cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कोहोजगड
गडावर जाण्याच्या वाटा
गोऱ्हे गावातून पुढे गेल्यावर समोरच डोंगर चढून वर कोहजकिल्यावर जाण्यासाठी पाऊल वाट आहे.
राहण्याची सोय
गडावर निवारा असा नाही. शंकराच्या मंदिरात केवळ २ माणसे राहू शकतात.
जेवणाची सोय
खाण्याची सोय आपणच करावी, पिण्याचे पाणी गडावर आहे.
पाण्याची सोय
बारमाही पाण्याची सोय आहे.
जाण्यासाठी लागणारा वेळ
२ तास
हेसुद्धा पहा
वर्ग:पुणे जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
गौहर जान
सुरुवातीचे जीवन
गौहर जान ह्या ख्रिश्चन कुटुंबातल्या होत्या. त्यांचे खर नाव ॲंजेलिना येवर्ड असे होते. गौहर यांची आई (माहेरची व्हिक्टोरिया हेमिंग्ज) हीदेखील एक प्रशिक्षित नृत्यांगना आणि गायिका होती. तिला बालपणापासूनच संगीत आणि नृत्य याचे प्रशिक्षण देण्यात आले होते. गौहर जान यांनी आपल्या आईकडून नृत्य आणि गायनाचे धडे घेतले. गोहर जान यांनी जवळ जवळ २० भाषांमध्ये ठुमरीपासून भजनापर्यंत प्रत्येक प्रकारची गाणी गायली. त्या काळातील सर्वात महागड्या गायिका म्हणून त्यांची ख्याती होती. त्यांचे वडील विल्यम रॉबर्ट येवर्ड हे बर्फ कारखान्यात एक इंजिनियर म्हणून काम करीत होते.
दुर्दैवाने, विल्यम आणि व्हिक्टोरिया यांच्यातील विवाह दीर्घकाळ टिकला नाही. व्हिक्टोरियाने आपल्याच नवऱ्याच्या मित्रांसोबत अनैतिक संबंध जोडले. ॲंजेलिनाचे आईवडील यांनी १८९७ मध्ये घटस्फोट घेतला. त्यानंतर गौहरच्या आईने यांनी इस्लामचा स्वीकार केला.आणि त्याचे नाव मालका जान झाले व आणि त्याची मुलगी ॲंजेलिना हिचे गौहर जान असे नाव ठेवले. गौहरला लोक गौरा असेही म्हणायचे., तर गौहरची आई "बडी" मालका जान या नावाने ओळखली जाते कारण त्या वेळी तीन इतर मालका जान प्रसिद्ध होत्या.
कारकीर्द
काही काळानंतर व्हिक्टोरिया ('मालका जान') बनारसमध्ये एक कुशल गायिका, कथक नृत्यांगना आणि एक चित्रकार बनल्या आणि स्वतःचे नाव "बादी" मालका जान असे ठेवले.तिला बडी (वृद्ध) म्हणून संबोधले कारण त्या वेळी तीन मालका जान प्रसिद्ध होत्या. मालका जानखेरीज, आगऱ्याच्या मुलके जान, मळक पुखराज आणि मुलुका जान अशा तीन होत्या, आणि बडी मालका त्यांच्यातील सर्वात मोठी होती.
१८८३ मध्ये मालका जान कोलकत्ता येथे परत आल्या आणि त्यांनी नवाब वाजिद अली शाह म्हणजेच त्यांचे पती यांना न्यायालयात स्थानापन्न केले. तेव्हा ते कोलकत्ता जवळील माटाबार्ज (गार्डन रीच) येथे स्थायिक झाले होते. तीन वर्षांच्या आत नवाब वाजिद अली शाह यांनी २४ चित्ताराम रस्ता (आता रवींद्र सरणी) ४०,००० रुपयांत खरेदी केले. तिथे तरुण गौहरने आपले प्रशिक्षण सुरू केले, त्यांनी पतियाळातील काले खान, रामचुरच्या उस्ताद वझीर खान आणि उस्ताद अली बख्च जरनाल (पतियाळा घराण्याचे संस्थापक सदस्य) आणि कल्लू उस्ताद, यांच्याकडून शुद्ध आणि उपशास्त्रीय हिंदुस्तानी संगीत शिक्षण घेतले. बिरंदूना महाराज, श्रीजानबाईचे ध्रुपद धमार आणि बंगाली कीर्तन, रणदासचे कथक यांच्यासाठी.त्यांनी 'हॅमडॅम'या पेन नावाखाली गझला लिहिण्याचे काम केले.
गौहर जान यांनी १८८७ मध्ये दरभंगा राजांच्या शाही कोर्टात पहिली कामगिरी केली आणि बनारस येथील व्यावसायिक नृत्यांगनांकडून व्यापक नृत्य आणि संगीत प्रशिक्षण मिळाल्यानंतर त्यांना शाळेतून संगीतशिकषक म्हणून नियुक्ती मिळाली. .गौहर जान यांनी १८९६ मध्ये कोलकत्ता मध्ये अभिनय करायला सुरुवात केली. त्यांच्या तिच्या रेकॉर्डमध्ये त्यांना 'प्रथम नाचणारी मुलगी' असे म्हटले गेले. १९०४ ते १९०५ या काळात त्यांची गुजराती फारसी नाट्य कलाकार अमृत केशव नायक यांच्याशि भेट झाली आणि १९०७ मध्ये अचानक त्यांचा मृत्यू होण्यापर्यंत त्या त्यांच्यासोबत राहिल्या.
प्रेरणा
बेगम अख्तर यांना आपल्या सुरुवातीच्या काळात हिंदी चित्रपटात कारकीर्द करायचे होते, परंतु गौहर आणि तिच्या आईचे गायन ऐकल्यानंतर त्यांनी ही संकल्पना पूर्णपणे सोडून दिली आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचा अभ्यास केला. त्यांचे पहिले शिक्षक उस्ताद इमदाद खान होते, ज्यांनी आई-मुलगी या जोडीला प्रशिक्षण दिले.
भारतातील पहिले रेकॉर्डिंग सत्र
भारतातील पहिले रेकॉर्डिंग म्हणजे गौहर जान यांनी ग्रामोफोन कंपनीचे फ्रेड गेजबर्ग यांच्यासाठी राग जोगियामधील खयाल गायन ध्वनिमुद्रित केले. ८ नोव्हेंबर १९०२ रोजी सत्राची सुरुवात झाली. सहा आठवड्यांच्या कालावधीत स्थानिक कलाकारांच्या ५०० पेक्षा जास्त एंट्रीज नोंदविल्या गेल्या. कोलकत्यातील एका हॉटेलच्या दोन मोठ्या खोल्यांमध्ये एका रेकॉर्डिंग स्टुडिओमध्ये रेकॉर्डिंग करून हे रेकॉर्डिंग जर्मनीला पाठवून त्यांच्या ध्वनिमुद्रिका बनल्या. त्या एप्रिल १९०३ मध्ये भारतात पाठविण्यात आल्या. भारतातील ग्रामोफोनच्या लोकप्रियतेत ते उत्कृष्ट यश असल्याचे सिद्ध झाले. १९०३ पर्यंत भारतीय बाजारपेठेत गोहर जानच्या रेकॉर्ड्‌स मिळू लागल्या आणि त्यांचा खूप खप झाला.
बाह्य दुवे
अक्षरनामा
माझे नाव गौहर जान
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९३० मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऑलिंपिक खेळात पोलंड
वर्ग:रिकामी पाने
इ.स. ४४९
वर्ग:इ.स.च्या ४४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
इस्लाम धर्माचे संप्रदाय
सुन्नी
पैगंबर मोहम्मद (इ.स. ५७० - ६३२) यांनी स्वतः अनुसरलेल्या गोष्टी तसेच विचारांचे पालन करणारा पंथ अशी सुन्नी अर्थात सुन्नत गटाची ओळख आहे. एका निष्कर्षानुसार जगभरातील मुसलमानांपैकी ८० ते ८५ टक्के सुन्नी पंथीय आहेत. तर उर्वरित १५ ते २० टक्के शिया पंथाचे आहेत. हा पंथ परंपरावादी आणि उदारमतवादी आहे. सध्याची इस्लामी लोकसंख्या ८५ टक्के सुन्नी असून या पंथाच्या हनाफी, मालिकी, शफी, हमबाली इत्यादी उपशाखा आहेत.
इस्लामच्या कायद्यानुसार सुन्नी पंथाचे चार उपगट आहेत. या चार गटांपासून स्वतःला वेगळे राखणारा पाचवा गटही अस्तित्वात आहे. या पाच गटांच्या धर्मपालन तसेच श्रद्धांमध्ये मोठा फरक नाही. मात्र प्रत्येक गटाच्या प्रमुखाने इस्लामची संकल्पना योग्य पद्धतीनं मांडली असल्याचा त्यांचा दावा आहे.
आठव्या आणि नवव्या शतकात साधारण दीडशे वर्षांमध्ये चार प्रमुख धार्मिक नेते होऊन गेले. त्यांनी इस्लामच्या कायद्याची संकल्पना स्पष्ट केली. या नेत्यांना मानणारे त्या विशिष्ट प्रवाहाचे समर्थक झाले. इमाम अबू हनीफा (इसवी सन ६९९-७६७), इमाम शाफई (इसवी सन ७६७-८२०), इमाम हंबल (इसवी सन ७८०-८५५) आणि इमाम मालिक (इसवी सन ७११-७९५) हे त्या काळातले चार प्रमुख नेते होते.
हनफी
इमाम अबू हनीफा यांना मानणाऱ्यांना हनफी (Hanafi) असे म्हटले जाते. या विचारधारेचे देवबंदी आणि बरेलवी अशा गटांमध्ये विभाजन झाले आहे.
देवबंदी आणि बरेलवी
उत्तर प्रदेशातील देवबंद आणि बरेली या जिल्ह्यांच्या नावावरून विचारप्रवाहांना नाव मिळाले आहे.
विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला मौलाना अशरफ अली थानवी (१८६३-१९४३) आणि अहमद रजा खॉं बरेलवी (१८५६-१९२१) यांनी इस्लामिक कायद्याची स्वतंत्र व्याख्या केली. अशरफ अली थानवी देवबंदच्या दारुल-उलूम मदरशाशी संलग्न होते. तर आला हजरत अहमद रजा खॉं बरेलवी बरेलीचे होते.
मौलाना अब्दुल रशीद गंगोही आणि मौलाना कासीम ननोतवी यांनी १८६६ मध्ये देवबंद मदरशाची स्थापना केली.
देवबंद आणि बरेलवी या दोन विचारपंथांमध्ये मोठा फरक नाही. काही गोष्टींमध्ये मात्र मतभिन्नता आहे. बरेलवी विचारपंथानुसार मोहम्मद पैगंबर सर्वज्ञानी आहेत. विश्वातल्या सगळ्या सगुणनिर्गुण गोष्टींची त्यांना कल्पना आहे. ते सर्वव्यापी आहेत आणि विश्वाच्या पसाऱ्यावर त्यांची दृष्टी आहे.
देवबंद विचारपंथाला हा विचार मान्य नाही. देवबंद विचारपंथानुसार अल्लानंतर नबी महत्त्वाचे आहेत. पण, नबी हे मानव आहेत असे ते मानतात. बरेलवी सुफी इस्लामचे अनुयायी आहेत. त्यांच्याकडे सुफी मजार म्हणजेच संतांच्या समाध्यांना विशेष महत्त्व आहे. देवबंदी विचारपंथामध्ये मात्र त्याला फारसे महत्त्व नाही, उलट ते याचा विरोध करतात.
मालिकी
सुन्नी पंथीयांमध्ये इमाम अबू हनीफा यांच्यानंतर इमाम मालिक यांच्या विचारांना महत्त्व आहे. आशिया खंडात त्यांना (Maliki) मानणाऱ्यांची संख्या कमी आहे. 'इमाम मोत्ता' हे त्यांनी लिहिलेलं पुस्तक प्रसिद्ध आहे. त्यांचे समर्थक मालिक यांनी विषद केलेल्या नियमांचं पालन करतात. मध्यपूर्व आशिया आणि उत्तर आफ्रिकेत मालिक यांचे समर्थक आहेत.
शाफई
शाफई इमाम मालिक यांचे शिष्य आहेत आणि सुन्नींचे तिसरे प्रमुख नेते आहेत. मध्यपूर्व आशियात आणि आफ्रिकेत मोठ्या प्रमाणावर त्यांचे समर्थक आहेत. श्रद्धेच्या बाबतीत ते (Shafi`i) अन्य पंथीयांपासून वेगळे नाहीत. पण, इस्लामच्या अनुसरणाबाबतीत हनफी समुदायाच्या तुलनेत त्यांचा दृष्टिकोन वेगळा असतो.
बालनगिर
बालनगिर भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक शहर आहे.
इस्लाम धर्माचे संप्रदाय
हंबली
सौदी अरेबिया, कतार, कुवैत आणि इतर आखाती देशांसह आफ्रिकेतील अनेक देशांमध्ये इमाम हंबल यांच्या विचारांना मानणारा मोठा वर्ग आहे. ते स्वतःला हंबली (Hanbali) म्हणतात. सौदी अरेबियातील सरकारी शरियत अर्थात नियम हंबलच्या नियमांवर आधारित आहे.
बालनगिर
ओडिशाचे भूतपूर्व मुख्यमंत्री राजेंद्र नारायण सिंह देव या शहराचे रहिवासी आहेत.
वर्ग:ओडिशामधील शहरे वर्ग:बालनगिर जिल्हा
इस्लाम धर्माचे संप्रदाय
सल्फी, वहाबी आणि अहले हदीस
सुन्नी पंथात एक विचारप्रवाह असाही आहे, की जो कोणत्याही विशिष्ट इमामाचे अनुकरण मानत नाही. त्यांच्या मते शरीयतचे पालन करण्यासाठी कुराण आणि हदीस यांचे अध्ययन करणे महत्त्वाचे आहे. या समुदायाला सल्फी (Salafism/ Salafi movement) आणि अहले हदीस (Ahl al-Hadith) नावाने ओळखले जाते. हा समुदाय चारही इमामांचे ज्ञान, अध्ययन, साहित्य यांचा आदर करतो. पण, यापैकी कोण्या एकाच इमामाचे अनुकरण करणे योग्य नाही, असे ते मानतात. इमामांनी सांगितलेल्या ज्या गोष्टी कुराण आणि हदीसनुसार असतील त्यांचे पालन करावे. मात्र विवादास्पद प्रसंगी कुराण आणि हदीसचा शब्द अंतिम राहील, असे त्यांचे म्हणणे आहे. पैगंबरांच्या काळात इस्लामचे जे स्वरूप होते त्याचा प्रचार व्हावा असे सल्फी समुदायाचे मत आहे.
इब्ने तैमिया (१२६३-१३२८) आणि मोहम्मद बिन अब्दुल वहाब (१७०३-१७९२) यांनी या विचाराला पुष्टी दिली. अब्दुल वहाब यांच्यामुळेच या समुदायाला वहाबी (Wahhabism) नाव मिळाले. आखाती देशांमधील इस्लामिक विद्वान या समुदायाने मांडलेल्या संकल्पनांनी प्रभावित आहेत. या समुदायाचे वैशिष्ट्य म्हणजे धार्मिकदृष्ट्या ते अत्यंत कट्टर असतात आणि मूलतत्त्ववादाला पाठिंबा देतात. सौदी अरेबियाचे राजघराणे याच विचारांचं आहे. अल कायदाचा म्होरक्या ओसामा बिन लादेनही सल्फी विचारप्रवाहाचा समर्थक होता.
सुन्नी बोहरा
भारतातील गुजरात व महाराष्ट्रातील आणि पाकिस्तानातल्या सिंध प्रांतात व्यापारउदीम क्षेत्रात जे मुसलमान कार्यरत आहेत यापैकी अनेकजण बोहरा मुस्लिम (Sunni Bohra) असतात. बोहरा शिया आणि सुन्नी दोन्ही पंथांमध्ये असतात. सुन्नी बोहरा हनफी इस्लामिक कायद्याचे पालन करतात. पण, सांस्कृतिकदृष्ट्या त्यांचे शिया पंथीयांच्या चालीरीतींशी साधर्म्य असते.
अहमदिया
हनफी इस्लामिक कायद्याचे पालन करणाऱ्या समुदायाला अहमदिया म्हटले जाते. या समुदायाची स्थापना भारतातल्या पंजाबमधल्या कादियानमध्ये मिर्झा गुलाम अहमद यांनी केली होती. मिर्झा गुलाम अहमद, नबी यांचाच अवतार असल्याचे या समुदायाच्या अनुयायींचे म्हणणे आहे. मिर्झा यांनी नवा शरियतचा कायदा मांडला नाही. पैगंबरांनी सांगितलेल्या शरियतचेच हा समुदाय पालन करतो.
पैगंबरांनंतर जगभरात अल्लाने दूत पाठवण्याची परंपरा बंद झाली यावर मुसलमानांच्या बहुतांशी संप्रदायांमध्ये एकमत आहे. पण, अहमदिया समुदायाच्या म्हणण्यानुसार मिर्झा यांना नबीचा दर्जा प्राप्त आहे. या मुद्यावरून मुसलमानांमध्ये तीव्र मतभेद आहेत. मुसलमानांमधील एक मोठा वर्ग अहमदिया समुदायाला मुसलमान मानतच नाही.
पण, तरीही भारत, पाकिस्तान आणि इंग्लंड या देशांमध्ये या समुदायाच्या अनुयायांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर आहे. पाकिस्तानात अधिकृतपणे अहमदिया समुदायाला इस्लाममधून वगळण्यात आले आहे.
शिया
सुन्नी पंथियांच्या तुलनेत शिया पंथाचे आचारविचार, धर्मविषयक विचार भिन्न असतात. पैगंबरांनंतर दूत पाठवण्याऐवजी इमामांची नियुक्ती केली जावी या विचारांचे ते समर्थक आहेत. पैगंबरांच्या निधनानंतर त्यांचे जावई हजरत अली यांना शियापंथीय उत्तराधिकारी म्हणून मानतात. शियांच्या म्हणण्यानुसार पैगंबरांनीही अली यांनाच उत्तराधिकारी म्हणून जाहीर केलं होतं. पण, हजरत अबू बकर यांनी फसवून प्रमुखपदी वर्णी लावून घेतली. शियापंथीय मुसलमान पैगंबरांनंतरच्या तीन खलीफांना नेता मानत नाहीत. ते त्यांना गासिब असं म्हणतात. गासिब अरबी शब्द आहे. हडपणे असा त्याचा अर्थ होतो. शियापंथीयांनुसार अल्लानं मोहम्मद यांना पैगंबर म्हणून पाठवलं होतं. त्याच धर्तीवर मोहम्मद यांचे जावई अली यांना अल्लानेच इमाम/नबी म्हणून पाठवलं होतं. त्यांची मुलं पुढचे इमाम होत गेले. पुढे जाऊन शिया पंथातही अनेक गट पडले.
इस्ना अशरी
शिया पंथातला इस्ना अशरी (Twelver/ Ithnā‘ashariyyah) हा सगळ्यात मोठा समुदाय आहे. जगभरातल्या शिया पंथियांपैकी ७५ टक्के लोक याच समुदायाचा भाग आहेत. त्यांचे पहिले इमाम हजरत अली आहेत तर शेवटचे आणि बारावे इमाम महदी आहेत. इस्ना अशरी समुदायाचे समर्थक अल्ला, कुराण आणि हदीस यांचे पालन करतात. पण, त्यांच्या इमामांच्या माध्यमातून आलेल्या हदीसचं हा समुदाय पालन करतो. कुराणानंतर 'नहजुल बलागा' आणि 'अलकाफी' हे दोन धर्मग्रंथ या समुदायासाठी महत्त्वाचे आहेत. इस्ना अशरी समुदाय जाफरियावर विश्वास ठेवतात. इराण, इराक, भारतासह पाकिस्तान तसेच जगभरात या समुदायाचे पाईक आहेत.
इस्माइली शिया
या (Isma'ilism) समुदायानुसार इमामांची संख्या सातच आहे. शेवटचे इमाम मोहम्मद बिन इस्माईल आहेत. यामुळेच समुदायाचे नाव इस्माइली असे आहे. इमाम जाफर सादिक यांच्यानंतर त्यांचा मोठा मुलगा इस्माईल बिन जाफर प्रमुख होणार की त्यांचा धाकटा मुलगा प्रमुख होणार. यावरून त्यांचे इस्ना अशरी समुदायाशी वाद झाले. इस्ना अशरी समुदायाने धाकटा मुलगा मूसा काजिम यांना इमाम मानले. तेव्हापासून दोन गट निर्माण झाले. इस्माइली समुदायाने इस्माईल बिन जाफर यांना सातवे इमाम मानले. या समुदायाचे आचारविचार इस्ना अशरी समुदायापासून वेगळे आहेत.
दाऊदी बोहरा
बोहरा समुदायाचाच हा (Dawoodi Bohra) एक छोटा भाग आहे. हा समुदाय इस्माइली शिया गटाच्या आचारविचारांचं पालन करतो. दाउदी बोहरा 21 इमाम असल्याचं मानतात. तैयब अबुल कासिम त्यांचे शेवटचे इमाम होते. त्यानंतर आध्यात्मिक गुरूंची परंपरा या समुदायात आहे. त्यांना दाई म्हटलं जातं. सैय्यदना बुऱ्हानुद्दीन रब्बानी 52 वे दाई होते. 2014 मध्ये त्यांचं निधन झालं. त्यानंतर त्यांच्या दोन मुलांमध्ये उत्तराधिकारी होण्यावरून वाद झाला. हा वाद न्यायालयात गेला. दाऊदी बोहरा समुदाय गुजरात आणि महाराष्ट्रात आहे. पाकिस्तान आणि येमनमध्येही या समुदायाचे समर्थक आहेत. यशस्वी व्यापारी समाज म्हणून दाऊदी बोहरा सुपरिचित आहेत.
खोजा
गुजरातमधला हा (Khoja) व्यापारी समुदाय आहे. ज्यांनी काही दशकांपूर्वीच इस्लामचा स्वीकार केला आहे. खोजा समुदायाचे समर्थक शिया आणि सुन्नी दोन्ही पंथांच्या विचारांना मानतात. खोजा समुदायातले अनेकजण इस्माइली शियांच्या धार्मिक नियमांचं पालन करतात. पण, त्याचवेळी याच समुदायातले बहुतांश जण इस्ना अशरी पंथाप्रमाणे आचरण करतात. काही मोजके लोक सुन्नी इस्लामला मानतात. पूर्व आफ्रिकेतील काही देशांत खोजा समुदायाचे लोक राहतात.
नुसैरी
हा (Alawites/ Nusayri) समुदाय सीरिया आणि इतर आखाती देशांमध्ये आढळतो. अलावी नावानेही हा समुदाय ओळखला जातो. सीरियाचे राष्ट्राध्यक्ष बशर अल असद हे नुसैरी समुदायाशी संलग्न आहेत. या समुदायानुसार अली देवाचा अवतार म्हणून भूतलावर अवतरले.
इस्ना अशरी समुदायाप्रमाणे ते आचारविचारांचे पालन करतात. मात्र त्यांच्यांत काही मतभिन्नता आहेत.
याव्यतिरिक्त इस्लाममध्ये अजूनही काही छोटे-छोटे उपपंथ आहेत.
बोंबळेवाडी
बोंबळेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कडेगांव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कडेगांव तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
लाइपझिश
लाइपझिश (Leipzig) हे जर्मनी देशाच्या जाक्सन ह्या राज्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (ड्रेस्डेन खालोखाल) आहे. हे शहर जर्मनीच्या पूर्व भागात बर्लिनच्या २०० किमी दक्षिणेस वसले आहे.
पवित्र रोमन साम्राज्य काळात एक मोठे व्यापार केंद्र असणारे लाइपझिश दुसऱ्या महायुद्धानंतर पूर्व जर्मनीमध्ये सामील केले गेले. जर्मनीच्या एकत्रीकरणानंतर लाइपझिशमधील ऐतिहासिक इमारती दुरुस्त केल्या गेल्या व येथील पायाभूत सुविधा मोठ्या प्रमाणावर सुधारल्या गेल्या. २०१० साली लाइपझिश हे जगातील ६८वे उत्तम निवासयोग्य शहर होते.
खेळ
फुटबॉल हा लाइपझिशमधील सर्वात लोकप्रिय खेळ आहे. २००६ मधील फिफा विश्वचषक स्पर्धेसाठी लाइपझिश हे एक यजमान शहर होते. रेड बुल अरेना हे येथील सर्वात मोठे स्टेडियम आहे.
सारस्ते
सारस्ते हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
ऑलिंपिक खेळात आइसलँड
वर्ग:आइसलँडमधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
बाळेगाव
बाळेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील नेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:नेर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बरागढ
बरागढ भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर बरागढ जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:ओडिशामधील शहरे वर्ग:बरागढ जिल्हा
नांदेड लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:नांदेड जिल्हा  वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
येनाडा
येनाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात फार फरक आढळतो.मे महिन्यात अतिउष्णता तर जानेवारी महिन्यात कडाक्याची थंडी असते.वार्षिक पर्जन्यमान सरासरी १०९ सेंमी.असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
इ.स. ४५०
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४५० वर्ग:इ.स.च्या ४५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
सुएझ कालवा
सुएझ कालवा (قناة السويس‎) हा इजिप्त देशातील एक कृत्रिम कालवा आहे. भूमध्य समुद्र व लाल समुद्रांना जोडणारा हा कालवा 193.3 km लांबीचा असून त्याचे बांधकाम इ.स. १८६९ साली पूर्ण करण्यात आले. in 1869 Suez Canal open for international transport. सुएझ कालव्याचे उत्तरेकडील टोक बुर सैद शहराजवळ तर दक्षिण टोक सुएझच्या आखातावरील सुएझ शहराजवळ स्थित आहे. सुएझ कालव्यामुळे युरोप व आशिया या दोन खंडांदरम्यान जलद सागरी वाहतुक शक्य झाली आहे. सुएझ कालवा सुरू होण्यापुर्वी युरोपातुन आशियाकडे जाणाऱ्या बोटींना आफ्रिका खंडाला सुमारे ७००० किमी लांबीचा वळसा घालुन जावे लागत असे.
६ ऑगस्ट, २०१५ रोजी या कालव्याला समांतर असा ३४ किमी (२१ मैल) लांबीचा अजून एक कालवा सुरू करण्यात आला. यामुळे येथून दिवसाला ४९ च्या ऐवजी ९७ जहाजे जाऊ शकतील.
सुएझ कालवा प्राधिकरण या संस्थेकडे कालव्याची मालकी व देखभालीची जबाबदारी आहे. ही संस्था इजिप्त सरकारने १९५६ मध्ये स्थापन केली.
वर्ग:इजिप्तचा भूगोल वर्ग:कालवे वर्ग:जलवाहतूक
भद्राद्री कोठगुडम जिल्हा
भद्राद्री कोठगुडम हा भारताच्या तेलंगणा राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २०१६ साली खम्मम जिल्ह्याचे विभाजन करून ह्या जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली. भद्राद्री कोठगुडम जिल्हा तेलगंणाच्या पूर्व भागात आंध्र प्रदेश व छत्तीसगढ राज्यांच्या सीमेजवळ स्थित आहे. गोदावरी ही भद्राद्री कोठगुडम जिल्ह्यामधून वाहणारी प्रमुख नदी आहे.
जिल्हा जिल्ह्यात २३ मंडळे आणि कोथागुडेम आणि भद्राचलम या दोन महसूल विभागांचा समावेश आहे. राष्ट्रीय महामार्ग ३० हा येथील प्रमुख महामार्ग आहे. भद्राचलम हे एक पवित्र हिंदू स्थान ह्याच जिल्ह्यामध्ये आहे.
भूगोल
भद्राद्री कोठगुडम जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ ७,४८३ चौरस किलोमीटर (२,८८९चौरस मैल) आहे.
लोकसंख्या
२०११ च्या भारताच्या जनगणनेनुसार, सध्याच्या भद्राद्री कोठगुडम जिल्ह्याची लोकसंख्या 1,080,858 आहे, लिंग गुणोत्तर हे १००० पुरुषमागे १००८ स्त्रिया आहेत. साक्षरता दर ६६.४% आहे. एकूण लोकसंख्येच्या ३१.७१% शहरी भागात राहतात.
मंडळ (तहसील)
खालील तक्त्यामध्ये जिल्ह्यातील २३ मंडळांचे त्यांच्या संबंधित महसूल विभागांमध्ये वर्गीकरण केले आहे:
संदर्भ
वर्ग:तेलंगणामधील जिल्हे
श्रीधर फडके
श्रीधर फडके (सप्टेंबर ९, १९५० - हयात) महाराष्ट्रातील, भारतातील श्रेष्ठ संगीतकार व गायक आहेत. त्यांचा जन्म मुंबई येथे झाला.
जीवन
श्रीधर फडक्यांच जन्म सप्टेंबर ९, १९५० रोजी मुंबई येथे झाला. ते विख्यात गायक व संगीतकार सुधीर फडके यांचे पुत्र आहेत.
संगीतकार
श्रीधर फडके अनेक चित्रपटांना संगीतबद्ध केले आहे. चित्रपट हे हिंदी भाषा भाषेतील आहेत. त्यापैकी काही गाजलेले चित्रपट पुढीलप्रमाणे
श्रीधर फडके संगीतबद्ध केलेले भावगीत संग्रह पुढील प्रमाणे आहेत.
गाणी
झारखंड संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
१२८२५/१२८२६ झारखंड संपर्क क्रांती एक्सप्रेस ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. संपर्क क्रांती ह्या विशेष गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे झारखंडमधील रांचीच्या रांची रेल्वे स्थानक ते दिल्लीमधील हजरत निजामुद्दीन स्थानकांदरम्यान आठवड्यातून दोनदा धावते. दक्षिण पूर्व रेल्वेद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या झारखंड संपर्क क्रांती एक्सप्रेसला रांची ते दिल्ली दरम्यानचे १३०७ किमी अंतर पार करायला २१ तास १५ मिनिटे लागतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:संपर्क क्रांती एक्सप्रेस वर्ग:झारखंडमधील रेल्वे वाहतूक
राष्ट्रीय महामार्ग २०१ (जुने क्रमांकन)
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन) वर्ग:ओडिशामधील वाहतूक
भद्रक
भद्रक हे पूर्व भारतातील ओरिसा राज्यातील एक शहर आहे. याची स्थापना १ एप्रिल १९९३ रोजी झाली. या शहरात भद्रक जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. पौराणिक कथेनुसार या शहराचे नाव भद्रकाली देवीच्या नावावरून ठेवले आहे. या देवीचे मंदिर सालंदी नदीच्या काठावर आहे.
इतिहास
पौराणिक कथेनुसार भद्रक हे नाव भद्रकाली देवीच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे. या देवीचे मंदिर शहराच्या नैऋत्यकडे आहे. ही पुरातन भूमी पुराणांच्या काळापासून आहे. भद्रकचे ओरिसाच्या समृद्धीत, व्यापारात आणि व्यवहारात महत्त्वाचे योगदान आहे. मुघलांच्या काळात, भद्रक हा बंगालच्या नवाबांच्या अधीन असलेला सुभा किंवा प्रांत होता. जेव्हा मुघलांची सत्ता कमकुवत झाली, तेव्हा या प्रदेशावर क्षत्रिय प्रमुखांची सत्ता आली. या प्रदेशात कनिका, नामपो आणि आगरापाडा सारख्या प्रांतांचा समावेश होता.
जून १८०४ मध्ये ब्रिटिशांनी ओरीसाचा ताबा घेतला. त्यानंतर भद्रक हा कटक आणि बालासोर या दोन प्रशासकीय विभागांमध्ये विभागला गेला. १८२८ मध्ये बालासोरचा स्वतंत्र जिल्हा बनविला. भद्रक हे उपविभागीय प्रमुख म्हणून सहायक मजिस्ट्रेट आणि उपजिल्हाधिकारी यांच्यासह उपविभागांपैकी एक बनला. परंतु १९०१ पर्यंत परगना कोर्ट जाजपूर मध्येच होते.
राष्ट्रीय संघर्षाच्या काळात भद्रक आघाडीवर होते. १९२० मध्ये, महात्मा गांधींचे असहकार आंदोलन सुरू झाले. मार्च १९२१ मध्ये गांधींनी भद्रकला भेट दिली. तेथील राष्ट्रवादी आवेशाने आणि लढाऊ भावनेने ते प्रभावित झाले होते. १९२२ मध्ये त्यांनी भद्रक येथे असलेल्या ब्रिटीश सैन्याने कनिकाची बंडखोरी दडपण्याचा प्रयत्न सुरू केला. पण शेवटी कनिकाचे नेते चक्रधर बेहेरा यांच्या नेतृत्वात भाडेकरूंच्या चळवळीचा विजय झाला.
१९३० मध्ये जेव्हा नागरी अवज्ञा आंदोलन सुरू केले गेले, तेव्हा भद्रक त्यात हिरहीरीने सामील झाले. मिठाचा कायदा मोडला गेला आणि सरकारविरूद्ध यश संपादन झाले. या यशात हरेकृष्णा महताब यांची भूमिका भद्रकमध्ये नावाजली आणि अर्थातच आधुनिक भारताच्या इतिहासातही याची नोंद झाली. १९३४ मध्ये पुन्हा एकदा गांधींनी भद्रकला भेट दिली. त्यावेळेस ते नुआबाजार येथील महताबच्या निवासस्थानी वास्तव्यास होते. तेथे त्यांनी झिंबरन आश्रम (हरियाझी, आश्रम, गरडपूर) येथे हरीजन कामगारांच्या बैठकीला संबोधित केले होते. याच काळात एरमची बंचनिधी मोहंती त्यांच्या देशभक्तीपर गीतांनी लोकांमध्ये चैतन्य निर्माण केले होते.
स्वातंत्र्योत्तर काळापासून भद्राकने शिक्षण, उद्योग, शेती आणि व्यापारात प्रगती केली आहे.
वाहतूक
भद्रक हे शहर ओरीसा राज्यासह देशाच्या इतर भागाशी वाहतुकीने चांगले जोडलेले आहे. हे शहर राष्ट्रीय महामार्ग १६ वर स्थित आहे. ते भुवनेश्वरच्या ईशान्य दिशेस १३०० किलोमीटर वर आहे. भद्रक शहरात तीन मोठी बस स्थानके आहेत, एन.एच. १६ वर, बंट छक जवळ आणि चरणपाजवळ. कटक, भुवनेश्वर, बालासोर आणि कलकत्ता येथून भद्रकला येण्या-जाण्यासाठी खुप बसेस आहेत.
भद्रक रेल्वे स्टेशन चरमपा येथे आहे, जे भद्रक शहराच्या उत्तरेस 3 km अंतरावर आहे.
सर्वात जवळचा विमानतळ बीजू पटनायक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. नैऋत्य दिशेला, भुवनेश्वर जवळ, 135 km अंतरावर आहे.
संदर्भ
वर्ग:ओडिशामधील शहरे] [[वर्ग:भद्रक जिल्हा
इल-ए-व्हिलेन
इल-ए-व्हिलेन (Ille-et-Vilaine; ब्रेतॉन: Il-ha-Gwilen) हा फ्रान्स देशाच्या ब्रत्तान्य प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या वायव्य भागात वसला असून इल व व्हिलेन ह्या येथून वाहणाऱ्या दोन नद्यांवरून त्याचे नाव पडले आहे. ऱ्हेन हे फ्रान्समधील मोठे शहर ह्या विभागाचे मुख्यालय आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:ब्रत्तान्य
मराठी भाषेचा इतिहास
मराठी भाषेचे आद्यकवी श्री.मुकुंदराजस्वामी यांची समाधी अंबाजोगाई शहराच्या वायव्य दिशेस 5 कि.मी अंतरावर आहे. त्यांनी विवेकसिंधू हा मराठी भाषेतील आद्य ग्रंथ लिहला.
मराठी भाषेच्या इतिहासाची उपलब्ध साधने
प्रमाण साधने
दुय्यम साधने
ऐतिहासिक उत्पत्ती
वेदपूर्वकालीन भाषा, वैदिक भाषा, संस्कृत, प्राकृत, अपभ्रंश इ. भाषेच्या स्वरुपावरून प्रत्येक भाषेतील काही वैशिष्टे मराठी भाषेत दिसतात. त्यामुळे मराठी ही वेदपूर्वकालीन भाषेपासून, संस्कृतपासून, पालीपासून, प्राकृत भाषेपासून, महाराष्ट्री किंवा अपभ्रंश भाषेपासून तयार झाली असावी असा विचार अनेक अभ्यासक मांडतात मात्र त्यांच्यात एकमत अजूनही दिसून येत नाही.
मराठी भाषेच्या बाबतीत काही मते अशी-
वेदकालीन
वेदकालीन ज्या बोलीभाषा होत्या त्यावरून मराठीचा जन्म झाला असे एक मत आहे. या मताचे कारण असे की, वेदात संस्कृत भाषेच्या स्वभावाशी विसंगत भावाविशेष सापडतात. म्हणजे वेदपूर्वकालीन भाषेत साधे स्वर, संयुक्त स्वर, आणि अर्धस्वर दिसतात. तिन्हीपैकी उच्चारदृष्ट्या अर्धस्वर हे प्रथमचे असावेत. अर्धस्वरापासून साधे स्वर आणि शेवटी संयुक्त स्वर असा क्रम आहे.हा क्रम संस्कृत भाषेमधे नाही, असे मत मांंडण्याचा प्रयत्न या विषयाचे अभ्यासक करतात.
तमिळ-मराठी भाषा संबंध
मराठी भाषेचा ज्ञात इतिहास साधारणपणे हजार ते तेराशे वर्षांचा आहे. कन्नड आणि तेलुगू भाषा आणखी पाचशे वर्ष वरिष्ठ आहेत असे मानले जाते. मराठीच्या अगोदर प्राकृत-अपभ्रंश आणि महाराष्ट्री प्राकृत ह्यांचा वावर सुमारे १५०० वर्षे होता असे मानले तरी त्यापूर्वी महाराष्ट्रात कोणती भाषा बोलली जायची हा प्रश्न उरतोच. मराठी भाषेत त्या काळात असणारे जे स्थानिक द्रविड कुलोत्पन्न शब्द होते, ते आजही वापरात आहेत, "देशी" अशा अर्थाने भाषातज्‍ज्ञ त्यांचा उल्लेख करतात. डॉ.पां.दा. गुणे व भाषाशास्त्रज्ञ विल्सन ह्याने मराठीतील देशी शब्दांचे ॠण मान्य केले आहे. अनुलोम-प्रतिलोम पद्धतीने प्रत्येक मराठी शब्दाचा संबंध संस्कृतशी जोडणे तार्किक वाटत नाही, त्यामुळे भाषेचे जाणकार श्री.केतकर ह्यांचे मत संस्कृत देखील स्थानिक भाषांपासून तयार झाली असावी असे आहे, जे आत्यंतिक स्वरूपाचे वाटते.
भाषातज्‍ज्ञ विश्वनाथ श्री. खैरे ह्यांनी "संमत" सिद्धान्ताद्वारे मराठीचे मूळ तमिळ भाषेमध्ये शोधले असल्याचे त्यांनी द्रविड महाराष्ट्र, अडगुलं मडगुलं (पुस्तक) या पुस्तकांत सांगितले आहे. डॉ. श्री.ल. कर्वे ह्यांचेही मत तसेच आहे. तमिळ आणि जुनी मराठी (साधारणपणे सातशे ते आठशे वर्षापूर्वीची- संत ज्ञानेश्वरांच्या काळातील) ह्यांचे पदक्रम, व्याकरण, वाक्यरचना ह्यांत खूपच साम्य आहे. वापरात असलेले मराठी शब्द थोड्याफार फरकाने आजही तमिळमध्ये दिसून येतात. त्यामुळे फक्त संस्कृत आणि प्राकृत ह्याच भाषांच्या आरोपणांतून मराठीचा जन्म झाला हा तर्क योग्य वाटत नाही. तर त्या उलट खैरे ह्यांचा संमत सिद्धान्त अधिक स्वीकारार्ह वाटतो. (संमत=संस्कृत-मराठी-तमिळ).
प्राकृतापासून मराठी
आधुनिक भारतीय भाषेत निरनिराळ्या प्राकृत भाषेच्या ज्या लकबी दिसतात त्यावरून त्या प्राकृत भाषेपासून ती आधुनिक भाषा निर्माण झाली असे समजले जाते. मराठीच्या बाबतीत असे ठामपणे म्हणता येत नाही.
मराठीपासून प्राकृत
प्रा. हरी नरके यांनी नव्यानेच मांडलेल्या सिद्धान्ताप्रमाणे मराठी ही इसवी सनाच्या पूर्वीपासून असलेली भाषा आहे. त्यांच्या मते माहाराष्ट्री उर्फ प्राचीन मऱ्हाठी. हिच्यापासून शौरसेनी निघाली. शौरसेनीपासून कालांतराने मागधी व पैशाची या दोन भाषा निघाल्या. तेव्हा मागधी व पैशाची ही दोन्ही प्राचीन मराठीची नातवंडे होत. शौरसेनीची खरी आई म्हणजे प्राचीन मऱ्हाठी भाषा.
हालाच्या सप्तशतीतील काव्यही लोकवाङ्मय आहे. कुठल्यातरी राज्याच्या राजकवीने केलेले ते काव्य नसून महाराष्ट्रात प्रचलित असलेल्या लोकप्रिय काव्याचे ते संकलन आहे. त्यात राजांच्या दरबाराचे चित्र नसून गावगाड्याचे, पाटलाचे, पाटलाच्या सुनेचे म्हणजेच महाराष्ट्राच्या साध्या ग्रामीण जीवनाचे चित्र पाहायला मिळते. लीलावती ही अद्भुतरम्य कथा हाल या राजाबद्दल आहे. त्यातही महाराष्ट्राचा प्राण जे प्रतिष्ठान नगर(पैठण) व तेथील गोला उर्फ गोदावरी नदी व तीत नाहणाऱ्या, अंगाला हळद फासणाऱ्या महाराष्ट्र सुंदरीचे वर्णन आढळते. हा कवी आपल्या भाषेला 'मरहठ्ठ देसी भाषा' असे नाव देतो.
दुर्गा भागवतांनी राजारामशास्त्री भागवतांच्या संशोधनाचा निष्कर्ष सांगताना म्हटले आहे, की जुनी माहाराष्ट्री संस्कृतपेक्षा जुनी व खरी जिवंत भाषा आहे हे त्यांनी दाखवले आहे.
यांवरून महाराष्ट्री भाषा ही किमान अडीच हजार वर्षे जुनी, म्हणजे इसवी सनाच्या आधीच्या पाचव्या शतकाइतकी जुनी असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येते. म्हणजे ती कन्नड आणि तेलुगू यांच्यापेक्षा जास्त जुनी किंवा निदान तितकीच जुनी असली पाहिजे.
पाली
पाली भाषेतील ळ हा वर्ण पाली आणि पैशाची भाषेशिवाय दुसऱ्या भाषेत नाही. 'ळ' हा वैदिक भाषेत आहे, तेथूनच तो दक्षिण भारतीय भाषांत गेला. मराठी आणि गुजराथी याही भाषांत ळ आहे.
मागधी
मागधी भाषेच्या काही खुणा मराठी भाषेत आढळतात. मागधी भाषेत 'र' आणि 'स' या बद्दल 'ल' आणि 'श' वर्ण येतात. 'ष्ट' बद्दल 'स्ट' आणि 'स्थ' बद्दल 'र्थ' येतो. जसे, मिसळ =मिशळ /मिश्र, केसर = केशर.
अर्धमागधी
प्राकृत अर्धमागधीचे बरेच विशेष मराठी भाषेत आढळतात. अर्थमागधीची रुपे माहाराष्ट्रीशीही जुळतात. दीर्घ स्वर ऱ्हस्व करण्याची प्रवृत्ति मराठीने अर्थमागधी भाषेतून उचलली आहे. जसे, कुमर= कुमार
महाराष्ट्री
महाराष्ट्री भाषेची बरीच वैशिष्ट्ये मराठीत दिसतात, महाराष्ट्रीय आख्यात विभक्तीचे बरेच प्रकार ही महाराष्ट्री भाषेतून स्वीकारली आहे. जसे, हत्तीस= हत्तिस्स, आगीस = अग्गिस, करीन = करिस्सामो, करिशील = करिस्सासि.
'मी' या सर्वनामाची सर्व रुपे महाराष्ट्रीच्या रुपाशी जुळतात. जसे अहस्मि = मी, आम्मि = मज, मए= मिया, म्या, मझतो = मजहुनि, मज्झ = मज. अनेकवचनी रुपे, अम्हे= आम्ही, अहमसुंतो = आम्हाहुनी, अहम= आम्हा.
अपभ्रंश
अपभ्रंश भाषा:अपभ्रंश ही अभिरांची भाषा होती. [अभीर] जमात गुजरात, कोकण, विदर्भात स्थायिक झाली. मराठी काव्यात असणारी अन्त्य 'यमक पद्धती' अपभ्रंश भाषेपासून मराठीने स्वीकारली आहे.
संस्कृत
संस्कृत भाषेपासूनही मराठीने काही बाबी स्वीकारल्या आहेत.
१) ऋ, ई, औ, हे वर्ण संस्कृतमधे आणि मराठी भाषेतही आहेत. प्राकृत भाषेत हे वर्ण नाहीत. २) ड; ञ हे नासिक्य वर्ण संस्कृतमधे आहेत. ते मराठीत आले. ३) अनेक संस्कृत शब्द मराठीने स्वीकारलेले आहेत. त्यातले अनेक तत्सम(संस्कृतच) आहेत आणि अनेक तद्भव(संस्कृत शब्दापासून बनलेले) आहेत.
मराठी ज्या प्राकृत भाषेपासून निर्माण झाली त्यासाठी एक दीर्घ कालखंड गेला असणार. पाली, शौरसेनी, महाराष्ट्री, वगैरे प्राकृत भाषा समाजात मान्यता पावल्या म्हणजेच त्या भाषेतून ग्रंथ निर्मितीही झालेली आहे. आधुनिक भाषा निर्माण झाल्यावर प्राकृत भाषेतून ग्रंथ निर्मिती होत होती इ.स.११०० पर्यंत अनेक ग्रंथ निर्माण झाले असावेत. निरनिराळ्या प्राकृत भाषेपासूनच पुढे मराठी भाषेची निर्मिती झाली. शौरसेनी भाषा बोलणारा राष्ट्रीक समाज, मागधी व महाराष्ट्री बोलणारा वैराष्ट्रीक समाज आणि आभीर समाज महाराष्ट्रात आले त्यातूनच मराठी भाषा बोलली जाऊ लागली.
सामाजिक इतिहास आणि मराठी भाषा
सम्राट हर्षवर्धनाच्या काळात(इ.स. ७ वे शतक) चीनी प्रवासी ह्यु एन त्संग याने महाराष्ट्राचे (त्याचे त्या काळात वास्तव्य विदर्भात असावे.) असे वर्णन केले आहे :
"येथील लोक इतर हिंदुस्थानींपेक्षा (हर्षाच्या उत्तरेतील राजधानीतील लोकांपेक्षा)किंचित बुटके, वर्णाने सावळे पण काटक आणि सशक्त तब्येतीचे आहेत....... दिल्हे गिल्हे(दिहिल्ले -गिहिल्ले) अशी भाषा ते बोलतात.
आर्य आणि द्रविड
मराठीची इतर आधुनिक भारतीय भाषांशी (विशेषतः इंडो-आर्यन भाषांशी) तुलना करून पाहिली तर त्यांच्यातही बरीच साम्यस्थळे आहेत असे कळते. अगदी बिहारची मैथिली ही भाषा, जी अर्धमागधीपासून निर्माण झाली असे मानले जाते, तीही व्याकरणदृष्ट्या मराठीला बरीच जवळ आहे. शिवाय त्या भाषेत खोपा वगैरे सारखे काही खास मराठी शब्द आहेत. ही एवढी साम्यस्थळे असण्याचे कारण या सर्व भाषांचे मूळ संस्कृत अथवा वैदिक संस्कृत असल्याने असावे, असे मानले जाते. ळ हा शब्द द्रविड भाषेतून आला आहे.
मराठीचे भाषिक परिवर्तन
मराठी भाषा लोकांना आवडते; कारण ती काळाच्या ओघात स्वतःला बदलवून घेते. मूळ मराठी ही जणू काही संस्कृतच आहे.
ग्रंथ
गाथा सप्तशती, लीळाचरित्र, ज्ञानेश्वरी, विवेकसिंधू, ज्योतिषरत्नमाला
शिलालेख व ताम्रपट
''सललयि-पय-संचारा पयडियमाणा सुवण्णरयणेल्ला ! मरहठ्य भासा कामिणी य अडवीय रेहंती !!
मराठी भाषा सुंदर कामिनीप्रमाणे असून ती अटवीप्रमाणे सुंदर गतीची, मदनाने भरलेली आणि चांगल्या वर्णाची आहे, असे मराठी भाषेचे कौतुक केलेले आहे. 'कुवलमाला' या ग्रंथाचे लेखक उद्योतनसुरी यांच्या ग्रंथात १८ भाषांचा उल्लेख येतो. ही अठरा भाषा बोलणारी माणसे कशी आहेत त्याचा उल्लेख त्यात येतो. पण केवळ 'मराठा' या उल्लेखाने मराठा म्हणजे मराठी बोलणारे असे म्हणणे जरा घाईचे होईल. प्राकृत भाषा बोली भाषा म्हणून लोप पावल्यानंतर देशीभाषा सुरू झाल्या या देशभाषा गुप्त राजांच्या काळात होत्या.
मराठी भाषेबाबत असे म्हणता येते की, मराठी भाषा ही कोणत्याही एका भाषेपासून सुरू झालेली नाही. महाराष्ट्री आणि अपभ्रंश भाषेचे उपकार मराठी भाषेवर अधिक आहेत. नारदस्मृतीत देशभाषांचा जो उल्लेख आहे तो 'मराठी' असा लक्षात घेतला तर मराठीचा उत्पत्तीकाळ इ.स. सनाच्या ५ व्या शतकापर्यंत मागे नेता येतो. प्रत्यक्ष मराठी वळणाचे शब्द इ.स. ६८०पासून शिलालेख आणि ताम्रपटात सापडतात.
महाराष्ट्रातील आर.टी.ओ. कार्यालयाच्या संज्ञा
''महाराष्ट्रातील आर.टी.ओ. कार्यालयाच्या संज्ञा'''
मराठी भाषेचा इतिहास
शिलालेख व ताम्रपट
२) कुडल जिल्हा सोलापूर येथे "वाछि तो विजेया होईवा ।।" असे कोरलेला शिलालेख सापडला आहे. याखाली शके ९४० अशी तारीख आहे.
महाराष्ट्रातील आर.टी.ओ. कार्यालयाच्या संज्ञा
वर्ग:११ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा वर्ग:महाराष्ट्रामधील वाहतूक
मराठी भाषेचा इतिहास
पुस्तके
मराठी भाषेची ऐतिहासिक माहिती देणारी पुस्तके पुढील प्रमाणे
बाह्य दुवे
इतिहास वर्ग:व्याकरण वर्ग:मराठी व्याकरण वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा
धणेवाडी
धणेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कडेगांव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
ॲनातोली लार्किन
ऍनातोली इव्हानोविच लार्किन (रशियन: Анатолий Иванович Ларкин) (ऑक्टोबर १४, इ.स. १९३२:कोलोम्ना, रशिया - ऑगस्ट ४, इ.स. २००५) हा रशियात जन्मलेला अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ होता.
लार्किन, ऍनातोली लार्किन, ऍनातोली लार्किन, ऍनातोली
बालेश्वर
बालेश्वर भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक शहर आहे. राजधानी भुवनेश्वर पासून ते सुमारे 194 km लांब आहे. हे बालासोर जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. या गावापासून चांदिपूर समुद्रकिनारा जवळ आहे. भारताच्या संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेचे या शहराच्या दक्षिणेस सुमारे १८ किमीवर चाचणी क्षेत्र आहे. येथे अनेक क्षेपणास्त्राची चाचणी केल्या जाते.
हे शहर बालेश्वर जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:बालेश्वर जिल्ह्यातील शहरे व गावे वर्ग:भारताची अग्निबाण प्रक्षेपण स्थाने वर्ग:ओडिशामधील शहरे
काइझरस्लाउटर्न
काइझरस्लाउटर्न येथे नाटोच्या लष्कराच्या ५०,००० सैनिकांचा तळ आहे.
खेळ
फुटबॉल हा काइझरस्लाउटर्नमधील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून व बुंदेसलीगामधून खेळणारा १. एफ.से. काइझरस्लाउटर्न हा संघ येथेच स्थित आहे. काइझरस्लाउटर्न २००६ मधील फिफा विश्वचषक स्पर्धेच्या १२ यजमान शहरांपैकी एक होते. फ्रिट्झ-वॉल्टर-स्टेडियोन हे येथील प्रमुख स्टेडियम आहे.
परिभाषा
संशोधन, शब्दसंपत्ती व ज्ञानभाषा
मराठी भाषेच्या समृद्धीसाठी संशोधन, शब्दसंपत्ती व ज्ञानभाषा
मराठी भाषा समृद्ध व्हायची असेल तर ती ज्ञानभाषा झाली पाहिजे व परिभाषेच्या सहाय्याने शब्दसंपत्ती वाढविली पाहिजे. ज्ञानाच्या आणि विज्ञानाच्या क्षेत्रातील मूलभूत संशोधन हाती घेण्याचा प्रयत्न ज्या भाषेत होतो तीच भाषा ज्ञानाची भाषा होऊ शकते. आज आपल्या भाषेचा अभिमान असतानाही एक गोष्ट मान्य करावीच लागेल ती म्हणजे विज्ञानाच्या क्षेत्रात मूलभूत संशोधनाचे काम करणा-या इंग्रजी सारख्या ज्या भाषा आहेत, त्यांचे महत्त्व अनन्य साधारण आहे. जगामध्ये विज्ञानाच्या क्षेत्रात होणा-या प्रगतीशी संबंध ठेवायचा असतो अशांना त्या भाषेच्या अभ्यासाची आवश्यकता वाटते. याचे कारण या क्षेत्रातील मूलभूत संशोधनाचे काम या भाषेमधून होत असते. मराठी भाषेबद्दलचा आपला अभिमान ख-या अर्थाने पहिल्या प्रतीचा राहणार असेल तर हे काम मराठी भाषेमध्येही त्वरीत झाले पाहिजे. तथा प्रकारची परिस्थिती आपल्याला येथे निर्माण करणे शक्य आहे सुद्धा भावना आपल्या समस्त लेखक, साहित्यिक मंडळींच्या मनापर्यंत जर जाऊन पोहोचली तर त्याचा निश्चितच चांगला परिणाम होईल. रशिया, चीन, जपान इ. विकसनशील देश स्वतःच्या भाषांमधून मूलभूत संशोधन पूर्वीपासूनच करत आहेत. त्यांचे इंग्रजीशिवाय चालते, जपानसारख्या अतिशय छोटा देश जगाच्या बाजारपेठेवर राज्य करतो आहे. तरा आपला हा खंडप्राय असलेला देश का करू शकणार नाही ? आपणही हे निश्चित करू शकतो, त्यासाठी आपण आपल्या प्रादेशिक भाषा समृद्ध करू शकतो. इतर भाषांमध्ये वाङमय संशोधन जसे मराठीमध्ये येण्याची आवश्यकता आहे, तसे मराठीतील वाङमय देखील अन्य भाषांमध्ये जाण्याची गरज आहे. उत्तम ग्रंथांचे भाषांतर शासनामार्फत तसेच इतर संस्था व्यक्ति यांच्यामार्फत केले गेले पाहिजे त्यासाठी लागणारे नवीन शब्द परिभाषेच्या सहाय्याने सतत तयार करत राहिले पाहिजे.
पारिभाषिक संज्ञा
आजच्या प्रगतीशील शास्त्रीय जगात मानवी जीवनातील प्रत्येक क्षेत्राचा विकास व विस्तार होत आहे. आणि त्यांच्या बरोबरीने भाषेलाही आपली पावले टाकावी लागत आहेत.शास्त्रीय व तांत्रिक स्वरूप असलेल्या प्रत्येक व्यवहाराच्या भाषेमध्ये वेगळेपण आलेला आहे. ही व्यवहारविशिष्ट वेगळी भाषा म्हणजेच त्या त्या व्यवहारातील त्या विषयाची परिभाषा होय. अशा परिभाषेत तांत्रिक स्वरूप असलेला त्याच शास्त्राच्या विशिष्ट पारिभाषिक संज्ञा असतात. चेंबर्स टेक्निकल डिक्श्नरी अन्वये, एखाद्या विज्ञानाच्या क्षेत्रातील शब्दांचे वा वाक्य प्रयोगांचे विशेष महत्त्व असते. त्यांच्या साहाय्याने त्यातील कल्पना नेमकेपणाने शब्दबद्ध करतात त्यांना पारिभाषिक संज्ञा म्हणतात. रोजच्या सामान्य व्यवहाराच्या गरजा भागविण्यासाठी नित्यपरिचित व मर्यादित स्वरूपाचा शब्दसंग्रह पुरा पडतो. परंतु विज्ञानाच्या क्षेत्रातील विशिष्ट व नेमक्या गरजा भागविण्यासाठी तसेच त्यांचा विशेष आशय व्यक्त करण्यासाठी सामान्य शब्दातून वेगळा व स्वतंत्र असा शब्दसंग्रह तयार करावा लागेल. विज्ञानाच्या क्षेत्रातील निरनिराळया शाखांची सध्या जी झपाटयाने वाढ झालेली आहे, त्यामुळे नवे विचार, नव्या संकल्पना व्यक्त करण्यासाठी नवेनवे शब्द शोधून काढण्याची नितांत आवश्यकता भासत असते. या नवीन शब्दाचा अर्थ हा त्या त्या विशिष्ट क्षेत्रातील व्यवहार सिद्ध अनुभव किंवा तथ्ये व्यक्त करीत असतात. परिभाषा निर्मितीचे एक स्वतंत्र तंत्र निर्माण झालेले असून परिभाषेची लक्षणे व ती योग्य रीतीने निर्माण करण्याची पद्धती ठरलेली आहे. परिभाषेच्या निर्मितीसाठी ज्या प्रकियेने शब्दसिद्धी करण्यात येते त्या प्रक्रियेत पुढील प्रक्रियेचा अवलंब करण्यात येतो :-
परिभाषा निर्माण करताना अनेकदा जे नवीन शब्द तयार करावे लागतात त्यासाठी संस्कृत भाषेचा आधार घ्यावा लागतो. उपसर्ग आणि प्रत्यय प्रक्रियेने नवीन नवीन शब्द तयार केले जातात किंवा नाम अथवा धातू यापासून साधित शब्द बनविले जातात. कोणताही शब्द अवघड किंवा सोपा नसतो, तो परिचित किंवा अपरिचित असतो. परिचयाने वापर केल्याने तो सोपा वाटतो. वरील परिभाषा तयार करण्याच्या पद्धतीचा वापर करून केंद्र सरकारच्या शास्त्रीय व तांत्रिक परिभाषा (CSTT) आयोगाच्या धोरणानुसार व भाषा सल्लागार मंडळाने वैज्ञानिक व तांत्रिक परिभाषेच्या निर्मितीसाठी आधारभूत ठरवलेली निदेशक तत्त्वे विचारात घेतली आणि राज्यातील प्रत्येक विद्यापीठाचा त्या त्या विषयातील तज्ञ प्राध्यापक व मराठी विज्ञान परिषदेचा एक प्रतिनिधी यांचा समावेश असलेल्या विषयावर उपसमित्या स्थापन करून त्यांच्या सहकार्याने भाषा संचालनालयाने आतापर्यंत सुमारे २५ विषयांचे परिभाषा कोश तयार केलेले आहेत. यामधील एकूण्‍ सुमारे दोन लाख सदुसष्ट हजार शब्द श्री. संजय भगत, पुणे यांनी इंटरनेटवर उपलब्ध करून दिले आहेत. तथापि विज्ञान क्षेत्रात दररोज होणारे नवीन संशोधन आणि त्यासंबंधातील नवीन आव्हाने पेलण्यास ही परिभाषा अपुरी ठरते. त्यासाठी त्यांच्या सुधारित आवृत्या काढण्याचे तसेच उच्च माध्यमिक व महाविज्ञालयीन अभ्यासक्रमात नव्यावे समावेश झालेल्या विषयांची परिभाषा तयार करण्याचे काम करणे गरजेचे आहे. याचप्रमाणे मराठी भाषेच्या विविध बोली, आधुनिक संगणक शास्त्र, अवकाश विज्ञान तंत्रज्ञान, उद्योग, वाणिज्य, विधी व न्याय आणि उच्चशिक्षण यामध्ये मराठी भाषेचा वापर व प्रमाणीकरण करण्यासंबंधात येणा-या विविध अडचणी व उपाययोजना इ. संबंधात प्रत्येक मराठी भाषा विभाग प्रमुखांनी मूलभूत संशोधन करणे, मराठी भाषेतील शब्दसंपत्ती वाढविणे आणि मराठी भाषा ज्ञानभाषा करणे ही मराठी भाषा समृद्ध करण्याची महत्त्वाची साधने आहेत. त्यांचा उपयोग करून मराठी भाषा चांगली समृद्ध करणे आवश्यक आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी भाषा
विश्वनगर
विश्वनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
प्रगणानंदा रमेशबाबू
प्रगणानंदा रमेशबाबू (१० ऑगस्ट, २००५ - ) हा भारतीय बुद्धिबळ खेळाडू आहे. हा सर्जी कर्जाकीन नंतर दुसऱ्या क्रमांकाचा लहान वयाचा ग्रॅंडमास्टर आहे. एक बुद्धिबळातील प्रतिभावान, अभिमन्यू मिश्रा, सेर्गेई करजाकिन, गुकेश डी, आणि जावोखिर सिंदारोव यांच्या मागे ग्रँडमास्टर (जीएम) ही पदवी मिळवणारा तो पाचवा सर्वात तरुण व्यक्ती आहे. महिला ग्रँडमास्टर वैशाली रमेशबाबू यांचे ते धाकटे भाऊ आहेत.
बुद्धिबळ कारकीर्द
प्रज्ञानंधाने 2013 मध्ये जागतिक युवा बुद्धिबळ चॅम्पियनशिप अंडर-8चे विजेतेपद जिंकले, वयाच्या 7 व्या वर्षी त्याला FIDE मास्टरचे विजेतेपद मिळाले. त्याने 2015 मध्ये 10 वर्षांखालील विजेतेपद जिंकले.
2016 मध्ये, प्रज्ञानंधा 10 वर्षे, 10 महिने आणि 19 दिवसांच्या वयात, इतिहासातील सर्वात तरुण आंतरराष्ट्रीय मास्टर बनले. नोव्हेंबर 2017 मध्ये जागतिक ज्युनियर बुद्धिबळ चॅम्पियनशिपमध्ये त्याने 8 गुणांसह चौथ्या स्थानावर राहून त्याचा पहिला ग्रँडमास्टर नॉर्म गाठला. 17 एप्रिल 2018 रोजी ग्रीसमधील हेराक्लिओन फिशर मेमोरियल जीएम नॉर्म टूर्नामेंटमध्ये त्याने दुसरा आदर्श मिळवला. 23 जून 2018 रोजी त्याने इटलीतील Urtijëi येथे ग्रेडाइन ओपनमध्ये तिसरा आणि अंतिम आदर्श गाठला, त्याने आठव्या फेरीत लुका मोरोनीला पराभूत करून, वयाच्या 12 वर्षे, 10 महिने आणि 13 दिवसांत, त्यावेळची दुसरी सर्वात तरुण व्यक्ती बनली. कधीही ग्रँडमास्टरचा दर्जा मिळवण्यासाठी (कर्जकिनने 12 वर्षे आणि 7 महिन्यांत विजेतेपद मिळवले).
जानेवारी 2018 मध्ये, शार्लोट, नॉर्थ कॅरोलिना येथे आयोजित शार्लोट चेस सेंटरच्या हिवाळी 2018 GM नॉर्म इनव्हिटेशनलमध्ये 5.0/9 स्कोअरसह प्रज्ञनंधाने GM Alder Escobar Forero आणि IM Denys Shmelov सोबत तिसरे स्थान मिळवले.
जुलै 2019 मध्ये, प्रज्ञानंधाने डेन्मार्कमध्ये 8½/10 गुण (+7–0=3) मिळवून Xtracon चेस ओपन जिंकले. 12 ऑक्टोबर 2019 रोजी, त्याने 18 वर्षांखालील विभागात जागतिक युवा चॅम्पियनशिप 9/11 गुणांसह जिंकली. डिसेंबर 2019 मध्ये, 2600 रेटिंग प्राप्त करणारा तो दुसरा सर्वात तरुण व्यक्ती बनला. त्याने हे 14 वर्षे, 3 महिने आणि 24 दिवसांच्या वयात केले.
प्रज्ञानंधा टाटा स्टील बुद्धिबळ स्पर्धेच्या 2022च्या मास्टर्स विभागात खेळली, आंद्रे एसिपेन्को, विदित गुजराती आणि निल्स ग्रँडेलियस यांच्याविरुद्ध गेम जिंकून, 5½च्या अंतिम स्कोअरसह 12 व्या स्थानावर राहिला.
20 फेब्रुवारी 2022 रोजी, चॅम्पियन्स चेस टूर 2022च्या ऑनलाइन एअरथिंग्स मास्टर्स रॅपिड टूर्नामेंटमध्ये वर्ल्ड चॅम्पियन मॅग्नस कार्लसन विरुद्ध कोणत्याही वेळेच्या फॉरमॅटमध्ये गेम जिंकणारा तो तिसरा भारतीय खेळाडू (आनंद आणि हरिकृष्ण यांच्या मागे) बनला.
वर्ग:इ.स. २००५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:भारतीय ग्रँडमास्टर
कटक
कटक भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर कटक जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
कटक शहरात नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचा जन्म झाला.
वर्ग:ओडिशामधील शहरे वर्ग:कटक जिल्हा
आठवा लुई, फ्रान्स
आठवा लुई (५ सप्टेंबर, ११८७ - ८ नोव्हेंबर, १२२६) हा तेराव्या शतकातील फ्रान्सचा राजा होता. फिलिप पाचव्याचा मुलगा असलेल्या लुईने १२१४पासून लष्करी हालचालींमध्ये भाग घेउन अनेक लढाया जिंकल्या.
लुई ०८ वर्ग:इ.स. ११८७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १२२६ मधील मृत्यू
इ.स. ४५२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४५२ वर्ग:इ.स.च्या ४५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
रोहीनी
रोहीनी महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील व शिरपूर तालुक्यातील गाव आहे.
वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:शिरपूर तालुक्यातील गावे
गोवा क्रांती दिन
१८ जून हा दरवर्षी गोवा क्रांती दिन म्हणून साजरा केला जातो. इ.स. १९४६ मध्ये या दिवशी डॉ. राम मनोहर लोहिया यांनी गोव्यातील लोकांना पोर्तुगीजांच्या विरोधात बोलण्याची प्रेरणा दिली. १८ जून हा दिवस गोव्याच्या स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिला गेला आहे. १८ जून १९४६ रोजी डॉ. राममनोहर लोहिया यांनी गोव्यातील जनतेला पोर्तुगीज राजवटीविरुद्ध संघटित होऊन लढा देण्याचा संदेश दिला. यादिवशी झालेल्या क्रांतीच्या जोरदार वक्तृत्वाने स्वातंत्र्यलढ्याला बळ दिले आणि पुढे केले. पोर्तुगीजांच्या विरोधात येथे मोठे जनमत होते. पोर्तुगीजांनी पाच वेळा गोवा इन्क्विझिशन द्वारे प्रचंड अत्याचार येथील हिंदू जनतेवर केले आणि हिंदूंचा छळ केला. गोवा मुक्तीसाठी दीर्घकाळ चाललेली चळवळ. अखेरीस, १९ डिसेंबर १९६१ रोजी, भारतीय सैन्याने गोव्यावर आक्रमण केले, हा भाग पोर्तुगीज राजवटीपासून मुक्त केला आणि गोवा भारताला जोडला. त्यामुळे दरवर्षी गोव्यातील लोकं १९ डिसेंबर हा गोवा मुक्ती दिन म्हणून साजरा करतात.
वर्ग:गोव्याचा इतिहास वर्ग:विशेष दिवस वर्ग:पोर्तुगालचा इतिहास
देवगढ
देवगढ भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर देवगढ जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:ओडिशामधील शहरे वर्ग:देवगढ जिल्हा
उ.रा. गिरी
उ. रा. गिरी (१० ऑक्टोबर १९२९- ५ सप्टेंबर, १९८६ ) यांचे ‘मी एकटा निघालो’ (१९८३) ‘चंद्रायणी’ (१९८४) असे दोन संग्रह प्रसिद्घ आहेत. पैकी ‘मी एकटा निघालो’ या संग्रहात प्रत्येक कवितेखाली तिचा लेखनकाल नोंदविलेला आहे.१९६४ ते १९८१ अशा कालखंडातील ह्या कविता आहेत. तर ‘चंद्रायणी’ मधील कविता १९५२ ते १९८१ या कालखंडातील असल्याचा उल्लेख स्वतः कवीने केला आहे. ‘चंद्रायणी’ मध्ये सहा कविता गझल सादृश्य रचना आहेत. ‘मी एकटा निघालो’ या संग्रहातील एकूण २८ रचनात गझलचा आकृतिबंध सांभाळण्याचा प्रयत्न कवीने केलेला आहे. पण त्यातील केवळ पंधरा रचनात तो यशस्वी झालेला दिसतो. १९६५ मध्ये रचलेली ‘कर सैल तू गळ्यातील’ ही त्यांची गझल कालानुक्रमे पहिली गझल ठरते. त्यानंतरच्या काळात एक्कट दुक्कट गझला लिहिणाऱ्या गिरींनी १९७३ मध्ये चार आणि १९८० मध्ये चार गझला तंत्रशुद्घ लिहिलेल्या आहेत. १९८० मध्ये रचलेल्या दहा रचनांपैकी चारच रचना गझल म्हणून यशस्वी झालेल्या आढळतात.
गोरठण (त्र्यंबकेश्वर)
गोरठण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
जी-२०
जी-२० हा जगातील २० प्रमुख देशांच्या अर्थमंत्री व मध्यवर्ती बँकेच्या गव्हर्नरांचा एक गट आहे. वास्तविकपणे ह्या गटात १९ देश व युरोपियन संघाचा सहभाग आहे. युरोपीय परिषदेचे अध्यक्ष व युरोपीय मध्यवर्ती बँकेचे अध्यक्ष युरोपियन संघाचे जी-२० मध्ये प्रतिनिधित्व करतात. जी-२० सदस्य देशांचा एकत्रित जीडीपी जगाच्या ८५ टक्के आहे व हे २० देश एकूण जागतिक व्यापाराच्या ८५ टक्के व्यापारासाठी कारणीभूत आहेत. 2008च्या सुरुवातीच्या बैठकीपासून जी -20 देशांच्या प्रमुखानी ठरावीक कालावधीत परिषदेत वेळोवेळी सह्भाग घेतला आहे आणि अलिकडच्या वर्षांत आपल्या कार्यसूचीच्या विस्तारामुळे या गटामध्ये वित्त मंत्री आणि परराष्ट्र मंत्र्यांची स्वतंत्र सभा देखील आयोजित केली जातात.
जी - २० च्या सदस्यतेमध्ये १९ वैयक्तिक देश आणि युरोपियन संघ (ईयू) यांचा समावेश आहे. युरोपियन युनियनचे प्रतिनिधित्व युरोपियन कमिशन आणि युरोपियन सेंट्रल बँक याने केले आहे. एकत्रितपणे, जी २० देशांमध्ये एकूण जागतिक उत्पादनापैकी ८५% जागतिक जीडीपी, जागतिक व्यापाराच्या ८०% किंवा (ईयूच्या अन्तर्गत व्यापाराचा समावेश नाही तर ७५%) आणि जगाच्या लोकसंख्येच्या दोन-तृतीयांश व्यापाराचा वाटा आहे.
२००९ आणि २०१० च्या दरम्यान झालेल्या जी २० शिखर परिषदेचे संमेलन अर्ध वार्षिक होती. नोव्हेंबर २०११ च्य कान्स् संमेलना पासून सर्व जी-२० परिषदेचे आयोजन दरवर्षी झाले.
जी-२० सदस्यांमध्ये भारतासह अनेक विकसनशील देशांचा समावेश आहे.
जी-२० चे आयोजक पद
कोणता सदस्य देश जी-२० नेत्यांच्या एका विशिष्ट वर्षासाठी बैठक बोलावतो, कोणता देश या बैठकीचे अयोजन करनार हे ठरवण्यासाठी सर्व २० सार्वभौम देश पाच वेगवेगळ्या गटांत एकाला विभागले जातात. प्रत्येक समूहात जास्तीतजास्त चार राष्ट्रे आहेत. ही प्रणाली २०१० पासून अस्तित्वात आली आहे, जेव्हा दक्षिण कोरिया जो गट 5 मध्ये आहे, जी -२० बैठक आयोजित केली होती. खालील तक्त्यामध्ये राष्ट्राच्या गटांची सूची दिलेली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संघटना
व्हो
व्हो हे स्वित्झर्लंड देशाच्या फ्रेंच भाषिक भागातील एक राज्य (कँटन) आहे.
वर्ग:स्वित्झर्लंडची राज्ये
गांधी स्मारक संग्रहालय, मदुराई
गांधी स्मारक संग्रहालय हे तमिळनाडू राज्यामधील मदुराई शहरातील संग्रहालय आहे.
वर्ग:मदुराई
व्हेरोना
व्हेरोना (Verona; व्हेनेशियन: Verona) हे इटली देशाच्या व्हेनेतो ह्या प्रदेशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (व्हेनिस खालोखाल) आहे. इटलीच्या उत्तर भागात वसलेले हे शहर ह्या भागातील एक लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे.
येथील ऐतिहासिक इमारती व वास्तूंसाठी व्हेरोना शहर युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.
उद्योगाचे वर्गीकरण
उद्योगांचे वर्गीकरण
उद्योगांचे वर्गीकरण कच्चा माल, आकार व मालकीच्या आधारावर केले जाते.
व्हेरोना
खेळ
फुटबॉल हा येथील एक प्रसिद्ध खेळ आहे. १९९० फिफा विश्वचषकाधील यजमान शहरांपैकी व्हेरोना हे एक होते.