cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
६वी पायदळ डिव्हिजन
वर्ग:भारतीय सैन्य
तवांग
तवांग भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर तवांग जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे वर्ग:तवांग जिल्हा
१९९९ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग: फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:इ.स. १९९९ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
पाखर संकुल, सोलापूर
पाखर संकुल ही महाराष्ट्राच्या सोलापूर शहरातील लहान मुलांचे संगोपन करणारी संस्था आहे.
या संस्थेची सुरुवात धर्मादाय आयुक्त, सहाय्यक आयुक्त, महिला व बालविकास अधिकारी यांची विधिवत अनुमती घेऊन ८ मे २००३ मध्ये एका बाळाच्या नामकरण संस्काराने सुरू झाली. ही संस्था शून्य ते सहा वयोगटातील बालकांचा सांभाळ करते. शहर तसेच ग्रामीण भागात झोपडपट्टी तसेच वाड्यावस्त्यांवर राहणाऱ्या आणि अनाथ मुलांचा शोध घेऊन त्यांना शिक्षण आणि संस्कार देण्याचा प्रयत्न करते. या संस्थेत शुभसंस्कार वर्ग, बाल संगोपन आणि विद्यादायिनी योजना, किशोर-किशोरी प्रकल्प, कलाकौशल्य प्रशिक्षण वर्ग, उन्मेष प्रकल्प विध्याकोश, कुटुंब सल्ला केंद्र, महिला समुपदेशन केंद्र, हितगुज केंद्र यासारखे कार्यक्रम घेतले जातात.
वर्ग:महाराष्ट्रातील समाजकारणी संस्था
ममता (१९६६ हिंदी चित्रपट)
ममता हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
कन्यादान (नाटक)
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य वर्ग:रिकामी पाने
कस (चित्रपट)
कस हा एक गाजलेला म‍राठीचित्रपट आहे.
कस ही अरुंधती मोडक (भार्गवी चिरमुले) नावाच्या एका सुशिक्षित आणि सुजाण स्त्रीची कथा आहे ! जगण्याचा संघर्ष कुणालाच सुटलेला नसतो. प्रत्येक जण संघर्ष करत असतो. फरक इतकाच की त्याची तीव्रता कमी / जास्त असते! या संघर्षात प्रत्येकाची सहनशक्ती आणि परिस्थीतीला सामोरे जाण्याची पद्धत वेगळी असते आणि तेथेच त्या व्यक्तीचा कस लागतो अशा कथासुत्रावर बेतलेल्या या चित्रपटची निर्मीती महेश सातोस्कर यांनी केली असून, या चित्रपटाचं दिग्दर्शन महेश सातोस्कर आणि अरुणा जोगळेकर यांनी केलं आहे. दिपक कांबळे प्रस्तुत या चित्रपटाचं संगीत दिग्दर्शन पं ह्रदयनाथ मंगेशकरांनी केलं आहे!
शांतता! कोर्ट चालू आहे
'''शांतता! कोर्ट चालू आहे''' हे विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले आणि मराठी रंगभूमीवर मैलाचा दगड ठरलेले मराठी नाटक आहे. या नाटकाला २० डिसेंबर २०१७ रोजी ५० वर्षे पूर्ण झाली.
नाटकासाठी संस्थांची निर्मिती
'शांतता...' या नाटकासाठी 'रंगायन’ आणि नंतरच्या टप्प्यात ‘आविष्कार’ या नाट्यसंस्थांची निर्मिती झाली.
नाट्यस्पर्धेने बाद ठरवलेले नाटक
मुंबईच्या दादर येथील छबिलदास मुलींच्या शाळेत कोंडून ठेवल्यानंतर विजय तेंडुलकर यांनी तासाभरात ''शांतता! कोर्ट चालू आहे' नाटकाचा दुसरा अंक लिहून दिला.
श्री.पु. भागवत हे ‘रंगायन’चे अध्यक्ष तर, विजय तेंडुलकर उपाध्यक्ष होते. राज्य नाट्य स्पर्धेमध्ये ‘एन्ट्री’ करताना भागवतांनी नाटककार तेंडुलकर एवढेच लिहिले होते. नाटक लिहून तयार नव्हते आणि तेंडुलकर यांना विषय सुचत नव्हता. एक दिवस ते रेल्वे स्टेशनवरून पार्ल्याला पायी घरी जात होते. त्यांच्यापुढे काही तरुण मुले चालली होती. त्यांतील एकाने देशस्थ ऋग्वेदी संघाचा हॉल कुठे आहे, अशी विचारणा तेंडुलकर यांच्याकडे केली. हे तरुण तेथे ‘अभिरूप न्यायालय’ सादर करणार होते आणि त्याविषयी त्यांच्यामध्ये चर्चा सुरू होती. त्यांच्यामध्ये सुरू असलेली चर्चा ऐकतच तेंडुलकर घरी पोहोचले. घरी गेल्यावर त्यांनी अरविंद देशपांडे यांना फोन करून नाटकाचा विषय सुचल्याचे सांगितले आणि लगोलग पहिला अंक लिहून दिला. तेंडुलकर यांच्या ज्येष्ठ बंधूंच्या निधनानंतर अंत्यसंस्कार आटोपले आणि सायंकाळी तालमीच्या ठिकाणी आलेल्या तेंडुलकर यांना निर्मात्यांनी शाळेच्या खोलीत कोंडून ठेवले. तासाभरात दुसरा अंक आणि बेणारेचे स्वगत झाल्याचे तेंडुलकर यांनी सांगितल्यानंतरच बाहेरून कडी उघडली गेली. बेणारेचे हे स्वगत रंगभूमीवरील ऐतिहासिक स्वगत झाले आहे.
असे असले तरी राज्य नाट्य स्पर्धेच्या प्राथमिक फेरीतच परीक्षकांनी ‘हे नाटकच नाही’ असे म्हणत या नाटकाला बाद ठरविले.
अन्य भाषांत रूपांतरे
मराठी, हिंदीसह विविध १६ भारतीय भाषांत 'शांतता...' रंगभूमीवर सादर झाले आणि त्याला इंग्रजीसह परदेशी भाषांमध्ये चित्रपटाद्वारे झळकण्याचा बहुमान लाभला.
शांतता! कोर्ट चालू आहे' या नाटकाला मिळालेले पुरस्कार आणि सन्मान
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य वर्ग:मराठी नाटक नामसूची
गोळाखाल
गोळाखाल हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
प्रसवोत्तर जंतुसंसर्ग
प्रसवोत्तर जंतुसंसर्ग, ज्यांना प्रसूतीपश्चात जंतुसंसर्ग, प्रसवोत्तर ताप किंवा प्रसूतीनंतर येणारा तापअसेही म्हणतात, तो बाळाचा जन्म किंवा मिसकॅरेज नंतरचा स्त्री प्रजोत्पादन मार्गात होणारा जिवाणू संसर्ग असतो. चिन्हे आणि लक्षणांमध्ये थंडी वाजून येणारा मोठा38.0 Cताप, ओटीपोटात वेदना आणि कदाचित दुर्गंधीयुक्त योनी स्रावयांचा समावेश असतो. तो बहुधा प्रसूतीच्या पहिल्या दहा दिवसांमध्ये पहिल्या २४ तासानंतर घडतो.
सर्वात सामान्य जंतुसंसर्ग हा गर्भाशयाचा आणि सभोवतालच्या उतींचा असतो ज्याला प्रसवोत्तर पू होणे किंवा प्रसूतीनंतर गर्भाशयस्नायू दाह म्हणतात. जोखीम घटकांमध्ये सिझेरियन सेक्शन, एखाद्या जिवाणूची उपस्थिती जसे की योनीमध्ये ब गट स्ट्रेप्टोकॉकस, अकाली पडदा फाटणे, आणि इतर घटकांमध्ये लांबलेले बाळंतपण हे देखील समाविष्ट असतात. बऱ्याचशा जंतुसंसर्गांमध्ये अनेक विविध प्रकारचे जिवाणू सामील असतात. योनी किंवा रक्ताच्या संवर्धन निदानामध्ये क्वचितच मदत होते. ज्यांच्यामध्ये सुधारणा होत नाही त्यांना मेडिकल इमेजिंग करणे आवश्यक असू शकते. प्रसूतीनंतरच्या तापाच्या इतर कारणांमध्ये यांचा समावेश होतो: अतिरिक्त दुधामुळे स्तन दुखणे, मूत्रमार्गातील जंतुसंसर्ग, ओटीपोटावरील छेदाचा किंवा भगछेदन यांचे जंतुसंसर्ग आणि फुफ्फुसांमधील हवेच्या पोकळ्या अंशतः बंद होणे.
सी-सेक्शन नंतरच्या जोखमींमुळे शल्यक्रियेच्या वेळेच्या आसपास सर्व स्त्रियांना प्रतिबंधात्मक ॲम्पिसिलिन सारख्या प्रतिजैविक मात्रेची शिफारस केली आहे. सिद्ध झालेल्या जंतुसंसर्गावरील प्रतिजैविकांसह उपचार अनेक लोकांना दोन ते तीन दिवसांमध्ये सुधारतात. सौम्य आजार असलेल्यांना मौखिक प्रतिजैविके वापरली जाऊ शकतात, अन्यथा शिरेच्या आतील प्रतिजैविकांची शिफारस केली जाते. सामान्य प्रतिजैविकांमध्ये योनीतून प्रसूती झाल्यानंतर ॲम्पिसिलिन आणि जेंटामायसिनचे एकत्रीकरणाचा समावेश असतो किंवा सी-सेक्शन झालेल्यांसाठी क्लिंडामायसिन आणि जेंटामायसिनचा समावेश असतो. योग्य उपचारांसह सुधारणा होत नसलेल्यांमध्ये गळूसारख्या इतर गुंतागुंतींचा विचार करायला लागतो.
जगाच्या विकसित भागात सुमारे एक ते दोन टक्के लोकांना योनीतून प्रसूती झाल्यानंतर गर्भाशयाचे जंतुसंसर्ग विकसित होतात. अधिक अवघड प्रसूती असलेल्यांमध्ये हे प्रमाण पाच ते तेरा टक्के असे वाढते आणि प्रतिबंधात्मक प्रतिजैविकांच्या वापरापूर्वी सी-सेक्शन असलेल्यांमध्ये हे प्रमाण पन्नास टक्के असे वाढते. या जंतुसंसर्गांमुळे १९९० साली झालेल्या ३४,००० मृत्यूंची संख्या कमी होऊन २०१३ मध्ये ती २४,००० वर आली.. सामान्य युगाच्या ५व्या शतकात हिप्पोक्रेट्सच्या लिखाणांमध्ये या स्थितीची पहिली ज्ञात असलेली वर्णने आढळतात. कमीत कमी १८व्या शतकापासून ते १९३० साली प्रतिजैविकांची ओळख होईपर्यंत हे जंतुसंसर्ग हे बाळाच्या जन्माच्या वेळी मृत्यू होण्याचे खूप सामान्य कारण होते. १८४७मध्ये ऑस्ट्रियात, इग्नाझ सेमेलवेस यांनी क्लोरीनयुक्त साबणाने हात धुण्याचा कसून वापर केल्यामुळे या रोगापासून होणारे मृत्यू वीस टक्क्यांवरून दोन टक्क्यांपर्यंत घसरले.
नकुल
नकुल महाभारतातील पाच पांडवांपैकी एक होता. नकुल आणि सहदेव हे राजा पंडूस अश्विनिदेवांच्या कॄपेने माद्रीपासून झालेले जुळे पुत्र होते. पंडूला कुंतीपासून झालेले युधिष्ठिर, भीम व अर्जुन हे पुत्र यांची सावत्र भावंडे होती. महाभारतातील संदर्भांनुसार नकुल हा दिसायला अतिशय राजबिंडा होता. त्याचा स्वभाव अतिशय विनोदी होता.अश्वपालनात व त्याने प्रावीण्य मिळवले होते. तलवार हे त्याच्या युद्धाचे प्रमुख अस्त्र होते.
खोंसा
खोंसा भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे वर्ग:तिरप जिल्हा
मधल्या भिंती
मधल्या भिंती हे विजय तेंडुलकर यांचे मराठी पुस्तक आहे.
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
मळणगाव
मळणगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कवठे महांकाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कवठे महांकाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
खुटाळा
खुटाळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
अंदमान आणि निकोबार
अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह हा भारताच्या आग्नेयेस असलेला एक केंद्रशासित प्रदेश आहे. अंदमान बेटावरील पोर्ट ब्लेअर शहर हे अंदमान आणि निकोबार बेटाची राजधानी आहे. या बेटाचे क्षेत्रफळ ८,२४९ चौ.किमी आहे. अंदमान आणि निकोबारची लोकसंख्या ३,७९,९४४ एवढी आहे. निकोबारी भाषा व बंगाली भाषा या येथील प्रमुख भाषा आहेत. अंदमान आणि निकोबार बेटाची साक्षरता ८६.२७ टक्के आहे. तांदूळ, चिकू व अननस ही येथील प्रमुख पिके आहेत. या बेटांवर दगडी कोळसा, तांबे व गंधक ही खनिजे मोठ्या प्रमाणात आढळतात. निकोबार बेटावरील इंदिरा पॉइंट हे भारताच्या सरहद्दीचे शेवटचे टोक आहे.
नाव आणि इतिहास
‘अंदमान’ हे नाव रामायणातील ‘हनुमान’ या नावावरून पडल्याचे सांगितले जाते. (हनुमान – हन्दुमान – अन्दुमान -अंदमान). दुसऱ्या मतानुसार, अंदमान हे नाव तेथील ग्रेट अंदमानी या तेथील मूलनिवासी जमाती जमातीवरून पडलेले आहे.
‘निकोबार’चे मूळ तमिळ नाव नक्कवरम (अर्थ- नग्न लोकांचा प्रदेश) असे आहे. राजेंद्र चोल (इ.स. १०१४ ते इ.स. १०४२) हा तमिळनाडूच्या प्रसिद्ध चोल राजघराण्यातील एक पराक्रमी राजा होऊन गेला. त्याने अंदमान-निकोबार द्वीपसमूहाचा ताबा घेऊन, सुमात्रा (इंडोनेशिया)च्या श्रीविजय साम्राज्याविरुद्ध लढण्यासाठी तिथे आपला कायमस्वरूपी आरमारी तळ स्थापन केला. त्या बेटांना त्या काळी तिनमत्तिवू असे संबोधले जाई. चोल राजवंशाच्या आमदानीत निकोबार बेटांचे नाव नक्कवरम असल्याचे तंजावरच्या इ.स. १०५० च्या शिलालेखांवरूनही स्पष्ट होते. इसवी सनाच्या बाराव्या-तेराव्या शतकातील प्रसिद्ध जगप्रवासी मार्को पोलो यानेही आपल्या प्रवास वर्णनांत या बेटांचा उल्लेख ‘नेकुवेरन’ (Necuveran) असा केलेला आढळतो.
काळे पाणी
अंदमान-निकोबारची हवा दमट असल्याने एकेकाळी रोगट होती. त्यामुळे जन्मठेप झालेल्या कैद्याला जेव्हा अंदमानला पाठवण्यात येई तेव्हा त्याला काळ्या पाण्याची शिक्षा झाली असे म्हणत. सावरकरांनी त्यांच्या 'कमला' काव्याची निर्मिती या ठिकाणच्या सेल्युलर जेलमध्ये केली. कोणतेही लेखन साहित्य नसताना ही निर्मिती केली गेली होती.
जिल्हे
अंदमान-निकोबारमध्ये एकूण ३ जिल्हे आहेत.
१) उत्तर आणि मध्य अंदमान
२) दक्षिण अंदमान
३) निकोबार
अवयव
ठराविक कार्य/कार्ये करणारा प्राणी किंवा वनस्पतीच्या शरीराचा भाग म्हणजे अवयव.
४थी पायदळ डिव्हिजन
४थी पायदळ डिव्हिजन ही भारताच्या सैन्यातील एक डिव्हीजन आहे.
अंदमान आणि निकोबार
द्वीपसमूहातील बेटांची नावे
या समूहात असलेल्या रोझ बेटाला नेताजी सुभाषचंद्र बोस द्वीप हे नवीन नाव दिले आहे. तसेच नील बेटाचे 'शहीद द्वीप', तर 'हॅवलॉक' बेटाचे 'स्वराज द्वीप' अशी बदलेली नावे आहेत.
अवयव
उदा. हात, पाय, हृदय, मूळ, खोड, पाने.
४थी पायदळ डिव्हिजन
भारतीय सेनामध्ये सात कमांड्स आहेत. लेफ्टनेंट जनरल डिव्हीजनचे नेतृत्व करतो. ४(इन्फट्री) डिव्हीजन नेतृत्व लेफ्टनंट जनरल करत आहेत.(इ.स. २०१९)
अंदमान आणि निकोबार
अंदमानवरील पुस्तके
पाच वेळा अंदमानचे अभ्यास दौरे, त्यांत अनेक बेटांवर प्रत्यक्ष जाऊन केलेले अवलोकन, व्यक्तिगत मुलाखती, संदर्भग्रंथांचा आधार, सेल्युलर जेलचे ‘दप्तर’, अन्य प्रकाशित माहिती अशा शक्य तेवढ्या उपलब्ध साधनांचा वापर करून संशोधकाची चिकाटी व इतिहासाचे भान जपत, वयाच्या ८२व्या वर्षी आडेलकरांनी ‘क्रांतितीर्थ’ हे पुस्तक लिहिले आहे.
अवयव
वर्ग:जीवशास्त्र
४थी पायदळ डिव्हिजन
वर्ग:भारतीय सैन्य
अंदमान आणि निकोबार
अर्थव्यवस्था
कृषी
अंदमान-निकोबारमधील एकूण ४८,६७५ हेक्टर (१२०,२८० एकर) जमीन कृषी हेतूसाठी वापरली जाते. अन्नपदार्थ, अंदमान ग्रुप बेटांमध्ये मुख्यत्वे घेतले जाते, तर नारळ आणि अंडकोट हे निकोबार ग्रुप बेटांची रोख पिके आहेत. रब्बी हंगामात डाळी, तेलबिया आणि भाजीपाला इत्यादी उत्पादन घेतले जाते. शेतकऱ्यांच्या मालकीच्या डोंगराळ प्रदेशात आंबा, सांता (Kinnow?), संत्री, केळी, पपया, अननस आणि रूट पीक यांसारख्या विविध प्रकारच्या फळांचे पीक घेतले जाते. मटि(??), लवंग, जायफळ आणि दालचिनी यांसारख्या मसाल्यांची पिके एक मल्टि-स्तरीय पीक पद्धती अनुसरून उगवली जातात. या बेटांवर रबर, लाल तेल, हस्तरेखा(??), नॉन आणि काजू मर्यादित प्रमाणात होतात.
उद्योग
अंदमान-निकोबारमध्ये १,३७४ नोंदणीकृत लघु-स्तरीय, गावे आणि हस्तकला एकके आहेत. यांशिवाय शेल (??) आणि लाकूड हस्तकला हीही एकके आहेत. मध्यम आकाराची चार औद्योगिक एकके देखील आहेत. एसएसआय युनिट्स पॉलिथीन पिशव्या, पीव्हीसी कंड्यूट पाईप्स आणि फिटिंग्ज, पेंट्स व वार्निश, फायबर ग्लास आणि मिनी आट(??) मिल्स, सॉफ्ट ड्रिंक आणि पेये इत्यादींच्या निर्मितीमध्ये गुंतलेली आहेत. लहान आकाराची हस्तकला एकके शिंपले, बेकरी उत्पादनांमध्ये गुंतलेले आहेत. तांदूळ गिरण्या चालवणे, फर्निचर बनविणे हेही उद्योग अंदमान-निकोबारमध्ये चालतात..
अंदमान आणि निकोबार बेटे इन्टिग्रेटेड डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन हे पर्यटन, मत्स्यव्यवसाय, उद्योग आणि औद्योगिक वित्तपुरवठा या क्षेत्रांत विस्तारले आहेत. ते अलायन्स एर / जेट एरवेजसाठी अधिकृत एजंट म्हणून काम करतात. बहुतेक स्वच्छ आणि व्हर्जिन समुद्रकिनारे असल्याने ही बेटे एक पर्यटन स्थळ बनली आहेत.
पर्यटन
अंदमान आणि निकोबार बेटे ही परदेशी समुद्रकिनाऱ्यांप्रमाणे जागतिक प्रवाशांच्या भेटीची बेटे, तसेच समान नामांकित, स्नॉर्केलिंग आणि समुद्र-चालनासारख्या साहसी खेळांच्या अद्भुत संधींसह प्रमुख पर्यटन केंद्रे म्हणून विकसित होत आहेत. एनआयटीआय (नॅशनल इंस्टिट्यूट ऑफ ट्रान्सफॉर्मिंग इंडिया)च्या अंतर्गत वेगवेगळ्या बेटांचा विकास करण्याची योजना चालू आहे. अव्हिस आयलॅंड, स्मिथ आयलॅंड आणि लाँग आयलंडमध्ये शासनाच्या सहभागाने लक्झरी रिसॉर्ट्‌स नियोजित आहेत.
पोर्ट ब्लेअरमध्ये, मुख्य ठिकाणे म्हणजे सेल्युलर जेल, महात्मा गांधी मरीन नॅशनल पार्क, अंदमान वॉटर स्पोर्ट्‌स कॉम्प्लेक्स, चथम सॉ मिल, मिनी झू, कॉर्बिन्स कॉव्ह, चिडिया टापू, वंदूर बीच, फॉरेस्ट म्युझियम, ॲँथ्रोपॉलॉजिकल म्युझियम, फिशरीज म्युझियम, नवल संग्रहालय (सामुद्रिका), रॉस बेट आणि उत्तर बे बेट. पूर्वी भेट देता येत असलेले वायपर बेट आता प्रशासनाने बंद ठेवले आहे. रावळगर बीचसाठी नील आयलॅंड, स्कुबा डायविंग / स्नॉर्केलिंग / समुद्रचालनासाठी, सिंक बेट, सॅडल पीक, माउंट हॅरिएट, माड ज्वालामुखी व हॅवेलॉक बेट आहे. उत्तर अंदमान येथे असलेल्या दिगलीपूर हेदेखील २०१८पासून लोकप्रिय आहे आणि बरेच पर्यटक उत्तर अंदमान येथे देखील येऊ लागले आहेत. दक्षिणी गट (निकोबार बेटे) बहुतेक पर्यटकांना उपलब्ध नसतात.
ऊर्जा निर्मिती
संदर्भ
वर्ग:द्वीपसमूह
ईदी अमीन
ईदी अमीन (१९२५ - १६ ऑगस्ट २००३) हा मध्य अफ्रिकेतील युगांडा देशाचा लष्करी हुकूमशाह व तिसरा राष्ट्राध्यक्ष होता. ह्याचा कार्यकाल १९७१ ते १९७९ इतका राहिला. ईदी अमीन यांची कारकीर्द ब्रिटीश सैन्यात १९४६ मध्ये भरती झाल्यापासून झाली व स्वातंत्र्यानंतर त्यांची बढती मेजर जनरल या पदापर्यंत झाली, १९७१ मध्ये त्याने मिल्टन ओबोटे यांचे सरकार उलथवून टाकत सत्ता हातात घेतली. ईदी अमीनचा राज्यकाल अनेक वाईट कारणांसाठी कायमचा लक्षात राहिला. मानवी मूल्यांची तुडवणूक,राजकीय बंदी, अनेक विवादास्पद राजकीय हत्या व भारतीयांची युगांडातून हकालपट्टी हे ह्यांमधील प्रमुख विषय होते. अमीनच्या कार्यकालात अंदाजे ५ लाख लोकांची हत्या करण्यात आली. लास्ट किंग ऑफ स्कॉटलंड हा चित्रपट ईदी अमीन यांच्यावर आधारित आहे. फॉरेस्ट व्हिटेकर ह्याने ईदी अमीनची भूमिका केली आहे.
वर्ग:युगांडाचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:हुकूमशाह वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंद्रजित सिंह बिंद्रा स्टेडियम
'''पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आय.एस. बिंद्रा मैदान''' हे चंदिगढ जवळ मोहाली येथे वसलेले एक क्रिकेट मैदान आहे. ते बहुतेकदा मोहाली स्टेडियम म्हणून ओळखले जाते. सदर मैदान हे पंजाब क्रिकेट संघाचे होम ग्राऊंड आहे. मैदानाच्या बांधकामासाठी अंदाजे रुपये २५ कोटी इतका खर्च आला आणि पूर्ण होण्यास ३ वर्षांचा कालावधी लागला. मैदानाची अधिकृत प्रेक्षकक्षमता २६,९५० इतकी आहे. . मैदानाची रचना अरून लुंबा आणि असोशिएट, पंचकुला यांची असून बांधकाम आर. एस. कन्स्ट्रक्शन कंपनी, चंदिगढ यांनी केले आहे.
येथे प्रकाशझोताचे दिवे इतर क्रिकेट स्टेडियमच्या तुलनेत अपारंपरिक आहेत. जवळच्या चंदिगढ विमानतळावरून उड्डाण करण्याऱ्या विमानांच्या सुरक्षिततेसाठी येथील दिव्यांच्या खांबाची उंची फार कमी आहे. आणि त्यामुळे मैदानावर १६ फ्लडलाईट आहेत.
हे मैदान भारतातील १९ वे आणि नवीन कसोटी मैदानांपैकी एक आहे. मैदानाची खेळपट्टीचा एकदम जिवंत आणि तेज गोलंदाजांना मदत करणारी असा नावलौकिक आहे. परंतु अलिकडे (डिसेंबर २०११) ती काहीसी मंदावली असून फिरकी गोलंदाजांनाही मदत करु लागली आहे. २२ नोव्हेंबर १९९३ रोजी हिरो चषक स्पर्धेदरम्यान भारत विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका एकदिवसीय सामन्याने मैदानाचे उद्घाटन झाले.
त्यानंतरच्या मोसमात १० डिसेंबर १९९४ रोजी भारत आणि वेस्ट इंडीज दरम्यान येथे पहिला कसोटी सामना सुरू झाला. ह्या मैदानावर झालेल्या चित्तथरारक सामन्यांपैकी एक होता ऑस्ट्रेलिया आणि वेस्ट इंडीज दरम्यान १४ मार्च १९९६ रोजी झालेला क्रिकेट विश्वचषकाचा दुसरा उपांत्य सामना. क्रिकेट विश्वचषक, २०११ मध्ये पीसीए मैदानावर ३ सामने खेळवले गेले, त्यामधलाच एक खिळवून ठेवणारा सामना होता ३० मार्च २०११ रोजी भारत आणि पाकिस्तान दरम्यानचा दुसरा उपांत्य सामना, ज्यात भारताने बाजी मारली. ह्या सामन्यास एकमेकांदरम्यानचे संबंध सुधारण्याचा एक भाग म्हणून भारताचे पंतप्रधान मनमोहन सिंग आणि पाकिस्तानचे युसफ रझा गिलानी हे उपस्थित होते.
मैदानाच्या सध्याच्या खेळपट्टीचे क्युरेटर दलजीत सिंग. आणि रचना सल्लागार Ar. सुफ्यां अहमद हे आहेत. भारतीय खेळपट्ट्यांपैकी ही एक सर्वात हिरवी खेळपट्टी आहे आणि बाकिचे मैदानसुद्धा हिरवेगार असल्याने, चेंडूची लकाकी जास्तवेळ राहते आणि तेज गोलंदाज त्याचा फायदा जास्तीत जास्त वेळ घेऊ शकतात. मोहालीची खेळपट्टी नंतर नंतर मंद होते आणि फलंदाजांसाठी नंदनवन ठरते.
स्वतंत्रता चषक किंवा फ्रिडम ट्रॉफी स्पर्धेची पहिली कसोटी मोहाली येथे खेळवली गेली. ह्या कसोटीमध्ये, भारतीय फिरकी गोलंदाजांना खेळपट्टीकडून खूप मदत मिळाली आणि भारताच्या गोलादाजांसमोर दक्षिण आफ्रिकेचे फलंदाज चाचपडत खेळताना दिसले. तीन दिवसांत संपलेल्या ह्या सामन्यात भारताने दक्षिण आफ्रिकेचा १०८ धावांनी दणदणीत पराभव केला. मोहाली मध्ये फिरकी गोलंदाजांना खेळपट्टीकडून इतकी मोठी मदत मिळण्याची ही पहिलीच वेळ होती.
महत्त्वाच्या नोंदी
कसोटी मधील सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या = न्यू झीलंड ६३०-६घो वि भारत, २००३-०४ मोसम.
कसोटी मधील सर्वात निचांकी सांघिक धावसंख्या = भारत ८३ वि न्यू झीलंड, १९९९-०० मोसम.
एकदिवसीय सामन्यामधील सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या = दक्षिण आफ्रिका ३५१-५ वि नेदरलँड्स, क्रिकेट विश्वचषक, २०११.
आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधील सर्वात निचांकी सांघिक धावसंख्या = पाकिस्तान १५८-५  वि न्यू झीलंड, आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०, २०१६.
कसोटी
आजवर मैदानावर झालेल्या कसोटी सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे :
टी२०
आजवर मैदानावर झालेल्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे :
कांंबे
कांबे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
विधानसभा मतदारसंघ
भारतातील घटक राज्यांमधील कायदेमंडळाच्या कनिष्ट गृहाला विधानसभा म्हणतात. विधानसभा मतदारसंघ हा त्या घटक राज्यातील एक शासकीय विभाग आहे, जिथून एक उमेदवार विधानसभेसाठी निवडून येतो.
पहा
वर्ग:नागरिकशास्त्र
ता रा रम पम
ता रा रम पम हा २००७ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. ह्या चित्रपटाचे चित्रकरण प्रामुख्याने न्यू यॉर्क शहरात झाले होते. मोटारशर्यतीची दृश्ये उत्तर कॅरोलिनातील रॉकिंगहॅम येथील रॉकिंगहॅम स्पीडवे आणि वेस्ट ॲलिस, विस्कॉन्सिन येथील द मिलवॉकी माइल येथे चित्रित करण्यात आली.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
इझ्मित
इझ्मित तुर्कस्तानमधील एक शहर आहे. याचे जुने नाव निकोमेदिया असे होते.
वर्ग:तुर्कस्तानमधील शहरे
पारगोठण
पारगोठण हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
माणूस नावाचे बेट
माणूस नावाचे बेट विजय तेंडुलकर यांची साहित्यकृती आहे.
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
दिलीप देविदास भवाळकर
दिलीप देविदास भवाळकर (ऑक्टोबर १६, १९४० - हयात) हे मराठी, भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ आहेत. लेसर तंत्रज्ञानामधील संशोधनाबद्दल त्यांची विशेष ओळख आहे. २००० साली भारतीय केंद्रशासनाने त्यांना शास्त्रीय क्षेत्रातील कामगिरीबद्दल पद्मश्री पुरस्कार देऊन गौरवले.
जीवन
भवाळकरांचा जन्म ऑक्टोबर १६, १९४० रोजी सागर, मध्यप्रदेश येथे झाला. त्यांनी सागर विद्यापीठातून एम.एससी. पदवी अभ्यासक्रम पुरा केला. त्यांनी युनायटेड किंग्डमातील साउदॅंप्टन विद्यापीठात पीएच.डी. पदवी मिळवली. त्यांनी इंदूर येथील 'सेंटर ऑफ ऍडवान्स्ड टेक्नॉलॉजी' या संशोधनसंस्थेच्या संचालकपदाची जबाबदारी काही काळ सांभाळली.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ वर्ग:मराठी भौतिकशास्त्रज्ञ वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आकाशदीप (१९६५ हिंदी चित्रपट)
आकाशदीप हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
बर्हिषद
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह वर्ग:रिकामी पाने
वैराज
वैराज हा 'विरजस्‌' लोकात निवास करणारा दैवी पितरसमूह होता. काही पौराणिक उल्लेखांनुसार त्यांचा वास 'सत्य' तर काही उल्लेखांनुसार सनातन' लोकात होता. महाभारतातील सभापर्वानुसार हे पितृगण ब्रह्मसभेतही उपस्थित असत. त्यांना मेना नामक एक मानसकन्या होती. दैत्य, यक्ष, किन्नर, राक्षस, गंधर्व, अप्सरा, भूत, पिशाच, सर्प, नाग हे त्यांची उपासना करीत.
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह
सहदेव
सहदेव महाभारतातील पाच पांडवांपैकी एक होता. नकुल आणि सहदेव हे राजा पंडूस अश्विनिदेवांच्या कॄपेने माद्रीपासून झालेले जुळे पुत्र होते. पंडूला कुंतीपासून झालेले युधिष्ठिर, भीम व अर्जुन हे पुत्र यांची सावत्र भावंडे होती. महाभारतीय युद्धात सहदेवाने शकुनीस मारले. हातकु्र्हाड हे त्याचे युद्धाचे प्रमुख हत्यार होते. महाभारतातील संदर्भांनुसार सहदेवाला कोणतीही वाईट गोष्ट होण्याआधी त्या गोष्टीचा पूर्वाभास होत असे असे म्हटले आहे.
हविष्मत
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह वर्ग:रिकामी पाने
सहदेव
वर्ग:पांडव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:कुरु कुळ
दापोरिजो
दापोरिजो भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १५,४६८ होती.
हे शहर अपर सुबांसिरी जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे वर्ग:अपर सुबांसिरी जिल्हा
गृहस्थ
गृह स्थ वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य वर्ग:रिकामी पाने
ताम्रसृती
एखाद्या वस्तूकडून येणाऱ्या प्रकाशाचा वर्णपट लाल रंगाकडे सरकल्यास त्या घटनेस भौतिकशास्त्रात (विशेषतः खगोलभौतिकीमध्ये) ताम्रसृती (इंग्रजी: Redshift; रेडशिफ्ट) असे म्हणतात. ताम्रसृती इंग्रजी z या अक्षराने दर्शवतात.
वर्ग:भौतिकशास्त्र
मराठी अभ्यास परिषद
मराठी अभ्यास परिषद ही मराठी भाषकांमध्ये भाषिक सजगता निर्माण करणारी संस्था असून ती १९८२ पासून कार्यरत आहे. दर वर्षी नियमितपणे, मराठी भाषेच्या हिताच्या, भाषाविकासाच्या आणि भाषासमृद्धीच्या अनुषंगाने पुरक ठरणाऱ्या कार्यशाळा, व्याख्याने, परिसंवाद, संमेलने, पुरस्कार-वितरण अशा अनेक उपक्रमांचे आयोजन करणे किंवा त्यात सहभागी होण्याचे काम संस्था करते. सलील वाघ हे संस्थेचे अध्यक्ष आहेत.
संस्थेची उद्दिष्टे
(१) मराठीचा सर्वांगीण विकास होण्यासाठी प्रयत्न करणे. (२) लोकव्यवहारात मराठीचा वापर होण्यासाठी प्रचार करणे. (३) ज्ञानव्यवहारात मराठीला प्रतिष्ठा प्राप्त करून देणे. (४) मराठी भाषकांच्या भाषिक गरजा पूर्ण करणे वगैरे.
संस्थेचे उपक्रम
मराठी अभ्यास परिषद ही मराठी भाषकांमध्ये भाषिक सजगता निर्माण करणारी संस्था असून ती १९८२ पासून कार्यरत आहे. दर वर्षी नियमितपणे, मराठी भाषेच्या हिताच्या, भाषाविकासाच्या आणि भाषासमृद्धीच्या अनुषंगाने पुरक ठरणाऱ्या कार्यशाळा, व्याख्याने, परिसंवाद, संमेलने, पुरस्कार-वितरण अशा अनेक उपक्रमांचे आयोजन करणे किंवा त्यात सहभागी होण्याचे काम संस्था करते. सलील वाघ हे संस्थेचे अध्यक्ष आहेत.
प्रा0 अशोक रा0 केळकर, प्रा0 प्र0 ना0 परांजपे यांनी यापूर्वी संस्थेचे अध्यक्षपद भूषवलेले आहे. 'भाषा आणि जीवन' हे भाषाविषयास वाहिलेले त्रैमासिक मराठी अभ्यास परिषद १९८३ पासून नियमितपणे प्रकाशित करते. या त्रैमासिकाला अमेरकेतील महाराष्ट्र फाऊंडेशनचा १९९५ सालचा पुरस्कार मिळाला आहे. या नियतकालिकात भाषाविषयक सैद्धांतिक विचारविमर्श, भाषांतरित साहित्याची चिकित्सा, व भाषा आणि जीवन यांतील अनेकपदरी संबंधांची निरीक्षणे आणि त्यावरील भाष्य असते. अश्या प्रकारे भाषाचिंतनाला वाहिलेले इतक्या प्रदीर्घ काळ प्रकाशित होणारे भारतीय भाषांमधले हे एकमेव भाषाशास्त्रीय नियतकालिक आहे.
प्रा० ना० गो० कालेलकर भाषाविषयक लेखन पुरस्कार
ही मराठी अभ्यास परिषद कोश, बोलींचा अभ्यास, भाषा आणि संस्कृती यांचा अभ्यास इत्यादी क्षेत्रांतील लेखनाला आणि लेखकांना २०१८ पासून दरवर्षी प्रा० ना.गो. कालेलकर यांच्या नावे परिषद पुरस्कार देते. २०१८ सालचा, रु २५,००० व सन्मानपत्र अशा स्वरूपाचा पुरस्कार प्रा० डाॅ० नरेश नाईक यांच्या 'सामवेदी बोली : संरचना आणि स्वरूप' या ग्रंथाला दिला गेलेला आहे.
याआधी हा पुरस्कार 'महाबँक भाषाविषयक लेखन पुरस्कार' या नावाने दिला जात होता.
’अ डिक्शनरी ऑफ ओल्ड मराठी’ (लेखक शं.गो. तुळपुळे आणि Anne Feldhaus), प्रा. कृ.श्री. अर्जुनवाडकर, डॉ. अशोक केळकर, द.न. गोखले, वसंत आबाजी डहाके, शं.गो. तुळपुळे, डॉ. सदाशिव देव, डॉ. दिलीप धोंडगे, डॉ. द.दि. पुंडे, डॉ. हरिश्चंद्र बोरकर, ’पाणिनीय व्याकरण आणि भाषा तत्त्वज्ञान’ (लेखक पं. वामनशास्त्री भागवत), डॉ. मिलिंद मालशे, ’केशवसुतांच्या कवितेचा शैलीचा वैज्ञानिक अभ्यास’ (डॉ. शकुंतला क्षीरसागरांचा अप्रकाशित प्रबंध), सामवेदी बोली (प्रा० नरेश नाईक).
बाह्य दुवा
वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था वर्ग:मराठी भाषा वर्ग:मराठी साहित्य संस्था वर्ग:मराठी भाषा संस्था वर्ग:मराठी भाषा
३३वी सशस्त्र डिव्हिजन
३३वी सशस्त्र डिव्हिजन ही भारताच्या सैन्यातील एक डिव्हीजन आहे.
वर्ग:भारतीय सैन्य
खुदवंतपूर
खुदवंतपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
कावळ्याची शाळा
कावळ्याची शाळा हे विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले पुस्तक आहे.
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
सुस्वध
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह वर्ग:रिकामी पाने
गोसराणे
गोसराणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
यिंगकियाँग
यिंगकियाँग भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ६,१३४ होती.
हे शहर अपर सियांग जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे वर्ग:अपर सियांग जिल्हा
कांदळी खुर्द
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
चिंगी (चित्रपट)
कथानक
मुंबईत राहणारे एक सुखी व आनंदी जोडपे रोहन दाते व आरती दाते(गिरिजा ओक व मिलिंद गवळी) त्यांच्याकडे गावावरून कधीकधी आईवडिल (रविंद्र बेर्डे व ईला भाटे) येऊन राहत असतात.
रोहनची आई सारखी 'नातवासाठी' मागे लागत राहते. आरतीला ही गोष्ट पटत नसते. त्या बद्दल ती तिची नाराजगी रोहनकडे व्यक्त करत राहते.
आरतीचे माहेर तसे आर्थिकदृष्ट्या सामान्य, कुटुंबात आरती खेरीच तिच्या चार बहिणी प्रियंका, रिंकू, वीणा आणि सलोनी (अदिती सारंगधर, स्नेहा वाघ, हर्षाली झिने, स्विनी कारवीर) आणि आईवडील खूप आनंदात राहत असतात. रोहणच्या ऑफीसमधील मित्राचे स्थळ (संदिप भंसाली) रोहन प्रियंकासाठी आणतो आणि मुलगी पसंतही पडते. श्यामचे कुटुंब मुलीला बघायला येतात. मुलीच्या परिवाराबद्दल माहिती मिळताच श्यामची आई (चारूशीलो वाच्छानी) नाराज होते अणि लग्न मोडते. या गोष्टीचा आरतीवर प्रखर परिणाम होतो. एकीकडे रोहणच्या आईचा 'नातुच हवा' हा हव्यास आरतीला नाराज करत राहतो.
समाजात आज मुली कितीही पुढारलेल्या असल्या तरीही त्यांना असे दुय्यम समजल्या जाणाऱ्या परिस्थीतीचा आरतीला तिटकारा येतो. याच दरम्यान ती स्वतः गरोदर आहे हे तिच्या लक्षात येते.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या युगात आपण कितीही प्रगती केली आणि प्रगतीचे गड सर केले असले तरी आजही समाजावर जुन्या चालीरितींचा पगडा बसलेला दिसतो. त्यातलाच एक भाग म्हणजे मुलगी नको असणे हे आहे. सासुचा मुलासाठीचा हव्यास आरतीला बैचेन करत राहतो. त्यातून मुलगी झाली तर तिला खडतर आयुष्याला तोंड द्यावे लागेल हे तिच्या अगदी मनात बसलेले असतं. त्यामुळे ती रोहनला न सांगता काही निर्णय घ्यायचे ठरवते.
सामान्य माणसाच्या आयुष्यात अनाकलनीय गोष्टी घडायला लागतात आणि हृदयाला स्पर्श करणारी चिंगीची गोष्ट सुरू होते.
वर्ग:मराठी चित्रपट
योक्टोमीटर
हे एसआय पद्धतीतील लांबीचे एकक आहे.
वर्ग:लांबीची एकके
Yoctometer 攸米
झूम बराबर झूम
झूम बराबर झूम हा २००७ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. ह्या चित्रपटाचे शूटिंग लंडनमध्ये झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
कासेगाव यात्रा
वर्ग:रिकामी पाने
आज्यप
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह वर्ग:रिकामी पाने
सोमप
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह वर्ग:रिकामी पाने
व्हिक्टर बार्टन
व्हिक्टर अलेक्झांडर बार्टन (६ ऑक्टोबर, इ.स. १८६७ - २३ मार्च, इ.स. १९०६) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८६७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९०६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
काजल (१९६५ हिंदी चित्रपट)
काजल हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
अजगर आणि गंधर्व
अजगर आणि गंधर्व विजय तेंडुलकर यांनी लिहीलेले मराठी भाषेतील एक पुस्तक आहे. ही एक एकांकिका आहे.
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य‎ वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
माइन नदी
माइन ही जर्मनीतून वाहणारी नदी असून ऱ्हाइनच्या प्रमुख उपनद्यांपैकी एक आहे. तिचा ५२९ कि.मी. लांबीचा प्रवाह(श्वेत माइन नदीचा प्रवाह धरल्यास ५७४ कि.मी.) जर्मनीतील बव्हेरिया, बाडेन-व्युर्टेंबुर्ग आणि हेसेन या राज्यांमधून जातो.
वर्ग:जर्मनीमधील नद्या
एक हट्टी मुलगी
एक हट्टी मुलगी हे विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले मराठी पुस्तक आहे.
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
पांडव
पांडव महाभारतातील प्रमुख व्यक्तिरेखा आहेत.
पांडव हे हस्तिनापूरचा राजा पंडू यांचे पुत्र होते. त्यांची नावे- युधिष्ठिर, भीम, अर्जुन, नकुल आणि सहदेव.
पांडवांचा जन्म
कुंती व माद्री ह्या पंडूच्या दोन पत्‍नी होत्या. पंडू हा पंडुरोगाने पीडित असल्याने त्याच्यापासून मुले होणे उचित नव्हते. त्यामुळे, पंडूबरोबर वनवासात असताना दुर्वास ऋषींनी कुंतीला दिलेल्या वरदानाचा वापर करून कुंतीला यमधर्मापासून युधिष्ठिर, वायूपासून भीम आणि इंद्रापासून अर्जुन अशी तीन मुले झाली. त्यानंतर माद्रीला अश्विनीकुमारांपासून नकुल आणि सहदेव ही जुळी मुले झाली.
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:कुरु कुळ
४२वी तोफखाना डिव्हिजन (भारत)
४२(तोफखाना) डिव्हीजन (भारत) ही भारताच्या सैन्यातील एक डिव्हीजन आहे.
जॉर्ज ब्राउन
जॉर्ज ब्राउन (ऑक्टोबर ६, इ.स. १८८७: काउली, ऑक्सफर्ड, इंग्लंड - डिसेंबर ३, इ.स. १९६४:विंचेस्टर, हॅंपशायर, इंग्लंड) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून सात कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बुद्धी
वर्ग:शरीरशास्त्र
बुद्धी कुठे असते ?https://www.educationschooltocareer.com/2020/06/blog-post_13.html
मेंदूतल्या कुठल्या भागामुळे माणसाला बुद्धी प्राप्त होते ?
बुद्धीही एकाच प्रकारची असते का अनेक प्रकारची ?
ती मेंदूच्या एकाच भागावरून ठरते का सगळीकडे पसरलेली असते ?
ती फक्त गणित आणि विज्ञान अशा गोष्टींमध्ये दिसून येते का चित्रकला, संगीत, साहित्य ,नृत्य अशा कलांमध्ये दिसून येते? https://www.educationschooltocareer.com/2020/06/blog-post_13.html
ज्याला खूप माहिती आहे त्याला पण हुशार समजावं की ज्याच्या मध्ये खूप शिकण्याची क्षमता आणि प्रेरणा आहे त्याला हुशार समजावे?
अशा तऱ्हेतऱ्हेच्या प्रश्नांची उत्तरे मला मिळाली नाहीत?
बुद्धी म्हणजे नेमकं काय ?https://www.educationschooltocareer.com/2020/06/blog-post_13.html
मित्रांनो बुद्धी म्हणजे बुध्यांक चाचणी नाही.
बुद्धी ही स्वतः मध्ये आजूबाजूच्या परिस्थितीनुसार बदल करून परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता आणि नवीन गोष्टी शिकण्याची क्षमता.
त्याचबरोबर सभोवतालच्या परिस्थितीप्रमाणे प्राप्त ही करता येतात
आपल्या मेंदूतल्या निर्णयांची सर्किट्स ही वयाप्रमाणे उलगडत जाणाऱ्या जीन्सच्या प्रोग्रामप्रमाणे आणि तसेच बाहेरच्या वातावरणामुळे अनुभवांमुळे बदलू शकतात णूनच आपला मेंदू हा अ‍ॅडॅप्टिव्ह किंवा प्लास्टिक आहे अस आपण म्हणतो. आपली बुद्धी सुद्धा काही प्रयत्नांनी वाढू शकते का? का ती फक्त अनुवंशिक असते आणि आपण कितीही प्रयत्न केला तरी ती बदलत नाही असं असतं का ?
मित्रांनो बुद्धी ही बरीचशी अनुवंशिक असली तरी ती प्रयत्नांनी आणि परिस्थितीप्रमाणे वाढवू शकते .फक्त ही वाढ फारच होत नाही ,त्याला काही मर्यादा पडतात. म्हणजेच आपला मोबाईल किती जीबीचा आहे यानुसार त्याचा प्रोसेसर काम करतो. जर आपल्या मोबाईल मध्ये साठवणूक क्षमता म्हणजे जीबी कमी असेल तर आपला मोबाईल काही दिवसांनी हँग होतो .म्हणजेच त्याची साठवण क्षमता जेवढी जास्त तेवढं तो जास्त वेगाने काम करतो.
तसंच अगदी तसंच आपल्या मेंदूच आहे. आपल्या मेंदूची वाढ ही मूल गर्भात असल्यापासूनच होत असते .त्याचा वाढीचा वेग हा आईच्या गर्भात प्रचंड असतो म्हणजे 80% आणि त्यानंतर एक वर्षापर्यंत 15% असा वाढीचा वेग होतो.
माणसाच्या कॉर्टेक्स वरच्या वळकट्या काढून टाकल्या आणि तो एका मोठ्या कापडासारखा अंथरून ठेवला तर त्याचा आकार A4 आकाराच्या कागदाच्या चौपट एवढा होईल. इतर प्राण्यांचे बघितलं तर चिंपांजीच्या बाबतीत असंच केलं तर हा आकार फक्त एकाच A4 कागदाएवढा होईल तर इतर माकडांच्या बाबतीत हा आकार पोस्टकार्ड एवढा तर उंदराच्या बाबतीत हाच आकार पोस्टाच्या तिकिटाएव्हडा होईल.
बुद्धी जेवढी जास्त तेवढे या आवरणातल्या मज्जापेशी जास्त. पण या सगळ्या मज्जापेशी माणसाच्या त्या बाहेरच्या कॉर्टेक्सच्या आवरणावर मावत नाहीत म्हणूनच या सुरकुत्या किंवा वळकट्या पडल्या असाव्यात असा तज्ज्ञांना वाटतं आणि म्हणूनच जेवढे वळकट्या जास्त तेवढी बुद्धी जास्त असंही मानलं जातं .कॉर्टेक्स मधल्या या पेशी राखी रंगाच्या दिसतात.
मित्रांनो बुद्धी अनुवंशिक असते किंवा नंतर ती प्रयत्नांनी परिस्थिती प्रमाणे आपण वाढवू शकतो. यासाठी आपल्याला हवे सकारात्मक प्रेरणा. मूल आईच्या पोटात असताना सहा महिन्यांपर्यंत मेंदूवर वळकट्या नसतात. साडे सहा महिन्यांपासून ते दहा महिन्यांपर्यंत या वळकट्या पडत राहतात .जन्माच्या वेळेपर्यंत मेंदूचा 80 टक्के भाग विकसित झालेला असतो .काही माणसांचा मोठा झाल्यावरही मेंदू गुळगुळीत राहतो .त्यांना कुठलेच गुंतागुंतीची गोष्ट करता येत नाही.
मेंदूचा आकार मोठा असला तर बुद्धी जास्त असतं असं मानलं जातं ,पण चाचणी घेतल्यावर तसे आढळले नाही. पुरुष स्त्रियांपेक्षा जास्त हुशार असतात अशी समजूत होती पण तीही चाचणीमध्ये खरे ठरले नाही .मेंदूतल्या राखी रंगाचा जो भाग असतो त्याचा पांढऱ्या भागाशी रेशो असतो त्याचा बुद्धीशी संबंध आहे .मेंदू मधला राखी रंगाचा भाग जितका जास्त तितका बुद्ध्यांक जास्त .एखाद्याचा बुध्यांक वयाप्रमाणे बदलतो की आयुष्यभर तसाच राहतो याविषयी संशोधकांनी चाचण्या घेतल्या यामध्ये वयाबरोबर बुद्धी चक्क सुधारत होती असा आढळला. त्याचबरोबर जी माणसं लठ्ठ जाड त्यांचा बुद्ध्यांक कमी असं कळलं.
मित्रांनो आपल्या आयुष्यात खूप वेगळ्या गोष्टी केल्या तर आपला मेंदू तल्लख होतो. म्हणजेच आपल्या मुलांच्या बाबतीत मुलांचे शिकणे घडत असताना ज्ञानरचनावाद पद्धतीने जर मुलांचे शिक्षण घडलं तर मुलं स्वतःच्या स्वतःला आव्हान घेत शिकत राहतील आणि त्यांना सतत सकारात्मक प्रेरणा दिली तर मुलांची बुद्धी नक्कीच विकसित होते आणि म्हणून मुलांना सतत नवीन आव्हान वेगवेगळ्या गोष्टी करायला दिल्या तर मुलांचा बौद्धिक विकास होईल.
मित्रांनो काहींची बुद्धी ही अनुवंशिक असते तर काहींनी प्रयत्नांनी मिळवलेली असते .मित्रांनो सहज आपल्या आजूबाजूला जर आपण पाहिले किंवा आपण सतत असाच विचार करत असतो ,की डॉक्टरच्या घरात जन्माला आलेला मुलगा डॉक्टर होतो किंवा शेतकऱ्याचा मुलगा शेतकरी होतो. मलाही असेच प्रश्न पडलेले होते. पण आता काही प्रमाणात ते मात्र आता संशोधकांनी संशोधन केल्याप्रमाणे काहींचे बुद्धिमत्ता बुद्धी हे अनुवंशिक असते हे या उदाहरणांवरून समजते.https://www.educationschooltocareer.com/2020/06/blog-post_13.html
मित्रांनो माझे पडलेले दोन प्रश्न हेच होते की
डॉक्टरचा मुलगा डॉक्टर होतो कसा होतो आणि त्याच्या विरुद्ध आपण नेहमी बातम्यांमध्ये वाचतो ऐकतो पाहतो चहा विकणाऱ्याचा मुलगा C.A. झाला
बुद्धी अनुवंशिकतेने मिळते. त्याचबरोबर आजूबाजूची परिस्थिती ,सकारात्मक प्रयत्न ,नवीन आव्हाने स्वीकारण्याची क्षमता याच्या जोरावर ती वाढवता येते.
मित्रांनो छोट्या-छोट्या कृतींतून ही आपल्याला मुलांना आव्हान देता येतीलhttps://www.educationschooltocareer.com/2020/06/blog-post_13.html
अगदी काही छोट्या गोष्टी केल्या तरीही
मधून मधून उलट्या हाताने ब्रश करा.
डोळे बंद करून चहा करणे
किंवा एखादा परिछेद उलटा वाचन  करा
आपण जरी अगदी जीनियस होत नसला तरी त्याचा मेंदूला फायदा नक्कीच होतो.
मित्रांनो याच बरोबर अतिशय महत्त्वाचा घटक म्हणजे बुद्धीवर संगीताचा परिणाम नक्कीच होतो
मित्रांनो हे शास्त्रज्ञांनी शोधून काढलेल आहे ,1997 साली शॉ आणि डॉ रॉशर यांनी मुलाची बुद्धि पियानो ऐकल्यामुळे वाढते हे आम्ही सिद्ध केल्यास जाहीर केलं .त्यांना संगीताचे हे बुद्धिवर्धक धडे मिळाले होते. त्यांच्या बुद्धीत इतरांपेक्षा 34 टक्क्यांनी वाढ झालेली त्यांना आढळले आहे .त्यांनी उद्योगच सुरू केला .त्यांनी म्युझिक इंटेलिजन्स न्युरल डेव्हलपमेंट इन्स्टिट्यूट नावाची संस्थाही काढली .त्यांनी त्यावर ' Keeping Mozart in mind ' नावाचे एक पुस्तक लिहिलं. त्याची सीडी तयार केली आणि हे सगळं 52. 95 डॉलर्सला म्हणजेच दोन हजार पाचशे रुपयाला विकायला सुरुवात केली आणि जॉर्जिया राज्यातले राज्यपाल या प्रकाराने इतके भारावून गेले किती ते जन्माला आलेल्या प्रत्येक अर्भकाला मिळावी यासाठी त्यांनी खास प्रयत्न केले. एकूणच काय तर आपल्या बुद्धीचा मेंदूशी ,आजूबाजूच्या वातावरणात सतत खाद्य मिळण्याची ,संगीताशी आणि इतर आणि गोष्टींशी जवळचा संबंध आहे हे नक्की.
निमज
निमज हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कवठे महांकाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
बुद्धी
तेव्हा मित्रांनो आपल्या मेंदूला खायला द्या ,आजूबाजूच्या वातावरणात सकारात्मक प्रेरणा निर्माण होईल असा प्रयत्न करा, त्याच बरोबर अभ्यासा वेळी घरामध्ये शांत संगीत लावा, मुलांना आनंदी प्रेरणा द्या.
निमज
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
बुद्धी
सचिन बाजीराव माने
निमज
संदर्भ
वर्ग:कवठे महांकाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
खोराद खुर्द
खोराद खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बॉमडिला
बॉमडिला भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे वर्ग:पश्चिम कामेंग जिल्हा
भेकड (पुस्तक)
भेकड वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य वर्ग:रिकामी पाने
हापूस (चित्रपट)
हापूस हा एक म‍राठी  विनोदी चित्रपट आहे. प्रसिद्ध अभिनेते शिवाजी साटम यांचा मुलगा अभिजित साटम याने या चित्रपटाद्वारे दिग्दर्शनाच्या क्षेत्रात पाउल ठेवले. चित्रपटाची कथा ही कोकणातील एका शेतकरी कुटुंबाची आहे.
हिंगवे
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
के.डी. सिंह बाबू स्टेडियम, लखनौ
लखनौचे '''के.डी. सिंग बाबू स्टेडियम''', हे पूर्वी सेंट्रल स्पोर्ट्‌स स्टेडियम म्हणून ओळखले जात असे. ह्या स्टेडियमला लोकप्रिय भारतीय हॉकी खेळाडू के.डी. सिंग ह्याचे नाव देण्यात आले आहे.
सदर मैदान १९५७ साली तयार झाले. लखनौ शहराच्या मध्यभागी वर्दळीच्या हजरतगंजनजीक हे मैदान वसलेले आहे. मैदानाची आसनक्षमता २५,००० इतकी असून दिवस-रात्र सामन्यांसाठी लागणारी प्रकाशदिव्यांची सोय ह्या मैदानावर नाही. हे मैदान उत्तर प्रदेश क्रिकेट संघाचे होम ग्राउंड आहे. मैदानावर स्थानिक सामने नियमितपणे होतात. ह्या मैदानावर अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय हॉकी सामने खेळवले गेले आहेत, त्याशिवाय सदर मैदान स्थानिक आणि काही आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांसाठीसुद्धा वापरले गेले आहे. ह्या मैदानावर असोसिएशन फुटबॉल सामने खेळवले जातात.
सोयी
के.डी. सिंग बाबू मैदान हे लखनौचे मुख्य क्रीडा केंद्र आहे, ह्या केंद्रावर खालील सुविधा उपलब्ध आहेत:
क्रिकेट
के.डी. सिंग बाबू मैदानावर पुढील आंतरराष्ट्रीय सामने खेळवले गेले :
विक्रम आणि आकडेवारी
महिला क्रिकेटमध्ये, ह्या मैदानावर भारताविरुद्ध पहिली कसोटी खेळत असताना पहिल्या दिवशी इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाच्या सलामीवीर कॅरोलिन ॲट्किन्स आणि ॲरन ब्रिंडल यांनी इंग्लंडतर्फे सलामीच्या भागीदारीचा विश्वविक्रम मोडीत काढत १५० धावांची भागीदारी केली.
मैदानावर उभारली गेलेली सर्वात मोठी धावसंख्या सर्वबाद ५११ भारताने केली होती. भारताच्या सचिन तेंडुलकरने येथे सर्वात जास्त १४२ धावा केल्या आहेत तर ह्या मैदानावर सर्वात जास्त ५ बळी घेण्याचा विक्रम श्रीलंकेच्या मुथिया मुरलीधरनच्या नावे आहे.
एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये ह्या मैदानावर पाकिस्तानने सर्वात जास्त २१९/६ धावा केल्या आहेत. सर्वाधिक धावांचा विक्रम पाकिस्तानी खेळाडू इम्रान खानच्या नावे आहे (८४ धावा). तर पाकिस्तानच्याच वसिम अक्रम, अब्दुल कादिर आणि अक्रम रझा ह्यांनी प्रत्येकी २ बळी घेतले आहेत.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने वर्ग:लखनौ
प्रतिन्यूट्रॉन
हा न्यूट्रॉनचा विरुद्ध कण असून त्याचे चिन्ह आहे.
वर्ग:न्यूट्रॉन
आटा पिटा
आटापिटा हा एक म‍राठी  विनोदी चित्रपट आहे.
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मराठी चित्रपट
मी जिंकलो मी हरलो
मी जिंकलो मी हरलो हे विजय तेंडुलकर यांनी लिहिलेले पुस्तक आहे.
वर्ग:विजय तेंडुलकरांचे साहित्य
कांदळी तर्फे राहुर
कांदळी तर्फे राहुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
सोलापुरी बोलीभाषा
प्रस्तुतच्या लेखात सोलापुरी शहरातील बोलीभाषेची काही वैशिष्ट्ये शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे. शास्त्रीयदृष्ट्या विचार करता सोलापुरी बोलीभाषा ही स्वतंत्र बोली ठरत नाही. कारण सोलापुरी भाषेची प्रमाणभाषेहून वेगळी अशी भाषिक रूपे सिद्ध झालेली नाहीत. बोली होण्याकरिता स्वतंत्र शब्दरूप, अर्थरूप, औच्चारिक रूप सिद्ध व्हावे लागते. बोलीभाषा ही प्रमाणभाषेहून दुसऱ्या भाषेइतकी वेगळी नसते; पण तिचे वेगळेपण जाणवते. असा वेगळेपणा सोलपुरी बोलीभाषेत जाणवत नाही. या बोलीभाषेत प्रमाणभाषेहून वेगळी जाणवणारी काही वैशिष्ट्ये आहेत, पण ती सोलापूर शहरातील उद्योगधंदे, बहुभाषिक लोक यांमुळे तयार झाली आहेत.. .
सोलापूरची रचना, व्यवसाय व सामाजिक स्थिती यांचा भाषेवरील प्रभाव
सोलापूर हे एक गिरणगाव म्हणून प्रसिद्ध होते. अशा कामांकरिता अल्पशिक्षित, प्रशिक्षित कामगारांची आवश्यकता असते. ती गरज मोठ्या प्रमाणात शेजारील कर्नाटक व आंध्र प्रदेश या राज्यांमुळे पूर्ण होई. मध्ययुगीन कालापासून शेजारच्या परगण्यांतील लोक सोन्नलग्यात ( सोलापुरात ) येत राहिले. शहराच्या नैर्ऋत्येस कर्नाटकातील गुलबर्गा जिल्हा व दक्षिणेस विजापूर जिल्हा तर आग्नेयेस आंध्र प्रदेशातील हैदराबाद जिल्हा हे शेजारील प्रदेश आहेत; यांत अंतर जास्त नसल्याने येथे मध्ययुगापासून लोकांचा ओघ येत राहिला. सामाजिक स्थितीचा विचार केल्यास हे शहर बहुधर्मीय आहे. मोठ्या प्रमाणात हिंदू धर्मीय आहेत. पुन्हा त्यामध्ये ब्राह्मण, लिंगायत, मराठा, वीरशैव, चांभार, ढोर, मातंग, साळी, सावजी, तसेच बौद्धधर्मीय, जैनधर्मीय, ख्रिश्चनधर्मीय आणि हिंदूंच्यानंतर, मोठ्या प्रमाणात मुसलमान, आहेत. याशिवाय पारधी, लमाण, वैदू, कुडमुडे वैदू, जोशी, ग्वाल्ल, भिल्ल अशा जमातीसुद्धा आहेत. आणि हे लोक आपापल्या भाषेंसह आहेत. त्यामुळे हिंदी, मराठी, कन्नड, तेलुगू या भाषांच्या संपर्कामुळे मराठीची काही वैशिष्ट्यपूर्ण रूपे येथे पहायला मिळतात.
अनादरकारक नपुसकलिंगी रूपे
या - ह्यवनी
त्या - त्यवनी
सर्वनामांची अशी रूपे वापरली जातात. अनुल्लेखाने बोलता बोलता सोलापुरी बोलीभाषेत अनुस्वाररूपी खडा मारण्याची जहाल प्रवृत्ती आहे. उदा० ‘हेबग् हे अलं! / ह्यबग हे आलं:’, ‘त्येबक् ते आलं! / त्यबक् ती आलं!’, ‘त्येबक ते तित् पडलंय! / त्यबकSS तितSS पडलाय!’ इत्यादी, इत्यादी.
एकवचनी सर्वनाम रूपांचे – ‘हे’, ‘ते’, ‘ह्यबक’, ‘त्यबक’ अशी नपुंसकलिंगी रूपे योजिली जातात. अशा स्वरूपांच्या नपुंसकलिंगी रूपांमधून न्यूनत्व, गौणत्व दर्शविले जाते. शिवाय आले या ‘एकारान्ती क्रियापदाचे अकारांती रूप न्यूनत्व दर्शविते. आलं / अलं, गेलं अशी रूपे करून अधिक्षेप दर्शविला जातो; कधी नापसंती आणि तुच्छताही दर्शविली जाते. तद्वतच अनौचित्यही अपेक्षित असते.
क्रियापदांची संयुक्त रूपे
प्रमाणभाषेत व लिखित स्वरूपाच्या शुद्धाशुद्धविवेकात शब्दांतील वर्णाचा स्वतंत्र आणि स्पष्ट उच्चार असतो. प्रमाणभाषेत उच्चारांचेही नियमन केले जाते. बोलीभाषेत औच्चारिक नियमन केले जात नसते. बोलीभाषेत कर्मालाच क्रियापदाचे रूप दिले जाते. आणि अक्षरे जोडाक्षरे केली जातात. उदा : अल्ला, गेल्ला, अल्ती, जेव्लो, जेव्ल्ये, हन्ला, फेक्ला, झोप्ली, इत्यादी. बोलून मोकळे होण्याची घाई, न्यूनगंड, अज्ञान यामुळे असे घडते. क्रियात्मक रूपांपुढे क्रियापदाचे पूर्णत्व देण्याची गरज वाटत नाही; त्याबाबतीत अज्ञान हेच खरे कारण म्हणावे लागेल. ‘तो गेलेला’ असे क्रियापदविरहित वाक्य गेलेला ‘होता / नव्हता’ असे क्रियापद अपेक्षित असते. होकारार्थी किंवा नकारार्थी रूप अपेक्षित असताना ते बहुधा होकारार्थी क्रियापदाचे रूप अध्याह्रत असते. गेल्ता / गेल्ती अशा रूपांच्या उपयोजनेतून क्रियेच्या पूर्णतेची संदिग्धताच नष्ट केली जाते.
लिंगनिश्चितीमधील गोंधळ
लिंगनिश्चितीच्या बाबतीत सोलापुरी भाषेत खूप मोठा गोंधळ दिसतो. व्यक्तीच्या बाबतीत शंभर टक्के अचूकता असते; परंतु शब्दरूपांच्या बाबतीत हा गोंधळ शंभर टक्के आहे. चहा, कॉफी, भात, ट्रक, एस.टी. इत्यादी शब्द नेहमीच ‘गोंधळ’ घालतात. (१) चहा – पुल्लिंगी शब्द. पण योजणाऱ्याच्या लिंगाप्रमाणे तो स्त्रीलिंगी / पुल्लिंगी होतो. (२) कॉफी – स्त्रीलिंगी शब्द. पण योजणाऱ्याच्या लिंगाप्रमाणे तो स्त्रीलिंगी / पुल्लिंगी होतो. (३) एस. टी. बस – स्त्रीलिंगी शब्द. (४) ट्रक – पुलिंगी शब्द. मात्र तो स्त्रीलिंगी योजतात. कन्नड, हिंदी, तेलुगू या भाषांच्या अतिवापरामुळे लिंग व्यवस्थापनातील गोंधळ दिसतो. सुघड भाषारूपाची आवड नसणे, शब्दरूपाचे नेमके अज्ञान असणे व भाषा या सुंदर माध्यमाची अनास्था इत्यादी अनेक कारणे सांगता येतील.
हेलयुक्त रूपे
बोलीभाषेत नादमधुरता असते. त्या नादमधुरतेमुळे बोलीमधील गोडवा वाढतो. नादासह लय अपेक्षित असते. लय संवेदनक्षम असते. बोली अनेक भाषांच्या संपर्कात येतात. तेव्हा लयीची मात्रा वाढते. मूळ उच्चारापेक्षा वाढलेल्या मात्रेच्या लययुक्त औच्चारिक रूपाला ‘हेल’ म्हणतात. सोलापुरी भाषेत हेलकारी शब्दांची योजना असते. कन्नड आणि तेलुगू या भाषांचा हा परिणाम. कानडीमध्ये ‘आ’कारान्त आणि ‘उ’कारान्त शब्दांत अधिक हेल आहेत. बंदिल्ला, उन्दिल्ला, बित्तील्ला, होगील्ला अशी ‘ल्ला’ युक्त म्हणजे ‘आ’कारयुक्त शब्दयोजना मोठ्या प्रमाणात आहे. माडबेक्कू, होगाबेक्कू, उनबेक्कू, आडबेक्कू अशी आज्ञार्थी ‘ऊ’कारयुक्त शब्दरूपेही कानडीत मोठ्या प्रमाणात आहेत. कानडीत, ‘अ’, ‘उ’, ‘आ’, ‘ऊ’, ‘ओ’ अशी हेलकारी रूपे अनेक आहेत. कन्नड भाषकांच्या संपर्कामुळे सोलापुरी बोलीभाषेत हेलयुक्त रूपे आली आहेत. ‘अलावंऽऽऽ‘, ‘गेलावंऽऽऽ‘, ‘जेवलावंऽऽऽ‘, ‘बसलावंऽऽऽ‘, ‘खाल्लावंऽऽऽ‘ असे ‘अ’चे हेल आहेत. ‘येकिब्बेऽऽ‘, ‘जाकिब्बेऽऽ‘, असे ‘अबेऽऽ‘, ‘तूबेऽऽ‘ असेही ‘ए’कारयुक्त हेलही कानावर येतात. आलोऽऽ, गेलोऽऽ, जात्तोऽऽ, गेल्तोऽऽ, व्हतोऽऽ, झ्झोपतोऽऽ, इत्यादी ‘ओ’युक्त हेलपद्धतीची प्रवृत्ती दुणावत असलेली दिसून येत आहे. ‘अ’कारयुक्त हेल तेलुगूचा तर ‘उ’, ‘व्या’, ‘ओ’ असे हेल कानडीपासून निर्माण होतात. कानडीच्या संपर्कामुळे ती प्रवृत्ती सोलापुरी मराठीत डोकावत आहे. तसेच शुष्क, कोरडे तापमान, ओसाड भाग, कामाधंद्याचा अभाव यांमुळे जीवन व्यवहारात त्रस्तता आहे. या वृत्तीमुळेही हेल काढले जातात.
संदर्भ
वर्ग:भाषा वर्ग:बोलीभाषा
कॉलोराडो
'कोलोराडो''' (किंवा कोलोरॅडो, Colorado) अमेरिकेचे एक राज्य आहे. कोलोराडो हे नाव स्पॅनिश भाषोत्पन्न आहे. या भाषेतकोलोराडोचा अर्थ लाल नदी असा होतो.
चाँद और सूरज
चॉंद और सूरज हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
कॉलोराडो
कोलोराडो साधारणपणे अमेरिकेच्या मध्य-पश्चिम भागात आहे. कोलोराडोला रॉकी पर्वताचे घर मानतात.
इतिहास
कोलोराडो हे जुलै ४, इ.स. १८७६ रोजी अधिकृतपणे संयुक्त संस्थानात समाविष्ट झाले. याच दिवशी अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याला शंभर वर्षे पूर्ण झाली असल्यामुळे कोलोराडोला शतकी राज्य (सेन्टेनियल स्टेट) असे म्हटले जाते.
भूगोल
कोलोराडो राज्याचे दोन मुख्य भौगोलिक प्रदेश आहेत. राज्याच्या पूर्व भागात सपाट प्रेअरी मैदाने आहेत तर पश्चिम भाग हा अर्ध पर्वतीय प्रदेश आहे.