cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
माळी
माळी समाजातील काही जिल्हानिहाय आडनावे
१८. वाशीम : हराळे, गाभणे,उमाळे, साचणे, मोरे, अढाउ,सोनूने,भडके, दुधे,धाडसे, मानकर, वाकेकर, बुरनासे, बोबडे, आमले, आकोलकर,मानकर, नागापुरे, वैराळे, उमाळे, व्यवहारे, डोंगरे, कळसकर, गिर्हे, देशमुख, पाटील, टेम्भारे,इंगळे, राऊत,काटोलकर, झगडे, भूस्कडे, राखोंडे, तायडे, धाकुलकर, आंबेकर, बिर्हे, काळपांडे, जाधव, सातव, इंगोले, नवलकर, नार्सिंगकार, बगाडे, बोळाखे,ढोक, वाघमारे, धर्माळे, गवळी, घाटे, जामोदकर, कथिलकर, ठोंबरे, दाते, खोडस्कर, चरपे, खडसे, मांडवकर, गोरडे, लेकुरवाळे, गांजरे, धाडसे, बम्बळकर, भोपळे, खरासे, डेहनकर, अढाऊ,वानखडे, उडाखे, मांडवगणे, चौधरी, भभूतकर, भड, खलोकार,राजनकर, कुले, चतुरकर, ढोकणे,जसापुरे, लोखंडे, चर्जन, तडस, भगत, ढोले, वाशिम्कार, चिमोटे, सदाफळे,हाडोळे,दहीकर,बनकर. सुंदरकर, बोळे,पेठकर,श्यामसुंदर,वावगे,नवले, कणेर, पोहनकर,वालोकार,खटाळे,आघाडे,आखरे, खरबडे,जठाळे,कांडलकर,मडघे,जुनघरे, मेहरे,कोरडे,झाडे,बनसोड,नाथे,टवलारे, शाहाकार,कविटकर,गणोरकर,अम्बाडकर,नानोटे, निमकर,खेरडे,बेलसरे,भोगे,वाडोकर,मारोडकर, रडके,कडू,पवार,धनोकार,वांगे,सरडे,भोजने, भुयार,गणगणे,भोयर,होले,बानाईत,मेंढे.
२०. लातूर :हराळे, माळी, साचणे, गोरे, कटारे, खडबडे, शिन्दे, फुलसुंदर, वाघमारे, चाम्भार्गे, म्हेत्रे, फूटाने, जगताप.
२१ . कोल्हापूर : हराळे, धोंडे,बत्तीसे, मुंढेकर माळी,पवार, रेंदाळे, यादव, कोरे, वंदूरे, सूर्यवंशी, हिवरे, कर्णकर, बाचकर,मानकर, नागापुरे, वैराळे, उमाळे, व्यवहारे, डोंगरे, कळसकर, गिर्हे, देशमुख, पाटील,चौगुले, माळी, गुळवे, म्हेत्रे.
२२. नंदुरबार : हराळे, महाजन, देवरे, बाविस्कर,माळी, मगरे, सागर, राणे, शेंडे, पिंपरे, बत्तीसे, पवार, सूर्यवंशी, हिवरे, सोनुने,कर्णकर.
२३.सोलापूर:  नाळे, हराळे, बनकर,पिसे,आडत,म्हेत्रे,भानवसे,शिंदे,फुले,पांढरे, बनसोडे,वाघे,जाधव,म्हसवडे,मुंढेकर माळी,म्हस्के,शिनगारे, गायकवाड,कापसे,वसेकर,फरतडे,राऊत,वाघ,कुटे, लोखंडे,नवले, ढोपे,वाघमारे, देवमारे,लिंगे.
२४. धाराशिव (उस्मानाबाद): हराळे, हराळे,माळी,कोल्हे,कोरडे, जवंजाळ, ढगे, फुले, म्हेत्रे, घोडके, खेत्रे, लेंडाळ, यादव, आखाडे, भुंबे, कदम, आगरकर, अंतरकर, कातखडे, जंगले, भोपळे, धांडे, दिलवाले, मस्के, नाईक, वादे, घायाळ, शिंदे सत्वधर, लगड,चौधरी, साखरे, पांढरे, गुंजाळ,खरे, बनकर,कलेरकर, यलदाळे, माळी, राउत,शिंगणे, शेलकर, जिरे, कुंड, माळी, हराळे,कोल्हे.
प्रवरा ग्रामीण शिक्षण संस्था
प्रवरा  ग्रामीण शिक्षण संस्थेची स्थापना पद्मश्री डॉ. विठ्ठलराव विखे पाटील यांनी १९६४ साली केली. त्यांनी आशिया खंडातील पहिला सहकारी साखर कारखाना प्रवरानगर येथे स्थापन केला. ग्रामीण भागामधील निरक्षरता आणि महिला सबलीकरणासाठी शिक्षणाची असलेली निकड त्यांनी ओळखली आणि प्रवरा ग्रामीण शिक्षण संस्थेच्या माध्यमातून विविध शाळा लोणी आणि पंचक्रोशीमध्ये त्यांनी उभारल्या. त्यांना स्वतःला औपचारिक शिक्षणही भेटलेले नसताना त्यांनी सामाजिक आणि आर्थिक सुधारणेसाठी शिक्षण हीच गुरुकिल्ली असल्याचे त्यांनी ओळखले. त्यातूनच प्रवरा ग्रामीण शिक्षण संस्थेची स्थापना इंग्लिश मेडीयम स्कूलने झाली. प्रवरा पब्लिक स्कूल आणि प्रवरा कन्या विद्यामंदिर जोम धरत असतानाच पद्मश्रींनी आजूबाजूच्या ४० खेड्यांमध्ये मराठी शाळा सुरू केल्या.
पद्मश्री डॉ. विठ्ठलराव विखे पाटीलांनी लावलेल्या रोपट्याचे पुढे मा.खा.बाळासाहेब विखे पाटील यांनी विशाल वटवृक्षात रूपांतर केले. आत्ता प्रवरा शिक्षण संस्थेच्या छत्राखाली वेगवेगळी ११ तंत्रशिक्षण महाविद्यालये, ६ सिनियर महाविद्यालये, ६ इंग्लिश मध्यम शाळा आणि ३२ मराठी मध्यम शाळा ज्ञानदानाचे पवित्र कार्य करत आहेत. आज प्रवरेच्या विविध शाखांमध्ये जवळपास ४०००० विद्यार्थी शिक्षण घेत आहेत.
प्रवरा शिक्षण संस्थेमध्ये बालवाडी पासून पीएच.डी. पर्यंत शिक्षण उपलब्ध आहे. महिला शिकली तर कुटुंब शिकेल हा विचार करून पद्मश्रींनी फक्त मुलींसाठी निवासी शाळा आणि महाविद्यालये सुरू केली. आज प्रवरा ग्रामीण शिक्षण संस्थेच्या अंतर्गत प्राथमिक, माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षणासोबत इंजिनीरिंग, फार्मसी, वास्तुशास्त्र, मेडिकल, नर्सिंग, व्यवस्थापन, औद्योगिक प्रशिक्षण इत्यादी अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत.
डॉ. अशोकराव विखे पाटील हे प्रवरा संस्थेचे कार्यकारी अध्यक्ष असून त्यांनी संस्थेची धुरा समर्थपणे पेलली आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
निळज (कळंब)
निळज हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सर्कसपूर
सर्कसपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
जेम्स अर्ल जोन्स
जेम्स अर्ल जोन्स (१७ जानेवारी, १९३७:आर्काबुटला, अलाबामा, अमेरिका - ) हे अमेरिकन अभिनेते आहेत. सत्तर वर्षांपेक्षा अधिक काळाची कारकीर्द असलेल्या जोन्स यांना अमेरिकेतील सर्वोत्कृष्ट आणि बहुरंगी अभिनेता समजले जाते. यांनी नाटक, दूरचित्रवाणी तसेच चित्रपटांतून अभिनय केलेला आहे. जोन्स यांना तीन टोनी पुरस्कार, दोन प्राइमटाइम एमी पुरस्कार आणि एक ग्रॅमी पुरस्कार मिळाले आहेत. याशिवाय त्यांच्या अभिनय क्षेत्रातील योगदाना साठी स्क्रीन अॅक्टर्स गिल्ड तसेच अकॅडेमी पुरस्कार दिले गेले.
कोळंबी
कोळंबी एक जलचर प्राणी आहे. त्याला वाळवुन सोडे बनवतात. हे गोड्या पाण्यात तसेच खाऱ्या पाण्यातही वाढतात. कोळंबी अँटार्क्टिका सोडून जगात सर्वत्र सापडतात.
याचे उत्पादन मत्स्यशेतीत मोडते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:जलचर
ताहिती
वर्ग:फ्रेंच पॉलिनेशिया
नवापूर तालुका
नवापूर''' हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्याचा, गुजरातच्या सीमेवर असलेला एक तालुका व गाव आहे.
तालुक्यातील गावे
अडळसे आमळण आमसरपाडा आंजणे अंथीपाडा बंधारे (नवापूर) बंधारफळी बंधारपाडा बारडीपाडा बारी (नवापूर) बेडकी बेडकीपाडा भडवड भामरमाळ भंगारपाडा (नवापूर) भरडू भवरे बिजादेवी बिजगाव बिळबारे बिलडा बिळगव्हाण बिळीपाडा बिळमाजेर बोकळझर बोरचाक बोरपाडा (नवापूर) बोरझर चेडा छिरवे चिखली (नवापूर) चिंचपाडा (नवापूर) चितवी चोरविहीर चौकी दापुर (नवापूर) देवळीपाडा (नवापूर) देवमोगरा धानराट ढवळीपाडा धोंग धुळीपाडा डोगेगाव दुधवे गदाड गंगापूर (नवापूर) घोडाजामणे घोगळ गोकुळनगर हळदाणी हिराफळी जामडे जामतलाव कडवण (नवापूर) कामोद (नवापूर) करंजाळी (नवापूर) करंजीबुद्रुक करंजीखुर्द करंजवेल कारेघाट कसारे केळी (नवापूर) केळपाडा खडकी (नवापूर) खैरवे खालीबारडी खानापूर (नवापूर) खांडबारा खारजे खाटगाव खेकाडा खोकरवाडा खोकसे खोलघर खोलविहीर कोकणीवाडा कोलदे कोथाडा कोटखांब कुकरण लक्कडकोट (नवापूर) महालकडु माळई मालवण (नवापूर) मारोड मेणातलाव मेंदीपाडा मोगराणी मोरकरंजे मोरथुवा मोठीकडवण मौलीपाडा नागरे नागझिरी नानगीपाडा नंदवन नवागाव (नवापूर) नवली नवीसावराट नवापाडा (नवापूर) निजामपूर (नवापूर) निंबोणी (नवापूर) निमदरडे पालीपाडा पळशी (नवापूर) पळसुण पांचआंबा पांगरण पाटी (नवापूर) पायरविहीर पिंपाळे पिंपरण (नवापूर) प्रतापपूर (नवापूर) रायंगण रायपूर (नवापूर) सागळी सालवण (नवापूर) सारी सावराट (नवापूर) शेगावे शेही शेतगाव शिंगारमाळ श्रावणी (नवापूर) सोनारेदिगर सोनखडके सोनपाडा सुळी तलावीपाडा तारापूर (नवापूर) तरपाडा थुवा तिळसर तिनमौळी उकळापाणी उमरण उमरविहीर (नवापूर) उंबर्डी (नवापूर) उंचीशेवडी वडदेबुद्रुक वडकलंबी वडखुट वडफाळी (नवापूर) वागडे (नवापूर) वारडीपाडा वासाडे वटवी वावडी विजापूर (नवापूर) विसरवाडी वडसतरा वागाडी वाकीपाडा वालआमराई वांझाळे वाटवी झामणझर झामट्यावड झारीपाडा
संदर्भ
वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
चंपावत
चंपावत भारताच्या उत्तराखंड राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर चंपावत जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:उत्तराखंडमधील शहरे वर्ग:चंपावत जिल्हा
मैत्रीण (निःसंदिग्धीकरण)
मैत्रीण निःसंदिग्धीकरणातील लेख
बाह्य दुवे
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
तुसे
तुसे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून शहापूर मार्गाने गेल्यावर हनुमान मंदिरानंतर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव ८.९ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे मोठे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३४७ कुटुंबे राहतात. एकूण १५४८ लोकसंख्येपैकी ७६५ पुरुष तर ७८३ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ६५.५४ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ७४.१५ आहे तर स्त्री साक्षरता ५७.२५ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २२२ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १४.३४ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
गाळे, सोनशिव, पेठरंजनी, विळकोसतर्फेकोणपटी, पिंपरोळी, सारशी, ऐनशेत, गांधारे, किरावळी, वारळे, विळकोसतर्फेवाडा ही जवळपासची गावे आहेत.तुसे गावाची स्वतंत्र ग्रामपंचायत आहे.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
वोज्कीच शेशनी
Wojciech Tomasz Szczęsny
वर्ग:पोलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉन ॲशक्रोफ्ट
जॉन डेव्हिड ॲशक्रोफ्ट (९ मे, इ.स. १९४२ - ) हा अमेरिकन राजकारणी आहे. हा अमेरिकेच्या ॲटर्नी जनरलपदावर होता. याआधी ॲशक्रॉफ्ट मिसूरीतून सेनेटवर निवडून गेला होता तसेच मिसूरीच्या गव्हर्नरपदी होता.
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:मिसूरीचे गव्हर्नर वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बुर्गनलांड
बुर्गनलांड हे ऑस्ट्रिया देशातील सर्वात पूर्वेकडील व सर्वात कमी लोकसंख्येचे राज्य आहे.
वर्ग:ऑस्ट्रियाची राज्ये
वैशाली माडे
वैशाली भैसने-माडे या दूरचित्रवाणीवरच्या सुगम संगीत गायिका आहेत. त्यांचे माहेरचे आडनाव भैसने आणि सासरचे माडे आहे. त्यांचा जन्म अमरावती जिल्ह्यातील खारतळेगाव येथे २४ ऑगस्ट १९८४ रोजी एका अत्यंत गरीब कुटुंबात झाला. हिंदी आणि मराठी अशा दोन्ही भाषांतील सिनेमांमध्ये तिने पार्श्वगायन केलेय. लता मंगेशकर व आशा भोसले यांची ती चाहती आहे.
माडे या दूरचित्रवाणीवर २००८ साली झालेल्या ’सारेगमप’ या कार्यक्रमाच्या उत्कृष्ट गायिका म्हणून विजेत्या ठरल्या. हिंदी सारेगमप या शोचीदेखील ती विजेती ठरली. हिंदी सारेगमपचा महासंग्रामही तिने जिंकला. तसेच वैशाली 'बिग बॉस मराठी'च्या दुसऱ्या पर्वात स्पर्धक म्हणून सहभागी झाली होती. 'बाजीराव मस्तानी' या हिंदी सिनेमातील 'पिंगा' हे तिनं गायलेले गाणं गाजले. या गाण्यासाठी तिला अनेक पुरस्कारांनी गौरवण्यात आलेय. तसेच तिने 'कलंक' या हिंदी सिनेमातील 'घर मोरे परदेसिया' हे गाणं गायले आहे. मराठी सिनेमातही तिने अनेक गाणी तसेच भीम गीते गायली आहेत.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म वर्ग:मराठी गायिका वर्ग:हिंदी गायक वर्ग:भारतीय बौद्ध वर्ग:मराठी महिला वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मैत्रीण (संकेतस्थळ)
मैत्रीण.कॉमला आजवर ७० लाखाहून अधिक पेजव्ह्यूज मिळाले आहेत. ह्या वेबसाईटचे ३२,०००+ वाचक आहेत; तर आत्तापर्यंत मैत्रीण.कॉमवर ९६४* मैत्रिणींना सदस्यत्व मिळालेले आहे. मैत्रीणवर भारतातून साहजिकच सर्वात जास्त वाचक/सदस्या येतात; ह्याचबरोबर युनायटेड स्टेट्स, युनायटेड किंग्डम, युनायटेड अरब एमिरेट्स, सिंगापोर, ऑस्ट्रेलिया, जपान, इस्रायेल, जर्मनी, स्वीडन, इंडोनेशिया, बहारेन इत्यादी ठिकाणीही मैत्रीण.कॉमच्या सदस्या/वाचक आहेत.
अधिकृत संकेतस्थळ
https://www.maitrin.com
मैत्रीण.कॉमची रचना
मैत्रीण.कॉम दोन प्रमुख विभागांमध्ये विभागली आहे : सार्वजनिक विभाग आणि खाजगी विभाग.
पहिल्या, सार्वजनिक विभागात गद्य साहित्य, लेख, ललित, स्फुट, कथा, कविता असे साहित्य प्रकार येतात. या विभागातील लेखन मैत्रीण सदस्यत्व न घेताही वाचता येते. मात्र सार्वजनिक विभागात साहित्य प्रकाशित करण्यासाठी किंवा या लेखनावर प्रतिसाद देण्यासाठी मैत्रीणचे सदस्यत्व घेणे अनिवार्य आहे.
संदर्भ
वर्ग:मराठी संकेतस्थळे
शिंगळा
शिंगळा (शास्त्रीय नाव: Siluriformes, सिलुरीफोर्मेस ; इंग्लिश: Catfish, कॅटफिश ;) हे किरणांसारखे पर असलेल्या माशांच्या गोत्राचे नाव आहे. शिंगळ्याच्या तोंडाजवळ असलेल्या शिंगांसारख्या दोन अवयवांमुळे याला हे नाव पडले असावे.
अहमदशाह अब्दाली
अहमदशाह दुराणी (पश्तो:, फारसी: حمد شاه درانی ;) ऊर्फ अहमदशाह अब्दाली (पश्तो:, फारसी: احمد شاه ابدالي ;) ,जन्मनावाने अहमदखान अब्दाली, (इ.स. १७२२ - इ.स. १७७२) हा दुर्राणी साम्राज्याचा अफगाण संस्थापक होता. आधुनिक काळातील अफगाणिस्तान देशाच्या गाभ्याची बांधणी त्याने स्थापलेल्या साम्राज्यातून झाल्यामुळे तो अफगाणिस्तानाचा जनक मानला जातो.
अहमदखान आपल्या तरुणपणी अफशरी साम्राज्याच्या सैन्यात सैनिक म्हणून दाखल झाला व दाखविलेल्या शौर्यामुळे लवकरच चार हजार अब्दाली पठाणांचा प्रमुख बनला. इराणाचा अफशरी सम्राट नादीरशाह अफशर याचा जून इ.स. १७४७ साली मृत्यू झाल्यानंतर अहमदशाह अब्दाली खोरासानाचा अमीर बनला. आपल्या नेतृत्वाखाली वेगवेगळ्या पठाण टोळ्यांना एकवटून त्याने पूर्वेकडे भारतीय उपखंडातल्या मोगल साम्राज्यास व पश्चिमेकडे खिळखिळ्या झालेल्या इराणातल्या अफशरी साम्राज्याला मागे रेटत आपले राज्य विस्तारले. त्याने दोन-तीन वर्षांच्या आतच वर्तमान काळातील अफगाणिस्तान, पाकिस्तान, ईशान्य इराण व भारतीय उपखंडातील पंजाब प्रदेशात आपली सत्ता विस्तारली.
बालपण
अहमदशहा अब्दालीचे वडील इमामखान हे अनेक वर्षे किरमान येथे पर्शियन लोकांच्या कैदेत होते. इ.स. १७१५ साली त्यांची कैदेतून सुटका झाली. कैदेतून सुटल्यानंतर मुलतान येथे ते आपल्या नातेवाइकांकडे आले. तिथेच त्यांनी स्वतःचे घर वसविले. मुलतान येथेच अहमदखान म्हणजेच भावी अहमदशहा अब्दालीचा इ.स. १७२२ साली जन्म झाला. नंतर इमामखान स्वतःच्या काही अफगाण शत्रूंशी लढण्यासाठी अफगाणिस्तानला परतला. अहमदखान लहान असतानाच त्याचा पिता इमामखानाचा मृत्यू झाला.
भारतीय उपखंड
त्याने पाच वेळा भारतीय उपखंडावर आक्रमणे केली. त्याने इ.स. १७६१ साली पानिपताच्या तिसऱ्या युद्धात मराठ्यांना हरवले होते.
इ.स. १७४७ मध्ये अफगाणिस्तानचा बादशहा नादीरशहाचा खून झाला. त्यामुळे त्याचा सेनापती अहमदशहा अब्दालीने सत्ता बळकावली. सत्तेवर येताच त्याने हिंदुस्थानातील राजकिय गोंधळाचा फायदा घेऊन जानेवरी १७४८ मध्ये हिंदुस्थानावर पहिली स्वारी केली. पंजाबचा मोगल सुभेदार शहानवाजखानाचा पराभव करून दिल्लीवर चाल केली. दिल्लीच्या बादशहाने (महमदशहा) त्याच्याविरुद्ध आपला मुलगा अहमदशहा वजीर कमरुद्दीन व मीरबक्षी सफदरजंग यांना पाठविले. २१ मार्च रोजी मनुपूर तेथे लढाई होऊन अब्दालीचा पराभव झाला पण वजीर कमरुद्दीन मारला गेला.
अब्दालीचा पराभव झाला असला तरी तो संपला नव्हता. त्याने इ.स. १७४९ मध्ये दुसरी स्वारी केली. पंजाबचा सुभेदार मीरमन्नूने वजीरबादजवळ अब्दालीला प्रतिकार करण्याचा प्रयत्न केला. परंतु दिल्लीहून मदत न मिळाल्याने त्याने अब्दालीशी तह केला. त्यानुसार अब्दालीला पंजाबच्या उत्तरेकडील चार जिल्हे व १ लाख रुपये खंडणी मिळाली.
मोगल बादशहा अहमदशहा विरुद्ध वजीर सफदरजंग संघर्षाचा फायदा घेऊन अब्दालीने इ.स. १७५१ मध्ये तिसरी स्वारी केली. यावेळी सफदरजंग, रोहिले व पठाणांशी लढण्यात मग्न होता व त्याला मराठ्यांनी मदत केली होती. अब्दाली पंजाबला येताच घाबरलेल्या बादशहाने वजीरला बोलावणे पाठवले. सफदरजंगनेही अब्दालीविरुद्ध मराठ्यांशी करार केला व शिंदे होळकरांना बरोबर घेऊन दिल्लीकडे निघाला. परंतु तो दिल्लीला पोहोचण्याआधीच बादशहाने अब्दालीशी तह करून पंजाब देऊन टाकला होता. दिल्लीतील अंतर्गत परिस्थिती विस्फोटक बनली होती. त्यामुळे अब्दालीने दिल्लीला आपला वकील पाठवून ५० लाख रुपये खंडणीची मागणी केली. यावेळी वजीराने काही खंडणी देऊन अब्दालीपासून दिल्लीचे रक्षण केले.
नोव्हेंबर इ.स. १७५६ मध्ये अब्दालीने चौथी स्वारी करून पंजाबमध्ये प्रवेश केला. त्याचा मुलगा तिमूरशहा व सेनापती जहानखान यांनी लाहोर जिंकून घेतल्याने संपूर्ण पंजाब अब्दालीच्या ताब्यात आला. यानंतर अब्दाली दिल्लीवर चालून गेला, यावेळी दिल्लीचा वजीर इमाद-उल-मुल्ककडे त्याने १ कोटी रुपयांची मागणी केली त्यास वजीराने नकार दिल्याने अब्दालीने दिल्लीत प्रचंड विध्वंस व अत्याचार केले. जवळजवळ १ महिना दिल्लीची लूट केल्यानंतर तो मथुरेकडे गेला. तेथील शेकडो देवालयांचा नाश केला, हजारो हिंदूंची कत्तल केली. या सर्व लुटीत अब्दालीला १२ कोटी रुपये मिळाले.
पानिपतच्या लढाईत मिळालेला विजय हा अब्दालीचा शेवटचा विजय ठरला. या कालखंडात सकाळी नऊ ते संध्याकाळी साडेपाचपर्यंतच्या एका दिवसाच्या अल्पावधीत असे भयंकर, घनघोर, जीवघेणे युद्ध घडल्याचे आणि त्यामध्ये दोन्ही बाजूंची दीड लाख माणसे आणि ऐंशी हजार जनावरे मेल्याचे दुसरे उदाहरण नाही. या युद्धात महाराष्ट्रातील प्रत्येक माजघरातल्या कुंकवाचा करंडा पानिपतावर लवंडला. या भीषण युद्धात मराठे पराभूत झाले, तसेच अब्दालीचीहि मोठी हानी झाली. या युद्धाबाबत अहमद अब्दालीनेच लिहून ठेवले आहे-"दक्षिण्यांनी (मराठ्यांनी) पानिपतावर मजबूत छावणी कायम केली होती. युद्धदिवशी त्यांनी अत्यंत निकराने आमच्या लष्करावर पुन्हा पुन्हा हल्ले चढविले. मराठ्यांचे हे असमान्य शौर्य पाहण्यासाठी त्यादिवशी आमचे रूस्तम आणि इस्किंदारसारखे (अफगाणांच्या महाकाव्यातील कृष्णार्जुन) वीर मौजूद असते, तर त्यांनी मराठ्यांचा महापराक्रम पाहून आश्चर्याने तोंडात बोटे घालुन चावली असती. मराठ्यांसारखी युद्धाची अशी लालसा, अशी खुमखुमी आणि इतके शौर्य इतरांकडून होणे वा दिसणे अशक्य". खणाणत्या, जिगरबाज मराठा तलवारींची त्याने एवढी दहशत खाल्ली होती की, विजयी होऊनसुद्धा पुन्हा हिंदुस्थानावर आक्रमण करायचे त्याला धाडस राहिले नाही. या लढाई नंतर मायदेशी जातांना तो पंजाबमध्ये गेला असता त्याला शीखांचा प्रचंड प्रतिकार सहन करावा लागला. शीखांनी अब्दालीशी इ.स. १७६७ पर्यंत संघर्ष करून पंजाब मुक्त केला. अब्दालीचे सर्व परिश्रम वाया गेले. इ.स. १७७३ साली त्याचा मृत्यू झाला.
मोरी
हा एक प्रकारचा मासा आहे.
वर्ग:मासे वर्ग:रिकामी पाने
अहमदशाह अब्दाली
बाह्य दुवे
वर्ग:दुराणी साम्राज्य वर्ग:भारताचा इतिहास वर्ग:भारतावर आक्रमण करणारे मुसलमान सरदार वर्ग:इ.स. १७२२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७७२ मधील मृत्यू
निंभोरा
निंभोरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
डॉल्नोश्लोंस्का प्रांत
(इंग्लिश लेखनभेदः लोअर सिलेसियन प्रांत; Województwo dolnośląskie) हा पोलंड देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत पोलंडच्या पश्चिम भागात सिलेसिया ह्या ऐतिहासिक भौगोलिक प्रदेशामध्ये स्थित आहे. डॉल्नोश्लोंस्की प्रांताच्या पश्चिमेला जर्मनी तर दक्षिणेला चेक प्रजासत्ताक आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:पोलंडचे प्रांत
माधवनगर
माधवनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील मिरज तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मिरज तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
अल्डो मोरो
आल्दो मोरो (Aldo Moro; - ) हा इटलीचा ३६वा व ३८वा पंतप्रधान होता. तो ४ डिसेंबर १९६३ ते २४ जून १९६८ व २३ नोव्हेंबर १९७४ ते २९ जुलै १९७६ दरम्यान पंतप्रधानपदावर होता.
सावळापूर (आर्वी)
सावळापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
घोल
घोल (इंग्लिश:अटलांटिक गोलायथ ग्रुपर; शास्त्रीय नाव:Epinephelus itajara) हा खाऱ्या पाण्यात आढळणारा मासा आहे. हा मासा समुद्रात बहुधा १५-१५० फूट खोलीवर आढळतो.
वर्ग:मासे
मामौझू
मामौझू (फ्रेंच: Mamoudzou) ही ह्या फ्रान्सच्या हिंदी महासागरामधील प्रांताची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. २०१७ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या ७१,४३७ होती.
वर्ग:मायोत
आई कुठे काय करते!
आई कुुठे काय करते! ही एक भारतीय मराठी मालिका आहे. ही मालिका स्टार प्रवाह वाहिनीवर प्रसारित होते.
कथा
अरुंधती या मध्यमवयीन गृहिणीने आपले जीवन पती आणि मुलांसाठी समर्पित केले आहे. तिचे प्रयत्न व्यर्थ आहेत हे समजून घेण्यामुळे, गृहिणी म्हणून तिचे कार्य आणि त्यागाचे कोणीही कौतुक करीत नाही किंवा तिचे कौतुक करत नाही, म्हणून ती स्वतःची ओळख निर्माण करण्याऐवजी बाहेर पडली. यश आणि अप्पा वगळता तिचे कुटुंब तिचा आदर करत नाही हे अरुंधतीला समजले. ईशाच्या शाळेत एका स्पर्धेदरम्यान, ती अरुंधतीच्या आजाराची दखल घेऊन संजनाला (अनिरुद्धची सहकारी आणि प्रेमाची आवड) तिच्याबरोबर घेते, तर अरुंधती अनपेक्षितपणे "बेस्ट मदर" पदक जिंकण्यासाठी आली. नंतर, शाळा अधिकारी तिला नोकरी देतात. ती नोकरी स्वीकारते परंतु कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमुळे ती चांगली कामगिरी करण्यात अक्षम आहे.
अभिषेक, तिचा मोठा मुलगा, अंकितावर प्रेम करतो - ती एक अतिशय नामांकित डॉक्टर जोडप्याची मुलगी. अरुंधतीच्या शिक्षणाच्या स्थितीमुळे अंकिताची आई त्यांचे नातं स्वीकारण्यास नकार देत आहे, म्हणून अभिषेक घराबाहेर पडून घरजावाई होण्यास सहमत आहे पण अरुंधती त्याला या प्रकरणात लक्ष देण्याचे आश्वासन देऊन परत आणते. त्यानंतर, अभिषेक नशेत आणि निराश घरी येतो. अरुंधती रेवती (अंकिताची आई) यांच्याशी बोलते आणि अभिषेक आणि अंकिताच्या साखरपुडा सोहळ्याला ती मान्य करते. दरम्यान, केदारला (अनिरुद्धचा मेहुणा) चुकून हे कळल्यावर संजना आणि अनिरुद्ध हे आपलं नातं पुढे चालू ठेवतात, अरुंधतीला सांगण्याचा प्रयत्न करतो, पण तिचा अनिरुद्धवरचा आंधळा विश्वास आणि विश्वास असल्यामुळे तो अनिरुद्धला इशारा देतो आणि शांत राहतो. यशने गौरी नावाच्या मुलीला अडकवले आणि पहिल्यांदाच तिच्या प्रेमात पडले. गौरी ही अमेरिकेची संजनाची भाची आहे. रेवती अरुंधतीसमोर अंकिताला एकल सॉलिटेअरची अंगठी देण्यासाठी एक मूर्खपणाची इच्छा ठेवते, तिच्या लग्नात आईकडून मिळालेले दागिने विकल्यानंतर अरुंधती ती अंकितासाठी खरेदी करते.
अंगठी चोरीला जाते. नीलिमाने हे चोरल्याचे नंतर उघडकीस आले. सिद्धू नावाच्या मुलाने ईशाला त्रास दिला, अरुंधती हे प्रकरण तिच्या हातात घेते आणि त्याला शिक्षा देते. अरुंधतीच्या उपस्थितीशिवाय अभिषेक आणि अंकिता मग्न झाल्या. शेखरने तिला मारहाण केली असे सांगून रात्री निखिलसमवेत संजना देशमुखच्या घरी आली. अरुंधती दयाळू - तिच्यासाठी काही दिवस राहण्याची ऑफर देते तर कांचन याबद्दल नाराज आहे. जेव्हा केदार मीनूला घ्यायला येतो, तेव्हा त्याला त्याबद्दल कळते आणि संजनाला इशारा देतो. दुसऱ्या दिवशी संजनाच्या मुलाने तिच्यावर खोटे बोलल्यामुळे कांचन त्याला मारहाण करतो, संजनाने कांचनचा अपमान केला. हे पाहून अरुंधती संजनाला घराच्या बाहेर घालवते जे अनिरुद्ध आणि अरुंधती यांच्यात गैरसमज निर्माण करते. नंतर अनिरुद्धने अरुंधतीला रात्री घराबाहेर टाकले. अरुंधतीला तिची मैत्रिण देविका सापडली, देविका अरुंधतीला तिच्या घरी घेऊन गेली आणि तिला समजावून सांगते की तिचे कुटुंब तिला नकार देत आहे.
अरुंधती आपली वेगळी ओळख निर्माण करण्याचा निर्णय घेतो, पण दुसऱ्या दिवशी ती सर्व काही विसरली आणि पूर्वीसारखी वागणे सुरू केली. दुसऱ्या दिवशी एक पंडित श्रावण पूजाविषयी बोलण्यासाठी देशमुखांच्या घरी आला पण यशने २५व्या वर्धापनदिन आल्यावर या पूजेवर त्याच्या पालकांचे पुनर्विवाह करण्याचा निर्णय घेतला. प्रत्येकजण त्याकरिता आक्रमक होतो, अनिरुद्ध सोडून, ​​नंतर प्रत्येकजण त्याला पटवून देतो आणि तो सहमत आहे. हे ऐकून संजनाने अनिरुद्धशी लग्नाच्या दिवशी अरुंधतीशी लग्नाच्या आधी मंदिरात लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. जरी, लग्नाच्या दिवशी अनिरुद्ध मंदिरात जात नाही कारण केदारने त्याला थांबवले आहे. चिडलेल्या संजना अनिरुद्धच्या घरी आणि अरुंधतीला तिच्याबद्दल आणि अनिरुद्धच्या प्रेमसंबंधाविषयी सत्य सांगण्यासाठी येतात. तथापि, अनिरुद्ध तिला थांबवते आणि तिच्यावरील प्रेम तिच्या बेडरूममध्ये व्यक्त करतो आणि अरुंधती पाहतो. त्यानंतर, ती बेशुद्ध पडली आणि वेडा झाली. ती लवकरच बरे होते आणि अनिरुद्धला त्याच्या विश्वासघातचा धडा शिकवण्याचा निर्णय घेते आणि तिच्या अटींवर जीवन जगण्यास सुरुवात करते.
यश आणि ईशासुद्धा सत्य शिकतात आणि त्याकरिता अनिरुद्धचे कारण विचारतात. नंतर, अरुंधती पुन्हा गाणे सुरू करण्याचा निर्णय घेते आणि ती ज्या गोष्टी शिकत राहिली होती त्या सर्व शिकवते; कार चालविणे, शिकवणे इ. जसे की मग ती अनिरुद्धकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलते आणि प्रत्येक गोष्टीविषयी त्याला प्रश्न विचारते. अनिरुद्धने या परिस्थितीतून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न केला आणि तो हैदराबादमध्ये ऑफिसच्या कामासाठी जात असल्याचे सांगत आप्पा आणि कांचन यांच्याशी खोटे बोलून लोणावळ्यातील रिसॉर्टमध्ये वेळ घालवण्याचा निर्णय घेतला. नंतर अरुंधतीचा मित्र देविका तिचे लोनावालाला तीन दिवसाचे तिकिट गिफ्ट करते. संपूर्ण देशमुख कुटुंब लोणावळ्यात जाण्याचा निर्णय घेतो. अनिरुद्ध आणि संजना आहेत त्याच रिसॉर्टवर हे कुटुंब लोणावळा येथे पोचले. अनिरुद्धने संजनाच्या वाढदिवसाच्या आश्चर्याची योजना आखली आहे आणि तो रिसॉर्टमधील सर्व पाहुण्यांना संजनाच्या वाढदिवसाच्या मेजवानीस कॉल करतो. तरीही, त्याचे कुटुंबही रिसॉर्टमध्ये आहे याची त्याला कल्पना नाही.
नाकोडे
नाकोडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
आई कुठे काय करते!
कथा
संजनाच्या वाढदिवसाच्या दिवशी अनिरुद्धने संजनाला प्रपोज केले आणि देशमुख कुटुंबीयांनी हे पाहिले. हे पाहिल्यानंतर कंचन आणि अप्पा यांनी अनिरुद्धला चापट मारली आणि दोषारोप केला, तसेच अरुंधतींकडून क्षमा मागितली. अनिरुद्धने या परिस्थितीचा दोष अरुंधती यांना दिला. दुसऱ्या दिवशी कांचन संजनाला त्यांच्या घरी बोलवते आणि तिचा अपमान करतो. अरुंधतीच्या नावावर आपली सर्व मालमत्ता करणार असल्याचे अप्पाने ठरवले आणि घरातली ही नकारात्मक परिस्थिती ईशाला सोडून जाण्यास उद्युक्त करते. मात्र नंतर तिला एका टोळीने अपहरण केले परंतु शेखर (संजनाचा नवरा) तिला वाचवतो. बऱ्याच नाटकानंतर अनिरुद्ध घर सोडण्याचा निर्णय घेत संजनाच्या घरी गेला जिथे त्याला आराम वाटला नाही कारण ती अरुंधती सारखी स्वयंपाक करीत नव्हती आणि तिला तिच्या घरी ब्रेड आणि बटर खावे लागले.
नाकोडे
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
आई कुठे काय करते!
कथा
दिवाळी आली की सगळेजण लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी त्या साठी तयारी करत होते, अनिरुद्ध संजनाला सांगतो की त्याच्याशिवाय त्याचे कुटुंब लक्ष्मीपूजन करणार नाही. ते लक्ष्मीपूजन करतील असं आप्पा अरुंधतीला सांगतो आणि हे ऐकूनच तो संतापला आणि तिला घटस्फोट घेण्याचा निर्णय घेतो. शेखर आणि संजनाला निखिलसोबत पाहताना अनिरुद्ध संजनाच्या घरी पोहोचला आणि अत्यंत संतापला. भाऊबीच दिवशी कांचनचा भाऊ तात्या आला आणि कुटुंबियांनी अनिरुद्धचे रहस्य लपविण्याचा प्रयत्न केला म्हणून त्यांनी त्याला घरी बोलावले. घरी आल्यानंतर अनिरुद्ध अरुंधतीला धडा शिकवण्याचा निर्णय घेतो आणि तात्या त्याला घरातील सर्व कामे करण्यास सांगते. पाडव्याच्या दिवशी अरुंधतींनी तात्यासमोर आनंदी जोडप्याचा दर्शनी भाग घेण्यासाठी अनिरुद्धबरोबर विधी करण्याची सक्ती केली. पण अरुंधती तसे करण्यात अपयशी ठरले आणि म्हणूनच तात्याना सर्व प्रकट केले, आश्चर्य म्हणजे तात्यांनी अरुंधतीला पाठिंबा दर्शविला आणि कांचनला त्यांच्या मुलाच्या प्रेमात इतके आंधळे असल्याबद्दल फटकारले.
नाकोडे
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
निमगव्हाण
निमगव्हाण हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
नाळिद
नाळिद हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
कालिनिनग्राद स्टेडियम
कालिनिनग्राद मैदान तथा अरेना बाल्टिकी हे रशियाच्या कालिनिनग्राद शहरातील फुटबॉलचे मैदान आहे. याची रचना जर्मनीमधील अलायंझ अरेनाच्या धर्तीवर केलेली आहे. या मैदानाची प्रेक्षकक्षमता ३३,९७३ आहे.
येथील पहिला सामना ११ एप्रिल, २०१८ रोजी एफसी बाल्टिका आणि पीएफसी क्रिलिया सोवेतोव समारा या संघांमध्ये झाला. २०१८ फिफा विश्वचषकातील काही सामने येथे खेळले गेले होते.
वर्ग:रशियामधील फुटबॉल मैदाने वर्ग:कालिनिनग्राद
व्यंकुचीवाडी
व्यंकुचीवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील मिरज तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मिरज तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
ॲलन द्झागोवा
ॲलन द्झागोवा हा एक रशियन फुटबॉलपटू आहे.
वर्ग:रशियाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रेमचंद रंगशाळा
प्रेमचंद रंगशाळा हे पटना, बिहार, भारत येथे स्थित एक थिएटर आहे. ते राजेंद्र नगर येथे आहे.
इतिहास
हे स.न. १९७१ मध्ये बिहार सरकारने स्थापित केले होते. पूर्व भारतातील सर्वात मोठ्या चित्रपटगृहांपैकी एक आहे. १९७२ नंतर सभागृहात एकही नाटक सादर झाले नाही आणि १९७४ मध्ये ते केंद्रीय राखीव पोलीस दलाकडे सुपूर्द करण्यात आले. १९८७ मध्ये, सांस्कृतिक कार्यकर्त्यांनी सतत दबाव आणल्यानंतर सभागृह सीआरपीएफपासून मुक्त करण्यात आले. त्यानंतर ठराविक अंतराने यात नाटके रंगली.
२०११ मध्ये, थिएटरचे मोठे नूतनीकरण झाले. एकूण नूतनीकरणाचा खर्च अंदाजे ₹ ५.९१ कोटी इतका होता. २०१२ पर्यंत १०० नविन जागा जोडण्यात आल्या. त्या अगोदर तेथे ५०० जागेची क्षमता होती. थिएटरची रचना देखील सुधारली गेली. नूतनीकरणानंतर, अत्याधुनिक थिएटरचे उद्घाटन फेब्रुवारी २०१२ मध्ये बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांच्या हस्ते करण्यात आले.
संदर्भ
वर्ग:भारतातील कला संस्था वर्ग:पाटणा येथील चित्रपटगृहे
एलिस आयलंड
एलिस आयलंड हे अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क राज्यातील हडसन नदीच्या मुखाजवळ असलेले बेट आहे. येथे अमेरिकेत येणाऱ्या लाखो परदेशवासीयांचे प्रवेश द्वार म्हणून १८३२ ते १९५४ सालपर्यंत वापरली जाणारी वास्तू आहे. १९९० नंतर त्याचे आगमन करणाऱ्या इतिहासाची आठवण करून देणारे संग्रहालय म्हणून नावारूपाला आले आहे.
इतिहास
अमेरिकेमध्ये १७ व्या शतकापासून अनेक लोक कामाच्या निमित्ताने वेगवेगळ्या देशातून आले. त्यामुळे प्रथम पासूनच अमेरिकेच्या स्थानिक नागरिकांना तेथे फारसा थारा दिला गेला नाही. इंग्लिश अमेरिकेची मुख्य भाषा होती. याशिवाय स्पॅनिश व पोर्तुगीजही प्रचलित होत्या. १९ व्या शतकाच्या शेवटी परदेशातून येणाऱ्या लोकांचे लोंढे खूप प्रमाणात वाढले. त्यावर थोडासा अंकुश हवा या साठी १ जाने. १८९२ साली एलिस आयलंड हे परदेशगमन विभाग म्हणून सुरू करण्यात आले. १९५४ सालपर्यंत १ कोटी २० लाख लोकांनी या वास्तूमधून अमेरिकेमध्ये प्रवेश केला. पैकी फक्त १९०७ या एका साली १० लाखापेक्षा जास्त लोकांनी येथून प्रवेश केला. येथून अमेरिकेत येऊ इच्छिणाऱ्या लोकांना २७ प्रश्न विचारले जात. आणि जे लोक त्यांना येथे काम करण्यासाठी अयोग्य ठरत त्यांना येथुनच परत पाठवले जात असे. काही जन त्यांचा देश कायमचा सोडून आलेले असत. अमेरिकेत येऊन पुढचे जीवन व्यतित करणे हे एकाच ध्येय त्यांचे असायचे. येताना आजारी पडलेल्या व्यक्तींना येथील दवाखान्यात क्वारंटाइनमध्ये ठेवण्यात येई. अशा ३,००० पेक्षा जास्त व्यक्तींचा येथे मृत्यू झाल्याची नोंद आहे. तेथे त्यांच्या वेगवेगळ्या तपासण्या केल्या जात. एलिस आयलंडवरील एकूण कार्यवाही बद्दलची एक फिल्म बनवण्यात आली आहे. येणाऱ्या व्यक्तींचे जुने सामान, जुन्या आठवणी, जुनी नाणी, जुने चलन आणि जुन्या गोष्टी तेथील वस्तू संग्रहालयात त्यांनी जपून ठेवले आहे. येथे एका विभागात किती लोक कुठल्या उपखंडातून आले याची माहिती तसेच त्याचे फोटोही लावलेले आहेत.
कला क्षेत्रात
एलिस आयलंडचा कला, साहित्य, संगीत आणि चित्रपटांत अनेक ठिकाणी संदर्भ आलेला आहे.
हेसुद्धा पहा
(इंग्लिश मजकूर)
संदर्भ आणि बाह्य दुवे
हे संदर्भ इंग्लिश मध्ये आहेत.
वर्ग:न्यू यॉर्क व न्यू जर्सी बंदर वर्ग:कृत्रिम द्वीपे वर्ग:न्यू यॉर्कचा इतिहास वर्ग:हडसन काउंटी वर्ग:न्यू जर्सीतील द्वीपे वर्ग:न्यू यॉर्क शहरातील द्वीपे
वाकाटक
वाकाटक हे प्राचीन भारतातील एक बलाढ्य आणि समृद्ध साम्राज्य होते. वाकाटक हे भगवान श्रीकृष्णांची पत्नी विदर्भाची राजकन्या श्रीरुख्मिनी मातेच्या वंशातील होते. इ.स. २५० ते सुमारे ५०० या काळात त्यांनी विदर्भ आणि त्या लगतच्या परिसरावर राज्य केले. या काळात त्यांची सत्ता साधारणपणे, दक्षिणोत्तर नर्मदानदीपासून तुंगभद्रानदीपर्यंत आणि पूर्व-पश्चिम, अरबी समुद्रापासून बंगालच्या उपसागरापर्यंत होती. या राजवंशच्या कार्यकाळात त्यांतील राजांनी संस्कृत आणि प्राकृत कवींना उदार आश्रय दिलेला दिसतो. होणाऱ्या वाङ्मयनिर्मितीत वैदर्भी आणि वच्छोमी पद्धतींना प्राध्यान्य दिलेले आढळते. या राजांच्या मांडलिकांनी आणि अमात्यांनी शिल्पकलेच्या निर्मितीलाही उत्तेजन दिल्याचे आढळते. याची साक्ष अजिंठा व गुलवाडा येथील टेकड्यांवरील लेणी देतात. या लेणांतील शिल्पांची गणना प्राचीनकाळातील उत्कृष्ट कलाकृतींमध्ये केली जाते. त्यामुळेच, ′इसवीसनाच्या तिसऱ्या शतकापासून सहाव्या शतकापर्यंत दक्षिणेत जे राजवंश झाले त्यांमध्ये वाकाटक राजवंश हा श्रेष्ठ असून त्याच्या कामगिरीने अखिल दक्षिण भारताच्या संस्कृतीवर फार मोठा परिणाम झाला आहे.’ असे एका फ्रेंच इतिहासकाराचे उद्गार आहेत.
वाकाटक घराणे हे महाराष्ट्रातील एक प्राचीन प्रसिद्ध राजवंश. या वंशाची माहिती पुराणे, शिलालेख व तांम्रपट यांतून मिळते. प्राचीन काळी भारतात जी अत्यंत बलाढ्य व समृद्ध अशी साम्राज्ये अस्तित्वात आली,त्यांमध्ये वाकाटक साम्राज्याचा अंतर्भाव होतो. या राजघराण्याचा मूळ पुरुष वाकाटक हा इ.स. २०० च्या सुमारास होऊन गेला. त्याचा एक त्रुटित लेख आंध्र प्रदेशातील अमरावती स्तूपाजवळ एका अष्टकोनी स्तंभखंडावर कोरला आहे. त्यात त्याने तेथे केलेल्या दानाचा उल्लेख आहे. हा वाकाटक गृहपती (गृहस्थ) जवळच्या प्रदेशातून (बहुधा पूर्वीच्या हैदराबाद संस्थानच्या दक्षिण भागातून) यात्रेकरिता तेथे गेला असावा.
अजिंठ्याच्या सोळा क्रमांकाच्या लेण्यात या घराण्यातील पहिला राजपुरुष विंध्यशक्ती याला ‘द्विज’ म्हटले आहे, त्यावरून हे घराणे ब्राह्मण होते असे दिसते. त्याच्या विष्णुवृद्ध गोत्राचा निर्देश वाकाटकांच्या अनेक ताम्रपटांत येतो. विंध्यशक्ती आरंभी सातवाहनांचा मांडलिक असावा; पण सन २५० च्या सुमारास योग्य संधी साधून त्याने आपले स्वतंत्र राज्य स्थापले असे दिसते. हा आणि त्याचा मुलगा पहिला प्रवरसेन यांचा नामनिर्देश पुराणात आला आहे.
प्रवरसेन हा महापराक्रमी निघाला. त्याने अनेक देश जिंकून चारी दिशांत आपले राज्य पसरविले. त्याने अनेक सोमयाक, वाजपेय आणि चार अश्वमेध करून सम्राट ही पदवी धारण केली. ऐतिहासिक काळात दक्षिण किंवा उत्तर भारतात ही पदवी दुसऱ्या कोणी राजाने धारण केलेली माहीत नाही.
पहिल्या प्रवरसेनाने साठ वर्षे (कार. २७० ते ३३०) राज्य केले. त्याला चार पुत्र होते. ते चारही राजे झाले, असे पुराणात म्हटले आहे. तेव्हा प्रवरसेनानंतर त्याच्या विस्तृत साम्राज्याचे चार भाग झालेले दिसतात. ज्येष्ठ पातीची राजधानी प्रारंभी नागपूर जिल्ह्यातील रामटेकजवळ नंदीवर्धन येथे आणि नंतर वर्धा जिल्ह्यातील प्रवरपुर (सध्याचे पवनार) येथे होती. हिच्या अंमलाखाली उत्तर विदर्भ होता.
दुसरी शाखा वत्सगुल्म (अकोला जिल्ह्यातील वाशिम) येथे राज्य करीत होती. तिचा अंमल दक्षिणेस गोदावरीपर्यंत पसरला होता. दुसऱ्या दोन शाखांपैकी एक छत्तीसगढात आणि दुसरी दक्षिण महाराष्ट्रात (सातारा, सोलापूर, कोल्हापूर या भागात) राज्य करीत असावी. या शाखा १००-१२५ वर्षांत तेथे दुसऱ्या वंशांचे राज्य झाल्यामुळे नष्ट झाल्या असाव्यात. त्यांचे लेख अद्यापि सापडले नाहीत.
नंदिवर्धन शाखेत अनेक पराक्रमी राजे होऊन गेले. त्या शाखेतील पहिला पृथिवीषेण हा गुप्तनृपती दुसरा चंद्रगुप्त विक्रमादित्य याचा समकालीन होता. माळवा-काठेवाड या देशांवर राज्य करणाऱ्या शकक्षत्रपांचा उच्छेद करताना चंद्रगुप्ताने त्याचे साहाय्य घेतले असावे. पुढे हे राजकीय सख्य दृढ करण्याकरिता चंद्रगुप्ताने आपली कन्या प्रभावती-गुप्ता वाकाटक राजकुमार दुसरा रुद्रसेन याला दिली.
विवाहानंतर थोड्याच वर्षांनी हा रुद्रसेन कालवश झाला. तेव्हा आपल्या अल्पवयस्क दिवाकरसेन नामक मुलाच्या नावाने प्रभावती-गुप्ता राज्यकारभार पाहू लागले. तिला राज्यकारभारात मदत करण्याकरिता चंद्रगुप्ताने आपले काही अधिकारी व मुत्सद्दी विदर्भात पाठविले होते. त्यामध्ये कविकुलगुरू कालीदास होता. तो नंदीवर्धन राजधानीपासून केवळ पाच किलोमीटरवर असलेल्या रामगिरीवर (सध्याच्या रामटेकवर) अनेक वेळा गेला असावा. तेथे त्याला आपल्या नितांतसुंदर मेघदूत काव्याची कल्पना सुचून त्याने ते काव्य विदर्भातच पुरे केले असे दिसते. दिवाकरसेनानंतर गादीवर आलेल्या दामोदरसेन ऊर्फ प्रवरसेन यांस सेतुबंध नामक प्राकृत काव्य रचण्यात कालिदासाने मदत केली, अशी प्राचीन आख्यायिका आहे.
द्वितीय प्रवरसेनाचा पुत्र नरेंद्रसेन (कार. ४५० ते ४७०) याच्या काळी वाकाटकांनी आपली सत्ता उत्तरेस माळव्यावर पसरविली. त्याच्या काळात बस्तर जिल्ह्यात राज्य करणाऱ्या नलनृपती भवदत्तवर्म्याने विदर्भावर आक्रमण करून नागपूरपर्यंतचा प्रदेश जिंकला. त्यावेळी वाकाटकांनी आपली राजधानी भंडारा जिल्ह्यातील पद्मपूर येथे नेली.
नरेंद्रसेनाचा पुत्र द्वितीय पृथिवीषेण याने नलांना विदर्भातून पिटाळून लावले आणि आपली सत्ता मध्य भारतात पूर्वीच्या नागोद संस्थानापर्यंत पसरवली. तेथे त्याच्या मांडलिकाचे दोन लेख सापडले आहेत. द्वितीय पृथिवीषेणाच्या सु. इ.स. ४९० मध्ये झालेल्या निधनानंतर या ज्येष्ठ पातीचे राज्य वत्सगुल्म शाखेच्या राज्यात समाविष्ट झाले.
वत्सगुल्म शाखेचा मूळ पुरुष सर्वसेन हा पहिल्या प्रवरसेनाचा पुत्र होता. त्याने हरिविजय नामक काव्य आणि काही सुभाषिते प्राकृतात रचली. या शाखेचा शेवटचा राजा हरिषेण (कार. ४७५-५००) हा अत्यंत बलाढ्य होता. त्याने आपला अंमल उत्तरेस माळव्यापासून दक्षिणेस कुंतल देशापर्यंत आणि पश्चिमेस कोकणापासून पूर्वेस आंध्र देशापर्यंत बसविला. याच्यानंतर याचा मुलगा नादान निघाल्यामुळे वनवासीच्या कदंबांनी विदर्भावर स्वारी केली. त्या लढाईत विदर्भाच्या मांडलिकांच्या फितुरीमुळे हरिषेणाचा मुलगा मारला गेला असे दिसते. याप्रमाणे इ. स. ५२५ चया सुमारास वाकाटक वंशाचा अस्त झाला.
सांस्कृतिक प्रगती : वाकाटकांचा काळ त्यांनी धर्म, विद्या व कला-कौशल्य यांस दिलेल्या उदार आश्रयाबद्दल प्रसिद्ध आहे. बहुतेक वाकाटक राजे शिवोपासक होते; पण प्रभावती - गुप्तेच्या प्रभावामुळे तिचा पती द्वितीय रुद्रसेन विष्णूचा उपासक झाला. वाकाटकांनी अनेक मंदिरे बांधली व त्यांना शिल्पादिकांनी विभूषित केले. त्यांचे उल्लेख कोरीव लेखांत येतात. त्यांच्या काळात राजधानीजवळच्या रामगिरी (रामटेक-नागपूर) येथील देवालयांना फार महत्त्व प्राप्त झाले होते.
प्रभावती-गुप्तेचे दोन ताम्रपट तेथून दिले होते. त्यांतील एकात रामगिरिस्वामीच्या (भगवान रामचंद्राच्या) पादुकांचा उल्लेख आहे. तसाच उल्लेख कालीदासाने तेथे रचलेल्या मेघदूतात आला आहे. दुसऱ्या प्रवरसेनांनी आपल्या नावे प्रवरपुर (पवनार-वर्धा) नावाचे नगर स्थापून तेथे राजधानी नेल्यावर आपल्या रामोपासक प्रभावती-गुप्ता मातेकरिता त्या ठिकाणी भगवान रामचंद्राचे उत्तुंग देवालय बांधले होते. त्याचे अवशेष तेथे सापडले आहे.
वाकाटकांनी अनेक विद्वान ब्राम्हणांना ग्रामदाने दिली होती. त्या संदर्भात एकट्या द्वितीय प्रवरसेनाचेच दहा-बारा ताम्रपट सापडले आहेत. वत्सगुल्मच्या हरिषेण राजाच्या वराहदेवनामक मंत्र्याने अजिंठ्याचे क्रमांक सोळाचे लेणे कोरवून घेऊन त्याला सुंदर चित्रांनी विभूषित केले होते. खानदेशातील त्याच्या एका मांडलिकाने सतरा व एकोणीस क्रमांकांची लेणी कोरविली होती.
वाकाटक राजवंशाविषयीच्या संशोधनाची सुरुवात
सदर राजवंशाचे नावही एकोणीसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धापर्यंत कोणास ज्ञात नव्हते. इ.स.१८३६ मध्ये सापडलेल्या द्वितीय प्रवरसेनाच्या सिवनी ताम्रपटाने ते पहिल्यांदा उजेडात झाले. पुराणात या राजवंशातील विंध्यशक्ती या राजाचे नाव आढऴते. मात्र अशुद्ध पाठ आणि त्यांचा चुकीचा अन्वयार्थ यामुळे तो यवन वा ग्रीक वंशांतील होता असे समजले जात असे, अशी माहिती महामहोपाध्याय वा.वि. मिराशी आपल्या वाकाटक नृपतीवरच्या ग्रंथात नोंदवितात. वाकाटक घराण्याची वंशावळ अजंठा लेणींतील सोळाव्या क्रमांकाच्या लेणींत असणाऱ्या कोरीव लेखात दिलेली आढळते. ही वंशावळ अगदी सुरुवातीपासून म्हणजे विंध्यशक्तीपासून शेवटच्या हरिषेणापर्यंत दिलेली आहे. मात्र सदर कोरीव लेखाच्या वाचनानतंरही इ.स. १८६२ मध्ये डॉ. भाऊ दाजी लाड यांनी लिहिलेल्या लेखात वाकाटक हे यवन वा ग्रीक वंशांतील असून त्यांनी वैदिक यज्ञांना आणि बौद्ध धर्माला उत्तेजन दिले असे म्हटले आहे. वाकाटकांचे अधिकांश लेख हे पेटिकाशीर्षक लिपीत असल्याचे दिसून येते. त्यांच्या साऱ्याच लेखातील काळाचे उल्लेख संबंधित राज्यांच्या राज्यारंभानुसार दिलेले असल्याने त्याच्या काळाविषयी निश्चित विधान करणे अवघड होते. अशावेळी काळनिश्चितीसाठी अक्षरवाटिकेचा अभ्यास करण्याची रीत असते. त्यानुसार डॉ. बुव्हर यांच्या मते इ. स. पाचवे शतक हा वाकाटकांचा काळ येतो, तर डॉ. फ्लिट आणि डॉ. कीलहॉर्न यांच्या मते तो आठवे शतक असा आहे. इ. स. १९१२ साली पुण्यातील एका तांबटाच्या घरी वाकाटक राणी प्रभावती गुप्ते यांचा ताम्रपट सापडला.
राजवंशाची स्थापना
अजिंठ्याच्या कोरीव लेखात वाकाटकांचा उल्लेख 'द्विज' असा आलेला आढळतो तसेच त्याचे गोत्र 'विष्णूवृद्ध' असल्याचा उल्लेख पुढे उजेडात आलेल्या ताम्रपटातून आढळतो, अशी नोंदही महामोहोपाध्याय वा.वि. मिराशी यांनीआपल्या वाकाटकांवरील ग्रंथात करतात.
प्रमुख राजे
राणा सिद्धांतसिंह
भारतीय-उत्कीर्ण-लेखसंग्रह
भारतीय-उत्कीर्ण-लेखसंग्रह ( कॉर्पस इन्स्क्रिप्शनम् इंडिकॅरम) या नावाची प्राचीन भारतीय कोरीव लेखांविषयीची एक योजना स्वांतत्र्यपूर्व भारतातील पुराभिलेख विभागाने सुरू केली होती. ह्या योजनेअंतर्गत भारतीय उपखंडात सापडणाऱ्या उत्कीर्ण लेखांचे त्या त्या राजवंशांनुसार एकत्रीकरण करून त्या उत्कीर्ण लेखांचा ठसा, त्यांचे लिप्यंतर आणि इंग्रजी अनुवाद अशा आकृतीबंधात प्रसिद्ध करायचे होते. त्यानुसार भारतातील विविध पुराभिलेख विद्वानांकडे राजवंशानुसार त्याचे दायित्व देण्यात आले. यातील वाकाटक राजवंशाच्या कोरीव लेखांचे काम महामहोपाध्याय वा.वि. मिराशी यांनी आपल्याकडे घेतले. ह्या प्रकल्पाद्वारे प्रकाशित होणारे साहित्य इंग्रजी भाषेतून असणार होते. महामहोपाध्याय वा. वि. मिराशी यांनी मोठ्या परिश्रमपूर्वक हे काम पूर्ण केले. भारतीय पुरातत्त्व खात्याच्या संकेतस्थळावरील प्रकाशनांच्या यादीनुसार हा ग्रंथ इ. स. १९६३ साली प्रकाशित झाला. या ग्रंथाचे नाव ‘इन्क्रिप्शन्स ऑफ वाकाटकाज’असे आहे. हे काम पूर्ण झाल्यावर महामहोपाध्याय वा.वि. मिराशी यांनी आपला झालेला हा अभ्यास, ५ ते ९ मार्च १९५६ या काळात नागपूर विद्यापीठातर्फे आयोजित झालेल्या महादेव हरि वाठोडेकर व्याख्यानमालेत चार पुष्पांच्या रूपांत मांडला. पुढे ही व्याख्याने नागपूर विश्वविद्यालयाच्या रजिस्टारने पुस्तकरूपात प्रसिद्ध केली. त्या पुस्तकाचे नाव ‘वाकाटक नृपति आणि त्यांचा काळ’ असे आहे.
संदर्भ
वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर वर्ग:भारताचा इतिहास वर्ग:वाकाटक साम्राज्य
स्टटेरा, दरायस तिसरा याची पत्नी
ही दरायस तिसरा याची पत्नी होती. आयससच्या लढाईत दरायस पळून गेल्यावर स्टटेरा, दरायसची आई, मुलगी (ही देखील स्टटेरा) आणि इतर जनानखाना यांना अलेक्झांडर द ग्रेटने बंदिवान केले. पुढे बंदिवासातच स्टटेराचा मृत्यू झाला.
इतिहासात हिचे आणि दरायसची मुलगी स्टटेरा यांचे नाव सारखे असल्याने बरेचदा गफलत होते. दरायसच्या मुलीशी पुढे अलेक्झांडरने लग्न केले. पुढे अलेक्झांडरची दुसरी पत्नी रोक्झाना (रॉक्सेन) हिने इ.स.पू. ३२८मध्ये तिची हत्या केली.
वर्ग:पर्शियन साम्राज्य
मोठी अडई
हा बदक कुळातील एक पक्षी आहे. इंग्रजी मध्ये या पक्षाला Fulvous whistling duck असे म्हणतात.
ओळखण
हा पक्षी आकाराने बदकापेक्षा लहान असतो. दिसायला अडई सारखी असते. हीचा रंग तांबूस तपकिरी असून काळी वर्णाची असते मानेच्या माध्येभागी तांबूस पांढरा कंठा असतो. नर आणि मादी दिसायला सारखे असतात.
वितरण
पाकिस्तान उत्तर भारत, दख्खन मणिपूर आणि बांगला देश.
निवासस्थाने
मैदानी भागातील झिलानी आणि तळी.
महाराष्ट्र राज्य रंगभूमी आणि प्रयोग परिनिरीक्षण मंडळ
नाटकांसाठीचे सेन्सॉर बोर्ड म्हणून ओळखले जाते.मंडळाचे अरुण नलावडे हे अध्यक्ष आहेत.२०१७ साली वर्षभरात मराठीच्या १ हजार २६९ संहिता मंडळा कडे आल्या. तर हिंदीच्या ४७४ संहिता आल्या. प्रत्येक महत्त्वाच्या शहरातून एक व्यक्ती मंडळावर आहे. आधी ४० ते ४२ सदस्य होते, आता एकूण ५५ सदस्य आहेत. व्यावसायिक नाटकासाठी १००० रुपये फीस आकारली जाते.
रंगभूमी परिनिरीक्षण मंडळ पुढील सेवा देते: १) एक दिवसाच्या कार्यक्रमांना ना-हरकत प्रमाणपत्र देणे २) ऑर्केस्ट्रा तमाशा,मेळा,नाटक आयोजित करण्यासाठी प्रमाणपत्र देणे तसेच सार्वजनिक ठिकाणी होणा-या एक दिवसाच्या कार्यक्रमांना ना-हरकत प्रमाणपत्र देणे.३) नाट्य संहितांना प्रमाणपत्र देणे
२०११ चिनी ग्रांप्री
२०११ चिनी ग्रांप्री (अधिकृत यु.बि.एस. चिनी ग्रांप्री) ही एक फॉर्म्युला वन शर्यत आहे, जी १७ एप्रिल २०११ रोजी शांघाय येथील शांघाय आंतरराष्ट्रीय सर्किट येथे आयोजित करण्यात आली होती. ही शर्यत २०११ फॉर्म्युला वन हंगामाची तिसरी शर्यत आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:चिनी ग्रांप्री वर्ग:२०११ फॉर्म्युला वन हंगाम
काळुंदर
काळुंदर (इंग्लिश:ग्रीन क्रोमाइड, लॅटिन/शास्त्रीयःएट्रोप्लस सुराटेन्सिस) हा गोड्या पाण्यात तसेच खाजणात सापडणारा मासा आहे. हा मासा मुख्यत्वे दक्षिण भारतात आणि श्रीलंकेत सापडतो.
वर्ग:मासे
२००० फॉर्म्युला वन हंगाम
२००० फॉर्म्युला वन हंगाम हा एफ.आय.ए. फॉर्म्युला वन शर्यतीचा ५४वा हंगाम होता. ह्या हंगामामध्ये १७ शर्यती खेळवल्या गेल्या ज्यात ११ संघांच्या एकूण २३ चालकांनी सहभाग घेतला. १२ मार्च २००० रोजी ऑस्ट्रेलिया मध्ये पहिली तर २२ ऑक्टोबर रोजी मलेशिया मध्ये अखेरची शर्यत खेळवली गेली.
संघ आणि चालक
२००० फॉर्म्युला वन हंगामात एकुन ११ संघांनी भाग घेतला. खालील यादीत २००० हंगामात भाग घेतेलेल्या सर्व संघ व संघांच्या चालकांची माहिती आहे. चालकांचे क्रमांक फॉर्म्युला वन संघटनेच्या २००० हंगामाच्या अधिक्रुत सोत्राप्रमाणे आहेत. सर्व संघाची माहिती सुद्धा फॉर्म्युला वन संघटनेच्या २००० हंगामाच्या अधिक्रुत सोत्राप्रमाणे आहे. काही ऐतिहासिक रुढिंमुळे क्रमांक १३ कोणत्याही चालकाला दिले गेले नव्हते.
कारनिर्माते
† चालकाने ग्रांप्री पूर्ण केली नाही, परंतु ९०% पेक्षा जास्त रेस पूर्ण केल्या मुळे त्यांना गुण देण्यात आले.
बाह्य दुवे
वर्ग:फॉर्म्युला वन हंगाम
राजा (निःसंदिग्धीकरण)
राजा म्हणजेच एखाद्या राज्यावर अथवा सामाज्यावर राज्य करणारा शासक अथवा राज्यकर्ता.
राजा या नावापासून सुरू होणारे व या नावाचा अंतर्भाव असलेले खालील लेख विकिवर आहेत -
राजा नावाचा अंतर्भाव असलेले
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
सावड (आर्वी)
सावड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
डेहराडून
वाहतूक
जॉली ग्रॅंट विमानतळ डेहराडूनच्या २२ किमी आग्नेयेस स्थित असून येथे एर इंडिया, जेट एरवेज व स्पाइसजेट ह्या कंपन्या मुंबई, दिल्ली, बंगळूर इत्यादी शहरांहून थेट प्रवासी विमानसेवा पुरवतात.
डेहराडून रेल्वे स्थानक भारतीय रेल्वेच्या उत्तर रेल्वे क्षेत्रामधील एक स्थानक असून येथे दररोज अनेक गाड्या थांबतात. राष्ट्रीय महामार्ग ७२ व राष्ट्रीय महामार्ग ७२ ए डेहराडूनमधूनच जातात.
बाह्य दुवे
वर्ग:उत्तराखंडमधील शहरे वर्ग:डेहराडून जिल्हा वर्ग:डेहराडून
रघुराज प्रताप सिंह
रघुराज प्रताप सिंह ऊर्फ राजा भैया ( ३१ ऑक्टोबर, इ.स. १९६८) हे एक भारतीय राजकारणी, उत्तर प्रदेश विधानसभेचे सदस्य व मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांचे मंत्रिमंडळातील विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. ते इ.स. १९९३ पासून उत्तर प्रदेश राज्यात प्रतापगढ जिल्हा मध्ये कुंडा विधान सभेचे आमदार आहेत.
रुक्मिणी
रुक्मिणी ही कृष्णाची पत्नी होती. हिच्या पित्याचे नाव भीष्मक असून आईचे नाव शुद्धमती होते. भीष्मक विर्दभाचा राजा होता. देवी रुक्मिणीच्या मोठ्या भावाचे नाव सुभानदेव असे होते. रुक्मिणीस महाराष्ट्रात रखुमाई असेही म्हणतात.
जीवन
रुक्मिणीचे लग्न शिशुपालाशी होण्यापूर्वीच श्रीकृष्णाने तिला तिच्या इच्छेनुसार अंबामाता मंदिरातून पळवून नेले आणि तिच्याशी विवाह केला. पुढे त्यांना जो मुलगा झाला त्याचे नाव त्यांनी प्रद्युम्न असे ठेवले.
जेव्हा यादवांचा संहार झाला तेव्हा रुक्मिणीने अग्निप्रवेश करून आत्महत्या केली.
साहित्यातील उल्लेख
रुक्मिणीस्वयंवर या विषयावर अनेक काव्ये, नाटके आणि कादंबऱ्या लिहिल्या गेल्या आहेत. त्यांतील प्रमुख - असे असले असले तरी, राजवाड्यांचा अनुवाद केवळ विद्वानांच्या उपयोगाचा आहे, मराठी सामान्य रसिक वाचक अजूनही मुळच्या महानुभावीय रसास्वादाला पारखे झाले आहेत.
हेही पहा
वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:यादव कुळ
राधा
राधा, राधिका, राधे अशा नावांनी प्रसिद्ध असलेलीही भारतीय पौराणिक साहित्यातील महत्त्वाची व्यक्तिरेखा आहे. श्रीकृष्णाची सखी अशा संदर्भाने ती भारतीय संस्कृतीत प्रसिद्ध पावली आहे. त्याच जोडीने महालक्ष्मीचा एक अवतार म्हणूनही वैष्णव संप्रदायात तिला आदराचे स्थान आहे. वैष्णव संप्रदायाशी संबंधित असल्याने प्रामुख्याने राधारानी अशा संबोधनाने ती पश्चिम बंगाल, मणिपूर, ओरिसा, उत्तर प्रदेश, राजस्थान, गुजरात, दिल्ली, महाराष्ट्रातील खान्देश (कानबाई म्हणुन) या प्रांतात विशेष पूजनीय आहे. भारतीय संस्कृतीत निंबाक संप्रदाय आणि चैतन्य महाप्रभूंचा संप्रदाय यांच्याशी तिचा संबंध जोडलेला दिसतो. कालांतराने राधा ही लक्ष्मी किंवा अशा रूपात पूजनीय देवता म्हणून मान्यता पावली.
कीर्तिदादेवी वा रत्नगर्भा देवी आणि महाराज वृषभानु यांची कन्या
व्युत्पत्ती
राधा या नावांमध्ये 'राध' असा संस्कृत धातू आहे, ज्याचा अर्थ "प्रसन्न करणे " असा होतो. समृद्धी किंवा यशस्विता असाही राधा या शब्दाचा अर्थ आहे.
साहित्यातील स्थान
हरिवंश पुराण किंवा महाभारत या ग्रंथात राधा ही व्यक्तिरेखा आढळत नाही. देवी भागवत या ग्रंथात तिचा उल्लेख आढळतो. तेथे श्रीकृष्णाची रासलीला आणि त्यातील त्याची प्रमुख सहचरी म्हणून राधेचा उल्लेख आढळतो. वैष्णव संप्रदायाच्या भागवत पुराणात राधा ही कृष्णाची परमभक्त असल्याचा केवळ उल्लेख आहे. बाराव्या शतकात जयदेवाच्या गीत गोविंद काव्यातील राधेच्या वर्णनानंतर तिची देवी म्हणून लोकप्रियता अधिक वाढली असे अभ्यासक सांगतात. कवी जयदेवाच्या "गीत-गोविंद" या संस्कृत काव्यात राधेच्या प्रेमी नायिका रूपाचे वर्णन आढळते. श्रीकृष्ण आणि राधेच्या शृंगाराचे वर्णन या काव्यात प्रामुख्याने आलेले आहे. बंगाली लोककथा या राधा कृष्णाच्या प्रेमाचे वर्णन करतात. त्याच जोडीने दास्य भक्तीचे उदाहरण म्हणूनही या लोकसाहित्यात राधेची व्यक्तिरेखा मान्यता पावली आहे.
ब्रह्मवैवर्त पुराण आणि पद्म पुराण यांनी मात्र राधा आणि कृष्णाच्या उत्कट प्रेमाचे वर्णनच अधिक केलेले दिसते.
शिल्पशास्त्रात
प्रामुख्याने महाराष्ट्रात आढळणाऱ्या-या अर्धनारीनटेश्वर शिल्प अंकनात राधा आणि कृष्ण यांचे अद्वैत प्रतिबिंबित होते आणि त्यातून त्यांचे प्रेम आणि भक्तीही अधोरेखित होते असे अभ्यासक मानतात.
रासलीला
राधा आणि कृष्ण यांच्या उत्कट प्रेमाचा आविष्कार हा रासलीला या नृत्यप्रकारातून अभव्यक्त होते असे मानले जाते.गोपीच्या समवेत कृष्ण आणि राधा यांचे नृत्य असे या रासक्रीडेचे स्वरूप मानले जाते. मणिपुरी नृत्याच्या शास्त्रीय प्रकारात या रासनृत्याला विशेष महत्त्व आहे. भागवत पुराण, जयदेवाचे गीत-गोविंद यातील काव्य संकल्पना वापरून हे नृत्य केले जाते.
व्यक्तिरेखेचे स्वरूप
वैष्णव संप्रदायाच्या जोडीने राधा ही शाक्त संप्रदायाशी निगडित देवताही मानली जाते. प्रांताप्रांतानुसार तिच्या संकल्पनेच्या छटा आणि त्यांचा आशय बदलताना दिसतो. भक्तिसंप्रदाय हा भारतात लोकप्रिय होण्याच्या काळात मधुरा भक्तीचे प्रतीक म्हणून राधा ही देवता म्हणून अधिक मान्यता पावलेली दिसते.
तत्त्वज्ञानातील संकल्पना
भारतीय तत्त्वज्ञानाची महत्त्त्वाची संकल्पना म्हणजे परमेश्वर चराचर व्यापून राहिला आहे. या तत्त्वाला अनुसरून राधा ही जणू काही कृष्णच आहे अशा परिभाषेत राधा आणि कृष्ण यांचे ऐक्य दाखविले जाते.
श्रीकृष्ण हा ऊर्जेचा स्रोत असून राधा ही संपूर्ण ऊर्जामय आहे. राधा आणि कृष्ण हे देवत्वाचे स्त्रीतत्त्व आणि पुरुषतत्त्व आहेत. अग्नी आणि त्याची धग किंवा कस्तुरी आणि तिचा सुगंध हे जसे एकमेकांपासून अलग होत नाहीत तेच राधा आणि कृष्णाचे नाते आहे.