्राह्मोस हे क्षेपणास्त्र मॅक २.५ ते २.८चा वेग गाठते. अमेरिकेच्या हार्पून (क्षेपणास्त्र) या सबसॉनिक क्षेपणास्त्रापेक्षा हे क्षेपणास्त्र सुमारे साडेतीन पट वेगवान आहे. या क्षेपणास्त्राची हापरसॉनिक आवृत्ती विकसित होण्याच्या मार्गावर आहे. प्रयोगशाळेत याचा वेग मॅक ५.२६ असा नोंदला गेला आहे.
हे क्षेपणास्त्र बहुपयोगी असून जहाज, पाणबुडी, विमान आणि जमिनीवरूनही डागता येण्याची क्षमता यात असल्यामुळे भूदल, नौदल आणि वायुदल या तिन्ही दलांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. याच्या सर्व चाचण्या यशस्वी झाल्या असून, यात अण्वस्त्रे वाहून नेण्याची क्षमताही आहे.
इतिहास
भारताला ब्राह्मोस हे क्षेपणास्त्र रशियाच्या 'पी-७०० ग्रानित' या क्षेपणास्त्रावर आधारलेले मध्यम पल्ल्याचे क्षेपणास्त्र म्हणून विकसवायचे होते. मात्र रशियाने "क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञान प्रतिबंध करारास" बांधील असल्याने हे क्षेपणास्त्र पी-८०० ओनिक्स या निम्न पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रावर आधारून विकसवले. या क्षेपणास्त्राचे प्रणोदन रशियन क्षेपणास्त्रावर आधारित असून मार्गदर्शन ब्राह्मोस कॉर्पोरेशनेने विकसित केले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारताची क्षेपणास्त्रे
आर्मेनियन भाषा
आर्मेनियन ही इंडो-युरोपीय भाषाकुळामधील एक भाषा असून ती प्रामुख्याने आर्मेनियन लोकांमध्ये वापरली जाते. आर्मेनियन ही आर्मेनिया देशाची तसेच नागोर्नो-काराबाख ह्या अमान्य देशाची अधिकृत भाषा आहे. सध्या जगातील अंदाजे ६० लाख लोक आर्मेनियन भाषिक आहेत. आर्मेनियन भाषेची स्वतंत्र लिपी आहे.
हे पण पहा
वर्ग:इंडो-युरोपीय भाषासमूह भाषा
आषाढ शुद्ध नवमी
हिला कांदे नवमी किंवा भडली नवमी म्हणतात. यादिवशी कांद्याचे भरपूर पदार्थ करून खाण्याची प्रथा आहे. कारण या दिवसानंतर दोनच दिवसांनी आषाढी एकादशी येते आणि त्या दिवसापासून चातुर्मासाला सुरुवात होते. चातुर्मासात कांदा, लसूण, वांगे वगैरे पदार्थ आणि मांसाहार वर्ज्य असतो. आषाढ शुद्ध एकादशीपासून ते कार्तिक शुद्ध एकादशीपर्यंत चातुर्मास असतो. चातुर्मास म्हणजे वर्षातले चार महिने, कांदा लसूण खाणे बंद करायचे. मग ते बंद करण्यापूर्वी भरपूर खाऊन घ्यायचे म्हणून मोठी एकादशीपूर्वी अर्थात आषाढ शुद्ध नवमीला कांदे नवमी साजरी होते. पावसाळ्यात कांदा सडल्यासारखा होतो, म्हणून चातुर्मासात वर्ज्य केलेला आहे. तसेच वांगीदेखील वर्ज्य असतात. यादिवशी कांदा भजी, कांद्याचे थालीपीठ, भरलेली वांगी, कांद्याची भजी-भाजी-कोशिंबीर, थालीपीठे, झुणका, कांदे पोहे, कांदे घातलेला फोडणीचा भात हे पदार्थ खाऊन हा दिवस साजरा केला जातो.
भडली नवमीच्या दिवशी मध्य आणि उत्तर भारतात धडाक्यात लग्ने होतात. या मुहूर्तासाठी पंचांग पहावे लागत नाही. भडली नवमीनंतर दोनच दिवसांनी चातुर्मास सुरू होतो आणि तो संपेपर्यंत लग्नाचे मुहूर्त नसतात.
सप्टेंबर १६
बाह्य दुवे
सप्टेंबर १४ - सप्टेंबर १५ - सप्टेंबर १६ - सप्टेंबर १७ - सप्टेंबर १८ - सप्टेंबर महिना
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका
मोह असरारुल हक
मोह असरारुल हक ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
होसूर
होसूर हे तामिळनाडू राज्यातील कर्नाटक सीमेवरील शहर आहे. हे शहर बंगलोर शहराचे उपनगर समजले जाते.
वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
इ.स.पू. ५९६
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५९६ वर्ग:इ.स.पू.चे ५९० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
अभिषेक अग्रवाल
अभिषेक अग्रवाल (१३ एप्रिल, १९९८:रायगड, छत्तीसगड -) हा एक भारतीय अभिनेता आहे जो आयलँड सिटी, सिलेक्शन डे, ताजमहल १९९८, जीनियस आणि गुजरात ११ सारख्या चित्रपटांमधील भूमिकांसाठी प्रसिद्ध आहे.
मागील जीवन आणि शिक्षण
अग्रवालने आपल्या मॉडेलिंग कारकीर्दीची सुरुवात २०१७ मध्ये भारतात केली होती. २०१९ मध्ये तो अभिनयाच्या अभ्यासासाठी युनायटेड किंगडमला गेला. त्यानी मुंबईच्या नरसी मोंजी इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट स्टडीजमधून स्नातक पदवी मिळविली. पुढे त्यानी लंडनच्या वेस्टमिन्स्टर विद्यापीठातून पदव्युत्तर शिक्षण घेतले.
अभिनय कारकीर्द
२०१५ साली अभिषेकने बॉलीवूड इंडस्ट्रीमध्ये डेब्यू -आयलँड सिटी चित्रपटातून बाल कलाकार म्हणून पदार्पण केले जेथे त्याने स्टीफनची भूमिका साकारली. २०१८ मध्ये त्याने जीनियस या चित्रपटात काम केले. त्याच वर्षी तो नेटिफ्लिक्स ची मालिका - सिलेक्शन डे मध्ये काम केले. वर्ष २०१९ मध्ये त्यानी अर्जुन पटियाला आणि गुजरात ११ चित्रपट केले. २०२० मध्ये तो ताजमहाल १९९८ मध्ये आणि आर्या नावाच्या वेबसिरीजमध्ये दिसला.
बाह्य दुवे
अभिषेक अग्रवाल आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अँथोनी रेवीलेरे
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ससा
वर्ग:सस्तन प्राणी
डायस प्लॉट
डायस प्लाॅट हा एक पुणे शहराच्या जवाहरलाल नेहरू रस्त्यावरचा बस थांबा आहे. येथून खराडी साठी ६७ तर पुणे स्टेशन साठी १०४ क्रमांकाची गाडी दर अर्ध्या तासाला सुटते.
संदर्भ आमि नोंदी
वर्ग:पुणे
माणकेश्वर
माणकेश्वर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सरकारी विद्यापीठ
सरकारी विद्यापीठ किंवा सार्वजनिक महाविद्यालय हे एक प्रकारचे विद्यापीठ किंवा महाविद्यालय आहे जे सरकारच्या मालकीचे असते किंवा एखादे खाजगी विद्यापीठ ज्याला राष्ट्रीय किंवा उपप्रादेशिक सरकारद्वारे सार्वजनिक निधी दिला जातो. एखाद्या राष्ट्राचे राष्ट्रीय विद्यापीठ सार्वजनिकआहे किंवा नाही हे त्या त्या देशातील (किंवा प्रदेशातील) शैक्षणिक लँडस्केपवर अवलंबून असते.
इजिप्त
इजिप्तमध्ये, अल-अझर विद्यापीठाची स्थापना ९७० साली एका मदरशाच्या रूपात केली गेली होती. यामुळे हे जगातील उच्च शिक्षणातील सर्वात जुने असे विद्यापीठ ठरले. औपचारिकपणे १९६१ मध्ये हे विद्यापीठ बनले. त्यानंतर २० व्या शतकात काइरो युनिव्हर्सिटी (१९०८), अलेक्झांड्रिया विद्यापीठ (१९१२), असियट युनिव्हर्सिटी (१९२८), ऐन शम्स युनिव्हर्सिटी (१९५७ ), हेल्वान युनिव्हर्सिटी (१९५९), बेनी-सुफ युनिव्हर्सिटी (१९६३), बेन्हा विद्यापीठ (१९६५), झागाझीग विद्यापीठ (१९७८) अशा अनेक विद्यापीठांनी सार्वजनिक विद्यापीठे सुरू केली. या विद्यापीठांत शिक्षणाचे शुल्क पूर्णपणे सरकार कडून भरले जाते.
केन्या
केन्यामध्ये, शिक्षण मंत्रालय सर्व सार्वजनिक विद्यापीठांवर नियंत्रण ठेवते. ८-४-४ची शिक्षण प्रणाली पूर्ण करून आणि सी+ किंवा त्यापेक्षा जास्त गुण मिळविल्यानंतर येथे विद्यार्थ्यांची नोंद घेतली जाते. केन्या विद्यापीठ आणि महाविद्यालये सेंट्रल प्लेसमेंट सर्व्हिसने (केयूसीपीएस) दरवर्षी ठरविलेल्या निकषांची पूर्तता करणारे विद्यार्थी त्यांच्या विद्यापीठाचा भाग म्हणून किंवा महाविद्यालयीन फी सरकारद्वारे भरली जाते. उच्च शिक्षण कर्ज मंडळाकडून कमी व्याजाचे कर्जासाठीदेखील ते पात्र होतात. उच्च शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी कर्जाची परतफेड करणे अपेक्षित असते.
नायजेरिया
नायजेरियात फेडरल सरकार आणि राज्य सरकार दोघेही सार्वजनिक विद्यापीठे स्थापन करू शकतात.
दक्षिण आफ्रिका
दक्षिण आफ्रिकेमध्ये २६ सार्वजनिक तृतीय शैक्षणिक संस्था आहेत, एकतर पारंपारिक विद्यापीठ किंवा सर्वसमावेशक विद्यापीठ (सैद्धांतिक आणि व्यावसायिक प्रशिक्षण प्रदान करणे) म्हणून वर्गीकृत केलेली आहेत.
ट्युनिशिया
ट्युनिशियामध्ये उच्च शिक्षण आणि वैज्ञानिक संशोधन मंत्रालय सर्व सार्वजनिक विद्यापीठांवर नियंत्रण ठेवते. काही विद्यापीठांसाठी उच्च शिक्षण मंत्रालय इतर मंत्रालयांशी समन्वय साधते: सार्वजनिक आरोग्य मंत्रालय किंवा माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञान मंत्रालय. ट्युनिशियाच्या सार्वजनिक विद्यापीठात ट्युनिशियाच्या पदव्युत्तर विद्यापीठात यशस्वीरित्या यशस्वी झाल्यानंतर प्रवेश निश्चित केला जातो: विद्यार्थ्यांना बॅकॅल्युरेटमध्ये आलेल्या निकालांच्या आधारे फॉर्म्युला स्कोअरनुसार वर्गीकृत केले जाते. मग, विद्यार्थ्यांना विद्यापीठाकडे इच्छित यादी तयार करायची आहे ज्यांना त्यांना अभिमुखतेसाठी समर्पित असलेल्या राज्य वेबसाइटवर हजेरी लावायची आहे. अशा प्रकारे उच्चपदस्थ विद्यार्थ्यांना निवडण्यास प्राधान्य मिळते.
बांगलादेश
बांगलादेशात ४० सार्वजनिक विद्यापीठे आहेत. विद्यापीठे थेट सरकारशीच व्यवहार करत नाहीत, परंतु विद्यापीठ अनुदान आयोगाशी व्यवहार करतात आणि ते सरकारबरोबर व्यवहार करतात.
२०१० च्या खाजगी विद्यापीठ अधिनियमांतर्गत बरीच खाजगी विद्यापीठे स्थापन केली गेली आहेत जी बांगलादेशच्या खाजगी विद्यापीठांच्या ऑपरेशनची प्रक्रिया आणि शैक्षणिक बाबी नियंत्रित करतात.
जयशंकर (अभिनेता)
जयशंकर (१२ जुलै, १९३८ - ३ जून, २०००) हा एक तमिळ अभिनेत होता.
सरकारी विद्यापीठ
ब्रुनेई
ब्रुनेईमधील जवळपास सर्व विद्यापीठे ही सार्वजनिक विद्यापीठे आहेत.
जयशंकर (अभिनेता)
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सरकारी विद्यापीठ
चीन
सार्वजनिक विद्यापीठे सहसा प्रांतीय (राज्य) सरकारे चालवतात. काही ठिकाणी महापालिका देखील सरकारे विद्यापीठे चालवतात. काही सार्वजनिक विद्यापीठे राष्ट्रीय आहेत, जी थेट केंद्र सरकारच्या वतीने चालविली जातात.
खाजगी महाविद्यालये अस्तित्वात आहेत जी प्रामुख्याने व्यावसायिक महाविद्यालये चालवतात. अशी बहुतेक विद्यापीठे पदवी देण्यास पात्र नाही. सार्वजनिक विद्यापीठांना देशात उच्च प्रतिष्ठा प्राप्त आहे. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2020)">उद्धरण आवश्यक  ]
हाँगकाँग
विद्यापीठ अनुदान समितीद्वारे आठ संस्थांना अर्थसहाय्य दिले जाते. कला परफॉर्मिंग अकादमीला देखील सरकारी निधी प्राप्त होतो. हाँगकाँगचे मुक्त विद्यापीठ हे एक सार्वजनिक विद्यापीठ आहे, परंतु हे मोठ्या प्रमाणात स्वतःच वित्तपुरवठा तयार करतो. शू यान युनिव्हर्सिटी ही एकमेव खासगी संस्था आहे जीला विद्यापीठाचा दर्जा आहे आणि विद्यापीठाचा दर्जा मिळाल्यामुळे सरकारकडून काही प्रमाणात आर्थिक पाठबळदेखील मिळते.
भारत
भारतात बहुतेक विद्यापीठे आणि जवळपास सर्व संशोधन संस्था सार्वजनिक आहेत. येथे काही खासगी पदवीपूर्व महाविद्यालये आहेत, मुख्यत: अभियांत्रिकी शाळा आहेत, परंतु यापैकी बहुतेक सार्वजनिक विद्यापीठांशी संबंधित आहेत. यापैकी काही खासगी शाळा राष्ट्रीय किंवा राज्य सरकाराद्वारे अंशतः सहाय्यक निधी मिळवतात आणि चालवली जातात. इंदिरा गांधी नॅशनल ओपन युनिव्हर्सिटी (इग्नू) हे देखील एक मुक्त सार्वजनिक विद्यापीठ आहे, जे विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष वर्गात न येता देखील शिक्षण देते आणि नोंदणीकृत विद्यार्थ्यांची संख्या आता ४० लाखांहून अधिक विद्यार्थी असलेले जगातील सर्वात मोठे विद्यापीठ आहे.
इराण
इराणची काही प्रतिष्ठित विद्यापीठे सार्वजनिक आहेत. राज्यस्तरीय विद्यापीठे अत्यंत निवडक आहेत. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[  <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2020)">उद्धरण आवश्यक  ]
इस्रायल
इस्रायलमध्ये नऊ अधिकृत विद्यापीठे आहेत. याव्यतिरिक्त, काही डझन महाविद्यालये आणि उच्च शिक्षण देणारी इतर संस्था तसेच सुमारे एक डझन परदेशी विद्यापीठे आहेत. इस्राईलमधील सर्व विद्यापीठे उच्च शिक्षण परिषदेद्वारे (सीएचईआय) देखरेखीखाली आहेत. इस्रायलमधील विद्यापीठ आणि महाविद्यालय यांच्यात मुख्य फरक असा आहे की केवळ विद्यापीठ ही डॉक्टरेट डिग्री देऊ शकते. सैद्धांतिकदृष्ट्या, महाविद्यालय विद्यापीठाची स्थिती सुधारण्यासाठी सीएचईकडे अर्ज करू शकते.
जपान
जपानमध्ये, सार्वजनिक विद्यापीठे स्थानिक सरकारद्वारे, एकतर प्रीफेक्चरल किंवा नगरपालिका, चालविली जातात. ही विद्यापीठे राष्ट्रीय विद्यापीठे नसतात. शिक्षण मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, सार्वजनिक विद्यापीठांनी "एका प्रदेशात उच्च शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून दिली आहे आणि या क्षेत्रातील स्थानिक समुदायासाठी बौद्धिक आणि सांस्कृतिक पायाची मध्यवर्ती भूमिका बजावली आहे" आणि त्यांना "सामाजिक, आर्थिक आणि योगदान देण्यास अपेक्षित आहे" प्रदेशात सांस्कृतिक विकास "; हे राष्ट्रीय विद्यापीठांच्या संशोधन-केंद्रित पैलूंशी तुलना करते.
२०१० पर्यंत ९५ सरकारी विद्यापीठे होती. आणि यांच्या तुलनेत ५९७ खाजगी विद्यापीठे आणि ८६ राष्ट्रीय विद्यापीठे होती. १,२७,८७२ विद्यार्थी शाळांमध्ये होते. अलिकडच्या वर्षांत सार्वजनिक विद्यापीठांची संख्या झपाट्याने वाढली. १९८० मध्ये फक्त ३४ सार्वजनिक विद्यापीठे होती आणि १९९३ मध्ये ४६ होती. जुलै २००३ पासून जेव्हा स्थानिक स्वतंत्र प्रशासकीय संस्था कायदा अंमलात आला तेव्हा सार्वजनिक विद्यापीठांना त्यात समाविष्ट करण्याची परवानगी देण्यात आली. २००७ या आर्थिक वर्षासाठी सार्वजनिक विद्यापीठांमध्ये सरासरी शिकवणी ५,३६,२३८ येन, सरासरी प्रवेश शुल्क ३,९९,३५१ येन आणि सरासरी अर्ज फी १७,०९५ येन होती.
किर्गिस्तान
मानस युनिव्हर्सिटी, किर्गिस्तानमधील सार्वजनिक विद्यापीठ, ही सार्वजनिक उच्च शिक्षण संस्था आहे जी सहयोगी पदवी, पदव्युत्तर पदवी आणि पदवीधर आणि पदव्युत्तर पदवी प्रदान करते.
मकाऊ
मकाऊ विद्यापीठ हे एकच सार्वजनिक विद्यापीठ मकाओ मध्ये आहे. तसेच मकाऊ पॉलिटेक्निक इन्स्टिट्यूट आणि टूरिझम स्टडीज इन्स्टिट्यूट ही सार्वजनिक शैक्षणिक संस्था आहे जी पदव्युत्तर शिक्षण देऊ शकते.
मलेशिया
मलेशियात २० सार्वजनिक विद्यापीठे आहेत ज्यांना सरकारकडून अर्थसहाय्य दिले जाते परंतु स्वयं-व्यवस्थापित संस्था म्हणून शासित आहेत.
डेन्मार्क
जवळजवळ सर्व विद्यापीठे सार्वजनिक आहेत आणि खाजगी विद्यापीठांच्या तुलनेत त्यांना उच्च समजले जाते. डेन्मार्कमध्ये विद्यापीठाचे शिक्षण विनामूल्य आहे.
फिनलँड
सर्व विद्यापीठे सार्वजनिक आणि विनामूल्य आहेत.
नॉर्वे
जवळजवळ सर्व विद्यापीठे सार्वजनिक आणि राज्य सरकार कडून त्यांना आर्थिक पाठबळ दिले जाते.
रशिया
रशियामध्ये सुमारे ७.५ दशलक्ष विद्यार्थी रशियातील हजारो विद्यापीठांत शिक्षण घेतात.
स्वीडन
बहुतेक विद्यापीठे सार्वजनिक आहेत. स्वीडनमधील शिक्षण साधारणपणे विनामूल्य असते, म्हणून स्वीडनमधील कोणत्याही विद्यापीठात शिक्षण शुल्क नाही.
कॉस्टा रिका
कोस्टा रिकामध्ये युनिव्हर्सिडेड डे कोस्टा रिका, युनिव्हर्सिडेड नॅसिओनल, युनिव्हर्सिडेड एस्टाटल ए डिस्टन्सिया, युनिव्हर्सिडेड टेकनिका नॅशिओनल आणि इंस्टिट्यूट टेकनोलॅजिको डी कोस्टा रिका या सर्व सार्वजनिक विद्यापीठ सर्वात प्रतिष्ठित संस्था आहेत, तर शांती आणि यूएन पुरस्कृत विद्यापीठ. आयएनसीएई बिझिनेस स्कूल ( निकाराग्वा आणि कोस्टा रिका परिसरातील ) तितक्याच उल्लेखनीय आहेत.
पेरू
पेरूमध्ये, राष्ट्रीय (सार्वजनिक) विद्यापीठांमध्ये प्रवेश घेण्यासाठी आवश्यक असलेल्या प्रवेश परीक्षेस उच्च गुणांची आवश्यकता आहे. चार शतकांतील सॅन मार्कोस (अमेरिकेतील सर्वात जुनी विद्यापीठ, मे १५५१ मध्ये स्थापन झालेल्या अमेरिकेतील सर्वात जुनी विद्यापीठ) पासून लोकांचे मत हे लक्षात येते की, हे देशातील सर्वात प्रतिष्ठित सार्वजनिक शिक्षण संस्था म्हणून प्रसिद्ध आहे. तसेच इतर बरीच सार्वजनिक विद्यापीठे सॅन मार्कोस विद्यापीठात नॅशनल ॲग्रॅरियन युनिव्हर्सिटी, नॅशनल युनिव्हर्सिटी ऑफ इंजिनीअरिंग आणि फेडरिको व्हिलरियल युनिव्हर्सिटीसारख्या कठोर पद्धतीचा वापर करतात.
संदर्भ
वर्ग:Pages with unreviewed translations
सेमरसोत अभयारण्य
छत्तीसगढ राज्यातील सुरगुजा जिल्ह्यात असलेले सेमरसोत अभयारण्य सुमारे ३४० चौ. कि. मी. क्षेत्रावर पसरले असून १९७८ साली या जंगलास अभयारण्याचा दर्जा देण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:छत्तीसगढमधील अभयारण्ये वर्ग:सुरगुजा जिल्हा
इ.स. १९५१ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
१९५१ मध्ये महाराष्ट्रातील मराठी भाषेच्या चित्रपटसृष्टीने तयार केलेल्या चित्रपटांची यादी.
बाह्य दुवे
वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या वर्ग:इ.स. १९५१ मधील चित्रपट
मार्क प्लानुस
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
निको क्रांजकर
वर्ग:क्रोएशियाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रोणू मजुमदार
(जुलै १, २२ जून, इ.स. १९६३; - हयात) हे भारतीय बासरीवादक, संगीतकार आहेत. हिंदुस्तानी संगीतशैलीच्या ढंगाने केलेल्या बासरीवादनासाठी ते ख्यातनाम आहेत.
जीवन
रोणू मुजुमदार यांचा जन्म उत्तर प्रदेशातील वाराणसी शहरात झाला. त्यांचे वडील भानू मुहुमदार यांच्याकडून त्यांनी बासरीचे शिक्षण घेतले.
सांगीतिक कारकीर्द
१९८१ साली त्यांनी आकाशवाणीचे राष्ट्रपती सुवर्ण पदक पटकावले/
संगीत ध्वनिमुद्रिका
त्यांच्या अनेक संगीत ध्वनिमुद्रिका प्रसिद्ध आहेत.
पुरस्कार व सन्मान
वर्ग:बासरीवादक वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
प्रतापराव गणपतराव जाधव
प्रतापराव गणपतराव जाधव (२५ नोव्हेंबर, इ.स. १९६०:मेहेकर, बुलढाणा जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत - ) हे भारतीय राजकारणी असून हे १५व्या लोकसभेचे सदस्य होते.
वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म
एव्हन डिक्सन
एव्हन जोन डिक्सन (११ सप्टेंबर, १९३४:न्यू झीलंड - १६ ऑगस्ट, २०१२:न्यू झीलंड) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९५७ मध्ये २ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भारत-पाकिस्तान दुसरे युद्ध
भारत-पाकिस्तान दुसरे युद्ध हे भारत व पाकिस्तान या दोन देशांमध्ये १९६५ मध्ये झालेले दुसरे युद्ध होते.
युद्धाची सुरुवात : पार्श्वभूमी
इ.स. १९६० चे दशक जागतिक राजकीय पटलावर एक वेगळेच समीकरण मांडत होते. शीतयुद्धा ला रंग चढत होता. NATOच्या छत्राखाली अमेरिका समर्थक देश व कम्युनिस्टांच्या लेबलखाली तत्कालीन USSR म्हणजे रशिया चे समर्थक अशी कधी छुपी तर कधी उघड स्पर्धा सुरू होती. १९४७ साली भारताला स्वातंत्र्य मिळताच अमेरिकेने स्वतः मैत्रीचा हात पुढे करत भारतात अमेरिकन तळ मागावायचा प्रयत्‍न केला. भारताने ती विनंती फेटाळून लावल्यावर राजकीय दृष्टीने अमेरिकेच्या मनात भारताविषयी अढी निर्माण झाली ती पुढे कित्येक दशके वाढतच गेली. १९४७ नंतर नेहरूंच्या नेतृत्वाखालील सरकारची दिशा समाजवादी राज्यव्यवस्थेकडे झुकताना दिसू लागली. ही व्यवस्था ही भांडवलशाहीपेक्षा साम्यवादा च्या जवळ जाते, त्यामुळे साम्यवादी जगताचे नेतृत्व करणाऱ्या रशियाबद्दलचे आकर्षण भारतीय नेत्यांत, सत्तावर्तुळात जास्त होते. अमेरिका त्यामुळे बऱ्याच प्रमाणात भारतापासून दुरावत चाललेला देश होता.
त्याचवेळी पाकिस्तानने स्वतःहून लष्करी तळ देऊ केल्याने अमेरिका पाकिस्तानला खूप मदत  करू लागली. त्याचवेळी मॅकमोहन लाईनच्या प्रश्नावरून १९६२ साली भारताचा चीनविरुद्धच्या लढाईत लष्करी पराभव झाला. त्या युद्धाने भारत हा चीन आणि पाकिस्तान चा समान शत्रू झाला. अमेरिका-पाक-चीन अशी एक वेगळीच आघाडी भारताविरुद्ध उभी राहिली.
१९६२ च्या पराभवातून धडा घेत भारतीय लष्करा ची पुनर्बांधणी आणि काही प्रमाणात आधुनिकीकरणास  वेग मिळाला. १९६५ च्या अखेरीस भारतीय लष्कराची पुनर्बांधणी व आधुनिकीकरण ह्याचा अंदाज पाक गुप्तचर, सत्तावर्तुळास येऊ लागला. एकदा का भारताचे लष्कर आहे त्याहून शक्तीशाली झाले तर थेट समोरासमोर युद्ध करून आपल्या मागण्या बळावर रेटणे अशक्यप्राय होईल हे तिथल्या सरकारला जाणवले. ह्या "मागण्या" म्हणजेच प्रामुख्याने काश्मीर प्रश्नाचा पाकिस्तानला अनुकूल असा निकाल. काही हालचाल करायची असेल तर ती झपाट्याने केली पाहिजे हे त्यांना जाणवले. युद्धाच्या मैदानात भारताला आपण सहज हरवू असे त्यांना वाटत होते.इकडे भारत स्वतः शीतयुद्धातील तटस्थ देशांचे प्रतिनिधित्व करत असला तरी रशियाशी भारताचे सामरिक करार होतेच. शिवाय इराण, इजिप्त, लेबानॉन, अफगाणिस्तान हे मुस्लिम जगतातील देशही भारताचे सहानुभूतीदार होते. काश्मीर चा पूर्ण भूभाग आपल्या ताब्यात आला नाही ही टोचणी भारत पाकिस्तान दोघांनाही होती. पण उर्वरित काश्मीरही घेऊन टाकावा अशी महत्त्वाकांक्षा आणि आक्रमक वृत्ती पाकिस्तानी लष्करात होती. अमेरिकन युद्धसामुग्री मिळताच चीन कडून मार खाणाऱ्या भारताला वेळ पडल्यास उघड मैदानात आपण नक्कीच हरवू असा विश्वास त्यांच्यात येऊ लागला.
तात्कालिक घटना व प्रत्यक्ष युद्ध
पहिले काही असे तथाकथित "स्वातंत्र्यसैनिक" भारतात पोचताच ह्याचा सुगावा लागला, व रागाचा पारा चढलेल्या भारताने ताबडतोब मग थेट राजस्थान आणि पाकिस्तानी पंजाब यांमधली आंतरराष्ट्रीय सीमा ओलांडत फारशा प्रतिकाराशिवाय लाहोर-सियालकोटा च्या अगदी जवळपर्यंत धडक मारली व अचानक घोडदौड थांबवली. याचे कारण तर भारतीय लष्कराला थेट निर्विरोध इतका आत प्रवेश मिळणे म्हणजे कदाचित एखादा मोठा सापळा असू शकत होता. निदान तशी शंका भारतास आली आणि अत्यंत सावधगिरीने पावले उचलण्याचे ठरवण्यात आले. एवढा वेळ मिळाल्याने पाकिस्तानने लागलीच सैन्याची जमवाजमव करून लाहोरच्या पिछाडीपर्यंत सैन्य आणले. व आख्खे शहर काही दिवस का असेना पण ताब्यात ठेवायचा भारताचा प्रयत्‍न हुकला.
खेमकरण सेक्टर मध्ये अमेरिकेकडून पाक ने मिळवलेले पॅटन रणगाडे भारतीय सैनिक अब्दुल हमीद सारख्यांच्या पराक्रमामुळे आपण थांबवू शकलो.. पाकसीमेवरील गुजरात राज्यातील कच्छच्या रणातील ५०० चौरस किलोमीटरच्या आसपासचा भाग पाकिस्तानने मिळवला. मॅकमोहन लाईन जशी चीन सोबतचा वादग्रस्त मुद्दा आहे तसाच काश्मीरवरून पाकसोबत वाद आहेत. कच्छच्या रणाबद्दलही पाकिस्तानशी वाद आहेत. तिथेही स्पष्ट आणि उभयपक्षी मान्य अशी आंतरराष्ट्रीय सीमारेषा नाही. शिवाय आता त्याच भागाच्या आसपास भरपूर नैसर्गिक वायूचे साठे सापडल्याने एक नवेच वळण त्या वादाला लागू शकते.
युद्धोत्तर करार (ताश्कंद करार)
पाकिस्तानातला पंजाब कडला काही भाग भारताच्या ताब्यात तर काश्मीर कडचा भारताचा काही भाग पाकिस्तानच्या ताब्यात. असल्याने स्टेलमेट स्थिती निर्माण झाली. आंतरराष्ट्रीय समुदायाने स्वतःहून हस्तक्षेप करत समेटासाठी दोन्ही बाजूंवर दबाव टाकला. तेव्हाच्या U S S R मधील ताश्कंद(आजच्या उझबेकिस्तान) येथे दोन्ही बाजूंना समेटासाठी बोलावण्यात आले. युद्धपूर्व स्थिती आणि कब्जा दोन्ही देशांनी जवळपास जशा होता तसा मान्य करण्याचे ठरले. १९६५ च्या पूर्वी जसे नकाशे होते, तसेच ते नंतरही राहिले. ज्या दिवशी ताश्कंदमध्ये तह झाला, त्याच रात्री भारतीय पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांचा अचानक हृदयविकाराने मृत्यू झाला.
परिणाम
दोन्ही देशातल्या काही लोकांनी हे युद्ध आपणच जिंकले असा दावा करायला सुरुवात केली. युद्धोत्तर जेवढी वर्षे गेली तितका हा दावा करणाऱ्यांची संख्या वाढतेच आहे दोन्ही देशात. प्रत्यक्षात युद्धात झालेल्या नुकसान, मानहानी ह्यामुळे जनमत आणि लष्करातील काही शक्ती पाकिस्तानी सत्ताधीश अयुबखान ह्यांच्या विरोधात गेल्या. राज्य करणे कठीण होऊन बसल्यामुळे काही काळाने अयुबखान ह्यांना सत्ता सोडावी लागली. ती सत्ता अप्रत्यक्षपणे तेव्हा नुकत्याच लंडन मध्ये शिकून आलेल्या पुढारलेली राहणी असलेल्या झुल्फिकार अली भुत्तो या नव्या नेत्याकडे येऊ लागली. प्रत्यक्षात ह्या नेत्यास पंतप्रधान होण्यास बराच अवकाश लागला.
भारत आणि पाकिस्तान ह्यांच्या दोन्ही अर्थव्यवस्था अधिकच अडचणीत आल्या. भारतात आधीच अन्नटंचाई होती, ती अधिकच जाणवू लागली. म्हणूनच भारताने हरित क्रांती च्या दिशेने प्रयत्‍न करण्याचे मनावर घेतले. सुरुवातीची काही वर्षे पाकिस्तानचा विकासदर हा भारतापेक्षा खूपच जास्त होता. तो हळूहळू घसरू लागला. पाकिस्तान परकिय मदतीवर अधिकाधिक अवलंबुन होउ लागले. पाकिस्तानी लश्करात सर्वाधिक भरणा पश्चिम पाकिस्तानातल्या पंजाबी लोकांचा होता. ते अधिकाधिक सामुग्री स्वतःकडे जमवु लागले.त्यासाठी पूर्व पाकिस्तान (आताचा बांगला देश)मधील महसूल बंगाली लोकांकडुन सर्रास हिसकावुन थेट पश्चिम पाकिस्तानात वळवण्यात येऊ लागला. आधीच उपेक्षित जिणे जगणाऱ्या बंगाली पाकिस्तान्यांना अधिकच एकटेपण जाणवले. अलगवाद वाढू लागला. स्वतंत्र बांगला देशाच्या निर्मितीची बीजे रोवली जाऊ लागली.
इकडे भारतीय गुप्तचर यंत्रणा सक्षम करण्यासाठी खास RAW(Research And Analysis Wing)ची स्थापना करण्यात आली. ह्या रॉने पुढे अत्यंत मोठी कामगिरी युद्धदकालात तसेच शांतताकालातही बजावली. ह्यामुळे भारत वाटतो तितका दुबळा नाही हे चीनच्या लक्षात आले. भारताच्या मदतीला थेट रशिया म्हटल्यावर मग तर भारताला दाबणे आपल्या एकट्याच्या आवाक्यातले काम नाही हे चीनच्या लक्षात आले. रशिया-चीन ह्या दोन देशातील वितुष्ट तसेही सीमाप्रश्नावरून होतेच. ते वाढायला सुरुवात झाली. १९७१ला रशियाच्या विरुद्ध म्हणुन माओशासित चीन आणि अमेरिकन अध्यक्ष रिचर्ड निक्सन ह्यांची ऐतिहासिक भेट झाली. अमेरिका ह्या भांडवलशाही जगताच्या नेत्याशी संबंध दृढ करण्याचे प्रयत्‍न कम्युनिस्ट चीनमध्ये सुरू झाले आणि पुढे दशकभरातच सर्वात मोठा कम्युनिस्ट देश, चीन हा भांडवलशाही अमेरिकेचा महत्त्वाचा आंतरराष्ट्रीय आर्थिक आणि सामरिक भागीदार बनला.
भारताने युद्धात फारसे गमावले नाही. लालबहादुर शास्त्रींच्या अचानक झालेल्या मृत्यूनंतरही भारतात लोकशाही कायम राहिली. लष्कराचे कौतुक, गौरव झालाच; पण विजयोन्मादात थेट सत्ताच भारतीय लष्कराने हाती घ्यायचा प्रयत्‍न केला असे झाले नाही. तिकडे पाकमध्ये अस्थिरता माजली. अयुबखान ह्यांना होणारा अंतर्गत विरोध तीव्र झाला. सत्ताधारी बदलण्याच्या दिशेने वाटचाल सुरू झाली; पण सत्ताधारी बदलले तरी सत्तेची सूत्रे लष्कराकडेच राहण्याची तिथली परंपरा अधिकच दृढ झाली.
या युद्धावरची पुस्तके
वर्ग:भारत-पाकिस्तान युद्धे वर्ग:अपूर्ण लेख
यॉन गॉर्कुफ
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पापळवाडी (माहूर)
पापळवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
नायजर
नायजर हा पश्चिम आफ्रिकेतील एक देश आहे. नायजरचा ८०% भाग सहारा वाळवंटाने व्यापला आहे.
नायजर हा जगातील सर्वांत गरीब व अविकसित देशांपैकी एक आहे.
खेळ
वर्ग:आफ्रिकेतील देश वर्ग:पश्चिम आफ्रिका
शैलेंद्र
शैलेंद्र यांचे वडील लष्करात होते. वडील रिटायर झाल्यावर त्यांचे कुटुंब मथुरेला स्थायिक झाले.. तेथे शैलेंद्रांचे शिक्षण झाले. त्यांच्या घरी उर्दू आणि फारसी बोलल्याऐ जात. शाळेत असताना त्यांना राष्ट्रीय विचारांची प्रेरणा मिळाली. १९४२ साली अभियांत्रिकी शिकण्यासाठी ते मुंबई ला आले व त्यानंतर रेल्वेत नोकरी केली. त्यांना ऑगस्ट १९४२ च्या चळवळीत तुरुंगवास झाला. ऑगस्ट १९४७ मध्ये मुंबईत झालेल्या कविसंमेलनात शैलेंद्रांनी आपल्या कविता सादर केल्या. तेथे असलेल्या राज कपूर यांनी त्या ऐकून आग चित्रपटासाठी गाणी लिहिण्यास आमंत्रण दिले, परंतु ते झाले नाही. १९४८ साली शैलेंद्रांचे लग्न झाल्यावर त्यांनी राज कपूरकडून बरसात ची गाणी लिहिण्याची संधी मिळाली. यानंतर शैलेंद्र यांनी अनेक चित्रपटांची गाणी लिहिली.
पुरस्कार
शैलेंद्र ह्यांना तीन वेळा फिल्मफेअर सर्वोत्तम गीतकार पुरस्कार मिळाला.
वर्ग:हिंदी कवी वर्ग:भारतीय गीतकार वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६६ मधील मृत्यू
कट्‌टुनायकन जमात
कट्‌टुनायकन ही भारतातील केरळ व तामिळनाडू राज्यांतील एक जमात आहे. केरळमध्ये मुख्यत: कोळिकोड व कण्णूर जिल्ह्यांत त्यांची वस्ती जास्त आढळते. १९६१ च्या जनगणनेनुसार दोन्ही राज्यांत आणि कर्नाटकात मिळून त्यांची लोकसंख्या ४,३८७ होती. कट्टुनायकन म्हणजेच जंगलचे नाईक. दणकट आणि उंच शरीरयष्टी,लांब हात, काळा रंग व कुरळे केस ही त्यांची शरीरवैशिष्ट्ये होत. त्यांची बोली द्राविड भाषांच्या मिश्रणातून निर्माण झालेली आहे. केरळमधील कट्‌टुनायकनांच्या भाषेत मलयाळम शब्द अधिक आढळतात. ते स्वतःस पश्चिम घाटातील मूळ रहिवासी समजतात. आपला संबंध ते हिडिंबा राक्षसीशी व पल्लव राजवंशाशी लावतात.
उपजीविका
कंदमुळे गोळा करून ते आपली उपजीविका करतात. जंगलखात्यात माहुत किंवा पहारेकऱ्याचे काम किंवा मळ्यात मजुरीही ते करतात. कुत्रे, जाळी, सांपळे इत्यादींच्या साहाय्याने डुकरांची व हरिणांची ते शिकार करतात. मध व मेण गोळा करण्यात ते निष्णात आहेत. कट्टुनायकनांच्या झोपड्या लांबट व ठेंगण्या असून भिंती बांबूच्या व छत गवताचे असते. कधीकधी ते बुंध्याच्या खोलगट भागात आडोसा करूनही राहतात.
परंपरा
यांपैकी हिंदूंशी जवळचा संबंध आलेले कट्टुनायकन स्वतःस हिंदू म्हणवितात. ते सूर्य, चंद्र व भैरव यांची पूजा करतात. तसेच ओणम् सण साजरा करतात. एरवी ते जडप्राणवादी आहेत. झाडे, सर्प, डोंगर व काही प्राण्यांची ते पूजा करतात; त्यांपासून ते आपली उत्पत्तीही सांगतात.
जमातीच्या प्रमुखास ‘मुट्टम’ म्हणतात. तो जमातीचा पुरोहितही असतो व देव अंगात आल्यास भविष्य वर्तवितो. मास्ती व माला दैवम ही केरळमधील कट्टुनायकनांची प्रमुख दैवते होत. याशिवाय त्यांमध्ये पूर्वजपूजाही रूढ आहे.
विवाह वधूमूल्य देऊन किंवा त्याऐवजी सेवा करणे या अटीवर होतात. पूर्वी त्यांच्यात अपहरणविवाह अस्तित्वात होता. लग्‍नात ताली बांधणे यास विशेष महत्त्व दिले जाते. जमातीची लोकसंख्या वाढावी, म्हणून बहुपत्‍नीविवाहास मान्यता दिली जाते. प्रत्येक पत्‍नीस स्वतंत्र झोपडी असते. घटस्फोट व पुनर्विवाहाची चाल रूढ आहे. ऋतुप्राप्ती, मासिक पाळी व बाळंतपण यावेळी विटाळ मानण्यात येतो.
संदर्भ
वर्ग:भारतामधील जाती व जमाती
कॅरोलाइन सिंटन
कॅरोलाइन सिंटन (२३ जानेवारी, १९३८:न्यू झीलंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९५७ मध्ये १ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मोहम्मद सलीम
मोहम्मद सलीम ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
गाऊडदरा
गाऊडदरा हे पुणे जिल्ह्यातल्या  हवेली तालुक्यातील गाव आहे.
भोगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
गाऊडदरा हे पुणे जिल्ह्यातल्या  हवेली तालुक्यातील ५६५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २२७ कुटुंबे व एकूण १०९८ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर Pune २० किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये ५६० पुरुष आणि ५३८ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ११३ असून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५६२८४ आहे.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे. गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. .सर्वात जवळील क्रीडांगण १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात सार्वजनिक ग्रंथालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक ग्रंथालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध आहे. गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
वीज
१६ तासांचा वीजपुरवठा सर्व प्रकारच्या वापरासाठी उपलब्ध आहे.
उत्पादन
गाऊडदरा ह्या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते : भात
वर्ग:पुणे वर्ग:हवेली तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
चंद्रपूर जिल्हा
चंद्रपूर जिल्हा हा महाराष्ट्र राज्यातील विदर्भ विभागात आहे. चंद्रपूरला आधी 'चांदा' म्हणत असत. चंद्रपूर ही गोंड राजांची राजधानी होती व नंतर १७ व्या शतकात नागपूरच्या भोसले मराठ्यांनी चंद्रपूर ताब्यात घेतले. इ.स.१९८१ला चंद्रपूर जिल्ह्यातून नवा गडचिरोली जिल्हा वेगळा बनवला गेला. चंद्रपूर जिल्ह्याला काळ्या सोन्याची भूमी म्हणतात कारण जिल्ह्यात अनेक कोळसा खाणी आहेत. चंद्रपूरात अनेक चुन्याच्या खाणीदेखिल आहेत.
जिल्ह्याच्या उत्तरेस नागपूर जिल्हा, भंडारा जिल्हा व वर्धा जिल्हा, पश्चिमेस यवतमाळ जिल्हा, पूर्वेस गडचिरोली जिल्हा, दक्षिणेस आदिलाबाद जिल्हा (आंध्र प्रदेश) आहे.हा जिल्हा वैनगंगा व वर्धा नदीच्या पात्रांदरम्यान वसला आहे, ह्या त्या जिल्ह्याच्या पूर्व व पश्चिम सीमा बनतात.
तापमान किमान ७.१ ते कमाल ४७.२ से.च्या दरम्यान असते. पर्जन्यमान १३९८ मि. मी. इतके आहे. जिल्ह्याचे हवामान उष्ण असून मुख्यत: तीन ऋतु आहेत-उन्हाळा पावसाळा व हिवाळा. उन्हाळा मोठा व कडक असतो तर हिवाळा कमी कालावधीचा पण सौम्य असतो. मुख्य पीके तांदूळ (खरिप), कापूस, सोयाबीन, गहू, तूर, मूग, उडीद, मिरची ही आहेत.
जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ १०,४९० चौ.कि.मी. आहे तर लोकसंख्या २०,७१,१०१ इतकी आहे. मराठी भाषेबरोबरच गोंडी, कोलामी व हिंदी भाषा या भाषादेखिल प्रचलीत आहेत.
महत्त्वाचे उद्योग- जिल्ह्यात बल्लारशहा कागद उद्योग, कोळसा खाणी, महाराष्ट्र राज्य औष्णिक विद्युतनिर्मिती व सिमेंट (अल्ट्राटेक, अंबुजा, माणिकगड व ए.सी.सी) हे महत्त्वाचे उद्योग आहेत. बाबा आमटेंचा आनंदवन आश्रम याच जिल्ह्यात आहे. ताडोबा व्याघ्रप्रकल्प हे या जिल्ह्याचे अजून एक वैशिष्ट्य आहे.
जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे- रामाळा व जुनोना तलाव, श्री महाकाली माता मंदीर (चंद्रपूर), घोडाझरी प्रकल्प, सातबहिणी तपोवन (नागभीड), अड्याळ टेकडी (ब्रम्हपुरी), रामदेगी (चिमूर), आसोला मेंढा तलाव ( सावली), विंजासन लेणी, गवराळा गणपती ( दोन्ही भद्रावती ) व ताडोबा अंधारी व्याघ्र अभयारण्य व राष्ट्रीय उद्यान प्रकल्प.
बाह्य दुवे
चंद्रपूर एन.आय.सी
वर्ग:चंद्रपूर जिल्हा वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
जय चंद्रशेखर
जयंत जंबुलिंगम जय चंद्रशेखर हा एक भारतीय-अमेरिकन अभिनेता आहे. याने सुपर ट्रूपर्स आणि सुपर ट्रूपर्स २ या चित्रपटांतून प्रमुख भूमिका केली आहे.
जयराम (अभिनेता)
हा एक भारतीय (तमिळ)अभिनेता आहे.
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
गडकरी
वर्ग:मराठी आडनावे
गोमरदा अभयारण्य
छत्तीसगढ राज्यातील रायगढ जिल्ह्यात रायगढहून सुमारे ६२ कि. मी. अंतरावर असलेले गोमरदा अभयारण्य सुमारे २७८ चौ. कि. मी. क्षेत्रावर पसरले असून १९७५ साली या जंगलास अभयारण्याचा दर्जा देण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:छत्तीसगढमधील अभयारण्ये वर्ग:रायगढ जिल्हा
वांद्रे पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ
वांद्रे पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ - १७७ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, वांद्रे पश्चिम मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेतील जनगणना वॉर्ड क्र. ११३९ ते १९४७ आणि ११५१ यांचा समावेश होतो. वांद्रे पश्चिम हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
पानडोळा छाटे
पानडोळा छाटे (LEAF BUD CUTTING) या अभिवृद्धीत पान, त्याचे देठ व खोडाचा थोडासा भाग ज्यात बगल डोळा असतो तो घेतात. यामुळे ज्या वनस्पतीत मुळया फुटतात पण खोडाचा भाग फुटत नाही, अशा वनस्पतीत खोडाच्या भागाचा बगल डोळा फुटून त्याला खोड फुटते. ब्रायोफायलमची या पद्धतीने अभिवृद्धी होते. पानछाट्याना देखील संजीवके वापरल्याने मुळया त्वरित व भरपूर फुटण्यास मदत होते. रूजवणीला भरपूर आर्द्रतेची जरूरी असते.
वर्ग:शेतीपूरक व्यवसाय
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, १९९०-९१
श्रीलंका क्रिकेट संघाने जानेवारी-मार्च १९९१ दरम्यान तीन कसोटी सामने आणि तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडच्या दौऱ्यावर गेला होता. कसोटी मालिका ०-० अशी बरोबरीत सुटली आणि एकदिवसीय मालिका न्यू झीलंडने ३-० अशी जिंकली.
३री कसोटी
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील क्रिकेट वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
ड्जिब्रिल सिसे
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अशोक बेंडखळे
अशोक बेंडखळे हे एक मराठी लेखक, समीक्षक व संपादक आहेत. लोकसत्ता, महाराष्ट्र टाइम्स, लोकप्रभा, साप्ताहिक सकाळ, नवशक्तीसारख्या दैनिक नियतकालिकांमधून त्यांनी अनेक वर्षे स्तंभलेखन व इतर सदरे लिहिली केले.
पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी संपादक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सांचिन संस्थान
सांचिन (इ.स.१७९१ ते इ.स. १९४७) हे जंजिऱ्याच्या सिद्दीच्या वंशजांनी, तत्कालीन पेशव्यांशी (सवाई माधवराव पेशवे? ) तह करून गुजराथेत सुरतेजवळ सांचिन येथे स्थापन केलेले संस्थान होते. जंजिऱ्याचे सिद्दी हे अहमदनगर आणि विजापूर येथील राजाजवळ आरमाराच्या नोकरीत होते. हीच नोकरी त्यांनी मोंगलांच्या वेळीही केली. मोंगलांच्या ऱ्हासानंतर ते जंजिऱ्यास राहूं लागले. या सिद्दींनी मराठे व इंग्रज ह्यांच्याबरोबर अनेक उलाढाली केल्या.
जंजिऱ्याचा नवाब सिद्दी अब्दुल रहमान याचा मुलगा सिद्दी अब्दुल करीम हा सिद्दी जोहर याच्या बंडाळीमुळे/आक्रमणामुळे १७८४ मध्ये पळून पुण्याला पेशव्यांच्या आश्रयाला आला. त्याने १७९१ च्या पेशव्यांसोबतच्या तहात जंजिऱ्याचे अधिकार (केवळ कागदोपत्री ?) सोडून त्या एवजी सांचिनची जहागिरी मिळवली.
ब्रिटिश काळ
ह्या संस्थानात दोन फौजदारी कोर्टे असून एक तुरुंग आहे. १९०३-४ साली येथील उत्पन्न २ दोन लक्ष रुपयांवर झाले व खर्च दीड लक्ष रु. झाला. मेजर हिज हायनेस नबाब सिद्दी इब्राहिम महंमद याकुतखान हे ब्रिटिश आमदानीत साचिनच्या गादीवर होते. त्‍यांनां ११ तोफांची सलामी मिळत असे. सिदी मंहमद याकुत महमंदखान यांच्या कारकिर्दीत १९४७ मध्ये संस्थान भारतीय संघराज्यात विलीन झाले.
त्या वंशातील रझाखान हे आता वकील आणि बांधकाम व्यावसायिक आहेत.
संदर्भ
वर्ग:संस्थानिक वर्ग:गुजरात वर्ग:भारतातील संस्थाने
जुलै २
लीपवर्ष नसलेल्या वर्षांमध्ये २ जुलै हा मध्यबिंदु दिवस आहे १ जानेवारी ते १ जुलै, १८२ दिवस होतात आणि ३जुलै ते ३१ डिसेंबर १८२ दिवस होतात तर ३६५ दिवसात २ जुलै हा मध्यबिंदु दिवस असतो.
२ जुलै दुपारी १२ची वेळ ही पूर्ण वर्षाची मध्य वेळ असते. वेगवेगळ्या देशातील वेळमापनातील प्रत्यक्ष फरक त्या त्या प्रमाणात असतो.
बाह्य दुवे
जून ३० - जुलै १ - जुलै २ - जुलै ३ - जुलै ४ - (जुलै महिना)
इ.स.पू. ५९९
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५९९ वर्ग:इ.स.पू.चे ५९० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
गुरू तेगबहादूर
गुरू तेगबहादूर (पंजाबी : ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦੁਰ ) शीख धर्माचे नववे गुरू होते.
लिमगव्हाण
लिमगव्हाण हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
गुरू तेगबहादूर
तेगबहादूर वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
लिमगव्हाण
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ॲडम गिलख्रिस्ट
गिलख्रिस्ट, ॲडम वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मौसम नूर
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
इव्हिका ओलिच
वर्ग:क्रोएशियाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मारोतराव सैनुजी कोवासे
वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
कण्हेर
कण्हेर हे भारतात अनेक ठिकाणी आढळणारे एक झाड आहे. याच्या फुलांच्या रंगावरून यास पांढरा अथवा पिवळा कण्हेर असेही म्हणतात. याचे फळांना बिट्ट्या असे म्हणतात. वाळलेल्या फळांतील बियांचा वापर ग्रामीण भागातील मुली बैठ्या खेळासाठी करतात.
वर्ग:वृक्ष वर्ग:वनस्पती