cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मोहम्मद रफी
बीबीसी एशिया नेटवर्कच्या 100 वर्षांच्या हिंदी सिनेमाच्या स्मरणार्थ रफीच्या बहारों फूल बार्साओ यांना सर्वाधिक लोकप्रिय हिंदी गाणे समजले गेले.
२०१३ मध्ये सीएनएन-आयबीएनच्या सर्वेक्षणात त्यांना हिंदी सिनेमाचा सर्वात महान आवाज म्हणून मत देण्यात आले.
२००१ मध्ये, हिरो होंडा आणि स्टारडस्ट मासिकाने रफीला "मिलेनियमचे सर्वोत्कृष्ट गायक" म्हणून नाव दिले.
लोकप्रिय संस्कृती:
मोहमद रफी यांच्या  मृत्यूच्या 30 व्या वर्धापन दिनानिमित्त ३१ जुलै २०१० रोजी मुंबई येथे मोहम्मद रफी अकादमीची सुरुवात झाली, ही अकादमी  त्यांचा  मुलगा शाहिद रफी यांनी भारतीय शास्त्रीय आणि समकालीन संगीत प्रशिक्षण देण्यासाठी सुरू केली. त्यांच्या निधनानंतर अल्लाह राख, मर्द, कुली, देश-प्रेमी, नसीब, आस-पास आणि हीरालाल-पन्नालाल यांच्यासह असंख्य हिंदी चित्रपट रफीला समर्पित करण्यात आले. अभिनेता अमिताभ बच्चन यांच्यावर चित्रित केलेले आणि 'गायक मोहम्मद अजीज' यांनी गायिलेला 'ना फंकार तुझे' या १९९० मधील हिंदी चित्रपटातील गाणे रफीच्या स्मृतीस समर्पित केले होते.
गुमनाम  (१९६५) मधील "जान पेचें हो" या चित्रपटाचे  मोहमद रफी यांचे गाणे घोस्ट वर्ल्ड (२००१)च्या साउंडट्रॅकवर वापरले गेले. हे गाणे हेनेकेनच्या २०११ च्या "दि डेट " व्यावसायिकरित्या देखील वापरण्यात आले आहे. रफी यांचे ९३ व्या जयंतीनिमित्त सर्च इंजिन गुगलने त्यांच्या स्मरणार्थ त्याच्यासाठी भारतीय होमपेजवर एक खास डूडल २४ डिसेंबर २०१७ रोजी  दाखविला होते.
२००१ मध्ये आलेल्या ‘मॉन्सून वेडिंग’ या चित्रपटामध्ये त्यांचे  ‘आज मौसम बड़ाबेईमान  है’ हे गाणे दिसले होते. त्यांचे  "क्या मिल गया" (ससुराल,१९६१) हे गाणे  द गुरू (२००२)या चित्रपटामध्ये   वापरले  गेले  आहे, जिथे रामू आणि शेरोना या गाण्याची आवृत्ती गायली आहे. जिम कॅरी-केट विन्सलेट स्टारर द स्पॉटलेस माइंड (२०००) मधील जिम कॅरी-केट विन्सलेट स्टाररमधील एक साउंडट्रॅक म्हणून त्याचे "मेरा मन तेरा प्यासा" (जुगार, १९७०) गाणे वापरले गेले आहे. लीड जोडी ड्रिंक करत असताना (अंदाजे ११.१४ रनटाइमवर) हे गाणे केट विन्स्लेटच्या या पात्राच्या घराच्या  पार्श्वभूमीवर वाजवले आहे.
मोहमद रफी यांनी  दोनदा लग्न केले; त्याचा पहिला विवाह त्यांची  चुलत बहीण   बशीरा बीबी यांच्याशी झाला. जो त्याच्या पूर्वज गावात झाला. फाळणीच्या दंगलीच्या वेळी बशीरा बीबी यांचे आई-वडिलांच्या हत्या झाली त्यामुळे  त्यांनी  भारतात राहण्यास नकार दिला  आणि त्या  पाकिस्तानच्या लाहोरला राहायला गेल्या  होते तेव्हा हे लग्न संपले. त्याचे दुसरे लग्न बिल्कीइस बानो यांच्याशी झाले.
मोहमद रफी यांना  चार मुलगे आणि तीन मुली; त्याचा पहिला मुलगा सईद हा त्याच्या पहिल्या लग्नाचा होता. मोहमद रफी यांच्या छंदात बॅडमिंटन, कॅरम आणि   पतंग उडवणे  हे  खेळ समाविष्ट होते.
मोहम्मद रफी व्हॉईस ऑफ ए नेशननुसार,रफीचा मुलगा शाहिद यांनी लिहिलेले  अधिकृत पुस्तक, यामध्ये  मोहमद रफी हे  एक अतिशय सभ्य शांत वागणूक  नम्र, निस्वार्थ, अहंकार कमी, निष्ठावंत, देवभीरू आणि कौटुंबिक प्रेमळ गृहस्थ म्हणून ओळखले जात. ज्या कोणालाही ते  भेटले त्यांना कधीही रिकाम्या हाताने  परत पाठवले नाही. त्यांनी समाजात योगदान दिले आणि आपल्या दान व उल्लेखनीय कामांद्वारे लोकांना मदत केली.
पुस्तके
मोहम्मद रफी यांच्यासंबंधी अनेक पुस्तके आहेत. त्यांतली काही ही :
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी गायक वर्ग:पार्श्वगायक वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
मांगी–तुंगी
मांगी - तुंगी हा महाराष्ट्रातील एक किल्ला आहे. नाशिक जिल्ह्यातील सटाणा तालुक्यात भिलवड गावानजीक हा किल्ला उभा आहे. येथे एक जैन तीर्थक्षेत्रदेखील असून, तेथे चढून जाण्यासाठी सुमारे दोन हजारांहून अधिक पायऱ्या आहेत.
नुकतीच येथे जैन धर्मीयांचे पहिले तीर्थंकर भगवान ऋषभदेव यांची १०८ फूट उंच मूर्ती साकारण्यात आली आहे. या मूर्तीचा पंचकल्याणक, प्राण-प्रतिष्ठा व महामस्तकाभिषेक सोहळा फेब्रुवारी २०१६ मध्ये संपन्न झाला. हा पुतळा मांगी डोंगरावर सुमारे ४५०० फूट उंचीवर साकारण्यात आलेला आहे. हे काम पूर्ण होण्यास सुमारे एकोणीस वर्षे एवढा अवधी लागला.
ही मूर्ती उभारण्यासाठी प्रथम १२० फूट लांबीच्या कापडावर या प्रस्तावित मूर्तीचे चित्र रेखाटण्यात आले व त्याबरहुकूम ही मूर्ती घडविण्यात आली. मूर्तीची रचना निश्‍चित करण्यासाठी अनेक दिवस अभ्यास सुरू होता. त्यासाठी ग्रीक तत्त्वज्ञानासह पाली, संस्कृतसह दहा भाषांतील ग्रंथांचा अभ्यास करण्यात आला. जैन परंपरेतील वसुनंदी ग्रंथातील उल्लेखांचाही अभ्यास करण्यात आला. संस्कृत, ताडपत्रांवरील ग्रंथ, तामिळ, कन्नड, तेलगू, वैष्णव ग्रंथ, द्रविड, हीडा, ग्रीक मायथॉलॉजी आदी ग्रंथांतील वर्णनांचा अभ्यास झाला. त्यात उल्लेख असलेले अंगुलीचे प्रमाण अभ्यासण्यात आले. त्याचे रूपांतर फुटांत करून मूर्तीचे परिमाण निश्‍चित करण्यात आल्याने ही विश्‍वातील सर्वांग सुंदर मूर्ती तयार झाली आहे. त्यामुळे मांगीतुंगी हे जैन धर्मीयांचे जागतिक तीर्थस्थळ होऊ घातले आहे.
अत्यंत टणक मानल्या जाणाऱ्या सह्याद्री पर्वतराजीच्या काळ्या बॅसाल्ट पाषाणात डोंगर कापून तयार केलेली ही मूर्ती अन्य मूर्तीच्या तुलनेत अधिक टिकाऊ व सर्वांग सुंदर मानली जात आहे. जैन तीर्थंकर भगवान ऋषभदेव यांच्या या १०८ फुटी मूर्तीची नोंद लवकरच गिनीज बुकमध्ये केली जाणार आहे.
या मूतीची साधारण मापे अशी आहेत:
अशा भव्य आकाराची ही मूर्ती आहे.
या मूर्तीपर्यंत पोहोचण्यास तीन प्रकारचे मार्ग तयार करण्यात येत आहेत. या पुतळ्याच्या जागी पोहोचण्यास ४ लिफ्टही तयार करण्यात येत आहेत.
कसे जाल ?
सटाणा -ताहाराबाद -मांगी-तुंगी जर उत्तर भारतातून किंवा उत्तर महाराष्ट्रतुन आपण येत आसाल तर मालेगाव ला यावे मालेगाव आग्रा मुंबई महामार्गावर मोठे शहर आहे. तिथून नामपूर अथवा सटाणा मार्गे ताहाराबाद येऊन मांगी तुंगी ला येवू शकता. जर आपण दक्षिण भारतातून येतात तर नाशिक मार्गे सटाणा यथे येऊन ताहाराबाद वरून मांगी तुंगी येवू शकतात. रेल्वे : नवापूर रेल्वे स्टेशन ला उतरून पिंपळनेर मार्गे ताहाराबाद पुढे मांगी तुंगी. मनमाड रेल्वे स्टेशन ला उतरून मालेगाव मार्गे ताहाराबाद
गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे
हे एक जैन तीर्थस्थान असल्याने भाविकांची येथे कायम गर्दी असते. महावीर जयंती हा येथील महत्त्वाचा सण असतो. भिलवड गावातच असलेल्या मांगी-तुंगी ट्रस्ट द्वारे याची देखरेख ठेवली जाते. पायथ्याशीच मोठे आदिनाथ मंदिर असून मोठ्या आणि भव्य अश्या महावीराच्या पुतळा/प्रतिमा येथे आहेत.
डोंगरावर ऐतिहासिक आणि धार्मिक संदर्भ असलेल्या अनेक गुहा असून त्या महावीर गुहा, शांतीनाथ, आदिनाथ, पार्श्व म्हणून ओळखतात. मांगी डोंगरावर कृष्णकुंड असून, ते कृष्णाच्या शेवटच्या दिवसाचे प्रतीक समजतात. येथे सात मंदिरे असून अनेक जातानाच्या मार्गात अनेक पादुका कोरलेल्या दिसतात. तुंगी डोंगरावर पाच मंदिरे आणि दोन गुहा आहेत. मांगी आणि तुंगी यांना जोडणाऱ्या खिंडी सदृश मार्गातही २ गुहा आणि एक मंदिर आहे.
गडावरील राहायची सोय
भिलवाड गावातील ट्रस्टच्या धर्मशाळा आहेत. राहायचे ५० रु. प्रतिदिवस इतके नाममात्र भाडे आहे.
गडावरील खाण्याची सोय
भिलवाड गावातील ट्रस्टच्या मंदिरात खाण्याची सोय आहे. जेवण केवळ रु. ४० प्रतिव्यक्ती इतके नाममात्र आहे.
गडावरील पाण्याची सोय
गडावर पाणी नाही. त्यामुळे पायथ्यापासूनच पाणी घेऊन जावे.
मार्ग
2 तास==जाण्यासाठी लागणारा वेळ==
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
पोरींची धमाल बापाची कमाल
पोरींची धमाल बापाची कमाल हा चित्रधारा या चित्रपटनिर्मिती संस्थेने सन १९८७मध्ये निर्मिलेला एक मराठी चित्रपट आहे.
माहिती
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील मराठी चित्रपट
सुधीर मोंडकर
डॉ. सुधीर मोंडकर हे एक चरित्रलेखन आणि योगादि आरोग्यविषयक लिखाण करणारे मराठी लेखक आहेत.
पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लाख रायाची
लाख रायाची हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दिग्रस तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
इ.स. ३७८
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३७८ वर्ग:इ.स.च्या ३७० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
कचरपाडा
कचरपाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९२-९३
न्यू झीलंड क्रिकेट संघाने ऑक्टोबर-नोव्हेंबर १९९२ दरम्यान दोन कसोटी सामने आणि दोन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला. झिम्बाब्वे आणि न्यू झीलंड मधील ही पहिली कसोटी आणि वनडे द्विपक्षीय मालिका होती. न्यू झीलंडने कसोटी मालिका आणि आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका अनुक्रमे १-० आणि २-० ने जिंकली. दुसरा एकदिवसीय सामना द्वितीय कसोटीच्या एका विश्रांतीच्या दिवशी खेळविण्यात आला.
२री कसोटी
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील क्रिकेट वर्ग:न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे
पीजीई अरेना, गदान्स्क
पीजीई अरेना (PGE Arena Gdańsk) हे पोलंड देशाच्या गदान्स्क शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. २०११ साली युएफा युरो २०१२ स्पर्धेसाठी बांधल्या गेलेल्या ह्या स्टेडियममध्ये यूरोचे चार सामने खेळवले गेले.
बाह्य दुवे
वर्ग:पोलंडमधील फुटबॉल मैदाने
गौतम बुद्ध
बुद्ध (इ.स.पू. ६२३/ ५६३ – इ.स.पू. ५४३/ ४८३ ) हे भारतीय तत्त्वज्ञ, ध्यानी, आध्यात्मिक शिक्षक व समाजसुधारक होते. त्यांनी "बौद्ध धर्माची" स्थापना केली. गौतम बुद्ध, शाक्यमूनी बुद्ध, सिद्धार्थ गौतम, सम्यक सम्मासंबुद्ध ही त्यांची अन्य नावे आहेत. शाक्य गणराज्याचा राजा शुद्धोधन व त्यांची पत्‍नी महाराणी महामाया (मायादेवी) यांच्या पोटी क्षत्रिय कुळामध्ये इ.स.पू. ५६३ मध्ये लुंबिनी येथे बुद्धाचा जन्म झाला. या राजकुमाराचे नाव ‘सिद्धार्थ’ (पाली भाषेत सिदत्थ गोतम) असे ठेवण्यात आले. सिद्धार्थाच्या जन्मानंतर अवघ्या सातव्या दिवशीच त्यांची आई महामाया यांचे निधन झाले. आईचे छत्र हरवलेल्या सिद्धार्थाचा सांभाळ त्यांची मावशी व सावत्र आई महाप्रजापती गौतमी यांनी केला. त्यामुळे राजकुमार सिद्धार्थाला ‘गौतम’ या नावानेही ओळखले जाते. राजकुमार सिद्धार्थ गौतमास आवश्यक असे सर्व शिक्षण देण्यात आले. इ.स.पू. ५४७ मध्ये यशोधरा या सुंदर राजकुमारीशी सिद्धार्थ गौतमाचा विवाह झाला व पुढे त्यांना राहुल नावाचा एक पुत्र झाला. हिंदू धर्मातील मान्यतेनुसार बुद्ध हे विष्णूच्या दशावतारातील नववे अवतार असल्याचे मानले जाते, तथापि याला बौद्ध धर्मात खोडसाळपणाचे लक्षण समजले जाते.
सर्व खंडांतील देशांमध्ये बौद्ध अनुयायी आहेत. आशिया खंडात तर बौद्ध धर्म हा मुख्य धर्म आहे. आशिया खंडाची जवळपास अर्धी (४९%) लोकसंख्या ही बौद्धधर्मीय आहे. इ.स. २०१० मध्ये, जगभरातील बौद्ध अनुयायांची लोकसंख्या १८० कोटी ते २१० कोटी इतकी होती. अनुयायांच्या तुलनेत येशू ख्रिस्तानंतर (२ अब्ज) जगतात सर्वाधिक अनुयायी तथागत बुद्धांना (१.८ अब्ज) लाभलेले आहे. तसेच भारतातील कोट्यवधी दलित व हिंदू धर्मीयांनी आणि जगभरातील अनेक मानवतावादी विज्ञानवादी लोकांनी गौतम बुद्धांचे अनुयायित्व पत्करले आहे. या सर्व बुद्ध अनुयायांची एकत्रित लोकसंख्या ही २.३ अब्जांवर आहे. म्हणजेच तथागत बुद्ध जगात सर्वाधिक अनुयायी (२.३ अब्ज) असलेले सर्वाधिक प्रभावशाली धर्म संस्थापक, तत्त्वज्ञ आहेत.
मागील १० हजार वर्षामध्ये ज्यांनी आपली बुद्धिमत्ता वापरून मानव जातीच्या उत्थानासाठी महान कार्ये केली अशा जगातील टॉप १०० विश्वमानवांची यादी इंग्लंडमधील ऑक्सफोर्ड विद्यापीठाने तयार केली, त्या यादीत विद्यापीठाने प्रथम स्थानी तथागत बुद्धांना ठेवले होते. जगातील पहिल्या १०० अत्यंत महान विश्वमानवांमध्ये बुद्ध प्रथम स्थानी आहेत. आचार्य रजनीश (ओशो) बुद्धांबद्दल म्हणतात की, बुद्धानंतर त्यांच्या जवळपास जाऊ शकेल असा महामानव भारताने किंवा जगाने आजपर्यंत निर्माण केला नाही.
शाक्यमुनी (शाक्यांचा मुनी) - हे गौतमाचेच दुसरे नाव- हा बौद्ध धर्माचा मुख्य स्तंभ. त्यांची जीवनकहाणी, त्यांची प्रवचने आणि त्यांनी घालून दिलेले विहाराचे नियम पवित्र मानून ते त्यांच्या अनुयायांनी गौतम बुद्धाच्या महापरिनिर्वाणानंतर संकलित केले. गौतम बुद्धांच्या मानल्या जाणाऱ्या विविध शिकवणुकी एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे पाठांतराद्वारे सुपूर्द होत गेल्या. त्यांच्या महापरिनिर्वाणानंतर साधारण ४०० वर्षांनंतर ही शिकवणूक लेखी स्वरूपात प्रथम मांडली गेली. गौतम बुद्धांचे तत्त्वज्ञान हे पाली भाषेमध्ये मांडले गेले आहे. त्रिपिटकाच्या माध्यमातून या तत्त्वज्ञानाची माहिती मिळते. भारत हे बौद्ध धर्माची मूळ भूमी असले तरी भारताबाहेर ही मोठ्या प्रमाणावर बौद्ध धर्माचा प्रसार आणि प्रचार घडून आला. आजही अनेक देशांमध्ये बौद्ध धर्म हा खूप चांगल्या स्थितीमध्ये असलेला पाहायला मिळतो. मात्र भारत ही बौद्ध धर्माची मूळ भूमी असतानाही या भूमीपासून काहीसा तो दुरावलेला दिसतो. म्यानमार, कंबोडिया व श्रीलंका या देशांमध्ये या धर्माचा खूप मोठा प्रभाव आजही कायम असलेला दिसून येतो.
जन्म
सिद्धार्थाचे जन्मस्थळ लुंबिनी आणि त्याचे बालपण गेले ती कपिलवस्तू राजधानी, सध्याच्या नेपाळ मध्ये आहे. गौतम बुद्धांची मातृभाषा पाली होती. त्याचे राज्य प्रजासत्ताक होते. बौद्ध साहित्यानुसार, त्यांचे पिता राजा शुद्धोधन शाक्य या कोशल प्रांताचे राजा होते. लोक कथेनुसार शुद्धोधन हे नागवंशीय इक्ष्वाकू घराण्याचे वंशज होते. महासम्मत हे शाक्यांचे मुळपुरूष होते. त्यांच्याच वंशात ओक्काक यांचा जन्म झाला होता. त्यांनाच इश्वाकू म्हणून काही ठिकाणी राहुल सांस्कृत्यायन यांनी उल्लेख केला आहे. महासम्मत नंतर त्यांची वंशावली रोज, वररोज, कल्याणक १, कल्याणक २, उपोसथ, मन्धाता ,चरक , उपचरक, चेतिय ,मुचल , महामुचल , मुचलिन्द , सागर , सागरदेव , भरत , अडीरस , रूचि , अरूचि , प्रताप , महाप्रताप, प्रसाद १ ,प्रसाद २ , सुदर्शन १ , सुदर्शन २ , नेरु १ , नेरु २ त्यानंतर ओक्काक अशी वंशावली आहे. अर्चिमान राजा शुद्धोदनाची पत्‍नी राणी महामाया ही सिद्धार्थाची आई. शाक्यांच्या चालीरितींनुसार राणी महामाया प्रसूतीसाठी माहेरी निघाली आणि वाटेत लुंबिनीमधील बागेत एका शालवृक्षाखाली प्रसूत झाली. हा दिवस थेरवाद राष्ट्रे वेसाक (वैशाख) म्हणून साजरा करतात. सिद्धार्थाच्या जन्मानंतर काही दिवसांनी महामायेचे निधन झाले. बाळाचे नांव ‘सिद्धार्थ’ असे ठेवण्यात आले.
प्रारंभिक जीवन
राजपुत्रांचे वैभवशाली आयुष्य जन्मतःच प्राप्त झालेला सिद्धार्थ सुखात वाढत होता. जन्मदात्या मातेच्या जागी त्याचे पालनपोषण त्याच्या मावशीने – गौतमीने पोटच्या पोराप्रमाणे केले. तिची माया, नोकरचाकर, दासदासी, गजान्तवैभव आणि राजसुलभ अशा सुखवैभवाचा जणूकांही कोटच राजा शुद्धोदनाने त्याच्या भोवताली उभा केला होता. त्याने सिद्धार्थाला चक्रवर्ती राजाच बनवण्याचा चंग बांधला होता. दैन्य, दुःख, ताप, त्रास, वेदना यांचा त्यास वाराही लागू नये, धार्मिक वा आध्यात्मिक विचार, वैराग्य, यांपासून तो कोसभर दूरच रहावा अशी राजा शुद्धोदनाची पितृसुलभ इच्छा होती.
विवाह
सोळा वर्ष वय झाल्यावर शुद्धोदनाने सिद्धार्थाचा विवाह यशोधरेशी लावून दिला. यथावकाश, तिने एका मुलास जन्म दिला. त्याचे नांव राहुल असे ठेवण्यात आले. धनवैभव, मानमरातब, प्रेमळ पत्‍नी, राजस पुत्र- सौख्यास कांहीही कमी नाही असे २९ वर्षांचे आयुष्य, सिद्धार्थाला त्याच्या पित्याच्या इच्छेप्रमाणे चक्रवर्ती राजा होण्याच्या दिशेने सरळ रेषेत चालले होते.
गृहत्याग आणि तपस्या
लोककथा सांगतात की एके दिवशी सिद्धार्थास नगरातून फेरफटका मारण्याची इच्छा झाली. त्याच्या सारथ्याच्या - चन्नच्या अडविण्यास न जुमानता, हाती रथाचे सूत्र घेऊन, सारथ्यास मागे सारून हा चुकीच्या मार्गाने निघालेला योगी खऱ्या जगाकडे रथ दौडत निघाला. त्याच्या आयुष्याचा सांधा बदलायची वेळ आली होती. आजवर त्याची जगाकडे पाहण्याची खिडकी त्याला जगाचा फक्त फुलपाखरी नजारा दाखवत होती. पण आज त्याने त्याच्या पित्याने मोठ्या कष्टाने त्याच्यापासून दूर राखलेले वास्तव पाहिले. घर भरून उरणारे दारिद्र्य त्याने पाहिले. प्रथमच, जीर्ण शरीराचा रुग्ण पाहिला, जराजर्जर वृद्धत्व पाहिले. एक प्रेतयात्रा त्यास दिसली. चन्नने त्यास सांगितले, की या साऱ्या जीवमात्राच्या अटळ अशा स्वाभाविक अवस्था आहेत. त्याच्या जगाच्या संदर्भात या जाणिवांना जागाच नव्हती. या गोष्टींचा त्याला अर्थ लागेना. तो सुन्न होऊन गेला. आपले सुख हा अपवाद आहे आणि जग दुःखात आकंठ बुडालेले आहे हा त्याला साक्षात्कार झाला. त्यानंतर त्याने एक संन्यासी त्याने पाहिला आणि त्याची झोप उडाली, सुखात मन रमेनासे झाले. आपल्या वर्तमान सुखी आयुष्याची फलनिष्पत्ती जर शेवटी हीच अटळ असेल तर कठीण आहे असे त्याच्या मनाने घेतले. यांतून मुक्त होण्यासाठी संन्यास हाच अंतिम मार्ग उमजून त्याने संसाराचा त्याग करण्याचे ठरविले. २९व्या वर्षी एका पावसाळी रात्री, प्रिय पत्‍नी यशोधरेचे ओझरते, अंतिम दर्शन घेऊन आणि बाळ राहुलचे मुख हळूच चुंबून सिद्धार्थ राजवाड्याबाहेर निघाला. त्याच्या सोबतीला सारथी चन्न कंठक नामक घोड्यासह उभा होता. चन्‍नाने कंथकाच्या टापांचा आवाज होऊ नये म्हणून त्याचे खूर कापडात बांधले होते.
सर्वसंग परित्याग करून सिद्धार्थाने प्रथम राजगृह येथे जीवनक्रम सुरू केला. या संन्याशाला मगध देशाच्या राजा बिंबिसाराच्या सैनिकांनी ओळखले. राजा बिंबिसाराने त्याची थोरवी जाणून त्याला आपले सिंहासन नजर केले. त्यास नकार देत सिद्धार्थाने ज्ञानप्राप्तीनंतर पहिली भेट मगध देशासाठी देण्याचे वचन दिले.
ज्ञानाच्या शोधात सिद्धार्थाने एकापाठोपाठ दोन गुरूंचे शिष्यत्व पत्करले. अध्यात्ममार्गातील त्याची प्रगती पाहून, दोघांनीही त्याला आपला वारसा पुढे चालवण्यासाठी निवडले. परंतु आत्मोद्धारापेक्षा स्वजनांच्या उद्धारासाठी आकांक्षा मनात बाळगणाऱ्या सिद्धार्थाने त्या दोघांसही नकार दिला आणि आपला आत्मशोधाचा मार्ग चालू लागला.
सिद्धार्थ आणि इतर पाच सहसंन्यासी यांनी संपूर्ण त्यागाचा मार्ग स्वीकारला. ऐहिक सुखाचा पूर्णं त्याग हे सूत्र त्यांनी धरले. अन्नपाण्याचाही त्याग करण्याचा आत्मक्लेषी हा मार्ग अतिशय बिकट होता. अन्नाचे प्रमाण दिवसाला झाडाचे अवघे एक पान एवढे राहिले. शरीर क्षीण होऊन गेले. एके दिवशी स्नान करीत असता झोक जाऊन पाण्यात बुडण्यापर्यंत प्रसंग आला, तेव्हा सिद्धार्थाने या मार्गाचा फेरविचार करण्यास सुरुवात केली. या मार्गाने ज्ञानप्राप्ती होणे नाही या विचाराने त्याने आता ध्यानाचा मार्ग पत्करला.
सिद्धार्थाने मध्यममार्ग निवडला. शरीर हे साधन आहे, ते नाकारून चालणार नाही. शरीर धारण करूनच आत्मबोध होऊ शकेल. शरीरधारणेस आवश्यक एवढेच अन्न ग्रहण करावे, पण शारीरिक भोगापासून दूर रहायला हवे, हा तो मध्यम मार्ग. शरीर धारणेपुरते अन्न –थोडे दूध आणि खीर तो सुजाता नामक एका ग्रामकन्येकडून घेऊ लागला. त्याची शारीरिक अवस्था एवढी विकल झालेली होती, की तिला तो एक प्रेतात्माच वाटत होता. मग एके दिवशी, बोधगया येथे एका अश्वत्थ (पिंपळ) वृक्षाखाली बसून त्याने अंतिम सत्याची ज्ञानप्राप्ती होईतो न उठण्याचा निश्चय केला. त्याच्या सोबत्यांच्या मनाने घेतले, की सिद्धार्थ आपल्या सत्य शोधाच्या मार्गापासून ढळला आहे, सबब त्याला सोडून ते निघून गेले. ४९ दिवसांच्या अखंड अविरत तपस्येनंतर, वयाच्या ३५व्या वर्षी बोधिवृक्षाच्या छायेत अखेर त्यास ज्ञानप्राप्ती झाली. चांद्रमासांपैकी, काही विद्वानांच्या मते तो पांचवा महिना होता, काहींच्या मते तो बारावा महिना होता. इथून पुढे त्यास बुद्ध म्हटले जाऊ लागले.
ज्ञानप्राप्ती
गृहत्यागानंतर सिद्धार्थ गौतमाने ज्ञानप्राप्तीसाठी खूप चिंतन केले, कठोर तपस्या केली. आताच्या बिहार राज्यातील गया येथे निरंजना नदीच्या काठी पिंपळाच्या वृक्षाखाली ध्यानस्थ बसले असता इ.स.पू. ५२८ मध्ये वैशाखी पौर्णिमेच्या दिवशी त्यांना दिव्य ज्ञानप्राप्ती झाली. या ‘दिव्य ज्ञाना’ला ‘संबोधी’, ‘बुद्धत्व’ किंवा ‘निर्वाण’ असेही म्हणतात. ज्ञानप्राप्तीनंतर सिद्धार्थ गौतमाला सर्वजण ‘बुद्ध’ असे म्हणू लागले. बुद्ध ही व्यक्ती नव्हे ती ज्ञानाची अवस्था आहे. ‘बुद्ध’ म्हणजे अतिशय ज्ञानी मनुष्य. बुद्धांना ज्या पिंपळाच्या वृक्षाखाली ‘बुद्धत्व’ प्राप्त झाले त्या वृक्षाला ‘बोधिवृक्ष’ (ज्ञानाचा वृक्ष) असे म्हणतात.
धम्मचक्र प्रवर्तन
ज्ञानी बुद्धांनी उत्तर प्रदेश मधील सारनाथ येथे पाच पंडितांना पहिला उपदेश दिला. त्यांच्या पहिल्या उपदेशास ‘धम्मचक्रप्रवर्तन’ किंवा ‘धम्मचक्कपवत्तन’ असे म्हणतात. या प्रवचनात बुद्धांनी बौद्ध धम्माची मूलतत्त्वे सांगितली. त्यात त्यांना अनेक शिष्य लाभले आणि बौद्ध धर्म वाढीस लागला. तथागत बुद्धांनी स्वतः इ.स.पू. ६व्या शतकामध्ये जवळजवळ १ लक्ष लोकांना बौद्ध धम्माची दीक्षा दिली.
भगवान बुद्ध या प्रथम "धम्मचक्र प्रवर्तन" सुत्तात म्हणतात की, “माझ्या धम्माचा ईश्वर, आत्मा, कर्मकांड व मरणोत्तर जीवनाशी कसलाही संबंध नाही. माणूस आणि माणसाचे माणसाशी या जगातील नाते हा माझ्या धम्माचा केंद्रबिंदू आहे. मनुष्यप्राणी दुःख, दैन्य आणि दारिद्र्यात राहात आहेत. हे सर्व जग दुःखाने भरले आहे. म्हणून हे दुःख नाहीसे करणे हा माझ्या धम्माचा उद्देश आहे. दुःखाचे अस्तित्व मान्य करणे आणि ते नष्ट करण्याचा मार्ग दाखविणे हा माझ्या धम्माचा पाया आहे.
महापरिनिर्वाण
कुशीनगर हे भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशच्या कुशीनगर जिल्ह्यातील एक शहर आहे. हे शहर गोरखपूर पासून ५२ किमी अंतरावर राष्ट्रीय महामार्ग २८ वर स्थित आहे. कुशीनगर हे प्राचीन भारतातील सोळा महाजनपदांपैकी एक असलेल्या मल्ल या महाजनपदाच्या राजधानीचे शहर होते. कुशीनगर हे एक महत्त्वाचे जागतिक बौद्ध तीर्थस्थळ आहे, येथे गौतम बुद्धांनी त्यांच्या मृत्यूनंतर परिनिर्वाण प्राप्त केले होते. कुशीनगर, बोधगया, लुंबिनी व सारनाथ ही बौद्ध धर्मामधील चार सर्वात पवित्र स्थाने आहेत. इ.स.पू. ४८३ मध्ये वयाच्या ८० व्या वर्षी तथागत बुद्धांचे महापरिनिर्वाण झाले.
बौद्ध धर्म
ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून बौद्ध धर्म हा भारतातील एक अतिप्राचीन धर्म आहे. तत्त्वज्ञानानाच्या दृष्टिकोनातून हा जगातील सर्वात महान धर्म आहे. कारण बौद्ध तत्त्वज्ञान हे मानवतावादी आणि विज्ञानवादी धर्म आहे. हा भारतीय धर्म असून भारताच्या इतिहासात आणि परंपरेच्या घडणीत बौद्ध धर्माच्या उदयाला तत्त्वज्ञानाला अतिशय महत्त्वाचे स्थान आहे. बौद्ध धर्माचा सर्वाधिक विकास इ.स.पू. ६ वे शतक ते इ.स. ६ वे शतक ह्या कालावधीत झाला. बौद्ध संस्कृतीचे सर्वात मोठे योगदान मौर्य कला, गांधार कला व मथुरा कला यात आढळते. तर बौद्ध धर्माचा व तत्त्वांचा प्रसार भारताबरोबरच शेजारील अनेक देशांमध्येही झालेला आहे. त्रिपिटकाच्या स्वरूपातील साहित्य व विविध पंथीय साहित्य हे बौद्ध संस्कृतीच्या रूपाने भारतीय संस्कृतीचा जगातील अनेक देशांमध्ये प्रसार झाला. बौद्ध संस्कृतीचा ठसा हा विहार, स्तूप, मठ, व (लेणी) ह्या मौर्य कलेच्या प्रतीकांच्या रूपाने स्पष्ट दिसतो. त्याच्या विकासाला जवळजवळ ११०० वर्षे लागली. जगाच्या आणि भारतीय जीवनाच्या सामाजिक, सांस्कृतिक, राजकीय आणि विशेषतः धार्मिक बाजूंवर बौद्ध धर्माची खोलवर व न पुसणारी अशी छाप पडलेली आहे.
शिकवण
भगवान बुद्धांनी ‘पाली’ या लोकभाषेतून अत्यंत साध्या आणि सोप्या पद्धतीने बौद्ध धर्माची शिकवण, आचार-विचार सांगितले. बुद्धांनी धर्माची शिकवण व आचरण यासाठी चार आर्यसत्ये, अष्टांग मार्ग (मध्यम मार्ग) व पंचशीले सांगितली.
चार आर्यसत्ये
भगवान बुद्ध म्हणतात, ‘‘मानवी जीवन हे दुःखमय आहे, दुःखाची निर्मिती तृष्णेतून (वासना, इच्छा, आसक्ती, आवड) होते, म्हणून या तृष्णेवर म्हणजे आपल्या इच्छांवर नियंत्रण ठेवले पाहिजे. यासाठी मध्यम मार्गाचा अवलंब केला पाहिजे. मानवी व्यवहाराच्या मुळाशी चार आर्यसत्ये आहेत. १. दुःख :- मानवी जीवन हे दुःखमय आहे. २. तृष्णा :- मनुष्याच्या न संपणाऱ्या इच्छा हे दुःखाचे कारण आहे. ३. दुःख निरोध :- दुःखाचे निराकरण वा अंत सर्व प्रकारची आसक्ती सोडण्याने होतो. ४. प्रतिपद् :- दुःख निवारण्यासाठी सदाचाराचा मार्ग (अष्टांग मार्ग) आहे.
अष्टांगिक मार्ग
तथागत बुद्धांनी सारनाथ येथे धम्मचक्र प्रवर्तनाचे विवेचन करतांना नीती व सदाचाराला महत्त्व देऊन मानवाचे जीवन सुखकर होण्यासाठी तसेच निवार्णाच्या समीप पोहोचण्यासाठी हा ‘अष्टांग मार्ग’ किंवा ‘मध्यम मार्ग’ सांगितला. अष्टांग मार्ग हा सदाचाराचा मार्ग होय. याला मध्यम मार्ग सुद्धा म्हणतात. ह्या आठ गोष्टींच्या पालनामुळे मानवाचे जीवन सुखमय होते. त्या गोष्टी अश्या :
धम्माची तीन अंगे
धर्माची पहिली शिकवण होती शील, म्हणजे सदाचार. त्या वेळचे जे काही मत – मातावलंबी होते ते जवळपास सर्व शीलाचे महत्त्व स्वीकारीत असत. जेव्हा कोणी व्यक्ती मनाला निर्मल ठेवून वाणी अथवा शरीराने कोणतेही कर्म करते तेव्हा सुख तिच्यामागे कधी तिची साथ न सोडणारी तिच्या सावलीसारखे लागते.. शरीर आणि वाणीच्या कर्मांना सुधारण्यासाठी मनाला वश करणे आवशक आहे. मन ताब्यात असेल तरच तो दुराचारापासून वाचू शकतो व सदाचरणाकडे वळू शकतो. ह्यासाठी समाधी महत्त्वाची. आपल्या मनाला वश करण्यासाठी बुद्धाने सार्वत्रिक उपाय सांगितला. येणाऱ्या – जाणाऱ्या सहज स्वाभाविक श्वासाची जाणीव ठेवत राहा. मन जसे भटकेल, तसे त्याला श्वासाच्या जाणीवेवर घेऊन या. यालाच समाधी असे म्हणतात. सहज स्वाभाविक श्वासाची सम्यक समाधी पुष्ट होऊ लागते तेव्हा नासिकेच्या द्वाराच्या आसपास कोणतीना कोणती संवेदना मिळू लागते. नंतर ती साऱ्या शरीरात पसरते. ह्यामुळे सत्याची जी जाणीव होते ती कोणा इतरांची देणगी नसते, स्वतःच्या आपल्या पुरुषार्थाची देणगी असते. म्हणूनच हे परोक्ष ज्ञान नाही. प्रत्यक्ष ज्ञान आहे. म्हणूनच यास प्रज्ञा असे म्हणतात.
दहा पारमिता
दहा पारमिता ह्या शील मार्ग आहेत..
पंचशील
आनंदी,परिपूर्ण व आदर्श जगणे अंगीकारले की कीर्तीचा सुगंध सहज वाऱ्याच्या दिशेच्या उलटही जाऊ शकतो हे त्रिकालाबाधित सत्य आहे..
१.प्राणीमात्रांची हिंसा न करण्याची सवय बाणविणे. कायेने वा वाचेने. अगदी मनाविरुद्ध वा अपशब्दांनीही कुणी दुखावले जाणार नाही याची जाणीवपूर्वक खबरदारी घेणे ही आपली गरज आहे.
२.चोरी न करणे एखाद्याच्या मालकीची वस्तु त्याने दिल्याशिवाय घेणे, बळकावणे, डोळा ठेवणे व त्यावर अंमल करणे ही चोरी असून तिच्यापासून कटाक्षाने दूर रहाणे ही गरज आहे.
३.चारित्र्य-शीलाची जपणूक करणे निष्कलंक चारित्र्य हा स्त्री व पुरुष दोघांचाही अनमोल दागिना आहे..शीलवंतांना मान-सन्मान असतो, एवढेच नव्हे तर त्यांचेच समाजात नैतिक वजन असते..सत्शील वर्तनाने मोल प्राप्त होते.
५.मादक पदार्थ वर्ज्य ठेवणे.. उत्तेजित करणाऱ्या बाबी घेण्याने शारीरिक, मानसिक व सामाजिक हानी होत असेल तर नशिल्या वा वाईट गणल्या गेलेल्या बाबींना थारा देणे हे अहितकारक ठरेल.
ही आहेत सम्यक संबुद्धांनी दिलेली पाच शिले पंचशील.
या बौद्ध तत्त्वांचा, शिकवणुकीचा जीवनात अंगीकार केला तर मनुष्य जिवंत असेपर्यंत नक्कीच दुःखमुक्त होऊन आदर्श जीवन जगू शकतो, अशी बौद्ध धर्माची शिकवण आहे.
बुद्ध संस्कृती
भारतीय संस्कृती ही बुद्ध प्रभावित संस्कृती आहे. ही संस्कृती नेपाळ, श्रीलंका, जपान, तिबेट, थायलंड, म्यानमार, चीन, कोरिया आदी देशात पसरली. तेथे गौतम बुद्धांचे अनेक विहारे व पुतळे निर्माण केले गेले. तथागत बुद्ध यांच्या सिंह मुद्रा, ध्यानस्थ मुद्रा, पद्मपाणी मुद्रा, आशीर्वाद मुद्रा, भूमिस्पर्श मुद्रा, उभी मुद्रा, अभय मुद्रा इत्यादी मुद्रा प्रसिद्ध आहेत. पुणे येथे त्यासंबंधी एक 'आर्य नागार्जुन' संग्रहालयही आहे. ते पुण्यातील बुद्ध संस्कृती आणि संशोधन संस्थेतर्फे चालविले जाते.
बौद्ध साहित्य
गौतम बुद्ध यांच्या महितीचा मुख्य स्रोत म्हणजे बौद्ध वाङ्मय होय. बुद्ध व त्यांचे शिष्य प्रत्येक वर्षी चार महिने त्यांच्या शिकवणुकीची उजळणी करत. बुद्धांच्या महापरिनिर्वाणानंतर लगेचच आणि त्यानंतर एका शतकानंतर, अनुयायांनी एक पहिली बौद्ध धम्म परिषद (धम्मसंसद) बोलावून या ज्ञान संकलनाचे काम सुरू केले. कांही नियम पाळीत, हे साधू बुद्ध-जीवन व शिकवण याची प्रमाणित आवृत्ती सिद्ध करीत गेले. बुद्ध विचारांची त्यांनी विविध विभागांत विभागणी केली आणि प्रत्येक विभाग एका एका साधूकडे जतनासाठी वाटून दिला. इथपासून, ऐतिहासिक ठेवा पिढ्यान्‌पिढ्या पुढे चालत राहिला. उपलब्ध पुराव्यानुसार, दुसऱ्या संसदेदरम्यान हा ठेवा लिखित स्वरूपात उतरवला गेला. तरीही, बुद्धांची शिकवण लेखी रूपात येण्यासाठी बुद्ध महापरिनिर्वाणानंतर तीन ते चार शतके जावी लागली.
भारतीय विचारसरणीनुसार, सनावळ्या किंवा तारखा यांना विशेष महत्त्व न देता, तत्त्वज्ञानास केंद्रस्थान दिले जाते. यालाच अनुसरून, गौतम बुद्धांच्या जीवनातील महत्त्वाच्या तारखांच्या नोंदीऐवजी त्याच्या शिकवणुकीला अधिक विशद करण्यात आले. या नोंदींमध्ये तत्कालीन भारतीय समाजजीवनाचे व चालीरितींचे चित्रण आढळते.
बाह्य दुवे
* बुद्ध वर्ग:धर्म संस्थापक बुद्ध बुद्ध बुद्ध वर्ग:इ.स.पू. ५६३ मधील जन्म वर्ग:इ.स.पू. ४८३ मधील मृत्यू वर्ग:बुद्ध
ज्याँ चेपलेन
ज्यॉं चेपलेन (४ डिसेंबर, इ.स. १५९५:पॅरिस, फ्रांस - २२ फेब्रुवारी, इ.स. १६७४:पॅरिस, फ्रांस) हा फ्रेंच कवी होता. हा अकॅडेमी फ्रांसेस चा संस्थापक सदस्य होता.
वर्ग:फ्रेंच लेखक वर्ग:इ.स. १५९५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १६७४ मधील मृत्यू
राष्ट्रीय महामार्ग ४९ (जुने क्रमांकन)
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
इ.स. ३७९
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३७९ वर्ग:इ.स.च्या ३७० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
इंदरमारी
इंदरमारी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
शिरूर अनंतपाळ तालुका
तालुक्यातील गावे
आरी आजणी बुद्रुक आनंदवाडी आंकुळगा बाकळी बेवानळ
संदर्भ
वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
बॉबी देओल
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
सॅम्युएल बटलर
सॅम्युएल बटलर (१४ फेब्रुवारी इ.स. १६१३ baptized - २५ सप्टेंबर १६८०) हे इंग्लिश कवी आणि उपहासात्मक लेख लिहिणारे लेखक होते. हे Hudibras या दीर्घ उपहासात्मक कवितेसाठी प्रसिद्ध आहेत.
बटलर, सॅम्युएल वर्ग:इ.स. १६८० मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १६१३ मधील जन्म
नरेश चंद्र सेनगुप्त
नरेश चंद्र सेनगुप्त हे एक बंगाली साहित्यिक होते. त्यांचा जन्म बोग्रा येथे झाला.
त्यांनी कोलकाता विद्यापीठातून त्यांनी तत्त्वज्ञान विषयातील एम.ए. ही पदवी १९०३ मध्ये प्राप्त केली. नंतर शासकीय शिष्यवृत्ती मिळवून प्रेसिडेन्सी कॉलेजात त्यांनी नवजर्मन व भारतीय तत्त्वज्ञान या विषयांत १९०५ पर्यंत संशोधन केले. कायदा विषयाची पदवी मिळवून त्यांनी कोलकाता उच्च न्यायालयात वकिलीव्यवसाय सुरू केला आणि त्याच काळात कोलकाता विद्यापीठाच्या विधी महाविद्यालयात अध्यापनही केले.
१९५१ मध्ये यूनेस्कोतर्फे अमेरिकेतील एका चर्चासत्रात भाग घेण्यासाठी कायदेतज्ज्ञ म्हणून त्यांना निमंत्रित करण्यात आले होते. त्यांचे इव्होल्यूशन ऑफ लॉ हे पुस्तक एक मान्यताप्राप्त ग्रंथ म्हणून नावाजले गेले आहे. सेनगुप्त हे काही काळ राजकारणातही सक्रिय होते. बंगालच्या फाळणीच्या विरोधी आंदोलनकाळात (१९०५–१२) ते काँग्रेसचे कार्यकर्ते होते. नंतरच्या काळात त्यांनी शेतकरी–कामगार पक्षाचे अध्यक्ष (१९२५–२६) व भारतीय मजूर पक्षाचे अध्यक्ष (१९३४) म्हणूनही काम केले.
वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख वर्ग:बंगाली लेखक
लायगव्हाण
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दिग्रस तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची यादी
ही भारतात असणाऱ्या राष्ट्रीय उद्यानांची यादी आहे:
* वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:याद्या
इ.स. ३८०
मृत्यू
वर्ग:इ.स.च्या ३८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
२००२ नॅटवेस्ट मालिका
२७ जून ते १३ जुलै दरम्यान इंग्लंडम्ये नाटवेस्ट मालिका ही त्रिकोणी मालिका आयोजित केली गेली होती. ह्या स्पर्धेत यजमान इंग्लंडशिवाय, भारत आणि श्रीलंकेचे संघ सहभागी झाले होते.
इंग्लंड आणि भारतीय संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. अंतिम सामन्यात भारताने यजमान इंग्लंडचा २ गडी आणि ३ चेंडू राखून पराभव केला आणि मालिकेचे विजेतेपद मिळवले.
गुणफलक
साखळी सामन्यांच्या शेवटी गुणफलक
बाह्यदुवे
२००२ इंग्लंड वर्ग:इ.स. २००२ मधील खेळ
थॉमस कार्लाईल
थॉमस कार्लाईल (४ डिसेंबर, १७९५:स्कॉटलँड - ५ फेब्रुवारी, १८८१:लंडन, इंग्लंड) हा स्कॉटिश लेखक, तत्त्वज्ञ, गणितज्ञ आणि शिक्षक होता.
इम्मॅन्युएल कांट
इम्मॅन्युएल कांट (एप्रिल २२, इ.स. १७२४:क्योनिग्सबर्ग, प्रशिया - फेब्रुवारी १२, इ.स. १८०४) हा १८व्या शतकातील जर्मन तत्त्वज्ञ होता. टीकात्मक तत्त्वज्ञानामध्ये त्याला रुची होती. कोनिग्जबर्ग विद्यापीठात त्याने न्यायशास्त्र व अध्यात्मशास्त्र हे विषय ३० वर्षांपेक्षा अधिक काळ शिकवले. जर्मन विद्वानांमध्ये कांटचे स्थान महत्त्वपुर्ण आहे.त्यानंतर त्यांनी आपले लक्ष प्राकृतिक भूगोल आणि मानववंशशास्त्र याकडे केंद्रीत केले.त्यांच्या कष्टाचे फळ म्हणून त्यांची कोनिंगसबर्ग विद्यापीठाचे कुलगुरू म्हणून नियुक्ती झाली.ते आपल्या विद्यार्थ्यांना सर्व प्रकारची मदत करत असत.त्यांचे असे मत होते की इतिहास आणि भूगोल हे दोन्ही विषय एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत.दोन्हीं विषय गरजेचे विज्ञान असून पद्धतशीर विज्ञान म्हणूनही एकत्र आहेत.यांच्या शिवाय मानव पृथ्वी विषयी संपूर्ण माहिती मिळवू शकत नाही.याचबरोबर त्याने भूगोल विषयाच्या पाच शाखा ही सांगितल्या आहेत.
लेखन
१. क्रिटिक ऑफ प्युअर रीझन
२. जजमेंट
३. प्रॅक्टिकल रीझन
५. इटर्नल पीस
कांट, इम्मॅन्युएल कांट, इम्मॅन्युएल कांट, इम्मॅन्युएल
नायब सुभेदार बाना सिंग
नायब सुभेदार बाना सिंग (६ जानेवारी, १९४९:कड्याल, जम्मू आणि काश्मीर, भारत - हे भारतीय भूसेनेतील सैनिक आहेत. त्यांना परमवीरचक्र हा सर्वोच्च लष्करी सन्मान दिला गेला.
त्यांचा जन्म शेतकरी शीख कुटुंबात पंजाबच्या कड्याल या खेड्यात झाला. पाच भाऊ आणि तीन बहिणींमध्ये ते जेष्ठ होते. या मोठ्या कुटुंबाच्या चरितार्थासाठी बहुतेक सर्वजण शेतीची कामे करीत. सुभेदार बाना सिंग यांचे आई-वडील अत्यंत धर्मशील होते. बाना सिंगांचे आठवीपर्यंतचे शिक्षण जन्मगावी झाले आणि पुढील मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण त्यांनी शेजारच्या बड्याळ ब्रह्य या गावी घेतले. ते वयाच्या विसाव्या वर्षी ६ जानेवारी १९६९ रोजी भारतीय भूसेनेत भरती झाले. सुभेदार पद मिळाल्यावर त्यांच्याकडे एका स्वतंत्र पलटणीचे नेतृत्व आले.
नायब सुभेदार बाना सिंग यांनी केलेल्या धाडसी कामगिरीबद्दल त्यांना १९८८मध्ये परमवीरचक्र पदक देऊन गौरविले गेले. त्यावेळी पत्रकारांच्या प्रश्नांना सामोरे जाताना ते म्हणाले, माझ्या बटालियनच्या कुणाही व्यक्तीने जे केले असते तेच मी केले; आणि माझ्या सुदैवाने मी त्यांचे नेतृत्व केले. निवृत्तीनंतर ते आपल्या गावी पुढील जीवन शेती व्यवसायात व्यतीत करीत आहेत.
वर्ग:परमवीर चक्र विजेते वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हे.वि. इनामदार
डॉ. हेमंत विष्णू इनामदार हे पुण्याच्या एस.एन.डी.टी. महाविद्यालयाचे प्राचार्य आणि संत साहित्यावर लिहिणारे मराठी लेखक होते.
हे.वि. इनामदारांनी लिहिलेली पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक
कास (त्र्यंबकेश्वर)
कास हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
सियानफां ह्वांग
सियानफां ह्वांग( जुनी चिनी चित्रलिपी: 黄現璠;नवी चिनी चित्रलिपी: 黄现璠; फीनयीन: Huáng Xiànfán)(नोव्हेंबर १३ १८९९ - जानेवारी १८ इ.स. १९८२)हे चिनी इतिहासकार, मानवविज्ञानी व विद्वान होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:चिनी इतिहासकार वर्ग:इतिहास वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू
जैविक रसायनशास्त्र
जैविक रसायनशास्त्र ही प्रामुख्याने रसायनशास्त्र अंतर्गत अभ्यासली जाणारी शाखा आहे. जैविक रसायनशास्त्रामध्ये विविध जैविक रेणू, त्यांची संरचना , गुणधर्म , रासायनिक अभिक्रीया यांचा समावेश होतो. गुणधर्म अभ्यासामध्ये रेणूंच्या रासायनिक तसेच भौतिक गुणधर्म अभ्यासले जातात.
जैविक रसायनशास्त्र ह्या वर्गातर्गत हइय्द्रोकार्बन मूलद्रव्यांचा समावेश केला जातो.मुख्यत: कार्बन अणुच्या मिश्रणान समाविष्ट केले जाते.
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा वर्ग:रसायनशास्त्र *
ध्वनिशास्त्र
ध्व्नीशास्त्र हे भौतिकशास्र विभगाचे मह्त्त्वाची शाखा आहे.ध्वनी हा लहरीचा बनलेला असतो.या लहरीना विशेष अशी वारंवारिता असते.या वारांवारीतेच्या किंमती वरून आवाजाची प्रखरता ठरते.आवाजाच्या संप्रेषनसाठी माध्यमाची गरज असते.जसे की हवा.हवेच्या कणांची जवळ व लांब हालचाल होऊन आवाज आपल्या कानापर्यंत येतो.ध्वनीचा वेग हा हवेमध्ये ३४० मीटर/सेकंद एवढा असतो.तसेच आवाजाचा वेग हा हवेच्या घनतेवर ही अवलंबून असतो.आवाजाची प्रखारता हे हर्ट्झ या एककात मोजली जाते.
वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा भौतिकशास्त्र
महाराष्ट्राचे राज्यपाल
ही भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या तसेच ब्रिटिश भारताच्या बॉम्बे प्रेसिडेन्सीच्या राज्यपालांची यादी आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भारताच्या राज्यांचे राज्यपाल *
पोझ्नान शहर स्टेडियम
पोझ्नान शहर स्टेडियम (Stadion Miejski w Poznaniu) हे पोलंड देशाच्या पोझ्नान शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. १९८० साली बांधण्यात आलेल्या ह्या स्टेडियमचे २००३ ते २०१० दरम्यान संपूर्णपणे नूतनीकरण केले गेले. येथे युएफा युरो २०१२ स्पर्धेमधील तीन सामने खेळवले गेले.
दामू केंकरे
(मे ५, १९२८ - सप्टेंबर २८, २००८) हे मराठी नाट्यदिग्दर्शक होते.
पोझ्नान शहर स्टेडियम
बाह्य दुवे
वर्ग:पोलंडमधील फुटबॉल मैदाने
दामू केंकरे
जीवन
दामू केंकऱ्यांचा जन्म मे ५, १९२८ रोजी झाला.
डंकंन ॲलन
ओमा,मौरीस वर्ग:केन्याचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
दामू केंकरे
जीवन
मुंबईच्या जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट या कलाशिक्षण संस्थेत ते १९५७ सालापासून १९७८ सालापर्यंत कला शिकवीत होते. यादरम्यान त्यांची नाट्यकारकीर्द चालू होतीच. गोवा हिंदू असोसिएशन संस्थेकरता त्यांनी बरीच नाटके बसवली.
सप्टेंबर २८, २००८ रोजी मुंबईत त्यांचे निधन झाले.
लेखन
दामू केंकरे यांनी 'माझे गुरू' नावाचे पुस्तकही लिहिलेले आहे.
वर्ग:मराठी नाट्यदिग्दर्शक वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
लाक्विला
लाक्विला ही इटलीच्या आब्रुत्सो प्रांताची राजधानी आहे. वर्ग:इटलीमधील शहरे एल'अक्विला हे अप्निनेन्सच्या बेसिनमध्ये ७१४ मीटरच्या उंचीवरचे एक शहर आहे. ते प्रांतामधील सर्वात उंच ठिकाण आहे.
इ.स. ३८१
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३८१ वर्ग:इ.स.च्या ३८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
लाक्विला
गावात एक विद्यापीठ आहे.
या जमिनीवर असलेली अनेक गावे मिळून हे शहर तयार केले गेले. स्थानिक कथेनुसार ९९ गावांत स्वतःचे पार्सल होते (म्हणजे काय?) आणि मातृभूमीच्या गांवाशी बांधलेले होते (!). सिसिली साम्राज्याच्या शासनाखाली आणि नंतर मध्य युगापासून नेपल्स साम्राज्य हे एक स्वायत्त शहर आहे, परंतु ते थोड्या काळासाठी एक पापल राज्य देखील बनले आहे.
पिलर्मोच्या पुढे सिसिली राज्यातील हे दुसरे सर्वात शक्तिशाली शहर होते आणि आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध असे शहर होते परंतु १६व्या शतकात ते नाकारले गेले (शहर कसे नाकारतात?).
भूकंप संपादन (???)
1703 मधील भूकंप सर्वात विनाशकारी असून इटलीमधील सर्वात मोठा भूकंपाचा एक भाग (!) लुइविला आहे. भूकंपाच्या वेळी, 3,700 ते 10,000 लोक त्यांचे प्राण गमावले, यामुळे एल'विला (जसे कि कोलमॅगजिओ कॅथेड्रल) मधील बऱ्याच ऐतिहासिक इमारतींना मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले.
ओरेस्ट ख्वोल्सन
ओरेस्ट दानिलोविच ख्वोल्सन (रशियन: Орест Данилович Хвольсон) (डिसेंबर ४, इ.स. १८५२:सेंट पीटर्सबर्ग - मे ११, इ.स. १९३४:लेनिनग्राड) रशियन भौतिकशास्त्रज्ञ होता.
ख्वोल्सन, ओरेस्ट ख्वोल्सन, ओरेस्ट ख्वोल्सन, ओरेस्ट
अचला
अचला किल्ला हा अजंठा सातमाळ विभागात येतो. त्यामुळे नाशिकमार्गे किंवा मनमाडमार्गेही या किल्ल्यावर जाता येते. गुजरातहून सापुतारा मार्गे देखील जाता येते.
इतिहास
शिवाजी महाराजांनी दुसऱ्यांदा सुरत लुटली तेव्हा मुघलांना चकवा देण्याकरिता खजिना दोन भागात विभागला गेला त्यागील एक भाग हा गोंदाजी नारायण या मराठा सरदाराने खजिना या किल्ल्यात लपविल्याची आख्यायिका आहे.
गडावरील ठिकाणे
गडमाथा अत्यंत अरुंद आहे. गडावर फारसे पाहण्यासारखे काही अवशेष नाहीत. गडावर पण्याची एक-दोन टाकी आहेत. याशिवाय भग्नावस्थेत असणारे एक मंदिर आहे.
गडावर जाण्याच्या वाटा
नाशिकमार्गे वणी गाठावे. वणीहून एस.टी. ने पिंपरी-अचलाकडे जावे. हे अंतर साधारणपणे १२ कि.मी. चे आहे. अचला गावात उतरून पिंपरीपाडा गावाकडे सरळ चालत जावे. हे अंतर अर्धा तासाचे आहे. पिंपरीपाडा हे अचला किल्ल्याच्या पायथ्याचे गाव आहे. गावासमोरच्या डोंगरसोंडेवरील खिंडीत एक छोटेसे देऊळ दिसते त्याच्या दिशेने वर चढत जावे. डाव्या बाजूने किल्ल्याच्या नाकाडावरून अंगावर येणारी वाट पकडावी. ही वाट पुढे कडा डावीकडे ठेवून त्याला चिटकून वर जाते. पुढे कातळात खोदलेल्या पायऱ्या लागतात. खिंडीतून माथा गाठण्यास अंदाजे दीड तास पुरतो.
संदर्भ
सांगाती सह्याद्रीचा
डोंगरयात्रा - आनंद पाळंदे
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले वर्ग:पुणे जिल्हा
अशोक दिलवाली
अशोक दिलवाली (जन्म १८ ऑगस्ट १९४४ - नवी दिल्ली) हे शिरी अशोक दिलवाली म्हणून ओळखले जाणारे छायाचित्रकार आहेत. २०१९ मध्ये त्यांना ७ व्या राष्ट्रीय छायाचित्रण पुरस्कारांमध्ये जीवनगौरव पुरस्कार मिळाला. त्यांना रु.चे रोख पारितोषिक मिळाले. ३,००,०००.
मागील जीवन
त्यांचे वडील दिवंगत श्री बी के दिलवाली यांच्याकडे नवी दिल्लीतील दोन प्रीमियर फोटोग्राफिक स्टुडिओ म्हणजे किन्से ब्रॉस आणि सिमला स्टुडिओज असल्याने ते लहानपणापासूनच फोटोग्राफीमध्ये मग्न आहेत. मॉडर्न स्कूलमधून शालेय शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी श्री राम कॉलेज ऑफ कॉमर्समधून वाणिज्य शाखेत पदवी संपादन केली आणि त्यानंतर चार्टर्ड अकाउंटंट म्हणून पात्र होण्यासाठी एएफ फर्ग्युसन अँड कंपनीमध्ये रुजू झाले. त्यांनी १९७१ मध्ये या व्यवसायात प्रवेश केला आणि स्टुडिओ पोर्ट्रेट, आउटडोअर असाइनमेंट्स, कलर लॅबोरेटरी आणि प्रिंटिंग आणि प्रोसेसिंग यांसारख्या फोटोग्राफीच्या संबंधित क्षेत्रांमध्ये तज्ञ असलेल्या त्यांच्या स्टुडिओचे आधुनिकीकरण केले.
त्यानंतर त्यांनी हिमालयात ट्रेकिंगचा छंद जोपासला ज्यामुळे हिमालयातील लँडस्केपवरील त्यांच्या कौशल्यामुळे त्यांचे घराघरात नाव झाले. त्यांनी आतापर्यंत २३ पुस्तकांची निर्मिती केली असून २४व्या प्रकाशनाचे काम सुरू आहे. या सर्व वर्षांमध्ये त्यांनी अनेक वृत्तपत्रे, मासिके आणि नियतकालिकांमध्ये लेख तसेच छायाचित्रे यांचे योगदान दिले आहे. त्याचे बलस्थान भूदृश्य राहते.
कारकीर्द
दिलवाली हे हिमालयावरील कामासाठी प्रसिद्ध आहे. त्यांनी निसर्ग- आणि लँडस्केपशी संबंधित २५ पुस्तके प्रकाशित केली आहेत. ते इंडिया इंटरनॅशनल सेंटर, इंडिया हॅबिटॅट सेंटर, इंडियन माउंटेनियरिंग फाउंडेशन आणि रॉयल फोटोग्राफिक सोसायटीचे सदस्य आहेत. ते रॉयल जिओग्राफिकल सोसायटीचे फेलो देखील आहेत.
हारिसवाडा
हारिसवाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
राष्ट्रीय महामार्ग ५० (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ५० हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
हा राष्ट्रीय महामार्ग नाशिक व पुणे शहरांना जोडतो. हा भारताच्या एकाच राज्यातील शहरांना जोडणारा एकमेव मार्ग आहे.
हा भारताच्या एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे. मार्गावरील इतर शहरे सिन्नर, संगमनेर, आळेफाटा, नारायणगाव, मंचर, राजगुरुनगर, चाकण आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
जामदानी कलाकाम
उत्तर प्रदेशातील टांडा येथील जामदानी विणकाम पांढऱ्या कापडात त्याच प्रतीच्या पांढऱ्या धाग्यांनी करतात, त्यामुळे ते सौम्य व प्रसन्न वाटते. पुष्पाकार आकृतिबंध ठराविक अंतरावर विणलेली असतील, तर त्या वस्त्राला ‘बुट्टीदार’ म्हणतात, तिरप्या रेषेत असतील तर ‘तिरछा’ म्हणतात, सलग ओळीत असतील तर ‘झालर’ म्हणतात. जामदानी वस्त्रातील विशेष उल्लेखनीय प्रकार म्हणजे ‘पन्ना हजार’ हा होय. यातील फुलांच्या नक्षीसाठी जरीचा धागा वापरलेला असतो; त्यामुळे ती फुले चमकतात.
वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख वर्ग:साड्यांचे प्रकार वर्ग:कला वर्ग:हस्तकला
गोगटे जोगळेकर महाविद्यालय, रत्‍नागिरी
कला विभाग
महाविद्यालयामध्ये पाच विविध भाषांचे अध्यापन केले जाते. या पाच विभागांमध्ये इंग्रजी मराठी हिंदी संस्कृत उर्दु या भाषांचा समावेश होतो. या पाच भाषांमधील पदवी व पदव्युत्तर अभ्यासक्रम येथे उपलब्ध आहे. या भाषांचा अभ्यास करण्यासाठी महाविद्यालयात सुसज्ज संगणक कक्ष उपलब्ध आहे. याच्या मदतीने एखाद्या विषयासंदर्भात दृकश्राव्य माहिती विद्यार्थ्यांना प्रभावीपणे मिळविता येते. विभागप्रमुख-डॉ.अतुल पित्रे विभागप्रमुख-प्रा.शिवराज गोपाळे विभागप्रमुख-डॉ.चित्रा गोस्वामी विभागप्रमुख-डॉ.कल्पना आठल्ये विभागप्रमुख-प्रा.दानिश गनी
शास्त्र विभाग
महाविद्यालयाला विस्तृत असा शास्त्र विभाग आहे. या शाखेंतर्गत अनेक उपशाखांचे सम्मिलीकरण केले आहे. यामध्ये रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, जीवशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र, गणित तसेच व्यावसाईक अभ्यास्क्रमातर्गत संगणक विद्यान, सूक्ष्मजीवशास्त्र, जीवतंत्रज्ञान, जीवरसायनशास्त्र यांचा समावेश केला गेला आहे.
क्रीडा विभाग/जिमखाना विभाग
गोगटे जोगळेकर महाविद्यालयात विद्यार्थ्यांसाठी स्वतंत्र असा क्रीडा विभाग आहे.
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालय वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
इ.स. ३८२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३८२ वर्ग:इ.स.च्या ३८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
लिंगी (दिग्रस)
लिंगी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दिग्रस तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दिग्रस तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
तै-वू रोह
तै-वू रोह (डिसेंबर ४, इ.स. १९३२ - 2021) हा दक्षिण कोरियाचा सहावा राष्ट्राध्यक्ष होता. हा फेब्रुवारी २५, इ.स. १९८८ ते फेब्रुवारी २५, इ.स. १९९३ पर्यंत सत्तेवर होता.
सोमनाथनगर (त्र्यंबकेश्वर)
सोमनाथनगर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
दोन्बास अरेना
वर्ग : फुटबॉल मैदाने
नापोली
नापोली किंवा नेपल्स ही इटली देशाच्या काम्पानिया प्रदेशाची राजधानी व इटलीमधील एक महत्त्वाचे शहर आहे. सुमारे २,८०० वर्षे जुने असलेले नापोली हे शहर प्राचीन काळापासून संस्कृती, वास्तुशास्त्र, कला, संगीत ह्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. पिझ्झा ह्या जगप्रसिद्ध इटालियन खाद्यपदार्थाचा उगम ह्याच शहरात झाला.
वर्ग:इटलीमधील शहरे वर्ग:नापोली वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने
राष्ट्रीय महामार्ग ५१ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ५१ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
कोना प्रभाकर राव
वर्ग:महाराष्ट्राचे राज्यपाल वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
राजघाट
राजघाट हे नवी दिल्लीत यमुना नदीच्या तीरावर असलेले महात्मा गांधींचे समाधिस्थळ आहे.
वर्ग:दिल्ली वर्ग:महात्मा गांधी
इसापूर (आष्टी)
इसापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
अहिवंत
अहिवंत हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.
अहिवंत किल्ला अजंठा सातमाळ विभागात येतो. त्यामुळे नाशिकमार्गे, मनमाडमार्गे, अथवा गुजरातमधील सापुतारा मार्गे या किल्ल्यावर जाता येते.
जानेवारी १६८० च्या पत्रातील मजकुरा नुसार अहिवंत किल्ला मोरोपंत यांनी घेतला. अहिवंत किल्ला म्हणजे दुसरा पन्हाळा असा उल्लेख केला जातो.
गडावरील ठिकाणे
गडाचा माथा फार मोठा आहे. संपूर्ण माथा फिरण्यास एक आख्खा दिवस लागतो. किल्ल्याच्या सोंडा पूर्व, पश्चिम, वायव्य आणि ईशान्येकडे मोठया प्रमाणात पसरलेल्या आहेत. किल्ल्याच्या ईशान्य बाजूस एक गुहा आहे. पण ती राहण्यास योग्य नाही. दक्षिण बाजुला असणाऱ्या कड्यामधील गुहा राहण्यास योग्य आहे. या गुहेपासून १० मिनिटाच्या अंतरावर पिण्याच्या पाण्याचे एक टाके आहे. दरेगावच्या बाजूने किल्ल्यावर पोहोचल्यास दोन पडक्या दरवाज्यांचे अवशेष दिसतात. आजूबाजुला अनेक मोठ्या पडक्या वाड्यांचे अवशेष पडलेले आहेत. यावरून हा किल्ला लष्कराचे मोठे ठाणे असावे असे वाटते. अनेक ठिकाणी महादेवाच्या पिंडी पण आहेत. याबाजूच्या वाटेने किल्ल्यावर जाताना कोरलेल्या अनेक गुहा आढळतात. सध्या त्यांचा उपयोग मात्र गोठ्यासाठी होतो. गडावर फिरताना २-३ पाण्याची तळी दिसतात. एका मोठ्या तळ्यापाशी देवीची एक मोठी मूर्ती आहे. या मूर्तीचे सप्तशृंगी देवीच्या मूर्तीशी असलेले साम्य जाणवते.
गडावर जाण्याच्या वाटा
नाशिक मार्गे : नाशिकमार्गे वणी. वणीहून नांदुरी रस्त्यावर गेल्यावर या किल्ल्याचे दर्शन होते. नांदुरी रस्त्याच्या अलीकडे १ कि.मी. अंतरावर एक ठळक वाट डावीकडे असणाऱ्या डोंगरसोंडेपर्यंत जाते. येथून वर चढून गेल्यानंतर रस्ता एका खिंडीत पोहोचतो. समोर जंगलात शिरणारी वाट थेट गडाच्या पायथ्याशी जाते. खिंडीपासून गडावर जाण्यास एक तास लागतो.
संदर्भ
सांगाती सह्याद्रीचा
डोंगरयात्रा - आनंद पाळंदे
गडकिल्ले महाराष्ट्राचे - प्रमोद मांडे
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
परदेशी भांडवल
राष्ट्राच्या आर्थिक विकासासाठी आवश्यक असलेले व परराष्ट्रांकडून मिळविलेले पूरक भांडवल. जगातील राष्ट्रांच्या आर्थिक विकासाची पातळी पाहता स्थूलपणे त्यांचे दोन गट दिसून येतात : एक विकसित राष्ट्रांचा व दुसरा अविकसित आणि विकसनशील देशांचा. या दुसऱ्या गटातील राष्ट्रांना आपल्या आर्थिक विकासाची गती वाढविण्यासाठी भांडवलाची मोठ्या प्रमाणावर गरज भासते; परंतु त्यांची आर्थिक स्थिती खालावलेली असल्यामुळे तेथील लोकांचे राहणीमान आणि सरासरी दरडोई उत्पन्न निकृष्ट पातळीवरच असते. साहजिकच त्यांची बचतशक्ती कमी असल्यामुळे आर्थिक उन्नतीसाठी लागणारे भांडवल त्यांना अपुरे पडते.
उत्पादन कमी म्हणून दरडोई उत्पन्न कमी; उत्पन्न कमी म्हणून बचतशक्ती मर्यादित; बचतशक्ती मर्यादित म्हणून भांडवलाची कमतरता व भांडवल कमी म्हणून उत्पादन व उत्पन्न अल्प प्रमाणावर, असे हे दुष्ट चक्र त्या राष्ट्रांच्या अनुभवास येते. तशातच त्यांना जर अन्नधान्ये, खनिज तेल, यंत्रसामग्री व अवजोर किंवा कच्चा माल यांची मोठ्या प्रमाणावर आयात करणे अपरिहार्य झाले व त्यांची निर्यात क्षमता बेताचीच असली, तर त्यांना परकीय चलनाचा तुटवडा भासू लागतो. त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय देवघेवींच्या ताळेबंदात असमतोल निर्माण होतो, वरील प्रकारच्या अडचणींना तोंड द्यावयाचा एकच मार्ग त्यांना उपलब्ध असतो; तो म्हणजे परदेशी भांडवल मिळविण्याचा प्रयत्न करणे. केवळ परदेशी भांडवल मिळाले म्हणजे त्या इतर गोष्टी आपोआप उपलब्ध होऊन विकासाची फळे मिळू लागतील, असे म्हणने   चुकीचे आहे. कसबी श्रमिक, कुशल आणि अनुभवी व्यवस्थापक, पुरेसा व दर्जेदार कच्चा माल, कार्यक्षम प्रेरक शक्तीची आणि वाहतुकीची व्यवस्था इ. घटक योग्य प्रमाणात व योग्य वेळी वापरले, तरच भांडवलाच्या साहाय्याने उत्पदानात पुरेशी भर पडू शकेल. याचाच अर्थ विकासाकडे केवळ भांडवलाच्या दृष्टिकोनातून पाहणे बरोबर नाही.
शेठ मफतलाल गगलभाई हायस्कूल
शेठ मफतलाल गगलभाई हायस्कूल हे देवगडमधील एक विद्यालय आहे. या विद्यालयाचे संचालन देवगड एज्युकेशन बोर्ड,मुंबईद्वारे केले जाते. या विद्यालयाची स्थापना १९१९ साली करण्यात आली. हे विद्यालय गावाच्या मध्यवर्ती ठिकाणी बस स्थानकाजवळ आहे. या विद्यालयात बालवर्गापासून बारावी पर्यंतचे शिक्षण दिले जाते. विद्यालाय्च्या प्राथमिक विभागाचे नाव मिलिंद सदानंद पवार पूर्व प्राथमिक शाळा असे आहे. विद्यालातर्फे दरवर्षी 'श्रीराम हस्तलिखित' असा एक अंक प्रकाशित केला जातो.
शाळेचा इतिहास
ही शाळा सुरुवातीला 'श्रीराम इंग्लिश स्कूल ' या नावाने ओळखली जायची. पुढे शेठ मफतलाल यांनी दिलेल्या देणगीप्रीत्यर्थ शाळेचे नाव 'शेठ मफतलाल गगलभाई हायस्कूल' असे ठेवण्यात आले. शाळेची स्थापना ३ मार्च १९१९ साली झाली. दरवर्षी या दिवशी शाळेचा वर्धापन दिन साजरा केला जातो. 'ज्ञानं शीलं तपो बलं' हे शाळेचे ब्रीद वाक्य आहे.
शाळेची वैशिट्ये
या शाळेत क्रमिक अभ्यासासोबतच इतर कलांच्या जोपासनेसाठी विशेष विभाग चालवले जातात. शाळेचा संगीत विभाग 'संगीतायातन' या नावाने ओळखला जातो. माजी विद्यार्थ्यांच्या योगदानातून साकारलेला 'गुरुदक्षिणा प्रेक्षगृह' आणि 'अनंत स्मृती रंगमंच' शाळेच्या महत्त्वाच्या वैशिष्ट्यांपैकी एक आहेत. शाळेला एक विस्तीर्ण क्रीडांगण लाभले आहे. संगणक विभाग, चित्रकला कक्ष यामुळे विद्यार्थ्याना योग्य मार्गदर्शन प्राप्त होते. यासाठी अनुभवी शिक्षकवर्ग उपलब्ध आहे.
वर्ग:देवगड तालुका वर्ग:महाराष्ट्रातील शाळा वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
इ.स. ३८४
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३८४ वर्ग:इ.स.च्या ३८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
आकाश ठोसर
आकाश ठोसर (२४ फेब्रुवारी १९९३) हा मराठी चित्रपट अभिनेता आहे. नागराज मंजुळेंनी दिग्दर्शित केलेल्या व मराठी सिनेसृष्टीसाठी ऐतिहासिक ठरलेल्या 'सैराट' या सिनेमामध्ये आकाशने परश्या (प्रशांत काळे)ची भूमिका साकारली होती.