cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सिंह (निःसंदिग्धीकरण)
वर्णन
१५० ते २५० किलो वजनाचा सिंह हा तसा सामाजिक प्राणी आहे. त्याचे अस्तित्व १०००० वर्षांपासून आशिया आणि आफ्रिकामध्ये आढळते. सिंहाचे दोन प्रकार शिल्लक आहेत आफ्रिकी सिंह आणि आशियाई सिंह. पूर्वी अस्तित्वात असलेले युरोपियन सिंह आणि बारबेरी सिंह हे सिंह आता नामशेष झाले आहेत. पांढरा सिंह हा दक्षिण आफ्रिकेत मिळतो. त्याचे सरासरी आयुष्य १० ते १४ वर्ष असते. ते लहान झुडुपाच्या सवाना जंगलात आढळतात. एकट्याने राहण्यापेक्षा एखाद-दुसऱ्या सवंगड्याबरोबर तो राहतो. चितळ, हरीण, काळवीट, नीलगाय, रानडुक्कर इत्यादी प्राणी हे सिंहांचे खाद्य आहे. सिंहांना अंदाजे चार प्रयत्‍नांनंतर एक शिकार हाती लागते, असे म्हणतात. सिंह दिवसातील वीस तास झोपतात.
पोंडेवाडी
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
सिंह (निःसंदिग्धीकरण)
वर्णन
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
खारघर
खारघर हे महाराष्ट्र्मधे पनवेल मधील एक उपनगर आहे. हे शहर सिडकोने विकसित केले आहे. खारघर शीव-पनवेल महामार्गावर स्थित आहे. शहराची 1995 मध्ये विकासाला सुरुवात केली. खारघर वाशी आणि नेरूळ नंतर नवी मुंबईतील तिस-या क्रमांकाचे विकसित उपनगर असल्याचे म्हटले आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
हेसुद्धा पहा
वर्ग:नवी मुंबई वर्ग:रायगड जिल्हा
हॅरोल्ड गिम्बलेट
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यानातील सस्तन प्राण्यांची यादी
वर्ग:याद्या
पायोनियर १०
वर्ग:पायोनियर प्रकल्प वर्ग:सूर्यमालेपलिकडे गेलेली अंतरिक्षयाने वर्ग:रिकामी पाने
मैंदे
मैंदे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
क्रिकेटचे नियम
क्रिकेटचे नियम एक संस्था ठरवते. सध्या आय.सी.सी. हे नियम ठरवते.
फेअर प्ले
- फेअर आणि अनफेअर प्ले
बाह्य दुवे
वर्ग:क्रिकेट
केळा खुर्द
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
खडका (सेलू)
खडका हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
आल्फ गोवर
बाह्य दुवे
गोवर, आल्फ वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तुर्भे
तुर्भे हे नवी मुंबईचे एक उपनगर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:नवी मुंबई
भारतीय क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१०-११
=संघ=
=कसोटी मालिका=
तिसरी कसोटी
=ट्वेंटी२० मालिका=
एकमेव ट्वेंटी२०
=एकदिवसीय मालिका=
५वा सामना
=बाह्यदुवे=
२०१०-११ दक्षिण आफ्रिका
कोपरखैरणे
कोपरखैराणे हे नवी मुंबईचे एक उपनगर आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:नवी मुंबई
पायोनियर ११
पायोनियर ११ तथा पायोनियर जी हे नासाने प्रक्षेपित केलेले अंतरिक्षयान आहे. हे यान ६ एप्रिल, इ.स. १९७३ रोजी सोडण्यात आले होते. २५९ किग्रॅ वजनाचे हे यान गुरू, शनि आणि लघुग्रहांचा पट्टा पार करत सूर्यमालेच्या सीमेपलीकडे गेले आहे. कमी ऊर्जेमुळे ३० नोव्हेंबर १९९५ नंतर या यानाचा पृथ्वीशी संपर्क तुटला.
पाये
पाये हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
पायोनियर ११
संदर्भ
वर्ग:पायोनियर प्रकल्प वर्ग:सूर्यमालेपलिकडे गेलेली अंतरिक्षयाने
पाये
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
पायोनियर पाटी
ही कोरलेली पाटी पायोनियर १० व पायोनियर ११ या १९७१ साली अवकाशात सोडलेल्या अंतराळ यानांना जोडली गेली होती. परग्रहावरील एखाद्या जीवसृष्टीला जर ही याने भविष्यात कधी भेटली तर त्यांना पृथ्वीबद्दल माहिती देण्यासाठी ही पाटी या यानांना जोडण्यात आली होती. या पाटीवर सूर्यमालेचे नऊ ग्रह दाखवणारे चित्र आहे.
संदर्भ
वर्ग:पायोनियर प्रकल्प
केळापाणी
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
घणसोली
घणसोली हे नवी मुंबईमधील एक उपनगर आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:नवी मुंबई
खडकी (सेलू)
खडकी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
राजेवाडी (आंबेगाव)
राजेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
केळी (अक्राणी)
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
व्हॉयेजर १
व्हॉयेजर-१ आंतरिक्षयान आहे. याचे वजन ७२२ किलो ग्राम (१५९० lb) आहे. ही पृथ्वीपासून सर्वात दूर गेलेली माणसाने निर्माण केलेली वस्तू आहे. दिनांक ५ सप्टेंबर १९७७ रोजी व्हॉयेजर-१ या यानानं पृथ्वीवरून उड्डाण केले. सौरमालेचा अभ्यास करण्यासाठी हे यान सोडले गेले आहे. गुरू, शनी, युरेनस आणि नेपच्यून या दूरच्या ग्रहांचा अभ्यास करण्यासाठी हा प्रकल्प सुरू करण्यात आला. त्यानंतर ही यानं आपल्या सौरमालेपलीकडे जातील अशी व्यवस्था करण्यात आली होती. युरेनस आणि नेपच्यून या ग्रहांना भेट देणारी हे पहिले यान आहे.
वर्ग:व्हॉयेजर प्रकल्प वर्ग:खगोलशास्त्रावरील अपूर्ण लेख वर्ग:अंतराळ मोहिम वर्ग:सूर्यमालेपलिकडे गेलेली अंतरिक्षयाने
सापेक्षतावाद
सापेक्षता ही कल्पना आहे की दृश्ये समज आणि विचार यांच्यातील फरकांशी संबंधित आहेत.कोणतेही सार्वत्रिक, वस्तुनिष्ठ सत्य नाही सापेक्षतेनुसार;त्याऐवजी प्रत्येक दृष्टिकोनाचे स्वतःचे सत्य असते.सापेक्षतेच्या प्रमुख श्रेण्या त्यांच्या व्याप्तीच्या आणि वादाच्या प्रमाणात बदलतात.नैतिक सापेक्षतावाद म्हणजे लोक आणि संस्कृती यांच्यातील नैतिक निर्णयांमधील फरक.सत्य सापेक्षतावाद अशी शिकवण आहे की येथे कोणतीही पूर्ण सत्यता नाही,म्हणजेच सत्य हे काही विशिष्ट संदर्भ चौकटीवर नेहमीच संबंधित असते,जसे की भाषा किंवा संस्कृती.वर्णनात्मक सापेक्षतावाद मूल्यमापन न करता संस्कृती आणि लोकांमधील फरकांचे वर्णन करण्याचा प्रयत्न करतो, तर मानदात्मक सापेक्षता म्हणजे दिलेल्या चौकटीमधील विचारांची नैतिकता किंवा सत्यतेचे मूल्यांकन करने.
वर्ग:भौतिकशास्त्र वर्ग:रिकामी पाने
पिंपळशेत भुईशेत
पिंपळशेत भुईशेत हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
रानमळा (आंबेगाव)
रानमळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
पिंपळशेत भुईशेत
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
रानमळा (आंबेगाव)
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
व्हॉयेजर २
व्हॉयेजर २ हे नासाने सोडलेले अंतरिक्षयान आहे. हे यान २० ऑगस्ट, १९७७ रोजी सोडण्यात आले. त्याचे जुळे यान व्हॉयेजर १ यानंतर १६ दिवसांनी सोडण्यात आले होते.
व्हॉयेजर २ला गुरू ग्रहापर्यंत पोचायला व्हॉयेजर १ पेक्षा जास्त वेळ लागला. व्हॉयेजर २ हे गुरू, शनि नंतर युरेनस आणि नेपच्यून या ग्रहांजवळूनही गेले. युरेनस व नेपच्यून यांना भेट देणारे हे एकमेव मानवनिर्मित यान आहे.
वर्ग:व्हॉयेजर प्रकल्प वर्ग:सूर्यमालेपलिकडे गेलेली अंतरिक्षयाने
इंदिरा पॉइंट
इंदिरा पॉइंट हे भारताचे दक्षिण टोक मानले जाते. हे अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूहातील मोठे निकोबार या बेटावर आहे. या ठिकाणी जहाजांना मार्गदर्शनासाठी विद्युत मनोरा आहे.
२००४ च्या त्सुनामीमध्ये येथे राहणाऱ्या २० कुटुंबांपैकी १६ कुटुंबे बेपत्ता झाली. आता येथे फक्त चार कुटुंबे राहतात.
वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
वारणा नदी
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या वारणा नदी ही सांगली व कोल्हापूर जिल्ह्यांच्या सीमेवरून वाहणारी कृष्णा नदीची महत्त्वाची उपनदी आहे. या नदीचा उगम सह्याद्री पर्वतातील पथरपुंज पठाराजवळ प्रचितगडावर समुद्रसपाटीपासून ९१४ मीटर उंचीच्या प्रदेशात होतो. वारणा नदी सुरुवातीला वायव्येकडून आग्नेयेकडे व नंतर पूर्वेकडे वाहते.
वारणा नदी ही सांगली शहराच्या नैर्ऋत्येस सुमारे दीड किमी अंतरावर समुद्रसपाटीपासून ५८४ मी. उंचीच्या प्रदेशात हरिपूर येथे कृष्णेला मिळते. संगमाजवळ वारणा नदीचे पात्र ७० मीटर रुंद आहे.
कडवी व मोरणा या वारणेच्या नदीच्या प्रमुख उपनद्या आहेत. कोल्हापूर जिल्ह्यातील कडवी नदीचा उगम सह्याद्री पर्वतात आंबा घाटाजवळ सुमारे ७०० मीटर उंचीच्या प्रदेशात होतो. कडवी नदी वारणा नदीस जवळजवळ समांतर वाहते. तिला पोटफुगी, आंबरडी, अंवीर व कांद्रा हे प्रमुख ओढे मिळतात. सुमारे ३५ किमी वाहून ती सागावजवळ वारणा नदीस मिळते. कडवी नदी मिळाल्यावर वारणेचा प्रवाह बराच रुंद होतो.
सांगली जिल्ह्यातील मोरणा ही वारणेची दुसरी महत्त्वाची उपनदी. या नदीचा उगम धामवडे टेकडीजवळ होतो. नदी दक्षिण व आग्नेय या दिशांकडे वाहते. या नदीची लांबी सुमारे २७ किमी. आहे. तिच्या खोऱ्यात विशाल पानमळे आहेत. शिराळा तालुक्यातील मांगले गावाजवळ मोरणा नदी वारणेस मिळते. उजव्या बाजूने कानसा नदी उदगिरीपासून २० किमी. वाहत जाऊन शाहुवाडी तालुक्यात माळेवाडी-जवळ वारणेस मिळते. शाली व अंबार्डी या वारणेच्या इतर उपनद्या होत. वारणा खोऱ्याचा विस्तार सांगली व कोल्हापूर या जिल्ह्यांत झाला असून त्याचा अक्षवृत्तीय व रेखावृत्तीय विस्तार अनुक्रमे १६०४७' उत्तर ते १७०१५' उत्तर आणि ७३०३०' १५" पूर्व ते ७४०३०' पूर्व यांदरम्यान आहे. या खोऱ्याची लांबी १४९ किमी., सरासरी रुंदी २१ किमी. व एकूण क्षेत्र २,०९५ चौ. किमी. आहे. वारणा खोऱ्यात शिराळा, वाळवा, मिरज (जि. सांगली), शाहूवाडी, पन्हाळा, हातकणंगले, शिरोळ (जि. कोल्हापूर), पाटण (जि.सातारा) या आठ तालुक्यांचा समावेश होतो.                   भूवैज्ञानिक दृष्ट्या वारणा खोरे दख्खन ढाली प्रदेशाव्या वायव्य भागात येते. वारणा नदीच्या खोऱ्यात विविध प्रकारची भूरूपे असल्याने येथील स्थलाकृती अत्यंत गुंतागुंतीची आहे. पश्चिमेकडे कोकण व पूर्वेकडे दख्खन पठार यांदरम्यानच्या संक्रमण पट्ट्यात वारणा खोरे असल्याने दोन्ही प्राकृतिक विभागांतील गुणधर्म वारणेच्या खोऱ्यात आढळतात. खोऱ्यातील पश्चिमेकडील प्रदेश पूर्वेकडील प्रदेशापेक्षा जास्त उंचसखल  आहे.  वारणेचे खोरे पश्चिम घाटामुळे पर्जन्यछायेच्या प्रदेशात येते, त्यामुळे पाऊस कमी पडतो. मॉन्सून काळात पाऊस पडतो, परंतु इतर कालावधी कोरडा असल्याने वारणेच्या खोऱ्यातील नद्यांना पावसाळा वगळता इतर काळात पाणी फारच कमी असते. वारणा नदीचे खोरे सुपीक आहे. भात, ज्वारी, ऊस, भुईमूग ही महत्त्वाची पिके या खोऱ्यात होतात. शाहूवाडी तालुक्यात आंबोळी येथे वारणा नदीवर एक मोठा प्रकल्प आणि सांगली जिल्ह्यात चांदोली व शिराळा तालुक्यात वारणा पाटबंधारे हा मोठा प्रकल्प हाती घेण्यात आला आहे. मोरणा नदीवर शिराळा तालुक्यातील प्रकल्प, तर शाहूवाडी तालुक्यात पोटफुगी नदीवर कडवी  प्रकल्प पूर्ण करण्याची योजना आहे. याशिवाय वारणेच्या खोऱ्यात अनेक कोल्हापुरी बंधारे व काही लघु पाटबंधारे प्रकल्प पूर्ण झालेले आहेत, तसेच वारणानगर (कोडोली) सारखी गावे उद्योगधंद्यांमुळे विकास पावली आहेत. या खोऱ्यातील खेड्यांना जोडणारे अनेक पक्के रस्ते, जिल्हा प्रमुख रस्ते व ग्रामीण रस्ते आहेत. परंतु या खोऱ्यात लोहमार्ग व हवाई वाहतूक यांची सोय नाही. कोल्हापूर, मिरज, सांगली ही या खोऱ्यातील लोकांना जवळची रेल्वेस्थानके आहेत.
मोठे निकोबार
मोठे निकोबार अंदमान आणि निकोबार द्विपसमूहातील सर्वात दक्षिणेकडचे बेट. भारताचे दक्षिण टोक समजले जाणारे इंदिरा पॉईंट येथे आहे. बेटाचे एकूण क्षेत्रफळ १०४५ किमी वर्ग इतके असून निकोबार द्विपसमूहातील सर्वात मोठे बेट आहे. कॅंपबेल बे ये येथील सर्वात मोठे गाव आहे. बेटाचा ९८ टक्के भूभाग हा विषवृतीय घनदाट जंगलाने व्यापला आहे. त्यातील ८५ टक्के मोठे निकोबार बायोस्फोर रिझर्वचा भाग आहे. यात दोन राष्ट्रीय उद्यानांचा समावेश आहे. उत्तरेकडील कॅंपबेल बे राष्ट्रीय उद्यान व दक्षिणे कडील गलाथिया राष्ट्रीय उद्यान.
बेटाचा बहुतांशी भाग डोंगराळ असून ,माऊंट थ्युलर हे ६४२ मी उंचीचे शिखर सर्वात उंच शिखर आहे. उद्यानाचे हवामान विषववृतीय प्रकाराचे अतिशयउष्ण व दमट आहे. बेटाचा आकार मध्यम असल्याने अनेक बारामाही वाहणाऱ्या नद्या आहेत. अलेक्झांड्रीया, गलाथिया, डागमार इत्यादी नद्या आहेत.
बेटावरील दळणवळणाचे जाळे अत्यंत कमी आहे. कॅंपबेल बे ते इंदिरा पॉंईंट पर्यंत त्सुनामी येईपर्यंत रस्ता अस्तित्वात होता. कॅंपबेल बे ते बेटाच्या पश्चिम किनारपट्टीवर जाण्यास एक रस्ता आहे.
कॅंपबेल बे हे बेटावरील सर्वात मोठे गाव असून साधारणपणे ५००० इतकी लोकसंख्या आहे. कॅंपबेल बे व परीसरात लष्कराने मोठी ठाणी स्थापली आहेत. नौदलाचा तळ व हवाईपट्टी देखील कॅंपबेल बे येथेच् आहे. कॅंपबेल बे ते इंदिरा पॉइंट कडे जाणाऱ्या मार्गावर अनेक गावे लागतात. बहुतेक गावे एकतर त्सुनामी मध्ये नष्ट झालीएत किवा मोठे नुकसान झाले आहे. या गावांमध्ये बहुतांशी भारत सरकारने माजी सैनिकांच्या वसाहती स्थापन केल्या आहेत, त्यांना अत्यंत कमी दरात जमीनी वाटून या बेटावर मानवी वस्ती स्थापण्याचे प्रयत्न केले होते. मुख्य भूमीपासून अतिशय दूर असल्याने येथील जीवन हे कंटाळवाणे व नीरस आहे असे वसाहतीतील लोकांचे म्हणणे आहे.
२६ डिसेंबर २००४ रोजी बंगालच्या उपसागरात आलेल्या प्रचंड त्सुनामी मुळे येथे प्रचंड नुकसान झाले. मानवी तसेच जंगलांची मोठ्या प्रमाणावर जिवितहानी झाली. प्रत्यक्षदर्शीं कडून तसेच येथे भेट देणाऱ्यांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार सुनामीची लाट ही येथे ३५ फुटांपेक्षाही अधिक होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
अजिंक्य रहाणे
अजिंक्य मधुकर रहाणे ( ६ जून, इ.स. १९८८) हा भारतीय क्रिकेटपटू आहे. तो भारतीय क्रिकेट संघामध्ये मधल्या फळीतील फलंदाज म्हणून खेळतो. कसोटी सामन्यांमध्ये त्याने भारतीय संघाच्या कर्णधारपदाची धुरा सांभाळली आहे.
प्रारंभिक जीवन
अजिंक्य रहाणे याचा जन्म ६ जून १९८८ रोजी आश्वी खुर्द, जिल्हा अहमदनगर (महाराष्ट्र) येथे झाला. संगमनेर तालुक्यातील चंदनपुरी या खेड्यात राहणारे मराठा श्री मधुकर बाबुराव रहाणे व सुजाता रहाणे हे त्याचे आई – वडील! त्याला शशांक हा एक लहान भाऊ आणि अपूर्वा ही एक लहान बहीण आहे. जेव्हा रहाणे ७ वर्षाचा होता तेव्हा त्याचे वडील त्याला डोंबिवली येथे मॅट विकेट वरील प्रशिक्षणासाठी घेऊन गेले होते. पण तेथे त्याला योग्य प्रशिक्षण मिळाले नाही. माजी भारतीय कसोटी पटू प्रवीण आमरे यांचेकडे त्याने वयाच्या १७ वर्षापर्यंत प्रशिक्षण घेतले.
क्रिकेट कारकीर्दीस सुरुवात
सन २००७ मध्ये १९ वर्षाखालील संघातून न्यू झीलंड मध्ये खेळताना त्याने दोन शतके झळकावली. त्याची ही किमया निवड समितीला आकर्षित करून गेली आणि त्यांनी त्याची पाकिस्तानातील मोहम्मद निस्सार ट्रॉफी साठी निवड केली. तो कराचीत त्यापूर्वी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळलेला न्हवता.
सन २००८-०९ या दुसऱ्या रणजी सीझन मध्ये त्याने १०८९ धावा केल्या आणि त्यामुळे मुंबई संघ ३ ८ व्यांदा जिंकला. त्याचा निवड समितीला आकर्षित करण्याचा सपाटाच होता. सन २००९-१० मध्ये अंतरदेशीय क्रिकेट मध्ये ३ आणि २०१०-११ या रणजी सीझन मध्ये ३  शतके झळंकावली. हैद्राबाद येथील राजीव गांधी आंतराष्ट्रीय मैदानावर मुंबई संघासाठी क्रमांक ३ वर फलंदाजीसाठी येऊन हैदराबाद संघाविरुद्ध २६५ धावांचा अत्युच्य नॉट आऊट स्कोर त्याने केला आहे. सन २०११ मध्ये राजस्थान विरुद्ध इराणी कप खेळताना त्याने १५२ धावा केल्या आणि त्यामुळे निवड समितीला त्या खेळाचे आकर्षण होऊन त्याची भारतीय संघात टेस्ट साठी निवड झाली.
कसोटी कारकीर्द
मार्च इ.स. २०१३ मध्ये शिखर धवनच्या बोटाला इजा झाल्याने ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या बॉर्डर-गावस्कर ट्रॉफी कसोटी मालिकेतील सामन्याद्वारे रहाणेने कसोटी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. न्यू झीलंडमधील बेसिन रिजर्व, वेलिंग्टन येथे त्याने पहिले कसोटी शतक झळकावले.
साऊथ आफ्रिकेत दरबान येथे सन २०१३ -१४ मध्ये त्याने फलंदाजीसाठी तळाच्या क्रमांकाला येऊन २०९ धावा करून ६९.६६ सरासरी राखली. त्या सेरीज मध्ये त्याने डेल स्टेन, मोरने मोरकल, व्ही.फिल्यांडर यांचा तेज गोलंदाजी मारा थोपवत अनुक्रमे ९६ व १५७ धावांची भर घातली. या सेरीज मध्ये तो भारताच्या फलंदाजात तिसऱ्या क्रमांकाचा धावा करणारा फलंदाज ठरला.
सन २०१४-१५ मध्ये झालेल्या बॉर्डर-गावस्कर ट्रॉफी ऑस्ट्रेलियाचे मेलबोर्ण येथील तिसऱ्या टेस्ट मध्ये मिचेल जॉनसन व ऱ्यान हॅरिस यांच्या गोलंदाजीचा मुकाबला करत एक शतक आणि तीन अर्धं शतके ठोकून ३ ९९ धावा केल्या.
सन २०१५ चे न्यू दिल्ली येथील फ्रिडम सेरीज मध्ये याने दोन्ही डावात शतक झळं कावली की जेथे फलंदाज फलंदाजी करताना आडखळत होते. यामुळे रहाणे एका मॅच मध्ये दोन सेंचुरी करणारांच्या एलिट क्लब मध्ये सामील झाला. त्यापूर्वीचे कै. विजय हजारे (एकदा), सुनील गावस्कर(तीन वेळा), राहुल द्रवीड(दोन वेळा), विराट कोहली(एकदा) या भारतीय क्रिकेट पटूणी ही क्रांति केलेली आहे.
एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द
सन २०११ मध्ये विरेन्द्र सहवागचे जागेवर इंग्लंड मध्ये याने ओ.डी.आय. मध्ये पदार्पण केले. तेथे जरी त्याने ४० धावा केल्या तरी त्याची सरासरी ९०.९० होती. आणि भारताचा तेथील तो पहीला विजय होता. याच वर्षी ऑस्ट्रेलियातील इमरजिंग प्लेयर्सच्या टूर्नामेंट मध्ये त्याने दोन शतके ठोकली.
आयपीएल कारकीर्द
रहाणे आयपीएल मुंबई इंडियन्स संघातून खेळत होता. तेथे त्याला हवे तेवढे खेळवले नाही. वॉटसन ने त्याला सन २०१० मध्ये ऑस्ट्रेलिया मध्ये खेळताना पाहीले होते. त्याचा खेळ पाहून त्याने आणि राहुल द्रविडने त्याला राजस्थान रोयल संघात घेतले आणि त्याला ओपनिंग साठी तयार केले. त्याने त्याचे चीज केले पण हा पट्ट्या सर्व श्रेय राहुल द्रविडला देतो.
सन २०१२ मध्ये किंग’ज ११ पंजाब विरुद्ध ९८, RCB विरुद्ध १०३, दिल्ली D विरुद्ध ६३ चेंडूवर ८४ धावा, असा कायम धावा जमविण्याचा चढता क्रम होता.तो नंतर 2019 पर्यंत राजस्थान रॉंयल्स या संघाकडून खेळत आहे.
खेळण्याची पद्धत
त्याची फलंदाजी पद्दत राहुल द्रविड व व्ही.व्ही.एस लक्ष्मण सारखी आहे असे वाटते. ऑस्ट्रेलिया चे स्टीव्ह वॉ म्हणतात त्याच्यात सचिन तेंडुलकरची एकाग्रता, चेंडूला सामोरे जाण्याची पद्दत, वातावरण, या बाबी सामावलेल्या आहेत. रहाणे टेस्ट आणि ODI साठी मिडल ऑर्डर आणि T२० साठी ओपनिंगला खेळतो. बऱ्याच वेळा “भारतीय क्रिकेटचा उगवता तारा”असी त्याची ओळख केली जाते. सर्व प्रकारचे गोलंदाजांना खेळण्याची रहाणेत ताकद आहे आणि तो सर्व परिस्थितीत ताबडतोब स्वतःला सामावून उत्तम खेळ करू शकतो असे विराट कोहली म्हणतो.
रहाणे हा अतिशय उत्कृष्ट फिल्डर आहे. सर्व सहकारी क्रिकेटपटू त्याला अजु किंवा जिंक्स या निकनेम ने बोलावतात.
वैयक्तिक जीवन
रहाणेने डोंबिवली येथील एस.व्ही.जोशी हाय स्कूल मधून एस.एस.सी.पर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले आहे. २६ सप्टेंबर २०१४ रोजी राधिका धोपवकर हिच्याशी त्याचे मुंबईमध्ये लग्न झाले. त्याचा प्रेम विवाह आहे.
पुरस्कार
मे २०१६ मध्ये बीसीसीआयने रहाणेची अर्जुन पुरस्कारासाठी शिफारस केली.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे नायक वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू
टॉम मॅककिबिन
मॅककिबिन, टॉम वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्यो हार्डस्टाफ, जुनियर
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्हॉयेजर सुवर्ण तबकडी
वर्ग:व्हॉयेजर प्रकल्प वर्ग:अंतराळ मोहिम
साकुर (यवतमाळ)
साकुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
फिफा
फेडरेशन इंटरनॅशनल दे फूटबॉल असोसिएशन (Fédération Internationale de Football Association) ही फुटबॉल खेळावर नियंत्रण ठेवणारी आंतरराष्ट्रीय संघटना आहे. ही संघटना तिच्या फिफा या लघुरूपाने जास्त ओळखली जाते. झ्युरिक, स्वित्झर्लंड मध्ये मुख्यालय असणा-या या संघटनेची स्थापना २१ मे, इ.स. १९०४ रोजी झाली. सेप ब्लॅटर हे फिफाचे सध्याचे अध्यक्ष आहेत. फिफाची सदस्य संख्या २०९ इतकी आहे.
फिफाची मुख्य जवाबदारी आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांचे आयोजन करणे आहे.
सदस्य
सध्या २०९ देश फिफाचे सदस्य आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:फुटबॉल
जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ
जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ हा अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील ह्युस्टन शहरात असलेला आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे.
ह्यूस्टन शहराच्या उत्तरेस २० मैल (३२ किमी) असलेला हा विमानतळ ह्यूस्टन खेरीज शुगरलॅंड-बेटाउन उपनगरांनाही सेवा पुरवतो. १०,००० एकर (४० किमी²)वर पसरलेला हा विमानतळ डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळामागोमाग टेक्सासमधील दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा विमानतळ आहे. याला अमेरिकेच्या ४१व्या राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुशचे नाव देण्यात आलेले आहे.
या विमानतळावरून २०११ साली ४,०१,८७,४४२ प्रवाशांनी ये-जा केली. त्यानुसार हा उत्तर अमेरिकेतील १०व्या क्रमांकाचा सर्वाधिक वर्दळीचा विमानतळ होता. येथे युनायटेड एरलाइन्सचे सगळ्यात मोठे ठाणे असून या विमानकंपनीने येथून १ कोटी ६६ लाख प्रवासी नेले. या विमानतळावर स्पिरिट एरलाइन्सचेही ठाणे आहे.
पूर्वी उपलब्ध असलेली विमानसेवा
या विमानतळाच्या उद्घाटनाच्या वेळी येथून अमेरिकन एरलाइन्स, ब्रॅनिफ इंटरनॅशनल एरवेझ, कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्स, डेल्टा एर लाइन्स, ईस्टर्न एरलाइन्स, नॅशनल एरलाइन्स आणि टेक्सास इंटरनॅशनल एरलाइन्स या विमानकंपन्या सेवा पुरवायच्या. यांशिवाय पॅन ॲमची मेक्सिको सिटीला बोईंग ७०७ वापरून आठवड्यातून दहा उड्डाणे, केएलएमची मॉंत्रिआलमार्गे ॲम्स्टरडॅमला डग्लस डीसी-८ वापरून आठवड्यातून चार वेळा, ब्रॅनिफची बोईंग ७२७ वापरून पनामा सिटी आणि एरोनेव्हस दि मेहिको (आताची एरोमेक्सिको) या कंपनीची डग्लस डीसी-९ वापूरन मॉंतेरे, ग्वादालाहारा, पोर्तो व्हायार्ता, अकापुल्को आणि मेक्सिको सिटीला आंतरराष्ट्रीय सेवा उपलब्ध होती.
याशिवाय टेक्सास इंटरनॅशनलची डीसी-९ विमाने मॉंतेरे तर कॉन्व्हेर ६०० प्रकारची विमाने टॅम्पिको आणि व्हेराक्रुझला सेवा पुरवायची. १९७१मध्ये केएलएमने बोईंग ७४७विमाने येथे आणण्यास सुरुवात केली. १९७४मध्ये एरफ्रांसची ७४७ विमाने पॅरिस-ह्युस्टन-मेक्सिको सिटी अशी आठवड्यातून चार फेऱ्या करायची. याच सुमारास कॉन्टिनेन्टल आणि नॅशनलने मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१० प्रकारची तर डेल्टाने लॉकहीड एल-१०११ विमाने देशांतर्गत प्रवासासाठी वापरण्यास सुरुवात केली. १९७० च्या दशकाच्या शेवटास केमन एरवेझने येथून ग्रॅंड केमन आणि कॅरिबियन समुद्रातील इतर शहरास बीएसी १-११ विमाने वापरून उड्डाणे सुरू केली. केमन एरवेझने नंतर बोईंग ७२७-२००, ७३७-२००, -३००, -४०० आणि डीसी-८ प्रकारची विमानेही वापरली.
जुलै १९८३ च्या सुमारास येथून अमेरिकन, कॉन्टिनेन्टल, डेल्टा आणि ईस्टर्न व्यतिरिक्त पीडमॉंट एरलाइन्स, साउथवेस्ट एरलाइन्स, टीडब्ल्ययूए, युनायटेड एरलाइन्स, युएसएर आणि वेस्टर्न एरलाइन्स या कंपन्यांची सेवाही उपलब्ध झाली होती. वेस्टर्न एरलाइन्स मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१० प्रकारच्या विमानाने सॉल्ट लेक सिटी व तेथून ॲंकोरेजला सेवा परवीत असे नवीन आंतरराष्ट्रीय सेवांमध्ये एर कॅनडा, एव्हियाटेका, ब्रिटिश कॅलिडोनियन एरवेझ, कॉन्टिनेन्टल एरलाइन्स, ईस्टर्न एरलाइन्स, साहसा, साउथ आफ्रिकन एरवेझ, टाका एरलाइन्स आणि व्हियासा तसेच पॅन ॲम, केएलएम, एर फ्रांस, एरोमेक्सिको आणि केमन एरवेझचा समावेश होता. याशिवाय एमेराल्ड एर (पॅन ॲम एक्स्प्रेस नावाने), मेट्रो एरलाइन्स, रियो एरवेझ आणि रॉयल एरलाइन्स येथून प्रादेशिक सेवा पुरवीत. मेट्रो एरलाइन्स डि हॅविललॅंड कॅनडा डीएएचसी-६ ट्विन ऑटर प्रकारच्या विमानाद्वारे ह्युस्टन शहरांतर्गत सेवा पुरवी. ही उड्डाणे आंतरखंडीय विमानतळ आणि शुगरलॅंड प्रादेशिक विमानतळादरम्यान ९ तसेच आंतरखंडीय विमानतळ आणि नासा जॉन्सन अंतराळ केन्द्राजवळील छोट्या विमानतळास १७ फेऱ्यांद्वारे होत. याशिवाय मेट्रोची विमाने टेक्सासमधील इतर शहरे आणि लुईझियानादरम्यान सेवा पुरवी. या विमानतळावरून बेल २०६एल लॉंग रेंजर प्रकारची हेलिकॉप्टरे ह्युस्टन शहरातील चार हेलिपॅडला सेवा पुरवीत.
ह्युस्टन विमातळावरून पूर्वी एव्हियाक्सा, अमेरिका वेस्ट एरलाइन्स, अटलांटिक साउथवेस्ट एरलाइन्स, कॅनेडियन एरलाइन्स, चायना एरलाइन्स, कॉमएर, ग्रुपो टाका, मार्टिनएर, नॉर्थवेस्ट एरलाइन्स, पाकिस्तान इंटरनॅशनल एरलाइन्स, प्रिव्हेटेर, रॉयल जॉर्डेनियन आणि वर्ल्ड एरलाइन्स या कंपन्यांची सेवा उपलब्ध होती.
इतर सेवा
ॲटलास एर ह्युस्टन ते ॲंगोला तील लुआंडा शहरास आठवड्यातून तीन वेळा उड्डाण करते. बोईंग ७४७-४०० प्रकारच्या विमानाची ही उड्डाणे सॉनएर साठी केलील जातात. पूर्वी ही सेवा वर्ल्ड एरवेझ आपली मॅकडोनेल डग्लस एमडी-११ प्रकारची विमानांद्वारे पुरवायची.
एव्हा एर डॅलस-फोर्ट वर्थ महानगरातून ह्युस्टन विमानतळापर्यंत आरामदायी बससेवा पुरवते. यातील प्रवासी एव्हा एरच्या तैपै फ्लाइटमधून येतात-जातात.
युनायटेड एरलाइन्स ने आपली बोमॉंटची उड्डाणे रद्द केली असन त्याऐवजी आता दिवसातून तीन वेळा बसद्वारे प्रवाशांची ने-आण करते.
विमानतळ वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
कृष्णा कोंडके
कृष्णा कोंडके ऊर्फ दादा कोंडके (८ ऑगस्ट, इ.स. १९३२ ; भोर, पुणे - १४ मार्च, इ.स. १९९८ ; मुंबई, महाराष्ट्र) हे मराठी अभिनेते व चित्रपट-निर्माते होते. त्यांनी मराठी वगनाट्यातून व चित्रपटांतून अभिनय केला. द्वि-अर्थी, विनोदी ढंगातील संवादफेकीमुळे त्यांच्या भूमिका लोकप्रिय झाल्या. अभिनयासोबतच त्यांनी प्रामुख्याने मराठी भाषेत तसेच हिंदी आणि गुजराती भाषेतील चित्रपटांची निर्मिती केली.
विच्छा माझी पुरी करा या वसंत सबनीस-लिखित वगनाट्यामुळे दादा कोंडके अभिनेता म्हणून प्रसिद्धीस आले. इ.स. १९६९ साली भालजी पेंढारकरांच्या तांबडी माती चित्रपटाद्वारे त्यांनी चित्रपटसृष्टीत पाऊल ठेवले. सोंगाड्या (इ.स. १९७१), आंधळा मारतो डोळा (इ.स. १९७३), पांडू हवालदार (इ.स. १९७५), राम राम गंगाराम (इ.स. १९७७), बोट लावीन तिथे गुदगुल्या (इ.स. १९७८) हे त्यांचे विशेष गाजलेले चित्रपट होत.
कारकीर्द
दादा कोंडके हे एक अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व होते.
व्हाईट कॉलर्ड (पांढरपेशा) वर्गाला त्यांच्या कमरेखालच्या विनोदांनी त्यांच्या सिनेमांपासून दूरच ठेवले. पण पिटातल्या प्रेक्षकांनी त्यांना जे डोक्यावर उचलून घेतले त्यानेच त्यांची कारकीर्द यशस्वी करवली. द्विअर्थी विनोदाकडे झुकणारे संवाद, चित्रपटातल्या तारिकेशी पडद्यावरची नको तितकी घसट व ह्या सर्वामुळे सतत सेन्सॉर बोर्डाशी उडणारे खटके/वादंग ह्यांनी त्यांच्या चित्रपटांना सतत निगेटिव्ह प्रसिद्धी मिळत राहिली....... पिटातल्या प्रेक्षकांना ह्या सर्वाशी काही देणे घेणे नव्हते. दादांचा प्रेक्षक वर्ग ठरलेला असे. दूरदर्शन अस्तित्वात नसलेल्या काळात - दिवसभर घाम गाळून विरंगुळ्याच्या चार क्षणांसाठी पिटात शिट्या वाजवत 'गंगू'च्या तंगड्यांची चर्चा करणारा वर्ग हा त्यांच्या चित्रपटांचा 'मायबाप' होता.
८ ऑगस्ट १९३२ला जन्मलेल्या दादा कोंडकेंचे खरे नांव कृष्णा कोंडके होते. नायगाव - मुंबईच्या मिलमजूर कामगाराच्या घरात गोकुळाष्टमीला जन्मलेल्या ह्या "कृष्णा" ने नावाचे सार्थक मराठी चित्रपट सृष्टीच्या पडद्यावर दाखवून दिले. बॅंड पथकातून सुरुवात करून हळूहळू वगनाट्ये, नाटके ह्यांनी सुरुवात केलेल्या दादांचे चित्रपट जीवन मेहनतीने साकारले गेले. नाटकांच्या निमित्ताने केलेल्या राज्यभराच्या दौऱ्यांनी दादांना सर्वसामान्यांसाठी करमणुकीचे महत्त्व व कोसा-कोसांवर बदलत जाणारी रसिकता कळली व हेच पुढे त्यांच्या यशाचे गमक सिद्ध झाले.
दादांचे बालपण नायगावच्या - मराठी कामगार वस्तीतल्या चाळीत गेले. लहानपणापासून खोड्याळ (काहीसे मवाली) असलेल्या दादांनी 'अपना बाजार' येथे नोकरी केली. सोडावॉटर बाटल्या..... नायगाव परिसरात - "बॅंडवाले दादा" ह्या नावाने त्यांना लोक ओळखू लागले. तेथेच त्यांना जीवाभावाचे मित्र मिळाले. सुपरस्टार झाल्यावरही दादा तेथे जात व जुन्या मित्र मंडळीत रमत.
कलेची सेवा बॅंड पथकाच्या मार्फत करणाऱ्या दादांनी मग 'सेवा दलात' प्रवेश केला. तेथून सांस्कृतिक कार्यक्रम व नंतर नाटके असा त्यांचा प्रवास सुरू झाला. दादा कोंडके यांनी ’दादा कोंडके आणि पार्टी’’ नावाचे एक कला पथकही काढले. प्रख्यात लेखक वसंत सबनिसांशी ते ह्याच संदर्भातून जोडले गेले. स्वतःची नाटक कंपनी उघडून त्यांनी वसंत सबनिसांना नाटकासाठी लेखन करावयास विनंती केली. तोवर वसंत सबनिसांना त्यांच्या "खणखणपूरचा राजा" ह्या नाटकातल्या भूमिकेने प्रभावित केलेलेच होते. हसरे व खेळकर व्यक्तिमत्त्व लाभलेल्या दादा कोंडकेंसाठी सबनिसांनी मदतीचा हात पुढे केला. सबनिसांनी लिहिलेल्या "विच्छा माझी पुरी करा" ह्या नाटकाने दादांना सुपरस्टार रंगकर्मी बनवले. १५०० च्या वर प्रयोग झालेल्या ह्या नाटकामुळे दादांना भालजींच्या चित्रपटात काम करण्याची संधी प्राप्त झाली. आशा भोसले 'विच्छा.... 'चा मुंबईतला एकही प्रयोग सोडीत नसत. त्यांनीच दादांना भालजींकडे पाठवले. दादांचे शब्दोच्चार एके ५६ रायफलमधून सुटणाऱ्या गोळ्यांसारखे सुसाट असायचे, पण नेमक्या ठिकाणी पॉज घेतल्याने प्रेक्षक अख्खे थिएटर (मग ते नाटकाचे असो की सिनेमाचे) डोक्यावर घ्यायचे.
१९६९ साली भालजी पेंढारकरांच्या "तांबडी माती" ह्या चित्रपटातून पदार्पण केलेल्या दादांनी मग मागे वळून बघितले नाही. तांबडी माती पाठोपाठ आलेल्या "सोंगाड्या -(१९७१)" ने दादांचे आयुष्य बदलून टाकले. 'सोंगाड्या' ही त्यांची प्रथम निर्मिती. वसंत सबनिसांनी लिहिलेल्या ह्या चित्रपटाचे दिग्दर्शन गोविंद कुळकर्णींनी केले होते. बॉक्स ऑफिस वर सुपर डुपर हिट ठरलेल्या ह्या चित्रपटानंतर एकामागोमाग एक हिट चित्रपटांची लाईन लावून दिली. स्वतःच्या "कामाक्षी प्रॉडक्शन" ह्या चित्रपट निर्मिती कंपनीतर्फे १६ चित्रपट प्रकाशित करणाऱ्या दादांनी ४ हिंदी व १ गुजराती चित्रपट प्रदर्शित केले.
१९७२ - एकटा जीव सदाशिव, १९७३ - आंधळा मारतो डोळा, १९७५- पांडू हवालदार, १९७६ - तुमचं आमचं जमलं, १९७७ - राम राम गंगाराम, १९७८- बोटं लावीन तेथे गुदगुल्या, १९८०- ह्योच नवरा पाहिजे, १९८७ - आली अंगावर, १९८८- मुका घ्या मुका, १९९०-पळवा पळवी, १९९२- येऊ का घरात व १९९४- सासरचे धोतर हे चित्रपट त्यांच्या कामाक्षी प्रॉडक्शन ने प्रकाशित केले. १९८१ साली 'गनिमी कावा' त्यांनी दुसर्ऱ्या (बहुदा भालजींच्याच) बॅनरखाली केला.
एखाद्यावर पूर्ण विश्वास कसा टाकावा हे दादांकडून शिकावे..... कामाक्षी प्रॉडक्शनची टीम वर्षानुवर्षे कायम राहिली..... त्यात उषा चव्हाण ही अभिनेत्री, राम लक्ष्मण ह्यांचे संगीत, महेंद्र कपूर व उषा मंगेशकर - पार्श्वगायनासाठी तर 'बाळ मोहिते' प्रमुख दिग्दर्शन साहाय्यक..... कुठल्याही 'क्विझ' कार्यक्रमात हा प्रश्न विचारल्यास बेधडक उत्तरे हीच द्यावीत......
लागोपाठ ९ मराठी चित्रपटांच्या रौप्यमहोत्सवी आठवड्यांचे 'गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड' त्यांनी केले.
हिंदीतून - तेरे मेरे बीच में (१९८४); अंधेरी रात में दिया तेरे हात में (१९८५), खोल दे मेरी जुबान (१९८६), आगे की सोच (१९८९) ह्या चित्रपटांची त्यांनी निर्मिती केली. १९७७ साली पांडू हवालदार ह्या मराठी चित्रपटाच्या धर्तीवर "चंदू जमादार" हा गुजराती चित्रपट काढला.
सोंगाड्या चित्रपटात त्यांनी नाम्याची भूमिका केली व तीच त्यांच्या जीवनाचा 'टर्निंग पॉंईंट' ठरला. नाम्या कलावतीच्या तमाशाला जातो व त्याला तमाशाची चटक लागते हे त्याच्या 'आये'ला आवडत नाही. ती त्याला घराबाहेर काढते व तो कलावतीच्या आश्रयाला जातो व तेथे तो तमाशात नावांरूपाला येतो असे हे कथानक आहे. ह्या भोळ्या 'नाम्या' ने दादांना एका रात्रीत यशाच्या शिखरावर नेऊन ठेवले. पण उभ्या आयुष्यात त्याच 'नाम्या' सारखे दादा साधेपणाने वावरले. ताडदेवच्या कामाक्षीच्या कार्यालयात त्यांना भेटायला त्यांचे चाहते महाराष्ट्रातल्या कानाकोपऱ्यांतून यायचे व दादांनी त्यांना कधीच निराश परत जाऊ दिले नाही. चाहत्यांबरोबर फोटो सेशन हा त्यांचा वेगळा दैनिक कार्यक्रम असे.. चाहत्यांकडून स्वतःच्या चित्रपटातले संवाद, क्षण वगैरे ते त्यांच्यात समरसून ऐकून घेत..कुणी त्यांना आपल्या मुला-बाळांच्या विवाहाचे निमंत्रण देण्यास येई तर कुणी दुकानांच्या उद्‌घाटनाचे.. पण 'तांबडी माती' हा पहिला चित्रपट केलेल्या ह्या साध्या भोळ्या नटसम्राटाने स्वतःचे पाय त्याच मातीवर घट्ट रोवून ठेवले होते ! त्यांच्या सारखा खरोखरचा 'डाउन टू अर्थ' नट मिळणे असंभव !
वादग्रस्त दादांच्या यशस्वी कारकिर्दीची सुरुवातही वादग्रस्तच असायला हवी, असाच विधिसंकेत असावा..... कोहिनूर सिनेमाच्या मालकांनी दादांच्या 'सोंगाड्या' चित्रपटाच्या आगाऊ आरक्षणाला बगल देऊन देवानंदचा 'तीन देवियॉं' हा चित्रपट प्रदर्शित करण्याचे ठरवले. दादांनी बाळासाहेब ठाकरेंना साकडे घातले. मग काय विचारता? शिवसैनिकांनी कोहिनूरबाहेर "राडा" घातला! कोहिनूरच्या मालकांना सेनेचा दणका मिळताच 'सोंगाड्या' प्रदर्शित करावयाचे सोंग आणावे लागले.. पण सोंगाड्या सुपर डुपर हिट्ट ठरला व मरगळलेल्या मराठी चित्रपटसृष्टीत खळबळ माजली.
१९७२ साली 'एकटा जीव सदाशिव' प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाची हाईप इतकी झाली होती, की खुद्द राज कपूरने आपल्या पोराला लॉंच करताना चित्रपटाची तारीख पुढे ढकलली, आणि 'बॉबी' पाच महिने उशिरा प्रदर्शित झाला. असे म्हणतात की बॉबी प्रदर्शित करताना राज कपूरला सिनेमागृहांना 'एकटा जीव सदाशिव' उतरवण्याची विनंती करायला लागली होती. बॉबी गाजलाच, पण त्यामागोमाग आलेल्या 'आंधळा मारतो डोळा'ने लाईम-लाईट पुन्हा दादा कोंडकेंवर आणला.
१९७५ मध्ये पांडू हवालदारच्या रूपात दादा पुन्हा पडद्यावर आले. 'पांडू हवालदार'मध्ये दादांनी 'अशोक सराफ' या उमद्या कलावंताला संधी दिली. यातूनच दादांची दूरदृष्टी दिसून येते. मुंबई पोलिसांचा हा हवालदार तिकीटबारीवर MI6च्या एजंटला भारी पडला. पांडू हवालदारमुळे मुंबईत MGMला The Man With The Golden Gun लावायला सिनेमागृहे मिळेनात. कधी नव्हे ते जेम्स बॉंडचा सिनेमा महाराष्ट्रात फ्लॉप गेला. त्याचबरोबर दादांचा आलेख मात्र चढत गेला.
दादांची अवघी कारकीर्द वादग्रस्त होती.. सेन्सॉरच्या दंडेलीपुढे नमते न घेण्याची प्रवृत्ती किंवा नियमाविरुद्ध जाण्याची खुमखुमी; त्यांची शिवसेनेशी बांधीलकी; त्यांचे प्रणय; त्यांचे व्यक्तिगत आयुष्य ते मृत्यूनंतर उठलेले वाद हे एका वादग्रस्त चरित्राचे पैलू असावेत. कायद्याने ते विवाहित होते व तेजस्विनी नावाची त्यांना कन्या होती. पण जनमानसांत ते अविवाहित म्हणून वावरले.
मृत्यूनंतरही वादांनी दादांचा पिच्छा पुरवला. वाद होता दादांच्या वारसा हक्कांबाबत. दादांनी मृत्युपत्रात आपली संपत्तीची कार्यवाह म्हणून एक संस्था स्थापन केली होती / करायला सांगितले होते. विश्वस्त म्हणून उषा चव्हाण, डॉ. अनिल वाकणकर, साबीर शेख ( त्या काळचे कामगार मंत्री), गजानन शिर्के व वसंत भालेकरांचा समावेश होता. पुढे दादांच्या वारसांनी त्यांच्या मृत्युपत्राला न्यायालयात आव्हान दिले व त्यांची सर्व संपत्ती वादग्रस्त ठरली.
दादा कोंडकेंची जन्मतिथी कृष्णाष्टमी, तारीख ८ ऑगस्ट आहे..
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
शाँपेन (आदिवासी जमात)
मोठे निकोबार बेटावरील आदिवासी जमात. ही जमात इतर अंदमान आणि निकोबार मधील इतर जमातींपेक्षा निराळी आहे व दिसावयास इंडोनेशियन लोकांसारखी दिसते.
वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह
यांगून
यांगून हे म्यानमार देशातील (ब्रम्हदेशातले) सर्वात मोठे शहर व देशाचे आर्थिक, शैक्षणिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे. इ.स.१९४८ सालापासून यांगून ही स्वतंत्र म्यानमारची राजधानी होती, पण मार्च इ.स. २००६ मध्ये देशातील लष्करी राजवटीने राजधानी नेपिडो ह्या नवीन वसवण्यात आलेल्या शहरात हलवली.
वर्ग:म्यानमारमधील शहरे *
क्लेम हिल
हिल, क्लेम वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पिंपळास (भिवंडी)
पिंपळास हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
खैरी (सेलू)
खैरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
गेव आवारी
गेव आवारी ( जुलै ३१,इ.स. १९५०) हे भारत देशातील राजकारणी आहेत.ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९७७च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:नागपूरचे खासदार वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
केळीमोजरा
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४४ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७५० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्राणी तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
तांबळेमळा
तांबळेमळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
रबाळे
रबाळे हे नवी मुंबईमधील एक उपनगर (नोड) आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:नवी मुंबई
झाकुमी
झाकुमी हा मानवरूपातील चित्ता २०१० फिफा विश्वचषक स्पर्धेचे मानचिह्न होता.
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक
रॉटरडॅम
रॉटरडॅम हे नेदरलँड्स देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे. नेदरलँड्सच्या पश्चिम भागात झाउड-हॉलंड प्रांतात वसलेल्या रॉटरडॅम येथील बंदर युरोपातील सर्वात मोठे व शांघाई खालोखाल जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचे वर्दळीचे आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:नेदरलँड्समधील शहरे *
अदिदास जबुलानी
अदिदास जबुलानी हा आदिदास या कंपनीने तयार केलेला एक फुटबॉल चेंडू आहे. हा चेंडू २०१० फिफा विश्वचषक स्पर्धेत वापरण्यात आला. इसिझुलू भाषेत जबुलानीचा अर्थ सगळ्यांना आनंदित करणारा असा होतो. तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत असलेल्या या चेंडूत अकरा या आकड्याचे महत्त्व विशेष होते. अदिदासने तयार केलेला हा अकरावा अधिकृत चेंडू आहे. यावर खेळातील अकरा खेळाडू व दक्षिण आफ्रिकेतील अकरा राजमान्य भाषांचे प्रतीक असलेले अकरा रंग आहेत. ही स्पर्धा जूनच्या अकरा तारखेस सुरू होउन जुलैच्या अकरा तारखेला संपली.
खैरी मेणखत
खैरी मेणखत हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
अदिदास जबुलानी
या चेंडूवर टीकाही झाली आहे. एफ.सी. बार्सेलोनाच्या गोलरक्षक व्हिक्टर वाल्देसचे म्हणणे आहे की मला या चेंडूची भिती वाटते, हा बेभरवशाचा आहे.
संदर्भ
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक
खैरी मेणखत
संदर्भ
वर्ग:सेलू तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
महंत अवैद्यनाथ
महंत अवैद्यनाथ (जन्मनाम कृपाल सिंह बिष्ट" २८ मे १९२१, मृत्यु: १२ नोव्हेंबर २०१४) हे एक भारतीय राजकारणी व महंत होते. भारतीय जनता पक्षाचे सदस्य राहिलेले अवैद्यनाथ ४ वेळा गोरखपूर मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून आले होते. ते हिंदू महासभेचे माजी अध्यक्ष तसेच गोरखपूर येथील गोरखनाथ मंदिराचे प्रमुख महंत होते. ते विद्यमान महंत व खासदार योगी आदित्यनाथ ह्यांचे गुरू मानले जात. त्यांनी राम जन्मभूमी चळवळीमध्ये महत्त्वाची भूमिका निभावली होती.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उत्तर रेल्वे क्षेत्र
उत्तर रेल्वे हा भारतीय रेल्वेच्या १७ विभागांपैकी एक विभाग आहे. १९५२ साली स्थापन झालेल्या उत्तर रेल्वेचे मुख्यालय दिल्लीच्या नवी दिल्ली रेल्वे स्थानक येथे असून जम्मू आणि काश्मीर, पंजाब, हरयाणा, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश ही राज्ये तसेच चंदीगढ व दिल्ली हे केंद्रशासित प्रदेश उत्तर रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात.
दिल्ली उपनगरी रेल्वे सेवा उत्तर रेल्वेद्वारेच चालवली जाते. जम्मू आणि काश्मीरमध्ये बांधण्यात येत असलेली काश्मीर रेल्वे देखील उत्तर रेल्वेच्या अखत्यारीत आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय रेल्वेचे विभाग वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:पंजाबमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:हरियाणामधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:उत्तराखंडमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:दिल्लीमधील रेल्वे वाहतूक
भारत-रशिया संबंध
भारत-रशियन संबंध द्विपक्षीय संबंध दरम्यान भारत आणि रशिया. शीत युद्धाच्या काळात भारत आणि सोव्हिएत युनियन (यूएसएसआर) यांचे मजबूत सामरिक, सैन्य, आर्थिक आणि मुत्सद्दी संबंध होते. सोव्हिएत युनियनच्या विघटनानंतर रशियाला भारताशी जवळचे नातेसंबंधात वारसा मिळाला ज्यामुळे दोन्ही देशांमध्ये विशेष नाते जोडले गेले. रशिया आणि भारत दोघेही या संबंधांना "विशेष आणि विशेषाधिकार असलेली रणनीतिक भागीदारी" म्हणून संबोधतात. देशांचे संबंधित नेते, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतीन यांनी सामायिक केलेल्या बोनोमीमुळे, द्विपक्षीय संबंधात आणखी वाढ आणि विकास दिसून आला आहे. 2018 मध्ये सोची येथे त्यांच्या दरम्यान झालेल्या अनौपचारिक बैठकीमुळे भारत आणि रशियामधील संवाद आणि सहकार्याची भूमिका दर्शविणारी भागीदारी वाढविण्यात मदत झाली.
परंपरेने, भारत-रशियन सामरिक भागीदारी पाच प्रमुख घटकांवर तयार केली गेली आहे: राजकारण, संरक्षण, नागरी अणु ऊर्जा, दहशतवादविरोधी सहकार्य आणि जागा. भारताचे माजी परराष्ट्र सचिव रंजन मथाई यांनी रशियामध्ये दिलेल्या भाषणात या पाच प्रमुख घटकांवर प्रकाश टाकण्यात आला. तथापि, अलिकडच्या वर्षांत सहाव्या आर्थिक घटकाचे महत्त्व वाढले असून, दोन्ही देशांनी 2025 पर्यंत द्विपक्षीय व्यापारात 30 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स गाठण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे, 2017 मधील अंदाजे 9.4 अब्ज डॉलर्स. हे लक्ष्य साध्य करण्यासाठी, दोन्ही देश एक मुक्त व्यापार करार विकसित करण्याचा विचार करीत आहेत. २०१२ मध्ये दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापारात 24% टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.
सामर्थ्यवान आयआरआयजीसी (भारत-रशिया इंटर-गव्हर्नल कमिशन) ही दोन्ही संस्था यांच्यात सरकारी पातळीवर कामकाज चालविणारी मुख्य संस्था आहे. दोन्ही देश अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांचे सदस्य आहेत जिथे ते एकत्रित राष्ट्रीय हितसंबंधित विषयांवर जवळून सहकार्य करतात. महत्त्वाच्या उदाहरणांमध्ये यूएन, ब्रिक्स, जी -20 आणि एससीओचा समावेश आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेवर कायमस्वरुपी जागा मिळविण्याला भारताचे समर्थन असल्याचे रशियाने जाहीरपणे सांगितले आहे. या व्यतिरिक्त, रशियाने सार्कमध्ये पर्यवेक्षकांच्या पदावर रुचि दर्शविली आहे ज्यात भारत एक संस्थापक सदस्य आहे.
रशियन संरक्षण उद्योगातील भारत दुसऱ्या क्रमांकाचा बाजार आहे. 2017 मध्ये भारतीय लष्कराच्या अंदाजे 68% हार्डवेर आयात रशियाकडून झाली आणि यामुळे रशिया संरक्षण उपकरणांचा मुख्य पुरवठादार बनला. मॉस्को येथे भारताचे दूतावास आहे आणि दोन वाणिज्य दूतावास आहेत ( सेंट पीटर्सबर्ग आणि व्लादिवोस्तोक येथे ). रशियाचे नवी दिल्ली येथे दूतावास आहे आणि तीन वाणिज्य दूतावास आहेत ( चेन्नई, गोवा, हैदराबाद, कोलकाता, मुंबई आणि तिरुवनंतपुरम )
2014च्या बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिस पोलनुसार 85% रशियन लोक भारताकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहतात आणि केवळ 9% लोक नकारात्मक दृष्टिकोन व्यक्त करतात. त्याचप्रमाणे मॉस्को - बेस्ड बिगर-शासकीय थिंक टँक लेवडा-सेंटरने 2017च्या जनमत सर्वेक्षणात म्हटले आहे की रशियन्सने भारताला त्यांच्या पहिल्या पाच "मित्र" म्हणून ओळखले, तर इतर बेलारूस, चीन, कझाकस्तान आणि सिरिया असे होते.
इतिहास
1468 मध्ये, रशियन प्रवासी अफानसी निकिटिनने आपला भारत प्रवास सुरू केला. 1468 ते 1472 दरम्यान त्यांनी पर्शिया, भारत आणि तुर्क साम्राज्यातून प्रवास केला. या प्रवासादरम्यानच्या त्यांच्या अनुभवांचे दस्तऐवजीकरण ‘ द जर्नी बियॉन्ड थ्री सीज ’ या पुस्तकात ( खोझेने झे ट्रा मोरया ) पुस्तकात दिले आहे. 18 व्या शतकात अस्ट्रखन, मॉस्को आणि सेंट पीटर्सबर्ग या रशियन शहरांमध्ये भारतीय व्यापारी वारंवार भेट देत असत. रशियाचा वापर पश्चिम युरोप आणि भारत दरम्यान संक्रमण व्यापार म्हणून झाला.
सोव्हिएत युनियन आणि भारत
ख्रुश्चेव्हच्या काळात सोव्हिएत युनियनच्या भारताबरोबरच्या सुदृढ संबंधांचा पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चाइनाशी सोव्हिएत संबंध आणि पीआरसीशी भारतीय संबंध या दोन्ही गोष्टींवर नकारात्मक परिणाम झाला. 1959च्या सीमा विवाद आणि ऑक्टोबर 1962च्या चीन-भारत युद्धाच्या वेळी सोव्हिएत युनियनने आपला तटस्थता जाहीर केली, जरी चीनने तीव्रपणे आक्षेप घेतला. सोविएत युनियनने ख्रुश्चेव्हच्या काळात भारताला भरीव आर्थिक आणि लष्करी मदत दिली आणि 1960 पर्यंत भारताला चीनपेक्षा सोव्हिएत मदत जास्त मिळाली. ही असमानता चीन-सोव्हिएत संबंधांमधील विवादातील आणखी एक मुद्दा बनली. 1962 मध्ये सोव्हिएत युनियनने मिकोयन-गुरेविच मिग -21 जेट फाइटरचे सह-निर्मितीसाठी तंत्रज्ञान हस्तांतरित करण्यास सहमती दर्शविली, ज्यास सोव्हिएत युनियनने आधी चीनला नकार दिला होता.
1965 मध्ये भारत -पाकिस्तान सीमा युद्धानंतर सोव्हिएत युनियनने भारत आणि पाकिस्तान दरम्यान शांतता दलाल म्हणून यशस्वीपणे काम केले. मंत्रिपरिषदेचे सोव्हिएट अध्यक्ष, सोव्हिएत युनियनचे शाब्दिक प्रीमियर अलेक्सी कोसिगिन यांनी भारत आणि पाकिस्तानच्या प्रतिनिधींशी भेट घेतली आणि काश्मीरवरील लष्करी संघर्षाचा अंत करण्यासाठी त्यांच्याशी बोलणी करण्यास मदत केली.
1971 मध्ये पूर्व पाकिस्तानच्या पूर्व भागाने पश्चिम पाकिस्तानशी असलेल्या राजकीय संघटनेपासून दूर जाण्याचा प्रयत्न केला. पश्चिम बंगालच्या बाजूने चीनच्या संघर्षात प्रवेश करण्याच्या हमी म्हणून भारताने अलगावला पाठिंबा दर्शविला आणि ऑगस्ट 1971 मध्ये सोव्हिएत युनियनबरोबर इंडो-सोव्हिएट फ्रेंडशिप अँड कोऑपरेशनच्या करारावर स्वाक्षरी केली. डिसेंबरमध्ये भारताने संघर्षात प्रवेश केला आणि अलगाववाद्यांचा विजय आणि बांगलादेशचे नवीन राज्य स्थापनेची हमी दिली.
1970च्या उत्तरार्धात उजव्या विचारसरणीत जनता पक्षाच्या आघाडी सरकारच्या काळात सोव्हिएत युनियन आणि भारत यांच्यातील संबंधांना फारसा त्रास झाला नाही, जरी पाश्चात्य देशांशी चांगले आर्थिक आणि लष्करी संबंध प्रस्थापित करण्यासाठी भारताने हालचाल केली. आपल्या संबंधांना विविधता आणण्याच्या भारताच्या या प्रयत्नांचा प्रतिकार करण्यासाठी सोव्हिएत युनियनने अतिरिक्त शस्त्रे आणि आर्थिक सहाय्य केले.
1980च्या दशकात, पंतप्रधान- इंदिरा गांधी, 1984च्या शीख फुटीरतावादींनी, भारत-सोव्हिएत सौहार्दपूर्ण संबंधांचा प्रमुख आधार असलेल्या 1984च्या हत्येनंतरही भारताने सोव्हिएत युनियनशी जवळचे संबंध ठेवले. भारतीय परराष्ट्र धोरणात सोव्हिएत युनियनशी असलेल्या संबंधांना उच्च प्राथमिकतेचे संकेत देऊन नवीन भारतीय पंतप्रधान राजीव गांधी यांनी मे 1985 मध्ये परदेशातील पहिल्या राज्य दौऱ्यावर सोव्हिएत युनियनला भेट दिली आणि सोव्हिएत युनियनबरोबर दोन दीर्घकालीन आर्थिक करारावर स्वाक्षरी केली. मते रेजाउल करीम लस्करएखाद्या, एक विद्वान भारतीय परराष्ट्र धोरण, या भेट दरम्यान, राजीव गांधी वैयक्तिक नातं विकसित सोव्हिएत सरचिटणीस मिखाईल गोर्बाचेव्ह. 1986च्या उत्तरार्धात गोर्बाचेव्हची तिसd्या जागतिक राज्यातील पहिली भेट राजीव गांधी यांच्याशी नवी दिल्ली येथे झाली. सरचिटणीस गोरबाचेव्ह यांनी राजीव गांधी यांना सोव्हिएत युनियनने आशियाई सामूहिक सुरक्षा व्यवस्था उभारण्यास मदत करण्याचे अपयश केले. लिओनिड ब्रेझनेव्ह यांनीदेखील केलेल्या या प्रस्तावाचे गोर्बाचेव्ह यांनी केलेले समर्थन हे चीनशी जोडण्याचे साधन म्हणून सोव्हिएत रस ठेवण्याचे संकेत होते. 1980च्या उत्तरार्धात चीन-सोव्हिएत संबंध सुधारण्याबरोबरच चीनला असलेले प्राधान्य कमी कमी होते, परंतु गोर्बाचेव्हच्या नवीन तिसऱ्या जागतिक धोरणाचे उदाहरण म्हणून भारताशी जवळचे संबंध महत्त्वपूर्ण राहिले.
रशिया आणि भारत
<blockquote class="templatequote" id="210">आम्हाला खात्री आहे की भारत प्रत्येक रशियनच्या अंतः करणात आहे. तशाच प्रकारे, मी तुम्हाला खात्री देतो की रशिया देखील आपल्या आत्म्यात होमलँड म्हणून राहतो, आपल्या भावना, परस्पर आदर आणि सतत मैत्री अशी भावना सामायिक करणारे लोक म्हणून. आमची मैत्री दीर्घकाळ जगा! -  प्रतिभा पाटील, रशियाशी संबंधांविषयी <blockquote class="templatequote" id="218">". . . भारत-रशिया संबंध हा गहन मैत्री आणि परस्पर आत्मविश्वासांपैकी एक आहे ज्याचा परिणाम क्षणिक राजकीय ट्रेंडवर होणार नाही. भारताच्या इतिहासातील कठीण क्षणी रशिया हा शक्तीचा आधारस्तंभ आहे. भारत या पाठिंब्याची नेहमीच बदली करेल. अणुऊर्जा आणि हायड्रोकार्बन या दोन्ही बाबतीत रशिया हा आमचा सर्वात महत्त्वाचा संरक्षण भागीदार आणि आमच्या उर्जा सुरक्षेसाठी एक महत्त्वाचा भागीदार आहे आणि राहील. " -  प्रणव मुखर्जी, रशियाशी संबंधांविषयी भारताचे पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी म्हणाले, रशिया हा आपल्या देशाचा सर्वात चांगला मित्र आहे आणि सर्वात कठीण प्रसंगी ते नेहमीच आपल्या पाठीशी उभे राहिले आहेत हे प्रत्येक मुलांना माहित आहे. ब्राझीलमध्ये ब्रिक्स समिट 2014 मध्ये.
राजकीय संबंध
भारत आणि रशिया दरम्यान सोव्हिएत युनियनच्या अस्तित्वा नंतरची पहिली मोठी राजकीय पुढाकार 2000 मध्ये दोन्ही देशांमधील सामरिक भागीदारीतून सुरू झाली. राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन यांनी हिंदूंनी लिहिलेल्या एका लेखात म्हटले आहे की, “भारत आणि रशिया यांच्यात ऑक्टोबर 2000 मध्ये स्वाक्षऱ्या झालेल्या रणनीतिक भागीदारीवरील घोषणे खरोखर ऐतिहासिक पाऊल ठरले”. माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनीही अध्यक्ष पुतीन यांच्या २०१२ च्या भारत भेटीदरम्यान दिलेल्या भाषणात सांगितले की, “राष्ट्रपती पुतीन हे भारताचे अमूल्य मित्र आणि भारत-रशिया सामरिक भागीदारीचे मूळ शिल्पकार” आहेत. संयुक्त राष्ट्र, ब्रिक्स, जी -20 आणि एससीओमध्ये सामायिक राष्ट्रहिताच्या विषयांवर दोन्ही देश बारीक सहकार्य करतात. संयुक्त राष्ट्राच्या सुरक्षा परिषदेवर भारताला कायम जागा मिळाल्याबद्दल रशियादेखील जोरदार समर्थन करतो. याव्यतिरिक्त, रशियाने एनएसजी आणि मध्ये सामील होण्यास भारताला जोरदार समर्थन केले. शिवाय सार्कमध्ये पर्यवेक्षकांच्या स्थितीत सामील होण्यासही त्यांनी रस दर्शविला आहे ज्यामध्ये भारत संस्थापक सदस्य आहे.