cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नारायणराव व्यास
पूर्वायुष्य
वयाच्या नवव्या वर्षी त्यांनी लाहोर येथे विष्णू दिगंबर पलुसकर यांनी सुरू केलेल्या गंधर्व महाविद्यालयात 'गुरुकुल' पद्धतीत संगीत शिक्षण घेण्यास सुरुवात केली. तिथे त्यांचे थोरले बंधूही संगीत शिकत होते. इ.स. १९२२ मध्ये आपले संगीत शिक्षण संपवून दोन्ही बंधू अमदावाद येथे गंधर्व महाविद्यालयाच्या स्थानिक शाखेत संगीत शिकवू लागले.
सांगीतिक कारकीर्द
इ.स. १९३७ मध्ये नारायणराव आपले थोरले बंधू शंकरराव यांच्यासमवेत मुंबईला आले व दादर येथे त्यांनी 'व्यास संगीत विद्यालय' नावाने संगीत शिक्षण संस्था सुरू केली. नारायणरावांच्या थोरल्या बंधूंनी संगीत दिग्दर्शक म्हणून तेव्हाच्या चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला. परंतु नारायणरावांनी तो मार्ग चोखाळला नाही. त्यांनी संगीत अध्यापन व गायकी कायम ठेवली. ते आकाशवाणीवरही गायचे. त्यांनी भारतातील अनेक संगीत मैफिली, महोत्सव आपल्या गायनाने गाजवले. कार्यक्रमांच्या निमित्ताने त्यांनी भारतात खूप दौरे केले. रसिक श्रोत्यांना त्यांचे गाणे प्रचंड आवडत असे. त्यांच्या काळातील ते एक लोकप्रिय गायक होते.
त्यांच्या लोकप्रियतेचा फायदा घेऊन मुंबई येथील ग्रामोफोन कंपनीने (एच. एम. व्ही.) त्यांना इ.स. १९२९ मध्ये ध्वनिमुद्रणासाठी बोलावले. इ.स. १९२९ ते १९५५ ह्या काळात त्यांनी ७८ आर.पी.एम.च्या १५० ध्वनिमुद्रिकांमध्ये साधारण प्रत्येकी तीन ते साडे-तीन मिनिटांचा कालावधी असलेली ३०० गाणी गायली. ही गाणी हिंदी भाषा, मराठी व गुजराती भाषांतील होती. नारायणरावांनी त्यांत हिंदुस्तानी रागांवर आधारित व वडील बंधू शंकररावांनी रचलेल्या मराठी बंदिशी आणि भजने गायली. त्यांच्या ध्वनिमुद्रिकांना प्रचंड लोकप्रियता मिळाली. त्यांचे व एच. एम. व्ही. कंपनीचे नाव सर्वदूर झाले. ठिकठिकाणच्या ध्वनिमुद्रिका वितरकांनी आपल्याकडील सूचीपत्रकांवर नारायणरावांचे फोटो छापले. त्यांना 'तान कप्तान', 'संगीत प्रवीण', 'आधुनिक तानसेन' अशा पदव्या देऊन लोकांनी त्यांचे सत्कार केले. वृद्ध वयातही नारायणराव व्यास संगीत क्षेत्रात कार्यरत राहिले.
त्यांनी ध्वनिमुद्रित केलेल्या ७८ आर. पी. एम. मधील काही लोकप्रिय ध्वनिमुद्रणे ह्याप्रमाणे : सखी मोरी रुम झूम (राग दुर्गा), नीर भरन कैसे जाऊं (तिलक कामोद), तुम जागो मोहन प्यारे (भैरव), नीर भरन मैं चली जात हूॅं (मालकंस), बलम मोरी सुनी हो (मांड), बहुत सही तोरी सांवरिया (भैरवी). त्यांचे इ.स. १९३४ मध्ये ध्वनिमुद्रित केलेले 'राधे कृष्ण बोल मुख से' हे मिश्र काफी रागातील भजन अतिशय लोकप्रिय झाले. त्यांनी राग मालगुंजी मधील आपले गुरुबंधू विनायकबुवा पटवर्धन यांच्या बरोबर केलेले ध्वनिमुद्रण इतर ध्वनिमुद्रिकांपेक्षा दीर्घ काळाचे आहे.
इ.स. १९८४ मध्ये त्यांचे निधन झाले.
पुरस्कार व सन्मान
भारत सरकारने त्यांना पद्मभूषण पुरस्कार देऊन गौरविले. तसेच मध्य प्रदेश शासनाने त्यांचा तानसेन पुरस्कार देऊन सन्मान केला.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते
अंकित गुप्ता
अंकित गुप्ता (६ नोव्हेंबर, १९८८: मेरठ, उत्तर प्रदेश, भारत) हा हिंदी दूरचित्रवाणी मालिकांमधून अभिनय करणारा अभिनेता आहे. याने सड्डा हक, बेगुसराई, उडारियाँ सह अनेक मालिकांमधून काम केले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रूण
भौगोलिक स्थान
लांजा बस स्थानकापासून साटवलीला जाणाऱ्या रस्त्यावर वडदहसोळ बस थांब्यापासून पुढे उजवीकडे जाणाऱ्या वळणावर आतमध्ये २ किमीवर हे वसलेले आहे. लांजा बस स्थानकावरून इसवली, साटवली गावाकडे जाणाऱ्या एसटी बसेस रुण तिठ्यावर थांबतात.तेथून चालत किंवा सायकलीने गावात जाता येते.
लोकजीवन
मुख्यतः मराठा, कुणबी, ब्राह्मण, बौद्ध समाजातील लोक येथे राहतात.भातशेती,सुपारी पोफळीच्या बागा, नारळबागा,तसेच काजू, फणस, आंबा, कोकम ह्यांचे येथे मुबलक प्रमाणात उत्पादन घेतले जाते. वर्षभर आवश्यक प्रमाणात पाणी उपलब्ध असल्यामुळे काही पालेभाज्या,फळभाज्या,फुलभाज्यासुद्धा येथे पिकविल्या जातात. बकरीपालन, दुग्धव्यवसाय,कोकमसरबत,फणसाच्या साट बनविणे असे शेतीपूरक जोडधंदेही केले जातात.लोक मेहनती, कष्टाळू, भोळे, पापभिरू,आनंदी, धार्मिक प्रवृत्तीचे आणि एकमेकांना सहाय्य करून गुण्यागोविंदाने व सलोख्याने राहतात.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ  हा श्रीलंका देशाचे क्रिकेटमध्ये प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे.
प्रमुख क्रिकेट खेळाडू
वर्ग:राष्ट्रीय क्रिकेट संघ वर्ग:श्रीलंकेमधील क्रिकेट
रफिक हरिरी
रफिक बाहा एल दिन अल हरिरी (अरबी: رفيق بهاء الدين الحريري‎; १ नोव्हेंबर १९४४ - १४ फेब्रुवारी २००५) हे लेबेनॉन देशामधील एक उद्योगपती व दोन वेळा पंतप्रधान होते. १९९२ ते १९९९ व २००० ते २००४ दरम्यान पंतप्रधानपदावर असलेल्या हरिरींना लेबेनॉनमधील गृहयुद्धानंतर बैरूत शहराचे पुनर्वसन करण्याचे श्रेय दिले जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:लेबेनॉनचे पंतप्रधान वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
देवीचामाळ
देवीचामाळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
कालभैरवनाथ मंदिर, लोहसर
श्री कालभैरवनाथ मंदिर
देवदानवांच्या युद्धात लोहसर-खांडगाव पासून उत्तरेला तीन किलोमीटर अंतरावर राहूचे शिर पडले. ते हिवराच्या झाडाखाली पडले त्यावरून गावाचे नाव राहु हिवरे (आजचे राघोहिवरे) असे पडले. त्या गावात राहूची शनिमहाराज म्हणून पूजा चालते. राहूच्या हातातील कडे ज्या ठिकाणी पडले त्याला कडगाव म्हणतात. राहूच्या गळ्यातील लोखंडाची (लोह) सरी ज्या या ठिकाणी पडली, त्या गावाला लोहसर हे नाव पडले. राहूच्या हातातील खड्ग ज्या ठिकाणी पडले त्यावरून खांडगाव नाव पडले याच ठिकाणी खांडवेश्वर नावाचे पुरातन शिवमंदिर आहे.
चित्रपट
दर्शन या दूरदर्शनवरील मालिकेचा एक भाग या लोहसर गावात छायाचित्रित झाला आहे. अलका कुबल-आठल्ये ह्या त्या मालिकेत प्रमुख कलावंत आहेत.
देणगी'
Central Bank of India (चिचोंडी शिराळ)
Account no 3494106831
संदर्भ
वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील मंदिरे वर्ग:अहमदनगर जिल्हा वर्ग:अहमदनगर वर्ग:पाथर्डी तालुक्यातील मंदिरे
हॅरी अलेक्झांडर
अलेक्झांडर, हॅरी वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
न्यू झीलंडच्या महिला कसोटी क्रिकेट खेळाडूंची नामसूची
हि न्यू झीलंडच्या महिला कसोटी क्रिकेट खेळाडूंची नामसूची आहे. कसोटी सामना आंतरराष्ट्रीय संघात खेळला जातो. नामसूची खेळाडू क्रमांकाप्रमाने (पदार्पण) मांडली आहे. न्यू झीलंड महिलांनी १६ फेब्रुवारी १९३५ रोजी इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला कसोटी सामना खेळला.
वर्ग:देशानुसार महिला क्रिकेट खेळाडू महिला
सिंहली लोक
सिंहली (इंग्लिश भाषा: Sinhalese people; सिंहला जाती, इतर नाव 'हेला') हे श्रीलंका देशाचे सिंहली भाषक लोक आहेत. यांची संख्या १.५ कोटी आहे आणि हा श्रीलंकेच्या एकूण लोकसंख्येच्या ७५% आहे.
वर्ग:श्रीलंका वर्ग:बौद्ध समुदाय वर्ग:वांशिक समूह
म्यानमार राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
म्यानमार फुटबॉल संघ (बर्मी: မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း; फिफा संकेत: MYA) हा आग्नेय आशियामधील म्यानमार देशाचा राष्ट्रीय पुरुष फुटबॉल संघ आहे. आशियाामधील ए.एफ.सी.चा सदस्य असलेला मलेशिया सध्या फिफाच्या जागतिक क्रमवारीमध्ये १४१ व्या स्थानावर आहे. म्यानमारने आजवर एकाही फिफा विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्रता मिळवलेली नाही. म्यानमार १९६८ ए.एफ.सी. आशिया चषक स्पर्धेमध्ये खेळला व त्याने तेथे अंतिम फेरीमध्ये धडक मारली होती.
गोगावळेवाडी (कोरेगाव)
गोगावळेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील कोरेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
म्यानमार राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
बाह्य दुवे
फुटबॉल संघ वर्ग:आशियामधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
गोगावळेवाडी (कोरेगाव)
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो.हिवाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १८ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २१ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ६०० मिमी पर्यंत असते. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कोरेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
जागतिक सांस्कृतिक परिषद
जागतिक सांस्कृतिक परिषद ही एक आंतरराष्ट्रीय संस्था. जगातील लोकांमध्ये सांस्कृतिक मूल्ये, सद्भावना आणि परोपकार वाढविणे हा या संस्थेचे उद्दीष्ट आहे. १९८१ साली मेक्सिकोमध्ये याची स्थापन झाली. या संस्थेच्या वतीने मानवजातीच्या सांस्कृतिक संवर्धनासाठी उत्कृष्ट व सकारात्मक योगदान देणाऱ्यांसाठी वार्षिक अल्बर्ट आइनस्टाईन यांच्या नावाने जागतिक विज्ञान पुरस्कार, जोसे वास्कोन्कोलोस यांच्या नावाने जागतिक शैक्षणिक पुरस्कार तसेच लिओनार्डो दा विंची यांच्या नावाने उत्कृष्ट शास्त्रज्ञ, शिक्षक व कलाकारांना जागतिक कला पुरस्कार देऊन सन्मानित केले जाते. या परिषदेच्या संस्थापक सदस्यांमध्ये अनेक नोबेल पुरस्कार विजेते समाविष्ट होते.
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय संघटना
मार्लीन डीट्रिच
मरी माग्दालीन मार्लीन डीट्रिच (२७ डिसेंबर, इ.स. १९०१ - ६ मे, इ.स. १९९२) ही मूळची जर्मन असलेली अमेरिकन चित्रपटअभिनेत्री होती.
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:अमेरिकन अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
निळोबा
संत निळोबा हे महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायातील एक संत होते. ते अहमदनगर जिल्ह्यातील पिंपळनेराचे होते. संत चरित्रकार महीपती यांनी निळोबांविषयी भक्तिविजयाच्या ५९व्या अध्यायात विवेचन केलं असून त्यांच्या विषयीच्या काही आख्यायिकाही सांगितल्या आहे. त्यांचा काळ इ.स.च्या १७ व्या शतकाचा पूर्वार्ध असावा. ते शा.श. १५८० (इ.स. १६५८) सालाच्या सुमारास विद्यमान होते .ते प्रतिवर्षी नाथषष्ठीला पैठणच्या वारीस येत. त्यांनी तुकारामांना गुरुस्थानी मानले होते.
त्यांनी तुकारामांविषयी ३३२ श्लोक लिहिले. त्यांच्या अभंगरचनांची संख्या सुमारे १९०० असावी.
बाह्य दुवे
वर्ग:वारकरी संत वर्ग:मराठी संत वर्ग:वारकरी संप्रदायातील व्यक्ती वर्ग:मराठी कवी
सुदीप त्यागी
आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने
वर्ग:चेन्नई सुपर किंग्स माजी खेळाडू
दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (अरबी: مطار دبي الدولي) हा संयुक्त अरब अमिरातीच्या दुबई शहरामधील विमानतळ आहे. संयुक्त अरब अमिरातीमधील सर्वात मोठा असलेला दुबई विमानतळ आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांच्या संख्येच्या दृष्टीने जगातील सर्वाधिक वर्दळीचा विमानतळ आहे. एकूण प्रवाशांच्या संख्येबाबतीत व मालवाहतूकीबाबतीत दुबई विमानतळाचा जगात ६वा क्रमांक आहे. दुबई शहराच्या ४.७ किमी पूर्वेस अल गर्हूड भागामध्ये हा विमानतळ ७,२०० एकर क्षेत्रफळाचा. या विमानतळावर ३ टर्मिनल असून टर्मिनल क्र. ३ ही जगातील दुसऱ्या क्रमांकाची मोठी इमारत (अमेरिकेमधील पेंटॅगॉन खालोखाल) आहे. जानेवारी २०१५ अखेरीस दुबईमधून दर आठवड्याला १४० कंपन्यांची ८,००० विमाने उड्डाण करतात व २७० शहरांना विमानवाहतूक पुरवत. येथून एरबस कंपनीच्या एरबस ए३८० ह्या जंबोजेट विमानाची सर्वाधिक उड्डाणे होतात.
९०,००० लोकांना रोजगार उपलब्ध करून देणारा दुबई विमानतळ दुबईच्या अर्थव्यवस्थेत मोठे योगदान करतो. दुबईच्या एकूण जी.डी.पी.चा २७ टक्के वाटा या विमानतळाकरवी येतो. २०२० अखेरीस हा आकडा ३७.५ टक्क्यांवर पोचेल असा अंदाज आहे.
सामानवाहतूक
अल मक्तूम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा लेख सुद्धा पहा.
बाह्य दुवे
वर्ग:दुबईमधील इमारती व वास्तू वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील विमानतळ
आर्थर चिप्परफील्ड
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुधीर मोघे
सुधीर मोघे (जन्म : किर्लोस्करवाडी, ८ फेब्रुवारी, इ.स. १९३९ - पुणे, महाराष्ट्र, १५ मार्च, इ.स. २०१४)  हे एक मराठी कवी, गीतकार व संगीतकार होते..
सुधीर मोघे हे पुण्यातील स्वरानंद प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष होते. स्वरानंदच्या सर्व कार्यक्रमांचेही ते अध्यक्ष असत. नाट्य‌अभिनेते श्रीकांत मोघे हे सुधीर मोघे यांचे थोरले बंधू.
मूळ कवी पण काव्य, गीत- चित्रपटगीत लेखन, ललित लेखन, पटकथा-संवाद लेखन, सुगम गायन, संगीत दिग्दर्शन, रंगमंचीय आविष्करण आणि दिग्दर्शन या माध्यमांतून रंगभूमी, आकाशवाणी, दूरदर्शन, चित्रपट, अक्षर प्रकाशन इत्यादी क्षेत्रात सुधीर मोघे यांचा संचार होता. ते एक उत्तम चित्रकार होते. त्यांच्या चित्रांची प्रदर्शनेही भरली होती. ’विमुक्ता’ या चित्रपटाद्वारे ते चित्रपट दिग्दर्शक बनणार होते, पण त्या चित्रपटाचे पहिले शूटिंग होण्याआधीच सुधीर मोघे निवर्तले.
जीवन
सुधीर मोघे मूळचे किर्लोस्करवाडीचे. ते इ.स. १९६८-६९ च्या सुमारास पुण्यात आले. त्या वेळी ते ’किर्लोस्कर’ कारखान्यात नोकरी करत होते. १९७१ मध्ये त्यांनी ’स्वरानंद’ सादर करीत असलेल्या ’आपली आवड’ या रंगमंचीय कार्यक्रमात निवेदक म्हणून काम करावयास सुरुवात केली. निवेदक म्हणून सुधीर मोघे यांची स्वतःची खास ’स्टाइल’ होती. स्वतः जातिवंत कवी असल्याने, कधी स्वतःचीच कविता, तर कधी एखाद्या नामवंत कवीची कविता वापरून ते प्रत्येक गाण्याची अप्रतिम काव्यातून ओळख करून द्यायचे.
’कविता पानोपानी’ या रंगमंचीय कार्यक्रमात सुधीर मोघे हे कागद हातात न घेता, ध्वनिप्रकाश योजनेच्या साहाय्याने स्वतःच्या मराठी कविता, गीते सादर करीत असत. ’राजा शिवछत्रपती’ या चित्रपटापासून सुधीर मोघे गीतकार झाले. त्या चित्रपटांत त्यांनी एक भूमिकाही केली होती. ’समिंदरा समिंदरा माझ्या भाग्याचा मुहूर्त झाला’ अशी त्यां चित्रपटातील एका गाण्याची ओळ होती. आणि खरोखरच त्यांचा चित्रपटातून त्यांच्या भाग्याचा उदय झाला, आणि पुढील आयुष्यात त्यांनी अनेक चित्रपटांची गाणी लिहिली.
चित्रपट गीतकार
सुमारे ५०हून अधिक चित्रपटांचे गीतलेखन
काही निवडक नावे
पुरस्कार आणि सन्मान
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:मराठी गीतकार वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
अक्षय यशवंत दत्त
अक्षय यशवंत दत्त (महाडिक) हे एक चित्रपट निर्माते असून दिवंगत चित्रपट अभिनेते यशवंत महाडिक यांचे ते पुत्र आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मराठी चित्रपट निर्माते
उल्यानोव्स्क
उल्यानोव्स्क (Ульяновск) हे रशिया देशाच्या उल्यानोव्स्क ओब्लास्ताचे मुख्यालय व रशियामधील एक मोठे शहर आहे. उल्यानोव्स्क वोल्गा नदीच्या काठावर मॉस्कोच्या ८९३ किमी पूर्वेस वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार येथील लोकसंख्या ६.१ लाख होती.
१९२४ सालापर्यंत सिम्बिर्स्क ह्या नावाने ओळखले जात असलेले हे शहर व्लादिमिर लेनिनचे जन्मस्थान आहे.
हेन्री पेल्हाम
हेन्‍री पेल्हाम (Henry Pelham; २५ सप्टेंबर १६९४ - ६ मार्च १७५४) हा युनायटेड किंग्डमचा तिसरा पंतप्रधान होता. ब्रिटिश राजकारणी थॉमस पेल्हाम-होल्सचा हेन्‍री हा धाकटा भाऊ होता. हेन्‍रीच्या मृत्यूनंतर थोरला भाऊ थॉमस हा चौथा पंतप्रधान झाला.
पेल्हाम, हेन्‍री पेल्हाम, हेन्‍री
अध्यास
अध्यास म्हणजे एखाद्या वस्तूच्या गुणधर्मांचा दुसऱ्या वस्तूवर आरोप करणे. उदाहरणार्थ - चकाकणाऱ्या शिंपल्यावर चांदीचा आरोप करणे किंवा लांब दोरीवर सर्पाचा आरोप करणे.
वर्ग:तत्वज्ञान वर्ग:तर्कशास्त्र
दीर्घिका
मंदाकिनी
हे आपल्या आकाशगंगेचे नाव आहे. आपली आकाशगंगा स्पायरल प्रकारची आहे. देवयानी ही आपल्या सर्वात जवळची दीर्घिका आहे. या आकाशगंगेत अंदाजे १०० अब्ज तारे आहेत.
* वर्ग:विश्व
चोपण (समुद्रपूर)
चोपण हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
मानववंशीय धोका
सामाजिक हानी [संपादन]
काही सामाजिक संकटे आहेत जी मानवी निष्क्रियता किंवा दुर्लक्ष, निरीक्षणाचा अभाव, किंवा जाणून बुजून धोका निर्माण करणे आणि काही समाज कंटकांचे कृत्य यामुळे उद्भवू शकतात. अशी संकटे वेळीच दूर केली तर त्यापासून समाजाला होणारा धोका किंवा हानी कमी होऊ शकते. जेणेकरून धोका हा धोका टाळण्यासाठी कमी किंवा नाही पूर्वपरवानगीचा परिणाम म्हणून होतो. जरी सर्व गोष्टी मानवी नियंत्रणाच्या व्याप्तीत नसतील तरी, काही समाज कंटकांनीं किंवा त्यांच्या टोळीने केलेली समाज विघातक कृत्य आणि गुन्हे  ज्यामुळे कुणाला इजा किंवा कुणाचा मृत्यू होऊ शकतो, असे गुन्हे व्यवस्थित हाताळले पाहिजे. लोक सामान्यतः धोकादायक परिस्थिती, संशयास्पद वागणूक किंवा गुन्हेगारी हेतू आणि अधिका-यांना चौकशी किंवा हस्तक्षेप करण्याची तक्रार पोलिसांना करतात.
गुन्हेगारी [संपादन]
मुख्य लेख: गुन्हेगारी
सिव्हिल डिसऑर्डर [संपादन]
मुख्य लेख: सिव्हिल डिसऑर्डर आणि दंगा
सिव्हिल डिसऑर्डर हा एक व्यापक शब्द आहे जो सामान्यत: कायद्याच्या अंमलबजावणीद्वारे वापरला जातो. ज्यामध्ये अनेक लोक सामील होतात आणि सर्वसामान्य हेतूने कार्यरत असतात. सिव्हिल डिसऑर्डरमध्ये बऱ्याच कारणास्तव गुन्हेगारी कट रचणे, सामाजिक-आर्थिक घटक (बेरोजगारी, दारिद्र्य), जातीय व जातीय गटांमधील शत्रुत्व आणि नैतिक व कायदेशीर अपराधांवर अतिक्रमण आहे. 1 99 0 मध्ये युनायटेड किंग्डममधील मतदानाच्या कराच्या दंगली हे सुप्रसिद्ध नागरी विकार आणि दंगलींचे उदाहरण आहेत; 1 99 2 लॉस एंजिल्स दंगलीत 53 लोक मरण पावले; एका 15 वर्षांच्या मुलाच्या 2008 मधील ग्रीक दंगलींचा पोलिसांनी प्राणघातक हल्ला केला; आणि 2010 मध्ये बँकॉक मधील थायलंड च्या राजकीय आंदोलनांमध्ये 9 1 लोक मरण पावले. अशा वागणूक केवळ सहभागी लोकांसाठीच धोकादायक आहे किंवा त्यास अशांती नियंत्रित करतात किंवा अप्रत्यक्षपणे पारसाक्षी किंवा दुकानदार म्हणून सहभागी होतात. महान बहुसंख्यतेसाठी, गोंधळाच्या मार्गातून बाहेर पडण्यामुळे धोका दूर होतो.
दहशतवाद [संपादन]
मुख्य लेख: दहशतवाद आणि असममित युद्ध
दहशतवादांची सामान्य व्याख्या म्हणजे राजकीय, धार्मिक किंवा वैचारिक उद्दीष्ट साध्य करण्यासाठी भय निर्माण करण्याच्या उद्देशाने हिंसाचाराचा वापर किंवा धमकी देण्याचा वापर आहे. दहशतवादी कृत्यांचे लक्ष्य इतर कोणीही असू शकते, ज्यात खाजगी नागरिक, सरकारी अधिकारी, लष्करी कर्मचारी, कायद्याची अंमलबजावणी अधिकारी, अग्निशामक किंवा सरकारच्या हितसंबंधांत काम करणारे लोक यांचा समावेश आहे.
दहशतवादाची व्याख्या भौगोलिकदृष्ट्या देखील बदलू शकते. ऑस्ट्रेलियामध्ये, सुरक्षा कायदा बदल (दहशतवाद) कायदा 2002, दहशतवाद "राजकीय, धार्मिक किंवा वैचारिक कारणास्तव पुढे जाण्यासाठी किंवा सरकारला सहकार्य करण्याच्या उद्देशाने किंवा जनतेला धमकावण्यासाठी" एक कृती "म्हणून परिभाषित करते," तर अमेरिकेच्या राज्य विभागाने "पूर्वगामी, राजकीयदृष्ट्या-प्रेरित हिंसा म्हणजे उप-राष्ट्रवादी किंवा गुप्त एजंटद्वारा गैर-लढाऊ लक्ष्य, ज्याचा प्रेक्षक प्रेक्षकांवर प्रभाव पाडण्याचा हेतू आहे," म्हणून त्याचे वर्णन केले आहे.
युद्ध [संपादन]
मुख्य लेख: युद्ध
युद्ध म्हणजे तुलनेने मोठ्या प्रमाणात लोकांच्या गटांमधील संघर्ष, ज्यात शस्त्रांचा वापर करून शारीरिक शक्तींचा समावेश असतो. युद्धामुळे संपूर्ण संस्कृतींचा, देशांचा, अर्थव्यवस्थांचा नाश झाला आहे आणि मानवतेवर मोठ्या प्रमाणात दुःख आले आहे. युद्धाच्या इतर अटींमध्ये सशस्त्र संघर्ष, युद्धनौका आणि पोलीस कारवाई समाविष्ट आहे. युद्ध-कायदे सामान्यतः विमा करारातून आणि कधी कधी आपत्ती नियोजनातून वगळल्या जातात.
घातक सामग्रीचे प्रकाशन झाल्यास औद्योगिक अपघात सामान्यतः व्यावसायिक संदर्भात होतात, जसे की खाण अपघात. ते सहसा पर्यावरणावर प्रभाव करतात परंतु ते जवळच्या राहणा-या लोकांसाठी सुद्धा घातक ठरू शकतात. भोपाळ आपत्तीमध्ये शेजारच्या वातावरणात मिथील आइसोसाइनेटचे प्रमाण गंभीरतेने मोठ्या संख्येने लोकांना प्रभावित करते. हे कदाचित अद्ययावत जगातील सर्वात वाईट औद्योगिक अपघातातातील एक अपघात आहे.
अभियांत्रिकी धोक्यात
इंजिनियरिय धोक्यात उद्भवतात जेव्हा लोक वापरत असलेल्या संरचना अपयशी असतात किंवा त्यांच्या बांधकामात वापरलेली सामग्री घातक असल्याचे सिद्ध करते. बांधकामाच्या या इतिहासातील बऱ्याच उदाहरणे आहेत ज्या पुलावरील अपयशासहित आहेत जसे की पुलीच्या अपुरेपणामुळे अंतर्गत डिझाईनमुळे, सिल्व्हर ब्रिजचा फटका गळतीमुळे किंवा मूळ टॅकोमा नारोज ब्रिजमुळे डेकमधील वायुगतियामिक फटाकेमुळे होतो. 1864 मध्ये इंग्लंडमधील शेफील्डमधील डेल डायके बंद होण्याच्या अपयशामुळे व्हिक्टोरियन काळातील बिघाड फारच कमी होता, त्यामुळे ग्रेट शेफिल्ड फ्लडमध्ये 240 पेक्षा जास्त लोक मारले गेले. 188 9 साली, पेनसिल्व्हेनियाच्या जॉनस्टाउन जवळ असलेल्या लिटल कॉन्मेफ नदीवर दक्षिण फॉल्क डेमची विफलता ने जॉनस्टाउन फ्लडची निर्मिती केली जे 2,200 पेक्षा जास्त ठार झाले. इतर अपयशांमध्ये बाल्कनी संकुचित होतात, हवाई वाहतूक कोसळते.
रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड
रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड ही भारतातील सर्वात मोठी खाजगी कंपनी आहे. ही कंपनी फॉर्च्यून ५०० कंपन्यांमधील भारतीय कंपन्यांच्या पंक्तीत आहे. १९६६ मध्ये धीरूभाई अंबानी यांनी ही कंपनी स्थापली. परंतु २००६ मध्ये मुकेश अंबानी व अनिल अंबानी या धीरूभाईंच्या दोन मुलांमधील मतभेदांमुळे रिलायन्स उद्योगसमूहाचे विभाजन करण्यात आले.
रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड ही एक भारतीय बहुराष्ट्रीय समूह कंपनी आहे, ज्याचे मुख्यालय मुंबई येथे आहे. रिलायन्सच्या विविध व्यवसायांमध्ये ऊर्जा, पेट्रोकेमिकल्स, नैसर्गिक वायू, किरकोळ, दूरसंचार, जनसंपर्क आणि कापड यांचा समावेश होतो. रिलायन्स ही भारतातील सर्वात फायदेशीर कंपन्यांपैकी एक आहे, बाजार भांडवलाने भारतातील सर्वात मोठी सार्वजनिकरित्या व्यापार करणारी कंपनी आहे, आणि महसुलानुसार मोजली जाणारी भारतातील सर्वात मोठी कंपनी आहे. २,३६,००० पेक्षा जास्त कर्मचाऱ्यांसह ते भारतातील दहाव्या क्रमांकाचे सर्वात मोठे नियोक्ता आहे. ऑक्टोबर २०२१ पर्यंत रिलायन्सचे बाजार भांडवल US$ २४३ अब्ज आहे.
२०२१ पर्यंत जगातील सर्वात मोठ्या कॉर्पोरेशनच्या फॉर्च्युन ग्लोबल ५०० यादीत कंपनी १५५ व्या स्थानावर आहे. रिलायन्स हा भारतातील सर्वात मोठा निर्यातदार आहे, भारताच्या एकूण व्यापारी मालाच्या निर्यातीपैकी ८% आहे आणि १०० पेक्षा जास्त देशांमधील बाजारपेठांमध्ये प्रवेश आहे. भारत सरकारच्या एकूण महसुलाच्या ५% सीमाशुल्क आणि अबकारी शुल्कासाठी रिलायन्स जबाबदार आहे. हे भारतातील खाजगी क्षेत्रातील सर्वोच्च आयकर भरणारे देखील आहे. कंपनीकडे नकारात्मक मुक्त रोख प्रवाह आहे.
१९६०-१९८०
कंपनीची सह-स्थापना धीरूभाई अंबानी आणि चंपकलाल दमानी यांनी १९६० मध्ये रिलायन्स कमर्शियल कॉर्पोरेशन म्हणून केली होती. १९६५ मध्ये, भागीदारी संपली आणि धीरूभाईंनी फर्मचा पॉलिस्टर व्यवसाय सुरू ठेवला. १९६६ मध्ये रिलायन्स टेक्सटाइल इंजिनीअर्स प्रा. लि.ची महाराष्ट्रात स्थापना झाली. त्याच वर्षी गुजरातमधील नरोडा येथे सिंथेटिक फॅब्रिक्स मिलची स्थापना केली. ८ मे १९७३ रोजी ते रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड बनले. १९७५ मध्ये, कंपनीने वस्त्रोद्योगात आपला व्यवसाय विस्तारला, नंतरच्या वर्षांत "विमल" हा त्याचा प्रमुख व्यापारी चिन्ह बनला. कंपनीने १९७७ मध्ये प्रारंभिक सार्वजनिक ऑफर आयोजित केली. इश्यू सात पटीने ओव्हर-सबस्क्राइब झाला होता. १९७९ मध्ये, एक कापड कंपनी सिद्धपूर मिल्स कंपनीत विलीन झाली. १९८० मध्ये, कंपनीने E.I. du Pont de Nemours & Co., U.S. यांच्या आर्थिक आणि तांत्रिक सहकार्याने पाताळगंगा, रायगड, महाराष्ट्र येथे पॉलिस्टर फिलामेंट यार्न प्लांटची स्थापना करून पॉलिस्टर धागा व्यवसायाचा विस्तार केला.
१९८१-२०००
१९८५ मध्ये, कंपनीचे नाव रिलायन्स टेक्सटाइल्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड वरून बदलून रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड करण्यात आले. १९८५ ते १९९२ या वर्षांमध्ये, कंपनीने पॉलिस्टर धाग्याच्या उत्पादनाची स्थापित क्षमता प्रतिवर्ष १,४५,००० टनांनी वाढवली.
१९९३ मध्ये, रिलायन्स पेट्रोलियमच्या जागतिक डिपॉझिटरी इश्यूद्वारे निधीसाठी परदेशी भांडवली बाजाराकडे वळले. १९९६ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रेडिट रेटिंग एजन्सीद्वारे रेट केलेली ती भारतातील पहिली खाजगी क्षेत्रातील कंपनी बनली. S&P ने रिलायन्सला "BB+, स्थिर दृष्टीकोन, सार्वभौम कमाल मर्यादेने मर्यादित" असे रेट केले. मूडीजने "Baa3, इन्व्हेस्टमेंट ग्रेड, सार्वभौम कमाल मर्यादेद्वारे मर्यादित" असे रेटिंग दिले आहे.
१९९५/९६ मध्ये, कंपनीने NYNEX, USA सह संयुक्त उपक्रमाद्वारे दूरसंचार उद्योगात प्रवेश केला आणि भारतात रिलायन्स टेलिकॉम प्रायव्हेट लिमिटेडचा प्रचार केला.
१९९८/९९ मध्ये, रिलायन्सने रिलायन्स गॅस या ब्रँड नावाखाली १५ किलो सिलिंडरमध्ये पॅकेज केलेले LPG सादर केले.
१९९८-२००० मध्ये गुजरातमधील जामनगर येथे एकात्मिक पेट्रोकेमिकल कॉम्प्लेक्सचे बांधकाम झाले, जगातील सर्वात मोठी रिफायनरी.
२००१ नंतर
2005 आणि 2006 मध्ये, कंपनीने वीज निर्मिती आणि वितरण, वित्तीय सेवा आणि दूरसंचार सेवा यामधील गुंतवणूक चार स्वतंत्र संस्थांमध्ये डिमर्ज करून आपल्या व्यवसायाची पुनर्रचना केली.
2006 मध्ये, रिलायन्सने 'रिलायन्स फ्रेश' या ब्रँड नावाखाली रिटेल स्टोअर फॉरमॅट लाँच करून भारतातील संघटित किरकोळ बाजारात प्रवेश केला. 2008च्या अखेरीस, रिलायन्स रिटेलचे भारतातील 57 शहरांमध्ये जवळपास 600 स्टोअर्स होते.
नोव्हेंबर 2009 मध्ये, रिलायन्स इंडस्ट्रीजने त्यांच्या भागधारकांना 1:1 बोनस शेअर्स जारी केले.
2010 मध्ये, रिलायन्सने ब्रॉडबँड सर्व्हिसेस मार्केटमध्ये इन्फोटेल ब्रॉडबँड सर्व्हिसेस लिमिटेडचे ​​अधिग्रहण करून प्रवेश केला, जो भारत सरकारने आयोजित केलेल्या चौथ्या पिढीतील (4G) स्पेक्ट्रम लिलावासाठी एकमेव यशस्वी बोली लावणारा होता.
त्याच वर्षी, रिलायन्स आणि बीपी यांनी तेल आणि वायू व्यवसायात भागीदारीची घोषणा केली. BP ने 23 तेल आणि वायू उत्पादन शेअरिंग कॉन्ट्रॅक्ट्समध्ये 30 टक्के हिस्सा घेतला ज्यात रिलायन्स भारतात कार्यरत आहे, ज्यात KG-D6 ब्लॉकचा समावेश आहे $7.2 अब्ज. रिलायन्सने भारतातील गॅसच्या सोर्सिंग आणि मार्केटिंगसाठी बीपीसोबत 50:50 संयुक्त उपक्रमही स्थापन केला.
2017 मध्ये, RIL ने रशियन कंपनी Sibur सोबत जामनगर, गुजरात येथे बुटील रबर प्लांट उभारण्यासाठी संयुक्त उपक्रम स्थापन केला, जो 2018 पर्यंत कार्यान्वित होईल.
ऑगस्ट 2019 मध्ये, रिलायन्सने मुख्यतः त्याच्या ग्राहक व्यवसायांसाठी आणि ई-कॉमर्स क्षेत्रात मोबाइल फोन सेवांसाठी Fynd जोडले.
18 ऑगस्ट 2021 रोजी, रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड (RIL) ने सांगितले की त्यांनी महाराष्ट्रातील नागोठणे शहरातील त्यांचे उत्पादन युनिट बंद केले आहे.
डिसेंबर २०२२ मध्ये, रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे मार्केट कॅप रु. १७,५९,०१७.२३ कोटी होते.
शेअरहोल्डिंग
अध्यक्ष आणि एमडी: मुकेश धीरूभाई अंबानी RILच्या शेअर्सची संख्या अंदाजे आहे. 644.51 कोटी (6.44 अब्ज). प्रवर्तक गट, अंबानी कुटुंबाकडे अंदाजे. एकूण समभागांपैकी 49.38% तर उर्वरित 50.62% शेअर्स सार्वजनिक भागधारकांकडे आहेत, ज्यात FII आणि कॉर्पोरेट संस्था आहेत. लाइफ इन्शुरन्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया ही कंपनीतील सर्वात मोठी गैर-प्रवर्तक गुंतवणूकदार आहे, ज्यात 7.98% हिस्सा आहे.
दिग्दर्शक: नीता दलाल अंबानी जानेवारी 2012 मध्ये, कंपनीने ₹10,400 कोटी (US$1.5 अब्ज) मध्ये जास्तीत जास्त 12 कोटी (120 दशलक्ष) शेअर्स खरेदी करण्यासाठी बायबॅक कार्यक्रम जाहीर केला. जानेवारी २०१३ च्या अखेरीस, कंपनीने ४.६२ कोटी (४६.२ दशलक्ष) शेअर्स ₹३,३६६ कोटी (US$४५० दशलक्ष) मध्ये विकत घेतले होते.
सूचीकरण
कंपनीचे इक्विटी शेअर्स नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज ऑफ इंडिया लिमिटेड (NSE) आणि BSE लिमिटेड वर सूचीबद्ध आहेत. कंपनीने जारी केलेल्या ग्लोबल डिपॉझिटरी रिसीट्स (GDRs) लक्झेंबर्ग स्टॉक एक्सचेंजमध्ये सूचीबद्ध आहेत. हे अंदाजे जारी केले आहे. 5.6 कोटी (56 दशलक्ष) GDR ज्यामध्ये प्रत्येक GDR कंपनीच्या दोन इक्विटी समभागांच्या समतुल्य आहे. त्याच्या एकूण समभागांपैकी अंदाजे 3.46% लक्झेंबर्ग स्टॉक एक्सचेंजमध्ये सूचीबद्ध आहेत.
त्याचे कर्ज रोखे नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज ऑफ इंडिया लिमिटेड (NSE)च्या घाऊक कर्ज बाजार (WDM) विभागात सूचीबद्ध आहेत.
याला CRISIL (S&P उपकंपनी) आणि Fitch कडून AAAचे देशांतर्गत क्रेडिट रेटिंग मिळाले आहे. मूडीज आणि S&P ने कंपनीच्या आंतरराष्ट्रीय कर्जासाठी अनुक्रमे Baa2 सकारात्मक दृष्टीकोन (स्थानिक चलन जारीकर्ता रेटिंग) आणि BBB+ आउटलुक म्हणून गुंतवणूक ग्रेड रेटिंग प्रदान केली आहे. 28 डिसेंबर 2017 रोजी, RIL ने घोषणा केली की ती अनिल अंबानींच्या नेतृत्वाखालील रिलायन्स कम्युनिकेशन्सची वायरलेस मालमत्ता सुमारे ₹23,000 कोटींमध्ये विकत घेणार आहे.
ऑपरेशन्स
कंपनीचे पेट्रोकेमिकल, रिफायनिंग, तेल आणि वायूशी संबंधित ऑपरेशन्स त्याच्या व्यवसायाचा गाभा आहे; कंपनीच्या इतर विभागांमध्ये कापड, किरकोळ व्यवसाय, दूरसंचार आणि विशेष आर्थिक क्षेत्र (SEZ) विकास यांचा समावेश आहे. 2012-13 मध्ये, 76% महसूल शुद्धीकरणातून, 19% पेट्रोकेमिकल्स, 2% तेल आणि वायू आणि 3% इतर विभागांमधून मिळवला.
जुलै 2012 मध्ये, RIL ने माहिती दिली की ते पुढील काही वर्षात त्याच्या नवीन एरोस्पेस डिव्हिजनमध्ये US$1 बिलियन गुंतवणार आहे जे डिझाइन, विकसित, उत्पादन, उपकरणे आणि घटकांसह विमान, इंजिन, रडार, एव्हियोनिक्स आणि लष्करी उपकरणे आणि उपकरणे तयार करेल. नागरी विमान, हेलिकॉप्टर, मानवरहित हवाई वाहने आणि एरोस्टॅट्स.
31 मार्च 2021 रोजी कंपनीकडे 347 उपकंपन्या आणि 150 सहयोगी कंपन्या होत्या.
सहकारी
Relicord ही रिलायन्स लाइफ सायन्सेसच्या मालकीची कॉर्ड ब्लड बँकिंग सेवा आहे. त्याची स्थापना 2002 मध्ये झाली. त्याची AABB द्वारे तपासणी आणि मान्यता प्राप्त झाली आहे, आणि अन्न आणि औषध प्रशासन (FDA), भारत सरकार द्वारे परवाना देखील प्रदान करण्यात आला आहे. Reliance Jio Infocomm Limited (RJIL), पूर्वी इन्फोटेल ब्रॉडबँड म्हणून ओळखले जाणारे, एक ब्रॉडबँड सेवा प्रदाता आहे ज्याने संपूर्ण भारतामध्ये काम करण्यासाठी 4G परवाने मिळवले आहेत. धीरूभाई अंबानी फाउंडेशनने स्थापन केलेली रिलायन्स इन्स्टिट्यूट ऑफ लाइफ सायन्सेस (RILS) ही जीवन विज्ञान आणि संबंधित तंत्रज्ञानाच्या विविध क्षेत्रात उच्च शिक्षण देणारी संस्था आहे. रिलायन्स क्लिनिकल रिसर्च सर्व्हिसेस (RCRS), एक कॉन्ट्रॅक्ट रिसर्च ऑर्गनायझेशन (CRO) आणि रिलायन्स लाइफ सायन्सेसची पूर्ण मालकीची उपकंपनी, क्लिनिकल रिसर्च सेवा उद्योगात माहिर आहे. त्याचे ग्राहक प्रामुख्याने फार्मास्युटिकल, जैवतंत्रज्ञान आणि वैद्यकीय उपकरण कंपन्या आहेत. LYF, रिलायन्स रिटेलचा 4G-सक्षम VoLTE डिव्हाइस ब्रँड.
डिजिटल फायबर इन्फ्रास्ट्रक्चर ट्रस्ट (InvIT)
जिओ डिजिटल फायबर प्रायव्हेट लिमिटेड समूहाच्या दूरसंचार ऑपरेशन्सची सर्व फायबर ऑप्टिक मालमत्ता धारण करते.
माजी होल्डिंग्स
मार्च 2017 रोजी, Reliance Industries Ltd (RIL) ने मॉरिशसस्थित तेल विक्रेत्या गल्फ आफ्रिका पेट्रोलियम कॉर्प (GAPCO) मधील 76% इक्विटी स्टेकची फ्रेंच तेल आणि वायू कंपनी Total SEच्या उपकंपनी टोटल मार्केटिंग अँड सर्व्हिसेसला विक्री प्रक्रिया पूर्ण केली.
ईस्ट वेस्ट पाइपलाइन इंडिया इन्फ्रास्ट्रक्चर ट्रस्टने अधिग्रहित केली आहे, जी ब्रुकफील्ड अॅसेट मॅनेजमेंटच्या मालकीची आहे ₹13,000 कोटीच्या मोबदल्यात.
कर्मचारी
31 मार्च 2018 पर्यंत, कंपनीमध्ये 29,533 कायमस्वरूपी कर्मचारी होते ज्यात 1,521 महिला आणि 70 अपंग कर्मचारी होते. त्यात त्याच तारखेला 158,196 अस्थायी कर्मचारी होते जे एकूण 187,729 कर्मचारी होते. 2011-12च्या शाश्वतता अहवालानुसार, अ‍ॅट्रिशन दर 7.5% होता. परंतु सध्या, संघटनेने प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या अहवालानुसार मार्च 2015 मध्ये हाच अ‍ॅट्रिशन दर 23.4% वर गेला आहे.
त्याच्या 39 व्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेत, त्याच्या अध्यक्षांनी कंपनीच्या पुढील तीन वर्षांत सुमारे ₹1,500 अब्ज (US$20 अब्ज) गुंतवणूक योजनांची भागधारकांना माहिती दिली. पुढील 3 वर्षांत किरकोळ विभागातील कर्मचारी संख्या सध्याच्या 35,000 वरून 120,000 पर्यंत वाढवणे आणि 12 महिन्यांत दूरसंचार विभागातील कर्मचारी विद्यमान 3,000 वरून 10,000 पर्यंत वाढवणे यासह असेल.
संदर्भ
रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड वर्ग:रिलायन्स उद्योगसमूह
कांचीपुरम सिल्क साडी
कांजीवरम साडीचे वैशिष्ट्य म्हणजे रुंद आणि साडीच्या रंगाशी कॉन्ट्रास्ट करणाऱ्या रंगांचे काठ. या साडीची किंमत २५०० पासून सहा लाख रुपयांपर्यंत असते. पर्यंत असते. साडीमधले सुंदर नक्षीकाम, रंगसंगती, साडी विणण्याची पद्धत आणि त्यामध्ये वापरलेले रेशीम, खरी जर इत्यादी घटकांनुसार साडीची किंमत ठरते. या कांचीपुरम साडीला २००५ सालापासून ‘भौगोलिक स्थानदर्शक’ प्रमाणपत्र देऊन संरक्षण देण्यात आले आहे.
इतर साड्यांची रुंदी ४५ इंच असते तर कांजीवरम ४८ इंच रुंद असते.
कांजीवरम साडीच्या नक्षीकामांत सूर्य, चंद्र, रथ, मोर, पोपट, राजहंस, सिंह, नाणी, आंबे, पाने, जाई-जुईच्या कळ्या अशा प्रकारच्या आकारांचा समावेश असतो. या साडीचा वापर प्राधान्याने लग्नासारख्या मोठ्या सणां-समारंभांत होतो.
पौराणिक कल्पनांनुसार कांजीवरम साडीच्या विणकरांना महर्षी मार्कंडेयाचे वंशज समजले जाते. ते पुराणकाळी कमळाच्या फुलांच्या रेषांपासून ही साडी देवतांसाठी तयार करत असत. वर्तमान कांजीवरम साडी राज कृष्णदेव रायच्या वेळेपासून तिच्या श्रेष्ठतम कारागिरीसाठी प्रसिद्ध झाली.
कांजीवरम साड्यांचे काही प्रकार
वर्ग:कांचीपुरम वर्ग:वस्त्रे
हान्स एबेलिंग
एबेलिंग, हान्स वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नीलफलक
नीलफलक ही एक मूळची इंग्रजी असलेली संकल्पना आहे. शहरातील अथवा देशातील प्रसिद्ध व नामवंत व्यक्ती, मग ती कोणत्याही क्षेत्रांतील असली तरी ती तिच्या हयातीत राहत असलेल्या निवासस्थानांवर निळ्या रंगाचे गोल फलक लावतात. या फलकावर 'अमुक क्षेत्रातली ही व्यक्ती (नाव)' येथे राहत होती असे वाक्य असते. इंग्लंडच्या धर्तीवर पुण्यातही अशा प्रकारचे नीलफलक लावण्यात येतात. शंभराहून अधिक नामवंत व्यक्तींच्या पुण्यातील निवासस्थानावर असे फलक लावण्यात आले आहेत. म.श्री. दीक्षित, वसंतराव गोखले आणि खंडेराव केसकर या त्रयीने पहिल्यांदा ही नीलफलक लावण्याची कल्पना राबवायला सुरुवात केली.
हंसध्वनी
हंसध्वनी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे. संथ जलाशयात विहार करणाऱ्या शांत हंसांचा आवाज. दक्षिणेतील कर्नाटक संगीताचे वाग्गेयकार रामस्वामी दीक्षितार यांनी ऐकला असणार आणि ‘हंसध्वनी’ या अद्‍भुत नावाचा मधुर राग जन्माला आला. पुढे अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात रामस्वामींचे चिरंजीव संतकवी-संगीतज्ज्ञ मुथ्थुस्वामी दीक्षितार यांनी आपल्या वडिलांनी निर्माण केलेल्या रागात ‘वातापि गणपती भजेऽहं’ ही गणेशवंदना रचली.
पुण्याच्या ‘नवयुग स्टुडिओ’त मा. दीनानाथ मंगेशकरांची एक किशोरवयीन मुलगी लता ऑडिशन देत होती. वडलांची नाट्यगीते म्हणून दाखवीत होती. तिनं ‘हंसध्वनी’मधील बंदिश ‘लागी लगन सखी’ म्हणून दाखवली तेव्हा दत्ता डावजेकर थरारून गेले, असे ते सांगत. आणि त्यांनंतर वसंत प्रभू यांनी ‘शिकलेली बायको’ या चित्रपटातल्या ‘आली हासत पहिली रात’ हे गाण्याचे संगीत रचले.
हंसध्वनी रागातील काही प्रसिद्ध गीते
(अपूर्ण)
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय संगीत
मॉली चाइल्ड
एलिझाबेथ मॉली चाइल्ड (८ ऑगस्ट, १९०८:इंग्लंड - ऑक्टोबर, १९८९:इंग्लंड) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९३४ ते १९३७ दरम्यान ६ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८९ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दक्षिण आफ्रिका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट ही दक्षिण आफ्रिकेत क्रिकेटचे नियमन करणारी सर्वोच्च संस्था आहे.
प्रमुख क्रिकेट खेळाडू
क्रिकेट वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेमधील क्रिकेट वर्ग:राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
जुनोठी
जुनोठी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
पिंगळा
(शास्त्रीय नाव:  Athene Brama) (संस्कृत नाव - कृकालिका, निशाटन, पिंगचक्षू, पिंगलिका, खर्गला)  हा भारतीय घुबड जातीच्या पक्ष्यांपैकी आकाराने सगळ्यात लहान पक्षी आहे. तो मानवी वसाहतीजवळ राहणे पसंत करीत असल्याने सर्वत्र परिचित आहे.
वर्णन
पक्षी आकाराने साधारणपणे मैना पक्ष्याएवढा (२१ सें. मी.) असतो. याचा मुख्य रंग करडा-तपकिरी असून त्यावर पांढरे ठिपके असतात. या ठिपक्यांवरूनच याला ठिपकेवाले घुबड असेही म्हणतात. याचे डोके गोल-वाटोळे असते आणि मानेवर तुटक पांढऱ्या रेषा असतात. याची चोच बाकदार, शिकार पकडण्यासाठी आणि मांस फाडण्यासाठी उपयुक्त, तर डोळे पिवळे असतात. नर-मादी दिसायला सारखेच असतात.
सर्व घुबडांप्रमाणेच सुद्धा आपली मान दोन्ही बाजूंनी १८० अंश फिरवू शकतो, यामुळे एकाच जागी बसला असतांनाही तो क्षणात त्याच्या मागे काय घडत आहे ते पाहू शकतो. अंधारात राहण्यासाठी कान आणि डोळे अनुकूल झाले असल्याने लहानात लहान आवाजाच्या दिशेनेही पक्षी रोखून पाहतो.
वास्तव्य
पक्षी भारतभर सर्वत्र तसेच बांगलादेश, पाकिस्तान, म्यानमार या देशात आढळतो. याच्या रंग आणि आकारावरून किमान तीन उपजाती आहेत. हा निशाचर पक्षी आहे. दिवसा जुन्या आमरायांमध्ये, झाडांच्या ढोलीत तसेच संधी असल्यास, जुन्या मोठाल्या घरातील छताच्या आश्रयाने राहणे पसंत करतो. घनदाट वृक्षांच्या परिसरात कमी आढळतो.
खाद्य
हा निशाचर पक्षी असल्याने तो रात्रीच्या वेळी बेडूक, लहान पक्षी, पाली, उंदीर, आणि लहान प्राण्यांची छोटी पिले यांची शिकार करतो.
प्रजनन
साधारणपणे नोव्हेंबर ते मार्च-एप्रिल हा काळ पक्ष्यांचा वीणीचा काळ असून त्यांचे घरटे झाडाच्या ढोलीत, जुन्या इमारतीच्या छिद्रात, कडे-कपारीत, छताजवळ मिळेल त्या साधनांनी बनविलेले असते. किंवा त्याचे वास्तव्य दुसऱ्या पक्ष्यांनी सोडून दिलेल्या तयार घरट्यात असते. मादी एकावेळी ३ ते ४ पांढुरक्या रंगाची अंडी देते. अंडी उबविण्यापासून पिलांच्या संगोपनापर्यंत सर्व कामे नर-मादी मिळून करतात.
अन्य माहिती
पिंगळा सूर्यास्ताच्या वेळी किंवा पहाटेच्या वेळी दिसतो. म्हणून या वेळांना पिंगळावेळ असे म्हटले जाते. संस्कृत नाव कृकालिका म्हणजे पाली, सरडे खाणारा. (कृकल=सरडा)
संत काव्यातला पिंगळा
एकानाथादि संतांनी या पिंगळ्यांसाठी अनेक ’पिंगळा’ नावाच्या काव्यरचना लिहिल्या आहेत. त्यांतल्या काही ओळी :
'''पिंगळा महाद्वारीं | बोलि बोलतों देखा ||
डौर फिरवीतों | डुग डुग ऐका ||.......
x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
'''हे जरी न ऐकाल | तरी दूसरा येईल ||
सरते शेवटी बा | काळ बांधून नेईल ||
काळ म्हणे यांत |आमचे काय जाईल||६||
'''पिंगळा महाद्वारीं । बोली बोलतो देखा । शकुन सांगतों तुम्हां हा एक ऐका ॥ १ ॥
'''डुग डुग ऐका डुग डुग ऐका ॥ध्रु०॥ पिंगळा बैसोनि कळसावरी । तेथोनि गर्जतो नानापरी । बोल बोलति अति कुसरी । सावध ऐका ॥ २ ॥ किलबिल किलबिल । चिलबिल चिलबिल । तुलमिल तुलमिल । तुलबिल तुलबिल ॥ ३ ॥'''
चित्रदालन
वर्ग:घुबड
मॉली हाइड
मेरी इडिथ मॉली हाइड (२४ ऑक्टोबर, १९१३:शांघाय, चीन - १० सप्टेंबर, १९९५:सरे, इंग्लंड) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९३४ ते १९५४ दरम्यान १५ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.
अभिमन्यू मिथुन
अभिमन्यू मिथुन (ಅಭಿಮನ್ಯು ಮಿಥುನ್; २५ ऑक्टोबर १९८९, बंगळूर) हा एक भारतीय क्रिकेटपटू आहे. कर्नाटकाकडून ६१ प्रथम श्रेणीचे सामने खेळणाऱ्या मिथुनने आजवर भारताकडून ४ कसोटी सामन्यांमध्ये सहभाग घेतला आहे. २०१५ च्या हंगामामध्ये मिथुन भारतीय प्रीमियर लीगच्या मुंबई इंडियन्स संघाकडून खेळला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:कर्नाटकाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
कारंजा (निःसंदिग्धीकरण)
कारंजा अथवा कारंजे या नावाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
सूर्य
सूर्य हा तारा आपल्या सूर्यमालेच्या केंद्रस्थानी आहे. पृथ्वी व सूर्यमालेतील इतर पदार्थ (ग्रह, उल्का, लघुग्रह, धूमकेतू आणि धूळ) हे सर्व सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घालत असतात. हा सूर्यमालेतील एक तप्त गोळा आहे. सूर्यमालेतील एकूण वस्तुमानापैकी ९९% पेक्षा जास्त वस्तुमान एकट्या सूर्यामध्ये आहे. सूर्यापासून उत्पन्न होणारी ऊर्जा सूर्यकिरणांच्या स्वरूपात बाहेर पडते व प्रकाश संश्लेषणाच्याद्वारे पृथ्वीवरील संपूर्ण जीवसृष्टीला आधार देते आणि पृथ्वीच्या वातावरणामध्ये व हवामानामध्ये बदल घडवते.
सूर्याच्या एकूण वस्तुमानापैकी सुमारे ७४% हायड्रोजन, २५% हेलियम व उर्वरित वस्तुमान हे अन्य जड मूलद्रव्यांपासून बनलेले आहे. सूर्याचे सध्याचे वय हे ४६० कोटी वर्षे इतके असून तो त्याच्या आयुष्यमानाच्या मध्यावर आहे. सूर्याच्या गाभ्यामधील हायड्रोजन अणू-संमीलन प्रक्रियेद्वारे हेलियममध्ये परिवर्तित होत असतो. दर सेकंदाला ४ दशलक्ष टन वस्तुमान हे सूर्याच्या गाभ्यामध्ये ऊर्जेत परिवर्तित होते तसेच न्यूट्रिनो कण आणि सौरकिरणोत्सर्ग हेसुद्धा तयार होतात. ५०० कोटी वर्षांनी सूर्य एका राक्षसी ताऱ्यामध्ये रूपांतरित होईल त्यानंतर प्लॅनेटरी नेब्यूला तयार होईल व श्वेत बटू (White Dwarf) ही शेवटची अवस्था असेल.
सूर्य हा एक चुंबकीय सक्रिय तारा आहे. सूर्याला स्वतःचे प्रखर चुंबकीय क्षेत्र आहे. हे क्षेत्र दर वर्षी बदलते व दर अकरा वर्षांनी त्याची दिशा उलट होते. सूर्याच्या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे सूर्याच्या पृष्ठभागावर सौरडाग (Sunspots) व सौरज्वाला (Solar flames) तयार होतात तसेच सौरवातामध्ये बदल घडतात. सूर्यावरील ह्या घडामोडींमुळे रेडिओ लहरींचे दळणवळण व विद्युत्‌वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होतात. पृथ्वीच्या वातावरणात मध्यम ते अति उंचीवर घडणारे आणि चुंबकीय ध्रुवांजवळ दिसून येणारे "अरोरा" (Aurora) हेही ह्याच घडामोडींचा परिणाम आहेत. या सौर घडामोडींचा सूर्यमालेच्या उत्पत्ती व उत्क्रांतीमध्ये फार मोठा वाटा आहे. या घडामोडी पृथ्वीच्या बाह्यवातावरणातही मोठा बदल घडवतात.
सूर्याची सर्वसाधारण माहिती
सूर्य हा G2V या वर्णपटीय विभागात (spectral class) मोडतो. G2 म्हणजे त्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान जवळपास ५५०० केल्व्हिन असून त्याचा रंग पिवळा आहे. त्याच्या वर्णपटामध्ये आयनीभूत व निष्क्रिय धातूंच्या रेषा आहेत. "V" म्हणजे सूर्य हा बहुतेक इतर ताऱ्यांसारखा "मेन सिक्वेन्स" मधील तारा आहे. सूर्य त्याचे हायड्रोस्टॅटिक संतुलन सांभाळून आहे त्यामुळे तो प्रसरणही पावत नाही किंवा आकुंचनही पावत नाही. आपल्या आकाशगंगेत १०० दशलक्षापेक्षाही अधिक तारे "G2" वर्गात मोडतात. लोगॅरिथमिक आकारमान वर्गीकरणावरून सूर्य आकाशगंगेतील ताऱ्यापेक्षा ८५% जास्त तेजस्वी आहे. बाकीचे बरेच तारे हे लाल बटू आहेत. सूर्य १००० कोटी वर्षे मेन सिक्वेन्समधील तारा राहील. त्याचे सध्याचे वय हे ताऱ्यांची उत्पत्ती व अणुकेंद्रीय विश्वरचनाशास्त्र यांची संगणकीय मॉडेल्स वापरून जवळजवळ ४५.७ लक्ष इतके निश्चित केले आहे. सूर्य हा आकाशगंगेच्या केंद्रापासून २५,००० ते २८,००० प्रकाशवर्षे दूर असून आकाशगंगेच्या केंद्राला प्रदक्षिणा घालत असतो. एक प्रदक्षिणा सुमारे २२.५ ते २५ कोटी वर्षांनी पूर्ण होते. त्याचा प्रदक्षिणेतील वेग सेकंदाला २२० किलोमीटर इतका आहे, म्हणजेच १४०० वर्षांमध्ये तो एक प्रकाशवर्ष अंतर पार करतो. तर एक खगोलशास्त्रीय एकक (Astronomical Unit) अंतर ८ दिवसांमध्ये पार करतो. सूर्य हा तिसऱ्या पिढीमधील तारा असून त्याचा जन्म हा जवळच्या एखादया ताऱ्याच्या स्फोटामुळे निर्माण होणाऱ्या प्रघाती तंरंगांमुळे झाला आहे. सोने व युरेनियम यासारख्या जड मूलद्रव्यांचा सूर्यमालेतील भरपूर आढळ याला पुष्टी देतो. ही मूलद्र्व्ये एक तर ताऱ्याच्या स्फोटाच्यावेळी होणाऱ्या आण्विक प्रक्रियांमुळे किंवा द्वितीय पिढीतल्या ताऱ्यामध्ये न्यूट्रॉन कण शोषले जाऊन झालेल्या अणुबदलांमुळे तयार झाली असावीत. सूर्यामध्ये स्फोट होण्याइतके वस्तुमान नाही. त्याऐवजी ४०० ते ५०० कोटी वर्षांनी तो लाल राक्षसी ताऱ्याच्या अवस्थेत जाईल. त्याचे हायड्रोजन इंधन संपल्याने बाह्यावरण प्रसरण पावेल तर केंद्र आकुंचन पावेल व गाभ्याचे तापमान खूपच वाढेल. गाभ्याचे तापमान ३०० कोटी केल्व्हिन इतके झाल्यावर हेलियममध्ये अणू-संमेलन क्रिया सुरू होईल. सूर्याचे बाह्य आवरण प्रसरण पावून त्याचा आकार पृथ्वीच्या कक्षेइतका होईल. सध्याच्या संशोधनानुसार सूर्याने लाल राक्षसी ताऱ्याच्या सुरुवातीलाच वस्तुमान गमावल्यामुळे पृथ्वीची कक्षा सध्याच्या कक्षेपेक्षा दूर जाईल व सूर्याच्या पोटात जाण्यापासून वाचेल. तरी पृथ्वीवरील पाणी व वातावरण उकळून नष्ट होईल. लाल राक्षसी अवस्थेनंतर तीव्र तापमान स्पंदनांमुळे सूर्याचे बाह्य आवरण फेकले जाईल व प्लॅनेटरी नेब्युला तयार होईल. शेवटी सूर्य श्वेत बटूमध्ये रूपांतरित होईल. हा कमी व मध्यम वस्तुमानाच्या ताऱ्यांमधे आढळणारा जीवनक्रम आहे.
सूर्यप्रकाश हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील मुख्य ऊर्जास्रोत आहे. पृथ्वीच्या दर एकक पृष्ठभागावर पडणाऱ्या सौर ऊर्जेला सौर स्थिरांक म्हणतात. सौर स्थिरांकाची किंमत ही स्वच्छ वातावरणात एक 'खगोलशास्त्रीय एकक' अंतरावर व सूर्य माथ्यावर असताना दर चौरस मीटरला १३७० वॅट्स (Watts) इतकी आहे. ही ऊर्जा नैसर्गिक तसेच कृत्रिम क्रियांमध्ये वापरली जाते. प्रकाश संश्लेषण या क्रियेत वनस्पती सूर्यप्रकाश शोषून ती ऊर्जा रसायनिक ऊर्जेत परिवर्तित करतात. तर प्रत्यक्ष तापवण्यासाठी किंवा सौरघटांद्वारे ती विद्युतशक्तीमध्ये परिवर्तित करून वापरता येते. पेट्रॊलियम किंवा अन्य जीवाश्म इंधनामध्ये असणारी ऊर्जा ही फ़ार पूर्वीच्या वनस्पतींनी प्रकाश संश्लेषणाद्वारे साठवलेलीच ऊर्जा आहे.
सूर्यप्रकाशात अनेक जीवशास्त्रीय गुणधर्म आहेत. सूर्यापासून निघणाऱ्या अतिनील किरणांमध्ये जंतुनाशक गुणधर्म असतात. त्यामुळे ही किरणे जंतुनाशक म्हणूनही वापरतात. या किरणांमुळे त्वचा जळू शकते (sun burn). पण हीच किरणे त्वचेला 'डी' जीवनसत्त्व बनविण्यासाठी आवश्यक असतात. अतिनील किरण ही वातावरणात शोषली जातात. त्यामुळे अक्षांशानुसार या किरणांचे प्रमाण बदलत जाते. ध्रुवप्रदेशात कमी तर विषुववृत्ताजवळ जास्त असते. या फ़रकामुळे अनेक प्रकारचे जैववैविध्य तसेच मनुष्याच्या त्वचेच्या रंगातही स्थानानुसार फ़रक आढळतो.
सूर्याचा गाभा
सूर्याच्या गाभ्याची त्रिज्या सूर्याच्या एकूण त्रिज्येच्या २०-२५% आहे असे समजले जातं. गाभ्याची घनता 150 ग्रॅ/सेमी३ (पाण्याच्या १५० पट) आणि तापमान साधारण १.५७ कोटी केल्व्हिन (K) आहे. सोहो (Solar and Heliospheric Observatory/SOHO) ने केलेल्या निरीक्षणांवरून सूर्याचा गाभा त्याबाहेर असणाऱ्या प्रारण विभागापेक्षा अधिक वेगाने फिरत असावा असा अंदाज बांधलेला आहे. सूर्याच्या बहुतांश आयुष्यात सौरऊर्जा अणूमीलनातून nuclear fusion तयार होते. याला p–p (proton–proton) chain असंही नाव आहे. यात हायड्रोजनचे हेलियममधे रूपांतर होते. Through most of the Sun's life, energy is produced by nuclear fusion through a series of steps called the p–p (proton–proton) chain; this process converts hydrogen into helium. सूर्यातली फक्त ०.८% ऊर्जा कार्बन-नायट्रोजन-ऑक्सिजन-चक्रातून मिळते. CNO cycle.
सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र
सूर्याला स्वतःचे चुंबकीय क्षेत्र आहे. सूर्याचे चुंबकीय क्षेत्र साधारण पट्टीचुंबकाच्या प्रकारचे आहे. पण सूर्य हा वायूंचा गोळा असल्यामुळे त्यात पुढे क्लिष्टता निर्माण होते. सूर्याच्या चुंबकीय रेषा या वायूंमधे अडकल्या आहेत. सामान्य वापरातले उदाहरण बघायचे झाले तर इलॅस्टिक ज्याप्रकारे कापडामधे शिवून अडकवले जाते, साधारण तशाच प्रकारे या चुंबकीय रेषा वायूंमधे अडकल्या असतात. कापड जसे फिरवले जाते तसे इलॅस्टिक फिरते. चुंबकीय क्षेत्राची क्लिष्टताही अशाच प्रकारे निर्माण होते. चुंबकीय रेषा सूर्याच्या पृष्ठभागावरही असतात. जिथे त्या तुटतात तिथे पृष्ठभागाचे तापमान कमी होते. कारण खालच्या भागातून अभिरसणाच्या बुडबुड्यांमधून येणारी ऊर्जा तुटलेल्या चुंबकीय रेषांमुळे अडवली जाते. त्या ठरावीक भागापर्यंत कमी ऊर्जा आल्यामुळे हा भाग तुलना करताना (कॉन्ट्रास्टमुळे) काळपट दिसतो. सूर्याच्या पृष्ठभागाचं सरासरी तापमान ६००० केल्व्हिन असतं तर या काळ्या भागात साधारण ३००० केल्व्हिन. या काळ्या भागाला सौर डाग (sun spot) म्हणतात.
साधारणतः एक सौर डाग पृथ्वीच्या आकाराशी तुलना करता येईल एवढा मोठा असतो. उजव्या बाजूच्या चित्रात तुलनेसाठी सौर डाग आणि पृथ्वी एकाच स्केलवर दाखवले आहेत. चित्राच्या मध्याच्या जवळ असणारा हा डाग सरासरी आकाराचा आहे. सौर डागांच्या मधोमध गडद भाग असतो ज्याला umbra आणि फिकट भागाला penumbra असे म्हणतात. या डागाच्या मध्यातून तंतूसारख्या बाहेर आलेल्या काळ्या रेषा दिसत आहेत. या काळ्या रेषाची चुंबकाभोवती लोखंडाचे कणांची रचना असते, त्याच प्रकारची दिसते. सौर डागांमधे चुंबकीय क्षेत्राचे योगदान त्यातूनच लक्षात यावे. चित्रात मध्याच्या उजव्या बाजूला एक मोठा सौर डाग दिसत आहे आणि त्याच्या खाली एक छोटा डाग आहे. अनेक छोटे डाग एकत्र येऊन कधी कधी असा मोठा आणि अतिशय गुंतागुंतीची रचना असणारा मोठा सौर डाग तयार होतो. https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF&action=edit&section=3
सूर्यग्रहण
सूर्य आणि पृथ्वी यांच्या दरम्यान येऊन चंद्राने पृथ्वीवरून दिसणारा सूर्याचा दर्शनी भाग (अंशतः वा संपूर्ण) झाकला की सूर्यग्रहण होते. अशी स्थिती अमावास्येला होत असल्याने सूर्यग्रहण फक्त अमावास्येला होऊ शकते. अर्थात प्रत्येक अमावास्येला ग्रहण नसते.
सूर्याला राहू किंवा केतू यांपैकी एखाद्या राक्षसाने गिळले की सूर्याला ग्रहण लागते, अशी सांस्कृतिक कविकल्पना आहे. सूर्य हा राहू किंवा केतू, या भारतीय ज्योतिर्विज्ञांनी ग्रह म्हणून मानलेल्या पृथ्वीच्या भ्रमणकक्षेवरील दोन बिंदूंपैकी एका बिंदूवर आला की सूर्यग्रहण होते, या तथ्यावर ही सांस्कृतिक कविकल्पना आधारित आहे.
सूर्यग्रहणकालाच्या तीन स्थिती असतात. १. स्पर्श - २. मध्य - ३. मोक्ष
सूर्याचे आकाशातील भ्रमण
सूर्य ठरावीक काळानंतर एका तारकासमूहामधून दुसऱ्या तारकासमूहामध्ये जातांना दिसतो. सूर्याच्या या मार्गास क्रांतिवृत्त असे म्हणतात. या मार्गाचे प्रत्येकी तीस अंशाचे असे बारा भाग केले आहेत. या प्रत्येक भागात सव्वादोन नक्षत्रे (तारकापुंज) येतात. ही २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे मिळून जो तारकासमूह बनतो त्याला एक राशी असे म्हणतात. असे एकूण १२ तारकासमूह आहेत. ह्या राशी क्रमवार मेष, वृषभ, मिथुन, कर्क, सिंह, कन्या, तूळ, वृश्चिक, धनु, मकर, कुंभ, मीन अशा आहेत. ज्या वेळी राशींची संकल्पना मांडण्यात आली त्या वेळी 'वसंतसंपात' बिंदू मेष राशीमध्ये होता म्हणूनच मेष ही सुरुवातीची रास मानली जाते.
अभिजित नावाचे एक २८वे एक-चरणी नक्षत्र मानले जाते. हे छोटे नक्षत्र उत्तराषाढा आणि श्रवण यां नक्षत्रांदरम्यान येते. अभिजित नक्षत्रात सूर्य २१ ते २३ जानेवारी या काळात असतो.
प्रत्येक नक्षत्राचे चार चरण (भाग) आहेत अशी कल्पना केली आहे. त्यामुळे काही पूर्ण नक्षत्रे व काही नक्षत्रांचे काही चरण मिळून एक रास बनते. एका राशीत २। (सव्वा दोन) नक्षत्रे म्हणजे नक्षत्रांचे एकूण नऊ चरण असतात. चरण दाखवण्याची पद्धत अशी :- आश्विनी-१, मृग-२, चित्रा-३, ४, विशाखा-४ म्हणजे अनुक्रमे - आश्विनी नक्षत्राचा पहिला चरण, मृगाचा दुसरा, चित्राचा तिसरा व चौथा चरण, आणि विशाखाचा चौथा चरण.
सूर्याच्या प्रत्येक राशीत व नक्षत्रात राहण्याच्या अंदाजे तारखा
---
मानवी संस्कृतीतील सूर्याचे स्थान
मानवी संस्कृतीमध्ये आणि विशेषतः हिंदू धर्मामध्ये सूर्याला विशेष महत्त्व आहे.
भारतात ओडीशामध्ये समुद्रकिनारी कोणार्क येथे सूर्यमंदिर आहे.
जपाकुसुम संकाशं काश्यपेयं महद्‌द्युतिम् ।
तमोरिंसर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥
अर्थात, व्यास म्हणतात, जास्वंदाच्या फुलाप्रमाणे लाल रंग असलेल्या, कश्यप ऋषीचा पुत्र असलेला, तेजस्वी, अंधाराचा शत्रू आणि पापनाशक असलेल्या दिवाकराला (सूर्याला) मी प्रणाम करतो.
भारतीय भाषांमधली सूर्याची नावे
सूर्याची नावे ही अनेक असली तरी त्यांपैकी 'सूर्य' हे नाव दैनंदिन व्यवहारात आणि खगोलशास्त्रीय उल्लेखात वापरतात. 'रवि', 'भानु' व 'अर्क' ही नावे पंचांगात असतात आणि 'रवि' हे नाव जन्म-लग्न कुंडलीत असते. सूर्यनमस्कार घालताना सूर्याची विशिष्ट १२ नावे उच्चारली जातात. असे असले तरी, काव्यामध्ये मात्र सूर्याच्या अनेक नावांपैकी कोणतेही नाव असू शकते.
सूर्याचे निरीक्षण
वर्ग:सूर्यमाला वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
पोप लुशियस दुसरा
पोप लुशियस दुसरा (?? - फेब्रुवारी १५, इ.स. ११४५) हा मार्च ९, इ.स. ११४४ पासून मृत्यूपर्यंत पोपपदी होता.
याचे मूळ नाव घेरार्दो कॅचिनेमिची होते.
लुशियस ०२ वर्ग:इ.स. ११४५ मधील मृत्यू वर्ग:इटालियन पोप वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दत्तात्रेय शंकर सोमण
दत्तात्रेय शंकर सोमण (८ मे, इ.स. १९३० - ९ ऑक्टोबर, इ.स. २०११; मुंबई, महाराष्ट्र) हे महाराष्ट्र पोलिसातले अधिकारी होते. सोमण इ.स. १९८५ ते इ.स. १९८७ या कालखंडात मुंबई पोलीसदलाचे आयुक्त होते, तर इ.स. १९८७ ते इ.स. १९८८ या कालखंडात महाराष्ट्र पोलीसदलाचे पोलीस महासंचालक होते. मुंबई पोलीसदलाच्या महासंचालकपदी असताना मुंबईतील माफिया टोळीचा डॉन वरदराजन मुदलियार याचे माफिया साम्राज्य मोडून काढण्यात पोलिसांना यश आले.
जीवन
सोमणांचे शिक्षण महाराष्ट्रात सोलापुरात झाले. भारतीय पोलीस सेवेच्या इ.स. १९५३ च्या तुकडीतून ते पोलीससेवेत दाखल झाले.