cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
इंडियन हॉटेल्स
इतिहास
प्रमुख महानगरांमध्ये आपल्या लक्झरी हॉटेल साखळीच्या विस्तारासह, ताज समूहाने भारतातील प्रमुख महानगर आणि मोठ्या दुय्यम शहरांमध्ये आपल्या व्यवसाय हॉटेल विभागाचा विस्तार केला. १९९० च्या दशकात, ताज समूहाने भारतातील भौगोलिक आणि बाजारपेठेचा विस्तार करणे सुरू ठेवले. याने विशेष ऑपरेशन्स (जसे की वन्यजीव विश्रामगृहे) विकसित केली आणि विद्यमान मालमत्तांचे अपग्रेडिंग आणि नवीन मालमत्तांच्या विकासाद्वारे प्रस्थापित बाजारपेठांमध्ये आपले स्थान मजबूत केले. ताजने केरळ पर्यटन विकास महामंडळासोबत १९९० च्या दशकाच्या सुरुवातीला ताज केरळ हॉटेल्स आणि रिसॉर्ट्स लिमिटेडची स्थापना केली.
ताज समूहातील दहा हॉटेल्स जगातील आघाडीच्या हॉटेल्सचे सदस्य आहेत.
९ मार्च २०२२ रोजी, ताज एक्सोटिका रिसॉर्ट आणि स्पा, द पाम, दुबई, उघडण्यात आले. हॉटेल ताज हॉटेल समूहात अलीकडची जोड आहे. समूहाच्या इतर मालमत्तांमध्ये ताज जुमेराह लेक्स टॉवर्स दुबई आणि ताज दुबई यांचा समावेश आहे.
उल्लेखनीय हॉटेल्स
ताज समूहातील दोन हॉटेल्स, जयपूरमधील रामबाग पॅलेस आणि मुंबईतील ताजमहाल पॅलेस आणि टॉवर यांना २०१३ मध्ये "जगातील टॉप १०० हॉटेल्स आणि रिसॉर्ट्स" मध्ये कोंडे नॅस्ट ट्रॅव्हलरने स्थान दिले होते. Condé Nast Traveller ने २०१४ मध्ये त्यांच्या "गोल्ड स्टँडर्ड हॉटेल्स" च्या यादीत मुंबईतील ताजमहाल पॅलेसला १३ व्या क्रमांकावर स्थान दिले. २००५ मध्ये, न्यू यॉर्क शहरातील एक प्रसिद्ध लक्झरी हॉटेल, पियरे विकत घेतले.
वर्ग:टाटा उद्योगसमूह
शंकराचार्य स्वामी स्वरूपानंद सरस्वती
स्वामी स्वरूपानंद सरस्वती (२ सप्टेंबर १९२४ - ११ सप्टेंबर २०२२) हे शंकराचार्य आणि लोकनेते होते. १९८२ मध्ये, ते द्वारका, गुजरातमधील द्वारका शारदा पीठम आणि बद्रीनाथ येथील ज्योतीर मठाचे शंकराचार्य बनले.
जीवन
स्वरूपानंद सरस्वती यांचा जन्म पोथीराम उपाध्याय यांचा जन्म मध्य प्रदेशातील सिवनी जिल्ह्यातील दिघोरी गावात झाला. यांनी वयाच्या नऊव्या वर्षी घर सोडले आणि धार्मिक तीर्थयात्रा सुरू केल्या. त्यांच्या धार्मिक दौऱ्यांदरम्यान ते काशीला पोहोचले आणि तेथे त्यांनी 'ब्रह्मलेन श्रीस्वामी' करपात्री महाराज यांच्याकडून वेद-वेदांग आणि शास्त्र याचे अध्ययन केले. ज्योतिर्मठाचे शंकराचार्य ब्रह्मानंद सरस्वती (इ.स.१९४१ ते इ.स.१९५३) यांचे ते शिष्य बनले. पुढे ते १९८२ मध्ये द्वारका पीठाचे शंकराचार्य देखील बनले. ११ सप्टेंबर २०२२ रोजी वयाच्या ९८ व्या वर्षी सरस्वती यांचे नरसिंगपूर येथे निधन झाले. तपोस्थली परमहंसी गंगा आश्रम झोटेश्वर येथे अखेरचा श्वास घेतला. भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ , छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री भूपेश बघेल ,  आणि इतरांनी यावेळी शोक व्यक्त केला.
कार्य
समाजाच्या प्रगतीसाठी ते त्यांची मते निर्भयपणे मांडत असत. त्यांनी रामराज्य परिषदेचे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले होते. ते जन आंदोलनातून पुढे आलेले शंकराचार्य होते.
स्वातंत्र्य लढा
वयाच्या १९ व्या वर्षी ते १९४२ मध्ये भारत छोडो आंदोलनात स्वातंत्र्यसैनिक बनले आणि "क्रांतिकारक साधू" म्हणून ओळखले जायचे. यासाठी त्याला तुरुंगवास भोगावा लागला, नऊ महिने आणि आणखी सहा महिन्यांची शिक्षा झाली होती.
धर्म कार्य
१९५० च्या दशकात काँग्रेसविरोधी लोक आंदोलनात ते आघाडीवर होते. त्यांनी रामराज्य परिषदेचे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले. गोहत्या बंदीच्या आंदोलनात १९५४ ते १९७० या काळात त्यांना तीन वेळा तुरुंगवास भोगावा लागला. त्यांनी भारताच्या विविध भागात आश्रम चालवले आहेत. बिहारच्या सिंहभूम जिल्ह्यातील ख्रिश्चन धर्मांतरीत हिंदू मोठ्या प्रमाणात होते. त्यांचा आश्रम अशा हिंदूंना परत हिंदू होण्यास प्रोत्साहन देत असे. त्यामुळे त्यांच्याविरुद्ध बदनामीची मोठी मोहीम चालवली गेली होती. ते म्हणाले होते की आर्थिक फायद्यांसाठी धर्मांतराला परावृत्त केले पाहिजे.
वारसा
शंकराचार्य स्वामी स्वरूपानंद सरस्वती यांच्या पश्चात यांच्या वारसाची घोषणा करण्यात आली. स्वामी अविमुक्तेश्वरानंद ज्योतिषपीठ बद्रीनाथ येथील शंकराचार्य बनले आहेत आणि स्वामी सदानंद द्वारका शारदा पीठाचे शंकराचार्य घोषीत करण्यात आले आहे.
वर्ग:शंकराचार्य वर्ग:मठाधिकारी
क्लीव्हलँड हॉप्किन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
क्लीव्हलंड हॉप्किन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा अमेरिकेच्या क्लीव्हलंड शहरातील विमानतळ आहे. हा विमानतळ शहराच्या नैऋत्य टोकाला शहरमध्यापासून १४ किमी अंतरावर आहे. याचे नामकरण क्लीव्हलंडच्या नगरव्यवस्थापक विल्यम आर. हॉपकिन्सच्या नावे करण्यात आले.
याची रचना १९२५मध्ये झाली. अमेरिकेतील सार्वजनिक मालकीचा हा सर्वप्रथम विमानतळ आहे. एर ट्राफिक कंट्रोल टॉवर असलेला तसेच धावपट्टीवर दिवे लावून अंधारात विमानांना उतरणे सुलभ करणारा हा अमेरिकेतील पहिला विमानतळ होय.
विमानतळ वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
मालती केशव जोशी
मालती केशव जोशी उर्फ मालती अनंत खरे (२० जून, १९२६:बडोदा -) यांनी गणित विषयात बी.ए.ची पदवी घेतल्यानंतर १९५५ मध्ये एम.एड. केले. त्यानंतर त्यांनी बी.ए. गणित, एम. एड., डिप्लोमा इन टीचर ऑफ द डेफ एज्युकेशन  (मॅंचेस्टर. यु. के.) केले.
कर्णबधिरांचे शिक्षण व अभ्यास
मालती बाईंनी महाराष्ट्रभर कर्णबधिरांच्या शिक्षणाचा प्रसार केला. बाईंचे वडील अनंतराव खरे हे सेवासदन शाळेचे मुख्याध्यापक होते. परंतु काहीही सोय किंवा नियम नसल्याने स्वतःच्या प्रतिभा नावाच्या कर्णबधिर मुलीला मात्र ते आपल्या शाळेत प्रवेश देऊ शकले नाही. बाईंच्या मनात मात्र आपण या बाबतीत काहीच करू शकणार नाही का? असा प्रश्‍न सतत घोळत असे. बाईंच्या लग्नानंतर त्यांना कळले की, इंग्लंड मधे अशी मुले शिकतात, एवढेच नाही तर शिक्षक प्रशिक्षणही दिले जाते. पण तोपर्यंत घरात दोन मुलांचा जन्म झालेला होता. हा यक्षप्रश्‍न केशव जोशी त्यांचे पती यांनी सहजरीत्या सोडविला. मुलांची जबाबदारी एक वर्षभर घेण्याची तयारी त्यांनी दर्शविली आणि बाई मॅंचेस्टरला रवाना झाल्या. मॅंचेस्टर येथे त्यांनी ‘डिप्लोमा इन टीचर ऑफ द डेफ’ एज्युकेशन हा अभ्यासक्रम पूर्ण केला. वर्षभरात परत आल्यावर शाळा सुरू करण्याचे प्रयत्न केले. त्या वेळचे जिल्हाधिकारी स. गो. बर्वे यांनी सहमती व पाठिंबा दर्शविला. पुण्यातील शिक्षण प्रसारक मंडळींच्या ना. वि. पाटणकरांना भेटून या शिक्षणाची गरज पटवून दिली व त्यांची परवानगी मिळविली. टिळक बी.एड. महाविद्यालयाच्या बाहेर फरशीवरच ही शाळा सुरू झाली. बहीण प्रतिभासह तिच्या वयाच्या सुनंदा काटे, पेंढारकर अशा पाच मुलींच्या पटसंख्येने ही ‘राखोलीची शाळा’ सुरू झाली. शिक्षक नाही, अबोल मुले बोलणार काय? या प्रश्‍नांच्या सरबत्तीला द्यायला उत्तर सापडत नव्हते. पण शोध व ध्यास मनात होताच. अशातच काही कारणाने त्या बनारस ला गेल्या. येताना आजोळी बडोद्या ला छोटा मुक्कामात प्रश्‍नाचे उत्तर सापडले. मामांनी जामदार नावाच्या शिक्षकांची गाठ घालून दिली. त्यांच्याशी चर्चा करून त्यांना सोबत घेऊनच बाई पुण्यात परतल्या व शाळेला शिक्षक मिळाला. शिक्षकांची संख्या दोन झाली. तसेच मुलांचीही संख्या वाढू लागली. पालक स्वतःच मुलांना आणत व परत नेत. आपणही शाळेत जातो याचा आनंद मुलांच्या चेहऱ्यावरून ओसंडून वाहू लागला. विद्यार्थीसंख्या ४० वर गेली. नवीन आलेली मुले वयाने मोठी होती. त्यामुळे व्यवसाय शिक्षण हेच महत्त्वाचे शिक्षण ठरू लागले. सुतारकाम, खडी छपाई, खेळणी तयार करणे. याचे शिक्षण मुलांना मिळू लागले.
कार्यकीर्द
१९५६-५७ मध्ये निधी, स्मृतिप्रित्यर्थ या देणगीतून नवीन इमारत उभी राहून शाळा भरू लागली. विद्यार्थीसंख्या वाढू लागली पण प्रशिक्षित शिक्षकच उपलब्ध नव्हते. त्यासाठी खटपट करून अभ्यासक्रम तयार केला. त्या वेळी फक्त कोलकत्या तच अशा प्रकारचे प्रशिक्षण देणे सुरू होते. शाळेत येणाऱ्या श्रीमती आगाशेंना तिथे पाठवून ३ महिन्याचे प्रशिक्षण वर्ग सुरू केले. त्यास मान्यता मिळविली. (हा अभ्यासक्रम त्या वेळी बी.एड.च्या समकक्ष मानून शिक्षकांना मान्यता मिळाली.) १९७० मधे केंद्र सरकारचे अनुदान मिळाल्याने लहान कर्णबधिरांसाठी बाह्यध्वनीविरहित खोलीची सोय शाळेत करता आली. फारच थोडी मुले योग्य वयात शाळेत येत. लहान वयातच कर्णबधिरत्व लक्षात आल्यास वा आणून दिल्यास मुले योग्य वयात शाळेत येऊ शकतील, हे अनुभवाने कळले व त्यातून १९७८ साली शोध मोहीम संकल्पना उदयास आली. त्यासाठी निश्‍चित व ठोस कार्यक्रम तयार केला गेला व तो राबविण्यासाठी मंगळवार रूग्णालय, कमला नेहरू रूग्णालय, व ससून रूग्णालय यांची परवानगी मिळवून नवजात अर्भकांची शोध मोहीम सुरू करण्यात आली.
कर्णबधिर विद्यार्थ्यांना प्रशिक्षण
पुणे शहरात तर सुरुवात झाली परंतु शहरांपेक्षा खेड्यांमध्ये ही समस्या जास्त गंभीर स्वरूपात आहे, याची कल्पना आली. त्यावर विचारविनिमय करून आजूबाजूच्या खेड्यांमध्ये जाऊन शिबिरे घेणे, कर्णबधिरत्वाची माहिती देणे, कसे ओळखावे ते सांगणे, शिकविण्याच्या पद्धती व शिक्षणाची आवश्यकता पटवून देणे यासाठी शीघ्रकवित्व लाभलेल्या मालतीबाईंनी स्वतः ओव्या रचल्या, पोवाडे रचले. ठिकठिकाणी गायनाचे कार्यक्रम घडवून आणले. पथनाट्ये पण केली. वर्तमानपत्रे व मासिकातून लेख लिहिले. शिक्षणास सुरुवात झाली पण पुढे काय? या मुलांचे पुनर्वसन होणे, त्यांनी पायावर उभे राहणे हेही तेवढेच महत्त्वाचे होते. त्यासाठी मोठमोठे कारखानदार, समाजकल्याण विभागातील अधिकाऱ्यांना भेटून त्यांच्या नोकरीसाठी खटपट करणेही तेवढेच महत्त्वाचे ठरू लागले. या मुलांचा आत्मविश्‍वास वाढून पालकांची चिंता कमी करणेही गरजेचे होते.मुख्याध्यापिकेचे काम सांभाळून त्या या गोष्टीही करीत. त्या बरोबरच शिक्षकांना, पालकांना व प्रशिक्षणार्थींना आपल्या व्यापातून वेळ काढून त्यांच्याशी चर्चा करणे, वाचादोष सुधारणेसाठीच्या छोट्या पण महत्त्वाच्या गोष्टी बारकाव्यांसह सांगणे, प्रत्यक्ष करून दाखविणे ही कामेही बाई आवडीने करत. विद्यार्थ्यांचे गुण ओळखून त्यांना प्रोत्साहन देणे हे त्यांचे आवडते काम. त्यांचा त्यांच्या विद्यार्थ्यांवर प्रचंड विश्वास आहे. कर्णबधिर आठवले भगिनींना शाळेत शिक्षिका म्हणून नेमल्यावर अनेकांनी प्रश्‍न उपस्थित केले. पण या दोघींनी बाईंचा विश्वास सार्थ ठरवून दाखविला.
शासकीय नोकरीचा राजीनामा
१९५३ ते १९५८ या काळात बाईंनी शासकीय जबाबदाऱ्या घेऊन पार पाडल्या. महिला सेवाग्राम, पुणे रिमांड होम, बेगर्स होम चेंबूर, नाशिक व मुंढव्याचे सर्टिफाईड स्कूल इत्यादी. याच काळात सर्वसामान्यांबरोबरच अनेक कर्णबधिरांचे पुनर्वसनही बाईंनी तळमळीने केले. १९५८ मध्ये त्यांची राजपत्रित अधिकारी (गॅझेटेड ऑफीसर) म्हणून बंगला, गाडी या सोयींसह नियुक्ती झाली. परंतु या ठिकाणी राहून आपण मनाप्रमाणे काम करू शकणार नाही असे त्यांच्या लक्षात आले. त्या क्षणी त्या नोकरीचा त्यांनी राजीनामा दिला. एम.एड.ला त्यांनी ‘एज्युकेशन फॉर डेफ इन इंडिया विथ स्पेशल रेफरन्सेस टू महाराष्ट्र’ या विषयात प्रबंध तयार केला. त्याच वेळेस हेलेन केलर मुंबई भेटीवर आल्या असताना त्यांनाच तो अर्पण केला.
सामाजिक कार्य
प्रौढ विद्यार्थ्यांना नोकरी लावण्याबरोबरच त्यांची लग्ने जमवणे, घरगुती प्रश्‍न सोडविणे, न्यायालयात दुभाषक म्हणून कर्णबधिरांची कैफियत न्यायाधीश व इतरांपर्यंत पोचवणे ही कामे बाईंनी जबाबदारीने केली. बाईंच्या काळात अनेक मान्यवरांनी शाळेला भेटी व देणग्या दिल्या. या सर्व कार्यात झोकून देऊन काम करताना बाईंनी निश्‍चय केला होता. जो पर्यंत प्रत्येक कर्णबधिराला श्रवणयंत्र मिळणार नाही तो पर्यंत मी कानात कर्णफुले घालणार नाही असा निश्‍चय त्यांनी केला व तो आजतागायत पाळला आहे. पुण्यातील बाजीराव रोड वरच्या टेलिफोन भवनाजवळील चौकाला श्रवणयंत्राचे संशोधक सऱ ग्रॅहॅम बेल यांचे नाव देण्यास त्यांनी म.न.पा. व टेलिफोन भवनातील अधिकाऱ्यांना भाग पाडले. समावेशित शिक्षणाची संकल्पना (इंटिग्रेटेड एज्युकेशन) ही बाईंचीच. सर्वसामान्य मुलांबरोबर जर कर्णबधिर मूल शिकले, तर त्याची भाषा वाढ चांगली, योग्य होईल ही त्यांची इच्छा होती. त्यांनी पुण्यात गोपाळ हायस्कूल व श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकरसी कन्याशाळेत ही संकल्पना राबविण्यास सुरुवात केली. हा उपक्रम कन्याशाळेत आजही चांगल्या रितीने चालू आहे. हळूहळू मॉडर्न हायस्कूल, आपटे प्रशाला, भावे विद्यालय, साधना विद्यालय यातूनही हा उपक्रम सुरू करण्यात आला. याचा लाभ आजही अनेक विद्यार्थी घेत आहेत. यामुळे मुलांचे सामाजिकरण योग्य रीतीने होऊन आत्मविश्‍वास वाढतो व स्वावलंबी होण्यास अडचणी कमी येतात. २३ जुलै १९७३ रोजी ‘सुहृद मंडळ’ ही विशेष शाळा व संस्था आपल्या दोन मैत्रिणींना सोबत घेऊन सुरू केली. १९८१ च्या अपंग वर्षात श्रीमती ताराबाई वर्तक मंत्री असताना शाळा भेट घडवून आणून ‘शुल्क’ माफ करवून घेण्याचे महत्त्वाचे कामही केले.
लेखन संग्रह
विद्या महामंडळ संस्थेने बाईंनी रचलेल्या ओव्या व कवितांचे संकलन करून १ डिसेंबर २००५ला पु. ग. वैद्य यांच्या प्रेरणेने ‘कर्ण-बधिरांच्या भावविश्‍वात’ हा संग्रह प्रकाशित केला. ‘माझी माणसे’ या मूळ इंग्रजी पुस्तकाचा मराठी अनुवाद बाईंनी केला आहे.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:मराठी समाजसेविका वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म वर्ग:मराठी शिक्षिका
निर्णयसिंधु
निर्णयसिंधु हा कमलाकर भट्ट लिखित संस्कृत ग्रंथ आहे.
वर्ग:संस्कृत ग्रंथ
कमलाबाई देशपांडे
''डॉ. कमलाबाई गोपाळराव देशपांडे''' (२२ फेब्रुवारी, १८९८ - ८ जुलै, १९६५) भारतीय समाजसेविका होत्या. हिंगणे स्त्रीशिक्षण संस्थेच्या त्या आजीव सदस्या होत्या.
जीवन
कमलाबाई यांचे वडील साहित्यसम्राट नरसिंह चिंतामण तथा तात्यासाहेब केळकर. त्यांचा विवाह साताऱ्याचे गोपाळराव कुशाभाऊ देशपांडे ह्यांच्याशी दि. २८ मे १९१० रोजी झाला. १९१२ च्या डिसेंबर महिन्यात त्यांना पुत्रप्राप्ती झाली. दुर्दैवाने १९१३ मध्ये गोपाळरावांचा आकस्मिक मृत्यू झाला आणि कमलाबाई विधवा झाल्या. त्या काळात विधवांची स्थिती अतिशय वाईट होती. केशवपनाची रूढी होती. पण कमलाबाई ह्या रूढींपुढे नमल्या नाहीत. सकेशा विधवा म्हणून वावरताना त्यांना खूप मनस्ताप सहन करावा लागला. विधवेच्या वाट्याला येणारी अवहेलना त्यांच्याही वाट्याला आली. पण हे सगळे सहन करीत १९१७ मध्ये पुण्याच्या हुजूरपागेतून त्या मॅट्रिक झाल्या. १९२० मध्ये पुण्याच्या कर्वे विद्यापीठातून त्यांनी गृहिता गमा (जी.ए.) पदवी मिळविली. याच काळात स्त्रीने शिकून, आपल्या पायावर उभे राहिले पाहिजे या विचारातून महर्षी अण्णासाहेब कर्वे ह्यांनी अनाथ महिलाश्रमाचे काम सुरू केले. महाराष्ट्रात प्रत्येक जिल्ह्याच्या ठिकाणी कन्याशाळा निघाल्या तर स्त्रीशिक्षणाचा प्रसार होईल ह्या अण्णांच्या आवाहनाला साताऱ्यातील डॉ. पंढरीनाथ घाणेकर, डॉ. मो. ना. आगाशे, कमलाबाईंचे दीर वाग्भट देशपांडे यांनी प्रतिसाद दिला. वाग्भट देशपांडे ह्यांच्या घराच्या ओसरीवर १९२२ च्या आश्‍विन अमावस्येला साताऱ्याच्या कन्याशाळेचा प्रारंभ झाला. कमलाबाईंवर शाळेच्या प्रमुखाची जबाबदारी सोपविण्यात आली. आपल्या पुढील शिक्षणाचा विचार बाजूला सारून कमलाबाईंनी ही जबाबदारी स्वीकारली.
सामाजिक कार्य
कमलाबाईंचे व्यक्तिमत्त्व कर्तव्यकठोर होते. त्याचबरोबर सर्वांविषयी आपलेपणा, ध्येयवाद, कार्यनिष्ठा, तेजस्वी बुद्धिमत्ता, शिस्तप्रियता हेही विशेष त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात होते. स्वतःच्या उत्पन्नाचा २० टक्के भाग त्या सामाजिक कार्यासाठी देत. सुरुवातीच्या काळात इतर शिक्षकांचे पगार त्यांनी दिले. स्वतः विनावेतन काम केले. शाळा सारवणे, भिंती रंगवणे इथपासून घरोघरी जाऊन पैसे जमा करणे, शाळेसाठी मुली जमविणे ही सर्व कामे कमलाबाई करीत. काही वर्षे पुण्याच्या महिला पाठशाळेत संस्कृतच्या प्राध्यापिका म्हणून त्यांनी काम केले. हुजुरपागेच्या मुलींच्या कॉलेजात प्राचार्या म्हणून व नंतर पुणे विद्यापीठात एम. ए.च्या विद्यार्थ्यांच्या मार्गदर्शक म्हणून कमलाबाई काम करीत होत्या. स्त्रीला प्रतिष्ठा लाभावी, तिला समाजात मानाने जगता यावे म्हणून आयुष्यभर कमलाबाई तनमनाने झिजल्या. स्वतः केशवपन न करता सकेशा राहून ‘केशवपनाला स्मृतींमध्ये आधार नाही. ती एक रूढी आहे,’ हे त्यांनी कायद्याने सिद्ध केले. विधवांना मंदिरप्रवेश खुला झाला ही स्त्रीजीवनातील मोठी क्रांतीच होती.
परदेश शिक्षण
१६ मार्च १९२९ रोजी त्यांनी परदेशी प्रयाण केले. १९३१ मध्ये त्यांचा ‘द चिल्ड्रन ऑफ एन्शन्ट इंडिया’ या विषयावरील प्रबंध पूर्ण झाला. त्यांना झेकोस्लोव्हाकियाच्या प्राग विद्यापीठाची पी.एच.डी. पदवी मिळाली. प्रबंधासाठी त्यांनी जर्मन भाषेचा अभ्यास केला. परदेशातील वास्तव्यात त्यांनी आपला पेहराव, आपला आहार, आपली राहणी, आपले विचार, आपली संस्कृती ह्यात कधीही कोणताही बदल केला नाही. भारतात परत आल्यावर त्यांचे कार्य चालू राहिले.
साहित्य लेखन व पुस्तके
कमलाबाईंनी कथा, कविता, शब्दचित्रे असे विविध लेखन केले आहे. सतीबंदी कायद्यापासून ते हिंदू कोड बिलापर्यंत स्त्रियांसाठी असणाऱ्या कायद्यांचा अभ्यास करून ‘स्त्रियांच्या कायद्याची वाटचाल’ हे पुस्तक लिहिले. या पुस्तकाला १९६१चा न. चिं. केळकर वाङ्मय पुरस्कार मिळाला. ‘स्मरणसाखळी’ ह्या कमलाबाईंच्या आत्मचरित्रात त्या काळातील विधवा स्त्रियांच्या स्थितीचे प्रातिनिधिक चित्रण आहे. १९४३ मध्ये ते प्रकाशित झाले. स्त्रीगीतांचे संशोधन करून त्यांनी ‘अपौरुषेय वाङ्मय अर्थात स्त्रीगीते’ हे पुस्तक लिहिले. अण्णासाहेब कर्वे, पंडिता रमाबाई, महाराष्ट्रातील संतस्त्रिया याविषयी त्यांनी विपुल लेखन केले, व्याख्याने दिली. पुणे विद्यापीठाच्या बहिःशाल व्याख्यानमालेतही त्यांचा सहभाग असे. वयाच्या अवघ्या पंधराव्या वर्षी वैधव्य प्राप्त झालेल्या कमलाबाईंनी ‘भारत सेविका समाजा’ची स्थापना करून विधवांना मदत करण्याचे कार्य हाती घेतले. महर्षी अण्णासाहेब कर्वे ह्यांच्या प्रेरणेतून त्यांचे कार्य उभेे राहिले.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:मराठी शिक्षिका वर्ग:मराठी समाजसेविका वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
व्रतराज
या ग्रंथामध्ये व्रतांची माहिती सांगितली आहे वर्ग:ग्रंथ
मासाबाटा क्लास
मासाबाटा क्लास (३ फेब्रुवारी, इ.स. १९९१:बोत्शाबेलो, ट्रान्सवाल, दक्षिण आफ्रिका - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करते.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भारतीय गायीच्या विविध जाती
सध्या अस्तित्वात असलेल्या भारतीय गायींच्या जाती आणि त्यांची वर्गवारी पुढीलप्रमाणे आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:याद्या वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती
व्रतार्क
वर्ग:ग्रंथ
पृथ्वीचे वातावरण
पृथ्वी आणि इतर ग्रह व मोठे उपग्रह यांच्या भोवतालचे अनेक वायूंच्या मिश्रणाचे (हवेचे) आवरण म्हणजे वातावरण होय. पुरेशा सामर्थ्यवान गुरुत्वाकर्षणामुळे वातावरण या स्वस्थ गोलांच्या पृष्ठभागाला चिकटून राहते. स्वस्थ गोल स्वतःभोवती आणि इतर तारे किंवा ग्रह यांच्याभोवती आपल्या आवरणासह निरनिराळ्या अंतरांवरून फिरत असतात. सूर्यकुलातील बुध या उपग्रहाखेरीज बहुतेक सर्व ग्रहांभोवती कमीअधिक प्रमाणात वातावरण आहे. सूर्यापासून दूर असलेल्या ग्रहांभोवती फिरणारे मोठे उपग्रहसुद्धा याला अपवाद नाहीत. हवेशिवाय माणूस जगू शकत नाही. हवा ही सर्व प्राणीमात्रांना जगण्यासाठी आवश्यक आहे.
पृथ्वीचा जन्म ज्या वायूच्या व धुळीच्या ढगापासून झाल्याचे मानतात. त्याच्याशी सध्याच्या वातावरणाचा फारसा संबंध राहिलेला नाही, असे आढळले आहे. पृथ्वीवर ज्वालामुखीतून उत्सर्जित झालेली बाष्पनशील (बाष्परूपात वर आलेली ) द्रव्ये, भूकवचातील खडक, पाणी व पृथ्वीवरील जीवसृष्टी यांनी एकमेकांवर वेळोवेळी केलेल्या रासायनिक व इतर प्रकारच्या प्रक्रियांचा परिणाम होऊन सध्याचे वातावरण निर्माण झालेले आहे. वातावरणात बदल घडवणाऱ्या अशा प्रक्रिया सौर प्रारणाच्या (तरंगरूपी ऊर्जेच्या) तीव्रतेवर आणि गुरुत्वांकर्षणाच्या प्रभावावर अवलंबून असतात.
पृथ्वीच्या वातावरणाचे एकूण वजन ५.६×१०१५ टन (५६ लक्ष अब्ज टन, १ टन = १,०१६ किग्रॅ.) असून ते पृथ्वीच्या वजनाच्या एक दशलक्षांश आहे. वातावरण पृष्ठभागापासून वर शेकडो किमी. उंचीपर्यंत पसरलेले आहे. वातावरणाची घनता व दाब वाढत्या उंचीनुसार कमी कमी होत जातात. पण तापमानात मात्र चढ उतार होत असलेले दिसतात. पृष्ठभागालगत वातावरणाची घनता १.२९ किग्रॅ./मी.3असून ४० किमी. उंचीवर घनता फक्त ४ ग्रॅ./मी.३ इतकी कमी होते. वातावरणाचा सुमारे ९९% भाग पृष्ठालगतच्या फक्त ३० किमी. जाडीच्या थरांत सामावलेला आहे. मानवावर प्रत्यक्ष परिणाम करणाऱ्या हवामानाच्या बहुतेक घटना यात थरांत घडतात. वातावरणाच्या अति-उच्च निर्वात सम विभागांत सौर प्रारण व चुंबकीय क्षेत्र यांच्या प्रभावाखाली वायुरेणूंच्या एकमेकांशी रासायनिक विक्रिया चालू असतात; पण त्याचे परिणाम भूपृष्ठाजवळ सहजपणे प्रत्यक्ष अनुभवण्यास मिळत नाहीत. समुद्रसपाटीला सरासरी वातावरणीय दाब १,०१३ मिलिबार असतो (१ मिलिबार = १,००० डाइन/सेंमी.२= वातावरणीय दाबाचा हजारावा भाग). पृथ्वीसभोवार पाण्याचे १० मी. जाडीचे वेष्टन आहे, असे मानल्यास ते वातावरणाइतका दाब निर्माण करील. हवेचे तापमान, आर्द्रता, वारे व ऋतू यांसारख्या घटकांच्या परिणामामुळे भिन्न ठिकाणच्या दाबांत फरक असतो. वाढत्या उंचीनुसार कोणत्याही ठिकाणावरील वातावरणाच्या स्तंभाची उंची कमी होत असल्यामुळे वातावरणीय दाब उंचीनुसार घातीय प्रमाणात कमी कमी होतो.
पृथ्वीला सूर्यापासून ऊर्जा प्राप्त होते. या ऊर्जेचा जवळजवळ ४२% भाग वातावरणातील धुळीचे कण, वायुरेणू, ढग हिम तसेच वाळवंटी प्रदेश यांच्याकडून अवकाशात परावर्तित केला जातो. तसाच ऊर्जेचा काही थोडा भाग परावर्तनाने व प्रकीर्णनाने (विखुरला जाऊन) वातावरणात शोषिला जातो. मात्र प्रत्यक्ष सौर किरणामुळे वातावरण फारसे तापू शकत नाही म्हणजे वातावरण सौर ऊर्जेला बहुतांशी पारदर्शक असते. वातावरण पार करून भूपृष्ठावर आलेल्या सौर किरणांनी समुद्र, खडक व वन्यसृष्टी ही प्रथम तापतात आणि नंतर त्यांना चिटकून असलेली हवा संवहन व अभिसरण क्रियांनी तापते. तापलेली हवा हलकी होऊन वर उचलली जाते व तिच्या जागी थंड हवा येऊन तशीच क्रिया सुरू होते. विषुववृत्ताचा परिसर अधिक तापत असल्यामुळे विषुववृत्तापासून ध्रुवांकडे व भूपृष्ठापासून ऊर्ध्व (वरच्या) दिशेत तापमान कमी होत जाते. त्यामुळे वारे निर्माण होऊन त्यांच्याद्वारे उष्णतेचे वितरण होते. अशा तऱ्हेने सुमारे ५८% ऊर्जेचा विनिमय होतो. तापलेले भूपृष्ठ व उष्ण हवा दीर्घ तरंगलांबीचे अवरक्त (दृश्य वर्णपटातील तांबड्या रंगाच्या अलीकडील अदृश्य) प्रारण उत्सर्जित करू लागतात. यातील काही भाग ढगांवरून परत पृथ्वीकडे परावर्तित होतो. यामुळे ढग असतील त्या ठिकाणी भूपृष्ठ थंड होत नाही. सौर प्रारण शोषणाने पाण्याची वाफ होते व ती वातावरणांत मिसळून वातावरणाला ऊर्जा प्राप्त होते. वाफेचे संद्रवन (पाण्यात रूपांतर) झाल्यावर उष्णता बाहेर पडून परिसराचे तापमान वाढते. पाण्याची वाफ व कार्बन डाय-ऑक्साइड वायू यांच्यातून लघू तरंगलांबीचे प्रकाश किरण आरपार जातात; पण पृथ्वीकडून उत्सर्जित होणारे दीर्घ तरंगलांबीचे अवरक्त प्रारण त्याच्यात शोषले जातात. अशा तऱ्हेने वातावरण मुख्यतः तळाकडून वर तापत जाते. वातावरणातील हवेची स्थलांतरे (किंवा वारे) प्रक्षोभी (खळबळजनक) असण्याचे हे एक कारण आहे. समुद्रपृष्ठवरून तापत असल्यामुळे सागरातील पाण्याची स्थलांतरे (किंवा प्रवाह) तितकी प्रभावी असत नाहीत. दिवसभरात शोषलेल्या ऊर्जेचे वितरण गतिमान वाऱ्याकडून सर्वत्र होत राहते.
वातावरणात तरंगणारे जलबिंदू, धूलिकण व वायुरेणू यांमुळे आकाशातील ग्रह, ताऱ्यांचे वेध घेण्यास अडथळा होत असला, तरी त्यांच्यामुळे इंद्रधनुष्य, चंद्राला व सूर्याला पडणारी खळी, सूर्योदयापूर्वी व सूर्यास्तानंतर क्षितिजावर दिसणारे मनोवेधक रंग इ. सौंदर्यंपूर्ण आविष्कार पृथ्वीवरून पहावयास मिळतात.
वातावरणाने पृथ्वीवरील जीवांना संरक्षण मिळते. उच्च वातावरणातील ओझोन वायूचा थर सौर प्रारणातील जंबुपार (दृश्य वर्णपटातील जांभळ्या रंगापलीकडील अदृश्य) किरण शोषून घेतो. यामुळे या विनाशकारी प्रारणाचा पृथ्वीवरील सजीवांना उपद्रव होत नाही व पृथ्वीचे तापमान प्रमाणाबाहेर वाढत नाही. वातावरण नसते, तर दिवसा पृथ्वी ९४० से. पर्यंत तापून रात्री -१८५ ०से. इतकी थंड झाली असती व तापमानांतील इतका मोठा दैनंदिन फरक जीवसृष्टीस अपायकारक झाला असता. माणूस व इतर प्राण्यांनी निःश्वासित केलेल्या कार्बन डाय-ऑक्साइड वायूमुळे वनस्पतींचे संवर्धन होते. उलट मानव व अन्य प्राण्यांना वनस्पती ऑक्सिजन वायू उपलब्ध करून देतात. हवेतील पाण्याच्या वाफेमुळे पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या तापमानाचे नियंत्रण होते. एखाद्या क्षेत्रातील भूपृष्ठ खूप तापल्यास त्यालगतची हवा उष्ण व हलकी होते आणि वर जाऊ लागते व चोहोअंगानी विविध गुणधर्मांच्या वायुराशी त्या क्षेत्रांत प्रवेश करतात आणि मेघनिर्मिती व पर्जन्यासारख्या अनेकविध वातावरणीय आविष्कारांची शृंखला निर्माण होते व शेवटी वातावरणाला त्याची पूर्वस्थिती प्राप्त होते. चंद्रावर वातावरण नसल्यामुळे तेथे अशा प्रकारचे वातावरणातील आविष्कार घडू शकत नाहीत. पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे प्रतिदिनी काही कोटी अशनी (पृथ्वीबाहेरून येणारे खडकाचे तुकडे) सेकंदाला १६ किमी. वेगाने पृथ्वीकडे खेचले जातात. त्यांच्या माऱ्यापासून पृष्ठभागाचे व सजीवांचे संरक्षण केवळ वातावरणामुळे होत असते. वातावरण प्रक्षोभी होते त्या वेळी पृष्ठभागावर अनेक बदल घडून येतात.
पृथ्वीभोवतालच्या वातावरणाचे संघटन
अनेक रासायनिक आणि प्रकाशरासायनिक प्रक्रियांमुळे आणि पृथ्वीपृष्ठापासून खूप दूर असलेले व द्रव्यमानाने हलके असलेले द्रुतगतिमान वायुरेणू पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणाचे बंधन तोडून अवकाशात निघून गेल्यामुळे पृथ्वीभोवतालच्या वातावरणाला गेल्या ५० कोटी वर्षापासून सध्याचे स्थायी स्वरूप प्राप्त झाले आहे. पृथ्वीच्या वातावरणात हायड्रोजन व हेलियम वायू अतिबाह्य थरांत अल्पांशाने आढळतात. पृथ्वीभोवतालचे वातावरण अत्यंत ऑक्सिडीकृत अवस्थेत आहे. वन्यसृष्टीमुळे प्रकाशसंश्लेषण (सूर्यप्रकाशाच्या ऊर्जेचा वापर करून हरितद्रव्याच्या मदतीने हवेतील कार्बन डाय-ऑक्साइड व पाण्याची वाफ यांपासून कार्बोहायड्रेट-अन्नघटक-निर्माण करण्याची क्रिया) होऊन ऑक्सिजन वायु विपुल प्रमाणात निर्माण होतो.
जलबाष्प, ओझोन व कार्बन डाय-ऑक्साइड हे प्रमाण बदलणारे वायू सोडल्यास भूपृष्ठालगतच्या १०० किमी. जाडीच्या थरात उंचीप्रमाणे वातावरणाची घनता कमी होत गेली, तरी इतर वायूंचे प्रमाण प्रत्येक पातळीवर स्थिर असते. यामुळे ह्या थरास समांगावरण हे नाव देण्यात आले आहे. हा वातावरणातील व्यवस्थितपणे ढवळला जात असलेला संमिश्र थर आहे.
१०० किमी.पेक्षा अधिक उंचीवरच्या वातावरणात संमिश्रणक्रिया घडून येत नाही. ६० किमी.च्या उंचीनंतर संपूर्ण वातावरणात सूर्यकिरणातील जंबुपार भाग आणि क्ष-किरण यांची तीव्रता प्रकर्षाने प्रतीत होऊ लागते. त्यामुळे विविध प्रकारांच्या वायुरेणूंचे विच्छेदन होऊन आयन (विद्युत् भारित अणू) निर्माण होतात. १०० किमी. नंतर प्रसरणक्रियेमुळे विविध वातावरणीय घटकांचे विभक्तीकरण होते. हलके वायूरेणू वर उंच फेकले जातात. वाढत्या उंचीप्रमाणे त्यांची संख्या, प्रभाव व वर्चस्व वाढते. अधिक जड वायुरेणू खाली ओढले जातात. तीव्र सौर प्रारणामुळे जलबाष्प व कार्बन डाय-ऑक्साइड या घटकांचे विच्छेदन होते. ३०० किमी.च्या उंचीवर व त्यानंतर आणवीय ऑक्सिजन वायूचे वर्चस्वी परिणाम प्रत्ययास येतात. ८०० किमी.च्या उंचीनंतर प्रथम हेलियम व त्यानंतर हायड्रोजन वायूंचे प्रमाणधिक्य व प्रभाव वाढतो. १०० ते ८०० किमी. उंचीपर्यंतच्या या थराला सातत्याने बदलत्या संघटनामुळे विषमांगावरण ही संज्ञा मिळाली आहे. बहुतेक सर्वच घटक आयनीकृत अवस्थेत असतात. पृथ्वीवरील एका ठिकाणाहून ऊर्ध्व दिशेत गेलेले रेडिओ तरंग या आयनांच्या थरावरून परावर्तित होऊन भूपृष्ठाकडे परत येतात व रेडिओ संदेशवहन सुलभ होते.
हेही पहा
पृथ्वी वातावरण
खोच
खोच हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील मोखाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस मोखाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा मोखाडावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
पोशेरा, लक्ष्मीनगर, गोंडे बुद्रुक, चरणगाव, साखरी, शिरसोण, धोंडमारायचीमेट, पळसुंदे, सातुर्ली, वाशाळा, पिंपळगाव ही जवळपासची गावे आहेत.खोच ग्रामपंचायतीमध्ये धोंडमारायचीमेट,खोच, आणि शिरसोण ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
वर्ग:मोखाडा तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
गाताचीवाडी
गाताचीवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. सोलापूर कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. सोलापुरात हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:बार्शी तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
भारतीय क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, १९९७-९८
विल्स चॅलेंज मालिकेचा भाग म्हणून भारतीय क्रिकेट संघाने २८ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर १९९७ या कालावधीत तीन एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी पाकिस्तानचा दौरा केला. पाकिस्तानच्या स्वातंत्र्याच्या ५० वर्षांच्या स्मरणार्थ ही स्पर्धा आयोजित करण्यात आली होती. पाकिस्तानने मालिका २-१ ने जिंकली.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे वर्ग:इ.स. १९९७ मधील क्रिकेट
जिंजर हॉटेल
जिंजर हॉटेल ही इंडियन हॉटेल्स कंपनीची उपकंपनी असलेली रूट्स कॉर्पोरेशन ही कंपनीची ही हॉटेलची साखळी आहे. ही हॉटेलची साखळी जेननेक्स्ट स्मार्ट बेसिक्स या प्रकारातील असून, मध्यमवर्गाला डोळ्यासमोर ठेवून त्याचे दर ठेवण्यात आले आहेत. जिंजर हॉटेल्सची नवी दिल्ली, पुणे (पिंपरी), नाशिक, अहमदाबाद, वडोदरा, गोवा, लुधियाना, गुवाहाटी, दुर्ग, हरिद्वार, भुवनेश्वर, तिरुअनंतपुरम, पंतनगर (रुद्रनगर), आगरतळा, जमशेदपूर, मंगलोर, म्हैसूर आणि पॉंडिचेरी या शहरांमध्ये हॉटेल्स आहेत.
‘जिंजर’ची आरक्षणाची प्रक्रिया अधिक सोपी असून ग्राहकांना मोबाईलवरून आरक्षण करता येते आणि पेमेंटही करता येते.
वर्ग:टाटा उद्योगसमूह
अखिल ऑस्ट्रेलिया मराठी संमेलन
अखिल ऑस्ट्रेलिया मराठी संमेलन हे ऑस्ट्रेलियामध्ये कार्यरत असणाऱ्या मराठी असोसिएशनच्यावतीने ऑस्ट्रेलियात स्थायिक झालेल्या मराठी मंडळींना एकत्र आणणारे संमेलन आहे. २०१३ साली हे संमेलन सिडनी येथे मार्च २०१३ मधे संपन्न होत आहे. हे संमेलन दर तीन वर्षांनी भरवले जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी साहित्य वर्ग:मराठी संमेलने वर्ग:संमेलने वर्ग:मराठी भाषा
अब्झु
अब्झू किंवा अप्सू (Sumerian: 𒍪𒀊, romanized: abzu; Akkadian: 𒍪𒀊, romanized: apsû), ज्याला एंगुर देखील म्हणतात. याची विविध भाषेतील नावे अशी आहेत: Cuneiform:𒇉, LAGAB×HAL; Sumerian: engur; Akkadian: engurru. याचा शब्दशः अर्थ अब='पाणी' झु='खोल' असा होतो. सुमेरियन आणि अक्कडियन पौराणिक कथांमध्ये हा एक धार्मिक गुणवत्तेचा दर्जा असलेल्या भूमिगत जलचर आहे. तलाव, झरे, नद्या, विहिरी आणि ताजे पाण्याचे इतर स्रोत अब्झूमधून त्यांचे पाणी घेतात असे मानले जाते. सुमेरियन आणि अक्कडियन पौराणिक कथांमध्ये, याला अंडरवर्ल्ड (कुर) आणि पृथ्वी (मा) यांच्या मधील जागी असलेल्या आदिम समुद्र म्हणून संबोधले जाते. 'झु' साठीचे चित्र हा पूर्ण मोजमापाचा कप आहे आणि त्याचा अर्थ ज्ञान, विद्वान, शहाणपण आहे. 'अब' साठीचे चित्र म्हणजे घर, किंवा छाटलेली झोपडी, म्हणजे वडी. अशाप्रकारे, अब्झू, प्रत्यक्षात झुआब, म्हणजे 'सर्व जाणणारा पिता' आणि 'एंगुर' हे चित्रचित्र देखील आहे, देवत्वाचे प्रतीक म्हणून मध्यभागी तारा असलेले चौकोनी खोरे आहे. नदीचे क्यूनिफॉर्म चिन्ह 'एंगुर' आहे, जे पाणी झुब मधून वाहते. झुआब ही व्यावहारिक कृषी रूपकांवर आधारित भ्रूण दृष्टी आहे. झुआबसाठी क्यूनिफॉर्ममध्ये वापरला जाणारा समानार्थी शब्द म्हणजे अब्बा, म्हणजे पिता असा आहे.
सुमेरियन संस्कृतीत
एरिडू शहरात, एन्कीचे मंदिर ज्याला इ दोन अब्झु (खोल पाण्याचे घर) म्हणून ओळखले जात होते. ते दलदलीच्या काठावर होते. बॅबिलोनियन आणि अ‍ॅसिरियन मंदिराच्या प्रांगणातील पवित्र पाण्याच्या काही टाक्यांना अब्झू (अप्सु) असेही म्हणतात. धार्मिक धुण्यासाठी या टाक्यांमधून पाणी वापरले जात असे. या टाक्या हिंदु मंदीरातील जलकुंड, यहुदी धर्मातील मिकव्हॉट, इस्लामिक मशिदींमधील धुण्याचे तलाव किंवा ख्रिश्चन चर्चमधील बाप्तिस्म्यासंबंधी फवाऱ्यांसारखेच होते.
सुमेरियन संस्कृती मध्ये
सुमेरियन देव एन्की (अक्कडियन भाषेतील ईए) हा मानव निर्माण होण्यापूर्वीपासून अब्झूमध्ये राहत होता असे मानले जाते. त्याची पत्नी दमगलनुना, त्याची आई नम्मू, त्याचा सल्लागार इसिमुद आणि द्वारपाल लहमू सारखे विविध प्रकारचे अधीनस्थ प्राणी देखील अब्झूमध्ये राहत होते.
देवता म्हणून
अब्झू (अप्सु) याला देवता म्हणून चित्रित केलेले आहे. या देवतेचा उल्लेख बॅबिलोनियन सृष्टी महाकाव्य एनुमा एलिश मध्ये आढळतो. असुरबानिपाल (इ. स. ६३० ईसापूर्व) या ग्रंथालयात होते. या कथेत, तो ताज्या पाण्यापासून बनलेला एक आदिम प्राणी होता आणि दुसऱ्या आदिम देवतेचा प्रियकर होता. त्याचे नाव टियामाट होते जो खाऱ्या पाण्याचा प्राणी होता. एनुमा एलिश मध्ये सुरुवातीला असे लिहिले होते: "जेव्हा आकाशाच्या वर कशाचेच अस्तित्वात नव्हते किंवा खाली पृथ्वी नव्हती, तेव्हा अप्सू गोड्या पाण्याचा महासागर तेथे होता. जन्म देणारी टियामात ही खार्या पाण्याच्या समुद्राचे प्रतिनिधित्व करते. अजूनही त्यांचे पाणी एकमेकांत मिसळत होते. परंतु तेथे कुरणाची जमीन तयार झाली नाही किंवा दलदल देखील तयार झाली नव्हती." याचा परिणाम म्हणून लहान देवतांचा जन्म झाला. ज्यांनी नंतर विश्वाचे प्रभुत्व बळकावण्यासाठी अप्सूची हत्या केली. क्रोधित, टियामाट पहिल्या ड्रॅगनला जन्म देते. परंतु ती रक्ताच्या ऐवजी विषाने त्याचे शरीर भरते. तिच्या विश्वासघातकी मुलांशी युद्ध करते. परंतु त्याचा वध मार्डुक (वादळांचा देव) तर्फे होते. त्याच्या प्रेतापासून नंतर स्वर्ग आणि पृथ्वी बनते.
इतर लोकप्रिय संस्कृतीत
२०१६ मध्ये अब्झु या नावाचा साहसी खेळ आला होता जो अब्झूच्या सुमेरियन पौराणिक कथांनी प्रभावित होता.
२०२० मध्ये आलेल्या प्लॅटफॉर्मर गेम स्पेलुन्कि-२ मध्ये, अब्झु नावाचे एक जग आहे.
संदर्भ
वर्ग:मेसोपोटेमियन देव वर्ग:समुद्र आणि नदीशी संबधित देव वर्ग:निर्माण करणारे देव वर्ग:सुमेर वर्ग:सर्प देव वर्ग:टियामट वर्ग:एनुमा एलिस मधील पात्रे वर्ग:मारले गेलेले देव
व्रतकौस्तुभ
व्रतकौस्तुभ हा व्रतांची माहिती असलेला ग्रंथ आहे.
भाटघर
भाटघर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील दापोली तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:दापोली तालुक्यातील गावे वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
सोन हेंग-मिन
सोन हेंग-मिन (जन्म ८ जुलै १९९२) एक दक्षिण कोरियाचा व्यावसायिक फुटबॉलपटू आहे जो प्रीमियर लीग क्लब तोटेनहॅम हॉटस्पूरचा फॉरवर्ड म्हणून काम करतो आणि दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्रीय संघाचा कर्णधार आहे.
प्रारंभिक जीवन
माजी स्पर्स डिफेंडर ली यंग-प्योने खेळलेला तोच क्लब एफसी सोल येथे अकादमीतून मुलगा आला. तथापि, मुलगा २००८ मध्ये एफसी सोलच्या होम मॅचमध्ये बॉल बॉय होता जेव्हा तो एफसी सोल युवा खेळाडू होता. त्यावेळी, त्याचे रोल मॉडेल मिडफिल्डर ली चुंग-योंग होते, जो क्रिस्टल पॅलेस आणि बोल्टन वँडरर्स यांच्याकडून खेळला होता. मुलगा त्यांच्या मूळ भाषेचा कोरियन भाषेत, मुलगा देखील जर्मन आणि इंग्रजी भाषेत अस्खलित आहे. त्याचा एजंट, थाईस ब्लीमेस्टर म्हणाला की सोन्याने युरोपमध्ये स्वतःला यशस्वी करण्यासाठी इतका दृढनिश्चय केला होता की तो स्पॉन्ज स्क्वायरपँट्सचे भाग पाहून जर्मन शिकला.
युवा आणि २०११ आशियाई चषक
सोन हा दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्रीय संघाचा सदस्य होता ज्याने नायजेरियात २००९ च्या फिफा अंडर-१७ विश्वचषकात भाग घेतला. त्याने या स्पर्धेत ३ गोल केले.
२४ डिसेंबर २०१० रोजी, २०११ च्या एएफसी आशियाई चषक स्पर्धेसाठी दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्रीय संघात सोनच्या नावाचा समावेश होता. स्पर्धेच्या अंतिम फेरीच्या सामन्यात सोनने आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय गोल केला.
२०१४ वर्ल्ड कप
७ ऑक्टोबर २०११ रोजी, घोट्याच्या दुखापतीमुळे २ आणि ६ सप्टेंबर २०११ रोजी दक्षिण कोरियाच्या २०१४ फिफा विश्वचषक पात्रता अभियानाची पहिली दोन सामने गमावल्यानंतर सोन पोलंडविरुद्ध मैत्रीपूर्ण खेळला आणि ११ ऑक्टोबर वर्ल्ड कपमध्ये पुन्हा तो वैशिष्ट्यीकृत झाला संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्धचा क्वालिफायर. राष्ट्रीय संघ खेळासाठी त्यांची निवड ही मुलाच्या वडिलांसाठी चिंतेची बाब होती, ज्याने कोरिया फुटबॉल असोसिएशनला त्वरित भविष्यात आपल्या मुलाची राष्ट्रीय संघासाठी निवड न करण्याची विनंती करून खळबळ उडवून दिली. विश्रांती घ्या आणि खेळाडू म्हणून अधिक परिपक्व व्हा. तेव्हा दक्षिण कोरियाचे मुख्य प्रशिक्षक चो क्वांग-रे यांनी प्रतिक्रिया दिली की जेव्हा गरज भासते तेव्हा आपण मुलाला बोलवत राहू.
संदर्भ
वर्ग:कोरियन खेळाडू वर्ग:फुटबॉल खेळाडू
बोस: डेड / अलाइव्ह
बोसः डेड / ॲलीव्ह हा भारतीय ऐतिहासिक नाटकीय मालिका आहे. ही वेब टीव्हीवरील मिनी सीरीज आहे. याचे लेखक अनुज धर आहेत. यांनी लिहिलेल्या 'इंडियाज बिजिस्ट कव्हर-अप' या पुस्तकावर ही आधारित आहे.
वर्ग:वेब मालिका
चिंचोली दराडे
चिंचोली दराडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील जिंतूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:जिंतूर तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
भाटी
भाटी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील दापोली तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
गौडगाव
गौडगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. सोलापूर कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. सोलापुरात हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:बार्शी तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
रैसिबे न्टोझाखे
रैसिबे न्टोझाखे (२९ नोव्हेंबर, इ.स. १९९६:जोहान्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि ऑफब्रेक गोलंदाजी करते.
निक जोनास
निकोलस जेरी जोनास (जन्म १६ सप्टेंबर १९९२) एक अमेरिकन गायक, गीतकार, अभिनेता आणि रेकॉर्ड निर्माता आहे. जोनास सात वर्षांच्या नाटकात नाट्यगृहात काम करू लागले आणि त्यांनी २००२ मध्ये पदार्पण केले. २०१८ रोजी त्यांचे लग्न बॉलीवूड अभिनेत्री प्रियांका चोप्रा सोबत झाले.
संदर्भ
वर्ग:अमेरिकी गायक वर्ग:पॉप गायक व गायिका
लीला ठकार
लीला वसंत ठकार ह्या पूर्वाश्रमीच्या लीला लोणकर यांचा जन्म- ( ३० जून, १९१७ ) मृत्यू- ( १९ ऑगस्ट, २००४ ) सोलापूर येथे झाला.
व्यक्तिगत जीवन
लीलाबाईच्या प्राथमिक शिक्षणाची सुरुवात सोलापूर येथे झाली. पण पितृछत्र हरपल्याने त्यांचे कुटुंब पुण्यात येऊन स्थायिक झाले. पुण्याच्या हुजूरपागा शाळेतून लीलाताई मॅट्रिक झाल्या. या शाळेतील शिक्षक व्यवसायास वाहून घेतलेल्या शिक्षकांचे संस्कार त्यांनी आयुष्यभर जतन केले व प्रत्यक्षात आणले. मद्रासला प्रत्यक्ष मॅडम माँटेसरीच्या हाताखाली शिकण्याची संधी त्यांना मिळाली. विवाहानंतर त्या नाशिकला आल्या.
नोकरी
नाशिक एज्युकेशन सोसायटीच्या पेठे विद्यालयात शिक्षकी पेशास त्यांनी सुरुवात केली. इंग्रजी व भूगोल हे त्यांचे हातखंडा विषय होते. १९५० मध्ये लीलाताईंची संस्थेच्या ‘शारदा मंदिर’ या शाळेत बदली झाली. त्या काळात नाशिकमधील मुली ‘शारदा मंदिरा’त याव्यात म्हणून त्यांनी नाशिक पिंजून काढले. मुलींना आर्थिक मदत, सवलती देऊन शाळेत शिक्षणाच्या प्रवाहात आणले. घरी बसणाऱ्या मुलींना आकर्षण वाटावे म्हणून चैत्रगौर, हळदीकुंकू, रांगोळी प्रदर्शन, छोट्या-मोठ्या सहली, नाटके बसविणे, विविध स्पर्धांमधून सहभाग, गृहसभा, सामने असे उपक्रम सुरू केले. मुलींची संख्या वाढल्यावर राजे बहादूर वाड्याची जागा कमी पडू लागली. १९५६ मध्ये लीलाताई शाळेच्या मुख्याध्यापिका झाल्या. अधिक जागा मिळविण्यासाठी त्यांचे अथक प्रयत्न सुरू झाले आणि हायस्कूल ग्राऊंडवर शाळेसाठी जागा मिळाली. हा लीलाताईंच्या जीवनातील कार्यपूर्तींचा क्षण होता. अल्पावधीत टिळक पथावर शाळेची सुसज्ज इमारत उभी राहिली. नाशिकमधील उद्योजक सारडा बंधूंनी देणगी दिल्यामुळे शाळेचे नाव बदलून ‘मा. रा. सारडा कन्या विद्या मंदिर’ असे झाले. लीलाताईंच्या नेतृत्वामुळे महाराष्ट्रभर शाळेचे नाव झाले. माध्यमिक शालान्त परीक्षा मंडळाच्या गुणवत्ता यादीत विद्यार्थिनी चमकण्याची सुरुवात लीलाताईंच्याच कारकिर्दीत झाली. समाजसेवेचे संस्कार व्हावेत म्हणून दर रविवारी त्या मुलींना घेऊन पेठ रोड परिसरातील वडारवस्तीत नेत असत. करमणुकीच्या कार्यक्रमांतून विद्यार्थिनी स्वच्छतेचे, साक्षरतेचे संस्कार तेथील स्त्रियांवर, मुलींवर करीत असत. लीलाताईंच्या प्रयत्नातून नाशिक रोड परिसरात शेठ ध. सा. कोठारी कन्याशाळा सुरू झाली. प्रारंभी एका छोट्या बंगल्यात भरणारी ही शाळा आज भव्य इमारतीत भरते व नामवंत शाळा म्हणून ओळखली जाते.
पुरस्कार
१९६८ मध्ये ‘राष्ट्रपती पुरस्कार’ प्रदान करून लीलाताईंच्या शैक्षणिक, सामाजिक व सांस्कृतिक क्षेत्रातील कार्यांचा गौरव करण्यात आला. हा पुरस्कार प्राप्त करणाऱ्या नाशिक जिल्ह्यातील त्या पहिल्याच शिक्षिका होत.
संदर्भ
वर्ग:मराठी शिक्षिका
गोंडेगाव
भौगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
गोंडेगाव हे अहमदनगर जिल्ह्यातल्या नेवासा तालुक्यातील १०२०.८७ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३३६ कुटुंबे व एकूण १५७३ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर अहमदनगर ७० किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये ८२२ पुरुष आणि ७५१ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक २७९ असून अनुसूचित जमातीचे ११३ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५७७८४ आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा, दोन शासकीय प्राथमिक शाळा व ﻿ एक शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे शिवाय एक खाजगी शाळा आहे. यापेक्षा अधिकच्या आणि वेगळ्या शिक्षणासाठी दहा किलोमीटरवरील अहमदनगरला जावे लागते.
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील क्षयरोग उपचार केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील ॲलोपॅथी रुग्णालय ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील दवाखाना ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील फिरता दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील कुटुंब कल्याणकेंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय)
गावात १ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे. गावात १ इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा, न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा,हॅन्डपंपच्या पाण्याचा, ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा  पुरवठा आहे.
स्वच्छता
गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध आहे.सांडपाणी थेट जलस्त्रोतांमध्ये सोडले जाते.या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस नाही. सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
दूरध्वनी, सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र, व मोबाईल फोन सुविधा आहेत. गावात इंटरनेट नाही. शासकीय बस सेवा उपलब्ध असली तरी गावात रेल्वे स्थानक, ऑटोरिक्षा, टमटम, टॅक्सी, ट्रॅक्टर  नाहीत. हे गाव राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग किंवा जिल्ह्यातील कोणत्याही मुख्य रस्त्याशी थेट जोडलेले नाही.
बाजार व पतव्यवस्था
गावात एटीएम,व्यापारी बँक,सहकारी बँक, आठवड्याचा बाजार किंवा कृषी उत्पन्न बाजार उपलब्ध नाही. गावात शेतकी कर्ज संस्था स्वयंसहाय्य गट रेशन दुकान उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
गोंडेगाव ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
उत्पादन
गोंडेगाव ह्या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते ( महत्त्वाच्या उतरत्या अनुक्रमाने):
संदर्भ
वर्ग:अहमदनगर वर्ग:नेवासा तालुक्यातील गावे वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे
अँड्री स्टाइन
अँड्री स्टाइन (२३ नोव्हेंबर, इ.स. १९९६:दर्बान, दक्षिण आफ्रिका - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते.
चिंचोलीघुटे
चिंचोलीघुटे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील जिंतूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
राजमार्तंड
राजमार्तंड हा धारच्या परमार घराण्यातील भोज राजाने ’मुहूर्त’ या विषयावर लिहिलेला ग्रंथ आहे. अर्थात या विषयावरील अन्य ग्रंथांप्रमाणे हाही खुळचट गोष्टी असलेला एक भंपक ग्रंथ आहे. उदाहरणार्थ० ’घरात धार्मिक कार्य असताना, मातापित्यांच्या श्राद्धाचा दिवस असताना, ग्रहणाच्या दिवशी, आपल्या जन्ममहिन्यात, किंवा आपल्या जन्मनक्षत्राच्या दिवशी केस कापू नयेत.’ हे वाक्य. देवकार्ये पितु: श्राद्धेरवेरंशपरिक्ष्ये क्षौरकर्म न कुर्वीत जन्ममासेच जन्मभे ।
भोजाच्या धारमधील राजवाड्याचे नावही राजमार्तंड होते.
वर्ग:ग्रंथ
धोंडमारायचीमेट
धोंडमारायचीमेट हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील मोखाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १२७ कुटुंबे राहतात. एकूण ५३४ लोकसंख्येपैकी २६७ पुरुष तर २६७ महिला आहेत. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस मोखाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा मोखाडावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
गोंडे बुद्रुक,चरणगाव, साखरी, शिरसोण,खोच, पळसुंदे, सातुर्ली, वाशाळा,पिंपळगाव,शिवाळी, कोशिमशेत ही जवळपासची गावे आहेत.खोच ग्रामपंचायतीमध्ये धोंडमारायचीमेट,खोच, आणि शिरसोण ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:मोखाडा तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
घाणेगाव
घाणेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील बार्शी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. सोलापूर कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. सोलापुरात हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:बार्शी तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
मैत्री, पुणे
मैत्री पुणे ही मेळघाटासारख्या दुर्गम भागातील आदिवासींसाठी काम करणारी सामाजिक संस्था आहे. मेळघाट आणि परिसरातील २८ गावांमध्ये मैत्री संस्थेमार्फत बालमृत्यू रोखण्यासाठी मेळघाट मित्र हा उपक्रम राबविण्यात येतो.
उपक्रम
आरोग्य शिबिर, स्वच्छता, व्यवसाय शिक्षण, शालेय शिक्षण आदी उपक्रम ही संस्था राबविते. संस्थेसाठी देणग्या मिळवण्यापेक्षा प्रत्यक्ष लोकसहभागातून निधी जमवावा, अशी कल्पना मैत्रीच्या स्वयंसेवकांच्या मनात आली. आणि त्यांनी २००६ पासून पुण्यातील मोठ्या सोसायट्यांमधून रद्दी जमवून ती विकून निधी संकलनास सुरुवात केली. या उपक्रमाला संस्थेने रद्दीतून सद्दी असे नाव दिले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:पुण्यातील समाजकारणी संस्था वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था
सी. अच्युत मेनन
चेलाट अच्युत मेनन (१३ जानेवारी, इ.स. १९१३ - १६ ऑगस्ट, इ.स. १९९१) हे दोनदा केरळचे मुख्यमंत्री होते. हे १९६९-७० आणि १९७०-७७ दरम्यान सत्तेवर होते.
वर्ग:केरळचे मुख्यमंत्री वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वेदोक्त प्रकरण
वेदोक्त प्रकरण ही राजर्षी शाहू महाराज यांच्याशी संबंधित एक ऐतिहासिक घटना आहे. हे प्रकरण इ.स. १८९९ साली कोल्हापुरा त घडले होते. राजघराण्यातील ब्राह्मण पुरोहितां नी वैदिक स्तोत्रा नुसार ब्राह्मणेतरांचे संस्कार करण्यास नकार दिल्याने शाहूंनी आर्य समाज आणि सत्यशोधक समाजाला पाठिंबा देण्याबरोबरच मराठा समाजाच्या हक्कांसाठी प्रचार केला. त्यांनी पुजाऱ्यांना हटवून क्षात्रजगद्गुरू (क्षत्रियांचे विश्व गुरू) ही पदवी देऊन एका तरुण मराठाची ब्राह्मणेतरांचे धर्मगुरू म्हणून नियुक्ती करण्याचे धाडसी पाऊल उचलले. याला वेदोक्त वाद म्हणून ओळखले जाते. ते लवकरच ब्राह्मणेतर चळवळीचे नेते बनले आणि मराठ्यांना त्यांच्या झेंड्याखाली एकत्र केले.
घटना
इ.स. १८९९ मध्ये कोल्हापुरात ही घटना घडली. शाहू महाराज हे कार्तिक महिन्यात पंचगंगा नदीवर स्नानासाठी जात असत. तेव्हा त्यांच्यासोबत बंधू बापूसाहेब महाराज, मेहुणे मामासाहेब खानविलकर आणि स्नानाच्या वेळी मंत्र म्हणणारे नारायण भटजी असत. एकेदिवशी महाराजांसोबत त्यांचे स्नेही आणि पंडित राजारामशास्त्री भागवत होते. महाराजांचे स्नान सुरू असताना भटजी म्हणत असलेले मंत्र वेदोक्त नसून पुराणोक्त असल्याचे त्यांनी महाराजांना लक्षात आणून दिले. याबाबत भटजींना विचारता उत्तरादाखल शूद्रांना पुराणोक्त मंत्रच सांगावे लागतात, असे भटजी म्हणाले.
या उत्तराने शाहू महाराज हे अधिक विचारशील आणि अंतर्मूख झाले. पुढे ते मोठ्या सामाजिक चळवळीत उतरले. जर राजालाच दर्जा मिळत नसेल तर सामान्य लोकांवर किती अन्याय होत असेल याची कल्पना त्यांना आली.
संदर्भ
वर्ग:कोल्हापूर संस्थान
कित्तूर राणी चन्नम्मा
१८२४ मध्ये ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या विरुद्ध सशस्त्र विद्रोह सुरू झाला.या क्षेत्रावर भारतीय नियंत्रण होते परंतु त्यास योग्य प्रकारे ठेवण्यात ती राणी कमी पडली असे ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीचे म्हणणे होते. सशस्त्र विद्रोहात ती पराभूत झाली तुरुंगातच तिचा मृत्यू झाला. पराभूत झाला व त्याला ठार मारण्यात आला. ब्रिटीश शासनाविरुद्ध बंड करणाऱ्या पहिल्या महिला शासकांपैकी ती एक होती.यामुळेच ती कर्नाटकमधील लोक नायक आणि भारतातील स्वातंत्र्य चळवळीचे प्रतीक बनली.
वर्ग:कर्नाटक
जानकी तेंडुलकर
जानकी मोरेश्वर तेंडुलकर यांना आक्का म्हणून ओळखले जाते. आक्कांचा जन्म इ.स. १९१२ मध्ये झाला. राजापूर तालुक्यातील पाथर्डे नावाच्या छोट्याशा खेड्यातल्या सिनकर कुळातील कन्या.