cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
दत्तात्रेय
उपासनेची वैशिष्ट्ये
दत्तात्रेयाची महाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश आणि अन्य राज्यांतली तीर्थक्षेत्रे.-
शिष्य व कार्य
श्रीपाद वल्लभ व नृसिंह सरस्वती हे इ. स. १३७८ साली जन्मले. या दोघांनी दत्तसंप्रदायाचे पुनरुज्जीवन केले, असे काहीजण मानतात. तत्कालीन मुसलमानांच्या आक्रमणापासून जनजागृती करून आपल्या धर्माचे रक्षण यांनी केले.
संप्रदायाचे ग्रंथ
दासबोधाच्या रचनेसाठी रामदास स्वामी यांनी दत्तप्रणीत अवधूतगीतेचा आणि गुरुगीतेचा उपयोग केला होता असे दिसून येते.
पराडकर यांची सुप्रसिद्ध गीते
वगैरे. .
संदर्भ
वर्ग:हिंदू दैवते वर्ग:दत्त संप्रदाय
गीताई
गीताई हे विनोबा भावे यांनी भगवद्गीताचे मराठीत केलेले ओवीबद्ध भाषांतर होय. गीतेतील श्लोकांच्या अर्थाचा आशय न बदलता त्यातील श्लोकांचे भाषांतर किंवा समश्लोकी रचना विनोबा यांनी केली आहे. हे लेखन विनोबा भावे यांनी १९३२ साली केले. याच्या २०१७ सालापर्यंत २६८ आवृत्या प्रकाशित झाल्या आहेत. आपल्या आईला भगवत गीता समजावी म्हणून त्यांनी भगवद्गीतेचे भाषांतर मराठीत केले.
ताई माउली माझी, तिचा मी बाळ नेणता | पडता रडता घेई उचलुनी कडेवरी||
या शब्दात विनोबा यांनी गीताईचे महत्त्व वर्णन केले आहे.
पूरक वाचन
गीता प्रवचने (पुस्तक) - विनोबा, परंधाम प्रकाशन, पवनार, आवृत्ती ५९ वी, २०१९
संदर्भ
वर्ग:भगवद्गीता वर्ग:हिंदू ग्रंथ वर्ग:अध्यात्म
ओट्टापलम लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
चंदेल (मणिपूर)
''हा लेख मणिपुरमधील चंदेल शहराविषयी आहे. चंदेलच्या इतर संदर्भांसाठी पहा - चंदेल-निःसंदिग्धीकरण''
चंदेल हे भारताच्या मणिपूर राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर चंदेल जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मणिपूरमधील शहरे वर्ग:चंदेल जिल्हा
पीतकंठी चिमणी
मातकट तपकिरी रंगाच्या या पक्ष्याच्या फक्त नराचा कंठ पिवळ्या रंगाचा असतो आणि पंखावर दोन पांढरे पट्टे येवढा फरक सोडला तर चिमणीसारखाच दिसणारा, साधारण १४ सें. मी. आकाराचा हा पक्षी हिमालयाच्या १५०० मी. उंचीपासून कन्याकुमारीपर्यंत संपूर्ण भारतभर आढळतो शिवाय पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतापासून बांगलादेशपर्यंत आणि श्रीलंका येथेही आढळतो. याच्या किमान दोन उपजाती आहेत एक फिकट रंगाची तर दुसरी जास्त गडद रंगाची.
रहिवासी आणि स्थानिक स्थलांतर करणारी आहे. हा पक्षी मनुष्य वस्तीजवळ राहणे पसंत करतो पण चिमणी इतक्या जवळ तो येत नाही. विरळ जंगलांचा भाग, पानगळीचा प्रदेश, शेतांच्या जवळ हमखास दिसून येते.
कीटक, फुलपाखरे, फळे, मध हे यांचे आवडते खाद्य असून शेतातील उभ्या पिकात ते थव्याने येतात.
एप्रिल ते जून हा यांचा वीणीचा काळ असून यांचे घरटे गवत, पिसे आणि किरकोळ वस्तुंपासून बनविलेले, कधी झाडांच्या ढोलीत स्वतः तयार केलेले किंवा बरेचदा सुतार किंवा अन्य पक्ष्यांचे तयार घरटे असते. मादी एकावेळी ३ ते ४ हिरवट पांढऱ्या रंगाची त्यावर तपकिरी ठिपके असलेली अंडी देते. नर-मादी पिलांची देखभाल करण्यापासून सर्व कामे मिळून करतात.
डॉ. सलीम अली यांनी त्यांच्या लहानपणी एक पीतकंठी नर चिमणी मारल्यावर त्याचे निरिक्षण केले व हा पक्षी साध्या चिमणीपेक्षा वेगळा असल्याचे त्यांच्या लक्षात आले, त्यांच्यातील शास्त्रज्ञ जागा झाला.
चित्रदालन
वर्ग:पक्षी
संदीप तोमर
संदीप तोमर (इ.स. १९९२ - )हा भारताचा कुस्तीपटू आहे. त्याने २०१३ मध्ये राष्ट्रकुल स्पर्धेत सुवर्णपदक मिळवले तसेच २०१६ आशियाई कुस्ती अजिंक्यपद स्पर्धेतही सुवर्णपदक मिळवले. २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिक साठी त्याची फ्रीस्टाईल कुस्तीच्या ५७ किलो  वजनी गटामध्ये भारताकडून निवड झाली.
वर्ग:भारतीय कुस्तीगीर वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
इंग्लंड क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१२-१३
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandचा क्रिकेट संघ ऑक्टोबर ३०, २०१२ ते जानेवारी २७, २०१३पर्यंत भारताच्या दौऱ्यावर आला होता. या दौऱ्यात चार कसोटी, पाच एकदिवसीय आणि दोन ट्वेंटी२० सामने खेळवले. येथे येण्यापूर्वी इंग्लंडचा संघ तीन दिवस दुबईमध्ये सराव करण्यासाठी उतरला होता. कसोटी व ट्वेंटी२० सामने खेळून झाल्यावर इंग्लिश संघ घरी परतला व एकदिवसीय मालिका खेळण्यासाठी परत भारतास आला होता. मधल्या काळात पाकिस्तानचा संघ २-टी२० आणि ३-एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी भारतात आला होता.
भारताला २-१ ने हरवून, इंग्लंडने १९८४-८५ नंतर पहिल्यांदाच भारतामध्ये कसोटी मालिका जिंकली. इंग्लंडचा माजी कर्णधार मायकेल वॉनच्या मते हा मालिका विजय ऑस्ट्रेलियामधील २०१०-११ च्या ॲशेस मालिका विजयापेक्षा मोठा आहे. अलास्टेर कूक बद्दल तो म्हणतो की "बऱ्याच वर्षांतील इंग्लंडच्या कदाचित सर्वात मोठ्या यशामध्ये त्याने इंग्लंडचे चांगले नेतृत्व केले".
२३ डिसेंबर २०१२ रोजी सचिन तेंडुलकरने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट मधून निवृत्ती घोषित केली.
बाह्य दुवे
२०१२-१३ इंग्लंड भारत
टिपेश्वर अभयारण्य
ता.वणीयवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर आणि घाटंजी या तालुक्यांमध्ये पैनगंगा नदी खोऱ्यात टिपेश्वर अभयारण्य पसरले आहे. (७८° ३५' पूर्व ते ७८° २०' पश्चिम आणि २०° ००' उत्तर ते १९° ३५' दक्षिण) नागपूर हैदराबाद राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ७ वरील पांढरकवडा गावापासून सुमारे २० कि. मी. अंतरावर, यवतमाळहून ९२ कि. मी. अंतरावर, अदिलाबादपासून ४२ कि. मी. अंतरावर हे अभयारण्य आहे.
दि. ३० एप्रिल १९९७ च्या अध्यादेशानुसार १४८.६२ चौ. कि. मी. क्षेत्राला टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्य म्हणून घोषीत करण्यात आले. या अभयारण्याचे संचालन मुख्य वनसंरक्षक नागपूर यांच्या मार्गदर्शनाखाली पेंच राष्ट्रीय उद्यानचे वनसंरक्षक करतात. या जंगलात असलेल्या टिपाई देवीच्या मंदिरावरून या अभयारण्यास टिपेश्वर नाव पडले आहे. अभयारण्य क्षेत्रात टिपेश्वर, मारेगांव आणि पिटापुंगरी अशी तीन गावे येतात. या अभयारण्यात इंग्रजांच्या काळातील एक छोटेसे विश्राम गृह आहे. एक निसर्ग वाचन/अभास केंद्रही येथे सुरू करण्यात आलेले आहे.
वन्यजीव
शुष्क पानगळीचे हे जंगल अनेक वन्यजीवांचे आणि झाडांचे पोषण करते. येथे वाघ, बिबट्या, रानमांजर, छोटे उदमांजर, खोकड, झिपरे अस्वल, चौशिंगा, काळवीट, भारतीय मुंगीखाऊ, चितळ आदी मुख्य सस्तन प्राणी असून सरपटणारे प्राणी नाग, घोणस, धामण, अजगर, घोरपड येथे पहायला मिळतात.
वृक्षांपैकी अंजन, आपटा, बहावा, बाभुळ, बेल, बिबा, बोर, चिंच, चंदन, धावडा, हिरडा, जांभुळ, काठ सावर, खैर, मोह, पळस, साग, सालई, सिताफळ, सुबाभुळ, तेंदू, तिवस, उंबर, वड हे मुख्य वृक्ष येथे आहेत.
फुलपाखरांपैकी Blue Pansy, Chocolate Pansy, Grey Pansy, Lemon Pansy, Yellow Pansy, Common Sailor, Commander, Baronet, Common Leopard, Joker, Common Crow, Plain Tiger, Common Grass Yellow, Common Gull, Pale Grass Blue, Grass Jewel, Common Rose, Common Mormon, Crimson Rose ही फुलपाखरे येथे दिसतात.
अभयारण्याचे शास्त्रीय वर्गीकरण
टिपेश्वर अभयारण्य अर्ध डोंगराळ प्रकारातील अभयारण्य असून यातील सुमारे ६० % भाग डोंगराळ, ३० % मध्यम उताराचा तर १० % सपाट भूप्रदेशाचा आहे. येथील कमाल तपमान ४६° से, किमान तपमान ७° से. तर सरासरी तपमान २८° से. असते. पर्जन्य सरासरी १००० मि. मी. असून सुमारे १०० दिवस पावसाचे असतात.
पालक्काड लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
तुळसी परब
तुळसी परब (जन्म : इ.स. १९४१; - चेंबूर-मुंबई, ५ जुलै २०१६) हे एक मराठी कवी होते. त्यांचे बालपण मुंबईतील एका चाळीत गेले. भाषाशास्त्रात एम.ए. केल्यावर त्यांनी मंत्रालयात काही काळ नोकरी केली.
प्रस्थापित साहित्यिकांच्या विपरीत लेखन करणारे अरुण कोलटकर, दिलीप चित्रे, नामदेव ढसाळ, मनोहर ओक, राजा ढाले, वसंत गुर्जर, सतीश काळसेकर यांच्याबरोबर परबांनी लेखन केले. परबांच्या कविता १९६० सालच्या लघुनियतकालिकांमधून/अनियतकालिकांतून प्रसिद्ध झाल्या. त्यांचा हिल्लोळ हा पहिला कवितासंग्रह १९७३ मध्ये प्रकाशित झाला. महानगरीय जीवन, प्रस्थापित व्यवस्था-अव्यवस्था व मानवी स्वातंत्र्य यांचे तत्कालीन वास्तव त्यांच्या हिल्लोळमधील कवितांतून उमटले आहे.
यानंतर परब यांनी काही वर्षे धुळे जिल्ह्यातील शहादा येथे शेतमजूर व आदिवासींसाठी श्रमिक संघटना चालवीत असलेल्या व महाराष्ट्रातल्या ‘मुक्त साम्यवादी गटा’शी संबद्ध असलेल्या चळवळीत काम केले. त्यात स्थानिक दांडग्या जमीनदारांचे हितसंबंध दुखावल्याने गुंडांकरवी त्यांना जबर मारहाणही सोसावी लागली. यावर त्यांनी कवी, कविता आणि कुऱ्हाड नावाची कविता लिहिली आणि आपले काम चालू ठेवले. आणीबाणीविरोधी लढ्यात परबांनी काही महिने मिसा कायद्याखाली विसापूरच्या तुरुंगात दहा महिन्यांचा कारावास भोगला. कारावासात लिहिलेल्या कवितांचा धादांत आणि सुप्रमेय्य मधल्या मधल्यामधल्या कविता हा कवितासंग्रह तेव्हाच आला. या कविता खूपच प्रगल्भ झालेल्या दिसून येतात, आणि त्यामुळे परबांना 'राजकीय कवी ' म्हणून ओळख मिळाली.
मार्च १९७७मध्ये तुरुंगातून सुटका झाल्यावर ३१ ऑक्टोबर १९७७ रोजी त्यांचे वंदना सोनाळकर यांच्याशी लग्न झाले. व दोघेही १९७९मध्ये ते औरंगाबादेत आले. परब लाल निशाण पक्ष व इतर डाव्या संघटनांबरोबर काम करीत असत. नंतर तेथील अजिंठा या दैनिकात ते तेव्हाच्या राजकीय परिस्थितीवर ओज पर्व या टोपणनावाने ते लिखाण करीत.
त्यानंतर परबांनी अजिंठामधील नोकरी सोडून एका इंग्लिश वर्तमानपत्राचा औरंगाबादमधला बातमीदार म्हणून काही दिवस काम केले. त्यानंतर मुंबईत त्यांनी नवशक्ति या दैनिकात काम केले. याशिवाय काही दिवस ते रात्रशाळेत शिक्षक म्हणून नोकरी करीत होते. २००२ साली लोकवाङ्मय प्रकाशन, मुंबई, कडून त्यांचा तिसरा संग्रह, कुबडा नारसीसस प्रकाशित करण्यात आला.
२०१२ साली परबांना कॅन्सर असल्याचे निदान झाले. २०१३ला त्यांच्या पत्नी वंदना सोनाळकर टाटा सामाजिक शास्त्र संस्था, मुंबई येथे स्त्री अध्ययन या विषयाच्या प्राध्यापक म्हणून रुजू झाल्या, आणि दोघे मुंबईला राहू लागले. एप्रिल २०१६ मध्ये परबांचा चौथा संग्रह, हृद प्रकाशित झाला. ५ जुलै २०१६  त्यांचे मुंबईत निधन झाले.
परब यांना ओजस आणि दर्यन नावाचे मुलगे आहेत.
परबांची एक कविता
डबक चाळ : आधीच प्रभुत्वाशयाने डबक चाळ : आधीच प्रभुत्वाशयाने मग्न महारांच्या भाषेतला अतिथी शब्द होतो सामान्य व्यवहारातला आणि समोरच्या डबक्ताय एक साग्र रंगीत चाळ उभी रहाते. ती कलंडतेही कधी कधी आणि सोप्या बदकासारखी, चिखलासारखी, डबक्यात पडता पडता तिचा भुरकट पांढरा रंग विस्तारतो.
ती डुबते, ती डबाडबा घाईने डुबते, तिची चिल्लीपिल्ली आंघोळतात, तिच्या मग्न आशयाला कोऱ्या भाकरीएवढे साधे नव्हे तर उपासाच्या धोपडदशमीसारखे कंगोरे फुटतात.
डबक चाळ की बदक चाळ, आम्हाला हा प्रश्न पडायचा नावाची गल्लत करायचो आम्ही ल्हाणपणी, मी गटारावरून म्युनिसिपाल्टीच्या शाळेत जायचो, पावसाळ्यात पाणी फुगले की पोरं धडाधडा उड्या घ्यायची घाण पाण्याने त्यांचे डोळे, केस हिरवे व्हायचे मी पण हिरवे टोळ पकडायचो हिरवी हिरवी फुलपाखरे होतो आम्ही आम्ही मुले पण असायचो, पण हिरवीनी कच्ची
मीही एकदा पाण्यात उडी घेतलेली गटाराच्या नी पोहत गेलेलो डबक/बदक चाळीच्या ओसाडीपर्यंत
भीमराव ल्हाणपणी इथे रहायचे, त्यांनासुद्धा पावसाळ्यात घाणीतून पोहत यावे लागायचे, माहित हे भीमराव कोण, कुठल्या यत्तेतला मी विचारले आमच्या शाळेतला खैरमोडे म्हणाला, अरे भीमराव म्हणजे आपले बाबासाहेब आपले डाक्टर बाबासाहेब आंबेडकर, आंबेडकर बाबा. आपल्या पुस्तकात ज्यांचा फोटो आहेना ते. आणि त्या बिचाऱ्याकडे पुस्तक नव्हते माझ्याकडेसुद्धा तेव्हा थोडीच पुस्तके होती.
बाबासाहेब, पहिल्यांदा तुम्हाला असे ओळखले आहे मी, असे ल्हाण अस्ताव्यस्त हिंडणाऱ्या चिखली डुकरासारखा, आपल्याच संकटामधून जगासमोर संकटाची मीमांसा मांडणारा, या जगाच्या जातीव्यवस्थेला डुक्कर-मुसंडी देऊन तो डबक/बदक चाळीच्या गटारात कोसळून देऊ इच्छिणारा एक सालस, कंदिलाच्या उजेडातला तोकडी खाकी पँट घालणारा कवि-पोरगा.
बाबासाहेब लहानपणी तुम्ही डिट्टो असे दिसला होतात मला मी सातवीत असताना, आणि बाबासाहेब, तुम्हाला आठवते ना तुम्ही लहानपणी आमच्या पुस्तकातसुद्धा राहत नव्हतात नी डबक/बदक चाळीपेक्षा तुमची कांक्षा विस्तारून, तेव्हा कितीतरी प्रचंड वर्षे होऊन गेली होती.
मी केवढा होतो, तुम्ही कुठे केवळे १९५३ साली आम्ही पाचव्या यत्तेत असताना बाबासाहेब, आणि सातवी संपवून मी गटाराजवळच्या शाळेतून हायस्कुलात गेलो तेव्हा तुम्ही काय करत होतात.
तुमचं धर्मांतर झालं होतं का तेव्हा, धर्मचक्र प्रवर्तनाचं वहातं वारं गटारं बुझवू पाह्यलेली तुमच्या शांत समुद्राने एक प्रचंड आंदोलित इतिहास घडवलेला तुम्ही ते घडलं होतं का तेव्हा, तुम्ही नव्हतात आणि होतातही वाटते अंधुकसे जेव्हा संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत आम्ही सर्व जातीपातीची पोरं शाळेत जात असताना आजूबाजूने सूं सूं गोळ्या चालत असत,
अनेकदा खाटेवरून नेताना जखमी किंवा मेलेली माणसं तुम्हीही पाहिलेली असतील, बाबासाहेब तेव्हा कर्फ्यूच्या ठिक्कर अंधारात
बाबासाहेब ल्हाणपणी किती एकाकी वाटायचं गटारावरच्या पोरांना तेव्हा, किती एकाकी.
पुरस्कार आणि सन्मान
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
चोंढी
चोंढी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सेनापती (मणिपूर)
सेनापती हे भारताच्या मणिपूर राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर सेनापती जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मणिपूरमधील शहरे वर्ग:सेनापती जिल्हा
तामेंगलाँग
तामेंगलॉंग हे भारताच्या मणिपूर राज्यातील एक शहर आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १९,३६३ इतकी होती. हे शहर तामेंगलॉंग जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मणिपूरमधील शहरे वर्ग:तामेंगलाँग जिल्हा
इंझापूर (देवळी)
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:देवळी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
जॉन लेनन
जॉन लेनन (इंग्लिश: John Lennon) (९ ऑक्टोबर, इ.स. १९४० - ८ डिसेंबर, इ.स. १९८०) हे ख्यातनाम ब्रिटिश गीतकार, संगीतकार आणि गायक होते. बीटल्स या विसाव्या शतकात टीकाकारांची प्रशंसा आणि अपार लोकप्रियता वाट्याला आलेल्या संगीत बॅंडच्या चार संस्थापकांपैकी लेनन एक होते.
जीवन
जॉन लेनन यांचा जन्म आणि सुरुवातीचे आयुष्य इंग्लंडमधल्या लिव्हरपूल शहरात गेले. तेथेच कोवळ्या वयात त्यांची संगीत कारकीर्द सुरू झाली. इ.स. १९६० मध्ये त्यांनी तीन सहकारी संगीतकारांसह बीटल्स या बॅंडची स्थापना केली. पुढे दशकभर अपार लोकप्रियता मिळवल्यानंतर हा बॅंड फुटला. त्यानंतर लेनन यांनी स्वतःची एकट्याची कारकीर्द सुरू केली. इ.स. १९६९ मध्ये योको ओनो या मूळच्या जपानी स्त्रीवादी कार्यकर्तीशी लेनन विवाहबद्ध झाले. इ.स. १९७१ मध्ये ते इंग्लंड सोडून न्यू यॉर्कमध्ये स्थायिक झाले. मुलाकडे लक्ष देता यावे यासाठी इ.स. १९७५ मध्ये त्यांनी संगीत प्रवास थांबवला. मात्र पाच वर्षांनी इ.स. १९८० मध्ये त्यांनी डबल फॅंटसी या अल्बमद्वारे संगीत कारकिर्दीचा पुनरारंभ केला. हा अल्बम प्रसिद्ध झाल्यानंतर तीनच आठवड्यात एका हल्लेखोराने गोळ्या झाडून लेनन यांचा खून केला.
थोउबाल
थोउबाल हे भारताच्या मणिपुर राज्यातील एक शहर आहे.
जॉन लेनन
जीवन
लेनन यांचे स्वतःचे संगीत, लेखन, चित्रे, चलचित्रे आणि मुलाखती यांतून एक बंडखोर, बोचऱ्या विनोदाची झालर असलेले असे व्यक्तिमत्त्व उभे राहते. लेनन यांची राजकीय मते आणि त्यांचे शांतताविषयक कार्य यांवरूनही ते वादग्रस्त ठरले होते.
वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू वर्ग:ब्रिटिश संगीतकार वर्ग:हत्या झालेल्या व्यक्ती
थोउबाल
हे शहर थोउबाल जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मणिपूरमधील शहरे वर्ग:थोउबाल जिल्हा
पोन्नानी लोकसभा मतदारसंघ
पोन्नानी लोकसभा मतदारसंघ भारताच्या केरळ राज्यातील मतदारसंघ आहे.
विधानसभा मतदारसंघ
या लोकसभा मतदारसंघात सात विधानसभा मतदारसंघ शामील आहेत -
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, १९९२-९३
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी-मार्च १९९३ दरम्यान तीन कसोटी सामने आणि पाच आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला. कसोटी मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली तर न्यू झीलंडने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका ३-२ ने जिंकली.
५वा सामना
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील क्रिकेट वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे न्यू झीलंड वर्ग:ट्रान्स-टास्मन चषक
गारफील्ड काउंटी, कॉलोराडो
गारफील्ड काउंटी अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्याच्या ६४पैकी एक काउंटी आहे. पश्चिम कॉलोराडोतील ही काउंटी युटाच्या सीमेवर आहे. या काउंटीची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५६,३८९ होती. ग्लेनवूड स्प्रिंग्ज शहर या काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र आणि सगळ्यात मोठे शहर आहे.
इतिहास
गारफील्ड काउंटीला अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष जेम्स गारफील्डचे नाव देण्यात आले आहे.
व्हॉयव्होडिना
व्हॉयव्होडिना (सर्बियन: Аутономна Покрајина Војводина) हा देशाचा एक स्वायत्त प्रांत आहे. हा प्रांत सर्बियाच्या उत्तर भागात आहे. व्हॉयव्होडिनामध्ये सर्बियातील एकूण लोकसंख्येच्या २७% लोक राहतात. नोव्ही साद ही व्हॉयव्होडिनाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
वर्ग:सर्बिया
मंजेरी लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
उख्रुल
उख्रुल हे भारताच्या मणिपुर राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर उख्रुल जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मणिपूरमधील शहरे वर्ग:उख्रुल जिल्हा
सरला देवधर
(? - ऑक्टोबर ३, १९९१) या मराठी कवयित्री होत्या.
वर्ग:मराठी कवयित्री वर्ग:मराठी कवी वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इरापूर
इरापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील देवळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
मिखाइल शोलोखोव
मिखाईल अलेकसांद्रोविच शोलोखोव (Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов; मे २४ १९०५ - फेब्रुवारी २१ १९८४) हे श्रेष्ठ रशियन लेखक रशियातील डॉन नदी किनाऱ्यावरील व्योशेन्स्काया ह्या गावी जन्मले. त्यांचे वडील अलेक्सांद्र मिखाईलोविच शोलोखोव हे एक मध्यम वर्गातील, मिळेल ते काम करून पोट भरणारे, सामान्य कष्टकरी व्यक्ती होते आणि आई अनास्तासिया दानिलोव्हना चेरनिकोव्हा ही साधी, प्रेमळ बाई होती.
मिखाईल अलेकसांद्रोविच वयाच्या १३ व्या वर्षापर्यंतच मॉस्को येथील शाळेत शिकले. १९१८ साली मिखाईल अलेकसांद्रोविच यांनी रशियन क्रांती सेनेत सहभागी होत शिक्षण सोडून दिले. काही वर्षे सेनेच्या कामात गेल्यावर ते काम सोडून देऊन ते मॉस्को येथे पत्रकार होण्यच्या इच्छेने दाखल झाले. वेळप्रसंगी मजुरी करून, हिशेबनिस म्हणून किंवा अन्य मिळेल ते काम करून मिखाईल आला दिवस काढत. वयाच्या ३१ व्या वर्षी मिखाईल यांनी आपल्या अनुभवांच्या आधारावर पहिला संग्रह डॉनच्या गोष्टी (Tales from the Don) प्रकाशित केला. यात रशियातील अंतर्गत युद्ध काळात आणि प्रथम विश्वयुद्धाच्या काळात उध्वस्त झालेल्या सामान्य लोकांच्या व्यथा त्यांनी मांडल्या.
मिखाईल अलेकसांद्रोविच यांचे सगळ्यात गाजलेले पुस्तक अँड क्वाएट फ्लोज द डॉन ही कादंबरी. १९२६ साली मिखाईल अलेकसांद्रोविच यांनी ही कादंबरी लिहायला सुरुवात केली आणि १४ वर्षांनी ती लिहून प्रकाशित झाली. या कादंबरीसाठी मिखाईल यांना १९६५ सालचे नोबेल पारितोषिक प्रदान करण्यात आले. याही कादंबरीत दोन्ही युद्धांमुळे रशियन जनतेवर झालेले परिणाम लेखकांनी मांडले आहेत. ऑक्टोबर क्रांतीच्या आधीपासून स्थित्यंतरे होत रशियाचे सोवियेत संघ होण्याचा, महाशक्ती होण्याचा कालखंड या पुस्त्कात येतो. या कादंबरीची तुलना टॉलस्टॉय यांच्या वॉर अँड पीस शी केली जाते.
मिखाईल अलेकसांद्रोविच यांच्या इतर साहित्यातील व्हर्जिन सॉईल अपटर्नड् दुस्ऱ्या महायुद्धाच्या पार्श्वभूमीवर आधारीत असून फेट ऑफ ए मॅन ही दीर्घकथा आहे. या दोन्ही पुस्त्कांचे जगभर स्वागत झाले. यातील नायक युद्धामुळे पूर्णपणे उध्वस्त होऊनही जिद्दीने पुन्हा उभा राहतो आणि आयुष्यात यशस्वी होतो. ही दीर्घकथा समस्त रशियन लोकांना प्रेरणादयी ठरली, तिचे उत्स्फुर्त स्वागत करण्यात आले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:रशियन लेखक वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
जेम्स फोर्ब्स (चित्रकार)
जीवन
जेम्स फोर्ब्स या सोळा वर्षाच्या इंग्रज तरुणाला, इ.स १७६४ मध्ये, ईस्ट इंडिया कंपनी शासनाच्या मुंबई किल्ल्यात, लेखक म्हणून नोकरी मिळाली. तो चित्रेही उत्तम काढत असे. इ.स १७८४ साली जेम्स इंग्लंडला परत गेला. तो कायम मुलकी पेशात राहिला.
भारतातील कारकीर्द
त्या काळची परिस्थिती, सैन्याच्या मोहिमा, वगैरे गोष्टींबद्दलचे रेकॉर्ड लिहिण्यासाठी त्याची नेमणूक झाली होती. या काळात काही वर्षे त्याला इंग्रजी सैन्याबरोबर रहावे लागले. या कालात इंग्रजी सैन्य बऱ्याच वेळा मराठी सैन्याबरोबर, हैदर अली, टिपू सुलतान, निझाम यांच्या सैन्यांविरूद्ध लढले. याच कारणामुळे, त्याला मराठी सैन्य जवळून बघता आले. या काळातील मराठी सैन्य, सेनापती, आणि मराठी शासनयंत्रणा यांबद्दलचे त्याचे निरिक्षण, सत्याला बरेच धरून असावे.
योगदान
जेम्स फोर्ब्स इ.स. १७८० साली भारत सोडून ब्रिटनमधे राहायला गेले. मात्र त्यानंतर तब्बल ३७ वर्षांनी त्यांच्या ओरिएण्टल मेमरीज ग्रंथाचे खंड इ.स. १८१३ मध्ये प्रसिद्ध झाले. अठराव्या शतकातील जीवन चितारणारे हे ग्रंथ बहुमोल ठरतात. या खंडामधे त्या वेळच्या माणूस आणि वन्यप्राण्यात यांच्यात झालेल्या चकमकी यांचं वर्णन आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:ब्रिटिश चित्रकार वर्ग:इ.स. १७४९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८१९ मधील मृत्यू
दगडधानोरा (पुसद)
दगडधानोरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
कच्छी-स्वाहिली
कच्छी-स्वाहिली, किंवा कच्ची-स्वाहिली, ही पूर्व-आफ्रिकेतील भारतीय लोकांमध्ये बोलणारी एक स्वाहिली- आधारित क्रिओल भाषा आहे. टांझानिया आणि केन्याच्या मोठ्या शहरांमध्ये स्थायिक झालेल्या झांझिबारमधील काही गुजराती कुटुंबांची ही मूळ भाषा आहे आणि भारतीय समुदायाच्या इतरांद्वारे ही दुसरी भाषा म्हणून वापरली जाते. हे गुजरातमधील कच्छ जिल्ह्यातील कच्छी भाषेतून आले आहे.
माहो (२००९) कच्ची-स्वाहिली आणि एशियन स्वाहिली (किबाबू) यांना वेगळे कोड नेमले आहेत आणि एथनोलॉग देखील नोंद करतात की कदाचित हे एकसारखे नसावेत.
काळ्या डोक्याचा खंड्या
काळ्या डोक्याचा खंड्या (शास्त्रीय नाव: Halcyon pileata, हॅल्सायन पायलीटा ; इंग्लिश: Black-capped Kingfisher, ब्लॅक-कॅप्ड किंगफिशर ;) ही धीवराद्य पक्षिकुळातील दक्षिण आशिया, पूर्व आशिया व आग्नेय आशिया या भूप्रदेशांत आढळणारी एक प्रजाती आहे. हे साधारणपणे २८ ते ३० सें. मी. लांबीचे पक्षी असून यांचा रंग पाठीकडून गडद निळा असतो. यांचा पोटाकडून छातीचा भाग पांढरा, तर खालील भाग लालसर पिवळा असतो. यांच्या डोक्यावर मखमली काळी टोपी आणि गळ्यापासून मानेपर्यंत पांढरी पट्टी असते, तर चोच लाल रंगाची असते. या पक्ष्यांमध्ये नर आणि मादी दिसायला सारखेच असतात.हा पक्षी कमी प्रमाणात दिसतो.
आढळ
हा पक्षी अंदमान आणि निकोबारसह भारताच्या समुद्र किनाऱ्यावरील प्रदेशात सर्वत्र आढळतो. तसेच बांगलादेश, श्रीलंका, थायलंड आदी देशांतही याचे वास्तव्य आहे. समुद्र किनाऱ्यालगत कांदळवनात (मॅंग्रोव्हच्या जंगलात), खाडी-नदी-नाल्यांच्या काठावर, बहुधा एकट्यानेच राहणारा हा पक्षी आहे. विदर्भात त्याच्या अस्तित्वाच्या काही अपवादात्मक नोंदी आढळल्या आहेत.
खाद्य
खेकडे, मासोळ्या, सरडे, कीटक हे या पक्ष्यांचे खाद्य आहे.
प्रजनन
एप्रिल-मे ते जुलै हा काळ यांचा प्रजनन काळ आहे. हे खाडी किंवा नदीच्या काठावरील तटाला लागून जमिनीत खोल बोगद्यासारखे घरटे तयार करतात. मादी एकावेळी ४ ते ५ पांढऱ्या रंगाची अंडी देते. नर-मादी मिळून पिलांची देखभाल व संगोपन करतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:धीवराद्य
कोळिकोड लोकसभा मतदारसंघ
हे सुद्धा पहा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
कासव
कासव हा एक उभयचर प्राणी आहे. कासवांचे आयुष्य १५० वर्षांपेक्षा जास्त असते. कासव हा जैवसाखळीतील महत्त्वाचा घटक आहे. कासवाच्या शरीराचे शीर्ष, मान, धड आणि शेपूट असे चार प्रमुख भाग असतात.
जमिनीवरील कासव
याला इंग्रजीत Tortoise म्हणतात. हे पोट आणि पाठ या दोन्ही बाजूंनी टणक असते. त्यामध्ये 1 टन वजन सहन करण्याची क्षमता असते याच्या बोटांमध्ये पडदे नसतात.
गोड्या पाण्यातील कासव
ही कासवे विहिरीत आणि नद्यांत राहतात. दीर्घायुषी असल्याने यांचा आकार खूप मोठा होऊ शकतो. इंग्रजीत यांना Sweet Water Turtle म्हणतात. ही कासवे जमिनीवरही राहू शकतात.
समुद्री कासव
समुद्रात राहणाऱ्या कासवांना समुद्री अथवा सागरी कासव असे म्हणतात. ही कासवे समुद्रतळ स्वच्छ राखून समुद्री पर्यावरणाचा समतोल राखतात. या कासवांच्या सात प्रमुख प्रजाती आजवर आढळल्या आहेत. यांतील पाच प्रकारची कासवे भारतीय उपखंडात आढळून येतात. पैकी चार जाती भारताच्या समुद्री किनाऱ्यावर आढळून येतात.
तेल गळतीसारखे अपघात, यांत्रिक मासेमारीच्या जाळ्यात अडकून मृत्यू, मानवाकडून किनारी भागांचा विध्वंस, कासवांच्या पाठींचा दागिन्यांसाठी वापर, अशा अनेक कारणामुळे समुद्री कासवांची संख्या कमी होते आहे. कासवांच्या सातही प्रमुख प्रजाती सध्या नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत. म्हणूनच त्या प्राणिसंवर्धन अणि संरक्षण कायद्याच्या परिघात येतात. समुद्री कासवांना पकडणे बेकायदेशीर आहे.
भारतीय सांस्कृतिक महत्त्व
भारतीय संस्कृतीत कासवाला आध्यात्मिकदृष्ट्या विशेष स्थान आहे. हजारो वर्ष उत्क्रांत होत गेलेले कासव हे मानवी आवडीचा व कुतूहलाचा विषय आहे. कासवाचा प्रतीकात्मक उपयोग आपल्याला साहित्य, चित्रकला, जातककथा यामध्ये कुशलतेने केलेला दिसतो. भारतात मंदिरामध्ये देवतेपुढे असलेले कासव हेही असेच महत्त्वाचे मानले जाते.
हिंदू आख्यायिकांनुसार कूर्म अवतार हा विष्णूचा कासवरूपातील दुसरा अवतार समजला जातो. याला 'कच्छप अवतार' देखील म्हणतात. क्षीरसागर समुद्राच्या वेळी विष्णूने कूर्म अवतारात मंदार पर्वताला आधार दिला. अशाप्रकारे वासुकी नावाच्या सर्पाच्या मदतीने देवांनी आणि असुरांनी समुद्रमंथन करून चौदा रत्ने मिळवली. कासव हे लक्ष्मीचे प्रतीक आहे. भारतात मंदिरामध्ये देवतेपुढे असलेले कासव महत्त्वाचे मानले जाते. त्याचा संकेत आहे की कासव जसे बाह्य गोष्टींपासून स्वतःचे रक्षण करण्यासाठी आपले पाय, शेपूट. मान कवचामध्ये ओढून घेते, तसे देवतेचे दर्शन घेताना काम, क्रोध, मद, मोह, मत्सर,लोभ या मानवी दुर्गुणांना आत खेचून घेऊन मगच देवतेचे दर्शन घ्यावे.
बाह्य दुवे
वर्ग:प्राणी वर्ग:जलचर प्राणी वर्ग:स्थलचर प्राणी वर्ग:सरीसृप वर्ग:सरपटणारे प्राणी वर्ग: कासव
नेताजी पालकर
नेतोजी पालकर हे दीर्घ काळ छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राज्याचे सरनौबत होते. त्यांना 'प्रतिशिवाजी' म्हणजेच 'दुसरा शिवाजी' असेही म्हटले जायचे. नेताजी हे मूळचे पुणे जिल्ह्यातील शिरूर चे परंतु त्यांचे वडील रायगड जिल्ह्यातील खालापूर येथे स्थायिक झाले होते नेताजींचा जन्म खालापूर येथील चौक या गावी झाला.त्यांनी अनेक युद्धे गाजवली.. अफजलखानाच्या वधाच्या वेळी अफजलखानाच्या सैन्याला हुसकावून लावण्यात नेताजींनी सिंहाचा वाटा उचलला होता. मात्र पुरंदरच्या तहानंतर श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांनी वादविवादाचा बनाव करून त्यांना मोगलाकडे पाठविले, त्यांनी आदीलशहावर आक्रमन केले. मुघलांनी त्यांचे धर्मांतर केले. नेतोजींना अरबस्तानात पाठविले.तसेच त्यांना नजरकैदेत ठेवले. यामुळे ते स्वराज्यापासून दूर होते. त्यांनी मुघलांची चाकरी केली, पण नऊ वर्षांनी नेताजी पुन्हा स्वराज्यात आले. पण स्वराज्यात पुन्हा आल्यावर श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांनी पुन्हा योग्य विधी पार पाडून त्यांना परत हिंदू धर्मात प्रवेश दिला, व त्यांच्या मुलाचा जानोजीचा स्वतःच्या मुलीशी विवाह करून दिला. श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांनंतर त्यांनी श्रीमंत छत्रपती संभाजी महाराजांचीही चाकरी केली होती.
पुरंदर तहानंतर श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराज, मिर्झा राजे, सरसेनापती नेतोजी पालकर आणि दिलेरखान विजापूरवर चालून गेले. तेथे आदिलशाही सेनापती सर्जाखान याच्यासमोर ते चौघे अपयशी ठरत होते. आणि त्या अपयशाचे खापर दिलेरखान महाराजांवरच फोडू लागला. म्हणून विजापूरकरांचा पन्हाळगड जिंकण्यासाठी महाराज विजापुरहून परत आले, महाराजांनी रात्रीच गडावर छापा घातला. आदिलशाही किल्लेदार बेसावध असेल अशी महाराजांची खात्री होती पण किल्लेदार सावध होता. त्यात सरसेनापती नेताजी पालकर वेळेवर पोहोचून महाराजांना कुमक पोहोचवू शकले नाहीत. यात महाराजांचा पराभव झाला आणि सुमारे १००० माणसे मारली गेली. महाराज नेतोजींवर चिडले आणि त्यांनी नेताजीला पत्राद्वारे "समयास कैसा पावला नाहीस" असे म्हणून बडतर्फ केले. मग नेताजी विजापूरकरांना जाऊन मिळाले. महाराज आग्ऱ्याच्या भेटीस निघून गेल्यानंतर मिर्झाराजांनी नेतोजी पालकरांना विजापूरकरांकडून मुघलांकडे वळवले.
अटक
श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराज जेव्हा आग्ग्ऱ्याहून औरंगजेबाच्या कैदेतून सुटण्यात यशस्वी झाले, तेव्हा शिवाजी सुटला, आत्ता प्रतिशिवाजी सुटू नये या विचाराने औरंगजेबाने नेतोजी पालकरांच्या अटकेविषयीचे फर्मान दि.१९ ऑगस्ट १६६६ रोजी आग्रा येथून सोडले. नेतोजी या वेळी मोगली छावणीत बीड नजीक धारूर येथे होते. दि.२४ ऑक्टोबर १६६६ रोजी मिर्झा राजे जयसिंह यांनी नेताजी आणि त्यांचे चुलते कोंडाजी यांना अटक केली. दिलेरखानाने त्यांना आग्ऱ्याला पाठवायची व्यवस्था केली. ४ दिवसांच्या अतोनात हालानंतर नेताजींनी धर्मांतरास मान्यता दिली. दि.२७ मार्च १६६७ रोजी नेतोजी मुस्लिम झाले व त्यांचे 'मुहम्मद कुलीखान' असे नामकरण करण्यात आले (जून १६६७). औरंगजेबाच्या हुकुमाप्रमाणे नेताजी काबूल कंदाहाराच्या मोहिमेवर रवाना झाले. लाहोरजवळ आल्यावर त्यांनी पळून जाण्याचा एक अपयशी प्रयत्न केला. पण पुढे ९ वर्षे नेतोजी काबूल कंदाहार येथेच मोहिमेवर होते. श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या समोर औरंगजेबाचे सर्व सरदार अपयशी ठरत होते, त्यावेळी औरंगजेबाला 'प्रतिशिवाजीची' आठवण झाली. मग त्याने या 'मुहम्मद कुलीखानास', दिलेरखानासोबत महाराष्ट्रावर मोहिमेसाठी पाठवले.
हिंदू धर्मात प्रवेश
मे १६७६. रोजी पश्चात्ताप झालेले नेतोजी मोगली छावणीतून पळून रायगडावर महाराजांकडे आले. १९ जून १६७६ रोजी श्रीमंत छत्रपती शिवाजी महाराजांनी त्यांना संकेश्वर येथील मंदिरात पुन्हा विधिवत हिंदू धर्मामध्ये घेतले. महाराज व नेतोजी नातलग आहेत असे उल्लेख मोगली अखबारातून मिळतात. महाराजांची पत्नी पुतळाबाई राणीसाहेब यांचे माहेर पालकर घराण्यातले आहे. महाराजांची एक राजकन्या कमलाबाई हिचे लग्न जानोजी पालकरांशी झाले. पण जानोजी अन् पुतळाबाई यांचे नेतोजींशी काय नाते होते हे फार मोठे प्रश्नचिन्ह अजूनही आहे. 'छावा' नुसार नेतोजी पालकर शिवरायांच्या एक महाराणी सगुणाबाई यांचे सख्खे काका होते. [स्रोत- वरील सर्व माहिती राजा शिवछत्रपति (लेखक- बाबासाहेब पुरंदरे) आणि छावा (लेखक- शिवाजी सावंत) या दोन ग्रंथांमधून घेतलेली आहे.]
नेतोजी पालकर यांची समाधी तामसा (तालुका .हदगाव, जि.नांदेड) येथे आहे.
संदर्भ
वर्ग : ऐतिहासिक व्यक्ती वर्ग:मराठा साम्राज्याचे सेनापती वर्ग:हिंदू योद्धे
पी.आर. श्रीजेश
परट्टू रविंद्रन श्रीजेश (८ मे, इ.स. १९८६:कोच्ची, केरळ, भारत - ) हा भारतीय हॉकी खेळाडू आहे. २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिकमध्ये याने भारतीय संघाचे नेतृत्व केले.
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील रौप्य पदक विजेते भारतीय
पोरोम्पाट
पोरोम्पाट हे भारताच्या मणिपूर राज्यातील एक शहर आहे.
स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक
स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक (सर्बियन: Република Српска) हा देशाच्या दोन प्रमुख राजकीय विभागांपैकी एक आहे.
पोरोम्पाट
हे शहर पूर्व इंफाळ जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
स्राप्स्काचे प्रजासत्ताक
वर्ग:बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना
पोरोम्पाट
वर्ग:मणिपूरमधील शहरे वर्ग:पूर्व इंफाळ जिल्हा
पॉल मॅककार्टनी
वर्ग:इंग्लिश संगीतकार
कैगा अणुऊर्जा केंद्र
कैगा अणुऊर्जा केंद्र हा कर्नाटकातील उत्तर कन्नड जिल्ह्यातील कैगा येथील अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. २२० मेगावॉट क्षमतेच्या ४ अणुभट्ट्या असलेला हा प्रकल्प इ.स २००० साली सुरू झाला.
संदर्भ
वर्ग:अणुविद्युत केंद्रे वर्ग:भारतातील अणुविद्युत केंद्रे
लाम्फेलपाट
लाम्फेलपाट हे भारताच्या मणिपुर राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर पश्चिम इंफाळ जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:मणिपूरमधील शहरे वर्ग:पश्चिम इंफाळ जिल्हा
संपर्क भाषा
संपर्क भाषा (अनेकांसाठी पहा ), किंवा जनभाषा म्हणून ओळखली जाणारी भाषा किंवा पोटभाषा म्हणजे अशी भाषा जी सामान मूळ भाषा किंवा बोली नसलेल्या लोकांच्या गटात संवाद साधण्यासाठी पद्धतशीरपणे वापरली जाते, विशेषतः जेव्हा ती तिसरी भाषा असते जी दोन्ही गटांच्या मूळ भाषेपेक्षा वेगळी असते.
संपर्क भाषा संपूर्ण मानवी इतिहासात जगभर, कधीकधी व्यावसायिक कारणास्तव (तथाकथित "व्यापार भाषा" व्यापारात सुलभ होते), तर बरेचदा सांस्कृतिक, धार्मिक, मुत्सद्दी आणि प्रशासकीय सोयीसाठी आणि विविध देशांचे वैज्ञानिक आणि इतर विद्वान यांच्यात माहितीची देवाणघेवाण करण्याचे साधन म्हणून विकसित झाल्या आहेत. जागतिक भाषा - ही भाषा आंतरराष्ट्रीय आणि बऱ्याच लोकांद्वारे बोलली जात आहे - ही एक जागतिक भाषा आहे जी एक भाषा आहे.
वैशिष्ट्ये
संपर्क भाषा बहुतेकदा मूळ भाषिकांसह पूर्व-विद्यमान भाषा असतात, परंतु त्या त्या विशिष्ट प्रदेश किंवा संदर्भासाठी विकसित केलेल्या पिजिन (मिश्रभाषा) किंवा क्रिओल भाषा देखील असू शकतात. पिजिनभाषा दोन किंवा अधिक प्रस्थापित भाषांचे सरलीकृत आणि वेगाने विकसित झालेल्यासंयोगाने बनतात, तर क्रिओल सामान्यत: पिजिन म्हणून पाहिली जातात जी त्यानंतरच्या पिढ्यांनुसार अनुकूलन करण्याच्या काळात पूर्णपणे जटिल भाषांमध्ये विकसित झाल्या असतात. फ्रेंचसारख्या पूर्व-विद्यमान संपर्क भाषांचाचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात व्यापार किंवा राजकीय बाबींमध्ये आंतरसंचार सुलभ करण्यासाठी केला जातो, पिजिन आणि क्रिओल बहुतेकदा वसाहतवादी परिस्थितीमुळे आणि वसाहतवादी आणि स्थानिक लोकांमध्ये संप्रेषणाची विशिष्ट आवश्यकता असल्यास उद्भवतात. Lingua franca is a functional term, independent of any linguistic history or language structure. आधीपासून अस्तित्वात असलेल्या संपर्क भाषा सामान्यतः व्यापक आणि बऱ्याच मूळ भाषिकांसह उच्च विकसित भाषा असतात. याउलट पिजिन भाषा संप्रेषणाची अतिशय सोपी साधने आहेत ज्यात सैल रचना, थोडेच व्याकरणात्मक नियम असतात आणि कमी किंवा कोणतेही मूळ भाषिक नसतात. क्रिओल भाषा त्यांच्या पूर्वजांच्या पिजिनपेक्षा अधिक विकसित असतात, जटिल रचना, व्याकरण आणि शब्दसंग्रह वापरतात, तसेच मूळ भाषिकांचा मोठा समुदाय असतो. स्थानिक भाषा ही विशिष्ट भौगोलिक समुदायाची मूळ भाषा असते, तेथे एक लिंगुआ फ्रँका व्यापार, धार्मिक, राजकीय किंवा शैक्षणिक कारणांसाठी त्याच्या मूळ समुदायाच्या सीमेबाहेर वापरली जाते. उदाहरणार्थ, इंग्रजी युनायटेड किंग्डम मध्ये एक देशी भाषा आहे पण एक मिश्र भाषा म्हणून वापरले जाते फिलीपिन्स हळूच, फिलिपिनो. अरबी, फ्रेंच, मंडारीन चिनी, स्पॅनिश, पोर्तुगीज, हिंदुस्थानी आणि रशियन क्षेत्रीय आणि राष्ट्रीय सीमा ओलांडून औद्योगिक / शैक्षणिक भाषेचा फ्रँकास म्हणून समान उद्देश ठेवतात.
जरी त्यांचा वापर जोड भाषा म्हणून केला जातो, तरीही एस्पेरांतोसारख्या आंतरराष्ट्रीय सहाय्यक भाषांचे मोठ्या प्रमाणात अंगिकरण केले गेले नाही, म्हणूनच त्यांचे संपर्क भाषा म्हणून वर्णन केले जात नाही.
उदाहरणे
हिंदुस्तानी भाषा ( हिंदी - उर्दू ) ही पाकिस्तान आणि उत्तर भारताची भाषा आहे. बऱ्याच भारतीय राज्यांनी त्रिभाषी सूत्र स्वीकारला ज्यामध्ये हिंदी भाषिक राज्यांमधील विद्यार्थ्यांना : "(अ) हिंदी (संस्कृतसह संमिश्र कोर्सचा भाग); (बी) उर्दू किंवा इतर कोणतीही आधुनिक भारतीय भाषा आणि (सी) इंग्रजी किंवा इतर कोणतीही आधुनिक युरोपियन भाषा. " शिकवल्या जातात हिंदीविरहित राज्यांमधील क्रमवारी अशी आहे: "(अ) प्रादेशिक भाषा; (बी) हिंदी; आणि (ड) इंग्रजी किंवा इतर कोणतीही आधुनिक युरोपियन भाषा. " ईशान्य भारतातील भाषिकदृष्ट्या वैविध्यपूर्ण राज्य असलेल्या अरुणाचल प्रदेशातील स्थानिकांसाठी हिंदी ही संपर्क भाषा म्हणून उद्भवली आहे. असा अंदाज आहे की राज्यातील ९० टक्के भारतीय लोक हिंदी जाणतात.
इंडोनेशियन - जी रियाऊमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या मलयी भाषेच्या प्रकारापासून उद्भुत झाली आहे - ही इंडोनेशियातील अधिकृत भाषा आणि एक संपर्क भाषा  आहे आणि जावानी भाषेचे अधिक मूळ भाषिक असूनही मलेशिया, सिंगापूर आणि ब्रुनेईसह मलय जगात मोठ्या प्रमाणात वापरली जाते. इंडोनेशियन इंडोनेशियाची ही एकमेव अधिकृत भाषा आहे आणि देशभरात बोलली जाते. अरबी भाषेचा प्रभाव असलेल्या आफ्रिकेच्या पूर्वेकडील किनाऱ्यावर बांटू भाषिक आदिवासींच्या अनेक गटांमध्ये स्वाहिली संपर्क भाषा म्हणून विकसित झाली. स्वाहिली भाषेत लिहिण्याची सर्वात आधीची उदाहरणे १७११ची आहेत. १९व्या शतकाच्या सुरुवातीस संपर्क भाषा म्हणून स्वाहिली अरबी हस्तिदंत आणि गुलाम व्यापाऱ्यांमध्ये भूवेष्टि प्रदेशांध्ये पसरली. अखेरीस त्या भागात वसाहतीच्या काळात युरोपियन लोकांनीहीहि भाषा अंगीकृत केली घेतले. जर्मन वसाहतकर्त्यांनी जर्मन पूर्व आफ्रिकेतील (जे नंतर टांगानिका झाले) प्रशासनाची भाषा म्हणून स्वाहिलीचा वापर केला, आणि आता स्वतंत्र टांझानिया मध्ये स्वाहिलीला राष्ट्रीय भाषा म्हणून वापराच्या निर्णयावर या धोरणाचा परिणाम होता.
युरोपियन संघात संपर्क भाषा म्हणून इंग्रजी वापरल्यामुळे संशोधकांनी इंग्रजीची नवीन बोली (युरो इंग्लिश) अस्तित्वात आली आहे की नाही याची तपासणी केली आहे.
जेव्हा युनायटेड किंग्डम वसाहतवादी शक्ती बनली, तेव्हाइंग्रजी भाषेने ब्रिटीश साम्राज्याच्या वसाहतींचा संपर्क भाषा म्हणून काम केले. वसाहतीनंतरच्या काळात, नव्याने तयार झालेल्या अनेक एतद्देशीय भाषा असलेल्या काही राष्ट्रांमध्ये इंग्रजीचा त्यांची अधिकृत भाषा म्हणून वापर सुरू ठेवण्याचे धोरण स्वीकारले गेले. बहुतेक पाश्चात्य आणि मध्य आफ्रिकी देशांमध्ये फ्रेंच अद्याप एक संपर्क भाषा आहे आणि अनेक देशांची अधिकृत भाषा आहे. हे फ्रेंच आणि बेल्जियन वसाहतवादाचे अवशेष आहेत. हे आफ्रिकी आणि इतर देश फ्रँकोफोनीचे सदस्य आहेत.
मध्य आशिया आणि कॉकेशस, रशियन साम्राज्य आणि सोव्हिएत युनियनचा पूर्वीचा भाग आणि मध्य आणि पूर्वेकडील युरोपमधील बऱ्याच भागांमध्ये रशियन भाषा व्यापकपणे वापरली आणि समजले जातो. ही स्वतंत्र राज्यांच्या राष्ट्रसंघाची अधिकृत भाषा राहिली आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या सहा अधिकृत भाषांपैकी रशियन ही एक भाषा आहे.
फारसी, एक ईराणी भाषा, इराण, अफगाणिस्तान ( दारी ) आणि ताजिकिस्तान ( ताजिक ) मध्ये अधिकृत भाषा आहे.ही भाषा इराण आणि अफगाणिस्तान या दोन्ही देशांमध्ये आणि या देशांमधल्या विविध वंशीय गटांदरम्यान संपर्क भाषा म्हणून काम करते. दक्षिण आशियात फारसी भाषा, ब्रिटिशांनी भारतीय उपखंडावर वसाहत करण्यापूर्वी, या भागाची संपर्क भाषा आणि उत्तर भारत आणि पाकिस्तानमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाणारी अधिकृत भाषा होती.
प्राचीन सलावोनिक, एक पूर्व दक्षिण स्लाव्हिक भाषा, ही पहिली स्लाव्हिक साहित्यिक भाषा आहे. ९व्या आणि ११व्या शतकादरम्यान तो भाषा प्रामुख्याने आग्नेय आणि पूर्व युरोप मधील स्लाव्हिक राज्यांमध्ये धर्म संस्था, संस्कृती, साहित्य, शिक्षण आणि कौशल्य या साठी वापरीत असलेली संपर्क भाषा होती.
हौसा भाषा सुद्धा संपर्क भाषा म्हणून देखील पाहिले जाऊ शकते कारण ही उत्तरी नायजेरिया आणि अन्य पश्चिम आफ्रिकी देशांमधील भिन्न भाषा बोलणाऱ्या लोकांमधील संप्रेषणाची भाषा आहे.
कतारमध्ये, वैद्यकीय समुदाय प्रामुख्याने इंग्रजी मूळ भाषा नसलेल्या देशांतील कामगारांनी बनलेला आहे. वैद्यकीय पद्धती आणि रूग्णालयात, परिचारिका सामान्यत: संपर्क भाषा म्हणून इंग्रजीमध्ये इतर व्यावसायिकांशी संवाद साधतात. या घटनेमुळे वैद्यकीय समुदायामध्ये संपर्क भाषेत संप्रेषण होत असलेल्या परिणाम आणि परवडणाऱ्या गोष्टींबद्दल संशोधन करण्यात रस निर्माण झाला आहे.
संदर्भ
वर्ग:Articles with hAudio microformats
ग्रॅनव्हिल डि सिल्वा
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वडकरा लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
गौळमांजरी
गौळमांजरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स. ६६३
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६६३ वर्ग:इ.स.च्या ६६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
कण्णुर लोकसभा मतदारसंघ
कण्णुर भारताच्या केरळ राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
काकरापार अणुऊर्जा केंद्र
काकरापार अणुऊर्जा केंद्र हा गुजरात राज्यातील काकरापार येथील अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. २२० मेगावॉट क्षमतेच्या २ अणुभट्ट्या असलेला हा प्रकल्प इ.स १९९३ साली सुरू झाला.
संदर्भ
वर्ग:भारतातील अणुविद्युत केंद्रे वर्ग:सुरत जिल्हा
लोणी (देवळी)
लोणी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील देवळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
पेशव्यांचे मराठी सैन्यदल
मराठी सेनादल
मराठी सेनादल हे अनेक धर्मांच्या आणि अनेक देशांच्या सेनांचे मिळून बनलेले असे. त्यामुळे त्याच्यात एकसंधीपणाच नाही असे कोणाला वाटल्यास नवल नाही. त्यांना एक ठरावीक असा गणवेश दिलेला नसतो आणि त्यांच्या एकंदरीत वागण्यावरून त्यांच्यात फारशी शिस्त नसावी असेच बघणाऱ्याला वाटते. चिलखतधारी सैनिक खूपच वैशिष्ट्यपूर्ण दिसतात. त्यांच्या डोक्यावरचा जिरेटोप कानावरून असतो व जवळ जवळ खांद्यापर्यंत येतो. अंगरखा कापसाच्या जाड रजईसारखा बनवलेला असतो व याच्यावर लोखंडी साखळ्यांची जाळी बसवलेली असते.
लोणी (देवळी)
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:देवळी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
पेशव्यांचे मराठी सैन्यदल
सेनादलातील तुकड्या
हिंदुस्तानातील ज्या जातिजमातींचे लोक लढवय्ये म्हणून ओळखले जातात, असे सर्व हिंदू व मुसलमान लोक, सैन्यात पराक्रम गाजविण्यासाठी मोठे उत्सुक असतात. पेशवे स्वतः ब्राम्हण असले तरी त्यांनी सैनिकी पेशा पूर्णपणे अंगिकारलेला आहे. त्यांचेच अनुकरण करून अनेक ब्राम्हण कुटुंबांनी अगदी साध्या सैनिकाच्या हुद्यापासून हा पेशा स्वीकारलेला दिसतो. सैनिक किंवा सरदार यांना समाजात जो मान मिळतो तो राजकारण किंवा इतर कोणत्याही पेशातल्या व्यक्तीला मिळत नाही.
देशातील सर्वसाधारण हिंदू किंवा मुसलमान सैनिकापेक्षा उत्तरेकडून आलेले व्यावसायिक सैनिक जास्त कडवे वाटतात. या उत्तरेकडून आलेल्या सैनिकात, समरकंदकडून आलेले मुघल, इराणच्या व कंदहारच्या बाजूने आलेले पठाण व कास्पियन समुद्राजवळचे तुर्की या सर्वांचा समावेश होतो. यातले खूपसे सैनिक स्वतःचे हत्यार व घोडा घेऊन सैन्यात येतात. व युद्ध करण्याशिवाय त्यांना इतर काही रस नसतो. यातले काही पायी चालणारे सैनिक स्वतःची बंदुक घेऊनही येतात यांना नजीब म्हणून ओळखले जाते. या सैनिकांनी युरोपियन सैन्यांची शिस्त अंगिकारली असल्याने त्यांना सैन्यात लगेच नोकरी मिळू शकते.
या शिवाय पेशव्यांच्या सैन्यात, रजपूत सैनिकांच्या स्वतःचा ध्वज असलेल्या तुकड्या असतात. रजपूत लढवय्यांच्यात, इतर सैनिकात अभावानेच दिसणारे, शौर्य, उदारपणा व खाल्या मिठाला जागण्याची वृत्ती हे गुण भरपूर असल्याने ते अतिशय सुप्रसिद्ध आहेत. हे सैनिक अजमेरच्या आजूबाजूच्या प्रदेशातून येतात व स्वातंत्र्याची महति यांच्याइतके दुसरे कोणीही जाणत नसतील. पूर्वेकडून आलेले पुरभय्ये सैनिकांच्याही स्वत;च्या तुकड्या असतात. हे सर्व व्यावसायिक सैनिक असल्याने यांच्यात नियमितपणा आणि त्यांना नोकरी देणाऱ्या पेशव्यांच्याबद्दल संपूर्ण निष्ठा हे गुण आढळतात.
या लढवय्या सैनिकांखेरीज, मराठा सैन्यातील एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे पेंढारी आणि बाजारबुणगे. या लोकांच्या हातात ठरावीक हत्यार असे नसते. एकदा मुख्य सैन्याने एखादा प्रदेश काबीज केला की त्या प्रदेशात लूटमार करणे हे या लोकांचे काम असते. घराच्या कड्या, कुलपे, बिजागऱ्यांपासून ते साठवून ठेवलेले धान्य यापर्यंत सर्व गोष्टींची हे लुट करतात. त्यांना पगार मिळत नाही पण मिळालेल्या लूटीत वाटा मिळतो.
घोडदल
मराठ्यांच्या सैन्यातले घोडदल तीन वर्गांत विभागलेले असते. पहिल्या वर्गातले घोडेस्वार सैनिक, हुजुरत किंवा खाशीपागा या नावाने ओळखले जातात. हे घोडदल पेशव्यांचे स्वतःचे असते व त्यातील सैनिक अत्यंत वरिष्ठ दर्जाचे लढवय्ये असतात. दुसऱ्या वर्गातील घोडदल हे जहागिरदारांचे व मनसबदारांचे असते तर तिसऱ्या वर्गाच्या घोडदलात मुसलमान, पुरभय्ये वगैरे व्यावसायिक लढवय्ये मोडतात. घोड्यांची निगा राखणारे साईस या दलात दिसत नाहीत व सैनिकच स्वतः घोड्यांची निगा राखतात. जेंव्हा घोड्यांना खाण्यासाठी गवत किंवा इतर गोष्टी मिळू शकत नाहीत तेंव्हा हे सैनिक गवताची जमिनीत असलेली मुळे खणून काढतात व स्वच्छ धुऊन घोड्यांना खायला देतात. मराठी सैनिक घोडे आणि रत्नसंपत्ती यांनाच सर्वात जास्त मान देताना दिसतात. अतिशय उमदे असे अरबी घोडे जरी पागेत असले तरी मराठा सैनिक त्यांच्या भीमथडी तट्टांनाच युद्धासाठी प्राधान्य देतात.
अधिकार साखळी व अधिकारी वर्ग
मराठी सैन्यात कुशलता किंवा ज्येष्ठता यावर आधारित अशी अधिकार साखळी नसते. महत्त्वाच्या अधिकाऱ्यांना मनसबदार म्हणतात. या अधिकारी किंवा सरदारांचे एका ठरावीक संख्येच्या घोडेस्वार सैनिकांवर अधिपत्य असते.(उदा. पाच हजार, पाचशे). युरोपमधल्या जुन्या सरंजामशाही मधल्या सरदारांसारखी ही प्रथा आहे. या सरदारांना त्यांची वतने किंवा जहागिरी असतात, व या जहागिरीत ते स्वतंत्र्यरित्या कारभार चालवतात. जेंव्हा कधीही त्यांना पेशव्यांचा हुकुम होतो तेंव्हा आपल्या हाताखालचे इतर दुसरे सरदार व सैनिक घेऊन या जहागिरदारांना, पेशव्यांच्या सैन्यामधे सामिल व्हावे लागते. या व्यवस्थेमुळे युरोपियन सैन्यात जी अधिकार साखळी व शिस्त दिसते त्याचा काहीसा अभाव मराठी सैन्यात दिसतो. त्यामुळे कधी पहिली गोळी झाडायची किंवा कधी ताशे बडवायचे याची शिस्त लावणे हे सेनापतीसाठी मोठे कठिण काम बनते.
पेशवे आणि इतर अतिशय वरिष्ठ अधिकारी युद्धाच्या आणि इतरही वेळी हत्तींचा वापर करतात. या साठी एक हत्तीदल तयार ठेवले जाते.
निर्णय घेण्याची पद्धत
युद्धक्षेत्रावर असले तरी पेशव्यांची राज्यकारभार चालविण्याची पद्धत पुण्यातून चालणाऱ्या कारभारपद्धतीसारखीच असते. रोज संध्याकाळी सर्व महत्त्वाचे अधिकारी आणि मंत्री पेशव्यांच्या दरबारात जमतात. राजकारण, युद्धाची हालहवाल, व इतर महत्त्वाच्या बाबतींवर चर्चा होते व पुढच्या दिवसासाठी फर्माने सोडली जातात. तक्रारी ऐकल्या जातात, अन्याय दूर केले जातात व न्यायही दिला जातो.
मराठ्यांच्या सैन्याची मला नवीन समजलेली एक व्युहरचना म्हणजे जेंव्हा शत्रुचे एखादे गांव काबीज करावयाचे असते त्या वेळी त्या गावाभोवती दिलेला वेढा. या व्युहामधे वेळ खूप लागत असला तरी एकदाही बंदुक न झाडता तुम्ही विजय मिळवू शकता.
शस्त्रे व हत्यारे
एका तुकडीतल्या सर्वांच्याकडे सारखीच हत्यारे कधीच नसतात. काही सैनिकांकडे ढाल तलवार असते. ठासून भरण्याच्या दारूच्या बंदुका(Musket) काही जणांकडे असतात. या शिवाय धनुष्य-बाण, भालाधारक सैनिकही दिसतात. काही जण अग्निबाण उडवण्यातले तज्ञ असतात. काही जणांजवळ परशु (Battle Axe) असतो. परंतु सर्व सैनिकांजवळ तलवार (Sabre) ही असतेच. तलवारी नेहमी धारदार व उत्तम रित्या परजलेल्या असतात. तुर्की किंवा इराणी सैनिक बहुतांशी वक्री(Curved Blade) तलवार वापरतात. घोडेस्वार मराठा सैनिकांना दुहेरी धारेची, सरळ तलवार पसंत असते. या तलवारीला ते ‘अल्मन’ (German) म्हणतात व दमास्कसवरून येणाऱ्या या तलवारींसाठी ते कोणतीही किंमत मोजण्यास तयार असतात. त्यांची ही तलवार चालविण्याची कुशलता अतिशय उत्तम असते.
अतिशय त्रासदायक वाटणारे मराठ्यांचे अग्निबाण म्हणजे 2 इंच व्यासाची व 8 ते 10 इंच लांबीची एक लोखंडी नळी असते. ही नळी एखाद्या भाल्याला बांधली जाते. नंतर या नळीत दारु भरून ती वातीच्या साहाय्याने पेटविली जाते. हा अग्नीबाण जर योग्य दिशा देऊन सोडला तर शत्रूपक्षात मोठा गोंधळ आणि घबराट उडवून देतो. मात्र मराठ्यांना उखळी तोफेचे ज्ञान नसावे असे वाटते.
निरिक्षणकार
जेम्स फोर्ब्स व जेम्स मॅकिनटॉश या दोन तरुण ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी पेशव्यांच्या मराठी सैन्यदलावर संशोधन केले. जेम्स फोर्ब्सची मराठी सैन्याबद्दलची वरील निरिक्षणे बघितले की दोन गोष्टी प्रामुख्याने जाणवतात. हिंदुस्थानावर कबजा करायचा असला तर एकना एक दिवस, शेवटचे युद्ध आपल्याला मराठ्यांच्याच सैन्याशी करावे लागणार आहे, हे इंग्रज सेनानी पूर्णपणे जाणून होते. त्यामुळे शत्रूची बलस्थाने कोणती? त्याचे नाजुक अंग कोणते? याची संपूर्ण माहिती इंग्रज जमा करत होते. त्यासाठीच जेम्स फोर्ब्ससारखा कुशाग्र निरिक्षण करणारा त्यांनी 17 वर्षे फक्त निरिक्षण करणे आणि चित्रे काढणे यासाठी नोकरीवर ठेवला होता. याच्या उलट इंग्रज सेनेची अधिकार साखळी, शिस्त हे सगळे डोळ्यासमोर दिसत असून व त्याचे परिणाम सतत भोगायला लागत असून (पराभवांच्या रूपाने) पेशव्यांसकट सर्व मराठी सेनान्यांनी आपल्या सैन्यात व युद्धनीतीत काहीही बदल किंवा सुधारणा केली नाही. कदाचित अखेरीस झालेल्या त्यांच्या दुर्दैवी पराभवाचे एक कारण हा निष्काळजीपणाही असू शकेल.
शाहिद महबूब
शाहिद महबूब (२५ ऑगस्ट, १९६२:कराची, पाकिस्तान - हयात) हा 🇵🇰 pakistanच्या क्रिकेट संघाकडून १९८२ ते १९८९ मध्ये दरम्यान १ कसोटी आणि १० आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेम्स मॅकइन्टॉश
जेम्स मॅकिन्टॉश (२४ ऑक्टोबर, इ.स. १७६५ – ३० मे, इ.स. १८३२) त्या वेळेस मुंबईच्या रायटर्स कोर्टचे (नंतरचे मुंबईचे सुप्रिम कोर्ट व आताचे हाय कोर्ट) मुख्य न्यायाधीश होते.
कार्य
मुंबईच्या फोर्ट भागामधे सरकारी टांकसाळेवरून एक रस्ता नेव्हीच्या लायन गेट कडे जातो. या रस्त्यावर आपले जुनेपण जपणारी भव्य इमारत आहे. ही इमारत अजूनही तिच्या 'टाऊन हॉल' या जुन्याच नावाने ओळखली. जाते. या इमारतीत मुंबईच्या प्रसिद्ध एशियाटिक सोसायटीचे वाचनालय आहे. ही सोसायटी इ.स. १८०४ मध्ये सर जेम्स मॅकइन्टॉश यांनी स्थापन केली होती.
ऐतिहासिक घटना
इ.स. १८०५मध्ये दुसरे बाजीराव पेशवे यांच्या पुणे दरबारी असलेले ब्रिटिश रेसिडेंट कर्नल क्लोज यांच्या निमंत्रणावरून मॅकिनटॉश यांनी पुण्याला अधिकृत भेट दिली होती. कंपनी सरकारच्या एका बड्या अधिकाऱ्याची ही अधिकृत भेट असल्याने सर्व औपचारिकता पाळण्यात आली होती.
वर्ग:मुंबई वर्ग:इ.स. १७६५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८३२ मधील मृत्यू
पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९२-९३
पाकिस्तान क्रिकेट संघाने मार्च १९९३ दरम्यान एक आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळण्यासाठी झिम्बाब्वेचा दौरा केला. हा पाकिस्तानने झिम्बाब्वेचा केलेला पहिला वहिला दौरा होता. फेब्रुवारी १९९३ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेमध्ये झालेली वनडे तिरंगी मालिका खेळून झाल्यावर पाकिस्तानने झिम्बाब्वेचा दौरा केला. पाहुण्या पाकिस्तानचे नेतृत्व वसिम अक्रम याने केले.
हरारे स्पोर्ट्स क्लब येथे झालेला एकमेव आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पाकिस्तानने ७ गडी राखून जिंकला. जावेद मियांदाद याने केलेल्या नाबाद ८६ धावांच्या खेळीमुळे त्याला सामनावीराचा पुरस्कार देण्यात आला.
एकमेव एकदिवसीय सामना
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील क्रिकेट वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे
तिरुवनंतपुरम
तिरुअनंतपुरम किंवा तिरुवनंतपुरम् (मल्याळम: തിരുവനന്തപുരം) ऊर्फ त्रिवेंद्रम् (Trivendrum) हे भारतातील केरळ राज्याच्या राजधानीचे शहर आहे. हे शहर तिरुवनंतपुरम जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. येथे पद्मनाभ विष्णूचे मंदिर आहे.
वर्ग:केरळमधील शहरे वर्ग:तिरुवनंतपुरम जिल्हा
गोलान टेकड्या
गोलान टेकड्या (अरबी:هضبة الجولان हिब्रू]: רמת הגולן) हा मध्यपूर्वेतील व  ह्या देशांच्या सीमेवरील एक वादग्रस्त डोंगराळ भाग आहे. गोलान टेकड्यांचा २/३ भाग सध्या इस्रायलच्या ताब्यात आहे, ज्यावर इस्रायलने १९६७ साली कब्जा मिळवला. संयुक्त राष्ट्रसंघ व इतर अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांच्या मते गोलान टेकड्या हा इस्रायलने बळकावलेला भूभाग आहे पण तो इस्रायल देशाचा भाग नाही.
गोलान टेकड्यांचे क्षेत्रफळ १,८०० वर्ग किमी आहे तर येथील सर्वात उंच शिखराची उंची ९,२३२ फूट आहे.
वर्ग:मध्यपूर्व वर्ग:सीरियाचा भूगोल वर्ग:इस्रायलचा भूगोल
रिचर्ड वेब
रिचर्ड वेब (१५ सप्टेंबर, १९५२:न्यू झीलँड - हयात) हा undefinedकडून १९८३ मध्ये ३ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
याचा भाऊ मरे वेबसुद्धा न्यू झीलँडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळला.
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुक्ता बर्वे
मुक्ता बर्वे (१७ मे, १९७९ - ) या मराठी नाट्य आणि चित्रपट सृष्टीतील एक नावाजलेल्या आणि यशस्वी अभिनेत्री आहेत.
मुत्राह्
मुत्राह् (अरबी: مطرح) हा ओमानच्या मस्कत प्रांतातील एक जिल्हा आहे. अरेबियामध्ये खनिज तेलाचा शोध लागण्यापूर्वी मुत्राह् हे ओमानमधील व्यापाराचे मुख्य केंद्र होते. या प्रदेशातील सर्वात मोठे समुद्र बंदर मुत्राह येथे असल्याने आजही हे मोठे व्यापाराचे केंद्र आहे. याच्या दक्षिणेस मस्कट जिल्हा आहे. येथे इतर महत्त्वाच्या जागेंमध्ये सौक मुत्राह्, पारंपारिक बाजार आणि सोर अल-लॉवटिया, हा एक जुन्या भिंतींनी वेढलेला घरांचा एक छोटासा समूह आहे.
मुक्ता बर्वे
त्या मूळच्या पुण्याजवळील चिंचवड गावच्या आहेत. यांचे वडील वसंत बर्वे आणि आई शिक्षिका व नाट्यलेखिका विजया बर्वे आहेत. मुक्ताने रंगभूमीवरील बालपणापासून सुरुवात केली. चार वर्षाची असताना आईच्या ‘‘रुसू नका फुगू नका‘’ या नाटकात काम केले आणि त्यानंतर १५ व्या वर्षी नाट्यस्पर्धेच्या निमित्ताने रत्‍नाकर मतकरींच्या घर तिघांचे हवे या नाटकात भूमिका केली. मुक्ता बर्वे प्रामुख्याने मराठी भाषिक चित्रपट, नाटके आणि दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये कामे करतात. २००० साली व्यावसायिक कारकिर्दीस सुरुवात केलेल्या मुक्ताने काही हिंदी चित्रपटांतूनही अभिनय केला आहे. त्यांनी पुणे विद्यापीठाच्या ललित कला केंद्रमधून नाट्यशास्त्राची पदवी मिळवली आहे.