cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
राधा
राधा आणि अनय
जेव्हा श्रीकृष्णाने मथुरेसाठी प्रस्थान केले तेव्हा राधा देवीने स्वतःची छाया वृंदावनात ठेवून स्वतः गुप्त झाली याच छाया राधेचा विवाह अयनगोपासह वृंदावनात झाला.याचे प्रतिक म्हणून आज सुद्धा वृंदावनजवळील यावत या गावात तिचे सासर आहे तसेच अयन त्याची आई जटीला व बहीण कुटिला यांचे एक पुरातन मंदिर आहे वं समोरच राधाकृष्णाचे मंदिर आहे.जणू काही राधाकृष्ण आपले वास्तविक रूप या तिघांना दाखवत आहेत..!!
मंदिरे
राधा आणि कृष्ण हे वैष्णव संप्रदायाचे देवता युगुल असल्याने त्यांची मंदिरेही स्थापन झाली आहेत. मथुरेतील वृंदावन येथे तसेच बनारस येथे अशी मंदिरे आहेत. राधावल्लभ हे त्यातीलच एक मंदिर आहे. दिल्लीस्थित श्री राधा पार्थसारथी मंदिर हेही त्यांपैकीच एक मंदिर आहे. परदेशांतही या देवता युगुलाची मंदिरातून आदराने पूजा केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्म वर्ग:हिंदू दैवते वर्ग:वैष्णव पंथ वर्ग:पौराणिक व्यक्ती वर्ग:तत्त्वज्ञानविषयक संकल्पना वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञान
उचाट
उचाट हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन पुढे एव्हरशाईन हॉटेलनंतर उचाट मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव २१ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १२५ कुटुंबे राहतात. एकूण ४७५ लोकसंख्येपैकी २५० पुरुष तर २२५ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ८७.९५ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ९४.८७ आहे तर स्त्री साक्षरता ८०.१० आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ३५ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या ७.३७ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
सापरोंदे, मांगाठाणे, उसर, कोंढाळे, वारधा, नारे, मेट, घोणसाई, डाकीवळी, चांबळे, दाभोण ही जवळपासची गावे आहेत.उचाट गावाची स्वतंत्र ग्रामपंचायत आहे.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
यश (अभिनेता)
नवीनकुमार गौडा, अर्थात यश, हा कन्नड चित्रपटसृष्टीतील प्रख्यात अभिनेता आहे. त्याने इ.स. २००८ साली मोगिना मनासू या कानडी चित्रपटातून चित्रपट सृष्टी मध्ये पदार्पण केले. त्यानंतर राधिका हा त्यांचा दुसरा चित्रपट प्रदर्शित झाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेते
राजा
एखाद्या राज्यावर राज्य करणाऱ्या व्यक्तीस राजा म्हणतात. त्याचे आदेश सर्वोच्च असतात. राजाची निवड ही वांशिक पद्धतीने अथवा लोकनियुक्तीने होऊ शकते. राजाचे मुख्य कर्तव्य आपल्या प्रजेचे रक्षण करणे व राज्याचा उद्धार करणे हे असते. वेळोवेळी राजाला आपल्या राज्याला परकीय आक्रमणांपासुन वाचवावे लागते.
वर्ग:राज्यकर्त्यांच्या उपाध्या वर्ग:प्राचीन भारतातील राज्यव्यवस्था वर्ग:शासन पद्धती
खांपी
खांपी खाऱ्या पाण्यातील माशांची जात आहे. सहसा हिंदी महासागर आणि प्रशांत महासागरात सापडणारे हे मासे छोट्या आकाराचे आणि रुपेरी रंगाचे असतात.
वर्ग:मासे
तोलुका
तोलुका (Toluca) ही मेक्सिको देशाच्या मेक्सिको ह्याच नावाच्या राज्याची राजधानी आहे. हे शहर मेक्सिकोच्या दक्षिण भागात मेक्सिको सिटीच्या ६३ किमी नैर्ऋत्येस वसले असून ते मेक्सिकोमधील एक प्रमुख शहर आहे. २०१० साली ८ लाखाहून अधिक शहरी लोकसंख्या असलेले तोलुका मेक्सिकोमधील आठव्या क्रमांकाचे मोठे शहर व पाचव्या क्रमांकाचे महानगर आहे.
खेळ
फुटबॉल हा येथील सर्वात प्रसिद्ध खेळ असून दिपोर्तिवो तोलुका एफ.सी. हा येथील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहे. १९७० व १९८६ फिफा विश्वचषकांधील यजमान शहरांपैकी तोलुका हे एक होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:मेक्सिकोमधील शहरे
आयनार गेर्हार्डसन
आयनार गेऱ्हार्डसन (नॉर्वेजियन: Einar Gerhardsen; १० मे १८९७ - १९ नोव्हेंबर १९८७) हा नॉर्वे देशाचा तीन वेळा पंतप्रधान आहे. तो १९४५-५१, १९५५-६३ व १९६३-६५ दरम्यान एकूण १७ वर्षे ह्या पदावर होता.
वर्ग:नॉर्वेचे पंतप्रधान वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पांगडी
पांगडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
हव्यक ब्राह्मण
हव्यका ब्राह्मण ही भारतामधील ब्राह्मण समाजातील पोटजात आहे.
वर्ग:ब्राह्मण पोटजाती वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
२००७ चिनी ग्रांप्री
वर्ग:चिनी ग्रांप्री वर्ग:२००७ फॉर्म्युला वन हंगाम चिनी ग्रांप्री वर्ग:रिकामी पाने
तामोशी
तामोशी (इंग्लिश:मॅंग्रोव्ह रेड स्नॅपर; शास्त्रीय नाव:Lutjanus argentimaculatus) हा साधारणपणे खाजणात किंवा खाडीच्या उथळ पाण्यात आढळणारा मासा आहे.
वर्ग:मासे
नंदेश उमप
नंदेश उमप हे मराठी गायक आहेत. ते शाहीर विठ्ठल उमप यांचे पुत्र होत.
वर्ग:मराठी गायक वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म वर्ग:आंबेडकरवादी वर्ग:भारतीय बौद्ध
नाकामिकाडो
वर्ग:जपानी सम्राट वर्ग:इ.स. १७३७ मधील मृत्यू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
२००५ चिनी ग्रांप्री
वर्ग:चिनी ग्रांप्री वर्ग:२००५ फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:रिकामी पाने
नांदुरी (कळवण)
नांदुरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
सावंगी (आर्वी)
सावंगी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
शफी (दिग्दर्शक)
रशीद एम.एच. तथा शफी हा मलयाळम चित्रपट दिग्दर्शक आहे. हा सहसा विनोदी चित्रपटांचे दिग्दर्शन करतो. याने एक तमिळ चित्रपटाचेही दिग्दर्शन केले आहे.
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रेड ट्रुमन
फ्रेडरिक सीवार्ड्स फ्रेड ट्रुमन (फेब्रुवारी ६, इ.स. १९३१ - जुलै १, इ.स. २००६) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रादेशिक भूगोल
प्रादेशिक भूगोल ही सर्वसामान्य भूगोलाची एक प्रमुख शाखा आहे. या शाखेच्या अभ्यासामध्ये भूभागांवरील नद्या, पर्वत, किनारपट्ट्या, पठारे, वाळवंटे, दऱ्या, आखाते, समुद्र आदी नैसर्गिक गोष्टींचा समावेश होतो. प्रादेशिक भूगोलाला इंग्रजीत Regional Geography म्हणतात.
वर्ग:भूगोल
पालोटी (कळंब)
पालोटी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
निटूर
निटूर हे एक महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्यातील निलंगा तालुक्यामधील गाव आहे.हे गाव जहिराबाद ते लातूर या महामार्गावर वसलेले आहे.या गावातून लातूर जिल्हा अनेक गावांना मार्ग जातात.हे गाव एक प्रकारे मुख्य ठिकाण असल्या सारखे आहे.या गावात विविध समाज आहेत. महामार्गाच्या बाजूलाच डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचा भव्य असा पुतळा आहे.याच्या वरूनच कळते की येथे दलीत वस्ती अस्तित्वात आहे.गावाच्या आतील बाजूस लातूर भर प्रसिद्ध असलेले साईनाथ मंदिर आहे. गावच्या मध्य बाजुत मुस्लिम धर्मीयांचे प्रार्थनास्थळ आहे.या गावाची लोकसंख्या जास्त असल्यामुळे या गावचे दोन भाग पडतात.ते म्हणजे निटुर मोड आणि निटूर.
वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील गावे
मानवी भूगोल
मानवी भूगोलमधील अभ्यासाचे प्राथमिक क्षेत्र खालीलपैकी मुख्य क्षेत्रांवर केंद्रित होते.
संस्कृती
सांस्कृतिक भूगोल हा सांस्कृतिक उत्पादने आणि मानदंडांचा अभ्यास आहे - त्यांचे स्थान आणि ठिकाणे यांच्यातील फरक, तसेच त्यांचे संबंध. हे मार्ग, भाषा, धर्म, अर्थव्यवस्था, सरकार आणि अन्य सांस्कृतिक घटनांचे वर्णन आणि विश्लेषणावर लक्ष केंद्रित करते आणि एका स्थानापर्यंत दुसऱ्यापासून वेगळे किंवा सतत राहते मानवी भौगोलिक भूगोलची शाखा म्हणजे लोक आणि त्यांचे समुदाय, संस्कृती, अर्थव्यवस्था आणि पर्यावरणाशी संवाद साधून त्यांच्याशी आणि त्यांची जागा आणि स्थानासह त्यांचे अभ्यास करून त्यांचा अभ्यास करणारी भौगोलिक माहिती.मानव भूगोल सामाजिक परस्पर संबंधांच्या नमुन्यांची तसेच स्थानिक पातळीवर परस्पर निर्भरता आणि पृथ्वीवरील वातावरणावर कसा प्रभाव पाडते किंवा त्यास प्रभावित करते हे पाहते.एक बौद्धिक शिस्त म्हणून भौगोलिक भौगोलिक भूगोल आणि मानव भूगोल उप-क्षेत्रांत विभागले गेले आहे, नंतर उत्क्रांती गुणात्मक आणि परिमाणात्मक संशोधन पद्धती वापरून मानवी क्रियाकलापांच्या अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करते.
व्याख्या : लोक, स्थान आणि पर्यावरण यांच्यातील अंतर्गत संबंधांच्या अभ्यासाचे आणि हे स्थान वेगवेगळ्या आणि स्थानांदरम्यान वेगवेगळे आणि स्थानिकरित्या वेगवेगळे असतात.
वर्ग:भूगोल वर्ग:मानववंशशास्त्र
हरिद्वार
हरिद्वार हे भारताच्या उत्तराखंड राज्यातील एक शहर आहे.हरिद्वार जिल्ह्याचे मुख्य ठिकाण(मुख्यालय) आहे. हरिद्वार शहर उत्तराखंडच्या दक्षिण भागात गंगा नदीच्या काठावर वसले आहे व ते राजधानी डेहराडूनच्या ५० किमी नैऋत्येस स्थित आहे. २०११ साली हरिद्वारची लोकसंख्या सुमारे २.२८ लाख होती.
हरिद्वार हे हिंदू धर्मामधील सर्वात पवित्र स्थानांपैकी एक मानले जाते. गंगा नदीचा हरिद्वार येथे भारतीय उपखंडामध्ये प्रवेश होतो. कुंभमेळा भरणाऱ्या ४ स्थानांपैकी हरिद्वार एक असून येथे दर १२ वर्षांनी हा मेळा भरतो. (नाशिक, अलाहाबाद व उज्जैन ही कुंभमेळ्याची इतर तीन स्थाने). तसेच अयोध्या, मथुरा, वाराणसी, कांचीपुरम, उज्जैन व द्वारका समवेत हरिद्वार सप्त पुरी ह्या सात पवित्र तीर्थक्षेत्रांपैकी एक मानले जाते. हिंदू पुराणानुसार हरिद्वारमध्ये गंगेत स्नान केल्याने सर्व पापे धुतली जातात व मोक्षप्राप्ती होते.
वाहतूक
हरिद्वार रेल्वे स्थानक भारतीय रेल्वेच्या उत्तर रेल्वे क्षेत्रामधील एक स्थानक दिल्ली-डेहराडून ह्या प्रमुख मार्गावर स्थित असून येथे दररोज अनेक गाड्या थांबतात. राष्ट्रीय महामार्ग ५८ हरिद्वारमधून जातो.
बाह्य दुवे
वर्ग:उत्तराखंडमधील शहरे वर्ग:हरिद्वार जिल्हा
२००४ चिनी ग्रांप्री
वर्ग:चिनी ग्रांप्री वर्ग:२००४ फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:रिकामी पाने
लेप (मासे)
लेप (इंग्रजी: Sole, सोल ;) हा अंगाने चपट्या असलेल्या माशांच्या प्रजातींचा वर्ग आहे. सर्वसाधारणतः सॉलिडे कुळातील माशांना उद्देशून 'लेप' ही संज्ञा वापरली जात असली, तरीही 'सॉलिऑयडी'' उपगोत्रातल्या सदस्यांची, तसेच 'प्ल्यूरोनेक्टिडे' कुळातल्या सदस्यांची गणनादेखील काही वेळा लेपांमध्ये केली जाते.
रोमन शिरोकोव
रोमन शिरोकोव हा एक रशियन फुटबॉलपटू आहे.
लेप (मासे)
बाह्य दुवे
वर्ग:मासे
रोमन शिरोकोव
वर्ग:रशियाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लेप (मासे)
बाह्य दुवे
Γλώσσα (ψάρι)
कवळापूर
कवळापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील मिरज तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:मिरज तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
नारूळ
नारूळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
इटालियन द्वीपकल्प
१,३१,३३७ चौरस किमी क्षेत्रफळ असलेल्या इटालियन द्वीपकल्पाच्या उत्तरेला आल्प्स पर्वतरांग, पूर्वेस एड्रियाटिक समुद्र, दक्षिणेस आयोनियन समुद्र तर पश्चिमेस तिऱ्हेनियन समुद्र हे भूमध्य समुद्राचे उपसमुद्र आहेत. नैऋत्येस सिसिली हे मोठे इटालियन बेट मेसिनाच्या सामुद्रधुनीने प्रमुख भूमीपासून अलग केले आहे.
वर्ग:इटलीचा भूगोल वर्ग:द्वीपकल्प
समारा अरेना
समारा अरेना तथा कॉसमॉस अरेना हे रशियाच्या समारा शहरातील फुटबॉल मैदान आहे. हे मैदान एफसी क्रिलिया सोवेतोव समारा या क्लबचे मैदान आहे. याची प्रेक्षकक्षमता ४४,९१८ आहे.
२०१८ फिफा विश्वचषक स्पर्धेचे काही सामने येथे खेळले गेले होते.
संदर्भ
वर्ग:रशियामधील फुटबॉल मैदाने वर्ग:समारा
सेलम ए.चंद्रसेकरन
सेलम ए.चंद्रसेकरन (तमिळ:செலம் A.சந்திர்செகரன்)हे एक भारतीय चित्रपट निर्माते आहेत.ते मुख्यतः तमिळ चित्रपट निर्माण करतात.श्री सरवणा क्रिएशन ह्या संस्थेचे मालक.बॅनर नावः श्री सरवणा क्रिएशन (SRI SARAVANAA CREAATION)
निर्मीत चित्रपट
वर्ग:तमिळ चित्रपट निर्माते
लाइन नदी
लाइन नदी (किंवा लाइनऽ नदी) जर्मनीच्या थुरिंजिया व लोअर सॅक्सनी प्रांतातून वाहणारी एक नदी आहे.
हिचे मूळ थुरिंजियातील लाइनफेल्ड गावाजवळ आहे. तेथून ४० कि.मी. वाहून ही नदी लोअर सॅक्सनी प्रांतात शिरते व उत्तरेकडे वाहते.
या नदीच्या काठावर ग्यॉटिंगन, आइनबेक, आल्फेल्ड, ग्रोनाऊ व हानोफर ही शहरे आहेत.
वर्ग:जर्मनीमधील नद्या
शहामहमदपूर
शहामहमदपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
सत्यभामा
सत्यभामा कृष्णाच्या  आठ राणीपैकीं  तिसरी पत्नी होती. ही राजा सत्राजितची कन्या होती. हिच्या साहाय्याने भगवान श्रीकृष्णांनी नरकासुराचा वध केला होता. देवमाता आदिती कडून तिला चिरयौवन प्राप्त झाले होते. श्रीकृष्णाला हीच्याकडूूून दहा पुत्र झाले होते.
विवाह
दुसऱ्या दिवशी तो मणी देवघरात ठेवला असता सत्राजितचा भाऊ प्रसेनजीत तो मणी परिधान करून जंगलात शिकारीसाठी गेला. तेथे एका सिंहाने त्याच्यावर हल्ला केला व प्रसेनजीतला ठार केले व तो मणी स्वतःकडे ठेवला. तो सिंह व त्याकडील मणी रूक्षराज जाम्बवंताच्या दृष्टीस पडतो. तेव्हा त्या सिंहास ठार मारून तो मणी त्याच्याकडून काढून घेतो, व आपली मुलगी जांबवंती हिला देतो.
इकडे सत्राजितला वाटले श्रीकृष्णाने आपल्या भावाची हत्या करून तो मणी चोरला असावा. व त्याने श्रीकृष्णावर चोरी व हत्येचा आरोप केला. तेव्हा श्रीकृष्ण आपल्यावरील आरोप खोटा ठरवण्यासाठी त्या मनीच्या शोधात जंगलात निघाला.
जंगलात गेल्यावर तो जांबवंताच्या गुहेजवळ गेला. मण्याचा प्रकाश पाहून तो आत गेला. तेव्हा त्याला त्या मण्यासाठी जाम्बवंताबरोबर युद्ध करावे लागले. जेव्हा जाम्बवंत युद्धात हरू लागला तेव्हा त्याने आपले प्रभू श्रीराम यांचे स्मरण केले. त्याची धाव ऐकून विष्णूचाच अवतार असलेल्या श्रीकृष्णाला आपल्या रामस्वरूपात यावे लागले. आपल्या देवाला पाहून जाम्बवंत त्याला शरण गेला व आपली चूक स्वीकारली व तो मणी श्रीकृष्णाला देऊ केला व त्याला आपली मुलगी जाम्बवंती हिच्याशी विवाह करण्याची विनंती केली. अशाप्रकारे श्रीकृष्ण व जांबवंती हीचा विवाह झाला.
नंतर तो मणी घेऊन श्रीकृष्ण सत्राजितकडे गेला.व त्यास तो मणी सुपूर्द केला तेव्हा सत्राजितला स्वतःची लाज वाटू लागली की त्याने विनाकारण श्रीकृष्णावर आरोप केला. त्याला या गोष्टीचे दुःख झाले. व त्याने श्रीकृष्णाची क्षमा मागितली. व आपली मुलगी सत्यभामा श्रीकृष्णाला देऊ केली, तसेच विनंती केली की हा मणी सुद्धा आपण आहेर म्हणून ठेवावा. तेव्हा श्रीकृष्ण हसत म्हणाला हा मणी म्हणजे आपत्ती आहे, एका मनीच्या नादात दोन - दोन मनी पदरात पडले. हा मणी मी नाही घेऊ शकत तो तुमच्याकडेच ठेवावा. व श्रीकृष्ण सत्यभामेबरोबर विवाह करून द्वारकेला निघाले.
सत्यभामा-कृष्ण अपत्ये
भानु, सुभानु, स्वरभानु, प्रभानु, भानुमान, चंद्रभानु, वृहद्भानु, अतिभानु, श्रीभानु आणि प्रतिभानु
सागरी भूगोल
खारट पाणी अंदाजे 360,000,000 किमी (140,000,000 चौ.मी.) व्यापते आणि प्रामुख्याने पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या सुमारे 71% आणि पृथ्वीच्या बायोस्फीयरच्या 90% अंतरावर असलेल्या समुद्रासह अनेक मुख्य महासागरांमध्ये आणि लहान समुद्रांमध्ये विभागले आहे.महासागरात पृथ्वीच्या 97% पाणी आहे, आणि महासागरी शास्त्रज्ञांनी असे सांगितले आहे की 5% पेक्षा कमी महासागरांचा शोध लावला गेला आहे.एकूण खंड अंदाजे 1.35 अब्ज घनफळ किलोमीटर (320 दशलक्ष घनमीटर) असून सरासरी खोली 3,700 मीटर (12,100 फूट) आहे.जसा महासागर पृथ्वीच्या जलसंसाधन मुख्य भाग आहे, तो जीवनसभराचा अविभाज्य भाग आहे, कार्बनच्या साखळ्याचा भाग आहे आणि हवामान आणि हवामानास प्रभावित करतो. जग महासागर हे 230,000 ज्ञात प्रजातींचे निवासस्थान आहे, परंतु त्यापैकी बऱ्याच गोष्टीची कल्पना नाही, तर महासागरातील प्रजातींची संख्या 20 दशलक्ष पेक्षा जास्त आहे.पृथ्वीवरील महासागरांचा उगम अज्ञात आहे; सागर महासागर हडसनमध्ये निर्माण झाले आहेत असे मानले जाते आणि जीवनाच्या उद्रेक होण्याची प्रवृत्ती असू शकते
वर्ग:भूगोल
जांबवंती
जांबवती ही श्रीकृष्णाची दुसरी पत्नी होती. ती रूक्षराज जांबवताची कन्या होती. बाकीच्या पत्नीची नावे - रुक्मिणी, सत्यभामा, कालिंदी, मित्रवंदा, सत्या, भद्रा आणि लक्ष्मणा.
जांबवतीच्या मुलांची नावे : सांब, सुमित्र, पुरुजित, शतजित, सहस्रजित, विजय, चित्रकेतु, वसुमान, द्रविड़ आणि क्रतु. यांतील 'जांब' या मुलामुळे यदुवंशाचा नाश झाला. जांबाने दुर्योधनपुत्री 'लक्ष्मणा'शी लग्न केले होते.
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:यादव कुळ वर्ग:रिकामी पाने
उज्जैनी
उज्जैनी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून गारगाव मार्गाने गेल्यावर जिल्हा परिषदेच्या मांगरुळ शाळेनंतर उज्जैनी आखाडा रस्त्याने हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव २७ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २६५ कुटुंबे राहतात. एकूण १४७७ लोकसंख्येपैकी ७३७ पुरुष तर ७४० महिला आहेत. गावाची साक्षरता ५४.२४ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ६४.११ आहे तर स्त्री साक्षरता ४४.३७ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २५१ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १६.९९ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
चंबाळे, दाभोण, पिंजाळ, मंगरूळ, विर्हे, वाडवळीतर्फेगाव, आखाडा, सातरोंदे, पाचघर, वारसाळे, गारगाव ही जवळपासची गावे आहेत.उज्जैनी ग्रामपंचायतीमध्ये सातरोंदे, उज्जैनी, आणि विर्हे सुद्धा गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०१६
ऑस्ट्रेलियाचा क्रिकट संघ १८ जुलै ते ९ सप्टेंबर दरम्यान ३-कसोटी, ५-एकदिवसीय, २-टी२० आणि एक प्रथमश्रेणी सराव सामना खेळण्यासाठी श्रीलंकेच्या दौऱ्यावर आला होता. कसोटी मालिका वॉर्न-मुरलीधरन ट्रॉफीसाठी खेळवली गेली, ज्यामध्ये श्रीलंकेने ३-० असा विजय मिळवून, ऑस्ट्रेलियाला पहिल्यांदाच व्हाईटवॉश दिला. ह्या मालिकेच्या निकालामुळे, ऑस्ट्रेलियाचा संघ आयसीसी क्रमवारीत अव्वल स्थानावरून तिसऱ्या स्थानावर फेकला गेला; आणि श्रीलंकेचा संघ सातव्यावरून सहाव्या स्थानावर आला.
ऑगस्ट २०१६ मध्ये, मालिकेच्या शेवटी श्रीलंकेचा फलंदाज तिलकरत्ने दिलशानने एकदिवसीय आणि टी२० ह्या दोन्ही क्रिकेट प्रकारांमधून निवृत्तीची घोषणा केली. ९ सप्टेंबर २०१६ रोजी तो सर्व प्रकारच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मधून निवृत्त झाला.
६ सप्टेंबर २०१६ रोजी, मालिकेतील पहिल्या टी२० मध्ये ऑस्ट्रेलियाने आंतरराष्ट्रीय टी२० मधील सर्वात मोठी धावसंख्या (२६२/३) उभारली. एकदिवसीय मालिका ऑस्ट्रेलियाने ४-१ अशी तर टी२० मालिका २-० अशी जिंकली.
=संघ=
=सराव सामना=
प्रथम-श्रेणी:श्रीलंकन XI वि ऑस्ट्रेलियन्स
=कसोटी मालिका (वॉर्न-मुरलीधरन चषक)=
३री कसोटी
=एकदिवसीय मालिका=
५वा सामना
=टी२० मालिका=
२रा सामना
=संदर्भ आणि नोंदी=
=बाह्यदुवे=
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ २०१६ वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट श्रीलंका ऑस्ट्रेलिया
पर्यटन भूगोल
पर्यटन भूगोल हा उद्योग आणि एक सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम म्हणून प्रवास आणि पर्यटनाचा अभ्यास आहे. पर्यटनाच्या भूगोलमध्ये पर्यटनाच्या पर्यावरणीय प्रभावांसह, पर्यटन आणि अवकाश अर्थव्यवस्थांच्या भौगोलिक गोष्टींचा समावेश आहे, पर्यटन उद्योगास उत्तर देण्यासाठी आणि व्यवस्थापन समस्यांबद्दल आणि पर्यटनाचे समाजशास्त्र आणि पर्यटनस्थळाच्या स्थानांसह विविध प्रकारच्या स्वारस्यांचा समावेश आहे.पर्यटन भूगोल म्हणजे शास्त्रीय शाखा ज्यामध्ये प्रवासाचा अभ्यास आणि स्थानांवर त्याचा प्रभाव पडतो. नॅशनल जिओग्राफिकच्या व्याख्येनुसार, एखाद्या ठिकाणाची संस्कृती, चव, परंपरा, हवामान, पर्यावरण, निसर्ग आणि तेथील रहिवासी यांचा विकास आणि सविस्तर ज्ञान मिळवण्यात मदत करणाऱ्या पर्यटनाला "पर्यटन भूगोल" असे म्हणतात. भू पर्यटनाचे अनेक फायदे. एखाद्या ठिकाणाची मुलाखत घेऊन त्यासंबंधीची माहिती अनुभवातून मिळाल्याने पर्यटक आणि रहिवासी दोघांचाही अनेक अंगाने विकास होतो. विविध सामाजिक आणि व्यावसायिक गट पर्यटन स्थळांवर एकत्र काम करतात, ज्यामुळे पर्यटक आणि रहिवासी दोघांचे अनुभव अधिक प्रामाणिक आणि अर्थपूर्ण बनतात. माहिती, ज्ञान, संस्कृती आणि परंपरा यांची देवाणघेवाण करण्यासाठी भौगोलिक-पर्यटन परस्परांना मदत करते, दोघांनाही व्यवसाय आणि आर्थिक विकासाच्या संधी मिळतात, स्थानिक वस्तू, कला आणि उत्पादनांना नवीन बाजारपेठ मिळते आणि मानवतेच्या विकासाला हातभार लागतो. तसेच पर्यटक प्रवासादरम्यान लहान मुलांसाठी आणि कुटुंबासाठी सत्य कथा, चित्रे आणि चित्रपट तयार करतात.त्याबद्दल माहिती हवी आहे आणि नकाशे इत्यादी काही साधनांची आवश्यकता आहे.
पर्यटनाचे भौगोलिक मूळ
भूगोल आणि पर्यटनाचा संबंध खूप जुना आहे, पण पर्यटनाचा भूगोल हळूहळू सुरू झाला. प्राचीन काळापासून लोक एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जात असत. मंगोलॉइड प्रजाती, निग्रोइड्स इत्यादी अनेक प्रजातींनी आंतरखंडीय स्थलांतर केले, परंतु हे स्थलांतर केवळ जीवनाच्या स्तरावर आधारित होते आणि ती मानवी वसाहतीची कायमस्वरूपी प्रक्रिया होती, त्यामुळे याला कोणत्याही पर्यटनाचे महत्त्व मानले जाऊ शकत नाही. जेव्हा शोधाचे युग आले, तेव्हा पोर्तुगाल आणि चीन सारख्या देशांतील प्रवासी आर्थिक कारणे, धार्मिक कारणे आणि इतर संस्कृती जाणून घेण्यासाठी आणि समजून घेण्यासाठी उत्सुकतेसाठी अनेक अज्ञात ठिकाणे शोधू लागले. यावेळी वाहतुकीचे साधन फक्त सागरी मार्ग आणि पायी प्रवास होते. इथून पर्यटनाला वेगळे स्वरूप आणि महत्त्व मिळू लागले. भूगोलाने पर्यटनाला विकासाचा मार्ग दाखवला आणि या मार्गाचा अवलंब करून पर्यटनाने भूगोलासाठी आवश्यक तथ्ये गोळा केली. आमेरिगो वेस्पूची, फ़र्दिनान्द मैगलन, क्रिस्टोफ़र कोलम्बस, वास्को दा गामा आणि फ्रांसिस ड्रेक या धाडसी प्रवासींनी भूगोलाच्या आधारे सागरी मार्गाने अज्ञात ठिकाणांचा शोध सुरू केला आणि या भूगोलातून पर्यटनाला प्राथमिक स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक संस्कृती, धर्म आणि श्रद्धा यांचा विकास केवळ पर्यटन भूगोलामुळेच शक्य झाला. जगाच्या विकासात आणि बांधकामात पर्यटन भूगोलाला अत्यंत महत्त्व आहे. त्याची व्याख्या करताना असंही म्हटलं आहे की, शोधाचे जादुई आकर्षण हा पर्यटन भूगोलाचा आधार आहे आणि स्वतःच्या सान्निध्यात येऊन मिळणारा अस्सल अनुभव ही त्याची ताकद आहे. आजकाल भू-पर्यटनाची व्याप्ती पृथ्वी ओलांडून अवकाशाकडे वाटचाल करत आहे.
पर्यटनाची सांस्कृतिक कारणे
जगात मानव अनेक गट आणि समुदायांमध्ये विभागलेला आहे. प्रत्येक मानवी समूहाच्या चालीरीती आणि विधी भिन्न असतात. प्रत्येकजण आपापल्या परीने आपापले धर्म, पंथ, सण, भाषा, कौटुंबिक प्रथा पाळतो. सांस्कृतिक भूगोलात या विविधतेचा अभ्यास केला जातो. ही विविधता पर्यटकांना आकर्षित करते.
शिक्षणासाठी पर्यटन
हे त्या पर्यटकांसाठी आहे जे इतर संस्कृती जाणून घेण्यास आणि समजून घेण्यास इच्छुक आहेत. हे पर्यटक संशोधन किंवा संशोधनाच्या उद्देशाने पर्यटकांच्या श्रेणीत येतात. मुख्यतः ते लहान गटांमध्ये वेगवेगळ्या प्रजाती आणि प्रजातींचा अभ्यास करतात. येथे पर्यटक मानवाच्या संदर्भात जन्म-मृत्यू दर, आरोग्य, गृहनिर्माण, धर्म, सण, चालीरीती, शिक्षण, अन्न, मानवी वसाहतींची रचना इत्यादींशी संबंधित स्थानिक माहिती गोळा करतात. विविध शाळा, विद्यापीठे आणि सामाजिक संस्थांद्वारे अशाच सहलींचे आयोजन केले जाते.
मनोरंजक पर्यटन
हे त्या पर्यटकांसाठी आहे ज्यांना इतर संस्कृती जाणून घ्यायची आणि मनोरंजनाची इच्छा आहे. उदाहरणार्थ भारतात जिथे ही विविधता आढळते. येथे मार्च महिन्यात होळी नावाचा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. यावेळी येथील तापमानही अनुकूल असते. या वेळेचा वापर करून हजारो विदेशी पर्यटक येथे पोहोचतात. भारतीय लोकांसोबत ते या रंगांच्या सणाचा आनंद लुटतात. अशा प्रकारे त्यांना प्रवासासोबत भारताच्या सांस्कृतिक स्वरूपाचीही ओळख होते. येथे हे देखील नमूद करणे आवश्यक ठरेल की यावेळी स्थानिक शासन देखील पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी अनेक योजना राबवते. दिल्ली सरकारने नवी दिल्लीत राबवलेली अती देवो भव ही अशीच एक यशस्वी योजना आहे. भौगोलिक घटक देखील पर्यटकांच्या मनोरंजनास कारणीभूत ठरतात. पूर्वेला पृथ्वीवर प्रथम सूर्यप्रकाश पडत असल्याने, हजारो पर्यटक नवीन वर्ष साजरे करण्यासाठी जगाच्या पूर्वेकडे प्रवास करतात. न्यू झीलंड आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये 31 डिसेंबर रोजी हजारो पर्यटक त्यांची उपस्थिती दर्शवतात. दुसरीकडे, ब्राझिलियन सांबा परेड पाहण्यासाठी आणि मौजमजेमध्ये सामील होण्यासाठी दरवर्षी लाखो पर्यटक ब्राझीलला भेट देतात. त्याचप्रमाणे, स्पेनची बुल फाईट आणि टोमॅटो फाईट पर्यटकांना खूप आवडते. जागतिक पर्यटकांना आकर्षित करण्यासाठी अनेक देशांनी आपला प्राचीन सांस्कृतिक वारसा जतन करण्यास सुरुवात केली आहे. असे स्थानिक सांस्कृतिक उपक्रम जगभरातील पर्यटकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र बनतात ते त्यांच्या रोमांचक स्वभावामुळे आणि वेगळेपणामुळे.
मूळ देश आणि एखाद्याच्या पूर्वजांशी संलग्नता
आज आपण पाहत असलेले जग खूप बदलले आहे. सध्या विविध देशांतील समाजांमध्ये संमिश्र मानवी समूह पाहायला मिळतात. अनेक वर्षांपूर्वी धार्मिक, आर्थिक आणि सामाजिक कारणांमुळे काही लोकांचे समूह त्यांच्या मूळ जागेवरून हजारो किलोमीटर दूरच्या ठिकाणी हलवण्यात आले होते. तिथे गेल्यावर ते तिथे कायमचे स्थायिक झाले आणि मूळ ठिकाणाशी असलेला संपर्क संपला. उदाहरणार्थ, आफ्रिका खंडातील निग्रोइड्सना गुलाम बनवून अमेरिकेत आणले गेले. रोजगाराच्या शोधात लोक भारतातून गयाना, मॉरिशस, दक्षिण आफ्रिका, मलेशिया इत्यादी ठिकाणी गेले. आज अनेक वर्षांनी आर्थिकदृष्ट्या संपन्न झाल्यानंतर त्यांच्या पिढ्या त्यांच्या मूळ गावी भेटायला येतात. हे स्थलांतरित आपल्या पूर्वजांचे जन्मस्थान पाहण्यासाठी येतात. अशा स्थलांतरितांचे भारतात विशेष स्वागत केले जाते.
संदर्भ
वर्ग:भूगोल वर्ग:पर्यटन
४१ (संख्या)
४१-एक्केचाळीस  ही एक संख्या आहे, ती ४०  नंतरची आणि  ४२  पूर्वीची नैसर्गिक संख्या आहे. इंग्रजीत: 41 - forty-one.
हे सुद्धा पहा
वर्ग: पूर्णांक संख्या
पौडी
हे शहर पौडी गढवाल जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:उत्तराखंडमधील शहरे वर्ग:पौडी गढवाल जिल्हा
३३ कोटी देव
३३ कोटि देव म्हणजे ३३ प्रकारचे उच्च देव. संस्कृत भाषेत 'कोटि' या शब्दाचा अर्थ करोड (१,००,००,०००) असा होत नाही तर हा शब्द 'उच्चतम, सर्वोच्च व अत्यंत' असा म्हणून वापरला जातो. शून्या च्या शोधानंतर भारतीय गणितज्ञांनी मोठ्यात मोठ्या संख्या लिहिणास सुरुवात केली, त्यांना नाव देताना मोठी संख्या म्हणून १,००,००,०००ला कोटी असे नाव रूढ झाले. पण हिंदू धर्मा मध्ये ३३ कोटी (३३,००,००,०००) ही देवतांची संख्या नसून, ३३ प्रकारचे उच्च देव आहेत. सामान्य भाषेत कोटी शब्दाचा दुसरा अर्थ कोटी (१,००,००,०००) असल्यामुळे ३३ करोड देवी देवता असल्याची मान्यता प्रख्यात झाली.
या तेहेतीस कोटी/प्रकारच्या देवामध्ये आठ वासू, अकरा रुद्र, बारा आदित्य आणि दोन अश्विनीकुमारांचा समावेश होतो. काही ठिकाणी ३३ कोटी देवांमध्ये इंद्र आणि प्रजापतिला बारा आदित्यात न ठेवता दोन अश्विनीकुमारांऐवजी गणले गेले आहे.
शिवाची पाच नावेः १. ईशान (वैभव), २. तत्पुरुष, ३. सद्योजात (नवजात किंवा जन्म घेतलेला), ४. वामदेव, ५. अघोरा
आणि आत्मा
- असे एकूण: १२ (आदित्य) + ११ (रुद्र) + ८ (अष्टवसू) + २ (आश्विनीकुमार) = ३३.
बृहदारण्यकोपनिषद
बृहदारण्यकोपनिषदा तील तिसऱ्या अध्यायातील नवव्या ब्राह्मणातील याज्ञवल्क आणि शाकल्य विदग्ध यांच्यामधील संवादामध्ये ३३ कोटी देवांचा उल्लेख आहे.
शाकल्य विदग्धला स्वःताचा फार अभिमान वाटे. अभिमानाने भरून आलेला तो याज्ञवल्क्याला प्रश्नोत्तर प्रश्न करू लागला?
शाकल्य — किती देव आहेत? याज्ञवल्क — तीन आणि तीनशे, तीन आणि तीन हजार, म्हणजेच तीन हजार तीनशे सहा (३,३०६). शाकल्य — किती देव आहेत? याज्ञवल्क — तेहतीस (३३).
शाकल्यने तोच प्रश्न आणखी पाच वेळा पुन्हा पुन्हा विचारला. यावर याज्ञवल्क्यांनी प्रत्येक वेळी संख्या कमी करून देवतांची संख्या अनुक्रमे सहा, तीन, दोन, दीड आणि शेवटी एक अशी सांगितली.
संदर्भ
वर्ग:हिंदू दैवते वर्ग:हिंदू धर्म
बजरंग बहादुर सिंह
राजा बजरंग बहादुर सिंह (Raja Bajrang Bahdur Singh, १९०५; मृत्यु: १९७०) हे स्वातंत्र्यसैनिक आणि राजकारणी होते. ते जानेवारी १, १९५५ ते ऑगस्ट १६, १९६३ या काळात हिमाचल प्रदेश राज्याचे लेफ्टनंट गव्हर्नर होते. .
संदर्भ
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती वर्ग:राजकारणी वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
तहान (२००८ चित्रपट)
वर्ग:इ.स. २००८ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
क्वांटास
क्वांटास एअरवेज लिमिटेड ही ऑस्ट्रेलिया देशाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. हवाई वाहतूक सेवा पुरवणारी क्वांटास ही ऑस्ट्रेलियामधील सर्वात मोठी व जगातील दुसरी सर्वात जुनी कंपनी आहे. क्वांटासचे मुख्यालय व मुख्य वाहतूक केंद्र सिडनीच्या मॅस्कॉट उपनगरात आहे. एका अहवालानुसार २०१० साली क्वांटास ही जगातील सातवी सर्वोत्तम हवाई कंपनी होती. सध्या क्वांटासमार्फत ऑस्ट्रेलियामधील २२ तर इतर १४ देशांमधील एकूण २१ शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवली जाते.
२९ सप्टेंबर २०१४ पासून एअरबसचे ए३८० विमान वापरून सिडनी ते डॅलस ही जगातील सर्वात लांब पल्ल्याची विनाथांबा विमानसेवा चालू करण्याचा मान क्वांटासला मिळाला आहे.
पाहुर (कळंब)
पाहुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
क्वांटास
इतिहास
क्वांटासची स्थापना १६ नोव्हेंबर, इ.स. १९२० रोजी क्वीन्सलॅंडच्या विन्टन शहरात क्वीन्सलॅंड ॲन्ड नॉर्दर्न टेरिटोरी एरियल सर्व्हिसेस लिमिटेड या नावाने झाली. या कंपनीचे पहिले विमान ॲव्हरो ५०४के प्रकारचे होते. मे, इ.स. १९३५ मध्ये डार्विन ते सिंगापूर हे पहिले आंतरराष्ट्रीय उड्डाण होते. जून, इ.स. १९५९मध्ये क्वांटासने बोईंग ७०७-१३८ प्रकारच्या जेट विमानाचा आपल्या ताफ्यात समावेश केला.
पाहुर (कळंब)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
क्वांटास
मुख्यालय
क्वांटासचे क्वान्टास सेंटर या नावाचे मुख्यालय बॉटनी बेजवळ आहे. सन १९२० मध्ये क्वीन्सलॅंड ॲन्ड नॉर्दर्न टेरिटरी एरियल सर्व्हिसेसचे लिमिटेडचे मुख्यालय क्वीन्सलॅंडमध्ये होते. सन १९२१ मध्ये लोंगरिच क्वीन्सलॅंडचे मुख्यालय सन १९३० मध्ये ब्रिस्बेन येथे स्थानांतरित झाले. सन १९५७ मध्ये सिडनीच्या हंटर स्ट्रीटवर कोन्ट्रास हाऊस उघडले. क्वांटासने ऑस्ट्रेलियाचे मूळचे आदिवासी तसेच टॉरस राज्याच्या बेटावरील रहिवासी यांच्याशी नेहमीच सुसंवाद साधलेला आहे. क्वान्टास एअरवेजने सन २००७ पासून जवळजवळ १० वर्षे या समाजातील १ ते २ % जनतेला एअरवेजच्या कामासाठी सामावून घेतलेले आहे. त्यासाठी एक त्रयस्थ व्यक्ती नियुक्त केली आहे आणि त्याच्यावर ही संपूर्ण जबाबदारी टाकली आहे. क्वान्टास एअरवेजने आदिवासींचे कलागुण जोपासले आहेत. तसेच त्यासाठी मदतही केली आहे. सन १९९३ मध्ये क्वान्टास एअरवेजने 'हनी, ॲन्ट ॲन्ड ग्रासहॉपर' नावाचे पेंटिंग मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या जंगलात खरेदी केले. क्वान्टास एअरवेजने हे पेंटिंग न्यू साऊथ वेल्सच्या आर्ट गॅलरीला थोड्या दिवसासाठी दिले आहे. क्वान्टास एअरवेजने सन १९९६ मध्ये या आर्ट गॅलरीला आणखी ५  पेंटिगे दिली. क्वान्टास एअरवेजने या पूर्वीही या आदिवासी कलावंतांना प्रोत्साहित करून समर्थनही दिले आहे. क्वान्टास एअरवेजने फार पूर्वी म्हणजे सन १९६७ मध्ये अमेरिकेच्या प्रेक्षकांसाठी दूरचित्रवाणीनवर एक जाहिरातवाजा कार्यक्रम चालू केला होता, तो अनेक दशके चालला. त्यात एका कावळ्याला दाखविले होते. अनेक अमेरिकन ऑस्ट्रेलियात येतात पण ते क्वान्टास एअरवेजची घृणा करतात असे तक्रारीचे सूर या जाहिरातीत उमटले होते. . क्वान्टास एअरवेज ही ऑस्ट्रेलियाच्या राष्ट्रीय रग्बी टीमची मुख्य प्रायोजक आहे. क्वान्टास एअरवेज ऑस्ट्रेलियाच्या ससेक्स फुटबॉल टीमलाही प्रायोजित करते. दि. 26-12-2011 रोजी क्वान्टास एअरवेज ने आस्ट्रेलिया क्रिकेट खेळाडूंच्या प्रवासी वाहतुकीसाठीचा ४ वर्षाचा करार केलेला आहे.
पाहुर (कळंब)
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
क्वांटास
नवीन पोषाख
पॅरिसमध्ये राहणाऱ्या मार्टिन ग्रॅंट या ऑस्ट्रेलियन डिझाईनरने क्वान्टास एअरवेजच्या कर्मचाऱ्यांसाठी नवीन पोषाख तयार केला होता. क्वान्टासने हा जनतेला दाखविला असता, पोषाख शरीरावर अतिशय घट्ट बसत असल्या कारणाने कर्मचारी नाराज झाले. अंगावर असे घट्ट कपडे असले तर काम करताना त्रास होतो हा त्यांचा मुद्दा होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विमानवाहतूक कंपन्या वर्ग:वनवर्ल्ड
प्रद्युम्न
प्रद्युम्न हा महाभारतातील एक् पात्र आहे जो कृष्ण आणि रुक्मिणीचा जेष्ट पुत्र होता.
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:यादव कुळ वर्ग:रिकामी पाने
वाघोळे
वर्ग:मासे
सांब
वर्ग:रिकामी पाने
नवीबेज
नवीबेज हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
कारगिल युद्ध
कारगिल युद्ध हे भारत व पाकिस्तान यांच्या दरम्यान सन १९९९च्या उन्हाळ्यात लढले गेलेले मर्यादित युद्ध होते. या युद्धाची व्याप्ती भारताच्या कारगिल व आजूबाजूच्या परिसरापुरतीच मर्यादित राहिली, त्यामुळे याला मर्यादित युद्ध म्हणतात. तसेच या पूर्वीच्या भारत-पाक युद्धांप्रमाणेच याही युद्धात, युद्ध सुरू झाल्याची व संपल्याची कोणतीही घोषणा करण्यात आलेली नव्हती. उलट पाकिस्तानतर्फे युद्धादरम्यान त्यांचा देश अलिप्त आहे असा कांगावा करण्यात आला होता. पुढे अनेक वर्षांनंतर हळूहळू पाकिस्तान सरकारने व अनेक लष्करी अधिकाऱ्यांनी हे युद्धच होते असे जाहीर केले. सन १९९९च्या उन्हाळ्यात, पाकिस्तानी घुसखोरांनी भारतीय सीमा ओलांडून भारताच्या हद्दीतील अनेक ठाणी कब्जा केल्याचे भारताच्या लक्षात आले व या घुसखोरांना हुसकावण्यासाठी कारगिलचे युद्ध सुरू झाले. ही ठाणी कारगिल व द्रास परिसरातील अतिउंच दुर्गम जागी होती. अनेक महिन्यांच्या प्रयत्‍नांनंतर भारताला ही ठाणी परत मिळवण्यात यश मिळाले.
हे युद्ध आधुनिक इतिहासातील अतिउंचीवरच्या युद्धाचे अत्युत्‍कृष्ट उदाहरण आहे. यात युद्धाला लागणारी सामग्री व मनुष्यबळ ने-आण करण्याचा चांगलाच अनुभव भारतीय सैन्याला मिळाला. हे युद्ध दोन्ही देश अण्वस्त्रसज्ज झाल्यानंतरचे पहिलेच युद्ध होते त्यामुळे सर्व जगाचे लक्ष या युद्धाकडे लागले होते. परंतु भारताने हे युद्ध कारगिलपुरतेच मर्यादित ठेवले. त्यामुळे दाखवलेल्या संयमाबद्दल भारताचे जगभर कौतुक झाले. म्हणूनच, भारताला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पाठिंबा मिळाला व याउलट, सैन्य मागे घ्यावे यासाठी पाकिस्तानवर अमेरिकेसह अनेक देशांनी दबाव आणला. या युद्धानंतर भारताने आपल्या संरक्षण खर्चात अनेक पटीने वाढ केली. तर पाकिस्तानात राजकीय अस्थिरता माजली. परिणामी, काही महिन्यांतच (ऑक्टोबर, १९९९मध्ये) पाकिस्तानात जनरल परवेझ मुशर्रफ यांनी नवाझ शरीफ यांचे सरकार उलथून लष्करशाही लागू केली. कारगिल युद्ध भारताने जिंकले.
स्थळ
कारगिल शहर जम्मू आणि काश्मीर ची राजधानी श्रीनगरपासून २०५ किमी अंतरावर भारत-पाक आंतरराष्ट्रीय नियंत्रण रेषेपासून जवळ आहे. हिमालयाच्या इतर भागात प्रमाणे, कारगिलंमध्येही थंड वातावरण असते. उन्हाळा हा सौम्य तर हिवाळा अतिशय दीर्घ व कडक असतो व बऱ्याचदा तापमान -४० °C पर्यंतही उतरू शकते.
राष्ट्रीय महामार्ग लेह ते श्रीनगर या रस्त्यावर कारगिल वसलेले आहे. कारगिलचे युद्ध होण्याचे प्रमुख कारण हा रस्ता हे होय. घुसखोरांनी पाकव्याप्त काश्मीरच्या जवळच्या आणि रस्त्याला समांतर अशा १६० किलोमीटरच्या पट्यातच साधारणपणे घुसखोरी केली. लष्कराच्या अनेक चौक्या या भागात आहेत. त्यातील काही चौक्या समुद्रसपाटीपासून ५,००० मीटरपेक्षाही अधिक उंचावर आहेत. नुसतेच कारगिल नव्हे तर आग्नेयेकडील द्रास व नैर्ऋत्येकडील मश्को खोऱ्यातील, तसेच बटालिक विभागातील चौक्यांवरही घुसखोरी झाली.
वर नमूद केल्याप्रमाणे कारगिल, द्रास व मश्को खोऱ्यातील चौक्या ह्या अतिउंचीवर आहेत. अतिउंचावरील चौक्यांवर कडक हिवाळ्याच्या महिन्यांत सैन्य तैनात करून ठेवणे अतिशय अवघड असल्याने, हिवाळ्यापूर्वी दोन्ही बाजूने सैन्याची माघार व्हावी आणि उन्हाळ्यात बर्फ वितळल्यावर व हवामान मानवी रहाण्यास स्थिर झाल्यानंतर, ते ते सैन्य आपापल्या चौक्यांमध्ये परतावे, असा अलिखित समझौता भारत-पाकिस्तानमध्ये, कारगिल युद्धाच्या आधीपर्यंत होता. मात्र १९९९ साली भारतीय सैन्य भारतीय चौक्यांवर परतण्यापूर्वीच पाकिस्तानी घुसखोरांनी ऐन हिवाळ्यात चौक्यांचा ताबा घेतला. त्यामुळे, कारगिलचे युद्ध भडकण्यास ठिणगी पडली. या चौक्यांचा ताबा घेतला गेल्याने राष्ट्रीय महामार्ग १ए (NH1) हा पाकिस्तानी तोफगोळ्यांच्या आणखी जवळच्या टप्प्यांत आला. तसेच, उंचावरील चौक्यांचा ताबा घुसखोरांकडे गेल्याने त्यांना उतारावरील चौक्यावर नियंत्रण ठेवणे सोपे गेले. या चौक्या डोंगरमाथ्यावरील किल्ल्यांप्रमाणे होत्या. त्यांचा ताबा मिळवण्यास मोठ्या प्रमाणावर फौजेची गरज लागते. त्यातच अतिउंची व कडाक्याची थंडी हे काम अजूनच अवघड करते.
कारणे
इ.स. १९७१ च्या युद्धानंतर भारत व पाकिस्तानमध्ये थेट मोठे युद्ध झाले नाही. तरी सातत्याने छोट्या छोट्या चकमकी होत आहेत. सियाचीन हिमनदी वर भारतीयांचे नियंत्रण तसेच सभोवतालचा परिसरावर नियंत्रण मिळवण्यात दोन्ही बाजू सातत्याने प्रयत्‍नशील असतात. इ.स. १९८० च्या सुमारास पाकपुरस्कृत दहशतवाद्यांनी पंजाबात खलिस्तानच्या नावावर दंगा घातला तसेच इ.स. १९९० च्या सुमारास काश्मीरमध्ये दहशतवादाने मूळ धरले परिणामी भारताने काश्मीरमध्ये कायमस्वरूपी सैन्य तैनात केले. हे दहशतवादी सुरुवातीच्या काळात काश्मीरमधील असत व त्यांना प्रशिक्षित करून पाठवले जात असे. काही काळानंतर पाकिस्तानी सैनिक, अधिकारी व तालिबानी अफगाणिस्तानातील भाडोत्री अतिरेक्यांनाही काश्मीरमध्ये पाठवले जाऊ लागले. पाकिस्तानने नेहमीच या बाबतीत आपला सहभाग असल्याचा इन्कार केला. कारगिलच्या युद्धातदेखील पाकिस्तानने हीच खेळी वापरली व घुसखोर हे काश्मिरी स्वातंत्र्यसैनिक आहेत असे जगाला सांगण्याचा प्रयत्‍न केला. इ.स. १९९८मध्ये भारत पाकिस्तानने अणु चाचण्या केल्यानंतर दोन्ही देशातील संबंध चांगलेच ताणले गेले. परंतु वाजपेयी यांनी मैत्रीचा हात पुढे करून संबंध निवळण्याचा प्रयत्‍न केला व त्यासाठी ते स्वतः लाहोरला जाऊन आले होते.
इ.स. १९९८-९९ च्या हिवाळ्यात पाकिस्तानी लष्करातून अनेक तुकड्यांना मुजाहिदीनच्या वेषात भारतात नियंत्रण रेषेपलीकडे पाठवण्यात आले. या कारवाईला ऑपरेशन बद्र असे नाव देण्यात आले व कुणाच्याही लक्षात न येता त्यांनी रिकाम्या भारतीय चौक्यांचा ताबा घेतला. (वर नमूद केल्याप्रमाणे हिवाळ्यात प्रचंड थंडीमुळे सैन्य माघारी घेतले गेले होते.) नियंत्रण रेषेच्या जास्तीत जास्त आत घुसखोरी करून राष्ट्रीय महामार्ग १ च्या जवळ यायचे. असे केले की, महामार्गावर कायमस्वरूपी ताबा मिळवता येईल आणि नंतर राजकीय वजन वापरून काश्मीरच्या प्रश्नाचे आंतरराष्ट्रीयीकरण करणे पाकिस्तानला सोपे पडेल असा हा या कारवाईचा मुख्य उद्देश होता. भारताला नवीन नियंत्रण रेषा मान्य करायला भाग पाडले की. लडाख व सियाचीनला भारतापासून तोडणे सोपे जाईल असा पाकिस्तानी युद्धनीतिज्ञांचा कयास होता. तसेच घुसखोरीदरम्यान कारगील/काश्मीर परिसरात अंतर्गंत बंडखोरी भडकावून भारताला अजून बुचकळ्यात पाडण्याचा पाकिस्तानी व्यूह होता. भारतीयांनी सियाचीन हिमनदीवर नियंत्रण मिळवण्यात जी क्‍ऌप्ती वापरली तसाच काहीसा प्रकार पाकिस्तानने केला असा काही लेखकांचा सूर होता.
पाकिस्तानी घुसखोरांचा भारतीय चौक्यांवर कब्जा
कडक हिवाळ्यातील महिन्यांमध्ये मनुष्यहानी कमी व्हावी म्हणून, अतिउंचावरील चौक्या रिकाम्या करायचा प्रघात भारत व पाकिस्तान हे दोघेही पाळत. हवामान पुन्हा ठीकठाक झाल्यानंतर दोन्ही बाजूंचे सैन्य आपापल्या चौक्यांमध्ये परतून संरक्षणाची जवाबदारी घेत असे.
फेब्रुवारी, इ.स. १९९९मध्ये पाकिस्तानी लष्कराने कडक हिवाळ्यातच भारतीय चौक्यांचा ताबा घेणे आरंभले. पाकिस्तानने ही कारवाई अतिशय सूत्रबद्धरीत्या व थांगपत्ता लागू न देता पार पाडली. यांतच भर म्हणजे, भारतीय गुप्तहेर खात्याला या घटनेची माहिती अजिबात मिळाली नाही त्यामुळे भारतीय गुप्तहेर खात्याच्या कार्यक्षमतेवर सर्वत्र भारतातून व जगातूनही चांगलीच टीका झाली. स्पेशल सर्व्हिसेसच्या सर्वोत्कृष्ट तुकड्या, तसेच नॉर्दर्न लाइट इन्फट्रीच्या ४ ते ७ बटालियन तुकड्या या कामात गुंतल्या होत्या. रिकाम्या चौक्यांव्यतिरिक्त भारतीय सैन्याला हल्ला करायला अवघड जावे म्हणून मोक्याच्या जागाही ताब्यात घेण्यात आल्या. साधारणपणे, अतिउंचावरील एक मुख्य चौकी व त्याला टेका देणाऱ्या दुय्यम उतारावरील व कमी उंचीवरील चौक्या पाकिस्तानी सैन्याने ताब्यात घेतल्या. पाकिस्तानी मुख्य सैनिकांबरोबरच अफगाणी मुजाहिदीन, काश्मिरी मुजाहिदीन यांनाही या कार्यवाहीत समाविष्ट केले गेले.
भारतीयांना उशीराने मिळालेली खबर
सुरुवातीला, अनेक कारणांमुळे कारगिलची घुसखोरीचा पत्ता लागण्यास उशीर झाला. मुख्यत्वे पाकिस्तानने अनेक भागात तोफांचा मारा केल्यामुळे शोधपथक पाठवण्यास दिरंगाई झाली. भारतीय लष्कराच्या मते, हा तोफखान्याचा मारा नेहेमीचा असतो, त्यात नवे काही नाही. पाकिस्तानने हा मारा नियंत्रण रेषेपलीकडील सैनिकांना/घुसखोरांना संरक्षण देण्यासाठी केला. मेच्या दुसऱ्या आठवड्यात स्थानिक मेंढपाळ यांनी घुसखोरीची सूचना भारतीय सैन्याला दिली. त्यानुसार भारतीय सैनिकांनी टेहळणीसाठी तुकडी पाठवली. तिच्यावर हल्ला करण्यात आला व घुसखोरी झाल्याचे सिद्ध झाले. सुरुवातीला ही मुजाहिदीन स्वरूपाची भासल्याने घुसखोरी लवकरच संपवता येईल असे वाटले. परंतु लगेचच नियंत्रण रेषेच्या बऱ्याच लांबीवर ही घुसखोरी झाल्याचे लक्षात आले. घुसखोरांकडून आलेले प्रत्युत्तर वेगळ्याच प्रकारचे होते व वरवर घुसखोरी वाटणारी घटना मोठ्या नियोजनाचा भाग आहे असे लक्षात आले. अशा रितीने कारगिल येथे युद्ध सुरू झाले आहे यावर शिक्कामोर्तब झाले. पाकिस्तानने एकूण सुमारे १३० ते २०० चौरस किलोमीटर प्रदेश ताब्यात घेतला होता. तर मुशर्रफ यांच्या मते १३०० चौरस किलोमीटर इतका प्रदेश ताब्यात घेण्यात आला होता.
भारतीय सरकारने 'ऑपरेशन विजय' या नावाखाली कारगिलच्या युद्धासाठी कार्यवाही चालू केली. त्यासाठी संख्येने मुळात सुमारे २,००,००० इतक्या फौजेचा आधार घेण्यात आला. परंतु भौगोलिक परिस्थिती लक्षात घेता मोठ्या प्रमाणावर युद्ध करणे शक्य नव्हते. त्यामुळे रेजिमेंटल व बटालियन पुरतीच कारवाई शक्य होती. अर्थातच फौजेची गणसंख्या २०,००० पर्यंत मर्यादित ठेवण्यात आली. अर्धसैनिक व वायुदल मिळून भारताने एकूण ३०,००० पर्यंत सैनिक कारगिलच्या युद्धात वापरले. घुसखोरांची संख्या पाकिस्तानी सूत्रांप्रमाणे साधारणपणे ५,००० होती. यांत पाकव्याप्त काश्मीरमधील तोफखान्यामधील सैनिकही समाविष्ट होते.
भारतीय वायुसेनेकडूनही 'ऑपरेशन सफेद सागर' सुरू झाले. या ऑपरेशनाद्वारे पायदळ सैन्याची ने-आण करण्याची मोठी भूमिका वायुसेनेने निभावली. मोठे बॉम्ब वाहून नेण्यासाठी लागणारे मोठे विमानतळ, भौगोलिक परिस्थितीमुळे या भागात नसल्याने इथेही वायुसेनेचीही व्याप्ती मर्यादित होती.
भारतीय नौदलानेही पाकिस्तानी बंदरांना आपले लक्ष्य केले व त्यामध्ये येणाऱ्या जहाजांची कोंडी केली. कराची बंदर हे खासकरून लक्ष्य करण्यात आले. या कृत्याने पाकिस्तानला आवश्यक अशा जीवनावश्यक वस्तूंची रसद थांबली. काही काळाने नवाज शरीफ यांनी उलगडवून सांगितले की पाकिस्तानकडे या काळात फक्त ६ दिवसांचाच इंधन साठा राहिला होता व जर पूर्ण युद्ध सुरू झाले असते तर पाकिस्तानची बरीच नाचक्की झाली असती.
भारतीय प्रत्युत्तर
कारगिलचे युद्ध सुरू झाल्यानंतर केवळ रसद तोडण्यासाठी पाकिस्तानचा श्रीनगर-लेह मार्ग कापून काढायचा इरादा आहे हे नक्की झाले. भारताने सैन्य जमवाजमवीचे प्रयत्‍न सुरू केल्यानंतर पाकिस्तानकडून श्रीनगर-लेह मार्गावर मोठ्या प्रमाणावर उखळी तोफांचा मारा केला. प्रत्युत्तरादाखल भारताकडून श्रीनगर-लेह या राष्ट्रीय महामार्गाच्या जवळचा भाग ताब्यात घेण्यास जास्त महत्त्व दिले. असे केले की हा महामार्ग सुकर होणार होता.
घुसखोरांनी, आधुनिक शस्त्रास्त्रांनी चौक्या सुरक्षित केल्या होत्या. बंदुका, स्वयंचलित मशीनगन, छोट्या उखळी तोफा व विमानभेदी क्षेपणास्त्रे यांनी चौक्या सज्ज होत्या. तसेच, चौक्यांचा सभोवतालचा परिसर पेरलेल्या सुरूंगांनी संरक्षित केला होता. यातील ८,००० सुरूंग भारतीय सेनेने युद्ध संपल्यावर निकामी केले. या चौक्यांना पाठीमागून पाकिस्तानी हद्दीतून मोठ्या प्रमाणावर तोफखान्याचे संरक्षण मिळाले होते. पाकिस्तानने या युद्धाआधी त्या परिसराची चालकरहित विमानांमधून टेहळणीदेखील केली होती. वर नमूद केल्याप्रमाणे भारतातर्फे आधी महामार्गलगतच्या चौक्यांवर हल्ले करण्यात आले. हा मारा बहुतांश कारगिलच्या जवळच्या भागावर केंद्रित करण्यात आला. या चौक्यांवर ताबा मिळाल्याने भारताने काबीज केलेल्या जागेत भर पडली व महामार्गही सुरक्षित होत गेला. जसा महामार्ग सुरक्षित होत गेला तसे पुढील हल्ल्यांचे नियोजन सूत्रबद्ध रितीने होत गेले.
महामार्गाच्या जवळच्या चौक्यांवरील भारतीय आक्रमणांत टायगर हिल व तोलोलिंग शिखर या दोन चौकीवजा शिखरांवरील आक्रमणे नोंद घेण्याजोगी होती. यानंतर बटालिक व तुर्तुक या सियाचीन लगतच्या भागाला लक्ष्य करण्यात आले. यातील काही जागा गमावणे पाकिस्तानी संरक्षणाच्या दृष्टीने परवडणारे नव्हते. पॉईंट ४५९० व पॉइंट ५३५३ या त्यापैकी काही महत्त्वाच्या जागा होत्या. (या भागात शिखरांना नावे त्यांच्या उंचीप्रमाणे असतात). ४५९० हा महामार्गाला सर्वात जवळचा पॉइंट होता तर ५३५३ हे युद्धातील सर्वात अधिक उंचीचे शिखर होते. पॉइंट ४५९० वर १४ जून १९९९ रोजी भारतीय सेनेने ताबा मिळवला व युद्धाचे पारडे हळूहळू भारताच्या बाजूने झुकू लागले. याच शिखराच्या ताब्यासाठी भारतीय सेनेला सर्वाधिक मनुष्यहानी सोसावी लागली. जरी भारतीय सेनेने जूनच्या मध्यापर्यंत महामार्गासाठी महत्त्वाची ठिकाणे ताब्यात घेण्यात यश मिळवले असले तरी पाकिस्तानी बाजूने युद्धाच्या अंतापर्यंत, तोफखान्याचा भडिमार चालूच होता.
निजाम राजवट
हैदराबादची निजाम राजवट (१७२०-१९५६)
कारगिल युद्ध
भारतीय प्रत्युत्तर
भारताने जेव्हा महामार्गालगतच्या महत्त्वाच्या चौक्यांवर ताबा मिळवला तेव्हा भारतीय सैन्याने घुसखोरांना नियंत्रण रेषेपलीकडे पिटाळायचे धोरण आखले. तोलोलिंगची लढाई व टायगर हिलची लढाई ही या युद्धातील सर्वात महत्त्वाची घटना मानली जाते. अनेक शूर भारतीय अधिकारी व सैनिक या लढायांमध्ये मरण पावले. तोलोलिंगच्या लढाईनंतर सामरिक तसेच राजनैतिकही पारडे पूर्णपणे भारताच्या बाजूने झुकले. टायगर हिलवर उशीरा नियंत्रण मिळवले गेले तरी ती सर्वात महत्त्वाची लढाई होती असे मानतात. टायगर हिलच्या लढाईत दोन्ही बाजूने जबरदस्त प्रयत्‍न झाले. पाकिस्ताननेही खंदक वगैरे खोदून भारतीय सैनिकांना चांगलेच झुंजावयाला लावले. सरतेशेवटी ४ जुलै रोजी टायगर हिल भारताच्या ताब्यात आली. या लढाईत भारताचे ५ सैनिक व पाकिस्तानचे १० सैनिक मृत्युमुखी पडल्याचे कळते.
निजाम राजवट
वर्ग:आसफ जाही घराणे वर्ग:भारतातील ऐतिहासिक राज्ये वर्ग:हैदराबाद वर्ग:हैदराबाद संस्थान
कारगिल युद्ध
भारतीय प्रत्युत्तर
या युद्धात भारतीय सैन्याने नवनवीन क्‍ऌप्त्यांचा चांगलाच वापर केला. काही लढायांमध्ये भारतीय सैनिकांनी रात्रीच्या अंधारात हजारो फूट सरळसोट कड्यांवर गिर्यारोहण करून शत्रूवर अनपेक्षित ठिकाणांवरून हल्ले चढवले व चौक्या ताब्यात घेतल्या. काही ठिकाणी भारतीय सैन्यातील काही मुसलमान तुकड्यांनी आक्रमण करताना अल्ला हू अकबर असा नारा देत हल्ला केला, त्यामुळे शत्रूपक्ष आपलेच सैनिक आहेत या भ्रमात राहिले व चौक्या गमवाव्या लागल्या. बहुतांशी चौक्या या खूप उंचीवर होत्या व काश्मीरमधील हा भाग दगडी व रेताड आहे त्यामुळे लपायची फारशी जागा उपलब्ध नव्हती. त्यासाठी भारतीय सैन्याने मनुष्यहानी कमी व्हावी म्हणून बहुतेक हालचाल रात्रीच्या वेळेसच करण्याचे धोरण आखले होते. परंतु रात्रीच्या हालचाली ह्या वेळखाऊ होत्या. तसेच या उंचीवरील अतिशय कमी तापमान व जबरदस्त उतारावरील लढाया ह्या सर्वच गोष्टी भारताच्या विरोधात होत्या. या भागात सर्व चौक्यांना वेढा देऊन घुसखोरांचा रसद पुरवठा तोडून कमी जोखमीचे युद्ध करणे भारताला शक्य होते. तसेच पूर्णपणे हवाई हल्ले चढवून घुसखोरांच्या ताब्यातील चौक्या मिळवणेही शक्य होते. परंतु यासाठी भारताला नियंत्रण रेषेपलीकडचा भाग मिळवणे आवश्यक होते. जर तसे केल्यास पूर्ण युद्ध होण्याची शक्यता होती व भारत सरकार यासाठी तयार नव्हते. जर असे झाल्यास या युद्धात मिळालेली आंतरराष्ट्रीय सहानुभूती भारत गमावेल अशी त्यांना भीती होती.
भारताने इ.स. १९९९ सालच्या जुलैच्या दुसऱ्या आठवड्यापर्यंत अनेक महत्त्वाच्या लढाया केल्या व अनेक जागा ताब्यात मिळवल्या. युद्धात ५२७ भारतीय जवान शहीद झाले तर २७०० पाकिस्तानी सैनिक मरण पावले.
भारत
कारगिलचे युद्ध हे भारतीय लोकसभा बरखास्त झाल्यानंतर झाले होते, तरीही युद्धाच्या सुरुवातीला विरोधी पक्षानेही सत्तारूढ पक्षाला लष्करी कारवाईसाठी चांगलाच प्रतिसाद दिला, त्यामुळे भारतीय राजकारणात फारशी न दिसणारी एकता कारगिल युद्धाच्या निमित्ताने दिसली. मात्र, आगामी निवडणुकांच्या दृष्टीने सत्ताधारी पक्षाला विजयाचे श्रेय घेणे लाभदायक ठरणार होते, म्हणून सैनिक कारवाई सुरू करण्यास विलंब लावला, असा आरोप युद्ध पार पडल्यावर विरोधी पक्षाने केला. या आरोपानंतरही भारतीय जनता पक्षाच्या राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीने पुढील निवडणुकीत भरघोस यश मिळवले. निवडणूकपूर्व आघाडीने संपूर्ण बहुमत मिळवले असे हे इ.स. १९८४ नंतर प्रथमच घडले..
कारगिलचे युद्ध भारतातील प्रसारमाध्यमांमध्ये मोठ्या प्रमाणात चर्चिले गेले. अनेक वाहिन्यांची युद्धक्षेत्रात जाऊन बातम्यांचे संकलन करण्यात चढाओढ झाली. त्यामुळे भारतीय नागरिकांना प्रथमच भारतातील युद्धाची क्षणचित्रे टीव्हीवर पहायला मिळाली. यामुळे भारतात एकंदर राष्ट्रीयत्वाच्या विचारसरणीने चांगलेच मूळ धरले. या युद्धानंतर भरलेल्या कित्येक सैन्य भरती शिबिरांना अनेक राज्यात अफाट प्रतिसाद मिळाला.
या युद्धात भारतीय गुप्तहेर खात्याचे कच्चे दुवे स्पष्ट झाले, संपूर्ण जगातून गुप्तहेर खात्याच्या अकार्यक्षमतेमुळे हे युद्ध झाल्याचे मत प्रदर्शित झाले होते. तसेच युद्धादरम्यान भारतीय सैन्याकडे अतिउंचीवर लढण्यासाठी पुरेशी साधने नव्हती. त्यामुळे युद्धानंतर भारताने सैन्यखर्चामध्ये मोठ्या प्रमाणावर वाढ केली.
पाकिस्तान
कारगिलच्या युद्धानंतर पाकिस्तानी राज्यकर्त्यांमधील कच्चे दुवे बाहेर आले. पाकिस्तानातील नवाज शरीफ यांचे लोकशाही सरकार व लष्कर यांच्यात कोणत्याही प्रकारचा ताळमेळ नव्हता हे सिद्ध झाले. सूत्रांनुसार नवाज शरीफ यांना या युद्धाबद्दल फारशी माहिती नव्हती असे कळते. तसेच युद्धादरम्यानही पाकिस्तानी लष्कराने शरीफ यांना अद्यतने दिली नाहीत. त्यामुळे नवाज शरीफ यांना आंतराष्ट्रीय स्तरावर या युद्धासाठी मान्यता मिळवणे अवघड गेले. अगदी युद्धाच्या काळात नवाज शरीफ यांना, त्यांच्या अगदी जुना लष्करी मित्र असलेल्या अमेरिकेनेही सैन्य माघारीचा सल्ला दिला. पाकिस्तानने सुरुवातीपासूनच हे सैनिक आमचे नाहीत हा पवित्रा घेतल्याने शहीद सैनिकांचा स्वीकार करण्यास नकार दिला. ज्या सैनिकांना मानाने अंत्यसंस्कार मिळायला पाहिजे होते, त्यांचे संस्कार भारतीय सैन्याने केले. त्यामुळे पाकव्याप्त काश्मीरमध्येही पाकिस्तान सरकारविरुद्ध जनमताची लाट उसळली.