cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भारतीय प्रताधिकार कायदा, १९५७ चे कलम २१
भारतीय प्रताधिकार कायदा, १९५७ चे कलम २१चा इंग्रजी मसुदा
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भारतीय प्रताधिकार कायदा
कोळणुर
कोळणुर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
कोगिलुये व बोयेर-अहमद प्रांत
कोगिलुये व बोयेर-अहमद  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या पश्चिम भागात झाग्रोस पर्वतरांगेमध्ये वसला असून येथील बहुतेक सर्व भूभाग डोंगराळ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इराणचे प्रांत
मांगरोळ
खंभातच्या अखातावरील छोटे बंदर असलेले हे शहर मांगरोळ संस्थानाची राजधानी होते.
वर्ग:गुजरातमधील शहरे वर्ग:जुनागढ जिल्हा
हिवर
हिवराचे झाड प्रामुख्याने मध्य व दक्षिण भारतात आढळते. हे झाड २०-३० फूट उंच वाढते. त्याचा घेर दोन ते तीन फूट असू शकतो.
देवदानवांच्या युद्धात लोहसर-खांडगाव पासून उत्तरेला तीन किलोमीटर अंतरावर राहूचे शिर पडले, असे सांगितले जाते. ते शिर हिवराच्या झाडाखाली पडले त्यावरून गावाचे नाव राहु हिवरे (आजचे राघोहिवरे) असे पडले.
वर्ग:वृक्ष
अष्टप्रधान
अष्टप्रधान ही छत्रपती शिवाजीराजे भोसल्यांनी १६७४ साली मराठा साम्राज्याच्या राज्यकारभारासाठी नेमलेली आठ मंत्र्यांची कार्यकारिणी होती.
रचना
Ashta Pradhan अष्टप्रधान
न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १९७१-७२
न्यू झीलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी-मार्च १९७२ दरम्यान तीन महिला कसोटी सामने खेळण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला होता. न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट संघाने पहिल्यांदाच दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला. दक्षिण आफ्रिकेच्या संघाचे माउरीन पेन हिने नेतृत्व केले. कसोटी मालिका न्यू झीलंड महिलांनी १-० अशी जिंकली. ह्या मालिकेनंतर दक्षिण आफ्रिका महिलांनी थेट १९९७ मध्ये आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला.
सराव सामने
महिला कसोटी मालिका चालु असतानाच मध्ये न्यू झीलंड महिलांनी ६ सराव सामने खेळले ज्यातले ३ सामने जिंकण्यात न्यू झीलंड महिलांना यश आले तर ३ सामने अनिर्णित राहिले.
३री महिला कसोटी
वर्ग:इ.स. १९७२ मधील क्रिकेट वर्ग:न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे दक्षिण आफ्रिका
आजिजुल हक
आजिजुल हक (बंगाली: আজিজুল হক; १९१९-२०१२) हे बांगलादेशी मुस्लिम विद्वान आणि इमाम होते. हे शेखुल हदिथ या त्यांच्या पदवीनेही ओळखले जायचे.
वर्ग:बांगलादेशी व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नरेंद्र शर्मा
नरेंद्र शर्मा (हिंदी: नरेन्द्र शर्मा ;) (इ.स. १९१३; जहांगीरपूर, उत्तर प्रदेश - हयात) हे हिंदी कवी आहेत.
शर्मांनी अलाहाबाद विद्यापीठातून इंग्रजी विषयात एम.ए. पदवी मिळवली. इ.स. १९३४ साली ते अभ्युदय पत्रिका या हिंदी वृत्तपत्राचे संपादन करू लागले. त्यांनी हिंदी चित्रपटांसाठी गीतेही लिहिली असून त्यांचे १७ काव्यसंग्रह प्रकाशित झाले आहेत.
वर्ग:हिंदी कवी वर्ग:हिंदी गीतकार वर्ग:हिंदी पत्रकार वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
नाना जोशी
पद्मनाभ गोविंद तथा नाना जोशी.
नाना जोशी (ऊर्फ पद्मनाभ गोविंद जोशी) (ऑक्टोबर ७, १९२२ - ?) हे क्रिकेटच्या कसोटी सामन्यातील भारतीय यष्टिरक्षक होते.
जोशी, नाना जोशी, नाना जोशी, नाना वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
वासुदेव तारानाथ कामत
वासुदेव तारानाथ कामत (जन्म : २७ एप्रिल १९५६) हे महाराष्ट्रातील एक चित्रकार आहेत. व्यक्तिचित्रकार म्हणून ते विशेष प्रसिद्ध आहेत.
जीवन
वासुदेव कामत यांना लहानपणापासूनच चित्रकलेचा छंद होता. म्हणूनच शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी मुंबई येथील सर ज.जी. कला महाविद्यालय येथे प्रवेश घेतला. या महाविद्यालयात त्यांच्या कलागुणांना वाव मिळाला व त्यांची चित्रकला विकसित झाली. या महाविद्यालयातून ते प्रथम श्रेणीने उत्तीर्ण झाले.
संदर्भ
वर्ग:मराठी चित्रकार वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म
सार्वजनिक उपलब्ध (विधी आणि न्यायव्यवहार)
Public Domain हा शब्द विधी आणि न्याय व्यवहारात ज्या एका पेक्षा अधिक अर्थांनी येतो त्यात 'अधिकृतपणे सार्वजनिकरित्या उपलब्ध असणे' या अर्थछटेचा समावेश आहे. कायद्यांच्या दृष्टीकोणातून पाहता, सार्वजनिकरित्या दृष्टीस पडलेली अथवा दृष्टीस पडणारी प्रत्येक गोष्ट सार्वजनिक असेल, सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध असेल अथवा सार्वजनिक अधिक्षेत्रात असेल असे नाही. त्याच प्रमाणे सार्वजनिक उपलब्ध गोष्ट सार्वजनिक अधिक्षेत्रात म्हणजे सार्वजनिक मालकीची असेलच असे नाही.
उदाहरणे
वर्ग:विधितत्त्वमीमांसा
नेव्हाडा
नेव्हाडा (Nevada, ) हे अमेरिकेचे एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या पश्चिम भागात वसलेले नेव्हाडा क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील सातवे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने ३५व्या क्रमांकाचे राज्य आहे.
नेव्हाडाच्या पश्चिमेला कॅलिफोर्निया, पूर्वेला युटा, आग्नेयेला अ‍ॅरिझोना तर उत्तरेला ओरेगन व आयडाहो ही राज्ये आहेत. कार्सन सिटी ही नेव्हाडाची राजधानी तर लास व्हेगास हे सर्वात मोठे शहर आहे. नेव्हाडाची भौगोलिक रचना बहुरंगी आहे. दक्षिणेकडील भागात रुक्ष मोहावे वाळवंट तर उत्तरेकडे पर्वतरांगा आहेत.
गुन्हेगारी व स्वच्छतेच्या दृष्टीने नेव्हाडाचा अमेरिकेमध्ये नीचांक लागतो.
गॅलरी
<Gallery> चित्र:LasVegasSign06212005.jpg|लास व्हेगासशहराचा स्वागत फलक. चित्र:Tahoe.JPG|नेव्हाडा व कॅलिफोर्नियाच्या सीमेवरील टाहो सरोवर. चित्र:National-atlas-nevada.png|नेव्हाडामधील प्रमुख रस्ते. चित्र:Carson city nevada capitol.jpg|कार्सन शहरातील नेव्हाडाचे विधानभवन. चित्र:Nevada quarter, reverse side, 2006.jpg|नेव्हाडाचे २५ सेंट्सचे नाणे. </Gallery>
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
पशुपती नाथ सिंग
पशुपती नाथ सिंग ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
सी.डी. गोपीनाथ
कोइंबताराव दोराइकण्णु तथा सी.डी. गोपीनाथ.
केतू (ज्योतिष)
केतू (ऊर्फ कालाग्नि) (इंग्रजी: Cauda Draconis, or Dragon's Tail or Catabibazon - ʊ ) हा पृथ्वीच्या सूर्याभोवती फिरण्याच्या कक्षेची पातळी व चंद्रकक्षेची पातळी यांच्या दोन छेदनबिंदूंपैकी एक आहे. चंद्रकक्षेचे प्रतल पृथ्वीकक्षेच्या प्रतलात ज्या छेदन बिंदूपाशी दक्षिणेस असते तो बिंदू केतू होय.
राहु व केतु यांना ज्योतिषशास्त्रात छायाग्रह म्हणतात. हे दोन्ही ग्रह एकाचही राक्षसाच्या शरीरातून जन्मले आहेत, अशी कल्पना आहे. सूर्याने व चंद्राने तक्रार केल्यामुळे भगवान विष्णूने आपले सुदर्शन चक्र फेकून या राक्षसाचे धड व शरीर वेगळे केले. राक्षसाच्या डोक्याकडच्या भागाला राहू म्हणतात, तर धडाच्या भागाला केतू. राहू-केतूंच्या चित्रांत हे स्पष्टपणे कळते. केतूने एका हातात गदा व दुसऱ्या हातात वरमुद्रा धारण केलेली दिसते. गिधाड हे त्याचे वाहन आहे.
राहूप्रमाणेच केतूही सूर्याभोवती इतर ग्रहांच्या भ्रमणदिशेच्या विरुद्ध दिशेने फिरतो. (घड्याळ्याचे काटे फिरण्याच्या विरुद्ध दिशेने). ज्योतिषाच्या भाषेत हा सदैव वक्री असतो. (संदर्भाची गरज नाही!!) केतू हा पृथ्वीच्या भ्रमणमार्गावरील एक बिंदू आहे. त्या बिंदूला सूर्यप्रदक्षिणा करण्यास १८ वर्षे ७ महिने २ दिवस इतका काळ लागतो. पृथ्वीला फक्त एक वर्ष. म्हणजे पृथ्वीच्या दृष्टीने केतू जवळजवळ स्थिर आहे. जेव्हा पृथ्वी सरकत सरकत केतूजवळ येते तेव्हा पृथ्वीवरून पाहाताना केतू मागेमागे येताना दिसेल. जेव्हा पृथ्वी त्याला ओलांडून पुढे जाईल, तेव्हाही तो मागेमागे पडताना भासेल. म्हणजेच तो सदैव वक्री असेल. साधारण तर्काने हे समजायला हरकत नाही. तेव्हा त्यासाठी संदर्भाची गरज नाही.
जेव्हा केतू (किंवा राहू) बिंदूपाशी सूर्य किंवा चंद्र येतो तेव्हा सूर्य/चंद्र ग्रहण होते. जनसामान्यांच्या भाषेत त्यावेळी सूर्याला किंवा चंद्राला राहू/केतूने गिळलेले असते. ग्रहण केव्हा होते हे समजावून सांगण्यासाठी याहून सोपे स्पष्टीकरण असूच शकत नाही.
भारतीय फलज्योतिषात केतूला ग्रह मानले आहे. कुंडलीमध्ये याचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ज्योतिषाप्रमाणे याची माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
संदर्भ यादी
वर्ग:ज्योतिष वर्ग:फलज्योतिष
बुध (ज्योतिष)
हा भारतीय फलज्योतिषातील ग्रह आहे. कुंडलीमध्ये याचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ज्योतिषाप्रमाणे याची माहिती खालील प्रमाणे आहे.
वर्ग:ज्योतिष वर्ग:फलज्योतिष
विष्णू विनायक बोकील
चित्रपट संवादलेखन
बोकील, विष्णू विनायक बोकील, विष्णू विनायक वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
इ.स.पू. १८०
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १८० वर्ग:इ.स.पू.चे १८० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
बोराळे (नांदगाव)
बोराळे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
जवळपासची गावे
वेहेळगाव
मळगाव
गिरणाडॅम
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
खारबी (मंगरुळपीर)
खारबी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
ओतूर
कपर्दिकेश्वराचे मंदिर
यात्रेच्या दिवशी इनामी कुस्त्यांचे जंगी आखाडे भरतात यासाठी राज्यभरातून मल्ल ओतूरला येतात.
प्रसिद्ध व्यक्ती
ओतूर येथे, संत तुकाराम महाराजांचे गुरू असलेले काशी क्षेत्रीचे ब्राह्मण संन्यासी केशव तथा बाबाजी चैतन्य महाराज, हे त्या काळच्या उत्तमापूर (सध्याचे ओतूर) येथील मांडवी नदीच्या तीरी कपर्दिकेश्वर मंदिराच्या सान्निध्यात सन १५७१ मध्ये, म्हणजे ४४० वर्षांपूर्वी समाधिस्त झाले होते.
श्री चैतन्य महाराजांनी समाधीनंतर साठ वर्षांनी, देहूच्या तुकाराम महाराजांना स्वप्नात दृष्टांत देऊन उत्तमापुरीस भेटीस बोलावले व राम-कृष्ण-हरी हा  मंत्र देऊन वारकरी पंथाची पताका घेऊन पंथाचा प्रचार महाराष्ट्रातच नव्हे तर सर्वदूर करण्याचा उपदेश केला. त्यांच्या कृपेमुळे श्रीसंत तुकाराम महाराजांना संत शिरोमणी जगदगुरू ही ख्याती मिळवून दिल्याची कथा सांगितली जाते.
मराठी पत्रकार व साहित्यिक अनिल अवचट यांचे हे जन्मगाव आहे.
मुक्तांगण व्यसनमुक्ती केंद्राच्या संचालिका मुक्ता पुणतांबेकर यांचे हे आजोळ आहे. प्रसिद्ध साहित्यिक अनिल अवचट व मुक्तांगण व्यसनमुक्ती केंद्राच्या संस्थापिका अनिता अवचट यांच्या त्या सुकन्या आहेत.
शेती
ओतूर गावाच्या परिसरात आधुनिक पद्धतीने कांद्याचे उत्पादन आणि साठवणूक केली जाते. केळी, ऊस इत्यादी बागायती पिके घेतली जातात. येथे पंचायत समितीचा बाजार असून २५ किलोमीटर परिसरातील शेतकरी मालाची विक्री करण्यासाठी येथे येतात.
पुस्तके
ओतूर गावाची माहिती अनेक मराठी पुस्तकांत आली आहे; त्यांपैकी काही प्रसिद्ध पुस्तके अशी:-
संदर्भ
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
टक्का
टक्का हे एखाद्या संख्येच्या १००शी गुणोत्तराचे मानक आहे.
प्रमाण किंवा टक्केवारी(percentage). गणितात, टक्केवारी ही एक संख्या किंवा गुणोत्तर १०० च्या अपूर्णांकात व्यक्त केली जाते. हे सहसा टक्के चिन्ह, "%",वापरून दर्शविले जाते,टक्केवारी ही परिमाण नसलेली संख्या आहे (शुद्ध संख्या); त्याला मोजण्याचे एकक नाही.गुणोत्तराला एकक नसते. गुणोत्तराला १०० ने गुणाकार करून टक्केवारी काढली जाते. उदाहरणार्थ, १२५० सफरचंदांची टक्केवारी म्हणून ५० सफरचंद शोधण्यासाठी, एक प्रथम गुणोत्तर मोजतो. ५०/१२५० = ०.०४ आणि नंतर १०० ने गुणाकार केल्यास ४% मिळते. टक्केवारी प्रथम गुणाकार करून देखील शोधले जाऊ शकते, म्हणजे जर या उदाहरणामध्ये, ५०चा १०० ने गुणाकार केला तर ५००० येईल आणि १२५० ने भागल्यास हा परिणाम ४% होईल.
टक्केवारीची टक्केवारी काढण्यासाठी, दोन्ही टक्केवारी 100च्या अपूर्णांकांमध्ये किंवा दशांशांमध्ये रूपांतरित करा आणि त्यांचा गुणाकार करा. उदाहरणार्थ, ४०%च्या ५०% काढण्यासाठी:
वर्ग:अंकगणित
सुभद्राकुमारी चौहान
सुभद्राकुमारी चौहान प्रसिद्ध हिंदी कवयित्री होत्या. त्यांचं शिक्षण अलाहाबाद येथे झाले होते. वयाच्या पंधराव्या वर्षापासूनच सुभद्राकुमारी चौहान कविता रचू लागल्या होत्या.
वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा वर्ग:हिंदी लेखक वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अंतानानारिव्हो
वर्ग:मादागास्करमधील शहरे वर्ग:आफ्रिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
यकृत
यकृत हा असा अवयव आहे, की जो अविरतपणे काम करत राहतो. किरकोळ बिघाड झाला तरी यकृत तो दर्शवत नाही, म्हणूनच सहसा यकृतातील बिघाड लक्षात येतो तोपर्यंत खूप नुकसान झालेले असू शकते.
शरीरशास्त्र :
प्रौढ अशा मानवाचे यकृत हे १.३ ते ३.० कि.ग्रॅ. इतक्या वजनाचे असते. हे नरम व गुलाबी करडया रंगाचे असते. हे मानवाच्या शरीरातील दुसऱ्या क्रमांकाचे अवयव व सर्वात मोठी ग्रंथी आहे. हे अवयव उदराच्या वरच्या बाजुस बरगड्यांच्या खाली स्थित असते. यकृताला दोन भाग असतात.
रक्तप्रवाह :
स्प्लेनिक रक्तवाहिनी ही मेसेन्ट्रीक रक्तवाहिनीशी जोडलेली असते. पोर्ट्ल व्हेन द्वारे आतड्यांकडील रक्त यकृताकडे आणले जाते व त्यावर यकृतातील पेशी काम करतात व आवश्यक घटक साठवले जातात.
आजार
शरीरातील अनावश्‍यक गोष्टींचा, विषद्रव्यांचा निचरा करण्याची जबाबदारीही यकृतावर असते. विषद्रव्ये, रासायनिक द्रव्ये, अनैसर्गिक पदार्थांचा यकृतावर ताण येऊ शकतो, ज्याचा दुष्परिणाम संपूर्ण शरीरावर होऊ शकतो.
प्रतिबंध
वर्ग:पचनसंस्था वर्ग:चयापचय संस्था वर्ग:मानवी शरीर
मल्लेश्वरी
कर्णम मल्लेश्वरी (जन्म : श्रीकाकुलम, १ जून १९७५) ही एक निवृत्त भारतीय वेटलिफ्टर आहे. 2000 मध्ये ऑलिम्पिकमध्ये पदक जिंकणारी ती पहिली भारतीय महिला आहे. 1994 मध्ये तिला अर्जुन पुरस्कार आणि 1999 मध्ये राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार हा भारताचा सर्वोच्च क्रीडा सन्मान मिळाला. तिला पद्मश्री पुरस्कारही मिळाला आहे.
सुरुवात
१९९०मध्ये बंगलोर येथील खेळाडूंच्या कॅंपमध्ये मल्लेश्वरीला राष्ट्रीय अर्जुन पुरस्कार विजेत्या श्यामलाल सलवान यांनी हेरले आणि भारोत्तालन स्पर्धेसाठी उद्युक्त केले. तेव्हापासून मल्लेश्वरीला या खेळात रस निर्माण झाला आणि तिने त्यासाठी मेहनत करायला सुरुवात केली' वर्षभरातच भारोत्तालन करणाऱ्या खेळाडूंच्या भारतीय चमूसाठी तिचे नाव चर्चेमध्ये आले. जेव्हा २००० च्या ऑलिम्पिकसाठी नावे सुचवण्यात आली तेव्हा कुंजुराणीला डावलून मल्लेश्वरीची निवड झाली. त्यावेळी मोठा हल्लाबोल झाला. मल्लेश्वरीवरती खर्च करणे म्हणजे तिला सरकारी खर्चाने पर्यटनासाठी पाठवणे आहे, अशी टीका झाली. पण कांस्य पदक मिळवून मल्लेश्वरीने आपली निवड उचित ठरवली.
कारकीर्द
मल्लेश्वरीच्या करियरची सुरुवात ज्युनियर वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिप स्पर्धेपासून केली. १९९२ साली मल्लेश्वरीने आशियाई स्पर्धेत ३ रौप्य पदके जिंकली. त्यानंतर ऑलिंपिक स्पर्धेत ३ कांस्य पदके जिंकली. पण तिचे खरे यश तिने सिडनी येथे डिसेंबर २०००मध्ये मिळवलेल्या कांस्य पदकात आहे. तिने स्नॅच प्रकारात ११० किलो वर्गात आणि क्लीन ॲन्ड जर्क प्रकारात १३० किलो वजन उचलले. अशा प्रकारे एकूण २४० किलो वजन उचलल्यामुळे मल्लेश्वरी भारतासाठी भारोत्तलन स्पर्धेत कांस्य पदक मिळवणारी पहिली महिला ठरली.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म वर्ग:भारतीय भारोत्तोलक
जोशी क्लिनिक, पुणे
भारतातील महाराष्ट्र राज्यातल्या पुणे शहरातील मोठे रुग्णालय आहे.
वर्ग :पुण्यातील रुग्णालये
विल्यम शेक्सपिअर
विल्यम शेक्सपिअर (इंग्लिश: William Shakespeare) (२६ एप्रिल, इ.स.१५६४ (बाप्तिस्मा. जन्मदिनांक अज्ञात) - २३ एप्रिल, इ.स. १६१६) हा इंग्रजी भाषेतला प्रसिद्ध कवी, नाटककार आहे. याने लिहिलेली नाटके व काव्ये इंग्लिश साहित्यात अजरामर आहेत. शेक्सपिअरच्या शोकांतिका विशेष नावाजलेल्या आहेत. आणि त्यांचे प्रभाव मराठी साहित्यिकांवर असलेले आपल्याला पाहायला मिळतो.
जगातील सर्व श्रेष्ठ लेखक, नाटककार म्हणून विल्यम शेक्सपिअर यांचे नाव घेतले जाते.आणि त्यांना "फादर ऑफ ड्रामा" असेही म्हटले जाते. जगातील सर्व प्रमुख भाषांमध्ये शेक्सपिअर यांच्या नाटकांची भाषांतरे झाली आहेत. गेली चार शतके शेक्सपिअर यांच्या नाटकांचे असंख्य प्रयोग जगभर होत असतात.
जीवन
विल्यम शेक्सपिअर यांचा जन्म इंग्लंड देशातील वॉर्विकशायर परगण्याच्या (काउंटीच्या ) अ‍ॅव्हन नदीच्या किनाऱ्यावरील स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-अ‍ॅव्हन या गावात इ.स. १५६४साली झाला. त्यांचे वडील जॉन हे स्ट्रॅटफोर्ड गावातील एक व्यापारी होते तर रॉबर्ट आर्डेन नामक एका जमीनदाराची कन्या मेरी ही विल्यमची आई.
वयाच्या सातव्या वर्षी विल्यम स्ट्रॅटफोर्ड गावातील शाळेत जाऊ लागला. त्या काळात लॅटिन भाषा शिकण्याला सर्वाधिक महत्त्व होते. शाळेत भाषेच्या व्याकरणाला महत्त्व जास्त. त्यामुळे विल्यमला लॅटिन, फ्रेंच आणि इटालियन भाषाशिक्षणासह चर्चमधील शिक्षणाचे प्राथमिक धडे गिरवता येऊ लागले. वयाच्या तेराव्या वर्षी वडील जॉन यांचे निधन झाल्यावर आर्थिक चणचण भासत असल्यामुळे विल्यमचे तेही शिक्षण बंद झाले. त्यांच्या गावातील वडिलांचा व्यापार सांभाळणे हे प्रमुख काम विल्यमच्या मागे लागले. जमेल तसे चर्चचे शिक्षण सुरू ठेवता आले तरी खूप, असे समाधान तो करून घेई. मोठ्या कष्टाने विल्यमने देवाची भक्तिगीते आणि चर्चमधील इतर शिक्षण पदरी पाडून घेतले.
इ.स. १५८२ साली विल्यमने स्वतःपेक्षा वयाने ८ वर्षे मोठ्या असलेल्या अ‍ॅन हॅथवे नावाच्या मुलीशी लग्न केले. इ.स. १५८५ साली त्याने आपले गाव सोडून लंडन गाठले. तेथे लॉर्ड चेंबरलेन यांच्या 'किंग्ज मेन' या नाटक कंपनीत एका कलाकाराच्या जागेवर विल्यमला काम मिळाले. नाटकात काम करता करता विल्यमला व्यावहारिक ज्ञान मिळू लागले. हुशार विल्यमने मग त्यावेळी रंगमंचावर सादर होणाऱ्या नाटकांत बदल करायला सुरुवात केली, आणि नाटकाच्या सर्वच विभागांविषयी माहिती करून घेतली.
नाटकीय कारकीर्द
१५८५ पासून शेक्सपिअरची नाट्यकारकीर्द सुरू झाली असे म्हणता येते. त्याने पहिले नाटक केव्हा लिहिले याबद्दल अभ्यासकांत एकमत नाही. काही काळ नाटकात नट, लेखक अशी उमेदवारी केल्यावर १५९४ साली शेक्सपिअरने आपल्या काही मित्रांसमवेत Lord Chamberlain’s Men या नावाची एक नाट्यसंस्था निर्माण केली. या संस्थेतर्फेच त्याची नाटके प्रथम रंगमंचावर आली. शेक्सपियरची सुरुवातीची नाटके विनोदी किंवा ऐतिहासिक होती. त्या नाटकांतून तो स्वतःदेखील अभिनय करायचा. लवकरच तो अतिशय लोकप्रिय नाटककार म्हणून ओळखला जाऊ लागला. तसेच त्याला "बार्ड ऑफ एव्हन किंवा अ‍ॅव्हन" ('बार्ड' कविता लिहिणारा) या नावानेही ओळखले जाते. या काळात तो अधूनमधून नाटकात भूमिकाही करीत असे. नाटकाने त्याला केवळ कीर्ती व लोकप्रियताच मिळवून दिली असे नव्हे, तर भरपूर पैसाही मिळवून दिला. त्याने एकंदरीत अडतीस नाटके लिहिली. याशिवाय १५४ सुनीते, दोन दीर्घ कविता आणि काही स्फुट कविता अशी त्याची साहित्यसंपदा आहे.
त्याकाळी नाटकांची छापील आवृत्ती राजरोसपणे बाजारात मिळत नसे. मग अनेकांनी या नाटकांच्या प्रती तयार करण्याचा सपाटा लावला. पण नुसत्या स्मरणाच्या जोरावर तयार झालेल्या अशा नाटकांच्या आवृत्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात दोष राहू लागले. मागणी असल्याचे लक्षात येताच स्वतः विल्यमनेच एक कंपनी स्थापून त्याच्या नाटकांच्या अस्सल प्रती बाजारात विकायला सुरुवात केली.
हळूहळू नाटकांची प्रसिद्धी वाढत गेली, विल्यम शेक्सपिअर यांचे उत्पन्न वाढत गेले. ग्लोब थिएटर नावाच्या नाट्यगृहाचे ते भागीदार झाले. नाटकांना व्यवसायाचे साधन मानणारे विल्यम शेक्सपिअर स्वतःची नाटके या नाट्यगृहात करू लागले. आता मिळणारे उत्पन्न कित्येक पटीने वाढले. इ.स. १६०५ पर्यंत तो स्टॅटफोर्डमधील अत्यंत श्रीमंत व्यक्तींपकी एक म्हणून ओळखला जाऊ लागला होता.
इ.स. १६१० साली शेक्सपिअर पुन्हा आपल्या स्ट्रॅटफोर्ड गावात येऊन राहू लागले, ते कामापुरतेच लंडनला जात येत असत. इ.स. १६१६ साली स्ट्रॅटफोर्ड या गावातच विल्यम शेक्सपिअर यांनी शेवटचा श्वास घेऊन जगाचा निरोप घेतला.
शेक्सपियरची लेखनशैली
शेक्सपियरची प्रारंभिक नाटके त्या दिवसाच्या प्रमाणित शैलीत लिहिली जात होती. त्याने त्यांना अत्यंत कृत्रिम भाषेत लिहिले जे पात्रांच्या किंवा नाटकाच्या आवश्यकतेनुसार नैसर्गिकरित्या कायमस्वरुपी होत नाही.
कविता विस्तारित, सामान्यत: विस्तृत रूपक आणि कल्पनांवर अवलंबून असते आणि भाषा सामान्यत: वक्तृत्वहीन असते – कलाकार बोलण्याऐवजी घोषित करण्यासाठी लिहिल्या जातात. टायटस अँड्रॉनिकसमधील काही भाषणे, काही टीकाकारांच्या वाचनात, सामान्यत: कारवाई पुढे ढकलली जाते, उदाहरणार्थ; वेरोना मधील 2 जेंटलमॅनमधील श्लोक अनैसर्गिक म्हणून दर्शविले गेले आहे
तथापि, विल्यम शेक्सपियरने फार पूर्वी त्याच्या स्वतःच्या कार्यात सामान्य डिझाइन रूपांतर करण्यास सुरुवात केली. रिचर्ड तिसराच्या प्रारंभिक बोलण्याचा मूळ मध्ययुगीन नाटकातील उप-घोषणेच्या आत आहे.
एकसारख्या वेळी, रिचर्डची स्पष्ट ज्ञान शेक्सपियरच्या परिपक्व नाटकांच्या बोलण्याकडे दिसते. एकाही नाटकात सामान्य व फ्रीर व्हॉगमध्ये बदल करण्याची चिन्हे नाही. विल्यम शेक्सपियरने आपल्या संपूर्ण कारकिर्दीत 2ची जोड दिली, रोमिओ आणि ज्युलियट हे डिझाइन एकत्रित करण्याचे सर्वात प्रभावी उदाहरण असू शकतात. रोमियो आणि ज्युलियट, रिचर्ड दुसरा आणि 15 जूनच्या मध्यभागी 21 जूनच्या रात्रीचे स्वप्न झाल्यावर विल्यम शेक्सपियरने अतिरिक्त नैसर्गिक कविता लिहिण्यास सुरुवात केली होती. त्याने अधिकाधिक अधिकाधिक नाटकांच्या आवडीनुसार आपली रूपके आणि चित्रे गाठली.
शेक्सपिअरचे वाङ्‌मय
विल्यम शेक्सपियरच्या काळात त्याच्या काळात नीट प्रकाशित झाले नव्हते. त्यामुळे त्याच्याबाबत बरेच तर्कवितर्क होत असत. शेक्सपियरबरोबर 'किंग्ज मेन' कंपनीत काम करणाऱ्या जॅन हेमिंग्ज आणि हेन्‍री काँडेल या त्याच्या दोन मित्रांनी शेक्सपियर वारल्यनंतर तीन वर्षांनी त्याचे लिखाण एकत्र करून प्रकाशित केले. लंडनच्या ब्रिटिश लायब्ररीकडे त्या दोघांनी प्रकाशित केलेल्या लिखाणाची एक प्रत आहे. रसिकांसाठी ही प्रत मुंबईच्या म्युझियममध्ये काही काळासाठी एका खास दालनात ठेवली होती.
काव्ये
शेक्सपिअरने अनेक (१२+२=चौदा ओळी कविता) सुनीते (sonnets) लिहिली आणि त्यांशिवाय अनेक दीर्घकाव्ये. त्यांतील काही दीर्घकाव्ये ही अशी :-
नाटकांचे वर्गीकरण
त्याच्या ३८ नाटकांपकी १० ऐतिहासिक नाटके आहेत, १६ सुखात्मिका आहेत तर १२ शोकात्म नाटके आहेत. त्याची अगदी प्रारंभीची नाटके म्हणून ‘रिचर्ड तिसरा’ व ‘हेन्‍री सहावा’ ही ऐतिहासिक नाटके ओळखली जातात. त्याच्या अनेक नाटकांच्या नेमक्या लेखनवर्षांबद्दल मतभेद असले तरी सर्वसाधारणपणे ‘टायटस अ‍ॅड्रोनिकस’, ‘कॉमेडी ऑफ एरर्स’ व ‘टेमिंग ऑफ द श्ऱ्यू’ ही नाटके त्याच्या उमेदवारीच्या काळातील मानली जातात. या सुरुवातीच्या नाटकावर थॉमस किड आणि ख्रिस्तोफर मार्लो या त्या काळी अत्यंत लोकप्रिय असणाऱ्या नाटककारांचा प्रभाव दिसून येतो. मात्र लवकरच शेक्सपिअर या प्रभावातून मुक्त झाला.
नाटके
शेक्सपिअर यांनी ३६ नाटके स्वतंत्रपणे आणि पेरिक्लिस नावाचे एक नाटक संयुक्तपणे लिहिले. त्यांच्या नाटकांचे खालीलप्रमाणे वर्गीकरण केले जाते :
शेक्सपिअरच्या वाङ्मयाचे अभ्यासक प्रभाकर देशपांडे
शेक्सपिअरची ३७ नाटके, पण त्यात ओळी किती? ७३ वर्षांच्या प्रभाकरराव देशपांडे ( १९४२) यांच्याकडे यांसह अशा सर्व बाबींची नोंद आहे. हा जगविख्यात नाटककार तिकडे लिहीत होता, तेव्हा मराठी मुलखात काय चालले होते? देशपांडे सांगतात, एकनाथमहाराज ज्ञानेश्वरीची प्रत शुद्ध करीत होते. शेक्सपिअरच्या अशा अनेक गोष्टींसह त्यांच्या नाटकाचा कथानुवाद सोप्या पद्धतीने केलेल्या या शेक्सपिअरवेड्या माणसाचे साडेबाराशे पानांचे पाच खंड जागतिक ग्रंथदिनी (२३ एप्रिल २०१५ रोजी) प्रकाशित झाले. शेक्सपिअरने झपाटलेल्या परभणीच्या देशपांडे यांना नाटकातील म्हणींपासून ते पात्रांचे गाजलेले संवादही तोंडपाठ आहेत. देशपांडे यांची अख्खी कारकीर्द पशुसंवर्धन विभागात गेली. मात्र, इंग्रजीतून कला विषयाची पदवी घेताना त्यांनी अभ्यासलेली दोन नाटके त्यांना अस्वस्थ करीत होती. मर्चंट ऑफ व्हेनिस आणि मॅकबेथ. त्यानंतर त्यांनी अन्य चार नाटके अभ्यासली. पुढे एक कथा लिहिली व नंतर जनशक्ती वाचक चळवळीच्या श्रीकांत उमरीकर यांनी शेक्सपिअरचा पूर्ण अभ्यासच करा, असा आग्रह धरला. देशपांडे एकएक नाटक वाचू लागले. शेजारी डिक्शनरी असे. प्रत्येक शब्दाचा अर्थ नव्याने तपासायचा, बाजूला टिपणे काढायची आणि त्यावर लिहायचे. लेखन सुरू केल्यावर पहिला खंड ७ शोकांतिकांचा झाला. शेक्सपिअरचे एकूण ५ खंडही तसेच लिहून झाले.
शेक्सपिअरच्या नाटकांची कथानके
गणेश ढवळीकर (निधन : सन १९६५) यांनी १९५५ च्या सुमारास अनुवादित केलेल्या शेक्सपिअरच्या नाटकांच्या कथा अनेक वर्षे बासनात राहिल्या होत्या. पुढे या कथा भारद्वाज प्रकाशनने 'शेक्सपिअरच्या नाट्यकथा' या पुस्तकाद्वारे २०१५ साली प्रकाशित केल्या. वाईच्या द्रविड हायस्कूलमध्ये ढवळीकर इंग्रजीचे अध्यापन करायचे. त्यांनी शेक्सपिअरची नाटके कथारूपात आणतानाच स्वतःचेही वेगळे लेखन केले होते. १९६५मध्ये त्यांचे निधन झाले. ते हयात असताना त्यांचे साहित्य पुस्तकरूपाने प्रकाशित होऊ शकले नाही. पुढे ते काळाच्या ओघात नष्ट झाले. शेक्सपिअरच्या नाटकांच्या या अनुवादित कथा त्यांची नात मीरा आपटे ढवळीकर यांच्याकडे होत्या. भारद्वाज प्रकाशनचे ज्येष्ठ रंगकर्मी श्रीराम रानडे यांनी जीर्ण झालेल्या कागदांवर लिहिलेल्या त्या कथा नव्या स्वरूपात प्रकाशित केल्या आहेत.
या कथा पुढे भारद्वाज प्रकाशनने ‘शेक्सपिअरच्या नाट्यकथा’ या पुस्तकाद्वारे वाचकांसमोर आणल्या. ‘इंग्रजीचे अध्यापन करताना ढवळीकर यांनी शेक्सपिअरची नाटके कथारूपात आणताना स्वतंत्र लेखनही केले होते. ढवळीकर यांनी केलेला कथारूप अनुवाद मराठी साहित्याला वेगळा आयाम देणारा ठरला आहे. या अनुवादामध्ये ६० वर्षांपूर्वीच्या भाषाशैलीचा प्रत्यंतर येतो. या कथांचे पुस्तक करताना मूळ लेखनामध्ये कोणताही बदल केलेला नाही. केवळ मराठी शुद्धलेखनाच्या नव्या नियमांनुसार बदल करून घेण्यात आला आहे. नव्या पिढीपर्यंत शेक्सपिअर पोहोचविण्यासाठी या कथा महत्त्वाच्या ठरल्या आहेत..
'शेक्सपिअरच्या नाट्यकथा' या पुस्तकात मर्चंट ऑफ व्हेनिस, सिंबेलाईन, ऑगस्टस सीझर, मॅकबेथ, तुफान, हॅम्लेट, लिअर राजा, रोमिओ आणि ज्युलिएट या कथारूप नाट्यकृती, ढवळीकर यांचाच स्वप्नातील जग हा लेख, वि.वा. शिरवाडकर, प्रा. ग.प्र. प्रधान अशा मराठीतील श्रेष्ठ लेखकांचे शेक्सपिअरविषयीचे लेखही या पुस्तकात समाविष्ट करण्यात आले आहेत.
बाह्य दुव
वर्ग:इंग्लिश कवी वर्ग:इंग्लिश नाटककार वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:इ.स. १६१६ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १५६४ मधील जन्म *
उचकी
उचकी का लागते जाणून घेऊया याचे कारणे. १) जेवण घाईघाईत होणे.२)तिखट खाणे, त्याची गरळ तोंडत येणे.३) पाणी जोरात पिने.४) करपट ढेकर येणे... उपाय १) दीर्घ श्वास घेऊन थोडावेळ रोखून ठेवावा, जेणेकरून फुफ्फुसात हवा भरली जाईल व तत्काळ उचकी बंद होईल. २)साखर (खडी साखर असेल तर उत्तम)चावून चावून खावी, नंतर बसून पाणी प्यावे. ३) मीठ साखर घालून पाणी प्यावे. ४)तरीही जात नसेल तर कामात व्यस्त राहण्याचा प्रयत्न करणे. योगेश देसाई...
शरीरातील क्रिया
उचकी लागणे म्हणजे छाती व पोट यामधील पडदा (मध्यपट-Diaphragm) आणि बरगड्यांमधील स्नायू यांचे आकुंचन होणे व त्याचवेळेस स्वर यंत्रातील स्वरतंतु व्होकल कॉर्ड एकमेकांजवळ येणे. हे कार्य मज्जा संस्थेचे असते. मेंदूतून येणाऱ्या व्हेगस व फ्रेनिक या मज्जा तंतुच्या नसा उचकी लागण्यास महत्त्वाचे कार्य करतात. व्हेगस या नसेतून अन्ननलिका व जठराच्या आतील भागातुन संवेदना मेंदूकडे जातात.त्याने एका प्रक्षेपित क्रियेची सुरुवात होते. छाती व पोट यामधील पडदा (डायफ्राम) व बरगड्यांमधील काही स्नायू आकस्मित कार्यान्वित होतात व स्वरतंतु जवळ येतात. डायफ्रामच्या आकुंचनामुळे फुफ्फुसातील हवा श्वासनलिकेतून बाहेर टाकल्या जाते व स्वरतंतु जवळ-जवळ आल्यामुळे आवाज होतो हीच उचकी होय.
वारंवारता
माणसास एका मिनीटात चार-पाच वेळा ते पन्नास साठ वेळा अशी उचकी लागु शकते.
संदर्भ
वर्ग:आरोग्य वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:जैविक क्रिया
अद्वैत दादरकर
अद्वैत दादरकर हा एक भारतीय मराठी दूरचित्रवाणी अभिनेता आणि लेखक आहे. तो 'अग्गंबाई सूनबाई', 'माझे पती सौभाग्यवती' आणि 'माझ्या नवऱ्याची बायको' यांसारख्या दूरचित्रवाणी मालिकेसाठी परिचित आहे.
बुशहर प्रांत
बुशहर  हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या नैऋत्य भागात पर्शियन आखाताच्या किनाऱ्यावर वसला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इराणचे प्रांत
अद्वैत दादरकर
अभिनय कारकीर्द
अद्वैतने दिग्दर्शक म्हणून आपल्या कारकीर्दीची सुरुवात केली आणि २००८ साली जावई माझा भला या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले. २०११मध्ये शुभम् करोती या मालिकेत त्याने शशांकची भूमिका केली होती. २०१२मध्ये त्यांनी 'राधा ही बावरी' सीरियलमध्ये व्हिक्टर डिकोस्टाची भूमिका साकारली होती. २०१६मध्ये त्यांनी 'माझ्या नवऱ्याची बायको' मालिकेत सौमित्रची मुख्य भूमिका साकारली होती. ही भूमिका प्रेक्षकांना आवडली होती.
बाह्य दुवे
अद्वैत दादरकर आयएमडीबीवर
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वसंतोत्सव
दरवर्षी हिवाळ्यामध्ये वसंतराव देशपांडे प्रतिष्ठान तर्फे पुण्यामध्ये "वसंतोत्सव" हा संगीतच महोत्सव साजरा केला जातो. तीन दिवस चालणाऱ्या या उत्सवात कलावंत आपली कला सादर करतात. अभिजात संगीताबरोबरच नवीन प्रकारचे संगीतही येथे सदर केले जाते.
२०११ मध्ये पार पडलेले कार्यक्रम वसंतोत्सव - २१, २२ आणि २३ जानेवारी २०११: सं. ५ ते १०, न्यू इंग्लिश स्कूल, रमणबाग
२१ जानेवारी: पं. विश्वमोहन भट आणि राजस्थानी लोककला हरिहरन
२२ जानेवारी: राहुल देशपांडे आणि स्वप्नील बांदोडकर पं. मुकुल शिवपुत्र
२३ जानेवारी: लुई बँक्स आणि इतर उ. अमजद अली खान
वायोमिंग
वायोमिंग (Wyoming) हे अमेरिकेमधील सर्वात कमी लोकसंख्या असलेले राज्य आहे. अमेरिकेच्या मध्य-उत्तर भागात वसलेल्या ह्या राज्यामध्ये अत्यंत तुरळक लोकवस्ती आहे. वायोमिंग हे क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील १०वे राज्य आहे.
वायोमिंगच्या उत्तरेला मोंटाना, पश्चिमेला आयडाहो, पूर्वेला साउथ डकोटा व नेब्रास्का, दक्षिणेला कॉलोराडो तर नैर्‌ऋत्येला युटा ही राज्ये आहेत. शायान ही वायोमिंगची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
गॅलरी
<Gallery> चित्र:Yellowstone Castle Geysir Edit.jpg|यलोस्टोन राष्ट्रीय उद्यान. चित्र:Wyoming.JPG|स्वागत फलक चित्र:Casperskyline.jpg|कॅस्पर शहर. चित्|वायोमिंगचे प्रतिनिधित्व करणारे २५ सेंट्सचे नाणे </Gallery>
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
इ.स.पू. १८१
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १८१ वर्ग:इ.स.पू.चे १८० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
पिनाकी मिश्रा
पिनाकी मिश्रा ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
शिरूर तालुका, पुणे जिल्हा
शिरूर तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
तालुक्यातील गावे
शिरूर तालुक्यात 106 गावे आहेत.
धार्मिकआणि ऐतिहासिक स्थळे
शिरूर तालुक्यात रांजणगाव गणपती, कान्हुरची मसाई देवी, कवठ्याची येमाई, टाकळीची मळगंगा आणि शिरूरचे रामलिंग, अशी धार्मिक स्थळे आहेत. रांजणगाव गणपती हे अष्टविनायक मधील एक देवस्थान आहे. वढू बुद्रुक येथे संभाजी महाराजांची समाधी आहे. पाबळ येथे पहिले बाजीराव यांच्या पत्नी मस्तानी साहेब यांची समाधी आहे. कोरेगाव भीमा येथे "विजय स्तंभ" आहे. १ जानेवारी १८१८ रोजी दुसरे बाजीराव पेशवे आणि ब्रिटिश सैनिकांदरम्यान झालेल्या युद्धात महार रेजिमेंट ने पेशव्यांच्या सैन्याचा पराभव केला होता आणि म्हणूनच ही घटना दलित चळवळीच्या इतिहासातला महत्त्वपूर्ण टप्पा असल्याचं दलित कार्यकर्ते मानतात. पाबळ येथे पहिले बाजीराव यांच्या पत्नी मस्तानी साहेब यांची समाधी आहे मलठण येथे ऐतिहासिक श्री मल्लिकार्जुन महादेवाचे पेशवे कालीन शिव मंदिर आहे. इथेच श्रीमंत सरदार पवार घराण्याचा किल्ला बऱ्यापैकी सुस्थितीत आहे, या मध्ये बारा दरवाजाची विहीर आहे,
लोककला आणि साहित्य
कवठे यमाई गाव हे ऐतेहासिक वारसा लाभलेले गाव असून येथे मराठा सरदार श्रीमंत पवार यांनी अठराव्या शतकात उभारलेली आणि अजून ही सुस्थितीत असलली एक गढी (राजवाडा) आहे. साहजिकच, कला आणि कलावंतांना प्रोत्साहन देणारे हे गाव महाराष्ट्र राज्यात आपलं एक वेगळे स्थान टिकवून आहे. प्रसिद्ध तमाशा कलावंत भाऊ बापू मांग नारायणगावकर, विठ्ठल कवठेकर, गंगाराम बुआ रेणके अशी नामवंत तमाशा कलाकार, फड मालक या मातीत जन्मले आणि प्रसिद्ध पावले. आपल्या शृंगारिक लावण्यांसाठी आणि लोकजागृती करणाऱ्या लघुनाट्य लिखाणासाठी प्रसिद्ध असलेले ज्येष्ठ साहित्यिक बशीर मोमीन (कवठेकर) हे सुद्धा याच गावचे. बशीर मोमीन यांनी मराठी भाषेत लावणी, वगनाट्य, नाटक, धार्मिक भक्तिगीते, देशभक्तीपर गीते याबरोबरच विविध प्रकारची लोक गीते लिहिली आहेत. हुंडाबंदी, दारूबंदी, निरक्षरता, अंधश्रद्धा, भ्रष्टाचार यांसारख्या ज्वलंत विषयांवर त्यांनी लेखन करीत त्यामाध्यमातून सामाजिक परिवर्तनासाठी प्रयत्न केले. व्यसनमुक्ती, राष्ट्रीय साक्षरता अभियान, ग्राम स्वछता अभियान यासारख्या शासकीय चळवळी मध्ये सुद्धा त्यांनी हिरहिरीने भाग घेतला आणि आपल्या कलापथकाच्या माध्यमातून ग्रामीण भागात जनजागृतीचे महत्त्वपूर्ण कार्य केले. लोककला, साहित्य आणि संस्कृती या क्षेत्रातील त्यांच्या अमूल्य योगदानाबद्दल महाराष्ट्र शासनाने वर्ष २०१८चा 'विठाबाई नारायणगावकर जीवन गौरव पुरस्कार' त्यांना देऊन गौरविले आहे. महाराष्ट्र शासना तर्फे तमाशा कला क्षेत्रासाठी दिला जाणारा सर्वोच्च असा 'विठाबाई नारायणगावकर जीवनगौरव पुरस्कार' मिळवणारे दोन दिग्गज श्री गंगाराम रेणके आणि लोकशाहीर बशीर मोमीन उर्फ बी. के. मोमीन कवठेकर येथेच राहतात.
इतर माहिती
जगातली तिसरी आणि भारतातील पहिली “झिरो एनर्जी स्कूल”* म्हणून वाबळेवाडीच्या शाळेचा उल्लेख केला जातो. सध्या शाळेत सहाशे विद्यार्थी आहेत. कधीकाळी दोन पडक्या खोल्यामध्ये भरवण्यात येणारी ही शाळा आज जिल्हा परिषद शाळांसाठी सर्वात मोठ्ठी रोल मॉडेल ठरलेय. वाबळेवाडी हे गाव शिरूर तालुक्यातील शिक्रापूर पासून अडीच किलोमीटरवरच गाव. वाबळेवाडीची लोकसंख्या म्हणजे पन्नास ते साठ घरांच छोटस गाव. गावाची लोकसंख्या साडेतीनशे. गावची जिल्हा परिषदेची शाळा म्हणजे फक्त दोन गळक्या खोल्या. २०१२ या वर्षी जानेगाव येथून बदली होवून नवीन शिक्षक आले. पडक्या खोल्या पाहून एखाद्या शिक्षकानं काय केलं असत तर आपल्या सगळे कॉन्टेक्ट वापरून बदलीसाठी प्रयत्न केले असते. पण वारे गुरुजी वेगळे होते. वारे गुरुजी नवीन आव्हानं घेण्यासाठी ओळखले जायचे.
वारे गुरुजी विद्यार्थांना शिकवण्यास सुरुवात केली. दोन छोट्या खोल्या. त्यामध्ये दोन शिक्षक आणि सर्व इयत्तेची मुले एकत्र अस एकंदरित चित्र. हे चित्र बदलण्यासाठी वारे गुरुजींनी १५ ऑगस्ट २०१२ मध्ये वाबळेवाडीच्या ग्रामसभेत एक आराखडा मांडला. शाळा जागतिक पातळीवर घेऊन जाण्यासाठी काय करता येईल हे मांडणारा तो आराखडा. दोन पडक्या खोल्यामधून जागतिक दर्जाची शाळा निर्माण करणं म्हणजे हास्यास्पद गोष्ट होती पण वारे सरांनी ते काम मनावर घेतलं. गावच्या लोकांना यातलं विशेष माहित नव्हतं पण त्यांना एकाच गोष्टीवर ठाम विश्वास होता तो म्हणजे वारे गुरुजी म्हणतायत म्हणजे काहीतरी चांगल होईल.
संपूर्ण गावाने एकत्र येऊन झटायचं असा तो ठराव होता. २०१२ साली गावात एकूण १९ महिला बचत गट होते. या बचत गटांनी एक गोष्ट ठरवली ती म्हणजे पुढची तीन वर्ष आपणाला जो काही नफा होईल तो शाळेला द्यायचा. पै अन् पै गोळा करून संसार उभा करणाऱ्या महिलांच्या दृष्टीने पाहिलं तर ही गोष्ट खूप क्रांन्तीकारी वाटेल. बचत गटांसोबत गावातले तरुण धावून आले. नवरात्र आणि गणेशोत्सवांसारख्या सणांचा खर्च कमी करून तो पैसा शाळेसाठी उभा करण्याच ठरवण्यात आलं.
वाबळेवाडीची ही शाळा का उभा राहू शकली याचं मुख्य कारण म्हणजे गाव आणि शाळा एकत्र आली. शाळेतील शिक्षकांवर गावाने विश्वास दाखवला आणि शिक्षकांनी देखील तो सार्थ करून दाखवला. शिक्षक प्रयोग करत आहेत म्हणल्यानंतर शाळेची विद्यार्थीसंख्या देखील वाढू लागली. गावाची मदत कशी होत गेली याबद्दल सांगायच झालं तर गावात यात्रेनिमित्त तमाशा आयोजित करण्यात आला होता.
सुमारे सव्वा लाख रुपये यात्रा कमिटीमार्फत तमाशासाठी गोळा करण्यात आले होते. वारे गुरुजींनी यात्रा कमिटीची भेट घेतली, तेव्हा यात्रा कमिटीने तात्काळ १ लाख २० हजार रुपयांची रक्कम वारे सरांना देण्याच मंजूर केलं. त्या रकमेतून वारे सरांनी विद्यार्थांना टॅब घेतले.
तालुक्यातल्या जमिनीचे भाव पाहता दिड एकर जमिनीची किंमत अडीच कोटी रुपयांपेक्षा अधिक होते. हळूहळू शाळा रुपडं बदलत असताना गावकऱ्यांनी पुन्हा नजीकची दिड एकर जमीन शाळेसाठी देवू केली. शाळेमध्ये सुमारे दोनशे विद्यार्थी झाले. तरिही खैरे सर आणि वारे सर असे दोनच शिक्षक विद्यार्थांना शिकवण्याच काम करत होते. सर्व इयत्तेच्या विद्यार्थांना शिकवण्यासाठी दोघांनी मिळून अभिनव अशा संकल्पना सुरू केल्या. दहा दहा विद्यार्थांचे गट तयार करून त्यांना वरच्या वर्गातील एक विद्यार्थी विषय मित्र म्हणून देण्यात आले. छोटे प्रयोग करून विज्ञानाच्या संकल्पना विद्यार्थांमध्ये रुजवण्यात आल्या.
शाळेची कीर्ती सर्वदूर पोहचू लागल्यानंतर एक दिवस *बँक ऑफ न्यूयार्कचे काही अधिकारी शाळेला भेट देण्यासाठी आले.* त्यांनी शाळेला देणगी देण्याची भावना बोलून दाखवली. नक्की कोणत्या प्रकारची शाळा हवी असे विचारल्यानंतर वारे सरांनी त्यांना शाळेचे डिझाइन दाखवले. ते डिझाइन पसंत पडले. नव्याने शाळेची रचना करण्यात आली. *आतराष्ट्रीय दर्जाची* मिळतीजुळती अशी *झिरो एनर्जी स्कुल*ची निर्मीती करण्यात आली.
जपान आणि आयर्लेंड सोडल्यानंतर जगातली ही तिसरी शाळा ठरली. अनुभवातून शिक्षण देण्याच सुत्र शाळेने स्वीकारलं. दिवाळीच्या सुट्टीत मुलांना पोहायला शिकवण्याची जबाबदारी देखील शाळेने घेतली. संगीत, नाटक अशा प्रत्येक गोष्टीत विद्यार्थांची रुची वाढवण्यात आली. मुलांनी श्रमसंस्कार मिळावेत म्हणून पंचक्रोशीत झाडे लावण्याचा उपक्रम हाती घेण्यात आला. त्यातूनच परिसरात सुमारे एक लाख वृक्षांची लागवड करण्यात आली.
शाळेची यशस्वी घौडदौड पाहून राज्य सरकारकडून दहा शिक्षकांची नियुक्ती करण्यात आली. आज शाळेत बारा शिक्षक आहेत. ओजसच्या उपक्रमातून शाळेत आठवीपर्यन्तचे वर्ग निर्माण करण्यात आले. आज शाळेत नववी प्रर्यन्तचे वर्ग आहेत. तर भविष्यात १२ वी पर्यन्तचे शिक्षण देण्यात येणार आहे. १२ वी पर्यन्तचे शिक्षण देणारी राज्यातील पहिली शाळा असण्याचा सन्मान वाबळेवाडीच्या शाळेला मिळणार आहे. आज शाळेची विद्यार्थीसंख्या सुमारे सहाशे असून चार हजार विद्यार्थी वेटिंग लिस्टमध्ये आहेत. आणि *विशेष म्हणजे ही शाळा आजही मराठी माध्यमच आहे.*
संदर्भ
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
नेपच्यून (ज्योतिष)
हा भारतीय फलज्योतिषातील ग्रह आहे. कुंडलीमध्ये याचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ज्योतिषाप्रमाणे याची माहिती खालील प्रमाणे आहे.
वर्ग:ज्योतिष वर्ग:फलज्योतिष
मायक्रोसॉफ्ट वर्ड
मायक्रोसॉफ्ट वर्ड (इंग्लिश: Microsoft Word;) हे एक लेखन-संपादन कामकाजाचे उपयोजन सॉफ्टवेर आहे. हे सॉफ्टवेर मायक्रोसॉफ्ट कॉर्पोरेशन कंपनीने विंडोज व मॅकिंटॉश ओएस एक्स संगणकप्रणाल्यांसाठी बनवलेले व वितरलेले आहे. हे सॉफ्टवेर इ.स. १९८३ साली मल्टी-टूल वर्ड या नावाने झेनिक्स संगणक प्रणाल्यांसाठी बाजारात आणलेल्या लेखन-संपादन सॉफ्टवेरापासून उत्तरोत्तर विकसत गेले आहे. त्याची सर्वांत ताजी आवृत्ती मायक्रोसॉफ्ट वर्ड २०१६ ही आहे. मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस मध्ये विनवर्ड हे पॅकेज वर्ड प्रोसेसर म्हणून दिले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ड वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेअर वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट ऑफिस
अन्ननलिका
अन्ननलिका (इं:esophagus) ही एक स्नायुयुक्त नलिका असते जी घसा ते जठराचे वरचे मुख यांना जोडते. नलिकेतून अन्न स्नायुंच्या हलचालींच्या साहाय्याने पुढे ढकलले जाते.
शरीरशास्त्र
मानवी अन्ननलिका मानेच्या मणका क्र्.६ ते पाठीचा मणका क्र. १० च्या स्तरापर्यंत असते. तिची लांबी २०-२५ से.मी. पर्यंत असते. अन्ननलिकेची आतील बाजूस स्तरीकृत स्क्वैमस उपकला (Stetified Squamous Epithelium) असते.
वर्ग:पचनसंस्था वर्ग:मानवी शरीर
नॉर्मन गिल्बर्ट प्रिचर्ड
नॉर्मन प्रिचर्ड (२३ जून, १८७५ - ३० ऑक्टोबर, १९२९) हा ब्रिटिश वंशीय भारतीय खेळाडू होता. सन १९०० च्या पॅरिसमधील ऑलिंपिक स्पर्धेत भारतातर्फे सहभाग घेतला होता. या स्पर्धेत त्याने दोन रौप्य पदके मिळवली. ब्रिटीश वंशीय असला तरी तत्कालिन निवास भारतात होता व त्याने भारता तर्फे सहभाग घेतला होता त्यामुळे प्रिचर्ड हा भारतासाठी ऑलिंपिक पदक मिळवणारा पहिला खेळाडू आहे.
वर्ग:भारतीय खेळाडू वर्ग:इ.स. १८७५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जामखेड (मुखेड)
जामखेड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
श्वासनलिका
श्वासनलिका ही श्वासोश्वास करण्यासाठी पुरवण्यात आलेली नळी असते.
वर्ग:श्वसनसंस्था वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
पीयूची वही
डॉ. संगीता बर्वे यांनी ‘संगीत पीयूची वही’ नावाचे बालनाट्य लिहिले आहे. ते नाटक त्यांच्याच पीयूची वही नावाच्या पुस्तकाचे त्यांनीच केलेले नाट्यरूपांतर आहे.
पीयू नावाची एक छोटी मुलगी रोजनिशी लिहिण्यासाठी काहीतरी केले पाहिजे म्हणून सुटीच्या दिवशी खिडकी रंगावायला घेते. त्यातून तिला तिचे जग आणि निसर्ग सापडतो. निसर्ग आणि निसर्गातील विविध घटकांच्या ओढीने ती आपले अनुभव लिहू लागते, अशी ही रोजनिशी आहे.
रोजनिशी लिहिण्यासाठी रोज काहीतरी लिहिण्यासारखे केले पाहिजे या प्रेरणेतून ती निसर्गाच्या जवळ जाते. निसर्गातील वेगवेगळ्या गोष्टींची पीयूला कशी ओळख होते, पर्यावरणाबद्दल कशी आपुलकी निर्माण होते याचे प्रभावी सादरीकरण ‘संगीत पीयूची वही’ या बालनाटकातून उलगडत जाते.
‘संगीत पीयूची वही’ या नाटकाच्या पहिल्या प्रयोगात रेवा चित्राव हिने पीयूची भूमिका केली आहे. चैत्रा आपटे, सुहानी धडफळे, प्रणव बाम, पूर्वा बाम, शर्व वढवेकर हे तिचे सवंगडी बनले होते.. भालचंद्र करंदीकरांनी आजोबांचे आणि प्रतिभा भगत यांनी मावशींचे काम केले होते. या नाटकात डॉ. संगीता बर्वे यांनी लिहिलेली पाच गाणी असून ती प्रांजली बर्वे हिने गायली आहेत. गाण्यांसाठी डॉ. नीरज करंदीकर, डॉ. आशुतोष जावडेकर, प्रियंका बर्वे आणि राजीव बर्वे यांनी संगीत दिले आहे. नाटकाचे दिग्दर्शन अमृत सामक यांचे होते.
वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
माधव मंत्री
माधव कृष्णाजी मंत्री.
मार्च ४
प्रतिवार्षिक पालन
राष्ट्रीय सुरक्षा दिवस - भारत
बाह्य दुवे
मार्च २ - मार्च ३ - मार्च ४ - मार्च ५ - मार्च ६ - (मार्च महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
पी. रवींद्रनाथ कुमार
'''पी. रवींद्रनाथ कुमार''' ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
खापरदरी
खापरदरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
पी. रवींद्रनाथ कुमार
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
खापरदरी
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
इ.स.पू. १८२
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १८२ वर्ग:इ.स.पू.चे १८० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
बोयगाव
बोयगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
यानोस कादार
यानोस योसेफ कादार (मे २६, इ.स. १९१२:फ्लुम, ऑस्ट्रिया-हंगेरी - जुलै ६, इ.स. १९८९:बुडापेस्ट, हंगेरी) हा हंगेरीचा पंतप्रधान होता.
वर्ग:हंगेरीचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शदाब खान
शदाब खान (४ ऑक्टोबर, १९९८ - हयात) हा पाकिस्तानच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
.
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डेसिडीअरिअस इरॅस्मस
डेसिडीअरिअस इरॅस्मस (जन्म - इ.स. १४६९, मृत्यु - इ.स. १५३६) हा हॅालंड मधील एक महान धर्मसुधारक होता. युरोपातील धार्मिक व सामाजिक चळवळीत त्याचे योगदान महत्त्वाचे आहे. इरॅस्मस हा धर्मशास्त्राचा गाढा अभ्यासक व मानवतावादी विचारवंत होता. त्याने 'मूर्खांची स्तुती' (In Praise of Folly) हा ग्रंथ लिहिला. त्याने तत्कालीन धर्मव्यवस्थेवर उपरोधक टीका केली. त्याच्या टीकेमुळे धर्मसंस्थेला अधिक हानी पोहोचली. तसेच त्याच्या लिखाणातून लोकजागृती घडून आली. त्याच्या प्रयत्नांमुळे युरोपातील धर्म सुधारणा चळवळीला स्फूर्ती मिळाली.
वर्ग:इ.स. १४६९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५३६ मधील मृत्यू वर्ग:धर्मसुधारक वर्ग:डच व्यक्ती
हर्षल (ज्योतिष)
हा भारतीय फलज्योतिषातील ग्रह आहे. कुंडलीमध्ये याचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ज्योतिषाप्रमाणे याची माहिती खालील प्रमाणे आहे.
वर्ग:ज्योतिष वर्ग:फलज्योतिष
अमेरिकन काँग्रेस
अमेरिकन काँग्रेस हे अमेरिका या देशाचे विधिमंडळ आहे. याची दोन गृहे असून वरिष्ठ गृहाला सेनेट तर कनिष्ठ गृहाला हाउस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हस असे म्हणतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेमधील राजकारण वर्ग:राष्ट्रीय विधिमंडळे
इतग्याल पीडी
इतग्याल हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
बरगड्या
बरगड्या ह्या कणाधाऱ्यांच्या शरीरशास्त्रानुसार, लांब वळलेली हाडे असतात, जी छातीचा एक प्रकारचा पिंजरा म्हणून काम करतात. बहुदा सर्व चतुष्पादी प्राण्यांत, बरगड्या या छातीभोवती असतात. त्यामुळे हृदयाचे आकुंचन व प्रसरण योग्य रितीने होते. त्यांचेमुळे हृदयास व तत्संबंधी इतर अवयवांना एक प्रकारे संरक्षण मिळते. सापासारख्या प्राण्यांत, बरगड्या या त्याच्या पूर्ण शरीराचे संरक्षण करतात व त्या त्याचे शरीरभर असतात.
बरगड्यांमुळे, त्या ठिकाणी झालेला कोणताही आघात, थेट हृदयासारख्या महत्त्वाच्या अवयवापर्यंत पोहोचू शकत नाही, अथवा त्याची तीव्रता कमी होते.
वर्ग:हाडे वर्ग:मानवी शरीर
हिरडा
(इंग्लिश: Myrobalans; लॅटिन: Terminalia chebula) ही दक्षिण आशिया, आग्नेय आशिया व नैऋत्य चिनाच्या जनता-प्रजासत्ताकातील युइन्नान प्रांत या प्रदेशांत उगवणारी एक औषधी वनस्पती आहे. हिरडा स्वास्थ्यसंवर्धक आणि रोगनाशक आहे. औषधात व आरोग्य वाढविणाऱ्या द्रव्यात याचे स्थान महत्त्वाचे आहे. लोक कथेनुसार एकदा इंद्र अमृत पीत असतांना त्यातील काही थेंब पृथ्वीवर सांडले. ते थेंब जेथे सांडले तेथे (त्या थेंबातून) हिरड्याची उत्पत्ती झाली. समुद्र सपाटीपासून २ हजार मी. उंची पर्यंतच्या जमिनीत हिरड्याची झाडे भारतात सर्वत्र आढळतात.
वर्णन
हिरड्याला आसामी শিলিখা शिलीखा, बंगाली হরীতকী हरीतकी, गुजराथी હરડી हरदी, हिंदी हर्रा, इरुला आरले, कन्नडा आरळे ಆರಲೇ, कोंकणी  ओरडो, मल्याळम काटुक्का കടുക്ക, मणिपुरी मनाही, ओडिया कारेधा, फारसी هليله हलेला, संस्कृत हरीतकी, सिंधी हार, सिंधी हार, तमिळ  கடுக்காய் काटुक्काय, तेलुगु कारका, उर्दू हाएजराड असे म्हणतात. हिरड्याची झाडे २५ ते ३० मी. उंच वाढणारी असतात. झाड झुपकेदार, पसरट व अनेक वर्षे टिकणारे असते. याचे लाकूड अत्यंत कठीण असते. खोडाची उंची ७ ते १० मी. (मध्यम जमीन) २४ ते ३० मी. (सुपीक जमीन) खोडाचे साल करड्या रंगाचे त्यावर असंख्य चीरा असतात. पाने १० ते ३० सें. मी. लांब, टोकदार, पानातील शिरा ६ ते ८ असून समोरा समोर असतात. पाने टोकाशी एकवटलेली असतात. कोवळेपणी पानांवर केस असतात.
फुले - ग्रीष्म ऋतुत येतात रंग पांढरा पिवळसर असतो. ती शाखाग्री व पानांच्या बगलेत असतात. नवीन फुलांना सुवास असतो तर जुन्या फुलांचा वास उग्र असतो.
फळ - लांबी साधारणपणे ३ ते ६ सें. मी. कोवळ्या फळांचा रंग हिरवा तर पिकलेल्या फळांचा रंग पिवळसर धूसर. आकार लंब वर्तुळाकार, प्रत्येक फळात एक बी असते, फळांवरून हिरड्याच्या अनेक जाती ओळखता येतात. बी लांबट आणि कठीण असते.
साधारण १० वर्षे वयाचे झाड झाल्यावर फळे मिळण्यास सुरुवात होते. २ ते २.५ महिन्यांच्या अपरीपक्व फळांना बाळ हिरडे म्हणतात.
हिरड्याच्या जाती अथवा वाण
फळांच्या रंगावरून हिरड्याचे सात वाण आहेत, १) विजया, २) रोहिणी, ३) पूतना, ४) अमृता, ५) अभया, ६) जीवन्ती आणि ७) चेतकी
महत्त्व
हरीतकी मनुष्याणां मातेव हितकारणी । कदाचित्कुप्यते माता गोदरस्था हरीतकी॥ या वचनात हिरड्याला मातेची उपमा दिलेली आहे. हिरडा मातेसमान प्रेम करणारा आणि हितकारक आहे. आई सुद्धा काहीवेळा आपल्या मुलांवर रागवते परंतु हिरड्याचे सेवन केले असता त्यापासून कोणत्याही प्रकारचा त्रास होत नाही.
तसेच यस्यां नास्ति माता, तस्य माता हरितकीः अर्थात - माताविहीन लहान मुलांची माता हिरडा असतो असे एक संस्कृत मधील वचन आहे. त्यावरून याच्या उपयोगाची कल्पना येते. या झाडाचे फळ हे त्रिफळा मधील एक आहे.(हिरडा,बेहडा,आवळा)
औषधी उपयोग
हिरड्यात गोड, आंबट, कडू, तिखट, तुरट हे पाच रस आहेत. फक्त खारट रस नाही. यातील गोड, तिखट आणि तुरट रसांमुळे पित्त दोषाचा नाश होतो. कडू, तिखट आणि तुरट रसांमुळे कफ दोष दूर होतो. तर गोड आणि आंबट या रसांमुळे वात दोष दूर होतो.
हिरड्याचे लघु आणि रुक्ष असे गुण आहेत. लघु म्हणजे ज्या योगाने शरीरात हलकेपणा निर्माण होतो, उत्साह येतो. सामान्यत: लघु गुणाच्या द्रव्यांनी शरीरातील वाढलेला कफदोष कमी होतो. शरीरात ज्या ज्या ठिकाणी मलाची निर्मिती होते त्या त्या ठिकाणी या गुणाच्या औषधांचा प्रभाव होतो, हिरड्याची फळे मल दोष दूर करतात. रुक्ष म्हणजे शरीरात रूक्षपणा, कठीणपणा येतो. या गुणामुळे शरीरातील वात दोषाचे प्रमाण वाढते, कफ दोषाचे प्रमाण कमी होते. मधुमेह सारख्या रोगात याचा खूप उपयोग होतो.
अपचन, अतिसार, आंव पडणे, मूळव्याध, भूक न लागणे, अतिघाम येणे, नेत्ररोग, स्थूलता, अजीर्ण, आम्लपित्त, दाह, रक्तपित्त, कुष्ठरोग, इसब, पित्त्जशूळ, संधिवातज्वर, उदररोग, पांडुरोग , मूतखडा, उचकी, उलटी, अशा अनेक विकारांवर हिरडा महत्त्वाचे औषध मानले गेले आहे. कुपचन रोगांत सुरवारी हिरड्याचा चांगला उपयोग होतो.अतिसार, आंव आणि आंतड्याची शिथिलता यांत चांगला गुण येतो. अर्श (मूळव्याध) रोगात हिरडा सैंधवाबरोबर देतात आणि रक्तार्शांत त्याचा क्वाथ देतात. अर्श सुजून दुखत असल्यास हिरडा उगाळून लेप देतात.
हिरडा जरी बहुपयोगी असला तरी, त्याचा वापर ऋतु प्रमाणे विविध द्रव्यांसह करावा:
हिरडा ग्रहण करावा.
इतिहास
तिबेटी साहित्यात आणि औषधी वनस्पतींच्या विविध वनस्पतींमध्ये या वनस्पतीचे तपशील देखील नमूद केले आहेत. हिरड्याचा उपचारात्मक वापर आयुर्वेदिक अभिजात आणि इतर प्राचीन वैद्यकीय साहित्यात वर्णन केले आहेत.
आल्बोर्ज प्रांत
आल्बोर्ज प्रांत (, ओस्तान-ए-आल्बोर्ज) हा इराण देशाच्या ३१ प्रांतांपैकी एक आहे. हा प्रांत इराणच्या उत्तर भागात तेहरानच्या २० किमी पश्चिमेस आल्बोर्ज पर्वताच्या कुशीत वसला आहे. आकारमानाने इराणमध्ये सर्वांत लहान असलेला हा प्रांत इ.स. २०१० साली तेहरान प्रांतापासून अलग करण्यात आला. कॅराज हे याचे राजधानीचे शहर आहे.
इ.स. १९०५
मृत्यू
इ.स. १९०३ - इ.स. १९०४ - '''इ.स. १९०५''' - इ.स. १९०६ - इ.स. १९०७
वर्ग:इ.स. १९०५ वर्ग:इ.स.च्या १९०० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
येळनूर
येळनूर हे गाव लातूर जिल्ह्यातील निलंगा तालुक्यात तेरणा नदीच्या काठी वसलेलं आहे. जेमतेम ३५०० हजार लोकवस्ती असलेले हे गाव. या गावातील शेती ही सुपीक असून रब्बी व खरीप अशा दोन हंगामात शेतीतून उत्पन्न घेतात. यात प्रमुख पिके ऊस, सोयाबीन, तूर आणि ज्वारी असून सोबतच मूग, उडीद, भातही पिकवला जातो. तेरणा नदीच्या काठी संत तुकाराम महाराज यांचे मंदीर आहे. या मंदीराच्या आजूबाजूला खूप दुर्मिळ आणि पुरातन असे शिल्प असून ते भग्नावस्थेत आढळतात. या येळनूर गावी दरवर्षी संत तुकाराम महाराज यांची यात्रा भरली जाते. ही यात्रा अगोदर सात दिवस चालत असे. पण कालांतराने यात बदल होत जाऊन ही यात्रा आता दोन दिवस भरते. या दोन दिवसीय यात्रेत पहिल्या दिवशी काला असतो. तर दुसऱ्या दिवशी कुस्त्याचा फड भरविला जातो. या येळनूर गावची तुकाराम बीज आणि या यात्रेदरम्यान भरवण्यात आलेला कुस्तीचा फड हा पंचक्रोशीत प्रसिद्ध आहे. या कुस्तीसाठी खूप दूरवरून पहीलवान कुस्ती खेळण्यासाठी येतात.
वर्ग:लातूर जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे