cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
हॉटेल गल्वेझ
इतिहास
अमेरिकेचे टेक्सास मधील गल्वेस्टोन शहरात एक मोठे ‘द बीच हॉटेल” होते. ते आगीत नष्ट झाल्या नंतर सन 1898 मध्ये गल्वेस्टोंचे नागरिक असणाऱ्या नेत्यांनी गल्वेझ हॉटेल चालू करण्याची योजना केली होती. सन 1900 मध्ये या बिचवर मोठे वादळ झाले. या विनाशकारी वादळात अंदाजित 6000 गल्वेस्टोन बेटावरील रहिवाशी मृत झाले. तसेच बहुतेक इमारती जमीनदोस्त झाल्या. पर्यटकांना पुन्हा आकर्षित करण्यासाठी ज्या योजना तयार केल्या त्यात या हॉटेल गल्वेझचा समावेश होता. हॉटेल गल्वेझच्या पुन्नर्रंजिवनासाठी सेंट लुईस, मीसौरीचे मौरण, रशेल आणि क्रोवेन यांनी एक विशिष्ट पद्दत अवलंबून तसेच स्पॅनिश पद्दतीचा उपयोग करून एक डिझाईन तयार केले होते. जून 1911 मध्ये एक कोटी डालर खर्च करून हॉटेल गल्वेझ चालू केले. दि. 3-10-1940 रोजी दुसऱ्या महायुद्धाच्या दरम्यान विलियम लेविस मुडी ज्युनिअर यांनी हॉटेल गल्वेझ ताब्यात घेतले होते. तेव्हा हॉटेल गल्वेझ अमेरिकेच्या सय्युक्त राष्ट्र तटरक्षक दलाने दोन वर्षे ताब्यात ठेवले होते त्यामुळे पर्यटकांना तेथील जागा भाड्याने देण्यात येत न्हवत्या.
द्वितीय महायुद्धांनंतर हॉटेल गल्वेझ स्थानिक राज्य संस्थेस आर्थिक व्यवहारांत हातभार लाऊन मदत करू लागले. खासकरून सन 1940 व 1950च्या दशकात या हॉटेल गल्वेझ मध्ये बेकायदेशीर जुगार (ग्यांबलिंग) जुगार मोठ्या प्रमाणात प्रशिद्ध होता. सन 1950 मध्ये जुगार जेव्हा बंद केला तेव्हा स्थानिक लोक उदास झाले आणि हॉटेल गल्वेझ अडचणीत आले.
सन 1965 मध्ये पुन्हा हॉटेल गल्वेझचे नूतनीकरण झाले. सन 1971 मध्ये हॉटेल गल्वेझ हार्वे ओ मक्कार्थेय आणि डॉक्टर लियॉन ब्रोम्बेर्ग यांनी ताब्यात घेतले होते. डेंटोण कुली यांनी सन 1978 मध्ये हॉटेल गल्वेझ खरेदी केले आणि सन 1979 मध्ये त्याचे नूतनीकरणाचे काम चालू केले होते. हॉटेल गल्वेझ सन 1989 मध्ये भव्य असे स्वतंत्र मताधिकार असणारे हॉटेल झाले होते. हॉटेल गल्वेझ त्यानंतर सन 1995 मध्ये गल्वेस्टोन देशी आणि रियल इस्टेट विकासक जॉर्ज पी मिशेल यांनी खरेदी केले होते. सन 1996 मधील कायदेशी संमझोत्यानुसार मिशेल जॉर्ज पी यांना हॉटेल गल्वेझचा मालमत्ता हक्क प्राप्त झाला. त्यानुसार मंगेमेंट ने हॉटेल विंडहम आणि रिसॉर्टचे रूपांतर हॉटेल गल्वेझ या नावात केलेले होते.
==सेवा / सुविधा ==
संकट
सन 2008 मध्ये वादळ झाल्याने हॉटेल गल्वेझचा छत, विटा, तुटून खराब झाल्या होत्या. हेल्थ क्लब, व्यापारी कार्यालय लांड्रि, ब्युटी पार्लर यांच्या खाली खूप पाणी भरले होते.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:गॅल्व्हस्टन
वरच्या बेटिसची लढाई
उच्च बेटिसची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
अर्धनारीनटेश्वर
अर्धनारीनटेश्वर अथवा अर्धनारीश्वर हे शिव पार्वतीचे संयुक्त रूप आहे. यात साधारणत: उजवा भाग हा शिवाचा असतो व डावा भाग पार्वती(उमे)चा असतो.
इतिहास
अर्धनारीनटेश्वर मूर्ती कुशाणकाळात सर्वप्रथम अंकित केल्या गेलेल्या आढळून येतात. गुप्तकाळात त्यामध्ये सुधारित आणि विकसित रूप दिसून येते. अर्धनारीनटेश्वर या रूपाबद्दल पुराणसाहित्यात वर्णन आदळून येते. भारतातील निवडक शिवमंदिरात अर्धनारीनटेश्वर रूपातील शिव आणि पार्वतीच्या मूर्ती आढळून येतात.
हे पहा
अर्धनारीनटेश्वर मंदिर, वेळापूर
वर्ग:हिंदू दैवते वर्ग:शिवाची रूपे वर्ग:पार्वतीची रूपे
एमिलिया-रोमान्या
एमिलिया-रोमान्या हा इटलीच्या उत्तर भागातील एक प्रांत आहे. बोलोन्या ही एमिलिया-रोमान्ना प्रांताची राजधानी आहे. हा प्रांत इटली व युरोपातील सर्वांत श्रीमंत व विकसित भागांपैकी एक समजला जातो.
इ.स. ४५५
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४५५ वर्ग:इ.स.च्या ४५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
सातविण
मराठी नाव
सातवीन, सप्तपर्णी
इंग्रजी नाव
Apocynaceae सातवीण किंवा सप्तपर्णी ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. वेगवेगळ्या भाषांमधून वेगवेगळ्या नावाने हा व्रुक्ष ओळखला जातो.
माहिती
मुंबईत बऱ्याच ठिकाणी रस्त्याच्या कडेला पिवळा, सोनमोहर, गुलमोहर, सुबाभूळ, रेन ट्री, पिंपळ, भेंड, असुपालव इत्यादी वृक्ष दिसतात. यांची रोपे सहज उपलब्ध होत असल्याने पूर्वी या वृक्षांची मोठ्या प्रमाणात लागवड होत असे. अजूनही होते. पण किंग्ज सर्कल, फाइव्ह गार्डन, हिंदू कॉलनी, पोद्दार कॉलेज या भागात जरा निराळे, नवीन दुर्मिळ वृक्ष पाहायला मिळतात. सॉसेज ट्री, गुलाबी टॅबेबुया, टिकोमा, महोगनी, पडौक, गिरिपुष्प, सप्तपर्णी, पुत्रंजीवा असे अनेक वृक्ष काही भागात आहेत. सप्तपर्णीचे हेच तर वैशिष्ट्य आहे. फुले आलेली असतात पण ती सहजपणे दिसत नाहीत...पण फुलांच्या सुगंधावरून कळते. विशेषकरून संध्याकाळी. पानांच्या दातीमध्ये पानांच्या वर,उंच देठावर आलेल्या हिरवट पांढऱ्या, पंचकोनी फुलांचे गुच्छ सहजपणे दिसत नाहीत. मुंबईसारख्या शहरात, पावसाळा संपल्यावर शरद ऋतूत सप्तपर्णीला फुले येतात. फुलांचा बहार फार काळ टिकत नाही. फुले गळून पडल्यावर वितभर लांब, बारीक चवळीसारख्या शेंगा जोडी-जोडीने गुच्छांनी झाडावर लटकू लागतात. या शेंगाच आपले लक्ष वेधून घेतात. जुन्या मोठ्या सप्तपर्णीच्या झाडावर शेंगा लागडल्यावर ही झाडे जरा वेगळीच दिसतात. अजून काही दिवसांनी या शेंगा वळून फुटतात व त्यातील पांढऱ्या मिशा असलेल्या बिया वाऱ्यावर उडून जातात.
बाह्य दुवा
https://www.britannica.com/plant/Apocynaceae
संदर्भ
वृक्षराजी मुंबईची:विजय सोमण प्रकाशक:मुग्धा कर्णिक
वर्ग:वृक्ष वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख
कॉपाची लढाई (इ.स.पू. २११)
कॉपाची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
मेरेडिथ बॅक्स्टर
मेरेडिथ ॲन बॅक्स्टर (२१ जून, इ.स. १९४७:साउथ पासाडेना, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) ही अमेरिकन अभिनेत्री आहे. ही मुख्यत्वे दूरचित्रवाणी माध्यमातून अभिनय करते.
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
विजय शंकर
विजय शंकर ( २६ जानेवारी १९९१) हा तमिळनाडू क्रिकेट संघ कडून खेळणारा भारतीय अष्टपैलू क्रिकेटपटू आहे. विजय हा उजखोरा फलंदाज असून तो मध्यम गतीने गोलंदाजी करतो. इंडियन प्रीमियर लीग मध्ये तो चेन्नई सुपर किंग्स कडून १ सामना तर सनरायझर्स हैदराबाद कडून ४ सामने खेळला आहे.
स्थानिक क्रिकेट
२०१४-१५ रणजी करंडकच्या मोसमातील बाद फेरीत तमिलनाडू कडून खेळताना विजयने दोन सामनाविराचे पुरस्कार पटकाविले. विदर्भाविरुद्ध उपांत्यपुर्व सामन्यात विजयने १११ व ८२ धावा करून सामनाविराचा पुरस्कार मिळविला.
आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द
विजयला २० नोव्हेंबर २०१७ला भुवनेश्वर कुमारच्या जागी श्रीलंकेविरुद्ध २ऱ्या कसोटीसाठी निवडण्यात आले.
निशिकांत दुबे
निशिकांत दुबे ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
हिसई
हिसाई हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
निरंजन ज्योती
२०१२ च्या निवडणुकीत विजयी झाल्यानंतर त्या उत्तर प्रदेश विधानसभेत हमीरपूर मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करत होत्या. २०१४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत विजयी झाल्यानंतर त्यांनी लोकसभेत उत्तर प्रदेशातील फतेहपूर मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.
आयुष्य आणि कारकीर्द
१४ जून २०१४ रोजी भानू पटेल नावाच्या एका व्यक्तीने आणि त्याच्या तीन साथीदारांनी ज्योतीवर गोळीबार केला जेव्हा त्या लखनौ येथील आवास विकास कॉलनीमध्ये एका कार्यक्रमातून परतत होत्या. त्या सुरक्षितपणे बचावल्या पण त्यांचा अंगरक्षक जखमी झाला.
त्या विश्व हिंदू परिषदेच्या केंद्रीय सचिव आणि उत्तर प्रदेशातील भाजपच्या राज्य सचिव होत्या. मे २०१९ मध्ये, ज्योती ग्रामीण विकास राज्यमंत्री बनल्या.
वैयक्तिक मते आणि विवाद
१ डिसेंबर २०१४ रोजी, त्यांनी एका जाहीर सभेत, "दिल्लीतील सरकार रामाच्या मुलांनी चालवायचे की हरामीच्या हे तुम्हीच ठरवायचे आहे" असे विरोधी पक्षनेत्यांचा उल्लेखात त्या बोलल्या. या विधानामुळे संसदेत गदारोळ झाला. त्यानंतर त्यांनी आपल्या वक्तव्यावर खेद व्यक्त केला आणि माफी मागीतली.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी
मे २
बाह्य दुवे
एप्रिल ३० - मे १ - मे २ - मे ३ - मे ४ - (मे महिना)
लॅपटॉप
लॅपटॉप हा संगणकाचा एक सुटसुटीत प्रकार आहे. इतर संगणकांसारखी त्याला पेरीफेरलची (किबोर्ड, माऊस, मॉनिटर इत्यादि) आवश्यकता नसते. लॅपटॉपला बऱ्याचदा नोटबुक देखील म्हणतात. आज, लॅपटॉप सामान्यत: कामावर, शिक्षणात, खेळ, वेब ब्राउझिंगसाठी, वैयक्तिक मल्टीमीडियासाठी आणि सामान्य होम कॉम्प्युटर वापरण्यासारख्या विविध प्रकारच्या क्षेत्रात वापरल्या जातात.
वर्ग:संगणक
हरभरा
हरभरा किंवा हरबरा हे रब्बी हंगामात पिकणारे एक कडधान्य आहे. ही वनस्पती सुमारे २४ इंच उंच वाढते. हरभरे दाणा स्वरूपात असताना एका वेष्टणांत असतो. त्याला घांटा असे म्हणतात.
इमरान हसन खान
वर्ग:२०१० राष्ट्रकुल खेळ पदक विजेते वर्ग : भारतीय नेमबाज वर्ग:रिकामी पाने
हरभरा
याचे मूळस्थान तुर्कस्तान आहे असे मानतात. भारत, पाकिस्तान आणि तुर्कस्तान मध्ये सर्वात जास्त प्रमाणात लागवड केली जाते.हरबरा एक महत्त्वाचे कडधान्ये असून रोजच्या आहारात प्रथिनांचा पुरवठा करते. हरभरा जमिनीला वातावरणातील ३० किलो प्रति हेक्टरी नत्र उपलब्ध करून देतो. हरभऱ्यापासून डाळ, बेसन किंवा भाजी ही तयार करतात. हरभरा पाण्यात उकळवून, भाजून खाता येतो. पांनाची भाजी पण तयार करतात. अंकुर आलेले बियाणे रक्त दोषाच्या रोगावर औषध म्हणून उपयोग आहे. हिरव्या पानातून मिळणारे माँलिक आणि आँक्झालिक अँसिड पोटांच्या आजारासाठी उपाय म्हणून वापरता येते. हरभऱ्यापासून अनेक खाद्यपदार्थ बनवता येतात.
लागवड
जमीनीचा प्रकार हलकी, मध्यम व भारी जमीनपूर्व मशागत नांगरणी व वखराची पाळीपेरणीची वेळ १५ आँक्टोबर ते नोव्हेंबर पहिला आठवडा. वाण बीडीएन ९-३, फूले जी -५, फुले जी -१२ आयसीसीव्हि -२, फूले जी-५ -८१ -१-१ चाफा, जी -१२, आयसीसीव्ही -१० विकास जी-१, विश्वास (जी -५), विशाल (फुले -जी -८७ -२०७) लागणारे बियाणे ७० ते १०० किलो प्रति हेक्टरीहेक्टरी रोप संख्या ३. ३३ लाखबीजप्रक्रिया पेरणी पुर्वी रायझॊबियम व जिवाणू स्फुरद संवर्धक वापरावे. पेरणीचे अंतर ३० x १० सेंमी. आंतर मशागत १ -२ खुरपण्यापीक पद्धती विशेष माहिती २ पाण्याच्या पाळ्या -१ पेरणी नंतर ४५ दिवासांनी व दुसरी ७५ दिवासाने दिल्यास उत्पादनात वाढ होते. कीड / रोग घाटे अळी, मर, मूळ कुजव्यापिकांची फेरपालट ज्वारी / गहू / बाजरी - हरभरा मका / ज्वारी.
बाह्य दुवे
हरभरा
वर्ग:कडधान्ये वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
पुंता गोर्दा, बेलीझ
पुंता गोर्दा बेलीझमधील एक शहर आहे. टोलेडो जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र असलेले हे शहर कॅरिबियन समुद्राच्या किनाऱ्यावर आहे. याला स्थानिक लोक पीजी म्हणून ओळखतात तर गारिफुना भाषेत या शहरास पैनी असे नाव आहे.
२०१५ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या ५,९१० होती. पुंता गोर्दा विमानतळापासून माया आयलंड एर आणि ट्रॉपिक एर या विमानकंपन्या बेलीझ सिटी, प्लॅसेन्सियास आणि डांग्रिगाला सेवा पुरवतात.
वर्ग:बेलीझमधील शहरे वर्ग:टोलेडो जिल्हा
इ.स.पू. १६५
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १६५ वर्ग:इ.स.पू.चे १६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
कृष्णावाडी
कृष्णावाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
जॉर्ज हर्न
हर्न, जॉर्ज वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेर्डोनियाची लढाई (इ.स.पू. २१०)
हेर्डोनियाची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
इलाम प्रांत
इलाम (, ओस्तान-ए-इलाम, कुर्दी: इलाम) हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या पश्चिम भागात इराकच्या सीमेवर वसला आहे. पश्चिमेस ४२५ कि.मी. लांबीची इराकी सीमा असलेल्या या प्रांताच्या दक्षिणेस खुजस्तान, पूर्वेस लोरेस्तान, उत्तरेस कर्मानशाह हे इराणाचे प्रांत आहेत. इलाम शहर या प्रांताचे राजधानीचे शहर आहे. इलाम प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ५,४०,००० आहे (इ.स. २००५ सालातील अंदाजानुसार).
इराण–इराक युद्धादरम्यान मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झालेला हा प्रांत सध्या इराणमधील सर्वात मागासलेल्या प्रांतांपैकी एक आहे.
निशिथ प्रामाणिक
निशिथ प्रामाणिक ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
बेसगाव
बेसगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
ब्रह्मचर्य
ब्रह्मचर्य हा योगाच्या आधारभूत स्तंभांपैकी एक आहे. ब्रह्मचर्याश्रम हा वैदिक धर्माश्रमानूसार माणसाच्या आयुष्याचा प्रथम भाग आहे. हा काळ साधारणतः वयाच्या ०-२५ वर्षे या कालखंडात असतो. आणि या आश्रमाचे पालन करत प्रत्येक विद्यार्थांना भावी आयुष्यासाठी विद्याग्रहण करावी लागते.
पाच नियम
ब्रम्हचर्य आश्रमांचे नियम -
नारद म्हणतात – गुरुकुलात निवास करणाऱ्या ब्रह्मचाऱ्याने आपली इंद्रिये स्वाधीन ठेवून दासाप्रमाणे आपल्याला लहान समजावे,
गुरुदेवांच्या चरणी दृढ प्रेम ठेवावे आणि त्यांच्या हिताचे असेल तेच कार्य करावे.
सायंकाळी आणि प्रातःकाळी गुरू, अग्नी, सूर्य आणि श्रेष्ठ देवतांची उपासना करावी आणि मौन राहून एकाग्रतेने गायत्रीचा जप करीत दोन्ही वेळेची संध्या करावी. (१-२)
गुरुजी जेव्हा बोलावतील, तेव्हा संपूर्ण शिस्त पाळून त्यांच्याकडून वेदांचे अध्ययन करावे.
पाठाच्या प्रारंभी आणि शेवटी त्यांच्या चरणांवर डोके टेकवून नमस्कार करावा.
शास्त्राच्या आज्ञेनुसार मेखला, मृगचर्म, वस्त्र, जटा, दंड, कमंडलू, यज्ञोपवित आणि हातामध्ये दर्भपवित्र धारण करावे.
सायंकाळी आणि प्रातःकाळी भिक्षा मागून आणावी आणि ती गुरुजींना समर्पित करावी. त्यांनी अनुज्ञा दिली तर भोजन करावे, नाहीतर उपास करावा.
थोडे खावे,
आपले काम निपुणतेने करावे,
श्रद्धा ठेवावी आणि इंद्रियांना आपल्या ताब्यात ठेवावे.
इंद्रिये अतिशय बलवान आहेत. प्रयत्‍न करणाऱ्यांचे मनसुद्धा ती क्षुब्ध करून त्यांना आपल्याकडे ओढतात.
तरुण ब्रह्मचाऱ्याने तरुण गुरुपत्‍नीकडून
स्त्रिया अग्नीप्रमाणे तर पुरुष तुपाच्या घड्याप्रमाणे होत.
आपल्या कन्येबरोबरसुद्धा एकांतात राहू नये.
इतर वेळी सुद्धा जरुरीपुरतेच तिच्याजवळ असावे.
जोपर्यंत हा जीव आत्मसाक्षात्काराने हा देह आणि इंद्रिये केवळ आभास आहेत असा निश्चय करून स्वतंत्र होत नाही, तोपर्यंत “हा पुरुष आणि ही स्त्री” हे द्वैत संपत नाही. तोपर्यंत त्याची भोगबुद्धी कायम असते. हे निश्चित. (३-१०)
शील-रक्षणाचे हे सर्व नियम गृहस्थ व संन्यासी या दोघांनाही लागू आहेत.
गृहस्थाश्रम्याने गुरुकुलात राहून गुरूची सेवा करणे हे (समयानुसार) ऐच्छिक आहे. कारण पत्‍नीच्या ऋतुकाळी त्याला तेथून घरी जावे लागते.
ब्रह्मचाऱ्याने काजळ घालणे, तेल लावणे, मालिश करणे, स्त्रियांची चित्रे काढणे, मांस खाणे, मद्य पिणे, फुलांचे हार घालणे, अत्तर, सुवासिक तेल, चंदन लावणे आणि अलंकार घालणे यांचा त्याग करावा.
अशा प्रकारे गुरुकुलात वास्तव्य करून द्विजांनी आपली शक्ती आणि आवश्यकता पाहून वेद, त्यांची सहा अंगे आणि उपनिषदे यांचे, अध्ययन करावे. तसेच त्यांचा अर्थ समजून घ्यावा. तसेच जर सामर्थ्य असेल, तर गुरू मागतील तेवढी दक्षिणा द्यावी. नंतर त्यांच्या आज्ञेने गृहस्थ, वानप्रस्थ किंआ संन्यास आश्रमात प्रवेश करावा किंवा जन्मभर ब्रह्मचर्याचे पालन करीत त्याच आश्रमात राहावे.
जरी भगवंत स्वाभाविकपणे सर्व ठिकाणी व्यापून असल्यामुळे त्यांचे येणेजाणे असू शकत नाही, तरीसुद्धा अग्नी, गुरू, आत्मा आणि सर्व प्राण्यांमध्ये स्वतःच्या अंशभूत जीवरूपाने ते प्रविष्ट आहेत, असे पाहावे.
अशा प्रकारे आचरण करणारा ब्रह्मचारी, वानप्रस्थ, संन्यासी किंवा गृहस्थ विज्ञानसंपन्न होऊन परब्रह्मतत्त्वाचा अनुभव घेतो.
संदर्भ
श्रीमद् भागवत महापुराण
स्कंध-७ वा-अध्याय १२ वा ब्र (११-१६)
वर्ग:आश्रमव्यवस्था वर्ग:लैंगिकता वर्ग:लैंगिक कल
सातारा
सातारा (इंग्रजी : Satara) हे शहर महाराष्ट्र राज्यात सातारा जिल्ह्यात येते. सातारा हे नाव शहराला त्या भोवती असलेल्या सात टेकड्यांमुळे पडले आहे, असे म्हणतात. हे शहर कृष्णा-वेण्णेच्या संगमावर वसले आहे. हे शहर पुणे-बंगलोर महामार्गावर पुण्याच्या दक्षिणेस १०० किलोमीटर अंतरावर आहे. तसेच या शहराला ऐतिहासिक वारसा ही लाभलेला आहे. पूर्वी हे शहर मराठ्यांची राजधानी होते सातारा जिल्ह्याला ऐतिहासिक परंपरा लाभलेली आहे मध्ययुगीन काळामध्ये मराठी राजसत्तेचे एक प्रमुख केंद्र म्हणून याा शहराकडे पाहिलेेे जात होते. सातारा शहरांमध्ये कोरेगाव तालुक्यामध्ये आर्वी ऐतिहासिक गाव आहे सुरतेवरच्या छापा मध्ये या गावातील बेलदार लोक सामील झाली होती आणि त्यांनी गाढवावरून आणि घोड्यावरून सुरतेवरून खजिना महाराष्ट्रात आणला होता.
सातारा जिल्ह्यातील नद्या
कोयना आणि कृष्णा या सातारा जिल्ह्यातील दोन प्रमुख नद्या आहेत. कृष्णा ही दक्षिण भारतातील तीन मोठ्या पवित्र  नद्यांपैकी एक आहे.कृष्णा नदीचा जवळपास १७२ किमीचा प्रवाह सातारा जिल्ह्यातून जातो.कृष्णा नदी महाबळेश्वरच्या पठारावरील पूर्वेकडील वरच्या भागात उगम पावते. कुडाळी, उरमोडी, वेण्णा आणि तारळी या लहान नद्या कृष्णा नदीच्या मार्गावरील  उप-नद्या आहेत. कोयना ही कृष्णा नदीची जिल्ह्यातील प्रमुख उपनदी आहे. जिल्ह्याच्या उत्तर आणि उत्तर-पूर्वेकडील भागात नीरा आणि माणगंगा या भीमा नदीच्या जलसिंचनामध्ये  प्रमुख  मदत करणाऱ्या दोन उपनद्या  आहेत. तर दुष्काळी तालुका म्हणून ओळखणाऱ्या खटाव तालुक्यात येरळा नदी वाहते. या नदीचा उगम मांजरवाडी येथे झाला असून ती पुढे सांगली जिल्ह्यात जाऊन मिळते.
इतिहास
सातारा शहराचे जगाच्या नकाशावरचे स्थान १७.६९१३९° उत्तर अक्षांश, ७४.०००७२° पूर्व रेखांश असे आहे. सातारा शहर अजिंक्यतारा किल्ल्याच्या पायथ्याशी वसले आहे. सातारा शहराच्या दक्षिणेकडे अजिंक्यतारा, उत्तरेकडे पेढयाच्या भैरोबाची टेकडी, पश्चिमेकडे यवतेश्वराचा डोंगर व पूर्वेकडे जरंडेश्वराचा डोंगर या टेकड्यांनी वेढले आहे. शहराजवळून कृष्णा व वेण्णा या नद्या वाहतात. माहुली इथे या दोन्ही नद्यांचा संगम होतो. सातारा शहराच्या पश्चिमेकडील कासचे पठार वनौषधींसाठी आणि रानफुलांसाठी प्रसिद्ध आहे. शहरातून ह्याच टेकडीकडे पाहिल्यास मृत ज्वालामुखीचे मुख दिसते. सातारा शहराच्या पश्चिमेकडे असणारी ही डोंगराची रांग पश्चिमघाटात मोडते. त्यामुळे साताऱ्यात पावसाचे प्रमाण खूप आहे.पावसाळ्यात सातारा शहराचे सौंदर्य अप्रतिम असते. साताऱ्यात प्रतिवर्षी साधारण १००० मिलिमीटर एवढा पाऊस पडतो. त्यामुळे मुख्यतः सातारा शहरात आपल्याला हिरवळीचे प्रमाण जास्त दिसून येते.
शाहूनगर
● सातारा शहराची स्थापना छत्रपती संभाजी महाराजांचे पुत्र छत्रपती थोरले शाहूमहाराज यांनी केली. ● औरंजेबाच्या कैदेतून सुटून आल्यावर शाहू महाराजांनी सातारच्या किल्ल्यावर (अजिंक्यताऱ्यावर) आपला राज्याभिषेक करवून घेतला व सातारच्या किल्ल्या वरूनच त्यांनी राज्यकारभाराची सूत्रे हाती घेतली. अडचणीत सापडलेले मराठा साम्राज्य शाहू महाराजांच्या समयसूचक धोरणांमुळे हळू हळू मोकळा श्वास घेऊ लागले. विखुरलेले एक एक मराठा सरदार एकत्र करून त्यांच्यात स्वराज्याची ऊर्मी नव्याने जागृत करत शाहू महाराजांनी मराठा स्वराज्याला मराठा साम्राज्याचे स्वरूप देण्यास सुरुवात केली. मराठा साम्राज्याचा चहूबाजूला जसाजसा विस्तार होऊ लागला तसा-तसा सातारच्या किल्ल्याचा परिसर प्रशासनाच्या दृष्टीने कमी पडू लागला व त्यातूनच सातारा शहराच्या स्थापनेची कल्पना पुढे आली आणि शहराची मुहूर्तमेढ रोवत शाहू महाराजांनी मराठा साम्राज्याच्या ७० वर्षांच्या इतिहासात पहिल्यांदाच स्वराज्याची राजधानी डोंगरावरून जमिनीवर आणली. ● सातारा शहराची अर्थात शाहूनगरीची रचना व त्यातील भागांची नवे शाहूमहाराजांच्या आमदनीची आठवण करून देतात. राजकीय महत्त्व संपले तरीही मराठा साम्राज्याची एकेकाळची राजधानी म्हणून साताऱ्याचा अभिमान महाराष्ट्रीयांना आजही वाटतो. शाहूनगरची स्थापना इ.स. १७२१ च्या सुमारास झाली. शाहूमहाराजांच्या दिनांक २८ मार्च १७२१ च्या पत्रात तातडीने वाडा बांधल्याचा उल्लेख आहे. शाहूमहाराजांच्या व पेशव्यांच्या ज्या भेटी होत त्या रोजनिशीत नोंदल्या आहेत त्यावरून शहर रचनेच्या कालावधीचा अंदाज लागतो. डिसेंबर १७२० च्या सुमारास श्रीमंत बाजीरावांनी सातारा किल्यावर शाहूमहाराजांची भेट घेतली. त्यानंतर सात-आठ महिन्यांच्या भेटी माची किल्ले सातारा येथे झालेल्या आहेत. त्यापुढे ऑगस्ट १७२१ला शाहूनगरनजीक किल्ले सातारा येथे श्रीमंत बाजीरावांनी शाहूमहाराजांची भेट घेतली असा उल्लेख आहे. ● शाहूनगरलाच हल्ली सातारा असे म्हणतात. शाहूमहाराजांनी स्वतःकरता दोन राजवाडे बांधले. यवतेश्वरच्या डोंगरातून नळ बांधून पाणी आणले. जागोजागी हौद तलाव बांधले.त्यांनी शाहूनगरच्या वैभवात जास्तीत जास्त भर घालण्याचे प्रयत्‍न केले. ● शाहूनगरची रचना व प्रतिष्ठा शाहूमहाराजांच्या नजरेखाली पुष्कळ वाढली. व्यापार उद्योग वाढला. नवीन सावकार निर्माण झाले. सुखानंद, सुमेरगिरी, बन्सीपुरी अशा परदेशी सावकारांची वस्ती होणे सुरू झाले. मराठ्यांचा बाह्यउद्योग पसरत गेला, त्याबरोबर उत्तरेकडचे हिंदी लोक, वकील, व्यापारी, हुन्नरी कलावंत अशी अनेक माणसे दक्षिणेत आल्यामुळे शाहूनगरातील दळणवळण वाढून नगराचा जीवनस्तर उंचावला. त्याचबरोबर शाहूनगरचे वैभवसुद्धा विस्तारले. ● महाराष्ट्रातील पहिले नियोजनबद्ध शहर वसवताना शाहूमहाराजांनी तख्ताचा वाडा, रंगमहाल, पीलखाना, अदालतवाडा, बेगम मस्जिद अशा अनेक भव्यदिव्य इमारतींची उभारणी केली.
१) तख्ताचा वाडा : हल्ली जिथे शाहू उद्यान आहे तिथे शाहूमहाराजांचा वाडा होता. तिथेच त्यांचे सिंहासन होते. म्हणून त्याला तख्ताचा वाडा म्हणत. जवळच लागून असलेल्या विहिरीस तख्ताची विहीर म्हणत. सध्या एक तटबंदीची भिंत व वाड्याच्या भिंतीचा अवशेष अढळतो.
२) रंगमहाल: रंगमहाल ही वास्तू अदालतवाड्याच्या पूर्वेस सुमारे २०० मीटर अंतरावर आहे. मूळ इमारत ३० मीटर लांब व १५ मीटर रुंद असून तिला ४५ मीटर रुंदीची नवीन इमारत जोडून बांधली आहे. मूळ इमारत ३ मजली होती. शाहूमहाराजांच्या राण्यांचा राणीवसा येथे होता म्हणून या इमारतीस रंगमहाल असे नाव देण्यात आले. राजमाता येसूबाईसाहेब देखील याच वाड्यात राहत असत. १८७४ साली लागलेल्या आगीत संपूर्ण रंगमहाल बेचिराख झाला. सध्या या वाड्याचा अर्धा भाग कूपर कारखान्याच्या ताब्यात आहे.
३) अदालतवाडा : अजिंक्यताऱ्याच्या पायथ्याशी बोगद्याकडे जाणाऱ्या रस्त्यावर शाहूमहाराजांच्या कालावधीपासून अस्तित्वात असलेल्या वस्तूचा महाराज न्यायालयासारखा उपयोग करीत. ही इमारत ६७. मीटर लांब व ४८ मीटर रुंद आहे. १८७६ पर्यंत या इमारतीचा उपयोग दिवाणी न्यायालय म्हणून केला जात असे. त्यानंतर मात्र नवीन राजवाड्याचा वापर न्यायालयासाठी होऊ लागला. सध्या अदालत वाडा हे सातारा राजकुलाचे शिवाजीराजे भोसले यांचे वसतिस्थान आहे.
४) बेगम मस्जिद: औरंजेबाची मुलगी बेगम झीनतउन्निसा हिने शाहूमहाराजांचा ते कैदेत असताना चांगला सांभाळ करून त्यांचे धर्मांतरण होऊ दिले नव्हते. झीनतउन्निसा बेगम १७२१ साली वारली. तिच्या स्मरणार्थ शाहूमहाराजांनी अदालत वाड्याच्या जवळच एक मस्जिद बांधली. आज त्या जुन्या मस्जिदीच्या जोत्यावर नवीन मशीद उभारली आहे.
५) चारभिंती हुतात्मा स्मारक: या ठिकाणाबद्दल दोन ऐतिहासिक गोष्टी दिसून येतात, पहिली म्हणजे १८३० साली छत्रपती प्रतापसिंह महाराजांनी या 'चार भिंती'चे बांधकाम केले आणि नंतर १८५७ च्या स्वातंत्र्य लढ्यात शहीद झालेल्या हुतत्म्यांसाठी येथे कोनशीला बसवलेल्या दिसून येतात. या ठिकाणाला 'नजर बंगला' म्हणून पण ओळखले जाते. आधी या ठिकाणाचे बांधकाम विजया दशमी दिवशी छत्रपतींचे आगमन राजघराण्यातील स्त्रियांना दिसावे यासाठी केले गेले होते नंतर याचे रूपांतर स्मारकात करण्यात आले. या ठिकाणी राणी लक्ष्मीबाई,तात्या टोपे,रंगो बापूजी गुप्ते यांची आठवण करून देणाऱ्या कोनशीला बघायला मिळतात. इंग्रजांच्या विरुद्ध पहिल्या स्वातंत्र्य संग्रामाच्या १०० वर्षपूर्तीला याचे बांधकाम करण्यात आले. २००१ साली या स्मारकाचे नूतनीकरण करण्यात आले. अजिंक्यतारा किल्ल्याकडे जाताना आपण हे स्मारक पाहू शकतो. या ठिकाणहून सातारा शहराचे दृश्य आपण जवळून बघू शकतो.
साताऱ्यात म्हणजेच शाहूनगरमध्ये अनेक वाडे बांधण्यात आले होते. फत्तेसिंह वाडा, मंत्र्यांचा वाडा, शिर्के यांचा वाडा, पंडितरावांचा वाडा, तसेच मंगळवार पेठेत शाहूमहाराजांच्या पत्‍नी सगुणाबाई यांचा वाडा होता. तो वाडा आजही धनिणीची बाग म्हणून प्रसिद्ध आहे.
छत्रपती थोरले शाहूमहाराज यांनी नवीन वसवलेल्या पेठांची माहिती
पेठा
सातारा शहराची मुख्य वस्ती विविध पेठांमध्ये आहे. सातारा शहरातील पेठांची नावे अशी आहेत
उपनगरे
सातारा शहराची लोकवस्ती वाढत जाऊन शहराच्या सभोवती अनेक उपनगरे उभी राहिली आहेत.त्यांची नावे अशी आहेत
'वेण्णानगर
संगमनगर- गेंडा माळ - शुक्रवार पेठेच्या उत्तरेस शहराबाहेर शाहू महाराजांच्या शिकारीसाठी राखीव माळ होता. शाहू महाराजांनी या माळावर एक गेंडा पाळलेला होता. त्यामुळे त्या माळास गेंडा माळ असे नाव पडले. त्या माळावरच पुढे १८५७ च्या बंडातील क्रांतिकारकांना वडाच्या झाडावर लटकावून फाशी देण्यात आली. त्यास फाशीचा वड असे नाव पडले.(बुधवार नाका ते अाय्.टि.आय् रस्ता तसेच पेढ्याच्या भैरोबा ते महानुभावपंथ मठ या या संपूर्ण परिसरामध्ये पहिली वसाहत ही श्री गुरुप्रसाद कॉलनी या संस्थेची आहे. सदर भागात मोठे असे दत्ताचे मंदिर असून त्यामुळे या भागात दत्तनगर असे म्हटले जाते, त्यानंतर सन १९७२ मध्ये या माळावर LIC कॉलनीचे बांधकाम सुरू झाले. १९७५ मध्ये जिल्हा परिषदेतील कर्मचाऱ्यांची घरे बांधण्यात आली. पुढे पुढे यास भागास शाहूपुरी असे काही लोकांनी संबोधन्यास सुरुवात केली. २००० साली या भागाची स्वतंत्र ग्रामपंचायत स्थापन झाली व शाहूपुरी हे स्वतंत्र गाव म्हणून नकाशावर आले.
शैक्षणिक
सातारा शहरात कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी सुरू केलेल्या रयत शिक्षण संस्थेचे मुख्य कार्यालय आहे. रयत शिक्षण संस्थेची अनेक शाळा-महाविद्यालये शहरात आहेत. सयाजीराव हायस्कूल, इस्माईल मुल्ला विधि महाविद्यालय, यशवंतराव चव्हाण इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स, धनंजयराव गाडगीळ वाणिज्य महाविद्यालय, छत्रपती शिवाजी कला महाविद्यालय व कर्मवीर भाऊराव पाटील अभियांत्रिकी महाविद्यालय ही त्यांतील काही उल्लेखनीय नावे. रयत शिक्षण संस्थेशिवाय सातारा शिक्षण संस्थेचे सातारा पॉलिटेक्निक व अनंत इंग्लिश स्कूल, डेक्कन शिक्षण संस्थेचे न्यू इंग्लिश स्कूल, कर्वे स्त्री शिक्षण संस्थेची कन्याशाळा ह्या नावाजलेल्या संस्था आहेत. कर्मवीर भाऊराव पाटलांनी कमवा आणि शिका हा मंत्र साताऱ्यातच शिकवला.तसेच स्वामी विवेकानंद शिक्षण संस्थेचे लाल बहाद्दुर शास्त्री काॅलेजही येथे आहे. २३ जून १९६१ मध्ये साताऱ्यात भारतातल्या पहिल्या सैनिक स्कूलची स्थापना झाली. येथील अनेक विद्यार्थ्यांनीं राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनीमध्ये प्रवेश मिळवला आहे.आर्यांग्ल आर्युवेदिक महाविद्यालय येथे वैद्यकीय व नर्सिंगचे अभ्यासक्रम चालवले जातात. यशोदा शिक्षण संस्था ही एक अग्रगण्य शिक्षण संस्था वाढे फाटा येथे आहे; तेथे आर्किटेक्चर, इंजिनियरिंग, फार्मेसी, MCA MBA इत्यादी कोर्स शिकवले जातात.
खाद्यपदार्थ
सातारी कंदी पेढा साठी प्रसिद्ध आहे.
* वर्ग:सातारा जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
नुमिस्त्रोची लढाई
नुमिस्त्रोची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
एड्रियाटिक समुद्र
एड्रियाटिक समुद्र (Deti Adriatik, बॉस्नियन, क्रोएशियन व मॉंटेनिग्रिन: Jadransko more, mare Adriatico, Jadransko morje) हा भूमध्य समुद्राचा एक भाग आहे. हा समुद्र इटालियन द्वीपकल्पाला बाल्कन द्वीपकल्पापासून वेगळा करतो. एड्रियाटिक समुद्राच्या पश्चिमेला इटली तर पूर्वेला क्रोएशिया, मॉंटेनिग्रो, आल्बेनिया, स्लोव्हेनिया व बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना हे देश आहेत.
मोठी शहरे
वर्ग:भूमध्य समुद्र वर्ग:इटलीचा भूगोल वर्ग:क्रोएशियाचा भूगोल वर्ग:मॉंटेनिग्रोचा भूगोल वर्ग:आल्बेनियाचा भूगोल वर्ग:स्लोव्हेनियाचा भूगोल वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनाचा भूगोल
व्हॅली फोर्ज
व्हॅली फोर्ज ही अमेरिकेच्या स्वातंत्र्ययुद्धादरम्यान खंडीय सेनेचे एक मोठी छावणी होती. फिलाडेल्फियापासून २९ किमी (१८ मैल) वायव्येस असलेल्या या छावणीत जनरल जॉर्ज वॉशिंग्टनने आपले सैन्यासह डिसेंबर १७७७ ते जून १७७८ दरम्यान मुक्काम केला होता. १२,००० सैनिकांच्या या सैन्याने हा काळ हलाखीत घालवला. त्यांच्यापैकी अंदाजे २,००० सैनिक रोगराई आणि कुपोषणाला बळी पडले.
शनि (ज्योतिष)
हा भारतीय फलज्योतिषातील ग्रह आहे. कुंडलीमध्ये याचे स्थान महत्त्वाचे आहे. शनीविषयी ज्योतिषशास्त्रातील कल्पना :- शनीच्या दशा, अंतर्दशा आणि महादशा यामध्ये कर्मांनुसार फळ प्राप्त होते. शनीची महादशा १९ वर्षाची आहे. शनीची दशा ही अडीच वर्षे आणि परिणाम साडेसात वर्षे दिसून येतो. म्हणून जेव्हा एकाद्या व्यक्तीच्या जन्मराशीत आणि त्या राशीच्या अलीकडील-पलीकडील राशीत शनि असतो तेव्हा त्या व्यक्तीस साडेसाती आहे असे म्हणतात. (आकाशातला शनि हा ग्रह एका राशीत अडीच वर्षे असतो. मध्यंतरीच्या काळात वक्री झाला नसता तर त्याच राशीत ३० वर्षांनी आला असता. मात्र आकाशस्थ शनि अनेकदा वक्री होतो(म्हणजे मागच्या राशीत जातो), आणि त्यानंतर साधारणपणे १३५ दिवसांनी मार्गी होतो.) हा न्यायप्रिय ग्रह आहे. व्यक्तीच्या कर्मानुसार त्याला साडेसातीचे फळ मिळते.
व्हॅली फोर्ज
वर्ग:पेनसिल्व्हेनियामधील शहरे वर्ग:अमेरिकेचे स्वातंत्र्ययुद्ध वर्ग:चेस्टर काउंटी (पेनसिल्व्हेनिया)
शनि (ज्योतिष)
काळा रंग हा शनीला प्रिय असतो असे मानले आहे. ज्योतिषशास्त्रातील कल्पनेनुसार शनि हा रवीचा पुत्र आहे. परंतु त्यांच्यात मैत्री नसते. शनिचे कारकत्त्व यश, ऐश्वर्य, दीर्घ आयुष्य आणि चिंतनशक्ति यात आहे. हे स्थानानुसार आणि भावानुसार बदलते. याचे वाहन कावळा आहे असे समजण्यात येते. ज्योतिषाप्रमाणे शनीची माहिती खालील प्रमाणे आहे-
शनि मन्दिर्
महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, हरियाणा, तामिळनाडू, कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेश यासारख्या भारतातील अधिक लोकसंख्या असलेल्या भागात शनीची मंदिरे आढळतात. शनि शिंगणापूर धाम हे विशेषतः भगवान शनी या देवतेशी संबंधित प्रसिद्ध पवित्र स्थान आहे. शनी शिंगणापूर किंवा शिंगणापूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक गाव आहे. अहमदनगर जिल्ह्यातील नेवासा तालुक्यात वसलेले हे गाव शनि ग्रहाशी संबंधित हिंदू देव शनि मंदिरासाठी ओळखले जाते. अहमदनगर शहरापासून शिंगणापूर ३५ किमी अंतरावर आहे.
सन्दर्भ
वर्ग:ज्योतिष वर्ग:फलज्योतिष
सांवर
सांवर किंवा काटेसांवर ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.हा ज्येष्ठा नक्षत्राचा आराध्यवृक्ष आहे. हे एक मोठे झाड असूनही याचे खोडास काटे असतात. हे काटे जनावरांच्या पाठ घासण्यापासून वाचण्यासाठी असावेत. झाडाचे खोड बघून असे वाटते की यापासून चांगले लाकूड मिळू शकेल. परंतु, याचे लाकूड फारच नरम असते.
वर्णन
सांवर बॉम्बॅक्स कुळातील इतर झाडांप्रमाणेच,कापसाचे झाड म्हणूनच ओळखले जाते. या झाडाचे खोड सरळ व उंच असते.५ पाकळ्यांची लाल फुले लागणारे हे झाड आहे. हिवाळ्यात याची पाने गळतात व वसंत ऋतूमध्ये नव्या पालवीपूर्वी याला आधी फुले येतात, व नंतर फळे. पिकलेल्या फळांमध्ये कापसासारखे तंतू असतात.
लागवड
हे झाड मलाया देशात लावले जाते. इंडोनेशिया, दक्षिणचीन, हाँगकाँग व तैवान इत्यादी ठिकाणी हे आढळते. भारतात बंगालमध्ये आणि हिंदी भाषा भागात याला सेमल म्हणून ओळखतात. याच्या सुंदर दिसणाऱ्या फुलांमुळे हे अनेक ठिकाणी लावतात. हा वृक्ष ६० मीटर उंचीपर्यंतसुद्धा वाढू शकतो.
वापर
यातून निघणारा कापूस हा साध्या कापसास पर्याय म्हणून वापरता येतो. तो अत्यंत मऊ असतो. या झाडापासून काडेपेट्या तयार केल्या जातात. या झाडाचे संस्कृत नाव "शाल्मली" आहे. ऋग्वेदात, (ऋग्वेद-१०.८५.२०) यापासून रथ बनवीत असत असा उल्लेख आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:आराध्यवृक्ष वर्ग:औषधी वनस्पती
कॅनुसियमची लढाई
कॅनुसियमची लढाई तथा अॅसुलमची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
सोमवल्ली
वर्ग:औषधी वनस्पती
नागपूर उत्तर विधानसभा मतदारसंघ
नागपूर उत्तर विधानसभा मतदारसंघ - ५७ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा नागपूर जिल्ह्यातील मतदारसंघ आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, नागपूर उत्तर मतदारसंघात नागपूर महानगरपालिके च्या वॉर्ड क्र. २ ते ५, २२ ते २७, ६० ते ६५ आणि ८८ ते ९१ यांचा समावेश होतो. नागपूर उत्तर हा विधानसभा मतदारसंघ नागपूर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो आणि हा मतदारसंघ अनुसूचित जाती - SC च्या उमेदवारांसाठी राखीव आहे.
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे नितीन काशिनाथ राऊत हे नागपूर उत्तर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:नागपूर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:नागपूर लोकसभा मतदारसंघ
कोयनानगर
हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे. जवळच कोयना धरण आहे.
टॅरेंटमची लढाई (ख्रि.पू. २०९)
टॅरेंटमची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
इ.स.पू. १६६
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १६६ वर्ग:इ.स.पू.चे १६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
सहदेवी
सहदेवी भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.
वर्ग:औषधी वनस्पती
इचा
इचा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
मिन पटेल
मीनल महेश पटेल ऊर्फ मिन पटेल (जुलै ७, इ.स. १९७०; मुंबई, महाराष्ट्र - हयात) हा इंग्लिश राष्ट्रीय क्रिकेट संघातून क्रिकेट खेळणारा भारतीय वंशाचा, निवृत्त पुरुष खेळाडू आहे. तो 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून २ आंतरराष्ट्रीय कसोटी सामने खेळला. काउंटी क्रिकेट स्पर्धांमध्ये तो केंट परगण्याचे प्रतिनिधित्व करत असे. तो प्रामुख्याने डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करत असे. डाव्या हाताने गोलंडाजी करणारा पटेल फलंदाजी मात्र उजव्या हाताने करत असे.
इचा
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
खो-खो
खो-खो हा एक पारंपरिक भारतीय मैदानी खेळ आहे. हा प्राचीन भारतातील सर्वात जुन्या मैदानी खेळांपैकी एक आहे. भारतीय उपखंडातील दोन सर्वात लोकप्रिय पारंपरिक टॅग खेळांमध्ये खो-खो आणि कबड्डीचा समावेश होतो.
खो-खो दोन संघांद्वारे खेळला जातो, ज्यामध्ये पंधरापैकी बारा खेळाडू असतात. यातले नऊ खेळाडू गुडघ्यांवर बसून मैदानात प्रवेश करतात (चेझिंग टीम) ,आणि तीन अतिरिक्त (बचाव करणारा संघ) खेळाडू विरोधी संघाच्या सदस्यांचा स्पर्श टाळण्याचा प्रयत्न करतात. हा खेळ संपूर्ण दक्षिण आशियामध्ये मोठ्या प्रमाणावर खेळला जातो. दक्षिण आफ्रिका आणि इंग्लंड यांसारख्या दक्षिण आशियाच्या बाहेरील प्रदेशांमध्येही तो खेळला जातो. हा भारत आणि पाकिस्तानमधील शाळकरी मुलांद्वारे नेहमी खेळला जातो, हा एक स्पर्धात्मक खेळ आहे. खो-खो असा खेळ आहे जो तग धरण्याची क्षमता वाढविण्यास मदत करतो आणि शालेय मुलांच्या सामाजिक आणि मानसिक विकासास मदत करतो.
व्युत्पत्ती
हे नाव मराठी भाषेतील खो-खो वरून आले आहे. "खो" हा शब्द एक आवाज आहे, जो खेळत असताना वापरला जातो. याला "खो देणे" असे म्हणतात.
खो - खो खेेेेळाचा इतिहास
खो-खोची सुरुवात नेमकी कधी झाली हे कळणे कठीण आहे. खो खो या खेळाचा उगम महाराष्ट्राच्या या मातीतच खऱ्या अर्थाने झाला. पकडापकडीच्या खेळातून उत्क्रांती होत ह्या खेळाचा जन्म झाला असावा. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला ह्या खेळात सुसूत्रता आणण्यास सुरुवात झाली. १९१४ साली पुणे जिमखाना येथे खो-खोचे नियम बनवण्यासाठी एका समितीची स्थापना झाली. १९२४ साली बडोदा जिमखान्याने खो-खोची नियमावली प्रसिद्ध केली. १९५९-६० साली भारत सरकारने आंध्रप्रदेशातील विजयवाडा येथे खो-खोची पहिली राष्ट्रीय स्पर्धा आयोजित केली. खो-खोच्या प्रतिभावंत खेळाडूंना भारत सरकारकडून पुढील पुरस्कार मिळतात.
खेळाचे नियम
खो-खोमध्ये दोन संघ असतात. प्रत्येक संघात १२ खेळाडू असतात. परंतु एका वेळेस ९ खेळाडू खेळतात. खेळ दोन भागांमध्ये विभागला जातो. दोन भागांमध्ये ५ मिनिटे विश्रांतीचा कालावधी असतो. प्रत्येक भागात पुन्हा दोन उपभाग असतात. त्यातील पहिल्या उपभागात पहिला संघ पाठलाग करतो व दुसरा संघ बचाव करतो. दुसऱ्या उपभागात पहिला संघ बचाव करतो तर दुसरा पाठलाग करतो. दोन्ही उपभगांमध्ये २ मिनिटे विश्रांतीचा काळ असतो. थोडक्यात, संपूर्ण खेळ साधारणतः ३७ मिनिटे (७+२+७+५+७+२+७) चालतो.
खेळाच्या सुरुवातीला पाठलाग करणाऱ्या संघाचे आठ खेळाडू दोन खांबांमधील आठ चौकोनांत आळीपाळीने विरुद्ध दिशांना तोंड करून बसतात. नववा खेळाडू कोणत्याही एका खांबाजवळ उभा राहतो.बचाव करणाऱ्या संघाचे तीन खेळाडू मैदानात असतात. खेळ सुरू झाल्यावर पाठलाग करणाऱ्या सघाचा नववा खेळाडू बचाव करणाऱ्या संघाच्या तीन खेळाडूंना बाद करण्याचा प्रयत्न करतो. पाठलाग करणाऱ्या खेळाडूवर खालील बंधने असतात.
वरील प्रकारे खो-खोची साखळी सुरू रहाते.
बचाव करणाऱ्या खेळाडूवर मैदानात पळताना कोणतेही निर्बंध नसतात. कोणताही बचाव करणारा खेळाडू खालील प्रकारांनी बाद होऊ शकतो
बचाव करणाऱ्या संघाचे तीनही खेळाडू बाद झाल्यावर पुढचे तीन खेळाडू मैदानात प्रवेश करतात. नवीन खेळाडूंनी पुढचा खो देण्याआधी मैदानात उतरणे आवश्यक असते. अन्यथा त्यांना बाद धरण्यात येते.
बाद केलेल्या प्रत्येक खेळाडूया बदली प्रतिस्पर्धी संघाला एक गुण मिळतो. पहिल्या भागाच्या अखेरीस प्रत्येक संघाचे गुण बघितले जातात. ज्या संघाचे गुण जास्त, त्या संघाची विरुद्ध संघावर दोन्ही संघांमधील गुणांच्या फरकाइतकी आघाडी धरली जाते. दुसऱ्या भागाच्या अखेरीस, जो संघ आघाडी मिळवितो तो संघ त्या आघाडीने विरुद्ध संघावर मात करतो. हा खेळ चांगला आहे.
खो-खोच्या स्पर्धा
भारतामध्ये खो-खोच्या खालील स्पर्धा आयोजित केल्या जातात. काही भारतीय खो खो खेळाडू सतीश राय, सारिका काळे, पंकज मल्होत्रा, मंदाकिनी माझी, प्रवीण कुमार.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय मैदानी खेळ वर्ग:क्रीडा वर्ग:खोखो
मिन पटेल
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निहालचंद
निहालचंद ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
ऑलिंपिक खेळात आर्मेनिया
आर्मेनिया देशाने सोव्हिएत संघापासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर १९९६ सालापासून सर्व उन्हाळी व १९९४ सालापासून सर्व हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर ९ पदके जिंकली आहेत. १९५२ ते १९८८ दरम्यान आर्मेनिया सोव्हिएत संघाचा तर १९९२ मध्ये एकत्रित संघाचा भाग होता.
खेळानुसार
ऑ
कार्थाजेनाची लढाई (इ.स.पू. २०९)
कार्थाजेनाची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
गृहस्थाश्रम
गृहस्थाश्रम  हा प्राचीन हिंदू समाजव्यवस्थेनुसार माणसाच्या आयुष्याचा दुसरा भाग आहे. हा काल साधारणतः आयुष्याच्या २५-५० वर्षे या कालखंडात असतो. या कालखंडात प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या कुवतीनुसार अर्थग्रहण व कुटुंबपालन करणे अपेक्षित होते.
वर्ग:आश्रमव्यवस्था वर्ग:लैंगिकता
कोमिसियोन नासियोनाल दे आक्तिविदादेस एस्पासियालेस
वर्ग:आर्जेन्टिना
एर्नान क्रेस्पो
एर्नान होर्हे क्रेस्पो (५ जुलै, इ.स. १९७५:फ्लोरिदा, आर्जेन्टिना - ) हा आर्जेन्टिनाचा फुटबॉल खेळाडू आहे.
जुणा
जुणा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
एर्नान क्रेस्पो
क्रेस्पो, एर्नान वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जुणा
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
राज्य शासन
राज्य शासन किंवा राज्य सरकार हे सार्वभौम देशांच्या प्रमुख घटक संघाचे सरकार होय.
वर्ग:नागरिकशास्त्र
इ.स.पू. १६७
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १६७ वर्ग:इ.स.पू.चे १६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
खानमोहम्मद इब्राहीम
खानमोहम्मद कासमभॉय इब्राहीम.
सालई
ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. खोडाची व फांद्यांची साल पातळ पापुद्द्र्याची, गळून पडणारी असल्यामुळेच सालई हे नाव पडले आहे. साधारणपणे पाच ते सात मीटर उंचीपर्यंत हा व्रुक्ष वाढतो. हिवाळ्याचा अखेरीस फुले येण्यास सुरुवात होते.
खानमोहम्मद इब्राहीम
इब्राहीम, खानमोहम्मद वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
सालई
वर्ग:औषधी वनस्पती
वसंत लिमये
वसंत गोविंद लिमये (जन्म :नागाव, इ.स. १९२४; - ७ एप्रिल, २०१५) हे  भारतीय स्वातंत्र्यलढा, संयुक्त महाराष्ट् चळवळ, अध्यापन, साहित्य, भटकंती, भाषांतर, छायाचित्रण अशा विधिध क्षेत्रांत मुशाफिरी करणारे एक मराठी व्यक्तिमत्त्व होते.
लिमये साडेचार वर्षांचे असतानाच त्यांचे वडील गेले. त्यांची आजी, उमाआजी मोठी खंबीर होती. किरकोळ पेन्शनच्या आधारे तिने  ३-४ मुलांचे संगोपन केले. त्यांना कडव्या स्वाभिमानाचे आणि स्वावलंबनाचे बाळकडू उमाआजीकडूनच मिळाले. लिमये यांचे शिक्षण अलिबाग, पुणे व मुंबई येथे झाले. १९४८ च्या सुमारास त्यांनी रुईया कॉलेजातून गणितात एम.एस्सी. केले.
राजकीय कारकीर्द
वसंत लिमये यांच्यावर तरुणपणी मार्क्सिस्ट विचारांचा पगडा होता. त्यांनी पुण्यातील एस.पी.कॉलॆजसमोर १९४२ सालच्या आंदोलनात लाठ्या खाल्या. त्यावेळी त्यांना डोक्यावर उजवीकडे अडीच इंचांची खोक पडली.
(अपूर्ण)
वर्ग:अपूर्ण लेख
वानप्रस्थाश्रम
वानप्रस्थाश्रम हा प्राचीन हिंदू समाजव्यवस्थेनुसार माणसाच्या आयुष्याचा तिसरा भाग आहे. हा काल साधारणतः आयुष्याच्या ५१-७५ वर्षे या कालखंडात असतो. या कालखंडात प्रत्येक व्यक्तीने आपल्या संसारातून लक्ष हळूहळू कमी करून समाजोपयोगी कामे करणे अपेक्षित होते.
वर्ग:आश्रमव्यवस्था
राष्ट्रीय विमानशास्त्र आणि अंतराळ संशोधन संस्था (इंडोनेशिया)
राष्ट्रीय विमानशास्त्र आणि अंतराळ संशोधन संस्था (इंडोनेशियन:Lembaga Penerbangan dan Antariksa Nasional/LAPAN) ही इंडोनेशियाचा अंतराळ कार्यक्रम हाताळणारी सरकारी संस्था आहे.
वर्ग:इंडोनेशिया वर्ग:देशानुसार अंतराळ संशोधन संस्था
जांब (मंगरुळपीर)
जांब हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
ग्रुमेंटमची लढाई
ग्रुमेंटमची लढाई ही दुसरे प्युनिक युद्ध या युद्धातील एक लढाई होती.
१९९६ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील टेनिस - पुरुष एकेरी
Men's Singles was part of the tennis program at the 1996 Summer Olympics.
रेफरेन्सेस
वर्ग:१९९६ उन्हाळी ऑलिंपिक
तहसीलदार
शासनाच्या तहसिलीचा प्रमुख अधिकारी असतो. तहसील म्हणजे वसूली. त्यामुळे तहसीलदार म्हणजे ग्रामीण जनतेकडून कर वसूल करणारा अधिकारी. ग्रामीण म्हणण्याचा उद्देश असा की, इतर प्रकारच्या जनतेकडून कर वसूल करण्यास अन्य अधिकारी असतात. जिल्ह्याच्या ज्या तुकड्याला आपण मराठीत तालुका म्हणतो त्याला हिन्दीत तहसील म्हणतात. त्यामुळे तहसीलदार हा तालुक्याचा सर्वोच्च नागरी अधिकारी असतो. त्याला इंग्रजीत मामलतदार आणि मराठीत मामलेदार म्हणतात. मामलेदाराची नेमणूक राज्य लोक सेवा आयोगाकडून होते
मामलेदार करवसूलीव्यतिरिक्त तालुक्यातली इतर अनेक सरकारी कामे करतो. तो प्रसंगी दिवाणी दाव्यांमध्ये न्यायदानही करतो.
वर्ग:नागरिकशास्त्र वर्ग:राज्य शासनाचे कर्मचारी वर्ग:राज्य शासनाचे प्रथम श्रेणी अधिकारी वर्ग:न्यायव्यवस्था वर्ग:महसूल व राजस्व
ऑलिंपिक खेळ बॅडमिंटन
बॅडमिंटन हा खेळ उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये १९९२ पासून सतत खेळवला जात आहे.
पदक तक्ता
भारत देशाने आजवर बॅडमिंटनमध्ये एक रौप्य व एक कांस्य पदक मिळवले आहे.
खडकवासला धरण
खडकवासला धरण हे पुणे शहरापासून १५किमी अंतरावर आहे. पुणे शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धारणा पैकी एक प्रमुख धरण आहे.
धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकामास मातीचा आधार
उंची : ३२.९० मी (सर्वोच्च)
दरवाजे
प्रकार	: S - आकार, अर्धवर्तुळाकृती रचना
सर्वोच्च विसर्ग	: १७७८ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ११, (१२ X ५ मी)
पाणीसाठा
क्षेत्रफळ :  १४.९० वर्ग कि.मी.
फलोदी तालुका
फलोदी तालुका हा पश्चिम भारतातील राजस्थान राज्यातील जोधपूर जिल्ह्यातील एक तालुका आहे. या तालुक्याचे मुख्यालय फलोदी हे शहर आहे.
खडकवासला धरण
पाणीसाठा
क्षमता :  ८६ दशलक्ष घनमीटर
फलोदी तालुका
भूगोल
जोधपूर जिल्ह्यातील अकरा तालुक्यांपैकी फलोदी तालुका सर्वात उत्तर दिशेला स्थित आहे. याच्या उत्तरेला बाप तालुका, पूर्वेला नागौर जिल्हा, आग्नेय दिशेला ओसियां तालुका, दक्षिणेला बालेसार आणि शेरगड तालुका आहे तर पश्चिमेला जैसलमेर जिल्हा. आहे हे अक्षांश २७°०६' ते २७°०९' उत्तर आणि ७२°२०' ते ७२°२३' पूर्वेच्या दरम्यान आहे. त्याची समुद्रसपाटीपासून सरासरी उंची 303 m आहे.
इतिहास
२०१२ पूर्वी फलोदी तालुका जास्त मोठा होता. बाप नावाचा तालुका तयार करण्यासाठी उत्तरेकडील भाग काढून घेतला. हा फलोदी तालुका पुर्वी स्वतःची स्थानिक परिषद (पंचायत समिती) असलेला स्वतंत्र उप-तालुका होता
खडकवासला धरण
डावा कालवा
लांबी :  २८ कि.मी.
फलोदी तालुका
गावे
फलोदी तालुक्यामध्ये अठ्ठावीस पंचायत गावे आहेत
खडकवासला धरण
डावा कालवा
क्षमता :  १.१० घनमीटर / सेकंद
फलोदी तालुका
नोट्स
वर्ग:जोधपूर जिल्हा
खडकवासला धरण
उजवा कालवा
लांबी :  २४३ कि.मी.
क्षमता :  ५८ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र :  ११६८३७ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन :  १०१६८८ हेक्टर
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे वर्ग:पुणे जिल्हा वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील धरणे वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
सुग्रिणी
सुग्रिणी ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.
वर्ग:औषधी वनस्पती
चळवळीचे दिवस (आत्मचरित्र)
चळवळीचे दिवस हे प्रा. अरुण कांबळे यांचे आत्मचरित्र(?) आहे. या तीस पानी आत्मचरित्रात्मक पुस्तिकेत कांबळ्यांचा प्रखर आंबेडकरवाद, तल्लख बुद्धी व नेतृत्वाचे दर्शन घडते. यात त्यांच्या नामांतर, मंडल आयोग, बौद्धांच्या सवलती, दलित राष्ट्रपती आदी बाबींवरील भूमिका स्पष्ट होते तसेच यादरम्यान घडलेले वाद, आलेली विघ्ने व त्यातून काढलेला मार्ग हेही दिसतात. यांत कांबळे यांची आपल्या तत्त्वांसाठी झगडण्याची वृत्ती दिसून येते.
आंबेडकरी चळवळीचे बाळकडू पाजणारे अरुण कांबळे यांचे वडील ‘आबा’ हे शंकरराव खरात, बंधु माधव यांचे शिक्षक होते. उत्तम गायक असणारे, निरीश्वरवादी, आंबेडकरवादी आबा तक्क्यात(महारांची चावडी) सर्वांसमक्ष प्रबुद्ध भारताचा अंक लहानग्या अरुणकडून वाचून घ्यायचे. सकाळी शाळा, संध्याकाळी ‘सामुदायिक शेती योजना’ राबविणाऱ्या, रात्री आंबेडकरांवरील गाणी गाणाऱ्या आबांनी वाचनालय, बोर्डिंग सुरू केले. कवितावाचन, वक्तृत्वांत बक्षिसे मिळविणाऱ्या व पुढे उत्तम व्याख्याने देणाऱ्या अरुणचे, जवाहरलाल नेहरू, यशवंतराव चव्हाण यांची सांगलीच्या ज्या भव्य स्टेजवर भाषणे झाली, तिथे भाषण व्हावे ही इच्छा आबांची होती. ती पूर्ण झाल्यावरचा आनंद गगनात न मावणाराच होता. आंबेडकरी चळवळ घरोघरी पोहोचविण्यास वचनबद्ध असलेल्या आबांच्या बहुगुणी व्यक्तिमत्त्वाचा प्रभाव अरुण कांबळेंवर होता. त्यांनी ‘नामांतराचे दिवस,’ ‘जनता दलातील दिवस’ मधून वयाच्या तेविसाव्या वर्षी दलित पॅंथरचे अध्यक्षपद स्वीकारून आपल्या खंबीर नेतृत्वाने जे महाराष्ट्रव्यापी, देशव्यापी जनांदोलन केले त्याचा वृत्तान्त पुस्तकात आला आहे. कांबळे यांनी नामांतरासाठी प्रतिकूल असणाऱ्या मराठवाड्यातील आमदारांसमोर ‘डॉ.आंबेडकर व मराठवाडा’ यांचे अतूट नाते स्पष्ट करणारे ओजस्वी भाषण केले व  त्यांचे  मतपरिवर्तन घडविले.
नामांतरविरोधकांचे प्रतिआंदोलन, पोचीराम कांबळे, जनार्दन मेवाडे यांचे वीरमरण, दलितांवरील वाढता अत्याचार समतावादी पक्ष, संघटना यांच्या सहभागाने समतेचे, लोकशाहीचे प्रतीक बनलेले आंदोलन या घटनाछे वर्णन पुस्तकात आहे. युद्धछावणीचे स्वरूप आलेले औरंगाबाद शहर, सत्याग्रहासाठी वेषांतर करून जाणे, रात्रंदिवस सभा, परिषदा, मोर्चे, जेलभरो यांमुळे अवेळी जेवणे, जागरणे, प्रकृती अस्वास्थ्य आणि त्यांना पुरून उरणारे जनप्रेम यांचा एक पट या पुस्तकामुळे डोळ्यांसमोर उभा रहातो.
पॅंथरमधून बाहेर पडल्यावर जातिव्यवस्थेचे नेमके स्वरूप कळलेल्या, अल्पसंख्याकांबद्दल तळमळ असणाऱ्या वि.प्र सिंगांसह काम करण्याचा निर्णय कांबळ्यांनी घेतला. अनता दलाचे अखिल भारतीय चिटणीस व राष्ट्रीय संसदीय मंडळाचे सदस्य होण्याचा मान मिळाला. सरांनी प्रा.मधू दंडवते,प्रमिला दंडवते आदींच्या सहकार्याने धर्मांतरित बौद्धांना अखिल भारतीय पातळीवर राखीव जागा देण्याच्या व मंडल आयोगाची अंमलबजावणी करण्याच्या आश्वासनांचा पाठपुरावा करून सत्तेत आल्यावर वर्षाच्या आत त्यांची पूर्तता करून घेतली.आपल्या आयुष्याची ही मोठी कमाई ते मानतात.
‘महाराष्ट्र टाइम्सकारांना उत्तर ,’ ‘पॅंथर नेत्यांचा भारताचे पंतप्रधान मोरारजींशी वार्तालाप’ हे लेख कांबळेसरांच्या बहुश्रुततेचा, संदर्भसंपृक्ततेचा,  शब्दप्रभुत्वाचा, वाक्चातुर्याचा अनुभव  देतात. इंदिरा गांधी,मोरारजी देसाई, एस.एम जोशी, वि.प्र सिंग यांच्याशी दलित हक्कांवर चर्चा, बैठकी होत असत. रोखठोक भाषेत, बुद्धिचातुर्य बळावर कांबळे आपले मुद्दे पटवून देत असत.
अरुण कांबळ्यांच्या अभ्यासू, स्वाभिमानी, निःस्वार्थी, तत्त्वनिष्ठ वृत्तीचे, लेखन वाचनाच्या व्यासंगाचे दर्शन या छोटेखानी पुस्तिकेतून घडते.
वर्ग:अरुण कांबळे यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
नुसरत जहाँ
नुसरत जहाँ ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
भालुर
भालुर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
एडविन माँटेग्यू
एडविन सॅम्युएल माँटेग्यू (६ फेब्रुवारी १८७९ - १५ नोव्हेंबर १९२४) हे ब्रिटनमधील लिबरल पार्टीचे राजकारणी होते. त्यांनी १९१७ ते १९२२ दरम्यान भारताचे राज्य सचिव (भारतमंत्री) म्हणून काम पाहिले. मॉन्टॅगू एक "कट्टरपंथी" उदारमतवादी आणि (सर हर्बर्ट सॅम्युएल आणि सर रुफस इसाक यांच्या नंतर) ब्रिटीश मंत्रिमंडळात काम करणारे ज्यू धर्मीय होते.
बाबासाहेब आंबेडकर १९२० मध्ये आपले शिक्षणासाठी इंग्लंडमध्ये गेले असता तेथे त्यांनी भारतमंत्री एडविन माँटेग्यू यांची भेट घेतली होती आणि अस्पृश्यांच्या हितांविषयी चर्चा केली होती.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९२४ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १८७९ मधील जन्म वर्ग:ब्रिटिश राजकारणी वर्ग:ब्रिटिश भारतीय अधिकारी वर्ग:ब्रिटिश भारत वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिरची
मिरची हे उष्ण कटिबंधीय अमेरिका येथील फळ आहे असे मानले जाते. याची चव तिखट असते. हे फळ रंगाने बहुदा हिरवे असते. परंतु पिवळ्या व लाल रंगातही येते. याची पाने गुळगुळीत, एकाआड एक अशी येतात. मिरचीच्या फळांमध्ये अ, ब, क आणि ई जीवनसत्त्वे असतात. तसेच यात कॅल्शिअम, फॉस्फरस ही खनिजे असतात. मिरचीमध्ये असलेल्या कॅपसायसीन नावाच्या पदार्थामुळे मिरचीला तिखट चव प्राप्त होते.
लागवड
दक्षिण आफ्रिका, ऑस्ट्रेलिया, अर्जेंटिना, इजिप्त, स्पेन, चीन, जपान, व्हिएतनाम, ब्रह्मदेश, मलेशिया, इंडोनेशिया, पाकिस्तान या देशात मिरची लागवड केली जाते. मिरचीच्या उत्पादनाच्या बाबतीत जगात भारताचा पहिला क्रमांक आहे. महाराष्ट्रात नंदुरबार हे मिरचीच्या बाजारपेठेचे प्रमुख शहर म्हणून ओळखले जाते. या जिल्ह्यात मिरची पिकासाठी पोषक वातावरण असल्याने मिरचीचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणात घेतले जाते. नंदुरबारमध्ये ओली मिरची पथाऱ्या करून वाळवून प्रक्रिया केली जाते. नंदुरबारच्या मिरचीला तिखटपणा, टिकण्याची क्षमता, वैशिष्ट्यपूर्ण रंग आणि चव यामुळे परराज्यातून विशेष मागणी असते. ऑक्टोबरपासून सुरू होणारा मिरचीचा हंगाम हा फेब्रुवारी महिन्याच्या मध्यापर्यंत असतो.
मिरचीचे लाल तिखट बनविण्याची पद्धत
मिरची पिकल्यावर लाल होते, पण ओलसरच राहते. तिला मग उन्हात नीट वाळवून पूर्णपणे सुकल्यावर कुटून तिचे स्वयंपाकात वापरावयाचे लाल तिखट बनते. शेतांत लावण्यासाठी सध्या मिरचीची अनेक वाणे उपलब्ध आहेत; अग्निरेखा, नंदिता रोशनी, ज्वाला, जयंती, २७५, ब्लॅक सीड इत्यादी अशी त्यांची नावे आहेत. नागपूर जिल्ह्याच्या भिवापूर येथे, कुही तालुक्यात व मांढळ येथे, तर अचलपूरच्या पथरोट या गावीही मिरचीचे उत्पादन घेतले जाते.
चित्रदालन
वर्ग:नगदी पिके वर्ग:फळे वर्ग:वनस्पती
चांदोळातांडा
चांदोळातांडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
इ.स.पू. १६९
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १६९ वर्ग:इ.स.पू.चे १६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
गोडबोले हॉस्पिटल, पुणे
भारतातील महाराष्ट्र राज्यातल्या पुणे शहरातील मोठे रुग्णालय आहे.