cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भाषालंकार
उपमा
उपमा हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. या अलंकारात दोन भिन्न गोष्टीत साम्य पाहिले जाते. 'एक वस्तू दुसऱ्या वस्तूसारखी आहे' असे वर्णन असते. दोन वस्तूंतील साम्य चमत्कृतिपूर्ण रीतीने जेथे वर्णन केलेले असते तेथे उपमा हा अलंकार होतो. पहिल्या वस्तूला उपमेय आणि दुसऱ्या वस्तूला उपमान म्हणतात. दोन वस्तूंमधील साधर्म्य दाखविण्यासाठी सम, समान, सारखा, प्रमाणे, परी, गत, परिस किंवा तत्सम शब्दांचा वापर केल्यास उपमा अलंकार होतो. उदा०
येथे सावळा रंग हे उपमेय आणि पावसाळी नभ हे उपमान.
उत्प्रेक्षा
उत्प्रेक्षा हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
उत्प्रेक्षा अलंकारासाठी जणू, गमे, वाटे, भासे, की असलाच एखादा शब्द वापरून दोन वस्तूंमधील सारखेपणा दाखविण्याचा प्रयत्‍न असतो.
उदा०
सोने-चांदी-रत्नमाणकांचे दुकानच हे जणू.
उतरुनि येती अवनीवरती ग्रहगोलचि की एकमते ॥ ~ बालकवी
(यमक व उपमा अलंकाराचे प्रत्यय जवळ जवळ सारखे असल्याने ओळखण्याची एक क्लृप्ती : यमक अलंकाराचे प्रत्यय शब्दाला जोडून येतात तर उत्प्रेक्षा अलंकाराचे प्रत्यय न जोडता येतात .)
रूपक
उदा० स्वामीची ती दृष्टी अमृताची वृष्टी मज होय
वाट पाहे रमा दावि मुखचंद्रमा सकळीकांसी
अपन्हुती
(अपन्हुती म्हणजे लपविणे/झाकणे)
अपन्हुती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. उपमेयाचा निषेध करून ते उपमानच आहे असे जेव्हा ठासून सांगितले जाते तेव्हा 'अपन्हुती' हा अलंकार होतो.
उदा०
न हे नयन, पाकळ्या उमलल्या सरोजातिल । न हे वदन, चंद्रमा शरदिचा गमे केवळ ।।
स्पष्टीकरण- प्रस्तुत उदाहरणात 'कमळातल्या पाकळ्या' आणि 'शरदिचा चंद्रमा' या उपमानांनी अनुक्रमे 'नयन' आणि 'वदन' या उपमेयांना नाकारल्यामुळे इथे 'अपन्हुती' अलंकार झालेला आहे.
अन्य उदाहरणे :- ओठ कशाचे देठची फुलल्या पारिजातकाचे ।।
ती हाक येई कानी मज होय शोक भारी नोहेच हाक माते मारी कुणी कुठारी ... कवी यशवंत
अन्योक्ती
अन्योक्ती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. दुसऱ्यास उद्देशून केलेली उक्ती. ज्याच्याबद्दल बोलायचे त्याच्याबद्दल काहीच न बोलता दुसऱ्याबद्दल बोलून आपले मनोगत व्यक्त करण्याची जी पद्धत तिलाच अन्योक्ती असे म्हणतात.
उदा०
का भाषणे मधुर तू करिशी अनेक हे मूर्ख यांस किमपीहि नसे विवेक कोकील वर्ण बघुनि म्हणतील काक । ... कृष्णशास्त्री चिपळूणकर
देशी ताप परि जसा वरिवरि येशी नभी भास्करा | अत्युच्ची पदि थोरही बिघडतो हा बोल आहे खरा । ... कृष्णशास्त्री चिपळूणकर
पर्यायोक्ती
उदा०
विरोधाभास
एखाद्या विधानात वरवर विरोध दिसतो पण वास्तवात तसा नसतो तेव्हा विरोधाभास अलंकार होतो.
व्यतिरेक
(विशेष स्वरूपाचा अतिरेक)
व्यतिरेक हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. "जेव्हा कोणत्याही काव्यात वा वाक्यात उपमेय हे उपमानापेक्षा श्रेष्ठ दाखविले जाते तेव्हा 'व्यतिरेक' अलंकार होतो."
उदा०
अमृताहुनि गोड नाम तुझे देवा
स्पष्टीकरण- प्रस्तुत उदाहरणात परमेश्वराचे नाव हे उपमेय गोडीच्या बाबतीत अमृत या उपमानापेक्षाही वरचढ आहे (श्रेष्ठ आहे) असे वर्णन केलेले असल्यामुळे इथे 'व्यतिरेक' अलंकार झालेला आहे.
अन्य उदाहरणे-
पाणियाहुनि पातळ । कल्लोळ प्रेमाचा  ।।
रत्नमंचकी झोपतो त्याला पाहून लाजून चंद्र आभाळी लोपतो
अतिशयोक्ती
अतिशयोक्ती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. अलंकारात प्रत्यक्षात असणारी कल्पना ही फारच फुगवून सांगितलेली असते तेव्हा अतिशयोक्ती अलंकार होतो. उपमा, उत्प्रेक्षा, रूपक, व्यतिरेक ह्या अलंकारात अतिशयोक्ती असतेच, पण कोणतीही कल्पना आहे त्यापेक्षा फुगवून सांगताना त्यातील असंभाव्यता अधिक स्पष्ट करून सांगितलेली असते तेव्हा हा अलंकार होतो.
उदा० तो चंद्रमा निज तनूवरि डाग लाहे
मामांजीची दाढी झाली, भावोजींची शेंडी झाली उरलं तेल झाकून ठेवलं, लांडोरीचा पाय लागला वेशीपर्यंत ओघळ गेला, त्यात उंट पोहून गेला.
किकवी
शैक्षणिक सुविधा
गावात २ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहेत. गावात २ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत. गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे. गावात १ शासकीय माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील उच्च माध्यमिक शाळा (नसरापूर)५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय (भोर) ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (भोर) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील वैद्यकीय महाविद्यालय (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यवस्थापन संस्था (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पॉलिटेक्निक (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अपंगांसाठी खास शाळा (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
भाषालंकार
अनन्वय
अनन्वय हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. उपमेयाला उपमेयाचीच उपमा दिली जाते. ज्या वेळी उपमेयाची तुलना दुसऱ्या कशाशीही होऊ शकत नाही, म्हणून ती उपमेयाबरोबरच केली जाते तेव्हा अनन्वय अलंकार होतो. एखाद्या घटकाची तुलना त्याच्या स्वतःबरोबरच करणे. उदा०
किकवी
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील ॲलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील फिरता दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
भाषालंकार
भ्रान्तिमान
उपमानाच्या जागी उपमेयच आहे असा भ्रम निर्माण होणे.
किकवी
वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय)
गावात १ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे.
भाषालंकार
भ्रान्तिमान
उदा०
किकवी
वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय)
गावात १ इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.
भाषालंकार
भ्रान्तिमान
भृंगे विराजित नवी अरविंदपत्रे पाहूनि मानूनी तिचीच विशाल नेत्रे घालीन अंजन अशा मतिने तटाकी कांते वृथा उतरलो, भिजलो विलोकी
किकवी
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात शुद्धीकरण न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झऱ्याच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा नाही.
भाषालंकार
भ्रान्तिमान
भुंग्यांनी सुशोभित झालेली कमलपत्रे हे दमयंतीचे नेत्रच आहेत असे समजून तिच्या डोळ्यात अंजन घालावयास निघालेला नलराजा पुढे सरसावला आणि पाण्यामुळे भिजला.
ससंदेह
उपमेय कोणते आणि उपमान कोणते असा संदेह निर्माण होणे. भ्रान्तिमानात हा भ्रम निश्चित असतो.
किकवी
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध आहे. गावात दूरध्वनी उपलब्ध आहे. गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आहे. गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे. गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील इंटरनेट सुविधा ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात खाजगी कूरियर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी कूरियर ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध आहे. गावात खाजगी बस सेवा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी बस सेवा ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात रेल्वे स्थानक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेल्वे स्थानक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात टॅक्सी उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील टॅक्सी ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ट्रॅक्टर १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. राष्ट्रीय महामार्ग गावाला जोडलेला आहे.. राज्य महामार्ग गावाला जोडलेला आहे.. जिल्यातील मुख्य रस्ता गावाला जोडलेला आहे.. जिल्ह्यातील दुय्यम रस्ता गावाला जोडलेला आहे..
भाषालंकार
ससंदेह
उदा०
किकवी
बाजार व पतव्यवस्था
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील एटीएम १ किलोमीटरहून जास्त अंतरावर नाही. गावात व्यापारी बँक उपलब्ध आहे. गावात सहकारी बँक आहे.. गावात शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध आहे. गावात स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आहे. गावात रेशन दुकान उपलब्ध आहे. गावात आठवड्याचा बाजार उपलब्ध आहे.सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.बैल बाजार मोठया प्रमाणात भरला जातो, आठवड्याचा बाजार शनिवारी भरला जातो.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे. गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. गावात क्रीडांगण उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील क्रीडांगण १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात सार्वजनिक ग्रंथालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक ग्रंथालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध आहे. गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे. गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आहे.
भाषालंकार
दृष्टांत
एखादा विषय पटवून सांगताना दाखला (उदाहरण) देणे.
किकवी
वीज
१७ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस घरगुती वापरासाठी उपलब्ध आहे. १७ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस घरगुती वापरासाठी उपलब्ध आहे. १७ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस शेतीसाठी उपलब्ध आहे. १७ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस शेतीसाठी उपलब्ध आहे. १७ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस व्यापारी वापरासाठी उपलब्ध आहे. १७ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस व्यापारी वापरासाठी उपलब्ध आहे. १७ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस सर्व प्रकारच्या वापरासाठी उपलब्ध आहे. १७ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस सर्व प्रकारच्या वापरासाठी उपलब्ध आहे.
कावळे उडाले स्वामी (ललित लेखसंग्रह)
कावळे उडाले स्वामी हा प्रसिद्ध मराठी कवी माणिक गोडघाटे ऊर्फ ग्रेस यांचा सहावा ललित लेखसंग्रह होय. इ. स. २०१० मध्ये त्याची पहिली आवृत्ती प्रकाशित झाली.
किकवी
जमिनीचा वापर
किकवी ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
भाषालंकार
दृष्टांत
उदा०
कावळे उडाले स्वामी (ललित लेखसंग्रह)
अर्पणपत्रिका
या संग्रहाची अर्पणपत्रिका ग्रेस यांचे दीनानाथ मंगेशकर हॉस्पिटलशी आणि भारती मंगेशकर यांच्या पडवीशी असणारे सहबंध व्यक्त करणारी आहे. या अर्पणपत्रिकेच्या खाली दोन दिनांकांच्या उल्लेखाने एक कालखंड सूचित झालेला आहे. अर्पणपत्रिकेखाली तारखेचा उल्लेख असणारा हा ग्रेस यांचा दुसरा आणि अखेरचा संग्रह ठरतो.
किकवी
उत्पादन
किकवी ह्या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते ( महत्त्वाच्या उतरत्या अनुक्रमाने):
भाषालंकार
दृष्टांत
ऐरावत रत्न थोर, त्यासी अंकुशाचा मार
कावळे उडाले स्वामी (ललित लेखसंग्रह)
परिचय
या संग्रहात एकूण ५१ ललित लेख समाविष्ट आहेत. चंद्रउदयिनी वेळा आणि गणमात्रांचे गणगोत असे या संग्रहाचे दोन विभाग आहेत.
किकवी
उत्पादन
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
भाषालंकार
दृष्टांत
तुका म्हणे तैसा सज्जनापासून | पाहता अवगुण | मिळेचिना || ( संत तुकाराम)
कावळे उडाले स्वामी (ललित लेखसंग्रह)
परिचय
वर्ग:कवी ग्रेस यांचे साहित्य वर्ग:मराठी ललित लेखसंग्रह
भाषालंकार
दृष्टांत
तुका म्हणे येथे पाहिजे जातीचे l येरागबाळाचे काम नव्हे ll
अजित नाम वदो भलत्या मिसे l सकळ पातक भस्म करितसे ll
अर्थान्तरन्यास
अर्थान्तरन्यास हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. एखाद्या विधानाच्या समर्थनार्थ विशेष उदाहरणे देणे आणि सिद्धान्त मांडणे. (अर्थान्तर- दुसरा अर्थ, न्यास- शेजारी ठेवणे )
उदा०
तदितर खग भेणे वेगळाले पळाले उपवन-जल-केली जे कराया मिळाले स्वजन गवसला जो त्याजपाशी नसे तो कठिण समय येता कोण कामास येतो?
स्वभावोक्ती
एखाद्या व्यक्त्तीचे, प्राण्याचे, वस्तूचे, स्वाभाविक स्थितीचे, हालचालीचे यथार्थ पण वैशिष्ट्यपूर्ण वर्णन.
उदा०
गणपतवाणी विडी पिताना चावायाचा नुसतीच काडी म्हणायचा अन् मनाशीच की या जागेवर बांधीन माडी मिचकावुनी मग उजवा डोळा आणि उडवुनी डावी भिवई भिरकावुनि ती तशिच द्यायचा लकेर जैसा गवई
चेतनगुणोक्ती
(चेतनाचे गुण सांगणारी उक्ती)
चेतनगुणोक्ती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे. जेव्हा एखादी अचेतन (निर्जीव) वस्तू सचेतन (सजीव) आहे असे मानून ती सजीव प्राण्याप्रमाणे, माणसाप्रमाणे वागते असे वर्णन केलेले असते तेव्हा 'चेतनगुणोक्ती' हा अलंकार होतो.
उदा०
डोकी अलगद घरे उचलती ।  काळोखाच्या उशीवरूनी  ।।
स्पष्टीकरण- काळोखाच्या उसवरून (निर्जीव) घरे आपली डोकी उचलतात म्हणजे झोपेतून जागी होतात. येथे घर हा निर्जीव घटक माणसाप्रमाणे वर्तन करतो असे वर्णन आल्यामुळे इथे चेतनगुणोक्ती अलंकार होतो.
चाफा खंत करी, काही केल्या फुलेना ||
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९९०-९१
श्रीलंका क्रिकेट संघाने नोव्हेंबर-डिसेंबर १९९० दरम्यान एक कसोटी सामना आणि तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी भारताचा दौरा केला. भारताने कसोटी मालिका आणि आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका १-० आणि २-१ ने जिंकली.
भाषालंकार
चेतनगुणोक्ती
पोते खांद्यावरी सौद्याचे देईल ज्याचे त्याला.
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९९०-९१
दौऱ्यात कोणताही सराव सामना खेळवला गेला नाही.
३रा सामना
वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे भारत दौरे वर्ग:इ.स. १९९० मधील क्रिकेट
भाषालंकार
असंगती
कारण एका ठिकाणी आणि त्याचे कार्य दुसऱ्याच ठिकाणी असे वर्णन असते.
उदा०
कुणी कोडे माझे उकलिल का? कुणी शास्त्री रहस्य कळविल का? हृदयी तुझ्या सखि, दीप पाजळे, प्रभा मुखावरी माझ्या उजळे गुलाब माझ्या हृदयी फुलला, रंग तुझ्या गालावर खुलला
सार
एखाद्या वाक्यातील कल्पना चढत्या क्रमाने मांडून उत्कर्ष किंवा अपकर्ष साधणे.
उदा०
काव्यात नाटके रम्य, नाटकांत शकुंतला त्यामध्ये चवथा अंक, त्यातही चार श्लोक ते
व्याजस्तुती
बाह्यतः स्तुती आणि आतून निंदा अथवा ह्याच्या उलट असे वर्णन.
उदा०
होती वदनचंद्राच्या दर्शनाचीच आस ती अर्धचंद्र तू द्यावा, कृपा याहून कोणती
व्याजोक्ती
(व्याज + उक्ती=खोटे बोलणे). एखाद्या गोष्टीचे खरे कारण लपवून खोटे दुसरेच कारण देणे.
उदा०
येता क्षण वियोगाचे पाणी नेत्रांमध्ये दिसे 'डोळ्यात काय गेले हे?' म्हणूनी नयना पुसे
=वाच्यालंकार (किंवा अर्थालंकार)=
वाच्यालंकारांच्या एकशे पाच जाती:
उपमा, अनन्वय, उपमेयोपमा, प्रतीप, रूपक, परिणाम, उल्लेख, स्सृतिमान्, भ्रांतिमान्, ससंदेह, अपन्हुति, उत्प्रेक्षा, अतिशयोक्ति, तुल्ययोगिता, दीपक, प्रतिवस्तूपमा, दृष्टांत, निदर्शना, व्यतिरेक, विनोक्ति, समासोक्ति, परिकर, परिकरांकुर, श्लेष, अप्रस्तुतप्रशंसा, प्रस्तुतांकुर, पर्यायोक्त, व्याजनिंदा, व्याजस्तुति, आक्षेप, विरोधाभास, विभावना, विशेषोक्ति, असंभव, असंगति, विषम, विचित्र, अधिक, अल्प, अन्योन्य, विशेष, व्याघात, कारणमाला, एकावली, माला- दीपक, यशासंख्य, पर्याय, परिवृत्ति, परिसंख्या, विकल्प, समुच्चय, समाधि, प्रत्यनीक, काव्यार्थापत्ति, काव्यलिंग, अर्थांतरन्यास, विकस्वर, प्रौढोक्ति, संभावना, मिथ्याध्य- वसिति, ललित, प्रहर्षण, विषादन, उल्लास, अवज्ञा, अनुज्ञा, लेश, मुद्रा, रत्नावली, तद्गुण, पूर्वरूप, अतद्गुण, उत्कर्ष, मीलित, सामान्य, उत्तर, चित्र, सूक्ष्म, व्याजोक्ति, विवृतोक्ति, युक्ति, लोकोक्ति, छेकोक्ति, वक्रोक्ति, स्वभावोक्ति, भाविक, अत्युक्ति, निरुक्ति, प्रतिषेध, विधि, हेतु, रसवत्, प्रेयस्, ऊर्जस्वित्, समाहित, भावोदय, भावसंधि, भावशबलता.
=वाक्यदोष=
शब्दशास्त्रहीन, क्रमभ्रष्ट, विसंधि, पुनरुक्तिमत्, व्याकीर्ण, वाक्यसंकीर्ण, भिन्नलिंग, भिन्नवचन, न्यूनोपम, अधिकोपम, भग्नछंद, विसर्गलुप्त, अस्थानसमास, वाच्यवर्जित, समाप्तपुनरात्त, संबंधवर्जित, पतत्प्रकर्ष, अधिकपद, अष्टार्धार्धबाहु, प्रक्रमभंग, अपूर्ण, वाक्यगर्भित, यतिभ्रष्ट, अशरीर, अरीतिक, प्रतिकूलवर्ण, उपहतविसर्ग, हतवृत्त, न्यूनपद, कथितपद, अर्धांतरैकवाचकपद, अभवन्मतयोग, अनभिहितवाच्य, अस्थानपद, संकीर्ण, गर्भित, प्रसिद्धिहत, अक्रम, अमतपदार्थ.
इसवी दहाव्या शतकातल्या मम्मटाचार्य ह्या "काव्यप्रकाश"नामक संस्कृत ग्रंथाच्या लेखकाने संस्कृतभाषानिरीक्षण/संशोधन करून तो ग्रंथ रचावा ही गोष्ट त्याच्या असामान्य बुद्धिमत्तेचे निदर्शन करते. अर्थात वरचे सगळे शब्दालंकार आणि वाच्यालंकार मराठीसकट जगातल्या कुठल्याही भाषेला लागू आहेत. सगळे वाक्यदोषही जगातल्या पुष्कळ भाषांना लागू असणार.
संदर्भ
वर्ग:मराठी भाषा वर्ग:मराठी व्याकरण वर्ग:भाषेचे अलंकार वर्ग:व्याकरण
झमझम विहीर
इस्लाम धर्मातील सर्वात पवित्र क्षेत्र मक्का येथिल मुख्य मशिदीत काबा या स्थळापासून २० मीटर (६० फूट) अंतरावर ही झमझम विहीर आहे. या विहिरीचे पाणी पवित्र मानले जाते.
वर्ग:मुस्लिम तीर्थक्षेत्रे
साधी घार
घार हा फॅल्कॉनिफॉर्मिस पक्षिगणातील ॲक्सिपिट्रीडी कुलातील एक पक्षी असून घारीचे शास्त्रीय नाव मिल्व्हस मायग्रान्स असे आहे. घार हा पक्षी हिमालयापासून ते श्रीलंके पर्यंत सर्वत्र आढळतो. भारताव्यतिरिक्त नेपाळ पाकिस्तान आणि बांगलादेशात सुद्धा हा पक्षी आढळतो.
घार ही आकाराने साधारणपणे ५० – ६० सेंमी लांब असते. रंग तपकिरी असून तिचे डोके चपटे व मृत भक्षाचे मांस खाण्यास योग्य अशी टोकदार आणि काळी चोच असते. चोचीच्या बुडाकडील भागाचा रंग पिवळसर असतो. तिचे डोळे आणि पाण्यावरील पिसे तपकिरी असतात. पायाचा रंग सुद्धा पिवळा असून, नखे तीक्ष्ण व काळी असतात. घारीचे पंख लांब आणि टोकदार असून शेपूट लांबट दुभागलेली असते. या दुभागलेल्या शेपटीमुळे आकाशात उडणारी घार पक्षी इतर पक्ष्यांपासून वेगळी ओळखता येते. घार ही एकटी किंवा ४-५ घरींच्या थव्यात भटकत असते.
अँडी रॉबर्ट्स
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
साधी घार
घार हा पक्षी धीट असून कावळ्याप्रमाणे मानवी वस्तीतील घाण नाहीशी करण्याच्या कामी तिची मदत होते. उघड्यावर फिरणारे बेडूक, साप, पाल, सरडा किंवा उंदीर यांची सुद्धा ती क्षणांत शिकार करते. घार ही कमी उंचीवर तसेच जास्त उंचीवर सुद्धा उडण्यात पटाईत असून उष्ण हवेच्या झोतावर ती पंख न पसरवता आकाशात उडत राहाते.
घारीत नर व मादी दिसण्यात सारखेच असून मादी आकाराने आणि वजनाने नरापेक्षा थोडी मोठी असते. घरींचा विणीचा हंगाम सप्टेंबर ते एप्रिल पर्यंत असून, उंच झाडावर काटक्यांचे घरटे बांधले जाते. घरट्यासाठी काड्या, गवत, वायर, दोरा, कापूस, चिंध्या अशा वस्तूंचा वापर केल्या जातो. घारीचे अंडे मातकट-पांढऱ्या रंगाचे असून त्यावर लालसर-तपकिरी ठिपके असतात. दोन, तीन किंवा चार या प्रमाणात अंडी घातले जातात. अंडी उबविणे व पिलांना भरविणे ही कामे नर-मादी दोघेही करतात. आकाशात उंच उडत असतानाही तिचे लक्ष पिलांकडे असते. स्थानिक घारींप्रमाणे स्थलांतरित घारीही आढळतात; त्यांच्या पंखाखाली पांढऱ्या रंगाच्या खुणा असतात.
वर्ग:पक्षी वर्ग:घार
काळा करकोचा
काळा करकोचा हा पक्षी साधारण १०० सें. मी आकारमानाचा आहे. याचा मुख्य रंग काळा असून छातीच्या खालच्या भागापासून शेपटीच्या टोकापर्यंतचा भाग पांढरा, चोच तांबड्या रंगाची, लांब आणि अणकुचीदार तर पायही तांबड्या रंगाचे असतात.
हा करकोचा उत्तर भारतात तसेच पाकिस्तान, नेपाळ, म्यानमार येथे युरोपमधून हिवाळी पाहुणा म्हणून येतो.
काळा करकोचा जलचर पक्षी असून तो मांसभक्षी आहे. मासोळ्या, बेडूक, कीटक, इतर पक्ष्यांची पिल्ले, उंदीर, सरडे, गोगलगायी हे याचे मुख्य अन्न आहे.
चित्रदालन
वर्ग:पक्षी वर्ग:करकोचा
मुहम्मद अजमल रज़ा क़ादरी
मुहम्मद अजमल रज़ा कादरी हे एक पाकिस्तानी सूफी मुस्लिम विद्वान, उपदेशक आहे. विविध इस्लामिक विषयांवरील भाषणाबद्दल ते उल्लेखनीय आहेत. कादरी हे इमाम अहमद रझा खान यांचे अनुयायी आहेत. ते उर्सच्या विविध सभांमध्ये पाहुणे म्हणून काम करत होते. जसरत या दैनिकानुसार कादरी प्रेषित यांचे प्रेम हे प्रत्येक मुस्लिमांच्या श्रद्धेचा एक भाग आहे या तथ्याचे समर्थन करतात.
काबा
इस्लाम धर्मातील मक्का या सर्वाधिक पवित्र क्षेत्राच्या मुख्य मशिदीच्या मध्यभागी असलेल्या घरवजा इमारतीस काबा असे संबोधतात.
धार्मिक महत्त्व
काबा हे अल्लह्चे घर् आहे. सर्व जगातील् मुस्लिम् येथे हज् यत्रा करण्या साठी येतात आयुष्यातून् एकदा येथे भेट दे्णे अनिवार्य आहे. येथे येउन काबाला प्रदक्षिणा घालतात.
वर्ग:मुस्लिम तीर्थक्षेत्रे वर्ग:मक्का
टिटगाऱ्या
टिटगाऱ्या (इंग्लिश:Turkestan Bluethroat; हिंदी:हुसेनी पिड्डा) हा एक पक्षी आहे.
हा पक्षी मध्यम आकाराच्या चिमणीएवढी नर :छाती व कंठ निळा.भुवाई पंढरी.हिवाळ्यात मादीसारखाच दिसतो.मात्र छातीवर निळा पट्टा.
वितरण
पाकिस्थान,भारतात दक्षिणेकडे मुंबई व नागपूरपर्यंत,पूर्वेकडे उत्तर बंगाल व भूतान.हिमालयात पश्चिम नेपाळमध्ये स्थलांतर करणारे खूप पक्षी आढळून येतात.
निवासस्थाने
टॅमरिक्स,देवनळाची बेटे,गवत आणि पाण्याजवळची झुडपे.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
अरक्कोणम
अरक्कोणम हे भारताच्या तमिळनाडू राज्याच्या वेल्लोर जिल्ह्यामधील एक लहान शहर आहे. अरक्कोणम शहर तमिळनाडूच्या उत्तर भागात चेन्नईपासून ६९ किमी अंतरावर स्थित आहे. २०११ साली अरक्कोणमची लोकसंख्या ७८ हजार होती. येथे भारतीय नौसेनेचा एक प्रमुख तळ आहे.
अरक्कोणम मुंबई-चेन्नई व बंगळूर-चेन्नई रेल्वेमार्गांवरील एक महत्त्वाचे जंक्शन आहे. महाराष्ट्र व कर्नाटकातून चेन्नईकडे धावणाऱ्या सर्व लांब पल्ल्याच्या गाड्या येथूनच जातात. चेन्नई उपनगरी रेल्वेचा पश्चिम मार्ग अरक्कोणममार्गे जोलारपेटपर्यंत धावतो.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:वेल्लूर जिल्हा वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
शुटींग बॉल
महाराष्ट्र तसेच मध्य प्रदेश, राजस्थान, हरियाना, पंजाब, उत्तर प्रदेश आदी राज्यात हा खेळ गावागावात खेळला जातो.
भारत तसेच ,पाकिस्तान, बांगलादेश, नेपाळ, U A E, अशा आशियायी राष्ट्रांमध्ये हा खेळ लोकप्रिय आहे.
ऑस्ट्रेलिया, कॅनडा, अमेरिका , न्यू झीलंड ,अमेरिका व आफ्रिकान राष्ट्रांमध्ये शुटींग बॉल खेळ आवडीने खेळला जातो.
महाराष्ट्र शासनाने शुटींग बॉलच्या संघटकांना व खेळाडूंना राज्याच्या सर्वोत्कृष्ट अशा शिव छत्रपती राज्य क्रीडा  पुरस्काराने गौरवान्वित केले आहे.
यात मनोहर साळवी (ठाणे) ,अशोक चैधारी(जळगाव), विष्णू निकम ( नाशिक ) ,सदाशिव माने (कोल्हापूर), राजेंद्र मोहिते(सातारा), राम कोलते(बुलढाणा), बाळू पाटील( कोल्हापूर) , अमजद जेलर( सांगली), अरुणा देशमुख ( बुलढाणा) आदी खेळाडूंचा समावेश आहे.
शुटींग बॉल खेलासंबंधीचे काही महत्त्वाचे नियम
1) ग्राउंड आणि त्याचे परिमाण
हे मैदान आयताकृती असले पाहिजे आणि 5 सेमीच्या रेषाने बंद केलेले असावे. (रुंदी 2 इंच).
1.1) कोर्ट   -33 फुट * 66 फुट '
8 मीटर उंचीपर्यंत कोणतेही अडथळे येणार नाहीत. दोन स्क्वेअर कोर्टामध्ये जमीन विभागणारी रेषा
त्याला मध्यरेषा असे म्हणतात. दोन्ही बाजूंना मध्य रेषेपासून 11फुटच्या अंतरावर एक ओळ असेल. नेटमन या रेषेच्या आतमध्ये फक्त एका हाताचा वापर करू शकतात.
1.2) सर्विस क्षेत्र:
प्रत्येक कोर्टाच्या उजव्या बाजूला सर्विस क्षेत्र काढले जाईल. या क्षेत्राची लांबी व रुंदी 10 फूट असेल.
1.3) खांब:
खांबाची उंची जमिनीपासून 8 फूट 2 इंच असेल.
खांबाचा व्यास 3 इंचापेक्षा कमी नसावा.
2) खेळण्याची साधने:
2.1) चेंडू– मऊ चामड्यापासून बनविलेला असतो
(अ) आकार: 55 सेमी ते 58 सेमी व्यासाचा.
(ब) वजनः ३१५ ग्रॅम (अधिक वजा १० ग्रम)
महिलांसाठी: 280 ग्रॅम (अधिक वजा १५ ग्रम)
(क) हवेचा दाब:
पुरुषांसाठी= २४ पाउंड-अधिक-वजा १ (पाउंड)
महिलांसाठी = 19 पाउंड -अधिक-वजा 1 (पौंड)
2.2) नेट (जाळी)
(अ) जाळीची रुंदी १ मीटर असावी.
(बी) जाळीची लांबी 10 मीटरपेक्षा कमी नसावी आणि 12 मेशची असावी.
(c) नेटची उंची मध्यभागी 8 फूट 1 इंच आणि दोन्ही टोकांवर 8'.2 असावी.
महिलांसाठी निव्वळ उंची असावी7'.6 "
2.3) पंचांची खुर्ची
सामन्याच्या देखरेखीसाठी रेफरीसाठी 5 फूट 6 इंचाची उंची असलेली खुर्ची असेल.
3) संघ आणि अधिकाऱ्यांची रचना
3.1) खेळाडूंची संख्या – 12 (बारा) (7 सात + 5 पाच)
3.2) कोच -1 (०१)
3.3) व्यवस्थापक- 1 (०१)
मैदानावर पाच पेक्षा कमीखेळाडू असणाऱ्या संघास अधिकृत सामन्यात खेळण्याची परवानगी दिली जाऊ शकत नाही. उर्वरित खेळाडूरेफ्रीच्या परवानगीने मैदानात येताच खेळाडूंना परवानगी दिली जाऊ शकते. अतिरिक्त पाचखेळाडूआणि त्यांच्या प्रशिक्षकाला रेफरीच्या समोरील बाजुसबसणे आवश्यक आहे. सामन्यादरम्यान  खेळाडूंचा समावेश रेफरीच्या परवानगीने करता येईल.बदली झालेल्या खेळाडूला पुन्हा त्याच गेममध्ये खेळण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.
3.4) युनिफॉर्म
संघाने एकसमान पोशाख घालावा .अर्थात  बनियान किंवा टी-शर्ट घालावा की ज्याच्यावरत्यांच्या राज्याचे किंवा युनिटचे नाव छातीवर असेल आणि पाठीवर 1 ते 10 दरम्यानचे अंक असणे आवश्यक आहे. पाठीवरील अंक हेसंपूर्ण स्पर्धेत तेच राहिले पाहिजे. योग्य गणवेशात नसलेल्या संघास अधिकृतपणे खेळू दिले जाणार नाहीसामने. विश्रांती घेण्यास परवानगी दिली जाणार नाही.
4) पर्यवेक्षण अधिकारी
4.1) तांत्रिक प्रतिनिधी -एक
4.2) रेफरी -एक
4.3) दुसरा रेफरी एक
4.4) लाइन-मन -दोन
5) नाणेफेक:
सामन्यापूर्वी  रेफरी पहिल्या सेटमध्ये प्रथम सर्व्हिस आणि कोर्टाच्या बाजूचा निर्णय घेण्यासाठी टॉस घेईल. नाणेफेक संघातील खेळाडूंनी नव्हे तर दोन संघाच्या कर्णधारांच्या उपस्थितीत घ्यायचा आहे. नाणेफेक जिंकणारा सर्विस देण्याचा किंवा घेण्याचा हक्क आणि कोर्टाची बाजू, हरणारा  संघ घेतो.
6) सर्व्हिस
सर्व्हिस म्हणजे बॉल सर्व्हिस झोनमधूनपलीकडच्या बाजूस एका प्रयत्नात एका हाताने खालून मारणे. टॉसद्वारे निर्धारित केलेल्या संघाद्वारे पहिल्या सेटची तसेच निर्णायक सेटची प्रथम सर्व्हिस मारली जाते. सेटची सुरुवात करताना सर्विस आगोदर TOS करून निर्णय झाल्यानंतर एका संहास देण्यात येते. दुसऱ्या सेट मध्ये प्रतिस्पर्धी संघास सुरुवातीची सर्विस देण्यात येते. गरज पडल्यास तिसरा सेट खेळावा लागल्यास ज्या संघाने पहिल्या सेटला सर्विस केली होती, त्या संघास सर्विस देण्यात येते.
7)  खेळाचे सामान्य नियम
7.1) हाताच्या बोटांनी आणि खुल्या हातांनि चेंडू खेळता येणार नाही’.
7.2)  पहिल्या प्रयत्नात SMASH मारता येऊ शकतो.
7.3 )एका हाताने अगर दोन्ही हातांनीअंडर HANDणे घेतलेला चेंडू एकच प्रयत्नात नेटच्या पलीकडे कुठल्याही प्रकारचा फौल न होता जाने गरजेचे आहे.
7.4) डोक्याने घेतलेला चेंडू कुठल्याही परिस्थितीत नेटच्या पलीकडे जाने गरजेचे आहे.
7.5) नेट-मॅन व्यतिरिक्त इतर कोणत्याही खेळाडूविरूद्ध चेंडू अडकू शकतो.
7.6) वरील चेंडू पायांची हालचाल करून मारल्यास तो वैध ठरविण्यात येईल परंतु तो एका जागी उभा राहुल म्क़र्ल्यस ते चुकीचे ठरविण्यात येईल.
7.7) खेळाच्या दरम्यान नेटला किंवा खांबांना खेळाडूंच्या शरीराचा कोणत्याही भागाचा संपर्क झाल्यास ते अवैध मानण्यात येईल.
7.9) दोन्ही बाजूंनी वाजवी शूटिंग बलाद्वारे बॉल खेळला जाऊ शकतो. म्हणजेच दोन्ही बाजूचे खेळाडू चेंडू मारताना त्यास आवश्यक जोर लावून मारू शकतात.
7.10) उडी घेऊन मारलेला (शूट) चेंडू हा कुठल्याही परिस्थितीतनेटच्या पलीकडे जाने आवश्यक आहे.
7.11) मध्य रेषेपासून11 फुटांच्या अंतरावर असलेल्या अटॅक लाइनमध्ये  फक्तनेटमन हेच वरून एका हाताने चेंडू मारू( पंच) शकतात
7.12) कनिष्ठ (ज्युनियर) आणि उप-कनिष्ठ (सब ज्युनियर) खेळाडूंच्या स्पर्धांच्या बाबतीत, सहभागींना  फेडरेशन लावय प्रमाणपत्र पाठवावे लागेल,की जे शाळेचे मुख्याध्यापक किंवा खेळाडू ज्या संस्थेत शिकत असेल तेथील प्रमुखांच्या सही शिक्क्याने मूळ प्रतीत देण्यात आले असेल.
7.13) मुले / मुलींसाठी निश्चित केलेली वयोमर्यादा 14/17/19 वर्षाखालील आहे. याचा अर्थ असा आहे की एखाद्या खेळाडूने निर्दिष्ट वय ओलांडू नये ,ज्या वर्षी हा कार्यक्रम आयोजित केला जातो त्या वर्षीच्या 31 डिसेंबर पर्यंत.
7.15) स्पर्धेच्या ठिकाणी किंवा राष्ट्रीय स्पर्धेच्या ठिकाणी रेफरीची आणि तांत्रिक प्रतिनिधी नियुक्ती एसजीएफआय आणि आयोजन सचिव करेल.
7.16) रेफरीच्या निर्णयावरून खेळामध्ये वाद निर्माण झाल्यास फेडरेशनने नेमलेल्या तांत्रिक समितीनेत्या कार्यक्रमाचे पर्यवेक्षण कराव आणिसामना पहाण्यासाठी प्रतिनिधी नेमावा. त्या प्रतिनिधीच्या अहवालावरतांत्रिकसमिती त्या सामन्याबाबतनिर्णय घेतील..
7.17) अंडर हँडणे काढलेला सलग दुसरा चेंडू हा समोरील बाजूच्या आक्रमण रेषेच्या मागे जाने गरजेचे आहे, असे न झाल्यास अवैध ठरविण्यात येईल.
7.18 ) एका स्पर्धेत एक खेळाडू फक्त एका वयोगटात खेळू शकतो.
7.19) कोणत्याही गेममध्ये प्रतिस्थापन (substitution) कोणत्याही वेळेवर घेतली जाऊ शकते.
7.20) एका संघाने अंडर हँडणे चेंडू खेळला ,दुसऱ्या संघानेही अंडर हँडनेच चेंडू खेळला अशा परिस्थितीत पहिल्या संघास तो चेंडू वरून शूट करणे आवश्यक आहे, म्हणजेच सलग तिसरा अंडर हँडला अवैध ठरविला जाईल.
7.21) चेंडू खेळताना दोन खेळाडूंची टक्कर किना एकमेकांना स्पर्शझाल्यास चालेल परंतु चेंडू एकाच खेळाडूने खेळला पाहिजे. जर दोन्ही खेळाडूंना चेंडूचा स्पर्श झाला असल्यासते अवैध मानण्यात येईल.
7.22) एखाद्या वेळी खेळ उशीरा सुरू झाला आणि सामना निश्चित वेळेत संपणे गरजेचे आहे असे वाटल्यास (लाईटची सोय नसणे किंवा काही नैसर्गिक कारणे जसे की पाऊस, वारा ई.)तर रेफरीने त्या वेळेस त्याच्या घड्याळानुसार वेळ जाहीर करणे आवश्यक आहे. जर सामना निश्चित वेळेत संपला नाही तर दुसऱ्याच दिवशी नवीन सामना खेळविला जाईलआणि आगोदरच्या दिवशीचे गुण विचारात घेतले जाणार नाही, सामना सुरुवातीपासून चालू होईल.
7.23) जर स्पर्धेच्या ठिकाणी फ्लड लाइटची व्यवस्था असेल तर प्रकाश पडल्यास अपुऱ्या प्रकाशाचे आवाहन केले जाऊ शकते. त्या प्रकरणात प्रकाश पुरेसा असल्यास किंवा नसल्यास रेफरीचा निर्णय अंतिम असेल. यावर खेळाडूंचे कुठल्याही प्रकारचे अपील असू शकत नाही,
7.24)  खराब हवामानामुळे सोडलेला सामना जेव्हा त्याच दिवशी परत खेळविला जात असेलतेव्हा त्याच स्कोअरपासून पुन्हा प्रारंभ केला जाईल. जर त्याच दिवशी तो पुन्हा सुरू केला नसेल तर, तो दुसऱ्या दिवसापासून सुरुवातीपासूनच पुन्हा खेळविला जाईल.जर स्पर्धेच्या शेवटच्या दिवशी खेळण्यासाठी हवामान योग्य नसेल तर सामना टॉसने निश्चित केला जाऊ शकतो किंवा जर सहभागी संघ आणि आयोजकांनी यात सहमती दर्शविली तर तो सामना दुसऱ्या दिवशी खेळविला जाईल.
7.25) गैरवर्तन व त्यावरील कार्यवाही-
(1) चेतावणी - किरकोळ गैरवर्तनकेल्यास पंच एखाद्या खेळाडूस किंवा संघास चेतावणी देऊ शकतो.एकाद्या संघास किंवा खेळाडूस अशी चेतावणी (warning) दिल्यास याची नोंद गुणपत्रकावर नोंदली जावी.
(2) दंड: कोणत्याही संघातील सदस्याने सामन्यातील पहिल्यांदा असभ्य आचरण केल्यास  दंड केला जातो (यलो कार्ड)
(3) हकालपट्टी: एखाद्या खेळाडूने गंभीर स्वरूपाचे असभ्य वर्तन अथवा वागणूक केल्यास त्यास त्या वेळेपासून संपूर्ण सामना न खेळण्यावर बंदी लावली जाते.(निळे कार्ड)
(4) अपात्रता: अपात्र ठरविलेल्या खेळाडूस मैदान तसेच स्पर्धेची जागा सोडण्यास सांगण्यात येते.
7.26) टाईम आउट आणि टेक्निकल टाईम आउट –
प्रत्येक संघासाठी केवळ दोनच टाईम आउट  मागितले जाऊ शकतात आणि ही वेळ दोन मिनिटांपर्यंत असेल.
जेव्हा एखद्या संघाचे 8 गुण होतात आणि संघ कोर्ट बदलतात तेव्हा टेक्निकल टाईम आउट लागू केला जातो. तसेच सामना चालू असतांना काही अडचण आल्यास पंच टेक्निकल टाईम आउट घोषित करु शकतात.
7.27) गुण व सेट जिंकणे -
जो संघ सर्वात अगोदर 15 गुण मिळवितो तो संघ तो सेट जिंकतो. एकूण 3 सेट खेळविले जातात, अशा परिस्थितीत एखादा संघ सलग 2 सेट जिंकल्यास त्यास विजयी घोषित करण्यात येईल. परंतु पहिले 2 सेट 1-1 अशा बरोबरीत सुटल्यास अंतिम तिसरा सेट खेळविण्यात येतो. तिसरा व निर्णायक सेटमध्ये एखाद्या संघ्गाचे 8 गुण झाल्यास बाजू अडला बदल करण्यात येते. 14-14च्या टायच्या बाबतीत, दोन-गुणांची आघाडी (17-15) साध्य होईपर्यंत खेळणे सुरू ठेवले जाते परंतु 18-18 पर्यंत. 18-18 अशा गुनानातर एखाद्या संघाने  आघाडी घेतल्यानंतर कोणत्याही संघाकडून 1 गुण मिळविला असता सामना संपेल
माहिम विधानसभा मतदारसंघ
माहीम विधानसभा मतदारसंघ - १८१ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, माहीम मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र.१३४, वॉर्ड क्र.८३५ प्रभादेवी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ६६, १८२, २१२ ते २२५, वॉर्ड क्र.९३५ प्रभादेवी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते १२१, १३१, १३३, १६३, जनगणना वॉर्ड क्र.८३६ वरळी मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १२०, १२२, १२७, १२९ ते १५७, २८४, २८७ आणि जनगणना वॉर्ड क्र. ९३३ दादर मधील इन्युमरेशन ब्लॉक १ ते ११, १३ ते १५, ४०७ ते ४०८, ४५३ ते ४९०, ५०८ ते ६९८, ७३४ यांचा समावेश होतो. माहीम हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण मध्य लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
शिवसेनेचे सदानंद शंकर सरवणकर हे माहीम विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:दक्षिण मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
एडवण
एडवण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
सफाळे रेल्वे स्थानकापासून पश्चिमेस माकुणसार दातिवरे मार्गाने गेल्यावर भादवे गावानंतर हे गाव लागते. सफाळेपासून हे गाव १८ किमी अंतरावर आहे.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे छोटे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ७३४ कुटुंबे राहतात. एकूण ३१८८ लोकसंख्येपैकी १५८१ पुरुष तर १६०७ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ८५.५६ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ९४.२१ आहे तर स्त्री साक्षरता ७७.०१ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २७२ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या ८.५३ टक्के आहे. मुख्यतः वाडवळ, मांगेले, भंडारी समाजातील लोक येथे राहतात.भातशेती, मासेमारी यांबरोबर दुधाचा व्यवसायही केला जातो.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता, पाणी पुरवठा, इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस सफाळे रेल्वे स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठरावीक वेळी उपलब्ध होतात. सफाळेवरून दिवसभर ऑटोरिक्शासुद्धा मिळतात.
जवळपासची गावे
भादवे, करवाळे,पेणांद, सरतोडी, मांडे,डोंगरे,विराथन बुद्रुक, दारशेत, दहीवले, घाटीम, कांदरवन ही जवळपासची गावे आहेत.
संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
श्वेतबलाक
श्वेतबलाक किव्हा बहादा ढोक हा बलाकाद्य पक्षिकुळातील एक मोठा पक्षी आहे.
वर्ग:पक्षी वर्ग:करकोचा
गिनी-बिसाउ
गिनी-बिसाउचे प्रजासत्ताक (República da Guiné-Bissau) हा पश्चिम आफ्रिकेतील एक देश आहे. गिनी-बिसाउच्या उत्तरेस सेनेगाल, दक्षिण व पूर्वेस गिनी तर पश्चिमेस अटलांटिक महासागर आहेत. बिसाउ ही ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
ऐतिहासिक काळात मालीच्या साम्राज्याचा भाग असणारा गिनी-बिसाउ १९व्या शतकापासून पोर्तुगीजांची एक वसाहत होता. १९७४ साली स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर ह्या देशाचे नाव गिनी ठेवण्यात आले व शेजारील गिनी देशापासून वेगळेपण राखण्यासाठी ह्या देशाच्या नावामध्ये बिसाउ हे राजधानीचे नाव जोडण्यात आले. स्वातंत्र्यानंतर गिनी-बिसाउचे राजकीय अस्तित्व अस्थिर राहिले आहे. लोकशाहीवादी सरकारे येथे सर्रास उलथवून टाकण्यात आली आहेत व लष्करी राजवट अनेकदा स्थापित केली गेली आहे. १२ एप्रिल २०१२ रोजी येथील लष्करी अधिकाऱ्यांनी पुन्हा एकदा सत्ता हातात घेतली व विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष व उमेदवारांना कैद केले.
इतर बहुतांशी आफ्रिकन देशांप्रमाणे गिनी-बिसाउ गरीब व अविकसित आहे. मानवी विकास सूचक व दरडोई उत्पनामध्ये गिनी-बिसाउ जगात सर्वांत खालच्या क्रमांकांपैकी एक आहे. येथील राजकीय भाषा पोर्तुगीज असली तरीही केवळ १४ टक्के जनता पोर्तुगीज वापरते.
बाह्य दुवे
वर्ग:आफ्रिकेतील देश वर्ग:पश्चिम आफ्रिका
रवींद्र राजाराम केळेकर
रवींद्र केळेकर (७ मार्च, इ.स. १९२५ कुकळ्ळी - ) हे कोकणी भाषेतील प्रसिद्ध साहित्यिक आहेत. २००६ सालच्या ज्ञानपीठ पुरस्काराचे ही ते विजेते आहेत. याशिवाय ते स्वातंत्र्य सेनानी व भाषातज्ञ ही आहेत. त्यांनी भारतीय स्वातंत्र्य संग्राम व गोवा मुक्ती आंदोलनातही भाग घेतला आहे. त्यांनी कोकणीत जवळपास १०० पुस्तके लिहिली आहेत. जाग ह्या कोकणी नियतकालिकाचे ते दोन दशकाहूनही आधिक काळ संपादक होते. ज्ञानपीठ पुरस्कारासोबत ते पद्मभूषण, साहित्य अकादमी पुरस्कारानेही सन्मानित झाले आहेत.
जीवन
केळेकरांचा जन्म ७ मार्च, इ.स. १९२५ या दिवशी कुकळ्ळी या त्यांच्या आजोळी झाला. त्यांचे आजोबा (आईचे वडील) लिंगू रघूवीर दळवी हे व्यवसायाने वकील व पोर्तुगीज सरकारच्या सेवेत नोकरीला होते. रवींद्रांचे वडील व्यवसायाने डॉक्टर होते. रवींद्रांच्या वडिलांनी भगवद्गीतेचा पोर्तुगीज अनुवाद केला होता. त्यांचे बालपण दीवला गेले व तिथेच त्यांचे प्राथमिक शिक्षण गुजराती भाषेत झाले. वयाच्या तेराव्या वर्षी ते गोव्याला आले. त्यांचे माध्यमिक शिक्षण गोव्यात फोंडा येथील आल्मेद हायस्कूलमध्ये झाले. गोवा स्वातंत्र्यसंग्रामात केळेकरांचा सहभाग होता. गोव्याच्या महाराष्ट्रातील विलीनीकरणाला त्यांनी विरोध केला होता व त्या लढ्याचे त्यांनी नेतृत्वही केले होते. कोकणी राज्यभाषा करण्यासाठी गोव्यात उभारलेल्या लढ्यात ते अग्रेसर होते.
साहित्य सूची
हिमालयांत ह्या पुस्तकाने त्यांना प्रथम १९७६ साली साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त झाला.
केळेकर, रवींद्र केळेकर, रवींद्र केळेकर, रवींद्र वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
सुहासिनी मणिरत्नम
सुहासिनी मणिरत्नम ही एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. प्रमुख कार्यक्षेत्र तमिळ चित्रपट. (कॉलीवूड)
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:भारतीय नास्तिक वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री
पर्सिस्टन्स ऑफ व्हिझन (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)
परसीसटंस ऑफ विझन हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील दुसऱ्या पर्वाचा, आठवा भाग आहे आणि संपूर्ण मालिकेतील चोविसावे भाग आहे..
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
ज्वालामुखीय राख
ज्वालामुखीच्या राखेमध्ये चकचकीत खडक, खनिजे आणि ज्वालामुखीय काच आदींचा समावेश होतो. ज्वालामुखीचा उद्रेक झाल्यानंतर ही राख तयार होते. राखेतील या तुकड्यांचा व्यास बहुधा २ मिमी (०.०७९ इंच) पेक्षा कमी असला तरी ज्वालामुखीय राख हा शब्द २ मिमीपेक्षा मोठ्या कणांचा समावेश असलेल्या सर्व प्रकारच्या विस्फोटक उद्रेक उत्पादनांसाठीही वापरला जातो. जेव्हा मेग्मातील वायू ज्वालामुखीतून बाहृ पडून वातावरणात मिसळतात, त्यावेळी वायूच्या दबावामुळे मेग्मा हवेत विखुरला जातो आणि ज्वालामुखीच्या खडकांच्या आणि काचांच्या तुकड्यांच्या रूपात तो खाली येतो. एकदा हवेमध्ये मिसळली की मग ही राख वाऱ्याबरोबर हजारो किलोमीटर दूर वाहून जाते.
वर्ग:भूगर्भशास्त्र वर्ग:ज्वालामुखी
हावियेर हर्नांदेझ बाल्काझार
हावियेर हर्नांदेझ बाल्काझार (Javier Hernández Balcázar; १ जून १९८८, ग्वादालाहारा) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या प्रीमियर लीगमधील मँचेस्टर युनायटेड तसेच ह्या संघांसाठी खेळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रेल्वे इंजिन
इंजिने विविध प्रकारची उर्जा वापरून चालवली जाउ शकतात. उर्जेवर चालणाऱ्या इंजिनांचा शोध लागण्यापूर्वी रेल्वे वाहतूकीसाठी मनुष्य किंवा घोडे वापरले जत असत. जगातील सर्वात पहिले कोळशावर चालणारे वाफेचे इंजिन रिचर्ड ट्रेव्हिथिक ह्या कॉर्निश संशोधकाने बनवले. त्यानंतर नजीकच्या काळात इंग्लंडमधे सालामान्का, पफिंग बिली, द रॉकेट ह्यांसारखी अनेक इंजिने बनवण्यात आली. १८३० साली वाफेच्या इंजिनावर जगातील सर्वात पहिली आंतरशहरी रेल्वे मॅंचेस्टर व लिव्हरपूल ह्या शहरांदरम्यान धावली.
हेही पहा
इं
इ.स.पू. ५४२
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५४२ वर्ग:इ.स.पू.चे ५४० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १९५७-५८
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने डिसेंबर १९५७-मार्च १९५८ दरम्यान पाच कसोटी सामने खेळण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला. ऑस्ट्रेलियाने कसोटी मालिका ३-० अशी जिंकली.
५वी कसोटी
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील क्रिकेट वर्ग:इ.स. १९५८ मधील क्रिकेट वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे दक्षिण आफ्रिका
ओल्या वेळूची बासरी (ललित लेखसंग्रह)
ओल्या वेळूची बासरी हा प्रसिद्ध मराठी कवी माणिक गोडघाटे ऊर्फ ग्रेस यांचा सातवा ललित लेखसंग्रह आहे. इ. स. २०१२ मध्ये त्याची पहिली आवृत्ती प्रकाशित झाली.
अर्पणपत्रिका
वेगवेगळ्या कारणांसाठी ग्रेस यांनी हा संग्रह शहामृगास आणि कस्तुरीमृगास अर्पण केलेला आहे.
परिचय
या संग्रहात एकूण १७ ललित लेख आणि 'हॉस्पिटलमधील स्वगताची पत्रलिपी' या शीर्षकाचा एक पत्ररूपी लेख समाविष्ट आहे. अखेरचे सहा ललित लेख 'बासरीच्या अनुबंधाचे परिशिष्ट' या विभागात आहेत. इतर अकरा लेखांच्या विभागाचे वेगळे शीर्षक आढळत नाही. ग्रेस यांच्या प्रकाशित साहित्यामध्ये अभावानेच आढळणाऱ्या मुद्रणातील चुका या संग्रहात मात्र तुलनेने जास्त आहेत.
वर्ग:कवी ग्रेस यांचे साहित्य वर्ग:मराठी ललित लेखसंग्रह
जलपरी
जलपरी हा लोकसाहित्यामध्ये आढळणारा एक विशिष्ट काल्पनिक प्राणी आहे. जलपरीचे वरचे अर्धे शरीर हे मानव स्त्रीचे असते व उरलेले कंबरेपासून खालचे शरीर हे मासळीचे असते. जलपरी पाण्यात अथवा काही काळ जमिनीवर ही राहू शकते. सुंदर स्त्रीला उपमा देण्याकरता अनेकदा हा शब्द वापरला जातो. अगदी पुरातन काळापासून वेगवेगळ्या सभ्यतांमध्ये जलपरीचा उल्लेख आढळतो.
मराठीमध्ये लहान मुलांच्या कथांमध्ये हे पात्र मोठ्या प्रमाणात वापरण्यात आलेले दिसते. जलपरी हे काल्पनिक पात्र वापरून विविध भाषांमध्ये बरेचसे चित्रपटही बनले आहेत.
वर्ग:काल्पनिक गोष्टी
जेकब ओराम
जेकब डेव्हिड फिलिप ओराम (जुलै २८, इ.स. १९७८:पामरस्टन नॉर्थ, मानावाटू, न्यू झीलँड - ) हा चा क्रिकेट खेळाडू आहे.
ओराम डावखोरा फलंदाज आहे व तो उजव्या हाताने जलद मध्यमगती गोलंदाजी करतो.
ओराम, जेकब वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आर्ली (पक्षी)
आर्ली (इंग्लिश:Large Indian Pratincole, Swallow-plover) हा एक पक्षी आहे.
कुररीसारखा आकार.आखूड पाय.पंख मिटून बसल्यावर ते पंख शेपटीच्या टोकापर्यंत लांब दिसतात.शेपूट खोलवर दुभंगलेले.डोके आणि पाठीचा रंग हिरवा तपकिरी.कांठावर काळ्या काठाची जुगणी.शेपटीच्या वरचा भाग पांढरा.काळ्या शेपटीचे टोक पांढरे.हनुवटी आणि गळा पिवळट तांबूस.छातीचा रंग पोटाकडे तांबूस,नंतर पांढरा.नर-मादी दिसायला सारखे.
वितरण
स्थानिक स्थलांतर करणारे.हिवाळ्यात भारत,तसेच,नेपाल,श्रीलंका,मालदीव,अंदमान आणि निकोबार बेटांत आढळतात.
सिंध,मध्यप्रदेश,दिल्ली,प.बंगाल,आसाम,बांगलादेश,आणि श्रीलंकेत विण.
निवासस्थाने
नदीकाठचे सपाट प्रदेश,झीलानीजवळचे गायकुरणे या भगत हा पक्षी राहतो.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
महाराष्ट्रातील नाट्यसंस्था
इ.स. १८४३मध्ये सांगली येथे विष्णूदास भावे यांनी पहिल्या मराठी नाटकाचा रंगमंचावर पहिला प्रयोग केला. त्यांच्या नाटकाचे नाव सीतास्वयंवर असे होते. त्यानंतर त्यांनी पुढील १०-१२ वर्षे आपली नाटक मंडळी बरोबर घेऊन गावोगाव जाऊन इतर काही नाटकांचे प्रयोग केले. त्यांचा कित्ता समोर ठेवून महाराष्ट्रात अनेक मराठी नाटक मंडळ्या निघाल्या, आणि मराठी नाटकांचे रंगमचांवर प्रयोग होऊ लागले. त्यांतूनच अण्णासाहेब किर्लोस्करांच्या शाकुंतल या मराठीतील पहिल्या संगीत नाटकाचा पहिला प्रयोग ३१ ऑक्टोबर १८८० रोजी झाला.
महाराष्ट्रातील विविध नाट्यसंस्था आणि नाट्यनिर्माते :
वर्ग:मराठी रंगभूमी वर्ग:मराठी नाट्यसंस्था वर्ग:नाटक
कारंजी
कारंजी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ब्रिटिश लोक
ब्रिटोन्स, ब्रिट्स, युनायटेड किंग्डम, आईल ऑफ मान, चॅनल द्वीपसमूह येथील नागरिक म्हणजे ब्रिटिश लोक असे मानतात. ब्रिटीश लोक किंवा ब्रिटन, ज्यांना बोलचालीत ब्रिट्स म्हणूनही ओळखले जाते, हे युनायटेड किंग्डम ऑफ ग्रेट ब्रिटन आणि नॉर्दर्न आयर्लंड, ब्रिटिश ओव्हरसीज टेरिटरीज आणि क्राउन अवलंबित्वांचे नागरिक आहेत. ब्रिटीश राष्ट्रीयत्व कायदा आधुनिक ब्रिटीश नागरिकत्व आणि राष्ट्रीयत्व नियंत्रित करतो, जे उदाहरणार्थ, ब्रिटिश नागरिकांच्या वंशाद्वारे प्राप्त केले जाऊ शकते. ऐतिहासिक संदर्भात वापरल्यास, "ब्रिटिश" किंवा "ब्रिटन्स" हे प्राचीन ब्रिटन, ग्रेट ब्रिटन आणि ब्रिटनीचे स्थानिक रहिवासी, ज्यांचे हयात असलेले सदस्य आधुनिक वेल्श लोक, कॉर्निश लोक आणि ब्रेटन आहेत असा संदर्भ घेऊ शकतात. हे पूर्वीच्या ब्रिटिश साम्राज्यातील नागरिकांचा देखील संदर्भ देते, जे १९७३ पूर्वी देशात स्थायिक झाले होते आणि त्यांच्याकडे यूकेचे नागरिकत्व किंवा राष्ट्रीयत्व नाही.
ब्रिटीश एक वैविध्यपूर्ण, बहुराष्ट्रीय, बहुसांस्कृतिक आणि बहुभाषिक समाज आहे, ज्यात "मजबूत प्रादेशिक उच्चारण, अभिव्यक्ती आणि ओळख" आहे. १९व्या शतकापासून युनायटेड किंग्डमची सामाजिक रचना आमूलाग्र बदलली आहे, धार्मिक पाळण्यात घट, मध्यमवर्गाची वाढ आणि वांशिक विविधता वाढली, विशेषतः १९५० पासून, जेव्हा ब्रिटिश साम्राज्यातील नागरिकांना ब्रिटनमध्ये स्थलांतरित होण्यास प्रोत्साहित केले गेले. द्वितीय विश्वयुद्धातील पुनर्प्राप्तीचा भाग म्हणून काम करणे. यूकेची लोकसंख्या सुमारे ६६ दशलक्ष आहे, ब्रिटीश डायस्पोरा सुमारे १४० दशलक्ष युनायटेड स्टेट्स, ऑस्ट्रेलिया, कॅनडा आणि न्यू झीलंडमध्ये केंद्रित आहे, आयर्लंड प्रजासत्ताक, चिली, दक्षिण आफ्रिका, आणि कॅरिबियनचे काही भाग.
* वर्ग:वांशिक समूह
ब्रिटोन्स
Britons (historical)
ऑगस्ट १२
बाह्य दुवे
ऑगस्ट १० - ऑगस्ट ११ - ऑगस्ट १२ - ऑगस्ट १३ - ऑगस्ट १४ - ऑगस्ट महिना
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका
सेरी आ २००१-०२
सेरी आ २००१-२००२ ही इटलीतील इ.स. २००१-२००२ सालातील वार्षिक हंगामातील व्यावसायिक फुटबॉल साखळी स्पर्धा होती. त्या हंगामात १८ संघ साखळीत सहभागी झाले होते. युव्हेन्टस एफ.सी. संघाने या हंगामात अजिंक्य राहत सेरी आ साखळी स्पर्धांच्या इतिहासातील आपले २६ वे विजेतेपद पटकावले.
हेक्टर मोरेनो
हेक्टर मोरेनो (Héctor Moreno; १७ जानेवारी १९८८, कुल्याकान) हा एक मेक्सिकन फुटबॉलपटू आहे. तो सध्या ला लीगामधील आर.सी.डी. एस्पान्यॉल तसेच ह्या संघांसाठी खेळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म वर्ग:मेक्सिकोचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तुळशी (माहूर)
तुळशी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
ब्रिटिश भाषा (केल्टिक)
ही प्राचीन ब्रिटनमध्ये वेल्श, कॉर्निश आणि ब्रेटोन जमातींकडून वापरात असलेली भाषा आहे
जेमिनी वेधशाळा
जेमिनी वेधशाळा ही एक खगोलीय वेधशाळा आहे ज्यामध्ये ८.१९ मी व्यासाच्या हवाई, युएस आणि सेर्रो पाचोन, चिले येथील जेमिनी उत्तर आणि जेमिनी दक्षिण या दोन दुर्बिणी आहेत. उत्तर आणि दक्षिण गोलार्धातील दोन दुर्बिणी एकत्रितपणे संपूर्ण आकाश व्यापतात. या दुर्बिणी खगोलशास्त्रज्ञांसाठी सध्या उपलब्ध असणाऱ्या सर्वात आधुनिक आणि मोठ्या दुर्बिणींपैकी एक आहेत. जेमिनी दुर्बिणींची बांधणी आणि रचना युनायटेड स्टेट्स, कॅनडा, चिले, ब्राझील आणि अर्जेंटिना या देशांच्या संघटनेने केली. सध्या असोसिएशन ऑफ युनिव्हर्सिटीज फॉर रिसर्च इन ॲस्ट्रॉनॉमी (ऑरा) ही संस्था जेमिनी वेधशाळा चालवते.
संदर्भ
वर्ग:वेधशाळा
विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
जीवन
विष्णूशास्त्री चिपळूणकरांचे महाविद्यालयीन शिक्षण पुण्यातील पूना कॉलेज व डेक्कन कॉलेज या महाविद्यालयांमध्ये झाले. १८७१ साली चिपळूणकरांनी पदवीचा अभ्यासक्रम पुरा केला. विष्णूशास्त्री यांनी इतिहास, अर्थशास्त्र, तर्कशास्त्र व नीतिशास्त्र या विषयांचा तसेच इंग्रजी, संस्कृत व मराठी या भाषांतील उत्तमोत्तम ग्रंथाचा सखोल अभ्यास केला होता. बी.ए. होण्यापूर्वी विष्णूशास्त्री आपल्या वडिलांच्या ’शालापत्रक’ या मासिकाचे कामकाज पहात असत. शालापत्रकातून केलेल्या ब्रिटिश सरकारचे धोरण व ख्रिश्चन मिशनरी यांवरील टीकेमुळे, ते मासिक ब्रिटिशांनी इ.स. १८७५मध्ये बंद पाडले. पण त्यापूर्वीच विष्णूशास्त्री चिपळूणकरांनी एकहाती मजकूर असलेले निबंधमाला हे मासिक (पहिला अंक : २५ जानेवारी १८७४) सुरू केले होते. ते सात वर्षे अखंड चालले.
महाविद्यालयीन शिक्षणानंतर चिपळूणकरांनी शिक्षकी पेशा निवडला. त्यांनी सन १८७२ ते १८७७ या सालांदरम्यान पुण्यातील, तर १८७८ -१८७९ या सालांदरम्यान त्यांनी रत्‍नागिरीतील शाळांमधून अध्यापनाचे काम केले.
१८७४ साली चिपळूणकरांनी निबंधमाला ह्या मासिकाचे प्रकाशन आरंभले. १८७४ सालापासून हयात असेपर्यंत, म्हणजे सुमारे आठ वर्षे, त्यांनी निबंधमाला चालवली. निबंधमालेतील निबंधांतून त्यांनी तत्कालीन ब्रिटिश सत्तेच्या अन्यायकारक धोरणांविरुद्ध टीकात्मक लिखाण, तसेच साहित्यिक लिखाणही लिहिले. त्यांनी इ.स. १८७८मध्ये महाराष्ट्राच्या इतिहासाविषयी लोकांची जाणीव वाढवण्याच्या व सामान्यजनांची काव्याभिरुची घडवण्याच्या हेतूने काव्येतिहास संग्रह हे मासिक सुरू केले. त्याच वर्षी त्यांनी पुण्यात आर्यभूषण छापखाना व चित्रशाळा स्थापण्यात पुढाकार घेतला. इ.स. १८७५मध्ये मराठी समाजाला प्रेरित करणारे साहित्य उपलब्ध करण्याच्या हेतूने चिपळूणकरांनी किताबखाना नावाचे पुस्तकांचे दुकान उघडले. उमलत्या पिढीला 'राष्ट्रीय शिक्षण' देण्याच्या उद्दिष्टातून,१८८० साली त्यांनी बाळ गंगाधर टिळक व गोपाळ गणेश आगरकर यांच्या सहकार्याने पुण्यात न्यू इंग्लिश स्कूलची स्थापना केली.१८८१ सालच्या जानेवारीत त्यांनी केसरी हे मराठी व मराठा हे इंग्रजी वृत्तपत्र सुरू केले. चिपळूणकरांच्या मृत्यूनंतर बाळ गंगाधर टिळकांनी ही दोन्ही वृत्तपत्रे पुढे चालवली. त्यांनी, आपल्या वडिलांच्या शालापत्रक या मासिकात कालिदास, भवभूती, बाण, सुबंधु व दंडी या पाच संस्कृत कवींवर स्वतंत्र लेख लिहिले होते. त्या लेखांमध्ये कवींची उपलब्ध माहिती आणि त्यांच्या काव्यांचे, जरूर तेथे उताऱ्यांसहित, रसपूर्ण विवरण असे.
सामाजिक कार्य
चिपळूणकरांनी खालील संस्था स्थापण्यात पुढाकार घेतला :
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १८५० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८८२ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ वर्ग:मराठी समाजसुधारक वर्ग:मराठी समाजसेवक
शेन बाँड
शेन एडवर्ड बॉन्ड (जून ७, इ.स. १९७५:क्राइस्टचर्च, न्यू झीलँड - ) हा चा क्रिकेट खेळाडू आहे.
कसोटी, एक-दिवसीय व ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळलेला बॉन्ड उजव्या हाताने जलदगती गोलंदाजी करतो.
टॅटू (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)
टॅटु हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील दुसऱ्या पर्वाचा, नऊवा भाग आहे आणि संपूर्ण मालिकेतील पंचविसावे भाग आहे..
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
स्वर्णमाल्या
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
डेरिक मरे
डेरिक लान्स मरे (२० मे, १९४३:पोर्ट ऑफ स्पेन, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो - हयात) हा undefinedकडून १९६३ ते १९८० दरम्यान ६२ कसोटी सामने आणि २६ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धनचिडी
जवळजवळ संपूर्ण भारतभर आढळणारा धनचिडी ,धनेश किंवा राखी शिंगचोचा  हा २४ इंच आकारमानाचा पक्षी आहे. म्हणजे याचा आकार साधारणपणे घरीएवढा असतो. याचा मुख्य रंग राखाडी असून चोच काळ्या-पांढऱ्या रंगाची बाकदार असते. नराची शेपटी मादीच्या शेपटीपेक्षा जास्त लांब असते. सर्व वेळ झाडावरच घालवणारा हा पक्षी वड, पिंपळ अशा वृक्षांवर राहणे आणि त्या झाडांची फळे खाणे, मोठे किडे, पाली, सरडे, उंदीर, क्वचित प्रसंगी लहान पक्षी खाणे पसंत करतो. हा पक्षी उडत जातांना पंखांचा मोठा आवाज होत असल्याने चटकन लक्ष वेधून घेतो.
धनचिडीचा अंडी देण्याचा काळ साधारणपणे मार्च ते जून महिने असा असून तिचे घरटे झाडाच्या ढोलीत असते. घरटी मोठ्या झाडांच्या ढोलीत बांधली जातात. मादी ढोलीत बसल्यावर नर आणि मादी फक्त थोडी फट ठेवून ती ढोली आपल्या विष्टेने बंद करून घेतात. या घरट्यात मादी एकावेळी २ ते ३ अंडी देते. नर घरट्याबाहेर राहून ढोलीतील मादीला अन्न खाऊ घालतो. मादी ढोलीत राहून अंडी उबविण्याचे काम करते. अंड्यातून पिले बाहेर आल्यावर मादी आपल्या घरट्याचे आवरण फोडून बाहेर येते. नर आणि मादी पुन्हा ती ढोली पूर्वीसारखीच बंद करून घेतात आणि आतील पिलांची पूर्ण वाढ होईपर्यंत दोघेही पिलांना अन्न खाऊ घालतात. पूर्ण वाढ झाल्यानंतर पिले आपले घरटे फोडून बाहेरच्या जगात येतात.
धनचिडीच्या चोचीवर शिंगासारखे जाड आवरण असल्याने तिला शिंगचोचा असेही म्हणतात, इंग्रजीत या पक्षाला इंडियन ग्रे हॉर्नबिल असे म्हणतात (शा : Tockus birostris).
चित्रदालन
वर्ग:पक्षी