cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अखिल भारतीय मराठी लोककला संमेलन
याशिवाय एक तीन दिवसांचे अखिल भारतीय लोककला संमेलन कऱ्हाड येथे ११ मे ते १३ मे २०१८ या काळात झाले. या संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. प्रभाकर मांडे होते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
पाथर्डी तालुक्यातील गावे
हत्राळ
य
गावे वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
ओकियोबेलोची लढाई
ही लढाई ८ ते ९ एप्रिल १८१५ या दिवसांमध्ये नेपल्सच्या युद्धात उद्भवली. या लढाईमध्ये ऑस्ट्रियन साम्राज्याने नेपल्सच्या राजतंत्रावर विजय मिळवला.
वर्ग:इ.स. १८१५
कोरोझाल टाउन
कोरोझाल टाउन बेलीझच्या कोरोझाल जिल्ह्यातील शहर व प्रशासकीय केन्द्र आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ९,८७१ इतकी होती. येथील बहुसंख्य वस्ती एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात झालेल्या युकातान संघर्षातील निर्वासितांचे वंशज आहेत. १९५५ साली आलेल्या हरिकेन जॅनेटने या शहराचे अतोनात नुकसान केले होते. कोरोझाल टाउनची त्यानंतर मोठ्या प्रमाणात पुनर्बांधणी करण्यात आली आहे.
हे शहर प्राचीन माया संस्कृतीतील शहरावर बांधले गेले आहे. पूर्वी चेतुमाल नावाने ओळखले जाणारे शहर हेच असावे असा अंदाज आहे. आता चेतुमाल नावाचे वेगळेच शहर मेक्सिकोमध्ये आहे.
वर्ग:बेलीझमधील शहरे वर्ग:कोरोझाल जिल्हा
एव्हान्सव्हिल
एव्हान्सव्हिल (Evansville) हे अमेरिकेच्या इंडियाना राज्यातील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (इंडियानापोलिस व फोर्ट वेन खालोखाल) आहे. १,१७,४२९ इतकी लोकसंख्या असलेले एव्हान्सव्हिल शहर इंडियानाच्या दक्षिण भागात इलिनॉय व केंटकी ह्या राज्यांच्या सीमेजवळ वसले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंडियानामधील शहरे वर्ग:एव्हान्सव्हिल वर्ग:व्हँडरबर्ग काउंटी (इंडियाना)
वाटी
वाटी हा जेवणाच्या ताटात आमटी, पातळ भाजी, रस्सा भाजी किंवा श्रीखंड, गुलाबजांब, रसगुल्ला आदी मिष्टान्ने वाढण्यासाठी वापरायचा एका विशिष्ट आकाराचा रुंद तोडाचा बुटका पेला असतो. वाटी बहुधा पितळेची, चांदीची किंवा स्टेनलेस स्टीलची असते. वाटीचा उपयोग रवा, साखर, किंवा अशाच प्रकारचे अन्य न शिजवलेले अन्नपदार्थ मोजून घेण्यासाठीही होतो.
पानात द्रव पदार्थ वाढण्यासाठी धातूच्या वाटीऐवजी पळसाच्या, सागाच्या अथवा तत्सम मोठ्या पानांपासून बनलेल्या द्रोणाचा वापर होतो.
मोठ्या आकारमानाच्या वाटीला वाडगा म्हणतात.
वर्ग:भारतीय पाकसाधने वर्ग:दैनंदिन वापरातील वस्तू
प्रशिक्षण
thumb|200px|अवकाशयानाबाहेरच्या मोहीमेसाठी अवकाशयात्री पाण्याखालील तयार केलेल्या कृत्रिम वातावरणात प्रशिक्षण घेतांना
प्रशिक्षण म्हणजे ज्ञानार्जन,नविन कसब शिकणे व योग्यता वाढविणे होय.
Training Training Entrenamiento Trejnado Formation Pelatihan אימון אישי Treniruotė Trainen 訓練 Trening Trening Trening Treinamento Training Cvičenie Обука 訓練
विजय मांजरेकर
मांजरेकर, विजय वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
शिवनगर (कारंजा)
शिवनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
गूटी
गूटी हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे. येथील रेल्वे स्थानक मुंबई चेन्नई रेल्वेमार्गावरील महत्त्वाचे स्थानक आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:अनंतपूर जिल्हा
विजय मर्चंट
विजयसिंग माधवजी मर्चंट तथा विजय माधवजी ठाकरसी (१२ ऑक्टोबर, इ.स. १९११ - २७ ऑक्टोबर, इ.स. १९८७) हे 🇮🇳 indiaकडून दहा कसोटी सामने खेळलेले क्रिकेट खेळाडू होते. उजखोरा फलंदाज व उजखोरा मध्यमगती गोलंदाज असलेल्या मर्चंट यांनी इ.स. १९२९ ते इ.स. १९५१ दरम्यान मुंबईसाठी प्रथमश्रेणी सामने खेळले. त्यांची फलंदाजीची सरासरी ७१.६४ ही प्रथमश्रेणी क्रिकेट इतिहासातील डॉन ब्रॅडमननंतरची दुसरी सर्वोच्च सरासरी आहे.
त्यांनी आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीत दोन इंग्लंड दौरे केले ज्यामधे त्यांनी ४००० पेक्षा जास्ती धावा केल्या. इंग्लिश क्रिकेटपटू सी.बी. फ्राय म्हणाला होता की "Let us paint him white and take him with us to Australia as an opener." त्यांचे भाऊ उदयसुद्धा प्रथमश्रेणी क्रिकेट खेळलेले आहेत.
न्हानवे
न्हानवे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
विजय मर्चंट
क्रिकेट व्यतिरिक्त ते ठाकरसी ग्रुपच्या हिंदुस्तान स्पिनिंग व वीविंग मिल्सशी संलग्न होते.
न्हानवे
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
विजय मर्चंट
कौटुंबिक माहिती
मर्चंट यांचा जन्म इ.स. १९११ मध्ये मुंबईमध्ये एका श्रीमंत घरात झाला.
न्हानवे
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
विजय मर्चंट
कौटुंबिक माहिती
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
होल्झकिर्चेन अप्पर बावेरिया
होल्झकिर्चेन हे जर्मनीच्या बावरियामधील (बायर्न) येथील एक बाजाराचे शहर आहे. येथे १६०००हून अधिक लोकसंख्या (२००८) आहे. हे माईसबाच जिल्ह्यातील सर्वात मोठे शहर आहे.
होल्झकिर्चेन हे माइसबॅचच्या काऊन्टीमधील अल्पेन्वरलँडवर आहे. ते १३व्या शतकात मार्केट म्हणून स्थापित केले गेले होते.
आजकाल होल्झकिर्चेन हे शहर फार्मास्युटिकल संशोधन आणि उत्पादनाचे ठिकाण म्हणून परिचित झाले आहे. येथील औद्योगिक झोन मध्ये सॅंडोझ आणि हेक्सल यांचे युरोपियन केंद्र स्थित आहेत.
गाड्या
होल्झकिर्चेन हे म्यूनिच-होल्झकिर्चेन आणि रेल्वेमार्ग म्यूनिच पूर्व-डेझनहॉफेन या रेल्वेमार्गाने जोडलेले आहे. म्युनिकसाठी हे शहर एक चांगले कनेक्शन आहे (एस-बहन कनेक्शनसह (एस ३), दर २० मिनिटांनी निघते). रेल्वे लाईन होल्झकिर्चेन-लेन्गग्रीज (जर्मन) आणि स्लीअरशीचे कनेक्शन एका तासात एकदा बेयरीस्चेन ओबरलँडबहॅन (बीओबी) द्वारे चालविले जाते आणि ते थेट टेंगर्नी, लेंगग्रीज अँड बायरीस्झेझल यांना थेट जोडते. मंगलबाहन ते रोझेनहाइम या रेल्वे मार्गावर, डिसेंबर २०१३ पासून ट्रान्सदेव जर्मनीची (मेरिडियनच्या आधी, रेल्वे लाईन डीबी रेजिओ एजीमार्गे) कार्यरत असलेल्या 'मेरिडियन' नावाच्या कंपनीमार्फत तासांनंतर एकदा सेवा चालविली जात आहे. सोमवार ते शुक्रवार मेरिडियन नऊ सेवा चालवित आहेत, जे रोजेनहिम आणि म्युनिक सेंट्रल स्टेशनला होल्झकिर्चेन मार्गे जोडतात.
बस
ओबरबेर्नबस व एमव्हीव्ही बसचे खालील मार्ग स्टेशनवर किंवा झेंटरलर ओम्निबस-ब्ह्ह्नॉफ (झोबी) वर थांबतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीमधील शहरे वर्ग:बायर्न
कापडे खुर्द
कापडे खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पोलादपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:पोलादपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
लेक्सिंग्टन
लेक्सिंग्टन हे अमेरिका देशाच्या केंटकी राज्यातील एक शहर आहे. केंटकीच्या उत्तर भागात वसलेले हे शहर येथील अनेक घोड्यांच्या तबेल्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. २०१२ साली ३ लाख लोकसंख्या असणारे लेक्सिंग्टन अमेरिकेमधील ६२व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:केंटकीमधील शहरे वर्ग:फॅयेट काउंटी (केंटकी)
कार्पीची लढाई (१८१५)
कार्पीची लढाई ही लढाई १० एप्रिल १८१५ रोजी नेपल्सच्या युद्धात उद्भवली. या लढाईमध्ये ऑस्ट्रियन साम्राज्याने नेपल्सच्या राजतंत्रावर विजय मिळवला.
वर्ग:इ.स. १८१५
मात्तूर
मात्तूर हे कर्नाटक राज्याच्या शिमोगा जिल्ह्यात असलेल्या तुंगा नदीच्या किनाऱ्यावरचे एक गाव आहे. या गावात राहणारे सर्व लोकं संस्कृत भाषा बोलतात. या व्यतिरीक्त येथे तमिळ, कन्नड, तेलुगू या भाषेपासून एकत्रितपणे बनलेली 'संकेती' ही भाषाही बोलली जाते. तेथील अनेक घरांच्या दरवाज्यावर "आपण या घरात संस्कृत बोलू शकता" अशी पाटी लावलेली आहे. येथील मुले खेळतांनादेखील संस्कृतमध्येच बोलतात.
वर्ग:शिमोगा जिल्हा
युनिव्हर्सिटी ऑफ एव्हान्सव्हिल
युनिव्हर्सिटी ऑफ एव्हान्सव्हिल अमेरिकेच्या इंडियाना राज्यातील एव्हान्सव्हिल शहरातील विद्यापीठ आहे. बिगरसरकारी मालकीचे हे विद्यापीठ मुक्त कला आणि विज्ञान शाखांमध्ये पदव्या प्रदान करते. अंदाजे २,५०० विद्यार्थी असलेल्य या विद्यापीठाची स्थापना इ.स. १८५४ साली मूर्स हिल कॉलेज या नावाने झाली. हे विद्यापीठ युनायटेड मेथॉडिस्ट चर्चशी संलग्न आहे.
वर्ग:अमेरिकेमधील विद्यापीठे वर्ग:एव्हान्सव्हिल
तेली
तेली ही महाराष्ट्र व भारतासह दक्षिण आशियात अन्यत्र आढळणारी एक जात आहे. पूर्वीच्या काळी तेलाचे गाळप व विक्री करण्याच्या पेशातील लोकांना 'तेली' या संज्ञेने उल्लेखले जाई. तेली जातीत हिंदू, तसेच इस्लाम या धर्मांचे प्रचलन आढळते. सहसा इस्लामधर्मीय तेली समाजाचा उल्लेख तेली या संज्ञेपेक्षा रोशनदार या संज्ञेने केला जातो. वर्तमान काळात भारतीय प्रजासत्ताकात ही जात इतर मागासवर्गीय जातींत गणली जाते.
विरुद्धाशन
आयुर्वेदानुसार परस्परविरोधी गुणांचे खाद्यपदार्थ खाणे यास विरुद्धाशन म्हणतात. अशन म्हणजे खाद्यपदार्थ किंवा जेवण; त्यामुळे विरुद्ध + अशन, अर्थात परस्परविरोधी गुणाचे अन्न खाणे, अशा अर्थाची ही संज्ञा आहे. उदाहरणार्थ, दही व मासे, ताक व गूळ, तेल व तूप, तूप व मध समप्रमाणात खाणे, फणसाचे गरे खाऊन त्यावर विडयाचे पान खाणे, दूध व फळे एकत्र खाणे, इत्यादी जोड्या विरुद्धाशनात गणल्या जातात. विरुद्धाशन केल्यास पचनसंस्था बिघडू शकते.
त्रुटी
यावर कुठल्याही प्रकारचे संशोधन झालेले नाही. तसेच विरुद्धाशन म्हणजे नेमके काय याची ठोस व्याख्या नाही.
बाह्य दुवे
वर्ग:आयुर्वेद
दप्तर
दप्तर म्हणजे कार्यालयीन फायली आणि कागदपत्र यांचे कापडात बांधलेले गाठोडे.
लंडन आय
लंडन आय (London Eye) हा लंडन शहरामधील एक अजस्त्र पाळणा (जायंट व्हील/फेरिस व्हील) आहे. थेम्स नदीच्या काठावरील लंडन आय हे युनायटेड किंग्डममधील सर्वात लोकप्रिय पर्यटन स्थळ व लंडनमधील सर्वात प्रसिद्ध खुणांपैकी एक मानले जाते. येथे दरवर्षी सुमारे ३५ लाख पर्यटक भेट देतात.
१३५ मीटर उंचीचा हा पाळणा ३१ डिसेंबर १९९९ रोजी खुला करण्यात आला. ह्याच्या बांधकामासाठी सुमारे ७ कोटी पाउंड इतका खर्च आला.
नांदोरा (वर्धा)
नांदोरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
लंडन आय
बाह्य दुवे
वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
नांदोरा (वर्धा)
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
जेम्स पाचवा, स्कॉटलंड
वर्ग:स्कॉटलंडचे राजे वर्ग:इ.स. १५१२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५४२ मधील मृत्यू
ढाका
ढाका (बंगाली: ঢাকা) ही दक्षिण आशियातील बांगलादेश देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. बुरिगंगेच्या तीरावर वसलेल्या ढाक्याची ढाका महानगर क्षेत्रांतर्गत लोकसंख्या सुमारे १.४ कोटी (इ.स. २०१३ सालातील अंदाज) आहे. ढाका हे जगातील दहाव्या क्रमांकाचे मोठे शहर असून ते बांगलादेशाचे राजकीय, आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे.
१७ व्या शतकामध्ये मुघल साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली असताना हे शहर जहांगिर नगर ह्या नावाने ओळखले जात असे. ब्रिटिश राजदरम्यान ढाक्याची खऱ्या अर्थाने प्रगती झाली. १९४७ साली स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर ढाका पूर्व पाकिस्तानची तर १९७१ सालापासून बांगलादेशची राजधानी राहिली आहे.
मुघल सल्तनत दरम्यान, 17 व्या शतकात हे शहर "जहांगीर नगर" म्हणूनही ओळखले जात असे, ते केवळ प्रादेशिक राजधानीच नव्हते तर जगभरात येथे बनविलेल्या मलमलच्या व्यापारात देखील वापरले जात असे.
बाह्य दुवे
वर्ग:बांगलादेशमधील शहरे वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे  वर्ग:बांगलादेश
कासालिगाची लढाई
कासालिगाची लढाई १२ एप्रिल १८१५ रोजी नेपल्सच्या युद्धात उद्भवली. या लढाईमध्ये योहान फ्रीडरिश फोन मोह्रच्या ऑस्ट्रियन सैन्याने वाकिम मुरातच्या नेपल्सच्या सैन्यावर विजय मिळवला.
वर्ग:इ.स. १८१५
ईमेल
ईमेल किंवा ई-मेल (मराठीत:विपत्र): हे Electronic Mail ह्या इंग्लिश संज्ञेचे लघुरूप असून इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांच्या साहाय्याने संदेश पाठवण्याचे तंत्रज्ञान आहे. सध्याच्या बहुतांश ईमेल यंत्रणा इंटरनेटचा वापर करतात. इलेक्ट्रॉनिक मेल, ज्याला आपण रोजच्या वापरात ई-मेल ह्या नावानी ओळखतो, ती एका प्रकारची डिजिटल संदेशांची देवाण घेवाण आहे. ई-मेलने एका लेखकाने संगणकावर टंकलिखित करून पाठवलेला मजकूर अगदी थोड्याच वेळात दुसऱ्या एका किंवा अनेक वाचकांपर्यंत पोहोचतो. आजचे आधुनिक ई-मेल हे स्टोअर(साठवा) आणि फॉरवर्ड (पुढे पाठवणे) ह्या धर्तीवर बनवले गेलेले आहेत. ई-मेल सर्व्हर संदेश प्राप्त करतात, संदेश पाठवतात आणि संदेश साठवूनसुद्धा ठेवू शकतात. त्यासाठी आता संदेश पाठवणारे, वाचणारे आणि त्यांचे संगणक हे ऑनलाइन असण्याची गरज नाही. ते थोड्या काळासाठी एकमेकांबरोबर जोडले गेले तरी संदेश पाठवता येतो. हा थोडा काल एक संदेश पाठवण्यास लागणाऱ्या वेळापर्यंत सीमित असतो.
ई-मेल संदेशाचे दोन भाग असतात. पहिल्या भाग असतो हेडर म्हणजेच ठळकपणे लिहिलेले संदेशाचे नाव, पाठवणाऱ्याचा ई-मेलचा पत्ता, आणि संदेश ज्याला पाठवला आहे त्याचाही ई-मेलचा पत्ता हे सगळे असते. दुसरा भाग म्हणजे मेसेज बॉडी ह्यामध्ये संदेश लिहिलेला असतो.
प्राथमिक स्वरूपात असताना फक्त लिहिलेले संदर्भ पाठवता येणारा ई-मेल आधुनिक काळात जास्त विकसित होऊन मल्टिमीडिया अ‍ॅटॅचमेन्ट्‌स म्हणजेच छोट्या आकाराचा मल्टिमीडिया फायली पाठवण्याइतपत सक्षम बनला. ह्या पद्धतीला मल्टिपर्पज इंटरनेट मेल एक्सटेन्शन्स (MIME)असे म्हणतात.
ई-मेल सेवेचा इतिहास आपल्याला "अर्पानेट” पर्यंत मागे घेऊन जातो. १९८०चा दशकात “अर्पानेट”चे इंटरनेट मध्ये झालेल्या रूपांतरामुळे ई-मेल सेवेचा जन्म झाला. १९७० मध्ये पाठवले गेलेले ई-मेल आणि आजचे फक्त शब्दबद्ध मजकूर असलेले  ई-मेल यांमध्ये कमालीचे साम्य आहे.
संगणकीय जाळ्यांचा मदतीने पाठवलेला ई-मेल प्रथमत: “अर्पानेट” वर फाईल ट्रान्स्फर प्रोटोकॉल (FTP)चा प्रणालीनुसार पाठवला गेला. सन १९८२ पासून ईमेल पाठवण्यासाठी सिम्पल मेल ट्रान्स्फर प्रोटोकॉलचा वापर होत असतो.
व्याकरणदृष्ट्या 'ईमेल' हा पुल्लिंगी शब्द नाम (एक संदेश)म्हणून वापरला जातो. इंग्लिश भाषेमध्ये 'टु ईमेल' ही संज्ञा क्रियापद म्हणूनही (ईमेल पाठवणे ह्या अर्थी) वापरली जाते.
ईमेलचा उगम
हॉटमेल ही ईमेल प्रणाली सामान्य जनतेला फुकट वापरता येणारी पहिली यशस्वी ईमेल प्रणाली होती.
ईमेल व कॉंप्यूटर व्हायरसचा धोका
gy)yh
स्पॅम ईमेल
स्पॅम ईमेल म्हणजे अनाहूतपणे पाठविलेले, बहुतांशी जाहिराती करण्यासाठी पाठवलेले ईमेल होत.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंटरनेट
शरणकुमार लिंबाळे
प्रा.डाॅ. शरणकुमार लिंबाळे (जन्मदिनांक १ जून, १९५६- हयात) हे मराठी भाषेतील लेखक आहेत. अक्करमाशी या त्यांच्या आत्मकथनाला मराठी साहित्यात महत्त्वाचे स्थान आहे. आपल्या लिखाणाने त्यांनी दलित साहित्यात भर घातली आहे. त्यांची 'दलित साहित्याचे सौंदर्यशास्त्र' यांसारखी काही पुस्तके साहित्याच्या अभ्यासकांकडून महत्त्वाची मानली जातात.
सन्मान आणि पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:आंबेडकरवादी
स्टॅन्ली ब्रुस
स्टॅन्ली ब्रुस (१५ एप्रिल, इ.स. १८८३:मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया - २५ ऑगस्ट, इ.स. १९६७:लंडन, इंग्लंड) हा ऑस्ट्रेलियाचा आठवा पंतप्रधान होता.
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू
युकिहिरो मात्सुमोतो
युकीहीरो मात्सुमोतो( まつもとゆきひろ, ; १४ एप्रिल, १९६५ - ) तथा मात्झ हा एक जपानी संगणकशास्त्रज्ञ व सॉफ्टवेर प्रोग्रामर आहे. तो रुबी ह्या संगणकीय भाषेचा मुख्य योजक व कल्पक म्हणून व रुबीला चालविणारे सॉफ्टवेअर मात्झचे रुबी इंटरप्रिटर ह्यांसाठी प्रसिद्ध आहे.
२०११ मध्ये मात्सुमोतो 'हिरोकू' ह्या ऑनलाईन क्लाउड संस्थेमध्ये रुबीचा मुख्य आर्किटेक्ट सान फ्रान्सिस्को येथे राहिला. तो 'राकुतेन इन्स्टीटूट ऑफ टेक्नोलॉजी', जे कि राकुतेन ह्या कंपनीची संशोधन संस्था आहे,चा सहकारी आहे. जून २०१४ मध्ये त्याला तांत्रिक सल्लागाराच्या भूमिकेवर वासिली ह्या कंपनीत नेमण्यात आले.
सुरुवातीचे जीवन
मात्सुमोतोचा जन्म ओसाका ह्या भागात झाला असून, टो तोत्तोरी ह्या भागात वयाच्या चौथ्या वर्षानंतर मोठा झाला. 'जापान इंक.' ह्यांच्या मुलाखातीनुसार, तो मध्याशालेय शिक्षण संपेपर्यंत स्वशिक्षित प्रोग्रामर झाला होता. तो सुकुबाच्या महाविद्यालायामधून माहिती विज्ञानामध्ये पदवीधर झाला. तिथे तो इकुओ नकाता ह्यांच्या संगणकीय भाषा व कमपायलर प्रयोगशाळेचा सदस्य होता.
रुबी
२१ डिसेंबर १९९५ला मात्झने रुबीची पहिली आवृत्ती सदर केली. एम. आर. आय ह्या रुबीच्या इंटरप्रीटरचा टो अजूनपर्यंत मुख्य विकासक आहे.
एमरुबी
एप्रिल २०१२ मध्ये मात्झ्ने रुबीची एका खुली स्रोत अंमलबजावणी, 'एमरुबी' प्रकाशित केली. 'राईट वीएम' ह्या त्याच्या आभासी संगणकयंत्र (व्हर्चुअल मशीन) वर एमरुबीचे एक किमान रूप आहे. तिचा उपयोग सॉफ्टवेअर विकासकांना दुसऱ्या भाषांमध्ये रुबीचा स्रोत करण्यासाठी आहे. त्यासोबतच 'मेमरी फुटप्रिंट' लहान ठेवून एमरुबी प्रोग्रामला अनुकूल करण्यास मदत करते.
स्ट्रीम
डिसेंबर २०१४ मध्ये मात्झ्ने स्ट्रीम नावाच्या एका नव्या 'स्क्रिप्ट' आधारित संगणकीय भाषेचे अनावरण केले. स्ट्रीम ही एक सहकालिक (कोंकरंट) भाषा आहे ज्याची प्रेरणा लिनक्स शेल, एरलांग, इत्यादी अश्या फंक्शनल भाषांमधून घेतली गेलेली आहे.
ट्रेझर देटा
ट्रेझर देटा ह्या कंपनीसाठी मात्झ्चे नाव एक गुंतवणूकदार म्हणून सूचीबद्ध झाले आहे. कंपनीचे अनेक प्रकल्प, जसे 'फ़्लुएन्टडी' हे रुबीचा वापर करतात.
वयक्तिक जीवन
मात्झ हा विवाहित आहे व त्याला ४ मुले आहेत. तो 'दि चर्च ऑफ जीसस ख्रिस्त ऑफ लेटर डे सेंट्स' ह्या दलाचा सदस्य आहे. त्यांने पूर्वी एक धर्माप्रचार्तर म्हणून काम केले व तो आता बिशाप्चालाकामध्ये सल्लागार म्हणून कार्य करतो.
बाह्य दुर्वा
वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सकाळ (वृत्तपत्र)
सकाळ (वृत्तपत्र) हे भारताच्या पुणे शहरातून प्रसिद्ध होणारे वृत्तपत्र आहे.
सकाळ हे वृत्तपत्र डॉ. नानासाहेब परूळेकर यांनी पुण्यात एक जानेवारी १९३२ रोजी सुरू केले. २१ सप्टेंबर १९८७ पासून या वृत्तपत्राचा ताबा पुण्यातील उद्योजक प्रताप पवार यांच्याकडे आला. सकाळ पुणे शहरातील अव्वल क्रमांकाचे दैनिक असून, त्याच्या आवृत्त्या सोलापूर, कोल्हापूर, मुंबई, नाशिक, जळगाव, औरंगाबाद, व नागपूर या शहरांतूनसुद्धा प्रसिद्ध होतात. सध्या सकाळ हे महाराष्ट्रातील आघाडीच्या खपाच्या दैनिकांपैकी एक आहे. वृत्तपत्र म्हणून सुरू झालेला सकाळ आता बहुमाध्यम समूह झालेला आहे.
सकाळ वृत्तपत्र समूहाची इतर प्रकाशने :
दैनिके:
नियतकालिके:
दूरचित्रवाणी :
न्यूझ पोर्टल :
'सकाळ' वृत्तपत्राच्या आवृत्त्या :
'सकाळचे संपादक
सकाळ टुडे स्थानिक पातळीवरील बातम्यांसाठी 'सकाळ'ने स्वतंत्र पुरवणी सुरू केली. या पुरवणीसाठी 'सकाळ'ने 'टुडे' हे इंग्रजी नाव वापरले. २००६-२००७ या कालावधीमध्ये 'सकाळ'च्या महाराष्ट्रातील सर्व आवृत्त्यांमध्ये स्थानिक बातम्यांसाठी 'टुडे' पुरवणी प्रसिद्ध होण्यास सुरुवात झाली. या बदलाची सुरुवात 'सकाळ'च्या पुणे आवृत्तीपासून झाली 'पुणे टुडे' ही पहिली पुरवणी १४ ऑगस्ट, २००६ रोजी प्रसिद्ध झाली. रोज मुख्य अंकाबरोबर ही १० किंवा १२ पानी पुरवणी प्रसिद्ध होते. यामुळे स्थानिक पातळीवरील बातम्या आणि जाहिरातदार यांना नवे व्यासपीठ उपलब्ध झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:मुंबईतील वृत्तपत्रे वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे वर्ग:सकाळ माध्यम समूह
खुरगाव
खुरगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नांदेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९७५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नांदेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १४३५
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४३५ वर्ग:इ.स.च्या १४३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
करंजे (पोलादपूर)
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:पोलादपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
केना
एक प्रकारची वनस्पती. याचे शास्त्रीय नामकरण Commelina benghalensis आहे, तर दुसरं फेमस नाव बंगाल डे फ्लॉवर असे  आहे. आशियातल्या बहुतेक देशांमध्ये 'केना' आढळतेच लांबट हिरवी पानं असलेल्या केन्याच्या पानाची थोडीशी कडसर चव असते.
अमेरिकेच्या Federal Noxious Weed List मध्येही केना आढळतो.
वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:पवित्र वनस्पती
नोकिया १०११
हा प्रचंड संख्येत निर्माण केलेला पहिलाच जीएसएम भ्रमणध्वनी होता. १० नोव्हेंबर १९९२ रोजी तो बाजारात आला. या भ्रमणध्वनीचा प्रकार क्रमांक त्याच्या उत्पादनवर्षावरून ठेवण्यात आलेला आहे.
ह्या मोबाईलचे उत्पादन १९९४ पर्यंत चालले.
बांगलादेशी टका
बांगलादेशी टाका (बंगाली:টাকা; चिह्न:৳ )हे बांगलादेशचे अधिकृत चलन आहे. एक टका १०० पॉइशांमध्ये (पैशांमध्ये) विभागला जातो.
बाह्य दुवे
वर्ग:चलने टका
राइशस्टाग
राइचश्टाग (शब्दभेदः राइखश्टाग; Reichstag) ही बर्लिन शहरामधील एक ऐतिहासिक वास्तू आहे. १८९४ साली जर्मन साम्राज्याच्या संसदेसाठी बांधण्यात आलेले राइचश्टाग सध्या जर्मन सरकारचे अधिकृत मुख्यालय आहे.
गॅलरी
वर्ग:बर्लिनमधील इमारती व वास्तू
मनुका
मनुका किंवा बेदाणा (plum) ही अर्धवट वाळवलेली द्राक्षे असतात. काळ्या बेदाण्यांना मनुका म्हणतात. पिवळ्या रंगाचे बेदाणे बहुधा थॉमसन, सोन्नाक्का, ताशी गणेश, माणिक्यमन या जातींच्या द्राक्षांपासून बनवले जातात. माणिक्यमन ही द्राक्षे केवळ बेदाणे तयार करण्यासाठी पिकवतात. शरद या जातीच्या काळ्या द्राक्षांपासून काळ्या मनुका बनतात.
वाझोळी
वाझोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
मनुका
वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ वर्ग:खाद्यपदार्थ वर्ग:सुकामेवा
वाझोळी
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
शिवण बुद्रुक
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
दिवाळी अंक
दिवाळीअंक हे मराठी वाङ्‌मयीन संस्कृतीचे वैशिष्ट्यपूर्ण अंग आहे. दिवाळी सणाच्या सुमारास निघणाऱ्या विशेष अथवा वार्षिक नियतकालिकांना दिवाळी अंक असे म्हणतात.
मनोरंजन हा सन १९०९ साली छापला गेलेला मराठीतला प्रथम दिवाळी अंक होता. सन २००९ मध्ये दिवाळी अंकांचे शतक पूर्ण झाले आहे. दिवाळीचा फराळ, फटाके, मिठाया या समवेतच दिवाळी अंक ही सुशिक्षित व साहित्यप्रेमी घरांसाठी एक आवश्यक घटक आहे. पूर्वीच्या दिवाळी अंकांत मनोरंजनासमवेतच परंपरा, संस्कृती याची माहिती असे. काळानुरूप त्यात बदल झाला आहे.
महाराष्ट्रात सुमारे ८०० च्या जवळपास दिवाळी अंक प्रदर्शित होतात.
अनेक मराठी वृत्तपत्रेही वाचकांसाठी दिवाळी अंक काढत आहेत.त्यासोबतच आरोग्य, खेळ यांसारख्या अनेक विषयांना वाहिलेले दिवाळी अंकदेखील छापण्यात येतात. या सोबतच ऑडियो व्हिज्युअल दिवाळी अंकही निघत आहेत.
इ.स. १५८०
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५८० वर्ग:इ.स.च्या १५८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
दिवाळी अंक
इतिहास
१९०५ साली श्री. बाळकृष्ण विष्णू भागवत यांच्या 'मित्रोदय' या मासिकाने दिवाळी विशेष अंक काढला होता. 'नोव्हेंबर दिवाळीप्रीत्यर्थ' असा उल्लेख या मासिकावर होता. पूर्णपणे वाङ्मयाला प्राधान्य देणारा हा अंक होता. २४ पानांच्या या अंकात कादंबरी, चरित्र, वैचारिक निबंध असा मजकूर होता. १६ पानं मराठीत आणि ८ पानं इंग्रजीत होती.रुढार्थानं हा दिवाळी अंक नसला तरी, वा. गो. आपटे ह्यांच्या संपादनाखाली प्रकशित आनंद मासिकाच्या १९०७ आणि १९०८ च्या ऑक्टोबर अंकातून दिवाळी निमीत्त विशेष लेख प्रसिद्ध झाले होते. दिवाळी अंक या उद्देशास वाहून घेतलेल्या पहिल्या दिवाळी अंकाचा मान काशिनाथ रघुनाथ मित्र(२ नोव्हेंबर १८७१ - २३ जून १९२० ) यांनी संपादित केलेल्य   १९०९ साली प्रकाशित 'मनोरंजन'  दिवाळी अंकास जातो.
दिवाळी अंक झालेल्या स्पर्धा
(या विभागात प्रस्तावित स्पर्धांची माहिती मुळीच देऊ नये.झालेल्या स्पर्धांत पुरस्कृत दिवाळी अंकांच्या/लेखांच्या/लेखकांच्या संदर्भाने केवळ ससंदर्भ परिच्छेद लेखन करावे.पुरस्कृत दिवाळी अंकांची यादी स्पर्धा आणि पुरस्कार प्राप्त दिवाळी अंकांची यादी येथे जोडावी.)
पहिला दिवाळी अंक
इ.स. १८८५ मध्ये सुरू झालेल्या आणि का.र. मित्र हे संपादक आणि मालक असलेल्या ’मनोरंजन’ मासिकाने मराठीतला पहिला दिवाळी अंक काढला होता.
हल्ली मराठी नियतकालिकांच्या सृष्टीत प्रतिवर्षी दिवाळी अंकांची पर्वणी असते. लेखक, प्रकाशक, संपादक व वाचक, सर्वांचाच उत्साह तेव्हा जणू शिगेला पोचतो; ललित वाङ्मयाच्या अनेक शाखांमधील प्रतिवर्षाच्या स्थितिगतीचे स्वरूप एकदम लक्षात येण्याला वाव मिळतो. ह्या योजनेला ‘मनोरंजन’ने चालना दिली.
‘मनोरंजन’ने आपल्या १९०१ च्या नोव्हेंबरच्या अंकात दिवाळीसंबंधी काही खास लेख घालून आणि अधिक कविता व गोष्टी देऊन दिवाळीनिमित्त आपला पहिला थोडा मोठा अंक काढलेला आढळतो.
असे असले तरी खऱ्या अर्थाने ‘मनोरंजन’ने १९०९ मध्ये मराठी नियतकालिकांच्या सृष्टीतील खरा पहिला दिवाळी अंक प्रसिद्ध केला. बालकवींची ‘आनंदी आनंद गडे’ चंद्रशेखर यांची ‘कवितारति’ ह्या प्रसिद्ध कविता, वि.सी. गुर्जर ह्यांचे ‘वधूंची अदलाबदल’ हे प्रसिद्ध प्रहसन आणि महाराष्ट्रातील तत्कालिन प्रसिद्ध लेखक, प्रकाशक, वकील, मुत्सद्दी, नट इत्यादींची छायाचित्रे ही ह्या अंकाची काही वैशिष्ट्ये होती.
पुुढील वर्षीच्या म्हणजे १९१० च्या ’मनोरंजन’च्या दिवाळी अंकातील ‘महाराष्ट्राला चिरस्मरणीय' अशा जवळजवळ एकशे-पंधरा ‘विभूतीं’ची दुर्मीळ छायाचित्रे व त्रोटक चरित्रे आणि ‘वधुवरांच्या लग्नाची वयोमर्यादा’ या विषयावरील विद्वानांचा परिसंवाद, हे दोन विशेष लक्षणीय गोष्टी होत्या.
मनोरंजनचे इतर खास अंक
‘मनोरंजन’ने १९१४ साली दिवाळी अंकाबरोबर खास ललित साहित्याला वाहिलेला ‘वसंत’ अंक काढायला सुरुवात केली. ‘मनोरंजन’ने आपल्या पहिल्या ‘वसंत’ अंकात प्रथमच आपल्या सर्व लेखक-लेखिकांची छायाचित्रे दिली होती.
‘मनोरंजन’चा १९११ सालचा अंक ‘दिल्ली दरबार विशेषांक’ होता. त्या अंकात श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर यांचा ‘आमचे बैठे खेळ’ हा प्रसिद्ध विनोदी लेख व विठ्ठल सीताराम गुर्जर यांची ‘हरवलेली आंगठी’ ही गोष्ट प्रसिद्ध झाली होती. ‘आमचे महाराष्ट्रीय राजपुरुष’ ही सचित्र चरित्रमाला हे सदर अंकाचे विशेष आकर्षण होते.
ह्या 'खास' अंकांच्या क्षेत्रातील ‘मनोरंजन’ची वाङ्मयाच्या व समाजेतिहासाच्या दृष्टीने उल्लेखनीय कामगिरी म्हणजे त्याने प्रसिद्ध केलेले व्यक्तिविशेषांक : १९१६ साली काढलेला गोपाळ गणेश आगरकर खास अंक, १९१८ साली काढलेला महर्षी धोंडो केशव कर्वे ज्युबिली खास अंक व १९१९ साली काढलेला हरी नारायण आपटे खास अंक. हे खास अंक पुढे ‘रत्‍नाकर’, ‘प्रतिभा’, ‘पारिजात’, ‘ज्योत्स्ना’ यांच्या काळात प्रसिद्ध झालेल्या तशा प्रकारच्या अनेक अभ्यसनीय खास अंकांचे अग्रदूत ठरले. त्यातील लेखन मोठ्या आस्थेने जमवलेले व संपादित केलेले आहे. त्यातील बहुमोल लेखांबरोबर त्यातील दुर्मीळ छायाचित्रे व त्यात गोपाळ गणेश आगरकर व हरी नारायण आपटे ह्यांच्या हस्ताक्षरांचे नमुने दिले होते. ‘मनोरंजन’ने व्यक्तिविशेषांकाप्रमाणेच राजकारण, समाजकारण, धर्मकारण, वाङ्मय ह्यांपैकी कोणत्याही क्षेत्रातील एखादी व्यक्ती दिवंगत होताच त्या व्यक्तीच्या निधनाची वार्ता एका अंकात देऊन त्याच्या पुढील अंकात तिच्या कार्याची यथार्थ कल्पना देणारा सचित्र लेख देण्यात कधीच कसूर केली नाही.
न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे, नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले, दाजी आबाजी खरे ह्यांच्यापासून ते थेट केशवसुत, राम गणेश गडकरी, बालकवी, रेव्हरंड टिळक ह्या वाङ्मयसेवकांपर्यंत सर्वांवर ‘मनोरंजन’मध्ये मृत्युलेख लिहिले गेले आहेत व ते सगळे मृत्युलेख वाचनीय आहेत.
संदर्भ
वर्ग:साहित्य वर्ग:दिवाळी अंक वर्ग:याद्या
मेगॅस्थेनिस
मेगॅस्थेनिस एक ग्रीक भूगोलतज्ञ आणि प्रवासी होता. अलेक्झांडर द ग्रेटचा भारतातील अधिकारी सेल्युकस निकेटर आणि चंद्रगुप्ताच्या दरबारातील एक राजदूत. याने भारतातील आपल्या वास्तव्याबाबत इंडिका हा ग्रंथ लिहीला. स्ट्राबो, प्लीनी (धाकटा) यांच्या लेखनात इंडिकाचा संदर्भ आढळतो.
वर्ग:ग्रीसचा इतिहास वर्ग:इतिहासकार वर्ग:ग्रीक इतिहासकार
रोन्कोची लढाई
ही लढाई २१ एप्रिल १८१५ रोजी नेपल्सच्या युद्धात उद्भवली. या लढाईमध्ये ऑस्ट्रियन साम्राज्याने नेपल्सच्या राजतंत्रावर विजय मिळवला.
वर्ग:इ.स. १८१५
नारायणपूर (वर्धा)
नारायणपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
बापू नाडकर्णी
रमेशचंद्र गंगाराम उर्फ बापू नाडकर्णी (एप्रिल ४ १९३३:नाशिक, महाराष्ट्र, भारत - २० जानेवारी, २०२०) येथे झाला. त्यांनी कसोटी सामन्यात पदार्पण १६ ते २१ डिसेंबर १९५५ रोजी 🇳🇿 new zealand विरुद्ध दिल्ली येथील सामन्यात केले. शेवटचा कसोटी सामना देखील ते न्यू झीलंड विरुद्ध ७ ते १२ मार्च १९६८ला ऑकलंड येथे खेळले.
१७ जानेवारी २०२०ला त्यांचा वयाच्या ८६व्या वर्षी मृत्यू झाला.
भारत सरकार
भारत सरकार (इंग्लिश: Government of India) हे भारताच्या प्रजासत्ताकाचे संवैधानिक सरकार आहे. केंद्र सरकार ह्या नावाने देखील ओळखले जाणारे भारत सरकार भारतामधील २८ राज्ये व ९ केंद्रशासित प्रदेशांचे सर्वभौम प्रशासक आहे. भारत सरकारचे काम राष्ट्रीय राजधानी नवी दिल्ली येथून चालते.
संसद
भारताचे सरकार संसदीय राज्यपद्धतीनुसार चालते ज्यामध्ये भारताची संसद देशाचे सर्व कायदे ठरवते व बव्हंशी कामकाज पाहते. संसदेची दोन सदने आहेत.
भारताचे पंतप्रधान तसेच केंद्रीय मंत्रिमंडळामधील सर्व सदस्यांना संसद सदस्य असणे बंधनकारक आहे.
राष्ट्रपती
राष्ट्रपती हा भारताचा राष्ट्रप्रमुख असून संविधानाच्या कलम ५३ (१) अन्वये त्याला अनेक अधिकार दिले गेले आहेत. राष्ट्रपतीचे कामकाज पंतप्रधानाच्या सल्ल्याने चालत असून त्याचे बहुतेक हक्क केवळ औपचारिक स्वरूपाचे आहेत. खालील महत्त्वाच्या पदांची नियुक्ती राष्ट्रपतीद्वारे केली जाते.
उपराष्ट्रपती
उपराष्ट्रपती हा राष्ट्रपतीखालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचा वरिष्ठ नेता असून राष्ट्रपतीच्या अनुपस्थितीत कारभार संभाळण्याची जबाबदारी त्याच्यावर आहे.
बाह्य दुवे
सरकार, भारत
गुऱ्हाळे
गुऱ्हाळे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
काटाळी (पोलादपूर)
काटाळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पोलादपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पोलादपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
निज्नी नॉवगोरोद ओब्लास्त
निज्नी नॉवगोरोद ओब्लास्त (Нижегородская область) हे रशियाच्या संघातील एक ओब्लास्त आहे. निज्नी नॉवगोरोद येथे या ओब्लास्ताची राजधानी आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त
श्रीनिवास विनायक कुलकर्णी
श्रीनिवास विनायक कुलकर्णी हे एक मराठी लेखक आहेत.
श्रीनिवास विनायक कुलकर्णी यांनी लिहिलेली पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखकमी पणाच्या भावनेतून लहानपणी आलेले अनुभव डोह मध्ये चांगल्या प्रकारे मांडले गेले आहेत.
चुइची हारा
चुइची हारा (१५ मार्च, इ.स. १८८९ - १७ फेब्रुवारी, इ.स. १९६४) हा दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जपानच्या शाही आरमाराच्या चौथ्या तांड्यातील एक सेनापती होता.
वर्ग:जपानचे दर्यासारंग वर्ग:इ.स. १८८९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू
आदी शामिर
आदी शामिर (जन्म ६ जुलै ) हा एक इस्रायली क्रिप्टोग्राफर आहे. तो आर.एस.ए. (रीवेस्त शामिर एडलमन) ह्या प्रसिद्ध संगणकीय माहिती गुपित करणाऱ्या आल्गोरिदमच्या जनकांपैकी एक आहे. त्याचबरोबर टो फीज-फियाट- शामिर ओळख अल्गोरिदम व डिफरन्शियल क्रिप्टॅनालिसिसचा सुद्धा जनक आहे व संगणकीय विज्ञान व क्रिप्टोग्राफी ह्या संगणकीय महिती गुपित ठेवण्यानाच्या शास्त्रामध्ये मोठे योगदान केले आहे.
संशोधन
आर. एस. ए. बरोबरच शामिर ने इतर अनेक योगदान क्रीप्तोग्रफी मध्ये केले. जसे 'शामिर सिक्रेट शेअरिंग', 'मेर्क्ल-हेल्मन नाप्सक' पद्धतीला तोडण्याचे उपाय, दर्शनीय क्रीप्तोग्रफी, त्वर्ल व ट्विंकल भागेदारी यंत्र, इत्यादी. एली बिहाम सोबत त्याने 'दिफ़्रन्शिअल क्रीप्टअनालिसिस' ही पद्धत तयार केली. पुढे चालून हे उघडास आले कि दिफ़्रन्शिअल क्रीप्टअनालिसिस हे नासा व आई. बी. एम. मध्ये पहिलेच विकासात झालेली असून ती गुपित ठेवण्यात आली होती.
शामिरणे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (आर्तीफिशियल इंटेलीजंस)च्या सायबर सुरक्षा साठीच्या उपयुक्ततेवर शंका व्यक्त केल्या आहेत. आर. एस. ए. २०१७ च्या संमेलनात तो बोलला कि ए. आय. हे बचाव कार्यांसाठी उपयुक्त असून ते सुरक्षेच्या दृष्टीने घाला घालण्यात एवढे उपयुक्त नाही.
ब्लोक्चेन ह्या नव्या चालना बद्दल सुद्धा शामिर ने संमेलनान मध्ये मत मांडली आहे. ब्लोक्चेन ह्याची अशी वापरण्याची परिस्थिती, शामिर म्हणतो, उघदास आलेली नाही ज्यामध्ये अस्तित्वात असलेले तंत्रज्ञान उपयुक्त नाही.
बाह्य दुवा
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
तोस्काना
तोस्काना हा इटलीच्या मध्य भागामधील एक प्रांत आहे. फ्लोरेन्स ही तोस्काना प्रांताची राजधानी आहे.
कलेसोबतच तोस्कानाची वाईनदेखील जगप्रसिद्ध आहे.
वर्ग:इटलीचे प्रदेश
फ्रॉम पॉप्युलेशन कंट्रोल टू रीप्रोडक्टिव्ह हेल्थ
'फ्रॉम पॉप्युलेशन कंट्रोल टु रीप्रोडक्टीव हेल्थ' हे पुस्तक जवाहरलाल नेहरू विद्यापिठातील अभ्यासक मोहन राव यांनी लिहिले असून २००४ साली प्रकाशित करण्यात आले. सदर पुस्तकामध्ये भारतातील कुटुंब नियोजन कार्यक्रमाचे अनुमान, अव्यक्त कल आणि परिणाम यांवर टीका केलेली आहे.
प्रस्तावना
भारतातील आरोग्याविषयीचे दृष्टीकोन, राहणीमानाचा दर्जा, कामाची परिस्थिती, अन्नाचा पुरवठा इ. याविषयक न मांडता मुख्यतः डॉक्टर, दवाखाने आणि तंत्रज्ञानाची मध्यस्थी यादृष्टीकोनातून मांडले जातात याविषयीचे चित्र सदर पुस्तक पुढे आणते. यातून दारिद्रय आणि लोकसंख्या यामधील समस्यांचे निराकरण केले आहे आणि त्याच बरोबर कुटुंब नियोजन कार्यक्रमाचे तंत्रज्ञानावर असलेले अतिअवलंबित्व याची चिकित्सा केली आहे. तसेच भारतातील कुटुंबनियोजन कार्यक्रमाची उत्क्रांती आणि यामध्ये होत असलेली वाढ, मृत्यू आणि सुप्रजननशास्त्राविषयकच्या कल्पनांना उजाळा, माल्थसवाद आणि लोकसंख्या विषयकचा नवमाल्थसवादी दृष्टीकोन आणि पुनरुत्पादन, आरोग्य धोरणांवर कारो(Cairo) परिषदेचा झालेला परिणाम याविषयक मांडणी सदर पुस्तकामध्ये केलेली आहे.
पहिले प्रकरण
पहिल्या प्रकरणामध्ये जेव्हा १९३८ मध्ये राष्ट्रीय योजना समिती स्थापन झाली तेव्हापासून भारतामध्ये कुटुंब नियोजन कार्यक्रमाचा आरंभ झाला आणि नंतर नवव्या पंचवार्षिक योजनेपर्यंत त्यात बदल होत गेले. मोहन राव यांच्या मते भारतीय अभिजनवर्गामध्ये सुप्रजननशास्त्राच्या कल्पनांची लोकप्रियता वाढविण्यासाठी जन्मनियंत्रणेच्या कल्पनेचा स्वीकार करण्यात आला याविषयक मांडणी केली आहे.
दुसरे प्रकरण
दुसऱ्या प्रकरणात लोकसंख्या या विषयावरील १८व्या शतकातील काही युरोपियन विचारवंतांच्या दृष्टिकोनावर भर देण्यात आला आहे. त्याचबरोबर सुप्रजनन शास्त्राविषयक कल्पनांचे अज्ञान ते लोकसंख्या नियंत्रणाच्या आधुनिक कल्पना आणि त्यावर परिणाम करणारे घटक याविषयकही मांडणी करण्यात आलेली आहे.
तिसरे प्रकरण
लोकसंख्या नियंत्रणाविषयक झालेल्या काही सर्वेक्षण आणि चर्चांमधून अशी मांडणी पुढे येते कि, याप्रकारच्या अनेक अभ्यासांमध्ये पद्धतीशास्त्रीय आणि संकल्पनीकरणाच्या पातळीवर काही त्रुटी आढळून येतात. या अभ्यासांवरील समीक्षा दाखवून देतात कि, याविषयासंदर्भातील एकदृष्टी सोडून प्रजनोत्पादनातील विविधतेचे महत्त्व लक्षात घेणे गरजेचे आहे. याविषयक मांडणी तिसऱ्या प्रकरणामध्ये केली आहे.
प्रकरण ४
सर्वेक्षणातील घटक, पुनरुत्पादनाविषयक असणाऱ्या हक्कांविषयक निर्माण होणाऱ्या चर्चा, विरोधाभास आणि जागतिकीकरण हे तिसऱ्या जगातील स्त्रियांच्या कमकुवत अशा पुनरुत्पादक आरोग्यावर बोझ टाकत आहेत हा महत्त्वाचा मुद्दा या प्रकरणामध्ये मांडला आहे.
पाचवे प्रकरण
पाचव्या प्रकरणामध्ये १९९० च्या दशकातील चर्चांवर भर देण्यात आला आहे. यामध्ये काही दीर्घ (macro) आर्थिक धोरणे ज्यामुळे गरीब आणि स्त्रियांचे जीवन अधिक कठीण झाले आहे याविषयावर चर्चा केली आहे. गरिबांची आरोग्य पातळी खालवण्यासाठी सरकार कडून वाढत्या लोकसंख्येला दोष दिला जातो. सरकारच्या या धोरणावर टीका या प्रकरणामध्ये केली आहे.
सहावे प्रकरण
सहाव्या प्रकरणामध्ये आत्ताच्या नवमाल्थसवादी विचारांवर भर देण्यात आला आहे. कारण नवमाल्थसवादी विचार आजही टिकून असलेले दिसतात. नवमाल्थसवाद वंशवादाचे विष, स्थलांतरितांच्या विरोधी भावना आणि मुळरहिवासी लोकांच्या भावना अधिक दृढ करतो. याविषयक मांडणी या प्रकरणामधून केली आहे.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:लैंगिकता अभ्यास
सॅमसंग एसजीएच-आय३००
हा सॅमसंगच्या आय मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
नोकिया ११००
नोकिया ११०० (व जवळचा नोकिया ११०१ भ्रमणध्वनी) हा नोकिया कंपनीने प्रकाशित केलेला एक साधा जीएसएम भ्रमणध्वनी होता. २५ कोटी नोकिया ११०० २००३ च्या अखेरीपासून विकले गेले आहेत. कॅमेरा, रंगीत स्क्रीन इत्यादी कोणत्याही आधुनिक सुविधा नसलेला हा मोबाईल फोन विकसनशील देशांमधील ग्राहकांसाठी बनवला गेला होता.
२०१७ अखेरपर्यंत २५ कोटी नमुने विकलेला हा भ्रमणध्वनी संख्येच्या मानकाने जगातील सगळ्यात लोकप्रिय भ्रमणध्वनी आहे.
श्रीनिवास रामचंद्र कुलकर्णी
श्रीनिवास कुलकर्णी यानंतर, २००१ मध्ये लंडनच्या रॉयल सोसायटीचे फेलो झाले. या संस्थेचे भारतीय फेलो केवळ दहा ते अकरा आहेत, त्यांपैकी कुलकर्णी एक आहेत. २००३ मध्ये ते नॅशनल अ‍ॅकॅडमी ऑफ सायन्सेसचे सदस्य झाले. सध्या कुलकर्णी हे कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी या संस्थेत 'स्पेस इन्फरनोमेट्री मिशन'चे सदस्य असून पालोमार व केक येथील प्रकाशीय वेधशाळांचे संचालक आहेत. रेडिओ लहरींवर काम करणारे खगोल भौतिकशास्त्रज्ञ म्हणून त्यांनी सुरुवातीला ग्लोब्युलर क्लस्टर पल्सरच्या (स्पंदक तारा) शोधात काम केले होते.
कालटेकच्या स्पेस इंटरफेरोमेट्री मिशनचे ते सदस्य असून त्याचा उपयोग पृथ्वी निकटचे ग्रह व ताऱ्यांमधील अंतरे मोजण्यासाठी होतो. ‘फ्युचर’ प्रवर्गात त्यांची आश्वासक वैज्ञानिक म्हणून डॅन डेव्हिड या पुरस्कारासाठी निवड करण्यात आली. (२०१७)
श्रीनिवास कुलकर्णी हे इन्फोसिसचे नारायण मूर्ती यांच्या पत्‍नी सुधा मूर्ती यांचे भाऊ आहेत. त्यांचे आईवडील व्यवसायाने डॉक्टर आहेत.
सन्मान
भारताच्या पंतप्रधानांनी श्रीनिवास कुलकर्णी यांना 'ब्रेन-गेन'सदृश योजनेनुसार भारतामध्ये येऊन बारा महिने कुठलेही संशोधन करण्यासाठी 'जवाहरलाल नेहरू फेलोशिप' दिली आहे.
श्रीनिवास कुलकर्णी यांना मिळालेले पुरस्कार
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म वर्ग:फेलो ऑफ रॉयल सोसायटी
निकोलाय सेम्योनोव्ह
निकोलाय सेम्योनोव्ह हा एक रशियन रसायनशाश्त्रज्ञ होता. इ.स. १९५६ मध्ये त्याच्या शोधांसाठी त्याला नोबेल पुरस्कार बहाल करण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:रशियन रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १८९६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू वर्ग:रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सहावा मेहमेद
सहावा मेहमेद (ऑट्टोमन तुर्की: محمد السادس; मेहमेद इ सादिस; १४ जानेवारी, इ.स. १८६१ - १६ मे, इ.स. १९२६) हा ऑट्टोमन साम्राज्याचा ३६वा आणि शेवटचा सम्राट होता. हा मेहमेद पाचव्याचा भाऊ होता.
वर्ग:ओस्मानी सम्राट वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १६४९
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १६४९ वर्ग:इ.स.च्या १६४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
ब्रांडेनबुर्ग फाटक
ब्रांडेनबुर्ग फाटक (Brandenburger Tor) हे बर्लिन शहरामधील एक ऐतिहासिक फाटक आहे व बर्लिन आणि जर्मनीमधील सर्वात प्रसिद्ध स्थळचिन्ह आहे. हे फाटक प्रशियाचा फ्रेडरिक विल्यम दुसरा ह्याच्या कारकिर्दीत १७८८ ते १७९१ दरम्यान एक शांततेचे प्रातिक म्हणून बांधले गेले.
बाह्य दुवे
वर्ग:बर्लिनमधील इमारती व वास्तू वर्ग:इ.स. १७९१ मधील निर्मिती
सह्याद्री
सह्याद्री किंवा पश्चिम घाट ही भारताच्या पश्चिम समुद्रकिनाऱ्याशेजारी उभी असलेली डोंगरांची रांग आहे. ही अंदाजे १६०० किलोमीटर लांबीची डोंगररांग तापी नदीच्या दक्षिणेकडून व महाराष्ट्र-गुजरातच्या सीमेशेजारून चालू होते व महाराष्ट्र(६५० कि.मी.), गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या राज्यांतून भारताच्या दक्षिण टोकाजवळ पोचते. या डोंगररांगेचा जवळजवळ ६०% भाग हा कर्नाटकात येतो.
या डोंगररांगेचे क्षेत्रफळ ६०,००० चौरस कि.मी. असून या रांगेची सरासरी उंची १२०० मीटर आहे. अनेक उंच शिखरे ही डोंगररांग सामावून घेते, त्यामध्ये डोंगररांगेच्या उत्तरेकडे महाराष्ट्रात कळसूबाई शिखर (उंची १६४६ मी),( साल्हेर १५६७ मी )महाबळेश्वर (उंची १४३८ मी) आणि हरिश्चंद्रगड(उंची १४२४ मी), कर्नाटकात १८६२ मी उंचीवर असलेले कुद्रेमुख शिखर आणि दक्षिणेकडे केरळमध्ये अनाई मुदी शिखर (उंची २६९५ मीटर). अनाई मुदी शिखर हे पश्चिम घाटातील सर्वात उंच शिखर आहे. या डोंगररांगेत महत्त्वाचा खंडभाग पालघाट खिंडीच्या स्वरूपात आहे. ही खिंड तमिळनाडू आणि केरळ यांना जोडते. इथे सह्याद्रीची उंची सर्वात कमी आहे (३०० मी).
भौगोलिक रचना
पश्चिम घाट ही डोंगररांग दख्खनच्या पठारातील अंतर्गत घडामोडींमुळे निर्माण झालेली कड आहे. सुमारे १५ कोटी वर्षांपूर्वी गोंडवन खंडाच्या झालेल्या तुकड्यामुळे सह्याद्रीची निर्मिती झाली असावी असे मानले जाते. या तुकड्याची पश्चिमेकडची बाजू साधारण १००० मी. उंचीचा कडा असावा असे शास्त्रज्ञांना वाटते.
गोंडवन खंडाच्या तुकड्यातून वेगळी झालेली भारतीय उपखंडाची जमीन ही सरकत सरकत युरेशियन उपखंडाला जिथे येऊन मिळाली, तिथे ज्वालामुखीचा उद्रेक झाला. या ज्वालामुखीतून निघालेला लाव्हा सुमारे ६.५ कोटी वर्षांपूर्वी थंड होऊन दख्खनचे पठार निर्माण झाले. या लाव्हामुळे जे खडक निर्माण झाले त्यांना बसाल्ट खडक असे म्हणतात. त्याखालील खडक हे सुमारे २०० दशलक्ष वर्षांपूर्वी तयार झालेले जुने खडक आहेत व ते निलगिरीच्या काही भागांमध्ये सापडतात..
बसाल्ट खडक हा सह्याद्री डोंगररांगेत सर्वात जास्त सापडणारा खडक आहे. सह्याद्रीमध्ये सापडणारे इतर खडक पुढीलप्रमाणे. चार्नोकाईट, ग्रॅनाईट, खोंडालाईट, लेप्टिनाईट. लॅटराईट व बॉक्साईट हे खडक दक्षिणेकडील रांगांमध्ये आढळतात.
शिखरे
उत्तरेला सातपुडा रांगेपासूनसुरू झालेल्या सह्याद्री रांगेमध्ये माथेरान, महाबळेश्वर, पांचगणी, कुद्रेमुख व कोडागू इत्यादी थंड हवेची ठिकाणे आहेत. निलगिरी रांग, बिलिगिरिरंगन रांग, सेल्व्हराजन रांग आणि तिरुमला रांग इत्यादी काही छोट्या रांगा पूर्व घाट आणि पश्चिम घाट यांना जोडतात. कलसुबाइ हे उच शिखर आहेेे..
काही छोट्या रांगा उदा० कार्डमम रांग व निलगिरी रांग, या तमिळनाडू राज्याच्या वायव्य क्षेत्रात आहेत. निलगिरी रांगेमध्ये प्रसिद्ध उटकमंड हे थंड हवेचे ठिकाण आहे. या रांगेमध्ये दोड्डाबेट्टा (२,६२३ मी) हे सर्वोच्च शिखर आहे. या रांगेच्या दक्षिणेकडे, अनामलाई रांगे मध्ये अनाई मुदी (२त,६९५ मी), चेंब्रा शिखर (२,१०० मी), बाणासुर शिखर (२,०७३ मी), वेल्लारीमाला शिखर (२,२०० मी) आणि अगस्त्यमाला शिखर (१,८६८ मी) इत्यादी शिखरे आहेत. केरळ राज्यातील सर्व चहा व कॉफीचे मळे हे पश्चिम घाटातच आहेत. पश्चिम घाटात दोन मुख्य खिंडी आहेत. महाराष्ट्र व कर्नाटक राज्यांच्या मधोमध गोवा खिंड आहे व दुसरी पालघाट खिंड. ही निलगिरी व अनामलाई रांगांच्या मधे आहे.
पश्चिम घाट आणि अरबी समुद्र यांच्या मधल्या चिंचोळ्या पट्टीच्या उत्तरेकडील सपाट भागाला कोकण असे म्हणतात. तर दक्षिणेला मलबार म्हणतात. सह्याद्रीच्या पायथ्याशी पूर्वेकडे असलेल्या भागाला महाराष्ट्र देश असे म्हणतात तर मध्य कर्नाटकात मळनाड म्हणतात.
पश्चिम घाट मौसमी वाऱ्यांना अडवतो, त्यामुळे ढग उंचीवर जातात आणि थंड होतात व पाऊस पडतो. घनदाट जंगलेही पावसाला मदत करतात. तसेच जमिनीतील बाष्प पुन्हा वाफेच्यात स्वरूपात हवेत सोडण्यास मदत करतात. यामुळेच घाटाच्या पश्चिम उताराकडे पूर्व उतारापेक्षा खूप जास्त पाऊस पडतो. भरपूर पावसामुळेच पश्चिम घाटात अनेक नद्यांची उगमस्थाने आहेत. गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि त्यांच्या उपनद्या येथेच उगम पावतात.
सेल्युकस निकेटर
सेल्युकस पहिला किंवा सेल्युकस निकेटर हा अलेक्झांडर द ग्रेट याच्या सैन्यातील पेर्डिक्कस या सेनापतीच्या तुकडीतील एक मॅसेडोनियाचा सरदार होता. अलेक्झांडरच्या मृत्यूनंतर उद्भवलेल्या युद्धात त्याने पेर्डिक्कसची कपटाने हत्या केली आणि तो भारताला लागून असलेल्या पर्शियन आणि मेसोपोटेमियाच्या प्रदेशाचा शासक बनला. तो सेल्युसिद साम्राज्याचा संस्थापक होता. चंद्रगुप्ताशी युद्ध हरल्यामुळे सेल्युकसने आपली कन्या हेलेना हिचा विवाह चंद्रगुप्ताशी ठरवला आणि तह घडवून आणला.
वर्ग:ग्रीसचा इतिहास वर्ग:इराणचा इतिहास
वन विभाग, महाराष्ट्र शासन
वन विभाग मंत्रालय  हे महाराष्ट्र शासनचे एक मंत्रालय आहे. महाराष्ट्र राज्याच्या विकासासाठी वार्षिक योजना तयार करण्याची जबाबदारी आहे.
सह्याद्री
नद्या व धबधबे
अनेक पश्चिमवाहिनी नद्या ह्या खूप उतारावरून वाहत असल्यामुळे जलविद्युत प्रकल्पांसाठी खूप उपयुक्त आहेत. पश्चिम घाटात जवळजवळ ५० धरणे बांधलेली आहेत व त्यापैकी सर्वात जुना जलविद्युत प्रकल्प खोपोली येथे १९०० साली बांधला गेला. या सर्व धरणांपैकी मोठी धरणे म्हणजे महाराष्ट्रातील कोयना धरण, केरळमधील परांबीकुलम धरण व कर्नाटकातील लिंगणमक्की धरण.
पावसाळ्यात पश्चिम घाटाचे सौंदर्य वाढविण्यास कारणीभूत घटक म्हणजे धबधबे. पश्चिम घाटात अनेक प्रेक्षणीय धबधबे आहेत. उदा. जोग धबधबा, कुंचीकल धबधबा, शिवसमुद्रम धबधबा, डब्बे धबधबा व उंचाल्ली धबधबा. जोग धबधबा हा दक्षिण आशियातील सर्वात उंच नैसर्गिक धबधबा आहे व तो जगातील १००१ नैसर्गिक आश्चर्यांपैकी एक आहे. तळकावेरी वन्यजीव अभयारण्य हे कावेरी नदीच्या उगमाजवळ असलेले एक मोठे अभयारण्य आहे. तसेच घनदाट जंगलांमुळे तुंगभद्रा नदीच्या उगमापाशी शरावती व सोमेश्वर ही दोन अभयारण्ये आहेत.
हवामान
पश्चिम घाटातील वातावरण हे उंचीनुसार बदलत जाते. कमी उंचीवर उष्ण व दमट हवामान असून जास्त उंचीवर (१५०० मीटरच्यावर) सरासरी १५ °से. तापमान असते. काही अति उंचीच्या भागांमध्ये कायम धुके असते व हिवाळ्यात तापमान ४-५ °से. पर्यंत खाली येते. पश्विम घाटातील सरासरी तापमान उत्तरेला २० °से व दक्षिणेला २४ °से आहे.
वन विभाग, महाराष्ट्र शासन
अधिकृत संकेतस्थळ
वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
सह्याद्री
हवामान
पश्चिम घाटातील (कोकणात) सरासरी पर्जन्यमान हे ३०००-४००० मिलिमीटर तर देशावर १००० मिलिमीटर. पश्चिम घाटातील पावसाचे प्रमाण हे बदलत जाणारे आहे. महाराष्ट्राच्या उत्तरेच्या पश्चिम घाटाच्या डोंगराळ भागात खूप पाऊस पडतो पण थोडेच दिवस पडतो तर विषुववृत्ताच्या जवळ असणाऱ्या घाट प्रदेशांमध्ये थोडाच पाऊस पडतो पण वर्षभर पडतो.
जैविक क्षेत्रे
पश्चिम घाटात चार प्रकारची वृत्तीय जंगले आढळतात. पश्चिम घाटाच्या उत्तर व दक्षिण भागात पानगळीचीजंगले व सदाहरित जंगले आढळतात. पश्चिम घाटाच्या उत्तरेला सामान्यत: दक्षिण भागापेक्षा कमी आर्द्रता असल्यामुळे, कमी उंचीवर उत्तर भागात पानगळीची जंगले आढळतात. यात मुख्यत: सागाचे वृक्ष आहेत. १,००० मी. पेक्षा जास्त उंचीवर आर्द्रतेचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे सदाहरित जंगले आढळतात.
केरळमधील वायनाड जंगले ही उत्तर व दक्षिणेकडील जैविक क्षेत्रांमधील जागेत मोडतात. दक्षिणेकडील जंगलांमध्ये जास्त जैवविविधता आहे. उत्तर भागाप्रमाणेच दक्षिण भागात सुद्धा कमी उंचीवर पानगळीची तर जास्त उंचीवर सदाहरित जंगले आढळतात. दक्षिण भागात १,००० मीटरपेक्षा जास्त उंचीवर सर्वाधिक प्रमाणात जैवविविधता आढळते. येथे संपूर्ण पश्चिम घाटात आढळणाऱ्या फुलझाडांपैकी ८०% पेक्षा जास्त जाती आढळतात.
जैविक सुरक्षा
पश्चिम घाटातील दाट जंगले ही मुख्यत: आदिवासी लोकांसाठी खूप उपयुक्त आहेत. त्यांना लागणारे अन्न व निवारे या जंगलांमध्ये मुबलक प्रमाणात मिळतात. या दाट जंगलांमुळेच पठारावरील लोक इथे स्थायिक होऊ शकले नाहीत. भारतात आल्यावर इंग्रजांनी मोठ्या प्रमाणावर जंगले साफ करून जमीन शेतीयोग्य बनविली.
१९८८ मध्ये पश्चिम घाटाला पर्यावरणशास्त्रज्ञ नॉर्मन मायर्स यांच्या प्रयत्नांमुळे संरक्षित जैविक क्षेत्र म्हणून घोषित करण्यात आले. जरी पश्चिम घाट हा भारताच्या फक्त ५% क्षेत्रफळावर पसरलेला असला तरी भारतातील उंच वाढणाऱ्या झाडांच्या १५,००० जातींपैकी सुमारे ४,००० जाती (२७%) या इथेच सापडतात. यापैकी सुमारे १,८०० जाती या फक्त पश्चिम घाटातच आढळतात. सह्याद्री रांगेत जवळजवळ ८४ उभयचर प्राण्यांच्या जाती, १६ पक्ष्यांच्या जाती, ७ प्रकारचे सस्तन प्राणी व १,६०० प्रकारची फुलझाडे आढळतात जी जगात इतरत्र कोठेही आढळत नाहीत.
भारत सरकारने पश्चिम घाटातील अनेक जंगले संरक्षित केलेली आहेत. यामध्ये २ संरक्षित जैविक क्षेत्रे, १३ राष्ट्रीय उद्याने, अनेक अभयारण्ये वगैरेंचा समावेश होतो. ही सर्व संरक्षित वनक्षेत्रे जतन करण्यासाठी वेगळे वनखाते बनवून या जंगलांचे रक्षण करण्यात येत आहे. यापैकी अनेक राष्ट्रीय उद्याने ही पूर्वी अभयारण्ये होती. निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र हे जवळजवळ ५,५०० वर्ग कि.मी. क्षेत्रफळावर पसरलेले सर्वात मोठे संरक्षित क्षेत्र आहे. यामध्ये नागरहोलची सदाहरित जंगले, बांदीपूर राष्ट्रीय उद्यानातील पानगळीची जंगले, कर्नाटकातील नुगू जंगल व केरळ व तमिळनाडूमधील अनुक्रमे वायनाड व मुदुमलाई राष्ट्रीय उद्यान यांचा समावेश होतो. केरळमधील पश्चिम घाटात अनेक थंड हवेची ठिकाणे प्रसिद्ध आहेत. यामध्ये मुन्नार, पोन्मुदी व वायनाड ही प्रमुख ठिकाणे आहेत. केरळमधील सायलंट व्हॅली राष्ट्रीय उद्यान हे भारतातील शिल्लक असलेल्या सदाहरित जंगलांपैकी एक आहे. भारतात दोन ठिकाणी जैविक वधेता आढळते पहिली पूर्व घाट आणि दुसरा पश्चिम घाट.
नुकतेच कोयना आणि चांदोली या दोन अभयारण्याचे एकत्रीकरण करून नवीन अशा सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाची निर्मिती केली आहे.
जागतिक वारसा
२००६ साली भारताने युनेस्कोकडे पश्चिम घाटाला जागतिक वारसा स्थानांमध्ये समाविष्ट करण्यासाठी विनंती केली आहे. . यामध्ये एकंदर सात उपक्षेत्रे असतील.
प्राणिजगत
पश्चिम घाटात हजारो प्रकारचे प्राणी आढळतात. यांमध्ये जवळजवळ ३२५ प्रजाती या जागतिक स्तरावर नष्ट व्हायला आलेल्या प्रजाती आहेत. तसेच उभयचरांमधील बऱ्याच प्रजाती या फक्त पश्चिम घाटातच आढळतात. ही रांग वन्यजीवांसाठी खूप उपयुक्त जागा आहे. निलगिरीच्या जैविक क्षेत्रामध्ये आशियाई हत्ती मोठ्या प्रमाणावर आढळतात. ब्रह्मगिरी व पुष्पगिरी अभयारण्येसुद्धा हत्तींसाठी सुयोग्य निवासस्थाने आहेत. कर्नाटकातील पश्चिम घाटात ६,००० पेक्षा जास्त हत्ती आढळतात (२००४ सालातील गणनेप्रमाणे) व भारतात सापडणाऱ्या वाघांपैकी १०% वाघ सुद्धा इथेच आहेत. .
सुंदरबननंतर भारतात सर्वात जास्त वाघ हे कर्नाटक, तमिळनाडू व केरळच्या जंगलातच आढळतात. बंदीपूर राष्ट्रीय उद्यान व नागरहोल इथे ५,०००पेक्षा जास्त गौर (बैल) कळप करून राहतात. कोडागु जंगलांच्या पश्चिमेला निलगिरी माकडे मोठ्या प्रमाणावर आढळतात.
भद्रा अभयारण्यात हरणांची मोठी संख्या आढळते. बरेच हत्ती, गौर, सांबर, चित्ते, वाघ इ. प्राणी केरळमधील जंगलांमध्ये आढळतात.
पश्चिम घाट परिसर तज्ज्ञ गटाचा अहवाल
गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा आणि कर्नाटकातील सह्याद्री, आणि तामिळनाडू - केरळातील निलगिरी व मलयगिरी यांनी बनलेला पश्चिम घाट “राष्ट्रदेवीचे निसर्गनिर्मित केवळ नंदनवन” असा रम्य प्रदेश आहे. ह्या डोंगर रांगा म्हणजे दक्षिण भारताचे उदकभांडार आहे. येथून गोदावरी, कृष्णा, तुंगभद्रा, कावेरी व वैगई यांसारख्या पूर्ववाहिन्या आणि वैतरणा, सावित्री, काळी, शरावती, नेत्रावती, भरतपुळा, पेरियार  अशा अनेक पश्चिमवाहिनी नद्या उगम पावतात. शिवाय ही श्रेणी जैवविविधतेचे एक आगळे भांडार आहे. जोडीलाच इथे विपुल खनिज संपत्ती आहे. हा प्रदेश सामाजिक, सांस्कृतिक दृष्ट्याही समृद्ध आहे. साहजिकच, साऱ्या देशाप्रमाणेच इथेही वेगेवेगळे विकास प्रकल्प अधिकाधिक जोमाने राबवले जात आहेत. ह्या प्रदेशाची जीवसंपत्ती व संवेदनाशीलता लक्षात घेऊन भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने मार्च २०१० मध्ये प्रा.माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली चार शासकीय अधिकारी व दहा विशेषज्ञ ह्यांचा पश्चिम घाट परिसर तज्ज्ञ गट गठित केला. ह्या गटापुढे खालील उद्दिष्टे ठेवण्यात आली -