cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बायोगॅस
बायोगॅस प्रकिया
बायोगॅस संयंत्राची रचना करताना त्यामध्ये हवाबंद, बंदिस्त पोकळी तयार करावी लागते. त्या पोकळीत सेंद्रिय पदार्थ टाकण्याची सोय करावी लागते, तसेच सेंद्रिय पदार्थांपासून तयार होणारा गॅस व खत बाहेर येण्याची व साठविण्याची सोय करावी लागते.
उत्पादन
बायोगॅसची निर्मिती सूक्ष्मजीवांद्वारे होते. मिथेनोजेन्स आणि सल्फेट कमी करणारे बॅक्टेरिया, अनारोबिक श्वसन करतात. बायोगॅस नैसर्गिक किंवा औद्योगिकदृष्ट्या उत्पादित गॅस घेऊ शकतात. नैसर्गिक : मातीमध्ये, मिथेन अ‍ॅनारोबिक झोन वातावरणात मिथेनोजेनद्वारे तयार होते. परंतु बहुतेक ते मेथेनोट्रोफ्सद्वारे एरोबिक झोनमध्ये घेतले जातात. जेव्हा शिल्लक मेथेनोजेनस अनुकूल असतात, तेव्हा मिथेनच्या उत्सर्जनावर परिणाम होतो. वेटलॅंड मातीतील मिथेनचा मुख्य नैसर्गिक स्रोत आहे.
औद्योगिक : औद्योगिक बायोगॅस उत्पादनाचा हेतू बायोमिथेनचा संग्रह करणे आहे.सामान्यत: इंधनासाठी औद्योगिक बायोगॅस तयार केला जातो.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऊर्जा
स्वतंत्र वर्ण
ज्या वर्णाला इतर कोणत्याही भाषेकडून घेतलेले नाही त्यास स्वतंत्र वर्ण असे म्हणतात. मराठी भाषेच्या वर्णमालेत ळ् हा एकमेव 'स्वतंत्र वर्ण' (स्वतंत्र व्यंजन) आहे.
इ.स. ८८०
जन्म
वर्ग:इ.स.च्या ८८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
ही वाट एकटीची (पुस्तक)
ही वाट एकटीची ही मराठी भाषेतील वपु काळे यांची कादंबरी आहे. मेहता पब्लिशिंग हाउस द्वारे ती प्रकाशित केले गेली. काळेंच्या प्रसिद्ध पुस्तकांपैकी हे एक आहे.
संदर्भ
वर्ग:व.पु. काळे यांचे साहित्य
बिजारीपाटी
बिजारीपाटी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
पूर्व नुसा तेंगारा
पूर्व नुसा तेंगारा (बहासा इंडोनेशिया: Nusa Tenggara Timur) हा इंडोनेशिया देशाचा एक प्रांत आहे.
बाह्य दुवे
नुसा तेंगारा, पूर्व
ऊष्मे
ज्या वर्णाचा उच्चार करताना घर्षण होऊन उष्णता निर्माण होते त्या वर्णांना 'उष्मे’ (घर्षक) असे म्हणतात. श्, ष् व स् ही तीन उष्मे आहेत.
गोपाळपूर (हिंगणघाट)
गोपाळपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
टोंक जिल्हा
''हा लेख राजस्थानमधील टोंक जिल्ह्याविषयी आहे. टोंक शहराच्या माहितीसाठी पहा - टोंक.''
टोंक हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र टोंक येथे आहे.
तालुके
वर्ग:राजस्थानमधील जिल्हे
पुरुषोत्तम देशपांडे
पुरुषोत्तम यशवंत देशपांडे (१९००-१९८६) हे एक मराठी लेखक होते. नागपूरहून निघणाऱ्या विदर्भ साहित्य संघाचे मुखपत्र असलेल्या युगवाणी या त्रैमासिकाचे ते संपादकही होते. त्यांनी एकूण ४१ पुस्तके लिहिली. तुकोबांच्या कवित्वावर पुरुषोत्तम यशवंत देशपांडे यांनी अतिशय मौलिक आणि मनोज्ञ विवेचन केलेले आहे.
पुरस्कार
(अपूर्ण)
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू
बारासात लोकसभा मतदारसंघ
बारासात हा पश्चिम बंगाल राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ
२०१० फिफा विश्वचषक गट क
गट कचा विजेता गट डच्या उपविजेत्या सोबत सामना खेळेल. गट कचा उप विजेता गट डच्या विजेत्या सोबत सामना खेळेल.
सर्व वेळा स्थानिक (यूटीसी+२)
संदर्भ व नोंदी
गट क
जपानचा ध्वज
जपानचा ध्वज पांढऱ्या रंगाचा असून त्याच्या मधोमध तांबड्या रंगाचे एक वर्तूळ आहे.
संदर्भ
वर्ग:देशानुसार ध्वज ध्वज
इ.स. ८८१
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ८८१ वर्ग:इ.स.च्या ८८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेतील क्रिकेट मैदाने वर्ग:केप टाउन
रसायने आणि खते मंत्रालय
रसायन आणि खते मंत्रालय हे भारत सरकारचे एक मुख्य मंत्रालय आहे. ह्या मंत्रालयात प्रामुख्याने तीन विभाग येतात: रसायन आणि पेट्रोकेमिकल्स विभाग, खते विभाग आणि औषधनिर्माण विभाग. मंत्रालयाचे अध्यक्ष रसायन व खते मंत्री आहेत. डी.व्ही. सदानंद गौडा हे विद्यमान मंत्री आहेत.
संदर्भ
वर्ग:भारत सरकार
वामनवाडी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बराकपूर लोकसभा मतदारसंघ
बराकपूर हा पश्चिम बंगाल राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ
ढेबरामाळ
ढेबरामाळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
युरोपियन सांस्कृतिक राजधानी
बाह्य दुवे
वर्ग:युरोपियन संघ
इ.स. ८८२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ८८२ वर्ग:इ.स.च्या ८८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
विश्वास पाटील
विश्वास पाटील (नोव्हेंबर २८, इ.स. १९५९ - ) हे मराठीतले लेखक व भारतीय प्रशासकीय सेवेत निवृत्त अधिकारी आहेत. नाग केसर मेहता प्रकाशन २०१९
भाषांतरे
विश्वास पाटील यांच्या चंद्रमुखी, पांगिरा आणि महानायक या कादंबऱ्यांची हिदी भाषांतरे झाली आहेत.
पुरस्कार
* वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
गोविंदपूर (हिंगणघाट)
गोविंदपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
बाह्यदुवे
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे
उदयपूर जिल्हा
''हा लेख राजस्थानमधील उदयपुर जिल्ह्याविषयी आहे. उदयपुर शहराच्या माहितीसाठी पहा - उदयपुर.''
याचे प्रशासकीय केंद्र उदयपुर येथे आहे.
तालुके
वर्ग:उदयपूर जिल्हा वर्ग:राजस्थानमधील जिल्हे
अल्पप्राण
ज्या वर्णांत ‘ह्’ या महाप्राण वर्णाची छटा नसते त्या वर्णांना अल्पप्राण असे म्हणतात.
मराठीतील जो वर्ण इंग्रजीत लिहिताना 'H' (एच) वापरावे लागत नाही, त्या सर्व वर्णांना महाप्राण म्हणतात, व बाकीच्यांना महाप्राण म्हणतात.
२० अल्पप्राण
वर्ग:वर्ण
देशानुसार नोबेल पारितोषिक विजेते
देशानुसार नोबेल पारितोषिकविजेत्यांची यादी येथे दिलेली आहे. जुलै २००८पर्यंत ७८९ व्यक्ती आणि २० संस्थांना हे पारितोषिक दिले गेलेले आहे.
आर्जेन्टिना महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी
खालील यादी आर्जेन्टिना महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. आर्जेन्टिनाने ३ ऑक्टोबर २०१९ रोजी पेरू विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला.
यादी
वर्ग:आर्जेन्टिनामधील क्रिकेट
देशानुसार नोबेल पारितोषिक विजेते
प्रत्येक विजत्याचे नाव नोबेल पारितोषिक समितीच्या संकेतस्थळावर दिलेल्या अधिकृत देशात घातलेले आहे. तेथे एकापेक्षा अधिक देश दिले असता असे नाव सगळ्या देशांत घातलेले आहे. काही विजेत्यांचे नाव त्यांच्या जन्मदेशात घातले आहे.
हिग्ज बोसॉन
हिग्ज बोसॉन हा मूलकण भौतिकशास्त्राच्या प्रमाण प्रतिकृतीमधील एका कणाचा प्रकार आहे. हा कण अस्तित्वात असावा असे भाकित इ.स. १९६४ मध्ये केले गेले होते. ४ जुलै २०१२ रोजी जिनिव्हाजवळील लार्ज हॅड्रॉन कोलायडर ह्या प्रयोगशाळेत दोन वेगळ्या संघांनी अनेक प्रयोगाअंती हिग्ज बोसॉनचे अस्तित्व सिद्ध केले.
बाह्य दुवे
वर्ग:मूलकण भौतिकशास्त्र
इ.स. ८८३
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ८८३ वर्ग:इ.स.च्या ८८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
क्लिंटन डेव्हिसन
(ऑक्टोबर २२, इ.स. १८८१ - फेब्रुवारी १, इ.स. १९५८) हा अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ होता.
पुरस्कार
डेव्हिसनला त्याच्या विजाणू विवर्तनाच्या शोधासाठी १९३७ चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले. डेव्हिसनबरोबर जॉर्ज पॅजेट थॉमसनलाही हे पारितोषिक देण्यात आले. थॉमसनने डेव्हिसनच्या शोधाच्याच सुमारास स्वतंत्ररीत्या विजाणू डिफ्फ्रॅक्शनचा शोध लावला होता.
देशानुसार नोबेल पारितोषिक विजेते
आर्जेन्टिना[[argentina|🇦🇷]]
, शांतता, १९३६
पानिपत (कादंबरी)
वर्ग:सर्वोत्कृष्ट पुस्तके (निवड : मुंबई आकाशवाणी; इ. स. १९९७) वर्ग:विश्वास पाटील यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
नारायणराव पेशवे
डिसेंबर १७७२ मध्ये माधवरावांचे धाकटे बंधू नारायणराव हे पेशवे झाले. मात्र राघोबादादांच्या गारद्यांनी त्यांचा खून केला. आणि, १७७३ मध्ये राघोबादादा स्वतःच पेशवे झाले. नारायणरावांच्या मृत्यूची चौकशी करून न्यायमूर्ती रामशास्त्री प्रभुणे यांनी नारायणरावाच्या खुनाचा ठपका राघोबादादांवर ठेवला, राघोबांनी निमूटपणे पेशवेपदाचा राजीनामा देऊन नारायणरावाचा पुत्र माधवराव २रा म्हणजेच सवाई माधवराव यास गादीवर बसवले. १७९६ पर्यंत त्यांनी गादी चालवली. सवाई माधवरावांच्या काळात मराठ्यांनी परत दिल्लीवर जरब बसवली. खुद्द महादजी शिंदे दिल्लीत तळ ठोकून राहिले, बादशहाने त्यांना वजीर म्हणून नेमणूक करायचा प्रस्ताव दिला, पण अतिशय नम्रपणे महादजी शिंदे यांनी त्याला नकार देऊन ती वस्त्रे पुण्यास पाठवून पेशव्यांना वजीर नेमले. दिल्लीच्या नाड्या पुनः पुण्याच्या हातात आल्या याचेच हे पुरावे होते. इथे मराठ्यांनी इंग्रजांची २-३ राजकीय व लष्करी आक्रमणे परतवून लावली. यामुळे "जबतक नाना तबतक पुना" असे भारतभर म्हंटले जाऊ लागले.
हत्या
वयाच्या १८व्या वर्षी नारायणरावाची हत्या झाली.
मराठ्यांच्या इतिहासात पेशवेपद पूर्वीपासून असले तरी ते प्रत्यक्ष राज्यकारभार करत नव्हते. त्या पदास प्रथम सत्तेच्या केंद्रस्थानी आणले ते बाळाजी विश्वनाथ भट ह्याने. तो मुळचा श्रीवर्धनचा (कोकण) होता. औरंगजेबाच्या कैदेतून परत आलेल्या शाहूला त्याने मदतीचा हात दिला, त्यामुळे छत्रपती शाहूंनी त्याच्या मृत्यूनंतर बऱ्याच जणांचा विरोध डावलत त्याचा मुलगा बाजीराव यास पेशवेपद दिले. पहिला बाजीराव हा अतिशय पराक्रमी निघाला येथून ते पद वंशपंरपंरागत बनले.
बाळाजी विश्वनाथ पेशवे यांचा दुसरा मुलगा चिमाजी अप्पा हे सदैव बाजीरावांसोबत राहिले. त्यांना एक मुलगा झाला. ते सदाशिवराव भाऊ. बाजीराव पेशवे यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा नानासाहेब हे पेशवे बनले. नानासाहेबास ३ मुले झाली. विश्वासराव, माधवराव आणि नारायणराव.
बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघ
बशीरहाट हा पश्चिम बंगाल राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे
नारायणराव पेशवे
हत्या
पानिपताच्या तिसऱ्या युद्धात मराठ्यांची मोठी हानी झाली. स्वतः सदाशिवरावभाऊ व विश्वासराव हे लढाईत मारले गेले. या धक्क्यानंतर कालांतराने नानासाहेब पेशवे दगावले. यावेळी अशी परिस्थिती होती, नानासाहेब पेशवे यांचे वरिष्ठ पुत्र विश्वासराव जिवंत नव्हते. सर्वात वरिष्ठ होते ते रघुनाथराव (बाजीरावांचा थोरला मुलगा) होते. पण पेशवेपद वरिष्ठता न बघता वंशपरंपरा ठेवत, ते नानासाहेबांचे दुसरे पुत्र माधवराव यांकडे आले. माधवराव पेशव्यांचाही २७ वर्षाच्या आयुष्य जगून विनासंतान मृत्यू झाला. यानंतरही पेशवेपद त्यांच्या भावाला नारायणरावाला दिले गेले. पेशवे पदापासून दोनदा डावलले जात पोरससवदा तरुणांना पेशवेपद दिल्याने रघुनाथराव नाराज झाले. त्यांना ईर्षेला इतर काही मंडळींनीही खतपाणी घातले. यामुळे रघुनाथराव काहीसे लहरी वागत.
बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ
नारायणराव पेशवे
हत्या
माधवराव पेशवे यांच्या काळापासूनच त्यांचे काका असणारे रघुनाथराव ह्यांचे पेशवेपदासाठी प्रयत्न चालू होते. अखेर आपल्या हयातीतच माधवराव पेशवे यांनी रघुनाथरावांना शनिवारवाड्यात बदामी महालात कैदेत ठेवले होते. माधवराव पेशवे यांच्या मृत्यूने त्यांची सत्तालालसा वाढली. व नारायणराव पेशव्यांच्या विरोधात त्यांनी बंड करण्याचे ठरवले. शनिवार वाड्याचे सुरक्षारक्षक गारद्यांना फितवून त्यांनी नारायणराव पेशव्यांना कैद करायचा कट आखला. याचा काहीसा संदेह जरी पेशव्यांकडील मंडळींना असला, तरी गारदी खुद्द पेशव्याविरोधात काही आगळीक करण्याची शक्यता इतकी तीव्र वाटली नाही. कारण इब्राहिम गारदीने पानिपतावर पेशव्यांकडून लढत अतुल्य पराक्रम गाजवला होता. अखेर अब्दालीने त्याला जिवंत पकडले तरी हालहाल करत मारले. म्हणुन त्यानंतर कौतुक म्हणुन शनिवारवाड्याची सर्व सुरक्षा माधवराव पेशवयांनी गारद्यांकडेच दिली होती. पण रघुनाथरावाच्या पत्नी आनंदीबाई यांनी गारद्यांना पाठवलेल्या चिठ्ठ्तील मजकुर " नारायणरावांस धरावे" ऐवजी "नारायणरावांस मारावे" असा केला. मराठीतील 'धचा मा करणे' ही म्हण याच प्रसंगावरून पडली. गारद्यांनी चिठ्ठीनुसार नारायणराव पेशव्यांची हत्या केली. नारायणरावांच्या हत्येनंतर रघुनाथरावाला पेशवेपद मिळाले. पण ते तात्पुरते ठरले. त्याच्या विरोधात बंड तर झालेच शिवाय नारायणरावांच्या हत्येनंतर जन्माला आलेल्या मुलालाच पेशवा बनवले गेले.
वर्ग:इ.स. १७५५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७७३ मधील मृत्यू नारायणराव वर्ग:मराठी राजे वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास
आयुष मंत्रालय
इतिहास
अनेक सलगच्या पंचवार्षिक योजनांमध्ये आरोग्य सेवा क्षेत्रांतर्गत वैकल्पिक आणि स्थानिक स्वदेशी औषधांवर लक्ष केंद्रित केले गेले. आरोग्य सेवा क्षेत्राच्या विकासासाठी भारत सरकारने स्थापलेल्या असंख्य समित्या:- भोरे (१९४६), मुदलीयार (१९६१) आणि श्रीवास्तव समिती (१९७५) यांनी भारतातील औषधांच्या पारंपारिक प्रणाली सुधारण्यावर भर दिला. राष्ट्रीय आरोग्य धोरण (१९८३), आरोग्य विज्ञानातील राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (१९८९) आणि राष्ट्रीय आरोग्य धोरण (२००२) यांनी आरोग्य सेवांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी इंडियन स्कूल ऑफ मेडिसिन (आयएसएम)च्या भूमिकेवर प्रकाश टाकला आणि ग्रामीण भागातील लोकांमध्ये पोहोचण्यास सक्षम करण्यास सांगितले.
तिसऱ्या पंचवार्षिक योजनेत (१९६१ - १९६६) आयुर्वेदात डिप्लोमा कोर्स सुरू करण्यात आला आणि १९७० मध्ये सेंट्रल कौन्सिल ऑफ इंडियन मेडिसिनची स्थापना केली गेली, ज्यानंतर सेंट्रल कौन्सिल ऑफ होमिओपॅथी १९७३ मध्ये स्थापन झाली. ६व्या (१९८० - १९८५) आणि ७व्या (१९८५ - १९९०) पंचवार्षिक योजनांन मध्ये औषधे विकसित करणे आणि ग्रामीण कौटुंबिक आरोग्यासाठी चिकित्सकांचा उपयोग करणे असे ठरले. ८व्या पंचवार्षिक योजनेत (१९९२ - १९९७) आयुषला मुख्य प्रवाहात आणण्याकडे लक्ष देण्यात आले. अशा प्रकारे आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या अंतर्गत मार्च १९९५ मध्ये भारतीय औषधी व होमिओपॅथी विभाग सुरू करण्यात आला.
९व्या पंचवार्षिक योजनेत (१९९८ - २००२) पाश्चात्य औषधांशी एकात्मता होण्यासाठी याची खात्री करून घेण्यात आली आणि आयुष प्रणालीतील विविध बाबींवर एकट्या पद्धतीने सामना केला आणि मानव संसाधन विकास आणि संरक्षणामध्ये गुंतवणूकी या सर्वांगीण विकासावर लक्ष केंद्रित केले. आणि औषधी वनस्पतींची लागवड फार्माकोपिया पूर्ण करण्यासाठी आणि चांगल्या उत्पादन प्रक्रियेची रूपरेषा तयार केली. नोव्हेंबर २००३ मध्ये विभागाचे नाव आयुष असे करण्यात आले. राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियानात आयुष चिकित्सकांना एकत्रित करण्यासाठी २००५ मध्ये राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान सुरू करण्यात आले.
९ नोव्हेंबर २०१४ रोजी हे स्वतंत्र मंत्रालय बनले. २०१४ च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुका नंतर आयुष हेल्थकेअरवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले असे निरीक्षकांनी नोंद केली आहे.
उपक्रम
आयुष मंत्रालय अनेक आरोग्य सेवा चालविते; प्रामुख्याने ग्रामीण लोकसंख्यांमधे. ५०,०००हून अधिक मुले ‘स्वस्थ मुलांसाठी होमिओपॅथी’ मध्ये दाखल झाली आहेत. आयुष बद्दल सामान्य जनजागृती करण्यासाठी आणि प्रत्येक यंत्रणेला प्रोत्साहन देण्यासाठी हे वेगवेगळे दिवस पाळत आहेत.
संदर्भ
वर्ग:भारत सरकार
बेलवडे हवेली
हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे.
बेलवडे हवेली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
स्वित्झर्लंड फुटबॉल संघ (Équipe de Suisse de football; Schweizer Fussballnationalmannschaft) हा स्वित्झर्लंड देशाचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. स्वित्झर्लंड आजवर १० फिफा विश्वचषक व ३ युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धांमध्ये खेळला आहे.
१९२४ पॅरिस ऑलिंपिक स्पर्धेमध्ये स्वित्झर्लंड संघाने रौप्यपदक मिळवले होते.
गोळेश्वर
हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे.
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
विल्यम जोन्स
सर विल्यम जोन्स हे 'एशियाटिक सोसायटी'चे संस्थापक आणि अध्यक्ष होते. हे इ.स. १७८३ मध्ये इंग्लंडहून भारतात आले व रामलोचन पंडितांच्या कडून ते पौर्वात्य पद्धतीने संस्कृत शिकले. डायजेस्ट ऑफ हिंदू ॲन्ड मोहमडन लॉज, एशियाटिक मिसलेनी, हिंदूंची कालगणना, हिंदूंचे राशिचक्र, पर्शियन भाषेचे व्याकरण, पौर्वात्य हस्तलिखित ग्रंथांची सूची इत्यादी अनेक विद्वन्मान्य ग्रंथ त्यांनी लिहिले आहेत. भगवद्‌गीता, गरुड पुराण, मनुस्मृती, शाकुंतल, ऋतुसंहार, गीतगोविंद, हितोपदेश इत्यादी साहित्यकृतींचे त्यांनी सर्वप्रथम भाषांतर केले व भारतीय संस्कृतीची माहिती जगाला करून दिली.
संदर्भ
वर्ग:संस्कृत भाषा वर्ग:वैदिक साहित्य
अस्तेक प्राचीन ग्रंथ
प्री-कोलंबियन ग्रंथ युरोपियन ग्रंथापेक्षा वेगळे असून, त्यात काही वृत्तांत लिहिले नाही किंवा अझ्टेक भाषेप्रमाणे अर्थपूर्ण चिन्हांकीत अक्षरेही नाहीत, त्यात केवळ बरीच मोठी चित्रे आहेत. वसाहतयुगातील ग्रंथांत चित्रांबरोबर अभिजात नाहुआट्ल (लॅटिन लिपीत), स्पॅनिश, आणि काही प्रमाणात लॅटिनमध्ये लिहिलेले मजकूर आहेत.
जरी अझ्टेकांवर स्पॅनिशांनी विजय मिळवण्यापूर्वीची काही ग्रंथ वाचले असले तरी वसाहती संस्कृतीत ते स्थित्यंतरीत होण्यापसून ट्लाक्युइलोंनी (ग्रंथ रंगविणारा) वाचवायचा प्रयत्‍न केला. सध्यस्थितीत शास्त्रज्ञ ५०० च्या जवळपास वसाहतयुगातील ग्रंथे पाहू शकतात.
कोडेक्स बर्बोनिकस
कोडेक्स बर्बोनिकस हा एक ग्रंथ असून तो अझ्टेक धर्मगुरूंकडून स्पॅनिशांनी मेक्सिको जिंकण्यापूर्वी किंवा जिंकल्यानंतर लिहिला असावा. इतर प्री-कोलंबियन ग्रंथांप्रमाणे हा ग्रंथही चित्रमय आहे. त्यात काही अक्षरे आहेत, ती नंतर स्पॅनिशांकडून लिहिले गेले. हा ग्रंथ तीन भागांत विभागला जातो
बोतुरिनी कोडेक्स
पाने काहीशी वेगळी दर्शविण्यासाठी लेखकाने एक मोठा अमाट्लचा अंजीरच्या झाडाच्या सालीचा ताव अकॉर्डियन नावाच्या वाद्याप्रमाणे २१ १/२ पानांत दुमडलेली होती. २२व्या पानाच्या मधला भाग फाटलेला दिसत असून, लेखकास त्या मुद्द्‍यापर्यंत शेवट करायचा होता की काय हे अजूनही अस्पष्ट आहे. इतर अझ्टेक ग्रंथात चित्रे रंगविलेली असतात तशी ह्या ग्रंथात चित्रे रंगवलेली नाहीत. त्यात केवळ चित्रे काळ्या रंगाने बाह्यरेषा चित्र काढले आहेत.
"तिरा दे ला पेरेग्रिनास्यॉन" (एक पट्टी प्रवासाबद्दल माहिती देते) ह्या नावानेही तो ग्रंथ ओळखला जातो. नंतर हा ग्रंथ पहिल्यांदा ज्या युरोपियनाच्या मालकीचा झाला - लोरेंझो बोतुरिनी बेर्नादुसी (१७०२-१७५१) त्याचेच नाव या ग्रंथास देण्यात आले.
कोडेक्स मेंडोझा
कोडेक्स मेंडोझा हा ग्रंथ चित्रमय कागदपत्रे असून, त्यात स्पॅनिश स्पष्टीकरणार्थ टीपा आणि टीका आहेत. हा लेख बहुधा १५४१ च्या जवळपास लिहिला गेला. हा ग्रंथ तीन भागांत विभागला जातो.
फ्लोरेंटिन कोडेक्स
अंदाजे १५४० ते १५८५ च्या सुमारास कधीतरी बेर्नार्दिनो दि सहागुनच्या देखरेखीखाली १२ पुस्तकांचा संच असलेला फ्लोरेंटिन कोडेक्सची निर्मिती केली गेली. मूळ स्रोत असलेल्या माहिती, जी सध्या नष्ट झाली आहे, कदाचित स्पॅनिश अधिकाऱ्यांकडून नष्ट केली गेली, ज्यांनी सहागुनचे हस्तलिखित जप्त केले, त्या माहितींची नक्कल ह्या ग्रंथात केलेली होती. बहुधा, स्पॅनिशांनी मेक्सिको जिंकण्यापूर्वीच्या अझ्टेक जीवनाबद्दल माहिती देणाऱ्या इतर स्रोतांपैकी फ्लोरंटिन कोडेक्स हा मुख्य स्रोत होता. १९७९ येइपर्यंत ह्या ग्रंथाची चित्रांसहित पाने प्रकाशित केली गेली नव्हती. त्याच्याआधी (१९७९ च्या आधी) ह्या ग्रंथाचे परीक्षण करून ते स्पॅनिश भाषेत भाषांतरित होउन त्याचीच आवृती उपलब्ध होती.
कोडेक्स ओसुना
कोडेक्स ओसुना हा सात विविध, वेगवेगळे असलेल्या कागदपत्रांचा संच १५६५ च्या सुमारास निर्मिला गेला. जेर्नोनिमो दि वाल्देर्रामाकडून १५६३-६६ च्या सुमारास असलेले राजप्रधिनिधी (व्हॉइसरॉय) लुइस दि वेलास्कोच्या कारभाराविरोधी साक्षीपुरावे त्यात मांडले आहेत. त्यात अशीही माहिती दिली आहे की, स्थानिक इंडियन लोक विविध वस्तूंबद्दल पैसे देत नाहीत आणि इतर कामे बिनपगारी करत.
मुळात हा ग्रंथ केवळ चित्रमय असलेल्या प्रकारात मोडत होता. स्पॅनिश अधिकाऱ्यांकडून केलेल्या पाहणीत नाहुआट्लमध्ये माहिती त्या कागदपत्रांवर मांडली गेली, आणि त्यानंतर स्पॅनिश भाषांतरेही त्यात मागहून घालण्यात आली.
कोडेक्स मॅग्लियाबेचियानो
१६व्या शतकाच्या मध्यंतरी, म्हणजेच स्पॅनिश वसाहतकाळात कोडेक्स मॅग्लियाबेचियानो हा ग्रंथ रचला गेला. मुख्यत्वे हा ग्रंथ धार्मिकसंदर्भात कागदपत्रे असून टोनाल्पोह्युआलीच्या २० दिवसांच्या नावांचे, १८ महिन्यातील सण-समारंभ, ५२-वर्ष चक्र, विविध देव, इंडियन धार्मिक विधी, विश्वउत्पत्तीबद्दलच्या श्रद्धा ह्याचे वर्णन केले आहे.
कोडेक्स मॅग्लियाबेचियानो ग्रंथास युरोपियन कागदांची ९२ पाने असून त्याबरोबर काही चित्रे आणि स्पॅनिश भाषेतील मजकूर पानांच्या दोन्ही बाजूंना आहेत. ह्या ग्रंथास नंतर एका इटॅलियन हस्तलिखित संग्राहक अंटोनियो मॅग्लियाबेचियानोच्या नावावरून नामकरण करण्यात आले. सध्यस्थितीत तो इटलीमधे, फ्लोरेन्समधे बिब्लियोटेका नॅझियनाले सेंट्रालेत ठेवला गेला आहे.
औबिन कोडेक्स
औबिन कोडेक्स हे अझ्टेकांचा आझ्टलानपासून स्पॅनिशांनी मेक्सिको जिंकून त्यानंतर स्पॅनिश वसाहतकाळापर्यंतचा - १६०७ च्या शेवटपर्यंतचा चित्रमय इतिहास असलेला ग्रंथ आहे. साधारणतः हा ग्रंथ १५७६ साली लिखाण केले गेल्याचे मानले जाते. भांडणतंटा करून दियेगो दुरानांच्या देखरेखीखाली ह्या ग्रंथाची तयारी झाली असल्याची शक्यता आहे, नंतर ते १८६७मध्ये हिस्तोरिया दे लास इंदियास दे नुएव्हा-एस्पान्या इ इस्लेस दे तियेरा फर्मे ह्या नावे प्रकाशित होऊन त्यात लेखकांच्या नावात दुरानचा उल्लेख केलेला आहे.
इतर विषयांबरोबर औबिन कोडेक्समध्ये १५२०मधील टेनोच्टिट्लानमधील मुख्य देवळातील हत्याकांडाचे स्थानिक लोकांनी केलेले वर्णन दिले आहे.
हा ग्रंथास "मॅन्युस्क्रिटो दि १५७६"ही (१५७६ चे हस्तलिखित) म्हटले जाते. सध्यस्थितीत पॅरिसमध्ये बिब्लियोथेक्व नॅशनालेमध्ये ठेवले आहे. त्याची नक्कल आवृत्ती प्रिन्सटन विद्यापीठच्या वाचनालयात रॉबर्ट गॅर्रटच्या संग्रहात ठेवले आहे. औबिन कोडेक्स आणि औबिन टोनामाट्ल ह्या दोन वेगळ्या गोष्टी असून त्यात दोन्हींत काहीही संबंध नाही.
कोडेक्स कोझ्कात्झिन
कोडेक्स कोझ्कात्झिन हा ग्रंथ स्पॅनिशांनी मेक्सिको जिंकल्यानंतरच्या काळात निर्माण केली गेली. हा ग्रंथ १५७२ ही नोंदविलेली तारीख दर्शवित असला तरी तो त्यानंतरच्या काही काळाने निर्मान केला गेला, त्या हस्तलिखितामध्ये युरोपियन कागदांचे १८ ताव (३६ पाने) आहेत. पहिला भाग १४३९ मधील इट्झाकोआट्लने जिंकलेल्या प्रदेशांची यादी दाखविली आहे आणि दियेगो मेंदोझा विरोधात काहीशया तक्रारी नोंदविलेल्या आहेत. इतर पाने ट्लाटेलोल्को आणि टेनोच्टिट्लानची ऐतिहासिक आणि राजेशाही घराण्याची वंशावळाची यादी दिली आहे. शेवटचे पान खगोलविषयक असून त्यात स्पॅनिशमध्ये काही मुद्दे आहेत.
डॉन जुआन लुइस कोझ्कात्झिन ह्याच्या नावावरून ह्या ग्रंथाचे नामकरण झाले, ज्याचा ह्या ग्रंथात "अल्काल्दे ओर्दिनारियो दे एस्ता सिउदाद दे मेक्सिको" (मेक्सिकोच्या या शहराचा सामान्य नगराध्यक्ष) म्हणून उल्लेख केला आहे. सध्या तो ग्रंथ पॅरिसमध्ये बिब्लियोथेक्व नॅशनालेमध्ये ठेवलेला आहे.
कोडेक्स इक्स्टलिल्क्सोचिट्ल
कोडेक्स इक्स्टलिल्क्सोचिट्ल हा ग्रंथ १७व्या शतकात लिहिला गेला, ज्यात थोडक्यात बरीच माहिती दिलेली आहेत. जे वार्षिक सण आणि धार्मिक विधी अझ्टेकांकडून साजरे होतात त्याची एक दिनदर्शिका मेक्सिकन वर्षे - टेओकाली बद्दल लिहिले आहे. प्रत्येक १८ महिने अझ्टेक देव किंवा ऐतिहासिक व्यक्तींचे प्रधिनिधीत्व करते.
लिबेलस दि मेडिसिनालिबस इंदोरम हेर्बिस
लिबेलस दि मेडिसिनालिबस इंदोरम हेर्बिस (मूळ लॅटिन शब्द. अर्थ: इंडियनांचे वैद्यकीय वनस्पतींवरचे छोटे पुस्तक) हा ग्रंथ म्हणजे वनस्पतिविषयक हस्तलिखित असून, त्यात अझ्टेकांकडून विविध वैद्यकीय गुणधर्म असलेल्या ज्या वनस्पती वापरल्या जातात, त्याचे माहिती दिलेली आहे. १५५२मध्ये मार्तिन दि ला क्रुझ ह्याने ट्लाटेलोल्कोमध्ये नाहुआट्ल भाषेत निर्माण केली (ज्याची प्रत खूप काळ टिकली नाही). नंतर जुआन बादियानोने मूळ नाहुआट्लमधून लॅटिनमध्ये भाषांतरित केले. लिबेलस हा ग्रंथ बादियानोने अनुवादित केल्यानंतर बादियानस मॅनुस्क्रिप्ट ह्या नावानेही ओळखला जाई, नंतर तो तो मूळ लेखक आणि अनुवादक ह्याच्या नावाने - कोडेक्स दि ला क्रुझ-बादियानो ह्या नावाने ओळखला जाई. या नंतर १७व्या शतकातील हस्तलिखितांचा संग्राहक ज्याच्याकडे हा ग्रंथही होता, तो कार्डिनल फ्रान्सिस्को बर्बेरिनी ह्याच्या नावाने तो ग्रंथ कोडेक्स बर्बेरिनी म्हणूनही ओळखला जाई.
सूची
ट्लाक्युइलो - Tlacuilo
कोडेक्स बोर्बोनिकस - Codex Borbonicus
बोतुरिनी कोडेक्स - Boturini Codex
अकॉर्डियन - Accordion
तिरा दे ला पेरेग्रिनास्यॉन - Tira de la Peregrinación
लोरेंझो बोतुरिनी बेर्नादुसी - Lorenzo Boturini Bernaducci
कोडेक्स मेंडोझा - Codex Mendoza
फ्लोरेंटिन कोडेक्स - Florentine Codex
बेर्नार्दिनो दि सहागुन - Bernardino de Sahagún
कोडेक्स ओसुना - Codex Osuna
जेर्नोनिमो दि वाल्देर्रामाकडून - Jerónimo de Valderrama
लुइस दि वेलास्को - Luis de Velasco
कोडेक्स मॅग्लियाबेचियानो - Codex Magliabechiano
टोनाल्पोह्युआली - Tonalpohualli
अंटोनियो मॅग्लियाबेचियानो - Antonio Magliabechi
औबिन कोडेक्स - Aubin Codex
दियेगो दुरान - Diego Durán
मॅन्युस्क्रिटो दि १५७६ - Manuscrito de 1576
प्रिन्सटन विद्यापीठ - Princeton University
रॉबर्ट गॅर्रट - Robert Garrett
कोडेक्स कोझ्कात्झिन - Codex Cozcatzin
दियेगो मेंदोझा - Diego Mendoza
डॉन जुआन लुइस कोझ्कात्झिन - Don Juan Luis Cozcatzin
कोडेक्स इक्स्टलिल्क्सोचिट्ल - Codex Ixtlilxochitl
टेओकाली - teocalli
लिबेलस दि मेडिसिनालिबस इंदोरम हेर्बिस - Libellus de Medicinalibus Indorum Herbis
मार्तिन दि ला क्रुझ - Martín de la Cruz
जुआन बादियानो - Juan Badiano
बादियानस मॅनुस्क्रिप्ट - Badianus Manuscript
कोडेक्स दि ला क्रुझ-बादियानो - Codex de la Cruz-Badiano
कार्डिनल फ्रान्सिस्को बर्बेरिनी - Cardinal Francesco Barberini
कोडेक्स बर्बेरिनी - Codex Barberini
कलावंतीण दुर्ग
किल्याचे नाव : कलावंतीण माची उंची : २२५० फूट जाण्याचा मार्ग : पनवेल - शेऊंड फाटा -ठाकूरवाडी-प्रबल ळमाची बघण्यासारखे : कलावंतीणचे अखेरचे टोक, प्रबळगडची पसरलेली डोंगररांग माथ्यावरून दिसणारा दक्षिणेकडील प्रबळगडाचा माथा,इरशाळगड,मनेकगड,पूर्वेकडे माथेरान डोंगर,उत्तरेकडे चंदेरी,उत्तर-पश्चिमेकडे पेबचा किल्ला,पश्चिमेकडे मुंबई शहर असा चौफेर मुलुख. कलावंतीन दुर्ग महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातील प्रबलगड किल्ल्याजवळ, पश्चिम घाटात स्थित असून ते एक 2,250 फूट (686 मीटर) उंच शिखर आहे.हे शिखर कलावंतीनीचा सुळका किंवा कलावंतीन शिखर म्हणून देखील ओळखले जाते हे एक लोकप्रिय दुर्गारोहण स्थान आहे. दुर्ग कलावंतीण हा मुंबई-पुणे गतिमार्गावरून पुण्याकडे जाताना पनवेलच्या पूर्वेला माथेरानच्या रांगेत असलेला एक डोंगरवजा किल्ला आहे
कसे जाल?
हा गड मुंबई-पुणे हायवेवरून दिसतो. मुंबई-पुणे राष्ट्रीय महामार्गावर (NH4) शेडुंग फाट्यापासून गडाकडे जायचा मार्ग आहे. कळंबोळीपासून पनवेल बायपासने आल्यास जेथे मुंबई-पुणे महामार्ग जोडला जातो तेथे शेडुंग फाटा लागतो. पनवेलमधील वरुण गांधी हॉस्पिटलजवळ सहा आसनी रिक्षाने ठाकुरवाडी गावामध्ये उतरता येते. १० लोकांचे साधारणतः २००-२५० रुपये द्यावे लागतात आणि दुसरा मार्ग म्हणजे पनवेल ते ठाकुरवाडी बससेवा आहे. माणशी १२ रुपये बसचे टिकीट आहे. ठाकुरवाडीला आल्यावर प्रबळ गडाच्या दिशेने पायी पायी जावे लागते.
कलावंतीण दुर्गाचा इतिहास.छत्रपती शिवाजी राजे यांनी या गडाचे पहले नाव बदलून   कलावतीण ठेवले. हा दुर्ग प्रबळगडाच्या लगतच्या भागाला लागून आहे. संपूर्ण दुर्ग चढण्याकरिता खडक कापून पायऱ्या बनवल्या आहेत. या दुर्गाशी माचीप्रबळ गावामधील आदिवासी लोकाचे खूप जिव्हाळयाचे नाते आहे. ते प्रत्येक वर्षी शिमग्याच्या सणाला या दुर्गावर आदिवासी नृत्ये करतात. या दुर्गावरून भोवताली असणारे माथेरान, चंदेरी व पेब दुर्ग, इर्शल गड, कर्नाला किल्ला व समोर असणारे मुंबई शहर सहजपणे ओळखून येते.
दुर्गाची संरचना
कलावंतीण दुर्ग हा प्रबळमाची आणि कलावंतीणीचा  सुळका अशा दोन भागात विभागलेला आहे.गडाच्या तळाचा भाग हा चढणीचा असून पुढे तो भाग पठारासारखा होतो, ज्याला प्रबळमाची म्हटले जाते. माचीवर काही ठाकर आणि आदिवासी बांधवांची वस्ती असून, मुक्कामासाठी माचीची जागा उत्तम आहे. माची सोडून मुख्य वाटेला लागल्यावर वाटेत दगडात कोरलली गणपतीची अन् हनुमंताच्या मूर्ती आहे. तिथून पुढील वाट अजूनच रुंद आणि घसरणीची असून पुढेदगडात तासलेल्या ८० अंशाच्या कोनात माथ्याला भिडलेल्या एक- दिड फूट उंच पायऱ्या आहेत. कलावंतीणीच्या सुकळ्याच्या पायथ्याशी एक गुहा असून, तिचे प्रवेशद्वार लहान आहे. गुहेत जायचे असल्यास वाकून गुडघ्यावर चालत आत शिरणे हा एकमेव पर्याय आहे. आत शिरताच एक वळण पार केल्यावर गुहेच्या अंतर्गत भागात एक खोली आहे.पायऱ्यांचा अखेरचा टप्पा पार केल्यावर कलावंतीणीचा अखेरचा 20-25 फुटांचा "रॉकपॅच" अथवा "पिनॅकल"चा भाग आहे. हा काळ्या कातळांचा रॉकपॅच म्हणजे सभोवतालच्या कित्येक दुर्गांवर अन् त्याखालील प्रदेशांवर नजर ठेवण्यासाठी असलेला नैसर्गिक बुरुज म्हणता येईल. या रॉकपॅच वर दोराच्या मदतीने चढून कलावंतीण सर करता येतो.
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
टोगो राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
वर्ग:रिकामी पाने फुटबॉल संघ वर्ग:आफ्रिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
जोसेफ लुई लाग्रांज
जोसेफ लुई लाग्रांज (जानेवारी २५, १७३६:तुरिन, इटली - एप्रिल १०, १८१३:पॅरिस, फ्रांस) हा गणितज्ञ व गणितीय भौतिकशास्त्रज्ञ होता.
याचेच मूळ नाव ज्युसेप्पे लोडोव्हिको लाग्रांजिया असे होते.
अतिशय तल्लख असलेला लाग्रांज वयाच्या विसाव्या वर्षी तुरिनच्या आर्टिलरी स्कूल मध्ये प्राध्यापकपदावर पोचला. लियोनार्ड ऑयलर व ड'अलॅम्बर्टच्या भलावणीवरून त्याला बर्लिनच्या प्रशियन विज्ञान अकादमीचा निदेशक म्हणून नेमण्यात आला. या पदावर वीस वर्षे राहून लाग्रांजने सखोल संशोधन करून ते प्रसिद्ध केले.
लाग्रांज, जोसेफ, लुई लाग्रांज, जोसेफ, लुई लाग्रांज, जोसेफ, लुई लाग्रांज, जोसेफ, लुई वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हर्ड द्वीप व मॅकडॉनल्ड द्वीपसमूह
हर्ड द्वीप व मॅकडॉनल्ड द्वीपसमूह ही अंटार्क्टिक प्रदेशातील ओसाड व निर्मनुष्य बेटे आहेत. ह्या द्वीपसमूहांचा १९व्या शतकात शोध लावला गेला व १९४७ सालापासुन हे देशाच्या अखत्यारीखाली आहेत.
वर्ग:ऑस्ट्रेलिया
इ.स. ८८४
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ८८४ वर्ग:इ.स.च्या ८८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
निनाद फाउंडेशन
निनाद फाउंडेशन ही पुण्यातील समाजसेवी संस्था आहे. ही संस्था पर्यावरणाचे आणि निसर्गाचे संवर्धन करण्याच्या हेतूने सन २०१८ मध्ये स्थापन झाली. त्यानंतर त्यांनी पर्यावरण सुरक्षिततेसाठी अनेक उपक्रम राबविले. पर्यावरणामध्ये देखील वृक्षारोपण हा विषय संस्थेच्या केंद्रस्थानी असून लावलेल्या वृक्षांचे संवर्धन करण्याकडे त्यांचा कल असतो. ही संस्था पर्यावरणाबरोबरच त्याच्या संरक्षणासाठी लोकप्रबोधनही करते.
ही संस्था महाराष्ट्र राज्यातील गावांमध्ये काम करीत असून त्याची स्थापना महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांनी केली आहे.
१ ‘निनाद फाऊंडेशन’ म्हणजे तरुणांनी पर्यावरणासाठी केलेले काम.
२ कोणत्याही संस्थेचे निनादला आर्थिक पाठबळ नाही, आत्तापर्यंत संस्थेचे उपक्रम हे महिन्याला सर्व सदस्यांकडून किमान ५० रु. योगदान जमा करून झाले आहे.
३ ‘निनाद’च्या सदस्यांची आर्थिक क्षमता पाहिली जात नाही तर, सभासदांच्या गुणकौशल्याना आणि सहभागाला महत्त्व असते.
४ ‘निनाद’ मधील सदस्यांबरोबरच नवीन सदस्यांच्या मदतीने ‘निनाद’चा विकास होत आहे.
५ ‘निनाद’ मधील प्रत्येक सदस्य एकसमान पातळीवर राहून आपली कामगिरी पार पडत आहे.
सु-वै ह्सियेह
सु-वै ह्सियेह ( ४ जानेवारी १९८६) ही एक तैवानी टेनिसपटू आहे. डब्ल्यू.टी.ए. एकेरी क्रमवारीमध्ये २३ वा क्रमांक गाठलेली ह्सियेह ही आजवरची सर्वोत्तम तैवानी टेनिस खेळाडू आहे. २०१३ सालच्या विंबल्डन स्पर्धेमध्ये व २०१४ फ्रेंच ओपन स्पर्धेमध्ये तिने चीनच्या श्वाई पेंग सोबत महिला दुहेरीचे अजिंक्यपद मिळवले. ग्रँड स्लॅम स्पर्धा जिंकणारी ती आजवरची एकमेव तैवानी टेनिसपटू आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:तैवानचे टेनिस खेळाडू वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
काटसखाई
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
इन गॉड वी ट्रस्ट
इन गॉड वी ट्रस्ट ( इंग्रजी : In God We Trust, म्हणजे आम्ही देवावर विश्वास ठेवतो ) १९५८ पासून अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांचे अधिकृत ब्रीदवाक्य आहे. हे फ्लोरिडाचे अधिकृत ब्रीदवाक्य देखील आहे.
हे ब्रीदवाक्य १८६४ पासून अमेरिकेच्या सर्व चलनी नाण्यांवर कोरलेले असते.
संदर्भ
वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
हडस्ती
हडस्ती हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
इंदिरा गांधी वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
इंदिरा गांधी वैद्यकीय महाविद्यालय हे महाराष्ट्राच्या नागपूर शहरातील दोन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयांपैकी एक आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:नागपूर वर्ग:महाराष्ट्रातील शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालये
वाळतुर तांबडे
वाळतुर तांबडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
मोहम्मद हमीद अन्सारी
मोहम्मद हमीद अन्सारी (मराठी लेखनभेद: मोहम्मद हामिद अन्सारी ; उर्दू: محمد حامد انصاری ; रोमन लिपी: Mohammad Hamid Ansari ;) (एप्रिल १, इ.स. १९३७; कोलकाता, बंगाल - हयात) हे भारताचे माजी उपराष्ट्रपती आहेत. ११ ऑगस्ट, इ.स. २००७ ते ११ अॉगस्ट इ.स. २०१७ दरम्यान त्यांनी १२ व्या उपराष्ट्रपतीपदाती सूत्रे हाती घेतली होती. यापूर्वी त्यांनी भारतीय अल्पसंख्याक आयोगाचे अध्यक्षपद सांभाळले होते. अन्साऱ्यांनी भारतीय विदेश सेवेतील अधिकारीपदावरून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यांनी ऑस्ट्रेलियामध्ये उच्चायुक्त म्हणून काम केले. त्यानंतर ते अफगाणिस्तान, संयुक्त अरब अमिराती व इराण या देशांत भारताचे राजदूत होते. इ.स. १९८४ साली त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने गौरवण्यात आले.
बाह्य दुवे
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:भारताचे उपराष्ट्रपती वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म
इ.स. ८८६
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ८८६ वर्ग:इ.स.च्या ८८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
गोपाल स्वरूप पाठक
गोपाल स्वरूप पाठक (२६ फेब्रुवारी १८९६ - ४ ऑक्टोबर १९८२) हे ऑगस्ट १९६९ ते ऑगस्ट १९७४ दरम्यान भारत देशाचे चौथे उपराष्ट्रपती होते. त्याआधी स्वरूप कर्नाटक राज्याचे राज्यपाल ह्या पदावर होते.
वर्ग:भारताचे उपराष्ट्रपती वर्ग:इ.स. १८९६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय कायदामंत्री
मोईन-उल-हसन अहमद
मोईन-उल-हसन अहमद ( मार्च ३, इ.स. १९५८-हयात) हे भारत देशातील राजकारणी आहेत.ते मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९९८ आणि इ.स. १९९९च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये पश्चिम बंगाल राज्यातील मुर्शिदाबाद लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.सध्या ते राज्यसभेचे सदस्य आहेत.
आव्हियों
आव्हियों हे फ्रान्समधील एक ऐतिहासिक शहर आहे. हे शहर फ्रान्सच्या दक्षिण भागातील व्हॉक्ल्युझ विभागामध्ये रोन नदीच्या काठावर वसले असून ह्याची लोकसंख्या ९४,७८७ इतकी आहे.
पोपचे शहर ह्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या आव्हियों येथे मध्य युगातील इ.स. १३०९ ते इ.स. १३७८ ह्या सालांदरम्यान पोपचे येथे वास्तव्य असे. खालील सात पोप आव्हियों येथे राहिले होते.
अकरावा ग्रेगरी निघन पावल्यानंतर पुढील पोप अर्बन सहावा ह्याने रोम येथेच राहणे पसंद केले व पोपची गादी पुन्हा एकदा रोममध्ये गेली.
येथील ऐतिहासिक वास्तूंसाठी आव्हियोंचे नाव युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थान यादीत दाखल झाले आहे.
बीरभूम लोकसभा मतदारसंघ
बीरभूम हा पश्चिम बंगाल राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ
पोडा थिरूपा गाय
'राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)' निकषानुसार हा दुहेरी हेतूचा गोवंश  म्हणून ओळखला जातो.
भारतीय गायीच्या इतर जाती
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती
सामुराई
सामुराई ही प्राचीन जपानमधील योद्ध्यांना संबोधताना वापरली जाणारी पदवी आहे.
सामुराई योद्धे त्यांच्या काताना या तलवारीसाठी प्रसिद्ध आहेत.पहा:समुराय तलवार
जपान देशात साम्राज्य आहे ते सम्राट कोमात्सु आकिहितो. सम्राटाचे अधिकार खूप कमी आहेत. सम्राट आकिहितो यांना तेंनो हेइका असेच म्हणावे, त्यांना कधीही नावाने संबोधू नये. समुराई हा वर्ग मराठा समजा सामान आहे. ज्या प्रमाने मराठा ९६ कुली वर्ग तयार झाला तसा हा वर्ग तयार झाला आहे.
वर्ग:जपान
वाईमार
वाईमार (Weimar) हे जर्मनी देशाच्या थ्युरिंगेन या राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर आपल्या सांस्कृतिक इतिहासासाठी प्रसिद्ध आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीमधील शहरे
बोखाडी
बोखाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
कानिफनाथ गड
श्री क्षेत्र कानिफनाथ गड सह्याद्रीच्या पर्वतरांगामध्ये सासवडच्या पश्चिमेला बोपगाव येथे आहे. तेथे कानिफनाथगडावर कानिफनाथ यांचे मंदिर आहे मंदिर प्राचीनकालीन आहे. हे मंदिर त्या पंचक्रोशीतील शिल्पकलेचा उत्तम नमुना आहे. मंदिराचा गाभारा मोठा आहे, परंतु प्रवेश दरवाजा १×१ फूट असा आहे.
वर्ग:नाथ संप्रदाय वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे
ट्युनिसिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
ट्युनिसिया फुटबॉल संघ (अरबी: منتخب تونس لكرة القدم‎; फिफा संकेत: TUN) हा उत्तर आफ्रिकामधील ट्युनिसिया देशाचा राष्ट्रीय पुरुष फुटबॉल संघ आहे. आफ्रिकेमधील सी.ए.एफ.चा सदस्य असलेला ट्युनिसिया सध्या फिफाच्या जागतिक क्रमवारीमध्ये ४८व्या स्थानावर आहे. आजवर ट्युनिसिया १९७८, १९९८, २००२ व २००६ ह्या चार फिफा विश्वचषक तसेच २००५ सालच्या फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक स्पर्धांमध्ये पात्रता मिळवली आहे. ट्युनिसियाने २००४ सालचा आफ्रिकन देशांचा चषक जिंकला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:ट्युनिसियामधील खेळ वर्ग:आफ्रिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
संयुक्त अरब अमिराती फुटबॉल संघ (الامارات العربية المتحدة لكرة القدم‎; फिफा संकेत: UAE) हा संयुक्त अरब अमिराती देशाचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे.
बाह्य दुवे
फुटबॉल संघ वर्ग:आशियामधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
अभिनव शिक्षण संस्था, अकोले
अभिनव शिक्षण संस्था, ही अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले येथील शिक्षण संस्था आहे. येथील शैक्षणिक संकुलात विविध महाविद्यालयांत शैक्षणिक काम चालते. या संस्थेची स्थापना इ.स. १९९२ साली करण्यात आली.
संदर्भ
संस्थेचे संकेतस्थळ
वर्ग:अकोले तालुका
बोलपूर लोकसभा मतदारसंघ
हे सुद्धा पहा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:पश्चिम बंगालमधील लोकसभा मतदारसंघ
हरणापूर
हरणापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
बद्री गाय
बद्री गाय ही उत्तराखंडची दुहेरी हेतू असलेली जात आहे जिला "पहाडी" असेही म्हणतात; कारण ते प्रामुख्याने उत्तराखंडच्या डोंगराळ भागात आढळतात. उत्तराखंडमधील नैनिताल, अल्मोरा, बागेश्वर, पिथौरागढ, चंपावत, पौरी गढवाल, टिहरी गढवाल, रुद्रप्रयाग, उत्तरकाशी आणि चमोली जिल्ह्यांचा या प्रजनन क्षेत्रात समावेश होतो. प्राणी डोंगराळ प्रदेश आणि हवामानाच्या परिस्थितीशी उत्तम प्रकारे जुळवून घेतात आणि चालताना त्यांची चाल संतुलित असते. सामान्य रंग काळा, तपकिरी किंवा राखाडी असतो, परंतु स्त्रियांमध्ये क्वचितच पांढरा रंग दिसतो. शिंगे वक्र-वर आणि आतील बाजूस असतात. बद्री हा लहान आकाराचा, सक्रिय आणि खात्रीने पाय असलेला प्राणी आहे. ठळक पोल असलेले सरळ कपाळ, मध्यम ते मोठ्या कुबड्या. कासे लहान आणि शरीराशी गुंफलेले. बद्रीचे संगोपन प्रामुख्याने बैलांची शक्ती, दूध आणि खत यासाठी केले जाते. प्राण्यांची अर्ध-गहन व्यवस्थापन प्रणालीमध्ये देखभाल केली जाते आणि त्यांना सकाळी आणि रात्री स्टॉल खायला दिले जाते, आणि दुपारपासून संध्याकाळपर्यंत चरत असे. बद्री गाईचे प्रति दुग्धपान सरासरी दूध उत्पादन 632 किलो (547 ते 657 किलो पर्यंत) असते ज्यामध्ये सरासरी दुधाची चरबी 4% असते (3.6 ते 4.4% पर्यंत)
'राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)' निकषानुसार हा दुहेरी हेतूचा गोवंश  म्हणून ओळखला जातो.
भारतीय गायीच्या इतर जाती
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती
वाळतुर
वाळतुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
पेशी
पेशी हे सर्व सजीवांचे संरचनात्मक, कार्यात्मक आणि जैविक एकक आहे. पेशी हे जीवनाचे सर्वात लहान एकक आहे जे स्वतंत्रपणे प्रजनन करू शकते. हे विविध पदार्थांचे असे संघटीत रूप आहे ज्यामध्ये अशा काही क्रिया घडतात ज्यांना आपण एकत्रितपणे जीवन म्हणतो. प्रोकारायोटिक पेशी
विशिष्ट प्रोकैरोटिक सेलची संरचना प्रोकारायट्समध्ये जीवनाच्या तीन डोमेन्सपैकी दोन जीवाणू आणि आर्चेचा समावेश होतो. पृथ्वीवरील जीवनाचा प्रथम प्रकार प्रोकारायोटिक पेशी होता, ज्यामध्ये सेल सिग्नलिंगसह महत्त्वाचे जैविक प्रक्रियांचे वैशिष्ट्य होते. ते युकेरियोटिक पेशींपेक्षा सोपे आणि लहान आहेत आणि नाभिकांसारख्या झिल्ली-बाहेरील ऑर्गेनेल्स नसतात. प्रोकॅरियोटिक सेलच्या डीएनएमध्ये एक क्रोमोसोम असतो जो सायटोप्लाझमशी थेट संपर्कात असतो. सायटोप्लाझममधील परमाणु क्षेत्राला न्यूक्लिओडॉइड म्हणतात. बहुतेक प्रोकैरियोट्स 0.5 ते 2.0 μm व्यासापासून सर्व जीवनातील सर्वात लहान असतात.
आदीजीव कोणाला म्हणतात
इ.स.१६६५ साली रोबर्ट हुक या शास्त्रज्ञांने पेशीचा शोध लावला.
प्रकार
१) वनस्पती पेशी २) प्राणी पेशी Gig
संदर्भ
वर्ग:जीवशास्त्र
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, अकोला
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, अकोला हे महाराष्ट्रातील अकोला जिल्ह्याच्या मुख्यालयाच्या ठिकाणी असलेले वैद्यकीय महाविद्यालय आहे.
हे महविद्यालय २००३ मध्ये अकोला येथे सुरू झाले.
विभाग
महाविद्यालयात सध्या खालील शाखांमध्ये एम्.बि.बि.एस्. आणि एम.डी. ह्या पदव्या मिळविता येतात.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्रातील शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालये वर्ग:अकोला
भारत क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०१०
भारतीय क्रिकेट संघाने १६ जून ते २८ ऑगस्ट २०१० दरम्यान श्रीलंकेचा दौरा केला.
ह्या दौऱ्यावर कसोटी मालिकेआधी भारतीय संघ आशिया चषक स्पर्धेत आणि नंतर श्रीलंका व न्यूझीलॅंडसोबत त्रिकोणी मालिकेमध्ये सहभागी झाला होता.
संदर्भ व नोंदी
२०१० श्रीलंका
संभाजी भिडे
संभाजी भिडे (जन्म : इ. स. १९३४) हे महाराष्ट्रात कार्यरत असलेल्या शिवप्रतिष्ठान हिंदुस्थान या संस्थेचे संस्थापक व प्रमुख आहेत. ते आपल्या समर्थकांत 'भिडे गुरुजी' या नावाने प्रसिद्ध आहेत.
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
देशात इंग्रजांचे राज्य असतांना उच्च शिक्षणासाठी वैद्यकीय महाविद्यालय नसल्याने नागपूरच्या विद्यार्थ्यांना वैद्यकीय शिक्षणासाठी बाहेरगावी जावे लागत होते. १९२३ मध्ये नागपूर विद्यापीठाची स्थापना करून नागपूर हे शिक्षणाचे महत्त्वाचे केंद्र बनले. सी.पी.बेरार सरकारने जीएस (केईएम) मेडिकल कॉलेज, मुंबई आणि निल रतन सोरकार मेडिकल कॉलेज, कलकत्ता येथे उच्च वैद्यकीय शिक्षणाची व्यवस्था केली होती. ही सुविधा दरवर्षी फक्त १०-१२ विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध होती आणि अनेक विद्यार्थ्यांना ती करता आली नाही. त्यामुळे या भागात स्वतंत्र वैद्यकीय महाविद्यालयाची मागणी सातत्याने होत होती.
संभाजी भिडे
शिवप्रतिष्ठान ही संस्था स्थापन करण्याआधी भिडे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे प्रचारक होते.
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
उश्ण् ची संकल्पना
संभाजी भिडे
शिवप्रतिष्ठान संस्थचे विचार व कार्य
शिवप्रतिष्ठान ही राजनैतिक पक्षाशी संलग्न नसणारी सामाजिक व सांस्कृतिक क्षेत्रात काम करणारी संस्था आहे. तिचे भारतीय जनता पक्षाशी व राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी असलेले संबंध अनेकदा समोर येतात. प्रीती सोमपुरा यांच्याशी बोलताना भिडे यांनी हिंदु तत्त्वज्ञानाचा पाया “एकं सद् विप्रा बहुधा वदन्ति” आहे असे आपले मत मांडले.
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
नागपूर विद्यापीठाच्या वर्किंग कौन्सिलने १९४३ मध्ये मध्य प्रांतात वैद्यकीय महाविद्यालय सुरू करण्याच्या व्यवहार्यतेचा शोध घेण्यासाठी एक समिती नेमली होती. समितीने सकारात्मक शिफारस केली. परंतु दुसऱ्या महायुद्धामुळे या शिफारशींची अंमलबजावणी होऊ शकली नाही. दुसरे महायुद्ध संपताच, सीपी आणि बेरार सरकारने जून १९४८ मध्ये ठोस पाऊल उचलले आणि प्रस्तावित वैद्यकीय महाविद्यालयासाठी योग्य जागा सुचविण्याची विनंती डॉ. जिवराज मेहता, जीएस मेडिकल कॉलेज, मुंबई यांना केली. त्यांनी नागपूरच्या आजूबाजूच्या विविध ठिकाणांचा अभ्यास करून राजाबक्षाच्या समोरील मोकळे मैदान (वर्तमान परिसर) निवडले. सध्याच्या जागेच्या निवडीचे औचित्य साधताना ते म्हणाले की, त्यांनी आजूबाजूच्या गरजू आणि गरीब रहिवाशांच्या लोकसंख्येचा विशेष विचार केला आहे, जे वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या विद्यार्थ्यांसाठी वैद्यकीय साहित्य बनतील. ही जमीन नागपूर इम्प्रूव्हमेंट ट्रस्टचे तत्कालीन अध्यक्ष लेफ्टनंट कर्नल के.व्ही.कुकडे यांच्या मालकीची होती, ज्यांनी ही जमीन नोबेल हेतूने देऊ केली होती. लगेचच २ जानेवारी १९४८ रोजी बांधकामाला सुरुवात झाली.
संभाजी भिडे
ज्ञानेश्वर महाराज पालखी प्रकरण
१८ जून २०१७ रोजी पुणे येथील डेक्कन जिमखाना भागामध्ये ज्ञानेश्वर महाराज पालखीच्या वारकऱ्यांनी प्रवेश केल्याबरोबर संभाजी भिडे आणि त्यांच्या अनुयायांनी पालखीच्या मार्गामध्ये तलवारी आणि मशाली घेऊन प्रवेश केला. पालखी सोहळ्यामध्ये सहभागी होण्याची त्यांची अपेक्षा असली तरीही वारकऱ्यांनी आणि पालखी व्यवस्थापनाने हा प्रकार दरवर्षी होत असल्याचे सांगत संभाजी भिडे आणि अनुयायांबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे. ह्याच प्रकरणाबद्दल भिडे आणि त्यांचे १००० अनुयायांवर डेक्कन पोलीस ठाण्यामध्ये गुन्हा दाखल केला गेला.
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
संस्थेची स्थापना
संभाजी भिडे
कोरेगाव-भीमा प्रकरण
१ जानेवारी २०१८ रोजी कोरेगाव भीमा येथील जयस्तंभास अभिवादन करण्यासाठी आलेल्या जनतेवरील झालेल्या हल्ल्यात संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांचा हात असल्याचा अहवाल ह्या प्रकरणाच्या चौकशीसाठी स्थापन करण्यात आलेल्या दहा अनुसूचित जातीचे सदस्य असलेल्या सत्यशोधन समितीने दिला होता. ह्या दंगलीपूर्वी संभाजी भिडे कोरेगावला सतत भेटी देत होते असेही अहवालात नमूद केले गेले आहे. प्रकाश आंबेडकर यांनी संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांच्यावर या हल्ल्याला जबाबदार असल्याचा आरोप करून त्यांच्या अटकेची मागणी केली आहे.
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
ण्झ् आणि बेरार सरकारने १९४६ मध्ये कर्नल ए.एन.बोस यांची प्राचार्य म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.
संभाजी भिडे
संदर्भ
वर्ग:मराठी समाजसेवक वर्ग:हिंदुत्व वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
शरीरशास्त्र आणि शरीरशास्त्राचे मूलभूत विभाग सुरू करण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली होती.
सुरुवातीला, हे कॉलेज इंजिनिअरिंग स्कूल कॅम्पस, सदर, नागपूर येथे सुरू झाले. प्री-क्लिनिकल क्लासेस त्याच कॅम्पसमध्ये, तर क्लिनिकल मेयो हॉस्पिटलमध्ये भरवले जायचे. जुलै १९४७ मध्ये पहिली तुकडी दाखल झाली. नागपुरातून तसेच सागर विद्यापीठातून विद्यार्थ्यांना प्रवेश देण्यात आला. निवड निकष आंतर विज्ञान ग्रेड आणि एक मुलाखत गुणवत्ता होती.
भव्य इमारत ७ कॅम्पस:
लेफ्टनंट कर्नल ए.एन.बोस, डॉ.जीवराज मेहता, कर्नल के.व्ही.कुकडे, वास्तुविशारद श्री डी.जी.करजगावकर आणि सर शोभा सिंग यांच्या मार्गदर्शनाखाली कंत्राटदार म्हणून बांधकाम सुरू झाले. वर्षभरातच परिचारिकांचे वसतिगृह आणि सध्याचे वसतिगृह क्रमांक १ इमारत १९४९ मध्येच राहण्यासाठी तयार झाली. सुरुवातीला वसतिगृह क्रमांक १ हे मुलांचे वसतिगृह होते, तर विद्यार्थिनी परिचारिकांच्या वसतिगृहात राहायच्या.
विद्यार्थी सदर कॉलेजमध्ये जाण्यासाठी आणि नागपूरच्या मेयो हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्या क्लिनिकल पोस्टिंगसाठी जात असत. वॉर्डांसाठी (सध्याचे ऊ.ँ. कॅम्पस) तात्पुरते बॅरेक बांधण्यात आले आणि या बॅरेकमध्ये काही वॉर्ड सुरू करण्यात आले. सध्याची नवीन रुग्णालयाची इमारत तयार होती आणि २ ऑक्टोबर १९५२ रोजी तिचे उद्घाटन करण्यात आले होते, तर महाविद्यालयाची इमारत डिसेंबर १९५२ मध्ये तयार झाली होती आणि भारताचे पहिले राष्ट्रपती माननीय डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांच्या हस्ते २७ मार्च १९५३ रोजी उद्घाटन करण्यात आले होते आणि काही दिवसांतच सर्व विभाग सध्याच्या कॉलेजच्या इमारतीत सुरू झाले.
चार्ल्स बॅनरमन
चार्ल्स बॅनरमन (३ जुलै, इ.स. १८५१ - २० ऑगस्ट, इ.स. १९३०) हा 🇦🇺 australiaकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता. बॅनरमनने सर्वप्रथम कसोटी सामन्यात खेळताना पहिले शतक ठोकले.
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
संपूर्ण महाविद्यालय १९६ एकर जागेत पसरले आहे. ही इमारत तीन मजली आहे, (जमिनी + दोन) आणि ८४,००० चौरस क्षेत्रफळावर बांधलेली आहे. रुग्णालयातील खाटांची संख्या ८०० होती. या संस्थेला भारतातील सर्वोत्कृष्ट संस्थेपैकी एक बनवण्यासाठी सरकारने त्या काळात केवळ शिक्षण आणि संशोधनासाठी भव्य योजना आखली होती. शरीरशास्त्र, पॅथॉलॉजी आणि प्रतिबंधात्मक आणि सामाजिक औषधांची संग्रहालये सर्वोत्तम संग्रहालयांपैकी एक होती.
चार्ल्स बॅनरमन
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८५१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर
सध्याची स्थिती
हे वैद्यकीय महाविद्यालय भारतातील पहिले केंद्र आहे जिथे व्यावसायिक थेरपी आणि फिजिओ थेरपी शाळा सुरू करण्यात आली. या वैद्यकीय महाविद्यालयात संपूर्ण महाराष्ट्रातील पहिले कोबाल्ट युनिट होते. तसेच पहिली सी.टी. स्कॅनर. यात अल्ट्रासाऊंड २-डी इको, घ्ण्ण्ळ, कॉम्प्युटराइज्ड ट्रेड मिल टेस्ट, ऑटो अ‍ॅनालायझर्स इत्यादी आधुनिक सुविधा आहेत. आज, अंडर ग्रॅज्युएशन व्यतिरिक्त, पोस्ट ग्रॅज्युएशन जवळजवळ सर्व शाखांमध्ये उपलब्ध आहे. शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर हे महाराष्ट्राच्या नागपूर शहरातील असलेल्या दोन शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयांपैकी एक आहे.
याची स्थापना १९४७मध्ये झाली.
वर्ग:नागपूर वर्ग:महाराष्ट्रातील शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालये