cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पैठण विधानसभा मतदारसंघ
शिवसेना पक्षाचे संदिपानराव आसाराम भुमरे हे पैठण विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:औरंगाबाद जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:जालना लोकसभा मतदारसंघ
तुळजपूर
तुळजपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील जव्हार तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
जव्हार बस स्थानकापासून डहाणू मार्गाने गेल्यावर  पुढे जिल्हा परिषदेच्या कासटवाडी शाळेनंतर जगदंबा माता मंदिराजवळ हे गाव लागते. जव्हार बस स्थानकापासून हे गाव १५ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १०३ कुटुंबे राहतात. एकूण ३७६ लोकसंख्येपैकी १८६ पुरुष तर १९० महिला आहेत. गावाची साक्षरता ५२.५८ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ६२.५० आहे तर स्त्री साक्षरता ४३.२० आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ४७ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १२.५० टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन,बकरीपालन सुद्धा ते करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस जव्हार बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात.रिक्शासुद्धा जव्हारवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
भारासातमेट, कुतुरविहीर, अधखडक, हडे, करधण, देंगाचीमेट, कलमविहिरा, कासटवाडी, जयेश्वर, रामनगर, गराडवाडी ही जवळपासची गावे आहेत.देंगाचीमेट ग्रामपंचायतीमध्ये देंगाचीमेट करधण आणि तुळजपूर ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
फिदेल कास्त्रो
फिदेल कास्त्रो (Fidel Alejandro Castro Ruz (मराठीत फिडेल कॅस्ट्रो) : जन्म : १३ ऑगस्ट १९२६; - २५ नोव्हेंबर २०१६). त्याच्या वडिलांचे नाव ॲंजल कॅस्ट्रो व आईचे नाव लीना रोझ होते. हा मुळातला क्रांतिकारी, क्यूबा देशाचा शासक झाला. त्याने प्रथम पंतप्रधान व नंतर राष्ट्राध्यक्ष ह्या पदांद्वारे क्युबावर एकूण ४७ वर्षे सत्ता चालवली. कट्टर साम्यवादी मार्क्सवादी-लेनिनवादी विचारसरणीच्या कॅस्ट्रोच्या राजवटीदरम्यान क्यूबा पूर्णपणे एक-पक्षीय समाजवादी राष्ट्र बनले होते.
सुरुवातीचे जीवन
१३ ऑगस्ट १९२६ रोजी क्युबा देशातील बिरान येथे फिडेल कॅस्ट्रो यांचा जन्म झाला. त्याच्या वडिलांचे नाव ॲंजल व आईचे नाव लिना होते. त्यांचे वडील ॲंजल कॅस्ट्रो हे एक श्रीमंत जमीनदार होते. तर आई लिना या शालेय शिक्षिका होत्या.
क्रांतिपूर्वी
कॅस्ट्रो यांनी क्यूबातील सॅन्टिॲगो येथे लष्कराविरोधात आघाडी उभारून २६ जुलै १९५३ रोजी संघर्षाला सुरुवात केली.
फिडेल कॅस्ट्रोने सॅन्टिॲगो येथील "मॉन्काडा" या लष्करी तळावर हल्ला करण्याआधी आपल्या १५५ सहाकाऱ्यांना उद्देशून केलेले स्फूर्तीदायक भाषण (२५जुलै १९५३)-
"आणखी काही तासांत आपण विजयी होऊ किंवा पराभूत होऊ. हे उघड होईलच. पण त्याहून महत्त्वाचं म्हणजे आपली चळवळ यशस्वी ठरेल यात शंकाच नाही. जर आपण विजयी झालो तर मार्तीचे स्वप्न लवकरच पूर्ण होईल. जर आपल्याला अपयश आले, तरी आपल्या कृतीमुळे क्युबातील लोकांना स्फूर्ती मिळेल आणि त्यातूनच क्युबासाठी मरायला तयार असलेले तरुण निर्माण होतील. हे तरुण आपल्या क्रांतीची ज्योत हाती घेऊन आपला लढा पुढे नेतील. ओरीएंट (क्युबातील एक स्थळ) आणि संपूर्ण बेटातील (क्युबातील) लोक आपल्याला पाठींबा देतील. १८६८ आणि १८९२ प्रमाणेच, ओरिएंट येथूनच आपण स्वातंत्र्य किंवा मृत्यू अशी आपली पहिली घोषणा देत आहोत."
सॅन्टिॲगो येथील "मॉन्काडा" या लष्करी तळावर हल्ला केल्यानंतर त्यांना अटक झाली आणि सुटका झाल्यानंतर ते मेक्सिकोमध्ये गेले व तेथे त्यांनी बंडखोर लष्कराची स्थापना केली. आपले समर्थक आणि आपल्या लष्करासह ते पुन्हा क्यूबामध्ये दाखल झाले. या लष्करविरोधातल्या कटातील बहुतेक जणांना एक तर ठार केले नाही तर अटकेत ठेवले गेले. या कारवाईतून कॅस्ट्रोसह एक छोटा गट वाचला, आणि पूर्वकडील डोंगराळ भागात जाऊन लपून बसला. त्यानंतर त्यांनी एक अधिक मोठे लष्कर उभारले आणि फुलजेन्को बटिस्ताने १ जानेवारी १९५९ रोजी क्यूबातून पलायन केल्यावर क्यूबाची सत्ता हस्तगत केली.
क्रांतीनंतर
क्यूबाने रशियाशी मैत्री करून केलेल्या अणुकरारानंतर युनायटेड स्टेट्सने क्यूबाबरोबरच्या व्यवहाराला विराम दिला. त्यानंतर तीन दशके क्यूबा आणि रशियाचे मैत्रिपूर्ण संबंध होते. पूर्व युरोपात डाव्या विचारांचा पराभव झाल्यानंतरही ते संबंध कायम राहिले. रशियाच्या विचारप्रणालीशी जवळीक असल्याने अमेरिकेचा फिडेलला विरोध होता. अमेरिका सतत त्याविरुद्ध कारवाया करत असे. असाच एक प्रयत्न १९६०साली करण्यात आला. अमेरिकेचे अध्यक्ष आयसेनहॉवर याने अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणा सीआयएच्या मदतीने फिडेलचे सरकार पाडण्याचा प्रयत्न केला पण हा प्रयत्न निष्फळ ठरला. त्यानंतर १३ ऑक्टोबर, १९६०साली अमेरिकेने क्युबावर व्यापार बंदी लादली.अमेरिकेच्या कुरघोड्या सुरूच होत्या. एप्रिल १९६१मध्ये अमेरिकेच्या निमलष्करी दलाचा गट जो सीआयएद्वारे प्रशिक्षित होता तो दक्षिण क्युबातील पिग्सच्या आखातात घुसला व तिथून क्युबावर हल्ला करण्याची योजना होती. पण क्युबाने निव्वळ तीन दिवसात त्यांचा पराभव केला. १९६२मध्ये अमेरिकासारख्या महासत्तेविरुद्ध अमेरिकेच्या शत्रूचा; म्हणजेच रशियाचा क्षेपणास्र तळ क्युबामध्ये उभारण्याची हिंमत फिडेलने दाखवली. नंतर रशियाच्या निकिता ख्रूश्चेवच्या कमजोर नितीमुळे वा अमेरिकन अध्यक्ष जॉन केनेडीच्या मुत्सद्देगिरीमुळे तो तळ क्युबातून काढून टाकण्यात आला.
फिडेलने आपल्या ४९ वर्षांच्या कारकिर्दीत महत्त्वपूर्ण कार्य केले. पहिल्या कृषिक्रांतीत त्याने दोन लाख शेतकऱ्यांना जमिनीचे स्वामित्व दिले. शिक्षण क्षेत्रात भरीव कामगिरी केली. एका वर्षात निरक्षरता नष्ट करून ९९% क्युबन जनता साक्षर केली. बालमृत्यूचे प्रमाण ४२% वरून ४% वर आणले. सत्तेत येताच पहिल्या सहा महिन्याच्या काळात १००० किमीचे रस्ते बांधले. दर महिन्याला ८०० घरांची उभारणी केली. अखेरच्या काळात त्याने क्यूबाच्या जीडीपीपैकी १२% उत्पन्न आरोग्यसेवेवर खर्च केले. खेळांना प्रोत्साहन दिले.
झर्सुगुडा विमानतळ
झरसुगुडा विमानतळ हे भारताच्या ओडिशा राज्यातील झरसुगुडा येथे असलेला विमानतळ आहे. .हे भारतातील एक जुने विमानतळ आहे.ओरिसा शासनाने सध्या याच्या सुधारणेत व आधुनिकीकरणात पुढाकार घेतला आहे. या संदर्भात अनेक माध्यमांद्वारे कथन करण्यात आले आहे कि,शासनाने हे ठरविले आहे कि या विमानतळासाठी सार्वजनिक व खाजगी मिळुन संयुक्त उपक्रम राबवावा.या संदर्भात बोलणी सुरू आहेत.
फिदेल कास्त्रो
क्युबा व आरोग्य सेवा
क्युबाच्या प्रगतीसाठी फिडेलने सर्वप्रथम आरोग्य, शिक्षण, घरे, अन्न ह्या प्राथमिक गरजांकडे लक्ष पुरवले. आजही क्युबाची आरोग्यसेवा जगातील सर्वोत्कृष्ट मानली जाते. २०००-०६ दरम्यान व्हेएनझुलिया-क्युबामध्ये एक महत्त्वपूर्ण करार झाला. त्यानुसार क्युबाने २०हजार डॉक्टर व्हेएनझुलियामध्ये पाठवावे व त्याबदल्यात व्हेएनझुलियाने क्यूबाला ५३ हजार बॅरल खनिजतेल (प्रतिदिन) सवलतीच्या दरात पाठवावे. २००४मध्ये हे प्रमाण ४० हजार डॉक्टर व ९० हजार बॅरल इतके वाढवले गेले. यामुळे क्युबाच्या अर्थव्यवस्थेला मोठ्या प्रमाणात फायदा झाला.
झर्सुगुडा विमानतळ
विमानसेवा व गंतव्यस्थान
सध्या येथे कोणतीही विमानसेवा नाही.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील विमानतळ वर्ग:ओडिशामधील विमानतळ वर्ग:झर्सुगुडा जिल्हा
फिदेल कास्त्रो
फिडेल कॅस्ट्रोनी भारताचे संबंध
१९७६ साली फिडेल अलिप्ततावादी राष्ट्रांच्या गटाचा (Non-Aligned movement) जनरल सेक्रेटरी झाला. ही तीच अलिप्ततावादी चळवळ; जी सुरू करण्यात भारताचे पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांचा महत्त्वाचा वाटा होता. १९५९ साली स्वतंत्र झाल्यानंतर क्युबाला राष्ट्र म्हणून मान्यता देणारे जे सुरुवातीचे देश होते त्यात भारतही होता.
पंडित नेहरुंबद्दल एक आठवण भारताचे माजी परराष्ट्रमंत्री के.नटवरसिंग यांना सांगताना फिडेल म्हणाला की “१९६०साली न्यू यॉर्क येथील संयुक्त राष्ट्रांच्या सर्वसाधारण सभेसाठी आलो असताना हॉटेलमध्ये मला भेटायला येणारी पहिली व्यक्ती पंडित नेहरू होते. मी त्यांचे प्रभावी हावभाव कधीच विसरू शकत नाही. मी फक्त ३४ वर्षांचा होतो. तणावात होतो. नेहरुंनी माझी हिंमत, मनोधैर्य वाढवले व त्यामुळे माझा तणाव नाहीसा झाला.”
त्यानंतर १९८३साली फिडेल कॅस्ट्रो अलिप्ततावादी गटांचे अध्यक्षपद इंदिरा गांधींकडे सुपूर्द करण्यासाठी भारतात आला. त्यावेळी त्याचे जल्लोषात स्वागत करण्यात आले. भारत-क्युबा संबंधांचे त्याने कौतुक केले. भारत व क्युबा हे खरे मित्र आहेत, असे तो म्हणाला. इंदिरा गांधींनंतर राजीव गांधी ते मनमोहन सिंग यांच्या पर्यंत अनेक भारतीय पंतप्रधानांनी फिडेलची भेट घेतली आहे.
१९९२ साली जेव्हा क्युबामध्ये आर्थिक अडचणी निर्माण झाल्या तेव्हा भारताने १०,००० टन गहू व १०,००० टन तांदूळ क्युबाला पाठवले. ह्या मदतीचे फिडेलने ‘ब्रेड ऑफ इंडिया’ असे वर्णन केले. क्युबा व भारत यांचे आजतागायत राजकीय, आर्थिक व सांस्कृतिक मैत्रीपूर्ण संबंधआहेत.
कुटुंब
इ.स. १९४८मध्ये फिडेल कॅस्ट्रो यांनी मिर्टा डाएज - बलार्ट यांच्याशी विवाह केला. या उभयतांना इ.स. १९४९ साली मुलगा झाला. त्याचे नाव फिडेल फेलिक्स कॅस्ट्रो डियाज - बलार्ट असे आहे. १९५५ साली त्यांचा घटस्फोट झाला. फिडल कॅस्ट्रो मान्य करत नसले तरी दलिया सोटो डेल वॅले नावाच्या शिक्षिकेबरोबर त्यांचा विवाह झाल्याचे वृत्त आहे. या शिक्षिकेपासून त्यांना पाच मुले असल्याचेही सांगण्यात येते. या व्यतिरिक्त त्यांची अनेक लग्ने झाली असल्याचे आणि त्यांना अनेक मुले असल्याचे सांगण्यात येते.
संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या महासभेतील फिडेल कॅस्ट्रोचा संदेश (१९७९)
"नेहमी मानवी हक्कांबद्दल बोललं जातं, परंतु मानवतेच्या हक्कांबद्दल बोलणे देखील आवश्यक आहे. इतरांना  महागड्या गाड्यांतून प्रवास करता यावा म्हणून काही लोकांनी अनवाणी चाललं पाहिजे का? इतरांना ७०वर्षे जगता यावं म्हणून काहींनी ३५ वर्षेच का जगायचं? इतरांनी गडगंज श्रीमंत होण्यासाठी काहींनी दीनदुबळं का असावं ?
ज्यांच्याकडे खायला भाकरीचा तुकडाही नाही अशा जगभरातल्या मुलांच्या वतीने मी बोलत आहे व ज्यांच्याकडे औषध नाही अशा आजारी लोकांच्या वतीने मी बोलत आहे. आणि त्यांच्याही वतीने, ज्यांचे जगण्याचे हक्क आणि आत्मसन्मान नाकारले गेले आहेत."
चरित्र
अतुल कहाते यांनी ‘फिडेल कॅस्ट्रो’ या नावाचे मराठी चरित्र लिहिले आहे. याशिवाय अरुण साधू यांचे क्यूबाच्या क्रांतीवरील ‘फिडेल,चे आणि क्रांती' नावाचे पुस्तक आहे. Ignacio Ramonet याने Fidel castro with Ignacio Ramonet MY LIFE हे फिडेल कॅस्ट्रोचे स्पॅनिश आत्मचरित्र लिहिले आहे  व Andrew Hurley याने त्याचा इंग्रजी अनुवाद केला आहे.
संदर्भसूची
वर्ग:क्युबाचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हाइल्सबर्गची लढाई
हाइल्सबर्ग येथे जून १०, इ.स. १८०७ रोजी फ्रान्स व रशिया यांमध्ये झाली.
वर्ग:इ.स. १८०७
इवो जिमाची लढाई
इवो जिमाची लढाई जपान आणि दोस्त राष्ट्रे यांच्यामध्ये दुसऱ्या महायुद्धात अमेरिकेच्या प्रशांत मोहिमेदरम्यान इ.स. १९४५च्या फेब्रुवारी ते मार्च ह्या महिन्यांमध्ये झाली.
वर्ग:दुसरे महायुद्ध वर्ग:लढाया
हिपोलितो मेजिया
मेजिया, हिपोलितो वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लॉर्ड बुद्धा टीव्ही
हे सुद्धा पहा
वर्ग:दूरचित्रवाणी वाहिन्या वर्ग:गौतम बुद्ध वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर वर्ग:बौद्ध धर्म
नथिंग लास्ट्स फॉरएव्हर (कादंबरी)
तीन तरुण महिला डॉक्टर्स -
त्यांच्या आशा, त्यांची स्वप्नं, त्यांच्या अवास्तव वाटणाऱ्या इच्छा...
'''डॉ. पेईज टेलर'''
हि इच्छा मरणाची केस आहे असे त्यांनी शपथेवर सांगितलं.
परंतु त्या रुग्णाच्या मृत्युपत्रात पेइजसाठी
दहा लाख डॉलर्सची तरतूद करण्यात आली आहे
हे कळल्यानंतर सरकारी वकिलांनी
ही खुनाची केस आहे असा दावा केला.
'''डॉ. कॅट हंटर'''
कोणत्याही पुरुषाला आपल्याजवळ येऊ द्यायचं नाही
अशी त्यांनी प्रतिज्ञा केली होती.
परंतु ह्या जीवघेण्या पैजेमध्ये सहभागी झाल्यानंतर
सर्व काही विपरीत घडले.
'''डॉ. हॉनी टॅफ्ट'''
वैद्यकीय क्षेत्रात यश संपादन करण्यासाठी
परमेश्वराने दिलेल्या बुद्धीपेक्षा
इतर काही 'कौशल्य' आत्मसात करणं गरजेचं आहे
या गोष्टीची त्यांना फार लवकर जाणीव झाली.
जीवन मरणाच्या सीमा रेषेवर घेण्यात येणारे
मोठ्या हॉस्पिटलमधील महत्त्वपूर्ण निर्णय,
खुनाच्या खटल्यातील ताणतणाव आणि
त्याला मिळालेली अनपेक्षित कलाटणी
ही 'नथिंग लास्ट्स फॉरएव्हर'
या कादंबरीची मुख्य वैशिष्ट्ये! वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची वर्ग:इंग्लिश साहित्य वर्ग:सिडने शेल्डनचे साहित्य
मे २०
बाह्य दुवे
मे १८ - मे १९ - मे २० - मे २१ - मे २२ - (मे महिना)
एर्विन रोमेल
एर्विन योहानस युजीन रोमेल तथा फील्ड मार्शल रोमेल (नोव्हेंबर १५, इ.स. १८९१:हाइडेनहाइम, बाडेन-व्युटेम्बर्ग, जर्मनी - ऑक्टोबर १४, इ.स. १९४४:हेर्लिन्जेन, जर्मनी ) म्हणून ओळखले जाते) हे दुसऱ्या महायुद्धातील सर्वात प्रसिद्ध जर्मन सेनापतींपैकी एक होते. जर्मनीचा महान सेनानायक. रोमेलचा जन्म १८९१ मध्ये श्टुटगार्ट जवळील हाइडेनहाइम येथे झाला. त्याची जर्मन लष्करामध्ये अधिकारी कॅडेट म्हणून १९१० मध्ये भरती झालि. आणि लवकरच अधिकारीपदावर सेकंड लेफ्टनंट म्हणून १९१२ मध्ये नेमणूक झाली. त्याने पहिल्या महायुद्धात फ्रांस, रोमेनिया व इटलीमध्ये युद्धात भाग घेतला.
पहिल्या महायुद्धानंतर रोमेलने १९२९-३३ दरम्यान ड्रेस्डेन इन्फंट्री स्कूल त्यानंतर १९३५-३८ मध्ये पॉट्सडॅम वॉर अकॅडेमी या लष्करी विद्यालयांत शिक्षक म्हणून काम केले. यावेळेपर्यंत रोमेल एक साधा अधिकारी म्हणूनच ज्ञात होता. १९३८ मध्ये रोमेलला हिटलरच्या सुरक्षेची जवाबदारी सोपवण्यात आली. त्यानंतर रोमेलने पोलंडच्या आक्रमणामध्ये महत्त्वपूर्ण कामगिरी पार पाडली.
पोलंडच्या कामगिरी नंतर रोमेलची मेजर जनरल पदी नियुक्ती झाली. त्याने ७व्या पॅन्झर डिव्हिजनची सूत्रे हाती घेऊन फ्रांसच्या आक्रमणात उल्लेखनीय कामगिरी बजावली.
१९४१-४२ दरम्यान रोमेल आफ्रिका कोरचा सेनापती होता.
वर्ग:जर्मनी वर्ग:नाझी जर्मनीचे सैन्याधिकारी वर्ग:दुसरे महायुद्ध वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
झ्लाटन इब्राहिमोविच
वर्ग:स्वीडनचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऐमी मेसन
मेसन, ऐमी वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
आदिवासीवाडी कोलाड
आदिवासीवाडी कोलाड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
मंगरूळ (आर्णी)
मंगरूळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:आर्णी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
दिल्लीचे मुख्यमंत्री
अरविंद केजरीवाल हे दिल्लीचे विद्यमान मुख्यमंत्री आहेत. दिल्लीचा मुख्यमंत्री हा भारताच्या दिल्ली ह्या केंद्रशासित प्रदेशाचा सरकारप्रमुख आहे. भारतीय संविधानानुसार केवळ दिल्ली व पुडुचेरी ह्या दोन केंद्रशासित प्रदेशांनाच स्वतःचे सरकार बनवण्याची संमती आहे. भारताच्या राज्यांमध्ये राज्यप्रमुख राज्यपाल असतो परंतु दिल्ली व पुडुचेरीमध्ये राज्यपाल हे पद अस्तित्वात नसून उपराज्यपालाची निवड भारताचे राष्ट्रपती करतात. परंतु दिल्लीची सर्व सुत्रे व निर्णयक्षमता मुख्यमंत्र्याच्या व त्याच्या मंत्रीमंडळाच्या हातात असते. दिल्ली विधानसभा निवडणुकीमध्ये सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या राजकीय पक्षाला उपराज्यपाल सरकारस्थापनेसाठी आमंत्रित करतो. त्या पक्षाच्या विधिमंडळ समितीद्वारे मुख्यमंत्र्याची निवड केली जाते. बहुमत सिद्ध करून मुख्यमंत्री आपल्या पदावर पाच वर्षे राहू शकतो.
टीपा
<references group="टीप"/>
संदर्भ
वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री
आंबेगाव (दिंडोरी)
आंबेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
पाँडिचेरी विमानतळ
वर्ग:भारतातील विमानतळ वर्ग:पॉंडिचेरीमधील विमानतळ वर्ग:पुडुचेरी
सलीम अल-मुबारक अल-सबाह
सलीम अल-मुबारक अल-सबाह (१८६४ - २३ फेब्रुवारी, १९२१) हा कुवैतचा नववा राज्यकर्ता होता. हा आपला भाऊ जबर अल-सबाह दुसऱ्यानंतर सत्तेवर आला.
वर्ग:कुवैतचे अमीर वर्ग:इ.स. १८६४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२१ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेन्री फोर्ड
हेन्री फोर्ड हेन्री फोर्ड (जुलै ३०,१८६३ - एप्रिल ७, १९४७) हे फोर्ड मोटर कंपनीचे संस्थापक होते.
वर्ग:अमेरिकन उद्योगपती वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १८६३ मधील जन्म वर्ग:फोर्ड मोटर कंपनी
स्क्रू ड्रायव्हर
स्क्रू ड्रायव्हर (मराठीत पेचकस) हे सामान्यपणे हाताने वापरले जाणारे, नेहमी लागणारे, अवजार आहे. त्याचा वापर प्रामुख्याने स्क्रू लावण्यासाठी, घट्ट करण्यासाठी किंवा लावलेला स्क्रू काढण्यासाठी केला जातो.
रचना
हातात पकडण्याची मूठ आणि धातूचा दांडा अशी हाताने वापरल्या जाणाऱ्या स्क्रू ड्रायवरची सामान्य रचना असते. स्क्रू ड्रायव्हरच्या दांड्याचे टोक स्क्रूच्या डोक्यावर अडकवून हाताने मूठ फिरवून, स्क्रू लावता, घट्ट करता किंवा काढता येतो. स्क्रू ड्रायव्हर स्क्रूच्या डोक्यावर अडकवून स्क्रू लावण्यासाठी, काढण्यासाठी बल लावण्याची आवश्यकता असते.
स्क्रू ड्रायव्हरची मूठ ही काम करण्याच्या सोयीच्या दृष्टीने प्रामुख्याने लाकूड, प्लास्टिक, रबर या पासून बनवलेली असते. स्क्रू ड्रायव्हरचा दांडा पोलाद, इतर मिश्र धातूंचा बनवलेला असतो. काही स्क्रू ड्रायव्हरच्या दांड्याचे टोक चुंबकीय बनवलेले असते. अतिशय छोट्या आकाराचे स्क्रू किंवा अशा काही जागा जिथे हाताने स्क्रू हाताळणे अवघड असते, अशा ठिकाणी स्क्रू पकडून ठेवण्यासाठी चुंबकीय टोक असलेला स्क्रू ड्रायव्हर वापरला जातो.
उत्पादन क्षमता वाढावी म्हणून, स्क्रू ड्रायव्हरच्या एकाच मुठीमध्ये बदलता येणारे दांडे अशी रचना असलेला स्क्रू ड्रायव्हर वापरला जातो.
प्रकार
स्क्रू ज्या प्रमाणे लहानापासून मोठ्या आकाराचे असतात त्या प्रमाणे स्क्रू ड्रायव्हर देखील लहान आकारापासून मोठ्या आकाराचे असतात. प्रमाणित स्क्रूच्या डोक्याच्या आकार आणि प्रकारावरून वरून, स्क्रू ड्रायव्हरच्या दांड्याच्या टोकाचे आकार आणि प्रकार निश्चित केलेले आहेत.
स्क्रू ड्रायव्हरचे काही प्रकार -
खूप मोठ्या मुठीच्या व दांड्याची एकूण लांबी छोटी असलेल्या स्क्रू ड्रायव्हरला 'चबी स्क्रू ड्रायव्हर' म्हणतात.
वापर
स्क्रू ड्रायव्हरचा वापर धातू काम, यंत्र जोडणी आणि दुरुस्ती, वाहन जोडणी आणि दुरुस्ती, विद्यूत उपकरण जोडणी आणि दुरुस्ती, बांधकाम, सुतारकाम, घरगुती यंत्र सामग्री जोडणी आणि दुरुस्ती अशा अनेक उद्योगात मोठ्या प्रमाणावर होतो. फार मोठ्या प्रमाणात स्क्रू बसवायचे किंवा काढायचे असतील स्क्रू ड्रायव्हरचा दांडा उलट सुलट फिरणाऱ्या ड्रिलिंग मशीनला जोडून ते काम करतात. स्क्रूंच्या प्रमाणबद्धतेमुळे, आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे जेव्हा मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करायची आवश्यकता असते, तेव्हा हाताने वापरल्या जाणाऱ्या स्क्रू ड्रायव्हर ऐवजी वीजेवर किंवा हवेच्या दाबावर (न्यूमॅटिक) चालणाऱ्या स्क्रू ड्रायव्हरचा वापर केला जाऊ लागला आहे.
संदर्भ
वर्ग:अवजारे
बसवराज राजगुरू
'''पं. बसवराज राजगुरू''' (२४ आॅगस्ट, १९१७:यालीवाल - २१ जुलै, १९९१:बंगळूर, कर्नाटक ) हे एक कानडी-मराठी शास्त्रीय संगीत गायक होते.
जॉर्ज वॉशिंग्टन
जॉर्ज वॉशिंग्टन (इंग्लिश: George Washington) (२२ फेब्रुवारी, इ.स. १७३२ - १४ डिसेंबर, इ.स. १७९९) हे इ.स. १७८९ ते इ.स. १७९७ या काळात अधिकारारूढ असलेले अमेरिकेचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष होत. इ.स. १७७५ ते इ.स. १७८३ या कालखंडात घडलेल्या अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धातत्यांनी खंडीय सैन्याचे नेतृत्व केले. इ.स. १७८७ साली नवस्वतंत्र संस्थानांच्या राष्ट्रासाठी राज्यघटना लिहिणाऱ्या मंडळाचे अध्यक्षपद त्यांनी सांभाळले. अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांचा पहिला अध्यक्ष म्हणून इ.स. १७८९ साली त्यांची एकमुखाने निवड झाली. शासनाची कार्यकारी यंत्रणा कॅबिनेट स्वरूपाची असणे, अध्यक्षांचे अभिभाषण इत्यादी पायंडे व रीती घालून देऊन त्यांनी अमेरिकेच्या राज्यव्यवस्थेचा पाया घालण्यात मोलाची कामगिरी बजावली. त्यांच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत अमेरिकेची संयुक्त संस्थानांनी युरोपातील राजकीय संघर्षाबाबत अलिप्त भूमिका राखत वित्तीय स्थिती सुदृढ असलेल्या शासनव्यवस्थेची बांधणी, स्थानिक बंडाळ्यांचा बिमोड करून सुव्यवस्था राखण्यावर भर दिला. या काळात अमेरिकेच्या राजकीय पटलावर भिन्न भिन्न मतप्रणाल्यांच्या प्रतिस्पर्धी राजकीय पक्षांचे उदय होऊन बहुपक्षीय राजकारणाची व्यवस्था आकारास आली. अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धात व तत्पश्चात अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांच्या जडणघडणीवर त्यांच्या कार्याचा मोठा प्रभाव असल्याने, त्यांना अमेरिकेचा राष्ट्रपिता असेही मानले जाते.
जाॅर्ज वाॅशिंग्टनच्या बाबतीत म्हटले जाते की, 'तो युद्धकाळातील पहिला होता, शांततेच्या काळात पहिला होता आणि त्यांच्या देशवासियांच्या ह्रदयातही त्यांचे स्थान पहिले होते.'
सुरुवातीचे जीवन
वॉशिंग्टन कुटुंब हे एक श्रीमंत व्हर्जिनिया कुटुंब होते ज्यांनी जमिनीच्या व्यवहारांमध्ये आपले भविष्य घडविले होते. वॉशिंग्टनचे आजोबा जॉन वॉशिंग्टन यांनी १६५६ मध्ये इंग्लंडच्या सुलग्रॅव्ह येथून व्हर्जिनियाच्या इंग्रजी कॉलनीत स्थलांतर केले जेथे पोटोमॅक नदीवरील लिटल हंटिंग क्रीकसह ५००० एकर (२००० हेक्टर) जमीन त्यांनी साठवली. जॉर्ज वॉशिंग्टनचा जन्म २२ फेब्रुवारी, १७३२ रोजी व्हर्जिनियाच्या वेस्टमोरलँड काउंटीच्या पोपस क्रीक येथे झाला होता आणि ऑगस्टीन आणि मेरी बॉल वॉशिंग्टनच्या सहा मुलांपैकी ते पहिले होते. त्याचे वडील न्यायाधीश होते आणि जेन बटलरशी पहिल्या लग्नानंतर तीन अतिरिक्त मुले असलेली एक प्रसिद्ध सार्वजनिक व्यक्ती होती. हे कुटुंब १७३५ मध्ये लिटिल हंटिंग क्रीक येथे गेले, त्यानंतर १७३८ मध्ये फ्रेडरिक्सबर्ग, व्हर्जिनियाजवळील फेरी फार्ममध्ये गेले. त्याचा मोठा सावत्र भाऊ लॉरेन्सला लिटल हंटिंग क्रीकचा वारसा मिळाला आणि त्याचे नाव माउंट व्हेर्नॉन ठेवले गेले.
वॉशिंग्टनला कोणतेही औपचारिक शिक्षण मिळाले नव्हते. इंग्लंडमधील ऍपलबाय व्याकरण शाळेत त्यांच्या मोठ्या भावांनी शिक्षण मिळविलेले, परंतु वॉशिंग्टन यांनी गणित, त्रिकोणमिती आणि जमीन सर्वेक्षण स्वतःहून शिकले. ते एक हुशार आरेखक आणि नकाशा निर्माता होते. सुरुवातीच्या वयातच ते "विपुल शक्ती" आणि "अचूकते" सह लिहित होते; तथापि, त्यांच्या लिखाणात थोडीशी बुद्धी किंवा विनोद दिसून यायची. कौतुक, स्थिती आणि सामर्थ्य मिळवण्याच्या प्रयत्नात, त्याने आपल्या उणीवा आणि अपयशाला दुसऱ्याच्या कुचकामीपणाचे श्रेय दिले.
वॉशिंग्टन अनेकदा माउंट व्हर्नन आणि बेलव्हॉयर वृक्षारोपणला भेट देत असे. जे लॉरेन्सच्या सासरे विल्यम फेयरफॅक्सचे होते. फेअरफॅक्स वॉशिंग्टनचे आश्रयदाता आणि सरोगेट वडील बनले आणि वॉशिंग्टनने फेयरफेक्सच्या शेनान्डोह व्हॅलीच्या मालमत्तेचे सर्वेक्षण करणाऱ्या चमूसह १७४८ मध्ये एक महिना घालविला. पुढच्या वर्षी त्याला कॉलेज ऑफ विल्यम अँड मेरी कडून एक सर्वेसर्वा परवाना मिळाला; फेअरफॅक्सने त्याला व्हर्जिनियाच्या कल्पिपेर काउंटीचा सर्वेसर्वा म्हणून नियुक्त केले आणि अशा प्रकारे त्याने १७५० मध्ये नोकरीचा राजीनामा देऊन सरहद्द प्रांताशी स्वतःहून परिचित झाला. व्हॅलीमध्ये जवळपास १५०० एकर (६०० हेक्टर) खरेदी केली आणि २३१५ एकर (९३७ हेक्टर) मालकी घेतली.
१७५१ मध्ये, लॉरेन्स बरोबर बार्बाडोसला गेले तेव्हा वॉशिंग्टनने त्यांचा एकमेव परदेश दौरा केला, या आशेने की हवामान त्याच्या भावाच्या क्षयरोगाला बरे करेल. त्या सहली दरम्यान वॉशिंग्टन चेचक ने संसर्गित झाले, ज्यामुळे त्याचे लसीकरण झाले परंतु त्याचा चेहरा किंचित चट्टेदार झाला. लॉरेन्सचा मृत्यू १७५२ मध्ये झाला आणि वॉशिंग्टनने त्याच्या विधवेकडून माउंट व्हर्ननला भाड्याने घेतले; १७६१ मध्ये तिच्या मृत्यूनंतर त्याला त्याचा पूर्णपणे वारसा मिळाला.
तरुणपण
जॉर्ज वॉशिंग्टन हे व्हर्जिनियातील जमीनदार होते. त्यानी सप्तवार्षिक युद्धात तसेच फ्रेंचाशी व रेड इंडियन यांच्याशी झालेल्या अनेक लढायांत भाग घेतला. वसाहतींच्या संयुक्त सैन्यांच्या सेनापतीपदावर त्यांची निवड झाली. अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धाचे नेतृत्व जॉर्ज वॉशिंग्टनकडे होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेचा इतिहास वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १७३२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७९९ मधील मृत्यू
बसवराज राजगुरू
बसवराज राजगुरू यांच्या स्मरणार्थ दिले जात असलेले राष्ट्रीय पुरस्कार
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इस्माईल दरबार
इस्माईल दरबार (Born:१जून १९६४) हे एक भारतीय गीतकार, व्हायोलीन-वादक व बॉलिवूडमधील संगीत दिग्दर्शक आहेत. लक्ष्मीकांत प्यारेलाल, राजेश रोशन, नदीम श्रवण, ए.आर. रहमान इत्यादी अनेक यशस्वी संगीत दिग्दर्शकांसाठी व्हायोलीन वाजवल्यानंतर इस्माईल दरबार यांना संजय लीला भन्साळीच्या १९९९ सालच्या हम दिल दे चुके सनम ह्या चित्रपटाचे संगीत दिग्दर्शन करण्याची संधी मिळाली. या चित्रपटातील संगीतामुळे त्यांना लोकप्रियता लाभली. तेव्हापासून त्यांनी आणखी हिंदी चित्रपटांना संगीत द्यायला सुरुवात केली..
बाह्य दुवे
वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७ वर्ग:भारतीय संगीतकार
मायबोली (वाहिनी)
ही मराठीतील संगीत  व मनोरंजन वाहिनी असून मायबोली  श्री.अधिकारी ब्रद्रर्स समूहाची आहे.
वर्ग:दूरचित्रवाणी वाहिन्या
फ्रीडलँडची लढाई
तत्कालीन प्रशियातील फ्रीडलॅंड शहराजवळ (आताचे रशियातील प्रावदिन्स्क शहर) जून १४, इ.स. १८०७ रोजी फ्रांस व रशिया यांमध्ये झाली. या लढाईमध्ये फ्रान्सचा विजय झाला. या लढाईबरोबरच चौथ्या संघाचे युद्ध संपुष्टात आले. या लढाईनंतर लगेच जुलै ७ रोजी फ्रांस व रशियाने तिल्सितचा तह मंजूर केला व युद्ध संपवून एकमेकांना साहाय्य करण्याचे वचन दिले. या तहात झालेला फ्रेंच साम्राज्याचा विस्तार नेपोलियनच्या कारकिर्दीचा परमोच्च बिंदू होता.
वर्ग:इ.स. १८०७
सावली (चित्रपट)
सावली हा इ.स. २००६ साली पडद्यावर झळकलेला मराठी भाषेमधील चित्रपट आहे.
उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
हेन्री फोर्ड (निःसंदिग्धीकरण)
या नावाच्या व्यक्ती खालीलप्रमाणे आहेत.
इतर-
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मोगरा (आर्णी)
मोगरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:आर्णी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
रिचर्ड आगमिरे
रिचर्ड आगमिरे (१९ मे, १९९९:युगांडा - ) हा 🇺🇬 ugandaकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. त्याने ५ डिसेंबर २०१९ रोजी आयसीसी चॅलेंज लीग स्पर्धेतील प्रथम फेरीत केन्याविरुद्ध लिस्ट-अ पदार्पण केले.
त्याने २०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेत लेसोथोविरुद्ध १९ ऑक्टोबर २०२१ रोजी आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० पदार्पण केले.
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू वर्ग:युगांडाचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बा.ग. पवार
'''बा.ग. पवार''' हे एक मराठी चित्रकार, चरित्रकार लेखक आहेत. ते ए.एम. जी.डी आर्ट आहेत.
बा.ग. पवार यांनी लिहिलेली पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक
आल्बर्ट व्हान डेर मर्व
आल्बर्ट व्हान डेर मर्व (१ जून, १९७९:बेलव्हिल, केप प्रांत, दक्षिण आफ्रिका - ) हा undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.
वर्ग:आयर्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सूर्यनगर
सुर्यनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील जव्हार तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
जव्हार बस स्थानकापासून सिल्वासा मार्गाने पुढे आल्याचीमेटरस्ता,जामसर रस्त्याने गेल्यावर हे गाव लागते. जव्हार बस स्थानकापासून हे गाव १२ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २०० कुटुंबे राहतात. एकूण ९५७ लोकसंख्येपैकी ४८६ पुरुष तर ४७१ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ३७.१७ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ४२.०३ आहे तर स्त्री साक्षरता ३२.५५ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २०९ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या २१.८४ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन,बकरीपालन सुद्धा ते करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस जव्हार बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात.रिक्शासुद्धा जव्हारवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
पिंपरुण, दाभोसे, वाडोळी, हिरडपाडा, सारसूण, हातेरी, घिवंदे, विनवळ, पोयशेत, आल्याचीमेट, कोगदे ही जवळपासची गावे आहेत.सारसूण ग्रामपंचायतीमध्ये दादरकोपरापाडा, सारसूण आणि सुर्यनगर ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:जव्हार तालुक्यातील गावे
मॉर्ने व्हान विक
मॉर्ने निको व्हान विक (२० मार्च, इ.स. १९७९ - ) हा undefinedकडून १४ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू आहे.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शेंदुर्जणे (कोरेगाव)
शेंदुर्जणे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील कोरेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो.हिवाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १८ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २१ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ६०० मिमी पर्यंत असते. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कोरेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९६७
पाकिस्तान क्रिकेट संघाने जुलै-ऑगस्ट १९६७ दरम्यान तीन कसोटी सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. इंग्लंडने कसोटी मालिका २-० अशी जिंकली.
३री कसोटी
वर्ग:इ.स. १९६७ मधील क्रिकेट वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे
सुझी बेट्स
सुझानाह विल्सन सुझी बेट्स (सप्टेंबर १६, इ.स. १९८७:ड्युनेडिन, न्यू झीलँड - ) ही 🇳🇿 new zealandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेली खेळाडू आहे.
बेट्सने २००८ ऑलिंपिकच्या बास्केटबॉल स्पर्धेत न्यू झीलँडकडून भाग घेतला होता.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू बेट्स, सुझी वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऐनघर
ऐनघर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
हिमेश रेशमिया
हिमेश रेशमिया (सप्टेंबर २३, इ.स. १९७३:भावनगर, गुजरात - ) हा भारतीय संगीतकार, गायक व चित्रपट अभिनेता आहे.
वैधव्य
वैधव्य म्हणजे विधवा किंवा विधूर होण्याची स्थिती. अथवा अशी व्यक्ती जिचा/ ज्याचा जोडीदार मरण पावला आहे. विधवा म्हणजे एक स्त्री आहे जिचा पती मरण पावला आहे. ज्या पुरुषाच्या पत्नीचा मृत्यू झाला आहे त्याला विधुर म्हणतात. पूर्वीच्या काळात पतीचा मृत्यू म्हणजे दारिद्र्यच्या काळाची सुरुवात असायची. अशावेळेस चर्चतर्फे सहकार्य केले जायचे. काही समृद्ध व्यक्तींसुद्धा मदतीचा हात पुढे करत असत. बेल्जियम मध्ये डच ए डब्ल्यु डब्ल्यु (सामान्य विधवा आणि कल्याण कायदा) या मध्ये विधवा आणि अनाथांची आर्थिकदृष्ट्या मदत केली जात होती, अलीकडेच तो कायदा रद्द करण्यात आला आणि एएनडब्ल्यू (जनरल सर्व्हाव्हिव्हिंग डेप्युटीज ॲक्ट) द्वारे बदलण्यात आला. २०व्या शतकात अनेक वैधव्याशी निगडीत अनेक प्रथा गायब झाल्या. १९व्या शतकात, विधवांना दीर्घ काळासाठी शोक म्हणून चांगले कपडे आणि अलंकारांपासून लांब ठेवले जायचे. हेरल्ड्डी मध्ये, निदरलँड, इंग्लंड आणि फ्रान्समध्ये विधवा स्त्रीला त्याच्या (?) आकृतीच्या बाहेरील कॉर्डिलेअरला आवर घालणे अद्याप प्रचलित आहे. .
कॉन्स्टेन्टिन पाट्स
कॉन्स्टेन्टिन पाट्स (२३ फेब्रुवारी, १८७४ - १८ जानेवारी, १९५६) हे एस्टोनियाचे राष्ट्रप्रमुख होते. दोन महायुद्धांमधील काळात ते देशातील सगळ्यात प्रभावशाली राजकारणी समजले जातात.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:एस्टोनियाचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने वर्ग:इ.स. १८७४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुचित्रा कृष्णमूर्ती
सुचित्रा कृष्णमूर्ती ही एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. प्रमुख कार्यक्षेत्र तमिळ चित्रपट. (कॉलीवूड)
मंगळ ग्रह
मंगळ हा सूर्यमालेतील चौथा ग्रह आहे. त्याच्या तांबड्या रंगामुळे त्याला तांबडा ग्रह असे सुद्धा म्हटले जाते. तांबडा रंग त्याला आयर्न ऑक्साइडमुळे मिळाला आहे.
हा एक खडकाळ ग्रह (terrestrial planet) असून त्यावरील वातावरण विरळ आहे. मंगळ ग्रहाचा पृष्ठभाग चंद्राप्रमाणे अनेक विवरे तसेच पृथ्वीप्रमाणे अनेक ज्वालामुखी, दऱ्या, वाळवंट व ध्रुवीय बर्फ यांचा बनला आहे. सूर्यमालेतील सर्वांत उंच पर्वत ऑलिम्पस मॉन्स तसेच सर्वांत मोठी दरी व्हॅलेस मरिनेरिस मंगळावरच आहे. तसेच जून २००८ मध्ये नेचर मासिकात प्रकाशित झालेल्या तीन लेखांनुसार मंगळावर एक प्रचंड मोठे विवर असल्याचा पुरावा मिळाला आहे. हे विवर १०,६०० X ८,५०० किमी आकाराचे असून ते साऊथ पोल - ॲटकेन बेसिन या सध्याच्या ज्ञात सर्वांत मोठ्या विवरापेक्षा चारपट मोठे आहे. भूपृष्ठीय गुणधर्मांप्रमाणेच मंगळाचा परिवलन काळ तसेच ऋतुचक्र पृथ्वीसारखेच आहेत.
१९६५ मध्ये पहिल्यांदा मरीनर ४ हे अंतराळायान मंगळाजवळून गेले. त्यापूर्वी मंगळाच्या पृष्ठभागावर पाणी असावे असा समज होता. याचे मुख्य कारण म्हणजे मंगळाच्या ध्रुवीय भागाचे निरीक्षण करतांना आढळलेले बदलत जाणारे फिके व गडद पट्टे, जे संशोधकांना महासागर व खंड असावेत असे वाटले. तसेच मंगळावरील काही निमुळते व गडद पट्टे सिंचनासाठीचे पाण्याचे कालवे असल्याचाही काहींचा समज होता. नंतर हे पट्टे मंगळावर अस्तित्वातच नाही आहेत व केवळ दृष्टिभ्रमामुळे ते दिसतात असे स्पष्टीकरण देण्यात आले. पण तरीही, इतर ग्रहांच्या तुलनेत मंगळ बराचसा पृथ्वीसारखा असून, जर सूर्यमालेत इतरत्र कुठे पाणी व जीवन असेल तर ते मंगळावरच असण्याची सर्वाधिक शक्यता आहे. बर्फाच्या स्वरूपातील पाणी जुलै ३१, २००८ रोजी फीनिक्स मार्स लॅंडरला मंगळावर आढळले होते.
सध्या मंगळाभोवती तीन कृत्रिम उपग्रह परिक्रमा करत आहेत. हे उपग्रह म्हणजे मार्स ओडेसी, मार्स एक्सप्रेस व मार्स रिकॉनिसन्स ऑर्बिटर होत. पृथ्वी वगळता इतर ग्रहांमध्ये हा आकडा मंगळासाठी सर्वांत जास्त आहे. तसेच मंगळाच्या पृष्ठभागावर स्पिरिट व ऑपॉर्च्युनिटी ही दोन कार्यरत स्वयंचलित परीक्षणयाने (रोव्हर) व अनेक मृत यशस्वी तसेच अयशस्वी रोव्हर व अवतरक (लॅंडर) आहेत. फीनिक्स या यानाने नुकतीच मंगळाच्या पृष्ठभागावरील आपली मोहीम पूर्ण केली. या यानांनी जमा केलेले भूशास्त्रीय पुरावे असे सुचवितात की मंगळावर पूर्वी मोठ्या प्रमाणात पाणी होते आणि केवळ एका दशकापूर्वी छोट्या गरम पाण्याच्या फवाऱ्यांच्या स्वरूपात पाणी अस्तित्वात होते. नासाच्या मार्स ग्लोबल सर्व्हेयरने केलेल्या निरीक्षणांतून मंगळाच्या दक्षिण ध्रुवावरील बर्फ कमी होत असल्याचे पुरावे मिळाले आहेत.
हा ग्रह लालसर तांबडा रंगाचा दिसतो. मंगळावर अनेक ठिकाणी ज्वालामुखी आढळले आहेत. यापैकी कित्येक ज्वालामुखी अजूनही जिवंत आहेत. ऑलिम्पस मॉन्स ही मंगळावर असलेली ज्वालामुखी आपल्या सूर्यमालेतील सर्वात उंच ज्वालामुखी आहे. तिची उंची तब्बल २६.४ किमी. आहे. मंगळावर निरीक्षणाद्वारे कालव्याच्या खुणा आढळल्या आहेत, यावरून पूर्वी या ग्रहावर पाणी वाहत असावे असा अंदाज आहे. तसेच या ग्रहावर एक प्रचंड मोठी दरी आहे ती आपल्याला पृथ्वीवरून शक्तिशाली दुर्बिणीतूनसुद्धा दिसते. या दरीला मरीना दरी असे म्हणतात. मंगळावर सूर्याच्या बाजूवरील भागाचे तापमान साधारणत: २० अंश सेल्सियस तर विरुद्ध भागाचे तापमान १८० अंश सेल्सियस असते.
मंगळाला फोबॉस व डीमाॅस (उपग्रह) हे दोन अनियमित आकाराचे नैसर्गिक उपग्रह आहेत. यापैकी फोबाॅस मंगळापासून ५,८८० मैल आणि डिमॉस १४,६०० मैल अंतरावरून मंगळाभोवती प्रदक्षिणा पूर्ण करतात. हे ५१६१ युरेका या मंगळाच्या ट्रोजन उपग्रहाप्रमाणे मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणात अडकलेले लघुग्रह असावेत. मंगळ पृथ्वीवरून डोळ्यांनी दिसू शकतो. त्याची दृश्यता -२.९ असून फक्त शुक्र, चंद्र व सूर्य यांची दृश्य परावर्तितता मंगळापेक्षा जास्त आहे. मात्र, बराच काळ गुरू डोळ्यांना मंगळापेक्षा तेजस्वी दिसतो.
भौतिक गुणधर्म
मंगळाची त्रिज्या पृथ्वीच्या अर्धी आहे व त्याची घनता पृथ्वीपेक्षा कमी आहे. मंगळाचे आकारमान पृथ्वीच्या १५% असून वस्तुमान ११% आहे. पृथ्वीवरील एकूण खंडीय प्रदेशापेक्षा मंगळाच्या पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ थोडेसे कमी आहे. जरी मंगळ बुधापेक्षा आकाराने व वस्तुमानाने मोठा असला तरी त्याची घनता बुधापेक्षा कमी आहे. यामुळे पृष्ठभागावर बुधाचे गुरुत्वाकर्षण मंगळापेक्षा जास्त आहे. मंगळाचे वस्तुमान,आकारमान व गुरुत्वाकर्षण हे पृथ्वी व चंद्राच्या जवळपास मध्ये आहे. (चंद्राचा व्यास मंगळाच्या अर्धा आहे तर पृथ्वीचा मंगळाच्या दुप्पट, पृथ्वीचे वस्तुमान मंगळाच्या दहापट आहे तर मंगळाचे वस्तुमान चंद्राच्या दहापट आहे). मंगळाच्या पृष्ठभागाचा केशरी-तांबडा रंग त्याच्यातील आयर्न (III) ऑक्साईड (लोखंडावरील गंज व हेमटाईट ते हेच.)
परिवलन व परिभ्रमण
मंगळाचे सूर्यापासूनचे सरासरी अंतर २३ कोटी किमी (१.५ खगोलशास्त्रीय एकक) असून त्याचा परिभ्रमण काळ पृथ्वीवरील सुमारे ६८७ दिवस इतका आहे. मंगळावरील एक सौर दिवस पृथ्वीपेक्षा थोडासाच मोठा असून तो २४ तास, ३९ मिनिटे व ३५.२४४ सेकंद इतका भरतो.
मंगळाच्या अक्षाचा कल २५.१९ डिग्री इतका आहे, जो जवळपास पृथ्वीच्या अक्षाच्या कलाइतकाच आहे. यामुळे मंगळावर पृथ्वीसारखेच ऋतू असतात, फक्त मंगळावरील दीर्घ वर्षामुळे तिथले ऋतू पृथ्वीवरील ऋतूंच्या दुप्पट काळ चालतात. मंगळाने त्याचा उपनाभी बिंदू जून २००७ मध्ये ओलांडला तर अपनाभी बिंदू मे २००८ मध्ये.
मंगळाच्या कक्षेची उत्केंद्रता सुमारे ०.०९ इतकी असून ती बुध सोडून इतर सर्व ग्रहांपेक्षा जास्त आहे. पण जुन्या काळात मंगळाची उत्केंद्रता आत्ताच्यापेक्षा बरीच कमी असल्याचे ज्ञात आहे. सुमारे १३.५ लक्ष वर्षांपूर्वी (पृथ्वीवरील) मंगळाची उत्केंद्रता केवळ ०.००२ इतकी होती, जी पृथ्वीच्या आत्ताच्या उत्केंद्रतेपेक्षापण बरीच कमी आहे.
नैसर्गिक उपग्रह
मंगळाला फोबॉस आणि डीमॉस नावांचे दोन छोटे नैसर्गिक उपग्रह आहेत. हे चंद्र मंगळाच्या खूप जवळून परिक्रमा करतात, म्हणून ते मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणात अडकलेले लघुग्रह असावेत असा समज आहे.
या दोन्ही उपग्रहांचा शोध १८७७ मध्ये असाफ हॉल याने लावला व त्यांना फोबॉस व डीमॉस या ग्रीक देवांवरून नावे दिली. फोबॉस हा भीतीचे मूर्तरूप मानला जातो तर डीमॉस हा दहशतीचे मूर्तरूप मानला जातो. ग्रीक पुराणांनुसार या जुळी भावंडे त्यांचे वडील अ‍ॅरिस (ग्रीकांचा युद्धदेव) याच्यासोबत युद्धात उतरली होती. ॲरिस रोमन पुराणांत मार्स या नावाने ओळखला जातो. (ज्यावरून मंगळाचे इंग्रजीतील नाव मार्स पडले.)
मंगळाच्या पृष्ठभागावरून फोबॉस आणि डीमॉसची आकाशातील वाटचाल पृथ्वीच्या चंद्राच्या वाटचालीपेक्षा खूप वेगळी दिसते. फोबॉसचा उदय पश्चिमेला होऊन तो पूर्वेला मावळतो आणि पुन्हा फ्क्त ११ तासांनी तो परत उगवतो. डीमॉस मंगळसापेक्ष भूस्थिर कक्षेच्या थोडासाच बाहेर आहे. (भूस्थिर कक्षेमध्ये उपग्रहाचा परिभ्रमण काळ ग्रहाच्या परिवलन काळाइतका असतो.) डीमॉसचा उदय पूर्वेकडेच होतो आणि जरी त्याचा परिभ्रमण काळ ३० तासांचा असला तरी तो हळुहळू आकाशात प्रवास करून २.७ दिवसानंतर पश्विमेकडे मावळतो. परत इतक्याच वेळेनंतर तो परत पूर्वेकडे उगवतो.
फोबॉसची कक्षा भूस्थिर कक्षेपेक्षा कमी असल्यामुळे मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे त्याची कक्षा कमी-कमी होत जात आहे. जवळपास ५ कोटी वर्षांनंतर फोबॉस एकतर मंगळावर आदळेल किंवा त्याचे तुकडे होऊन तो मंगळाभोवती कड्याच्या रूपात फिरत राहील.
मंगळाने या उपग्रहांना आपल्याभोवतीच्या कक्षेत कसे अडकवले हे अजून पूर्णपणे ज्ञात नाही आहे. दोन्ही उपग्रहांची कक्षा जवळपास वर्तुळाकार आहे, हे अशा अडकलेल्या उपग्रहांमध्ये बहुधा आढळत नाही. फोबॉसची अस्थिर कक्षा असे सुचविते की तो नजीकच्या भूतकाळातच मंगळाभोवतीच्या कक्षेत अडकला असावा. पण सध्या तरी अशी पद्धत ज्ञात नाही आहे, की ज्याद्वारे वातावरणरहित मंगळ एका लघुग्रहाला गुरुत्वाकर्षणात अडकवू शकेल. यामुळे यामध्ये अजून एक खगोलीय वस्तू गुंतली असावा असा कयास मांडला जातो. तसेच लघुग्रहांच्या पट्ट्याबाहेर फोबॉस व डीमॉसइतके मोठे लघुग्रह असणे दुर्मीळ आहे आणि जुळे लघुग्रह तर अजूनच दुर्मीळ.
मंगळावरील जीवसृष्टी
सध्याच्या वैज्ञानिक ज्ञानानुसार, पृष्ठभागावर द्रवरूप पाणी असणाऱ्या ग्रहांवर जीवन विकसित होणे, तसेच ते चालू राहणे याची शक्यता जास्त मानली जाते. यासाठी ग्रहाची कक्षा हॅबिटेबल झोन (राहण्यायोग्य क्षेत्रा)मध्ये असणे आवश्यक आहे. सूर्यासाठी ही कक्षा पृथ्वीने व्यापली आहे. मंगळ या कक्षेच्या अर्धा खगोलीय एकक पलीकडे आहे. यामुळे तसेच मंगळावरील विरळ वातावरणामुळे मंगळाच्या पृष्ठभागावरील पाणी गोठते. मात्र भूतकाळातील वाहते पाणी मंगळाची जीवन धारण करण्याची क्षमता दर्शविते. नजीकच्या काळात मिळालेल्या पुराव्यांनुसार मंगळावर जरी पाणी असते तरी ते खूप खारट आणि आम्लधर्मी असले पाहिजे, त्यामुळे जीवसृष्टीला आधार देऊ शकले नसते.
मॅग्नेटोस्फिअरचा अभाव आणि विरळ वातावरण ही जीवसृष्टीच्या संभावनेसमोर मोठी आव्हाने उभी करतात. ही आव्हाने म्हणजे मंगळाच्या पृष्ठभागावरील अल्प ऊष्मा स्थानांतरण, सौर वारे, तसेच इतर खगोलीय वस्तूंच्या आघातापासून मिळणारा कमी बचाव व पाणी द्रवरूपात राहण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या योग्य वातावरणीय दाबाचा अभाव (या दाबामुळे पाण्याचे ऊर्ध्वपतन होऊन पाण्याची वाफ बनते.). तसेच मंगळ हा भूरचनाशास्त्रीयदृष्ट्या जवळपास (बहुदा पूर्णपणे) मृतप्राय आहे. मंगळावरील ज्वालामुखींच्या अंतामुळे जमिनीच्या आतील रसायने व खनिजे पृष्ठभागावर येणे व पृष्ठभागावरील रसायने व खनिजे पृष्ठभागाखाली जाणे थांबले आहे.
उपलब्ध पुरावे असे सुचवितात की मंगळ सध्यापेक्षा भूतकाळात जीवसृष्टीला अनुकूल होता. पण मंगळावर खरेच सजीव होते की नव्हते हे अजून स्पष्ट झालेले नाही. १९७० च्या मध्यातील वायकिंग मोहिमेमधील यानांनी मंगळावरील मातीमध्ये सूक्ष्मजीवांचे अस्तित्व तपासण्यासाठी काही प्रयोग केले. त्यातील काही प्रयोगांतून सूक्ष्मजीवांचे अस्तित्व आहे असे वरकरणी निष्पन्न देखील झाले होते. या यशस्वी प्रयोगांमध्ये पाणी व पौष्टिक पदार्थांच्या सानिध्यात कार्बन डाय ऑक्साईड(CO2) तयार होण्याचे प्रमाण वाढलेले आढळून आले होते. पण जीवसृष्टी सिद्ध करणारे हे चिन्ह नंतर अनेक शास्त्रज्ञांकडून नाकारण्यात आले आहे व याबाबत सतत वाद चालू असतात. नासामधील शास्त्रज्ञ गिल्बर्ट लेव्हिन यांच्या मते वायकिंगला मंगळावर खरोखरीच जीवन सापडले असावे. तीस वर्षांपूर्वीच्या व्हायकिंग यानांनी गोळा केलेल्या माहितीच्या पुनःपृथक्करणाने व एक्स्ट्रिमोफाइल (बिकट वातावरणात वाढणारे सजीव) जीवांबद्दल मिळालेल्या नवीन माहितीने असे सुचविले आहे की या यानांनी केलेले प्रयोग अशा प्रकारची जीवसृष्टी हुडकण्यासाठी तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत नव्हते. आणि या प्रयोगांनी कदाचित अशा जीवांना (जर ते मंगळावर असतील तर) मारलेच असेल. फीनिक्स मार्स लॅंडरने केलेल्या प्रयोगातून असे आढळले आहे की, मंगळावरील माती अल्कधर्मी असून त्यामध्ये मॅग्नेशियम, सोडियम, पोटॅशियम आणि क्लोराईड आहेत. ही मातीतील पोषकतत्त्वे जीवसंवर्धन करू शकतात पण अतिनील किरणांपासून त्यांचे संरक्षण करणेसुद्धा आवश्यक आहे. जॉन्सन स्पेस सेंटरच्या प्रयोगशाळेत एएलएच८४००१ या उल्केमध्ये सेंद्रिय घटक आढळून आले आहेत. ही उल्का मंगळावरून आली असल्याचे मानले जाते. त्यांनी असा निष्कर्ष काढला की ही घटके मंगळावरील तेव्हाच्या विद्यमान आदीम जीवांनी या उल्केत टाकली होती. व नंतर मंगळावरील इतर उल्का-आघातामुळे ही उल्का आकाशात फेकली गेली व १.५ कोटी वर्षांच्या प्रवासानंतर पृथ्वीवर आदळली. तसेच मंगळाभोवती फिरणाऱ्या यानांना नजीकच्या काळात लहान प्रमाणात मिळालेले मिथेन व फॉर्मल्डिहाईड जीवसृष्टीच्या शक्यतेकडे बोट दाखवतात, कारण अन्यथा ही रासायनिक संयुगे मंगळावरील वातावरणात त्वरित विघटित होतील. काही प्रकारच्या भूगर्भीय वा ज्वालामुखीय कारणांनीसुद्धा ही संयुगे तयार होणे शक्य आहे. (उदा. सर्पेंटिनायझेशन प्रक्रिया).
मानवनिर्मित यानांनी केलेले निरीक्षण
आतापर्यंत मंगळाचे वातावरण, त्याचा पृष्ठभाग, आणि भूरचना यांचा अभ्यास करण्यासाठी अमेरिका, सोवियेत रशिया, युरोप व जपान यांनी डझनाहून अधिक ऑर्बिटर (ग्रहाभोवती परिक्रमा करणारे अवकाशयान), लॅंडर (ग्रहावर उतरणारे अवकाशयान) आणि रोव्हर (स्वयंचलित निरीक्षण यान) प्रक्षेपित केले आहेत.
यापैकी जवळपास दोन तृतीयांश अंतराळयाने या न त्या कारणाने अयशस्वी झाली आहेत. यातील काही मोहिमेदरम्यान अयशस्वी झाले तर काहींमध्ये मोहीम सुरू करण्याआधीच बिघाड झाला. यातील काहींचा बिघाड तांत्रिक कारणांमुळे झाल्याचे लक्षात आले असले तरी बऱ्याच यानांचा अज्ञात कारणांमुळे संपर्क तुटला होता किंवा त्यामध्ये बिघाड झाले होते. यामुळे काही लोकांनी यासाठी इतर कारणे हुडकण्याचा प्रयत्न केला. यापैकी काही सुचविलेली कारणे म्हणजे, पृथ्वी-मंगळामधील बर्म्युडा ट्रायॅंगल, मंगळाचा शाप अथवा "प्रचंड अंतराळ राक्षस" (Great Galactic Ghoul) जो ही अवकाशयाने खाऊन जिवंत राहतो (हा विनोद नासामध्ये बहुचर्चित आहे).
भूतकाळातील मोहिमा
मंगळाजवळून जाणारे पहिले यशस्वी अवकाशयान म्हणजे नासाचे मरीनर ४ होय. ते १९६४ मध्ये प्रक्षेपित केले गेले. मंगळावर यशस्वीरीत्या उतरणाऱ्या पहिल्या दोन वस्तूंचा मान रशियाने मार्स प्रोब मोहिमेअंतर्गत १९७१ मध्ये प्रक्षेपित केलेल्या मार्स २ व मार्स ३ या प्रोबना मिळतो. पण उतरल्यावर काही सेकंदातच या दोघांचाही पृथ्वीशी संपर्क तुटला. यानंतर १९७५ मध्ये नासाने व्हायकिंग मोहिमेची सुरुवात केली. या मोहिमेदरम्यान दोन ऑर्बिटर प्रक्षेपित करण्यात आले. त्यांच्यासोबत प्रत्येकी एक लॅंडर होते. हे दोन्ही लॅंडर १९७६ मध्ये यशस्वीरीत्या मंगळावर उतरले. वायकिंग १ सहा वर्षे कार्यरत होता तर वायकिंग २ तीन वर्षे. या व्हायकिंग लॅंडरनी सर्वप्रथम मंगळाची रंगीत चित्रे पृथ्वीवर पाठविली तसेच त्यांनी मंगळाच्या पृष्ठभागाचे उत्कृष्ट नकाशे बनविले, ते आजमितीसही उपयोगात आणले जातात.
रशियाने फोबॉस १ व २ ही याने १९८८ साली मंगळ व त्याचे दोन उपग्रह यांचे निरीक्षण करण्यासाठी पाठवली. मंगळाच्या वाटेवर असतानाच "फोबॉस १"चा पृथ्वीशी संपर्क तुटला. "फोबॉस २"ने मंगळाची व फोबॉसची यशस्वीरीत्या छायाचित्रे काढली मात्र तोपण फोबॉसवर लॅंडर सोडण्याच्या थोड्याच वेळाआधी निकामी झाला.
वर्तमान मोहिमा
२००१ मध्ये नासाने मंगळावर मार्स ओडेसी हे यान पाठवले. नोव्हेंबर २००८ पर्यंत प्राप्त माहितीनुसार हे यान अजूनही मंगळाभोवतीच्या कक्षेत परिक्रमा करत आहे. त्याचा कार्यकाळ सप्टेंबर २०१०पर्यंत वाढविण्यात आला होता. ओडेसीवरील गॅमा रे स्पेक्ट्राॅमीटरने मंगळाच्या पृष्ठभागाच्या एक मीटर उंचीच्या थरात मोठ्या प्रमाणात हायड्रोजन वायू आढळला आहे. हा बर्फातील हायड्रोजन असावा असा कयास आहे.
२००३ मध्ये युरोपियन स्पेस एजेंसी (इसा) ने मंगळावर मार्स एक्सप्रेस यान पाठवले होते. त्यामध्ये मार्स एक्सप्रेस ऑर्बिटर व बीगल २ नावाचा एक लॅंडर यांचा समावेश होता. यापैकी बीगल २ मंगळावर उतरतांना निकामी झाले व फेब्रुवारी २००४ मध्ये बीगल २ गमावल्याची घोषणा करण्यात आली. २००४ मध्ये प्लॅनेटरी फुरिए स्पेक्ट्रॉमीटर गटाने त्यांना मंगळाच्या वातावरणात मिथेन सापडल्याचे घोषित केले तर जून २००६ मध्ये इसाने मंगळावर अरोरा (ध्रुवीय प्रकाश) दिसून आल्याचे घोषित केले.
फ्रेडेरिक कनौटे
वर्ग:फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मंगळ ग्रह
वर्तमान मोहिमा
२००३ पर्यंतच्या ज्ञात माहितीनुसार नासाने मार्स एक्स्प्लोरेशन रोव्हर मोहिमेअंतर्गत स्पिरिट (MER-A) व ऑपॉर्च्युनिटी (MER-B) हे दोन जुळे रोव्हर मंगळावर पाठवले आहेत. दोन्ही याने जानेवारी २००४ मध्ये यशस्वीरीत्या मंगळावरील निर्धारित स्थळी उतरली. या यानांकडून मिळालेल्या शास्त्रीय ज्ञानामध्ये सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे मंगळावर त्यांच्या दोघांच्याही उतरण्याच्या जागेवर पूर्वी पाणी होते याचा त्यांना मिळालेला निर्णायक पुरावा. तसेच मंगळावरील धूळ पिशाच्च (dust devils) (तुलनेने जास्त काळ टिकणारे चक्रीवादळ) व वावटळींमुळे दोन्ही रोव्हरची सौर तावदाने साफ झाल्यामुळे त्याची आयुर्मर्यादादेखील वाढली..
डॉन अवकाशयान फेब्रुवारी २००९ मध्ये मंगळाजवळून जाईल व मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणाचा उपयोग करून ते ४ व्हेस्टा व नंतर सेरेसचे निरीक्षण करण्याच्या  आपल्या मोहिमेवर निघेल.
भविष्यातील मोहिमा
फीनिक्सनंतर २०११ मध्ये मार्स सायन्स लॅबोरेटरी ही मोहीम हाती घेतली जाईल. यामध्ये अधिक मोठे, अधिक गतिमान (९० मी/तास वेगाचे) आणि अधिक बुद्धिमान रोव्हर समाविष्ट असतील. तसेच यामधील लेझरद्वारा रासायनिक पृथक्करण करणाऱ्या यंत्रामुळे १३ मी. अंतरावरूनही खडकामधील घडकांची माहिती मिळविता येईल.
२००९ मध्ये रशिया व चीन यांची संयुक्त मोहीम फोबॉस-ग्रंट नियोजित करण्यात आली आहे. ती मंगळाचा उपग्रह फोबॉसवरून परीक्षणासाठी नमुने घेऊन येईल आणि २०१३ मध्ये इसाने एक्झोमार्स नावाचे आपले पहिले रोव्हर मंगळावर पाठविण्याचे योजिले आहे. हा रोव्हर सेंद्रीय घटकांच्या शोधात मंगळावरील मातीत २ मीटर खोलीपर्यंत खणू शकेल.
सप्टेंबर १५, २००८ रोजी नासाने मेव्हन ही मोहीम मंगळाच्या वातावरणाबद्दल माहिती गोळा करण्यासाठी नियोजित केल्याची घोषणा केली. (२०१३ मधील मोहीम)
नासाची अपेक्षा आहे की ते २०३० ते २०३५ दरम्यान मंगळावर माणसास उतरवू शकतील. तत्पूर्वी मंगळावर अधिकाधिक मोठी याने पाठविण्यात येतील, ज्यांची सुरुवात एक्झोमार्स व मार्स सॅंपल रिटर्न मोहीम यांच्यापासून होईल.
यशस्वी लँडिंग
नासाची ही मोहीम अनेक अर्थांनी विशेष असली तरी हे यान ज्या ठिकाणी उतरले आहे ती जागा सुद्धा तितकीच खास आहे. हे यान मंगळावर कुठे उतरवण्यात यावे यासंदर्भात तब्बल पाच वर्षे संशोधन सुरू होते. त्यानंतर हे यान उतरवण्यासाठी जागा निश्चित करण्यात आली. या जागेचे नाव जीझीरो क्रेटर (Jezero Crater) असे आहे. जीझीरो क्रेटर हा ४५ किमी व्यास असणारा मंगळावरील प्रदेश आहे. हा प्रदेश मंगळावरील इसिडिस प्लॅनिटिया या मोठ्या प्रदेशाचा भाग आहे. मंगळाच्या विषुववृत्तीय प्रदेशापासून हा प्रदेश अगदी जवळ आहे. नासाच्या क्युरॉसिटी या यानाने ज्या गाली क्रेटरजवळ लँडिंग केले आहे तेथून ३ हजार ७०० किमी दूर पर्सिव्हिअरन्स रोव्हरची ही लँडिंग साईट आहे. जीझीरो क्रेटरमध्ये कोट्यवधी वर्षांपूर्वी एक मोठी उल्का मंगळाच्या पृष्ठभागावर आदळली होती. त्यामुळे जो मोठा खड्डा निर्माण झाला तोच हा जीझीरो क्रेटर.
७० कोटी डॉलर्स खर्च करून पाठवण्यात आलेल्या या पर्सिव्हिअरन्स रोव्हरला जीझीरो क्रेटर (Jezero Crater) या मंगळावरील दुर्गम भागात उतरवण्यामागे एक विशेष कारण आहे. नासाने दिलेल्या माहितीनुसार वैज्ञानिकांनी या ठिकाणी फार पूर्वी एका नदीच्या मुखाजवळील त्रिभुज प्रदेश होता अशी शक्यता व्यक्त केली होती.
जगभरातील वैज्ञानिक आणि नासामधील वैज्ञानिकांनी मंगळावरील एकूण ६० ठिकाणांचा सविस्तर अभ्यास केल्यानंतर जीझीरो क्रेटर या जागेची निवड केली आहे. नासाचे पर्सिव्हिअरन्स रोव्हर नक्की कुठे उतरवायचे यासंदर्भात तब्बल पाच वर्षे अभ्यास करण्यात आला. प्रत्येक जागा ही काहीना काही कारणाने विशेष होती. मात्र या सर्वांमध्ये जीझीरो क्रेटरने बाजी मारली.
मंगळावर अनेक हजार वर्षांपासून ओला व सुका कालावधी अस्तित्वात असल्याचे सांगण्यात येते. यापैकी ओल्या कालावधीमध्ये जीझीरो क्रेटरच्या परिसरात सूक्ष्मजीव रहायचे असा अंदाज वैज्ञानिकांनी व्यक्त केला आहे. हा अंदाज खरा असेल तर खरोखरच या ठिकाणी जीवसृष्टीचे पुरावे आढळतील असे सांगितले जात आहे.
वैज्ञानिक आता या ठिकाणाचा अभ्यास करण्यासाठी जीझीरो क्रेटरची मदत घेणार आहेत. हा प्रदेश कसा आणि कशापासून निर्माण झाला, त्यामध्ये जीवसृष्टीचे काही पुरावे आढळतात का या सर्वाची चाचपणी येथील दगड आणि मातीचे परीक्षण करून केली जाणार आहे.
चित्रपट
भारताने मंगळावर यान पाठवले, ते २४ सप्टेंबर २०१४ रोजी मंगळाच्या कक्षेत पोचले. या घटनेवर आधारित 'मिशन मंगल' नावाचा एक हिंदी चित्रपट आहे. चित्रपटात अक्षयकुमार, विद्या बालन, तापसी पन्नू, सोनाक्षी सिन्हा, शर्मन जोशी, कृति कुल्हारी यांनी भूमिका केल्या आहेत. चित्रपट १५ ऑगस्ट २०१९ रोजी प्रकाशित झाला.