cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
प्लास्टिक
शास्त्रज्ञांनी न गंजणारी, वजनाने हलकी अशी आणि टिकाऊ वस्तू म्हणजे ‘प्लास्टिक’ हा पदार्थ बनवला खरा; पण तो टाकाऊ झाल्यावर त्याचा जिवाणूंमुळे ऱ्हास होत नसल्याने तो नष्ट करता येत नाही. त्यामुळे प्रदूषण होते. परत वापरात न आणता येणारे प्लास्टिकचे पदार्थ टाकायचे कुठे आणि त्यांची विल्हेवाट लावायची कशी, ही समस्या जगभर चर्चिली जात आहे. प्लास्टिक उद्योगातून लक्षावधी लोकांना रोजगार मिळाला आहे, तरीही केवळ रोजगार निर्मितीचे साधन आहे म्हणून प्लास्टिकचा वापर चालू ठेवणे धोकादायक ठरेल.
ऑपरेशन अँथ्रोपॉइड
ऑपरेशन ॲंथ्रोपॉइड राइनहार्ड हाइड्रीक या जर्मन अधिकाऱ्याच्या हत्येच्या योजनेचे नाव होते. ही महाराष्ट्रातल्या रॅंडच्या वधासोबत साधर्म्य असणारी पण दुसऱ्या महायुद्धारम्यान घडलेली घटना होती. चेकोस्लोव्हेकियावर अ‍ॅडॉल्फ हिटलरचा ताबा आल्यावर राइनहार्ड हाइड्रीक या अधिकाऱ्याने प्रागमध्ये चालवलेल्या दमनसत्राचा बदला तेथील क्रांतिकारकानी घेतला होता. ऑपरेशन डे ब्रेक नावाचा एक या कथेवर आधारीत चित्रपट ही बनला आहे.
राइनहार्ड हाइड्रीक आर एस एच एचा १९३९पासून प्रमुख होता. राष्ट्रीय मुख्य सुरक्षा कार्यालय (राइखसिकेरहाइटशॉप्टाम्ट तथा RSHA). तो हिटलरच्या अतिशय विश्वासू सहकाऱ्यांपैकी एक होता. युरोपातुन ज्यूंच्या उच्चाटनाच्या योजनेतील प्रमुख भागीदार होता. त्यामुळेच चेकोस्लोव्हेकियावर ताबा मिळवल्यानंतर काही वर्षांनी सप्टेंबर १९४१ मध्ये हिटलरने राइनहार्ड हाइड्रीकला अधिकाऱ्याला बोहेमिया आणि मोराव्हिया प्रांताचा कारभारी म्हणून पूर्ण अधिकार देऊन पाठवले. कॉन्स्टान्टिन फोन न्यूरॅथ हा त्याजागीचा पूर्वीचा अधिकारी हिटलरच्या मते मवाळ होता. हायड्रीकचा स्थानिक जनतेत प्रचंड दरारा होता. हायड्रीकला त्यानी अनेक टोपणनावे दिली, उदा. प्रागचा कसाई, ब्लॉंड जनावर, जल्लाद (हॅंगमन), इ.आपल्या घरापासून ते ऱ्हाडकॅनी किल्ल्यातल्या कार्यालयापर्यंत रोज उघडया मर्सिडीझ गाडीतून जात असे. यातुनच तो आपल्या म्रग्रुरीचं जणु प्रदर्शन करत असे. कदाचित यामुळेच नाझी सत्तेला व विचारसरणीला धक्का देण्यासाठी हायड्रीकला लक्ष्य केले गेले.
पार्श्वभूमी
झेकोस्लोव्हाकिया हा हिटलरच्या दबावतंत्रापुढे झुकुन इतर देशांच्या तुलनेत काहीच विशेष प्रतिकार न करता जर्मनीच्या ताब्यात गेला. त्यामुळे झेक लोकांत उदासिन्याची भावना होती. पुढेही झेकोस्लोव्हाकियाची भुमी युद्ध काळातही शांत राहुन जर्मनीसाठी युद्धसामग्री उत्पादित करत राहिली. कदाचित यामुळे अथवा प्रागच्या सौंदर्याची भुरळ असेल हिटलरनेही झेक राज्यात फारसे नुकसान केले नाही. यामुळे नाझी झटकादेण्यासाठी ‘ऑपरेशन अ‍ॅथ्रोपॉईड’ची आखणी झाली.
योजना
२० ऑक्टोंबर १९४१ रोजी याच्या तयारीला सुरुवात झाली ती ब्रिटनच्या स्पेशल ऑपरेशन्स एक्झेक्युटिव्ह सोबत. इंग्लंडमध्ये तरुण चेक सैनिकांच्या एक गटाने हायड्रीकला संपवण्याची योजना आखली. या योजनेला नाव ऑपरेशन अ‍ॅथ्रोपॉईड हे नाव दिले गेले. वॉरंट ऑफिसर जोसेफ गॅबचिक आणि स्टाफ सार्जंट कारेल स्वोबोदा यांची निवड या कामाकरता करण्यात आली. मूळ योजनेनुसार हत्या चेकोस्लोव्हेकियाच्या स्वातंत्र्यदिनी (२८ ऑक्टोंबर १९४१) होणार होती पण प्रशिक्षणा दरम्यान स्वोबोदाच्या डोक्याला जखम झाली. त्यामुळे त्याच्याजागी जॅन कुबिशची निवड करण्यात आली. पण कुबिशचे प्रशिक्षण झाले नसल्याने योजनेला उशिर झाला.
प्रागमध्ये प्रवेश
२९ डिसेंबर १९४१ च्या रात्री या कामगिरीसाठी जोसेफ गॅबचीक आणि जॅन कुबीश हे इतर सात सैनिकांच्या सोबत लंडनच्या हॅलीफॅक्स तळावरून विमानातून निघाले आणि पॅरॅशूटच्या साहाय्याने त्याच रात्री १० वाजता प्रागच्या पुर्वेस नेहविझ्दी येथे (Nehvizdy) २० किमी अंतरावर उतरले. मूळ योजनेनुसार त्यांना पिल्सेन येथे उतरायचे होते. पण वैमानिकांना काही अडचणी होत्या. नंतर ते पिल्सेनला पोहचुन आपल्या इतर साथीदारांना मिळाले. पुढील काळात प्रागमध्ये गुप्तपणे राहून गॅबचिक आणि कुबीश यांनी हायड्रीकच्या दररोजच्या कार्यक्रमाची माहिती करून घेतली. प्रथम हायड्रीकला ट्रेन मध्ये मारण्याचा विचार होता. पण तो व्यवहार्य वाटला नाही. नंतर त्यांनी प्रागच्या बाहेरील जंगलातल्या रोडवर हायड्रीकला मारण्याचा बेत आखला पण तो जुळला नाही अखेरीस त्याला प्राग मध्येच मारण्याचा निर्णय झाला.
हायड्रीकची हत्या
प्रागच्या मुख्य शहरापासून पूर्वेला ट्रामने साधारण १५-२० मिनिटांच्या अंतरावर होलेसोव्हिक नावाचा भाग आहे. इथे बुलोव्का रुग्णालयाजवळ असणाऱ्या ट्रामच्या थांब्यानजीक रस्त्यावर अरुंद वळण होते, यामुळे हायड्रीकची गाडी या वळणावर सावकाश चढते, याचं निरीक्षण गॅबचीक आणि कुबीश यांनी करून ठेवलं होतं. २७ मे १९४२ या दिवशी सकाळी दोघेही सायकलवरून होलेसोव्हिकच्या या वळणावर पोचले व ट्रामच्या थांब्यावर हायड्रीकची वाट पाहत थांबले. या वळणाच्या १०० मीटर आधी गाडी आलेली दिसली की व्हलासिक हा तिसरा सहकारी छोटा आरसा उन्हात चमकवून गॅबचीक आणि कुबीश यांना इशारा देणार असं ठरलं होतं. गॅबचीकच्या कोटाखाली स्टेनगन लपवली होती तर कुबीशकडे बॅगेत लपवलेला हातबॉंब ( वास्तविक हा काही बदल केलेला टॅंकविरोधी बॉंब) होता. साधारण सकाळी १०.३० च्या सुमारास, हायड्रीकच्या गाडीत ड्रायव्हर आणि संरक्षक क्लार्दनही होते. क्लार्दनच्या शेजारीच हायड्रीक बसला होता. गाडीने वळण पार केलं आणि गॅबचिक त्याची स्टेनगन सरसावत सरळ गाडीच्या पुढे आला. गॅबचिकने नेम धरला पण, ऐनवेळी त्याची बंदूक चाललीच नाही. हायड्रीकला लवकरच घटना लक्षात आली. त्याने ड्रायव्हरला गाडी थांबवायला लावली. आणि उभे राहुन आपले पिस्तूल बाहेर काढलं त्याचवेळी कुबीशने आपला बॉम्ब गाडीच्या दिशेने उडवला. तो गाडीच्या बाहेरच फुटला, पण हायड्रीक जबर जखमी झाला होता. त्यासोबत स्वतः कुबीशही जखमी झाला. त्याअवस्थेतच हायड्रीक गाडीबाहेर येऊन गॅबचिकला पकडण्यासाठी पळायचा प्रयत्न केला, पण जागीच कोसळला. ते पाहून क्लार्दन कुबीशचा माग सोडुन परत आला. पण हायड्रीकने त्याला  गॅबचिकला पकडण्यास सांगितले. यावेळी मात्र गॅबचिकने स्वतःचे रिव्हॉलवर वापरले आणि पुढील चकमकीत क्लार्दनवर दोन गोळ्या झाडल्या. आणि निसटले.
हायड्रीकचा मृत्यु
हायड्रीकला बुलोव्का रुग्णालयामध्ये दाखल करण्यात आले. कुबीश व गॅबचिकला वाटले की कट अयशस्वी ठरला. ते भुमिगत झाले. येथे साधारण तासाभराच्या शस्त्रक्रियेत हायड्रीकचे फुफ्फुसे आणि बरगड्या यांच्या जखमावर उपचार करण्यात आले. तसेच बॉंबचे शरीरात अडकलेले तुकडेही काढण्यात आले. प्रागच्या चार्ल्स विद्यापीठातील शस्त्रक्रियेचा मुख्याधिकारी प्रोफेसर हॉलबॉम आणि त्याच्यामदतनीस डॉ. डिक यांनी ही शस्त्रक्रिया केली. २९ मे पासून मात्र हायड्रीकच्या उपचारांचा ताबा एसएस दलाच्या आणि हायड्रीकच्या खाजगी डॉक्टरांनी घेतला तो कायमचा. पुढील सात दिवसांनी हायड्रीकच्या तब्बेतीत सुधारणा होतेय असे वाटत असतांना हायड्रीकने दुपारच्या जेवणासाठी उठायचा प्रयत्न केला, व तेव्हाच तो कोसळला. याचा त्याला धक्काबसुन दुसऱ्या दिवशी सकाळी ४ जुनला त्याचा मृत्यु झाला.
नाझींचा सुड
हायड्रीकच्या मृत्युने हिटलर प्रचंड खवळला. एसएस दलाला याचा क्रुर बदला घेण्याचे तसेच मारेकरी शोधण्याचे आदेश देण्यात आले. १३००० हुन जास्त जणांना तत्काळ अटक करण्यात आली. यात कुबीशची प्रेयसी ऍना मलिनोव्हा हीचा ही समावेश होता. पुढे छळछावणीत (Mauthausen-Gusen concentration camp) ती मरण पावली. ९ जूनला रात्री साडेनऊ वाजता प्रागपासून जवळच असणाऱ्या लिडित्से या गावी सर्वात भीषण कारवाई झाली. १५ वर्षाच्यावर वय असणाऱ्या १९९ पुरुषांना जणांना ठार करण्यात आले. तर इतर मुले आणि स्त्री यांना अटक करण्यात आली. संपूर्ण प्राग व आसपसच्या प्रदेशावर याहत्याकांडाची सामुहिक जबाबदारी लादली. नाझींच्या याकारवाई मुळे मग इतर प्रमुख नाझींच्या हत्येच्या कारवाया बारगळल्या. दरम्यान मारेकऱ्यांचा पत्ता सांगणाऱ्याला एक कोटी क्राऊनचं (झेक चलन) बक्षीस जाहीर करण्यात आलं.
रूड लुबर्स
रुडॉल्फस फ्रांसिस्कस मरी रूड लुबर्स (७ मे, इ.स. १९३९ - ) हा नेदरलॅंड्सचा भूतपूर्व पंतप्रधान आहे. हा ४ नोव्हेंबर, इ.स. १९८२ ते २२ ऑगस्ट, इ.स. १९९४ पर्यंत सत्तेवर होता.
ऑपरेशन अँथ्रोपॉइड
मारेकऱ्यांच्या मागावर
सुरुवातीला मारेकरी दोन कुटुंबांकडे लपले होते. त्यानंतर त्यांनी सिरील आणि मेथोडिअस चर्च यात आश्रय घेतला. झुरडा हा क्रांतिकारकांचा सहकारी मात्र अखेर फुटला. त्याने गेस्टेपो दलाला स्थानिक मदतनीसांची नावे व पत्ते उघड केली. यातले एक मोरावेक कुटुंब झुझ्कोव्ह येथे राहणारे होते. १७ जुनला सकाळी ५:०० वाजता त्यांच्या घरी धाड पडली. सर्व कुटुंबाला एकाबाजुला उभे करून घराचा शोध घेण्यात आला. याच दरम्यान श्रीमती मोरावेक यांना मात्र स्वच्छतागृहाचा वापर करायची परवानगी दिली गेली. येथेच त्यांनी सायनाईड खाऊन आत्महत्या केली. उरलेल्या कुटुंबाला आता जेरेबंद करून नेण्यात आले. त्यांचा मुलगा अटा याचा दिवसभर छळ करण्यात आला. अखेर त्याला त्याच्या आईचे शीर एका माशांच्या टाकीत ( फिशटॅंक) मध्ये ठेवुन दाखवण्यात आले. अखेर अटाने गेस्टेपोला सर्व माहीती दिली.
भाडळ
भाडळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्राणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
रूड लुबर्स
वर्ग:नेदरलँड्सचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑपरेशन अँथ्रोपॉइड
नाझी व मारेकऱ्यांतील चकमक
सिरील आणि मेथोडिअस चर्च या चर्च मध्ये गॅबचिक, कुबीश आणि त्यांचे ५ साथीदार लपून बसले होते. क्रिप्ट (चर्चशी संबंधित धार्मिक संतांचे मृतदेह जतन करायचं तळघर) मध्ये त्यांनी आश्रय घेतला होता. सुगावा मिळताच एस्. एस्. दलाच्या जवानांनी चर्चला घेरले. ७०० जर्मन सैनिकांनी या कारवाईत भाग घेतला. ७ जणांनी पुढील दोन तास ७०० जणांशी लढा दिला. सात भूमिगतांपैकी तिघे जण वरच होते आणि चौघे जण तळघरात होते. तळघराला एक रस्त्याच्या बाजुला एक झरोका होता, या झरोक्यातून सैनिकांनी पाणी, अश्रुधूर आत सोडुन यातल्यांची कोंडी करायचा प्रयत्न केला. चर्चमधून तळघरात उतरणारा एका गुप्त जिना होता. एस्. एस्. दलाच्या जवानांनी वरच्या तिघांना ठार करत तो तळघराच्या जिन्याचा दरवाजा बॉम्ब लावून फोडला. अखेर आतील चौघांनी जर्मनांच्या ताब्यात जाण्यापेक्षा स्वतःवर गोळ्या झाडुन आत्महत्या केली. एकही जणाला जिवंत पकडता आले नाही तसेच एस्. एस्. दलाचे १४ जण मारले गेले आणि २१ जवान जखमी झाले.
भाडळ
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
ऑपरेशन अँथ्रोपॉइड
बाह्य दुवे
लोकप्रभा मासिकातील लेख
चिंचोळी (सेलू)
चिंचोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
सिंड्रेला (१९५० चित्रपट)
सिंड्रेला (Cinderella) हा एक इ.स. १९५० सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे. मे १०, २०१५ रोजी या चित्रपटाची मराठी ध्वनिमुद्रित आवृत्ती, झी मराठी वर प्रदर्शित झाली होती.
वर्ग:इ.स. १९५० मधील इंग्लिश चित्रपट वर्ग:डिझ्नी अ‍ॅनिमेटेड चित्रपट वर्ग:ॲनिमेशन
दाबलापूर
दाबलापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
लेस्ली अर्विन
लेस्ली लिरॉय अर्विन (सप्टेंबर १०, इ.स. १८९५:लॉस एंजेलस, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ऑक्टोबर ९, इ.स. १९६६) हा चित्रपटांतून कसरतीचे खेळ करणारा व्यक्ती होता.
अर्विनने इ.स. १९१९मध्ये सर्वप्रथम हवाई छत्री घेउन विमानातून उडी मारली होती.
मुरझादी
मुरझादी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ई-पुस्तक
ई-पुस्तक म्हणजे एखाद्या पुस्तकाचे केलेले डिजिटल किंवा इलेक्ट्रॉनिक रूपांतर. या प्रकारच्या पुस्तकात मजकूर, चित्रे किंंवा दोन्ही असू शकते, जे संगणक किंवा मोबाईलसारख्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांद्वारज वाचले जाते.
जरी याला पुस्तकाचे "डिजीटल रूपांतर" म्हटले जात असले, तरी काही पुस्तके ही फक्त ई-पुस्तके म्हणूनच प्रकाशित केली जातात. ई-पुस्तके ई-बुक रीडर या खास वाचण्यासाठी तयार केलेल्या उपकरणावर वाचली जाऊ शकतात, त्यासोबतच संगणक, टॅब्लेट्स, लॅपटॉप किंंवा मोबाईल फोनद्वारे वाचता येतात.
पुस्तकाची पाने पीडीएफ/किंवा चित्ररूपात न ठेवता ती वेगळ्या प्रकारच्या टंकात साठविली जातात. जेणेकरून वाचक वापरत असलेल्या साधनाच्या पडद्याच्या आकाराप्रमाणे मजकूर आपोआप बदलतो आणि सुलभतेने वाचता येतो. आंतजालाला जोडलेल्या संगणकाच्या, स्मार्टफोनच्या सहाय्याने हे पुस्तक डाउनलोड करता येते आणि मग तत्सम पडद्यावर वाचता येते. कधीकधी एखाद्या संकेतस्थळाने ते उतरवून घेतलेले असते, आणि तिथूनही ते वाचता येते.
संदर्भ
वर्ग:साहित्य
भामणे
भामणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्राणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
२००६ फिफा विश्वचषक - गट ह
२००६ फिफा विश्वचषक - गट ह मधील सामने जून २३ इ.स. २००६ रोजी संपले. व हे संघ बाद फेरीत पोचले.
सामने वर्णन
मध्य युरोपीय प्रमाणवेळेनुसार
२००६ फिफा विश्वचषक - गट ग
Play in Group G of the २००६ FIFA World Cup completed on जून २३ इ.स. २००६. स्वित्झर्लंड won the group, and advanced to the second round, along with France. South Korea and Togo failed to advance. स्वित्झर्लंड were the only team to not let in any goals during the Group stage of the tournament and would become the first team to be knocked out of a World Cup without conceding, losing on penalties after a ०-० draw with Ukraine in Round २.
Detailed results of the २००६ FIFA World Cup Group G. (Key)
Match summaries
All times local (UTC+२)
South Korea vs Togo
Tuesday, जून १३, इ.स. २००६
France vs स्वित्झर्लंड
Tuesday, जून १३, इ.स. २००६
France vs South Korea
Sunday, जून १८, इ.स. २००६
२१:०० - Zentralstadion, Leipzig - Attendance: ४३,०००
Togo vs स्वित्झर्लंड
Monday, जून १९, इ.स. २००६
Togo vs France
Friday, जून २३, इ.स. २००६
२१:०० - FIFA World Cup स्टेडियम Cologne, Cologne - Attendance: ४५,०००
स्वित्झर्लंड vs South Korea
Friday, जून २३, इ.स. २००६
२१:०० - FIFA World Cup स्टेडियम Hanover, Hanover - Attendance: ४३,०००
बाह्य दुवे
France came runners up!
ग गट वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:इ.स. २००६ मधील खेळ
प्रज्ञा विवर्धन स्तोत्र
प्रज्ञा विवर्धन स्तोत्र हे हिंदू धर्मातील एक स्तोत्र आहे. या स्तोत्राचे पठणाने केल्याने बुद्धीमध्ये वाढ होते, असे म्हणतात.
अस्य श्री प्रज्ञाविवर्धन स्तोत्र मंत्रस्य सनत्कुमार ऋषी स्वामी कार्तिकेयो देवता अनुष्टुप छंदः मम सकल विद्यासिध्यर्थं जपे विनियोग:
योगीश्वरो महासेन कार्तिकेयोग्निनंदन|
स्कंद:कुमार सेनानी स्वामी शंकर संभव:||1||
तारकारीरुमापुत्र क्रौञ्चारिश्च षडाननः||2||
शब्दब्रम्ह समुद्रश्च सिद्ध सारस्वतो गुहः|
शरजन्मा गणाधीश पूर्वजो मुक्तीमार्गक्रूत्|
सर्वागम प्रणेताच वांछितार्थ प्रदर्शनः||4||
अष्टाविंशति नामानि मदीयानिती यः पठेत्|
प्रत्युषम् श्रद्धया युक्तो मुको वाचस्पतीर्भवेत्||5||
महामंत्रमया निती ममनामानु कीर्तनम्|
महाप्रज्ञामवाप्नोति नात्र कार्याविचारणा||6||
वर्ग:स्तोत्रे
सखाराम हरी देशपांडे
सखाराम हरी देशपांडे (जन्म : शिरवळ, १७ डिसेंबर १९२४; - २९ जुलै २०१०) हे मराठी लेखक होते.
जीवन
स.ह. देशपांडे यांचा जन्म महाराष्ट्रात शिरवळ येथे इ.स. १९२४मध्ये झाला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण शिरवळातच झाले. पुण्यातील नूतन मराठी विद्यालयात माध्यमिक शिक्षण घेतल्यानंतर तेथील सर परशुरामभाऊ महाविद्यालयातून त्यांनी बी.ए. पदवीचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला. पदवीनंतर मुंबई विद्यापीठातून अर्थशास्त्रात त्यांनी एम.ए. केले. पुढे डॉक्टरेट मिळवली. विद्यापीठातच प्राध्यापकाची नोकरी करून इ.स. १९८४ साली ते निवृत्त झाले.
अर्थशास्त्रातून एम. ए. व पुढे डॉक्टरेट मिळवणारे स. ह. देशपांडे हे प्राध्यापक होते. राष्ट्रवाद हा त्यांच्या अभ्यासाचा विषय होता. हिंदुत्वाच्या संकल्पनेची व्यापक फेरमांडणी करणारी अनेक पुस्तके त्यांनी लिहिली. कृषी अर्थशास्त्र हाही त्यांच्या अध्ययनाचा आणि अध्यापनाचा आणखी एक विषय.
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक असणारे स. ह. पुढे संघाशी वैचारिक मतभेद झाल्यामुळे संघातून बाहेर पडले. दिवाळी अंकासाठी लिहिलेल्या 'हिंदू संस्कृतीतील आशय कोणता? सावरकर प्रणीत हिंदुत्व विचारांच्या पारमार्थिकांनी केलेला पराभव, मुस्लिम प्रश्न या लेखांतून सावरकर ते भाजप हे पुस्तक साकारले. याशिवाय संघातले दिवस आणि इतर लेख, 'किबुट्झ : नवसमाज निर्मितीचा एक प्रयोग' पॉलिटिक्स, सोसायटी आणि इकॉनॉमी' आदी पुस्तके त्यांनी लिहिली. समाज प्रबोधन या पत्रिकेचे संपादनही त्यांनी चार वर्ष केले.
स.ह. देशपांडे यांनी भारतीय एकात्मता केंद्र, ज्ञानप्रबोधिनी पुणे या संस्थेचे प्रमुखपद काही काळ भूषविले. सातव्या मराठी अर्थशास्त्र परिषदेचे ते अध्यक्ष होते. 'ग्रामायन पुणे' या संस्थेचे ते एक संस्थापक होते. देशपांडे यांनी आपले कार्यक्षेत्र केवळ लेखन वाचनापुरते मर्यादित न ठेवता ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींना,. मिरजमधील दलितांना त्यांच्या हक्काच्या जमिनी मिळवून देऊन सहकारी शेतीचा प्रयोग त्यांनी राबवला. याशिवाय त्यांनी मराठी विश्वकोशात कृषीविषयक लेखन केले. त्यांच्या अन्य ग्रंथ संपदेत 'आर्थिक विकासाच्या पायऱ्या,' आर्थिक प्रगतीचे रहस्य : भारतीय शेती, 'सोव्हिएत शेती' 'अमेरिका आर्थिक इतिहास' ही पुस्तके लिहिली. 'शारद्वत%' आणि इतर व्यक्तिचित्रे' या पुस्तकातून त्यांनी व्यक्तींची चरित्रे लिहिली. शिवाय त्यांचे आणि सामाजिक चळवळीवरील चार अभ्यासपूर्ण निबंध आहेत. असे विविधांगी लिखाण करणाऱ्या या प्रतिभासंपन्न लेखक, मर्मज्ञ रसिक, बुद्धिवादी विचारवंतांचे २९ जुलै २०१० रोजी निधन झाले.
(% यातील शारद्वत म्हणजे अरविंद गंगाधर मंगरूळकर)
स.ह. देशपांडे यांचे प्रकाशित साहित्य
वर्ग:मराठी अर्थशास्त्रज्ञ वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू
दाहेगाव (सेलू)
दाहेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
लौकी
लौकी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
अभिजात यामिकी
भौतिकशास्त्रामध्ये यामिकीच्या दोन मुख्य शाखांपैकी अभिजात यामिकी ही एक शाखा आहे. या शाखेला न्यूटनची यामिकी म्हणुन देखिल ओळखले जाते. पुंज यामिकी ही यामिकीची दुसरी महत्त्वाची शाखा आहे. अभिजात यामिकीमध्ये विविध बलांमुळे वस्तुंच्या होणाऱ्या हालचालींच्या विषयीच्या नियमांचा अभ्यास केला जातो. न्यूटनचे गतीचे नियम हे या शाखेचा पाया आहे. या शाखेत यंत्रांच्या छोट्या भागांपासुन तारे, ग्रह, दीर्घिका, अवकाशयाने इत्यादी खगोलीय वस्तूंपर्यंत आवाका असणाऱ्या विविध स्थूल वस्तूंच्या गती, परस्परक्रिया यांचा अभ्यास होतो. यंत्रशास्त्रापासून खगोलशास्त्रापर्यंत बऱ्याच क्षेत्रांत अचूक विश्लेषणास उपयोगी ठरणारी ही शास्त्रशाखा विज्ञान व तंत्रज्ञानासंबंधित विषयांमधील सर्वात मोठ्या आणि सर्वात जुन्या शाखांपैकी एक आहे.
सिद्धांतिक विवेचन
वर्ग:अभिजात यामिकी
चिरसम्मत भौतिकी
माडकोणा
माडकोणा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बर्टन रिश्टर
( २२ मार्च, इ.स. १९३१ ब्रुकलिन, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने - हयात) हे शास्त्रज्ञ आहेत. भौतिकशास्त्रातील योगदानासाठी त्यांना इ.स. १९७६ सालच्या नोबेल पारितोषिकाने सन्मानित करण्यात आले.
जीवन आणि संशोधन
मूळचे न्यू यॉर्क शहरातील,रिश्टरचा जन्म ब्रूकलिनमधील ज्यू कुटुंबात झाला आणि फर रोकावेच्या क्वीन्स शेजारमध्ये वाढला होता.त्याचे आई-वडील फॅनी (पोलॅक) आणि अब्राहम रिश्टर हे कापड कामगार होते.त्यांनी फर रॉकवे हायस्कूलमधून पदवी प्राप्त केली,बार्च सॅम्युअल ब्लंबरबर्ग आणि रिचर्ड फेनमॅन या सहकारी विद्यार्थ्यांनीही अशी शाळा निर्माण केली.तो पेनसिल्व्हेनिया मधील मर्सर्सबर्ग अ‍ॅकॅडमीमध्ये शिकला,नंतर मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी येथे अभ्यास चालू ठेवला, जेथे त्यांनी १९५२ मध्ये पदवी प्राप्त केली. आणि १९५६ मध्ये पीएचडी केली.त्यानंतर ते स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाच्या विद्याशाखेत रुजू झाले आणि १९६७ मध्ये पूर्ण प्राध्यापक झाले.रिश्टर हे १९८४ ते १९९९ पर्यंत स्टॅनफोर्ड रेखीय प्रवेगक केंद्र (एसएलएसी)चे संचालक होते.ते फ्रीमन स्पोगली इन्स्टिट्यूट फॉर इंटरनॅशनल स्टडीजचे वरिष्ठ साथीदार होते आणि पॉल पिगॉट स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाच्या भौतिक विज्ञान इमेरिटसमध्ये प्राध्यापक.स्टॅनफोर्ड येथे प्राध्यापक म्हणून,रिक्टरने स्टॅनफोर्ड भौतिकशास्त्राचे दुसरे प्रोफेसर डेव्हिड रिटसन यांच्या मदतीने स्पियर (स्टॅनफोर्ड पॉझिट्रॉन-इलेक्ट्रॉन इलेक्ट्रॉन असिमेट्रिक रिंग) कण प्रवेगकची रचना तयार केली.जेव्हा अखेरीस संसाधने सुरक्षित केली गेली,यू.एस. आण्विक ऊर्जा आयोगाच्या समर्थनासह रिश्टरने स्पीयरच्या इमारतीचे नेतृत्व केले.त्याद्वारे त्याने एका संघाचे नेतृत्व केले ज्याला एक नवीन अणूपेक्षाही लहान असणारा कण सापडला ज्याला त्याने ψ (पीएसआय) म्हटले.हा शोध ब्रुकहावेन नॅशनल लॅबोरेटरी येथे सॅम्युअल टिंग यांच्या नेतृत्वात संघानेही केला होता,पण त्याने त्या कणाला जे कण असे नाव दिले.अशा प्रकारे कण जे / ψ मेसॉन म्हणून ओळखला जाऊ लागला.रिश्टर आणि टिंग यांना त्यांच्या कार्यासाठी १९७६  मध्ये भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार संयुक्तपणे देण्यात आले.
१९७५ च्या दरम्यान रिश्टरने सीईआरएन येथे शब्दाटिकल वर्ष घालवले जेथे त्याने आयएसआर प्रयोग आर ७०२ वर काम केले.रिश्टर जेसन सल्लागार गटाचा सदस्य होता आणि अमेरिकेच्या ध्वनी विज्ञानाला प्रोत्साहन देण्यावर लक्ष केंद्रित करणारी संस्था अमेरिकेच्या वैज्ञानिक आणि अभियंता संचालक मंडळावर काम करीत होती.मे २००७ मध्ये त्यांनी इराण आणि शरीफ तंत्रज्ञान विद्यापीठाला भेट दिली.२०१२ मध्ये, अध्यक्ष बराक ओबामा यांनी जाहीर केले की बर्टन रिश्टर यांनी मिल्ड्रेड ड्रेसेल्ससह एनरिको फर्मी पुरस्काराचा सह-प्राप्तकर्ता आहे.२०१४ मध्ये राष्ट्राध्यक्ष ओबामा यांनी रिश्टरला २०१२चा राष्ट्रीय विज्ञान पदक देखील प्रदान केला.त्यांचे उद्धरण वाचले, "इलेक्ट्रॉन प्रवेगकांच्या विकासात अग्रगण्य योगदानासाठी,परिपत्रक आणि रेखीय टक्करधारकांसह,सिंक्रोट्रॉन प्रकाश स्रोत आणि प्राथमिक कण भौतिकशास्त्रातील शोध आणि ऊर्जा धोरणामध्ये योगदान यासाठी.
बाह्यदुवे
रिश्टर, बर्टन रिश्टर, बर्टन वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म
कुणकेश्वर
कुणकेश्वर हे ठिकाण देवगडच्या जवळ असून फार सुंदर समुद्रकिनारा लाभलेलं, कुणकेश्वराच्या  मंदिराजवळचा हा परिसर आहे. स्वच्छ , कमी वर्दळ असणारा हा किनारा आहे. कोकणचा आणि समुद्राचा मनसोक्त आनंद या ठिकाणी घेता येतो .खाण्यासाठी कुणकेश्वरचे उकडीचे मोदक चविष्ट आहेत .देवगडला उत्तम माशाचे जेवण मिळते. माफक दरात कोकण या ठिकाणी अनुभवता  येतो.
कुणकेश्वर गाव
कुणकेश्वर हे भारतातील महाराष्ट्राच्या कोकण प्रांतातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात असलेल्या देवगड तालुक्यातील समुद्रकिनारी वसलेले एक गाव आहे. ते देवगड गावाच्या दक्षिणेस २० किलोमीटरवर आहे. कुणकेश्वर हे एक तीर्थक्षेत्र व पर्यटन स्थळ आहे. तसेच हे गाव 'हापूस आंब्या'साठी प्रसिद्ध आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
कुणकेश्वर मंदिर
कुणकेश्वर येथे श्री देव कुणकेश्वर हे एक शिवमंदिर आहे. छत्रपती शिवरायांनी स्वतः या मंदिराचा जीर्णोद्धार केला होता. कुणकेश्वरला दक्षिण कोकणाची काशी म्हटले जाते.
कुणकेश्वर यात्रा
दरवर्षी कुणकेश्वरला महाशिवरात्रीच्या निमित्ताने तीन दिवसांची यात्रा भरते. या यात्रेच्या निमित्ताने देऊळ्परिसरात मोठी जत्राही भरते. कलिंगडांचा बाजार आणि मालवणी खाजे हे या जत्रेचे खास वैशिष्ट्य आहे. या यात्रेला येणाऱ्या सर्व देवस्वाऱ्या काही अपवाद वगळता अजूनही आपल्या गावरयतेसहित पायी चालत येतात. कुणकेश्वर भेटीसाठी १२ किमी. अंतरावरून येत असलेल्या जामसंडेच्या दिर्बा-रामेश्वरसाठी तारांमुंबरी खाडीवर नौकासेतू बांधला जातो. दर २४ वर्षॉंनी कुणकेश्वरच्या भेटीला येणाऱ्या कोटकामते गावच्या भगवती मातेला त्या गावचे ग्रामस्थ उत्साहात वाजतगाजत कुणकेश्वर क्षेत्री आणतात. १६ किलोमीटरवरून येणाऱ्या मुणगे गावची भगवती माता वाटेत विश्रांती न घेता पायी चालत येऊन कुणकेश्वरची भेट घेते. ५० किलोमीटरवरून येणारा मसुरे गावचा श्री भरतेश्वर पायी चालत गावरयतेसहित कुणकेश्वरच्या भेटीला येतो. तसेच किंजवडे-स्थानेश्वर, दाभोळे-पावणाई, टेंबवली-कवळाई, असे अनेक देव त्याच्या त्याच्या रयतेसह कुणकेश्वरची पायी वारी म्हणजेच यात्रा करतात.
कुणकेश्वर चौपाटी
कुणकेश्वर मंदिराजवळच प्रसिद्ध समुद्रकिनारा आहे. येथे दरवर्षी लाखोच्या संख्येने देशी व विदेशी पर्यटक भेट देतात. समुद्रातील जांभ्या दगडांवर सुमारे १०० शिवलिंगे कोरलेली आहेत. ओहटीच्या वेळी ही शिवलिंगे पाहायला मिळतात.
कुणकेश्वर येथील प्राचीन गुहा
कुणकेश्वर गावातील एका डोंगरात जांभ्या दगडात एक गुहा आहे. या गुहेत शिवलिंग, नंदी, तसेच स्त्री-पुरुषांचे अनेक दगडी मुखवटे आहेत.
वर्ग:देवगड तालुका वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे वर्ग:समुद्र किनारा लाभलेली महाराष्ट्रातील गावे वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
दौलतपूर (सेलू)
दौलतपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
भानोळी
भानोळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्राणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
चौदावी लोकसभा
भारताची चौदावी लोकसभा इ.स. २००४पासून सत्तेवर आहे.
भानोळी
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
चौदावी लोकसभा
इतर महत्त्वाच्या घटना
वर्ग:१४ वी लोकसभा वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:अपूर्ण लेख
भानोळी
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
बल
भौतिकशास्त्रानुसार बल अथवा प्रेरक (इंग्लिश: Force, फोर्स ;) म्हणजे एखाद्या पदार्थाची गती बदलण्यास पुरेसे वास्तविक कारण होय. स्थिर पदार्थावर लागू असणाऱ्या सर्व बलांची सदिश बेरीज शून्य असते.
संदर्भ
वर्ग:अभिजात यामिकी
Neart
फ्योर्ड
फ्योर्ड ही पृथ्वीवरील एक जलीय रचना आहे. विशेषतः अतिशीत कटिबंधाच्या भागांमध्ये आढळून येणारे फ्योर्डचे स्वरूप चिंचोळ्या आकाराच्या खाडीसारखे असते व दोन्ही बाजूंना खोल दरी असते. हिमनदीसोबत वाहणारे मोठे हिमनग डोंगरांना कोरून खोल दरी निर्माण करतात ज्यांमध्ये फ्योर्ड तयार होतात. साधारणपणे फ्योर्डना सरोवरांच्या वर्गात बसवले जाते.
जगातील काही सर्वात मोठे फ्योर्ड नॉर्वे, आइसलॅंड व ग्रीनलॅंड ह्या देशांमध्ये आहेत.
सॅम्युएल चाओ चुंग तिंग
( २७ जानेवारी, इ.स. १९३६ आन आर्बर, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने - हयात) हे शास्त्रज्ञ आहेत. इ.स. १९७६ साली भौतिकशास्त्रात त्यांनी केलेल्या संशोधनासाठी त्यांना नोबेल पारितोषिकाने सन्मानित करण्यात आले.
बाह्यदुवे
तिंग, चाओ चुंग सॅम्युएल तिंग, चाओ चुंग सॅम्युएल वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
मंगरूळ (यवतमाळ)
मंगरूळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
भारड (अक्राणी)
भारड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्राणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
रे प्राइस
रेमंड विल्यम प्राइस (जून १२, इ.स. १९७६:सॅलिसबरी, ऱ्होडेशिया - ) हा undefinedचा क्रिकेट खेळाडू आहे.
फिलिप वॉरेन अँडरसन
( १३ डिसेंबर, इ.स. १९२३ इंडियानापोलिस, अमेरिका- ) हे शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांना इलेक्ट्रॉनिक संरचनेतील चुंबकीय गुणधर्माविषयीच्या मूलभूत संशोधनासाठी इ.स. १९७७ साली भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकाने सन्मानित करण्यात आले.
रे प्राइस
प्राइस, रे वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फिलिप वॉरेन अँडरसन
बाह्यदुवे
अँडरसन, फिलिप वॉरेन अँडरसन, फिलिप वॉरेन वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
देऊळगाव (सेलू)
देऊळगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
पोल पोझिशन
फॉर्म्युला वन, घोड्यांची शर्यत किंवा तत्सम शर्यतींमध्ये प्रथम क्रमांकावर सुरुवात करणारा स्पर्धक पोल पोझिशनवर आहे असे म्हणतात.
वेग
भौतिकशास्त्रानुसार वेग (इंग्लिश: Velocity, व्हेलॉसिटी) म्हणजे एखाद्या विशिष्ट दिशेतील चाल होय. चालीतून एखाद्या वस्तूच्या स्थानांतराची केवळ शीघ्रताच व्यक्त होते; तर वेगातून वस्तूच्या स्थानांतराची शीघ्रता व तिची दिशा या दोन्ही बाबी स्पष्ट होतात. त्यामुळे वेग ही राशी सदिश ठरते.
पोल पोझिशन
वर्ग:फॉर्म्युला वन
वेग
उदा.: "५ मीटर प्रतिसेकंद" हे मापन अदिश ठरते; कारण ते फक्त वस्तूची चाल दर्शवते. मात्र "पूर्वेकडे ५ मीटर प्रतिसेकंद" असे मापन सदिश ठरते. एवढ्या विशिष्ट कालावधीत स्थानांतर करणाऱ्या एखाद्या वस्तूचा सरासरी वेग v खालील सूत्रात मांडला जातो:
वर्ग:अभिजात यामिकी वर्ग:भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पना
दा लात
दा लात (व्हियेतनामी: Đà Lạt, ) हे व्हियेतनाम देशातील एक शहर व पर्यटन केंद्र आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:व्हियेतनाममधील शहरे
लोणी (आंबेगाव)
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
भोगावडे बुद्रुक
भोगावडे बुद्रुक हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्राणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
जॉन हॅसब्रूक व्हान व्लेक
हे शास्त्रज्ञ आहेत.
बाह्यदुवे
व्हान व्लेक, जॉन हॅसब्रूक व्हान व्लेक, जॉन हॅसब्रूक वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
ख्मेर रूज
ख्मेर रूज (ख्मेर: ខ្មែរក្រហម) हे कंबोडियामधील कम्युनिस्ट पक्षाच्या समर्थक व कार्यकर्त्यांना दिले गेलेले नाव होते. ख्मेर रूजची स्थापना १९६८ मध्ये उत्तर व्हियेतनाममध्ये झाली. १९७५ साली व्हियेतनाम युद्ध संपल्यानंतर इ.स. १९७५ ते १९७९ दरम्यान ४४ महिने पोल पोटच्या नेतृत्वाखाली ख्मेर रूजने कंबोडियावर सत्ता गाजवली.
कार्यकाळ
आपल्या चार वर्षांच्या कार्यकाळात ख्मेर रूजने कंबोडियामध्ये हिंसेचे व अराजकतेचे थैमान घातले. पोल पोटने कंबोडियामधील सामाजिक पातळ्या हटवून सर्व जनतेला शेतीच्या कामास जुंपण्याचे ठरवले. ख्मेर रूजने सर्व शहरी नागरिकांना खेडेगावांत स्थलांतर करण्यास भाग पाडले. ज्या शहरी लोकांना शेतीचे काहीही ज्ञान नाही अशांना बळजबरीने शेतकरी बनवल्यामुळे कंबोडियामधील कृषी उद्योग पूर्णपणे कोलमडून पडला व भयंकर दुष्काळाची परिस्थिती निर्माण झाली. तसेच अन्न-पाण्याविना सलग १२ तास शेतीकाम करण्याच्या ख्मेर रूजच्या धोरणामुळे भुकमारी, रोगराई इत्यादी कारणास्तव लाखो लोक मृत्यूमुखी पडले. कोणताही छोटासा नियम मोडल्यास त्या व्यक्तीला त्वरित मारून टाकले जात असे.
तसेच ख्मेर रूजने कंबोडियामधील सर्व शाळा, माहाविद्यालये, इस्पितळे, बँका बंद केल्या व बहुसंख्य शिक्षकांची व विचारवंतांची हत्या केली. चलनास विरोध व्यक्त करून त्यांनी कंबोडियामधील सर्व नोटा जाळून टाकल्या व बँका जमीनदोस्त केल्या. ह्यामुळे कंबोडियाची अर्थव्यवस्थेचा पुरता बोजवारा उडाला. ख्मेर रूजने कंबोडियामधील धर्मांचे पुरते उच्चाटन करण्याचे ठरवून सर्व प्रार्थनागृहे व धर्मदायी संस्था बंद केल्या. कोणतीही व्यक्ती धर्माचे पालन करताना आढळून आल्यास ठार मारली जात असे. तसेच कंबोडियन जनतेच्या सर्व प्रकारच्या व्यक्तिस्वातंत्र्यावर संपूर्ण बंदी आणली गेली.
ख्मेर रूजच्या तांडवामध्ये सुमारे १२ लाख ते ३० लाख कंबोडियन लोक मृत्यूमुखी पडले असवेत असा अंदाज अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी व्यक्त केला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:कंबोडियाचा इतिहास वर्ग:राजकीय पक्ष
धामणगाव (सेलू)
धामणगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
सरडा
सरडे (इंग्लिश: Lizard, लिझर्ड;) हा सुमारे ३८०० प्रजाती असलेला खवले असलेल्या सरिसृपांचा एक मोठा गट आहे. अंटार्क्टिका व काही द्वीपसमूह वगळता पॄथ्वीवर अन्य सर्व खंडांमध्ये विविध प्रजातींचे सरडे आढळतात. प्राणिशास्त्रीय दृष्ट्या सरड्यांना लॅसर्टिलिया गोत्र मानले जाते. या गोत्रात साप वगळता लेपिडोसॉरिया प्रगोत्राचे सर्व प्राणी समाविष्ट होतात. सरडा विविध रंगांमध्ये आढळतो.
Lizards are a widespread group of squamate reptiles, with approximately 6,000 species,[1] ranging across all continents except Antarctica, as well as most oceanic island chains. The group, traditionally recognized as the suborder Lacertilia, is defined as all extant members of the Lepidosauria (reptiles with overlapping scales) that are neither sphenodonts (i.e., tuatara) nor snakes – they form an evolutionary grade.[2] While the snakes are recognized as falling phylogenetically within the Toxicofera clade from which they evolved, the sphenodonts are the sister group to the squamates, the larger monophyletic group, which includes both the lizards and the snakes. Lizards typically have feet and external ears, while snakes lack both of these characteristics. However, because they are defined negatively as excluding snakes, lizards have no unique distinguishing characteristic as a group. Lizards and snakes share a movable quadrate bone, distinguishing them from the sphenodonts, which have more primitive and solid diapsid skulls. Many lizards can detach their tails to escape from predators, an act called autotomy. Vision, including color vision, is particularly well developed in most lizards, and most communicate with body language or bright colors on their bodies, as well as with pheromones. Lizards are the most speciose among extant reptiles, comprising about 60% of all living species. The adult length of species within the suborder ranges from a few centimeters for chameleons such as Brookesia micra and geckos such as Sphaerodactylus ariasae to nearly 3 m (9.8 ft) in the case of the largest living varanid lizard, the Komodo dragon. Some extinct varanids reached great size. The extinct aquatic mosasaurs reached 17 m (56 ft), and the giant monitor Megalania is estimated to have reached perhaps 7 m (23 ft). The name Sauria was coined by James Macartney (1802); it was the Latinisation of the French name Sauriens, coined by Alexandre Brongniart (1800) for an order of reptiles in the classification proposed by the author, containing lizards and crocodilians, later discovered not to be each other's closest relatives. Later authors used the term "Sauria" in a more restricted sense, i.e. as a synonym of Lacertilia, a suborder of Squamata that includes all lizards but excludes snakes. This classification is rarely used today because Sauria so-defined is a paraphyletic group. It was defined as a clade by Jacques Gauthier, Arnold G. Kluge and Timothy Rowe (1988) as the group containing the most recent common ancestor of archosaurs and lepidosaurs (the groups containing crocodiles and lizards, as per Mcartney's original definition) and all its descendants. A different definition was formulated by Michael deBraga and Olivier Rieppel (1997) who defined Sauria as the clade containing the most recent common ancestor of Choristodera, Archosauromorpha and Lepidosauromorpha and all their descendants. However, neither of these uses have not gained wide acceptance among researchers specializing in lizards.
बाह्य दुवे
वर्ग:सरपटणारे प्राणी
आर्नो अ‍ॅलन पेन्झियास
आर्नो अ‍ॅलन पेन्झियास हे नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरीकन भौतिकशास्त्रज्ञ होते.
बाह्यदुवे
पेन्झियास, आर्नो अ‍ॅलन वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म
फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी
एफ.आय.ए. अधिकृतपने हंगाम संपे पर्यंत विजेत्याची घोषणा करत नाही, परंतु एका चालकाने मिळवलेले गुण दुसरा कोणताही चालक पार करू शकत नसेल तर चालकाला अजिंक्यपद मिळाल्याचे म्हणले जाते. फॉर्म्युला वनच्या अत्ता पर्यंतच्या ६१ हंगामात, २५ वेळा चालक अजिंक्यपद शेवटच्या शर्यतीत ठरवण्यात आले. एखद्या हंगामात "सर्वात लवकर चालक अजिंक्यपद पटकवला" या खिताबाचा मान मायकल शुमाकरला मिळाला आहे, कार‍ण २००२ च्या हंगाम संपायला ६ शर्यती बाकी होत्या, तरी त्याला "चालक अजिंक्यपद" देण्यात आले.
एकुन ३२ चालकांनी हे अजिंक्यपद मिळवले आहे, ज्या मध्ये मायकल शुमाकरला "सर्वात जास्त अजिंक्यपद" या खिताबाचा मान आहे. मायकल शुमाकरने ७ अजिंक्यपद मिळवले आहेत, त्याला "सर्वात जास्त एका-पाठोपाठील-एक अजिंक्यपद" या खिताबाचेही मान आहे जे त्याला २००० ते २००४ ह्या वर्षां मध्ये सलग ५ वेळा "चालक अजिंक्यपद" पटकवल्यामुळे, मिळले आहे.
तळटिपा
Bold indicates the team also won the Constructors' Championship (awarded since ).
चालका प्रमाणे
Drivers in bold competed in the २०१९ World Championship.
चालकाच्या राष्ट्रीयत्वाप्रमाणे
Drivers in bold competed in the २०१९ World Championship.
कारनिर्मात्या प्रमाणे
Constructors in bold competed in the २०१९ World Championship.
इंजिन निर्मात्या प्रमाणे
Engine manufacturers in bold competed in the २०१९ World Championship.
टायर निर्मात्या प्रमाणे
Tyre manufacturers in bold competed in the २०१९ World Championship. Numbers in parentheses indicate championships won as the sole tyre supplier.
सर्वात तरुण अजिंक्यपद मिळवणारा चालक
Drivers in bold competed in the २०१९ World Championship.
सलग अजिंक्यपद पटकावणारे चालक
एकूण १० चालकांनी, फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद सलग पटकावलेले आहे.
बाह्य दुवे
चालक अजिंक्यपद यादी वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
कुशिरेबुद्रुक
कुशिरेबुद्रुक हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
भोगावडे खुर्द
भोगावडे खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्राणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
अस्थितिस्थापक टक्कर
वर्ग:अभिजात यामिकी वर्ग:रिकामी पाने
खानुका
हनुका (हिब्रू: חֲנֻכָּה) हा ज्यू धर्मातील एक सण आहे. जेरुसलेम येथील 'पवित्र मंदिरा'प्रती ज्यूधर्मीयांच्या श्रद्धेचे पुनःसमर्पण साजरा करणारा हा सण आहे. सलुसिद साम्राज्याविरुद्धचा मॅकेबियन्सचा उठाव, हा ह्या सणाचा ऐतिहासिक संदर्भ आहे. दिव्यांचा उत्सव ह्या नावाने देखील ओळखला जाणारा हा सण हिब्रू दिनदर्शिकेच्या तिसऱ्या महिन्याच्या, 'किस्लेव'च्या २५ व्या दिवशी सुरू होतो व आठ दिवस चालतो. नोव्हेंबरचा उत्तरार्ध ते डिसेंबरचा उत्तरार्ध ह्यादरम्यान कधीतरी हा सण असतो. 'श्रद्धेचा उत्सव' अशीही ह्याची एक ओळख आहे. ह्या सणादरम्यान ९ दिवे असलेली मेनोरा नावाची एक विशिष्ट समई पेटवली जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:ज्यू धर्म वर्ग:सण आणि उत्सव
खार
शारीरिक संरचना
like karu Tai
विविध जाती
khar
ब्रायन व्हॅलेन्टाइन
ब्रायन हर्बर्ट व्हॅलेन्टाइन (जानेवारी १७, इ.स. १९०८:ब्लॅकहीथ, लंडन, इंग्लंड - फेब्रुवारी २, इ.स. १९८३:ऑटफोर्ड, केंट, इंग्लंड) हा १९३३ आणि १९३९ दरम्यान ७ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
व्हॅलेन्टाइन, ब्रायन व्हॅलेन्टाइन, ब्रायन व्हॅलेन्टाइन, ब्रायन वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अरबी द्वीपकल्प
अरबी द्वीपकल्प (شبه الجزيرة العربية) किंवा अरेबिया हा मध्यपूर्वेतील आशिया व आफ्रिका खंडांच्या सीमेवरील एक द्वीपकल्प आहे.
वर्ग:द्वीपकल्प वर्ग:मध्यपूर्व
रॉबर्ट वूड्रो विल्सन
बाह्यदुवे
विल्सन, रॉबर्ट वूड्रो विल्सन, रॉबर्ट वूड्रो वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म
धानोळी
धानोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
मांजर्डा
मांजर्डा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
कडावल
कडावल हे भारत देशाच्या महाराष्ट्र राज्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातले एक गाव आहे. हे गाव सिंधुदुर्गातील कुडाळ तालुक्यात येते.
अवकलन
एखाद्या चल राशिचे दुसऱ्या एका चल राशिच्या संदर्भात होणाऱ्या क्षणिक बदलाला अवकलन म्हणले जाते.
वर्ग:गणित
कोनीय संवेग
कोनीय संवेग हे संवेगाचे कोनीय समरूप असून त्याची व्याख्या जडत्वाचा जोर गुणिले कोनीय वेग किंवा स्थान गुणिले संवेग असा केला जातो.
वर्ग:भौतिकी परिमाणे वर्ग:वलन वर्ग:अक्षय्यता नियम वर्ग:अभिजात यामिकी वर्ग:पुंज यामिकी
गाय
गाय हा एक सस्तन प्राणी असून भारताच्या पाळीव पशूंमधील अत्यंत महत्त्वाचा प्राणी आहे. प्राचीन काळापासून भारतात गाय ही प्रामुख्याने दूध, दही, ताक, लोणी इत्यादी दुग्धजन्य पदार्थांसाठी तसेच शेतीकरिता उपयुक्त पशुवंश पैदाशीसाठी पाळली
गायीच्या नरास सांड, बैल किंवा वळू असे म्हणतात. बैल गाडीला किंवा नांगराला जोडून त्यांकडून गाडी-नांगर ओधण्याची कामे करवून घेतात. एक बैल जोडलेल्या गाडीला छकडा आणि दोन बैलांच्या गाडीला बैलगाडी म्हणतात.
गाईच्या पाडसाला वासरू, पाडा किंवा खोंड (नर) किंवा पाडी किंवा कालवड (मादी) म्हणतात. भारतीय गाईचे शास्त्रीय नाव बॉस इंडिकस असे असून यात, डांगी, देवणी, कांकरेज, खिल्लार, गीर, ओंगल अशा विविध उपजातींचा समावेश होतो. विदेशी गायीचे शास्त्रीय नाव बॉस टॉरस असे आहे. यात जर्सी, होल्स्टीन इत्यादी गायींचा समावेश होतो.
भारतीय गाय
भारतीय गाय ह्या बॉस इंडिकस या वंशाच्या आहेत. त्यात हरियाना, साहिवाल, गीर, अमृतमहाल, गवळाऊ, देवणी, खिल्लारी, डांगी, कांकरेज,लाल कंधारी, थारपारकर, गुंतुर, ओंगल, गावठी, निमारी, राठी, मालवी, हल्लीकर, वेच्चूर, कंगायम, उंबलाचेरी, बरगूर, केनकाथा, पोंंवर, कासारगोड, गंगातिरी, खेरीगढ, नागोरी, मेवाती, सिरी, पंगनुर इत्यादी ४८ प्रकारच्या गाईंचा समावेश होतो. भारतात दक्षिण भारतामधील अमृतमहल, काठियावाडची तलवडा व बुंदेलखंडमधील गोरना या गायी भारतात प्रसिद्ध आहेत.
भारतीय भाषांमध्ये गाईला गो, गौ, गोमाता, धेनू इत्यादी नावे आहेत.
भारतीय गोवंशाचे महत्त्व
भारतीय गोवंशातील गायीच्या दुधाला A-2 प्रकारचे दूध म्हटले जाते. A-1 प्रकारापेक्षा या दुधात आणि त्यापासून तयार केलेल्या तुपात मानवी आरोग्यास उपयुक्त घटक जास्त प्रमाणात असल्याचे संशोधनांती सिद्ध झालेले आहे. संकरित गायींपेक्षा देशी गायींची वातावरणातील बदलांना तोंड देण्याची क्षमता जास्त असते.
धार्मिक महत्त्व
हिंदू, जैन, पारशी इ. धर्मात गाईला पवित्र मानतात. तसेच प्राचीन इजिप्त, रोम, ग्रीस, पॅलेस्टाईन या संस्कृतीतही गाईला विशेष स्थान होते.
हिंदू धर्म
हिंदू धर्मात गाय हे पवित्रतेचे, संपन्नतेचे, मांगल्याचे प्रतीक आहे. हिंदू धर्मामध्ये वैदिक काळापासूनच गाईला महत्त्वाचे स्थान आहे. गोमूत्राला देखील विशेष धार्मिक व वैद्यकीय महत्त्व आहे. गोमय(गाईचे शेण), गोमूत्र(गाईचे मूत्र), गाईचे दूध, दही, तूप यांच्या मिश्रणाला पंचगव्य म्हणतात. जगातील सर्वात प्राचीन ग्रंथ 'ऋग्वेद' आहे. त्यात गाईचे स्थान उच्च आहे असे सांगणारा एक मंत्र आहे.
यात प्रत्येक विचारशील पुरुषास निर्देश केला आहे की, तुम्ही गाईस माता, बहीण व कन्या या समान समजा. त्यांना केव्हाही मारू नका. गाय निर्दोष व निरपराध आहे.
हा मंत्र वैदिक काळात गाईचे स्थान उच्च कोटीचे असल्याचे दर्शवितो.
अथर्ववेदातील ११-१-३४ हा मंत्र म्हणतो की, 'धेनुः संदनं रयीणाम्' अर्थात गाय साऱ्या संपत्तीचे भांडार आहे. गाय शेतकऱ्यांच्या खूप उपयोगी आहे.
औषधी महत्त्व
गाईचे दूध, गोमूत्र, शेण, तूप, दही व त्यापासून बनलेले पदार्थ यांत औषधी गुण असल्याचे आयुर्वेदात सांगितले आहे.त्याला पंचगव्य असे म्हणतात.स्मरणशक्ती वाढवायला गायीचे दूध उत्तम आहे. गाईचे शेणाने सारविलेल्या घरात कीटक कमी आढळतात.
गाईच्या दुधात २१ प्रकारची ॲमिनो ‌‍‍आम्ले, ११ प्रकारचे फॅटी आम्ले, ६ प्रकारची जीवनसत्त्वे, २५ प्रकारची धातुजन्य तत्त्वे, २ प्रकारची साखर, ४ प्रकारचे फॉस्फरस व ११ प्रकारची नायट्रोजन तत्त्वे आढळून येतात.
गोहत्या बंदी
हिंदू धर्मात गोहत्या निषिद्ध मानली गेली आहे.
कारण गाय हा फक्त पाळीव पशू नसून तो एक उपयुक्त पशू आहे. गाईचे गोमूत्र, शेण, दूध, तूप, दही हे पंचामृत एक दिव्य औषध आहे, असे काही हिंदूंची समजूत आहे. गाय आपल्या आयुष्यात हजारो लोकांचे भरण पोषण करते. मात्र तिची हत्या मात्र फक्त काही जणांचे भोजन बनू शकते.
सुलतानी राजवटीत मोहम्मद तुघलकापासून ते मोगल बादशाह शहाजहानपर्यंतच्या काळात गोहत्याबंदी कायदा होता. कुतुबुद्दीन शहा, हैदरअली, टिपू सुलतान यांच्याही कालखंडात गोहत्या बंदी होती. परंतु इंग्रजी राजवटीपासून गोहत्या होत गेली.
भारताच्या महाराष्ट्र राज्यात १९७६पासून गोहत्याबंदीचा कायदा आहे. १९९५मध्ये शिवसेना-भाजप युती सरकार सत्तेवर आल्यानंतर केवळ गायीच्या नव्हे, तर बैलांच्या म्हणजेच गोवंशाच्या हत्येवर बंदी आणण्याचा कायदा केला. मात्र, त्याला राष्ट्रपतींची मंजुरी मिळाली नव्हती. पंधरा वर्षांनंतर राज्यात परत सत्तेवर आल्यानंतर युती सरकारने तातडीने राष्ट्रपतींची मंजुरी घेऊन हा कायदा लागू केला.
गोहत्या बंदी करणारे महाराष्ट्र हे काही भारतातले एकमेव राज्य नाही. उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, गुजरात आदी अनेक राज्यांत हा कायदा आहे. गाय, बैल आदी जनावरे शेतीसाठी उपयुक्त असल्याने त्यांचा वापर प्रामुख्याने शेतीसाठी व्हावा, याबाबत राज्यघटनेतील ४८व्या कलमात तरतूद केल्याने त्याच्या आधारे गोहत्या बंदी घालता येते. त्यामुळेच न्यायालयानेही ती वैध ठरविली आहे.
देशात बहुसंख्य असलेल्या हिंदू समाजात गायीबद्दल पवित्र भावना असल्या, तरी देशातील हिंदूंसह सर्व नागरिकांच्या खाण्याच्या आणि पिण्याच्या सवयी भिन्न आहेत. कोणी काय खावे आणि काय खाऊ नये हा ज्याच्या त्याच्या वैयक्तिक प्रश्न असतो. लोकांच्या खाण्याबाबत अन्य कोणताही पर्याय न देता एका खाद्यान्नावर बंदी घालणे चुकीचे आहे. तरीही सरकारने गोवंश हत्याबंदी कायदा लागू केला आणि त्यामुळे गोमांस बाळगणेही गुन्हा होऊन बसला. गोमांस हे ज्यांच्या खाद्यजीवनाचे अविभाज्य घटक आहे, त्यांची यामुळे अडचण झाली. त्यांच्याकडील मांसाकडे संशयाने पाहिले जाऊ लागले. त्यांचा छळ करण्याच्या काही घटनाही घडल्या. भाकड जनावरांना सांभाळणे शेतकऱ्यांना अवघड होऊन बसले. काहींवर बेरोजगाराची कुऱ्हाड कोसळली. उत्तर प्रदेशातील दादरी हत्याकांड गोमांसावरून झाल्याने देशाबरोबरच राज्यातीलही सामाजिक सलोखा धोक्यात आला.
या पार्श्वभूमीवर मुंबई उच्च न्यायालयाने महाराष्ट्रातला गोवंश हत्याबंदीचा कायदा वैध ठरविला असला, तरी त्यातील तीन प्रमुख निर्बंध उठविले आहेत. राज्यात गोवंश हत्याबंदी असली, तरी परराज्यांतून किंवा परदेशांतून आणलेले गोमांस बाळगणे किंवा खाणे गुन्हा नसल्याचे न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे. गोमांस बाळगण्यावर बंदी घालणे न्यायालयाने घटनाबाह्य ठरविले आहे. एखाद्याकडील गोमांस हे राज्यातील बेकायदा गोहत्येद्वारे आल्याचे सिद्ध करण्याची जबाबदारी न्यायालयाने सरकारवर टाकली आहे. त्यामुळे गोमांस बाळगणाऱ्यांचा होणारा छळ थांबू शकेल. त्याचबरोबर गाय, बैल आदींची विक्री आणि वाहतूक ही त्यांच्या हत्येसाठीच होत असल्याचे समजून वाहतूकदारावर गुन्हा नोंदविण्याची तरतूदही न्यायालयाने रद्दबातल ठरविली आहे. (७ मे २०१६)
गोवंश हत्याबंदीच्या सध्याच्या कायद्यातील तीन प्रमुख तरतुदी न्यायालयाने रद्द केल्याने महाराष्ट्र राज्य सरकारने एकूणच कायद्याचा फेरविचार सुरू केला आहे.
हिंदूंनी केलेले गोमांस भक्षण
हिंदू कधीही गोमांस भक्षण करीत नव्हते असा दावा सरसकट केला जातो. मात्र हा दावा एस.एल. सागर यांनी ’हिंदूंनी केलेले गोमांसभक्षण’ या पुस्तकात खोडून काढण्याचा प्रयत्‍न केला आहे. हे सांगण्यासाठी त्यांनी वैदिक काळापासून गोमांस भक्षण करण्यात येत असल्याचे पुरावे दिले आहेत. उपनिषद काळ, रामायण काळ, महाभारत काळ, सूत्र काळ, स्मृति काळ, पुराण काळ, बौद्ध काळ, मध्य काळ आणि आधुनिक काळ या सर्व काळांत हिंदू गोमांस भक्षण करीत होते, असे लेखक स्वतंत्र प्रकरणांतून सांगतात. गोरक्षा आंदोलनावरही पुस्तकात चर्चा केली आहे. हिंदूंनी गोमांस खाणे का सोडले? या प्रश्नाच्या उत्तराचा त्यांनी शोध घेण्याचा प्रयत्‍न केला आहे. गोमांस भक्षणासंबंधीच्या निरनिराळ्या कहाण्यांचाही समावेश पुस्तकात केला आहे.