cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जव्हार संस्थान
इतिहास
इ. स.1717 मध्ये खंडेराव दाभाडे यांनी जव्हारकडे खंडणी मागितली तसेच गुजरात मध्ये सैन्य संचारसाठी जव्हारचे सहकार्य मिळवून घेतले आणि जव्हारशी मैत्रीचे संबंध प्रस्थापित केले.त्यानंतर पिलाजी जाधव यांनी जव्हारकडे खंडणी मागितली आणि 1727 मध्ये जव्हारने बाजीराव पेशवे यांच्याशी तह करून मराठ्यांचे मांडलिकत्व स्वीकारले.वसईच्या युद्धात जव्हारकर यांनी खूप सहकार्य केले. चिमाजी आप्पा यांचा आदेशानुसार जव्हारचे राजे कृष्णशहा मुकणे तृतीय यांनी आपले सैन्य वसईच्या मोहिमेत सहभागी केले. कोहेजगडावरील तोफा तसेच शिधासामग्री देखील मराठ्यांना पाठवले. जव्हारकर यांच्या तर्फे सरदार भगवानराव यांनी वसईच्या युद्धात नेतृत्व केले आणि अशेरी,तांदूळवाडी,टकमक किल्ला जिंकून देण्यास मदत केली. नाना साहेब यांनी जव्हारवर खूप निर्बंध लादले. खंडणीच्या स्वरूपात मोठा भाग आणि अनेक जमिनी पेशव्यांना दिल्या. कोहेज,माहुली,अशेरी हे परगाणे पेशवे यांनी घेतले. जव्हारच्या सैन्यावर देखील निर्बंध लागले गेले.1750च्या त्रंबकगड मोहिमेत आणि रघुनाथरावच्या गुजरात आणि उत्तरेकडील मोहिमेत जव्हारचे राजे सहभागी होते.इ. स.1758 ते 1761 या काळात येथे पेशव्यांची सत्ता होती. पेशव्यांनी जव्हारवर सरदेशमुखी कर बसविला. जव्हारच्या राज्यात अनेकांनी बंड केले होते. जव्हारच्या राजांना हे बंड मोडता आले नाही, म्हणून पेशव्यांना दरवर्षी 1000 रु. नजराणा द्यावा लागत असे. यानंतरच्या काळात राजे गंगाधराव(पतंगशहा द्वितीय) यांच्या काळात जव्हारला पेशव्यांनी बंड मोडण्यास देशावर पाठीवले. रामनगर आणि बडोदा भागातील भिल्ल यांनी केलेल्या बंड मोडण्यासाठी जव्हारकर यांना पाठवले गेले. मध्य भारतातील धार आणि होळकर यांच्या सीमेवरील भागात भिलांनी दंगा केला होता तेव्हा देखील पाठवले होते. खान्देशमधील दंगे मोडून काढण्यास देखील जव्हारकर यांना पाठवण्यात आले होते.1794च्या खर्डाच्या लढाईत युवराज मालोजीराव यांनी सहभाग घेतला होता.मराठ्यांनी टकमक, तांदुळवाडी, काळदुर्ग हे किल्ले जिंकले, तेव्हा याकामी त्यांना जव्हारच्या राजांची मदत झाली (1782). पेशव्यांनी दुसरे पतंगशाह यांच्यावर 1000 रु. खंडणी बसवली (1782). दुसरे पतंगशाह 1798 मध्ये मृत्यू पावले. पेशव्यांच्या आज्ञेवरून पतंगशाह यांचा मुलगा विक्रमशाह तिसरे यांस गादीवर बसविले; परंतु पेशव्यांना त्यांनी 3000 रु. नजराणा देणे व त्र्यंबकच्या मामलेदाराच्या साहाय्याने राज्यकारभार केला जाईल, असे लेखी कबूल केले.1818 मध्ये तिसऱ्या मराठा-इंग्रज युद्धात कॅप्टन डिफीन्सनने उत्तर कोकण जिंकले. तेव्हा त्याने जव्हार जिंकले.विक्रमशाह तिसरे यांच्या मृत्यूनंतर (1821) त्यांचा मुलगा पतंगशाह तिसरे लहान असल्याने विक्रमशाहांच्या दोन्ही भावांत भांडणे सुरू झाली. यावेळी राणी सगुणाबाई यांनी इंग्रजांच्या मदतीने पतंगशाह तिसरे यांस गादीवर बसविले.
[संदर्भ-मराठ्यांचा इतिहास(शरद कोलारकर),महाराष्ट्रचा इतिहास(खोबरेकर),पेशवे घराण्याचा इतिहास(प्रमोद ओक), बालाजी बाजीराव रोजनिशी, माधवराव पेशवे रोजनीशी,जुनी कागदपत्र, केतकरकोष, जव्हार संस्थानाच्या ऐतिहासिक नोंदी इत्यादी]
स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर हे जव्हार संस्थानचे दिवाण चिपळूणकर यांचे जावई होते. सावरकर आपल्या सासुरवाडीला चिपळूणकरांच्या वाड्यात 1901 ते 1908च्या दरम्यान राहत होते. सावरकरांना अटक झाल्यावर चिपळूणकरांना जव्हारचा वाडा सोडून परागंदा व्हावे लागले. जव्हारचे रहिवाशी विष्णू उर्फ अप्पा महादेव वैद्य यांनी रत्‍नागिरी येथे तर रेवजी पांडू चौधरी यांनी पुणे येथे राहून भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात भाग घेतला होता. भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात खुद्द जव्हारमध्ये राहून ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध कोणी आंदोलन केल्याचा इतिहास नाही. मुकणे राजघराणे नेहमी नेमस्त व तटस्थ राहत आले. त्यामुळे तुघलक, खिलजी, मोगल, पोर्तुगीज, मराठे ते इंग्रज राजवटीतही सुमारे सहाशे वर्षे त्यांचे राज्य टिकून राहिले. स्वातंत्र्यानंतर संस्थानिकांनी भारतीय संघराज्यात सामील व्हावे म्हणून जी आंदोलने झाली त्यात जव्हार संस्थानही होते. जव्हार संस्थानचे विलीनीकरण लवकर व्हावे म्हणून 21-1-1948 रोजी मुंबईस सरदारगृहात तात्यासाहेब शिखरे, नाना कुंटे, भाऊसाहेब परांजपे, शामराव पाटील, दत्ता ताम्हाणे, वासुदेवराव करंदीकर व जव्हारचे मुकुंदराव संख्ये, केशवराव जोशी, रेवजी चौधरी, दत्तोबा तेंडुलकर अशा कार्यकर्त्यांची सभा होऊन 'जव्हार लोकसेवा संघ' स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. येथूनच जव्हार विलीनीकरणाच्या लढ्यास प्रारंभ झाला. या लढ्याचे स्वरूप ध्यानात येताच जव्हारच्या महाराजांनी मुकुंदराव संख्ये, वासुदेव करंदीकर व दत्ताजी ताम्हाणे यांना जव्हारला बोलावून घेतले. हे तिघे आणि त्यांच्यासोबत केशवराव जोशी होते. या चौघांना अचानक अटक करण्यात आली व नंतर लगेचच सोडून देण्यात आले. यानंतर करंदीकर व संख्ये यांनी सरदार वल्लभभाई पटेल यांना व त्यांचे सेक्रेटरी श्री. व्ही. पी. मेनन यांची दिनांक 17-3-1948 रोजी भेट घेऊन सर्व हकीकत त्यांच्या कानावर घातली. या लढ्यात राष्ट्रसेवादल व समाजवादी पार्टीचे कार्यकर्तेही सामील झाले होते. शेवटी दिनांक 20-3-1948 रोजी जव्हार संस्थान विलीन होत असल्याचे आकाशवाणीने जाहीर केले.
[संदर्भ- ठाणे गॅझेट, दैनिक वर्तमानपत्रे, जव्हार संस्थानाचा अहवाल, राजे गणपतराव मुकणे चरित्र (अण्णाजी दिमोटे), जव्हार दर्शन(दयानंद मुकणे) ]
राजधानी
संस्थानाची राजधानी ही सुरुवात-शेवट पर्यंत जव्हार होती. जयदेवराव यांनी जेव्हा जव्हार राज्याची निर्मिती केली तेव्हा भूपतगड किल्ला हीच राजधानी होती. मधल्या काळात कोहेजगड आणि गंभीरगड यांना उपराजधानीचा मान मिळाला होता. विक्रमशहा प्रथम यांच्या काळात जव्हारला भुईकोट किल्ला तयार झाला आणि तीच राजधानी केली नंतर याच किल्ल्याचा परिसरात जुना राजवाडा हा कृष्णशहा द्वितीय यांनी बांधला. याच राजवाड्यात अनेक दुरुस्ती झाली आणि येथूनच संस्थानाचा कारभार होत असे. पुढे यशवंतराव महाराज यांनी नवीन राजवाडा बांधल्यावर काही काळ येथे दरबार भरत असे आणि भारत स्वातंत्र्य झाल्यावर संस्थान भारतात विलीन झाले.
क्षेत्रफळ
==लोकसंख्या ५०’५३८ लोकसख्या होती
जव्हार संस्थानाची वैशिष्ट्ये
1)भारतातील सर्वात जुन्या संस्थानांपैकी एक संस्थान. बॉम्बे प्रेसिडेंन्सी मधील सर्वात जुने संस्थान होते.
2)बहुजनांची मोठी परंपरा असेलेले संस्थान
3)देशभक्ती असलेले येथील राजे आणि प्रजा
4)ब्रिटिश भारताकडून महायुद्धात सहभाग महाराजा यशवंतराव मुकणे(फ्लाईट लेफ्टनंट-दुसरे महायुद्ध)
5)भारतातील स्वातंत्र्यसैनिकांचे संस्थान येथील धाकट्या पातीचे राजे देवबाराव यांनी 1857च्या लढ्यात सहभाग झाल्याबद्दल जन्मठेपेची शिक्षा झाली. या संस्थानातील व्यक्तीनी चलेजाव आंदोलन (1942), जंगल सत्याग्रह (1864), दादरा आणि नगर हवेली मुक्तीसंग्राम (1954), संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ (1960) यात सहभाग घेतला होता. स्वातंत्र्यवीर सावरकर हे पण या संस्थानाशी संबंधित होते.
6)जगप्रसिद्ध वारली चित्रकला यासाठी प्रसिद्ध असलेले संस्थान
7)लोकप्रिय तारपा वाद्य आणि नृत्य यासाठी प्रसिद्ध असलेले संस्थान
8)महाराष्ट्रातील सर्वात जुने संस्थान, मिनी महाबळेश्वर म्हणून प्रसिद्ध, कोकणातील थंड आणि जास्त पावसाचे ठिकाण
9)स्वखर्चाने धरण(जयसागर डॅम) बांधलेले भारतातील एकमेव संस्थान
10)ब्रिटिशांकित जव्हार संस्थानास 9 तोफा (9-Gan salute) सलामी होती.
जव्हारची समुद्रसपाटीपासूनची उंची ५१८ मीटर आहे. येथे हिल स्टेशन आहे. हे नाशिकपासून ८० कि.मी.वर आणि मुंबईपासून १५० कि.मी.वर आहे. हे एक सुंदर व समुद्रसपाटीपासून उंचीवर असलेले एक नैसर्गिक शहर आहे. जव्हार मधील ९९ टक्के जनता आदिवासी आहे. जव्हारला ऐतिहासिक वारसा आहे. खूप सुंदर ठिकाण असल्याने मुंबई, ठाणे यासारख्या प्रदूषण जास्त असणाऱ्या ठिकाणच्या लोकांना हे ठिकाण विशेष आवडते.
जव्हारमध्ये काळमांडवी धबधबा व दाभोसा धबधबा आहे. जव्हारचा जय विलास पॅलेस हा राजवाडा एक ऐतिहासिक वारसा आहे तसेच सनसेट पाॅईॅंट, हनुमान  पाॅईॅंट इत्यादी ठिकाणे बघण्यासाठी खास आहेत.
१ सप्टेंबर १९१८ला राजे मार्तण्ड यांनी लोककल्याणकारी पाऊल उचलत जव्हार नगरपरिषद स्थापन केली, अशी माहिती जव्हार संस्थानच्या माहिती पुस्तकेतून मिळते. आज घडीला जुना राजवाडा भग्नावस्थेत आहे. राजवाड्याची इमारत दुमजली. जुन्या राजवाड्याच्या आतील परिसराला बकाल स्वरूप प्राप्त झाले आहे. जव्हार शहराच्या परिसरात निसर्गरम्य देखावे, वारली चित्रकला आदी गोष्टी पाहावयास मिळतात. दिवाळी आणि मे महिन्याच्या सुट्टीमध्ये शाळकरी मुले- मुली तसेच पर्यटक आणि गिर्यारोहक येथे निसर्गसौंदर्याचा आस्वाद घेण्यासाठी येत असतात.
पर्यटन
1) शिरपामाळ/शिर्पामाळ
छत्रपती शिवाजी महाराज सुरतेच्या स्वारीच्यावेळी त्रंबकेश्वराचे दर्शन घेऊन पौष शुद्ध द्वितीया 1 डिसेंबर 1661ला जव्हारचे नरेश पहिले विक्रमशहा यांना भेटावयास आले.विक्रमशहा यांनी जव्हारच्या जवळच असलेल्या एका टेकडीवर मोठा शामियाना उभारला होता. येथे मोठा दरबार भरवण्यात आला होता. शिवाजी महाराज आणि विक्रमशहा यांच्यात तहाची आणि मैत्रीची बोलणी झाली. यानंतर स्वतः विक्रमशहा यांनी शिवाजी महाराज यांच्या जिरेटोपात मानचा तुरा रोवला होता. ते ठिकाण म्हणजे आजचे शिर्पामाळ होय.यानंतर विक्रमशहा यांनी शिवराय यांना सैन्य आणि साहित्य देऊन सुरतला जाण्याचे जवळच्या वाटाचे मार्गदर्शन केले पुढे स्वारी वरून परतताना राजांनी विक्रमशहा यांना काही सम्पत्ती दिली होती.छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जव्हार भेटीने दिल्लीकर सत्ताधिकारी(औरंगजेब) आणि सरदार यांच्या भुवया उंच्यावल्या होत्या.सुरतेच्या स्वारी नंतर मोघल आणि जव्हारकर यांच्या संबंधामध्ये वितुष्टाता निर्माण झाली होती. आता येथे एक मोठे स्मारक तयार करण्यात आले आहे तसेच भव्य मोठी कमान तयार करण्यात आली आहे येथे नेहमी पर्यटक यांची वर्दळ असते.
2) हनुमान पॉईंट
खळाळणारं पाणी, फेसाळत्या पाण्याचे धबधबे, हिरवीगार वनराई हे अनुभवायचं असेल तर इथे येण्याला पर्याय नाही. जव्हारमध्ये प्रवेश करताच अंदाजे ४०० मीटर्स खोली असलेली नारळीदरा ही दरी पहायला मिळते. त्यात अनेक छोटे-मोठे धबधबे वाहत असतात. जव्हारचा हनुमान पॉईंट तर प्रसिद्धच आहे. तिथे उभं राहून सभोवताली नजर टाकल्यास निसर्ग सौंदर्याचा नजराणाच तुमच्यासमोर खुला होतो. अतिशय उत्कृष्ट असा हा पॉईंट आहे. याशिवाय सूर्यास्त पाहण्यासाठी इथला सनसेट पॉईंट प्रसिद्ध आहे.
3) सनसेट पॉईंट
जव्हारचा अजून एक प्रसिद्ध पॉइण्ट म्हणजेच सनसेट पॉइण्ट आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागापासून पश्चिमेला फक्त अर्धा किमी वर हा पॉइण्ट आहे. जोडप्यांचा लाडका असलेला हा पॉइण्ट सूर्यास्ताचे एक अप्रतिम दृष्य दाखवतो. येथून दिसणाऱ्या दरीचा आकार हा धनुष्यासारखा आहे म्हणून पूर्वी या भागाला ‘धनुकमळ’ असे म्हणत. येथून 60 कि. मी. दूर असलेल्या डहाणू जवळच्या महालक्ष्मी डोंगराचे सुंदर दृष्य दिसते. दरीमधल्या दाट गर्द झाडीवर पडणारी सूर्य किरणे पाहण्याचा अनुभव शब्दात वर्णन न करता येण्यासारखा आहे.
4) जय विलास पॅलेस
जव्हार आणि आसपासच्या परिसरात बरीच प्रेक्षणीय ठिकाणे आहेत. यापैकी मुख्य म्हणजे जयविलास पॅलेस हा राजवाडा. हा राजवाडा खाजगी मालमत्ता असला तरी भव्यतेवरून त्याचे ऐतिहासिक महत्त्व लक्षात येते. जयविलास पॅलेस हा ब्रिटिश-इटालियन पद्धतीने तयार करण्यात आला आहे.राजवाड्यात मुकणे घराण्यातील राजांची सुंदर तैलचित्रे आहेत. याशिवाय जुने दुर्मिळ फर्निचर आणि अन्य वस्तूही येथे जतन करून ठेवण्यात आल्या आहेत. जव्हार हे वारली पेंटिंगसाठी प्रसिद्ध आहे. अतिशय शांत वातावरणात अरण्यांनी वेढलेले वैशिष्ट्यपूर्ण हवामानाचे ठिकाण होय.राजवाड्यात 80 खोल्या आहेत त्यापैकी काहीच खोल्या आज वापरात आहेत. पॅलेसच्या मेन दरवाजा समोर एक तोफ आहे.सर्वात प्रसिद्ध ऐतिहासिक वास्तू असलेला हा वाडा ‘राज बरी’ या नावाने सुद्धा ओळखला जातो. राजे यशवंतराव मुकणे यांनी बांधलेला हा राजवाडा मुकणे घराण्याच्या राजाला राहण्यासाठी बांधला होता. येणाऱ्या शत्रूवर नजर ठेवण्यासाठी हा वाडा डोंगराच्या माथ्यावर बांधला आहे.लाकडी कोरीवकाम, दगडी घुमटे आणि आजूबाजूला पसरलेले हिरवे जंगल ही या राजवाड्याची वैशिष्ट्ये आहेत. गुलाबी दगडातून तयार केलेल्या या अद्वितीय अशा वास्तुरचनेमुळे या वाड्याचा वापर अनेक फिल्म शूटस साठी केला गेला आहे.ग्रेट ग्रँड मस्ती तसेच अनेक चित्रपट, मालिका आणि वेबसिरीजचे शूटिंग या पॅलेस मध्ये झाले आहेत. या पॅलेस मध्ये अनेक इतिहासिक वस्तू आहेत.सकाळी 10 ते संध्याकाळी 5 वाजून 30 मिनिटांपर्यंत हा राजवाडा पाहण्यासाठी खुला असतो. राजवाडा आतून पाहण्यासाठी माफक प्रवेश फी आकारली जाते.
5) दाभोसा धबधबा
6) काळ मांडवी धबधबे
जव्हार शहराच्या दक्षिणेस 8 कि.मी. अंतरावर आकर्षक काळमांडवी धबधबा आहे. ट्रेकिंग, रॉक क्लाइंबिंग आणि रॅपेलिंग यासारख्या साहसी खेळांसाठी या खडकाळ आणि उंच धबधबा पर्यटक यांना आकर्षित करतो.काळमांडवी धबधबा उंची सुमारे 100 फूट उंचीचा आहे आणि तो संपूर्ण वर्षभर वाहतो. या ठिकाणी सर्वत्र धबधबे आणि 'झरे सर्वात निसर्गरम्य दृश्ये पाहण्यास मिळतात. काळमांडवी धबधबा हे असून ते जवळील आपतले गन येथे वसलेले आहे.जव्हार ते कलमंडी हे झाप रोड मार्गे 5-6 किलोमीटरचे अंतर आहे.पावसाळ्यात या ठिकाणी जायचं म्हणजे तारेवरची कसरत समजावं. दोन छोट्या नद्यांचा संगम येथे होत असतो .विविध आकाराचे दिसणारे पाण्याचे खळगे आकाराने छोटे असले तरी त्यांची खोली खूप जास्त आहे .जेवढा धबधबा उंचावरून पडतो त्याचा पेक्षा चार पट खोल ते खळगे आहेत.या ठिकाणी डोहमध्ये वरतून पडणार पाणी आतल्या आतून जाऊन 50फूट पुढे जाऊन निघते .या ठिकाणी पावसाळ्यात जाणे खरतर तलाव कारण पाण्यात पडल्यावर मदतीसाठी जवळपास गाव पण नाही आणि खूप खोल दरीत असल्यामुळे तिथून वर जाऊन मदत घेणे पण खूप कठीण आहे.
7) भूपतगड किल्ला
भूपतगड जव्हार राज्याची पहिली राजधानी होती. भूपतगड हा जव्हार तालुक्यातील झाप या गावाजवळ असणारा एक किल्ला आहे. सुंदर अशी तटबंदी या किल्ल्यात आहे तसेच तेथे गरम पाण्याचे छोटे छोटे कुंड आहेत. सुंदर असे ऐतिहासिक ठिकाण आहे.ह्या किल्ल्याला मोठा इतिहास आहे. भूपतगड जव्हार मधील प्रसिद्ध किल्ला आहे. किल्ल्यावर अनेक पाण्याचे टाके आहेत तसेच अनेक कोठारे आहेत अनेक बुरुज हे ढासाळलेल्या अवस्थेत आहेत. गडावर अनेक जुन्या वाड्याचे अवशेष आहेत. जव्हार ठाणे जिल्ह्यात आहे. तेथे पोहोचण्यासाठी जव्हारला जाण्यासाठी अनेक मार्ग असून त्यांतील दोन मार्ग प्रचलित आहेत. एक म्हणजे कल्याण -कसारा – विहीगाव – मोखाडा -जव्हार हा मार्ग, तर दुसरा ठाणे जिल्ह्यातून कल्याण – भिवंडी – वाडा – विक्रमगड – जव्हार असा मार्ग. भूपतला येण्यासाठी ठाणे जिल्ह्यातीलच कुर्लोट गावामार्गेही वाट आहे. मात्र ही वाट खडी चढाईची आहे.
जव्हारवरून चोथ्याचा पाडा, केळीचा पाडा, पवारपाडा अशी छोटी आदिवासी गावे पार करत माणूस १६ किलोमीटरवरील झाप गावात येऊन दाखल होतो. जव्हारहून झापला दर तासाभराने एस.टी.ची देखील व्यवस्था आहे. भूपतगडाचे वैशिष्ट्य म्हणजे याच्या अगदी जवळ जाईपर्यंत इथे किल्ला असल्याचे जाणवत नाही. जव्हार परिसरातील डोंगररचना अतिशय क्लिष्ट आहेत; ठळकपणे दाखवता येईल असा आकार इथल्या एकाही डोंगराला नाही. त्यामुळे झापवरून भूपतगडाच्या पायथ्याला वसलेल्या चिंचपाड्याची दिशा विचारून किल्ल्याकडे करण्याखेरील दुसरा पर्याय नाही. चिंचपाड्याहून भूपतगडाच्या पहिल्या पठारापर्यंत जीप जाईल असा कच्चा रस्ता तयार झाला असून इथे एक झेंडा लावलेला आहे. झेंड्याच्या शेजारी पाषाणात कोरलेली पावले आहेत. स्थानिक ग्रामस्थ या पावलांना नित्यनेमाप्रमाणे ‘सीतेची पावले’ म्हणतात.
‘सीतेची पावले’ असलेल्या या पठारावरून गर्द झाडीने भरलेला भूपतगड दिसतो. त्याच्या माथ्याच्या दिशेने सरकलेली ठसठशीत पायवाटही नजरेत भरते आणि फक्त वीस मिनिटांत भूपतगडाच्या पडलेल्या तटबंदीतून गडमाथ्यावर पोहोचता येते. किल्ल्याच्या माथ्यावर पाऊल ठेवले की उजवीकडे जाणाऱ्या पायवाटेने गेल्यास किल्ल्याच्या भग्न दरवाजाचे अवशेष दिसतात. येथे किल्ल्याच्या माथ्याकडे येणाऱ्या पायऱ्या दृष्टीस पडतात. हा किल्ल्याचा मुख्य प्रवेशमार्ग असून सध्या तो पडलेल्या अवस्थेत आहे.
भूपतगडाची दक्षिण बाजूच्या पठारावर जोडटाक्यांचा एक समूह असून पाणी अडवण्यासाठी त्याला भिंतही बांधलेली दिसते. या टाक्यांच्या खालच्याच बाजूला एक तलाव असून त्याच्या काठावरही पाणी अडवण्यासाठी भिंतीची रचना केलेली दिसते. मात्र या तलावाचे पाणी पिण्यायोग्य नसून टाकीसमूहातील एकाच टाक्याचे पाणी पिण्यायोग्य आहे. भूपतच्या दक्षिण कडय़ावर तुरळक तटबंदी सोडल्यास कोणतेही अवशेष शिल्लक नाहीत.
हवा स्वच्छ असेल तर भूपतगडाच्या माथ्यावरून उत्तरेकडे असलेली त्र्यंबक रांग दृष्टीस पडते. पावसाळ्याच्या शेवटी शेवटी या भूपतगडाचे आणि आजूबाजूच्या आसमंताचे रूप देखणे असते. सोनकीच्या फुलांनी (Senecio grahamii, Graham's groundsel) सजलेले भूपतचे पठार आणि त्याच्या माथ्यावरून दिसणारा पिंजल नदीच्या खोऱ्याचा विस्तीर्ण मुलुख, सूर्यमाळचे पठार, खोडाळ्याचा प्रदेश हा भाग म्हणजे डोळ्यांसाठी जणू पर्वणीच वाटते.
8)बाणगंगा महादेव मंदिर
ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)
ग्रामीण विकास मंत्रालय, भारत सरकारची एक शाखा, ग्रामीण भारताच्या सामाजिक-आर्थिक विकासाला गती देण्याचे काम सोपविण्यात आले आहे. त्याचे लक्ष आरोग्य, शिक्षण, पाईपद्वारे पिण्याचे पाणी, सार्वजनिक घरे आणि रस्ते यावर आहे.
जव्हार संस्थान
पर्यटन
जव्हारमध्ये जुन्या राजवाड्याजवळ असलेले श्री मुक्तेश्वर महादेव मदिर. या मंदिराजवळ असणाऱ्या एका जिवंत झऱ्याला बाणगंगा म्हणून ओळखले जाते. म्हणून या मंदिराला बाणेश्वर महादेव मंदिर म्हणून देखील ओळखले जाते. संस्थान काळात स्वतः राजे दर शिवरात्रीस महादेवाची महापूजा बांधत असत. या मंदिरातील पूजा-अर्चा राजघराण्याकडून होत असे. कालांतराने इतर मंदिरांसह देवस्थान समितीकडे हे महादेव मंदिर जव्हार नरेशांनी सुपूर्त केले. त्यानंतर २००१ साली या मंदिराचा जीर्णोद्धार जव्हारच्या नागरिकांच्या सहकार्यातून करण्यात आला. महाशिवरात्री, त्रिपुरारी पौर्णिमा, होळी हे उत्सव या मंदिरात आजही भक्तीभावाने साजरे होतात. श्रावण महिन्यात याठिकाणी दर्शनासाठी अलोट गर्दी होत असते. प्रत्येक श्रावणी सोमवारी मंदिरात होणाऱ्या शिव भक्तीच्या भजनाचे सूर जुन्या राजवाड्यापर्यंत घुमतात आणि या राजवाड्याचा प्रत्येक चिरा शिव महिमा ऐकायला जणू जिवंत होतो. या मंदिरासमोर असलेल्या वृक्षाच्या ढोलीतील खोडला गणपतीच्या सोंडेचा आकार आल्याने या वृक्षासमोर जाताना निसर्गाची ही किमया पाहावयाला पावले आपोआपच थबकतात.
9) धाकटी जेजुरी (खंडोबा देवस्थान)
ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)
७ जुलै २०२१ रोजी, दुसऱ्या मोदी मंत्रालयाच्या पहिल्या कॅबिनेट फेरबदलादरम्यान, गिरीराज सिंह यांनी नरेंद्र सिंह तोमर यांच्या जागी ग्रामीण विकास मंत्री म्हणून नियुक्ती केली.
कुंभारमाशी
ही एक प्रकारची गांधील माशी आहे. हा एक वास्प जातीचा कीटक आहे. ही माशी अंडी घालण्यासाठी चिखलाचे घरटे तयार करते. ही घरटी कठीण असतात. या माशा मधमाशीच्या पोळ्यांवर हल्ले करून त्यांना मारतात व खातात.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:कीटक वर्ग:कीटकशास्त्र
ग्रामीण विकास मंत्रालय (भारत)
विभाग
मंत्रालयात दोन विभाग आहेत: ग्रामीण विकास विभाग आणि भूसंसाधन विभाग. प्रत्येकाचे प्रमुख विभागाचे सचिव म्हणून नियुक्त केलेल्या वरिष्ठ नागरी सेवकाकडे असतात. अनिता चौधरी भूसंसाधन खात्याच्या सचिव आहेत आणि जुगल किशोर महापात्रा, ओडिशाचे वरिष्ठ नोकरशहा, ग्रामीण विकास मंत्रालयाचे सचिव आहेत.
ग्रामविकास विभाग
विभाग तीन राष्ट्रीय-स्तरीय योजना चालवतो: ग्रामीण रस्ते विकासासाठी प्रधानमंत्री ग्राम सडक योजना (PMGSY), स्वर्णजयंती ग्राम स्वरोजगार योजना (SGSY) ग्रामीण रोजगार आणि ग्रामीण घरांसाठी, प्रधानमंत्री आवास योजना ही जिल्हा ग्रामीण विकास यंत्रणेचे प्रशासन हाताळते. DRDA), आणि त्या अंतर्गत तीन स्वायत्त संस्था आहेत:
ग्रामविकास मंत्री हे या तिन्ही संस्थांचे अध्यक्ष असून मंत्रालयाचे सचिव हे उपाध्यक्ष आहेत. मंत्री सध्या गिरीराज सिंह आहेत आणि सचिव सुब्रह्मण्यम विजय कुमार आहेत.
भूसंपदा विभाग
भूसंसाधन विभाग तीन राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रम चालवतो:
वर्ग:Pages with unreviewed translations
जव्हार संस्थान
पर्यटन
महाराष्ट्राची धाकटी जेजुरी जव्हार येथील जागृत स्थान.!!!
खंडोबा मंदिराचे एतिहासिक महत्त्व- जव्हार राज घराण्याचे कुलदैवत म्हणून या स्थानाला महत्त्व प्राप्त झाले होते,.जव्हारची रणगर्जना हर हर महादेव ही होती.संस्थानि आमदानीत जव्हार चंपाषष्टीची फार मोठी यात्रा भरत असे. या यात्रेस नाशिक.इगतपुरी.घोटी.देवळाली आदी भागातून अनेक भाविक येत असत. जेजुरी या खंडेरायाच्या मुख्यास्थानी ज्या भाविकांना दर्शनासाठी जाने शक्य होत नसे.असे अनेक भाविक जव्हार येथील धाकटी जेजुरी'' येथे दर्शनासाठी येत असत. जव्हारचे राजे चवथे पतंगशाह यांच्या मातोश्री कै.राणी लक्ष्मीबाई या जेजुरीच्या रामजी चव्हाण या मराठा्च्या कन्या त्यांचे माहेरचे नाव मुक्ताबाई.मुक्ताबाई यांचे उपास्य दैवत खंडोबाराया असल्याने या दैवताचे मंदिर जव्हार येथे सुद्धा बांध असा आदेश त्यांनी आपला मुलगा राजे ४थे पतंगशाह यांना दिला.जेजुरी सारखेच कडेपठार असलेल्या स्थानावर बांधण्यासाठी जव्हार गावाच्या एका बाजूस पठारावर सूर्य तलावाशेजारी शांत व प्रसन्न जागा निवडून ४ थे पतंगशाह यांनी जव्हार येथील मध्ये बांधले.
दी सेकंड वेव्ह: ए रीडर इन फेमिनिस्ट थियरी
स्त्रीवादी चळवळी आणि स्त्रीवादी सिद्धांकन
प्रारंभी ‘स्त्रीवादाची दुसरी लाट’ या संकल्पनेची चिकित्सा करताना लेखिका नमूद करतात, की स्त्रीवादी सिद्धांकन निर्मितीचा ऐतिहासिक आढाव घेण्यासाठी १९६० च्या दशकामध्ये आणि त्यानंतरच्या काळात घडलेल्या चळवळींमधील राजकीय बदलांचा संदर्भ घेणे अनिवार्य ठरते. त्या काळामध्ये लिंगभाव या संकल्पनेची खाजगी व सार्वजनिक जीवन या दैवतांच्या पलीकडे जाऊन चिकित्सा करण्याची गरज असल्याचे मांडले जाऊ लागले. याची सुरुवात १९६० च्या दशकात US मध्ये झालेल्या दोन चळवळींमधून झाली. या पुस्तकाचे महत्त्वाचे योगदान हे देखील आहे, की स्त्रियांच्या हक्कांची चळवळ आणि स्त्री-मुक्तीची चळवळ यांच्यातील विभागणी करून मांडणी केली आहे. ६० च्या दशकाच्या सुरुवातीला स्त्रियांच्या हक्कांची चळवळ सुरू झाली. ज्यामध्ये वेतनासाठी काम करणा-या स्त्रियांनी कामाच्या मूल्यामध्ये होणा-या शोषणाविरुद्ध आवाज उठवत राज्यसंस्थेकडे कामगार म्हणून स्त्रियांच्या हक्कांची मागणी केली. अनेक मध्यमवर्गीय गृहिणी या चळवळीमधून होणा-या मर्यादित मागण्यांसंदर्भात असमाधानी होत्या. ६० च्या दशकाच्या शेवटी डाव्या विचारसरणीने प्रेरित अशी स्त्री-मुक्तीची चळवळ उभी राहिली. स्त्रीवादाच्या दुस-या लाटेमध्ये सिद्धांकनाच्या पातळीवर जी ज्ञाननिर्मिती झाली ती बहुतांशी या चळवळींच्या माध्यमातून. स्त्रियांच्या शोषणाची मूळ कारणे हा विषय तत्कालीन स्त्रीवादी सिद्धांकनाच्या केंद्रस्थानी होता.
जव्हार संस्थान
पर्यटन
10)जुना राजवाडा
दी सेकंड वेव्ह: ए रीडर इन फेमिनिस्ट थियरी
मार्क्सवाद आणि स्त्रीवादी सिद्धांकनातील आंतरसंबंध
अनेक काळापासून होणारे स्त्रियांचे शोषण, त्यामागील सामाजिक करणे आणि विविध समाजांमध्ये त्याचे बदलत जाणारे स्वरूप याही चिकित्सा स्त्रीवाद्यांनी करण्यास सुरुवात केली. तत्कालीन स्त्रीवादी हे डाव्या विचारसरणीमधून पुढे आले असल्याने त्यांना स्वतःचे सिद्धांत आणि मार्क्सवादासोबत त्यांचे आंतरसंबंध मांडणे निकडीचे झाले. प्रारंभीच्या जहाल स्त्रीवादी सिद्धांतामधून प्रस्तापित करण्यात आले होते, की शोषणाच्या इतर प्रकारांपेक्षा स्त्रियांचे होणारे शोषण हे खूप जुने आणि प्राथमिक आहे. त्यामुळे मार्क्सवादातील शोषणाचे जे सिद्धांत आहे त्यापेक्षा वेगळे आणि विस्तृत असे विश्लेषण करणे स्त्रीवादी सिद्धांतासाठी गरजेचे आहे. पुस्तकातील काही लेखांमधून मार्क्सवाद आणि स्त्रीवाद यांच्या संदर्भात श्रमाचे उत्पादन, पुनरुत्पादन, त्यातून स्त्रियांचे होणारे शोषण या अनुषंगाने चर्चा केली आहे. दुस-या लाटेतील स्त्रीवाद्यांचे महत्त्वाचे काम म्हणजे स्त्रियांच्या होणा-या शोषणाची मांडणी ही मार्क्सवादाला प्रतिसाद म्हणून करण्यात आली; तसेच महत्त्वाचे म्हणजे लिंगभावाची चर्चा ही अधिक गुंतागुंतीची होऊ लागली. ७० च्या दशकामध्ये दोन परस्परविरुद्ध विचार रूढ होऊ लागले. एक म्हणजे स्त्रिया व पुरुषांमधील फरक हे नैर्सगिकरित्याच खोलवर रुजलेले आहेत. दुसरे म्हणजे प्रत्यक्षात स्त्रिया आणि पुरुष सारखे असतात. भिन्नत्व या संकल्पनेची चिकित्सा स्त्रीवाद्यांनी करण्यास सुरुवात केली. स्त्रियांचे म्हणून जे प्रचलित गुणधर्म समजले जातात त्यावर आधारित नेहमी स्त्री-पुरुषांमधील फरक सांगितला जातो. स्त्रीवादी सिद्धांताच्या या टप्प्याला “gynocentric feminism” असे म्हटले गेले. Difference किंवा “geocentric feminism” या संदर्भातील ज्या विरुद्ध मांडणी करण्यात आल्या ते स्त्रीवादी सिद्धांतासाठी मोलाचे ठरले. Mac Cannon, Chodorow, Gilligan या स्त्रीवाद्यांच्या लेखनातून वरील विषय सविस्तरपणे मांडला गेला. गो-या स्त्रियांचे अनुभव हे सर्व स्त्रियांना लागू करणे, गो-या स्त्रियांचे अनुभव हे वर्णवादाने युक्त नसतात असे गृहीत धरणे याला तत्कालीन सैधांतिक मांडणीतून आव्हान दिले गेले. Judith Butler, Monique Wittig, Elsa Brown यांनी त्यांच्या अभ्यासातून भिन्नत्व या संकल्पनेची सैधांतिक मांडणी केली आहे.
Early Statements
पुस्तकामध्ये पाच विभाग असून प्रत्येकात दुस-या लाटेतील स्त्रीवादी सिद्धांत निर्माण करणारे लेख हे इतिहासाच्या बदलत्या टप्प्यानुसार समाविष्ट करण्यात आले आहेत. Early Statements या पहिल्या विभागामध्ये लिंगभाव आणि स्त्रियांचे शोषण याबद्दल झालेल्या प्राथमिक अभ्यासाचा समावेश आहे ज्यातून स्त्रीवादी चळवळ आणि सिद्धांत या दोन्हींच्या अनुषंगाने मांडणी केली आहे. पहिले प्रकरण सिमोन-दे-बोव्हा लिखित 'सेकंड सेक्स' (१९५३) या पुस्तकाची प्रस्तावना असून त्यामध्ये स्त्रियांचे एक सामाजिक समूह म्हणून शोषण कसे होते आणि हे शोषण ऐतिहासिक कसे आहे हे दाखवून दिले आहे. लेखिका उल्लेख करतात की, स्त्रिया व पुरुषांमधील जो शारीरिक भेद आहे त्यामुळे पुरुषांना स्वतःला 'कर्ते' म्हणवून घेण्याची संधी मिळते आणि स्त्रियांना 'इतर' म्हणून वागवले जाते. शारीरिक भेदावरून होणारे शोषण हे लिंगभावाचे निकष निश्चित करतात. दुसरे प्रकरण हे शुलामीथ फायरस्टोन यांचे 'द डायलेक्टीक ऑफ सेक्स' (१९७०) यामधील आहे. मार्क्स आणि एंगल्स यांच्या मांडणीतून प्रेरणा घेऊन फायरस्टोन या स्त्रियांच्या शोषणाची करणे त्यांच्या जैविकतेमध्ये शोधण्याचा प्रयत्न करतात. स्त्री-पुरुषांमधील शारीरिक भेद, स्त्रिया करतात ते जैविक पुनरुत्पादन या सर्व बाबतीत स्त्रियांचे शोषण होते कारण मूल जन्माला घालण्याची त्यांची क्षमता ही प्रत्यक्षात त्यांना पुरुषांवर अवलंबून राहण्यास भाग पडते आणि पुरुषांना स्त्रियांचे शोषण करण्याचा अवकाश देखील मिळवून देते. तिसरे प्रकरण ही गेल रुबिन यांच्या 'द ट्राफिक इन वूमन' (१९७५) यावर आधारित असून नातेसंबंधांमध्ये स्त्रियांची देवाणघेवाण कशी होते व त्यातून लिंगभावाधारित शोधन कसे रुजलेले असते हे नमूद केले आहे. रुबिन यांनी मार्क्स, लेवी-स्त्राउस यांची मानववंशशास्त्र यावरील मांडणी आणि फ्रोईड व ल्याकन यांचे मानसशास्त्रीय विश्लेषण यांची मांडणी हे सर्व एकात एक गुफ़लेले आहे. चौथे प्रकरण हे ‘The Combahee River Collectives – A Black Feminist Statement’ (१९७९) काळ्या स्त्रीवाद्यांनी केलेल्या त्यांच्या हक्कांच्या मागण्यांचे निवेदन आहे. गोऱ्या मध्यमवर्गीय स्त्रियांच्या चळवळीमधील मर्यादा दाखवून काळ्या स्त्रीवाद्यांनी अस्मितांचे राजकारण, वेगळेपणाच्या राजकारणाला नकार आणि लिंगभावाधारीत शोषणाचा मुद्दा हाताळताना वर्ग आणि वर्णवाद यांना दुर्लक्षित करणे हे शक्य नसल्याचे मांडले. वेंडी विलियम्स लिखित 'द इक्वालिटी क्रायसिस' हा लेख म्हणजे पहिल्या विभागातील शेवटचे प्रकरण असून त्याची निर्मिती स्त्रियांच्या हक्कांच्या चळवळीमधून झाली आहे. The Equality Crisis: Some Reflections of Culture, Courte and Feminism (१९८२) यामधून उदारमतवादी स्त्रीवाद्यांसमोर प्रारंभीच्या काळात काय आव्हाने उभी राहिली, त्यातून स्त्रियांच्या होणाऱ्या शोषणाचा प्रश्न कसा पुढे आणला गेला आहे हे मांडले आहे.
संदर्भ सूची
https://purpleprosearchive.wordpress.com/2008/07/25/reading-feminism/
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
जव्हार संस्थान
पर्यटन
काळा अभावी दुर्लक्षित होत चाललेला जुना राजवाडा आज फक्त क्रिकेट ग्राउंड आणि डम्पिंग ग्राऊंड म्हणुन ओळखला जातो आहे. संस्थानचा पहिला राजवाडा हा २०० वर्षापूर्वीचा सन १७५० साली कृष्णराजाने बांधला होता.पण दुर्दैवाने अवघ्या ७२ वर्षानी इ.स.१८२० साली तो अग्निनारायणाच्या भक्षस्थानी पडला.पेशव्यांचा अनुज्ञेने जव्हार संस्थानचा गादीवर बसलेले तीसरे विक्रमशाह उर्फ़ मालोजीराव इ.स.१८२१ मधे वारल्यानंतर जव्हार संस्थानचा गादीवर कोणी वारस नव्हता, त्यामुळे विक्रमशाहच्या दोन भावात तंटा निर्माण झाला.तिसरया विक्रमशाहला दोन बायका होत्या, आनंदीबाई आणि सुगणाबाई ह्या होत्या.सगुणाबाई त्यावेळी थोड्याच दिवसात प्रसूत होऊन त्याना मुलगा झाला, त्यांचे नाव तिसरा पतंगशाह ठेवले.विक्रमशाह उर्फ़ मालोजीराव इ.स.१८२१ मधे वारल्यानंतर जव्हार संस्थानचा गादीवर कोणी बसायचे यावरून खुप वादंग माजलातो इतका माजला की त्यामुळे राज्यात या प्रकरणाने बंड माजले आणि या गादीवरून झालेल्या भांडणातुन बंडखोरांनी इ.स.१८२२ साली जव्हारचा राजवाडा जाळुन कागदपत्रे,जूने ऐतिहासिक पुरावे वैगेरे सर्व जळुन राख झाले.आजही जून्या राजवाडा मधे नगारखाना तसेच नक्षी काम केलेले दगड़ी जोते दिसतात.
11) जयसागर डॅम
महाराज यशवंतराव मुकणे यांनी तत्कालीन जव्हार शहराच्या पाणी पुरवठायासाठी(1950) एक धरण बांधायचे ठरवले. त्यावेळी शहराची लोकसंख्या ही 12 हजार असावी. उन्हाळ्यात शहरात पाणी टंचाई होत असे आणि शहरातील तलावे ही पूर्ण पाणी पुरवू शकत नव्हते म्हूणन राजांनी धरण बांधले आणि आपले पूर्वज जयदेवराव यांच्या नावाने धरणास जयसागर असे नाव दिले विशेष म्हणजे त्याकाळी संस्थानिक धरण बांधण्यासाठी ब्रिटिश सरकार कडून आर्थिक मदत मागत असे परंतु राजे यशवंतराव यांनी स्वतःच्या तिजोरीतील पाच लक्ष रुपये देऊन धरण बांधले. आज शहरची लोकसंख्या वाढली आहे तरी पाण्याची गरज भासते तरी पण धरणामार्फत पाणी पुरवठा केला जातो. राजे यशवंतराव यांनी आपल्या मूळ गावातील भागासाठी(नाशिक जिल्हा) धरणासाठी शासनाला पैसे दिले होते त्यांच्या स्मारनार्थ आज मुकणे डॅम नाशिक जिल्हात आले. जयसागर डॅम मध्ये आता पर्यटनसाठी बोटिंग पण सुरू कारण्यात आली आहे.
12) विजयस्तंभ आणि क्लॉक टॉवर (clock tower)/स्मारक (1945)
महाराज यशवंतराव मुकणे हे जेव्हा दुसऱ्या महायुद्धातून विजयी परत आल्यावर त्यांच्या आणि जव्हारच्या कामागिरी बद्दल एक विजयस्तंभ शहरात उभरण्यात आला. पहिल्या आणि दुसऱ्या महायुद्धात जव्हारच्या संस्थानाने सहकार्य केल्यावर तसेच युद्धात ब्रिटिश यांना मदत केल्यावर तसेच जव्हारच्या राजांनी युद्धात सहकार्य केल्याबद्दल विजयस्तंभ उभरण्यात आला. तेव्हा तत्कालीन मुंबईचे प्रांताधिकारी, ठाणे आणि नाशिकचे कलेक्टर,सैन्य अधिकारी,ब्रिटिश अधिकारी उपस्थित होते. तेव्हा जव्हार मध्ये भव्य मिरवणूक काढण्यात आली होती. जव्हारच्या सैनिक आणि पोलीस यांची परेड झाली होती. हत्ती, उंट आणि घोडे यांची मिरवणूक काढली. त्यानंतर येथे जव्हार शहराचा क्लॉक टॉवर उभारण्यात आला तसेच येथे नंतर यशवंतराव महाराज यांचे स्मारक उभरण्यात आले आजही येथे शाही दसऱ्याचे आयोजन होते.
13)ऐतिहासिक वास्तू
पूर्वीच्या काळात जव्हार हे एक ब्रिटिशांकीत संस्थान होते त्यामुळे तेथील राजांनी अनेक गोष्टी निर्माण केल्या आणि जव्हार संस्थानाचा विकास केला. यात प्रामुख्याने वाडे, पूल, इमारती, उद्याने, संग्राहलय, मंदिरे अश्या वास्तू येतात. त्यात मुख्य म्हणजे जव्हारचे संस्थानाचे दिवाण आणि स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांचे सासरे चिपळूणकर यांचा वाडा होय. तसेच ब्रिटिश अधिकारी हे पर्यटन साठी आल्यावर त्यांच्यासाठी बांधलेले गेस्टहाऊस हे जव्हार मध्ये हमकास लोक पाहण्यासाठी येतात.अप्पर जिल्हा कार्यालय, राधा हायस्कुल, कृष्णा हायस्कुल, के.व्ही. विद्यालय, शासकीय टाऊन हॉल, संग्राहलय,पोलीस स्टेशन, पोस्ट ऑफिस, टांकसाळ,जिमखाना, नगरखाना, अंबरखाना, पागा, फिल्टर हाऊस आणि अनेक शासकीय कार्यालये यासारखे अनेक पुरातन वास्तू जव्हार मध्ये आहे.
जव्हार संस्थानचे राष्ट्रगीत
जव्हार संस्थानच्या राष्ट्रगीताला दिनांक १३ नोव्हेंबर १९४४ रोजी राजमान्यता मिळाली. हे राष्ट्रगीत, बडोद्याचे राजकवी कवी यशवंत यांनी रचले. त्याचे पहिले गायन जव्हार नरेश श्रीमंत यशवंतराव मुकणे महाराज हे दुसऱ्या महायुद्धावरून परत आल्यानंतर त्यांच्या २७ व्या वाढदिवसा निमित्त झाले. जव्हार संस्थानची भौगोलिकता, वनवैभव, राजगुरू कृपाशीर्वाद, राजांची शौर्यगाथा, मायभूमीवरील प्रेम, जनकल्याणकरी राजा अश्या रीतीने जव्हार संस्थानाचा गौरव करणारे हे राष्ट्रगीत आहे. ते दि.१३ नोव्हेंबर १९४४ रोजी राजमान्यता मिळाल्यापासून ते जव्हार संस्थानाच्या भारतातील विलीनीकरणापर्यंत, प्रत्येक समारंभात गायले जात असे.
जय मल्हार ! जय मल्हार ! गर्जू या जय मल्हार !! सह्याद्रीचे हे पठार I शौर्याचे हे शिवार I राखाया या बडिवार I येथे नवोनव अवतार II१II
येथले धनुष्यबाण I अजून टणत्कार करून I टाकतात परतून I कळी काळाचेही वर II२II
साग, शिसव, ऐन दाट I सोन्याचे बन अफाट I त्यांत शाह नांदतात I दीनांचे पालनहारII३II
सदानंद -वरद- हात I जयबांची शौर्य- ज्योत I ध्वज भगवा सूर्यांकित I दावी राज्य हे जव्हारII ४ II
प्यार अशी माय भूमी I माय भूमी तव कामी I वाहू सर्वस्व आम्ही I होऊ जीवावर उदार II ५ II
संदर्भ
वर्ग:जव्हार तालुक्यातील गावे वर्ग:विकिव्हॉयेजमध्ये स्थानांतरित करण्याजोगा मजकूर असलेले लेख वर्ग:भारतातील संस्थाने
रामधनी दास
रामधनी दास (१७ जानेवारी १९२५- १२ जून २०००) हे भारतीय राजकारणी होते. ते १९५२, १९५७, १९६२ आणि १९६७ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून बिहार राज्यातील गया लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग: भारतीय राजकारणी वर्ग: भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग: १ ली लोकसभा सदस्य वर्ग: २ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ३ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ४ थी लोकसभा सदस्य वर्ग: गयाचे खासदार वर्ग: इ.स. १९२५ मधील जन्म वर्ग: इ.स. २००० मधील मृत्यू
केरळ लोककला अकादमी
केरळ लोककला अकादमी हे केरळ सरकारने स्थापन केलेले सांस्कृतिक घडामोडींसाठी एक स्वायत्त केंद्र आहे आणि ते सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या अंतर्गत काम करते. २८ जून १९९५ रोजी केरळच्या पारंपारिक कला प्रकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि प्रक्षेपित करण्यासाठी त्याची स्थापना करण्यात आली होती. हे चिरक्कल, कन्नूर येथे स्थित आहे. लोककथेतील अभ्यास आणि संशोधनाला चालना देण्यासाठी अकादमी एक त्रैमासिक काढते आणि केरळच्या लोककथेवर २५ हून अधिक पुस्तके प्रकाशित केली आहेत. याने केरळच्या १०० लोककला प्रकारांबद्दलचे पुस्तक आणि दोन शब्दकोष तयार केले, एक चविट्टू नडकम आणि दुसरे बेअरी भाषेवर आहे.
इतिहास
संस्थेची स्थापना त्रावणकोर कोचीन साहित्यिक, वैज्ञानिक आणि धर्मादाय संस्था नोंदणी अधिनियम १९५५ च्या अंतर्गत करण्यात आली. याची स्थापना २० जानेवारी १९९६ रोजी झाली होती. याचे उद्दिष्ट लोककलांचे प्रशिक्षण देण्यासाठी आणि त्यांच्या विकासासाठी, संवर्धनासाठी आणि निरंतर प्रयत्नांची खात्री करण्याचे होते. २००३ मध्ये, राज्य सरकारने चिरक्कल येथील चिरक्कल राजांचा पाण्याच्या कडेला असलेला वाडा अकादमीला त्यांचे मुख्यालय म्हणून वापरण्यासाठी सुपूर्द केला. अकादमीचे माजी सचिव, एम. प्रदीप कुमार म्हणतात, "अकॅडमीने अलीकडेच आपल्या अभ्यासात आणि विश्लेषणात, आपल्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचा भाग असलेल्या इतर विविध लोककलेच्या कलाप्रकारांची ओळख पटवली आहे. ब्राह्मणी पटू, चाट पटू, चक्रपट्टू, कडाल वांची पटू आणि आदिवासी गाणी ही लोककलेतील अलीकडची भर आहे. आदिवासी आणि पारंपरिक गाण्यांचे विविध प्रकार आहेत. प्रत्येक 'ओरू' (आदिवासी वसाहत) ची आदिवासी गाणी वेगळी आहेत. केरळमध्ये सुमारे १००० लोककला प्रकार अस्तित्वात आहेत, जे पिढ्यानपिढ्या चालत आले आहेत."
पुरस्कार
लोककथा क्षेत्रातील उल्लेखनीय कलाकार आणि तज्ञांना अकादमी पुरस्कार आणि फेलोशिप देते. फेलोशिपमध्ये प्रत्येकी ₹ १५,००० आणि प्रशस्तिपत्र यांचा समावेश आहे. लोककथा पुरस्कार आणि पुस्तक पुरस्कार ₹ ७,५०० आणि प्रशस्तीपत्र आहे. गुरुपूजा आणि युवाप्रतिभा पुरस्कार विजेत्यांना प्रत्येकी ₹ ५,००० आणि प्रशस्तीपत्र दिले जाते.
पीके कलान पुरस्कार
पीके कलान पुरस्कार २००८ मध्ये अकादमीचे माजी अध्यक्ष, गद्दिका कलाकार आणि सामाजिक कार्यकर्ते पीके कलान यांच्या नावाने सुरू करण्यात आला. लोककला प्रकारातील योगदानासाठी हा पुरस्कार दिला जातो. यात ₹ १,००,००० चे रोख बक्षीस, एक प्रमाणपत्र आणि एक पुतळा दिला जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील कला संस्था वर्ग:केरळमधील संस्कृती वर्ग:केरळच्या कला वर्ग:भारतातील कला सादरीकरण वर्ग:केरळमधील संस्था वर्ग:भारतातील संगीत संस्था वर्ग:केरळमधील लोककथा वर्ग:१९९५ ची केरळमधील आस्थापने वर्ग:१९९५ मध्ये स्थापन झालेल्या कला संस्था
वित्तनिधी
निधी ही गरज, कार्यक्रम किंवा प्रकल्पासाठी वित्तपुरवठा करण्यासाठी संसाधने प्रदान करण्याची क्रिया आहे. हे सहसा पैशाच्या स्वरूपात असले तरी, ते एखाद्या संस्थे किंवा कंपनीकडून प्रयत्न किंवा वेळ देखील घेऊ शकते. सामान्यतः, जेव्हा एखादी फर्म रोख रकमेची गरज भागवण्यासाठी तिच्या अंतर्गत साठ्याचा वापर करते तेव्हा हा शब्द वापरला जातो, तर जेव्हा फर्म बाह्य स्त्रोतांकडून भांडवल घेते तेव्हा वित्तपुरवठा हा शब्द वापरला जातो.
निधीच्या स्त्रोतांमध्ये क्रेडिट, उद्यम भांडवल, देणग्या, अनुदान, बचत, अनुदान, आणि कर यांचा समावेश होतो. देणग्या, अनुदाने आणि अनुदान यांसारख्या निधीचे वर्णन ज्यांना गुंतवणुकीच्या परताव्याची थेट आवश्यकता नसते त्यांना " सॉफ्ट फंडिंग " किंवा " क्राउडफंडिंग " असे वर्णन केले जाते. जंपस्टार्ट अवर बिझनेस स्टार्टअप्स अ‍ॅक्ट (वैकल्पिकपणे, "जॉब्स अॅक्ट ऑफ २०१२") नुसार ऑनलाइन फंडिंग पोर्टलद्वारे भांडवली गुंतवणुकीसाठी एखाद्या कंपनीमध्ये इक्विटी मालकीची देवाणघेवाण सुलभ करते, हे फंडिंग इक्विटी क्राउडफंडिंग म्हणून ओळखले जाते.
आवशी
आवशी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील खेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
मापूचे
मापूचे चिलीचे पहिले स्वदेशी लोक, जे सेंट्रल झोन आणि चिलीच्या वरच्या झोनमध्ये राहतात, ते अर्जेंटिनाच्या अधूनमधून इव्हेंट झोनमध्ये देखील उपस्थित असतात.
वर्ग:चिलेची संस्कृती
रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय (भारत)
रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालय हे भारत सरकारचे एक मंत्रालय आहे, जे रस्ते वाहतूक, वाहतूक संशोधन आणि गतिशीलता वाढवण्यासाठी नियम आणि कायदे तयार करण्यासाठी आणि प्रशासनासाठी सर्वोच्च संस्था आहे. भारतातील रस्ते वाहतूक व्यवस्थेची कार्यक्षमता. केंद्रीय अभियांत्रिकी सेवा (रस्ते) संवर्गातील अधिकाऱ्यांमार्फत ते देशाच्या राष्ट्रीय महामार्गांच्या विकासासाठी जबाबदार आहे. देशाच्या आर्थिक विकासासाठी रस्ते वाहतूक ही एक महत्त्वाची पायाभूत सुविधा आहे. ते विकासाची गती, रचना आणि नमुना प्रभावित करते. भारतात, एकूण मालाच्या ६० टक्के आणि प्रवासी वाहतुकीच्या ८५ टक्के वाहतुकीसाठी रस्त्यांचा वापर केला जातो. त्यामुळे भारतासाठी या क्षेत्राचा विकास अत्यंत महत्त्वाचा आहे आणि अर्थसंकल्पात त्याचा मोठा वाटा आहे.
निर्मिती
युद्ध परिवहन विभागाची स्थापना जुलै, १९४२ मध्ये, तत्कालीन दळणवळण विभागाचे दोन विभागांमध्ये विभाजन करून करण्यात आली:
कार्ये
युद्ध वाहतूक विभागाला वाटप केलेल्या कार्यांमध्ये प्रमुख बंदरे, रेल्वे प्राधान्ये, रस्ते आणि जलवाहतुकीचा वापर, पेट्रोल रेशनिंग आणि उत्पादक गॅस यांचा समावेश आहे. व्यापकपणे सांगायचे तर, युद्ध वाहतूक विभागाचे कार्य युद्धकाळातील वाहतुकीच्या मागण्या, तटीय जहाज वाहतूक आणि प्रमुख बंदरांचे प्रशासन आणि विकास यांच्यात समन्वय साधणे हे होते. नंतर, वाहतूक प्राधान्यांच्या विभागांच्या नियंत्रणासाठी देखील निर्यातीचे नियोजन हाती घेण्यात आले.
मंत्रालयाच्या अंतर्गत खालील शाखा कार्यरत आहेत:
मानक आणि संशोधन (S&R) झोन
वर्ग:Pages with unreviewed translations वर्ग:भारताची मंत्रालये
दशरथ देव
दशरथ देव (२ फेब्रुवारी १९१६- १४ ऑक्टोबर १९९८) हे भारतीय राजकारणी होते. ते १० एप्रिल १९९३ ते ११ मार्च १९९८ या काळात त्रिपुरा राज्याचे मुख्यमंत्री होते. ते १९५२, १९५७ आणि १९६२ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे उमेदवार म्हणून तर १९७१ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे उमेदवार म्हणून त्रिपुरा राज्यातील त्रिपुरा पूर्व लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग: भारतीय राजकारणी वर्ग: भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातील राजकारणी वर्ग: मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षातील राजकारणी वर्ग: त्रिपुराचे मुख्यमंत्री वर्ग: १ ली लोकसभा सदस्य वर्ग: २ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ३ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग: त्रिपुरा पूर्वचे खासदार वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय (भारत)
कौशल्य विकास आणि उद्योजकता मंत्रालय हे ९ नोव्हेंबर २०१४ रोजी देशभरातील सर्व कौशल्य विकास प्रयत्नांचे समन्वय साधण्यासाठी भारत सरकारचे एक मंत्रालय आहे. मंत्रालयाचे प्रमुख केंद्रीय मंत्री धर्मेंद्र प्रधान आहेत. १६ एप्रिल २०१५ रोजी औद्योगिक प्रशिक्षण, शिकाऊ प्रशिक्षण आणि इतर कौशल्य विकास जबाबदाऱ्या कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाकडून या नव्या मंत्रालयाकडे हस्तांतरित करण्यात आल्या. कुशल मनुष्यबळाची मागणी आणि पुरवठा यांच्यातील दुरावा दूर करणे, नवीन कौशल्ये आणि नाविन्यपूर्ण विचार निर्माण करणे हे केवळ विद्यमान नोकऱ्यांसाठीच नाही तर निर्माण होणाऱ्या नोकऱ्यांसाठीही आहे. हे एक् महत्त्वाचे मंत्रालय आहे. वर्ग:Pages with unreviewed translations वर्ग:भारताची मंत्रालये
इस्रायलचे राष्ट्रपती
इस्रायलचे राष्ट्रपती  हे इस्रायल देशाचे राष्ट्रप्रमुख आहे. हे पद प्रामुख्याने एक औपचारिक पद आहे कारण कार्यकारी शक्ती प्रभावीपणे इस्रायलच्या पंतप्रधानांच्या जवळ आहे. २४ जुलै २०१४ पासून सध्याचे राष्ट्रपती रेउव्हेन रिव्हलिन नियुक्त झाले आहेत. इस्रायलचे विधानमंडळ क्नेसेट हे इस्रायलचे राष्ट्रपती सात वर्षांच्या कालावधीसाठी निवडून देते आणि एका व्यक्तिला आता केवळ एकदाच नियुक्त करता येते.
पात्रता, अधिकार आणि जबाबदारी
इस्रायलची लिखित घटना नाही, पण अनेक मूलभूत कायदे आहेत जे घटनेची स्थिती धारण करतात. राष्ट्रपतींची पात्रता, अधिकार आणि जबाबदाऱ्या १९६४ च्या मूलभूत कायद्यामध्ये वर्णन केल्या आहेत. राष्ट्रपती इस्रायलचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत आणि इस्रायलमधे रहाणारे इस्रायलचे नागरिक असले पाहिजे. क्नेसेट हे इस्रायलचे राष्ट्रपती सात वर्षांच्या कालावधीसाठी निवडून देते. पदस्त राष्ट्रपतींचा कालावधी संपायच्या ९० दिवसां पुर्वी किंवा कालावधी समाप्त झाल्यानंतर पुढील ३० दिवसांच्या आत पुढील राष्ट्रपतींची निवडणूक घ्यावी लागते. राष्ट्रपतींचे कार्यालय कोणत्या आपत्तीमध्ये रिक्त झाले असल्यास नव्या राष्ट्रपतींची ४५ दिवसांत निवडणूक व्हावी अशी तरतुद आहे.
राष्ट्रपतींशी संबंधित सोडुन इस्रायलचे सर्व कायद्यांवर राष्ट्रपती हस्ताक्षर करतात. ते न्यायव्यवस्थेच्या न्यायिक नियुक्त्या व निलंबनाचे काम पण करतात. त्यांच्या जवळ एखाद्या अपराधीची शिक्षा कमी किंवा बदलण्याची सोय उपलब्ध आहे.
यादी
खालील नमुद केलेली राष्ट्रपती / राष्ट्राध्यक्षांची यादी आहे:
इस्रायलचे राष्ट्रपती (१९४९-वर्तमान)
१६ फेब्रुवारी १९४९ला इस्रायलच्या पहिल्या राष्ट्रपती निवडणूकी मध्ये क्नेसेट ने चैम वाइझमनला ८३ मत मिळाले व विरोधी नेते जोसेफ क्लाउसनरला १५ मत मिळाले. वाइझमन अशा प्रकारे इस्रायलचे पहिल्या राष्ट्रपती निवडणून आले. १९ नोव्हेंबर १९५१ला दुसऱ्या क्नेसेट ने वाइझमनयांना निर्विवाद निवडुन दिले. पण ९ नोव्हेंबर १९५२ला राष्ट्रपती पदावर कार्यरत असतानावच वाइझमन यांचा मृत्यु झाला. वाइझमन नंतर डिसेंबर १९५२ मध्ये यित्झाक बेन-झ्वी राष्ट्रपती झाले. ते नंतर १९५७ आणि १९६२ मध्ये निर्विवाद निवडून आले. १९६३ मध्ये बेन-झ्वीच्या मृत्यु नंतर झल्मान शाझर तिसरे राष्ट्रपती झाले आणि १९६८ मध्ये पुन्हा निर्विवाद निवडून आले. १९८३ मध्ये निवडून आलेले चैम हेर्झॉग १९८८ मध्ये निर्विवाद निवडून आले. एझेर वाइझमन जे १९९३ मध्ये राष्ट्रपती झाले, परत १९९८ मध्ये जिंकले; पण हे पहिले पदस्त राष्ट्रपती होते जे निर्विवाद जिंकले नाही.
संदर्भ
* वर्ग:देशानुसार राष्ट्राध्यक्ष
साथ सोबत
साथ सोबत हा २०२३ चा भारतीय मराठी भाषेतील रोमँटिक ड्रामा चित्रपट आहे जो रमेश मोरे लिखित आणि दिग्दर्शित आणि धनाजी मारू निर्मित मारु एंटरप्रायझेसच्या बॅनरखाली आहे. हे १३ जानेवारी २०२३ रोजी थिएटरमध्ये प्रदर्शित झाले.
विरुधुनगर लोकसभा मतदारसंघ
हेसुद्धा पहा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ
अजूनही बरसात आहे
अजूनही बरसात आहे ही सोनी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली लोकप्रिय मालिका आहे.
कथानक
आदिराज आणि मीरा यांचं महाविद्यालयात असताना १० वर्षांपूर्वी प्रेमप्रकरण असतं, परंतु काही कारणास्तव त्यांचं ब्रेकअप होतं. आदिराज उच्च शिक्षणासाठी अमेरिकेला निघून जातो. पुन्हा १० वर्षांनी ते दोघे एकाच क्लिनिकमध्ये कामाला रुजू होतात, तेव्हा ते एकमेकांना भेटतात. यामुळे परत त्यांच्यात प्रेमाची पालवी रुजते व त्या दोघांचं लग्न होतं.
संदर्भ
वर्ग:सोनी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
बिगर बँकिंग वित्तसंस्था
बिगर बँकिंग वित्तीय संस्था ही एक वित्तीय संस्था आहे जिच्याकडे पूर्ण बँकिंग परवाना नाही किंवा राष्ट्रीय किंवा आंतरराष्ट्रीय बँकिंग नियामक एजन्सीद्वारे पर्यवेक्षण केलेली नाही. NBFC बँक-संबंधित आर्थिक सेवा, जसे की गुंतवणूक, जोखीम एकत्र करणे, करार बचत आणि बाजार दलाली सुलभ करते. विमा कंपन्या, प्यादी दुकाने, कॅशियर चेक जारी करणारे, चेक कॅशिंग लोकेशन्स, पेडे लेंडिंग, चलन एक्सचेंज आणि मायक्रोलोन संस्था यांचा समावेश आहे. अॅलन ग्रीनस्पॅनने अर्थव्यवस्थेला बळकट करण्यासाठी NBFI ची भूमिका ओळखली आहे, कारण ते "अर्थव्यवस्थेच्या बचतीचे भांडवली गुंतवणुकीत रूपांतर करण्यासाठी अनेक पर्याय देतात जे मध्यस्थीचे प्राथमिक स्वरूप अयशस्वी झाल्यास बॅकअप सुविधा म्हणून काम करतात."
कुसळवाडी
कुसळवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील हदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
बिगर बँकिंग वित्तसंस्था
संदर्भ
वर्ग:वित्तसंस्था
कुसळवाडी
संदर्भ
वर्ग:हदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
ज्ञानदा कदम
ज्ञानदा कदम ही मराठी वृत्तनिवेदिका असून ती सध्या एबीपी माझा या मराठी वृत्तवाहिनीसाठी काम करते. तिच्या वक्तृत्व शैलीमुळे "काय सांगशील ज्ञानदा?" हे समाज माध्यमावर बऱ्याच काळ ट्रेडिंग वर होते.
सुरुवातीचे दिवस
कदम यांचा जन्म मुंबईत झाला असून त्यांच्या वडिलांचे नाव अरविंद चव्हाण आहे. तिचे आजोबा शाळेचे मुख्याध्यापक होते, आजी शिक्षिका होती. तिचे मूळ कुटुंब कणकवली, सिंधुदुर्ग येथील आहे. तिला एक संपदा चव्हाण नावाची  बहीण ती अमेरकेत वास्तव्यास आहे.
शिक्षण
कदम यांचेचे प्राथमिक शिक्षण मुंबईच्या गांधी बालमंदिर हायस्कूल येथे झाले असून बालपणी तिचा खोडकर स्वभाव होता. बालपणीपासूनच तिला भविष्यात काहीतरी वेगळं करून दाखवण्याची इच्छा होती. तिने मुंबईच्या व्ही .जी. वाजे कला, विज्ञान आणि वाणिज्य महाविद्यालयामधून आपले पदवी शिक्षण पूर्ण केले. तिने वॉइस कल्चरवर कोर्स पूर्ण केला आहे.
कार्यक्षेत्र
कदम यांना १ मार्च २००७ मध्ये एबीपी माझा या न्यूझ चॅनेल मध्ये नोकरी मिळाली. तेव्हापासून त्या एबीपी माझा (पूर्वी स्टार माझा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या) मुख्य वृत्तनिवेदिका (लीड न्यूझ अँकर) म्हणून काम करत आहेत. त्या ऑन फील्ड न्यूझ रिपोर्टिंगसाठी प्रसिद्ध होत्या. त्यानंतर एबीपी माझा निर्माता राहुल यांच्या विनंतीनंतर त्यांनी न्यूझ अँकरिंगमध्ये प्रवेश केला. ज्ञानदा कदम प्राइमटाइम शो “माझा कट्टा” आयोजित करतात. एबीपी माझा रणसंग्राम, मराठी बिग बॉस या प्रमुख कार्यक्रमांपैकी त्यांनी सूत्रसंचालन केले आहे. एबीपी माझामध्ये येण्याआधी तिने ८ महीने आकाशवाणी साठी काम केले होते.
पुरस्कार
कदम यांना न्यूझ टेलिविजन अवॉर्ड (NT अवॉर्ड) प्राप्त झाला आहे. २०१९ साली तीनणा "वुमन ऑफ सबस्टन्स अवॉर्ड" मिळाला.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वाजे
वाजे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पनवेल तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
केरोसीन
केरोसीन किंवा रॉकेल हे एक ज्वालाग्राही हायड्रोजन व कार्बन यांचे संयुग द्रव आहे. हे एक इंधन आहे. रॉकेलचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात विमानात जेट इंधन म्हणून केला जातो. काही वेळा अग्निबाण इंजिन मध्येही त्याचा उपयोग केला जातो. तसेच लहान मासेमारी नौका आणि जहाजाच्या बाहेरच्या मोटर्सना इंधन म्हणूनही याचा उपयोग होतो. रॉकेल दिवे मोठ्या प्रमाणात प्रमाणात आशिया आणि आफ्रिका खंडांच्या ग्रामीण भागात वापरले जातात. रॉकेलचा ज्वलनांक बिंदू ३७° आणि ६५° सेंटिग्रेड दरम्यान आहे. रॉकेल पाण्यात मिश्रीत न होणारा पदार्थ आहे.
इतिहास
रॉकेलमध्ये कच्चे तेल / पेट्रोलियम विलीन करण्याची प्रक्रिया, तसेच इतर हायड्रोकार्बन संयुगे, 9 व्या शतकात प्रथम पर्शियन विद्वान रझी (किंवा राजेस) यांनी लिहिले होते. त्याच्या किताब अल-असरार (सिक्रेट्स ऑफ बुक) मध्ये, वैद्य आणि केमिस्ट रझी यांनी रॉकेल उत्पादनासाठी दोन पद्धती अ‍ॅलेम्बिक नावाचे एक उपकरण वापरून सांगितल्या, त्यांना नाफ्ट अब्यद (نفط ابيض "पांढरा नाफ्था") म्हणतात. एक पद्धतीमध्ये चिकणमाती शोषक म्हणून वापरली, तर दुसऱ्या पद्धतीमध्ये अमोनियम क्लोराईड वापरण्यात आले. बहुतेक अस्थिर हायड्रोकार्बन अपूर्णांक काढून टाकले जाईपर्यंत आणि अंतिम उत्पादन पूर्णपणे स्वच्छ आणि ज्वलंत सुरक्षित होईपर्यंत ऊर्धपातन प्रक्रियेची पुनरावृत्ती होते. त्याच काळात तेल काढून टाकण्यासाठी खडक गरम करून ऑइल शेल आणि बिटुमेनमधून केरोसिनचे उत्पादन देखील होते, नंतर ते डिस्टिल होते. चीनी मिंग राजवंशात, चिनी लोकांनी पेट्रोलियम काढणे आणि शुद्धीकरण करून रॉकेलचा वापर केला आणि नंतर त्यास दिवाबत्तीमध्ये रूपांतरित केले. इ.स.पू. १५००BC पूर्वीच्या काळापासून दिवे व गरम घरे लावण्यासाठी पेट्रोलियमचा वापर चिनी लोकांनी केला
उपयोग
रसायनशास्त्रात
केरोसीनचा वापर पुरेक्स एक्सट्रॅक्शन प्रक्रियेमध्ये सौम्य म्हणून केला जातो, परंतु हे डोडेकेनद्वारे वाढवले जात आहे. एक्स-रे क्रिस्टलोग्राफीमध्ये, केरोसीनचा उपयोग क्रिस्टल्स ठेवण्यासाठी केला जाऊ शकतो. जेव्हा हायड्रेटेड क्रिस्टल हवेत सोडला जाईल, निर्जलीकरण हळू हळू होऊ शकते. यामुळे क्रिस्टलचा रंग निस्तेज होतो. हे उकडलेल्या द्रव मध्ये हवेला पुन्हा विरघळण्यापासून रोखण्यासाठी देखील वापरले जाऊ शकते, आणि पोटॅशियम, सोडियम आणि रुबिडीयम यासारखे क्षार धातू संचयित करण्यासाठी (लिथियमचा अपवाद वगळता, जे केरोसीनपेक्षा कमी दाट आहे आणि ते तरंगते).
उद्योगात
अनेक औद्योगिक पातळ पदार्थांचे एक पेट्रोलियम उत्पादन मिसळण्याजोगा म्हणून, रॉकेल दोन्ही विद्रावक म्हणून वापरता येतो, इतर पेट्रोलियम उत्पादने काढण्यात सक्षम, जसे चेन ग्रीस, आणि वंगण म्हणून, पेट्रोल वापरण्याच्या तुलनेत ज्वलनाच्या कमी जोखमीसह वापरता येतो हे धातू उत्पादन आणि उपचार (ऑक्सिजन मुक्त परिस्थिती) मध्ये कूलिंग एजंट म्हणून देखील वापरले जाऊ शकते. पेट्रोलियम उद्योगात, केरोसिनचा उपयोग शेतातील परिस्थितीत कच्च्या तेलाचे नक्कल करण्यासाठी जंगच्या प्रयोगासाठी सिंथेटिक हायड्रोकार्बन म्हणून केला जातो.
करमणूक मध्ये
केरोसीनचा उपयोग बऱ्याचदा करमणुकीच्या उद्योगात अग्नि श्वसन, अग्निशामक, आणि आग नृत्य यासारख्या कामगिरीसाठी केला जातो. कारण मुक्त हवेमध्ये जळत असताना ज्योतीचे
तापमान कमी असल्यामुळे, कलाकाराने ज्वालाच्या संपर्कात येण्याची शक्यता कमी असते.घरातील अग्नि नृत्य करण्यासाठी केरोसीनची सामान्यत: इंधन म्हणून शिफारस केली जात नाही, कारण यामुळे एक अप्रिय (काहींना) गंध निर्माण होते, जो पुरेसा एकाग्रतेत विषारी बनतो.
इतर
काचेच्या पृष्ठभागावर स्टिकर (जसे स्टोअरच्या शो विंडोमध्ये) हार्ड-टू-रिमूझ मिलिजेज किंवा चिकट चिकटून ठेवण्यासाठी केरोसीनला टॉपिकली लागू केले जाऊ शकते.
काचेच्या पृष्ठभागावर ठिबक असलेले मेणबत्ती मेण काढण्यासाठी याचा वापर केला जाऊ शकतो; भिजलेल्या कपड्याने किंवा टिशू पेपरद्वारे केरोसीन लावण्यापूर्वी जास्तीचे मेण काढून टाकण्याची शिफारस केली जाते.
पुनर्प्रकरणाच्या आधी जुन्या वंगणाच्या सायकल आणि मोटारसायकल साखळी साफ करण्यासाठी याचा वापर केला जाऊ शकतो.
पाककला
भारत आणि नायजेरियासारख्या देशांमध्ये केरोसीन मुख्यतः स्वयंपाकासाठी वापरला जाणारा इंधन आहे, विशेषतः गरीब लोक आणि रॉकेलच्या स्टोव्हने पारंपारिक लाकडावर आधारित स्वयंपाकाची साधने घेतली आहेत. केरोसीनच्या किंमतीत वाढ झाल्याने मोठा राजकीय व पर्यावरणीय परिणाम होऊ शकतो.
फेब्रुवारी २०० of पर्यंत भारत सरकार दर लिटरला सुमारे १५u अमेरिकन सेंट पर्यंत इंधन अनुदान देते, कारण कमी किंमतींनी स्वयंपाकासाठी इंधनासाठी जंगले उधळण्यास परावृत्त केले. नायजेरियात रॉकेलसह इंधन अनुदान काढून घेण्याचा सरकारच्या प्रयत्नाला तीव्र विरोध झाला.
केरोसीनचा वापर पोर्टेबल स्टोव्हमध्ये इंधन म्हणून केला जातो, विशेषतः 1892 मध्ये शोधलेल्या प्रिमस स्टोव्हमध्ये. पोर्टेबल रॉकेल स्टोव्ह दररोज वापरात विश्वसनीय आणि टिकाऊ स्टोव्हची ख्याती मिळवतात आणि प्रतिकूल परिस्थितीत चांगले काम करतात. बाह्य क्रियाकलाप आणि पर्वतारोहणात, गॅस कार्ट्रिज स्टोव्हवर दबाव असलेल्या केरोसीन स्टोव्हचा एक निर्णायक फायदा म्हणजे विशेषतः उच्च औष्णिक उत्पादन आणि हिवाळ्यातील किंवा कमी उंचीवर अत्यंत कमी तापमानात ऑपरेट करण्याची त्यांची क्षमता. परफेक्शन्स सारख्या विक स्टोव किंवा बॉस सारखे विकलेसचा वापर अमिश आणि ऑफ ग्रिड राहणा and्या आणि जेथे नैसर्गिकरीत्या उपलब्ध नसतो तेथे नैसर्गिक आपत्तींमध्ये वापरला जातो.
विषाक्तता