cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सूर्यमासा
ओळख
सागरी सूर्यमाशाच्या मोला प्रजातीत दोन जाती आहेत. दोन्ही जातींचे मासे मोठे, बळकट व दणकट असतात. त्यांचे तोंड लहान; श्रोणिपक्ष व वाताशय नसते; त्वचा खरबरीत व जाड असल्याने ते बंदुकीच्या गोळीने जखमी होत नाहीत. ते शेपूट नसल्यासारखे दिसतात. सामान्य सागरी सूर्यमासा (मोला मोला) व तीक्ष्ण शेपटीचा सूर्यमासा (मॅस्टुरस लॅसिओलॅटस ) हे जवळजवळ ३·३५ मी. पर्यंत लांब असून त्याचे वजन दोन टनांपर्यंत असते. ते सागराच्या पृष्ठभागावर तरंगणारे विविध प्रकारचे अन्न आणि अपृष्ठवंशी (पाठीचा कणा नसलेले) जीव व लहान मासे खातात. शांत वातावरणात ते सूर्यस्नान करताना (पाण्यात डुबक्या मारताना) आढळतात. ते एकावेळी ३,००० दशलक्षांपर्यंत अंडी घालू शकतात; परंतु त्यातील बरीचशी अंडी मृत असतात. सूर्यमासे डबकी, सरोवरे व संथ प्रवाहांत राहतात. त्यांना वसंत ऋतूत व उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला प्रौढ अवस्था प्राप्त होते. त्यावेळी नर आपल्या शेपटीचा व शरीराचा उपयोग करून तळाशी वाळूत सु. ६० सेंमी. रुंद उथळ घरटे तयार करतो. मादीने अंडी घातल्यानंतर त्यांचे निषेचन (फलन) झाल्यावर नर तिला तेथून हुसकावून लावतो. अंड्यातून पिले बाहेर पडून ती घरट्याबाहेर पडण्याइतपत मोठी होईपर्यंत नर घरट्याचे रक्षण करतो.
ब्ल्यूगिल सूर्यमासा सरासरीने १७–२० सेंमी. लांब असून त्याचे वजन २२० ग्रॅ. असते. तथापि त्याची चांगली वाढ झाल्यावर तो ३०–३५ सेंमी. लांब होतो आणि त्याचे वजन ६५० ग्रॅ. होते; परंतु त्यांची संख्या भरमसाट वाढल्यास कवचधारी प्राणी, गोगलगायी,सूर्यमासा (लेपोमिस गिब्बोसस) कीटक व डिंभ (अळ्या) हे त्यांचे खाद्य कमी पडल्यामुळे त्यांची शारीरिक वाढ खुंटते. जेथे परिस्थिती अनुकूल असेल तेथे शेतातील खाचरात काळ्या बासबरोबर ब्ल्यूगिल सूर्यमासा विस्तृत प्रमाणावर आणतात.
संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी वर्ग:मासे
वायुधारित वीजनिर्मिती प्रकल्प
वायूधारित वीजनिर्मिती प्रकल्प हा वीजनिर्मितीचा व्यवहार्य पर्याय आहे असे मानले जाते. या ऊर्जा प्रकल्पामध्ये नैसर्गिक वायूच्या उच्चदाबावरील ज्वलनांतून उष्णतेची निर्मिती केली जाते. वायुजनित्रांत (इंग्लिश: Gas Turbo Generator) घडणाऱ्या या प्रक्रियेतून वीजेची निर्मिती होते. याच प्रक्रियेतून बाहेर पडणाऱ्या उत्सर्जित वायूंचा पुनर्वापर करून त्याद्वारे बाष्पधारित जनित्रांतून (इंग्लिश: Steam Generator) अतिरिक्त वीजनिर्मिती केली जाते. अशा प्रकारे वापरल्या जाणाऱ्या एकंदरीत वायूच्या ८५% पर्यंतचे वस्तुमानाचे उष्मात आणि पर्यायाने विजेत रूपांतर केले जाते.
वाहतूक
या प्रकल्पासाठी लागणारा नैसर्गिक वायूचे द्रवरूपात रूपांतर करून वायुक्षेत्रापासून वीजप्रकल्पापर्यंतची वाहतूक आणि हाताळणी सोईस्करपणे करता येते.
प्रकल्प
महानिर्मिती (इंग्लिश: MahaGenco)चा उरण प्रकल्प,  रत्‍नागिरी गॅस आणि पॉवरचा  दाभोळ प्रकल्प असे मोठे वायूधारित वीजनिर्मिती प्रकल्प महाराष्ट्रात कार्यान्वित आहेत.
हेही पहा
वर्ग:विद्युत केंद्रे
निमगाव वाकडा
निमगाव वाकडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:निफाड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
नरेश यादव
नरेश यादव हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सदस्य आहेत. ते आम आदमी पार्टीचे सदस्य व आमदार आहेत आणि ते दिल्लीच्या महरौली विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते वर्ग:दिल्लीचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दहागाव
दहागाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सदाशिव रामचंद्र गाडगीळ
प्राचार्य डॉ. सदाशिव रामचंद्र ऊर्फ '''स.रा. गाडगीळ''' (इ.स. १९१६:कुरुंदवाड - ऑक्टोबर २, इ.स. २००८:मुंबई) हे मराठीतील समीक्षक तसेच भारतीय व पाश्चिमात्य साहित्याचे अभ्यासक होते. स्त्रीप्रधान समाजव्यवस्था, बौद्धधर्म, मानववंशशास्त्र आणि भारतीय साहित्यशास्त्र हे गाडगीळांचे चिंतनाचे विषय होते. महात्मा बसवेश्वर यांच्याविषयी मूलगामी चिंतन करून लिंगायत धर्माची भूमिका गाडगीळांनी परखडपणे मांडली. 'प्रतिष्ठान' या नियतकालिकाचेही ते काही काळ संपादक होते.
जीवन
इ.स. १९५० ते इ.स. १९७७ या काळात स.रा. गाडगीळ नांदेड येथील पीपल्स कॉलेजमध्ये मराठी व इंग्रजी या विषयांचे प्राध्यापक होते. अध्यापनाच्या अखेरच्या काही वर्षांत इ.स. १९७३ ते इ.स. १९७७ या कालखंडात त्यांनी त्याच कॉलेजचे प्राचार्य म्हणूनही काम केले.
मराठी रंगभूमीसाठीचे कार्य
ते उत्कृष्ट नाट्य दिग्दर्शक होते. त्यांनी बसविलेल्या 'संगीत मानापमान', 'कट्यार काळजात घुसली', दत्ता भगत लिखित 'अश्मकने इतिहास घडविला होता', या नाटकांनी दिल्लीपर्यंत जाऊन अनेक पारितोषिके प्राप्त केली होती.
पुरस्कार
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
तापस पॉल
तापस पॉल ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
बुरुंडी
बुरुंडी हा पूर्व आफ्रिकेतील एक छोटा देश आहे. बुरुंडीच्या उत्तरेला र्‍वांडा, पूर्व व दक्षिणेला टांझानिया व पश्चिमेला कॉंगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक हे देश आहेत.
बुरुंडी हा जगातील १० सर्वात गरीब देशांपैकी एक आहे.
खेळ
वर्ग:आफ्रिकेतील देश वर्ग:पूर्व आफ्रिका
चियापास एफ.सी.
चियापास एफ.सी. तथा चियापास आग्वार हा मेक्सिकोच्या तुच्तला गुतिएरेझ शहरातील फुटबॉल क्लब आहे. हा क्लब लिगा एमएक्समध्ये भाग घेतो व आपले घरचे सामने एस्तादियो व्हिक्तोर मनुएल रेअना येथे खेळतो.
याचे पूर्वीचे नाव क्लब दे फुटबॉल आग्वारेस दि चियापास होते.
वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
एल्क धबधबा
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे वर्ग:रिकामी पाने
बागलकोट जिल्हा
''हा लेख बागलकोट जिल्ह्याविषयी आहे. बागलकोट शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
बागलकोट हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र बागलकोट येथे आहे.
हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.
तालुके
वर्ग:बागलकोट जिल्हा वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
दिनियार बिल्यालेत्दिनोव्ह
वर्ग:रशियाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गुजरात संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
गुजरात संपर्क क्रांती एक्सप्रेस ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. संपर्क क्रांती ह्या विशेष गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे अहमदाबादच्या अहमदाबाद रेल्वे स्थानक ते दिल्लीमधील हजरत निजामुद्दीन स्थानकांदरम्यान आठवड्यातून तीनदा धावते. पश्चिम रेल्वेमार्गे धावणाऱ्या गुजरात संपर्क क्रांती एक्सप्रेसला अहमदाबाद ते दिल्ली दरम्यानचे १०८५ किमी अंतर पार करायला १७ तास व २० मिनिटे लागतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:संपर्क क्रांती एक्सप्रेस वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक
तापस मंडल
तापस मंडल ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
विजापूर जिल्हा
''हा लेख विजापूर जिल्ह्याविषयी आहे. विजापूर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
विजापूर हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील जिल्हा आहे. हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे वर्ग:विजापूर जिल्हा
वासुदेव वामन खरे
वासुदेव वामन खरे ऊर्फ वासुदेवशास्त्री खरे (जन्म : गुहागर, ५ ऑगस्ट १८५८; - ११ जून १९२४) हे मराठी भाषा इतिहाससंशोधक, कवी व नाटककार होते.
जीवन
वासुदेवशास्त्री खरे यांचा जन्म रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गुहागर येथे झाला. त्यांच्या घराण्यात शास्त्राध्ययनाची आणि पुराण सांगण्याची परंपरा होती. पण त्यांची घरची परिस्थिती बेताची होती. त्यांना तीन भाऊ व दोन बहिणी होत्या. वासुदेवशास्त्री बुद्धिमान होते. गुहागरच्या मराठी शाळेत ते सहावीपर्यंत शिकले. कवितांची आणि नाट्यकलेची त्यांना देण होती. गावातल्या देवीच्या उत्सवाच्या वेळी नाटक मंडळींना ते नाटके लिहून व बसवून देत. १८७२ च्या डिसेंबर महिन्यात त्यांचा विवाह झाला. त्यानंतर विद्याभ्यासासाठी आणि जमल्यास उद्योग करण्यासाठी वासुदेवशास्त्री यांनी कोकण सोडले व ते साताऱ्यास आले.
पुण्यात आल्यावर वासुदेवशास्त्री यांची माधवराव कुंटे, श्रीधर विठ्ठल दाते, लोकमान्य टिळक, गोपाळ गणेश आगरकर, सार्वजनिक काका, विष्णूशास्त्री चिपळूणकर अशा थोरामोठ्यांशी ओळख झाली. विष्णूशास्त्र्यांनी काढलेल्या 'काव्येतिहास संग्रह' या मासिकातील संस्कृत विभागाचे संपादन विष्णूशास्त्र्यांच्या गैरहजेरीत वासुदेवशास्त्रींनी केले. लोकमान्य टिळक आणि वासुदेवशास्त्रींची ओळख डेक्कन कॉलेजपासून होती. म्हणूनच वासुदेवशास्त्रींनी आपली शाळेतील नोकरी सोडून टिळक, आगरकर व विष्णूशास्त्री यांनी स्थापन केलेल्या न्यू इंग्लिश स्कूलमध्ये शिक्षकाची नोकरी पत्करली. टिळक व आगरकर यांनी काढलेल्या वर्तमानपत्राला 'केसरी'हे नाव वासुदेवशास्त्री यांनी सुचवले होते.
न्यू इंग्लिश स्कूलमध्ये वासुदेवशास्त्रींनी केवळ दहा महिने शिकवले. त्यानंतर त्यांनी पुणे सोडले व २८ नोव्हेंबर १८८० रोजी ते मिरजेत नव्याने स्थापन झालेल्या हायस्कूलमध्ये संस्कृत शिक्षक म्हणून रुजू झाले. मिरजयेथील शाळेत ते संस्कृत आणि मराठी हे विषय शिकवत. शाळेतील विद्यार्थी त्यांना फार घाबरत. पण तेच वासुदेवशास्त्री विद्यार्थांना जीव ओतून शिकवत. सर्व विद्यार्थांना ते समान वागणूक देत. गरीब-श्रींमंत असा भेदभाव करत नसत. तसेच ते शाळेप्रमाणे घरीही मुलांना बोलवून शिकवत असत.
लोकमान्य टिळकांच्या केसरीच्या पहिल्या पानावर वरच्या भागी वासुदेवशास्त्री खरे यांचा
गजालिश्रेष्ठा ह्या निबिडतरकान्तारजठरी। मदान्धाक्षा मित्रा क्षणभरिहि वास्तव्य न करी। नखाग्रांनी येथे गुरूतर शिला भेदुनि करीं। भ्रमाने आहे रे गिरिकुहरि हा निद्रित हरी॥ हा श्लोक असे. हा श्लोक म्हणजे वासुदेवशास्त्री खरे यांनी जगन्नाथ पंडिताच्या भामिनीविलासमधील श्लोकाचा मराठी समश्लोकी काव्यानुवाद होता.
रिवाल्डो
वर्ग:ब्राझीलचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वासुदेव वामन खरे
जीवन
जगन्नाथ पंडिताचा मूळ श्लोक :
आझाद हिंद रेडिओ
आझाद हिंद रेडियो सुभाषचंद्र बोस यांनी जर्मनी मध्ये प्रथम १९४२ साली भारतीयांना स्वतंत्र संग्रामासाठी प्रवृत्त करण्यासाठी सुरू केला. हे आकाशवाणी केंद्र जर्मनी मधील जरी असली तरी सुरुवातीचे मुख्यालय हे सिंगापूर येथे होते.परंतु दक्षिण पूर्व आशियातील युद्धामुळे त्याचे मुख्यालय सिंगापूर वरून रंगूनला हलवण्यात आले.
वासुदेव वामन खरे
संदर्भसूची
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक वर्ग:मराठी गीतकार वर्ग:मराठी नाटककार वर्ग:इ.स. १८५८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२४ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी लेखक
आझाद हिंद रेडिओ
ह्या रेडियो स्टेशन वरून हिंदी, मराठी, इंग्लिश, जर्मन व इतर भारतीय भाषामधून दर आठवड्यातून बातम्या दिल्या  जायच्या.ह्या रेडियोचा वापर ते आपला संदेश लोकांपर्यंत पोहचवण्यासाठी करत असत.
नेताजींची आझाद हिंद रेडियो वरील भाषणे
वर्ग:भारताचा इतिहास वर्ग:सुभाषचंद्र बोस वर्ग:आझाद हिंद फौज
पंकज पुष्कर
पंकज पुष्कर हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सभसद आहेत. ते आम आदमी पक्षाचे सदस्य व आमदार असून दिल्लीच्या तिमारपूर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते वर्ग:दिल्लीचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:तिमारपुरचे आमदार वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
ग्लेन धबधबा
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे वर्ग:रिकामी पाने
मायकेल क्लिंगर
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दाहेळी (उमरखेड)
दाहेळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
सिद्धनेर्ली
हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या कोल्हापूर जिल्ह्यातील कागल तालूक्यात दुधगंगा नदी खोऱ्यातील, पुणे-बेंगलोर  महागमार्गा वरील  गाव आहे. गावाच्या वेशीवर सिधेश्वराचे मंदिर आहे आणि म्हणून गावाचे नाव सिद्धनेर्ली आहे
दाहेळी (उमरखेड)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
सिद्धनेर्ली
राजकीय संरचना
लोकसभा मतदारसंघ : कोल्हापूर
दाहेळी (उमरखेड)
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सिद्धनेर्ली
राजकीय संरचना
विधानसभा मतदारसंघ :कागल
उद्योग
शेती हाच मुख्य व्यवसाय आहे
वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
फुकुशिमा
फुकुशिमा (अन्य लेखनभेद: फुकुशिमा-शी ; जपानी: 福島市 ; रोमन लिपी: Fukushima ;) हे तोहोकू प्रदेशातील फुकुशिमा विभागाचे राजधानीचे शहर आहे. हे तोक्योच्या उत्तरेस ३०० कि.मी., तर सेंदाईच्या दक्षिणेस ८० कि.मी. अंतरावर वसले आहे. इ.स. २००३ सालातील सांख्यिकीनुसार ७४६.४३ वर्ग कि.मी. क्षेत्रफळाच्या या शहराची लोकसंख्या २,९०,८६६ होती, तर लोकसंख्येची घनता ३८९.६८ होती.
शिवाजीनगर रेल्वे स्थानक
शिवाजीनगर रेल्वे स्थानक हे एक पुणे शहरामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. याचे आधीचे नाव भांबुर्डे होते. आचार्य अत्र्यांनी ते बदलवून शिवाजीनगर करायला लावले..
फुकुशिमा
फुकुशिमा भागातच फुकुशिमा अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. इ.स. २०११ साली भूकंपामुळे आलेल्या त्सुनामी लाटेने येथील अणुऊर्जा प्रकल्पाची मोठी हानी केली. त्यातच येथील अणुभट्टीचा स्फोट होऊन किरणोत्सर्ग झाला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:जपानमधील शहरे
शिवाजीनगर रेल्वे स्थानक
या स्थानकाला दोन फलाट आहेत. लोकल रेल्वेच्या सगळ्या गाड्या येथे थांबतात.
तसेच मुंबईवरून पुण्याला येणाऱ्या खालील एक्सप्रेस गाड्या येथे थांबतात.
वर्ग:पुण्यामधील वाहतूक वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
सोनमासा
सोनमासा या माशा चा समावेश अस्थिमत्स्यांच्या (सांगाडा अस्थींचा बनलेला असतो अशा माशांच्या) सायप्रिनिडी मत्स्य कुलात करतात. त्याचे शास्त्रीय नाव कॅरॅसियस ऑरॅटस आहे. ही जाती घरगुती मत्स्यालयात पाळण्याच्या दृष्टीने फारच लोकप्रिय आहे. ती मूळची पूर्व आशियातील असून तिचा प्रसार पुष्कळ देशांत झालेला आहे. आपल्या मूलस्थानात ती उथळ तळी व प्रवाहांत सापडते. यूरोप व उत्तर आशियातील क्रुसियन कार्प (कॅरॅसियस कॅरॅसियस) माशाशी तिचे जवळचे नाते आहे. रंग व लांब पृष्ठपक्ष (पाठीवरील पर म्हणजे हालचाल व तोल सांभाळण्यास उपयोगी पडणारी स्नायुमय घडी) या बाबतींत या दोन्ही जातींचे सामान्य कार्प (साप्रिनस कार्पिओ) माशाशी साम्य आहे; परंतु त्यांच्या ओठावर सामान्य कार्पप्रमाणे सडपातळ स्पर्शग्राही रोम नसतात, हा यांच्यातील भेद आहे.
वर्णन
नैसर्गिक अवस्थेत सोनमाशाचा रंग सामान्यतः हिरवट तपकिरी किंवा करडा असतो. शरीराचा आकार व पर सामान्य कार्पसारखे असतात. त्याच्या रंगात खूप विविधता आणि असामान्यता आढळते. पृष्ठपक्ष नसण्याची शक्यता असते आणि शेपटीचा पर त्रिखंडी असतो. डोळे प्रमाणापेक्षा जास्त बटबटीत असतात. चिनी व जपानी लोकांनी शतकानुशतके काळजीपूर्वक प्रयोग केल्यामुळे सोनमाशाच्या सव्वाशेहून अधिक अभिजाती निर्माण झालेल्या आहेत. मत्स्यालयातील सोनमासा आपल्या नैसर्गिक अधिवासात गेला, तर काही पिढ्या झाल्यानंतर त्याला क्रुसियन कार्पसारखा शरीराचा आकार आणि हिरवा ते आॅलिव्ह रंग पुन्हा येतो.
सोनमासा सर्वभक्षक असून पाठीचा कणा नसलेले सूक्ष्म प्राणी व विशेषेकरून लहान कवचधारी प्राणी, कीटकांच्या अळ्या, कृमी, बेडकांची अंडी, गोगलगायी व मासे खातो, याचबरोबर विविध प्रकारच्या पाणवनस्पतीही खातो. पिलांची वाढ, प्रौढाचा आकार व रंग हे त्याच्या योग्य आहारावर अवलंबून असतात. घरात ठेवलेल्या जलजीवालयातील माशांच्या आहारात बारीक केलेल्या डासांच्या अळ्या, लहान जलकृमी, पूर्ण उकडलेल्या अंड्यांचा बारीक केलेला बलक, तृणधान्य इ. खाद्यांचा समावेश असतो.
संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी वर्ग:मासे
सोनमुशी
सोनमुशी या माशाच्या प्रकाराचा समावेश काँड्रिक्थीज (Chondrichthyes उपास्थिमीन) वर्गाच्या सेलेची उपवर्गातील कॅरकॅनिडी कुलात होतो. त्याचे शास्त्रीय नाव स्कॉलिडान सॉरकोव्ह किंवा कॅरकॅरिअस लॅटिकॉडस आहे. तो भारत, श्रीलंका, फिलिपीन्स व वेस्ट इंडीज येथील समुद्रांत आढळतो. त्यास मुशी, यलो डॉग शार्क व ब्लॅक शार्क अशी सर्वसामान्य नावे आहेत. त्याच्या शरीराची लांबी ६० सेंमी. असते.तो मांसाहारी असून लहान मासे, खेकडे व इतर कवचधारी प्राणी हे त्याचे अन्न आहे. तो खादाड असून घ्राणेंद्रियामुळे त्याला लांब अंतरावरून भक्ष्याची चाहूल लागते. त्याची शरीरचना शार्क माशाप्रमाणे असते.
नर व मादी वेगवेगळे असून त्यांच्या शरीराची लांबी ३८-४६ सेंमी. झाल्यावर ते जननक्षम होतात. ते जरायुज असून नर मादीचे मिलन पाण्यात होते. अंड्यांचे निषेचन मादीच्या शरीरात होते. मादी पिलांना जन्म देते. या माशाचा उपयोग खाद्य म्हणून करतात. तसेच त्याच्या यकृतापासून तेल काढतात.
संदर्भ
वर्ग:जलचर प्राणी वर्ग:मासे
क्रेग राइट
राइट, क्रेग वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विठ्ठलभाई पटेल
विठ्ठलभाई झवेरभाई पटेल (२७ सप्टेंबर, इ.स. १८७३:नडियाद, गुजरात, ब्रिटिश भारत - २२ ऑक्टोबर, इ.स. १९३३) हे भारतीय न्यायालयाचे एक न्यायाधीश आणि राजकारणी होते. ते स्वराज पार्टीचे संस्थापक होते.
हे भारताचे पहिले उपपंतप्रधान वल्लभभाई पटेल यांचे मोठे भाऊ होत.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९३३ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चैत्र पौर्णिमा
चैत्र पौर्णिमा साधारणपणे एप्रिल महिन्यात येते. हिंदू व बौद्ध या दोन्ही धर्मात या पौर्णिमेचे वेगवेगळे विशेष महत्त्व आहे.
हिंदू धर्म
मचैत्र महिन्यात मार्तंड भैरव अवतार दिन, श्री शिलाई देवी चैत्र पौर्णिमा उत्सव, होम हवन व पालखी सोहळा असतो. हा हनुमानाचा जन्मदिवस मानला जातो. (वाराणशी भागात हनुमानाची जन्मतिथी आश्विन वद्य चतुर्दशी आहे, असेही मानले जाते) या दिवशी हनुमानाच्या देवळात पहाटेपासूनच किर्तनाला प्रारंभ करतात. चैत्र पौर्णिमा या दिवशी शिवाजी महाराज यांची पुण्यतिथीही असते. याच दिवशी सुजाताचे भगवान बुद्धास खीर दिली होती.
बौद्ध धर्म
चैत्र पौर्णिमा साधारणतः एप्रिल महिन्यात येतते. सिंहली मान्यतेनुसार संबोधी प्राप्तीनंतर पाचव्या वर्षी भगवान बुद्धांच्या लंका (श्रीलंका) भेटीच्या स्मरणार्थ ही पौर्णिमा मोठ्या प्रमाणात साजरी केली जाते. सिंहली ग्रंथ दिपवंस, महावंसच्या मान्यतेनुसार तेथील परंपरा मानते की, बुद्ध श्रीलंकेला गेले होते मात्र याला कोणताही ऐतिहासिक आधार नाही. महोदर आणि चूुोदर या दोन नागवंशीय राजांचा रत्नजडीत सिंहासनावरून होऊ घातलेला वाद मिटविण्याच्या दृष्टीने ही भेट होती. या कलहातून निर्माण होणारे दुःख, नुकसान, निवारण करावे म्हणून केवळ करुणेपोटी तथागत बुद्ध हयांनी ही भेट दिली अशी मान्यता आहे. रणमैदानाजवळच्या जागेत वास्तव्य करून तथागतांनी राजांना धम्मोपदेश दिला. यामुळे दोघांत समेट घडून आला. उपदेश श्रवण केल्यानंतर वादग्रस्त रत्नजडीत सिंहासन त्यांनी तथागत बुद्धांला दान केले गेले.
कल्याणीचा नाग राजा मणिअख्खिका जो ययद्धात भाग घेण्यास आला होता, भगवंताजवळ आला आणि म्हणाला – भगवान आपण आपल्या अपार करुणेचा वर्षाव आम्हांवर केलात. आपण जर येथे आला नसता तर आमची राखरांगोळी झाली असती. भगवंतानी अशीच करुणा माझ्यावर दाखवावी आणि माझ्या राज्याला भेट द्यावी. भगवान बुद्धांनी राजाचे निमंत्रण स्वीकारले. शांतता प्रस्थापित झाल्यानंतर भगवान बुद्ध जेतवनाराम येथे परतले.
भारतीय मान्यतेनुसार या पौर्णिमेच्या दिवशी सुजाताने बोधिसत्त्व सिद्धार्थ गौतमाला वडाच्या झाडाखाली खीर दिली होती.
हे ही पहा
वर्ग: बौद्ध सण वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:पौर्णिमा वर्ग:हिंदू प्रेम पूर्णिमा पतिव्रत
पवनकुमार शर्मा
पवनकुमार शर्मा हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सदस्य आहेत. ते आम आदमी पार्टीचे सदस्य व आमदार आहेत आणि ते दिल्लीच्या आदर्शनगर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते वर्ग:दिल्लीचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पेण तालुका
पेण तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील रायगड जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.पेण हे तालुक्याचे मुख्य गाव आहे.त्याचे मुंबईपासुन भू-मार्गाने अंतर ७० किमी आहे तर हवाई अंतर २० किमी आहे.मुंबई व पेणमध्ये फक्त १ खाडी आहे. नजिकच्या भविष्यात पेण तालुका मुंबई महानगराचा १ भाग बनण्याचा संभव आहे.त्यापुढील काळात या शहराचे महत्त्व आणि वाढणार आहे.सध्यातरी पेण हे रायगड जिल्ह्यामधील शहरआहे
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके *
धारवाड जिल्हा
''हा लेख धारवाड जिल्ह्याविषयी आहे. धारवाड शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
धारवाड हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील जिल्हा आहे.
हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.
वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे वर्ग:धारवाड जिल्हा
कोटमगाव (निफाड)
कोटमगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
तारिक हमीद कर्रा
तारिक हमीद कर्रा ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान
सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान हे वेल्सच्या स्वॉन्झी शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते.
१३ जुलै १९७३ रोजी इंग्लंड आणि न्यू झीलंड संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला. तर १९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषकात ऑस्ट्रेलिया आणि आंतरराष्ट्रीय XI मध्ये या मैदानावर एकमेव महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला.
वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट मैदाने वर्ग:स्वॉन्झी
होगेनाक्कल धबधबा
होगेनाक्कल धबधबा कावेरी नदीवरील धबधबा आहे. हा धबधबा तमिळनाडू राज्याच्या धर्मपुरी जिल्ह्यात आहे.
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे वर्ग:धर्मपुरी जिल्हा
राधिका सरदकुमार
राजकीय कारकीर्द
२००६ विधानसभा निवडणुका आधी ती आपल्या पतीसह AIADMK मध्ये सामील झाली आर. सरथकुमार. 18 ऑक्टोबर 2006 मध्ये, पक्षविरोधी कारवायांसाठी तिला AIADMK मधून बडतर्फ करण्यात आले. . 2007 पासून त्या अखिल भारतीय समथुवा मक्कल काचीच्या उपसरचिटणीस होत्या.
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेत्री
ऑलिंपिक खेळात मेक्सिको
मेक्सिको देशाने आजवर १९०० व १९२४ पासून सर्व उन्हाळी ऑलिंपिक तसेच ८ हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. उन्हाळी स्पर्धांमध्ये मेक्सिकन खेळाडूंना एकूण ६२ पदके मिळाली आहेत.
हिवाळी ऑलिंपिक
वर्ग:मेक्सिकोमधील खेळ
विश्व मराठी साहित्य संमेलन
मराठी महामंडळातर्फे दरवर्षी विश्व मराठी साहित्य संमेलन भरवले जाते.
आतापर्यंत भरलेली मराठी विश्व साहित्य संमेलने:
१. २००९. सान फ्रान्सिस्को - अध्यक्ष : डाॅ. गंगाधर पानतावणे
२. ४-५-६ मार्च, २०१०, दुबई - अध्यक्ष :मंगेश पाडगावकर
३. २०११. सिंगापूर - अध्यक्ष : महेश एलकुंचवार
४. ३१ ऑगस्ट ते २ सप्टेंबर २०१२ - टोरांटो (कॅनडा). अध्यक्ष :
४. ३१ ऑगस्ट ते २ सप्टेंबर. २०१५. पोर्टब्लेअर - अध्यक्ष : शेषराव मोरे
६ . २२-९-२०१६. थिंफू (भूतान) - अध्यक्ष : संजय आवटे
७ . १०-९-२०१७. बाली (इंडोनेशिया) - अध्यक्ष : डॉ. तात्याराव लहाने ८ . ९-९-२०१८. अबुधाबी (UAE)- अध्यक्ष : भूषण गोखले
९. २८-८-२०१९. अंग्कोरवाट (कंबोडिया) -अध्यक्ष : "मंदिर स्थापत्य आणि मूर्तिशास्त्राचे' गाढे अभ्यासक डॉ. गो.बं. देगलूरकर
मराठी नसलेले विश्व साहित्य संमेलन
मराठी नसलेले असे एक विश्व साहित्य संमेलन पुणे शहरात २५ ते २९ सप्टेंबर २०१८ या काळात झाले होते. पेन इंटरनॅशनल (PEN= poat, Eseist आणि novelist) ह्या संस्थेने ते भरवले होते. पेनचे हे ८४वे संमेलन होते. संमेलनाला ८० देशांच्या ४०० साहित्यिकांनी हजेरी लावती होती.
मध्य प्रदेश विधानसभा निवडणूक, २०१३
मध्य प्रदेश विधानसभा निवडणूक २०१५ ही भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील विधानसभा निवडणुक होती. २५ नोव्हेंबर २०१३ रोजी एकाच फेरीत घेण्यात आलेल्या ह्या निवडणुकीमध्ये मध्य प्रदेश विधानसभेमधील सर्व २३० जागांसाठी नवे आमदार निवडले गेले.
ह्या निवडणुकीत निवडणूक आयोगाने मतदानयंत्रावर None of the Above (नोटा) हे अतिरिक्त बटण उपलब्ध करून दिले ज्याद्वारे मतदारांना कोणत्याच उमेदवारला आपले मत न देण्याचा पर्याय मिळाला. मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहानंच्या नेतृत्वाखाली भारतीय जनता पक्षाने ह्या निवडणुकीत १६५ जागांवर विजय मिळवून स्पष्ट बहुमत प्राप्त केले व रज्यातील आपली सत्ता सहजच राखली.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. २०१३ मधील विधानसभा निवडणुका २०१३
शेळी
शेळी दूध देणारा सस्तन प्राणी आहे. समखुरी गणाच्या(पायांवरील खुरांची संख्या सम असते अशा पाण्यांच्या आर्टिओडॅक्टिला गणाच्या) बोव्हिडी कुलातील पोकळ शिंगांच्या व रवंथ करणाऱ्या प्राण्यांपैकी एक आहे
इतर
प्राचीन ग्रंथांमध्ये
भावप्रकाश या वेदकालीन वैदयकीय गंथामध्ये शेळी सर्व तऱ्हेचा झाडपाला खात असल्यामुळे तिचे दूध रोगनाशक, विशेषतः क्षयरोगावर गुणकारी, आहे असा उल्लेख आहे. जैमिनी सूत्रात यज्ञामध्ये बळी देण्याविषयी विशिष्ट पशूचा उल्लेख नसल्यास बोकड (अजापुत्र) हा प्राणी  बळी देण्याचा आहे असे मानावे असे लिहिले आहे. शेळीच्या दुधापासून लोणी काढीत असत असा उल्लेख कौटिलीय अर्थशास्त्रात आहे. शेळी हे अग्निदेवतेचे वाहन आहे.
शारीरिक माहिती
अ
जगातील शेळ्यांची संख्या
दरवर्षी ४२ टक्के शेळ्यांची कत्तल होऊनही १९५१७७ दरम्यान दरवर्षी शेळ्यांची संख्या १० लाखांनी वाढत गेलेली दिसते. उलट मेंढ्यांची संख्या तीच राहिली. प्रजोत्पादनाचा जास्त वेग (जुळी व तिळी होण्याचे जास्त प्रमाण), उत्तम रोगप्रतिकारक्षमता आणि शेळीचे मांस व दूध यांना सतत असलेली मागणी या कारणांनी त्यांची संख्या वाढत गेली. सरासरीने शेळीचे करडू देण्याचे प्रमाण १५० टक्के (मेंढीचे ७५ टक्के) असते. तसेच शेळी दूध देण्याच्या १५० ते २०० दिवसांत (दुग्धकालात) रोज अर्धा ते एक लिटर दूध देते, तर मेंढीचा दूध देण्याचा काळ १०० ते १५० दिवसांचा असून ती दररोज जास्तीत जास्त अर्धा लिटरच दूध देते. मेंढ्या व अन्य मोठया जनावरांपेक्षा शेळ्या जीवाणू व कृमी यांना अगदी कमी बळी पडतात. पर्जन्यमान व चाऱ्याची विपुलता या भौगोलिक कारणांनी शेळ्यांची संख्या झपाटयाने वाढते उदा., भारताचा ईशान्य प्रदेश.
पैदास करण्याचे प्रकार
शेळ्यांची पैदास घरगुती वापराचे दूध, तसेच मांस, केस (उदा., पश्म) व प्रजोत्पत्ती यांसाठी केली जाते. उदा., लडाख व लेह येथील झंस्कर, रूपशू व चॅनथाँग आणि हिमाचल प्रदेशातील लाहोल व स्पिती या निर्जन व निर्जल खोऱ्यांमध्ये पश्म देणाऱ्या सु. १ ५ लाख पश्मिना शेळ्या  पाळलेल्या आढळतात. हरयाणा, पंजाब, राजस्थान, उत्तर प्रदेशाचा पश्चिम भाग, तसेच गुजरात, हिमाचल प्रदेश आणि जम्मू-काश्मीर यांचा काही भाग या सिंधु  गंगा खोऱ्याच्या पट्यात जमनापारी, बीटल, बारबारी, अलवरी व सिरोही या दुधाळ शेळ्या आढळतात. दक्षिण भारतात मांस व दूध  (उदा., केरळातील मलबारी) यांसाठी शेळ्या पाळतात. बिहार, ओरिसा, बंगाल, आसाम, मेघालय, मणिपूर, त्रिपुरा, नागालँड व सिक्कीम येथे जास्त करडे देणाऱ्या शेळ्या मांसोत्पादनासाठी पाळतात. पैकी आसाम हिल बीड (गोट) व ब्लॅक बेंगॉल नावाच्या शेळ्या लहान चणीच्या असून बहुधा त्यांना वर्षातून दोन वेळा जुळे वा तिळे होते.
वंश विषयक
भारतात शेळ्यांच्या २३ जाती आढळतात.
निसर्गाशी जुळवून घेण्याची क्षमता
भौगोलिक हवामानाशी जुळलेली शेळी प्रजाती त्या प्रदेशात, हवामानात जास्त टिकणारी असते.
महाराष्ट्रातील शेळ्या
महाराष्ट्रात प्रामुख्याने उस्मानाबादी, कोकण कन्याळ, बोएर, संगमनेरी, काठेवाडी शेळ्या आढळतात.
काठेवाडी शेळ्या,: ह्या शेळ्या महाराष्ट्रामध्ये प्रसिद्ध आहेत व जळगाव येथील चाळीसगाव मध्ये भरपूर प्रमाणात भेटतात.
उपयोग
पश्मिना शेळी उच्च प्रतीच्या तलम पश्मिना लोकरीसाठी प्रसिद्ध आहे. शेळीला गरीबाची गाय असे संबोधतात. उस्मानाबादी शेळीचा उपयोग मांस मिळवण्यासाठी होतो.
आर्थिक महत्त्व
शरीराने निरोगी, चपळ, काटक, पुढील दोन पायांत जास्त अंतर असलेली आणि मोठी कास असलेली शेळी पैदास करण्यासाठी चांगली समजली जाते. एका शेळीला २४ तासांत ५-६ किलो चारा लागतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:प्राणी वर्ग:पाळीव प्राणी वर्ग:भूचर प्राणी वर्ग:सस्तन प्राणी
नुनो गोम्स
वर्ग:फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हसन अली
हसन अली (२ जुलै, १९९४:पंजाब, पाकिस्तान - ) हा 🇵🇰 pakistanकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द
हसन ने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण १८ ऑगस्ट २०१६ रोजी आयर्लंडविरुद्ध केले तर त्याने त्याची पहिली कसोटी १० मे २०१७ रोजी वेस्ट इंडीजविरुद्ध् खेळली. हसनचे ट्वेंटी२० सामन्यात ७ सप्टेंबर २०१६ रोजी इंग्लंडविरुद्ध पदार्पण झाले.
२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी
हसन ने २०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी मध्ये अभुतपुर्व कामगिरी पार पाडली व स्पर्धेचा मालिकावीर होण्याचा मान मिळाला. त्याने स्पर्धेत एकूण १३ बळी घेतले. पाकिस्तानला स्पर्धेचे विजेतेपद मिळवून देण्यात हसनचा मोठा हात होता.
आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस
आंध्र प्रदेश एक्सप्रेस ही तेलंगणा आणि आंध्र प्रदेशची राजधानी हैदराबाद आणि भारताची राजधानी नवी दिल्ली यांना जोडणारी दक्षिण मध्य रेल्वेची वेगवान गाडी होती. १५ नोव्हेंबर २०१५ रोजी तिचे नाव बदलून तेलंगणा एक्सप्रेस असे ठेवण्यात आले.
भारतीय रेल्वेने या गाडीला हैदराबाद-नवी दिल्ली पर्यंतच्या प्रवासासाठी १२७२३ आणि परतीच्या प्रवासासाठी १२७२४ असे क्रमांक दिलेले आहेत. १९७६ मध्ये सर्वप्रथम ही सेवा सुरू करण्याचे श्रेय मधू दंडवते यांना दिले जाते.
सुरुवात
१९७८ मध्ये आंध्र प्रदेश एक्सप्रेसला वरील अंतर कापण्यासाठी २३ तास लागत होते. पण त्यानंतर हळूहळू थांबे वाढल्यामुळे वरील कालावधी २७ तासापर्यंत वाढत गेला. ही एक्सप्रेस चालू होण्यापूर्वी या मार्गावरील गाडयांचे मार्ग एकेरी होते, १६७० कि.मी. पैकी जवळजवळ ३०० कि.मी. मार्ग एकेरी होता. भारतीय रेल्वेकडून या एक्सप्रेस गाडीची सेवा सुरू झाली त्यावेळी १४ डब्यांची गाडी २६०० एचपी एएलसीओ क्षमतेच्या डिझेल इंजिनावर चालत होती. १९८१ मध्ये ५२०० एचपी २ एएलसीओ (डब्ल्यूडीएम२) इतक्या क्षमतेची डिझेल इंजिन वापरून २१ डब्यांना चालविले जाऊ लागले. या दुप्पट वाढीव क्षमतेमुळे इटारसी आणि नागपूर मधील ३०० कि.मी. अंतराच्या डोंगराळ भागामध्ये ’आंध्रप् रदेश एक्सप्रेस’ ही गाडी चालविणे सहज शक्य झाले आहे. या गाडीत खान पान सेवा आहे.
आंध्र प्रदेश एक्सप्रेसच्या मार्गावरील लोहमार्गाखाली बहुतांश सिमेंटचे स्लीपर्स आहेत. गाडीला सहसा आधुनिक इलेक्ट्रिक इंजिन जोडले जाते. ( डब्लयूएपी -७ / डब्लयूएपी – १ / डब्लयूएपी ४). त्याच्या साहाय्याने २४ डबे (७ वातानूकूलित डब्यांसह ) चालविले जातात. अत्याधुनिक सिग्नल आणि संपर्क यंत्रणेमुळे वाहनचालकांचा वाहतूक नियंत्रकाशी सतत संपर्क असतो. परंतु असे असूनही प्रवासाचा कालावधी अद्यापपर्यत कमी झालेला नाही.
वेळापत्रक
ही गाडी नवी दिल्ली वरून रोज संध्याकाळी १७. ३० ला निघून दुसऱ्या दिवशी १९.५० पर्यंत हैद्राबाद डेक्कनला पाहोचते. परतताना सकाळी ०६.२५ ला हैद्राबादवरून निघून दुसऱ्या दिवशी सकाळी ०९.०५ ला ही गाडी दिल्लीला पाहोचते. १६७७ कि.मी. एवढे अंतर २६ तास ३० मिनिटांमध्ये कापले जाते. त्यामुळे गाडीचा सरासरी वेग ताशी ६२ कि.मी.इतका पडतो.. आंध्र प्रदेश राज्यातील थांब्यांवर ही गाडी बराच वेळ थांबते परंतु नागपूर आणि भोपाळ च्या दरम्यान गाडी न थांबता धावत असते.
हे सुद्धा पहा
आंध्र प्रदेश संपर्क क्रांती एक्सप्रेस
सिकंदराबाद न्यू दिल्ली दुरांतो एक्स्रपेस
सिकंदराबाद रेल्वे स्टेशन
बाह्य संदर्भ
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या वर्ग:तेलंगणामधील रेल्वे वाहतूक
हाँग काँग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
हाँगकाँग क्रिकेट संघ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांत हाँगकाँगचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे. हा संघ प्रथमतः १८६६मध्ये अस्तित्वात आला. १९६९पासून हा संघ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनमध्ये असोसियेट सदस्य म्हणून दाखल झाला.
संदर्भ
क्रिकेट वर्ग:राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
कालीकेसम धबधबा
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे वर्ग:रिकामी पाने
अँड्रु मानसाले
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू वर्ग:व्हानुआतूचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हावेरी जिल्हा
''हा लेख हावेरी जिल्ह्याविषयी आहे. हावेरी शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
हावेरी हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागातील जिल्हा आहे. हा जिल्हा बेळगांव प्रशासकीय विभागात मोडतो.
वर्ग:हावेरी जिल्हा वर्ग:कर्नाटकातील जिल्हे
प्रतीक गांधी
प्रतीक गांधी (सुरत, गुजरात), २९ एप्रिल १९९९) हा एक भारतीय अभिनेता आणि गुजराती थिएटरचा अभिनेता आहे. सन २०२०मध्ये तो स्कॅम १९९२ या वेब सीरिजमध्ये हर्षद मेहताची भूमिका साकारण्यासाठी ओळखला जातो.
मागील जीवन
प्रतीक गांधी यांचा जन्म सुरत येथे झाला होता. जेथे सुरत येथे त्यांनी शिक्षण घेतले तेथे तो नाट्यकलेत सामील झाला. त्याने पुण्यातील सातारा येथे राष्ट्रीय उत्पादकता परिषदेत काम केले आणि नंतर त्यानी मुंबईतील एका बहुराष्ट्रीय कंपनीत काम केले.
अभिनय कारकीर्द
आ प्यार के पेले पार या गुजराती नाटकात काम करण्याची संधी त्याला मिळाली. सन २०१५ मध्ये  बे यार  या गुजराती चित्रपटात त्यांना एक भूमिका मिळाली जी व्यावसायिक आणि समीक्षात्मक यशस्वी झाली. मेरे पिया गाय रंगून, हू चंद्रकांत बक्षी तसेच अमे बधा साठे तो दुनिया लैए माथे यासारख्या अनेक  नाटकांद्वारे त्यानी रंगमंचावर काम केले. लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्डमध्ये त्याचा समावेश होता. २०१६मध्ये राँग साइड राजू या चित्रपटात त्याने मुख्य भूमिका साकारली जी व्यावसायिकदृष्ट्या आणि समीक्षात्मक दृष्ट्याही यशस्वी ठरली.सन २०२० मध्ये त्याची जीवनचरित्र नाटक वेब मालिका, स्कॅम १९९२ मध्ये शेअर ब्रोकर हर्षद मेहता ह्यची भूमिका पोखरली.
बाह्य साइट
प्रतीक गांधी आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
प्रवीण कुमार (दिल्लीतील राजकारणी)
प्रवीण कुमार हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सदस्य आहेत. ते आम आदमी पार्टीचे सदस्य व आमदार आहेत आणि ते दिल्लीच्या जंगपुरा विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते वर्ग:दिल्लीचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲटलास एफ.सी.
क्लब ॲटलास (Club Social y Deportivo Atlas de Guadalajara) हा मेक्सिकोच्या ग्वादालाहारा ह्या शहरामधील तीन व्यावसायिक फुटबॉल क्लबांपैकी एक आहे (सी.डी. ग्वादालाहारा व एस्तुदियांतेस तेकोस हे इतर दोन). इ.स. १९१६ साली स्थापन झालेला हा क्लब मेक्सिकोच्या प्रिमेरा ह्या सर्वोत्तम श्रेणीमधून फुटबॉल खेळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:मेक्सिकोतील फुटबॉल क्लब
चौदा हेर
हे हेर सर्व प्राणिमात्रांवर देखरेख करतात. त्यांचे अस्तित्व बहुदा जाणवत नाही. ते खालीलप्रमाणे आहेत.-
हे सुद्धा पहा
वर्ग:हिंदू धर्म वर्ग:याद्या
अण्णा बाळा पाटील
इतिहास प्रसिद्ध सातारा जिल्हात कोयना नदीच्या तीरावर तांबवे हे गाव वसले आहे. व्यवसाय शेतीचा आहे. वयाच्या दहा-बारा वर्षाचा हा अण्णा बाळा सातव्या वर्गात शिकत होता. आणि त्याच वेळी देशात स्वातंत्ऱ्याची लाट सुरू झाली विदेशी कपड्यांची होळी करून स्वदेशी कपडे वापरायचे. महात्मा गांधी की जय, चले जाव ह्या आरोळ्या त्याच्या कानावर पडु लागल्या अशीच काही वर्ष निघून गेली. आणि उच्च शिक्षणा साठी तो बाहेर गावी गेला. शिक्षण पूर्ण करून परत आल्यावर गावाने त्याला सरपंच केला ह्याच साल आहे इ.स. १९३७. सरपंच झाल्यावर त्यांनी गावाचा विकास सुरू केला नविन योजना सुरू केल्या अण्णा बाळांची कारकीर्द सर्वानच्या मुखात अण्णा बाळा अण्णा बाळा होऊ लागला. लोकांनच कल्याण करण्यासाठी त्यांनच भल करण्यासाठी त्यांनी मल्टी परपस सोसायटी सुरू करण्याच ठरवल आणि अण्णा बाळानी सोसायटीचे मेंबर गोळा करायला सुरुवात केली. आणि पहिली मिटिंग कराडला भरविली गेली. ह्यात थोडा शाब्दिक वाद झाला अण्णा बाळानी सांगितल बहुजन समाजातील कुणालाही या सोसायटीच चेरमन करा. सोसायटी मध्ये अठरापगड जातीतील सर्वाना मेंबरशीप द्या. आजुबाजुच्या वाड्यांचा यात समावेश करा. परत आठ दिवसानी मिटींग घ्यायच ठरल. आपआपल्या ओळखिचे, नात्यातले, जिव्हाळ्याचे असे जो तो मेंबर गोळा करू लागला.
नावाड्याने नाव पाण्यात टाकली नाव तीराला येताच काशीनाथशेठ नावेतुन खाली उतरला. बराच वेळ झाला आम्ही आपली वाट पहात होतो अस अण्णा बाळांनी विचारले. हो उशीर झाला. अशा चर्चा होत आहेत बोलता बोलता कोयना नदीचा काठ चढुन जात आहेत. इकडे अण्णा बाळा नदीत चुळ भरण्यासाठी गेलेला आहे आणि अण्णा नदीत चुळ भरतो एवढ्यात अण्णावरती सपासप तलवारीचे वार झाले. बाज्या मांग बघायला लागला आहे भितीने तो थरथर कापाया लागलेला आहे. एकच दंगा सुरू झाला. विष्णू बाळा हा अण्णा बाळाचा भाऊ, पहीलवान असणारा हा गडी घरात होता. त्याला कळल पाणवठ्यावर मारामारी झाली. तो पळत आलेला आहे. आर कोणी मारल माझ्या भावाला हिम्मत असेल तर या आता पुढे हा विष्णू बाळा आलेला आहे. एका एकाचा मुडदा पाडल्याशिवाय राणार नाय. आणि या विष्णू बाळाने विरोधकाच्या हातातील काठी घेतली आणि तो गरगर काठी फरवु लागला कोयना काठी रण पेटले अण्णाच्या बाजुने असणारा अजमुद्दीन त्याने ही काठी हातात घेतली आणि तो ही विरोधकांवर तुटून पडला. आणि विरोधक आडवे होऊ लागले. बंदुकिचे बार हवेत जात होते. एकाच्या हातात लायसंसची बंदुक होती पण चाप ओढण्याची त्याची छाती होत नव्हती. विष्णू बाळाने या बंदुकी जमा केल्या आणि तो ओरडला अर आज कुणालाबी सोडायचा नाय कसे पळतात तेच बघतो. एकाएकाच्या घराची वाट लावीन. आर काय करताय मी इकडे रक्ताच्या थारोळ्यात पडलोय मरणाच्या वाटेवर आहे. कुणी काही करू नका आधी माझी सोय करा.विव्हळत नदिवर पडलेला अण्णा बाळा म्हणाला. विष्णू बाळा आणि अण्णा बाळाची चाहती मंडली पळत गेली रक्ताच्या थारोळ्यात पडलेला अण्णा बाळा विव्हळत पडला होता. तलवारीचे वार त्याने हातावर झेलले होते बोट तुटली होती पण ती अर्धवट होती. दंडावर जखमा झाल्या होत्या. सर्व गावाला हे कळल होत. हा हा म्हणता बातमी पसरली. अण्णा बाळाला घेतल पाळण्यात घातल त्या वेळेला हमरस्तावर जायला रस्ते असे की बैलगाडी ही जात नसे. पाळण्यातुन रस्त्यावर आणलेला आहे. चांदण्या रात्रीतुन शे दोनशे माणसांचा घोळका येत असलेला बघून काशीनाथशेठला घेऊन आलेला ड्रायवर घाबरून झाडावर चढुन बसला. झाडावर चढलेला एक माणुस यांना दिसला. कोण झाडावर चढुन बसलाय. हा काशीनाथशेठचा माणुस दिसतोय पाडा याला दगडाने खाली. तो ड्रायवर घाबरून स्वतः खाली आला आणि म्हणाला माझी काही चुक नाही मी शेठला घेऊन आलो होतो माझी भाड्याची गाडी आहे. प्ण मी एक काम करू शकतो जख्मी आण्णाला कराडाला पोहचवायच काम करेन आणि जख्मी आण्णाला कराडच्या दवाखान्यात आणल गेल. त्यांच्या हीसकावुन घेतलेल्या बंदुका विष्णुने पोलिस स्ठेशनला जमा केल्या. केस सिरीयस म्हणून सातारला पाठवण्यात आले. सातारच्या दवाखान्यात असताना माननीय यशवंतराव चव्हाण आण्णा बाळाला भेटले. तेव्हा आण्णा बाळा एढेच म्हणाले साहेब डॉक्टराना समजावुन सांगा कारण कराडच्या डॉक्टरानी सांगीतलय माझ्या हाताची बोटे लागणार नाहीत. यशवंतराव चव्हाणानी आण्णा बाळाच्या पाठीवरून हात फीरवला आणि सांगितल तुम्ही काही काळजी करू नका. डॉक्टराना सांगितले हा माझा माणुस आहे. आणि मग अण्णा बाळाची व्ही. आय. पी. पाहुण्या प्रमाणे सोय झाली. यातुन बरा होऊन आल्या नंतर अण्णाने सोसायटीच्या राजकारणारा भाग घेऊ नये अस सांगण्यात आल. पण हाडाचा जो कार्यकर्ता असतो दीनदुबळ्यांची सेवा करायची ज्याची जिद्ध आहे. जो गावाच्या सेवेसाठीच जन्माला आलेला आहे. त्याच रक्त थांबत नाही तो गप्प बसत नाही.
त्याने विचार केला ह्या काळ्या मातीला हीरवा शालु नेसवण्याकरता आपण़ भयरवनाथ पाणी पुरवठा योजना गावात आणायची. माननीय यशवंतराव चव्हाण, बाळासाहेब देसाई यांच्या सहकाऱ्याने मुंबईला जाऊन मुंबईच्या वाऱ्या करून भयरवनाथ पाणी पुरवठा योजना मंजुर करून घेतली. पाईप येऊन पडल्या चाऱ्या खोदण्यात आल्या. आता पाणी या परीसरात फिरणार आमची शेती ऊसाची बनणार आम्ही श्रीमंत बनणार. लोक अंतःकरणाने आण्णा बाळाचे नाव घेवु लागले. आणि विरोधकांची माथी फिरु लागली. जर का हे पाणी शेतात फीरल गेल तर आण्णा बाळा, आण्णा बाळा हे नाव सगळीकडे होईल. नाही अण्णा बाळा हा राजकारणातून संपला पाहीजे. आणि आण्णा बाळांना संपविण्यासाठि आण्णा बाळांनाचा चुलत भाऊ जगु धोंडी पाटील हा थोडा माथेफिरु होता कडवट होता त्याला फितुर करण्यात आले.आण्णा बाळांच्या विरोधात त्याला उभा केला.
भयरवनाथ पाणी पुरवठा योजनेच्या कामासाठी आण्णा बाळां मुंबईला गेले होते परत यायला वेळ लागलेला होता. आल्या वरती विचारल विष्णू कुठे गेला. तो शिकारीला गेलेला आहे अस सांगण्यात आल. विष्णुला वाघाच्या डुकराच्या शिकारीचा नाद होता. तो कोयना खो-यात गेला होता. सकाळाच्या प्रहरी
रुई कोस्टा
रुई मनुएल सेझार कोस्टा (मार्च २९, इ.स. १९७२:लिस्बन, पोर्तुगाल - ) हा पोर्तुगालचा फुटबॉल खेळाडू आहे.
वर्ग:पोर्तुगालचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म
तोटा नरसिम्हन
तोटा नरसिम्हन ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
किलीयूर धबधबा
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे वर्ग:रिकामी पाने
दराटी
दराटी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
कैरी (चित्रपट)
कैरी हा अमोल पालेकर दिग्दर्शित भारतीय मराठी चित्रपट आहे आणि २९ सप्टेंबर २००० रोजी प्रदर्शित झाला. मोहन गोखले, अतुल कुलकर्णी, सोनाली कुलकर्णी आणि उपेंद्र लिमये हे या चित्रपटाचे मुख्य कलाकार आहेत.
कथा
तिच्या बहिणीच्या मृत्यूनंतर, तानी तिच्या भाचीचे तिच्या घरी स्वागत करते आणि तिला शाळेत दाखल करते. या छोट्या मुलीचे आगमन झाल्यावर तिचा नवरा खूष नाही, परंतु तानी तिचे पालनपोषण करण्याचा निर्धार करीत आहे.
बाह्य दुवे
कैरी आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २००० मधील मराठी चित्रपट
फुकुशिमा १ अणुऊर्जा प्रकल्प
फुकुशिमा १ अणुऊर्जा प्रकल्प (अन्य लेखनभेद: फुकुशिमा दायची अणुऊर्जा प्रकल्प, फुकुशिमा दाय-इची अणुऊर्जा प्रकल्प ; जपानी: 福島第一原子力発電所, फुकुशिमा दाय-इची गेन्शिऱ्योकू हात्सुदेन्शो; रोमन लिपी: Fukushima I NPP ;) हा जपानातल्या फुकुशिमा विभागात असलेला एक अणुऊर्जा प्रकल्प आहे. २६ मार्च, इ.स. १९७१ रोजी कार्यान्वित झालेल्या या प्रकल्पात सहा अणुभट्ट्या असून त्यांची एकत्रित ऊर्जार्निमिती क्षमता ४.७ गिगावॉट आहे. मार्च, इ.स. २०११मध्ये झालेल्या भूकंप व त्सुनामीमुळे येथील सुरक्षा व्यवस्थेला धोका निर्माण झाला. अणुभट्टीतील उष्णता वाढल्याने झालेल्या स्फोटानंतर मोठ्या प्रमाणात किरणोत्सर्गाला सुरुवात झाली. तिसऱ्या क्रमांक अणुभट्टीत हायड्रोजनचा स्फोट झाल्याने या अणुभट्टीतून मोठ्या प्रमाणावर धूर बाहेर येण्यास सुरुवात झाली. काही काळातच अणुऊर्जा प्रकल्पातील तिसऱ्या अणुभट्टीतून किरणोत्सर्ग सुरू झाला. त्याचप्रमाणे दुसरी अणुभट्टी स्फोटात वितळल्यामुले तिथूनही किरणोत्सर्ग झाला. फुकुशिम्यामध्ये निर्माण झालेले संकट हे चौथ्या दर्जाचं गंभीर संकट असल्याचे आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा शास्त्रज्ञांनी घोषित केले.
परिणाम
या प्रकल्पाच्या परिसरातल्या सुमारे ४५,०० नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले. जपानमध्ये एकूण ५४ व्यावसायिक अणुऊर्जा प्रकल्प आहेत. त्यापैकी १० प्रकल्प भूकंपानंतर बंद करण्यात आले.
हर्षवर्धन पाटील
हर्षवर्धन पाटील हे महाराष्ट्रातील राजकारणी आहेत.
जीवन
कॉग्रेसचे मा. खा शंकरराव पाटील व मा. आ. लिलावती शंकरराव पाटील यांचे पुतणे व मा. शहाजीराव पाटील यांचे चिरंजीव हर्षवर्धन पाटील आहेत. त्यान्चे गाव बावडा इंदापुर विधानसभा आहे.
विद्यार्थीदशे पासुनच राजकारणात भाग आहे. भाऊच्या(चुलत्यांच्या) मागे राजकारणात खंबीरपणे उभे राहिले. कॉग्रेस सोडुन काही वर्ष त्यानी अपक्ष निवडणुक लढविली व प्रत्येक वेळी वेग़वेगळ्या पक्षाच्या सरकार मध्ये मंत्री पद पटकावले. त्या नंतर त्यानी कॉग्रेसचे सरकारमध्ये मंत्री पदावर असतानाच कॉग्रेसचे काम पाहण्यास सुरुवात केली व निवडणुक काळात कॉग्रेस मध्ये प्रवेश करून कॉग्रेसच्या वतिने निवडणुक लढविली. त्यांच्यावर इंदापुरातील स्थानिक व राज्य पातळीवरील विरोधकानी वेगवेगळे आरोप केले पण ते आरोप ते सिद्ध करु शकले नाहीत.त्या मुळे ते आरोप म्हणजे राजकीय आरोपच ठरले
मुक्त सॉफ्टवेर
जे सॉफ्टवेअर वापरण्यास मुक्त असते त्यास मुक्त सॉफ्टवेर असे म्हणतात. उदा. एपी इन्फो
सॅमसंग एसजीएच-इ३३०
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
हर्षवर्धन पाटील
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:इंदापूरचे आमदार वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
मुक्त सॉफ्टवेर
वर्ग:सॉफ्टवेअर
सॅमसंग एसजीएच-इ३३०
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
इटली राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
बाह्य दुवे
क्रिकेट वर्ग:रिकामी पाने
कोरैयार धबधबा
वर्ग:तमिळनाडूमधील धबधबे वर्ग:रिकामी पाने
रघुविंदर शोकीन
रघुविंदर सौकिन हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सदस्य आहेत. ते आम आदमी पार्टीचे सदस्य व आमदार आहेत आणि ते दिल्लीच्या नांगलोई जाट विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते वर्ग:दिल्लीचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गुढीपाडवा
गुढीपाडवा हा एक भारतीय सण असून तो हिंदू दिनदर्शिकेप्रमाणे चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला महाराष्ट्रात साजरा केला जातो. शालिवाहन संवत्सराचा हा पहिला दिवस आहे. वेदांग ज्योतिष या ग्रंथात सांगितलेल्या साडेतीन मुहूर्तांपैकी हा एक मुहूर्त आहे. या दिवशी नवीन वस्तू खरेदी, व्यवसाय प्रारंभ, नव उपक्रमांचा प्रारंभ, सुवर्ण खरेदी इत्यादी गोष्टी केल्या जातात. दारी उभारलेली गुढी हे विजय आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे असे मानले जाते. गुढी पाडव्यापासूनच राम जन्मोत्सवाच्या कार्यक्रमाचासुद्धा प्रारंभ होतो.
उत्सवाचे स्वरूप
चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला लवकर उठतात. स्नान करतात आणि सूर्योदयानंतर ही गुढी उभारतात.या दिवशी महाराष्ट्रात लोक घराच्या प्रवेशद्वारी उंचावर गुढी उभारतात.उंच बांबूच्या काडीला कडूनिंबाची डहाळी ,काढीच्या वरच्या टोकाला रेशमी वस्त्र अथवा साडी गुंडाळतात, फुलांचा हार आणि साखरेची गाढी बांधून त्यावर तांब्या /धातूचे भांडे बसवले जाते, गुढीचा बांबू पाटावर उभा केला जातो, तयार केलेली गुढी दारात ,उंच गच्चीवर लावतात.गुढीला गंध ,फुले ,अक्षता वाहतात व निरांजन लावून उदबत्ती दाखवतात. दुपारी गोडाचा नैवेद्य दाखवून संध्याकाळी पुन्हा हळद-कुंकू फुले वाहून गुढी उतरवली जाते. यादिवशी आनंद साजरा करीत आप्तेष्टांना नववर्षाच्या शुभेच्छा, गुढीपाडव्याच्या हार्दिक शुभेच्छा दिल्या जातात. चैत्र शुद्ध प्रतिपदा हा दिवस कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेश अशा गौतमीपुत्राची सत्ता असलेल्या राज्यांत स्वातंत्र्य प्राप्तीचा आनंद झाल्यामुळे विजयदिन म्हणून संवत्सर पाडवो वा उगादी अशा वेगवेगळ्या नावांनी व वेगवेगळ्या पद्धतीने साजरा करण्यात येतो. प्रामुख्याने महाराष्ट्रात या सणाला गुढीपाडवा असे संबोधले जाते. सिंधी लोक चेटीचंड नावाने या उत्सवाला संबोधतात. स्नान इ.दैनंदिन कर्मे झाल्यावर गुढी उभारली जाते. वर्षप्रतिपदेच्या दिवशी विघ्नहर्त्या गणपतीचे, देवादिकांचे स्मरण, पूजन करतात. गुरू, वडीलधाऱ्यांना वंदन करावे, अशीही रूढी आहे. त्यानंतर संवत्सर फल श्रवण करावे,असा संकेत रूढ आहे. संवत्सर फल म्हणजे काय? तर त्या पाडव्यापासून जे संवत्सर म्हणजे वर्ष सुरू होत असते, त्या वर्षाच्या पहिल्या दिवशी आणि नंतरच्या काही विशिष्ट दिवशी असणारी स्थिती - जसे वार, चंद्र, नक्षत्र, सूर्याचे विविध नक्षत्रप्रवेश इत्यादी संदर्भांवरून हे संवत्सर फल दिलेले असते. संवत्सर फलात देशकालाचाही निर्देश असतो, म्हणजे देशाच्या कोणत्या भागात सुखसमृद्धी असेल ते संवत्सर फलात त्रोटकपणे सांगितलेले असते. वर्षप्रतिपदेच्या म्हणजे गुढीपाडव्याच्या दिवशी जो वार असेल त्या वाराचा जो ग्रह असेल तो त्या संवत्सराचा अधिपती असे मानले जाते. म्हणजे आजपासून सुरू होणारे वर्ष हे जर मंगळवारी सुरू होत असेल तर मंगळ हा त्या वर्षाचा अधिपती असे समजले जाते. साठ संवत्सरांची वेगवेगळ्या पद्धतीने विभागणी केली आहे. एका विभागणीत पाच संवत्सरांचे एक युग अशा पद्धतीने साठ संवत्सरांची बारा युगे मानली जातात. तसेच संवत्सर चक्रातील ८व्या भाव नावाच्या संवत्सरापासून विजय या २७व्या संवत्सरापर्यंत २० संवत्सरांचा स्वामी पालनकर्ता विष्णू आहे असे मानले जाते. ब्रह्मदेवाने पहिली तिथी सर्वात श्रेष्ठ म्हणून घोषित केली. तिला पहिले पद मिळाल्याने ती ‘प्रतिपदा’ म्हणून ओळखली जाते असे मानले जाते. या तिथीला ‘युगादी’ तिथी असेही म्हणतात.या दिवशी उपाध्यायाकडून पंचांग श्रवण म्हणजेच वर्षफल श्रवण करतात. या पंचांग श्रवणाचे फळ असे सांगितले आहे.:-
"तिथेश्च श्रीकरं प्रोक्तं वारादायुष्यावर्धनम् | नक्षत्राद्धरते पापं योगाद्रोगनिवारणम् || करणाच्चिन्तितं कार्यं पञ्चाङ्गफ़लमुत्तमम् | एतेषां श्रवणान्नित्यं गङ्गास्नानंफलं लभेत्||"
अर्थ - तिथीच्या श्रवणाने लक्ष्मी लाभते.वाराच्या श्रवणाने आयुष्य वाढते. नक्षत्र श्रवणाने पापनाश होतो. योगश्रवणाने रोग जातो. करणश्रवणाने चिंतिलेले कार्य साधते. असे हे पंचांग श्रवणाचे उत्तमफल आहे. त्याच्या नित्य श्रवणाने गंगास्नानाचे फल मिळते चैत्र हा अधिकमास असता, काहींच्या मते अधिकमासाच्या शुद्ध प्रतिपदेस वर्षारंभाची धार्मिक कृत्ये करावीत; तर काहींच्या मते ती शुद्ध किंवा निज चैत्राच्या प्रतिपदेस करावी, असा मतभेद आहे. याविषयी धर्मसिंधूने निर्णय दिला आहे तो असा-  अभ्यंगस्नानादी कृत्ये अधिक मासाच्या शुद्ध प्रतिपदेसच करावी; पण गुढी उभारणे, कडुलिंबा ची पाने खाणे, पंचांग श्रवण करणे या गोष्टी शुद्ध चैत्राच्या प्रतिपदेस कराव्या.
एकाच वर्षात दोन गुढीपाडवे
साधारणपणे शालिवाहन शकाच्या एका हिंदू वर्षात वर्षारंभी एक आणि एकच गुढीपाडवा येतो. पण शके १९३८मध्ये दोन गुढीपाडवे आले होते.
महाभारतातील उल्लेख
महाभारताच्या आदिपर्वात (१.६३) उपरिचर राजाने इंद्राने त्याला दिलेली कळकाची काठी इंद्राच्या आदरार्थ जमिनीत रोवली आणि दुसऱ्या दिवशी म्हणजे नववर्ष प्रारंभीच्या दिवशी तिची पूजा केली. या परंपरेचा आदर म्हणून अन्य राजेही काठीला शेल्यासारखे वस्त्र लावून, ती शृंगारून, पुष्पमाला बांधून तिची पूजा करतात. महाभारतातच खिलपर्वात कृष्ण त्याच्या संवगड्यांना इंद्रकोपाची पर्वा न करता वार्षिक शक्रोत्सव (इंद्रोत्सव) बंद करण्याचा सल्ला देतो. महाभारत ग्रंथातल्या आदिपर्वात हा उत्सव वर्ष प्रतिपदेस करण्यास सुचवले आहे तर खिलपर्वातून आणि इतर संस्कृत ग्रंथांतून हा उत्सव साजरा करण्याच्या तिथी वेगवेगळ्या दिलेल्या दिसतात.
ध्वजांचे पौराणिक उल्लेख
प्रतिमाविद्या (आयकॉनोग्राफी)च्या अनुषंगाने झालेल्या अभ्यासाच्या दृष्टीने इंद्रध्वज व ब्रह्मध्वज कसे दिसत याबद्दल उपलब्ध वर्णने फारच कमी वाटतात. जी वर्णने उपलब्ध आहेत त्यांच्यांतही आपआपसांत फरक आहे. त्यांमध्ये इतर ध्वजप्रकारांशी सरमिसळही केली गेली आहे असेही दिसते.
रामायण, महाभारत आणि पुराणे असोत, अथवा नाटके, इंद्रध्वजाचे उल्लेख मुख्यत्वे उपमा अलंकाराच्या स्वरूपात आलेले दिसतात. नायकांना इंद्रध्वजाची उपमा दिलेली दिसतेच पण युद्धांमध्ये धारातीर्थी पडणाऱ्या शत्रुपक्षाच्या नायकासपण इंद्रध्वजाची उपमा दिलेली दिसून येते.
श्रीरामाने रावणावर विजय मिळवून ज्या दिवशी अयोध्येत पुन्हा प्रवेश केला त्या दिवशी नागरिकांनी गुढ्या उभारून उत्सव साजरा केला, अशी पारंपरिक समजूत आहे.
हे वाल्मिकी रामायणातील श्लोक आहेत. ह्यांत गुढी असे कुठेही म्हटले नसून पताका हाच शब्द वापरलेला आहे.
गुढी शब्दाची उकल
तेलुगू भाषेत गुढी या शब्दाचा अर्थ 'लाकूड अथवा काठी' असा आहे तसाच तो 'तोरण' असाही आहे. दाते, कर्वे लिखित 'महाराष्ट्र शब्दकोशा'चा आधार घेतला तर "गुढ्या घालुनी वनीं राहूं, म्हणा त्यातें । - प्रला १९ (?)" असे उदाहरण येते यातील गुढ्या या शब्दाचा अभिप्रेत अर्थ त्या शब्दकोशाने खोपटी, झोपडी, अथवा पाल (रहाण्याची जागा) असा दिला आहे.
हिंदीत कुडी या शब्दाचा एक अर्थ लाकूड उभे करून उभारलेली कुटी अथवा झोपडी असा होतो. इथे गचा क (अथवा कचा ग) होऊ शकतो ही शक्यता लक्षात घेता येते तरीही राहण्याची जागा या अर्थाने 'गुडी' हा शब्द येऊन दक्षिणेतली (आंध्र, कर्नाटक, तामिळनाडू) खासकरून आंध्रातील स्थलनामांची (गावांच्या नावांची) संख्या अभ्यासली असता (संदर्भ सेन्सस ऑफ इंडिया - गाव नावांची यादी), लाकूड या अर्थाने तेलगूतील गुढी या शब्दाचा अधिक वापर आणि जुन्या मराठीतील लाकूड बांबू/काठी ने बनवलेले घर, हे पाहता हा शब्द महाराष्ट्र आणि आंध्र या प्रदेशात गुढी शब्दाचा प्रचार अधिक असावा. शालिवाहनपूर्व काळात कदाचित गुढीचा लाकूड बांबू/काठी हा अर्थ महाराष्ट्रीयांच्या शब्द संग्रहातून मागे पडला असावा पण आंध्रशी घनिष्ट संबंध असलेल्या शालिवाहन राजघराण्याच्या लाकूड बांबू/काठी या अर्थाने तो वापरात राहिला असण्याची शक्यता असू शकते.
आरोग्यदृष्ट्या महत्त्व
चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला प्रातःकाळी ओवा, मीठ, हिंग, मिरी आणि साखर कडुनिंबाच्या पानांबरोबर वाटून खातात. पचनक्रिया सुधारणे, पित्तनाश करणे, त्वचा रोग बरे करणे,धान्यातील कीड थांबवणे हे आणि असे अनेक औषधी गुण ह्या कडुनिंबाच्या अंगी आहेत असे आयुर्वेदात मानले जाते.) शरीराला थंडावा देणाऱ्या कडूनिंबाची पाने अंघोळीच्या पाण्यात घालणे, ती वाटून खाणे हे आरोग्याच्या दृष्टीने हितकारक समजले जाते.