cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कॉरल समुद्राची लढाई
मिडवेची लढाई
यामामोतोने मिडवेच्या लढाईत शोकाकु आणि झुइकाकु वापरण्याचा बेत केला होता पण या लढाईत जायबंदी झाल्यामुळे मिडवेतील जपानी बळ कमी झाले. जपानी सैनिकांना पाठबळ देण्यासाठी वापरण्यात येणार होती ती विमानवाहू नौका, शोहो, बुडल्यामुळे तोही बेत अडचणीत आला. जपान्यांचा समज झाला होता की त्यांनी लेक्झिंग्टनबरोबरच यु.एस.एस. यॉर्कटाउन सुद्धा बुडवली होती आणि एंटरप्राइझ आणि हॉर्नेट या दोनच विवानौका अमेरिकेकडे शिल्लक होत्या. असे असले तरी नौकांवरील एकूण विमाने अधिक ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू गिनीतील विमाने धरता त्यांची संख्या जपान्यांना उपलब्ध असलेल्या विमानांपेक्षा अधिकच होती. हकीगत म्हणजे दोन नाही तर तीन अमेरिकन विवानौका धडधाकट होत्या कारण यॉर्कटाउनने लढाईनंतर तडक पर्ल हार्बर गाठले आणि तेथील अमेरिकन तळावर २७-३०मे या चार दिवसांत तिची डागडुजी करून परत लढाईत येण्यास ती तयार होती. मिडवेच्या लढाईत यॉर्कटाउनने दोन जपानी विवानौका बुडवल्या इतकेच नव्हे तर उरलेल्या दोन विवानौकांपुढे ती ढाल म्हणून उभी राहिली.
स.अ. शुक्ल
संमेलनाध्यक्षपद
वर्ग: इ.स. १९०२ मधील जन्म वर्ग: इ.स. १९६८ मधील मृत्यू वर्ग: मराठी साहित्यिक वर्ग: अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने
कॉरल समुद्राची लढाई
मिडवेची लढाई
इकडे अमेरिकन यॉर्कटाउनची दुरुस्ती करण्यासाठी जीवतोड प्रयत्न करीत असताना जपानला मात्र झुइकाकु किंवा शोकाकुला दुरुस्त करण्याची काहीही घाई दिसत नव्हती. जहाजे दुरुस्त करणे तर दूरच, जायबंदी शोकाकुवरील विमाने आणि वैमानिकांनी इतर विवानौकांवर पाठवण्याचाही प्रयत्न जपान्यांनी केला नाही. शोकाकुचे फ्लाइट डेक उद्ध्वस्त झाल्यामुळे त्यावरून विमाने उडणे तर शक्य नव्हतेच पण ती दुरुस्त होण्यासाठीही जपान्यांनी तीन महिने लावले. परिणामी मिडवेच्या लढाईत या नौका तसेच त्यावरील विमाने आणि वैमानिकही लढू शकले नाही.
अनेक इतिहासकारांच्या मते यामामोतोने कॉरल समुद्रात दोस्तांशी झुंजण्यातच घोडचूक केली. जर त्याला एकाच लढाईत युद्धाचा सोक्षमोक्ष लावायचा होता तर त्याने कॉरल समुद्रात आपल्या विवानौका इरेस लावणे उचित नव्हते. कॉरल समुद्रात थोडे मोहरे लावल्यामुळे मिडवेत त्याला पूर्ण शक्तिनिशी लढता आले नाही. तसे न केले तर त्याने कॉरल समुद्रात तरी आपली सगळी शक्ती पणाला लावायला हवी होती. दोन्ही लढाया अर्धवट शक्तिनिशी लढल्यामुळे दोन्ही ठिकाणी त्याचा जय निश्चित नव्हता. इतकेच नव्हे तर मिडवेच्या लढाईचा परिणाम आता जपानी सैन्याचे कॉरल समुद्रात किती नुकसान होते त्यावर अवलंबून होते.
दक्षिण प्रशांतातील युद्ध
कॉरल समुद्रातील लढाई संपल्यावर अमेरिकन आणि ऑस्ट्रेलियन सेनापतींना फारसा काही हर्ष झाला नाही. त्यांच्या मते ही लढाई म्हणजे ऑस्ट्रेलियावर जपानच्या आक्रमणाची नांदीच होती आणि जरी कॉरल समुद्रात जपानने पाउल मागे घेतले असले तरी ते पुन्हा नव्या जोमानिशी पोर्ट मोरेस्बी आणि नंतर ऑस्ट्रेलियावर चालून येणार होते. मे १९४२ च्या अखेरी डग्लस मॅकआर्थरने ऑस्ट्रेलियाच्या पंतप्रधानांशी भेट घेउन निराशाजनक अहवाल दिला. मॅकआर्थरच्या मते प्रशांत महासागरातील युद्धातील प्रत्येक लढाईत अपयश आले असून जपानी आरमाराच्या साहाय्याने जपानी सैन्य कधीही ऑस्ट्रेलियावर चालून येण्याची शक्यता कायम होती.
मिडवेच्या लढाईत अनेक विमानवाहू नौका गमावल्याने जपानने पोर्ट मोरेस्बीवर आरमारी चढाई करण्याचा बेत अजून पुढे ढकलला आणि त्यांनी २१ जुलैला आपले सैन्य बुना आणि गोना येथे उतरवून कोकोदा मार्गाने पोर्ट मोरेस्बीकडे सरकवले. तोपर्यंत दोस्तांनी ऑस्ट्रेलियातून शिबंदी आणून बळकट केली होती. त्यामुळे जपानची खुश्की मार्गाची आगेकूच मंदावून शेवटी थांबली. सप्टेंबरमध्ये जपान्यांनी चढवलेल्या हल्ल्याला मिल्ने बेच्या लढाईत परतवून लावला आणि पोर्ट मोरेस्बीवरील संकट टळले.
याआधी कॉरल समुद्रात आणि मिडवे येथे मिळालेल्या जोमानिशी दोस्तांनी तुलागी आणि ग्वादालकॅनाल वर लक्ष केंद्रित केले. ऑगस्ट ७, १९४२ रोजी ११,००० अमेरिकन मरीन सैनिक तुलागीवर तर अजून ३,००० मरीन आसपासच्या बेटांवर चालून गेले. आता तुलागीतील जपानी शिबंदी अगदीच तोकडी झालेली होती. तुलागी आणि गावुतु-तानांबोगोच्या लढाईत तेथील एकूण एक जपानी सैनिक मारला गेला. ग्वादालकॅनालवर चालून गेलेल्या सैन्याने तेथील जपान्यांनी बांधलेला होनियारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ काबीज केला. येथून ग्वादालकॅनाल आणि सोलोमन द्वीपांच्या लढाईला तोंड फुटले. पुढचे संपूर्ण वर्ष दोन्ही पक्ष समद्रात आणि जमिनीवर झुंजत राहिले. यात जपान्यांची परिस्थिती हळूहळू कमकुवत झाली आणि शेवटी जपानला दक्षिण प्रशांतातून पळ काढावा लागला.
वर्ग:दुसरे महायुद्ध वर्ग:लढाया
विंद
विंद हा महाभारतातील हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व राणी गांधारी यांचा पुत्र व शंभर कौरव भावंडांपैकी एक भाऊ होता. महाभारत युद्धामध्ये हा मारला गेला.
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सोमनाथ भारती
सोमनाथ भारती हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सदस्य आहेत. ते आम आदमी पार्टीचे सदस्य व आमदार आहेत आणि ते दिल्लीच्या मालवीयनगर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते वर्ग:दिल्लीचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शेलोडी
शेलोडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
होट्टलचे शिलालेख
होट्टल येथे आजपावेतो दोन कानडी व एक नागरी भाषेतील शिलालेख उपलब्ध झालेले आहेत.
पहिला शिलालेख
“ (स्व)स्ती श्रीमत रेब्बे(यना)य(कं) अवरा........(मम)डळीकन इरेया.......नम अवरा प्रधानरम (श्री)(म)क चालुक्य विक्रमा (व)र्शदा २६ नेया विशा (साम)वत्सरदा कार्तिका सु ८ ब्रिहावारदा उत्तरायणा संक्रातीनिमित्तदल आग्रहा राव इरियेगा साळेया त्राईपुरुषदेवरीगम आलिया.......बाळिया .....सर्वनामस्या......कालगरच्ची धारा.....कामयादी....स्वदत्तम परदरा....वा यो हा संधराम शा... हसरानी “ हा शिलालेख कानडी भाषेत दगडाच्या दोन बाजूंवर लिहिलेला असून दुसरी बाजू अतिशय भग्न झालेली आहे. यामध्ये उल्लेख केलेले वर्ष म्हणजे चालुक्य विक्रम वर्ष २६ विशु कार्तिकी ८ गुरुवार, उत्तरायण संक्रांती. इ.स. प्रमाणे त्यादिवशी तारीख होती ३१ ऑक्टोबर ११०१. संक्रमणानिमित्त रेब्बेयनायक आणि त्याचे काही अधिकारी यांनी त्रैपुरुषदेवालयाला दान दिल्याचा उल्लेख या शिलालेखात येतो.
तिसरा शिलालेख
“ ……तेन संस्थापित: स्थाणु: कल्याणे गुणिनां गृहे पुरे चालुक्यचंद्रस्य सोमेश्वरमहिपते: ।।३३।। निष्कं द्रम्मंच भूमिशो ग्रामे ग्रामे पुरे पुरे ददौ तस्मैस देवाय चंद्रराशिगुरो: पुरः ।।३४।। ......” हा तिसरा शिलालेख नागरी भाषेत पद्यात्मक कोरलेला असून त्यात एकूण ४३ कडवे येतात. पैकी ३३, ३४, ४१ व ४२ क्रमांकाचे कडवे प्रत्येकी दोन ओळींचे व उरलेली ३९ कडवी प्रत्येकी चार ओळींचे म्हणजे एकूण १६४ ओळीत शिलास्तंभाच्या दोन बाजूंवर हा लेख लिहिलेला आहे. या शिलालेखात लेखनकालाचा उल्लेख येत नसला तरी हा लेख चालुक्य नृपती सोमेश्वर दुसरा याच्या काळातील म्हणजेच इ.स. १०६८ ते १०७६ काळातील असावा असे निःसंदिग्ध म्हणता येते. सुरुवातीला शिवाच्या स्तुतीनंतर गोदावरीची उपनदी असलेल्या मांजरा नदीच्या तीरावरील अगस्ती आश्रमाचे वर्णन सदर शिलालेखात येते. त्यानंतर चालुक्यांचे मांडलिक घराणे वन्ही कुळाची माहिती दिलेली आहे. या कुळातील ढोरराजाने चालुक्य राजा तैल दुसरा व परमार मुंजा यांच्यात झालेल्या लढाईत महत्त्वाची कामगिरी केलेली होती. त्याचा मुलगा उत्तम. उत्तमचा मुलगा कालिचोर आणि कालिचोरचा मुलगा अर्ग याची स्तुती पुढील काही कडव्यात येते. अर्ग यास रैभेय असेही म्हटलेले आहे. त्याचा मित्र सिद्धुगी याने चालुक्यांची राजधानी कल्याणी येथे सिद्धेश्वराचे मंदिर बांधले व या मंदिरासाठी अर्ग याने त्याच्या अधिकारातील हजार गावातून प्रत्येकी एक द्रम्म (सुवर्ण नाणे) व एक निष्क (चांदिचे नाणे) गोळा केले असा उल्लेख या शिलालेखात आहे. याच शिलालेखातील एका कडव्यात शिलालेख करवून घेणाऱ्याने “ कवी हा राजाचा खरा मित्र असतो कारण तोच राजाला त्याच्या काव्यातून अजरामर बनवितो ” असे म्हटलेले आहे. शेवटच्या ओळीत लक्ष्मणाने हा लेख लिहिल्याचा संदर्भ येतो.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:शिलालेख
चांपानेर
चांपानेर गुजरात मधील प्राचीन शहर आहे. वडोदरा पासून ५० किलोमीटरवर असलेल्या या शहरात १५व्या शतकातली नगररचना दिसून येते. पावागढ टेकड्यांच्या पायथ्याशी हे नगर वसवले गेले आहे. पावागढ शिखरावर कालीमातेचे मंदिर आहे. वाटेत अनेक अलंकृत वास्तूंचे अवशेष आहेत. यांत कमानी, टाकी आणि तळी आहेत.
पावागढ हा मुळात हिंदु राजांनी निर्माण केलेला दुर्ग आहे. याच्याभोवती १६व्या शतकात मेहमूद बेगडा या सुलतानाने दुर्गाच्या परिसराचा उत्तम लाभ घेत सुंदर नगरी वसवली. मोगलांच्या आक्रमणानंतर हे शहर नष्ट झाले.
वर्ग:गुजरातमधील शहरे वर्ग:पंचमहाल जिल्हा
कोळगाव बुद्रुक
कोळगाव बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
नारीवळी
नारीवळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
वाठार बुद्रुक
वाठार बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
करसुळ
करसुळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:निफाड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
इ.स.पू. ३७७
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ३७७ वर्ग:इ.स.पू.चे ३७० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ४ थे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
वरुण धवन
वरुण धवन ( २४ एप्रिल १९८७) हा एक भारतीय सिने-अभिनेता असून बॉलिवुड दिग्दर्शक डेव्हिड धवन ह्याचा मुलगा आहे. वरुणने २०१२ साली प्रदर्शित झालेल्या करण जोहरच्या स्टुडन्ट ऑफ द इयर ह्या चित्रपटामध्ये सह-नायकाची भूमिका करून बॉलीवूडमध्ये पदार्पण केले. ह्या भूमिकेसाठी त्याला फिल्मफेअर सर्वोत्तम पुरुष पदार्पण पुरस्कारासाठी नामांकन मिळाले होते.
प्रारंभीचे आयुष्य
वरुणचा जन्म २४ एप्रिल १९८७ रोजी चित्रपट दिग्दर्शक डेव्हिड धवन आणि करुणा धवन यांच्याशी झाला. त्याचे कुटुंब पंजाबी आहे. त्याचा मोठा भाऊ रोहित हा चित्रपट दिग्दर्शक असून तो देसी बॉईझ या चित्रपटासाठी ओळखला जातो, तर काका अनिल हा अभिनेता आहे. त्याने वाणिज्य व अर्थशास्त्र महाविद्यालयातील एच.आर. शिक्षण पूर्ण केले. वरुणने युनायटेड किंगडमच्या नॉटिंगहॅम ट्रेंट युनिव्हर्सिटीमधून बिझनेस मॅनेजमेंटची पदवी घेतली आहे. अभिनय कारकिर्दीपूर्वी धवनने करण जोहरच्या सहाय्यक दिग्दर्शकाच्या रूपात माय नेम इज खान (२०१०) या चित्रपटात काम केले.
वैयक्तिक माहिती
२४ जानेवारी २०२१ रोजी वरुणने फॅशन डिझायनर नताशा दलालशी लग्न केले जिच्या बरोबर तो शाळेत शिकला होता आणि १० वर्षांपासून प्रेमसंबंधात होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निरुपमा देवी
निरुपमा देवी :(बंगाली: নিরুপমা দেবী) मुर्शिदाबाद जिल्ह्यातील बेरहमपूर येथील कल्पनारम्य लेखिका आहे. त्यांचा जन्म ७ मे १८८३ रोजी झाला. त्यांचे साहित्यिक टोपणनाव श्रीमती देवी आहे. निरुपमा देवीचे वडील नफरचंद्र भट्टा ते न्यायाधीश होते..निरुपमा यांचे बालपण भागलपुर येथे झाले तिचे शिक्षण घरीच झाले. तिचे लग्न तरुणपणीच झाले पण लग्नानंतर लगेचच तिच्या नवऱ्याचा मूत्यु झाला.तिच्या अकाली विधवापणानंतर तिने आपला मोठा भाऊ बिभूती भूषण भट्टा आणि शरतचंद्र चट्टोपाध्याय यांच्या प्रेरणेने लिखाण केले. तिच्या कथा बिभूती भूषण आणि शरतचंद्र यांनी चालवलेल्या हस्तनिर्मित मासिकात छापल्या आहेत. साहित्यिकातील योगदानाच्या मान्यतेसाठी निरुपमा देवी यांना १९३८ मध्ये 'भुवनमोहिनी सुवर्ण पदक' आणि कोलकाता विद्यापीठाकडून १९४३ मध्ये 'जगतारिनी सुवर्ण पदक' प्राप्त झाले ती एक वैष्णव झाली आणि आपल्या आयुष्यातील शेवटचे दिवस वृंदावन येथे घालवले झाली. ७ जानेवारी १९५१ रोजी तिचे निधन झाले.
त्यांची पुस्तके :
उच्छृंखल ही त्यांची पहिली कादंबरी होती. तिच्या इतर कामांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
अलेया (१९१७),
बिधिलेपी (१९१९,))
श्यामली (१९१९)),
बंधू (१९२१),
अमर डायरी (१९२७),
युगांतरेर कथा (१९४०),
अनुकरसा (१९४१).
.
संभल जिल्हा
संभल (जुने नाव: भीमनगर जिल्हा) हा भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील एक जिल्हा आहे. मुझफ्फरनगर जिल्ह्यापासून वेगळा करून ह्या जिल्ह्याची निर्मिती २०११ साली मुख्यमंत्री मायावतीने केली. २०१२ साली जिल्ह्याचे नाव भीमनगर वरून बदलून संभल असे ठेवले गेले.
बाह्य दुवे
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील जिल्हे
दोरिन गोइँ
वर्ग:रोमेनियाचे फुटबॉल खेळाडू
केनेथ कौंडा
केनेथ डेव्हिड कौंडा (Kenneth David Kaunda; २८ एप्रिल १९२४) हा अफ्रिकेतील झांबिया देशाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष होता. तो १९६४ ते १९९१ दरम्यान ह्या पदावर होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:झांबियाचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आयफोन ३जीएस
आयफोन ३ जी एस (मूळत: आयफोन ३जी एस) हा स्मार्टफोन आहे जो ॲपल इंक द्वारे डिझाइन व मार्केटींग करण्यात आला आहे. आयफोन ३ जीचा उत्तराधिकारी असून हा तिसरा पिढीचा आयफोन आहे. हे ८ जून, २००९ रोजी डब्ल्यूडब्ल्यूडीसी २००९ मध्ये सुरू केले गेले होते, जे सॅन फ्रान्सिस्कोच्या मॉस्कोन सेंटर येथे झाले.
वर्ग:आयफोन
कृष्ण जन्माष्टमी
कृष्ण जन्माष्टमी (अर्थ: कृष्णाच्या जन्माचा प्रसंग) ज्याला जन्माष्टमी किंवा गोकुळाष्टमी असेही म्हणतात, हा वार्षिक हिंदू सण आहे. श्रावण महिन्यात कृष्ण अष्टमी या तिथीला मध्यरात्री रोहिणी नक्षत्रावर मथुरेत कंसाच्या बंदिशाळेत श्रीकृष्णाचा जन्म झाला, म्हणून त्या दिवशी आनंदोत्सव साजरा करण्याची प्रथा आहे.
विष्णूचा आठवा अवतार असलेल्या कृष्णाचा जन्म हिंदू चंद्र सौर दिनदर्शिकेनुसार, श्रावण या महिन्यात; तर ग्रेगोरियन कॅलेंडरच्या ऑगस्ट किंवा सप्टेंबर महिन्यात हा सण येतो.
महत्त्व
कृष्ण हा देवकी आणि वासुदेव अनकदुंदुभी यांचा पुत्र आहे. त्यांचा जन्मदिवस हिंदू लोक जन्माष्टमी म्हणून साजरा करतात. विशेषतः गौडीया वैष्णव परंपरेमध्ये कृष्णाला सर्वोच्च देव मानले जाते. हिंदू परंपरेनुसार भाद्रपद महिन्याच्या आठव्या दिवशी मध्यरात्री मथुरेत कृष्णाचा जन्म झाला असे मानले जाते. या दिवशी जन्माष्टमी साजरी केली जाते (ग्रेगोरियन कॅलेंडरमध्ये ऑगस्ट आणि ३ सप्टेंबरला हा दिवस येतो).
कृष्णाचा जन्म अराजकाच्या प्रदेशात झाला. तो असा काळ होता जेव्हा छळ मोठ्या प्रमाणावर होता, लोकांचे स्वातंत्र्य नाकारले गेले होते, सर्वत्र वाईट गोष्टी होत्या आणि राजा कंस या त्याच्या मामाकडून त्याच्या जीवाला धोका होता. जन्मानंतर लगेचच कृष्णाचे वडील वासुदेव अनकदुंदुभी यांनी त्याला यमुना ओलांडून मथुरेतून गोकुळात पालनपोषण करण्यासाठी नेले. वासुदेवाचा भाऊ नंद आणि वहिनी यशोदा हे कृष्णाचे पालक होते. कृष्णासोबतच त्याचा मोठा भाऊ म्हणून सर्प शेष बलरामदेखील अवतार घेऊन पृथ्वीवर आला होता, जो वासुदेवाची पहिली पत्नी रोहिणीचा मुलगा होता. ही आख्यायिका जन्माष्टमीला लोक उपवास करून, कृष्णप्रेमाची भक्तिगीते गाऊन आणि रात्री जागरण करून साजरी करतात. कृष्णाच्या मध्यरात्रीच्या जन्मानंतर, कृष्णाच्या बाळाच्या रूपाला (बाळकृष्ण)आंघोळ घालण्यात येते, कपडे घातले जातात, नंतर पाळण्यामध्ये ठेवले जाते. त्यानंतर भक्त हे अन्न आणि मिठाई वाटून उपवास सोडतात. स्त्रिया त्यांच्या घराच्या दाराच्या बाहेर आणि स्वयंपाकघराबाहेर लहान पावलांचे ठसे काढतात आणि त्यांच्या घराकडे चालत जातात. हे कृष्णाच्या त्यांच्या घरातील प्रवासाचे प्रतीक आहे.
भारताच्या विविध प्रांतात
हा उत्सव भारतात सर्वत्र होतो.हा सण विशेषतः मथुरा आणि वृंदावन तसेच वैष्णव आणि गैर-सांप्रदायिक समुदाय आढळणाऱ्या मणिपूर, आसाम, बिहार, पश्चिम बंगाल, ओडिशा, मध्य प्रदेश, राजस्थान, गुजरात, महाराष्ट्र, कर्नाटक, केरळ, आंध्र प्रदेश, तामिळनाडू येथे साजरा केला जातो. याशिवाय भारतातील इतर सर्व राज्ये आणि उमरकोट, थारपारकर, मीरपूरखास आणि संपूर्ण सिंध पाकिस्तानमध्ये देखील हा उत्सव साजरा केला जातो. गोकुळ अष्टमीच्या दिवशी उपवास करण्याची प्रथा आहे. गुजराथमध्ये 'सातम' म्हणजे सप्तमीच्या दिवशी पैसे लावून किंवा तसेच दिवसभर पत्ते खेळतात. रात्री बारा वाजता पत्ते बंद करून कृष्णजन्माचा उत्सव सुरू करतात. मध्य प्रदेशात आणि उत्तरी भारताच्या बऱ्याचशा भागात पौर्णिमान्त महिना असलेले पंचांग वापरात असल्याने या दिवशी त्यांची भाद्रपद कृष्ण अष्टमी येते. या दिवशी कित्येकांच्या घरी गोकुळ-वृंदावनाचा देखावा तयार करून जन्मोत्सव साजरा करतात. वैष्णव लोक तर हा दिवस विशेष भक्तीने पाळतात.वृंदावन येथे या दिवशी दोलोत्सव असतो. याच दिवशी कृष्णाच्या आयुष्यातील महत्त्वाची संकल्पना रासलीलाचे सादरीकरण केले जाते.
व्रत
अष्टमीच्या दिवशी एकभुक्त राहून पांढऱ्या तिळाचा कल्क अंगाला लावून स्नान करतात. व्रताचा संकल्प करून देवघर लता पल्लवानी सुशोभित करतात. त्या स्थानी देवकीचे सूतिकागृह स्थापन करतात. मंचकावर देवकी आणि कृष्ण यांच्या मूर्तीची स्थापना करतात. दुसऱ्या बाजूला यशोदा आणि तिची नवजात कन्या,वसुदेव, नंद, यांच्या मूर्ती बसवितात. सप्तमीच्या मध्यरात्री शुचिर्भूत होऊन संकल्प करतात व सपरिवार श्रीकृष्णाची षोडशोपचार पूजा करतात. रात्रौ कथा, पुराण, नृत्य,गीत इ. कार्यक्रमांनी जागरण करतात. अष्टमीच्या दिवशी उपवास करतात व देवालाही फराळाच्या जिन्नसांचा नैवेद्य दाखवितात. नवमीच्या दिवशी पंचोपचार करून उत्तरपूजा करून महानैवेद्य समर्पण करतात. पू जा झाल्यानंतरचे कृत्य अग्नी पुराणात सांगितले आहे. ते असे-' याप्रमाणे पूजा करून पुरुषसूक्ताने, विष्णूसूक्ताने व इतर स्तोत्रांनी स्तवन करावे.वाद्यांचा घोष, गीतांचे मंगल स्वर, पुराण-इतिहासातील निरनिराळ्या सत्कथा ऐकत ती रात्र घालवावी. गोकुळातील कृष्णजन्माच्या लीला श्रवण केल्यानंतर वैष्णवांनी परस्परांवर दही इ.चे सिंचन करावे. कारण 'गोपाळांनी दही, दूध, तूप, उदक, यांनी परस्परांवर सिंचन व लेपन केले'असे भागवतामध्ये वचन आहे, त्यावरून असा विधी प्राप्त होतो. कृष्णाला लोणी आणि साखर एकत्र करून त्याचा प्रसाद दिला जातो.
गोपाळकाला/दहीहंडी
उत्सवासाठी तयार केल्या जाणाऱ्या विशिष्ट प्रसादास गोपालकाला असे म्हणतात. कृष्ण जयंतीचा उत्सव भारतात सर्वत्र साजरा होतो. महाराष्ट्रात विशेषतः कोकणात या उत्सवानिमित्त दुसऱ्या दिवशी दहीकाला होतो व त्याचे सेवन करून उपवास सोडला जातो. गोविंदा आला रे आला । गोकुळात आनंद झाला ॥ असे गाणे गात अनके लहानथोर पुरुष घरोघरी नाचायला जातात व दहीहंडी फोडतात. कित्येक ठिकाणी गोपाळकाला करून कृष्ण चरित्रातील सोंगे आणण्याचाही प्रघात आहे. या दिवशी महाराष्ट्रात, विशेषतः मुंबईत, उंच मडक्यात दही-दुधाने भरलेला हंडा ठेवून तेथपर्यंत मानवी मनोऱ्यावरून पोहचून तो हंडा फोडण्याचा ‘गोविंदा’ हा साहसी खेळ होतो. हा महाराष्ट्रातील एक वैष्णव नृत्योत्सव आहे. श्रीकृष्णाने व्रज मंडळात गाई चारताना आपण व आपले सवंगडी या सर्वांच्या शिदोऱ्या एकत्र करून त्या खाद्य पदार्थांचा काला केला व सर्वांसह त्याचे भक्षण केले अशी कथा आहे. या कथेला अनुसरून गोकुळाष्टमीच्या दिवशी एका सजवलेल्या मडक्यात काला करून ते दोरीच्या सहाय्याने उंचावर बांधण्याची व मानवी मनोरे रचून ती दहीहंडी फोडण्याची प्रथा आहे. जास्तीत जास्त उंचीवर जाऊन हंडी फोडणाऱ्या गोविंदा पथकाला आकर्षक बक्षीस दिले जाते. यावेळेस गाणी, नृत्य, विविध कार्यक्रम होतात व बघणाऱ्यांची जल्लोषासहित मोठी गर्दी जमलेली असते.
गोपाल म्हणजे गायीचे पालन करणाऱ्या कृष्णाच्या या जन्मोत्सवाच्या निमित्ताने काल्याचा प्रसाद केला जातो. काला म्हणजे एकत्र मिळविणे. पोहे, ज्वारीच्या लाह्या, धानाच्या लाह्या, लिंबू व आंब्याचे लोणचे, दही, ताक, चण्याची भिजविलेली डाळ, साखर, फळांच्या फोडी इत्यादी घालून केलेला एक खाद्यपदार्थ. हा कृष्णास फार प्रिय होता असे मानले जाते. श्रीकृष्ण व त्याचे सवंगडी मिळून यमुनेच्या तीरावर हा तयार करीत असत व वाटून खात असत असे मानले जाते. गोमंतकात याच काल्याला गवळणकाला म्हणतात. हा काला तिथल्या कलावंतिणी करतात. त्यात एका मुलीला कृष्णाचे सोंग देऊन कृष्णलीलेची गाणी म्हणतात. शेवटी कृष्णाकडून दहीहंडी फोडवितात. हा गवळण काला दशावतारी खेळानंतर किंवा देवस्थानाचा रथोत्सव झाल्यानंतर होतो.
बलराम जयंती
जन्माष्टमीच्या आधी, म्हणजे श्रावण वद्य षष्ठीला बलराम जयंती असते.
विजेंदर गर्ग
विजेंदर गर्ग हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सदस्य आहेत. ते आम आदमी पार्टीचे सदस्य व आमदार आहेत आणि ते दिल्लीच्या राजेंद्रनगर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
अनुविन्द धार्तराष्ट्र
अनुविन्द धार्तराष्ट्र (नामभेद: अनुविंद धार्तराष्ट्र, अनुविन्द ;) हा महाभारतात उल्लेख असलेला, हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व त्याची पत्नी गांधारी यांच्या शंभर पुत्रांपैकी एक होता. महाभारतीय युद्धामध्ये हा भीमाच्या हातून मारला गेला.
संदर्भ
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दासबोध
दासबोध हा रामदासांनी १७व्या शतकात, त्यांचे पट्टशिष्य आणि लेखनिक कल्याणस्वामींकरवी लिहवून घेतलेला ग्रंथ आहे. हा ग्रंथ रायगड जिल्ह्यातील त्या काळात निबिड अरण्यात विसावलेल्या शिवथरच्या घळी शेजारच्या गुहेत लिहिला गेला.
रचना
दासबोध हा ग्रंथ एकूण २० दशकांमध्ये विभागलेला असून, प्रत्येक दशकात १० समास आहेत. एकेका समास एक एक विषय घेऊन रामदास स्वामींनी सांसारिकांना, साधकांना, निस्पृहांना, विरक्तांना, सर्वसामान्यांना, बालकांना, प्रौढांना, जराजर्जरांना, सर्व जाती पंथ धर्माच्या स्त्री-पुरुषांना, आणि मानवी मनाला उपदेश केलेला आहे. या ग्रंथाचे पारायण देखील करतात.
समर्थांनी दासबोध दोनदा लिहिला. जुना २१ समासी दासबोध आणि सांप्रत प्रचलित असलेला नवा २०० समासी दासबोध. त्या जुन्या दासबोधाच्या आवृत्त्या बाबाजी अनंत प्रभु तेंडुलकर, आशिष करंदीकर, केशव जोशी, रा.शि. सहस्रबुद्धे, सुनीती सहस्रबुद्धे आदींनी संपादन करून प्रकाशित केल्या आहेत.
दासबोध हा असा आध्यात्मिक ग्रंथ आहे, जो सर्व ग्रन्थाचे सार आहे.
दासबोध हा असा एकमेव भारतीय आध्यात्मिक ग्रंथ आहे ज्याची सुरुवात गणेशाला वंदन, सरस्वतीला वंदन, अशी पठडीतली न होता, माणसाला साहजिकपणे पडणाऱ्या काही प्रश्नांनी होते.
हा कोणता ग्रंथ आहे? याचे नाव काय? यात प्रामुख्याने काय सांगितले आहे? हा ग्रंथ ऐकून मला काय मिळणार आहे? लगेच पुढच्याच ओवीत समर्थ या प्रश्नाचे उत्तर देतात,
ग्रन्था नाम दासबोध | गुरुशिष्यांचा संवाद | येथ बोलिला विशद | भक्तिमार्ग ||२||
नवविधा भक्ती म्हणजे काय? खरे ज्ञान म्हणजे काय? वैराग्य कसे असते? अध्यात्म म्हणजे काय या सर्वाचा ऊहापोह मी येथून पुढे केलेला आहे असे सांगत रामदासस्वामी पुढे या ग्रंथाच्या लिखाणासाठी वापरलेल्या अनेक संदर्भ ग्रंथांची मोठी यादीच सादर करतात. व या दासबोध ग्रंथातील म्हणणे खोटे सिद्ध करायचे असेल तर वरील सर्व ग्रंथ खोटे मानावे लागतील अशी मेखही मारून ठेवतात. दासबोधात आपल्या दैनंदिन आयुष्याल स्पर्श करणारे अक्षरशः शेकडो विषय येऊन जातात. पण तो वाचण्याचा सर्वात महत्त्वाचा हेतू म्हणजे याच्या वाचनाने वाचकाला, जन्मापासून पडणाऱ्या खालील काही प्रश्नांची ठोस उत्तरे मिळतात.
१) मी कोण आहे? २) मी इथे जन्माला का व कसा आलो? ३) माझ्या जन्माचा हेतू काय? ४) देव म्हणजे काय? ५) देव कसा आहे व काय करतो? ६) मूर्तिपूजा खरी आहे का? देव खरेच दर्शन देतो का? ७) आत्मा म्हणजे काय? ८) मृत्यूनंतर जीवाचे काय होते? ९) ही सृष्टी निर्माण कशी झाली? १०) मुक्ती म्हणजे काय?, वगैरे.
दासबोधाचे जन्मस्थळ
समर्थ रामदासांनी दासबोध हा ग्रंथ शिवथघळ येथे बसून लिहिला. शिवथरघळ ही महाराष्ट्रातल्या रायगड जिल्ह्यात महाडपासून ३० किलोमीटर अंतरावर आहे. धुळ्याचे इतिहासतज्ज्ञ शंकर श्रीकृष्ण देव यांनी १९१६मध्ये झाडाझुडपांत लपलेली ही घळ शोधून काढली.
भक्तांचेनि साभिमानें।कृपा केली दाशरथीनें।समर्थकृपेचीं वचनें।तो हा दासबोध॥श्रीराम॥
वीस दशक दासबोध।श्रवणद्वारें घेतां शोध।मनकर्त्यास विशद।परमार्थ होतो ॥श्रीराम॥
वीस दशक दोनीसें समास।साधकें पाहावें सावकास।विवरतां विशेषाविशेष।कळों लागे॥श्रीराम॥
ग्रंथाचें करावें स्तवन।स्तवनाचें काये प्रयोजन।येथें प्रत्ययास कारण।प्रत्ययो पाहावा॥श्रीराम॥
॥ जय जय रघुवीर समर्थ ॥
दासबोधावरील विविध भाषांतील ग्रंथ
मराठीत दासबोधाच्या अनेकांनी संपादित केलेल्या आवृत्ती आहेत, आणि दासबोधाचे गुणावगुण सांगणारे अनेक ग्रंथ आहेत. खास दासबोधात वापरल्या गेलेल्या शब्दांचा एक शब्दकोशही आहे. अशा पुस्तकांची यादी. :-
हे सुद्धा पहा
दासबोध.भारत
नेवळपाडा
नेवळपाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
कोळगाव खुर्द
कोळगाव खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
मोहम्मद इशराक
महंमद इशराख खान हे एक भारतीय राजकारणी आहेत आणि दिल्लीच्या सहाव्या विधानसभेचे सदस्य आहेत. ते आम आदमी पार्टीचे सदस्य व आमदार आहेत आणि ते दिल्लीच्या सीलमपूर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात.
वर्ग:आम आदमी पार्टीचे नेते वर्ग:दिल्लीचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गॉल
गॉल (Gallia, Gaule) हा लोह युगादरम्यानचा पश्चिम युरोपातील एक प्रदेश होता. सध्या ह्या भूभागावर फ्रान्स, स्वित्झर्लंड, बेल्जियम, लक्झेंबर्ग, नेदरलँड्स व जर्मनी ह्या देशांचे शासन आहे. इ.स. पूर्व तिसऱ्या शतकामध्ये गॉल साम्राज्याने यशाचे शिखर गाठले. परंतु इ.स. पूर्व दुसऱ्या व पहिल्या शतकामध्ये रोमन साम्राज्याने गॉलसोबत युद्ध केले व संपूर्ण गॉल प्रदेशावर सत्ता स्थापन केली. रोमनांनी गॉलवर सुमारे ५ शतके राज्य केले.
गॉल प्रदेशामधील लोक गॉलिक भाषा (सेल्टिक भाषासमूहामधील एक लुप्त झालेली भाषा) वापरत असत.
वर्ग:युरोपचा इतिहास
निरंजन उजगरे
निरंजन उजगरे (ऑक्टोबर ६, इ.स. १९४९ - डिसेंबर १२, इ.स. २००४) हे मराठी कवी, लेखक व अनुवादक होते.
संदर्भ
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
ससून जनरल हॉस्पिटल, पुणे
वर्ग:पुणे
येळेवाडी
येळेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:खंडाळा तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
शेंदरी बुद्रुक
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ऑगस्ट ८
बाह्य दुवे
ऑगस्ट ६ - ऑगस्ट ७ - ऑगस्ट ८ - ऑगस्ट ९ - ऑगस्ट १० - ऑगस्ट महिना
कसबेसुकेणे
कसबेसुकेणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:निफाड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
दुर्धर्ष
हा महाभारतातील हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व राणी गांधारी यांचा पुत्र व शंभर कौरव भावंडांपैकी एक भाऊ होता. महाभारत युद्धामध्ये हा मारला गेला.
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोहम्मद दाउद खान
सरदार मोहम्मद दाउद खान (जुलै १८, इ.स. १९०९ - एप्रिल २८, इ.स. १९७८) हा अफगाणिस्तानचा राष्ट्राध्यक्ष होता.
दाउदखानने इ.स. १९७३ते त्याच्या मृत्यूपर्यंतच्या अफगाण राष्ट्राध्यक्षपदावर असताना अनेक प्रगतीशील मार्ग अवलंबिले.
वर्ग:अफगाणिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंटर मिलान
इंतरनाझियोनाले मिलानो किंवा इंटर मिलान (Calcio Catania) हा इटली देशामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९०८ साली लोंबार्दिया प्रदेशामधील मिलान शहरात स्थापन झालेला हा क्लब इटलीमधील सेरी आ ह्या सर्वोच्च फुटबॉल श्रेणीच्या लीगमधून खेळतो. स्थापनेपासूनचे सारे हंगाम सेरी आ मध्येच खेळणारा इंटर हा इटलीमधील व जगातील सर्वात यशस्वी व प्रसिद्ध संघांपैकी एक आहे. इंटरने आजवर १८ वेळा सेरी आ चे, ३वेळा युएफा चॅंपियन्स लीगचे व ३ वेळा युएफा युरोपा लीगचे अजिंक्यपद मिळवले आहे. सध्या चाहत्यांच्या संख्येनुसार इंटरचा इटलीमध्ये दुसरा तर युरोपात आठवा क्रमांक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब वर्ग:मिलान
इ.स.पू. ३७९
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ३७९ वर्ग:इ.स.पू.चे ३७० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ४ थे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
सुबाहु
हा महाभारतातील हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व राणी गांधारी यांचा पुत्र व शंभर कौरव भावंडांपैकी एक भाऊ होता. महाभारत युद्धामध्ये हा मारला गेला.
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आयफोन ४
आयफोन ४ हा एक स्मार्टफोन आहे जो ॲपल इंक द्वारे डिझाइन आणि मार्केटींग केला गेला आहे. हे चौथी पिढीचा आयफोन आहे. बऱ्याच उल्लेखनीय गळतीनंतर आयफोनचे सॅन फ्रान्सिस्को येथील ॲपलच्या वर्ल्डवाइड डेव्हलपर्स परिषदेत ७ जून, २०१० रोजी प्रथम अनावरण करण्यात आले आणि २४ जून, २०१० रोजी संयुक्त राष्ट्र, युनायटेड किंग्डम, फ्रान्स, जर्मनी आणि जपानमध्ये रिलीज झाले. आयफोन ४ नेमध्ये ॲपलची ए ४ सिस्टम-ऑन-चिप देखील आयओएस ४ सह सादर केली ज्याने मल्टीटास्किंग कार्यक्षमता आणि ॲपलची नवीन फेसटाइम व्हिडिओ चॅट सेवा सादर केली. आयफोन ४ हा फ्रंट-फेसिंग कॅमेरा समाविष्ट करणारा पहिला आयफोन देखील होता, आणि सीडीएमए नेटवर्कच्या आवृत्तीत रिलीझ होणारा पहिला, एटी अँड टीचा कालावधी अमेरिकेत आयफोन उत्पादनांचा एकमेव वाहक म्हणून संपला.
वर्ग:आयफोन
आंबातपाडा
आंबातपाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
हे गाव बोईसर रेल्वे स्थानकापासून पास्थळ,परनाळी मार्गाने ६ किमी अंतरावर वसलेले आहे.
हवामान
येथे पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो. हिवाळ्यात येथे सुखद गारवा अनुभवायला मिळतो. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण व दमट असते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण, सार्वजनिक आरोग्य, सार्वजनिक स्वच्छता, सार्वजनिक पाणीपुरवठा इत्यादी सोयी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस गावात जाण्यासाठी नियमितपणे उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
घिवली, सावराई, कंबोडे,कुडण, दहिसर तर्फे तारापूर, मुंडावळी, साळगाव, परनाळी, नवी देलवाडी, अक्करपट्टी, उनभट ही आंबटपाडाच्या आसपासच्या परिसरातील गावे आहेत.
संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२.
http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
पालेर्मो एफ.सी.
वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब वर्ग:पालेर्मो
अननस
हे विषुववृत्तीय प्रदेशात आढळणारे एक आंबटगोड फळ आहे.अननस मॅंगॅनीज चा उत्तम स्रोत आहे. अननस हे नाव मराठी नसून पोर्तुगीज आहे.अननस या वनस्पतीच्या संयुक्तफळाची निर्मिती अनेक फुलांपासुन होते.भारतात या फळाचे आगमन१५४८ साली झाले. पानापासुन रेशीम सारख्या धागा काढुन यापासुन तलम असे किंमती कापड तयार होते ज्याला 'पिनाकापड' असे म्हणतात. अननस या फळापासून वेगवेगळे पदार्थ बनवता येतात. उदाहरणार्थ हलवा,मिठाई इत्यादी.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:फळे
झागळवाडी
झागळवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:खंडाळा तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
कोल्ही (मालेगाव)
कोल्ही हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
समांतरभुज चौकोन
समांतरभुज चौकोन: ज्याच्या विरुद्ध बाजू या एकमेकांना समांतर असतात अशा चौकोनाला समांतरभुज चौकोन म्हणतात.
वर्ग:भूमिती
साजगाव (मुरबाड)
साजगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
जॅक रायडर
जॉन जॅक रायडर (ऑगस्ट ८, इ.स. १८८९ - एप्रिल ३, इ.स. १९७७) हा 🇦🇺 australiaकडून कसोटी क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.
कौशल्य विकास व उद्योजकता विभाग, महाराष्ट्र शासन
कौशल्य विकास, रोजगार आणि उद्योजकता मंत्रालय  हे महाराष्ट्र शासनचे एक मंत्रालय आहे. महाराष्ट्र राज्याच्या विकासासाठी वार्षिक योजना तयार करण्याची जबाबदारी आहे.
कार्यालय
महाराष्ट्राने भारताच्या लोकसंख्येमध्ये दुसऱ्या क्रमांकाचे योगदान दिले आहे - अशा प्रकारे भारताच्या लोकसंख्याशास्त्रीय लाभांशात ते मोठे योगदान देतात. भारताला जगाची मानवी संसाधन राजधानी बनविण्याच्या माननीय पंतप्रधानांच्या दृष्टीक्षेपात योगदान देण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने २०२२ पर्यंत 4.5. crore कोटी कुशल मनुष्यबळ निर्मितीचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. हे लक्ष्य साध्य करण्यासाठी 45 लाख कुशल मनुष्यबळाची आवश्यकता असेल. राज्यात दरवर्षी उत्पादन दहा वर्षांसाठी केले जाते. स्किल इंडिया मिशनमध्ये सहभागी असलेल्या विविध भागधारकांना पोर्टलवर जाण्याच्या प्रयत्नात महास्वायं पोर्टल कौशल्य, रोजगार आणि उद्योजकता यांचे समाकलन करते. महा म्हणजे महाराष्ट्र आणि स्वयम म्हणजे स्वतःचे. विद्यार्थी, तरुण, नोकरी शोधणारे, नियोक्ते, प्रशिक्षक आणि उद्योजकांना सर्वांना एकाच छत्राखाली आणण्याचा राज्य सरकारचा प्रयत्न आहे. कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकता विभागाने सर्व भागधारकांना एक अनन्य व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्यासाठी नोकरी व उद्योजकता यांच्यात महाराष्ट्रातील कौशल्य संबंधित उपक्रमांचे समाकलन करण्यासाठी महास्वायं पोर्टल विकसित केले आहे. हे पोर्टल कौशल्य प्रशिक्षण, नोकरीच्या रिक्त जागा आणि उद्योजकता विकास कार्यक्रमांशी संबंधित सर्व माहिती मिळविण्यासाठी सर्व भागधारकांना एकल इंटरफेस प्रदान करेल.
हे पोर्टल केवळ राज्यातील तरुणांना रोजगाराच्या संधी, कौशल्य वाढविणे आणि सक्षम बनविणे या विषयी माहिती प्रदान करण्याचे लक्ष्य ठेवत आहे परंतु नोकरी साधक, नोकरी प्रदाता आणि इतर भागधारकांना एकाच व्यासपीठावर एकत्र आणण्यात कोणतीही कसर सोडत नाही.
कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकाच्या कमिशनरमार्फत रोजगार / रोजगार:
रोजगाराची सोय करण्यासाठी आणि तरुणांना त्यांचे उत्पन्न वाढविण्यासाठी स्वयंरोजगाराचे मार्गदर्शन मिळावे यासाठी सर्वसमावेशक वाढीस चालना देण्यासाठी कौशल्य विकास, रोजगार व उद्योजकता आयुक्तालय स्थापन केले गेले. संचालनालय जवळजवळ 33 लाख नोकरी इच्छुक आणि 67000 पेक्षा जास्त सार्वजनिक व खाजगी संस्थांचे नियोक्ता डेटाबेस एकत्र आणते.
डीएसडीई आणि ई द्वारा नोकरी शोधणाऱ्या आणि नियोक्तांसाठी 2007 पासून नियमितपणे जॉब मेले आयोजित केले जातात. नोंदणीकृत उमेदवार आणि डीएसडीई आणि ईचे नियोक्ते या जॉब फेऱ्यांमध्ये नोकरी शोधणाऱ्यासह जागेवर रोजगार मिळवू शकतात आणि मालकांना या जॉब फेऱ्यांद्वारे त्वरित योग्य मनुष्यबळ मिळू शकते. ही योजना महाराष्ट्रातील सर्व जिल्ह्यात लागू आहे.
राज्य सरकारची रोजगार प्रोत्साहन कार्यक्रम (ईपीपी) ही अनुभवी तसेच अनुभवी नोकरी साधकांसाठी खासगी क्षेत्रातील कौशल्य आणि अनुभवाचे संपादन आणि कौशल्य वाढविण्यासाठी नोकरी साधकांना नोकरी प्रशिक्षण देण्याची योजना आहे. एम्प्लॉयमेंट प्रमोशन प्रोग्राम (ईपीपी)चे उद्दीष्ट आहे की तरुणांची कौशल्ये वाढविणे आणि त्यांना बाजारपेठेच्या आवश्यकतेनुसार रोजगार मिळवून देणे. ईपीपी ही एक स्टायपेंडियरी स्कीम आहे.
अण्णासाहेब पाटिल आर्टिक विकस महामंडळ मराठायत यांच्यामार्फत उद्योजकता व स्वयंरोजगारः
कुशल कामगार शक्ती आत्मसात करण्यासाठी रोजगार निर्मिती आणि उद्योजकता पदोन्नती महत्त्वपूर्ण ठरते. हे तथ्य आहे की उद्योजक केवळ आर्थिक वाढीस हातभार लावत नाहीत तर ते स्वतःला उत्पन्नाचे आणि रोजगाराचे स्रोत देतात, दुसऱ्यासाठी रोजगाराच्या संधी निर्माण करतात आणि खर्च-प्रभावी पद्धतीद्वारे नवीन आणि नाविन्यपूर्ण उत्पादने / सेवा तयार करतात. म्हणूनच रोजगारनिर्मितीसाठी उद्योजकतेला वेग देणे या क्षणी महत्त्वपूर्ण आहे. उद्योजकता व स्वयंरोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने आर्थिकदृष्ट्या मागासलेल्या जनतेला पाठिंबा देण्यासाठी अण्णासाहेब पाटील आर्थिक विकास महामंडळ मर्यादितची 1998 मध्ये स्थापन करण्यात आले. सन २००० मध्ये, महाराष्ट्र शासनाने स्वयंरोजगार व रोजगारासाठी योजना जाहीर केली जे पूर्णपणे राज्य अनुदानीत योजना आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्र शासनाचे विभाग वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
दुष्प्रधर्षण
हा महाभारतातील हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व राणी गांधारी यांचा पुत्र व शंभर कौरव भावंडांपैकी एक भाऊ होता. महाभारत युद्धामध्ये हा मारला गेला.
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अशोकाचे शिलालेख
अशोकाचे शिलालेख म्हणजेच अशोकस्तंभ, मोठमोठे गोलाकार खडक आणि गुहांमधील (लेण्यामधील) भिंतीवर कोरलेल्या ३३ शिलालेखांचा संग्रह आहे. आणि मौर्य साम्राज्याचा सम्राट अशोक याने इ.स.पू. २७२ ते इ.स.पू. २३२ या आपल्या राज्यकारभाराच्या काळात हे शिलालेख तयार करून घेतलेले आहेत.
सध्याच्या पाकिस्तान, नेपाळ आणि भारत या देशांमध्ये सगळीकडे हे शिलालेख विखुरलेले आहेत आणि बौद्ध धर्माचा हा पहिला स्पष्ट आणि निश्चित पुरावा आहे. भारतीय इतिहासात होऊन गेलेल्या सर्वात सामर्थ्यवान व बलाढ्य अशा सम्राट अशोकाच्या पुरस्कारामुळे आणि प्रयत्नांमुळे बौद्ध धर्माचा पहिल्यांदाच प्रचंड प्रसार कसा झाला त्याचे इत्थंभूत वर्णन या आज्ञापत्रांमध्ये केलेले आहे.
प्रकार
सम्राट अशोकाच्या शाही आज्ञा आणि त्याच्या अन्य आलेखांचे बृहद शिलालेख, लघु शिलालेख, विशाल स्तंभालेख, लघु स्तंभालेख आणि गुंफा शिलालेख असे पाच प्रकारचे शिलालेख आहेत. चौदा बृहद शिलालेख शृंखला पाच ठिकाणी, सहा विशाल स्तंभालेख शृंखला सहा ठिकाणी (त्या पैकी टोपरा स्तंभावर सात लेख), एकोणीस ठिकाणी लघु शिलालेख, सहा लघु स्तंभालेख आणि तीन गुंफा-शिलालेख असे शिलालेख उपलब्ध झाले आहेत. या लेखांचे स्थळ आणि लेख-संख्या असे वर्गीकरण खालील प्रमाणे आहे.
चौदा बृहद शिलालेख शृंखला पाच ठिकाणी - गिरनार (१४), कालसी (१४), शहाबाजगढ (१४), मानसेहरा (१४) येरागुडी (१४), धौली (११ - ११,१२ व १३ शिलालेख वगळलेले), जौगड (११,१२ व १३ शिलालेख वगळलेले), सोपारा (८वा आणि ९वा फक्त). धौली आणि जौगड येथे शृंखलेव्यतिरिक्त प्रत्येकी दोन अधिकचे बृहद शिलालेख आहेत.
सहा स्तंभालेख शृंखला सहा ठिकाणी - दिल्ली (टोपरा) (सातवा अधिकचा स्तंभालेख फक्त याच स्तंभावर), दिल्ली (मेरठ), लोरिया (आराराज), लोरिया (नंदनगढ), रामपूर्वा आणि कौसंबी (अलाहाबाद).
बुर्कहार्ड हाइम
बुर्कहार्ड हाइम (फेब्रुवारी ९, इ.स. १९२५ - जानेवारी १४, इ.स. २००१) हा जर्मनीचा सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ होता. याने युनिफाइड फील्ड सिद्धांत आणि हाइम सिद्धांतावर काम केले.. लहानपणापासून अंतरिक्षप्रवास सोपा करण्याची त्याची महत्त्वाकांक्षा होती व त्यामुळे त्याने या शास्त्रात संशोधन केले.
अशोकाचे शिलालेख
प्रकार
लघु शिलालेख - अर्हुआरा, भाब्रु, बैरट, गुजर्रा, गविमठ, जतिंग (रामेश्वर), मास्की, पांगुरिया, रुपनाथ, रतनपूर्वा, सहसराम, बहापुर, ब्रम्हगिरी, रजुला मंदगिरी या ठिकाणी प्रत्येकी एक.
बुर्कहार्ड हाइम
हाइम, बुर्कहार्ड हाइम, बुर्कहार्ड हाइम, बुर्कहार्ड वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अशोकाचे शिलालेख
प्रकार
नित्तूर, उदेगोलम या ठिकाणी प्रत्येकी दोन.
लघु स्तंभालेख - सारनाथ, कौसंबी, सॉंची, देविया (राणी), लुंबिनी आणि निगलिवा या ठिकाणी प्रत्येकी एक.
गुंफा शिलालेख - बार्बरा पर्वतातील तीन गुंफा - निग्रोध, खलीतक आणि सुप्पिय अशा एकूण तीन.
सम्राट अशोकाच्या शिलालेखांचा शोध
सम्राट अशोकाचा मीरतमध्ये असलेला पहिला आलेख इ.स. १७५० मध्ये पेड्रोटिफेन-थेलरने शोधून काढला. त्यानंतर इ.स. १९१५ पर्यंत टॉंड, किट्टो, राईस, एलिस, कॅप्टन ले, फीहरर, ऑस्ट्रेल, बीडन व भगवानलाल इंद्र यांनी अशोकाचे आलेख शोधले. इ.स. १८३७ साली प्रिन्सेप याने आलेखातील ब्राह्मी लिपीचे वाचन केले. हे आलेख शाहबाझगढी, मानसेरा, कालसी, गिरनार, धौली, जौगड, कर्नूल, सोपारा या ठिकाणी सापडलेले आहेत. अशोकाचे स्तंभालेख लोरिया नंदनगड, टोपरा, अलाहाबाद, लोरिया अरराज, रामपुरवा व सारनाथ येथे मिळाले. याचबरोबर आणखी काही महत्त्वपूर्ण आलेख रूपनाथ, सहसराम, बैराट, रतनपूर्वा, बाराबर, मस्की, भाब्रू, सॉंची व कौशांबी येथेही सापडले आहेत. रतनपूर्वा हा लधु शिलालेख या सर्वांत नवीन इ.स. २००९ मधे सापडलेला आहे.
देवानांपिय पियदसि म्हणजेच राजा अशोक असे निश्चित
इसवीसन १९१५ मधे कर्नाटक राज्यातील रायचूर या जिल्ह्यात मास्की या गावी सी. बिडॉन या खाण अभियंत्यास एक शिलालेख सापडला.या शिलालेखात नेहेमीच्या "देवानांपिय पियदसि" ऐवजी "देवानांपियस असोकस" असा उल्लेख आढळला. पाठोपाठ कर्नाटकातीलच बेल्लारी जिल्ह्यातील नित्तूर या गावी अशोकाचे दोन लघु-शिलालेख सापडले. या शिलालेखात "देवानांपिय पियदसि" ऐवजी "राजा असोक" असा उल्लेख आढळला. नित्तूरपासून जवळच उदेलगोलम या गावी दोन शिलालेख सापडले. या दोहोंपैकी एक क्षतिग्रस्त झालेला होता परंतु दुसऱ्या शिलालेखात "देवानांपिय पियदसि" ऐवजी "राजा असोको देवानांपियो" असा उल्लेख आढळला. आणि देवानांप्रिय प्रियदर्शी म्हणजेच इ.स.पू. २७२ ते २३२ मधील भारतीय राजा सम्राट अशोक हे सिद्ध झाले. इ.स. १९५५ मधे मध्य प्रदेशातील दतिया जिल्ह्यातील गुजर्रा या गावी अशोकाचा आणखी एक शिलालेख सापडला या शिलालेखात "देवानांपियस पियदसिनो असोकराजस" असा उल्लेख आढळला. अशा प्रकारे देवानांप्रिय प्रियदर्शी म्हणजेच सम्राट अशोक, या सत्यावर शिक्कामोर्तब झाले.
शिलालेखांची भाषा आणि लिपी
अशोकाच्या कोरीव लेखांची संख्या चाळीसच्या आसपास असून मोठ्या शिळांवरील राजाज्ञा, लहान शिळांवरील राजाज्ञा, स्वतंत्र दगडावरील राजाज्ञा, मोठ्या स्तंभावरील व लहान स्तंभावरील राजाज्ञा अशा पाच गटात त्याची विभागणी केली जाते. अशोकाचे नाव फक्त लहान शिळांवरील राजाज्ञांच्या प्रतिकृतीत आढळते. अन्य कोरीव लेखांवर फक्त देवानाम पिय पियदस्सी एवढाच त्याचा उल्लेख येतो. अशोकाचे हे लेख सामान्यपणे प्राकृत भाषेत आणि ब्राह्मी लिपीत कोरलेले आढळतात परंतु भारताच्या वायव्य भागात आढळलेले लेख आरमाइक भाषेत व खरोष्ठी लिपीत आढळतात. अफगाणिस्तानात ते आरमाइक व ग्रीक भाषांमध्ये कोरलेले आहेत.
सहाव्या बृहद शिलालेखाचा अनुवाद
देवानांप्रिय प्रियदर्शी राजा असे सांगतो. अतिशय अंतराळ झाला, (खुप कालावधी गेला) ज्यापूर्वी राज्यात आवश्यक कार्ये होत नव्हती, वा (कार्याची) माहिती ही मिळत नव्हती. म्हणून मी असे केले (अशी व्यवस्था केली) आहे. सर्व काळी, भोजन समयी, अंतःपुरात, शयनकक्षात, पशुशाळेत, घोड्यावर स्वार असेतो अथवा उद्यानात असेतो, सर्वत्र (कोणत्याही स्थळी-काळी) वृत्तदात्याने स्थिर होउन (शांततेने, घाई न करता) मला जनतेचे वृत्त सांगावे. (मी) सर्वत्र जनतेचे काम करतो. आणि (मी) ज्या कांही तोंडी आज्ञा देतो, दाना संबंधी वा घोषणे संबंधी वा महामात्रांवर सोपविलेल्या कामा संबंधी - जर कांही विवाद उत्पन्न झाला किंवा परिचर्चा होउ लागली तर – त्याची सुचना मला  त्वरित सर्वत्र सर्वकाळी द्यावी. मी अशी आज्ञा करतो. (कितीही) परिश्रमाने किंवा कार्यपूर्तीने मला (संपूर्ण) समाधान होत नाही. सर्व लोकांचे हित हे माझे कर्तव्य आहे. व त्याचे मुळ आहे परिश्रम आणि कार्यपूर्ती. सर्व लोकहिताहून मोठे कांही नाही. मी जो कांही पराक्रम करतो तो, सर्व प्राणिमात्रांच्या(ऋणा)तुन ऋणमुक्त व्हावे, त्यांना येथे सुख द्यावे व पुढे(ही) स्वर्ग प्राप्ति व्हावी, म्हणून. हा नीती-लेख चिरस्थायी व्हावा आणि माझ्या पुत्र, पौत्र व प्रपौत्रांनी लोकहितास्तव त्याचे अनुसरण करावे म्हणून लिहवीला आहे. परम-पराक्रमा विना हे कठीण आहे.
बाराव्या बृहद शिलाेखाचा अनुवाद
देवांनाप्रिय प्रियदर्शी राजा दानाने व विविध पुजनाने सर्व संप्रदायातील प्रवज्जित (गृहत्यागी) आणि (सद्)गृहस्थांचा सन्मान करतात. परंतु देवांनाप्रिय कीर्ती व सारवृद्धीस (जसे) मानतात (तसे) दानास व पुजनास नव्हे. सारवृद्धी अनेक प्रकारे होते. यात मुख्य (म्हणजे) अल्पवाणी (बोलण्यावर संयम). (म्हणजे) काय ? तर विनाकारण स्वसंप्रदायाची पुजा व परसंप्रदायाची निन्दा न करावी वा अल्पशी (चर्चा) त्या त्या प्रकरणी व्हावी. वेळोवेळी परसंप्रदायाची पुजाच व्हावी. असे करणारा स्वसंप्रदायाची वृद्धी व परसंप्रदायास उपकृत करतो. याविपरित करणारा स्वसंप्रदायाची क्षति आणि परसंप्रदायास(ही) अपकार करतो. जो कुणी स्वसंप्रदायाच्या भक्तिस्तव स्वसंप्रदायास (अधिक) प्रकाशित करण्यासाठी स्वसंप्रदायाची पुजा व परसंप्रदायाची निन्दा करतो, तो सत्यतः स्वसंप्रदायाची अधिकाधिक हानी करतो. म्हणून एकत्र  असणे चांगले, एकमेकांचा धर्म (जीवन-तत्त्वे) ऐकणे व ऐकविणे (चांगले). देवानांप्रिय (राजा) इच्छा करतात की, सर्व संप्रदाय बहुश्रुत (विद्वान) होवोत, कल्याणगामी होवोत. त्या-त्या प्रसन्न (आपपल्या संप्रदायात प्रसन्न) जनांस सांगावे की, देवांनाप्रिय कीर्ती व सारवृद्धीस (जसे) मानतात (तसे) दानास व पुजनास नव्हे. याच कारणास्तव अनेक धर्म-महामात्र, स्त्री-प्रधान-महामात्र, वज्रभुमिक आणि अन्य (अधिकारी) नियुक्त केले आहेत. याचाच परिणाम आहे की, स्वसंप्रदायाची वृद्धी आणि धम्माचे प्रकाशन होत आहे.
ब्रहमगिरी लघु शिलालेखाचा अनुवाद
चापड (या) लिपिकाराने लिहीले.
स्तंभावरील शिलालेख
सम्राट अशोकाने प्रजेच्या हितासाठी व धर्मोपदेशासाठी आज्ञा ज्या दगडी स्तंभांवर कोरलेल्या आहेत त्यांना अशोकस्तंभ म्हणतात. उपलब्ध स्तंभांपैकी सर्वात लहान स्तंभ सहा मीटर उंचीचा असून, सर्वात उंच स्तंभ एकवीस मीटर उंचीचा आहे. सर्वात मोठ्या स्तंभाचे वजन पन्नास टन, व्यास ०.७६ मीटर आणि जमिनीखालील भाग ०.३७ चौरस मीटर आहे. . सर्व अशोकस्तंभांमध्ये सारनाथ येथील स्तंभ सांस्कृतिक व कलात्मक दृष्ट्या महत्त्वाचा आहे. इ.स. १९०५ मध्ये केलेल्या उत्खननात याचे फक्त स्तंभशीर्षच सापडले. ते दोन मीटर उंचीचे असून सध्या ते सारनाथ येथील संग्रहालयात ठेवलेले आहे. भारतीय प्रजासत्ताकाने पहिल्या प्रजासत्ताकदिनी या स्तंभाचे शीर्ष राष्ट्रचिन्ह म्हणून स्वीकारले. या स्तंभशीर्षावरील चार सिंह विशिष्ट मौर्यशैलीत कोरलेले असून त्याखालील चित्रमालिकेत हत्ती, घोडा, बैल, सिंह व चोवीस आरे असलेले चक्र आहे. त्याखाली उलटे कमळ कोरलेले आहे. हे चक्र सत्यधर्माचे व व शांततामय परिवर्तनाचे प्रतीक आहे, असे वर्णन भारतीय तत्त्वज्ञ डॉ. राधाकृष्णन यांनी केले आहे. अशोकाच्या उपलब्ध सात स्तंभलेखांपैकी टोपरा (अंबाला जिल्हा) व मीरत येथे आढळलेले स्तंभ दिल्लीत ठेवलेले आहेत.
चौथ्या स्तंभालेखाचा अनुवाद
देवांनाप्रिय प्रियदर्शी राजा असे म्हणाला. अभिषेकानंतर सव्वीस वर्षांनी मी हा धम्मलेख लिहविला. माझे रज्जुक (सम्राट अशोकाचे राजकिय अधिकारी) अनेक लक्ष प्राणि आणि लोकांमधे नेमलेले आहेत. त्यांनी वरदान द्यावे कि शिक्षा द्यावी हे (त्यांच्या) स्व-हेतु (आत्म-विवेका) वर ठेवले आहे. का ? रज्जुकांनी आश्वस्त आणि निर्भयपणे कार्यप्रवृत्त व्हावे व जनते साठी देशा साठी हित-सुख उपलब्धीचा अनुग्रह करावा. ते (जनतेचे) सुख-दुःख जाणतील आणि धंमयुक्तांना (धम्मा प्रमाणे वागणाऱ्यांना) प्रेरित करतील ज्या योगे ते (धम्मयुक्त) इहलोकात व परलोकात प्रसन्न होतील. रज्जुक माझ्या आज्ञापालनास उत्सुक असतात. माझे (राज)पुरुष (अधिकारी) माझ्या इच्छेनुसार परिचर करून अनेक प्रेरणा देतील यामुळे माझे रज्जुक मला प्रसन्न करण्यास समर्थ होतील. जसे (कोणी) आपत्य कुशल दाईकडे सोपवून आश्वस्त होतो की ही कुशल दाई माझ्या आपत्याचे सुखकर पालन करण्यास समर्थ आहे, अशाच प्रकारे मी देशाच्या हित-सुखासाठी रज्जुक नियुक्त केले आहेत. रज्जुकांनी निर्भय, आश्वस्त व शांतचित्त होउन प्रसन्नतेने कार्य करण्यास प्रवृत्त असावे म्हणून त्यांनी वरदान द्यावे कि शिक्षा द्यावी हे मी (त्यांच्या) स्व-हेतु (आत्म-विवेका) वर ठेवले आहे. हे माझ्या इच्छेनुसार आहे, का ? कारण व्यवहार-समता आणि शिक्षा-समता असावी (व्यवहारात व शिक्षेत पक्षपात नसावा). माझा आदेश आहे की जे बंदिवान आहेत त्यांना तोलुन (विचारपूर्वक) शिक्षा द्यावी आणि ज्यांना मृत्यूदंड दिला आहे त्यची सुचना तीन दिवस पूर्व मला द्यावी. या दिवसात नातेवाइक वा इतर अनेक त्याच्या जीवीताकडे (पुनर्विचारास्तव) ध्यानाकर्षण करतील अथवा तसे ध्यानाकर्षण करु (शकणे) नसल्यास त्याच्या (पारलौकिक) संरक्षणासाठी दान देणे किंवा उपवास करणे करतील. कारण माझी इच्छा आहे की बंदिवास-काळातही (त्यांनी) पार-प्रसन्न (पारलोकी सुखी) असावे. या प्रकारे लोकांमधे विविध प्रकारे धम्माचरण, संयम आणि योग्य-भागी (योग्य ठिकाणी) दान देणे यात वृद्धी होइल.
शिलालेखांचे ऐतिहासिक महत्त्व
अशोकाचे शिलालेख हे अशोकाच्या कारकिर्दीच्या इतिहासाची अतिशय महत्त्वाची अशी साधने आहेत. गिरनार गुजरात येथे अशोकाचे 14 लेख आढळले .ज्या ज्या ठिकाणी हे आलेख सापडले त्यावरून मौर्य साम्राज्याच्या सीमा निश्चित करणे शक्य होते. अशोकाच्या कारकिर्दीत झालेल्या कलिंगच्या युद्धाची माहिती त्याच्याच कलिंग आलेखातून मिळते. अशोकाच्या कारकिर्दीचा कालानुक्रम निश्चित करण्यासाठी या आलेखांची मदत झाली. अशोकाने बौद्ध धर्माचा स्वीकार केल्याचा पुरावा यामधून मिळतो. बौद्ध धर्माच्या प्रसारासाठी अशोकाने केलेल्या कामगिरीचे वर्णन यातून मिळते. बौद्ध धर्माची दीक्षा घेतली असली तरी, अशोक कर्मठ नव्हता तसेच आपल्या प्रजाजनांवर बौद्ध धर्म सक्तीने लादण्याचा अशोकाने कधीच प्रयत्न केला नसल्याचेही या आलेखांतून स्पष्ट होते. परदेशात बौद्ध धर्म आणि भारतीय संस्कृतीचा प्रसार करण्यासाठी अशोकाने बौद्ध भिक्षूंना पाठवल्याचा लेखी पुरावा या शिलालेखांतून मिळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:मौर्य साम्राज्य वर्ग:शिलालेख वर्ग:सम्राट अशोक वर्ग:इतिहास
काथरगाव
काथरगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील निफाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
बूढानीलकंठ मंदिर
बूढानीलकंठ मंदिर हे नेपाळ देशातील काठमांडू जिल्ह्यातील शिवपुरी टेकडीच्या प्रदेशात असलेले हिंदू धर्मातील विष्णू या देवतेचे मंदिर आहे. शिवपुरी टेकडी प्रदेश हा काठमांडू खोऱ्याच्या उत्तरेला आहे. या देवस्थानामुळे आजूबाजूच्या परिसराला देखील बूढानीलकंठ असे म्हटले जाते.
या मंदिरात भगवान महाविष्णूची शेषशायी म्हणजे शेषनागावर निद्रिस्त भलीमोठी आडवी मुर्ती आहे. या मंदिरातील बूढानीलकंठाची मूर्ती ही नेपाळमधील सर्वात मोठी दगडी कोरीव काम मानली जाते. या देवतेस स्थानिक नेपाळी लोक 'भुइज:सि नारायण' असे देखील म्हणतात.
बूढानीलकंठ मूर्ती
ही मूर्ती चतुर्भुज भगवान नारायणाची असून पैकी मूर्तीच्या एकेका हातात शंख चक्र, गदा, आणि कमळपुष्प आहे. या मूर्तीला विशाल कोरीव मुकुट देखील आहे. ही मूर्ती ज्वालामुखीतुन उत्पन्न महाकाय काळ्या असिताश्म म्हणजे बेसाल्ट खडकात कोरून निर्माण केलेली असून या मूर्तीची लांबी चार मीटर (१६.४ फूट) असून ती ज्या तळ्यात स्थित आहे त्याची लांबी तेरा मीटर (४२.६५ फूट) आहे. लोकरंजनानुसार ही मूर्ती तरंगती आहे. या दाव्याची ठाम पुष्टी जरी झाली नसली तरी या शिळेच्या एका छोट्याशा तुकड्यावरून यात कमी घनता असलेल्या सिलिका या पदार्थाचे अवशेष सापडले आहेत.
याच तलावात इतर देवतांच्या मुर्त्या आणि एक शिवलिंग देखील आहे. तलावाच्या बाजूला सत्तल, पाटी, यज्ञशाळा, होमकुंड आहेत. नेपाळ महात्म्य, हिमावतखंड या ग्रंथात असे सांगितले आहे की बूढानीलकंठ भगवंताची पूजा आणि दर्शन केल्याने धनधान्य संपत्ती प्राप्त होते. तसेच स्त्री व पुत्रापासून सुख व समाधान देखील प्राप्त होते. हे मंदिर हिंदूंसाठी एक पवित्र स्थान म्हणून ओळखले जाते परंतु बौद्धांद्वारे देखील तितकेच पूजनीय असून हे नेपाळमधील एक धार्मिक सौहार्दाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे.
आख्यायिका
बुधानीलकंठाची मूर्ती खूप जुनी आहे. एका पौराणिक कथेनुसार, एक शेतकरी जोडपे आपले शेत खोदत असताना जमिनीतील मूर्तीच्या पायाच्या बोटाला दुखापत झाली आणि तेथून रक्त देखील निघाले. त्याचप्रमाणे देवमाला वंशावळीतही राजा श्रीशभदेव याने बूढानीलकंठाची स्थापना केल्याचा उल्लेख आढळतो. परंतु त्या राजाने ही मूर्ती जमिनीतून उत्खनन काढून किंवा एखाद्या प्रसिद्ध मूर्तिकाराच्या हाताने निर्माण करून तिची स्थापना केली हे स्पष्ट नाही. विक्रम संवत ३९८ मध्ये राजा मानदेव प्रथम याने अनेक शिवलिंगांची स्थापना केल्याचे सांगितले जाते, परंतु त्यात नीलकंठाचा कोठेही उल्लेख होत नाही.