cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अमृतेश्वर मंदिर, रतनवाडी
राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक
या मंदिराला ४ मार्च, इ.स. १९०९ रोजी राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित करण्यात आले.
चित्रदालन
वर्ग:अहमदनगर जिल्हा वर्ग:हिंदू मंदिरे वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके वर्ग:अकोला तालुका
ब्रह्मगिरी
ब्रह्मगिरी हा सह्याद्रीच्या रांगेमधला एक विशाल डोंगर आहे. उंचीनुसार हा महाराष्ट्र राज्यातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सुळका आहे. याची समुद्रसपाटीपासूनची उंची १२९५ मीटर आहे. ब्रम्हगिरीच्या दक्षिणेला कळसूबाई, अलंग, कुलंग, मदन अशी सह्याद्रीतली काही शिखरे आहेत. हा डोंगर त्र्यंबकेश्वर तालुक्यात आहे. येथे खूप पाऊस पडतो.
ब्रह्मगिरी डोंगरामधून वैतरणा नदी, अहिल्या नदी आणि गोदावरी नदी या नद्यांचा उगम होतो. वैतरणा पश्चिम दिशेने खाली उतरते आणि अरबी समुद्राकडे जाते तर गोदावरी पूर्वेच्या दिशेने आंध्रप्रदेशात राजमहेन्द्री इथे बंगालच्या उपसागराला मिळते.
पौराणिक आख्यायिका आणि स्थानमाहात्म्य
ब्रह्मदेवाने एकदा विष्णूला म्हटले,‘मी सृष्टिकर्ता असल्यामुळे शिवमहिमा काय तो मलाच माहीत आहे.’ विष्णूने मात्र नम्रपणे सांगितले की,‘मी पुष्कळ तप केले, परंतु मला अजूनही शिवाचे ज्ञान झालेले नाही.’ या संवादानंतर ब्रह्मा आणि विष्णूंनी शिवाचा शोध घ्यावा असे ठरवले. ब्रह्माने शिवाचे मस्तक शोधावे आणि विष्णूने चरण. दोघांनी पुष्कळ शोध घेतला, पण तो व्यर्थ ठरला. तेव्हा ब्रह्मदेवाने एक कारस्थान रचले. त्याने आपल्या सामर्थ्याने गाय आणि केतकीपुष्प निर्माण केले आणि त्यांना आपल्या बाजूने साक्ष देण्यास राजी करत आपल्याला शिवाचे मस्तक सापडल्याचा दावा केला. देवांना या दाव्याबद्दल शंका वाटली. तिचे निराकरण करण्यासाठी ते शिवलोकात गेले. त्यांचे म्हणणे ऐकल्यानंतर ब्रह्मदेवाचे कारस्थान शिवाच्या ध्यानात आले. तो क्रोधित झाला आणि त्याने ब्रह्मदेवाला शाप दिला, ‘आजपासून भूतलावर तुझी कोणीही पूजा करणार नाही.’
ब्रह्मदेवालाही शिवाचा राग आला आणि त्याने शिवाला प्रतिशाप दिला. ‘तू भूतलावर पर्वत होऊन राहशील’ नंतर ब्रह्मदेवाला आपल्या कृत्याचा पश्चात्ताप झाला. त्याने शिवाची तपश्चर्या केली. शिव प्रसन्न झाला. त्याने ब्रह्मदेवाला वचन दिले,‘पर्वतरूपाने भूतलावर माझे वास्तव्य असेल आणि या पर्वताचे नाव ब्रह्मगिरी असेल!’
यात्रा
यात्रा म्हणून अनेक लोक हा पर्वत चढून येतात अथवा प्रदक्षिणा करतात. त्र्यंबकेश्वराचं दर्शन आणि ब्रह्मगिरीला प्रदक्षिणा ही परंपरा जुनी आहे. संत ज्ञानेश्वरांचा काळ इसवी सनाच्या तेराव्या शतकातला. ज्ञानेश्वरांचे वडील विठ्ठलपंत आपल्या मुलांना घेऊन त्र्यंबकेश्वराच्या दर्शनासाठी आले होते. त्यावेळी ब्रह्मगिरी पर्वतावरच्या एका गुहेत तपश्चर्या करत असलेल्या गहिनीनाथांचे दर्शन निवृत्तिनाथांना घडले होते.
हा डोंगर चढण्यासाठी साधारणपणे तीन ते पाच तास लागतात. रस्त्यात मोठ्या प्रमाणात माकडे आहेत. वर पाण्याची सोय आहे. वरून परिसराचे विहंगम दृश्य दिसते. तसेच येथे शंकराने जटा आपटल्या व त्यातून गंगेचा/गोदावरी नदीचा उगम झाला अशीही कथा आहे.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुका
कुरुडगाव
कुरुडगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:निफाड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
नोकिया ६००
हा नोकियाच्या ००० या मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
इ.स.पू. ४६८
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ४६८ वर्ग:इ.स.पू.चे ४६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
मैसुरु जिल्हा
''हा लेख म्हैसूर जिल्ह्याविषयी आहे. मैसुरु शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
मैसुरु हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे.
हा जिल्हा मैसुरु प्रशासकीय विभागात मोडतो.
वर्ग:मैसुरु जिल्हा
नेपाळ स्काउट्स
नेपाळ स्काउट्स ही नेपाळ देशातील स्काउटिंग आणि गाइडिंग संस्था आहे. याची स्थापना १९५२मध्ये झाली. यात १९,९५२ (२०११) स्काउट आणि ११,९६२ गाइड (२००३) सदस्य होते.
स्काउट्स वर्ग:स्काउट
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९५७
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाने मे-ऑगस्ट १९५७ दरम्यान पाच कसोटी सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. कसोटी मालिका इंग्लंडने ३-० अशी जिंकली.
५वी कसोटी
वर्ग:इ.स. १९५७ मधील क्रिकेट वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे इंग्लंड
नोकिया ६०३
हा नोकियाच्या ००० या मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
पाला (मासा)
पाला हा मत्स्यवर्गातील क्लुपिइडी कुलातील एक मासा आहे. याचे शास्त्रीय नाव क्लुपिया (किंवा हिल्सा ) इलिशा आहे. याला ‘भिंग’ असेही म्हणतात. पर्शियन आखातापासून ब्रह्मदेशापर्यंत भारताच्या सर्व समुद्रकिनाऱ्यालगत आणि द. भारतातील व बंगालमधील सर्व नद्यांमध्ये हा आढळतो. तसेच इराकमधील टायग्रिस व युफ्रेटिस आणि ब्रह्मदेशातील इरावती या नद्यांतही तो सापडतो.
वर्णन
याचा आकार साधारण आयताकृती असून दोन्ही बाजू थोड्याशा बहिर्गोल असतात. डोळे मोठे असून ते डोक्याच्या मध्यभागी असतात. पृष्ठपक्ष (पाठीवरील पर म्हणजे हालचालीसाठी किंवा तोल सांभाळण्यास उपयोगी पडणारी त्वचेची स्नायुमय घडी) जवळजवळ मुस्कटाच्या मागील टोकापासून सुरू होतो. त्याचा वरचा भाग अंतर्गोल असतो. अंसपक्ष (छातीवरील पर) जवळजवळ अधरपक्षापर्यंत (खालच्या परापर्यंत) पोचलेला असतो व त्याचा अर्धा भाग पृष्ठपक्षांनी झाकला गेलेला असतो. पुच्छपक्ष (शेपटीचा पर) खालपर्यंत विभागलेला असतो. रंग रूपेरी असून त्यावर सोनेरी व जांभळट झाक असते. शरीराची वरची बाजू हिरवट असते. पिलाच्या पाठीचा रंग काशासारखा (ब्रॉंझसारखा) असून पाठीवर वरच्या कडेने गडद रंगाचे ठिपके असतात व पुच्छपक्षाची कडा गडद रंगाची असते. हे ठिपके पूर्ण वाढ झाल्यावर दिसेनासे होतात. पूर्ण वाढ झालेल्या मादीची लांबी ३८ – ४६ सेंमी. असते. नर मादीपेक्षा आकारमानाने लहान असतो. पावसाळ्याच्या सुरुवातीला याची अंडी फुटून पिले बाहेर येतात.
हा मासा रुचकर असल्यामुळे त्याच खाद्य म्हणून उपयोग करतात. नरापेक्षा वयात आलेली किंवा गाभण मादी जास्त चविष्ट लागते, तिला ‘चस्की’ म्हणतात. याच्या अंगात काटे जास्त असतात, तरीही याच्या रुचकर चवीमुळे व २०% वसा (चरबी) संचयामुळे याचा खाद्य म्हणून मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.
संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी वर्ग: मासे
क्राकूफ
क्राकूफ (इंग्लिश लेखनभेदः क्राकोव्ह) हे पोलंड देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. क्राकूफ हे जगातील सर्वात प्राचीन शहरांपैकी एक मानले जाते. १६व्या व १७व्या शतकांदरम्यान क्राकूफ ही पोलिश-लिथुएनियन राष्ट्रकुलाची सह-राजधानी (व्हिल्नियससह) होती.
इ.स.पू. ४६९
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ४६९ वर्ग:इ.स.पू.चे ४६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
क्राकूफ
हे शहर पोलंडच्या दक्षिण भागात व्हिस्चुला नदीच्या काठावर वसले आहे. येथील ऐतिहासिक इमारतींसाठी क्राकूफ युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:पोलंडमधील शहरे वर्ग:जागतिक वारसा स्थाने
सिंधी विकिपीडिया
सिंधी विकिपीडिया (सिंधी : سنڌي وڪيپيڊيا ) ६ फेब्रुवारी २००६ रोजी आरंभ केलेले एक विनामूल्य विश्वकोश आहे. ही विकिपीडियाची सिंधी भाषेतील आवृत्ती आहे. त्यात १४,०००हून जास्त लेख आहेत. २०१४ पासून, विश्वकोशातील मजकुरात एकूणच वाढ झाली आहे.
२००६ ते २००८
प्राध्यापक अहसन अहमद औरसाणी यांनी १० फेब्रुवारी २००६ रोजी सिंधी विकिपीडिया सुरू केली.
इ.स. १९४७ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
१९४७ मध्ये महाराष्ट्रातील मराठी भाषेच्या चित्रपटसृष्टीने निर्मित चित्रपटांची यादी.
बाह्य दुवे
वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या
श्रावण अमावास्या
या तिथीला साजरे करण्यात येणारे सण व उत्सव
गोठ्यातील भिंती आणि जमिनी शेणाने सारवतात व तांदळाच्या पिठीने त्यावर रांगोळी काढतात.
दिनेश त्रिवेदी
दिनेश त्रिवेदी ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
श्रीहरिकोटा
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन
मार्को स्ट्रेलर
मार्को स्ट्रेलर (जून १८, इ.स. १९८१:बासेल, स्वित्झर्लंड - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे. हा एफ.सी. बेसेलकडून क्लब फुटबॉल खेळतो.
वर्ग:स्वित्झर्लंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पूर्व दिशा
पूर्व ही चार प्रमुख दिशांपैकी एक आहे. पूर्व ही सूर्य उगवण्याची दिशा आहे. ही दिशा पश्चिमेच्या विरुद्ध आणि दक्षिण उत्तरेच्या लंबरूप असते.
गदी
गदी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
पाचगणी
पाचगणी महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील थंड हवेचे ठिकाण आहे.
जवळपास महाबळेश्वर इतकेच उंच असलेले आणखी एक थंड हवेचे ठिकाण म्हणजे पाचगणी. महाबळेश्वरपासून हे ठिकाण अवघ्या १८-२० कि. मी. अंतरावर आहे. महाबळेश्वर इतकेच निसर्गसुंदर असलेले हे ठिकाण येथील पब्लिक स्कूल्ससाठी खूप प्रसिद्ध आहे. जुन्या काळात येथे पारशी लोकांनी बांधलेले बंगले आजही लक्ष वेधून घेतात. येथे राहण्याजेवणाच्या चांगल्या सोयी आहेत. पूर्वी ज्वालामुखीच्या उद्रेकाने ज्वाला रस बाहेर येऊन हे डोंगर तयार झाले असावे.असे मानले जाते  पाच डोंगराच्या समूहावर हे ठिकाण विकसित झालेलं असल्याने त्यास पाचगणी नाव पडले असावे.
लोणावळा-खंडाळा ही ठिकाणं जशी एकमेकांपासून जवळ आहेत तसाच प्रकार महाबळेश्वर-पाचगणी यांच्या बाबतीत आहे. उत्कृष्ट हवामान आणि संपन्न निसर्ग हे पाचगणीचं स्वतःचं असं वैशिष्ट्य आहे. खोल दऱ्या, धबधबे, कमलगड, टेबल लॅंड, किडीज पार्क, पाचगणीच्या गुंफा ही काही प्रसिद्ध व पाहण्यासारखी प्रेक्षणीय स्थळं आहेत. येथील टेबल लॅंड वर अनेक चित्रपटांचं चित्रीकरण झालेलं आहे.ह्या ठिकाणी येण्यासाठी मुंबई वरून तीन मार्ग आहेत महड महाबळेश्वर मार्गे, व पुणे वाई मार्गे आणि पुणे वरून सरळ उडतरें गावातून सरळ कुडाळ पाचगणी हा रस्ता आहे
वर्ग:थंड हवेची ठिकाणे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
नोकिया आशा ३००
हा नोकियाच्या आशा मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वाण नदी
ही पूर्णा नदीची उपनदी आहे. वाण नदी अमरावती,  अकोला,  बुलढाणा या जिल्हामधून वाहते.
वर्ग: अकोला जिल्ह्यातील नद्या वर्ग: अमरावती जिल्ह्यातील नद्या वर्ग: बुलढाणा जिल्ह्यातील नद्या
कोस्टा रिका
कोस्ता रिकाचे प्रजासत्ताक हा मध्य अमेरिकेतील एक देश आहे. कोस्टा रिकाच्या उत्तरेला निकाराग्वा, आग्नेयेला पनामा, पूर्वेला कॅरिबियन समुद्र तर पश्चिम व दक्षिणेला प्रशांत महासागर आहे. सान होजे ही कोस्टा रिकाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.
अधिकृतपणे लष्कर बरखास्त करणारा कोस्टा रिका हा जगातील पहिला देश होता. मानवी विकास सूचक, स्वच्छ पर्यावरण, प्रदूषणबंदी इत्यादी बाबींमध्ये कोस्टा रिका लॅटिन अमेरिकेतील व जगातील सर्वोत्कृष्ट देशांपैकी एक आहे. तसेच कोस्टा रिका जगातील सर्वांत आनंदी देशांपैकी एक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मध्य अमेरिका वर्ग:लॅटिन अमेरिका
स्ट्रॉबेरी
स्ट्रॉबेरी (Fragaria ananassa) हे फळ संकरीत प्रजाती पोटजात Fragaria मधले असुन त्याची मोठ्या प्रमाणावर जगभरात लागवड केली जाते. त्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण सुगंध, चमकदार लाल रंग, लज्जतदार पोत आणि गोडपणाबद्दल या फळाचे मोठ्या प्रमाणात कौतुक केले जाते. ताजे किंवा जाम, रस, पाई, आईस्क्रीम, मिल्कशेक्स आणि चॉकलेट्ससारख्या तयार पदार्थांमध्ये हे मोठ्या प्रमाणात खाल्ले जाते. स्ट्रॉबेरीची कृत्रिम चव आणि सुवास देखील कँडी, साबण, लिप ग्लॉस, अत्तर आणि इतर बऱ्याच उत्पादनांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरल्या जातात.
1714 मध्ये Amédée-François Frézier यांनी चिलीहुन आनलेल्या Fragaria virginiana पूर्व उत्तर अमेरिका आणि Fragaria chiloensis यांच्या संकरापासून पासून स्ट्रॉबेरीचे प्रथम उत्पादन इ.स.1750च्या दशकात ब्रिटनी, फ्रान्स येथे झाले. Fragaria ananassaच्या जाती व्यावसायिक उत्पादनासाठी बदलल्या आहेत, वूडलँड स्ट्राबेरी ( Fragaria vesca ), प्रजातीची 17 व्या शतकातील लागवड होत असे.
स्ट्रॉबेरी वनस्पतिशास्त्राच्या दृष्टीकोनातून, एक बोरासारखे बी असलेले लहान फळ तांत्रिकदृष्ट्या, मांसल भाग हा वनस्पती अंडकोषापासून तयार झालेला नाही तर तो अंडकोषांना जागेवर ठेवणाऱ्या अवयवापासून बनलेला आहे. फळाच्या बाहेरील प्रत्येक "बी" ( अचेनी ) खरंतर फुलांच्या अंडाशयांपैकी एक आहे आणि त्याच्या आत बीज आहे.
२०१७ मध्ये, स्ट्रॉबेरीचे जागतिक उत्पादन .2 .२ दशलक्ष टन होते, त्यापैकी चीनचे एकूण उत्पन्न ४०% होते.
इतिहास
प्राचीन रोमन साहित्यात स्ट्रॉबेरी फळाचा औषधी वापराच्या संदर्भात उल्लेख होता. 14 व्या शतकात फ्रेंचांनी स्ट्रॉबेरी जंगलातून नेऊन त्यांच्या बागांमध्ये लागवड करण्यास सुरुवात केली. फ्रान्सचा राजा चार्ल्स पाचवा १३६४ ते १३८० या काळात त्याच्या शाही बागेत स्ट्रॉबेरीची १,२०० रोपे होती. १५ व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात पश्चिम युरोपियन भिक्षुंनी त्यांच्या प्रकाशित हस्तलिखितांमध्ये वन्य स्ट्रॉबेरीचा उपयोग केला होता. स्ट्रॉबेरी इटालियन, फ्लेमिश आणि जर्मन कला आणि इंग्रजी लघुपटांमध्ये आढळते. संपूर्ण स्ट्रॉबेरी वनस्पती औदासिनिक आजारांवर उपचार करण्यासाठी वापरली जात असे.
16 व्या शतकापर्यंत स्ट्रॉबेरीच्या लागवडीचा संदर्भ अधिक सामान्य झाला. लोकांनी त्याचा उपयोग औषधी गुणधर्मांसाठी करायला सुरुवात केली आणि वनस्पतीशास्त्रज्ञांनी विविध प्रजातींना नावे दिली. इंग्लंडमध्ये 16 व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत नियमित स्ट्रॉबेरी शेतीची मागणी वाढली होती.
स्ट्रॉबेरी आणि मलई यांचे संयोजन थॉमस वोल्से यांनी किंग हेनरी आठव्याच्या दरबारात तयार केले होते. १५७८ मध्ये स्ट्रॉबेरी पिकवण्याच्या व कापणीच्या सूचना लेखी दर्शविल्या. सोळाव्या शतकाच्या अखेरीस तीन युरोपियन प्रजाती उद्धृत करण्यात आल्या: ''एफ. व्हेस्का, एफ . मच्छता आणि एफ. विरिडिस''. बागेत स्ट्रॉबेरीचे जंगलांतून पुनरोपण करण्यात आले आणि त्यानंतर वनस्पती तंतू कापून वनस्पतींचा अलैंगिक पद्धतीने प्रसार केला जाई.
चव आणि सुगंध
स्ट्रॉबेरीच्या सुगंधात उपस्थित असलेल्या रसायनांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
हे सुद्धा पहा
वर्ग:जूने चित्र वाक्यविन्यास वापरणारी पाने वर्ग:फळे
पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
क्रिकेट विश्वचषक
पापुआ न्यू गिनी कधीही क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्र झाले नाही.
बाह्य दुवे
क्रिकेट वर्ग:राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
क्लब युनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल
क्लब दे फुतबॉल युनिव्हर्सिदाद नॅसियोनाल (Club de Fútbol Universidad Nacional A. C.) हा मेक्सिकोच्या मेक्सिको सिटी शहरात स्थित असलेला एक फुटबॉल संघ आहे. लीगा एम.एक्स ह्या मेक्सिकोमधील सर्वोत्तम लीगमध्ये खेळणाऱ्या युनिव्हर्सिदादने आजवर ७ वेळा मेक्सिकन अजिंक्यपद जिंकले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब वर्ग:मेक्सिको सिटी
इ.स.पू. ४७०
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ४७० वर्ग:इ.स.पू.चे ४७० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
सूची
पारिभाषिक अर्थी सूची म्हणजे केवळ यादी नव्हे. तर विशिष्ट रचना असलेली यादी. तर्कतः अशी सूची कोणत्याही गोष्टीची करता येईल. सुईच्या टोकाने जसा नेमका बिंदू दाखवण्यात येतो तसेच सूचीने नेमका विशिष्ट संदर्भ दाखवण्यात येतो. ह्या अर्थी संदर्भसाहित्य म्हणून संदर्भसामग्रीचा निर्देश करणारे, संदर्भसामग्रीची अधिक माहिती पुरवणारे साधन म्हणजे सूची असे म्हणता येईल.
कोश आणि सूची : साम्यभेद
रचनादृष्ट्या कोश आणि सूची ह्यांत काही साम्ये असतात. त्यामुळे काही वेळा कोशाचा उल्लेख सूची म्हणून तर काही वेळा सूचीचा उल्लेख कोश म्हणून करण्यात आलेला आढळतो. मात्र कोशात ज्ञानाचा, माहितीचा जसा प्रत्यक्ष संचय असतो तसा सूचीत नसतो. सूची ज्ञानसंचयाच्या दिशा वस्तुनिष्ठपणे दाखवण्याचे कार्य करते. कोश आणि सूची ह्या दोहोंतही नव्या ज्ञानाची निर्मिती किंवा नवे प्रतिपादन नसते. ह्या दोहोंचेही स्वरूप मुख्यतः संकलनात्मक स्वरूपाचे असते. अर्थात कोश व सूची ह्यांचे स्वरूप कालौघात विकसित होत राहणारे असल्याने त्यांचे स्वरूप काही प्रमाणात लवचिक असू शकते.
योहान वॉनलँथेन
वर्ग:स्वित्झर्लंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म
उडुपी जिल्हा
''हा लेख उडुपी जिल्ह्याविषयी आहे. उडुपी शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे वर्ग:उडुपी जिल्हा
पिकू (मासा)
पिकू या माशाचा समावेश सायप्रिनोडोंटिफॉर्मिस गणाच्या सायप्रिनोडोंटिडी मत्स्यकुलात करतात. अप्‍लोकाइलस लिनीअटस हे त्याचे शास्त्रीय नाव हे. तो 'झिर' या नावानेही ओळखत जातो. त्याची लांबी साधारणत: ८-१० सेंमी. असून जाडी हाताच्या करंगळीएवढी असते. हा मुख्यत: गोड्या पाण्यातील मासा आहे; परंतु थोड्या खाऱ्या (मचूळ) पाण्यातही तो राहू शकतो. त्याच्या डोक्यावर प्रकाशात चमकणारा एक ठिपका असतो. त्यामुळे काही मच्छीमार त्याला ‘वरडोळ्या’ तर काही, त्याच्या पाण्याच्या पृष्ठभागावर शिकारीची वाट पाहत निश्चल राहण्याच्या सवयीमुळे 'तरंग्या' असेही म्हणतात. ‘टॉपमिनो’ असे त्याचे इंग्रजी नाव आहे. हा मासा लहान असला, तरी त्याचे खरे महत्त्व डासांच्या अळ्या खाण्याच्या त्याच्या पटाईतपणात आहे. पाण्याच्या पृष्ठभागावर फिरण्याच्या त्याच्या नेहमीच्या सवयीमुळे व डासांच्या अळ्या खाण्याच्या त्याच्या विशिष्ट आवडीमुळे अळ्यांच्या नाशाच्या कामी तो फार उपयोगी पडतो. अगदी उथळ पाण्यात जाण्याची सवय व मचूळ आणि थोड्या उष्णही पाण्यात शिरण्याची पात्रता त्याच्या ठिकाणी असल्यामुळे तलावांच्या सान्निध्यातिल किंवा नदीकाठच्या गावांच्या सार्वजनिक आरोग्याच्या व डासांचे नियंत्रण करण्याच्या दृष्टीने हा एक महत्त्वाचा मासा मानला जातो; त्याचा उपयोग योग्य रीतीने केला पाहिजे.
वर्णन
पिकू जातीचा नर मादीपेक्षा जास्त शोभिवंत असतो. त्याच्या अंगावर उभे काळे पट्टे असतात व खवल्यांवर बारीक लाल टिपके असतात. पक्ष (नर) रंगीत असतात. विशेषतः पुच्छपक्ष (शेपटीचा पर) तांबूस लालसर रंगाचा असतो. त्यामुळे हा घरगुती मत्स्यपात्रांत (काचेच्या पात्रात तयार केलेल्या जलजीवालयांत) ठेवण्यास उपयुक्त असतो. त्यासाठी त्याला सर्वत्र मागणी असते. मात्र त्याला काचपात्रातून बाहेर उडी मारण्याची सवय असल्यामुळे पात्रावर झाकण ठेवणे आवश्यक असते.
पिकू जलवनस्पतींत अंडी घालतो व ५-६ दिवसांत अंडी फुटून त्यांमधून पिले बाहेर पडतात.
अ.पॅचॅक्स, अ. ब्‍लॉकी व अ. डायी या पिकूच्या आणखी तीन जाती आहेत. यांचेही नर शोभिवंत असून ते मत्स्यालयात ठेवण्यास उपयुक्त आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मासे
भारतरत्न श्री अटलबिहारी वाजपेयी इकाना क्रिकेट स्टेडियम
भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी इकाना क्रिकेट स्टेडियम (पुर्वी इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम) हे भारतातील उत्तर प्रदेश राज्यातील लखनऊ शहरात एक क्रिकेटचे स्टेडियम. या मैदानावर ११ नोव्हेंबर २०१८ रोजी पहिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना भारत व वेस्ट इंडीज मध्ये खेळवला गेला.
या मैदानावर होणाऱ्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय सामन्याच्या अदल्या दिवशी स्टेडियमला भारताचे पुर्व पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या सन्मानार्थ त्यांचे नाव दिले गेले.
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने वर्ग:लखनऊ
नोकिया सी२-०५
हा नोकियाच्या सी मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
कंदअभिवृद्धी
कंदअभिवृद्धी (Bulb) कंद हे मूलभूत परिवर्तीत खोड असते. या परिवर्तीत खोडाभोवती जाड मांसल शल्क (Scale) असतात. त्यात अन्न साठवलेले असते. या शल्काच्या बेचक्यात छोटे छोटे कंद तयार होतात. हे शल्क जमिनीतच तयार होतात. हे जर जमिनीवर खोडावर लागले तर त्यांना क्ंदिका (Bulb) म्हणतात. ट्यूलिप, डॅफोडील, लिली यांची अभिवृद्धी या क्ंदापासून मिळणाऱ्या अपप्ररोहापासून मिळते. निशिगंधाची अभिवृद्धी याच पद्धतीने होते.
गोब्राह्मणप्रतिपालक
गोब्राह्मणप्रतिपालक हे मराठा साम्राज्याचे संस्थापक शिवाजीराजे भोसले यांना काही वेळा उल्लेखण्यासाठी वापरलेली उपाधी आहे. ही उपाधी शिवचरित्राच्या कोणत्याही प्रथमसाधनांत आढळत नसून, ती उत्तरकालीन साहित्यिकांनी वापरायला सुरुवात केली, असे या उपाधीच्या विरोधकांचे मत आहे.
वर्ग:महाराष्ट्राचा इतिहास वर्ग:उपाध्या वर्ग:मराठी शब्द व वाक्प्रचार
तिग्रेस दि ला युएएनएल
वर्ग : मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:मॉंतेरे
दिलीप सिंग भुरिया
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
कान्होबा रणछोडदास कीर्तिकर
लेफ्टनंट कर्नल कान्होबा रणछोडदास कीर्तिकर F.L.S., I.M.S.(१८४९ - १९१७) हे एक मराठी वनस्पतिशास्त्रज्ञ आणि कवी होते. मुंबईच्या ग्रॅंट मेडिकल कॉलेजमधून पदवी मिळवून ते इंग्लंडला गेले. सन १८७४मध्ये ते लंडनमधल्या रॉयल कॉलेज ऑफ सर्जन्स आणि रॉयल कॉलेज ऑफ फिजिशियन्सच्या परीक्षा उत्तीर्ण झाले. १८७६ साली भारतात परत आले आणि १८७७मध्ये सोलापूरमधील लष्कराच्या १९व्या नेटिव्ह इन्फंट्रीचे सर्वात प्रमुख डॉक्टर झाले. १८७८-१८८० सालच्या अफगाण युद्धात त्यांनी चमकदार कामगिरी केली. १८९७मध्ये ते मुंबई विद्यापीठाचे फेलो झाले आणि त्याच वर्षी मुंबई महापालिकेचे प्रमुख आरोग्य अधिकारी झाले व १९०४मध्ये निवृत्त झाले.
कीर्तिकर हे पाठारे प्रभू रिलीफ फंडाचे अध्यक्ष, आर्यन एज्युकेशन संस्थेचे विश्वस्त आणि डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीचे पदाधिकारी होते. त्यांकडे वनस्पतिशास्त्रावरची फार मोठी ग्रंथसंपदा होती. ते स्वतः उत्तम चित्रकार होते. शिवाय त्यांनी निसर्गातील वनस्पतींची रंगीत चित्रे काढण्यासाठी एक चित्रकार बाळगला होता.
इ.स. १९०७ मध्ये जळगावात पहिले महाराष्ट्र कविसंमेलन झाले. या संमेलनाचे अध्यक्ष कीर्तिकर होते. त्यानी त्या संमेलनादरम्यान त्र्यंबक बापुजी ठोंबरे यांना बालकवी ही उपाधी दिली.
सन्मान
वर्ग:इ.स. १८४९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९१७ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी कवी वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स.पू. ४७१
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ४७१ वर्ग:इ.स.पू.चे ४७० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
भाद्रपद अमावास्या
हिंदू पंचांगाप्रमाणे दक्षिणी भारतात हा दिवस भाद्रपद महिन्याचा शेवटचा दिवस असतो, तर मध्य आणि उत्तरी भारतात हा दिवस आश्विन महिन्याच्या मध्याला येतो. इंग्रजी कालगणनेप्रमाणे हा दिवस सप्टेंबर किंवा ऑक्टोबर महिन्यात येतो. या अमावास्येला 'सर्वपित्री अमावस्या' किंवा 'पितृमोक्ष अमावस्या' असेही म्हणतात. ज्या हिंदूंना आपल्या पितरांची मृत्युतिथी नक्की माहीत नसेल असे सर्व धार्मिक प्रवृत्तीचे लोक, या दिवशी पितरांचे श्राद्ध करतात. किंवा निदान, कावळ्यासाठी वाढलेल्या अन्‍नाचे ताट ठेवतात.
हिंदू पंचांगाप्रमाणे कधीकधी एका वर्षात, दोन भाद्रपद महिने आणि त्यामुळे दोन भाद्रपद अमावास्या येतात. पहिला भाद्रपद अधिक भाद्रपद असतो, तर दुसरा निज भाद्रपद. अशा वेळी दुसऱ्या म्हणजे निज भाद्रपद महिन्यातली अमावास्या, ही सर्वपित्री अमावास्या समजली जाते.
हेही पहा
वर्ग:हिंदू धर्म
कुल्फी
कुल्फी हा भारतीय आईसक्रीमचा प्रकार आहे. यात दूधाचा वापर होतो.
कुल्फी किंवा कुल्फी (हिंदी: क़ल्ल्फ़ी) (उर्दू: قلفی) (बंगाली: কুলফি) (सिंहला: කුල්ෆි) (तमिळ: குல்ஃபி) / कल्फी / हे एक गोठविलेले दुग्ध मिष्टान्न आहे जे १६ व्या शतकात भारतीय उपखंडात उद्भवले आहे. हे सहसा "पारंपारिक भारतीय आईस्क्रीम" म्हणून वर्णन केले जाते. हे भारत, श्रीलंका, पाकिस्तान, बांगलादेश, नेपाळ, बर्मा (म्यानमार) आणि मध्य पूर्व येथे लोकप्रिय आहे आणि जगभरातील भारतीय उपखंडातील पाककृती देणाऱ्या रेस्टॉरंट्समध्ये हे सर्वत्र उपलब्ध आहे.
कुल्फी हे देखावा आणि चव असलेल्या आइस्क्रीमसारखेच परंतु डेन्सर आणि क्रीमियरसारखे आहे. हे विविध फ्लेवर्समध्ये येते. अधिक पारंपारिक म्हणजे मलई, माला, गुलाब, आंबा, वेलची (इलाई), केशर (केसर किंवा जाफरान) आणि पिस्ता. सफरचंद, केशरी, स्ट्रॉबेरी, शेंगदाणे यासारख्या नवीन भिन्नता आहेत. आईस्क्रीमच्या विपरीत, कुल्फीला चाबूक मारले जात नाही, परिणामी पारंपारिक कस्टर्ड-आधारित आइस्क्रीमसारखे घन, दाट गोठलेले मिष्टान्न तयार होते. म्हणूनच, कधीकधी हे गोठविलेल्या दुग्ध-आधारित मिठाईचा एक वेगळा वर्ग मानला जातो. त्याच्या घनतेमुळे, कुल्फी वेस्टर्न आईस्क्रीमपेक्षा वितळण्यास जास्त वेळ घेते. वर्ग:खाद्यपदार्थ वर्ग:भारतातील खाद्यपदार्थ
सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
बाह्य दुवे
वर्ग:रिकामी पाने
बेलफास्ट
वर्ग:उत्तर आयर्लंडमधील शहरे वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे *
निष्क्रिय वायू
हे रासायनिक प्रकियेमध्ये भाग घेत नाही म्हणून त्यांना निष्क्रीय वायू किंवा उदासीन वायू असे म्हणतात. हेलियम, निऑन, आरगॉन, क्रिप्टॉन, झेनॉन, रेडॉन हे सर्व निष्क्रीय वायू किंवा उदासीन वायू आहेत. हे सर्व मुलद्रव्यें आवर्तसारणीमध्ये शेवटच्या म्हणजे १८  व्या गणात आहेत.
वर्ग:मूलद्रव्ये
संतोस लगुना
वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:तोरिओन
निष्क्रिय वायू
अरगॉन हा निष्क्रिय वायू असल्याने अन्य मूलद्रव्यांशी त्याची संयुगे होत नाहीत. यामुळे एखाद्या रासायनिकदृष्टय़ा अस्थिर पदार्थाभोवती अन्य कोणत्याही गोष्टींचा संपर्क टाळण्यासाठी अरगॉन वायूचे आच्छादन घालण्याची म्हणजेच निष्क्रिय वातावरण तयार करण्याची पद्धत वापरली जाते. महत्त्वाची कागदपत्रे, ऐतिहासिक वस्तूंवर वातावरणाचा परिणाम होऊन त्यांचा ऱ्हास होऊ नये म्हणून ती अरगॉनच्या वातावरणात ठेवतात. खरंतर पूर्वी यासाठी हेलिअमचा वापर केला जात असे, पण ज्या वस्तूमध्ये हे वातावरण तयार केले असेल त्यामधून हेलिअम हळूहळू निसटत असे आणि त्यात पुन्हा हेलिअम भरायला लागत असे. हेलिअमप्रमाणे अरगॉन मात्र पटकन निसटत नाही.
अरगॉन कमी दाबाखाली हलका लालसर आणि उच्च दाबाखाली गडद निळा प्रकाश देतो. जाहिरातीसाठी वापरण्यात येण्याऱ्या हिरव्या, निळ्या रंगछटांचा प्रकाश देणाऱ्या नळ्यांमध्ये निऑनबरोबर अरगॉन भरलेला असतो. आधुनिक फ्लुओरेसंट दिव्यात अरगॉन-क्रिप्टॉन किंवा अरगॉन-निऑन यांचे मिश्रण वापरतात. निष्किय वायूंच्या मिश्रणामुळे दिवा चटकन सुरू होण्यास व तो चालू असताना विद्युतप्रवाह वाहून नेण्यास मदत होते. नेहमीच्या वापरातील दिव्यांमधील टंगस्टन धातूची तार अतिशय पातळ असते. ती तापल्यानंतर तिचे ऑक्सिडीभवन होऊ नये, वितळू नये किंवा बाष्पीभवन होऊ नये यासाठी बल्बमध्ये अरगॉन भरतात; असे दिवे अधिक काळ टिकतात.
किरणोत्सारी कणांची संख्या मोजण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या ‘गायगर -म्यूलर’ गणकयंत्रात अरगॉनचा वापर करतात. ३९अ१ या समस्थानिकाचा अर्धआयुष्यकाल २६९ वर्षे असतो. भूजल आणि हीम गाभा यांचे कालनिर्धारण करण्यासाठी ते समस्थानिक वापरतात. तसेच स्तरीय-खडक, रूपांतरित-खडक, अग्निजन्य-खडक इत्यादींचे कालनिर्धारण करण्यासाठी अरगॉन वायूचा उपयोग करतात.
आसामी विकिपीडिया
असमीया विकिपीडिया ही मुक्त ज्ञानकोश विकिपीडियाची असमीया भाषेतील आवृत्ती आहे. याचे डोमेन २ जून २००२ रोजी अस्तित्त्वात आले. जुलै २०१५, मध्ये या आवृत्तीने ३,६०० लेखांचा टप्पा ओलांडला. या विकिपीडियात २९,२७० नोंदणीकृत वापरकर्ते आणि ८,३१६ लेख आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:भाषेनुसार विकिपीडिया
धाविक (पक्षी)
धाविक पक्ष्याला इंग्रजीमध्ये Indian Courser म्हणतात.मराठीमध्ये धाविक / गेडरा म्हणतात.तर हिंदीमध्ये नुक्री म्हणून ओळखले जाते. हा पक्षी जमिनीवर धावत असतो, म्हणून त्याला 'धाविक' हे नाव मिळाले.धाविक पक्षी समूहाने आढळतात.
वितरण
आसाम सोडून सर्व भारतभर आढळून येतात.निवासी व स्थानिक स्थलांतर करणारे. महाराष्ट्रात मयुरेश्वर अभयारण्य येथे आढळतो. मार्च ते ऑगस्ट या काळात वीण.
निवासस्थाने
माळराने व खडकाळ टापू.
चित्रदालन
<Gallery> File:Indian Courser.jpg|धाविक पक्षी </Gallery>
संदर्भ
पक्षीकोश
लेखक:
मारुती चितमपल्ली
वर्ग:पक्षी
पश्चिम दिशा
पश्चिम ही चार प्रमुख दिशांपैकी एक आहे. पूर्व ही सूर्य उगवण्याची दिशा आहे, तर पश्चिम ही सूर्य मावळण्याची दिशा आहे. मराठीत पश्चिम दिशेला ’मावळत’ असाही शब्द आहे. ही दिशा पूर्व दिशेच्या विरुद्ध बाजूला आणि दक्षिण-उत्तर दिशांना लंबरूप असते. ३६० अंशाच्या होकायंत्रावर ही दिशा २७० अंशाच्या कोनात असते.
भारताच्या पश्चिम दिशेला असणाऱ्या लोकांना किंवा त्यांच्या संस्कृतीला भारतीय भाषांमध्ये पाश्चात्त्य किंवा पाश्चिमात्य अशी विशेषणे वापरतात.
उजवीकडच्या चित्रातले ’पश्चिम’ आणि 'नैर्ऋत्य' हे शब्द चुकीचे लिहिले आहेत.
सॅमसंग एसजीएच-इ३५०
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
गगनमाळ
गगनमाळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
कन्हान नदी
ही मध्य प्रदेश व महाराष्ट्र या भारतातील राज्यांतून वाहणारी नदी आहे. ही नदी मध्यप्रदेशात उगम पावते. महाराष्ट्रातील नागपूर व भंडारा जिल्ह्यांतून वाहते. नागपूर शहराचा पाणीपुरवठा काही अंशी या नदीमार्फत होतो.
वर्ग: नागपूर जिल्ह्यातील नद्या
ईशान्य दिशा
ईशान्य किंवा उत्तर-पूर्व ही उत्तर व पूर्व ह्या प्रमुख दिशांच्या मध्यात असलेली एक उपदिशा आहे.
दक्षिण कन्नड जिल्हा
दक्षिण कन्नड हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे मुख्य शहर मंगळूर येथे आहे. हा जिल्हा केरळच्या सीमेस लागून आहे. हा जिल्हा मैसूर प्रशासकीय विभागात मोडतो.
पशुपतिनाथ मंदिर
पशुपतिनाथ मंदिर हे एक नेपाळ देशातील काठमांडू मधील बागमती नदीच्या काठावर वसलेले शिव मंदिर आहे. या मंदिर संकुलाचा इ.स. १९७९ मध्ये युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीत समावेश करण्यात आला. तसेच हे युनेस्कोच्या नेपाळ मधील जागतिक वारसा असलेलया काठमांडू व्हॅलीच्या सात स्मारकांपैकी एक आहे.
हे मंदिर जांबूद्वीप क्षेत्रावरील तामिळ पादल पेट्र स्थलम (महादेवाचे पवित्र शिवलिंग) मधील २७५ लिंगापैकी एक आहे. शिव पुराणातील कोटिरुद्र संहितेच्या अकराव्या अध्यायात याचा उल्लेख 'उत्तरे कडील सर्वात पवित्र आणि महत्त्वाचे शिवलिंग असून सर्व इच्छांचा दाता' असा आहे. धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र बनण्यापूर्वी नेपाळ हे एक हिंदू राष्ट्र होते. त्याकाळी पशुपति ही नेपाळची राष्ट्रीय देवता तथा आराध्य दैवत होते.
इतिहास
पशुपतीनाथ मंदिराच्या बांधकामाची अचूक तारीख अद्याप निश्चित माहीत झालेली नाही. तथापि, या मंदिराचे सध्याचे स्वरूप इ.स. १६९२ मध्ये बांधले गेलेले आहे. कालांतराने या दुमजली मंदिराभोवती आणखी अनेक मंदिरे उभारली गेली आहेत. यामध्ये १४व्या शतकातील राम मंदिरासह वैष्णव मंदिर परिसर आणि ११व्या शतकातील हस्तलिखितात नमूद केलेल्या गुह्येश्वरी मंदिराचा समावेश आहे.
पशुपतीनाथ मंदिर हे काठमांडूमधील सर्वात जुने हिंदू मंदिर आहे. पशुपतिनाथ मंदिर कधी बांधले गेले हे निश्चितपणे माहित नाही. परंतु नेपाळ महात्म्या आणि हिमवतखंडा यांच्या मते पशुपतिनाथ मंदिराचे अस्तित्व 400 ईसापूर्व आहे. भरपूर सुशोभित पॅगोडामध्ये पवित्र लिंग किंवा भगवान शिवाचे पवित्र चिन्ह आहे.
गोपालराज आलोक यांच्या मते वट भेन्सिस मंदिर लिच्छवी राजा 'प्रचंड देवाने' बांधले होते. इ.पूर्व ७५३ मध्ये पशुपतिनाथाच्या प्रांगणात जयदेव-११ याने उभारलेल्या एका शिलालेखानुसार, राजा प्रचंड देव हा मानदेवाच्या(४६४-५०५) ३९ पिढ्या आधीचा शासक होता.
सुपुस्प देवाने या ठिकाणी पशुपतीनाथाचे पाच मजली मंदिर बांधण्यापूर्वी पशुपतीनाथ मंदिर लिंगाच्या आकाराचे देवालयाच्या रूपात होते असे आणखी एका इतिहासात नमूद केले आहे. जसजसा काळ लोटला तसतशी या मंदिराची दुरुस्ती आणि जीर्णोद्धार करण्याची गरज निर्माण झाली. हे मंदिर शिवदेव इ. पू. (१०९९-११२६) नावाच्या मध्ययुगीन राजाने पुनर्बांधणी केल्याचे ज्ञात आहे. अनंता मल्ल यांनी छत जोडून त्याचे नूतनीकरण केले. जगभरातून हजारो भाविक यात्रेकरू या मंदिराला भेट देण्यासाठी येत असतात, या मंदिराला 'जीवितांचे मंदिर' असेही म्हणतात.
लिंगाचे स्वरूप
पवित्र गर्भगृह, किंवा मुख्य मूर्ती हे चांदीच्या सर्पाने बांधलेले चांदीची योनी आधार असलेले दगडी मुखलिंग आहे. हे शिवलिंग एक मीटर उंच असून त्याला चार दिशांना चार तोंडे आहेत. हे चेहरे शिवाच्या पुढील विविध पैलूंचे प्रतिनिधित्व करतात - जसेकी सद्योजता (बरुण म्हणूनही ओळखले जाते), वामदेव (अर्धनारेश्वर म्हणूनही ओळखले जाते), तत्पुरुष, अघोर आणि इशान (कल्पनाशीलता). पश्चिम, उत्तर, पूर्व, दक्षिण आणि शिखर किंवा अवकाश अनुक्रमे पृथ्वी, पाणी, हवा, प्रकाश आणि ईथर या पाच प्राथमिक घटकांचे प्रतिनिधित्व करतात. प्रत्येक चेहऱ्यावर लहान पसरलेले हात असून उजव्या हातात रुद्राक्षाची माळ आणि दुसऱ्या हातात कमंडलू आहे. भारत आणि नेपाळमधील इतर शिवलिंगांप्रमाणे हे पशुपती शिवलिंग नेहमीच सोन्याच्या वस्त्रात परिधान केलेले असते. अभिषेकासाठी दूध आणि गंगाजल वापरले जाते, जो केवळ मुख्य पुजाऱ्यांमार्फतच केला जातो. पशुपतीनाथाचे मुख्य मंदिर परिसर आणि गर्भगृह अभंग राहिले होते. परंतु जागतिक वारसा स्थळातील काही बाह्य इमारती एप्रिल २०१५ च्या नेपाळ भूकंपामुळे खराब झाल्या.
प्रवेशद्वार
मंदिराच्या प्रांगणात चार प्रमुख दिशांना एकेक प्रवेशद्वार आहेत. पश्चिमेकडील प्रवेशद्वार हे मंदिराच्या प्रांगणाचे मुख्य प्रवेशद्वार आहे आणि उर्वरित तीन प्रवेशद्वार केवळ सणासुदीच्या वेळीच खुले असतात. मंदिर सुरक्षा (सशस्त्र पोलीस दल नेपाळ) आणि पशुपतीनाथ क्षेत्र विकास ट्रस्ट यांनाच केवळ आतील अंगणात प्रवेश आहे. दक्षिण आशियाई प्रवासी हिंदू आणि नेपाळी आणि तिबेटी प्रवासी बौद्धांना केवळ मंदिराच्या प्रांगणात प्रवेश दिला जातो. पाश्चात्य वंशाच्या हिंदूंना मंदिराच्या संकुलात प्रवेश दिला जात नाही. त्यांना इतर, गैर-हिंदू भाविकांप्रमाणे ठराविक अंतरापर्यंत प्रवेश दिला जातो. शिख आणि जैन यात अपवाद आहे; जर ते भारतीय वंशाचे असतील तर ते मंदिराच्या परिसरात प्रवेश करू शकतात. इतर लोक नदीच्या लगतच्या बाजूने मुख्य मंदिर पाहू शकतात आणि मंदिर परिसराच्या बाहेरील आवारात असलेल्या शेकडो लहान मंदिरांना भेट देण्यासाठी त्यांना १०अमेरिकन डॉलर (अंदाजे १००० नेपाळी रुपये)ची नाममात्र फी भरावी लागते.
मंदिराचे आतील प्रांगण भाविकांसाठी पहाटे ४ ते सायंकाळी ७ वाजेपर्यंत खुले असते. परंतु आतील पशुपतीनाथ मंदिर जेथे भगवान पशुपतीनाथाच्या लिंगाची स्थापना केली जाते, ते 'प्रातःकालीन पूजा' व दर्शनासाठी पहाटे ५ ते १२ वाजेपर्यंत आणि सायंकाळी 'संध्याकाळच्या पूजा' व दर्शनासाठी ५ ते ७ वाजेपर्यंत खुले असते. इतर अनेक शैव मंदिरांप्रमाणे, भक्तांना गर्भगृहाच्या आतील भागात प्रवेश करण्याची परवानगी नाही परंतु गर्भगृहाच्या बाहेरील आवारातून पाहण्याची परवानगी आहे. मंदिर बंद होण्याच्या वेळा हंगामानुसार बदलतात. नोव्हेंबरमध्ये ते संध्याकाळी ६:३० वाजता बंद होते. पुढे अजून जर प्रकाश लवकर कमी झाल्यास ते अजून लवकर बंद होते. उन्हाळ्यात ते रात्री ८:०० वाजता बंद होते.
आख्यायिका
पशुपतिनाथाच्या उत्पत्तीच्या अनेक गुंतागुंतीच्या कथा आहेत. हे भगवान पशुपतिनाथाचे मंदिर कसे अस्तित्वात आले याचे वर्णन करणाऱ्या अनेक आख्यायिका आहेत. त्यापैकी काही खाली वर्णन केल्या आहेत.
एक कथा अशी आहे की, शिव आणि पार्वती फिरतफिरत काठमांडू खोऱ्यात आले आणि विश्रांतीसाठी बागमतीजवळील जंगलात विसावा घेतला. शिव जंगल आणि सभोवतालच्या परिसराच्या सौंदर्याने इतके मोहित झाले की ते आणि पार्वती हरणात रूपांतरित होऊन जंगलात भटकू लागले. काठमांडू खोऱ्यातील अनेक ठिकाणे अशी ठिकाणे म्हणून ओळखली गेली आहेत जिथे शिव त्याच्या काळात हरीण म्हणून गेले होते. काही काळाने ब्रह्मदेव आणि इतर देवता शिवाचा शोध घेऊ लागले. शेवटी एकदाचे त्यांना शिव या जंगलात सापडले. देवता तर खुश झाल्या परंतु शिवाने जंगल सोडण्यास नकार दिला. पुढे आणखी गुंतागुंत निर्माण झाली आणि शेवटी भगवान शिवाने जाहीर केले की, तो बागमती नदीच्या काठी हरणाच्या रूपात राहत असल्याने, त्याला आता पशुपतिनाथ म्हणजे 'सर्व प्राण्यांचा देव' म्हणून ओळखले जाईल. असं म्हटलं जातं की जो कोणी इथे आला आणि येथील शिवलिंगाचे दर्शन आणि पूजन केले तो परत प्राणी म्हणून कधीही पुनर्जन्म घेणार नाही.
हरणाच्या रूपातील शिवाला जेव्हा ब्रह्मदेवाने त्याचे शिंग धरून पकडले होते, तेव्हा या शिंगाचे तुकडे झाले होते. या तुटलेल्या शिंगाचीच शिवलिंग म्हणून पूजा केली जात होती. परंतु कालांतराने ते शिवलिंग गाडले गेले आणि हरवले गेले. शतकानुशतका नंतर कामधेनूने चंद्रवन पर्वतावरील एका गुहेत आश्रय घेतला. दररोज कामधेनू शिवलिंग जेथे मातीत गाडल्या गेले होते, त्या ठिकाणी जाऊन ती आपला पान्हा तेथे सोडत असे. एकदा काही लोकांनी कामधेनूला त्याच जागेवर रोज दूध ओतताना पाहिले आणि ती असे का करत असेल याचा त्यांना प्रश्न पडला. म्हणून एकदिवस त्यांनी माती खोदून तेथून सुंदर चमकणारे शिवलिंग शोधून काढले आणि त्याची पूजा करू लागले.
दुसऱ्या एका आख्यायिके नुसार जेव्हा महाभारताचे युद्ध संपले तेव्हा तेथील प्रचंड जीवितहानी आणि आपल्या काही प्रिय भक्तांचा विनाश पाहून भगवान शिव अत्यंत दुःखी झाले. आपले मन रमवण्यासाठी ते गुप्तरूपांत केदारनाथ येथे राहू लागले. जेव्हा स्वर्गारोहणाची वेळ आली तेव्हा पांडवांना निष्कांटक स्वर्गात प्रवेश मिळावा म्हणून भगवान श्री कृष्णाने त्यांना शिव दर्शनाचा सल्ला दिला. शिवाला शोधत शोधत पांडव केदारनाथला आले. एका म्हशीच्या कळपात शिवजी रेडा बनून लपले होते, परंतु शेवटी भीमाने शिवाला ओळखलेच. यामुळे रेडा रुपी शिव तिथेच जमिनीत घुसले. त्यावेळी भीमाने त्यांना शेपटी धरून पकडून ठेवले. हाच शेपटीवाला पार्श्वभाग केदारनाथ तर जमिनीतून दूर नेपाळमध्ये बाहेर पडलेले मुखाचा भाग पशुपतिनाथ म्हणून ओळखला गेला.
संदर्भ
वर्ग:नेपाळ वर्ग:शिव वर्ग:नेपाळमधील तीर्थक्षेत्रे वर्ग:काठमांडू
कृष्ण पक्ष
कृष्ण प्रतिपदेपासुन ते अमावस्येपर्यंतचा काळ हा कृष्ण पक्ष आहे.यात १५ तिथी येतात.या पक्षात चंद्राचा आकार दिवसेंदिवस लहान-लहान होत जातो.या काळात दर रात्री तो कमी वेळ आकाशात दिसतो. अमावस्येला तर चंद्रदर्शन होतच नाही.कृष्ण पक्ष म्हणजे चांद्रमासाचा अर्धा भाग.
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:भूगोल वर्ग:भारताची राष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका
काॅकेशस पर्वतरांग
रशियाच्या काबार्डिनो-बाल्कारिया प्रजासत्ताक व काराचाय-चेर्केस प्रजासत्ताक येथील माउंट एल्ब्रुस (उंची: 5642 m) हे काॅकेशस पर्वतरांगेतील व युरोपातील सर्वात उंच शिखर आहे.
गॅलरी
वर्ग:उत्तर अमेरिकेचा भूगोल वर्ग:पर्वतरांगा
Géographie du Caucase Qawqaz
इ.स.पू. ४७२
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ४७२ वर्ग:इ.स.पू.चे ४७० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
लालपाडी
लालपाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:निफाड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
माथेरान
माथेरान हे रायगड जिल्ह्‍यातील एक थंड हवेचे ठिकाण आहे. मुंबई आणि पुण्याच्या लोकांना सहलीसाठी सर्वांत जवळची आणि निसर्गसौंदर्याने नटलेली जागा म्हणजे माथेरान. साधारण ८०३ मी. किंवा २६०० फूट उंचीच्या पठारावर माथेरान वसले आहे. संपूर्ण माथा विविध तसेच घनदाट झाडी आणि लाल पायवाटा यांनी भरलेला आहे. येथील पठाराची बरीचशी टोके तसेच पूर्व-पश्चिम व दक्षिणेकडील कडे कोसळले आहेत. ह्या कडांनाच पॉईंटस् म्हटले जाते. ज्या इंग्रजांनी माथेरान वसवले त्यांनीच या पॉईंट्सना नावे दिली, त्यामुळे सहाजिकच ती पॉईंट्सची नावे इंग्रजीत आहेत.
माथेरान ही सह्याद्रीच्या मुख्य रांगेपासून जरा सुटावलेली, वेगळी डोंगर रांग आहे. कल्याणच्या मलंग गडापासून ही डोंगर रांग सुरू होते. मलंग गडाला लागून बदलापूरच्या ‘टवली’ गुहांचे किंवा बदलापूरचे डोंगर आहेत. नंतर ‘नवरानवरी’चा डोंगर लागतो. ह्यावर असणाऱ्या बारीकसारीक सुळक्यांमुळे हा डोंगर लगेच ओळखता येतो. त्यापुढे चंदेरीचा प्रचंड उभा सुळका आणि नंतर ‘म्हैसमाळ’ नावाचा डोंगर लागतो. नंतर आरपार भोक असणारा ‘नाखिंद’ डोंगर लागतो आणि मग ‘पेब’ दिसतो. त्याच्यावरही किल्ल्याचे काही अवशेष आहेत. यानंतर मग माथेरानचा डोंगर सुरू होतो.
हवामान
इथलं हवामान अति थंड किंवा उष्ण असे कधीच नसते. उन्हाळ्यात २०० ते ३००, तर हिवाळ्यात १५० ते २५० असते. मे महिन्यात संध्याकाळ अल्हाददायक असते. येथील सहलीच्या दृष्टीने सर्वांत योग्य काळ म्हणजे सप्टेंबर ते मार्च महिन्यात आहे. नुकताच होऊन गेलेल्या पावसानं माथेरान हिरवंगार झालेलं असतं. ठिकठिकाणी धबधबेही दिसतात. जून ते ऑगस्ट या काळात जोरदार पाऊस पडतो. या काळात धुक्याचे साम्राज्य संपूर्ण माथेरानवर असते. सूर्यप्रकाशही फार कमीवेळा दिसतो. अगदी अलिकडेपर्यंत पावसाळ्यात पर्यटक येतच नसत. कारण जून ते सप्टेंबर मध्ये आगगाडी आणि हॉटेल्स बंद असतात. पण आता तरुण आणि प्रेमी युगुलांची या काळातही इथे बऱ्यापैकी गर्दी असते.
वृक्षसंपदा
माथेरानच्या जंगलात १५० प्रकारचे वृक्ष आढळतात. विविध जातीच्या, तसेच औषधी वनस्पतीही इथे आहेत. हे जंगल सदाहरित व निमसदाहरित या प्रकारात मोडते. त्यामुळे जास्त पर्जन्यमानाला अनुकूल असणारी जांभूळ, हिरडा, बेहडा, खैर, पांढरीची झाडे दिसतात. ह्या जंगलाचा फायदा म्हणजे कुठल्याही पॉईंटवर जाताना सावली मिळते व उन्हाचा कधीही त्रास होत नाही.
प्राणी व पक्षी
माथेरानमध्ये आढळणाऱ्या प्राणीवर्गात सगळ्यात जास्त प्रमाण आहे ते माकडांचे. माकडांप्रमाणेच रानमांजरे, हरणे, ससे हे प्राणी इथे आहेत. शिवाय खालच्या जंगलातून कधीकधी बिबटे देखिल वर येतात; पण त्यांनी माणसांना त्रास दिल्याचे ऐकिवात नाही. क्वचित कधीतरी गाय, शेळी या बिबट्याने मारली, अशी माहिती जवळच्या आदिवासींकडून ऐकायला मिळते.
इथल्या पक्षीसृष्टीत बऱ्याच मोठ्या प्रमाणावर बुलबुल, दयाळ, लार्क, तांबट, किंगफिशर, धनेश, रॉबिन, बार्बेट आदि पक्षी आहेत. पॅराडाइज फ्लायकॅचर नावाचा एक पांढराशुभ्र व लांब शेपटी असणारा पक्षी इथे आढळतो.
इतिहास
इ.स. 1850 मध्ये मॅलेट नावाचा इंग्रज अधिकारी ठाण्याचा कलेक्टर होता. त्याने चौक गावातून हा डोंगर पाहिला. तो स्वतः एक ट्रेकर होता. त्यामुळे तो ह्या डोंगराकडे आकर्षित झाला. तिथल्या एका पाटलाला बरोबर घेऊन तो आत्ताच्या वन ट्री हिल पॉईंटवरून वर चढला आणि रामबाग पॉईंटवरून खाली उतरला. नंतर याच आकर्षणामुळे तो पुन्हा एकदा इथे आला आणि राहण्यासाठी घर बांधले. त्याच्या मागोमाग त्याचा इतर मित्र परिवार आणि इंग्रज माथेरानला स्थायिक झाले.
शार्लोट लेक
मार्केटपासून जवळजवळ १ ते १.५ कि. मी. अंतरावर हे तळे आहे. माथेरानवरील पाण्याचा मुख्य साठा हाच आहे. पावसाळ्यात हा जलाशय पुर्णपणे भरून वाहू लागतो. त्या वेळी तयार होणाऱ्या धबधब्याच्या पाण्याचा जोर ऊरात धडकी भरवल्याशिवाय राहत नाही. बाकी ऋतुंमध्ये संध्याकाळ जर छानपैकी घालवायची असेल तर शार्लोट लेकला दुसरा पर्याय नाही.
सनसेट पॉईंट किंवा पॉर्क्युपॉईन
ह्या पॉईंटच्या समोर जो डोंगर दिसतो, तो प्रबळगड. हा पण जंगलसंपत्तीने नटलेला आहे. परंतु पाण्याचा साठा नसल्याने थंड हवेचे ठिकाण होऊ शकलेला नाही. इंग्रजांच्या राजवटीत इंग्रज लोकांचा प्रबळगडाला हिल स्टेशन बनवायचा प्रयत्न चालला होता, असे समजते. ह्या प्रबळगडाच्या मुख्य पठाराला लागून एक छोटासा सुळका आहे. ह्या सुळक्याच्या आणि पठाराच्या खिंडीतच बहुतेक वेळा सूर्यास्त होतो. मार्केट अथवा पोस्ट ऑफिस पासुन अंतर साधारण ३.५ कि.मी. आहे. सनसेट पॉईंटखालून वाघाच्या वाडीतून ट्रेकिंग करत वर येता येते.
लुईझा पॉईंट
हा पॉईंट माथेरानच्या पश्चिमेकडे आहे. इथूनही समोर प्रबळगडाचा देखावा दिसतो. मार्केटपासून ३.५ कि.मी. अंतरावर हा पॉईंट आहे. लुईझा खेरीज चिनॉय, रुस्तुमजी, मलंग, हनीमून ह्या छोट्या-मोठ्या पॉईंटस् वरून सारखेच दृश्य दिसते. लुईझा ते शार्लोट लेकच्या वाटेवर एको, एडवर्ड, किंगजॉर्ज हे पॉईंट लागतात.
एको पॉईंट
लुईझा पॉईंट ते शार्लोट लेकच्या वाटेवर एको पॉईंट आहे. ह्याच्या समोर असलेल्या प्रचंड कातळी भिंतीमुळे आवाज केल्यास प्रतिध्वनी (echo) ऐकू येतो, त्यामुळे हा एको पॉईंट. अनेक जण प्रतिध्वनींची मजा लुटण्यासाठी फटाकेसुद्धा घेऊन येतात.
चौक पॉईंट
हा पॉईंट माथेरानच्या दक्षिणेकडे आहे. येथून खाली चौक गाव दिसते, म्हणून या नावाने ओळखला जातो. चौक पॉईंट मार्केटपासून ४ कि.मी. अंतरावर आहे.
वन ट्री हिल पॉईंट
चौक पॉईंट जवळच वन ट्री हिल पॉईंट आहे. इथूनही खाली चौक गाव दिसते. या पॉईंट समोर डोळे गरगरतील अशी भीषण खोल दरी आहे. नीट पाहिल्यास एक छोटीशी पायवाट छोट्या खिंडीतून एका सुळक्याला जाऊन मिळालेली दिसते. हा सुळका मुख्य डोंगरापासून अलग झालेला आहे. ह्याच सुळक्यावर बरीच वर्षे एकच झाड होते. हा सुळका म्हणजेच वन ट्री हिल पॉईंट. आता बरीच झुडपे उगवलेली दिसतात. इथूनच ‘शिवाजी लॅडर’ नावाच्या रस्त्याने ‘मॅलेट’ प्रथम माथेरानला आला. इथून समोर खंडाळा, राजमाची, नागफणी ही मुख्य सह्याद्री रांगेतील टोके दिसतात. तसेच माणिकगड, कर्नाळा, अगदी बाजूला असणारा इरसालगड दिसतो. मार्कटपासून वन ट्री हिल पॉईंट ३.५ कि.मी. अंतरावर आहे. येथून मार्केटकडे येताना शार्लोट लेक, अलेक्झांडर पॉईंट, रामबाग पॉईंट लागतात. इथूनही साधारणतः एकच दृश्य दिसते.
दस्तुरी अथवा माऊंटबेरी पॉईंट
जिथे गाड्या उभ्या करतात तिथे म्हणजे माथेरानच्या प्रवेशद्वारापाशीच हा पॉईंट आहे. ह्या पॉईंटच्या पुढे माथेरान पाहण्यासाठी पायी किंवा घोड्यावरून जावे लागते.
माथेरान रेल्वे
माथेरानला जी आगगाडी येते ती या ‘पेब’ आणि माथेरानच्या सर्वोत्तम समजल्या जाणाऱ्या पॅनोरमा पॉईंटच्या मधील खिंडीतून. या पॉईंटला वळसा घालून ती माथेरानमध्ये शिरते. लहानग्यांच्या आवडीची ही झुकझुकगाडी नेरळवरून वर चढते. २१ कि.मी.चे अंतर दोन तासांत पार करते. ह्या छोटेखानी गाडीतल्या प्रवासाची मौज लुटणे हे माथेरानच्या सहलीतले एक महत्त्वाचे आकर्षण आहे.
माथेरानच्या सौंदर्याचे, ताजेपणाचे रहस्य म्हणजे, माथेरान मध्ये गाड्या आणण्यास परवानगी नाही. नेरळहून डांबरी रस्त्याने वर आले, की माऊंटबेरी पॉईंटच्या खाली असलेल्या दस्तूरी नाक्याजवळ गाड्या उभ्या कराव्या लागतात. त्यामुळे माथेरानचे हवामान आणि सौंदर्य हे पर्यावरण प्रदुषणापासून सुरक्षित राहिले आहे. दस्तुरी नाक्यावरून सुमारे १.५ कि. मी. किंवा चालत २०-२५ मिनीटांच्या अंतरावर मध्यभागी मार्केट आहे. आगगाडी मात्र आपल्याला सरळ मार्केट पर्यंत घेऊन येते. बहुतेक हॉटेल्सही ह्या मार्केटच्या अवतीभवती आहेत. असे म्हणतात की १९०७ मध्ये ‘आदमजी पिरभॉय’ नावाच्या पारशी गृहस्थाच्या प्रेरणेने ही झुकझुकगाडी सुरू झाली. माथेरानमधील लोकांचा उदरनिर्वाह मुख्यत्वे पर्यटकांवर अवलंबून असतो. इथे बहुतांशी लोक हे मराठीच आहेत.
खरेदी
पर्यटकांची बऱ्याच मोठ्या प्रमाणावर आवकजावक होत असल्यामुळे इथल्या मार्केटमध्ये बऱ्याच हस्तकौशल्य असलेल्या वस्तूंचे स्टॉल्स् आहेत. सांबराच्या कातड्याच्या वहाणा व बूट प्रसिद्ध आहेत. तसेच ‘पांढरी’ची काठीही मिळते. रस्त्यावर काही मुले छोट्या मोठ्या चपला, विविध प्रकारच्या टोप्या, शोभेच्या वस्तू, इत्यादी विकताना दिसतात. इथला मध, चिक्की, फज देखिल बऱ्यापैकी प्रसिद्ध आहे.
वाहतूक
माथेरानला येण्यासाठी अनेक मार्ग आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:थंड हवेची ठिकाणे वर्ग:रायगड जिल्हा
फत्तर आणि फुलें
फत्तर आणि फुलें
होता डोंगरपायथ्यास पडला धोंडा भला थोरला; वर्षें कैकहि तरि न तो हाले मुळीं आपुला ! आनंदी फुलवेल एक जवळी होती सुखें राहत; बाळें सांजसकाळ हांसत तिचीं तैशींच कोमेजत !
धोंडयाच्या परि काळजास भिडले ते शब्द जाऊनियां; काळाठिक्कर यामुळें हळुहळू तो लागला व्हावया. पुष्पांच्या कवळ्या मनांतहि सले तें फत्तराचें वच; गेली तोंडकळा सुकून, पडलीं तीं पांढरीं फारच !
कोणी त्या स्थलिं शिल्पकार मग तों ये हिंडतां हिंडतां, त्याच्या स्फुर्तिस फत्तरांत दिसली काहंहींतरी दिव्यता; त्याची दिव्यकलाकरांगुलि न जों त्या फत्तरा लागली, श्रीसौंदर्यमनोरमा प्रगटुनी साक्षात् उभी राहिली !
वेडा पीर असाच गुंगत कुणी एकाकी ये त्या स्थळा, ती मूर्ती बघतांच तो तर खुळा नाचावया लागला ! त्यानें ती खुडुनी फुलें भरभरा पायीं तिच्या वाहिलीं, तों, त्यांची फुलुनी कळी खद्खदां सारीं हसूं लागलीं !
लावण्यकॄति ती वनांत अजुनी आहे उभी हांसत, पुष्पेंही बसलींत तीं बिलगुनी पायीं तिच्या खेळत !
- केशवकुमार (प्र. के. अत्रे)
वर्ग:प्रल्हाद केशव अत्रे
सॅमसंग एसजीएच-इ३५१
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
चाकरवाडी
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे
कागाई
कागाई (इंग्लिश:lesser blackbacked gull) हा एक पक्षी आहे.
मध्यम आकाराच्या बद्काएवढी. डोके, मान, खालचा भाग आणि शेपूट शुभ्र. वरील रंग राखी. जवळजवळ काळपट.पाय पिवळे, नर-मादी दिसायला सारखेच असतात.
वितरण
पाकिस्तान आणि पश्चिम भारतीय द्वीपकल्प या भागांत हिवाळी पाहुणे.समुद्रापासून दूर चित्राल,दिल्ली,कचार,मणिपूर, मध्यप्रदेश आणि ओरिसात हिवाळ्यात आढळून येतात.
निवासस्थाने
समुद्रकिनारे आणि नद्या अश्या ठिकाणी वास्तवास असतात.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
दीपेंदर सिंह हूडा
दीपेंदर सिंह हूडा ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
मृणालिनी गडकरी
मृणालिनी गडकरी (जन्म : १२ जानेवारी १९४९; मृत्यू: पुणे, २७ आॅक्टोबर २०१८) ह्या बंगाली साहित्याचा मराठी वाचकांना परिचय करून देणाऱ्या अनुवादिका लेखिका होत्या. जर्मन भाषा घेऊन पदवी प्राप्त केल्यानंतर गडकरी यांनी मराठी विषयात एम.ए. केले. ‘कविवर्य बा. भ. बोरकर आणि रवींद्रनाथ टागोर यांच्या कवितेतील निसर्ग : एक तौलनिक अभ्यास ’ या विषयावर शोधनिबंध सादर करून त्यांनी एम.फिल. केले .रवींद्रनाथ टागोरांच्या कविता आणि समकालीन मराठी कविता ’ हा त्यांचा पीएच.डी.चा विषय होता. पुणे विद्यापीठाचा मराठी विभाग आणि वर्ल्ड बायबल ट्रान्सलेशन सेंटर’  यांच्या सहकार्याने इंग्रजी बायबलचा आधुनिक मराठीत अनुवाद करण्याच्या प्रकल्पात त्यांचा सहभाग होता. विविध नियतकालिकांत त्यांचे लेखन व अनुवादित साहित्य प्रकाशित झाले आहे
क्युबन परिवर्तनीय पेसो
परिवर्तनीय पेसो हे क्युबाच्या दोन अधिकृत चलनांपैकी एक आहे. क्युबन पेसो हे क्युबाचे दुसरे चलन आहे. परिवर्तनीय पेसोचा वापर १९९४ पासून मर्यादित स्वरूपात होत आला आहे.
भारतीय पक्ष्यांची यादी
भारतात आढळणाऱ्या पक्ष्यांची (Order) आणि  (Family) नुसार यादी.
पेशीगलाद्य (Pelecandidae)
पेलिकन पक्षी पेशीगलाद्य कुळातील आहेत.
कर्मोराद्य (Phalacrocoracidae)
सापमान्या आणि लहान पाणकावळा पक्ष्यांचे कुळ.
बकाद्य (Ardeidae)
बकाद्य कूळ हे बगळ्यांचे (Herons, Egrets, Bitterns) कूळ आहे.
बलाकाद्य (Ciconiidae)
करकोचे बलाकाद्य कुळातील पक्षी आहेत.
अवाकाद्य (Threskiornithidae)
चमच्या (पक्षी) आणि काळा अवाक सह इतर अवाक पक्ष्यांचे हे कूल आहे.
रोहिताद्य (Phoenicopteridae)
रोहित (पक्षी) आणि इतर रोहितांचे रोहिताद्य कूळ आहे.
कादंबाद्य (Anatidae)
हे बदकांचे (Ducks, Geese, Swans) कूळ आहे.
श्येनाद्य (Falconidae)
बहिरी ससाणा, शाही ससाणासह ससाणे (Falcon), (Falconet) खरुची (Kestrel) या पक्ष्यांचा समावेष श्येनाद्य कुळात होतो.
कुक्कुटाद्य (Phasianidae)
कुक्कुटाद्या श्रेणीतील कुकुटाद्य कुळात कोंबडी, मोर, तितर वगैरे पक्षी आहेत.
दुर्लावाद्य (Turnicidae)
लावे (Bustard-Quail) पक्षी या कुळात आहेत.
क्रौंचाद्य (Gruidae)
सायबेरियन क्रौंच, सारस क्रौंच वगैरे क्रौंच पक्षी क्रौंचाद्य कुळात येतात.
कारंडवाद्य (Rallidae)
जांभळी पाणकोंबडी, काळी पाणकोंबडी वगैरे (Moorhen), (Waterhen), (Rail), (Crake) या कुळात येतात.
हूक्कुटाद्य (Otididae)
माळढोक, तणमोर हे पक्षी हूक्कुटाद्य कुळातील आहेत.
जकानाद्य (Jacanidae)
कमळपक्षी जकानाद्य कुळातील पक्षी आहे.
टिट्टिभाद्य (Charadriidae)
टिटवीसह (Lapwing), (Plover), (Sandpiper), (Stint) पक्षी टिट्टिमाद्य कुळाचे आहेत.
जललावाद्य (Rostratulidae)
(Painted Snipe) हा पक्षी जललावाद्य कुळाचा सदस्य आहे.
उच्चराद्य (Recurvirostridae)
शेकाट्या (Black-winged Stilt) आणि उचाट (Avocet) हे उच्चराद्य पक्षी आहेत.
पिकविंकाद्य (Burhinidae)
पिकविंकाद्य कुळात (Stone Curlew), (Thick-knees) या पक्ष्यांचा समावेष होतो.
धाविकाद्य (Glareolidae)
भारतीय धावी आदी धावी पक्षी (Courser), (Pratincole) या कुळातील आहेत.
सुरयाद्य (Laridae)
(Gulls), (Terns) पक्षी या कुळातील आहेत.
पाकोराद्य (Pteroclidae)
(Sandgrouse) पक्षी या कुळातील आहेत.
कपोताद्य (Columbidae)
कपोताद्य वर्ग हरियालसह कबुतर (Pigeons) आणि (Doves) पक्ष्यांचे कूळ आहे.
शुकाद्य (Psittacidae)
(Parakeets), (Lorikeets) आदी पोपट या कुळातील आहेत.
कोकिलाद्य (Cuculidae)
चातक, पावशा, कोकिळ, भारद्वाज वगैरे पक्षी या कुळातील आहेत.
घूकाद्य (Strigidae)
हुमा घुबड, पिंगळा आदी घुबड पक्ष्यांचे हे कूळ आहे.
उलूकाद्य (Tytonidae)
गव्हाणी घुबड हा उलूकाद्य कुळातील पक्षी आहे.
रात्रिंचराद्य (Caprimulgidae)
रातवा, रानरातवा पक्षी या कुळातील आहेत.
पुंगुलाद्य (Apodidae)
पंकोळी पक्ष्यांचे पुंगुलाद्य हे कूळ आहे.
धीवराद्य (Halcyonidae)
खंड्यासह आणखी काही धीवर पक्षी या कुळात आहेत.
पत्रिंगाद्य (Meropidae)
वेडा राघू पक्षी या कुळातील आहे.
चासाद्य (Coraciidae)
हे चास पक्ष्याचे कूळ आहे.
उपूपाद्य (Upupidae)
हुदहुद्या पक्ष्याचा समावेष हा कुळात होतो.
धनचंचवाद्य (Bucerotidae)
मलबारी धनेश, राखी धनेश वगैरे धनेश पक्ष्यांचे धनचंचवाद्य हे कूळ आहे.
ताम्रकाराद्य (Capitonidae)
तांबट या कुळातील सदस्य आहे.
चंडोलाद्य (Alaudidae)
हे चंडोल पक्ष्यांचे कूळ आहे.
पंकालुकाद्य (Hirundinidae)
पंकोळी आणि मार्टीन पक्षी या कुळातील आहेत.
पीलकाद्य (Oriolidae)
हळद्या पक्षी या कुळातील आहे.
कोष्ठपालाद्य (Dicruridae)
सर्व कोतवाल (पक्षी) कोष्ठपालाद्य कुळातील आहेत.
सारिकाद्य (Sturnidae)
मैना. डोंगरी मैना, पळस मैना वगैरे मैना पक्षी या कुळातील आहेत.
काकाद्य (Corvidae)
कावळे, दयाळ (पक्षी), चास आणि रेव्हन आदी पक्ष्यांचे काकाद्य कूळ आहे.
अंगारकाद्य (Campephagidae)
निखार (Minivet) आणि कुहुवा (Cuckoo-Shrike) पक्ष्यांचे कुळ.
वल्गुवदाद्य (Pycnonotidae)
काळ्या शेंडीचा बुलबुल, लाल बुडाचा बुलबुल सह बुलबुल पक्षी या कुळातील आहेत.
जल्पकाद्य (Muscicapidae)
हे सातभाई, वटवटे, कस्तूर आणि स्वर्गीय नर्तकासह सर्व नर्तक पक्ष्यांचे कूळ आहे.
टीटाद्य (Paridae)
बल्गुली (Tit) पक्षी या कुळात येतात.
रजकाद्य (Motacillidae)
परीट (पक्षी) आणि चरचरी (Pipit) पक्ष्यांचे कुळ.
पुष्पचूषाद्य (Dicaeidae)
फुलटोचे (Flowerpecker) पक्षी पुष्पचूषाद्य कुळात आहेत.