cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कुलाबा विधानसभा मतदारसंघ
कुलाबा विधानसभा मतदारसंघ - १८७ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई शहर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, कुलाबा मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेतील जनगणना वॉर्ड क्र. १०१ - अप्पर कुलाबा, १०२ - मध्य आणि निम्नस्तर कुलाबा, १०३ - फोर्ट दक्षिण, १०४- फोर्ट उत्तर, १०५ - एस्प्लॅनेड, २०६ - मांडवी, २०७ - चकला, ३१३ - मार्केट, ३१४- धोबी तलाव आणि ३१५ - फणसवाडी यांचा समावेश होतो. कुलाबा हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई दक्षिण लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
निवडणूक निकाल
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:मुंबई शहर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:दक्षिण मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
भास्कर उपग्रह
भास्कर हा उपग्रह भारताने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:खगोलशास्त्रावरील अपूर्ण लेख वर्ग:अंतराळ मोहिम वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह
लोणावळा तलाव
पश्चिम महाराष्ट्रातल्या पुणे जिल्ह्यातील एक धरण आहे.
पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या
पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार धरणे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील धरणे
धीरज सेठ
ले. जनरल धीरज सेठ हे २१वी कोर (भारत)चे कमांडर आहेत. त्यानी ३१ जुलै, २०२१ला कमान घेतली.
वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रँगी नॅनन
रँगी तथा रँजी नॅनन (२९ मे, १९५३:त्रिनिदाद - २३ मार्च, २०१६:त्रिनिदाद) हा undefinedकडून १९८० मध्ये १ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नसीमा हुरजूक
जन्म, बालपण आणि शिक्षण
डॉ. नसीमा मोहम्मद अमीन हुरजूक यांचा जन्म २ सप्टेंबर १९५० रोजी सोलापूर (महाराष्ट्र, भारत) येथे झाला. वयाच्या १६ व्या वर्षी पक्षाघातामुळे त्यांच्या कंबरेखालील भागाच्या सर्व संवेदना नष्ट झाल्या आणि त्यांना अपंगत्व आले. अपंगत्व येऊनही त्या खचल्या नाहीत. त्यांनी ‘अर्थशास्त्र’ विषय घेऊन बी.ए.ची पदवी संपादन घेतली. त्यानंतर त्यांनी ‘केंद्रीय अबकारी कर’ (central excise ) या सरकारी खात्यात विभागात काही काळ नोकरी करून मग स्वेच्छानिवृत्ती स्वीकारली.
सामाजिक कार्य
'बाबुकाका दिवाण' या आपल्या गुरूंकडून प्रेरणा घेऊन नसीमा हुजरूक यांनी 1984 साली आपल्या समविचारी मित्र-मैत्रिणीच्या सोबतीने अपंगांना साहाय्यभूत ठरेल अशी ‘हेल्पर्स ऑफ दि हॅन्डिकॅप्ड, कोल्हापूर’ नावाची संस्था काढली.त्यानंतर 3 डिसेंबर,2020 रोजी जागतिक अपंगदिनाचे औचित्य साधून "साहस डिसॅबिलीटी रिसर्च आणि केअर फौंडेशन,कोल्हापूर" या नव्या संस्थेची स्थापना केली. या नवीन संस्थेमार्फत पूर्वीपेक्षाही आधिक व्यापक प्रमाणात संपूर्ण महाराष्ट्र व शेजारील राज्यांच्या ग्रामीण भागातील समाजात दूर्लक्षित घटक राहीलेल्या अपंगाना मूलभूत सहाय्य पूरविले जाते तसेच त्यांना विविध कौशल्य प्रशिक्षण देऊन स्वावलंबी बनण्यास मदत केली जाते.
हेल्पर्स ऑफ दि हॅंडिकॅप्ड
अपंगांना आवश्यक ती वैद्यकीय मदत मिळवून देता यावी, तसेच त्यांना स्वबळावर स्वावलंबी आयुष्य जगता यावे हे या संस्थेचे कार्यक्षेत्र आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते वर्ग:सामाजिक कार्यकर्ते वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
तपकिरी फटाकडी
तपकिरी फटाकडी किंवा राखी फटाकडी (इंग्रजी: Brown crake, हिंदी: भुरी कुकडी) दक्षिण आशियातील एक पक्षी आहे.
ओळखण
हा पक्षी आकाराने गावा तीत्तीरापेक्षा लहान असतो. त्याची चोच हिरवट असते, वरील भागाचा रंग तपकिरी, पांढरखा गळा, छाती, डोक्याची बाजू आणि मान उदी. पोटाखालून शेपटीपर्यंतचा रंग तपकिरी. डोके तांबडे, पायाचा रंग तपकिरी, जांभळा किंवा तांबडा.
वितरण
तपकिरी फटाकडी भारतात काश्मीर - जम्मूपासून संबार सरोवर, आसाम व आजूबाजूचा प्रांत, मणिपूर बांगला देश, गुजरात, महाराष्ट्र, मध्यप्रदेश, आंध्रप्रदेश व कर्नाटक राज्यांत आढळतो. प्रामुख्याने मे ते ऑगस्ट आणि मार्च ते ऑक्टोबर (पुणे) या काळात वीण असतात.
निवासस्थाने
हा पक्षी दलदली प्रदेशात आढळतो.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
एव्हर्टन मॅटिस
एव्हर्टन ह्यू मॅटीस (११ एप्रिल, १९५७:जमैका - हयात) हा undefinedकडून १९८१ मध्ये ४ कसोटी आणि २ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करीत असे.
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पिवळा धोबी
पिवळा धोबी(इंग्रजी: Western yellow wagtail, हिंदी: पिलक्या, पिली खंजन) हा एक पक्षी आहे.
पिवळ्या धोब्याच्या काही उपप्रजाती आहेत.
सदाशिव आठवले
सदाशिव आठवले (जन्म : सातघर-अलिबाग, २३ मार्च १९२३; - ८  डिसेंबर २००१) हे मराठीभाषक संशोधक, इतिहासकार आणि लेखक होते. त्यांनी चार्वाकविषयक इतिहास आणि तत्त्वज्ञान तसेच भारतीय तसेच महाराष्ट्राच्या इतिहासाशी संबंधित विविध विषयांवर लेखन केले आहे. सदाशिव आठवले यांनी अनेक ऐतिहासिक व्यक्तींची चरित्रे लिहिली आहेत.
जन्म, शिक्षण व अध्यापन
सदाशिव आठवले ह्यांचा जन्म रायगड जिल्ह्यातील अलीबाग पासून ८ मैलांवर असलेल्या सातघर ह्या लहान खेडेगावात झाला. त्यांनी पुणे येथील सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय येथून १९४६ ह्या वर्षी इतिहास व राज्यशास्त्र ह्या विषयातील मुंबई विद्यापीठा ची एम. ए. ही पदवी मिळवली.
१९४६ ते १९६२ ह्या काळात त्यांनी प्रथम सर परशुरामभाऊ महाविद्यालय, पुणे येथे इतिहास ह्या विषयाचे अध्यापन केले. नंतर कोल्हापूर येथील राजाराम महाविद्यालय (१९५०-१९५८) आणि मुंबई तील एल्फिन्स्टन महाविद्यालय (१९५८-१९६२) येथेही त्यांनी इतिहास ह्या विषयाचे अध्यापन केले. इतिहासकार त्र्यंबक शंकर शेजवलकर ह्यांच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी नाना फडणवीस ह्या विषयावर पीएचडी ह्या पदवीसाठी अभ्यास केला. परंतु त्यांना ती पदवी मिळू शकली नाही.
१९६२ ते १९७० ह्या कालावधीत मराठी विश्वकोशात वरिष्ठ संपादक म्हणून त्यांनी काम पाहिले. संपादनाचे काम त्यांनी केले. परंतु प्रमुख संपादकांशी कार्यपद्धतीबद्दल मतभेद झाल्याने त्यांनी ते काम सोडले.
नंतरच्या काळात ते कुर्डुवाडी येथील महाविद्यालयाचे (१९७०-१९७४) तसेच अहमदनगरच्या सारडा महाविद्यालयाचे प्राचार्य होते.
नियतकालिकांतील लेखन
आठवले ह्यांनी दै. केसरी, चित्रमयजगत, नवभारत, भालचंद्र, युगवाणी, ललित, समाजप्रबोधनपत्रिका, सोबत, इत्यादी मराठी नियतकालिकांतून विविध विषयांवर लेख लिहिले आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
उदी
उदी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
रहाटवडे
रहाटवडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील एक गाव आहे.
रहाटवडे
रहाटवडे हे पुणे जिल्ह्यातल्या हवेली तालुक्यातील ६५२.७३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३४७ कुटुंबे व एकूण १८१८ लोकसंख्या आहे.
उदी
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
रहाटवडे
भोगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
रहाटवडे हे पुणे जिल्ह्यातल्या हवेली तालुक्यातील ६५२.७३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३४७ कुटुंबे व एकूण १८१८ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर Pune २८ किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये ९०६ पुरुष आणि ९१२ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक १६५ असून अनुसूचित जमातीचे ५ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५६२८८ आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा, २ शासकीय प्राथमिक शाळा ,१ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील माध्यमिक शाळा कोंढणपुर येथे ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील उच्च माध्यमिक शाळा खेड शिवापूर येथे  ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय, अभियांत्रिकी महाविद्यालय, वैद्यकीय महाविद्यालय, व्यवस्थापन संस्था, व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा, अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र, अपंगांसाठी खास शाळा पुणे येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय)
गावात १ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे. गावात १ इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.
स्वच्छता
गावात बंद गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही. गावात न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.गावात दूरध्वनी उपलब्ध आहे.गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आहे. गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे. गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील इंटरनेट सुविधा ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.. गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध आहे.
बाजार व पतव्यवस्था
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील एटीएम १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात व्यापारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील व्यापारी बँक ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात सहकारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सहकारी बँक ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध आहे. गावात स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आहे. गावात रेशन दुकान उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेशन दुकान ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात आठवड्याचा बाजार उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील आठवड्याचा बाजार ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे. गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे. गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आहे.
वीज
प्रतीदिवस १० तासांचा वीजपुरवठा सर्व प्रकारच्या  घरगुती वापरासाठी उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
रहाटवडे ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ६१० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पुणे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:हवेली तालुक्यातील गावे
गुंदवळ
गुंदवळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
ॲरन फिंच
ॲरन फिंच (Aaron Finch; १७ नोव्हेंबर १९८६, कोलाक, व्हिक्टोरिया) हा एक ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटपटू आहे. फिंचने आजवर ३६ एकदिवसीय सामन्यांमध्ये खेळताना ऑस्ट्रेलियासाठी १,३०४ धावा (६ शतके व ५ अर्धशतके) काढल्या आहेत तसेच २ बळी घेतले आहेत. ऑस्ट्रेलियाखेरीज फिंच २०१५ सालच्या भारतीय प्रीमियर लीगमध्ये मुंबई इंडियन्स संघाकडून खेळेल.
बाह्य दुवे
वर्ग:दिल्ली डेअरडेव्हिल्स माजी खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जेफ थॉमसन
जेफ्री रॉबर्ट जेफ थॉमसन हा (१६ ऑगस्ट, १९५०:न्यू साउथ वेल्स, ऑस्ट्रेलिया - ) हा 🇦🇺 australiaकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. थॉमसन जगातील सर्वात वेगवान गोलंदाजांपैकी एक समजला जातो.
समुद्रशास्त्र
समुद्रशास्त्र तथा सागरशास्त्र (ग्रीक शब्द ὠκεανός म्हणजे "महासागर" आणि γράφω म्हणजे "लिहिणे"चा अर्थ), हा भौगोलिक आणि जैविक जैविक घटकांचा अभ्यास आहे. हे पर्यावरणीय तंत्रज्ञानासह विविध विषयांचा समावेश असलेल्या पृथ्वी विज्ञान आहे; महासागर प्रवाह, लाटा, आणि भौगोलिक द्रव गतिशीलता; प्लेट टेक्टोनिक्स आणि समुद्राच्या तळावरील भूगोल; आणि महासागर आणि त्याच्या सीमा ओलांडून विविध रासायनिक पदार्थ आणि भौतिक गुणधर्म असणारी या वैविध्यपूर्ण विषयांवर अनेक विषयांचा अभ्यास करण्यात आला आहे ज्यात समुद्रशास्त्रज्ञ जगभरातील अधिक ज्ञान आणि त्यातील प्रक्रियेची समज वाढवतात: खगोलशास्त्र, जीवशास्त्र, रसायनशास्त्र, हवामानशास्त्र, भूगोल, भूगर्भशास्त्र, जल विज्ञान, हवामानशास्त्र आणि भौतिकशास्त्र. पॅलिओ ओशनोग्राफी भूगर्भीय भूतकाळात महासागरांच्या इतिहासाचा अभ्यास करते
१ . समुद्रमार्ग, महासागरांच्या तळाशी आणि सागरी वनस्पती आणि प्राणी यांच्यासह महासागरांचा अभ्यास.
२. महासागरांचा अभ्यास आणि त्यांचे जीवन.
सागरशास्रा मध्ये सागर व महासागरतील घटकांचा भौतिक, रासायनिक व जैविक दृष्टाने अभ्यास केला जाता.
भौमप्रदोष
हे कर्जमुक्तीसाठी करण्यात येणारे एक प्रकारचे शिवाचे व्रत आहे.मंगळवारी त्रयोदशी तिथी आली असता भौमप्रदोष होतो.
गांधीनगर
गांधीनगर हे शहर भारताच्या गुजरात राज्याची राजधानी आहे. अहमदाबाद जवळचे हे शहर पूर्वनियोजित आराखड्याप्रमाणे वसवण्यात आलेले आहे.
वर्ग:गुजरातमधील शहरे वर्ग:गांधीनगर जिल्हा
जॉईस हडलसे
मार्गारेट जॉईस हडलसे (१ डिसेंबर, १८९७:इंग्लंड - १९७७:केंब्रिज, इंग्लंड) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९३७ मध्ये २ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भीमा नदी
भीमा नदी पश्चिम भारतातील प्रमुख नद्यांपैकी असून या नदीचा उगम महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील भीमाशंकर येथे झाला आहे. या नदीची एकूण लांबी ८६० किमी आहे, एकूण लांबीपैकी महाराष्ट्रात ४५१ किमी क्षेत्र आहे. भीमा नदी ही कृष्णा नदीची उपनदी आहे. ही नदी महाराष्ट्र राज्याच्या बाहेर कर्नाटकमध्ये कृष्णा नदीला जाऊन मिळते. सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूर येथे तिला चंद्रभागा म्हणतात. ही नदीआग्नेयेस वाहून कर्नाटकात रायचूरजवळ कृष्णा नदीला मिळते.
भीमा नदीची नीरा नदी ही उपनदी सोलापूर जिल्ह्यातील नरसिंगपूर-नीरा या गावाजवळ भीमेला मिळते. मुळा-मुठा आणि भीमा नदीचा संगम पुणे जिल्ह्यातील वाळकी(रांजणगाव बेट) येथे होतो.
भीमा नदीचे पाणलोट क्षेत्रफळ ४६,००० चौरस कि.मी.आहे.
महाराष्ट्राच्या पावसाळ्यात भीमेला अनेकदा पूर येतो.
भीमा नदीवर एकूण बावीस लहान मोठी धरणे आहेत.
चंद्रभागा
चंद्रभागा नदी सोलापूर जिल्ह्यातील पंढरपूरमधून वाहणारी नदी आहे. ही भीमा नदीच आहे. भीमा पंढरपुराजवळून वाहताना चंद्रकोरीप्रमाणे वळण घेते, म्हणून तिला पंढरपुरात चंद्रभागा म्हणतात. ही चंद्रभागा, अमरावती जिल्ह्यातली चंद्रभागा, हिमाचल प्रदेशातील चंद्रभागा आणि ओरिसातील चंद्रभागा या वेगळ्या नद्या आहेत. पंढरपूरमधून चंद्रभागा नदी पुढे सुस्ते, पळूज, बठाण गावाजवळून सोलापूर जिल्ह्यात जाते. सुस्ते गावातील शेतकरी शेती करता चंद्रभागेच्या पाण्याचा वापर करतात. सुस्ते गावातील देवी अंबाबाईचे मंदिर चंद्रभागेच्या तटावर आहे.
भीमा नदीकाठची गावे
तरटगांव (भोसे),दौंड, कोरेगांव भीमा, निमगाव-दावडी,शेलपिंपळगाव , कोंढार चिंचोली , पंढरपूर, राजगुरुनगर, अरळी, खरपुडी खुर्द
सांस्कृतिक आणि साहित्यातले उल्लेख
तुषार यमगर 7498504120
वर्ग:नद्या वर्ग :महाराष्ट्रातील नद्या वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
इ.स.पू. ४२५
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ४२५ वर्ग:इ.स.पू.चे ४२० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
महेस गूणतिलके
गूणतिलके, महेस वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिल्टन पायदाना
मिल्टन रॉबर्ट पायदाना (२७ जानेवारी, १९५०:गयाना - हयात) हा undefinedकडून १९८० ते १९८३ दरम्यान ३ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टोकावडे
टोकावडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
उपसागर
तीनही बाजूला जमीन असलेल्या समुद्राच्या विशाल जलाशयाला उपसागर म्हणतात. १)बंगालचा उपसागर २)हडसनचा उपसागर (उत्तर अमेरिका) ३) बॅफिनचा उपसागर
हा जलाशय जर विशाल नसेल तर त्याला आखात आणि (बहुधा नदीच्या समुद्राला मिळण्यामुळे झालेला) फारच छोटा जलाशय असेल तर त्याला खाडी म्हणतात. उदा. पर्शियनचे आखात, खंबायतचे आखात, कच्छचे आखात, वगैरे. राजापूरची खाडी, रत्‍नागिरीची खाडी, महाडची खाडी, भाईंदरची खाडी, माहीमची खाडी, वगैरे.
वर्ग:उपसागरे
अनिल फडके (प्रकाशक)
अनिल फडके (जन्म : २ नोव्हेंबर १९५२; - २५ ऑगस्ट २०१७) हे मुंबईतील मनोरमा प्रकाशनचे मालक होते.
अनिल फडके यांनी फडके यांनी ४० वर्षे आध्यात्मिक आणि संस्कारक्षम ग्रंथ, पुस्तके तसेच कथा, कादंबऱ्या, सामाजिक विषयाला वाहिलेली हजार बाराशेवर पुस्तके प्रकाशित केली. पुस्तकांच्या किंमती अत्यंत कमी ठेवून वाचक जोडण्याची किमया त्यांनी साधली. आजपावेतो शेकडो पुस्तके प्रकाशित करून महाराष्ट्रात ​तसेच देश-परदेशात त्यांनी ती असंख्य वाचकांपर्यंत पोहचवली व प्रकाशन क्षेत्रात नावलौकिक मिळवला.
एका वर्षात २० ते २४ पुस्तके काढणे ही मनोरमा प्रकाशनची ख्याती होती. त्यांत इंद्रायणी सावकार, कुसुम अभ्यंकर, गुरुनाथ नाईक, जयवंत दळवी, बाबुराव अर्नाळकर, मीना देशपांडे, रामचंद्र सडेकर, वसुंधरा पटवर्धन, वामन देशपांडे, वि.श्री. जोशी, शांता शेळके, शिरीष पै, शैलजा राजे, श्रीकांत सिनकर, श्री.ना. पेंडसे अशा प्रकारच्या लेखकांचा अंतर्भाव आहे.
एरवी रहस्यकथा म्हणजे ती निकृष्ट कागदावरच छापलेली असणार असे ठरून गेले होते. फडके यांनी बाबुराव अर्नाळकरांच्या दोन दोन रहस्यकथा एकत्र आणून त्या पांढऱ्या शुभ्र कागदांवर छापल्या. असे गुळगुळीत कागदावर छापलेले आपले पुस्तक पाहून डोळे अधू झालेल्या बाबुरावांच्या डोळ्यांत पानी तरळले. बराच वेळ ते त्या पुस्तकातील पानांवर हात फिरवत राहिले होते.
वर्ग:मराठी प्रकाशक वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बंगाल जिल्हा कायदा
वर्ग:भारतातील कायदे वर्ग:रिकामी पाने
मुलाखत
प्रशिक्षित मुलाखतकार नेमलेले प्रश्न विचारून व निरिक्षणे करून व्यक्तिमत्त्वाचे अनेकानेक पैलू लक्षात घेत असतात. चारचौघांमध्ये मिसळून ज्याला संवाद साधता येतो तो व्यक्ती सहजपणे मुलाखत देऊ शकतो.यात आत्मविश्वास पूर्वक उत्तरे देणे अपेक्षित असते.
मुलाखतीचे प्रकार
राजकीय मुलाखत रेडिओवरील मुलाखत दूरध्वनीवरील मुलाखत
नोकरी विषयक mulakat
नोकरी विषयक मुलाखती म या बाबी तपासल्या जातात. नेमलेल्याला कामाचे अधिकारपद देण्यापूर्वी उमेदवार रिंगणात भूमिका बजावण्यास लायक आहे की नाही हे जाणून घेतले जाते. बौद्धिक, मानसिक आणि कौशल्यवृद्धीची आवड मुलाखतीत दिसून आल्यास निवडीची शक्यता असते.
स्वरूप
मुलाखत देतांना आपला नैसर्गिक स्वभाव जसा आहे तसेच वर्तन केलेले योग्य असते. या मुळे मुलाखतही सहजतेने होते. म्हणूनच आपला नैसर्गिक स्वभाव न दाबता जे उमेदवार मुलाखतीस सामोरे जातात त्यांना निकालाची कधीच काळजी नसते. मुलाखतीत बहुदा स्वतःबद्दल बोलावे लागते. त्यासाठी उत्तम आत्मविश्वास असावा लागतो. आपण कोणकोणत्या विषयात आणि कौशल्यांमध्ये पारंगत आहोत हे व्यवस्थित जाणणे आवश्यक असते. त्यासाठी योग्य ते चिंतन आणि मनन करणे आवश्यक आहे. उमेदवाराला ज्या कामासाठी अर्ज केला आहे त्या क्षेत्रात आपण कसे योग्य आहोत हे पटवून देता आले पाहिजे. मुलाखतीत संभ्रमीत करणारे प्रश्न येऊ शकतात. कोणत्याही प्रश्नांचे उत्तरे किती शांतपणे आणि विचारपुर्वक देतो त्यावर उमेदवाराची हुशारी दिसून येते. उमेदवाराचा स्वभाव आणि एकंदरीत वागण्याची पद्धत यांचे निरिक्षण मुलाखत घेणारा करत असतो. उमेदवाराची कठीण परिक्षा घेण्यापेक्षा रिक्त जागेकरिता सर्वात चांगला उमेदवार निवडण्याची जबाबदारी मुलाखतकर्त्यावर असते. म्हणून त्या जागेकरिता 'मीच कसा योग्य आणि उपयुक्त आहे' हे कळत नकळतपणे मुलाखत देणाऱ्याने दखाऊन द्यायचे असते.
मुलाखतीतले सामान्य प्रश्न्र
(टेल मी समथींग अबाऊट युअरसेल्फ) या विशेष प्रश्नाकरीता बायोडाटा व्यतिरिक्त या नोकरीकरिता उपयुक्त असणारे स्वतबद्दलचं तुम्ही काय सांगू शकता, हे पाहिले जाते. या प्रश्नाची तयारी करण्यासाठी वारंवार याचे उत्तर देण्याची तयारी करा. संस्थेला किंवा कंपनीकरिता तुमचे योगदान काय असेल हे योग्यपणे सांगितले तर चांगले गुण प्राप्त होतात.
वरील मुद्द्यांचा उपयोग केंद्रीय लोकसेवा आयोग (यूपीएससी), महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग आदी परीक्षांमध्येही होऊ शकतो. अशा मुलाखतीमध्ये विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानापेक्षा त्यांचे समकालीन वास्तव, त्यातील घडामोडी व कळीचे मुद्दे या विषयक दृष्टिकोन व भूमिका तपासली जाते. विद्यार्थ्यांला समकालीन बाबींची जाण व स्वतःची स्पष्ट भूमिकादेखील असावी लागते. विद्यार्थी समन्यायी धर्मनिरपेक्ष, लोकशाहीवादी संतुलित विचार करणारा आहे किंवा नाही ते पाहिले जाते. अर्थात विद्यार्थ्यांची देहबोली, भाषा, संवादकौशल्य, विचारातील स्पष्टता, आत्मविश्वास या बाबी मुलाखतीत महत्त्वाच्या ठरतात. बोलण्याचा भरपूर सराव, गटचर्चा, अधिकाधिक मॉक इंटरव्ह्यूद्वारे मुलाखतीची तयारी करता येते.
mission ias
=उद्दिष्टे=
वर्ग:व्यवस्थापन वर्ग:कौशल्ये वर्ग:संवादशास्त्र
मुरिएल लोव
मुरिएल अॅनी लव (१७ जून, १९०६:डर्बीशायर, इंग्लंड - २५ जून, १९६६:इंग्लंड) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९३७ मध्ये ३ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६६ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अमरेली
वर्ग:गुजरातमधील शहरे
झारखंड विधानसभा
झारखंड विधानसभा हे भारताच्या झारखंड राज्याच्या विधिमंडळाचे एकमेव सभागृह एक आहे. ८१ आमदारसंख्या असलेल्या झारखंड विधानसभेचे कामकाज रांचीमधून चालते. भारतीय जनता पक्षचे दिनेश ओराव हे विधानसभेचे सभापती असून मुख्यमंत्री रघुवर दास हे विधानसभेचे नेते आहेत.
भारताच्या इतर विधिमंडळांप्रमाणे झारखंड विधानसभेचा कालावधी ५ वर्षांचा असतो व आमदारांची निवड निवडणुकीद्वारे होते. सरकार स्थापनेसाठी राजकीय पक्षाला अथवा राजकीय आघाडीकडे ४१ जागांचे बहुमत असणे अनिवार्य आहे. विद्यमान विधानसभा २०१४ सालच्या निवडणुकीनंतर अस्तित्वात आली.
बाह्य दुवे
वि वर्ग:राज्यानुसार विधानसभा
रणधीरसिंग
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पंजाबी व्यक्ती वर्ग:रिकामी पाने
आयएनएस शिवाजी तलाव
पश्चिम महाराष्ट्रातल्या पुणे जिल्ह्यातील एक धरण आहे.
पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार धरणे
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील धरणे वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
एरियान पॅसेंजर पेलोड एक्स्परिमेंट
एरियान पॅसेंजर पेलोड एक्स्परिमेंट या नावा अंतर्गत अंतराळात वजन नेण्याचे प्रयोग करताना हा उपग्रह भारताने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:खगोलशास्त्रावरील अपूर्ण लेख वर्ग:अंतराळ मोहिम वर्ग:भारतीय अंतराळ मोहिम वर्ग:पृथ्वीभोवतीचे कृत्रिम उपग्रह वर्ग:भारतीय उपग्रह
इयान स्मिथ (न्यू झीलंडचा क्रिकेट खेळाडू)
इयान डेव्हिड स्टॉकली स्मिथ (२८ फेब्रुवारी, १९५७:नेल्सन, न्यू झीलँड - हयात) हा undefinedकडून १९८० ते १९९२ दरम्यान ६३ कसोटी आणि ९८ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खारे पाणी
खारे पाणी पाण्यात वेगवेगळ्या प्रकारचे क्षार मिसळल्यामुळे होणारे मिश्रण आहे. यास 'क्षारयुक्त पाणी असेही म्हणतात. असे पाणी नैसर्गिकरीत्या समुद्रांमध्ये तसेच काही सरोवरांमध्ये आढळते.
वर्ग:पाणी
हिना रब्बानी खर
हिना रब्बानी खर (उर्दू: حنا ربانی کھر ; रोमन लिपी: Hina Rabbani Khar ) (१९ नोव्हेंबर, इ.स. १९७७; मुलतान, पंजाब, पाकिस्तान - हयात) ही पाकिस्तानातील राजकारणी आहे. २० जुलै, इ.स. २०११ रोजी हिने पाकिस्तानाच्या परराष्ट्रमंत्रिपदाची सूत्रे हाती घेतली. या पदावर आरूढ झालेली हिना ही पहिली स्त्री, तसेच सर्वांत तरुण व्यक्ती आहे. तत्पूर्वी ही इ.स. २००२ व इ.स. २००८ सालांतल्या निवडणुकींत एनए-१७७ मुझफ्फरगढ-२ या मतदारसंघातून राष्ट्रीय विधिमंडळात निवडून गेली होती. हिचे वडील गुलाम नूर रब्बानी खर हे पाकिस्तानी राजकारणी, जमीनदार असून चुलते गुलाम मुस्तफा खर पंजाब प्रांताचे माजी गव्हर्नर होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:पाकिस्तानी राजकारणी वर्ग:पाकिस्तानी महिला वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रसिका जोशी
रसिका जोशी (जन्म : मुंबई, १२ सप्टेंबर १९७२; - वांद्रे-मुंबई, ७ जुलै २०११)) ही मराठी चित्रपट व नाट्य क्षेत्रांतील अभिनेत्री होती. तिने मराठी नाटके, दूरचित्रवाणी मालिका व चित्रपटांखेरीज हिंदी दूरचित्रवाणी व चित्रपट माध्यमांतूनही अभिनय केला. दिग्दर्शक गिरीश जोशी यांची ती पत्‍नी होती. तिच्या अनेक विनोदी भूमिका गाजल्या.
महाराष्ट्रातील ग्रिप्स नाट्य चळवळीतून या अभिनेत्रीचा उदय झाला.
कारकीर्द
रसिका जोशी हिच्या नागमंडल, व्हाईट लिली आणि नाइट रायडर यांसारख्या नाटकांमधील भूमिका विशेष गाजल्या. प्रपंच या मराठी दूरचित्रवाणी मालिकेतील तिची भूमिका गाजली. तसेच मराठीत खबरदार, यंदा कर्तव्य आहे, अशा चित्रपटांतील तिच्या भूमिका स्मरणीय होत्या. यंदा कर्तव्य आहे या चित्रपटाचे कथा आणि संवादलेखन तिने केले होते.
गायब, वास्तुशास्त्र, भूत अंकल, भुलभुलय्या, मालामाल वीकली, जॉनी गद्दार, बिल्लू बार्बर, खलबली या हिंदी भाषेतील चित्रपटांतूनही तिने अभिनय केला. गोपाल वर्माचा 'नॉट ए लव्ह स्टोरी' हा रसिकाचा अखेरचा चित्रपट होय.
मृत्यू
अखेरची तीन वर्षे ती रक्ताच्या कर्करोगाने ग्रस्त होती. जुलै २०११मध्ये व्हाईट लिली आणि नाइट रायडर या नाटकाच्या प्रयोगाच्या वेळी तिला अस्वस्थ वाटू लागल्याने रुग्णालयात दाखल आले होते. वयाच्या ३९व्या वर्षी ७ जुलै २०११ रोजी वांद्रे, मुंबई येथे रुग्णालयात तिचा मृत्यू झाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते वर्ग:मराठी पटकथाकार वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
वन्यजीव संरक्षण (परीशिष्ट) कायदा
वन्यजीव (संरक्षण) कायदा,१९७२ वन्यजीवांची अवैध शिकार आणि तस्करी रोखण्यासाठी भारत सरकारने वन्यजीव (संरक्षण) कायदा,१९७२ पारित केला.
पंचगंगा नदी
पंचगंगा नदी ही पश्चिम महाराष्ट्रातून जाणारी महत्त्वाची नदी आहे. कासारी, कुंभी, तुळशी, भोगावती व सरस्वती या नद्या मिळून पंचगंगा झाली आहे. पाच उपगंगांच्या संगमापासून तयार झाल्याच्या दंतकथेनुसार तिला पंचगंगा असे नाव पडले आहे. वाढत्या लोकसंख्येमुळे व औद्योगिकीकरणामुळे इतर नद्यांप्रमाणे याही नदीमध्ये प्रदूषण होत आहे
पंचगंगा नदी कोल्हापूर शहराच्या सीमेवरून वाहते, ती करवीर तालुक्यातल्या चिखली गावातील प्रयाग संगमापासून सुरू होते. कुंभी, कासारी, तुळशी, भोगावती आणि धामणी नद्यांच्या प्रवाहातून ती तयार होते. स्थानिक दंतकथेनुसार गुप्त सरस्वती नदीही पंचगंगेला मिळते. या संगमानंतर नदी कोल्हापूरच्या उत्तरेवर एक गाळाचे पठार तयार करते आणि पूर्वेकडे वाहत जाते
पंचगंगाला काळा ओढा, चंदूर ओढा, जयंती, तिळवणी ओढा, दुधाळी, बापट कॅम्प, लाईन बाजार आदी ओढे मिळतात.
प्रवाह
कोल्हापुरातून पुढे निघालेली पंचगंगा नदी जवळजवळ ५० किमी पूर्वेकडे रुई, इचलकरंजीजवळून वाहत जाऊन, कृष्णा नदीला नृसिंहवाडी कुरुंदवाड येथे मिळते. या नदीला हातकणंगले येथील आळते टेकडीवरून येणारा आणखी एक महत्त्वाचा प्रवाह कबनूरजवळ मिळतो.
प्रदूषणाचे स्वरूप
सध्या (२०१८ साली) पंचगंगा नदीचे मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण होत आहे. त्याच्यामध्ये कारखान्यामुळे होणारे प्रदूषण खूप जास्त आहे. पंचगंगेची भारतातील प्रमुख प्रदूषित नद्यामंध्ये गणना होते. पंचगंगा प्रदूषणाचा जयंती नाला हा प्रमुख स्रोत आहे. जलप्रदूषणामुळे २०१२ साली औद्योगिक नगरी इचलकरंजी येथे काविळीची साथ आली आणि त्यामध्ये ४२ लोक दगावले. हजारो लोकांना जलजन्य रोगांची लागण झाली. काळा ओढा हा अत्यंत प्रदूषित नाला असून वस्त्रोद्योगातील प्रोसेसिंगमधून रासायनिक सांडपाणी या ओढ्यामध्ये सोडले जाते. त्याचबरोबर चंदूर ओढा, तिळवणी ओढा यामुळेसुद्धा नदीच्या प्रदूषणामध्ये भर पडत असते. प्रत्येक वर्षी हजारो मासे मृत्युमुखी पडतात. २०१९ मध्ये पंचगंगा नदीला महापूर आला होता आणि त्याने कोल्हापूर शहर पाण्याखाली गेले होते.तसेच कोल्हापूरच्या पूर्वेकडे ८ कि.मी हालोंडी गांव १००% पुरात बुडाले होते.त्यांनतर पुन्हा २०२१ मध्ये देखील अगदी सेम स्थिती निर्माण झाली होती.
वर्ग:भारतातील नद्या
उमरदरी (मालेगाव)
उमरदरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
प्रेटोरियन रक्षक
प्रेटोरियन रक्षक तथा शाही प्रेटोरियन रक्षक हे रोमच्या सैन्याची एक खास तुकडी होती. सुरुवातीस या तुकडीत फक्त इटलीतील न्यायाधिकाऱ्यांतून (प्रेटर) भरती करण्यात येई. यातील सैनिक इतरांपेक्षा शक्तिने तसेच प्रशिक्षणाने वरचढ असत.
रोमन सम्राटाचे अंगरक्षक सहसा प्रेटोरियन रक्षकांतून निवडलेल जात.
वर्ग:रोमन साम्राज्य
आयलीन ॲश
आयलीन ॲश (३० ऑक्टोबर, १९११:लंडन, इंग्लंड - ३ डिसेंबर २०२१) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९३७ ते १९४९ दरम्यान ७ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे. ॲश ह्या जगातील सर्वात वयस्क जिवित क्रिकेटपटू आहेत.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९११ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एन.ए.के. ब्राऊन
एर मार्शल नॉर्मन अनिलकुमार ब्राऊन (जन्मः डिसेंबर १५ १९५१) भारतीय वायुसेनेचे प्रमुख आहेत. एरचीफ मार्शल पी. व्ही. नाईक यांच्याकडून ३१ जुलै २०११ रोजी एरमार्शल ब्राऊन यांनी या पदाची सूत्रे स्वीकारली.
एर मार्शल ब्राऊन १९७२ पासून वायुसेनेत कार्यरत आहेत. खडकवासला पुणे येथील राष्ट्रीय संरक्षण अकादमीचे विद्यार्थी असलेले ब्राऊन फायटर कॉंबॅट लिडर आहेत. त्यांना फ्लाईंग हंटर, सर्व प्रकारची मिग-२१, जॅग्वार आणि सुखॉय (एसयू-३०) विमानाच्या उड्डाणांचा अनुभव आहे
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म वर्ग:भारतीय वायुसेना
तूरक्वाँ
तूरक्वॉं फ्रांसच्या उत्तरेतील एक शहर आहे. २०१२ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या ९२,७०७ होती. बेल्जियमच्या सीमेवर असलेले हे शहर मेत्रोपोल युरोपियें दि लिल या नागरी प्रदेशाचा भाग आहे.
१८ मे, १७९४ रोजी येथे झालेल्या तूरक्वॉंच्या लढाईत फ्रेंच सैन्याने ब्रिटिश आणि ऑस्ट्रियन सैन्याचा पराभव केला होता.
येथील गार दे तूरक्वॉं रेल्वे स्थानकातून पॅरिस आणि लिल या शहरांना गतिमान रेल्वेसेवा उपलब्ध आहे.
वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
रायन वॅटसन
वॅटसन उजखोरा फलंदाज आहे व उजव्या हाताने मध्यमगती तसेच ऑफ-ब्रेक गोलंदाजी करतो.
वॅटसन, रायन वॅटसन, रायन वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
करड्या मानेचा भारीट
हा आकाराने चिमणीएवढा असतो. नराच्या डोक्याचा वर्ण राखी असतो. त्याच्या डोळ्यांभोवती पांढरे ठळक कडे असतात. शेष भागाचा रंग तपकिरी असून त्यावर तांबूस झाक असते. पाठीवर गर्द रेघा असतात. शेपटी तपकिरी, दुभागालेली असते. कंठ लालसर पांढरा असतो. छाती तांबूस असते. मादी दिसायला नरासारखी, मात्र फिक्क्या वर्णाची असते.
वितरण
हे पक्षी पश्चिम व मध्य भारत, उत्तर गुजरात, सिंध, उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश आणि कर्नाटक या भागात आढळतात.
निवासस्थाने
हे पक्षी पाषाणयुक्त झुडूपीप्रदेश, माळराने आणि शेतीच्या प्रदेशात आढळतात.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
गॅरी रॉबर्टसन
गॅरी कीथ रॉबर्टसन (१५ जुलै, १९६०:न्यू झीलँड - हयात) हा undefinedकडून १९८१ ते १९८९ दरम्यान १ कसोटी आणि १० आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स.पू. ४२८
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ४२८ वर्ग:इ.स.पू.चे ४२० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ५ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
नरहर बाळकृष्ण देशमुख
रावबहादुर नरहर बाळकृष्ण देशमुख ऊर्फ अप्पासाहेब देशमुख (जन्म : पुणे, ८ जुलै १८७२; -  )हे अहमदनगरमधील एक प्रख्यात वकील होते.
बालपण व शिक्षण
अप्पासाहेब देशमुखांना दोन भाऊ आणि दोन बहिणी होत्या. त्यांचे आजोबा नागेश कृष्ण देशमुख हे ग्वाल्हेरच्या महाराणी बायजाबाई शिंद्यांचे सचिव होते, तर वडील सांगली संस्थानात दरबारी वकील होते. लहानपणीच वडिलांचे निधन झाल्यामुळे अप्पासाहेबांचा सांभाळ त्यांच्या मामांनी केला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण पुण्यातील नेटिव्ह इन्स्टिट्यूशनमध्ये झाले. पुढे मॅट्रिक झाल्यावर नरहर बाळकृष्ण देशमुख यांनी लोकमान्य टिळकांनी चालवलेल्या कायद्याच्या शाळेत नाव घातले. त्या शाळेत त्यांचा नंबर वर्गात नेहमीच पहिला येई.
कारकीर्द
जिल्हा वकिलीची परीक्षा १८८९मध्ये पास केल्यावर अप्पासाहेब देशमुखांनी अहमदनगरमध्ये ऑगस्ट १८९३पासून वकिलीची प्रॅक्टिस सुरू केली. इसवी सन १९०४ ते १९३४ या काळात देशमुख अहमदनगरमधले सरकारी पब्लिक प्रॉसिक्यूटर (सरकारी वकील-अभियोक्ता) होते. ती कारकीर्द चालू असतानाच त्यांनी दोन वर्षांसाठी धुळे आणि बेळगाव कोर्टांत उप जिल्हा न्यायाधीश व सत्र न्यायाधीश म्हणून काम पाहिले. ते अनेक वर्षे अहमदनगर एज्युकेशन सोसायटीचे उपाध्यक्ष आणि अहमदगर नगरपालिकेच्या व्यवस्थापन समितीचे प्रमुख होते. नगर-नासिक वाङ्‌मय मंडळाचे सचिव, हरिजन सेवा संघाचे अध्यक्ष, आणि बाळ संगोपनाला वाहिलेल्या एका संस्थेचे ते उपाध्यक्ष होते. अप्पासाहेब देशमुख हे ग्रामीणविकासाच्या चळवळीशी जोडले गेले होते. ते सोमवंशीय अनाथ वसतीगृह आणि अहमदनगर अनाथ विद्यार्थी गृह या दोन्ही संस्थांचे अध्यक्ष होते. त्यांच्या अध्यक्षतेखाली १९३२साली अहमदनगरला एक देशस्थ ऋग्वेदी ब्राम्हण संमेलन भरले होते.
पुरस्कार
ब्रिटिश सरकारने अप्पासाहेब देशमुखांना त्याच्या समाजकार्याबद्दल रावबहादुर या उपाधीने सन्मानित केले होते.
लेखन
वर्ग:रावबहादुर वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म
निंबायत
निंबायत हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
अजय चक्रवर्ती
(जन्म-२५ डिसेंबर १९५२ ) हे पतियाळा घराण्याचे हिंदुस्तानी गायक आहेत.
शिक्षण
त्यांनी संगीत या विषयात पदवी आणि पदव्युत्तर शिक्षण कोलकाता येथील प्रसिद्ध रवींद्र भारती विद्यापीठातून पूर्ण केले. दोन्ही अभ्यासक्रमात त्यांनी प्रथम क्रमांक प्राप्त केला.
सांगीतिक गुरू
पं.अजय चक्रवर्ती यांचे पहिले गुरू म्हणजे त्यांचे वडील. त्यानंतर पन्नालाल सामंत, कनाईदास बैगारी, ज्ञानप्रकाश घोष यांच्याकडे त्यांचे सांगीतिक शिक्षण झाले. अजय चक्रवर्तींनी याशिवाय हिराबाई बडोदेकर, लताफत हुसेन खॉं, यांच्याकडेही तालीम घेतली. ते कर्नाटकी संगीत एम्.बालमुरलीकृष्णन् यांच्याकडे शिकले.
संगीत प्रकार
पं.चक्रवर्ती हे ख्यालगायकीसाठी प्रसिद्ध आहेत. त्याव्यतिरिक्त टप्पा, ठुमरी, भजन, कीर्तन, लोकसंगीत असे गायनप्रकारही ते सादर करतात. त्यांनी विविध भारतीय भाषांमधून चित्रपट संगीत,उपशास्रीय गायन असे सांगीतिक प्रकार गायलेले आहेत.
सांगीतिक सहभाग व सादरीकरण
बीबीसी या मान्यताप्राप्त व्यासपीठाने भारतीय स्वातंत्र्याच्या सुवर्ण महोत्सवानिमित्त पंडित अजय चक्रवर्ती यांना गायनासाठी विशेष आमंत्रित केले होते. पाकिस्तान आणि चीन या देशांनी गायनासाठी आमंत्रित केलेले ते पहिले हिंदुस्थानी शास्त्रीय गायक असल्याचे मानले जाते. जगभरातील प्रसिद्ध अशा सांगीतिक व्यासपीठावरून पंडित चक्रवर्ती यांनी आपली कला सादर केली आहे.
प्रशिक्षण संस्था
पंडित चक्रवर्ती यांनी आपल्या वडिलांपासून प्रेरणा घेऊन हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचे प्रशिक्षण देणारी "श्रुतिनंदन' नावाची शिक्षण संस्था १९९७ साली कोलकाता येथे स्थापन केली..
तोंडळी
तोंडळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
दहिसर विधानसभा मतदारसंघ
भारतीय जनता पक्षाचे मनिषा अशोक चौधरी हे दहिसर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
विजयी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:उत्तर मुंबई लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ
बिली स्टॅनलेक
बिली स्टॅनलेक (४ नोव्हेंबर, १९९४:क्वीन्सलंड - ) हा 🇦🇺 australia आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. तर आयपीएल मध्ये तो सनरायझर्स हैदराबादकडून खेळतो.
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
वर्धा
वर्धा हे महाराष्ट्राच्या विदर्भ भागातील वर्धा जिल्ह्याचे मुख्यालय व प्रमुख शहर आहे. वर्धा शहर वर्धा मुंबई-कोलकाता या प्रमुख रेल्वे मार्गावर वसले असून ते नागपूरच्या ७५ किमी नैऋत्येस तर अमरावतीच्या १०० किमी आग्नेयेस स्थित आहे.वर्धा जिल्ह्याची पश्चिम सीमा वर्धा नदी निश्चित करते.वर्धेचे पूर्वी नाव पालकवाडी होते.वर्धा नदीच्या नावावरूनच या ठिकाणाला वर्धा हे नाव देण्यात आले.
१८६६ साली स्थापित झालेले हे शहर कापूस व्यापाराचे एक प्रमुख केंद्र मानले जाते. २०११ साली शहराची लोकसंख्या सुमारे १.०६ लाख होती.
सेवाग्राम हे वर्धा शहराजवळील एक गाव आहे. येथील सेवाग्राम आश्रमासाठी हे ठिकाण प्रसिद्ध आहे. १९३६ ते १९४८ दरम्यान सेवाग्राम आश्रम हे महात्मा गांधींचे निवासस्थान होते.
इतिहास
१८५० च्या दशकात वर्धा (त्यावेळच्या नागपूर जिल्ह्याचा भाग) इंग्रजांच्या हाती पडले आणि त्यांनी वर्ध्याला मध्यप्रदेशात सामील केले. सन १८६२ मध्ये प्रशासकीय सुविधेच्या हेतूने वर्धेला वेगळे केले गेले आणि पुलगावजवळील कवठा इथे जिल्हा मुख्यालय बनवल्या गेले. १८६६ मध्ये, जिल्हा मुख्यालय, पालखवाडी गावात हलवण्यात आले. इंग्लिश शहर-नियोजक सर बॅचलर आणि सर रेजिनाल्ड क्रॅडॉक ह्यांनी गावातील झोपड्या नष्ट करून एक नवीन शहर बांधले.आहे .जवळूनच वाहणाऱ्या वर्धा नदीवरून शहराचे नाव वर्धा असे देण्यात आले
वर्धा आणि जवळील सेवाग्राम ही दोन्ही गावे भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीची प्रमुख केंद्रे होती.
भूगोल आणि हवामान
वर्धा 20.75°N, 78.6°W येथे स्थित आहे. वर्धा शहराची समुद्रसपाटीपासूनची सरासरी उंची 234 m आहे. वर्धा शहर वर्धा नदीकाठावर वसले असून ते नागपूरच्या ७५ किमी नैऋत्येस तर अमरावतीच्या १०० किमी आग्नेयेस स्थित आहे.
लोकसंख्या आणि प्रशासन
वर्धा शहर नगरपालिका परिषद (श्रेणी- अ) द्वारे संचालित आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार, नगरपालिकाच्या मर्यादेत सुमारे १०५,५४३ नागरिक आहेत. शहरीकरणामुळे सिंदी, सावंगी, बोरगाव, पिपरी, म्हसळा, नळवाडी आणि चितोडा या शेजारच्या गावांना विकसित करण्यास मदत झाली आहे.
२०११ च्या भारताच्या जनगणनेनुसार वर्धा जिल्ह्याची लोकसंख्या १,२९६,१५७ आहे त्यात ५२% पुरुष आणि ४८% महिलांचा समावेश आहे. वर्धाचा सरासरी साक्षरता दर ८०% आहे, जो देशाच्या राष्ट्रीय सरासरी ५९.५% पेक्षा जास्त आहे. पुरुष साक्षरता ८३% आणि महिला साक्षरता दर ७६% आहे. वर्धा मध्ये, ११% लोकसंख्या सहा वर्षाखालील आहे. वर्धा हे जिल्ह्यातील सर्वात मोठे शहर आहे.
धर्म
शहराच्या लोकसंख्येत प्रामुख्याने हिंदू आणि बौद्ध धर्माचे लोक आहेत. ह्याशिवाय मुस्लिम, ख्रिश्चन आणि शीख धार्मिक सुद्धा अल्पसंख्यक समुदायाने आहेत.
सांस्कृतिक
सन १९६९ मध्ये मराठी साहित्य संमेलन वर्धा शहरामध्ये आयोजित करण्यात आले होते. त्या परिषदेचे अध्यक्ष पुरुषोत्तम शिवराम रेगे होते.
उमरवाडी
उमरवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
वर्धा
शिक्षण
वर्धा विदर्भातील एक महत्त्वाचे शैक्षणिक केंद्र आहे. तिथे अनेक प्रसिद्ध महाविद्यालये आणि विद्यापीठे आहेत. प्रमुख शैक्षणिक संस्थांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:
उमरवाडी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
क्रेग कमिंग
क्रेग डेरेक कमिंग (ऑगस्ट ३१, इ.स. १९७५:तिमारू, न्यू झीलँड - ) हा 🇳🇿 new zealandकडून ११ कसोटी आणि १३ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
उमरवाडी
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
मधु मंगेश कर्णिक
मधु मंगेश कर्णिक (एप्रिल २८, १९३१ : करूळ, (कणकवली तालुका, सिंधुदुर्ग जिल्हा), महाराष्ट्र - हयात) हे मराठी कथाकार, कादंबरीकार, कवी, संवाद लेखक आहेत. ’कोकणी गं वस्ती’ हा त्यांचा पहिला कथासंग्रह आहे.
क्रेग कमिंग
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्धा
वाहतूक
भारतीय रेल्वेचे वर्धा रेल्वे स्थानक हे हावडा-नागपूर-मुंबई रेल्वेमार्गावरील एक मोठे स्थानक आहे. मुंबईहून नागपूर व कोलकात्याकडे जाणाऱ्या बहुतेक सर्व गाड्यांचा वर्ध्याला थांबा आहे. जवळील सेवाग्राम रेल्वे स्थानकाजवळ मुंबई-नागपूर व दिल्ली-चेन्नई रेल्वेमार्ग जुळतात.
मधु मंगेश कर्णिक
त्यांच्या पत्‍नीचे नाव शुभदा (माहेरचे शशी कुलकर्णी) असून मुलांची नावे तन्मय, अनुप ही आहेत. हे दोघे पुत्र आपापल्या व्यवसायात यशस्वी आहेत. मुलगी अनुजा देशपांडे दूरदर्शनवरील एक अधिकारी आहे.
मोना ग्रीनवूड
मेरी मोना ग्रीनवूड तथा मेरी ब्रॅडबरी (१० ऑगस्ट, १९०१:यॉर्कशायर, इंग्लंड - ४ एप्रिल, १९७६:यॉर्कशायर, इंग्लंड) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९३७ मध्ये २ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७६ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वर्धा
वाहतूक
शहराच्या सर्वात जवळचे विमानतळ डॉ बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, नागपूर आहे जे शहराच्या केंद्रस्थानापासून ७० किमी अंतरावर आहे.
मधु मंगेश कर्णिक
पूर्वेतिहास
मधु मंगेश कर्णिकांचे घराणे मूळचे कोकणातील आरस या गावचे. त्यांच्या पूर्वजांनी स्वकर्तृत्वावर पेशव्यांकडून कर्णिक ही सनद मिळविली. त्यांनीच अडीचशे वर्षांपूर्वी करूळ गाव वसविले. इंग्रज सरकारने त्यांना खोती दिली. अशा या कर्णिकांच्या घरात २८ एप्रिल १९३३ या दिवशी मंगेशदादा व अन्नपूर्णाबाई यांच्या पोटी मधूचा जन्म झाला. मधु मंगेश कर्णिकांचे आई-वडील अकाली गेले.
वर्धा
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे
मधु मंगेश कर्णिक
पूर्वेतिहास
इ.स. १९५४साली त्यांचा प्रेमविवाह झाला.
जीवन
मधु मंगेश कर्णिक यांचे मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण कणकवली येथे झाले. त्यानंतर काही काळ त्यांनी महाराष्ट्र राज्य परिवहन खात्यात(एस्‌टीत) नोकरी केली. गोवा सरकारच्या प्रसिद्धी खात्यात तीन-साडेतीन वर्षे माहिती अधिकारी म्हणून, आणि नंतर मुंबई येथे सरकारच्या जनसंपर्काधिकारी या पदावरही त्यांनी काम केले. ते महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्र्यांचे प्रसिद्धी अधिकारी होते व महाराष्ट्र लघुउद्योग विकास महामंडळाचे महाव्यवस्थापकही होते. अशी विविध पदे भूषवून त्यांनी वयाच्या पन्नाशीत, १९८३ साली नोकरीला रामराम ठोकला आणि लेखन व साहित्यिक कार्यासाठी स्वतःला समर्पित केले. असे असून २००६ साली ते महाराष्ट्र राज्य साक्षरता आणि संस्कृती विभागाचे अध्यक्ष झाले.
मधु मंगेश कर्णिक यांनी एक काच कारखानाही काढला होता, पण तो त्यांना यशस्वीरीत्या चालवता आला नाही.
ते महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळाचे अध्यक्ष होते व राज्य मराठी विकास संस्थेचे अतिरिक्त संचालक आहेत. याशिवाय कोकण कला अकादमी, नाथ पै वनराई ट्रस्ट यांचे संस्थापकही आहेत. त्यांनी ‘करूळ पंचक्रोशी शिक्षण प्रसार मंडळ’ स्थापन केले आणि त्या मंडळाचे करूळ ज्ञानप्रबोधिनी हायस्कूलही सुरू केले. तेथे ते मुलांच्यात रमतात.
कोकण मराठी साहित्य परिषदेच्या स्थापनेत त्याचा सिंहाचा वाटा होता.
मधु मंगेश कर्णिक यांची पहिली कथा - कृष्णाची राधा - ही रत्‍नाकर मासिकातून प्रसिद्ध झाली. तेव्हा ते मॅट्रिकच्या वर्गात होते. त्यांच्या कोल्हापुरातील वास्तव्यात खऱ्या अर्थाने कर्णिकांच्या लेखनाची सुरुवात झाली. त्यांच्या 'लोकसत्ते'त लिहिलेल्या कथांना प्रसिद्धी आणि मानधनही मिळाले. त्यानंतर 'धनुर्धारी', ' विविधवृत्त' यां साप्ताहिकांमधूनही त्यांच्या कथा प्रकाशित होऊ लागल्या.
त्यानंतर मधु मंगेश कर्णिक मुंबईला आले. '३४ सुंदरलाल चाळ’ हा त्यांचा पत्ता होता
त्यांनी पतितपावन व निर्माल्य या चित्रपटांसाठी संवाद व गीते लिहिली, आकाशवाणीसाठी अनेक नभोनाट्ये व श्रुतिका लिहिल्या; आलमगीर, गोमंतक, पुढारी, साधना, तरुण-भारत (सांज), मनोहर या नियतकालिकांतून स्तंभलेखनही केले.
कोकणातील मालगुंड येथे केशवसुतांचे सुंदर स्मारक उभारण्यासाठी मधु मंगेश कर्णिक यांनी अपार कष्ट घेतले आणि स्वतःचे अवघे ‘गुडविल’ त्याकामी लावले. महाराष्ट्रातल्या पंचाहत्तर नामवंत कवींची माहिती, फोटो आणि एक उत्कृष्ट कविता असे या स्मारकाचे स्वरूप आहे. पंचाहत्तर लाख रुपयांचे हे देखणे संकुल आहे. महाराष्ट्रातील अवश्य भेट द्यावी अशी जी साहित्यिक-सांस्कृतिक ठिकाणे आहेत, त्यांतही मालगुंडचा नंबर वरचा लागेल. त्यामुळे गणपतीपुळ्याला आलेला प्रवासी तिथे येतोच.
आत्मचरित्र
मधु मंगेश कर्णिक यांनी करूळचा मुलगा या शीर्षकनावाचे आत्मचरित्र लिहिले आहे.
मधु मंगेश कर्णिक यांच्यावर लिहिलेली पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:भारतीय आत्मचरित्रकार
बौद्ध साहित्य संमेलन
बौद्ध साहित्य संमेलन या नावाची संमेलने अनेक संस्था घेतात. त्या संस्थांपैकी अंबाजोगाईची बौद्ध साहित्य परिषद ही एक संस्था आहे. अनेक संस्था एकाच नावाची संमेलने घेत असल्याने एकाहून अधिक संमेलनांचा समान अनुक्रमांक असू शकतो. आणि त्यामुळे कोणत्याही विशिष्ट संमेलनाचा नक्की अनुक्रमांक सांगता येत नाही.
संमेलने
इ.स. १९६८ साली बेळगावला एक बौद्ध साहित्य संमेलन झाले होते. संमेलनाध्यक्ष रतनलाल सोनग्रा होते. संमेलनाला कोणताही अनुक्रमांक नव्हता.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
आणंद
आणंद हे भारताच्या गुजरात राज्यातील एक शहर व आणंद जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे. हे शहर मध्य गुजरातमध्ये मुंबईच्या उत्तरेस ४२७ किमी. व अहमदाबादच्या दक्षिणेस ६५ किमी. अंतरावर स्थित आहे. आणंद रेल्वे स्थानक हे भारतीय रेल्वेवरील एक महत्त्वाचे स्थानक असून अणंदहून खंबायत; गोध्रा व वडताळ-स्वामीनारायण इकडे रेल्वे-फाटे जातात. बाजरी, गहू, तांदूळ, कापूस, तंबाखू व इतर शेतमालाची ही बाजारपेठ असून येथे कापूस पिंजणे, हातमाग, आगपेट्या इ. उद्योग चालतात. तथापि दुग्धव्यवसायाकरिता याचा विशेष लैकिक आहे. सहकारी व सरकारी क्षेत्रांद्वारे दुधाची भुकटी व विविध पदार्थ बनविले जातात. या व्यवसायातील प्रशिक्षण देण्याची सोय येथील कृषिसंस्थेत करण्यात आलेली आहे. याशिवाय येथे तंबाखू संशोधनाचे कार्यही चालते. येथून सहा किमी. वर वल्लभ विद्यानगर असून तेथे सरदार वल्लभभाई विद्यापीठ आहे.
येथील अमूल डेरी ही जगातील सगळ्यात मोठी सहकारी दूध वितरण संस्था आहे.
दुर्गापूजा
दुर्गापूजा हा बंगालमधील एक हिंदू सण आहे. या दिवशी दुर्गा देवीची पूजा केली जाते. हा नवरात्री व्रताचा  भाग आहे. या व्रताचे विकल्प कालिका पुराणात सांगितले आहेत. बंगाल, बिहार, ओरिसा, आसाम,उत्तर प्रदेश या प्रांतांत दुर्गापूजेचा उत्सव मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. परंतु बंगाल प्रांतात त्याचा प्रचार आणि त्याची लोकप्रियता विशेष आहे. बंगालमधील ग्रामीण भागात ही पूजा वसंत ऋतूमधेही केली जाते अशी नोंद मिळते.
उस्ताद राशीद खान
(जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हे लोकप्रिय हिंदुस्तानी गायक आहेत.
दुर्गापूजा
इतिहास
दुर्गापूजा हा बंगाली लोकांचा वर्षातील महत्त्वाचा सण आहे. सुरुवातीला बांधकाम करणारे गवंडी, सुतार वगैरे लोक विश्वकर्म्याची सार्वजनिक पूजा करतात. दुर्गापूजा हा मूळचा धार्मिक सण होता, पण सांप्रत त्याला सामाजिक स्वरूप आले आहे.
उस्ताद राशीद खान
पुरस्कार व सन्मान
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
दुर्गापूजा
व्रताचा विधी
आश्विन शुद्ध प्रतिपदा ते नवमी असे नऊ दिवस दुर्गेचे नवरात्र मानतात. बंगालमध्ये नवरात्रातल्या शेवटच्या सहा दिवशी (षष्ठी ते दसरा) दुर्गापूजा केली जाते. महापंचमी,महाषष्ठी, महासप्तमी, महाअष्टमी, महानवमी हे दिवस दुर्गापूजनात महत्वाचे मानले जातात.
गृहस्थ सकाळी पाण्यात पांढरे तीळ टाकून त्या पाण्याने स्नान करतात. मग सपत्निक बसून देशकालोच्चारपूर्वक पूजेचा संकल्प करतात. मग गणपतीपूजन, स्वस्तिवाचन इ. करून मातीच्या वेदीवर एका कलशाची स्थापना करतात. मग षोडशोपचारे पूजा करतात. दुर्गेजवळ अखंड दीप तेवत ठेवतात. नंतर दुर्गास्तोत्राचा पाठ करतात. दुर्गेवर फुलांची माळ बांधतात. नंतर एका कुमारिकेचे पूजन करून तिला भोजन घालतात, ब्राह्मण भोजनही घालतात.
बंगालमधील अनेक लोक दुर्गेला आपली कुलदेवता मानून तिची नित्य पूजा करतात. ते तिला दुर्गतिनाशिनी म्हणतात. पुराणांत व अनेक तंत्रग्रंथांत दुर्गापूजेचे महत्त्व वर्णिले आहे. अशा प्रकारे दुर्गापूजा घरगुती पातळीवर साजरी केली जाते.
सार्वजनिक दुर्गापूजा
सुमारे एक हजार वर्षे बंगालमध्ये हा उत्सव चालू आहे असे मानले जाते. दुर्गापूजेच्या प्रारंभी दुर्गेची मातीची दशभुज मूर्ती बनवितात. तिचे रूप सिंहारूढ महिषासुरमर्दिनीचे असते. तिच्या दोन्ही बाजूंना कार्तिक, गणेश, लक्ष्मी व सरस्वती यांच्या मूर्ती असतात. देवीचा सहचर असलेल्या भगवान शंकराला तिच्या मस्तकाच्या वरच्या बाजूला स्थान दिलेले असते. दुर्गापूजेच्या उत्सवाची सुरुवात आश्विन शुद्ध पंचमीला होते. त्या दिवशी संध्याकाळी दुर्गेला प्रिय असणाऱ्या बेलाच्या वृक्षावर तिचे आवाहन करतात. षष्ठीच्या दिवशी संध्याकाळी अधिवास नामक विधी करतात. यात देवीच्या निरनिराळ्या अंगांना विविध पवित्र वस्तूंनी स्पर्श करतात व त्यांना पावित्र्य आणतात. सप्तमीच्या दिवशी देवीच्या पूजेला सुरुवात होते. प्रथम बेल, डाळिंब, अशोक, हरिद्रा इ. नऊ प्रकारच्या पल्लवांची एक जुडी करतात व ती अपराजिता वल्लीने बांधतात. मग त्या जुडीला स्नान घालून साडी नेसवतात. तिला कलाबहू (कदलीवधू) असे म्हणतात. ती गणपतीची पत्नी असते. उत्सवमूर्तीच्या मांडणीत गणपतीच्या शेजारी तिची स्थापना करतात. त्यानंतरचा महत्त्वाचा विधी म्हणजे महास्नानाचा होय. त्यावेळी एका कलशावर आरसा ठेवतात आणि त्यात देवीचे जे प्रतिबिंब पडते, त्यावर स्नानाचे सगळे उपचार समर्पित करतात. देवीच्या स्नानासाठी थंड व उष्ण जल, शंखोदक, गंगाजल, समुद्रजल, इ. जले, पंचगव्य, पंचामृत, आणि गोठा, चौक, वारूळ, नदीचे पात्र इ. ठिकाणची माती आणतात. त्यानंतर देवीची तिच्या परिवारासहित पूजा करतात. मग तिला पशुबळी देतात. पूर्वी हे बलिदान फार मोठ्या प्रमाणावर होत असे, पण सांप्रत त्याचे प्रमाण घटले आहे. अशीच पूजा दुसऱ्या व तिसऱ्या दिवशीही करतात. याशिवाय संधिपूजा नावाची एक विशेष पूजा अष्टमी आणि नवमी या तिथींच्या संधिकाली करतात. ही पूजा दुर्गेच्या चामुंडा या रूपाची असते. त्या रात्री गायन, वादन, खेळ यांच्या योगाने जागरण करतात. चौथ्या दिवशी संध्याकाळी देवीची मिरवणूक काढून तिचे नदीत व तळ्यात विसर्जन करतात. दुर्गा ही या दिवसात सासरहून माहेरी आलेली असते अशी समजूत आहे. म्हणूनच बंगालमधल्या गृहिणी या माहेरवाशिणीसाठी नाना प्रकारची पक्वान्ने करतात.
बंगाल प्रांतात या उत्सवासाठी कारागीर विशेष प्रकारच्या देवीच्या उत्सवमूर्ती तयार करतात. यामध्ये महिषासुरमर्दिनीसह लक्ष्मी, सरस्वती, गणेश आणि कार्तिकेय या देवतांच्या मूर्तीही तयार केल्या जातात. धुनुचि नृत्य हे या उत्सवाचे महत्वाचे वैशिष्ट्य मानले जाते.
राजकीय महत्त्व
दुर्गापूजेच्या काळातच बंकिमचन्द्र चॅटर्जी यांना "वंदे मातरम" हे गीत स्फुरले आणि नंतर ते स्वातंत्र्यलढ्याचे प्रेरणागीत बनले असे मानले जाते.
सार्वजनिक पातळीवर दुर्गापूजेची सुरुवात बंगालमधील कोलकत्ता शहरामध्ये इ.स. १७५७ साली सावोबाजारच्या राजा नबदेव याने केली. प्लासीच्या लढाईत लाॅर्ड क्लाईव्ह याने सिराजउद्दौला याच्यावर विजय मिळवल्याचा आनंदोत्सव साजरा करण्यासाठी हे साजरीकरण केले गेले होते. या पूजेसाठी राजाने लाॅर्ड क्लाईव्हला आमंत्रित केले. लाॅर्ड क्लाईव्ह देवीच्या पूजेसाठी एक बकरे, एकशे एक रुपये रोख आणि फळांनी भरलेली टोपली घेऊन आला होता. ह्या पहिल्या सार्वजनिक साजरीकरणामध्ये फक्त तत्कालीन अमीर उमरावांना बोलावणे धाडले गेले होते, परंतु पुढे जाऊन दुर्गापूजेचे सार्वजनिक साजरीकरण सुरू झाले. आणि दुर्गापूजेचा मंडप, त्याची सजावट आणि त्या सजावटीचे स्वरूप या सर्वांना राजकीय रंगात रंगवण्यात आले. अगदी इंग्रजांपासून, साम्यवाद्यांसारख्या राजकीय पक्षापासून ते अलीकडच्या एड्सवर काम करणाऱ्या संस्थां, संघटनांपर्यंत अनेकांनी तसेच विविध चळवळींनी ह्या साजरीकरणाचा उपयोग करून घेतला आहे.
संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव वर्ग:पश्चिम बंगाल वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव वर्ग:शारदीय नवरात्र
नाशिक गावठाण
पंचवटी
पंचवटी नाशिकच्या उत्तर भागात आहे. असे मानले जाते की राम काही काळ सीता आणि लक्ष्मणाबरोबर पंचवटीत राहिले होते. याच कारणासाठी पंचवटी प्रसिद्ध आहे. सध्या पंचवटीमध्ये ज्या ठिकाणी सीतेचे अपहरण करण्यात आले होते ते पाच वटवृक्षाजवळ आहे.