cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
तीळ
पोषणमुल्ये व घटक
तीळाचे तेल हे शरीरच्या मसाजस ठी व आरोग्यासाठी वापरतात.अभ्यंग व शिरोधारा या क्रियेसा ठी याचा वापरआयुर्वेद।आयुर्वेदात होतो.यात या तेलालाफारच महत्त्व आहे.
लागवड
जगात याची सर्वठिकाणी लागवड होते.(20,000 km2). भारतासह अनेक देशात जसे, चिन, म्यानमार, सुदान, इथियोपिया, युगांडा व नायजेरीया. आशिया खंडात याचे उत्पादन सुमारे ७०% आहे तर २६% हे आफ्रिकेत. अमेरीकेच्या टेक्सास प्रांतातही याचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन सुरू झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ वर्ग:धान्ये वर्ग:कवचयुक्त खाद्य व बिया वर्ग:तेलबिया वर्ग:गळीतधान्य
अवेस्ता
अवेस्ता किंवा झेंड अवेस्ता हा पारशी धर्माचा धर्मग्रंथ आहे. पारशी धर्म - संस्कृतीबद्दलचे विखुरलेले ज्या ज्या ग्रंथात एकत्रित केलेले आहे त्याला ‘अवेस्ता’ असे म्हटले जाते.
हा ग्रंथ इराणची प्राचीन अवेस्ता भाषेत लिहिलेला आहे. या भाषेचे संस्कृत भाषेशी बरेचशे साम्य आहे. झोराष्ट्रियन या प्राचीन इराणी धर्माचा संस्थापक झरत्रुष्ट्र होते. त्यांनी स्थापित केलेल्या धर्माच्या नीती-नियमांबद्दलची माहिती या ग्रंथात आहे. इरत्रुष्ट्र यांनी ज्या रचना केल्या त्यास गाथा असे म्हटले जाते. रोमन ज्ञानकोशकार प्लिनी यांनी असे नमूद केले आहे की, अवेस्ताची संख्या २० लाख असावी, तर अरबी इतिहासकार अल् तबरी यांच्या मते या अवेस्ता १२ हजार चर्मपत्रांवर लिहिलेल्या होत्या.
इतिहास
अवेस्ता हा शब्द 'अविस्ताक-ज्ञान, ज्ञानदेणारें पुस्तक' या पहलवी भाषेतल्या शब्दावरून बनलेला आहे. अवेस्ता ग्रंथ, हा नष्टप्राय झालेल्या धर्माचा मुख्य ग्रंथ आहे. जगातील इतर कोणत्याही धर्माचा या धर्माच्या इतका कमी प्रसार नसेल हे खरें, तरी पण या अवेस्ता ग्रंथाचे व त्यामध्ये सांगितलेल्या धर्माचे ऐतिहासिकदृष्ट्या फार महत्त्व आहे. या धर्मग्रंथांत खिस्ती शकापूर्वी ५०० वर्षांपूर्वींच्या व ख्रिस्तीशकानंतर ७०० वर्षांच्या अवधींतील इराणी लोकांच्या धर्मकल्पना, समजुती, आचारविचार यांची माहिती सांपडते; इतकेच नव्हे तर या धर्मग्रंथाच्या व त्यांत सांगितलेल्या धर्माच्या साहाय्यानें, पर्शुभारतीय काळावर म्हणजे वैदिक आर्यांच्या भारतप्रवेशापूंर्वीच्या काळावर प्रकाश पडण्याचा पुष्कळ संभव आहे. हल्ली उपलब्ध असलेला अवेस्ता ग्रंथ हा एका काळच्या मोठ्या वाड्मयाचा केवळ अवशेष होय. मूळ अवेस्ताग्रंथाची १२०० प्रकरणें होतीं असें पहलवी दंतकथांवरून समजते. अवेस्ताग्रंथ १२०० गाईंच्या कातड्यावर कोरला होता असे टबरी व मसूदी या इतिहासकारांनी म्हटले आहे. या ग्रंथाच्या विस्ताराबद्दल प्राचीन सीरियन लेखक सुद्धा साक्ष देतात व प्लिनी नावाच्या रोमन पंडित झोरोआस्टरने २० लक्ष कविता रचल्या असे म्हटले आहे. खुद्द उपलब्ध अवेस्ताग्रंथाचे अंतरंगपरीक्षण केले तरी हेच दृष्टोत्पत्तास येते. पण सर्वात बलवत्तर प्रमाण म्हणजे पहलवी भाषेतील डिनकर्त या ग्रंथाचें व पर्शियन रिवायतग्रंथांचें होय. या ग्रंथांत प्राचीन अवेस्ताग्रंथाच्या विस्ताराबद्दल व त्यातील मजकुराबद्दलची संपूर्ण माहिती आलेली आहे.
पूर्वकाळी व विशेषतः अकिमेनियन राजांच्या अंमलाखाली या धर्मग्रंथाचे रक्षण मोठ्या आस्थेने होत होते. झोरोआस्टरचा सहाय्यक जो विष्तास्प राजा त्याने अवेस्ता ग्रंथ सोनेरी अक्षरांत लिहून काढवून तो ग्रंथ पर्सेपोलीस येथील आपल्या दफ्तरकचेरीत ठेवला होता असे टबरीने म्हटले आहे, व डिनकर्त ग्रंथावरूनही हीच गोष्ट दिसून येते. या ग्रंथाची दुसरी एक सोन्याच्या विटांवर कोरलेली १२०० प्रकरणात्मक प्रत समरकंदमधील अग्यारी (अग्निगृह) मधील खास खजिन्यांत ठेवली होती असें शात्रोइहा-इ ऐरान या पहलवी ग्रंथावरून समजते. पण या दोन प्रतींचा अलेक्झांडरच्या स्वारीमध्ये ज्यावेळीं पर्सेपोलीस व समरकंद हे ग्रीकांच्या हाती आले त्यावेळी नाश झाला.
अलेक्झांडरच्या मागून सेल्युकसच्या अंमलाखाली व पार्थियन अमदानींताहि, अवेस्ता ग्रंथाचा पुष्कळ भाग नामशेष झाला. तथापि अशा हालाखीच्या स्थितींतहि अवेस्ताचा बराच भाग शिल्लक होता व काही भाग पारशी उपाध्यायांच्या तोंडात शतकाच्या प्रारंभी शिल्लक राहिलेल्या अवेस्ता ग्रंथाचें एकीकरण करण्याचा प्रयत्‍न झाला. वष्कश राजानें उपलब्ध अवेस्ता ग्रंथ लिहून काढण्यांत यावे, अशी आज्ञा जाहीर केली. सस्सानियन घराण्याच्या संस्थापकाने हीच परंपरा सुरू ठेवली. त्यामुळे या एकत्रीकरणाच्या प्रश्नाला चालना मिळाली व दुसऱ्या शापूरच्या कारकीर्दीत (३०९-३८०) आदरबाद मारसपंद या मुख्य प्रधानाच्या देखरेखीखाली या उपलब्ध ग्रंथाने एकत्रीकरण झाले; व हा तयार झालेला ग्रंथ प्रमाण ग्रंथ म्हणून मानण्यांत येऊं लागला. पण अलेक्झांडरच्या स्वारीने जे पारशांचे व त्यांच्या धर्मग्रंथांचे नुकसान झाले नाही ते मुसलमानांच्या प्रशियावरील स्वारीने झाले. मुसलमानांनी इराण पादाक्रांत केल्यावर त्यांनी आपल्या नेहमींच्या पद्धतीप्रमाणें धर्मच्छल करण्यास सुरुवात केली. ज्या ज्या ठिकाणी धर्मग्रंथ सांपडतील ते सर्व गोळा करून त्यांचा नाश करावा असे फर्मान काढण्यांत आले व पारशांचा फार छळ करण्यांत आला. त्यामुळे पारशी लोकांना देशत्याग करणे भाग पडले. त्यांच्याबरोबर जेवढा अवेस्ता ग्रंथाचा भाग नाशातून वाचला तेवढा रक्षिला गेला. पारशी लोकांपैकी बऱ्याच लोकांनी बाटण्याच्या भीतीने भारताचा मार्ग धरला. भारतात असता राखण्यात आलेला अवेस्ता ग्रंथाचा भाग पुन्हा लिहून काढण्यात आला. त्या प्रतींपैकी कांही प्रती १३-१४ व्या शतकामधील असून त्या उपलब्ध आहेत. पण कोणत्याही एका प्रतीत समग्र अवेस्ता ग्रंथ एकत्र असलेला आढळत नाही.
अवेस्ता ग्रंथाचे स्वरूप
ज्याला हल्ली झेंदावेस्ता म्हणून संबोधण्यात येते, त्याचे दोन मुख्य भाग आहेत. पहिला, ज्यालाच खरोखर अवेस्ता हें नांव देणें संयुक्तिक होईल त्यामध्ये वेंदीदाद, विस्पेरद व यश्न यांचा समावेश होतो. वेंदीदादमध्ये पौराणिक कथा व धर्माच्या आज्ञा यांचा संग्रह झालेला आहे विस्पेरदमध्ये, यज्ञाकरीता जरूर अशा अरिष्टशांतिप्रार्थनांचा संग्रह आहे. यश्नमध्ये अशाच प्रकारच्या अरिष्टशांतिप्रार्थनांचा अंतर्भाव असून शिवाय, प्राचीन गाथापंचकाचाही यांत समावेश करण्यात आला आहे. काही हस्तलिखित प्रतीत हे तिन्ही ग्रंथ परस्परांहून स्वतंत्र असून त्यांच्या शेवटी पहलवी भाषेतील भाषांतर जोडलेले आढळते. इतर हस्तलिखित प्रतीत हे तीन्ही ग्रंथ यज्ञांमधील प्रार्थनांच्या दृष्टीने सोईप्रमाणे, एकत्र करण्यात आले आहेत व त्यांच्या शेवटी भाषांतर अगर टीका वगैरे काही आढळत नाहीत. म्हणून त्याला 'शुद्ध वेंदीदाद' असे नांव देण्यात येते. दुसऱ्या भागाचे खोर्द अवेस्ता असे नांव असून त्याच्या मध्ये छोटी छोटी प्रार्थनासूक्ते ग्रथित झालेली आहेत. ही सूक्ते केवळ उपाध्यायांनीच नव्हे तर सर्व गृहस्थांनी विशिष्ट प्रसंगी विशिष्ट तऱ्हेंने म्हणावयाची असतात. याखेरीज या भागांत यश्त व इतर संकीर्ण कथांचा अंतर्भाव होतो. यश्त म्हणजे देवतांच्या स्तुतींचा केलेला संग्रह.
आज जे अवेस्तावाड्मय उपलब्ध आहे ते संपूर्ण नूसन बरेचसे वाड्मय लुप्त झालेले असावे असे या वाड्मयाच्याकडे विचारपूर्वक पाहिल्यास सहज दिसून येईल. शिवाय या मताला ऐतिहासिक पुरावाही पण सापडतो. अरबांच्या विजयामुळे सस्सानियन राजघराण्याला ओहोटी लागली. झेंद वाड्मयाचा बराच भाग उध्वस्त करण्यांत आला. वेंदीदादच्या पहलवी भाषांतरात असे पुष्कळ झेद भाषेतील उतारे सांपडतात की त्यांची माहितीच आपल्याला अद्यापी लागलेली नाही. निरंगिस्तान एओजेमेद, या ग्रंथांतही असे पुष्कळ अज्ञात पुस्तकांतील उतारे घेतलेले आहेत. यश्तांची संख्या ३० आहे अशी पारशी लोकांची समजूत आहे. पण त्यांपैकी १८ उपलब्ध आहेत. इतके तरी अवेस्ता वाड्मय शिल्लक राहिले याचे कारण त्यात श्रौतस्मार्तविधींचा संग्रह असून त्यांचा नेहमी व्यवहारांत उपयोग होत असल्यामुळे त्याचे रक्षण होणे स्वाभाविकच होते हे होय.
प्राचीन अवेस्तांचे स्वरूप
सस्सानियन घराण्याच्या सत्तोखाली अवेस्ता वाड्मयाचा संग्रह करण्यात येऊन त्याचे २१ नस्क (भाग) पाडण्यात आले आहेत. यापैकी पहिल्या सात भागांना गाथा व दुसऱ्या सात भागांना दात अगर आचारभाग व उरलेल्या सात भागांना हधमाथ्र असे नांव पडले.
गाथा नस्कामध्ये स्तोतयश्त, सूत्कर, वर्श्त मानसर, बक, वश्तग, हाधोक्त, स्पंद या गाथांचा अंतर्भाव होतो. स्तोत यश्तांत यश्नाचे सार आलेले असून हे यश्त फार पवित्र मानण्यात येते. या स्तोत यश्तांची ३३ प्रकरणे असून, त्यांपैकी २२ प्रकरणे पद्यमय असून त्यांतील भाषा ही फार प्राचीन दिसते. बाकीची ११ प्रकरणे ही गद्यमय असून त्यांची भाषा तत्कालीन प्रचलित असलेली भाषाच आहे. सूत्कर, बर्श्त मानसर, व बक यांमध्ये प्रत्येकी २२ प्रकरणे असून या २२ गाथांवर यात टीका आलेली आहे व गाथांचे भाषांतरहि केलेले आहे. पण ही सर्व प्रकरणे उपलब्ध नाहीत, हाघोक्ताची तीन प्रकरणे आहेत, त्यांपैकी एक प्रकरण यश्नामध्ये घालण्यांत आले आहे.
धर्मकायदाविषयक नस्कामध्ये निकातम, गनबा सरनिगत, हूस्पारम, सकातुम, वेंदीदाद, कित्रदात, बकानयश्त इत्यादिकांचा अंतर्भाव होतो. या सात नस्कांपैकी पहिल्या पांच नस्कांत धर्मविषयक कायद्यांची माहिती आलेली आहे. शेवटच्या दोन नस्कांत, विश्वोत्पत्तिाविषयक व पौराणिक कथांचा संग्रह आहे. धर्मकायदाविषयक पांच नस्कांत वेंदीदाद हे नस्क पूर्णपणे उपलब्ध आहे. निकातम् गनबा सरनिगत, व सकातुम यांचा थोडा भाग उपलब्ध आहे. हुस्पारमचा महत्त्वाचा भाग, इरपतिस्थान व नीरंगिस्तानमध्ये राखून ठेवण्यांत आला आहे. कित्रदात नस्कांत मनुष्यजातांच्या व इराण देशाच्या उत्पत्तीची माहिती आली असून झोरोआस्टरच्या जन्मापर्यंतचा इतिहास त्यांत आढळतो. बकान यश्तांत निरनिराळ्या यझताच्या प्रार्थना असून हल्लीं १८ यश्तच उपलब्ध आहेत.
हधमाथ्र नस्कांत दामदात, नातर, पागग, रतदात इतग, बरीज, कस्किश्रव, विष्तास्प सास्त यांचा अंतर्भाव असून या नस्कांची नासाडी फार झालेली आहे. दामदातांत झोरोआस्टरच्या मतें जगाच्या उत्पत्तीची माहिती आलेली आहे पण हे नस्क संपूर्ण उपलब्ध नाही. नातरसंबंधी कांहीच माहिती उपलब्ध नाही. पागगमध्ये गाहानबार, श्रौतविधी, कालाचे भाग, इत्यादींची माहिती आलेली आहे. रतदात इतग याचे दोनच भाग उपलब्ध असून त्यांत यज्ञांचे विधिवर्णन केलेले आहे. बरीजमध्ये नीतितत्त्वांचे विवेचन आहे. कास्किश्रवामध्ये यज्ञ बिनचुक कसा करावा याविषयीची माहिती आली आहे. विष्तास्प सास्त यामध्ये झोरोआस्टरने विप्ताष्पाला आपल्या धर्मांत ओढून घेतल्याची कथा व नस्कांपैकी अर्गास्पविरुद्ध केलेल्या लढायांची हकीकत आली आहे.
प्राचीन अवेस्ता ग्रंथाच्या स्वरूपाचे थोडक्यांत वर्णन केल्यानंतर त्यापैकीं हल्लीं किती भाग उरला आहे याकडे वळूं. पूर्वी शिल्लक असलेल्या ग्रंथांचे स्वरूप सांगितलें आहे त्यावरून प्राचीन अवेस्ता ग्रंथातील मुख्य व महत्त्वाचा भाग अद्यापिही शिल्लक आहे असें दिसतें. कारण २१ नस्कांपैकी वेंदीदाद व स्तोतयश्त व बकान यश्ताचा महत्त्वाचा भाग हें तीन नस्क संपूर्ण उपलब्ध आहेत. बक, हाधोक्त, विष्तास्त सास्त व हूस्पारम या चार नस्कांचा महत्त्वाचा भाग अद्यापि उपलब्ध असून त्याशिवाय इतर नस्कांमधील थोडा थोडा भाग उपलब्ध आहे. याशिवाय बाकींचे नष्ट नस्क अवेस्तन भाषेत उपलब्ध नसले तरी पहलवी भाषेत भाषांतराच्या रूपाने ते अस्तित्वांत आहेत व या भाषांतराच्या सहाय्याने त्यांतील मजकूर कळतोच.
अवेस्तांतील विषय मांडणी व काळ
हल्लीच्या उपलब्ध अवेस्ता ग्रंथाच्या अंतरंगाची माहिती ज्ञानकोश प्रस्तावना खंड, भाग ३, उत्तरभाग प्रकरण ८ पृष्ठे ९८-९९ यामध्ये दिलेली आहे. कालासंबंधीं वर दिलेल्या प्रकरणांतील १००-१०१ पाने पहा.
अवेस्तांतील वृत्ते
अवेस्तांतील वृत्तांचे निरीक्षण केल्यास अवेस्तांतील भाग कोणकोणत्या वेळी लिहिले गेले याचे अनुमान करता येते. अवेस्तांतील अगदी जुना जो भाग आहे तो छंदाबद्ध आहे. व त्यानंतर मागाहून लिहिण्यात आलेला भाग हा गद्य आहे असे दिसते. गाथा वाड्मय हा छंदोबद्ध भाग असून त्याचे याहि बाबतीत वैदिक ग्रंथांशी साम्य आहे. अवेस्तामधील छंदोबद्ध भाग म्हणजे गाथावाड्मय. त्याशिवाय दुसरा कोणता छंदोबद्ध भाग नाही अशी प्राचीनांची समजूत होती पण यूरोपीयन पंडितांनी गाथावाड्मयानंतरच्या वाड्मयांतहि मधून मधून छंदोबद्ध भाग दृष्टीस पडतात असे सिद्ध केले आहे. अवेस्तांतील पद्यवाड्मय हे अष्टाक्षरी वृत्तांत लिहिलेले आढळते. याशिवाय इतर वृत्त वापरलेले क्वचितच आढळून येते.
अवेस्ताची भाषा
अवेस्ता ज्या भाषेत लिहिला गेला त्या भातिचे अवेस्तन नांव आहे. इंडोजर्मानिक भाषासमूहाच्या इराणी शाखेची ही भाषा असून तिचे संस्कृतशी विलक्षण साम्या आहे; व हे अवेस्ता ग्रंथाच्या प्रामाण्यनिश्चयाचे एक बलवत्तर साधन झाले आहे. ध्वनिशास्त्रदृष्ट्या अवेस्तन भाषेंतील व संस्कृत भाषेतील स्वरांमध्ये पुष्कळ साम्य आहे. ई व ओ या स्वरांचे अवेस्तन भाषेत पुष्कळ प्रकार होतात तसे संस्कृतमध्ये होत नाहीत. शब्दाच्या शेवटचे स्वर ओ खेरीजकरून सर्व ऱ्हस्व आहेत. संस्कृतमध्ये तसा प्रकार नाही. अवेस्तन भाषेतील काही व्यंजने संस्कृत व्यंजनांशी साम्य दाखवितात पण बऱ्याच व्यंजनांचे संस्कृत व्यंजनांशी ध्वनिसाम्य आहे. संस्कृत 'स' चे अवेस्तांत 'ह' हे रूप होते. अशा रीतीने संस्कृत व अवेस्तन भाषांमध्ये पुष्कळच साम्य असल्यामुळे अवेस्तन शब्दप्रयोगांचे संस्कृतांत सहज रूपांतर करतां येते. वैदिक संस्कृत भाषेप्रमाणेच अवेस्तन भाषेंतहि प्रत्ययांची समृद्धि आहे. वाक्यरचनेच्या बाबतींत, संस्कृतमध्ये व अवेस्तन भाषेमध्ये थोडा फार महत्त्वाचा फरक आढळून येतो.
लिपी
अवेस्तन भाषेच्या मानाने अवेस्तन लिपि ही बरीच मागाहूनची असावी असे दिसून येते या भाषेतील अक्षरे सस्सानियन काळांतील पहलवी लिपीपासून घेतली असावीत असे दिसून येते या लिपीत उर्दूप्रमाणेच उजवीकडून डावीकडे ओळ वाचावयाची असते. मूळच्या अवेस्तन लिपीसंबंधाची माहिती अद्यापि उपलब्ध नाही. अवेस्ता ग्रंथाचे पहलवीमध्ये रूपांतर सस्सानियन काळांत झाले. त्यावेळी अवेस्ता समजण्याची देखील अडचण पडू लागली होती. अवेस्तावर काही टीकाग्रंथ झाले होते असे दिसते; व अशा प्रकारचे टीकाग्रंथ मुसुलमानी अमदानीत म्हणजे ख्रिस्ती शकाच्या आठव्या नवव्या शतकांत देखील झाले होते याबद्दल पुरावा सापडतो. पहलवीमध्ये रूपांतर झालेल्या भागांपैकी, संपूर्ण यश्न, विस्परेद, वंदीदाद व इतर थोडा भाग उपलब्ध आहे. अवेस्ताचे शब्दशः भाषांतर व क्वचित् ठिकाणी विवरणार्थ टीपा असे या रूपांतराचे स्वरूप आहे. मूळ अवेस्तांतील वाक्यरचना देखील जशाच्या तशा भाषांतरात ठेवण्याचा प्रयत्‍न करण्यात आला आहे, व ज्या ठिकाणी अशक्य होईल त्या ठिकाणी तेवढे नवीन प्रत्यय निर्माण करण्यात आले आहे. या पहलवी भाषांतरावरून प्राचीन काळी या झरथुष्ट्रांच्या धर्मासंबंधीच्या आपल्या कोणत्या कल्पना होत्या, अवेस्तामधील धर्मविषयक कायद्यांचा तत्कालीन लोक कशाप्रकारे अर्थ लावीत असत, तत्कालीन आचारविचार काय होते यासंबंधीची माहिती मिळते व या दृष्टीने या भाषांतराचे फार महत्त्व आहे. याशिवाय अवेस्तांतील एखाद्या क्लिष्ट शब्दाचा अर्थ या पहलवी रूपांतरावरून समजतो, या दृष्टीनेहि या भाषांतराचे महत्त्व आहे. या भाषांतरात पुष्कळ अशुद्धे व चुका आहेत व त्यात काही काही ठिकाणी विचित्र अर्थ करण्यात आला आहे हे खरे तथापि त्यामुळे त्याचे महत्त्व कमी होत नाही. अवेस्तन वाक्यरचनेबरहूकूम पहलवी भाषांतरांतहि तशीच वाक्यरचना करण्याचा प्रयत्‍न करण्यात आल्यामुळे भाषांतर फार बाजड झाले आहे. इ.स. १२०० च्या सुमारास, धवल नावाच्या एका पारशी पाद्याच्या नेर्योसंघ नावाच्या मुलाने या पहलवी भाषांतराचे संस्कृतमध्ये रूपांतर केले. हे भाषांतर करताना याने ही पहलवी वाक्यरचना संस्कृतमध्ये तशीच ठेवण्याचा प्रयत्‍न केल्याने संस्कृत भाषांतर फार क्लिष्ट झाले आहे संस्कृतांतील संधि-नियमाकडे पूर्ण दुर्लक्ष केलेले आढळते. सुमारे १६००-१८०० च्या सुमारास खोर्द अवेस्ताच्या पहलवी भाषांतराच्या कांही भागांचे अर्वाचीन पर्शुलिपीत रूपांतर करण्यात आले. तसेच १९ व्या शतकात या पहलवी रूपांतराची गुजराती भाषेत दोन रूपांतरे झाली व त्यात बरीच चांगली वठली आहेत.
त्यानंतर पाश्चात्य यूरोपीय पंडितांनी याकडे लक्ष्य वेधले. अवेस्ता ग्रंथाची मूळ लिपी शिकून त्या ग्रंथाचे भाषांतर करण्याचा पहिला मान अ‍ॅनक्कोटिल डू पेरा या फ्रेंच विद्वानास देणे जरूर आहे. त्याने हिंदुस्थानात येऊन अतिशय संकटात दिवस काढून मोठ्या खटपटीने इराणी भटजीजवळ या ग्रंथांचे अध्ययन केले; त्या ग्रंथाच्या काही प्रती मिळविल्या व त्या धर्मांतील विधींचाही त्याने थोडाफार परिचय करून घेतला. पारीस येथे परत आल्यानंतर त्याने सतत दहा वर्षें या ग्रंथाचे अध्ययन करून १७७१ साली या ग्रंथाचे सटीक भाषांतर केले.
या भाषांतरामुळे यूरोपमध्ये खळबळ उडून गेली. पुष्कळ लोकांनी डू पेराने मिळवलेल्या ग्रंथाच्या खोटेपणाबद्दल शंका प्रदर्शित केली. यामध्ये सर जोन्स हा प्रमुख होता. त्याने डू पेराला मिळालेली प्रत, साफ खोटी असून त्याला पारशांशी चकविले असे प्रतिपादन केले. त्याच्या उलट फ्रान्समध्ये डू पेराला पुष्कळ अनुयायी मिळाले व जर्मनीतील विद्वान क्लूकर याने तर या डू पेराच्या भाषांतराचे रूपांतर करून व त्यात भरपूर माहितीची भर घालून ते पुस्तक प्रसिद्ध केले.
इ.स. १८२५ च्या सुमारास पाश्चात्य संस्कृत पंडितांचे इकडे लक्ष्य वेधले. संस्कृत व अवेस्तन भाषेंत बरेंच साम्य आहे असे डू पेरा वगैरे विद्वानांनी सिद्ध केलेंच होते. पण रस्क नांवाच्या डॅनिश भाषाशास्त्रज्ञानें या दोन भाषांत काय साम्य आहे हें सप्रमाण दाखवून दिलें. हा पंडित स्वतःइराणमध्ये गेला होता व तेथून त्यानें अवेस्ता ग्रंथाच्या प्रती व पहलवी भाषांतरें जमवून आणलीं. १८२६ सालीं त्यानें एक छोटासा ग्रंथ लिहून त्यांत, अवेस्तन भाषा फार प्राचीन असून तिच्यामध्ये व संस्कृतमध्ये बरेंच साम्य आहे. ती भाषा संस्कृताहून भिन्न पण, निकटसंबद्ध आहे असें सिद्ध केलें व अवेस्ता ग्रंथांतील लिपीसंबंधाचेहि त्यानें बरेच शोध केले.
यानंतर बर्नाफ नांवाच्या फ्रेंच पंडितानें अवेस्ताचा अभ्यास चालविला होता. डू पेराच्या भाषांतरांत बऱ्याच चुका त्याला आढळल्यामुळें त्यानें नर्योसंघाच्या संस्कृत रूपांतराच्या सहाय्यानें अवेस्ता वाचला व डू पेराच्या भाषांतरांतील पुष्कळ चुका दुरुस्त केल्या. यानंतर या दिशेनें व विशेषतः अवेस्तन लिपीसंबंधानें वॉप, हॉग, विंडीशमन, वेस्तरगार्ड, रोट, स्पीजेल इत्यादी पंडितांनीं फार प्रयत्‍न केले. या पंडितांमध्ये, अवेस्ता ग्रंथाची माहिती करून घेण्याच्या कामीं, प्राचीन टीकाग्रंथाचा व तत्कालीन इतर उल्लेखांचा आश्रय करावयाचा अगर तौलनिक भाषाशास्त्राचें साहाय्य घ्यावयाचें यासंबंधीं वाद माजला होता. पण दोन्ही साधनें सापेक्ष व परस्परसाहाय्यकारी आहेत व त्या दोहोंचाहि उपयोग करून घेणें जरूर आहे हें मत हल्लीं प्रस्थापित झालें आहे.
अजय ठाकूर
अजय ठाकूर ( १ मे १९८६  - हिमाचल प्रदेश, भारत) हा भारतीय कबड्डीपटू आणि भारतीय राष्ट्रीय कबड्डी संघाचा माजी कर्णधार आहे. तो २०१६ च्या कबड्डी विश्वचषक आणि २०१४ आशियाई खेळांमध्ये सुवर्णपदक जिंकणाऱ्या राष्ट्रीय संघाचा भाग होता. २०१९ मध्ये त्यांना पद्मश्री आणि अर्जुन पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
कारकीर्द
२०१७ मध्ये तो भारतीय संघाचा कर्णधार होता आणि त्याने आपल्या संघाला सुवर्णपदक जिंकले. तो २०२० च्या  ६७ व्या वरिष्ठ नागरिक कबड्डी चँपियनशिपमध्ये हिमाचल पुरुष संघाचे नेतृत्व करतो. सध्या तो पोलिस उपअधीक्षक म्हणून कार्यरत असलेल्या हिमाचल प्रदेश पोलिस सेवा केडरचा सदस्य आहे.
पुरस्कार
एशियन कबड्डी चॅम्पियनशिप २०१७ (गोर्गन, इराण) - सुवर्णपदक.
विश्वचषक २०१६  (अहमदाबाद, भारत) - सुवर्णपदक
आशियाई खेळ २०१८ (जकार्ता, इंडोनेशिया) - कांस्यपदक
पद्मश्री पुरस्कार (२०१९)
अर्जुन पुरस्कार (२०१९)
संदर्भ
वर्ग:भारतीय कबड्डी खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मध्य प्रदेशमधील जिल्हे
भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यात ५१ जिल्हे आहेत. त्यांवर एक दृष्टिक्षेप.
वर्ग:भारतामधील जिल्हे
चिले राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
चिले क्रिकेट ही दक्षिण अमेरिकेतील चिले देशात क्रिकेटचे नियमन करणारी संघटना आहे.
बाह्य दुवे
क्रिकेट संघटना वर्ग:रिकामी पाने
ऑक्टाव्हियो पाझ
ऑक्टाव्हियो पाझ लोझानो (Octavio Paz Lozano; ३१ मार्च १९१४–१९ एप्रिल १९९८) हे एक मेक्सिकन कवी, लेखक व प्रशासकीय अधिकारी होते. त्यांना १९९० सालचे साहित्यातील नोबेल पारितोषिक मिळाले. १९६० च्या दशकात पाझ भारतातले मेक्सिकोचे राजदूत होते.
भारतातील वास्तव्याचा त्यांच्या लेखनावर प्रगाढ प्रभाव आहे असे मानले जाते. “एल लाबिरिन्तो देला सोलेदाद” (“एकांताचा भुलभुलैय्या”), “एल मोनो ग्रामातिको” (“वानर व्याकरणकार”), व “लादेरा एस्ते” (“पुर्वेकडचे उतार”) ही त्यांची मुख्य ललित पुस्तके आहेत. याशिवाय त्यांची वीसहून अधिक काव्यसंग्रहे प्रकाशित आहेत. त्यातल्या अनेकांचे जगभरातील अनेक भाषांत अनुवाद उपलब्ध आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:मेक्सिकन लेखक वर्ग:मेक्सिकन कवी वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते
धामणगाव (येवला)
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
यमुना क्रीडा संकुल
यमुना क्रीडा संकुल भारताच्या नवी दिल्ली शहरातील क्रीडा संकुल आहे.
वर्ग:२०१० राष्ट्रकुल खेळ मैदान
देवदत्त नारायण टिळक
देवदत्त नारायण टिळक (१८९१ - ??) हे मराठी लेखक होते. हे लक्ष्मीबाई टिळक आणि ना.वा. टिळक यांचे पुत्र होत.
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गोरपे
गोरपे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील अंबरनाथ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात मॉरिशियस
वर्ग:मॉरिशियस वर्ग:रिकामी पाने
पोप इनोसंट नववा
पोप इनोसंट नववा (जुलै २०, इ.स. १५१९:बोलोन्या, इटली - डिसेंबर ३०, इ.स. १५९१:रोम) हा सोळाव्या शतकातील पोप होता. हा फक्त दोन महिने पोपपदावर होता.
याचे मूळ नाव जियोव्हानी ॲंतोनियो फॅचिनेटी असे होते.
इनोसंट ०९ इनोसंट ०९ वर्ग:इ.स. १५१९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५९१ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भोपाळ वायुदुर्घटना
भोपाळ वायुदुर्घटना ३ डिसेंबर, १९८४ या दिवशी मध्यप्रदेश येथील भोपाळ या शहरात घडली. युनियन कार्बाइड (इंडिया) लिमिटेड या कंपनीच्या ६१० नंबरच्या जमिनीखालील टॅंकमधून अत्यंत विषारी असा पेस्टिसाईड मिथाईल आयसोसायनाईट (एम. आय. सी.) वायुच्या ४० टन गळतीमुळे ही दुर्घटना घडली. जवळपास २०,००० लोकांना या दुर्घटनेशी निगडित आजारांमुळे मृत्यू ओढवला तर ५००,०००हून जास्त जण जखमी अथवा अपंग झाले.
पार्श्वभूमी
युनियन कार्बाईड इंडिया लि. हा एकोणीसशे सत्तरच्या दशकात भोपाळमधला एक महत्त्वाचा प्रकल्प होता. अमेरिकन मल्टिनॅशनल कंपनीची ही भारतातील सबसिडियरी. इथे ‘सेव्हिन’ (कार्बारिल) नावाचे एक कीटकनाशक मिथाईल आयसोसायनाइट (एमआयसी) व इतर काही द्रव्यांपासून बनविले जात असे. द्रव स्थितीत असलेला मिथाईल आयसोसायनाइट वायुरूप अवस्थेत अत्यंत विषारी असल्याची पूर्ण कल्पना अमेरिकन तसेच भारतीय कंपनीला होती. एम.आय.सी.चे रूपांतर वायूत होऊ नये म्हणून जमिनीखालच्या थंड टाक्यांमधून तो द्रव साठवला जात असे. अशा तीन टाक्या जमिनीखाली होत्या. त्यापैकी एका टाकीमधून द्रव एम.आय.सी.चे गॅसमध्ये रूपांतर झाले.
दुर्घटना
दोन डिसेंबर एकोणवीसशे चौऱ्याऐंशीच्या रात्री नाईट पेट्रोलिंग युनिटने जवळच्या पोलीस कंट्रोल रूमला रात्री १.२५ च्या सुमारास पहिली बातमी कळवली की, कसलासा वायू पसरला आहे आणि लोक घाबरून पळत आहेत. वायुगळती युनियन कार्बाईडमधून होत असल्याचाही संदेश पोहोचला. युनियन कार्बाईडच्या अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न सुरू झाला. परंतु एकही जबाबदार अधिकारी सापडेना. रात्री दोनच्या सुमारास कंट्रोल रूममधील फोन सतत खणखणू लागले आणि पोलीस केवळ एवढीच माहिती देऊ शकत होते की, शहरात वायुगळती झाली आहे आणि पाण्याचा वापर केल्यास होणारा त्रास कमी होऊ शकेल. मात्र, हा वायू इतका विषारी असल्याची कल्पना यंत्रणेलाच नसल्यामुळे केवळ लोकांमधली भीती दूर करणे आणि पळणाऱ्यांची सुरक्षितता एवढीच बाब प्रामुख्याने त्या रात्री विचारात घेतली जात होती. तीन डिसेंबरची सकाळ उजाडली. सकाळी सहा-साडेसहा वाजेपर्यंत या घटनेची तीव्रता लक्षात आली. मृत्यूने घातलेले थैमान लक्षात येऊ लागले. लोक मृत अथवा घायाळ शरीरे भोपाळ मेडिकल कॉलेजच्या आवारात पोस्टमॉर्टेमसाठी आणून टाकू लागले. या परिस्थितीत नेमक्या इलाजाबाबत डॉक्टरांमध्येही संदिग्धताच होती.
१६ डिसेंबर १९८४पासून ‘ऑपरेशन फेथ’ हाती घेण्यात आले. कंपनीपासून दूरवरच्या कॅम्प्समधून लोकांची व्यवस्था करण्यात आली. मात्र, या ऑपरेशनपूर्वीच जुन्या भोपाळमधील बरेच लोक उठून निघून गेले होते. १६ डिसेंबरला सकाळी नऊ वाजता ‘फेथ ऑपरेशन’ सुरू झाले. या प्रक्रियेदरम्यान कंपनीच्या आजूबाजूला सर्वत्र पाणी टाकण्यात येत होते. वायुदलाच्या हेलिकॉप्टर्समधूनही सतत पाण्याचा शिडकावा कंपनीवर होत राहिला. लोकांच्या मनात विश्वास उत्पन्न व्हावा म्हणून मुख्यमंत्र्यांसह सगळा अधिकारी काफिला ऑपरेशनदरम्यान कंपनीमध्येच दिवसभर राहत होता. आणि २२ डिसेंबरच्या संध्याकाळी ‘ऑपरेशन फेथ’ संपले.
दुर्घटनेचे परिणाम
या दुर्घटनेत ३,०००हून अधिक लोकांचा काही दिवसांतच मृत्यू झाला तर जवळपास २०,००० लोकांचा या दुर्घटनेशी निगडित आजारांमुळे मृत्यू ओढवला. भोपाळ वायु दुर्घटना ही उद्योगजगतातील आत्तापर्यंतची सर्वात मोठी दुर्घटना गणली जाते.
युनियन कार्बाईडवरील खटला आणि वॉरेन अँडरसनवरील आरोप
युनियन कार्बाईड कंपनीचे त्यावेळचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO), वॉरेन अँडरसन यांच्यावर इ.स. १९९१ मध्ये मनुष्यवधाचा खटला भरण्यात आला. अँडरसन यांना १ फेब्रुवारी १९९२ रोजी भोपाळच्या सरन्यायाधीशांनी मनुष्यवधाचा खटल्यामधे न्यायालयामधे हजर न झाल्याने त्यांना फरारी म्हणून घोषित केले. न्यायालयाने अँडरसन यांच्या अमेरिकेतून भारताकडे प्रत्यार्पणासाठी भारतीय सरकारला आदेश जारी केला. अँडरसन यांना अटक होऊ शकली नाही. अखेर व्हेरो बीच, फ्लोरिडा येथील एका इस्पितळात २९ सप्टेंबर २०१४ रोजी त्यांचा मृत्यू झाला.
चित्रपट
भोपाळच्या वायुदुर्घटनेवर 'भोपाल एक्सप्रेस' नावाचा महेश मथाई यांनी दिग्दर्शित केलेला हिंदी चित्रपट १९९९ मध्ये निघाला. त्यात नसीरुद्दीन शाह यांच्या व्यतिरिक्त के.के. मेनन व नेत्रा रघुनाथन यांनी कामे केली आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:भोपाळ वर्ग:मध्य प्रदेश वर्ग:भोपाळ वायुदुर्घटना
नंदू साटम
नंदू साटम हे शिवसेनेचे नेते आणि मुंबई शहराचे माजी महापौर आहेत.
वर्ग: मुंबईचे महापौर वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १९१२ मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांत खेळाडूंनी केलेल्या शतकांची यादी
इसवी सन १९१२ मध्ये कसोटी सामन्यांमध्ये खेळाडूंनी केलेल्या शतकांची यादी इथे आहे.
१९११ ← आधी नंतर ‌→ १९१३
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील क्रिकेट
इ.स. १३२४
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३२४ वर्ग:इ.स.च्या १३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
रजनी करकरे देशपांडे
बालपण
रजनी करकरे यांचा जन्म २५ ऑगस्ट १९४३ रोजी कोकणातील तुरळ या गावी झाला. त्या ४ वर्षाच्या असताना १४ ऑगस्ट १९४७ च्या रात्री पोलिओच्या आघाताला बळी पडल्या.कोल्हापूर, मुंबई, पुणे अशा ठिकाणी उपचार झाले, परंतु तोवर कमरेखालचा भाग पूर्णपणे लुळा पडला होता. त्याकाळी सुधारित कृत्रिम साधने नसल्याने कशाचा तरी आधार घेऊन उठणे, चालणे असे प्रयत्‍न ताईनी सुरू ठेवले.
औपचरिक शिक्षणासहित संगीत शिक्षण
प्राथमिक शिक्षणासाठी रजनीताईना शिकवण्यासाठी शिक्षक घरी जात असत. पुढे त्यांना थेट इ.३री मध्ये प्रवेश देण्यात आला. शाळेत स्वच्छता गृहांची व्यवस्था नसल्यामुळे ताईना दिवसभर गैरसोयीचे होत असे. इ.४थी मध्ये गणिताच्या परीक्षेत काही जमेना म्हणून शिक्षकांसमोर आत्मविश्वासाने गाणे गाऊन दाखवले. १९५८ मध्ये इ.७वी पासून ताईनी गाणे शिकायला सुरुवात केली. चौदा वर्षे अनेक गुरूंकडून त्यांनी विविध प्रकारच्या गायकीचे शिक्षण घेतले असले तरी नामदेवराव भोईटे हे त्यांचे मुख्य गुरू होत. रजनी करकरे यांनी १९६७ सालापासून आकाशवाणीवर गायन सादर करण्यास सुरुवात केली. ताईनी शास्त्रीय संगीत, नाट्यसंगीत, ठुमरी, सुगम संगीत या गायन प्रकारांचे शिक्षण कोणतीही परीक्षा न देता घेतले. बहिणीची मदत घेत कुबड्यांच्या आधाराने ताईनी ११वी पर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. पुढे त्या मराठी विषय घेऊन बी.ए. झाल्या.
संस्थेची स्थापना
पुढे रजनी करकरे आणि नसीमा हुरजूक या दोघींनी मिळून अपंग माजी सैनिक बाबू काका दिवाण यांच्या प्रेरणेने व त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अपंग पुनर्वसन केंद्राची स्थापना केली. अनेक दिव्यांना सामोरे जात त्या दोघी अपंगांसाठी कार्य करीत राहिल्या. संस्थास्नेही, विश्वस्त व सरकारकडून मिळालेला निधी तसेच स्वकमाईतून त्यांनी उचगाव येथे घरोंदा वसतिगृह, अपंग व सुदृढ यांना एकत्र शिक्षण देणारे समर्थ विद्यामंदिर व समर्थ विद्यालय या शाळा उभारल्या. या दोघींनी कदमवाडी येथे अपंगांसाठी व्यवसाय प्रशिक्षण केंद्र व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ येथे काजू प्रक्रिया केंद्र स्थापन केले.
वैवाहिक जीवन
या दरम्यान १९८५ साली रजनीताई व प्रमोद देशपांडे [ऊर्फ पी.डी.] यांचा प्रेमविवाह झाला आणि अपंग व सुदृढ यांच्या विवाहाचा आदर्श सर्वांसमोर उभा राहिला. राजनीताईनी संस्थेमध्ये अपंगांसाठी विवाह मंडळदेखील चालवले. त्यातून अनेक अपंग जोडप्यांना सुखाचे वैवाहिक आयुष्य लाभले. पी.डी. सरांनी बँकेतील नोकरीत स्वेच्छानिवृत्ती घेऊन रजनीताईंसोबत स्वतःलाही संस्थेच्या कार्यात वाहून घेतले.
कलांजलीची स्थापना
स्वतःला मिळालेल्या पुरस्कारांतून रजनी करकरे-देशपांडे व सुचित्रा मोर्डेकर यांनी ‘कलांजली’ ही सुगम संगीताचे शिक्षण देणारी संस्था स्थापन केली. त्यांच्या या संस्थेला काही पुरस्कारही मिळाले. रजनी करकरे देशपांडे स्वतःच्या घरीही गाण्याची शिकवणी घेतात.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्ते वर्ग:मराठी गायक वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मिफ्ता
मराठी इंटरनॅशनल फिल्म ॲन्ड थिएटर ॲवॉर्ड्‌स, अर्थात मिफ्ता, (अर्थ: आंतरराष्ट्रीय मराठी चित्रपट व नाट्य पुरस्कार ; इंग्लिश: Marathi International Film and Theatre Awards) हे मराठी भाषेतील चित्रपट व नाटकांसाठीचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील पुरस्कार आहेत. इ.स. २०१० सालापासून या पुरस्कारांची सुरुवात झाली.
मराठी चित्रपट दिग्दर्शक-अभिनेता महेश वामन मांजरेकर आणि संतोष मांजरेकर हे मिफ्ता पुरस्कारांचे प्रवर्तक असून म्हैसकर फाउंडेशन पुरस्कारांचे मुख्य प्रायोजक आहेत.
ब्रिटिश साम्राज्य
ब्रिटिश साम्राज्य (इंग्लिश: British Empire) हे युनायटेड किंग्डमशासित मांडलिक देश, वसाहती, संरक्षित देश व अन्य प्रशासित प्रदेशांपासून बनलेले साम्राज्य होते. इ.स.च्या १६ व्या व १७ व्या शतकांमध्ये इंग्लंडाने स्थापलेल्या व्यापारी ठाण्यांपासून व त्यांच्याशी संलग्न वसाहतींपासून ब्रिटिश साम्राज्याचा आरंभ झाला. परमोत्कर्षाच्या काळात ब्रिटिश साम्राज्य इतिहासातील सर्वांत विशाल साम्राज्य होते व शतकभराहून अधिक काळ प्रभावशाली महासत्ता होते. इ.स. १९२२ साली जगातील ४५.८ कोटी, म्हणजे तत्कालीन जागतिक लोकसंख्येच्या एक चतुर्थांश लोकसंख्या ब्रिटिश साम्राज्याच्या अमलाखाली राहत होती व ब्रिटिश साम्राज्याचा विस्तार ३,३६,७०,००० वर्ग कि.मी., म्हणजे पृथ्वीवरील जमिनीच्या एक चतुर्थांश क्षेत्रफळावर फैलावला होता. ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना (formation of Rico) : 1599 मद्धे लंडनच्या काही साहसी व्यापाऱ्यांनी एकत्र येऊन 'इंग्लिश ईस्ट इंडिया कंपनी ' या नावाने एक व्यापारी कंपनी स्थापन केली.
बाह्य दुवे
वर्ग:इतिहास
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात आयर्लंड
वर्ग:आयर्लंड वर्ग:रिकामी पाने आयर्लंड
खानिवळी
खानिवळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन पुढे खानिवळी-पळसईफाटा मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव १३ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे मोठे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ४९२ कुटुंबे राहतात. एकूण २१३७ लोकसंख्येपैकी ११११ पुरुष तर १०२६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७९.९८ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ८५.७६ आहे तर स्त्री साक्षरता ७३.७६ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २५४ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या ११.८९ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
आंबिस्तेखुर्द, आंबिस्तेबुद्रुक, आब्जे, निचोळे, भावेहर, गौरापूर, पळसई, आसनास, कळमभाई, देवघर, बिळोशी ही जवळपासची गावे आहेत.खानिवळी गावाची स्वतंत्र ग्रामपंचायत आहे.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
खार्टूम
खार्टूम (الخرطوم) ही आफ्रिकेमधील सुदान देशाची राजधानी व दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. खार्टूम शहर सुदानच्या मध्य भागामध्ये नाईल नदीच्या काठांवर वसले आहे. येथेच नाईलच्या निळी नाईल व पांढरी नाईल ह्या नाईलच्या दोन प्रमुख उपनद्यांचा संगम होतो.
डॉ. कर्नीसिंग शूटिंग रेंज
वर्ग:२०१० राष्ट्रकुल खेळ मैदान वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:नवी दिल्ली मधील वास्तू व इमारती
विल्यम क्विस्ट
वर्ग:डेन्मार्कचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लाग्वार्डिया विमानतळ
लाग्वार्डिया विमानतळ अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरातील विमानतळ आहे. हा विमानतळ शहराच्या उत्तर भागातील क्वीन्स बोरोमध्ये असून येथून अंतर्देशीय वाहतूक होते.
न्यू यॉर्क शहर व महानगरात याशिवाय जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि स्ट्युअर्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हे इतर तीन विमानतळ आहेत.
सांख्यिकी
एरट्रान एरवेझचे प्रवासी धरून.
जिवा पांडु गावित
जिवा पांडु गावित हे महाराष्ट्रातील एक राजकारणी आहेत. ते सुरगाणा व कळवण येथून ७ वेळा आमदारपदावर निवडून गेले. २०१४ मध्ये त्यांना महाराष्ट्र विधानसभेचे तात्पुरते अध्यक्ष नेमण्यात आले. गावित हे मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे सदस्य आहेत, व महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेतील एकमेव डाव्या गटातील सदस्य आहेत.
१९७८ : पहिल्यांदा आमदार
१९८०: दुसऱ्यांदा आमदार
१९८५: तिसऱ्यांदा आमदार
१९९५ : पहिल्यांदा पराभव ( हरीचंद्र चव्हाण अपक्ष निवडून आले)
१९९९ : पाचव्यांदा आमदार
२००४ : सहाव्यांदा आमदार
२००९ : दुसऱ्यांदा पराभव ( ए टी पवार निवडून आले)
२०१४ : सातव्यांदा आमदार ( विधानसभा हंगामी अध्यक्ष झाले)
२०१९ : तिसऱ्यांदा पराभव(नितिन पवार निवडुन आले)
शेतकऱ्यांचे मुकरदम ते कर्तृत्ववान आमदार अशी त्यांची ओळख आहे शैक्षणिक प्रगतीसाठी विकासाच्या नव्या वाटेवर असलेला आदिवासी समाज हा पुर्वीपासून त्याच्या परंपरेने चालत आलेल्या मानसाच्या गळ्यात जणुकाही एक ताईत बांधुन ठेवले असावे वनहक्क दावे, रोजगार हमी, दारिद्र्य रेषेखालील कुटुंबांना रेशनकार्ड मिळवून दिले ,बेघर लोकांना घरकुल योजना, रस्ते ,पाणी, वीज, शिक्षण,बोगस आदिवासी हट्टाव मोहिम राबविली  शेतकऱ्यांच्या हितासाठी नाशिक ते मुंबई पर्यंत पायी लॉंग मोर्चा काढणे बदलत्या काळानुसार लोप पावत चाललेल्या संस्कृतीच्या आदिवासी भागातील संस्कृती लोककला प्रत्यक्ष अनुभवुन जपणे हे आजही महत्त्वाचे आहे हे त्यांचें सामाजिक विचार शैक्षणिक प्रगतीसाठी नेहमीच कर्तव्यदक्ष राहुन आदिवासी भागातील लोकांची परिस्थिती ही गरीबीची बेताचीच असल्याने आदर्श शिक्षण प्रसारक मंडळ अलंगुण ता. सुरगाणा जि. नाशिक या संस्थेची स्थापना करून अतिदुर्गम भागात आतापर्यंत १९ प्राथमिक, माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शाळा सुरू केल्या आहेत यात ,शहिद भगतसिंग माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विद्यालय अलंगुण,अनुदानित प्राथमिक माध्यमिक व उच्च माध्यमिक आश्रमशाळा अलंगुण,प्रगती माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विद्यालय उंबरपाडा,अँड  डि टि  जायभावे विद्यालय घागबारी, अनुदानित प्राथमिक माध्यमिक व उच्च माध्यमिक आश्रमशाळा श्रिभुवन आणि चिंचले,आणी भेगुसावरपाडा,खिर्डीभाटी ,पाहुचीबारी,(पेठ) देवडोंगरा,आंबोली(त्र्यंबकेश्वर) अशा अनेक शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालय स्थापन करून ज्ञानदानाची विद्यापीठ मुक्तपणे आदिवासी भागात १९९४ पासून खुली केली आहेत त्यामुळे बरेच आदिवासी भागातील तरुण विद्यार्थी हे शिक्षणातील प्रगतीने घडुन पुढे आले आहेत
त्यासाठी त्यांना अनेक पुरस्कार मिळाले
२००८ गिरणागौरव पुरस्कार (कुसुमाग्रज प्रतिष्ठान नाशिक )
२०१६ सावित्रीबाई फुले राष्ट्रीय पुरस्कार
२०१८ : फडकी फौंडेशन अकोले यांचा जीवनगौरव पुरस्कार देऊन सन्मानित केलं ( डॉ संजय लोहकरे )
विकासनामा प्रगतिचा हे पुस्तक म्हणजे आदिवासी समाजातील क्रियाशील कार्यकर्ते, म्हणून केलेल्या कामाचा आलेखच आहे अशा या कर्तबगार व्यक्तीमत्वला शुभेच्छा आहेत भावी समाजकार्यासाठी.
राजकीय कारकीर्द
गावीत ह्यांनी आपल्या राजकीय कारकिर्दीला प्रारंभ शेतकरी हक्कांचे वकील म्हणून केला आणि किसान सभेचे ते सदस्य झाले. एक कट्टर कम्युनिस्ट असून, गावीत प्रथम महाराष्ट्र विधानसभेत सुरगाणा मतदार संघा मधुन १९७८ मध्ये एका कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) ति किटावर निवडून आले व हरिचंद्र चव्हाण ह्यांना फक्त चारशे वोटांने मात दिली. १९८० च्या पुढील विधानसभा निवडणूकीमध्ये गावीत काँग्रेस उमेदवार सिताराम भोये ह्यांना सुमारे १८०० मतांने मात देऊन विजयी झाले.
अपंगांचे सांस्कृतिक कार्यक्रम
परिचय
कोल्हापूर शहरात नसीमा हुरजूक‎ यांनी १९८४ साली अपंग विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक, मानसिक तसेच सामाजिकदृष्ट्या पुनर्वसनाचे काम करणारी ‘हेल्पर्स ऑफ दि हॅन्डिकॅप्ड’ नावाची संस्था स्थापन केली..
कांपिनास
कांपिनास (Campinas) हे ब्राझील देशाच्या साओ पाउलो राज्यामधील एक मोठे शहर आहे. ब्राझीलच्या दक्षिण भागात साओ पाउलोच्या १०० किमी उत्तरेस वसलेल्या कांपिनासची लोकसंख्या २१२ साली १०.८ लाख इतकी होती. लोकसंख्येनुसार ते ब्राझीलमधील १४व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. येथील कांपिनास विद्यापीठ लॅटिन अमेरिकेमधील सर्वात प्रतिष्ठेच्या शिक्षण संस्थांपैकी एक मानले जाते. ब्राझीलचा ४था राष्ट्राध्यक्ष मनोएल फेरेझ दि काम्पोस सॅलेस ह्याचा जन्म येथे झाला होता.
अपंगांचे सांस्कृतिक कार्यक्रम
परिचय
‘हम होंगे कामयाब’ हा सांस्कृतिक कार्यक्रम संस्थेच्या विविध उपक्रमांपैकी एक आहे.
कांपिनास
बाह्य दुवे
वर्ग:ब्राझीलमधील शहरे
अपंगांचे सांस्कृतिक कार्यक्रम
सुरुवात
हेल्पर्स ऑफ दि हॅन्डिकॅप्ड या संस्थेचे विश्वस्त देशभ्रतार यांच्या संकल्पनेतून ‘हम होंगे कामयाब’ हा सांस्कृतिक कार्यक्रम महाराष्ट्रातील अनेक ठिकाणी जानेवारी २००१ पासून सुरू झाला.
माहिती
‘हम होंगे कामयाब’ हा कार्यक्रम महाराष्ट्रात कोल्हापूर, सांगली, कराड, चिपळूण, महाड, मुंबई, पुणे, संगमनेर आणि अहमदनगर या ठिकाणी तसेच महाराष्ट्राबाहेरील गोवा, हैदराबाद या ठिकाणी झाला आहे. या कार्यक्रमासाठी सुरुवातीच्या काळात ‘अनाम प्रेम’ व ‘स्नेह परिवार’ या संस्थांनी कार्यक्रमात भाग घेणाऱ्या संस्थेच्या अपंग विद्यार्थ्यांना विशेष संधी देऊन प्रोत्साहित केले.
नृत्य दिग्दर्शनासाठी विद्यार्थ्यांना सागर बगाडे व संस्थेच्या कु. रेखा देसाई यांचे मार्गदर्शन लाभले.
वैशिष्ट्य
हम होंगे कामयाब या कार्यक्रमात सहभागी झालेले अपंग कलाकार आपले अपंगत्व न दाखवता त्यांच्यातील कला सादर करतात. या कार्यक्रमात संस्थेचे विद्यार्थी, संस्थेत काम करणारे अन्य लोक आणि सुदृढ विद्यार्थीही उत्स्फूर्तपणे सहभागी होतात.
या कार्यक्रमात १५ वर्षात १०० हून अधिक विद्यार्थ्यांनी सहभाग नोंदविलेला आहे. या सगळ्या कार्यक्रमामुळे त्याच्यामध्ये बदल घडून येतो.
घटक
हम होंगे कामयाब या कार्यक्रमाचा आकर्षणबिंदू म्हणजेच व्हीलचेअर नृत्य. या सांस्कृतिक कार्यक्रमातील विविध सादरीकरणे पुढीलप्रमाणे आहेत.
उद्दिष्ट
हम होंगे कामयाब या सांस्कृतिक कार्यक्रमामुळे सहभागी कलाकारांचे मानसिक पुनर्वसन होते तसेच त्यांचा आत्माविश्वाश वाढण्यास मदत होते.
या उपक्रमामुळे कार्यक्रम पाहणाऱ्या मानसिक दृष्ट्या खचलेल्या व्यक्तींनाही जगण्याची एक नवी उमेद मिळते असा अनुभव आला आहे.
अनुपपूर जिल्हा
''हा लेख अनुपपुर जिल्ह्याविषयी आहे. अनुपपूर शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
अनुपपुर जिल्हा भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील एक जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र अनुपपूर येथे आहे.
चतुःसीमा
वर्ग:अनुपपूर जिल्हा वर्ग:मध्य प्रदेशमधील जिल्हे
हवामानशास्त्र
हवेचे तापमान, वातावरणातील दाब, वाऱ्याची गती व दिशा यांच्या परस्परसंबंधातून निर्माण होणारी वादळे, ढग, पाऊस, विजांचा कडकडाट आदी घटनांची कालमानानुसार बदलणाऱ्या वागणुकीचा अभ्यास करणाऱ्या शास्त्रास हवामानशास्त्र (इंग्लिश: Meteorology, मीटिअरॉलजी ;) असे म्हणतात. वातावरणातील या घडामोडीचे निरिक्षण करून त्यांचा अभ्यास करणे, त्यानुसार जवळच्या आणि दूरच्या भविष्यातील हवामानाविषयी अंदाज बांधणे हे हवामानशास्त्रज्ञांचे प्रमुख काम असते'''. २३ मार्च हा दिवस ‘जागतिक हवामानशास्त्र दिन म्हणून साजरा होतो.'''
सद्य स्थिती
संगणकाच्या शोधाने हवामानशास्त्राचा अभ्यास सुकर झाला. हवामान निरीक्षणांचा उपयोग करून, अंदाज वर्तविण्याची सांख्यिक पद्धतीने गणिते करून, त्यानुसार अंदाज वर्तविण्याचे काम संगणक करू लागले. या नुसार नकाशे तयार करण्याचे कामही संगणक करू लागले.
साधने
हवामान निरीक्षणासाठी अनेक प्रकारची साधने वापरली जातात. या साधनांच्या मदतीने हवामानविषयक घटनेचे भौगोलिक स्थान, तिची तीव्रता, वेग, प्रकार, तिच्यामुळे होणारे तापमानातील बदल अशा निरीक्षणांची नोंद केली जाते. ही उपकरणे जमीन, समुद्र आणि वातावरण अशी तिन्ही ठिकाणी निरिक्षणासाठी नियुक्त केली जातत.
वरील सर्व प्रकारे केलेल्या निरीक्षणांचा उपयोग हवामान साच्या मध्ये (वेदर मॉडेल्स) करून नजीकच्या भविष्यातील हवामानाविषयी अंदाज वर्तविला जातो.
हवामान मॉडेल
हवामानाची मॉडेल करण्यासाठी प्रवाही पदार्थाच्या हालचालींविषयी समीकरणे तयार केली जातात. या समीकरणांच्या आधारे विविध स्थितीतील हवामानाचे संगणकीय साचे बनविले जातात.
बाह्य दुवे
वर्ग:हवामानशास्त्र वर्ग:भौतिकशास्त्र
बहरैन क्रिकेट असोसिएशन
बाह्य दुवे
वर्ग:क्रिकेट संघटना क्रिकेट संघटना वर्ग:रिकामी पाने
मकि-इ
हे जपानी लाखेचे सजावटीचे तंत्र आहे. यामध्ये लाखेच्या भांड्यांवर लाखेने चित्रे, नमुने आणि अक्षरे रेखाटली जातात आणि नंतर सोन्याच्या किंवा चांदीसारख्या धातूची पावडर त्यावर शिंपडली जाते. मकि-इ एक मिश्रित शब्द आहे. या शब्दातील मकिचा ज्याचा अर्थ शिंपडणे आणि "इ" म्हणजे चित्र किंवा रचना असा आहे. या सजावटीच्या तंत्राने बनवलेल्या लाखेच्या भांड्यासाठी देखील हा शब्द वापरला जातो. मकि-ई हा शब्द प्रथम हियन कालावधीत वापरल्याचे दिसून येते.
हे तंत्र जपानी लाखेच्या सजावटमध्ये सर्वात जास्त वापरले जाणारे तंत्र आहे. मकि-इ हे तंत्र इतर तंत्रांसहीत एकत्रित करून वापरले जाते. इतर तंत्रे उदा. , यात शेलफिशचा नॅक्रेस लेयर एम्बेड केला जातो किंवा लाखेमध्ये पेस्ट केला जातो. यात लेयर लाखेमध्ये धातू किंवा हस्तिदंती एम्बेड केली जाते आणि यात सोन्याचे पान किंवा सोन्याची पावडर पोकळीत एम्बेड केली जाते.
विविध रंग आणि पोत तयार करण्यासाठी, मकि-इ कलाकार सोने, चांदी, तांबे, पितळ, शिसे, ॲल्युमिनियम, प्लॅटिनम आणि पेवटर तसेच त्यांच्या मिश्र धातुंसह विविध धातूंच्या पावडरचा वापर करतात. पावडर शिंपडण्यासाठी आणि बारीक रेषा काढण्यासाठी बांबूच्या नळ्या आणि विविध आकाराचे मऊ ब्रश वापरले जातात. मकि-इ तयार करण्यासाठी अत्यंत कुशल कारागिराची आवश्यकता असते. तरुण कलाकार कौशल्य विकसित करण्यासाठी बरीच वर्षे काम करतात आणि शेवटी मकि-इ मास्टर्स बनतात. कोअमि डोचो (१४१० ते १४७८) हे या विशिष्ट कामांशी जोडलेले पहिले मकि-इ मास्टर होते. त्यांच्या मकि-इ मध्ये विविध जपानी समकालीन चित्रकारांच्या रचना वापरल्या गेल्या होत्या. कोआमि आणि दुसरा मकि-इ मास्टर, इगारशी शिनसाई, जपानच्या इतिहासातील लाख बनविण्याच्या दोन प्रमुख शाळांचे प्रवर्तक होते.
उत्पादन प्रक्रियेनुसार वर्गीकरण
मकि-इ बनवण्याच्या प्रक्रियेचे वर्गीकरण ढोबळपणे ३ प्रकारात होते. हिरा मकि-इ (平蒔絵), तोगीदाशी मकि-इ (研出蒔絵) आणि टाका मकि-इ (高蒔絵) या तीन तंत्रांमध्ये वर्गीकरण केले आहे. जपानमध्ये, ही तीन तंत्रे आणि शिशियाई तोगिदाशी मकि-इ (肉合研出蒔絵), जे तोगीदाशी मकि-इ आणि टाका मकि-इ यांचे मिश्रण आहे, मोठ्या प्रमाणावर वापरले जातात. या मकि-इ प्रक्रिया सामान्य रोगण प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर सुरू केल्या जातात. दुस-या शब्दात सांगायचे तर, लाकूड किंवा कागदाला लाकूड किंवा ब्रश वापरून लाखेने लेप करणे, ते कोरडे करणे आणि पॉलिश करणे यासारख्या अनेक कामांची पुनरावृत्ती करून लाखेचा जाड पाया तयार करणे आवश्यक असते.
तोगीदशी मकि-इ आणि हिरा मकि-इ मध्ये फंगटामेपर्यंत समान प्रक्रिया असते जिथे ते धातूच्या पावडरचे संरक्षण करण्यासाठी लाख लावतात. तथापि, त्यानंतरच्या प्रक्रिया वेगळ्या आहेत. तोगिदाशी माकी-ई नुरीकोमी नावाची प्रक्रिया वापरतात, यामध्ये चित्रे आणि नमुन्यांसह संपूर्ण लाखेची भांडी काळ्या लाखेने लिपतात. लाख कोरडी झाल्यानंतर, धातूच्या पावडरची पृष्ठभाग उघड होईपर्यंत पॉलिश केली जातात. त्यानंतर, हे हिरा माकी-ई सारखेच आहे, ज्यामध्ये वेगवेगळ्या कणांच्या आकाराच्या ब्रशनी पॉलिश केले जाते आणि लाखेला घासून वाळवले जाते. परंतु प्रत्येक प्रक्रियेची पद्धत वेगळी असते. पॅटर्नसह संपूर्ण पृष्ठभाग लाखेने लेपतात आणि नंतर पॉलिश केल्यामुळे, पॅटर्नचा पृष्ठभाग आणि पार्श्वभूमी गुळगुळीत होते आणि हिरा माकी-ई पेक्षा धातूची पावडर काढणे कठीण असते. ही पद्धत हियन काळात विकसित झाली. याच काळात हे पूर्णपणे विकसित झालेले एक तंत्र होते. या तंत्राचा वापर हियन कालावधीच्या उत्तरार्धापर्यंत माकी-ई बनवण्याची मुख्य प्रक्रिया झाली होती. यावेळेस सोने आणि चांदीच्या पावडरचे शुद्धीकरण तंत्र विकसित नव्हते आणि यात वापरले जाणारे कण खडबडीत असायचे. शोसोइन येथे ठेवलेल्या नारा कालखंडातील तलवारीच्या खपली या तंत्रासारखेच असणारे माक्किरुसाकु (末金鏤作) नावाचे तंत्र वापरून केले जात होते. असे मानतात की जपानी माकी-ईची सुरुवात नारा काळात झाली.
बाह्य दुवे
वर्ग: चित्रकलेतील तंत्रे वर्ग: कलात्मक तंत्रे वर्ग: सजावटीच्या कला वर्ग: जपानी कला शब्दावली वर्ग: जपानी लाखेची भांडी
बुद्धांशी संबंधित अवशेष
महापरीनब्बांण सुत्तानुसार, गौतम बुद्धांचा अंत्यसंस्कार करण्यात आले आणि त्यांच्या अनुयायांमध्ये त्यांच्या अस्थीचे विभाजन करण्यात आले.
अवशेष विभागणी
मूलतः त्याच्या राख फक्त शाक्य वंशापर्यंत जाणे अपेक्षित होते. जे बुद्धांचे पूर्वज होते.तथापि तत्कालीन कुळे व राजांनी त्यांच्या अस्थिची मागणी केली.कलह टाळण्यासाठी रक्षा दहा भागात विभाजित करण्यात आली.
वर्ग:बौद्ध धर्म
इंदगाव (अंबरनाथ)
इंदगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील अंबरनाथ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
पोप अनास्तासियस चौथा
पोप अनास्तासियस चौथा (?:रोम, इटली - डिसेंबर ३, इ.स. ११५४:रोम) हा बाराव्या शतकाच्या मध्यकालातील पोप होता.
याचे मूळ नाव कोरादो दि सुबुरा असे होते.
अनास्तासियस ०४ अनास्तासियस ०४ वर्ग:इ.स. ११५४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
स्पोर्टिंग क्लब दि पोर्तुगाल
वर्ग:पोर्तुगीज फुटबॉल क्लब
इ.स. १३२५
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३२५ वर्ग:इ.स.च्या १३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इंदिरा गांधी अरेना
वर्ग:२०१० राष्ट्रकुल खेळ मैदान वर्ग:नवी दिल्ली मधील वास्तू व इमारती
खारीवळी तर्फे कोहज
खारीवळीतर्फेकोहोज हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन पुढे विक्रमगड-वाडा-मनोर मार्गाने गेल्यावर जिल्हा परिषदेच्या भोपिवळी शाळेनंतर खारिवळी रस्त्याने हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव १६ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मोठ्या आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ४४७ कुटुंबे राहतात. एकूण २०१९ लोकसंख्येपैकी १०२७ पुरुष तर ९९२ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७१.६५ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ७८.९८ आहे तर स्त्री साक्षरता ६४.०० आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २५९ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १२.८३ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
मुंगुस्ते, देवळीतर्फेकोहज, भोपिवळी, वैतरणानगर, पिंपळास, आपटी, गोर्हे, सांगे, आवंढे, वासुरीबुद्रुक, बोरांदे ही जवळपासची गावे आहेत.खारिवळी ग्रामपंचायतीमध्ये आपटी आणि खारीवळीतर्फेकोहोज ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
भाऊसाहेब नंदुरकर अभियांत्रिकी महाविद्यालय, यवतमाळ
भाऊसाहेब नंदुरकर इंजिनियरिंग कॉलेज महाराष्ट्राच्या यवतमाळ शहरातील अभियांत्रिकी महाविद्यालय आहे.
स्थापना
डॉ भाऊसाहेब नंदुरकर कॉलेज ऑफ इंजिनीरिंग अँड टेकनॉलॉजि यवतमाळची स्थापना २००७ला झाली
पत्ता :
श्री सत्य साई क्रीडा नगरी वाघापुर रोड यवतमाळ
वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये वर्ग:महाराष्ट्रामधील अभियांत्रिकी महाविद्यालये वर्ग:यवतमाळ वर्ग:महाराष्ट्रातील शैक्षणिक संस्था
पोते
पोते ही ज्यूट अथवा तत्सम पारंपारिक तंतूंपासून तयार करण्यात आलेली एक मोठी पिशवी असते. सहसा, याचा उपयोग धान्य अथवा कोणतेही उत्पादन, शेती उत्पादन, खते, सिमेंट इत्यादी वस्तूंच्या साठवणूकीसाठी व वाहतूकीसाठी होतो.याने धान्य अथवा कोणतेही औद्योगिक उत्पादन याचे भंडारण करणे,ते वाहनात भरणे,त्यास खाली उतरविणे व विक्रीच्या ठिकाणावर त्यास ठेवणे व उपयोगाचे ठिकाणी नेणे आदी क्रिया सोप्या होतात. याची धारकक्षमता साधारणपणे २० किलो ते १०० किलो इतकी असू शकते.
ज्यूटचे धागे वापरून तयार केलेले पोते हे पर्यावरणपूरक व जैवविघटित होणारे असते.पण यावर ओलाव्याचा परिणाम होतो.
सध्या पोते पॉलिप्रॉपेलिन अथवा तत्सम कृत्रिम धाग्यांपासूनही तयार करण्यात येतात.ती सहसा, पर्यावरणपूरक असत नाहीत पण यावर थोड्याशा ओलाव्याचा परिणाम होत नाही.
मका आदींच्या तंतूंपासून पर्यावरपूरक पोती तयार करण्यात येतात.
प्रकार
वेगवेगळ्या प्रकारचे धान्य अथवा वस्तू साठविण्यासाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे पोती (पोत्याचे अनेकवचन) बनविण्यात येतात. धान्याचा अथवा वस्तूचा आकार (ग्रेन-दाण्याचा आकार) यावर ते अवलंबून असते. बारीक वस्तू,जसे तांदूळ, गहू, बाजरी, ज्वारी खते, साखर,सिमेंट यासाठी असलेल्या पोत्यांची वीण ही घट्ट असते. त्याने आतील वस्तू बाहेर गळत नाहीत. पण वांगे, कांदा, बटाटे आदी ठळक वस्तूंच्या साठवणूकीसाठी वापरण्यात येणारी पोती ही सहसा मोकळ्या विणीची असतात. त्याने या वस्तू हवेशीर राहतात व त्याचा लवकर नाश होत नाही व उष्म वातावरणाचा त्यावर परिणाम होत नाही.
पोत्याचे उत्पादनात वापरण्यात आलेल्या वस्तूनुसार त्याची उत्पादनकिंमत ठरते.
बारदाना
बारदाना ही शेतीसंदर्भातील एक संज्ञा आहे. हा पोत्यास असलेला एक हिंदीभाषिक शब्द आहे.बारा प्रकारचे दाणे ज्यात ठेवता येतात तो (बारादाना) 'बारदाना' असा त्याचा अर्थ असू शकतो.बारादानाचा अपभ्रंश मग बारदाना झाला असावा.
वर्ग:शेती वर्ग:उत्पादन
धुळगाव (येवला)
धुळगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
टेबल टेनिस
टेबल टेनिस अथवा पिंग पॉंग हा टेनिस खेळाचा एक प्रकार आहे. हा खेळ दोन khel अथवा चार खेळाडूंमध्ये खेळता येतो. हा खेळ टेबलावर खेळला जातो ज्याच्या मधोमध जाळी असते. ह्या खेळासाठी बॅट अथवा रॅकेट व पोकळ चेंडुची गरज असते. १९व्या शतकापासून खेळल्या जाणाऱ्या टेबल टेनिस या खेळाला राजाश्रय मिळाला तो उच्चभ्रूंच्या 'After-Dinner' मुळे. विजेच्या चपळाईने खेळल्या जाणाऱ्या या खेळाला शारीरिक कुशलतेसोबत मिश्र डावपेचांची साथ लागते. सराईत खेळाडू एका सेकंदात २ ते ३ वेळा चेंडू टोलवण्याचे कसब दाखवतो.
टेबल टेनिसचा चेंडू आतून पोकळ असतो. celluloid पासून बनविलेल्या चेंडूचे वजन साधारण २.७ ग्रॅम भरते.
१२ दिवस १७२ खेळाडू ४ सुवर्ण पदके.
शनिवार २८ जुलै ते रविवार ८ ऑगस्ट
ठिकाण : ExCeL लंडन.