cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पृथ्वीचा इतिहास
सूर्यमालेची निर्मिती
धूळ आणि वायू यांपासून बनलेल्या, चक्राकार फिरणाऱ्या एका महाकाय ढगापासून पृथ्वीसकट संपूर्ण सूर्यमालेचा जन्म झाला. या ढगास सौर तेजोमेघ असे म्हणतात. साधारण १३.७ अब्ज वर्षांपूर्वी घडलेल्या महास्फोटामध्ये उत्पन्न झालेल्या हायड्रोजन, हेलियम, आणि इतर विस्फोटक ताऱ्यामधून उत्सर्जित झालेल्या जड मूलद्रव्यांपासून पासून सौर तेजोमेघ बनलेला होता. साधारण ४.६ अब्ज वर्षांपूर्वी हा तेजोमेघ आकुंचन पावू लागला. अशी कल्पना आहे की जवळपासच्या एका सुपरनोव्हाच्या आघात तरंगांमुळे आकुंचन प्रक्रियेला सुरुवात झाली असावी आणि त्याच बरोबर, तेजोमेघाला चक्राकार गती मिळाली असावी. तेजोमेघाच्या चक्राकार फिरण्याचा वेग जसा वाढत गेला तसा, गुरुत्वाकर्षण आणि जडत्वामुळे परिवलनाच्या अक्षालगत तो तेजोमेघ चपटा होऊन एका प्रोटोप्लॅनेटरी तबकडीमध्ये रूपांतरित झाला. बहुतांश द्रव्य केंद्रात स्थिरावले आणि त्याचे तापमान वाढू लागले. तबकडीतील द्रव्याच्या वाटणीत विषमता होत्या. तुलनात्मक दृष्ट्या कुठे द्रव्य विरळ होते तर दुसरीकडे घन होते. या विषमतांमुळे तबकडीच्या द्रव्यात अंतर्गत टकरी सुरू झाल्या. यामुळे व घन द्रव्याच्या स्वतःच्या अशा वेगळ्या परिवलन गतीमुळे विभागणीतील विषमता वाढत गेली आणि काही घनकिलोमीटर आकारमानाचे ग्रहपिंड बनू लागले.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
गोत्रे
चित्पावनांची १४ गोत्रे आहेत. गोत्रांची नावे ही त्या गोत्रांचा मूळपुरुष असलेल्या ऋषींची नावे आहेत. प्रत्येक गोत्रात अनेक उपनामांचा समावेश आहे. काही उपनामे ही एकापेक्षा जास्त गोत्रांत आढळतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सूर्यमालेची निर्मिती
द्रव्याचे आकुंचन, परिवलन गतीची वाढ आणि चिरडून टाकणारे गुरुत्वाकर्षण यामुळे तबकडीच्या केंद्रात प्रचंड प्रमाणावर गतिजन्य उष्णता निर्माण झाली. या साठणाऱ्या ऊर्जेचे उत्सर्जनाचे प्रमाण कमी होण्यासाठी कोणताही प्रयायी मार्ग उपलब्ध नसल्याने केंद्राचे तापमान प्रचंड वाढू लागले. अखेरीस, हायड्रोजनचे हेलियममधे रूपांतर होण्याची केन्द्रकीय संमीलन प्रक्रिया सुरू झाली. परिणामी, द्रव्याचे अधिक आकुंचन झाले आणि बनलेल्या टी टौरी ताऱ्याचे अंतर्गत प्रज्वलन होऊन सूर्याचा जन्म झाला.
दुसरीकडे, या सूर्याच्या गुरुत्वाकर्षण कक्षेच्या बाहेर राहिलेल्या घनतर विभागांभोवती द्रव्याचा संचय होऊ लागला व प्रोटोप्लॅनेटरी तबकडी कंकणाकृती पट्ट्यांमधे विभाजित झाली. प्रत्येक पट्ट्यातील संचयित द्रव्याच्या मोठ्या तुकड्यांमध्ये टकरी होऊन त्यांचे एकत्रीकरण घडू लागले, आणि ग्रहपिंड तयार झाले. केंद्रापासून साधारण १५ कोटी किलोमीटर अंतरावरील पट्टा म्हणजेचं पृथ्वी. साधारण ४.५४ अब्ज वर्षांपूर्वी (१%ची अनिश्चितता), पृथ्वीचा जन्म झाला आणि बहुतांश निर्माण प्रक्रिया १ कोटी ते २ कोटी वर्षांमधे पूर्ण झाली. नवजात सूर्याच्या सौर वाऱ्यांनी पसरलेल्या असंचयित वस्तुमानाची सफाई केली.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
चित्पावनांत १४ गोत्रे आहेत, व मूळ कुळे (आडनावे) ६० समजली जातात. स्थलांतर आणि व्यवसायादी कारणांमुळे मूळ आडनावांत अठराव्या शतकानंतर बदल होत जाऊन टिळक पंचांगाधारे सुमारे ३५० आडनावे दिसून येतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सूर्यमालेची निर्मिती
संगणकीय प्रयोगांमध्ये असे दिसून आले आहे की एखाद्या प्रोटोप्लॅनेटरी तबकडीपासून सूर्यमालेसारखी ग्रह रचना तयार होऊ शकते.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
१. अत्री : आठवले, चितळे, भाडभोळे. (एकूण तीन) २. कपि : खांबेटे, जाईल, माईल, लिमये, साने. मराठे (एकूण सहा) ३. काश्यप : गानू, गोखले, जोग, लेले, भोपटराव, जोशी (हर्णे मुरुड) (एकूण सहा)
पृथ्वीचा इतिहास
हेडिअन आणि आरकीअन
पृथ्वीच्या इतिहासातील प्रथम युगास आरकीअन युग म्हणतात. या युगाचा कालावधी ४.५ अब्ज वर्षांपूर्वी पासून २.५ अब्ज वर्षांपूर्वीपर्यंत गणला जातो. पृथ्वीवरील सर्वांत जुन्या खडकांची उत्पत्ती ४ अब्ज वर्षांपूर्वी घडल्याचे आढळते. पृथ्वीच्या रचनेपासून त्या खडकांच्या रचनेपर्यंतच्या कालखंडाला काही वेळा हेडिअन नामक वेगळे युग मानले जाते. हेडिअन युगातील तीव्र स्वरूपातील उल्कापातांच्या व अतिसक्रिय ज्वालामुखींच्या क्रियेमुळे कोणत्याही पदार्थांचे जतन होऊ शकले नसावे; म्हणून या युगाबद्दल अधिक माहिती मिळत नाही.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
४. कौंडिण्य : पटवर्धन, फणसे (फणशे). (एकूण दोन)
पृथ्वीचा इतिहास
हेडिअन आणि आरकीअन
आरकीअन युगाच्या सुरुवातीला पृथ्वी बऱ्याच अंशी थंड झाली होती. परंतु ऑक्सिजन व ओझोन पटलाच्या अभावामुळे तत्कालीन वातावरण कोणत्याही प्रकारच्या जीवनास पोषक नव्हते.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
५. कौशिक : बरवे (बर्वे), आपटे, गद्रे, खरे, भावे(भाव्ये), वाड
६. गार्ग्य : कर्वे, गाडगीळ, दाबके, माटे, लोंढे (एकूण पाच)
पृथ्वीचा इतिहास
पृथ्वीचा गाभा आणि पहिले वातावरण
अभिवृद्धी प्रक्रिया सुरू असताना पृथ्वीभोवती वायुरूप सिलिकायुक्त मेघाचे आवरण असावे. कालांतराने सिलिकेचे घनीभवन होऊन पृथ्वीचा पृष्ठभाग बनला. उरलेल्या हलक्या मूलद्रव्यांपासून पृथ्वीचे वातावरण तयार झाले. हे वातावरण प्रामुख्याने हायड्रोजन आणि हेलियमचे बनलेले होते, पण सौर वारे आणि पृथ्वीची उष्णता यांमुळे हे वातावरण फार काळ टिकले नसावे.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
७. भारद्वाज : आचवल, गांधार, घांघुरडे, टेणे, दर्वे, रानडे (रानड्ये), हापसे. (एकूण सात)
पृथ्वीचा इतिहास
पृथ्वीचा गाभा आणि पहिले वातावरण
पृथ्वी-पिंडाचा आकार वाढून सध्याच्या आकाराच्या ४०% इतका झाल्यानंतर गुरुत्वाकर्षणामुळे वातावरण टिकून राहण्यास सुरुवात झाली. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A4%BE_%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8&action=edit&section=4
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
८. जामदग्नि : कुंटे,मुळे, मुळीक,मुळेकर, पेंडसे.(एकूण पाच)
पृथ्वीचा इतिहास
राक्षसी आघात
पृथ्वीचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे तिचा मोठा नैसर्गिक उपग्रह चंद्र. अपोलो मोहिमेमध्ये चंद्रावरून काही दगड पृथ्वीवर आणले गेले. या दगडांच्या अभ्यासावरून चंद्राचे वय ४५२.७ कोटी (± १ कोटी ) वर्षे येते. याचाच अर्थ चंद्र हा सूर्यमालेतील इतर ग्रहगोलांपेक्षा ३ ते ५.५ कोटी वर्षांनी लहान आहे. चंद्राचे अजून एक वैशिष्ट्य म्हणजे सूर्यमालेतील इतर ग्रहगोलांपेक्षा त्याची घनता कमी आहे, यावरून अन्य ग्रहगोलांप्रमाणे चंद्राचा गाभा ह जड धातूंचा बनलेला नसावा असा निष्कर्ष निघतो. पृथ्वीचा लोहयुक्त गाभा वगळल्यास चंद्राची घडण ही पृथ्वीचे बाह्यकवच आणि प्रावरण यांच्याशी खूप मिळतीजुळती आहे. यामुळे राक्षसी आघाताचा सिद्धान्त मांडला गेला. या सिद्धांतानुसार असे मानले जाते की पृथ्वी-पिंडावर दुसरा एखादा ग्रहपिंड येऊन आदळला असावा, व त्यातून (भूकवच आणि प्रावरण यांच्या) उडालेल्या ठिकऱ्यांमधून अभिवृद्धी प्रक्रियेने चंद्राची निर्मिती झाली असावी.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
९. नित्युंदन : भाडभोके, वैशंपायन, भिडे. (एकूण तीन)
संगमरवर
संगमरवर बांधकाम करण्यासाठी वापरला जाणारा दगड आहे.मखराणा येथील संगमरवराची खाण जगप्रसिद्ध आहे. येथील खाणीतूनच ताजमहालचा संगमरवर वापरला गेल्याची नोंद आहे
मुंडा जगन्नाथ
मुंडा जगन्नाथ ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १५व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
१०. बाभ्रव्य : बाळ, बेहेरे. (एकूण दोन)
पृथ्वीचा इतिहास
राक्षसी आघात
वेगवेगळ्या प्रतिकृतींमधून असे दिसते की ही टक्कर कमी कोनात आणि कमी वेगात (८-२० किमी प्रतिसेकंद) झाली. दोन्ही ग्रहपिंडांच्या कवच आणि प्रावरणाच्या ठिकऱ्या उडून त्या पृथ्वीभोवती फिरू लागल्या. या टकरीतून प्रचंड ऊर्जा निर्माण झाली आणि काही काळासाठी पृथ्वीचे भूकवच आणि प्रावरण वितळले. यामुळे थीआच्या गाभ्यातील द्रव्य पृथ्वीच्या वितळलेल्या प्रावरणात बुडाले आणि पृथ्वीच्या गाभ्याशी एकरूप झाले. उडालेल्या ठिकऱ्या काही आठवड्यात एकत्र येऊन चंद्राची निर्मिती झाली. या ठिकऱ्यांच्या स्वतःच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे चंद्राला त्याचा गोल आकार प्राप्त झाला.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
१२. वासिष्ठ : ओक, गोगटे, गोवंड्ये, धारू, पोंगशे, बागल. बापट, बोडस, दाते (दात्ये), भाभे, विंझे, साठे (साठये, साठ्ये). (एकूण बारा)
मुंडा जगन्नाथ
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सर्व गोत्रे आणि त्यांतील मूळ आडनावे
१३. विष्णूवर्धन : किडमिडे, नेने, परांजपे (परांजप्ये), मेहेंदळे. (एकूण चार)
१४. शांडिल्य : सोमण ,गणपुले, गांगल, डोंगरे, जोशी, दामले, परचुरे, भाटे, ताम्हनकर. (एकूण आठ)< चित्पावनांची आडनावे यज्ञविषयक कार्यावरून बनली असाही एक प्रवाद आहे. 'खांडल विप्र महासभा का इतिहास' या ग्रंथातील सूचीत प्रथम संस्कृत अधिकारनामे  व नंतर त्यांचे राजस्थानी व मराठी अपभ्रंश दिले आहेत.
पृथ्वीचा इतिहास
राक्षसी आघात
या टकरीमुळे पृथ्वीवर काही दूरगामी परिणाम झाले. पृथ्वी वितळलेल्या अवस्थेत जाऊन तिच्या प्रावरणात मोठ्या प्रमाणात हालचाली सुरूझाल्या. पृथ्वीवरील वातावरण पूर्णतः नष्ट झाले. या टकरीमुळेच पृथ्वीचा अक्ष २३.५ अंशांनी कलला ज्यामुळे कालांतराने ऋतूंची सुरुवात झाली.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
संस्कृती
सन १९५० च्या पूर्वी असलेल्या पिढ्यांत पुरुषांचा पोषाख मुख्यत्वे उपरणे व धोतर आणि स्त्रियांचा नऊवारी लुगडे असा असे. १९७० नंतरच्या दशकांत त्यांची जागा पुरुषांचा पायजमा किंवा पॅन्ट आणि स्त्रियांची सहावारी साडी यांनी घेतली. चित्पावन समाज महाराष्ट्रातील सामाजिक पुनरुत्थानाच्या विविध चळवळीचे लक्ष्य ठरत आला. सुरुवातीस सौम्य विरोध झाला तरी हा समाज नव्या आधुनिक विचारसरणीला धरून सामाजिक सुधारणा सकारात्मकतेने अमलात आणत गेला. याचा मुख्य परिणाम असा झाला की आज कोकणस्थ स्त्रियाही पुरुषांच्या बरोबरीने जीवनातील सर्व क्षेत्रांत कार्यरत दिसतात.
पृथ्वीचा इतिहास
समुद्रांची आणि वातावरणाची निर्मिती
पृथ्वीच्या बाल्यात तिजभोवती वातावरण नसल्याने ती थंड पडण्याचा वेग अधिक असणार. १५ कोटी वर्षांच्या सुमारास पृथ्वीभोवती एक बॅसाॅल्टमय कडक आवरण निर्माण झाले असणार. The felsic continental crust of today did not yet exist. Within the Earth, further differentiation could only begin when the mantle had at least partly solidified again. Nevertheless, during the early Archaean (about 3.0 Ga) the mantle was still much hotter than today, probably around 1600°C. This means its fraction that was partially molten was still much larger than today.
Steam escaped from the crust, and more gases were released by volcanoes, completing the second atmosphere. Additional water was imported by bolide collisions, probably from asteroids ejected from the outer asteroid belt under the influence of Jupiter's gravity.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
संस्कृती
कुलाबा गॅझेटियरनुसार पेशव्यांच्या काळात अनेक कोकणस्थ कुलाबा जिल्ह्यात स्थायिक झाले. यांच्या स्त्रिया या दिसायला सुंदर असल्याचे जाणवते. हे मध्यम बांध्याचे असतात. हया व्यक्ती मराठी भाषिक आहेत. यांपैकी काही व्यापारी आहेत तर काही सरकारी कर्मचारी, भिक्षुकी करणारे, तर काही धनिक आहेत. यांची घरे माती आणि दगडाची असून घराभोवती बाग दिसते. त्यांचे दैनंदिन अन्न भात, पोळी, भाजी, लोणी, कडधान्ये, दही असे प्रामुख्याने आहे. ते दिवसातून दोनदा भोजन करतात.
पृथ्वीचा इतिहास
समुद्रांची आणि वातावरणाची निर्मिती
The large amount of water on Earth can never have been produced by volcanism and degassing alone. It is assumed the water was derived from impacting comets that contained ice. Though most comets are today in orbits further away from the Sun than Neptune, computer simulations show they were originally far more common in the inner parts of the solar system. However, most of the water on Earth was probably derived from small impacting protoplanets, objects comparable with today's small icy moons of the outer planets. Impacts of these objects can have enriched the terrestrial planets (Mercury, Venus, the Earth and Mars) with water, carbon dioxide, methane, ammonia, nitrogen and other volatiles. If all water in the Earth's oceans was derived from comets alone, a million impacting comets are required to explain the oceans. Computer simulations show this is not an unreasonable number.
As the planet cooled, clouds formed. Rain gave rise to the oceans. Recent evidence suggests the oceans may have begun forming by 4.2 Ga. At the start of the Archaean eon, the Earth was already covered with oceans. The new atmosphere probably contained ammonia, methane, water vapor, carbon dioxide, and nitrogen, as well as smaller amounts of other gases. Any free oxygen would have been bound by hydrogen or minerals on the surface. Volcanic activity was intense and, without an ozone layer to hinder its entry, ultraviolet radiation flooded the surface.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सण
चैत्र पाडवा,नागपंचमी ,नारळी पौर्णिमा,दसरा,दिवाळी,आषाढी कार्तिकी एकादशी ,मकरसंक्रांत,होळी, रंगपंचमी हे कोकणस्थांचे सर्वसामान्य सण होत.रंगपंचमीचे महत्त्व पेशवाईपासून वाढले आहे,होळीचा सन केवळ एक धार्मिक कार्यक्रम म्हणून केला जाई. आश्विन महिन्यात येणाऱ्या नवरात्रातील अष्टमीला कोकणस्थ ब्राह्मणांत घागरी फुंकल्या जातात. सकाळी सोवळ्यात सुवासिनी महालक्ष्मीची पूजा करतात. नवविवाहित स्रिया पाच वर्षपर्यंत खडे आणि दोरक यांची पूजा करतात. तो दोरक नंतर मनगटाला बांधतात. तिन्हीसांजेला महालक्ष्मीचा तांदळाच्या उकडीचा मुखवटा तयार करून देवी उभी करतात. नंतर तिची पूजा करण्यात येते. त्यावेळी देवीची ओटी भरून हा दोरक देवीला अर्पण करतात. धूपाच्या धुराने भरलेल्या घागरी फुंकण्याला संध्याकाळी सुरुवात होते. मध्यरात्री १२ वाजेपर्यंत हा अष्टमीचा खेळ चालतो.
पृथ्वीचा इतिहास
पहिले खंड
Mantle convection, the process that drives plate tectonics today, is a result of heat flow from the core to the Earth's surface. It involves the creation of rigid tectonic plates at mid-oceanic ridges. These plates are destroyed by subduction into the mantle at subduction zones. The inner Earth was warmer during the Hadean and Archaean eons, so convection in the mantle must have been faster. When a process similar to present day plate tectonics did occur, this will have gone faster too. Most geologists think that in the Hadean and Archaean subduction zones were more common, and therefore tectonic plates were smaller.
The initial crust that formed when the Earth's surface first solidified totally disappeared from a combination of this fast Hadean plate tectonics and the intense impacts of the Late Heavy Bombardment. It is however assumed that this crust must have been basaltic in composition like today's oceanic crust, because little crustal differentiation had yet taken place. The first larger pieces of continental crust, which is a product of differentiation of lighter elements during partial melting in the lower crust, appeared at the start of the Archaean, about 4.0 Ga. What is left of these first small continents are called cratons. These pieces of Archaean crust form the cores around which today's continents grew.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सण
संक्रांतीचे वाण पदार्थ एका मातीच्या बोळक्यात घातले जातात. त्याला सुगडे असेही म्हणतात. काही ठिकाणी त्यावर मातीची झाकणेही असतात. ही वाणे सवाष्णीला दिली जातात. एक देवाजवळ व एक तुळशीजवळ ठेवले जाते. व मग तीन सवाष्णींना आपल्या घरी बोलावून वाण दिले जाते. काही बायका छोटी बोळकी देतात. काही बायका जरा मोठ्या आकाराची काळ्या रंगाची बोळकी देतात. त्याला 'सुगडे' म्हणतात. बहुतेक कोकणस्थ ब्राह्मणांकडे सुगडे देण्याची प्रथा आहे.
पृथ्वीचा इतिहास
पहिले खंड
The oldest rocks on Earth are found in the North American craton of Canada. They are tonalites and about 4.0 Ga. They show traces of metamorphism by high temperature, but also sedimentary grains that have been rounded by erosion during transport by water, showing rivers and seas existed at the time.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
सण
लग्नानंतरची पहिली पाच वर्षे महिला 'पाटावरची वाणे' देतात. म्हणजे संक्रांतीच्या दिवशी सुगडी, तिळगूळ व हळदकुंकू घेतात आणि तीन किंवा पाच सवाष्णींच्या घरी जाऊन त्यांच्या घरांतील देवासमोर पाट मांडून त्यावर या वस्तु ठेवतात. संक्रांतीपासून रथसप्तमीपर्यंत बायका आपापल्या घरी हळदीकुंकवाचे कार्यक्रम करतात. त्यावेळी आलेल्या स्त्रियांना वस्तु दिल्या जातात. या वस्तु 'लुटल्या' गेल्या असे म्हणायची पद्धत आहे.. पूर्वी काही ठिकाणी 'सोरट' करत असत. 'सोरट'मध्ये वेगवेगळ्या प्रकारच्या वस्तु मांडून ठेवतात व समोरच्या वाडग्यातील चिठ्ठयांमधून एक चिठ्ठी निवडून त्यात असलेली वस्तु त्या सवाष्णीला कुंकू लावून देतात.
पृथ्वीचा इतिहास
पहिले खंड
Cratons consist mostly of two alternating types of terranes. The first are so called greenstone belts, consisting of low grade metamorphosed sedimentary rocks. These "greenstones" are similar to the sediments today found in oceanic trenches, above subduction zones. For this reason, greenstones are sometimes seen as evidence for subduction during the Archaean. The second type are complexes of felsic magmatic rocks. These rocks are mostly tonalite, trondhjemite or granodiorite, types of rock similar in composition to granite (hence such terranes are called TTG-terranes). TTG-complexes are seen as the relicts of the first continental crust, formed by partial melting in basalt. The alternation between greenstone belts and TTG-complexes is interpreted as a tectonic situation in which small proto-continents were separated by a thorough network of subduction zones.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
गौरी-गणपती
गौरी मूळ नक्षत्रावर बसवतात. ते नक्षत्र आणि गौरी आणण्याची वेळ किती वाजल्यापासून किती वाजेपर्यंत आहे हे पंचांगात पाहून गौरी आणल्या जातात. काही ठिकाणी गौरी पाटावर बसवतात. तर काही ठिकाणी हात असलेल्या तर काही ठिकाणी बिनहाताच्या उभ्या गौरी असतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
The details of the origin of life are unknown, but the broad principles have been established. There are two schools of thought about the origin of life. One suggests that organic components arrived on Earth from space (see “Panspermia”), while the other argues that they originated on Earth. Nevertheless, both schools propose similar mechanisms by which life initially arose.
पृथ्वीवरील सजीवसृष्टीची सुरुवात नक्की कधी झाली याबद्दल मतांतरे आहेत. Perhaps it arose around 4 Ga. In the energetic chemistry of early Earth, a molecule gained the ability to make copies of itself–a replicator. (More accurately, it promoted the chemical reactions which produced a copy of itself.) The replication was not always accurate: some copies were slightly different from their parent.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
गौरी-गणपती
कोकणस्थ लोकांमध्ये खडयाच्या गौरी आणतात. एखादी सवाष्ण किंवा मुलगी नदीकाठी, तळ्याकाठी अथवा विहिरीपाशी जाते. पाच किंवा सात खडे ताम्हणात घेते. तेथून खडे वाजत गाजत घरी आणतात. गौरी आणताना ज्या सवाष्णीने किंवा कुमारिकेने ताम्हणात खडे घेतले असतील तिने मुक्याने (न बोलता) चालावे असा रिवाज आहे. खडे घरात आणण्यापूर्वी, ज्या सवाष्णीच्या किंवा मुलीच्या हातात ताम्हण असेल तिच्या पायावर कोमट पाणी घालून, हळदकुंकू लावून, मग तिला घरात घेतात. पाटावर रांगोळी काढून त्यावर तांदुळ पसरून खडे ठेवतात. उभ्या गौरींसाठी खास पातळे व दागिने असतात. गौरींचे दोन मुखवटे असतात. एकीला ज्येष्ठा तर दुसरीला कनिष्ठा म्हणतात. दोन सवाष्णी गौरी घरी आणतात. गौरी आणावयाच्या दिवशी पुढील व मागील दारांपासून ज्या ठिकाणी गौरी बसवायच्या तिथपर्यंत गौरीची पावले काढतात. गौरी आणतेवेळी 'गौरी कशाच्या पाऊली आली ग सोन्यामोत्याच्या पाऊली आली' असे म्हणत गौरी आणतात. एकीने पुढील दारापासून तर दुसरीने मागील दारापासून गौरी आणाव्यात अशी पद्धत आहे. उंबरठ्यावरती धान्य भरून माप ठेवतात. दोन्ही सवाष्णींनी उंबरठ्याच्या एका बाजूला उभे राहून गौरी मापाला चिकटवून माप लवंडून व नंतर त्यांना गणपती, जिवती, दुभत्याचे कपाट, कोठीची खोली, दागिन्यांची पेटी दाखवतात. नंतर गौरी जागेवर बसवतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
If the change destroyed the copying ability of the molecule, the molecule did not produce any copies, and the line “died out”. On the other hand, a few rare changes might make the molecule replicate faster or better: those “strains” would become more numerous and “successful”. This created evolution. As choice raw materials (“food”) became depleted, strains which could exploit different materials, or perhaps halt the progress of other strains and steal their resources, became more numerous.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
गौरी-गणपती
गौरीपुढे तांदळाची व गव्हाची ओटी ठेवतात. खोबऱ्याची वाटी, फळे, कुंकवाचे करंडे ठेवतात. काही बायका गौरींपुढे लाडू, करंज्या, चकल्या इ. ताजे पदार्थ करून ठेवतात. गौरींपुढे दोन बाळे पण ठेवतात. हळदकुंकू, गंध, फूल, अक्षता, दूर्वा, आघाडा, गेजवस्त्र यांनी गौरींची पूजा करतात. त्याच दिवशी पाच स्त्रियांना हळदकुंकू, साखर देतात. दुसऱ्या दिवशी पुरणाचे दिवे करून आरती करतात. गौरी जेवल्यावर गौरीपुढे दोन गोविंद विडे ठेवतात. साधारणपणे पहिल्या दिवशी शेपूची भाजी व भाकरी हे मुख्य पदार्थ व इतर कोणतेही पदार्थ केले जातात. दुसऱ्या दिवशी मुख्यतः घावन-घाटले किंवा पुरणपोळी करतात. तळण, खीर व बाकीचा स्वयंपाक इतर सणाप्रमाणे करतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
The nature of the first replicator is unknown because its function was long since superseded by life’s current replicator, DNA. Several models have been proposed explaining how a replicator might have developed. Different replicators have been posited, including organic chemicals such as modern proteins, nucleic acids, phospholipids, crystals, or even quantum systems. There is currently no way to determine whether any of these models closely fits the origin of life on Earth.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
गौरी-गणपती
तिसऱ्या दिवशी गव्हल्याची खीर, कानवला व दही-भाताचा नैवेद्य हे प्रमुख पदार्थ करतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
One of the older theories, and one which has been worked out in some detail, will serve as an example of how this might occur. The high energy from volcanoes, lightning, and ultraviolet radiation could help drive chemical reactions producing more complex molecules from simple compounds such as methane and ammonia. Among these were many of the relatively simple organic compounds that are the building blocks of life. As the amount of this “organic soup” increased, different molecules reacted with one another. Sometimes more complex molecules would result—perhaps clay provided a framework to collect and concentrate organic material.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
गौरी-गणपती
तिसऱ्या दिवशी संध्याकाळी चार वाजल्यानंतर केव्हाही गौरींवर अक्षता टाकून गौरी 'उतरवतात' म्हणजे त्यांचे विसर्जन करतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
The presence of certain molecules could speed up a chemical reaction. All this continued for a very long time, with reactions occurring more or less at random, until by chance it produced a replicator molecule. In any case, at some point, the function of the replicator was superseded by DNA; all known life (except some viruses and prions) use DNA as their replicator, in an almost identical manner (see Genetic code).
Modern life has its replicating material packaged inside a cellular membrane. It is easier to understand the origin of the cell membrane than the origin of the replicator, because a cell membrane is made of phospholipid molecules which often form a bilayer spontaneously when placed in water. Under certain conditions, many such spheres can be formed (see “The bubble theory”).
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
बोडण
बोडण हे धार्मिक कार्य चित्पावन समाजात केले जाते. लग्न, मुंज यांसारखे मंगलकार्य पूर्ण झाल्यानंतर हे व्रत केले जाते. बोडण हा एक हिंदू चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मणातील कुलधर्म, कुलाचार आहे. आपल्या कुळातील चालीप्रमाणे म्हणजेच परंपरेप्रमाणे वार्षिक, त्रैवार्षिक अगर शुभकार्य झाल्यावर बोडण भरतात. बोडण हे शक्यतो मंगळवारी, शुक्रवारी किंवा रविवारी भरतात. चातुर्मास, पौष किंवा चैत्र महिना सोडून हा देवीचा धार्मिक कार्यक्रम एरवी कधीही करता येतो.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
The prevailing theory is that the membrane formed after the replicator, which perhaps by then was RNA (the RNA world hypothesis), along with its replicating apparatus and maybe other biomolecules. Initial protocells may have simply burst when they grew too large; the scattered contents may then have recolonized other “bubbles”. Proteins that stabilized the membrane, or that later assisted in an orderly division, would have promoted the proliferation of those cell lines.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
बोडण
तीन किंवा पाच सुवासिनी व एक कुमारिका यांना तेल शिकेकाई देऊन, सुस्नात होऊन सोवळ्याने म्हणजेच रेशमी वस्त्र नेसून सर्व सौभाग्य अलंकार लेऊन येण्यास सांगितले जाते. सर्वांचे पाट गोलाकार मांडून मधोमध एक पाट अगर चौरंग ठेवून ठरावीक पद्धतीचीच रांगोळी काढायची असते. बोडण भरण्यास पितळी परातच लागते. ती चौरंगावर ठेवतात. आल्याबरोबर सुवासिनींची व कुमारिकेची तुळशीपुढे पूजा होते. प्रथम तुळशीची पूजा व नंतर आलेल्या महिलांची व कुमारिकेची गरम पाणी व दूध पायावर घालून ओटी भरतात. त्यानंतर लगेच त्या बोडण भरण्यास बसतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
RNA is a likely candidate for an early replicator, because it can both store genetic information and catalyze reactions. At some point DNA took over the genetic storage role from RNA, and proteins known as enzymes took over the catalysis role, leaving RNA to transfer information and modulate the process. There is increasing belief that these early cells evolved in association with underwater volcanic vents known as black smokers or even hot, deep rocks.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
बोडण
आपल्या देवघरातील अन्नपूर्णा काढून ती बोडणाच्या परातीत ठेवतात तिची पूजा करण्याआधी, प्रथम सुपारीचा गणपती करून त्याची पंचामृताने पूजा करतात. कणीक साखर घातलेल्या दुधात भिजवून तिचे देवीकरिता छोटे छोटे दागिने करतात. त्या कणकेचेच सिंहासन व दुधासाठी हराडेरा करतात. आरतीसाठी कणकेचे पाच छोटे छोटे दिवेही करतात.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
It is believed that of this multiplicity of protocells, only one survived. Current evidence suggests that the last universal common ancestor lived during the early Archean eon, perhaps roughly 3.5 Ga or earlier. This “LUCA” cell is the ancestor of all life on Earth today. It was probably a prokaryote, possessing a cell membrane and probably ribosomes, but lacking a nucleus or membrane-bound organelles such as mitochondria or chloroplasts.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
बोडण
देवीची पूजा घरच्या मुख्य स्त्रीने पंचामृत वापरून करायची असते. देवीभोवती पुरणपोळीवर सर्व पदार्थ वाढून पाच नैवेद्य मांडले जातात. यावेळी नैवेद्यासाठी पुरण घातलेच पाहिजे असा संकेत आहे. नैवेद्य दाखवून कणकेच्या दिव्यांनी दुर्गादेवीची आरती म्हणतात. नंतर ते पाच दिवे परातीत प्रत्येक नैवेद्याजवळ ठेवतात. घरातील दुसरी बाई चांदीच्या संध्येच्या पळीस साखळी गुंडाळून त्याने दुधाची धार सोडून ते दिवे शांत करते. या पूजेसाठी जसे पुरण हवे तसे एक ते दोन भांडी पंचामृतही (दूध, दही, तूप, मध, साखर)आवश्यक मानले जाते. दिवे शांत झाल्यावर देवीवर प्रत्येकी पाच पळ्या दूध व दही घालतात. नंतर घरातील मुख्य स्री सर्वांना बोडणाच्या परातीला हात लावण्यास सांगते. याला बोडण कळवणे म्हणतात. नंतर इतर लोक बोडण कळवण्यास सुरुवात करतात. आधी कुमारिका देवी, पैसा व सुपारी त्या बोडणातून काढते, व नंतर देवीच्या तोंडास पुरण किंवा साखर लावून देवी देवघरात ठेवते. बोडणातले पुरण सवाष्णीच्या हातास लावून त्यांचे हात ’थांबवते’. परातीतील बोडण चमचाभर काढून घेऊन सर्व माणसांना अंगारा म्हणून लावतात. ते बोडण नंतर डब्यात, पातेल्यात घालून गाईस खायला घालतात. ते इतर कोणत्याही जनावरास घालायचे नसते, तसेच टाकून द्यायचे नसते.
पृथ्वीचा इतिहास
सजीवसृष्टीची सुरुवात
Like all modern cells, it used DNA as its genetic code, RNA for information transfer and protein synthesis, and enzymes to catalyze reactions. Some scientists believe that instead of a single organism being the last universal common ancestor, there were populations of organisms exchanging genes in lateral gene transfer.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
खानपान
कोकणातील रहिवासी असल्याने यांचे मुख्य अन्न तांदूळ, कुळीथ, नाचणी हे आहे. यापासून तयार केलेले अन्नपदार्थ आणि त्यामधे नारळाचा मुबलक वापर हे प्रांतीय उपलब्धतेचे द्योतक आहेत.
पृथ्वीचा इतिहास
Proterozoic eon
The Proterozoic is the eon of Earth's history that lasted from 2.500 billion to 542 million years ago. In this time span, the cratons grew into continents with modern sizes. For the first time it is clear that plate tectonics took place in a more or less modern sense. Another important development was the change to an oxygen rich atmosphere. Life developed from prokaryotes into eukaryotes and multicellular forms. The Proterozoic saw a couple of very severe ice ages called snowball Earths. After the end of the last Snowball Earth about 600 million years ago, the evolution of life on Earth accelerated. About 580 million years ago, the Ediacara biota formed the prelude for the Cambrian Explosion.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
भाषा
चित्पावनांची स्वतःची चित्पावनी बोलीभाषा ही कोकणी भाषेची उपबोली होती. . १९५० च्या दशकानंतर ह्या भाषेत बोलणाऱ्या महाराष्ट्रातील लोकांची संख्या लक्षणीयरीत्या कमी झालेली असली तरी, आजही गोवा आणि कर्नाटकाच्या दक्षिण कानडा जिल्ह्यातील चित्पावन आपल्या कुटुंबांमध्ये ही बोली टिकवून आहेत.
पृथ्वीचा इतिहास
The oxygen revolution
It is likely that the initial cells were all heterotrophs, using surrounding organic molecules (including those from other cells) as raw material and an energy source. As the food supply diminished, a new strategy evolved in some cells. Instead of relying on the diminishing amounts of free-existing organic molecules, these cells adopted sunlight as an energy source. Estimates vary, but by about 3 Ga, something similar to modern photosynthesis had probably developed. This made the sun’s energy available not only to autotrophs but also to the heterotrophs that consumed them. Photosynthesis used the plentiful carbon dioxide and water as raw materials and, with the energy of sunlight, produced energy-rich organic molecules (carbohydrates).
Moreover, oxygen was produced as a waste product of photosynthesis. At first it became bound up with limestone, iron, and other minerals. There is substantial proof of this in iron-oxide rich layers in geological strata that correspond with this time period. The reaction of the minerals with oxygen would have turned the oceans green. When most of the exposed readily-reacting minerals were oxidized, oxygen finally began to accumulate in the atmosphere. Though each cell only produced a minute amount of oxygen, the combined metabolism of many cells over a vast period of time transformed Earth’s atmosphere to its current state. Among the oldest examples of oxygen-producing lifeforms are fossil stromatolites. This was Earth’s third atmosphere.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
भाषा
देशावरील बहुतेक चित्पावन ब्राह्मणांनी चित्पावनी आणि कोकणीचा उपयोग सोडून मराठी भाषेचा अवलंब सुरू केला. एके काळी चित्पावन ब्राह्मणांचे संस्कृत भाषेवरसुद्धा प्रभुत्व असे. चित्पावनी भाषेतील मूळ सानुनासिक उच्चारांचा प्रभाव चित्पावनांच्या मराठी बोलण्यावर आढळतो. अर्थात हा मुद्दा वगळल्यास चित्पावन बोलत असलेली मराठी ही जवळपास प्रमाण मराठी भाषेसारखीच असते. विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धापासून मात्र चित्पावनांनी स्वतःच्या शालेय शिक्षणाकरिता प्राथमिक स्तरापासूनच्या इंग्रजी शिक्षणाचा वापर प्रामुख्याने चालू केला.
पृथ्वीचा इतिहास
The oxygen revolution
Some of the oxygen was stimulated by incoming ultraviolet radiation to form ozone, which collected in a layer near the upper part of the atmosphere. The ozone layer absorbed, and still absorbs, a significant amount of the ultraviolet radiation that once had passed through the atmosphere. It allowed cells to colonize the surface of the ocean and ultimately the land: without the ozone layer, ultraviolet radiation bombarding the surface would have caused unsustainable levels of mutation in exposed cells.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
व्यवसाय आणि अर्थकारण
पेशवाईपूर्व काळात कोकण विभागात चित्पावन समाज हा मुख्यत्वे स्थानिक समुदाय शेती व भिक्षुकीवर अवलंबून होता. त्यांत अगदी तुरळक प्रमाणात प्रशासकीय जबाबदाऱ्यांचा समावेश असे. पेशवाईच्या काळात थोडा बदल होऊन सरदारकी तसेच सैन्यातील कामे वाढली, प्रशासनातील कारकुनी कामातही वाढ झाली व त्यांच्यावर अवलंबून असलेल्या भिक्षुकांची स्थिती सुधारली. असे असले तरी, सुधारलेल्या स्थितीचा उपयोग करून अपवादात्मक उद्योग व्यवसाय करण्याचे जे प्रयत्‍न झाले ते तात्कालिक स्वरूपाचे ठरले. आर्थिक परिस्थिती जेमतेम असलेला हा चित्पावन समाज पेशवाईनंतर आलेल्या इंग्रजी प्रशासनात इंग्रजी भाषेवर प्रभुत्व मिळवून शासकीय क्षेत्रात रमला. इंग्रजांनीसुद्धा सुरुवातीला थोडा संशय बाळगला तरी लौकरच त्यांना प्रशासनात सामील करून घेतले. चित्पावन समुदायाचे बरेच लोक अर्थक्षेत्रे, विपणन, शिक्षण, स्वयंउद्योग, माहिती तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि वैद्यकीय तसेच मनोरंजनाच्या क्षेत्रांत आढळतात.
पृथ्वीचा इतिहास
The oxygen revolution
Photosynthesis had another, major, and world-changing impact. Oxygen was toxic; probably much life on Earth died out as its levels rose in what is known as the "oxygen catastrophe". Resistant forms survived and thrived, and some developed the ability to use oxygen to enhance their metabolism and derive more energy from the same food.
An oxygen-rich atmosphere had two important advantages for life. Organisms not using oxygen for their metabolism, such as anaerobe bacteria, base their metabolism on fermentation. The abundance of oxygen makes respiration possible, a much more effective energy source for life. The second advantage of an oxygen-rich atmosphere is that oxygen forms ozone in the higher atmosphere, causing the origin of the Earth's ozone layer. The ozone layer protects the Earth's surface from ultraviolet radiation, which is harmful for life. Without the ozone layer, the development of more complex life later on would probably have been impossible.
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
पेशवाई
चित्पावनांचे मूळपुरुष साधारण ३००० वर्षांपूर्वी कोकणात स्थायिक झाले असावेत. उत्तरेतून ६२ कुळे यज्ञाच्या निमित्ताने पैठण, कर्नाटक व अखेर कोकणात आली. बाळाजी विश्वनाथाच्या इतिहासापासून चित्पावनांच्या इतिहासाची ठळक नोंद मिळते.
राजकारणातील सहभाग
पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या मंत्री मंडळात स्थान मिळवणारे विठ्ठलराव गाडगीळ. पांडुरंग सदाशिव साने हे ज्येष्ठ गांधीवादी.
बहुसंख्य नागरिकांप्रमाणे चित्पावन हेही हिंदुत्वाचे अभिमानी व राष्ट्रीय मनोवृत्तीचे असतात असे मानले जाते. या गटातील काही व्यक्ती पुरोगामी असल्याचेही दिसून येते. गांधीवादी, समाजवादी आणि साम्यवादी अशा विविध विचारसरणी अनुसरणाऱ्या गटांमधे या वर्णातील लोकही सहभागी आहेत,' चित्पावनांमध्ये हिंदुत्ववादी जास्त आहेत असा समज रूढ असल्याचे दिसते.
संगमरवर
वर्ग:स्थापत्यशास्त्र वर्ग:खडक
चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण
चित्पावनांचा समाजकारण सहभाग
अमरावतीजवळ तपोवन येथे प्रख्यात समाजसेवी डॉ. शिवाजीराव पटवर्धन यांनी कुष्ठरोग्यांसाठी एक आश्रम काढला होता. महात्मा फुले यांची सत्यशोधक चळवळीला पुण्यातील चित्पावन भिडेशास्त्री यांनी सर्वतोपरी मदत केली. पुढे लोकमान्य टिळकांचा राजकीय क्षितिजावर उदय झाला त्यांनी आंतरशाखीय विवाहाचे समर्थन केले. स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांनी केलेले अस्पृश्यता निवारण कार्य उल्लेखनीय होते. सहभोजन (सर्व जातीय एक पंगत), रत्‍नागिरीत त्यांच्या प्रेरणेने उभे राहिलेले पतित पावन मंदिर सर्व जातीय हिंदूंसाठी खुले असे मंदिर होते. शाळेत सर्व जातीय मुलांना सरमिसळ बसवण्यासाठी सावरकरांनी प्रयत्न केले आणि ते मोठ्या प्रमाणात यशस्वी झाले. भूदान चळवळ करून शेत जमिनीच्या समान वाटपाचा आग्रह धरणारे विनोबा भावे हे एक श्रेष्ठ गांधीवादी नेते होते. सेनापती बापट या नावाने प्रसिद्ध असणारे पांडुरंगराव महदेवराव बापट हे सामजिक चळवळीत अग्रेसर असणार मोठं नाव होत अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेच्या कामात मोठं योगदान देणारे श्री. यशवंतराव केळकर हे ही कोकणस्थ चित्पावन ब्राह्मण. विवेकानंद शीला स्मारक, कन्याकुमारीच्या उभारणीचं अशक्यप्राय वाटणार काम उभ करणारे एकनाथराव रानडे हे ही कोकणस्थ चित्पावन! कसबा पेठ मतदार संघाचे माजी आमदार माजी अन्न आणि औषध प्रशासन मंत्री महाराष्ट्र शासन तसेच पुण्याचे विद्यमान खासदार गिरिश बापट,देवगड कणकवली मतदार संघाचे माजी आमदार अप्पासाहेब गोगटे तसेच त्यांचे पुतणे माजी आमदार अजितराव गोगटे.
चित्पावनांच्या संस्था आणि उपक्रम
भारतातील विविध राज्यात तसेच भारताबाहेरही या संस्था कार्यरत आहेत,
प्रसिद्ध चित्पावन
पेशवा, इरावती कर्वे, माधुरी दीक्षित, लोकमान्य टिळक, स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर, अजित भालचंद्र आगरकर, वासुदेव बळवंत फडके, विठ्ठल नरहर गाडगीळ माधव आपटे, प्रशांत दामले, गोपाळ गणेश आगरकर, विक्रम गोखले, मोहन गोखले, महादेव गोविंद रानडे, रमाबाई रानडे, आनंदीबाई गोपाळराव जोशी, चाफेकर बंधू, विष्णूशास्त्री कृष्णशास्त्री चिपळूणकर, गोपाळ कृष्ण गोखले, सेनापती बापट, नाना फडणवीस, बापू गोखले, धोंडो केशव कर्वे, विमलबाई गायकवाड (पूर्वीचे रानडे), बी. जी. चितळे, कॅम्लिनचे दांडेकर, परांजपे स्कीमस् चे परांजपे, संस्कृती कोशकर्ते पं. महादेवशास्त्री जोशी, ज्ञानकोशकार केतकर, शरद पोंग्शे, माजी सरकार्यवाह भय्याजी जोशी, चितळे, वामन हरी पेठे, पु.ना.गाडगीळ, चितळे उद्योग समूह, परांजपे बिल्डर, पेठे लोणचीवाले, कॅम्लिनचे दांडेकर, अल आदिल सुपर स्टोअर दुबईचे महादेव दातार
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी ब्राह्मण वर्ग:ब्राह्मण पोटजाती वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती
पृथ्वीचा इतिहास
हिमाच्छादित पृथ्वी आणि ओझोन आवरणाची उत्पत्ती
The natural evolution of the Sun made it gradually more luminous during the Archaean and Proterozoic eons. The Sun's luminosity increases 6% every billion years. As a result, the Earth began to receive more heat from the Sun in the Proterozoic eon. However, the Earth did not get warmer. Instead, the geological record seems to suggest it cooled dramatically during the early Proterozoic. Glacial deposits found on all cratons show that about 2.3 Ga, the Earth underwent its first big ice age (the Makganyene ice age). Some scientists suggest this and following Proterozoic ice ages were so severe that the planet was totally frozen over from the poles to the equator, a hypothesis called Snowball Earth. Not all geologists agree with this scenario and older, Archaean ice ages have been postulated, but the ice age 2.3 Ga is the first such event for which the evidence is universally accepted.
The ice age around 2.3 Ga could have been directly caused by the increased oxygen concentration in the atmosphere, which caused the decrease of methane (CH4) in the atmosphere. Methane is a strong greenhouse gas, but with oxygen it reacts to form CO2, a less effective greenhouse gas. When free oxygen became available in the atmosphere, the concentration of methane could have decreased dramatically, enough to counter the effect of the increasing heat flow from the Sun.
Proterozoic development of life
Modern taxonomy classifies life into three domains. The time of the origin of these domains is speculative. The Bacteria domain probably first split off from the other forms of life (sometimes called Neomura), but this supposition is controversial. Soon after this, by 2 Ga, the Neomura split into the Archaea and the Eukarya. Eukaryotic cells (Eukarya) are larger and more complex than prokaryotic cells (Bacteria and Archaea), and the origin of that complexity is only now coming to light.
Around this time, the first proto-mitochondrion was formed. A bacterial cell related to today’s Rickettsia   entered a larger prokaryotic cell. Perhaps the large cell attempted to ingest the smaller one but failed (maybe due to the evolution of prey defenses). Or, perhaps the smaller cell tried to parasitize the larger one. In any case, the smaller cell survived inside the larger cell. Using oxygen, it was able to metabolize the larger cell’s waste products and derive more energy. Some of this surplus energy was returned to the host. The smaller cell replicated inside the larger one. Soon, a stable symbiosis developed between the large cell and the smaller cells inside it. Over time, the host cell acquired some of the genes of the smaller cells, and the two kinds became dependent on each other: the larger cell could not survive without the energy produced by the smaller ones, and these in turn could not survive without the raw materials provided by the larger cell. The whole cell is now considered a single organism, and the smaller cells are classified as organelles called mitochondria.
A similar event occurred with photosynthetic cyanobacteria entering larger heterotrophic cells and becoming chloroplasts. Probably as a result of these changes, a line of cells capable of photosynthesis split off from the other eukaryotes more than 1 billion years ago. There were probably several such inclusion events, as the figure at right suggests. Besides the well-established endosymbiotic theory of the cellular origin of mitochondria and chloroplasts, it has been suggested that cells gave rise to peroxisomes, spirochetes gave rise to cilia and flagella, and that perhaps a DNA virus gave rise to the cell nucleus,,   though none of these theories are generally accepted.
Archaeans, bacteria, and eukaryotes continued to diversify and to become more sophisticated and better adapted to their environments. Each domain repeatedly split into multiple lineages, although little is known about the history of the archaea and bacteria. Around 1.1 Ga, the supercontinent Rodinia was assembling. The plant, animal, and fungi lines had all split, though they still existed as solitary cells. Some of these lived in colonies, and gradually some division of labor began to take place; for instance, cells on the periphery might have started to assume different roles from those in the interior. Although the division between a colony with specialized cells and a multicellular organism is not always clear, around 1 billion years ago the first multicellular plants emerged, probably green algae. Possibly by around 900 million years ago true multicellularity had also evolved in animals.
At first it probably somewhat resembled that of today’s sponges, where all cells were totipotent and a disrupted organism could reassemble itself. As the division of labor became more complete in all lines of multicellular organisms, cells became more specialized and more dependent on each other; isolated cells would die.
Rodinia and other supercontinents
When the theory of plate tectonics was developed around 1960, geologists began to reconstruct the movements and positions of the continents in the past. This appeared relatively easy until about 250 million years back, when all continents were united in what is called the "supercontinent" Pangaea. Before that time, reconstructions cannot rely on apparent similarities in coastlines or ages of oceanic crust, but instead solely rely on geologic observations and, more importantly, on paleomagnetic data.
After the break-up of Rodinia about 800 million years ago, it is possible the continents joined again around 550 million years ago. The hypothetical supercontinent is sometimes referred to as Pannotia or Vendia. The evidence for it is a phase of continental collision known as the Pan-African orogeny, which joined the continental masses of current-day Africa, South-America, Antarctica and Australia. It is very likely however, that the assemblage of continental masses was not complete, since a continent called Laurentia (roughly equal to current-day North America) had already started breaking off around 610 million years ago. It is at least certain that by the end of the Proterozoic eon, most of the continental mass lay united in a position around the south pole.
Late Proterozoic climate and life
Proterozoic शेवटी समुद्र पृष्ठभाग शकते पूर्णपणे जप्त केली आहेत की त्यांना गंभीर किमान दोन बर्फाचा Earths पाहिले. या Cryogenian [| कालावधीत] [कालावधी (जिऑलॉजी)] सुमारे 710 आणि 640 दशलक्ष वर्षांपूर्वी झाले. या गंभीर glaciations लवकर Proterozoic बर्फाचा पृथ्वी पेक्षा स्पष्ट करण्यासाठी कमी सोपे आहेत. सर्वात paleoclimatologists थंड भाग supercontinent Rodinia निर्मिती काहीतरी होते वाटते. Rodinia विषुववृत्त सुमारे केंद्रीत होते कारण, दर रासायनिक] weathering] [[कार्बन डायऑक्साइड (सह <उप> 2 </ उप>) वातावरण काढून घेण्यात आले वाढ झाली. कारण एकत्र <उप> 2 </ उप> एक महत्त्वाचा हरितगृह वायू हवामान जागतिक स्तरावर थंड आहे. बर्फाचा Earths दरम्यान समान मार्ग नाही, मध्ये युरोपिअन बहुतांश पृष्ठभाग glaciations शेवटी अग्रगण्य, पुन्हा weathering रासायनिक रक्कम कमी जे ध्रुवप्रदेशाकडील कायम गाठलेली जमीन मध्ये होते. एक पर्यायी गृहीते ते पुरेसे कार्बन डायऑक्साइड परिणामी हरितगृह परिणाम आणि जागतिक तापमान असण्याचा ज्वालामुखीचा outgassing सुटका आहे. <Ref> हॉफमन  वगैरे वगैरे.  (1998) </ ref> वाढलेली ज्वालामुखीची क्रियाशीलता Rodinia च्या ब्रेक अप परिणाम एकाच वेळी सुमारे आहे. Cryogenian काळात नवीन पेशी असणारे lifeforms एक जलद विकास द्वारे दर्शविले होते जे Ediacaran या कालावधीत करण्यात आला. तीव्र बर्फ युगाच्या शेवटी आणि जीवन विविधता वाढ दरम्यान एक संबंध आहे, तर, हे स्पष्ट नाही आहे, पण तो योगायोग दिसत नाही. जीवन नवीन फॉर्म, Ediacara biota म्हणतात, नेहमीपेक्षा मोठ्या आणि अधिक विविध होते. सर्वात शास्त्रज्ञ त्यांना काही खालील वेल्सचा रहिवासी कालावधी नवीन जीवन स्वरूपांची precursors केले असावे असे मला वाटते. वर्गीकरणाची तत्वे सर्वात Ediacaran जीवन स्वरूपांची अस्पष्ट आहे जरी, काही आधुनिक जीवनाचा गट पूर्वज केले प्रस्तावित आहेत. <Ref> Xiao आणि Laflamme (2009) </ ref> महत्त्वाचे विकास स्नायुंचा आणि मज्जासंस्थेसंबंधीचा मूळ होते पेशी. Ediacaran जीवाश्म कोणतेही सांगाडा सारखे हार्ड शरीर भाग होते. या पहिल्या Proterozoic आणि Phanerozoic eons किंवा Ediacaran आणि वेल्सचा रहिवासी पूर्णविराम दरम्यान सीमा दिसतात.
पॅलियोझोइक कालखंड
Pannotia आणि Rodinia च्या ब्रेक अप Proterozoic शेवटी येथे स्थापना केली खंड हळूहळू Paleozoic दरम्यान पुन्हा एकत्र हलवू. हे सहाजिकच उशीरा Paleozoic मध्ये supercontinent पॅंजिआ निर्माण डोंगरावर इमारत टप्प्याटप्प्याने परिणाम होईल.
कॅंब्रियन स्फोट
Apparently, the rate of the evolution of life accelerated in the Cambrian period (542-488 million years ago). The sudden origin of many new species, phyla, and forms in this period is called the Cambrian Explosion. The biological formenting in the Cambrian Explosion was unpreceded before and since that time. Whereas the Ediacaran life forms appear yet primitive and not easy to put in any modern group, at the end of the Cambrian most modern phyla were already present. Because of the development of hard body parts such as shells, skeletons or exoskeletons in animals like molluscs, echinoderms, crinoids and arthropods (a well-known group of arthropods from the lower Paleozoic are the trilobites) made the preservation and fossilisation of such life forms easier than those of their Proterozoic ancestors. For this reason, much more is known about life in and after the Cambrian than about that of older periods. The boundary between the Cambrian and Ordovician (the following period, 488-444 million years ago) is characterized by a large mass-extinction, in which some of the new groups disappeared altogether. Some of these Cambrian groups appear complex but totally different compared to modern life, examples are Anomalocaris and Haikouichthys.
During the Cambrian, the first vertebrate animals, among them the first fishes, had appeared. A creature that could have been the ancestor of the fishes or was probably closely related to it, was Pikaia. It had a primitive notochord, a structure that could have developed into a vertebral column later. The first fishes with jaws (Gnathostomata) appeared during the Ordovician. The colonisation of new niches resulted in gigantic body sizes. In this way, fishes with increasing sizes evolved in the course of the early Paleozoic, such as the gigantic placoderm Dunkleosteus, which could become 7 meters long.
Paleozoic tectonics, paleogeography and climate
At the end of the Proterozoic, the supercontinent Pannotia had broken apart in the smaller continents Laurentia, Baltica, Siberia and Gondwana. During periods when continents move apart, more oceanic crust is formed by volcanic activity. Because young volcanic crust is relatively hot and less dense than old oceanic crust, the ocean floors will rise during such periods. This causes the sea level to rise. Therefore, in the first half of the Paleozoic, large areas of the continents were below sea level.
Early Paleozoic climates were generally warmer than today, but the end of the Ordovician saw a short ice age, in which glaciers covered the south pole, where the huge continent Gondwana was situated. Traces of glaciation from this period are only found on former Gondwana. During the Late Ordovician ice age, a number of mass extinctions took place, in which many brachiopods, trilobites, Bryozoa and corals disappeared. These marine species could probably not cope with the decreasing temperature of the sea water. After the extinctions new species evolved, more diverse and better adapted. They would fill the niches left by the extinct species.
Colonization of land
Oxygen accumulation from photosynthesis resulted in the formation of an ozone layer that absorbed much of Sun’s ultraviolet radiation, meaning unicellular organisms that reached land were less likely to die, and prokaryotes began to multiply and become better adapted to survival out of the water. Prokaryotes had probably colonized the land as early as 2.6 Ga even before the origin of the eukaryotes. For a long time, the land remained barren of multicellular organisms. The supercontinent Pannotia formed around 600 Ma and then broke apart a short 50 million years later. Fish, the earliest vertebrates, evolved in the oceans around 530 Ma. A major extinction event occurred near the end of the Cambrian period, which ended 488 Ma.
Several hundred million years ago, plants (probably resembling algae) and fungi started growing at the edges of the water, and then out of it. The oldest fossils of land fungi and plants date to 480–460 Ma, though molecular evidence suggests the fungi may have colonized the land as early as 1000 Ma and the plants 700 Ma. Initially remaining close to the water’s edge, mutations and variations resulted in further colonization of this new environment. The timing of the first animals to leave the oceans is not precisely known: the oldest clear evidence is of arthropods on land around 450 Ma, perhaps thriving and becoming better adapted due to the vast food source provided by the terrestrial plants. There is also some unconfirmed evidence that arthropods may have appeared on land as early as 530 Ma.