cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
महाराष्ट्रातील राजकारण
धार्मिक गटांचे राजकारण
सुधारणावादी चळवळी आणि मागण्या या संबधित समाजातून निर्माण व्हाव्यात अशी पंडित जवाहरलाल नेहरूंची मूळ भूमिका काँग्रेसच्या राजकारणात सुरुवातीस प्रभावी राहिली. सुधारणावादी चळवळीची बाजू घेण्याच्या ऐवजी मतांच्या बेरजेकरिता काँग्रेसच असुरक्षिततेची भावना पसरवून मुसलमान परंपरावाद्यांची पाठराखण करते असा समज खास करून सुशिक्षित शहरी मुसलमानेतर मतदारांमध्ये प्रबळ होत गेल्याने व डावे विरोधी पक्षसुद्धा सुधारणावादी भूमिका घेत नाहीत हे दिसल्याने उजव्या हिंदुत्ववादी गटांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या पक्षांची मतदानाची टक्केवारी वाढत गेली व याचा परिणाम कालांतराने प्रमुख विरोधी पक्षांची भूमिका डाव्या पक्षांच्या हातातून जाऊन शिवसेना आणि भाजप युतीच्या वाट्यास आली.
काँग्रेसच्या मराठा-महार-मुस्लिम-आदिवासी या समीकरणाबाहेर असलेला एक खूप मोठा समूहही शिल्लक राहतो. शिवसेना आणि भारतीय जनता पक्ष यांचा भर उच्च आणि ओबीसींमधील काही जाती यांवर आहे. गुजरातमध्ये माधवसिंह सोळंकींनी भाजपबरोबर 'खाम'चा प्रयोग केला. 'खाम' म्हणजे खत्री, हरिजन, आदिवासी आणि मुसलमान. हा प्रयोग 'पाख'ला शह देण्यासाठी होता. 'पाख' म्हणजे पटेल, आदिवासी, खत्री आणि हरिजन. या असल्या समीकरणांवर राजकीय नेते खूष असतात, कारण त्यांना मतदारासंघातील एकूणात फक्त २० टक्के मतांची हमी आवश्यक असते.
मुसलमान समाजात असलेली एकगठ्ठा मतदान करण्याची किंवा दुसऱ्या शब्दांत व्होट बँकेची मानसिकता लक्षात घेऊन स्वतःला कडवे सेक्युलर समजणारे पक्षही मुसलमान मतदारांचा अनुनय करताना दिसतात. मुसलमान बहुधा सहसा शिवसेना अथवा भाजपसारख्या पक्षांना मते देत नाहीत, पण अनेक तथाकथित सेक्युलर पक्षांमध्ये त्यांची मते विभागली जात असतात. प्रत्येक मतदाराच्या मनात सुरक्षेला अग्रक्रम असतो. त्यामुळे एकगठ्ठा मतदानाकडे कल असतो. मतांचा राजकीय प्रभाव असूनही इतर समाजघटकांपेक्षा विकासात कसे मागे पडतात याचा सच्चर समितीचा अहवालाने निर्देश केला आहे.
महिलांचे स्थान
१९६२ च्या निवडणुकीत ज्यांनी विधिमंडळातील महिलांच्या प्रतिनिधित्वाची मुहूर्तमेढ रोवली, त्यात देशाच्या पहिल्या महिला राष्ट्रपती श्रीमती प्रतिभाताई पाटील यांचे नाव अग्रक्रमाने घ्यावे लागते. संयुक्त महाराष्ट्र बनल्यानंतरची ६२ची ही पहिली निवडणूक २६४ जागांसाठी झाली, ११६१ उमेदवार रिंगणात होते.या निवडणुकीत ३६ महिलांनी मतदारांना कौल मागितला, त्यापैकी १३ म्हणजे ३० टक्‍क्‍याहून अधिक विजयी झाल्या, असे निवडणूक आयोगाकडील नोंद सांगते.
संयुक्त महाराष्ट्राच्या निर्मितीनंतर १९६२-६७ मध्ये झालेल्या निवडणुकांत २६५ आमदारांमध्ये १७ महिला आमदार महाराष्ट्रात निवडून आल्या होत्या. त्यानंतर ७२ ते ७७ निवडणुकांत २७१ आमदारांमध्ये २८ महिला आमदार निवडून आल्या होत्या. २८ महिला आमदार निवडून येण्याचा महाराष्ट्र विधानसभेतील हा उच्चांकच म्हणावा लागेल, कारण त्यानंतर सातत्याने महिला आमदारांची संख्या कमी कमी होत गेली आहे. २००४-०९ या काळात अवघ्या ११ महिला आमदार महाराष्ट्राच्या विधानसभेत निवडून आल्या आहेत. राज्यसभा आणि विधान परिषदांमध्येही महिला सदस्यांचे प्रमाण असेच अत्यल्प आहे.
महिला मतदार जास्त असलेले विधानसभा मतदारसंघ:
लोकसभेतील महिला खासदार ५०५ पैकी ४६
राज्यसभेतील महिला खासदार २४५ पैकी १८
काँग्रेसप्रणित यूपीए सरकारमधील महिला मंत्री १०
विधानसभेतील महिला आमदार २८८ पैकी १२
इंदिरानगर (नाशिक)
इंदिरानगर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नाशिक तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नाशिक तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
महाराष्ट्रातील राजकारण
महिलांचे स्थान
विधान परिषदेतील महिला आमदार ५
काँग्रेस-राष्ट्रवादीप्रणीत सरकारमधील महिला मंत्री २
एकूण जिल्हा परिषदा ३३
एकूण सदस्य १९५१
अनुसूचित जातीतील महिला सदस्य ७५
अनुसूचित जमातीतील महिला सदस्य ८९
जिल्हा परिषद महिला अध्यक्ष १७
अनुसूचित जमातीतील महिला अध्यक्ष २
खुल्या गटातील महिला अध्यक्ष ८
एकूण पंचायत समित्या ३५१
एकूण सदस्य ३९०२
अनुसूचित जातीतील महिला सदस्य १७६
अनुसूचित जमातीतील महिला सदस्य १४९
खुल्या गटातील महिला सदस्य ९७६
अनुसूचित जातीतील महिला अध्यक्ष १९
अनुसूचित जमातीतील महिला अध्यक्ष १३
खुल्या गटातील महिला अध्यक्ष ८४
एकूण ग्रामपंचायती २७,८९३
एकूण सदस्य २,३२,६४४
महिला सरपंच ९,३२५
अनुसूचित जातीतील महिला सरपंच १,०४१
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राजकारण राजकारण
पु.ना. ओक
त्यांनी आझाद हिंद रेडियोसाठी काम केले होते. त्यांनी पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजमधून मास्टर ऑफ आर्ट्‌सची आणि पुण्याच्या विधिमहाविद्यालयातून कायद्याची पदवी घेतली होती.
साहित्य संपदा
पु. ना. ओक यांच्या ग्रंथांची यादी पुढील प्रमाणे -
ओक, पुरुषोत्तम नागेश ओक, पुरुषोत्तम नागेश ओक, पुरुषोत्तम नागेश ओक, पुरुषोत्तम नागेश ओक, पुरुषोत्तम नागेश
प्रभुचीवाडी
प्रभुचीवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
टेग अरलँडर
टेग फ्रिट्यॉफ अरलॅंडर (जून १३, इ.स. १९०१ - जून २१, इ.स. १९८५) हा स्वीडनचा पंतप्रधान होता. हा १९४६ ते १९६९पर्यंत सत्तेवर होता.
वर्ग:स्वीडनचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९०१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८५ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक
विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक, पोर्टलंडचा तिसरा ड्यूक (William Cavendish-Bentinck, 3rd Duke of Portland; १४ एप्रिल, इ.स. १७३८ - ३० ऑक्टोबर, इ.स. १८०९) हा एक ब्रिटिश राजकारणी व युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता.
विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक विल्यम कॅव्हेन्डिश-बेंटिंक
आई रिटायर होतेय
भक्ती बर्वे यांना डोळय़ांसमोर ठेवूनच 'आई रिटायर होतेय' नाटकाची निर्मिती झाली. अशोक पाटोळे यांनी लेखन आणि दिलीप कोल्हटकर यांनी दिग्दर्शित केलेल्या या नाटकाचा पहिला प्रयोग १७ ऑगस्ट १९८९ रोजी मुंबईच्या शिवाजी मंदिर येथे झाला होता.
आयुष्यभर घरासाठी काबाडकष्ट उपसणाऱ्या आईसाठी सेवानिवृत्तीचे वय नसते. घरातील स्त्रीलाही कधीतरी कुटुंबाच्या जबाबदाऱ्यांपासून मुक्त व्हावेसे वाटते. अशाच एका कुटुंबातील आई रिटायर होण्याचे ठरविते आणि त्यानंतर तिच्या जबाबदाऱ्या निभावताना सर्वाचीच दमछाक होते, अशी या नाटकाची कथा आहे. आईच्या मध्यवर्ती भूमिकेमध्ये भक्ती बर्वे असणाऱ्या या नाटकाचे ७५० प्रयोग झाले.
भक्ती बर्वे यांच्या अपघाती निधनानंतर नाट्य‍अभिनेत्री अभिनेत्री स्मिता जयकर यांनी आईची भूमिका करायला सुरुवात केली, आणि नाटकाचे १०० प्रयोग केले..
दिलीप कोल्हटकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली रवि सांभारे यांनी दिग्दर्शित केलेल्या या नाटकाचा त्यापुढील प्रयोग नव्या कलाकारांच्या संचात, ८ मार्च २०१४ला झाला. यात आईची भूमिका वीणा फडके यांनी केली होती.. अन्य कलावंत उपेंद्र दाते, रश्मी देव, रुपाली पाथरे, रेणुका भिडे, सुशीला भोसले, आशुतोष नेर्लेकर होते.
हिंदी-गुजराती प्रयोग
'आई रिटायर होतेय' नाटकाचे यश पाहून हे नाटक हिंदी आणि गुजरातीमध्येही रंगभूमीवर आले.. अशोक लाल यांनी हिंदीत अनुवादित केलेल्या 'मॉं रिटायर होती है' या नाटकात प्रसिद्ध अभिनेत्री जया बच्चन यांनी आईची मध्यवर्ती भूमिका रंगविली होती, तर अरविंद जोशी यांनी गुजराती रूपांतर केलेल्या 'बा रिटायर थाय छे' या नाटकात पद्माबेन आणि सरिता जोशी यांनी आईची भूमिका साकारली होती. आई जेव्हा रिटायर होते.
वर्ग:मराठी नाटक नामसूची
१९९४ हिवाळी ऑलिंपिक
खेळ
ह्या स्पर्धेत खालील १२ खेळांचे आयोजन केले गेले.
बाह्य दुवे
वर्ग:नॉर्वेमधील खेळ वर्ग:हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा हि वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
धावपट्टी
धावपट्टी हा विमानतळावरील विमाने उतरण्यासाठी आणि उडण्यासाठी तयार केलेला एक प्रकारचा भाग आहे.तो रस्त्यासदृष्य असून विमानास, यावरून धावून उड्डाणासाठी आवश्यक ती गती प्राप्त करता येते.तसेच विमान उतरतांना,धावपट्टीवर त्याची चाके टेकल्यावर, धावपट्टीवर दौडवुन त्याची गती हळूहळू कमी करून ते थांबविता येते. धावपट्टी ही विमान चालण्यासाठीचा एक प्रकारे रस्ताच असल्यामुळे, तो खडीवर मुरुम टाकुन सपाट करून तयार केलेला,डांबरी वा सिमेंट कॉंक्रिटचा असु शकतो.मोठ्या विमानतळावर,रात्रीही विमानोड्डाण/उतरणे सोपे व्हावे म्हणुन धावपट्टीच्या दोन्ही बाजूस विशिष्ट अंतरावर दिवे लावलेले असतात.त्याद्वारे वैमानिकाला आकाशातुन धावपट्टी ओळखणे सोपे होते.
वर्ग:विमाने
घनवर (पक्षी)
घनवर, अहेरी किंवा राखी बदक (इंग्लिश: Spotbill Duck; हिंदी: गुगरल,लाद्दीम,बरमुघी हंस) हा एक पक्षी आहे.
घनवर हा आकाराने बदकाएवढा असतो परंतु चणीने मोठा असतो. याच्या पिसांवर खवल्या-खवल्यांसारखी पिवळट व गडद उदी रंगाची चिन्हे असतात.पंखाची बाजू पांढऱ्या व तकाकीत हिरव्या रंगाच्या दुरंगी पत्त्याने उठून दिसते.त्याचे पाय नारंगी-तांबडे रंगाचे असतात.चोचीच्या बुडाशी कपाळाच्या दोन्ही बाजूंना दोन रंगाचे ठिपके अस्रतात.यावरून त्याची ओळख निश्चित पटते.नर-मादी दिसायला सारखेच असतात.घनवर भारत दक्षिणेकडे कर्नाटक आणि काश्मीर या भागात निवासी असतात.हे पक्षी भटके आणि स्थानिक स्थलांतर करतात.घनवर हा श्रीलंकेत हिवाळ्यात पाहायला मिळतो.अंदमान येथे एकदाच आढळून येतो.घनवर हा प्रामुख्याने झिलानी,नद्या आणि सरोवरे येथे आढळतो.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
शांतिनाथ देसाई
शांतिनाथ कुबेरप्पा देसाई (१९२९ - १९९८) हे कन्नड साहित्यिक होते. त्यांच्या ओम नमो या कादंबरीस साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला होता.
विजयनगरचे साम्राज्य
दक्षिणी भारतातील हंपी ही राजधानी असलेले राज्य हे विजयनगर साम्राज्य म्हणून ओळखले जाते. वरंगळच्या 'हरिहर व बुक्क ' या दोन भावांनी विजयनगरच्या साम्राज्याची पायाभरणी केली. राजा हरिहर आणि राजा बुक्का यांनी मुहम्मद तुघलक या हरवून त्याला पूर्ण नामहरम करत होते. मुहम्मद तुघलक हरल्यावर कृष्णा नदी व तुंगभद्रा नद्यांच्या दरम्यान स्वतंत्र हिंदु राज्य स्थापन केले. लवकरच त्यांनी उत्तरेकडील कृष्णा नदी आणि दक्षिणेस कावेरी नदीच्या दरम्यान संपूर्ण प्रदेशावर आपले साम्राज्य तयार केले. विजयनगर साम्राज्याच्या वाढत्या शक्तीमुळे या तत्कालिन इस्लामी आक्रमकांना आपल्या राज्यात पराभूत व्हावे लागले. आणि तेथून त्यांना पळ काढावा लागला. बहामनी राज्याशी वारंवार युद्ध केले आणि त्यांना पराभूत करून सोडले. मुसलमानांशी टक्कर घेऊन हिंदूत्व जिवंत ठेवणे हे विजयनगरच्या राजांचे ध्येय होते आणि त्यात ते यशस्वी झाले.
शांतिनाथ देसाई
वर्ग:कन्नड साहित्यिक वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते
बोरगाव (दारव्हा)
बोरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
विजयनगरचे साम्राज्य
विजयनगर घराणे
विजयनगर साम्राज्याचा सर्वात प्रसिद्ध राजा होता महाराज कृष्णा देव राया. विजयनगर राजघराणे आपल्या कारकिर्दीत वैभवाच्या शिखरावर पोहोचले. त्याने लढलेल्या सर्व लढायांमध्ये हे राजे यशस्वी झाले. हे एकूण पाच भाऊ होते. या भावांपैकी तिघे पूर्व किनाऱ्यावरील नेल्लोरपासून ते पश्चिम किनाऱ्यावरचे बेळगाव येथेपर्यंत राज्य करत होते. महाराष्ट्र हा राजा हरिहर यांच्या अंमलाखाली होता. दुसरा भाऊ होता राजा कंप. यांचे उदयगिरी नावाचे राज्य होते. मधला भाऊ राजा बुक्क. त्यांच्या ताब्यात होयसळांचे हळेबीड, पेनुगोंडचा किल्ला व आसपासचा प्रदेश होता. त्याच्याही दक्षिणेकडे शिमोगाजवळील अरग येथे एक भाऊ राज्य करत असे व शेवटचा भाऊ बुक्कच्या हाताखाली सरदार असत असे. इस्लामशी टक्कर घेऊन हिंदू धर्माचे रक्षण करणे हे या भावंडांचे ध्येय होते. यांनी अत्यंत हुशारीने विजयनगर ही मध्यवर्ती सत्ता मानून आपले हिंदू साम्राज्य उभे केले. राजा बुक्करायांचा कंपराय नावाच मुलगा होता. त्याने वीरबल्लाळच्या ताब्यात असलेले मदुरा काबीज केले. कंपरायही बुक्कप्रमाणे मोठा शूर व कर्तबगार होता त्याच्या कारकिर्दीत त्याने दाखवलेल्या कर्तबगारीची वर्णने त्याच्या पत्‍नीने लिहिलेल्या एका कम्पराजविजयम् या संस्कृत काव्यग्रंथात आली आहेत.. त्याने बुक्कराय राजाच्या मृत्यूनंतर राजा दुसरा हरिहर असे नाव धारण करून स्वतःला विजयनगरच्या साम्राज्याचा पहिला सम्राट म्हणून घोषित केले. हस्तिनावती ही त्यांची राजधानी होती. हरिहर बुक्क हे विद्यारण्यस्वामी ह्यांचे शिष्य होते
बोरगाव (दारव्हा)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
विजयनगरचे साम्राज्य
व्यापार
राजा कृष्णादेव राय यांनी पाश्चात्य देशांशी व्यापार करण्यास प्रोत्साहित केले. पोर्तुगीजांशी त्यांचे चांगले संबंध होते.
बोरगाव (दारव्हा)
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
विजयनगरचे साम्राज्य
समृद्धी व भरभराट
राजा कृष्णादेव राय केवळ एक महान योद्धा नव्हता तर कला कलेचा अभ्यासक आणि शिक्षणाचे उत्तम संरक्षकही होता. त्यांच्या कार्यकाळात तेलुगू साहित्याची, चित्रकला, शिल्पकला, नृत्य आणि संगीताची भरभराट झाली. विजयनगर बद्दल पर्शियन प्रवासी 'अब्दुल रझाक' यांनी लिहिले की, "विजयनगर हे जगातील सर्वात भव्य शहरांपैकी एक असल्याचे दिसते.
वंशावळ
इ .स. १३२३ मध्ये वरंगळचे राज्य तुघलकने जिंकले. त्यावेळी हरिहर आणि बुक्कराय यांना तुघलकांनी बंदी बनवून दिल्लीला नेले. काही दिवसांनी त्यांची सुटका करून तुघलकांचे प्रतिनिधी म्हणून त्यांना दक्षिणेकडे पाठविले. तेथे त्यांनी इ .स. १३३६ मध्ये डोंगरांनी व जंगलांनी वेढलेल्या भागात नवी वसाहत स्थापन करून तिला शृंगेरीच्या स्वामी विद्यारण्य सरस्वती यांच्या आशीर्वादाने विजयनगर हे नाव दिले. पुढे हेच विजयनगर साम्राज्य साहित्य व संस्कृतीचे विशाल दालन ठरले.
विरूपाक्ष राय (दुसरा) याची हत्या करवून नरसिंहराय याने संगम घराण्याची सत्ता संपुष्टात आणली आणि साळुव घराण्याचा पाया घातला. परंतु हे घराणे फार काळ सत्तेवर राहू शकले नाही. थोड्याच काळात तुलुव घराण्याच्या वीर नरसिंहराय याने सत्ता ताब्यात घेतली. प्रसिद्ध राजा कृष्णदेवराय (१५०९-१५२९) याच वंशाचा होता.
अंगारकी चतुर्थी
अंगारकी चतुर्थी हे हिंदू धर्मातील एक तिथी व्रत आहे. ज्यावेळी संकष्ट चतुर्थी मंगळवारी येते त्यावेळी त्या चतुर्थीला अंगारकी चतुर्थी असे म्हटले जाते.
धार्मिक महत्त्व
गणपती या देवतेशी संबंधित हे व्रत आहे. या व्रतात दिवसभर उपवास करतात आणि रात्री भोजन करतात. भोजनात समाविष्ट असलेल्या उकडीच्या मोदकांचा गणपतीला नैवेद्य दाखवतात. यावेळी श्रीगणेशाची पूजाही करतात.
भक्त घरोघरी गणेशाची पूजा करतात. या दिवशी गणपतीच्या देवळात जाऊन लोक देवाचे दर्शन घेतात..
कथा व व्रत
मुद्गल पुराण तसेच गणेश पुराण या ग्रंथात दिलेल्या कथेनुसार, अंगारक या भारद्वाज ऋषी पुत्राने कठोर तप करून गणपतीला प्रसन्न करून घेतले. गणपतीने मंगळ (अंगारक) याला वर दिला होता की तुझे नाव "अंगारक" हे लोकस्मरणात राहील. हा प्रसन्न होण्याचा दिवस चतुर्थीचा होता. या कथेनुसार अंगारकी चतुर्थीचे व्रत केल्यास कोणतेही संकट येत नाही अथवा संकट आल्यास त्याचे निवारण होते. कथेत आलेला अंगारक म्हणजेच आकाशात दिसणारा मंगळ ग्रह होय, असे मानले जाते. गणेशाने मंगळाला वर दिला आणि तुझ्या नावाची ही चतुर्थी लोकांचे कल्याण करणारी होईल असा वर दिला. त्या दिवसापासून अंगारकी चतुर्थी या दिवसाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले असे मानले जाते. नंतर मंगळाने गणपतीचे एक मंदिर बांधले आणि तेथे गणपतीची मूर्ती स्थापन केले. या मूर्तीला 'मंगलमूर्ती" असे नाव मिळाले.
हे सुद्धा पहा
गणपती
गाणपत्य संप्रदाय
इ.स. १९४१ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
१९४१ मध्ये महाराष्ट्रातील मराठी भाषेच्या चित्रपटसृष्टीने तयार केलेल्या चित्रपटांची यादी.
दमडी मशीद
अहमदनगर किल्ल्याजवळ स्थित, इ. स. 1567 मध्ये साहिर खाननी दमडी मशिदीची स्थापना केली. मशिदीचा विस्तृत आकार आणि शिलालेख यासाठी प्रसिद्ध आहे. येथे युरोप लोकांची आणि इतर लोकांची कबरे  आहेत. मुगल पुरातन वास्तू – दमडी मशिदीची प्रतिकृती आहे गुजरातमध्ये आढळते.
वर्ग:अहमदनगर पर्यटन
नांदगाव खंडेश्वर तालुका
नांदगाव खंडेश्वर हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील अमरावती जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. येथे श्री खंडेश्वराचे पुरातन शिवालय आहे.
वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
रघुनाथ धोंडो कर्वे
रघुनाथ धोंडो कर्वे (जन्म : मुरुड-रत्‍नागिरी, १४ जानेवारी १८८२; - पुणे, १४ ऑक्टोबर १९५३) हे गणिताचे प्राध्यापक आणि महाराष्ट्रातील अग्रणी समाजसुधारक होते. हे धोंडो केशव कर्वे यांचे ज्येष्ठ पुत्र होत, महाराष्टात संततिनियमन या नासक्या समजल्या जाणाऱ्या गोष्टीला कुठलीही सामजिक मान्यता नव्हती. अशा काळामध्ये सामाजिक सुधारणांचा आग्रह धरून समाजामध्ये संततिनियमन होणे आवश्यक आहे, आणि त्यासंबंधी कायदा करून त्याचा उपयोग केला जावा, अशा प्रकारचे मत र.धों कर्वे यांनी मांडले. 'समाजस्वास्थ्य' या नावाने  त्यांनी मासिक सुरू करून परिवर्तनाला दिशा देण्याचा प्रयत्न केला
बालपण आणि तारुण्य
र.धों. कर्वे यांचा जन्म मुरुड येथे झाला. पुण्याच्या न्यू इंग्लिश स्कूलमधे ते शिकले. इ.स. १८९९ साली त्यांनी दहावीची परीक्षा दिली. इ.स. १९०४मधे ते फर्ग्युसन कॉलेजमधून बी. ए.झाले. आशा व पौर्णिमा नावाची साप्ताहिके इ.स. १९४० च्या सुमारास प्रसिद्ध होत असत, त्यांमध्ये ह.वि. देसाई या पत्रकाराने रघुनाथरावांच्या घेतलेल्या दोन मुलाखती प्रसिद्ध झाल्या आहेत. (असंग्रहित रधों' या पुस्तकात या मुलाखती प्रकाशित झाल्या आहे. आंतरजालावरही या मुलाखती वाचता येतात.) इ.स. १९१९ साली ते गणितातील पीएच.डी. पदवी घेण्याकरिता ते पॅरिसला गेले, परंतु ती न मिळवता एका पदविकेवर समाधान मानून त्यांना परत यावे लागले. त्यामागील घडलेल्या घटना त्यांनी या मुलाखतींमध्ये नोंदविल्या आहेत. याशिवाय अण्णांशी त्यांचे संबंध कसे राहिले, यावरही या मुलाखतींमध्ये प्रकाश टाकण्यात आला आहे. आणखी काही दुर्मिळ माहितीही तिथे निश्चितच मिळते.
इ.स. १९०६ साली रघुनाथराव मुंबईला ट्रेनिंग कॉलेजात शिक्षण घेण्याकरिता आले, तेव्हा तिथे त्यांना भेटलेले प्रो. नेल्सन फ्रेझर या गुरूंविषयी आणि फ्रेंच भाषा शिकायचे निश्चित झाले, तेव्हापासून दीर्घकालपर्यंत ज्यांच्या सानिध्याचा व साहाय्याचा लाभ रघुनाथरावांना मिळाला ते प्रो. पेल्तिए यांच्या संबंधातील त्यांनी जागवलेल्या आठवणी ‘एक विक्षिप्त इंग्रज- प्रो. नेल्सन पेल्तिए‘ या लेखात आहेत.
व्यावसायिक कारकीर्द
र.धों.कर्वे यांनी गणिताचे प्राध्यापक म्हणून मुंबईच्या विल्सन महाविद्यालयात नोकरी केली, त्यातच त्यांनी कुटुंब नियोजन, लोकसंखेला आळा, आणि लैंगिक सुखाचे स्त्रियांचे अधिकार याचे महत्त्व ते लोकांना सांगत राहिले. तेव्हा महाविद्यालयाच्या रूढीवादी प्राचार्यांनी त्यांना पदाचा राजीनामा देण्यास सांगितले. त्यांनी तो दिला परंतु वरील प्रश्नांसाठी आपले आयुष्य समर्पित केले.
त्यांच्या जन्माच्या वेळी त्यांच्या मातोश्रींचा बाळंतपणातच देहान्त झाल्यामुळे गरोदरपणासंदर्भात स्त्रियांना व्यवस्थित शिक्षण आणि माहिती व्हावी असा त्यांचा आग्रह होता.
संततिनियमन
संततिनियमनाचे भारतातील आद्य प्रवर्तक म्हणून ज्यांची ओळख करून देता येईल असे आधुनिक संत म्हणजे रघुनाथ कर्वे. समाजस्वास्थ्यासाठी संततिनियमन व लैंगिक शिक्षण यांविषयी र. धों. कर्वे यांनी केलेले लोकांचे मत-विचार प्रबोधन, प्रवर्तन व प्रत्यक्ष कार्य फार मोलाचे आहे. ज्या काळात संततिनियमनाविषयी साधा उच्चारही करणे निषिद्ध मानले जायचे, त्या काळात रघुनाथरावांनी या विषयाचा प्रचार करून जनजागृती घडवून आणायचे ठरविले. वाचनाची अफाट गोडी आणि लहानपणापासून जडलेली अवांतर वाचनाची सवय यामुळे कर्वे यांनी अनेक शास्त्रीय पुस्तके वाचनालयांतून आणून वाचली.
स्त्री मुक्ती, स्त्री शिक्षण, स्त्री-पुरुष संबंध याबाबतही कर्व्यांचा दृष्टिकोन अतिशय पुरोगामी होता. वैद्यकीय नवविध संशोधनाने कमी होत चाललेले मृत्यूचे प्रमाण व अनिर्बंध वाढत चाललेली लोकसंख्यामुळे संततिनियमनाची गरज लक्षता घेऊन रघुनाथराव कर्वे यांनी इ.स. १९२१ साली इंग्रजीत एक पुस्तक प्रकाशित केले. ह्या विषयावर संशोधन करून आपल्या राहत्या घरीच संततिनियमनाची साधने बनवून देण्याचा आधुनिक उपक्रम त्यांनी सुरू केला. पत्नी मालतीलाही बरोबर घेऊन त्यांनी कुटुंबनियोजन केंद्र स्थापन केले. नागरिकांना मार्गदर्शन केले. लैंगिक रोगांची लक्षणे, कारणे त्यावरील उपाय यांबाबत लोकांना माहिती दिली. त्यासाठी त्यांनी ‘वेश्याव्यवसाय’, `आधुनिक आहारशास्त्र' ही पुस्तके लिहिली.
समाजस्वास्थ्य
संततिनियमन. संततिनियमनाचे उद्दिष्ट समोर ठेवून र.धों. कर्वे यांनी १५ जुलै इ.स. १९२७ला ‘समाजस्वास्थ्य’ या मासिकाची सुरुवात केली. कोणत्याही विषयाचा सखोल अभ्यास करून त्यावर स्वतंत्रपणे विचार करून आपली मते बनवणे व ती निर्भीडपणे मांडणे हे र. धों. कर्वे यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे ठळक वैशिष्ट्य होय. यासाठी त्यांना सरकारी खात्यातील नोकरीही प्रसंगी गमवावी लागली. इ.स. १९२७ ते इ.स. १९५३ अशी २६ वर्षे ४ महिने कर्वे यांनी ‘समाजस्वास्थ्य’ हे मासिक मोठ्या निष्ठेने, कमालीच्या निग्रहाने चालवले. त्याद्वारे लैंगिक शिक्षणाचा प्रसार केला. वक्तशीरपणा आणि व्यवस्थितपणा ही कर्व्यांच्या व्यक्तित्वाची ठळक वैशिष्ट्ये म्हणून सांगता येतील. समाजस्वास्थ्याचे अंक प्रत्येक महिन्याच्या दहा तारखेला प्रेसमधून येत. स्वतः सर्व बंडले बांधून, पत्ते घालून चौदा तारखेला ती सर्व पोस्टात जाऊन पंधरा तारखेला ते अंक ग्राहकांच्या हातीही पडत.
जुलै १९२७ मध्ये ‘समाजस्वास्थ्या’चा पहिला अंक निघाला. या या अंकात हे मासिक सुरू करण्यामागचा आपला उद्देश रघुनाथरावांनी सांगितला आहे. ‘व्यक्तींच्या व समाजाच्या शारीरिक व मानसिक आरोग्याची व त्यासंबंधी उपायांची चर्चा करणे हा या मासिकाचा उद्देश आहे. विशेषतः ज्या विषयासंबंधी लेख इतर पत्रकार छापत नाहीत असे विषय कितीही महत्त्वाचे असले तरी त्यासंबंधी माहिती मिळवण्यास सामान्य वाचकांस अतिशय अडचण पडते. व ही अडचण दूर करण्याचा आमचा विचार आहे. यात तत्त्वज्ञानाचा खल न करता व्यवहारोपयोगी माहितीही दिली जाईल.’
समाजस्वास्थ्यातील प्रचारामुळे त्यांच्यावर खटलेही भरले गेले. जवळजवळ सत्तावीस वर्षे रघुनाथरावांनी समाजस्वास्थ्य हे मासिक चालवले. अश्लीलता हा कोणत्याही लेखाचा, सदराचा किंवा इतर वस्तूचा गुण नसतो, तो फक्त तसा आरोप करणाऱ्याच्या मनाचा गुण आहे, हे सांगणाऱ्या रघुनाथरावांच्या या कार्याचे परिणाम तत्कालीन समाजस्वास्थ्यावरही झाले. अनेक वाद झाले, खटल्यांमध्ये रघुनाथरावांना शिक्षा झाली, बराच तोटा सहन करूनही ते आपल्या मूळ कार्यापासून ढळले नाहीत.
समाजाकडून होणारी अवहेलना सोसूनही आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीला जे पटते ते निर्भीडपणे मांडण्याच्या रघुनाथरावांच्या वृत्तीमुळे अनंत आर्थिक अडचणींतूनही त्यांनी ‘समाजस्वास्थ्य’ चालवले. होईल ते नुकसान सोसण्याची आणि मासिकाचे काम करण्याची ताकद आहे तोपर्यंत ते चालू ठेवण्याचा बेत आहे. कोणी काहीही म्हटले तरी या मासिकाचे एकच ध्येय आहे. ते ध्येय सर्व समंजस माणसांना मान्य झालेच पाहिजे- मग त्यांचे मार्ग माझ्यापेक्षा वेगळे असले तर असोत! 'सर्वेऽपि सुखिनः सन्तु। सर्वे सन्तु निरामया:। सर्वे भद्राणि पशन्तु न कश्चित्‌ दुःखभाग् भवेत।' या ध्येयाकरिता माझ्या अकलेप्रमाणे मी काम करीत राहणार. मग लोक काहीही म्हणोत!
आपल्याला काही महत्त्वाच्या गोष्टी लोकांना सांगायच्या आहेत. आणण कसेही करून त्या सांगितल्याच पाहिजेत, असे वाटून हे मासिक काढायचे ठरवले. पण त्यात केवळ बुद्धिप्रामाण्याची तत्त्वेच सांगून मला थांबायचे नव्हते, तर ती हरघडी आचरणात आणणे, प्रत्येक विषयाला लावून त्या दृष्टीने मतप्रचार करण्याचा माझा उद्देश होता. आपले अंतिम ध्येय काय, याचा विचार मासिकाचे नाव ठरवताना करावा लागला; आणण समाजाचे कल्याण हेच ध्येय ठरवून त्याला 'समाजस्वास्थ्य' असे नाव दिले.. पण समाजाचे कल्याण साधताना सत्याकडे म्हणजे बुद्धिप्रामाण्याकडे दुर्लक्ष करून भागत नाही. कारण निसर्गाचे नियम कोणालाही बाधत नाहीत; तेव्हा त्यांना धाब्यावर बसवण्याचा फोल प्रयत्‍नही न करता त्यांचा समाजाला उपयोग कसा करून घेता येईल, हेच लिहणे जरूर आहे.
फ्रान्स येथील वास्तव्यामध्ये र.धों कर्वे यांनी बरेच वाचन, अभ्यास केला. तेथून येताना सोबत ट्रंका भरून संततिनियमनाची साधने व पुस्तके घेऊन आले. स्वतःच्या बिऱ्हाडातच त्यांनी पहिले संततिनियमन केंद्र चालू केले. लोकांनी खूप हेटाळणी केली, कुचेष्टा केली, पण कर्वे आपल्या ध्यासापासून हटले नाहीत. एका वसंत व्याख्यान मालेत त्यांनी स्त्रियांनादेखील लैंगिक भावना असतात हे प्रकटपणे मांडले. त्यांचे हे प्रकट बोलणे बऱ्याच मान्यवरांना पचले नाही, पण स्वतःवर असलेल्या विश्वासाच्या जोरावर ते आपले हे नैसर्गिक विचार निदान काही लोकांपर्यंत तरी पोचवू शकले. त्या मोजक्या लोकांमध्ये पेरलेल्या विचारांचा बराच मोठा वृक्ष आज आपल्या समोर उभा आहे. त्यांच्या जन्माच्या वेळी त्यांच्या मातोश्रींचा बाळंतपणातच देहान्त झाल्यामुळे गरोदरपणा या संदर्भात व्यवस्थित शिक्षण आणि माहिती व्हावी असा त्यांचा आग्रह होता. २१व्या शतकातील भारतातल्या सज्ञान लोकसंख्येमध्ये निदान १०% लोक तरी संततिनियमन करीत असावेत. र. धों. कर्व्यांच्या हयातीत त्यांना केवळ कुचेष्टाच मिळाली, तरीदेखील ते केवळ स्वतःवरच्या विश्वासावर लढत राहिले, त्यांना हा आत्मविश्वास त्यांच्या पत्‍नीने, व आई-वडिलांनी पूर्ण खंबीरपणे त्यांच्यामागे उभे राहून दिला. जेव्हा केव्हा परिस्थिती हाताबाहेर जायची त्यात्या वेळी त्यांना रॅंग्लर परांजपे ह्यांसारखे हितचिंतक लाभायचे. अनेक अश्लीलतेच्या कोर्ट खटल्यांमध्ये त्यांना दंड झाला. एकदा त्यांची केस बाबासाहेब आंबेडकरांनी लढवली होती. दुर्दैवाने ती केस ते केस हरले पण तरीही त्यांना बाबासाहेबांसारखा आयुष्यभरासाठीचा मित्र मिळाला.
फ्रेंच भाषेचे र.धों. कर्व्यांना विशेष ज्ञान होते. त्या भाषेतील अनेक नाटके व गोष्टी त्यांनी रूपांतरित केली आहेत. नाटक, सिनेमा, ललित वाङ्‌मय ह्यावर 'समाजस्वास्थ्या'त टीकात्मक लेख व परीक्षणे येत. साहित्य, संगीत, अन्य कला यांची त्यांना तहान होती. देशात व जगात काय चालले आहे ह्याचे त्यांचे अवलोकन तिखट होते. एका थोर समाजसुधारकाच्या पोटी जन्म घेऊनही त्यांची वाढ खुंटली नाही. त्यांनी वडिलांच्या - महर्षी कर्वे यांच्या - पुढे अनेक पावले जाऊन समाजप्रबोधन करण्याचा प्रयत्न केला. एकवेळ परकीयांशी लढणे सोपे असते;पण स्वकीयांबरोबर झुंज घेणे अवघड असते. रघुनाथरावांनी गोपाळ गणेश आगरकरांप्रमाणेच वैचारिक मार्ग पत्करला होता. लोकशिक्षणाचा मार्ग पसंत असलेल्या रघुनाथरावांनी सतत सत्तावीस वषे एकाकी लढत दिली, लैंगिगकतेपवषयी मूलगामी विश्लेषण केले. एका अर्थी रघुनाथराव कर्वे हे ‘सुधारक’कार आगरकरांचे एकटेच वारस होते.
प्रकाशित साहित्य
डॉ. अनंत देशमुख यांनी र.धों. कर्वे यांच्या <BR/> १) असंग्रहित र.धों. कर्वे <BR/> २) निवडक 'शारदेची पत्रे'<BR/> ३) बुद्धिप्रामाण्यवाद <BR/> ४) मोपांसाच्या कथा <BR/> ५) र.धों. कर्वे : मते आणि मतांतरे <BR/> ६) शेष समाजस्वास्थ्य<BR/> ७) 'समाजस्वास्थ्य'कार <BR/> ८) 'समाजस्वास्थ्य'मधील निवडक लेख <BR/>
या आठ पुस्तकांच्या सेटचे संकलन आणि संपादन केले आहे.
र.धों. कर्वे यांनी लिहिलेली काही अप्रकाशित पत्रे
र.धों. कर्वे यांनी कुणा अनामिक व्यक्तीला २८ पत्रे लिहिली होती, त्यांतली २४ पत्रे २०१६ सालच्या एप्रिलमध्ये सापडली. त्या पत्रांबद्दलची ही माहिती :-
या पत्रांत र.धों. कर्वे यांनी धर्म, अध्यात्म, बुद्धिप्रामाण्य, साहित्य, लैंगिकता, ब्रह्मचर्य, नैतिकता, मानसशास्त्र, ज्योतिष याविषयीची आपली मते लख्खपणे मांडली आहेत. यांत रधोंनी विवेकानंद, गांधीजी, अरविंद घोष, रवींद्रनाथ टागोर, सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्यावर कठोर प्रहार केले आहेत.
रधों म्हणतात, 'कोणताही धर्म तर्कशास्त्राला धरून नाही. आणि बुद्धिमान माणूस तर्कानेच विचार करतो. अध्यात्म बुद्धीतून नव्हे तर श्रद्धेतून निघालेले आहे. त्याला शास्त्रीय आधार नाही. त्यामुळे विवेकानंदांच्या मताला मी किंमत देत नाही.'
अरविंद घोष, टागोर हे त्यांना ढोंगी वाटतात. टागोर उत्तम कथालेखक आहेत, पण त्यांचा नोबेल पारितोषिक मिळालेला काव्यसंग्रह त्या योग्यतेचा नव्हता. त्यांच्यापाशी मनाचा मोठेपणा नव्हता, असे ते म्हणतात.
'क्वेट्टा'त झालेल्या भूकंपाचे कारण माणसांची पापे आहेत, असे म्हणणे हा गांधींचा मूर्खपणा होता आणि त्यांच्या ब्रह्मचर्याच्या कल्पनेला काहीही शास्त्रीय आधार नसल्यामुळे धार्मिक वेड या पलीकडे त्याला महत्त्व नाही, असेही ते म्हणतात.
रधोंच्या परखडपणाचे तडाखे ना.सी. फडके, अत्रे यांनाही बसले आहेत. मामा वरेरकर हे फडक्यांपेक्षा जास्त चांगले कादंबरीकार व अत्र्यांपेक्षा अधिक चांगले नाटककार होते असे म्हणतानाच, मराठीत उत्तम कादंबरीकार नाहीत, असेही ते सांगून टाकतात.
विवाहबाह्य संबंध आणि चारित्र्यहीनतेवर त्यांनी आपली मते स्वच्छपणे नोंदवली आहेत आणि सामाजिक सुधारणेणांत लोकांचा अडाणीपणा आणि सरकारचे अडथळे याच मोठ्या अडचणी आहेत, असेही सांगून टाकले आहे.
चित्रपट
ध्यासपर्व (र.धों. कर्वे यांच्या जीवनावरील अमोल पालेकर व चित्रा पालेकर निर्मित चित्रपट)
संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी समाजसुधारक वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मृत्यू वर्ग:लैंगिकता
खरवस
नुकत्याच व्यालेल्या गायीच्या किंवा म्हशीच्या पहिल्या तीन दिवसापर्यंत मिळणाऱ्या घट्टसर दुधापासून(colostrum) खरवस तयार केला जातो.अशा या दुधात 'स्टेम सेल' क्षमतेचे काही घटक असतात.
क्षीरचंपक
क्षीरचंपक किंवा देवचाफा (इंग्लिश: Plumeria rubra Linn,Plumeria obtusa Linn.)
खरवस
अशा दुधामध्ये थोडे साधे दूध मिसळून ते उकळले जाते, उकळल्यानंतर पाणी कमी झाल्यावर प्रथिने घट्ट होतात व दुधाचा खरवस तयार होतो. जवळजवळ असाच भासणारा खरवस चायना ग्रास वापरून बनवता येतो.
क्षीरचंपक
या झाडातून निघणाऱ्या पांढऱ्या, दुधासारख्या दिसणाऱ्या चिकावरून या झाडाला क्षीरचंपक असे नाव पडले. एप्रिल-नोव्हेंबर या महिन्यात हा वृक्ष संपूर्ण फुललेला असतो. हा वृक्ष प्रतिकूल परिस्थितीतही वाढतो.
खरवस
साहित्य
१ लिटर पहिल्या दिवसाचा दुधाचा चीक १ लिटर दूध दोनशे ते अडीचशे ग्राम साखर (साधारण १ पाणी प्यायचे फुलपात्रभर) २-३ चिमटी केशर १/२ टीस्पून वेलदोड्याची पूड मोठा कुकर २ कुकरच्या आतील डबे
क्षीरचंपक
हे पानगळीचे झाड असून ते हिवाळ्यात निष्पर्ण असते.पाण्याचे दुर्भिक्ष झाल्यास,पानांद्वारे होणाऱ्या बाष्पीभवनामुळे,आपल्या अंगात साठवलेल्या पाण्याचा ऱ्हास टाळण्यासाठी झाड आपली पाने गाळून टाकते.हे झाड विषारी असले तरी यात अनेक औषधी गुण आहेत. खुरचाफ्याच्या पाच पाकळ्यांच्या फुलांचा गंध,गोड सुवास असतो.कधी तो मोगऱ्यासारखा,कधी लिंबासारखा तर कधी सोनचाफ्याच्या सुवासाप्रमाणे वाटतो.देवचाफ्याच्या पांढऱ्या पिवळसर छटा असलेल्या प्रकारांत जेवढा आल्हादायक दरवळ असतो तेवढा लाल-गुलाबी छटा असलेल्या फुलांमध्ये नसतो.
युनायटेड किंग्डमची संसद
युनायटेड किंग्डमची संसद अथवा ब्रिटिश संसद (Parliament of the United Kingdom) ही युनायटेड किंग्डम ह्या देशाचे सर्वोच्च विधिमंडळ आहे. संविधानाने ब्रिटिश संसदेला सर्व कायदेशीर अधिकार दिले असून ब्रिटनचा राजा अथवा राणी (सध्या एलिझाबेथ दुसरी) संसदप्रमुख आहे.
क्षीरचंपक
संदर्भ
वर्ग:वनस्पती
युनायटेड किंग्डमची संसद
ब्रिटिश संसदेची वरिष्ठ (हाउस ऑफ लॉर्ड्स) व कनिष्ठ (हाउस ऑफ कॉमन्स) ही दोन सभागृहे आहेत व संसदेचे कामकाज लंडनच्या सिटी ऑफ वेस्टमिन्स्टरमधील वेस्टमिन्स्टर राजवाडा ह्या ऐतिहासिक वास्तूमध्ये चालते.
खरवस
कृती
१) केशर अगदी थोडे कोमट करून पाव वाटी दुधात भिजत घालून ठेवावे.
युनायटेड किंग्डमची संसद
ब्रिटिश संसदेचे एकूण १,४९५ सदस्य आहेत ज्यांपैकी ८४५ सदस्य हाउस ऑफ लॉर्ड्स गृहामधील तर ६५० सदस्य हाउस ऑफ कॉमन्स गृहामधील आहेत. हाउस ऑफ कॉमन्सचे सदस्य लोकशाही मार्गाने निवडून येतात. सदस्यांचा कार्यकाळ ५ वर्षांचा असून त्यांना सांसदीय निवडणुकांमध्ये विजय मिळवणे गरजेचे आहे.
भारतासह जगातील अनेक संसदांची रचना ब्रिटिश संसदेवरून घेण्यात आली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील राजकारण  वर्ग:देशानुसार संसदा
खरवस
कृती
२) चीक आणि दूध एकत्र करून त्यात साखर घालावी. साखर विरघळेस्तोवर ढवळावे. चव पाहून लागल्यास अजून साखर घालावी.
३) वरील मिश्रणात केशर आणि वेलदोड्याची पूड नीट मिसळावी.
४) तयार मिश्रण कुकरमध्ये भात शिजवतो तसेच शिजवून घ्यावे. कुकरचे २ मोठे डबे घ्यावेत. पैकी पहिल्या डब्यात तयार मिश्रण सारखे विभागून घालावे. कुकरच्या तळाशी दीड इंचभर पाणी ठेवावे. तो डबा अलगदपणे पकडीच्या मदतीने आत ठेवावा. त्यावर ताटली ठेवावी. त्याच्या डोक्यावर अजून एक रिकामा डबा ठेवावा. वर परत एक ताटली ठेवावी. झाकण लावून २ शिट्ट्या कराव्यात. आच बारीक करून मिनिटभराने बंद करावी. ५-८ मिनिटांनी कुकरचे प्रेशर गेल्यावर झाकण काढून दोन्ही डबे बाहेर काढावेत. खरवस गार होईस्तोवर हवेवर उघढाच ठेवावा. कोमटसर झाला की खाल्ला तरी चालतो. पण फ्रीजमध्ये गार करून खाल्ल्यास अजून स्वादिष्ट लागतो. खरवस फ्रीजमध्ये ८ दिवस सहज टिकतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:खाद्यपदार्थ
विल्यम शॅटनर
विल्यम शॅटनर (२२ मार्च, १९३१:माँत्रिआल, क्वेबेक, कॅनडा - हयात) हे केनेडियन अभिनेते, लेखक, निर्माता आणि दिग्दर्शक आहेत. त्यांनी स्टार ट्रेक या दूरचित्रवाणी मालिकेत आणि चित्रपट शृंखलेत केलेल्या कॅप्टन जेम्स टी. कर्कच्या भूमिकेमुळे ते जगभर प्रसिद्ध झाले. त्यांनी स्टार ट्रेकचे कथानक लिहिण्यात योगदान दिले तसेच स्टार ट्रेकमध्ये अभिनत करताना आणि त्याच्याशी निगडीत असतानाच्या अनुभवांवर अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. स्टार ट्रेकशिवाय त्यांनी एरप्लेन २, मिस कॉन्जेनियालिटी सह सुमारे वीस चित्रपट आणि बॉस्टन लीगल, फॉर द पीपल, टी.जे. हूकर, रेस्क्यू ९११ सह सुमारे तीस दूरचित्रवाणी मालिकांमध्ये काम केलेले आहे.
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते वर्ग:स्टार ट्रेक वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अल्बुकर्क
अल्बुकर्क ( इ.स. १४५३ - मृत्यू: १६ डिसेंबर, इ.स. १५१५) हा भारतातील पोर्तुगीज वसाहतींचा इ.स. १५०९ ते १५१५ या कालखंडात व्हाइसराॅय होता.
कार्यकाळ
अल्बुकर्क हा पोर्तुगीज आरमाराचा उपनौदलप्रमुख म्हणून इ.स. १५०६ साली भारतात आला. आल्यानंतर त्याने पोर्तुगीजांच्या भारतातील वसाहतींचा पहिला व्हाइसराॅय अल्मेडा याच्याबरोबर अनेक मोहिमांमध्ये भाग घेतला. अल्मेडानंतर पोर्तुगीजांच्या भारतातील भूप्रदेशाचा व्हाइसराॅय म्हणून त्याने काम केले.
अल्बुकर्कने भारतातील जिंकलेल्या प्रदेशात मुलकी प्रशासन व्यवस्था सुरू केली. त्याने त्याच्या ताब्यातील खेड्यांना नागरी सुविधांसंबंधी धोरण राबविण्याचे स्वातंत्र्य दिले. महसूल गोळा करणे आणि फौजदारी खटले चालविण्यासाठी त्याने पोर्तुगीज अधिकारी नेमले.
वर्ग:पोर्तुगीज शोधक वर्ग:भारताचा इतिहास वर्ग:इ.स. १४५३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५१५ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
यमुना नदी
यमुना नदी उत्तर भारतातील एक प्रमुख नदी आहे. हिमालयात उगम पावून ही नदी गंगेस मिळते.या नदीच्या काठावर दिल्ली,आगरा,मथुरा व इटावा ही प्रमुख शहरे आहेत. यमुना नदी यमुनोत्री (उत्तरकाशीच्या उत्तरेस गार्वालमधील ३० कि.मी. उत्तरेकडील) येथून उगम पावते आणि प्रयाग (प्रयागराज) येथे गंगेला मिळते. चंबळ, सेंगर, छोटी सिंधू, बेतवा आणि केन या प्रमुख उपनद्या आहेत. दिल्ली आणि आग्राशिवाय यमुना, इटावा, कालपी, हमीरपूर आणि प्रयाग ही किनारपट्टी असलेली शहरे मुख्य आहेत. प्रयागमधील यमुना एक विशाल नदी म्हणून सादर केली जाते आणि तेथील प्रसिद्ध ऐतिहासिक किल्ल्याखालील गंगेमध्ये विलीन होते. ब्रजच्या संस्कृतीत यमुनेला महत्त्वपूर्ण स्थान आहे.
उगम
यमुना नदी यमुनोत्री नावाच्या ठिकाणाहून उगम पावते. गंगा नदीची ही सर्वात मोठी उपनदी आहे. यमुनेची उत्पत्ती, हिमालयात बर्फाच्छादित शृंग बंदरपुच्छ  रेंजच्या उत्तर-पश्चिमेस 7 ते 8 मैलांवर उंची ६२०० कालिंद पर्वत आहे, यमुनाला कालिंदज किंवा कालिंदी असे म्हणतात. उत्पत्तीच्या अगोदरच्या कित्येक मैलांसाठी, हा प्रवाह यमुनोत्री पर्वत (उंची २०७३१ फूट) पासून प्रकट होतो आणि बर्फाच्छादित आणि हिमाच्छादित पर्वतांमध्ये अखंडपणे वाहतो आणि पर्वताच्या उतारावरून अगदी खाली उतरतो. दरवर्षी हजारो यात्रेकरू या भेटीसाठी भारताच्या कानाकोपऱ्यातून येतात.
यमुनोत्री पर्वतावरून बाहेर पडताना ही नदी अनेक डोंगराळ दऱ्या आणि खोऱ्यात वाहते आणि वडिअर, कमलाड, वडरी अस्लौर आणि टन्स सारख्या छोट्या पर्वतीय नद्यांचा समावेश करत वाहते. त्यानंतर ते हिमालय सोडून दून खोऱ्यात प्रवेश करते. तेथून कित्येक मैलांवर दक्षिणेकडे वाहून गिरी, सिरमौर आणि आशा नावाच्या छोट्या नद्या तिच्यात मिळतात, ते सध्याच्या सहारनपूर जिल्ह्यातील फैजाबाद गावाजवळील मैदानात आपल्या उगमापासून ५५ मैलांवर येते. त्या वेळी, उंची समुद्रसपाटीपासून सुमारे १२७६ फूट उंच आहे.
पौराणिक स्रोत
भुवनभास्कर सूर्य तिचे वडील, यम, मृत्यू देवता तिचा भाऊ, आणि तिचा नवरा श्रीकृष्ण यांना स्वीकारले गेले आहे. भगवान श्रीकृष्णाला ब्रज संस्कृतीचे जनक म्हटले जाते, तर यमुनाला तिची आई मानले जाते. अशा प्रकारे खऱ्या अर्थाने ती ब्रजवासीयांची आई आहे. म्हणून त्याला ब्रजमध्ये यमुना मैया म्हणतात. ब्रह्म पुराणात यमुनेच्या आध्यात्मिक स्वरूपाचे स्पष्टीकरण सादर केले गेले आहे - "सृष्टीचा आधार आणि ज्याला सच्चिदानंद स्वरूप म्हणतात, ते ब्राह्मण स्वरूपात गायलेले उपनिषद, तेच परमात्मा आहेत." गौडीय विद्वान श्री रूप गोस्वामी यांनी यमुनाला साक्षात चिदानंदमयी म्हटले आहे. गर्ग संहितातील यमुनेचा पचंग - १.पट्टल, २. पद्धत ३. कविता, ४. स्तोत्र आणि ५. सहस्र नावाचा उल्लेख आहे.
प्रवाह क्षेत्र
पश्चिम हिमालयातून निघून उत्तर प्रदेश आणि हरियाणाच्या सिमेने ९५ मैल  प्रवास केल्यावर उत्तर सहारनपूर (मैदानी) येथे पोहचते. मग ती दिल्ली, आग्रामार्गे प्रयागराज येथे गंगा नदीला मिळते.
यमुना नदीची सरासरी खोली 10 फूट (3 मीटर) आणि कमाल खोली 35 फूट (11 मीटर) आहे. दिल्लीजवळील नदीत ही जास्तीत जास्त खोली 68 फूट (50 मीटर) आहे. आग्रामध्ये ही खोली 3 फूट (1 मीटर) पर्यंत आहे.
प्राचीन प्रवाह
मैदानी भागात सध्या जो प्रवाह आहे तिथे यमुना नदी आधीपासून वाहत नाही. पौराणिक निरीक्षणे आणि ऐतिहासिक संदर्भांवरून असे दिसते कि, जरी यमुना हजारो वर्षांपासून अस्तित्वात आहे, तरी तिचा प्रवाह वेळोवेळी बदलला आहे. यमुनेने आपल्या प्रदीर्घ आयुष्य कालावधीत जेव्हढे प्रवाह बदलले त्याची माहिती फारच थोड्या आहे.
प्रागैतिहासिक काळात, यमुना मधुबनजवळ वाहती होती, तिच्या किनाऱ्यावर शत्रुधनजीने प्रथम मथुरा शहर स्थापन केले. त्याचा तपशील वाल्मिकी रामायण आणि विष्णू पुराणात आढळतो. कृष्ण काळात यमुनाचा प्रवाह कटरा केशव देव जवळ होता. सतराव्या शतकात भारत दौऱ्यावर आलेल्या युरोपियन विद्वान टव्हर्नियरने कटरा जवळील जमीन पाहून अंदाज केला होता की कधीतरी येथे यमुनेचा प्रवाह होता. या संदर्भात, ग्राऊंजचे मत आहे की ऐतिहासिक काळात यमुना कटरा जवळ वाहण्याची शक्यता कमी आहे, परंतु यमुना अगदी प्राचीन काळात यमुना नदी नक्कीच तेथे होती. यामुळे हे देखील सिद्ध होते की कृष्ण काळात यमुनेचा प्रवाह कटराच्या जवळ होता.
कन्निधाम यांचा असा अंदाज आहे की ग्रीक लेखकांच्या काळात यमुनाचा मुख्य प्रवाह किंवा त्यातील एक मोठी शाखा कटरा केशव देव यांच्या पूर्वेकडील भिंतीखालून वाहत असे. जेव्हा मथुरामध्ये बौद्ध धर्माचा व्यापक प्रसार झाला आणि यमुनेच्या दोन्ही बाजूंनी बरीच संधारे बांधली गेली, तेव्हा यमुनेचा मुख्य प्रवाह कटरा येथून बदलला व आता जिथे आहे तेथे वाहायचा, परंतु कटराची शाखा किंवा उपनदी तेथून वाहायची. असा अंदाज आहे की बौद्ध काळापासून बहुधा नंतर सोळाव्या शतकापर्यंत यमुनेची शाखा केशव देव मंदिराच्या खाली वाहत होती. पहिल्या दोन पावसाळी नद्या 'सरस्वती' आणि 'कृष्णा गंगा' मथुराच्या पश्चिम भागात वाहतात आणि यमुनेस मिळतात, ज्या यमुनेच्या सरस्वती संगम आणि कृष्णा गंगा नावाच्या घाटाचे स्मारक आहेत. यमुनेतील त्या उपनद्यांपैकी फक्त एक कटराजवळून वाहत आहे.
पुराणांमधून माहिती मिळते की, प्राचीन वृंदावनात गोवर्धनजवळ यमुनाचे प्रवाह होते. सध्या ती गोवर्धनपासून जवळपास ४ मैलांच्या अंतरावर आहे. गोवर्धनला लागूनच जमुनावती आणि परसौली ही दोन छोटी गावे आहेत. जेथे कधीतरी यमुनेचे प्रवाह वाहिले असे संदर्भ आहेत.
वल्लभ संप्रदायाच्या बोली साहित्यातून माहिती आहे की यमुना नदी सारस्वत कल्पातील जमुनावती गावाजवळ वाहत असे. त्यावेळी यमुना नदीचे दोन प्रवाह होते, एक नदगाव, वरसानाजवळ वाहणारा प्रवाह, संकेत गोवर्धनमधील जमुनावतीकडे आला आणि दुसरा प्रवाह पिरघाटाकडे गोकुळकडे गेला. पुढे दोन्ही प्रवाह एकत्र होऊन सध्याच्या आग्राकडे वाहतात.
परसौलीमध्ये यमुनेच्या प्रवाहाचा पुरावा १७१७ पर्यंत उपलब्ध आहे. परंतु यावर विश्वास ठेवणे कठीण आहे. श्री गंगाप्रसाद कामथन यांनी ब्रजभाषाचे मुस्लिम भक्त कवी कारबेग उपमान यांच्यावर एक पुस्तक प्रकाशित केले आहे. कारबेगच्या विधानानुसार, तो जमुनाच्या काठावरील परसौली या गावचा रहिवासी होता आणि त्याने १७१७ मध्ये आपली रचना तयार केली होती.
आधुनिक प्रवाह
सध्याच्या काळात, सहारनपूर जिल्ह्यातील फैजाबाद गावाजवळील मैदानावर येताच, ती उत्तर प्रदेशातील सहारनपूर आणि मुझफ्फरनगर जिल्ह्यांहून अंबाला व करनाल जिल्ह्यांना वेगळे करते. या भूभागात मस्कारा, काठ, हिंडन आणि साबी या नद्या आहेत, ज्यामुळे तिचा आकार मोठ्या प्रमाणात वाढतो. पूर्व यमुना कालवा आणि पश्चिम कालवा शेतात प्रवेश होताच त्यातून काढला जातो. या दोन्ही कालवे यमुनेतून पाणी घेतात आणि पृथ्वीला शेकडो मैलांमध्ये समृद्ध करते.
यमुना नदीच्या  दोन्ही बाजूंनी या प्रदेशाला पंजाब आणि उत्तर प्रदेशातील बरीच लहान आणि मोठी शहरे आहेत, परंतु त्याच्या उजव्या काठावर वसलेले सर्वात जुने आणि पहिले शहर म्हणजे दिल्ली, जे बऱ्याच काळापासून भारताची राजधानी आहे. दिल्लीच्या कोट्यवधी लोकसंख्येच्या गरजा भागवणारे आणि तेथील बऱ्याच घाण वाहून, हे ओखला नावाच्या ठिकाणी पोहोचते. येथे त्यावर एक मोठे धरण बांधले गेले आहे, त्यामुळे नदीचा प्रवाह पूर्णपणे नियंत्रित झाला आहे. या धरणातून हरियाणा, दिल्ली आणि उत्तर प्रदेशमधील शेकडो मैलांच्या भूमीला सिंचनासाठी आग्रा कालवा मिळतो. दिल्लीपासून पुढे ते उत्तर प्रदेशात वाहते, हरियाणा आणि उत्तर प्रदेशची सीमा बनवते आणि हरियाणाच्या फरीदाबाद जिल्ह्याला उत्तर प्रदेशच्या गाझियाबाद जिल्ह्यापासून वेगळे करते.
किरूनाऱ्यावरील प्रेक्षणीय स्थळे
ब्रज प्रदेशाच्या सांस्कृतिक हद्दीतील यमुना नदीचे पहिले प्रवेशद्वार बुलंदशहर जिल्ह्यातील खुर्जा तहसीलच्या 'जेबर' नावाच्या शहराजवळ आहे. तेथून ती दक्षिणेकडे वाहून फरिदाबाद (हरियाणा) जिल्ह्यातील पलवल तहसील आणि उत्तर प्रदेशच्या हाथरस जिल्ह्यातील खैर तहसील अलिगडची सीमा बनवते. त्यानंतर ती छत्र तहसीलच्या शाहपूर गावाजवळ मथुरा जिल्ह्यात प्रवेश करते आणि मथुरा जिल्ह्यातील छत्री आणि भट्ट तहसीलची सीमा निश्चित करते. जबेर ते शेरगड पर्यंत दक्षिणेकडे व नंतर पूर्वेकडे वळते. शेरगड हे ब्रज प्रदेशातील यमुनेच्या काठावर वसलेले पहिले उल्लेखनीय ठिकाण आहे.
पूर्वेकडे शेरगडपासून काही अंतरावर वाहून नंतर ती दक्षिण दिशेने मथुरा पर्यंत वाहते. मार्गाच्या दोन्ही बाजूंनी प्रसिद्ध वन आणि उद्यान आणि कृष्णा लीला स्थान आहेत. येथे ती भटकळ ते वृंदावन पर्यंत जाते आणि तीन बाजूंनी वृंदावनभोवती फिरते. पुराणांप्रमाणे ज्ञात आहे की, प्राचीन काळी वृंदावनात यमुनेचे बरेच प्रवाह होते, ज्यामुळे ते जवळजवळ द्वीपकल्पासारखे बनले होते. यामध्ये बरीच सुंदर जंगले आणि गवताळ जमीन होती, जिथे भगवान कृष्ण आपल्या सहकारी समवेत गायी चरत असत.
सध्याच्या काळात यमुनेचा एकच प्रवाह आहे आणि वृंदावन तिच्या काठावर वसलेले आहे. तेथे अनेक धर्माचार्य आणि भक्त कवींनी मध्य युगात वास्तव्य केले आणि कृष्णोपासना आणि कृष्णभक्तीचा उपदेश केला. वृंदावनमध्ये यमुनेच्या किनाऱ्यावर मोठे सुंदर घाट आहेत आणि त्यांच्याकडे बरीच मंदिरे, तीर्थे, छत्री आणि धर्मशाळा आहेत. हे यमुनेच्या किनाऱ्यांच्या सौंदर्यात भर घालत आहे. वृंदावन येथून दक्षिणेकडे वाहणारी ही नदी मथुरा शहरात प्रवेश करते.
वर्ग:भारतातील नद्या
भारतीय मुस्लिम महिला आंदोलन
दि. ३ ते ५ ऑगस्ट २००७ या काळात रोजी पुण्यात एक राष्ट्रीय बैठक झाली. ही बैठक भारतीय मुस्लिम महिला आंदोलनाची बैठक होती. देशभरातील सुमारे तीस मुस्लिम महिला प्रतिनिधी या बैठकीला उपस्थित होत्या.
उत्तर प्रदेश, ओरिसा, कर्नाटक, गुजरात, छत्तीसगड, दिल्ली, पश्चिम बंगाल, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, राजस्थान तसेच काश्मीर इत्यादी राज्यांमधून भारतीय मुस्लिम महिला आंदोलनाला पाठिंबा मिळाला असून महिलांची सदस्यसंख्या वाढत आहे.
शिक्षण, सुरक्षा, रोजगार आणि कायदे हे प्रश्न तर मुख्यत्वे करून आहेतच शिवाय धर्माची परिभाषा करायचा अधिकार मिळणे, समाजाचे प्रतिनिधित्व करायचा हक्क मिळणे, मुस्लिम स्त्री नेतृत्व पुढे येणे हे देखील तिचे मुद्दे आहेत.
अंतर्गत पुरुषशाही आणि धर्ममार्तंडांशी मुस्लिम स्त्रीला तिला लढायचे आहे, त्यातून शाहबानो, इमराना, गुडिया घडत राहतात, तर दुसरीकडे `समाजासाठी तिला लढायचे आहे. एकीकडे ती `मायनॉरिटी विदिन मॉयनारिटी' आहे तर दुसरीकडे तिचे स्वतःचे प्रश्न आहेत. समाज आणि स्वतःच्या समाजाची स्थिती यापेक्षा वेगळे प्रश्न असू शकत नाहीत.
अंतर्गत पुरुष प्रधानतेशी लढताना बहुसंख्याक समाजातील सांप्रदायिकतेवर आणि पुनरुज्जीववादावर मुस्लिम स्त्रीच्या प्रश्नांचा वापर तिच्याच समाजाविरुद्ध जेव्हा करत असतो, तेव्हा तिचा लढा गुंतागुंतीचा होतो. दुसरीकडे समाज प्रचंड प्रमाणावर मागे फेकला जाण्याचीही ती किंमत चुकवते. तिसरीकडे जागतिकीकरणाची किंमत चुकवणारी ती बनारसच्या धंदा बुडालेल्या विणकर कुटुंबातील स्त्री म्हणून समोर येते.
भारतीय मुस्लिम स्त्री म्हणून तिचे जे प्रश्न आहेत त्यात केवळ बुरखा आणि तलाक हे प्रश्न आणि केवळ आपल्या समाजातील पुरुषांविरुद्ध तिचा लढा इतकेच नसून, तिचा लढा जसा कायदेशीर हक्कांचा आहे तसा तो तिच्या नागरिकत्वाचा, मानवी हक्कांचा आणि अस्तित्वाचा आहे. या प्रश्नांवर लढा उभारून मुस्लिम महिला आज समाजाचे केवळ प्रतिनिधित्वच करण्याचा प्रयत्न करत नाहीत, समाजाच्या केवळ भावनिक प्रश्नांचं राजकारण करणाऱ्या सामाजिक, धार्मिक नेतृत्वालाच केवळ नाही, तर संसदेपर्यंतच्या नेतृत्वालादेखील प्रश्न करत आहेत.
भारतीय मुस्लिम महिला आंदोलनाची बांधणी गावपातळी ते तालुका, जिल्हा, प्रांत आणि राष्ट्नीय या स्वरूपाची असून, भारतीय घटना हा आधारभूत घटक आहे.
हे स्वरूप बघता रचनात्मक आणि संघर्षात्मक, खालून वर तसेच सामाजिक आणि राजकीय अशा स्वरूपात आंदोलनाची बांधणी आहे असे दिसते.
पुण्याला झालेल्या राष्ट्नीय बैठकीत मुस्लिम महिलांचे मुस्लिम म्हणून असलेले प्रश्न, अल्पसंख्याक म्हणून असलेले प्रश्न, तसेच प्रांतनिहाय प्रश्न असे वेगवेगळया स्वरूपात समोर आले.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील आंदोलने
ट्युनिसियाचे फ्रेंच-संरक्षित राज्य
मध्य युगापासून ट्युनिसिया ओस्मानी साम्राज्याचा भाग होता. इ.स. १८७० साली फ्रान्स-प्रशिया युद्धात फ्रेंचांचा पराभव झाल्यानंतर त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाला धक्का बसला होता. ओस्मनी साम्राज्याची ठळती ताकद पाहता इटली व ब्रिटनने ट्युनिसिया आपल्या तब्यात घेण्यासाठी हालचाली सुरू केल्या होत्या. उत्तर आफ्रिका भागातील अल्जिरिया फ्रेंच वसाहत असल्यामुळे ट्युनिसिया देखील आपल्या अधिपत्याखाली आणण्यात फ्रेंचांना रस होता. ह्यामधूनच ट्युनिसियावरील फ्रेंच आक्रमण घडले ज्यानंतर ट्युनिसिया हे फ्रेंच मांडलिक राज्य बनले.
इ.स. १९६० साली ट्युनिसियाला स्वातंत्र्य मिळाले व ह्या राज्याचा अस्त झाला.
ग्रीक-बॅक्ट्रिया राजतंत्र
वर्ग:ग्रीसचा इतिहास वर्ग:प्राचीन ग्रीस
ट्युनिसियाचे फ्रेंच-संरक्षित राज्य
वर्ग:ट्युनिसियाचा इतिहास वर्ग:फ्रान्सचा इतिहास
बोरी बुद्रुक
बोरी बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
राज्य महामार्ग ४४ (महाराष्ट्र)
राज्य महामार्ग ४४ (महाराष्ट्र) ठाणे, अहमदनगर आणि परभणी जिल्ह्यांना जोडणारा महामार्ग आहे. हा रस्ता शहापूर - कळसूबाई - अकोले - संगमनेर - श्रीरामपूर - नेवासा शेवगाव-ऊमापुर-गेवराई असा जातो.
वर्ग:महाराष्ट्रातील राज्य महामार्ग वर्ग:बीड जिल्हा वर्ग:बीड जिल्हा वर्ग:बीड जिल्हा
Major State Highway 1 (Maharashtra)
शाही चक्रवाक
शाही चक्रवाक किंवा सफेद चक्रवाक (इंग्लिश: common shelduck) हा एक पक्षी आहे
हा पक्षी मध्यम आकाराच्या बदकाइतका असतो. तो दुरून काळ्या पांढऱ्या वर्णाचा दिसतो. याच्या शेपटीखालचा भाग तांबूस असून पाय गुलाबी असतात. हा पक्षी नद्या आणि सरोवरांमध्ये आढळतो.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
कोटला १२ इमाम
ही मशिदीला बारा इमामांचे कोताळा (बारा संतांचा किल्ला) असे म्हणतात.इ.स 1536 मध्ये बुर्हान निजाम शाह यांनी त्यांचे मंत्री शाह ताहिर यांच्या मार्गदर्शनाखाली बांधली होती. बुरहान शाहने मशिदी शाह ताहिरच्या ताब्यात दिली आणि ती एक धर्मादाय संस्था आणि महाविद्यालय म्हणून वापरात आली.
कुंपणाची भिंत (91 * 91 मीटर) दगड आणि चुना या पासून तयार केलेली आहे.पूर्वेस व दक्षिण बाजूला दोन दरवाजे आहेत. बारा इमामांचा कोटाला निजामशाही वास्तुकलाचा एक उत्कृष्ठ नमुना आहे, जो त्याच्या कोरलेल्या आणि सजावलेल्या कमानीसाठी प्रसिद्ध आहे.यात तीन आयतांचे एकच प्रार्थना सभागृह आहे, प्रत्येकी पाच पाट्या खोल आहे आणि त्यावर सपाट छत आहे. समतोल वास्तुकला, सुबक रचना आणि उत्तम कारागिरीचे हे अतिशय सुंदर उदाहरण आहे. वर्ग:अहमदनगर पर्यटन
वर्धा नदी
वर्धा नदी मध्य भारतातील एक नदी आहे. ही मध्य प्रदेश राज्यात सातपुडा पर्वतात बेतूलजवळच्या मुलताई येथे उगम पावून, दक्षिणेकडे वहाते व महाराष्ट्रातील वर्धा जिल्ह्यात येते. ती वर्धा जिल्ह्याच्या उत्तर आणि पश्चिम सीमांवरून वाहते आणि चंद्रपूर जिल्ह्यात जाते. तेथे वर्धा नदीला पैनगंगा येऊन मिळते. नंतरची वर्धा नदी, वैनगंगेला मिळून प्राणहिता नदी बनते. ही प्राणहिता, पुढे आंध्र प्रदेश राज्यात जाऊन गोदावरीला मिळते.
एराई, वेणा, पोथरा, वेंबळा, निर्गुडा, जाम, कार या वर्धा नदीच्या प्रमुख उपनद्या आहेत. वर्धा व तिच्या उपनद्यांना पावसाळ्यात भरपूर पाणी असते, मात्र उन्हाळ्यात त्या कोरड्या पडून अनेक ठिकाणी डबकी तयार होतात.
वर्धा नदीचा प्रवाह-मार्ग खचदरीतून आहे असे मानले जाते (उगमापासून ते पैनगंगा नदीला मिळेपर्यंत वर्धा नदीचे पात्र खोल व खडकाळ आहे). वर्धा नदीचे खोरे सुपीक आहे.
भूवैज्ञानिक दृष्ट्या वायव्येकडील भाग दख्खन ट्रॅपचा, तर दक्षिण, आग्‍नेय भाग निग्‍न, उच्च गोंडवन प्रदेशाचा आहे. वर्धेच्या सखल मैदानी प्रदेशात काळी, सुपीक रेगूर मृदा आहे; तसेच हा स्तरित खडकांचा भाग असल्याने येथे दगडी कोळशाचे साठे विपुल प्रमाणात सापडतात. महाराष्ट्रातील दक्षिण वाहिनी लांबी नुसार मोठी नदी आहे वर्धा ही विदर्भातली प्रमुख नदी असून, महाराष्ट्रातील दक्षिण वाहिनी सर्वात मोठी नदी आहे. महाराष्ट्रातील एकूण लांबी 455 कि मी आहे तर जलवाहिनी क्षेत्र 46,186 चौ कि मी आहे.
वर्धा नदीला मिळणाऱ्या उपनद्या (क्रमाने)
पहा : जिल्हावार नद्या
संतोष दानवे
संतोष रावसाहेब दानवे (जन्म १५ डिसेंबर १९८४) हे महाराष्ट्रातील एक भारतीय राजकारणी, आणि भोकरदन मतदार संघामधील आमदार आहेत. ते १३व्या महाराष्ट्र विधानसभेचे सर्वात तरुण सदस्य होते. ते भारतीय जनता पक्षाचे आहेत.
प्रारंभिक जीवन
दानवे हे रावसाहेब दानवे यांचे पुत्र आहेत. भोकरदन येथील मोरेश्वर कला, विज्ञान आणि वाणिज्य महाविद्यालयातून त्यांनी पदवी संपादन केली.
वैयक्तिक जीवन
दानवे यांनी मराठी संगीतकार राजेश सरकटे यांची मुलगी रेणू सरकटे यांच्याशी मार्च २०१७ मध्ये लग्न केले.
संदर्भ
वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:भोकरदनचे आमदार वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य वर्ग:जालना जिल्ह्यातील व्यक्ती वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य
वाल्देमार हाफकीन
डॉ. वाल्देमार मॉर्डेकाई वूल्फ हाफकीन (रशियन: Мордехай-Вольф Хавкин) (१५ मार्च, इ.स. १८६०:बेर्डीन्स्क, रशियन साम्राज्य - २६ ऑक्टोबर, इ.स. १९३०:लुझान, स्वित्झर्लंड) हे एक रशियन सूक्ष्मजंतुशास्त्रज्ञ होते. हाफकीन हे यहूदी धर्मीय होते. पॅरिसमधील लुई पाश्चर संस्थेत काम करत असताना त्यांनी कॉलराविरोधी लस विकसित करून तिचे भारतात यशस्वीरीत्या परीक्षण केले. ते पटकी आणि ब्युबॉनिक प्लेग (गाठीचा प्लेग) वरची लस बनवणारे आणि त्यांची तपासणी करणारे पहिले सूक्ष्मजंतुशास्त्रज्ञ म्हणून ओळखले जातात.
मुंबईत परळ येथील सूक्षजीवशास्त्रात संशोधन करणाऱ्या आणि विविध लसींचे उत्पादन करणाऱ्या संस्थेला हाफकिन इन्स्टिट्यूट असे नाव दिले आहे.
हाफकीन इन्स्टिट्यूटचा इतिहास
डॉ. वाल्देमार हाफकीन हे लुई पाश्चरचे विद्यार्थी होते. ते मार्च १८९३ मध्ये हिंदुस्थानात आले आणि कलकत्त्यातील कॉलऱ्याच्या साथीविरुद्ध त्यांनी जणू एकाकी युद्ध पुकारले. पॅरीसमध्ये असताना त्यांनी विकसित केलेली कॉलऱ्याची लस ते लोकांना टोचू लागले. या लसीचे चांगले परिणाम दिसू लागल्यावर, मुंबईच्या गव्हर्नरने त्यांना मुंबईत आणि पुण्यात पसरलेल्या प्लेगच्या साथीचा मुकाबला करण्यासाठी बोलावले. १८९६ मध्ये मुंबईत आल्यावर तेथील गव्हर्नरने हाफकीन यांना जेजे इस्पितळाच्या परिसरात एक प्रयोगशाळा उभारून दिली. हाफकीनने प्लेगच्या लसीचा शोध लावण्याचे आव्हान स्वीकारले आणि काही महिन्यात जशी हवी तशी प्राथमिक लस बनवली. या लशीचा पहिला प्रयोग हाफकीनने १० जानेवारी १८९७ रोजी स्वतःवरच केला. लशीमुळे कुठलाही अपाय न झाल्याने ही लस सुरक्षित आहे असे समजून लोकांना टोचण्यास सुरुवात केली. आणि खरोखरच पुण्या-मुंबईतल्या प्लेगची साथ आटोक्यात आली. या लसीमध्ये कालांतराने सुधारणा होत राहिल्या.