cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
वारापोहा धबधबा
वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे वर्ग:रिकामी पाने
साथोडी धबधबा
साथोडी धबधबा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील धबधबा आहे. सह्याद्री पर्वतरांगेतील हा धबधबा उत्तर कन्नड जिल्ह्याच्या येल्लापूर गावापासून जवळ आहे. या धबधब्याची उंची १५ मीटर आहे.
वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे वर्ग:उत्तर कन्नड जिल्हा
वन पाणलावा (पक्षी)
वन पाणलावा (इंग्लिश:Wood Snipe; हिंदी:चहा,चाहा) हा एक पक्षी आहे.
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०१८-१९
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघ ३१ ऑक्टोबर ते १७ नोव्हेंबर २०१८ दरम्यान ३ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने व १ ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी ऑस्ट्रेलियाच्या दौऱ्यावर सध्या आहे. तत्पुर्वी दक्षिण आफ्रिका प्रधानमंत्री एकादश विरुद्ध एक ५० षटकांचा सराव सामना खेळेल.
वन पाणलावा (पक्षी)
वन पाणलावा हा इतर पाणलाव्यापेक्षा दिसायला मोठा,तसेच,रुंद आणि गोलाकार पंख असतात.अत्यंत सावकाश उड्डाण.ह्या वैशीष्ट्यामुळे वेगळा वाटतो.तो दिसायला लिकीर पक्ष्यासारखा असतो.वरील भागावर स्पष्ट,रुंद आणि गर्द तपकिरी वर्णाच्या रेघोट्या आणि खवले असतात.खालील भागावर पिवळट,तपकिरी आणि चितकबऱ्या रंगाचे पट्टे असतात. वन पाणलावा हा हिमालयाचा खालचा,आसाम,मेघालय,मणिपूर,दक्षिण भारताचा पर्वतीय प्रदेश आणि श्रीलंका ह्या भागात हिवाळी पाहुणे मनून येतात.पाणलावा हा झिलानी आणि नाल्यांचा काठ या ठिकाणी राहतो.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०१८-१९
एकमेव ट्वेंटी२० सामना
२०१८ वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील क्रिकेट
ए.एन. २४
अँतोनोव्ह ए.एन.-२४ (रशियन:Антонов Ан-24) हे रशियन बनावटीचे छोट्या क्षमतेचे मध्यम पल्ल्याचे टर्बोप्रॉप प्रवासी विमान आहे.
अँतोनोव्ह डिझाइन ब्युरो या कंपनीद्वारा रचले गेलेले हे विमान १९५९पासून सेवारत आहे. यात सहसा ४४ प्रवाशांना बसण्याची सोय असते.
वेब डिझायनिंग
१९८८-२००१
इंटरनेटशिवाय हलते ग्राफिक्स, टायफोग्राफी, संगीत इत्यादी गोष्टींची कल्पना करता येणे अशक्य आहे. हा प्रत्येक व्यक्तीच्या आयुष्यातील महत्त्वाचा भाग झालेला आहे.
वेब आणि वेब डिझाईनची सुरुवात
१९८९ मध्ये टीम बर्न्सस-लि यांनी सीईआरएन कंपनीमध्ये काम करत असतांना ग्लोबल हायपरटेक्स प्रोजेक्ट तयार केले जे नंतर सर्व जगात वेब साठी वापरले गेले. १९९१ - १९९३ च्या दरम्यान संपूर्ण जगात वापरता येण्यासारखे वेब तयार झाले. त्या काळात साध्या ओळींनी बनविलेले ब्राऊझर वापरून पानांवरील मजकूर बघता येत होता. १९९३ मध्ये मार्क ॲर्न्डसीन आणि एरिक बिना यांनी तयार केलेल्या मोझॅक ब्राउझरमुळे पूर्वी बनविण्यात येणा-या आवाजाशिवाय आणि ग्राफिकशिवायच्या ब्राउझरचा ढाचा संपूर्णपणे बदलून गेला. १९९४ मध्ये तयार झालेल्या डब्ल्यू३सी या तंत्रामुळे जावास्क्रीप्ट, एचटीएमएल, कॅसकॅडिंग यासारख्या संपूर्ण जगात वापरता येण्यासारखे ब्राउझर तयार झाले.
पहिल्या बॉउझर युद्धाची समाप्ती
२००० मध्ये मायक्रोसॉप्टने विकसित केलेल्या इंटरनेट एक्सप्लोररमुळे नेटस्केपसारख्या कंपनीची मायक्रोसॉप्टबरोबर असलेली स्पर्धा संपूष्टात आली आणि नेटस्केपला या युद्धातून माघार घ्यावी लागली. इंटरनेट एक्सप्लोरर या ब्राउझरमुळे मायक्रोसॉप्टची वेब डिझायनिंगच्या क्षेत्रामधील मक्तेदारी कायम राहिली.
२००१-२०१२
२१ व्या शतकाच्या सुरुवातीस वेबच्या तंत्रज्ञानामध्ये जसजसे बदल होत गेले तसतसे लोकांच्या आयुष्यामध्ये वेबचे महत्त्व वाढत गेले.
नवीन परिमाणे
डब्ल्यू३सी कडून एचटीएमएल (एचटीएमएल५) आणि सीएसएस (सीएसएस३), नवीन जावास्क्रिप्ट एपीआय ही नवीन परिमाणे अस्तित्वात आल्यामुळे याचा वापर सर्वांना करता येणे शक्य झाले.
नवीन क्ल्युप्त्या आणि तंत्रज्ञान
एचटीएमएल५, सीएसएस३ आणि जावास्क्रिप्ट ही नवीन ब्राउझर असून ती जगभरात वापरली जातात.
कौशल्य आणि तंत्रे
उत्पादनाच्या प्रकाराप्रमाणे वेब डिझायनरला डीझाईन करताना आज्ञावल्या वापराव्या लागतात. दिवसेंदिवस तंत्रज्ञानामध्ये बदल होत जातो त्याप्रमाणात नवीन परिमाणे तयार केली जातात आणि वापरात आणली जात असली तरी त्यामागील मूळ तत्त्व बदलत नाही.
बाजारपेठ आणि संवाद आराखडा
वेबसाईटवरील मार्केटिंग आणि कम्युनिकेशन डिझाईन एका ठराविक गट समूहासाठी असून ती बनविताना वयोगटाचा, त्या भागातील परंपरांचा विचार करणे आवश्यक आहे. अशा प्रकारची वेबसाईट बनविताना माहिती अचूक आणि स्पष्ट असावी लागते.
यूझर एक्सप्रिरीअन्स डिझाईन आणि इंटरॲक्टीव्ह डिझाईन
वेबसाईट कशा प्रकारे काम करते याची जाण असणा-या दर्शकांना वेब डिझाईन केलेल्या साईटमधील तपशील लक्षात येउु शकतो. म्हणजेच जाणकार माणूस वेबसाईट मधील तपशीलाचा अचून वापर करून स्वतःच्या फायदयासाठी वापरू शकतो.
पेज लेआउुट
पेजलेआऊटची प्रतवारी हा वेब डिझायनिंग करताना महत्त्वाचा मुद्दा असून वापरणा-यांवर त्याचा परिणाम होत असतो. डिझायनरला साईटचे पान बनविताना त्या पानाचा पिक्सेल विडथ लक्षात घ्यावी लागते आणि त्यानुसार वेबसाईट डिझाइन करावी लागते. जगप्रसिद्ध ब्राउझर विंडो असलेल्या वेबसाईटमध्ये पेज विडथ सर्वत्र सारखीच असल्याचे दिसून आले आहे.
टायपोग्राफी
वेबसाईट बनविण्याची पद्धत सर्वत्र सर्वसाधारणपणे सारखीच असते. गुंतागुंत टाळण्यासाठी ठराविक फॉण्ड असलेलेच ब्राऊझर वापरले जातात. सफारी ३.१, ऑपेरा १० आणि मोझिला फायरफॉक्स ३.५ हे सर्वसाधारण वापरण्यात असलेले ब्राऊझर आहेत.
मोशन ग्राफीक्स
वेब डिझाईनिंगमध्ये हलते चित्र वापरल्यास पानांचे लेआऊट आणि वापरणा-याचा दृष्टीकोन यांवर फार मोठा प्रभाव पडतो. मनोरंजनत्मक वेबसाईट तयार करताना हलते चित्र वापरणे योग्य ठरते परंतु वैचारिक, गंभीर, व्यापार किंवा शासन विषयक वेबसाईट विषयाच्या गांभीर्यामुळे हलत्या चित्रांचा कमीत कमी वापर केला जातो.
रॉकी पर्वतरांग
रॉकी पर्वतरांग ही उत्तर अमेरिका खंडातील एक प्रमुख पर्वतरांग आहे. 3000 miहून अधिक लांब असलेली ही पर्वतरांग कॅनडाच्या ब्रिटिश कोलंबिया प्रांताच्या उत्तर भागापासून अमेरिकेच्या न्यू मेक्सिको राज्यापर्यंत दक्षिणोत्तर दिशेस पसरली आहे.
अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील माउंट एल्बर्ट (उंची: 4401 m) हे रॉकी पर्वतरांगेतील सर्वात उंच शिखर आहे.
वर्ग:उत्तर अमेरिकेचा भूगोल वर्ग:पर्वतरांगा *
१९५६ ॲशेस मालिका
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने जून-ऑगस्ट १९५६ दरम्यान द ॲशेसअंतर्गत पाच कसोटी सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. ॲशेस मालिका इंग्लंडने २-१ अशी जिंकली. पाहुण्या ऑस्ट्रेलिया संघाचे नेतृत्व इयान जॉन्सन याने केले.
माण (पालघर)
माण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
रामेश्वरी फोटोकॉपी सर्व्हिस प्रताधिकार खटला
रामेश्वरी फोटोकॉपी सर्व्हिस प्रताधिकार खटला हा रामेश्वरी फोटोकॉपी सर्व्हिस या प्रतिमुद्रण (फोटोकॉपी) करणाऱ्या दिल्ली स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्सच्या आवारातील करारित प्राधिकृत दुकानाविरुद्ध ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस, केंब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस, टेलर अँड फ्रांसिस या प्रकाशकांनी दिल्ली उच्चन्यायालयात चालवलेला प्रताधिकार खटला आहे.
खटल्याचे शीर्षक, सुनावणी आणि प्रगती
अभ्याससंचिकामधील प्रताधिकारीत मजकुराचा उपयोग शिक्षकांच्या इंस्ट्रक्शनसाठी अभिप्रेत गरजेच्या पलिकडे नाहीना हे तपासणे ; आणि प्रताधिकारीत पूर्ण पुस्तकाचे प्रतिमुद्रण प्रताधिकार कायद्यान्वये कितपत ग्राह्य आहे याची पुर्नसुनावणी घेतली जाईल असे ९ डिसेंबर २०१६ च्या खंडपीठाच्या निकालाने स्पष्ट केले.
निकाल दस्तएवजातील संदर्भ कायदे कलमे आणि इतर न्यायालयीन निकाल
Certain acts not to be infringement of copyright (1) The following acts shall not constitute an infringement of copyright, namely,- .....
(h)  the publication in a collection, mainly composed of non-copyright matter, bona fide intended for instructional use, and so described in the title and in any advertisement issued by or on behalf of the publisher, of short passages from published literary or dramatic works, not themselves published for such use in which copyright subsists:
Provided that not more than two such passages from works by the same author are published by the same publisher during any period of five years.
Explanation.—In the case of a work of joint authorship, references in this clause to passages from works shall include references to passages from works by any one or more of the authors of those passages or by any one or more of those authors in collaboration with any other person;
(i)  the reproduction of any work— (i) by a teacher or a pupil in the course of instruction; or                   (ii) as part of the questions to be answered in an examination; or                    (iii) in answers to such questions;
डिसेंबर २०१६ मध्ये दोन न्यायाधीशीय खंडपीठाने स्पष्ट केलेली भूमिका
खालील लेखन आणि अनुवाद अद्याप पूर्णपणे नेमके अथवा अद्ययावत असेल असे नाही.
संदर्भ
वर्ग:चालू प्रताधिकार खटले वर्ग:विधितत्त्वमीमांसा
बित्तरगाव बुद्रुक
बित्तरगाव बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
आगरवाडी
पौराणिक उल्लेख
आगरवाडी हे गांव पौराणिक काळापासून प्रसिद्ध आहे, असे जुने लोक सांगतात. या भागात पूर्वी फार घनदाट जंगल होते. त्या जंगलात ऋषी मुनी तप करत, आगरवाडी हे हे गांव दंडकारण्य या पौराणिक प्रदेशात येते, या गांवी अगस्ती ऋषी काही काळ आश्रम करून राहले असे जुने जाणकार लोक सांगतात. या गांवाच्या पूर्वेला गोरखनाथ टेकडी आणि प्राचीन रिसोड (ऋषीवट) शहर असून तेथे ऋषीमुनींच वास्तव्य होते. आगरवाडी गांवाच्या पश्चिमेला भर हे गांव असून या गावांत भारद्वाज ऋषीचे मोठे मंदिर आहे. आगरवाडी या गांवाच्या उत्तरेला मांगवाडी हे गांव असून ते रामायणातील उल्लेख असेलेल शबरीचे गुरू मातंग /मतंग ऋषी यांचे वास्तव्य होते. आगरवाडी गांवाच्या दक्षिणेला कंकरवाडी हे गांव असून या गांवी कपिल मुनी तप करत आशी लोकवदंता आहे.
धार्मिक
गांवात महाशिवरात्रीच्या आणि हुनुमान जयंतीच्या निमित्ताने धार्मिक कार्यक्रम होतात. या कार्यक्रमात मागील अनेक वर्षापासून गावात अखंड हरिनाम सप्ताह आणि श्रीमद् भागवत महापुराण कथा होते.
गावाच्या उत्तरेला महादेवाचे मंदिर असून याठिकाणी महाशिवरात्रीला एक दिवसाचा मोठा उत्सव होतो. दुसऱ्या दिवशी पारण्याला मोठा भंडारा (महाप्रसाद) वाटतात. हनुमान मंदिराच्या समोर वारकरी पद्धतीने अखंड हरिनाम सप्ताह कथा रामायण कथा दरवर्षी होते. आठव्या दिवशी काल्याच्या प्रसादाच्या नंतर भव्य महाप्रसादाचे वितरण होते.
शिवजयंती
छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या जयंतीच्या दिवशी गावातील सर्व लोक मिरवणुकींमध्ये सहभागी होतात. ही शिवजयंती संत भगवानबाबा मंडळ आणि संताजी महाराज मंडळ या मंडळांच्या वतीने साजरी होते.
शालेय
गांवातील जिल्हा परिषदेच्या शाळेत चौथ्या इयत्तेपर्यंत शिक्षण घेता येते.
प्रशासन
गावात स्वतंत्र ग्रामपंचायत आहे,
उद्योग
आगरवाडी कोणताही मोठा उद्योग नाही. गावांतील लोक शेती आणि शेतीपूरक व्यवसाय करतात.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:रिसोड तालुक्यातील गावे
गजेंद्र सिंह शेखावत
गजेंद्र सिंह शेखावत ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
निखिल राऊत
निखिल राऊत (जन्म ११ डिसेंबर - पुणे, महाराष्ट्र ) हा एक भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी अभिनेता आहे जो फर्जंद, फत्तेशिकस्त आणि पेज ४ यांसारख्या चित्रपटांसाठी प्रसिद्ध आहे. काहे दिया परदेस, तू तिथे मी, येऊ कशी तशी मी नांदायला या मराठी मालिकांमधील भूमिकांसाठीही तो ओळखला जातो.
गजेंद्र सिंह शेखावत
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
निखिल राऊत
फिल्मोग्राफी
मालिका
तू तिथे मी २०१२-२०१४
काहे दिया परदेस २०१६
चित्रपट
फत्तेशिकस्त २०१९
फर्जंद २०१८
बंपर लॉटरी २०१७
वळू २००८
बाह्य दुवे
निखिल राऊत आयएमडीबीवर
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
सॅमसंग एसजीएच-इ१०८
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
कुरुक्षेत्र युद्ध
महाभारत युद्ध हे कौरव आणि पांडव या दोन सैन्यात लढले गेले. हे युद्ध मार्गशीर्ष शुद्ध त्रयोदशी, शुभकृत नाम संवत्सर, बुधवार दि. ०५ ऑक्टोबर इ.स.पू. -३१३७ या दिवशी सुरू झाले.
पांडवसेना
पांडवांचे सैन्य हे पश्चिमेकडची बाजू घेउन पूर्वेकडे तोंड केलेल्या अवस्थेत युद्धभूमीवर हजर होते, सैन्याच्या बाजुलाच एक तळे असल्याचा उल्लेख भीष्मपर्वात सापडतो. पांडवांकडे सात अक्षौहिणी सैन्य होते. एक अक्षौहिणी सेनेत २१,८७९ रथ, २१,८७० हत्ती, ६५,६१० घोडे, १,०९,३५० पायदळ सैनिक यांचा समावेश होतो. ही सात अक्षौहिणी सेना प्रत्येकी एक अक्षौहिणी असा भाग करून सात वीरांच्या अधिपत्याखाली लढत होती. ते वीर होते द्रुपद, विराट, धृष्टद्युम्न, शिखंडी, सात्यकी, चेकीतन आणि भीम. या लढाईत धृष्टद्युम्न हा पांडव सैन्याचा सेनापती होता. अखिल भारतवर्षातून पांडवांसाठी युद्धात उतरलेली काही प्रमुख सैन्य होती कैकय, पांड्य, चोल, केरला आणि मगध.
कौरवसेना
कौरवांकडे अकरा अक्षौहिणी सैन्य होते. कौरव सैन्याचे पहिले सेनापती म्हणून भीष्मांची निवड करण्यात आली. भीष्मांनी दोन अटींवरती ही जबाबदारी स्वीकारली. १) ते पांडुपुत्रांपैकी कोणालाही हानी पोचवणार नाहीत. २) ते असेपर्यंत कर्ण हा युद्धात भाग घेणार नाही. (कर्णानी आपले गुरू परशुरामांचा अपमान केल्याने, आपण एकत्र लढू शकत नाही असे कारण भीष्मांनी दिले.)
कौरव सेनेचे सेनापती दुर्योधन, दुःशासन, शकुनी, द्रोण, कृतवर्मा, अश्वत्थामा, कृप, जयद्रथ, शल्य, भुरीसर्वास, सुदक्षिण आणि बहलीका हे होते.
बलराम आणि विदर्भ राज्याची सेना व स्वतः विदर्भ नरेश रुक्मी हे तटस्थ राहिले.
युद्धनियम
युद्ध सुरू होण्यापूर्वी दोन्ही पक्षांनी काही नियम मान्य केले.याच कारणामुळे यास धर्मयुद्ध म्हणतात.
यातले जवळ जवळ सर्व नियम या युद्धात पायदळी तुडवले गेले.
या युद्धात अर्जुनाने एकाच दिवसात सर्वात जास्त नरसंहार केला. आपला पुत्र अभिमन्यूच्या मृत्यूच्या वार्तेने चिडलेल्या अर्जुनाने एका दिवसात कौरवांच्या एक अक्षौहिणी सेनेचा विनाश केला.
व्यूहरचना
या युद्धात दोन्ही बाजूंनी रचले गेले व्यूह:
युद्धानंतर वाचलेले एकूण बलाबल :-
पांडव - पाच पांडव, कृष्ण, सात्यकी, युयुत्सु.
कौरव - कृतवर्मा, अश्वथामा, कृप, भीष्म (त्यांनी उत्तरायण सुरू झाल्यावर देह ठेवला.)
महाभारत युद्धकाळात वापरलेले गेलेले बाण
१) सूची- अतिशय सूक्ष्म सुईसमान अग्र असलेला बाण. डोळ्यांची बुबुळे फोडायला ह्यांचा उपयोग केला जाई.
२) अर्धचंद्र- नावाप्रमाणे चंद्रकोरीच्या आकाराचा बाण. शत्रूच मस्तक धडावेगळे करून आकाशात उडवायची क्षमता असलेला बाण.
३) जिद्म- वेड्यावाकड्या शेपटाचा आणि तसाच नागमोडी जाणारा बाण. मधले असंख्य अडथळे चुकवून हव्या त्या लक्ष्याचा अचूक भेद घेण्याची क्षमता असलेला. अतिशय कौशल्याने सोडायचा बाण. अर्जुनाने सिंधुराज जयद्रथाचा वध याच बाणाने केला. या बाणाने मधल्या अनेकांना चुकवून गर्दीत उभ्या असलेल्या जयद्रथाचा कंठनाळ अचूक फोडला.
४) भल्ल/मल्ल:- भरीव लोखंडाचा, शंक्वाकृती बाण. जाडजूड लोहकवच फोडून प्रतिस्पर्ध्याचा मर्मभेद करण्यासाठी वापर.
५) वक्रदंत:- अग्राला उलटे दाते असलेला बाण. एकदा घुसला की बाजूच्या धमन्या फोडल्याशिवाय बाहेरच काढता येत नसे.
७) नाराच:- वजनाचे आणि लांबीचे गुणोत्तर अचूक सांभाळून अतिशय काळजीपूर्वक तयार केला जात असे. अफाट वेगवान बाण.
८) वत्सदंत:- गाईच्या वासराच्या (वत्स) दाताच्या आकाराचा.
१०) गजास्थि:- हतीच्या हाडापासून तयार केलेला.
१३) सन्नतपर्व:- वेताच्या दंडावर अनेक गाठी असलेला.
१४) नतापर्व:- दंडावर एकही गाठ नसलेला.
१५) पद्म:- कमळाच्या आकाराचे अग्र असलेला बाण. योद्ध्यांचे अवयव समूळ तोडायला उत्तम.
१८) वज्र- अतिशय दणकट आणि खूप दणका देणारा बाण. रथाची चक्रे निखळवणे, ध्वजदंड मोडणे, जू तोडणे अशा कामांसाठी वापर.
*
पीटर रिचर्डसन
पीटर रिचर्डसन (४ जुलै, १९३१:इंग्लंड - १७ फेब्रुवारी, २०१७:केंट, इंग्लंड) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून १९५६ ते १९६३ दरम्यान ३४ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुमन पोखरेळ
सुमन पोखरेळ (इंग्लिश:Suman Pokhrel, जन्म २१ सप्टेंबर १९६७) एक बहुभाषी नेपाळी कवी, गीतकार, नाटककार, भाषांतरकार आणि एक कलाकार आहे; जो दक्षिण एशियातीळ एक महत्त्वपूर्ण सर्जनशीळ आवाजांपैकी एक म्हणून गणला जातो । त्यांची कामे प्रशंसनीय झाली आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रकाशित केली आहेत।
सुमन पोखरेळ हे फक्त दोनदा सार्क साहित्य पुरस्कार प्राप्त करू शकतात। त्यांनी इ.स. २०१३ आणि २०१५ मध्ये आपल्या स्वतःच्या कविता आणि दक्षिण एशियाई क्षेत्रातीळ कविता आणि कलातीळ त्यांचे योगदान यासाठी हा पुरस्कार प्राप्त केला।
संदर्भ
वर्ग:नेपाळी साहित्यिक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म
कृष्णस्वामी कस्तुरीरंगन
(ऑक्टोबर २०, १९४० - हयात) हे भारतीय अवकाश-शास्त्रज्ञ आहेत. ते १९९४ - २००३ सालांदरम्यान 'इस्रो' या भारतीय अवकाश-संशोधन संस्थेचे संचालक होते. तसेच ते २००३ - २००९ सालांदरम्यान राज्यसभेचे नियुक्त सदस्य होते.
कस्तुरीरंगन यांना सप्टेंबर २५, १९९९ रोजी त्यांना एच.के. फिरोदिया पुरस्कार जाहीर झाला.
कृष्णस्वामी कस्तुरीरंगन हे प्रसिद्ध भारतीय अंतराळ शास्त्रज्ञ आणि राज्यसभेचे सदस्य आहेत. तो प्रदान करण्यात आले पद्मभूषण करून सरकारच्या भारत 1992 मध्ये योगदानासाठी विज्ञान. ते 1994 ते 2003 पर्यंत भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे अध्यक्ष होते. त्यांनी भारताच्या नियोजन आयोगाचे सदस्य म्हणून काम केले आहे.
महत्त्वाचे योगदान
डॉ. कस्तुरीरंगन यांनी इस्रो आणि स्पेस कमिशनचे अध्यक्ष आणि भारत सरकारचे अंतराळ विभागात सचिव म्हणून नऊ वर्षे भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे निर्देश केले. यापूर्वी, जेव्हा ते इस्रोच्या उपग्रह केंद्राचे संचालक होते, तेव्हा त्यांच्या देखरेखीखाली भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह ( INSAT- 2), भारतीय रिमोट सेन्सिंग सॅटेलाइट ( IRS- 1A आणि 1B) आणि इतर अनेक वैज्ञानिक उपग्रह विकसित केले गेले. ते भारताच्या पहिल्या प्रायोगिक पृथ्वी निरीक्षण उपग्रहांचे ( भास्कर एकम आणि II) प्रकल्प संचालक होते.
त्यांच्या नेतृत्वाखाली, भारतातील प्रतिष्ठित प्रक्षेपण वाहने - ध्रुवीय उपग्रह प्रक्षेपण वाहन (PSLV) आणि जिओस्टेशनरी सॅटेलाइट लॉन्च व्हेईकल (GSLV) यशस्वीरित्या प्रक्षेपित आणि ऑपरेट करण्यात आले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने चांद्रयान-१ चे यशस्वी प्रक्षेपण केले, ज्याला मैलाचा दगड मानला जातो. त्यांच्या या प्रयत्नांमुळे भारताला अवकाश कार्यक्रम चालवणाऱ्या मोजक्या देशांच्या यादीतही स्थान मिळाले आहे.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म वर्ग:फिरोदिया पुरस्कार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिमसा धबधबा
शिमसा धबधबा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील धबधबा आहे. शिमसा नदीवरील हा धबधबा मंड्या जिल्ह्यात असून येथेच शिमसा जलविद्युत प्रकल्प आहे. या प्रकल्पाची क्षमता १७.२ मेगावॅट आहे. १९०२पासून येथील वीज जवळच्या कोलार सोनखाणींना पुरवली जाते. या प्रकल्पाची कोनशिला मैसूरच्या राजा कृष्णराज वूडियार चौथ्याने बसवली होती.
वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे वर्ग:मंड्या जिल्हा
कीचकदरा
अमरावती जिल्ह्यातील चिखलदरा या गावाचे महाभारतकालीन नाव. येथेच कीचकाचा वध झाला होता असा समज आहे.
वर्ग:अमरावती जिल्ह्यातील गावे वर्ग:महाभारतातील स्थाने
अँड्रिआ जेरेमाया
अँड्रिआ जेर्मिआ(रोमन लिपी:Andrea Jeremiah तमिळ: ஆண்ட்ரியா ஜெரெமையா) हि एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. प्रमुख कार्यक्षेत्र तमिळ चित्रपट. (कॉलीवूड)
चित्रपट कारकीर्द
अभिनेत्री :
गायिका :
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:भारतीय ख्रिस्ती व्यक्ती
चुंची धबधबा
चुंची धबधबा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील अर्कावती नदीवर असलेला धबधबा आहे.
वर्ग:कर्नाटकमधील धबधबे
अगस्त्य
अगस्त्य महर्षी (नामभेद: अगस्त्य, मैत्रावरुणी, अगस्ति;) हे वेद वाङ्‌मयामध्ये वर्णिलेले ‘मंत्रद्रष्टा महर्षी’ होत. ते शिवपुत्र कार्तिकेयाचे आद्य शिष्य तथा दाक्षिणात्य भक्तिपरंपरेतील मान्यताप्राप्त अठरा सिद्धपुरुषांच्यापैकी प्रथम सिद्धपुरुष मानले जातात. सप्तर्षींपैकी मुख्य मानले जाणारे भगवान श्री अगस्त्य हे वसिष्ठ ऋषींचे वडील बंधू होत. भारतीय संस्कृतीच्या प्रचार-प्रसारात भगवान अगस्त्यांचे योगदान वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ‘अगस्त्य’ हे भगवान परमशिवांचेदेखील एक नांव असल्याने अगस्ती मुनी हे परमशिवस्वरूप असल्याचे मानले जाते. ‘अगस्त्य’ ह्या नांवाव्यतिरिक्त त्यांस तमिळमुनी, माधवमुनी, महामुनी, कुरुमुनी, तिरुमुनी, बोधीमुनी, अमरमुनी, कुडमुनी, कुंभज, कुंभसंभव, घटोद्भव ही नामाभिधाने प्राप्त आहेत. अशा अगस्त्य महर्षींचा जन्म श्रावण शुक्ल पंचमी (३००० इ.स.पूर्व) ला काशीमध्ये झाला. मित्रावरुण हे त्यांचे पिता होत. ऋग्वेदामध्ये (संदर्भ: ७/३३/१३) त्यांच्या जन्मकथेचे वर्णन येते. वर्तमानकाळांत काशीक्षेत्रातील त्यांचे जन्मस्थान श्रीअगस्त्यकुंड ह्या नांवाने प्रसिद्ध आहे.
दक्षिण दिशेस प्रस्थान
देवतागणांच्या विनंतीस मान देऊन अगस्त्यांनी काशीग्राम सोडून दक्षिण दिशेस प्रस्थान केले आणि नंतर ते दक्षिणेतच स्थायिक झाले. आर्यावर्ताच्या दक्षिणेकडील भूप्रदेशात आर्यांच्या वसाहतीकरणाची सुरुवात करणारे ते आद्य वसाहतकार होते, असे मानले जाते. जगप्रसिद्ध ऐतिहासिक महाकाव्ये रामायण तथा महाभारत ह्या दोहोंमध्ये महर्षीं अगस्त्यांच्या आयुष्यातील प्रसंगांबद्दल विस्मयकारक आख्यायिका आढळतात. रामायणामध्ये त्रेतायुगात प्रभू रामचंद्र, सीता आणि लक्ष्मण वनवासाच्या काळांत वनांत हिंडत असतांना नाशिकजवळ महर्षींच्या आश्रमात आले आणि त्यांना भेटले अशी एक कथा आहे. त्यावेळी महर्षींनी प्रभु रामचंद्रास ‘विरजा’ नामक शैवदीक्षा दिली, तसेच दक्षिणेत जाऊन लंकापती रावणाचा अत्याचार दूर करावयास सुचविले. एवढेच नव्हे तर लंकापतीस वश करून त्याचा अंत करण्याच्या हेतुपूर्तीसाठी अजोड, अमोघ शस्त्रास्त्रांसह कधीही समाप्त न होणाऱ्या बाणांचा भाता दिला. त्यांनीच भगवान प्रभु रामचंद्रास लंकागमनापूर्वी ‘आदित्यहृदयम्’ स्तोत्र उपदेशिले होते. त्यामुळे प्रभु रामचंद्राचा समरोत्साह दुणावला.
कावेरी नदीची जन्मकथा
अगस्त्य महर्षींनी उत्तरेकडून दक्षिण दिशेस प्रस्थान केले तेंव्हा मार्गामध्ये ‘पोन्नि’ नामक एक पुरातन नदी त्यांसा आडवी आली. ती महर्षींच्यासह गर्वाने आणि अहंकाराने बोलत वादविवाद करू लागली. तेंव्हा कोपायमान होऊन महर्षींनी तिला स्वतःच्या मंत्रशक्तिबळाने एका कमंडलूमध्ये बद्ध केले. तसे केल्यानंतर महर्षी तपश्चर्येस बसले. तेंव्हा पोन्नि नदी कमंडलूच्या आतून सहाय्याकरता धावा करू लागली. हे पाहून भगवान श्रीगणेशाने एका कावळ्याचे रूप धारण केले. ज्या ठिकाणी महर्षी तपश्चर्या करत बसलेले होते, त्या ठिकाणी कावळ्याच्या रूपात भगवान श्रीगणेशाने उडत येऊन त्या कमंडलूस एक धक्का देऊन पाडले. त्यामुळे पोन्नि नदीची कमंडलूतून सुटका झाली आणि ती भूमिवर पुन्हा वाहू लागली. ते पाहून अगस्त्य महर्षींनी “कावळ्यामुळे वाहिलेली” अशा अर्थाचे नांव म्हणून त्या नदीचे नवे संस्कृत नामकरण “कावेरी” नदी असे केले. आज कावेरी नदी ही दक्षिणेत अगदी गंगेसमान धार्मिक महत्त्वाची मानली जाते.
समुद्रप्राशन, वातापि-इल्वलमर्दन तथा विंध्यपर्वताच्या कथा
महाभारतात भगवान अगस्त्यांनी केलेल्या समुद्रप्राशनाची कथा आहे. देवासुरयुद्धाच्या वेळी देवांशी वैर धरलेले कालकेय दानव हे समुद्राच्या तळाशी जाऊन लपल्यावर महर्षींनी अख्खा समुद्र पिऊन कालकेयांना ठार मारले आणि देवांवरील संकट निवारले. याबरोबरच त्यांनी नहुषाच्या शापाने विषसर्पस्वरूप झालेल्या वातापि नामक महादैत्यास भक्षून आपल्या जठराग्नीने पचवून, त्याचा सहोदर इल्वल ह्यास नेत्राग्नीद्वारा भस्मीकृत केले अशीही कथा आहे. भगवान श्री अगस्त्य महर्षी हे विंध्य पर्वताचे गुरू असल्याचा उल्लेख महाभारतात अन्यत्र आहे. प्राचीन काळी मेरु पर्वत हा साऱ्या पर्वतांमध्ये उत्तुंग पर्वत म्हणून मान्यताप्राप्त होता. ह्याची उत्तुंगशिखरे पाहून ईर्ष्येने विंध्य पर्वत स्वतःची उंची मेरु पर्वतापेक्षा अधिक करण्याकरिता वाढवू लागला. ह्यामुळे पृथ्वीच्या सूर्यगमनामध्ये बाधा येऊन काळगणनेमध्ये अंतर पडू लागले. उंचीने सतत वाढत असल्यामुळे विंध्यास गर्व झाला. तेव्हा देवतांनी एकत्र येऊन महर्षींना ‘काहीतरी करा परंतु ह्यातून सोडवा’ अशी प्रार्थना केली. महर्षी दक्षिण दिशेस गमन करीत असताना विंध्य पर्वत त्यांस आडवा आला. गुरुतुल्य महर्षींच्या अद्भुत सिद्धी मनोमन जाणून विंध्य पर्वत त्यांच्यापुढे नमला आणि महर्षींच्या दक्षिणदिग्विजयासाठी त्याने त्यांना मार्ग मोकळा करून दिला. त्यानंतर महर्षींनी त्यास स्वतः पुनः उत्तर दिशेस परतेस्तोवर जैसा आहे तैसा असण्याची आज्ञा केली. परंतु महर्षी दक्षिणेकडून न परतल्यामुळे विंध्य नेहमीसाठीच विनतावस्थेत राहिला आणि त्याकारणे आर्यावर्ताचा दक्षिणदेशाशी संपर्क स्थापन होऊ शकला.
विवाह
मनुस्मृतीच्या कथनानुसार साऱ्या हिंदुंप्रमाणे महर्षींनासुद्धा विवाह करून संततीजनन करण्याची वेळ प्राप्त झाली, तेव्हा धनकीर्तिप्राप्त विदर्भराज निमी ह्याची कन्या लोपामुद्रा ही युक्त वयास प्राप्त झाल्यावर त्यांनी तिच्याशी विवाह करण्यासंबंधी विदर्भराजास विनंती केली. प्रथमत: एका विरागी मनुष्याकडून हे प्रतिपादन ऐकून विदर्भराज खिन्न झाला. परंतु भगवान श्री अगस्त्य महर्षींचे प्रतिभाशाली व्यक्तित्व देखून त्याने ह्या विवाहास मान्यता देऊन महर्षींचा लोपामुद्रेशी विवाह लावून दिला. पुढे ह्या दंपतींस दृढस्यु नावाचा पुत्र झाला. महर्षींच्या लोकोत्तर कार्यामध्ये त्यांची पत्नी लोपामुद्रा ह्यांनीदेखील स्वतंत्र बुद्धिमत्तेने साथ दिल्याचे पुराणांमध्ये आढळते.
ग्रंथनिर्मिती
तमिळ साहित्यामध्ये अनेक अगस्त्यांच्याबद्दल उल्लेख आढळत असला, तरी ज्यांस वैद्यशास्त्र तथा ज्योतिषशास्त्राचे आचार्य म्हणून आराधिले जाते, ते कुंभोद्भवन् ह्याही नांवाने प्रख्यात असलेले भगवान श्री अगस्त्य महर्षीच होत. दाक्षिणात्य सिद्ध औषध चिकित्सापद्धतीचे जनक म्हणून देखील ते मान्यताप्राप्त आहेत. आयुर्वेदीय औषधांवर अभ्यास करून ‘अगस्त्यरसायनम्’ नामक ग्रंथही त्यांनी लिहिला. विश्वकर्म्याने त्याचा ग्रंथ ज्या ग्रंथावर आधारल्याचे मानले जाते तो ‘अगस्त्यकलाधिकारम्’ हा महर्षींनी स्थापत्यशास्त्रावर लिहिलेला ग्रंथ प्रचलित आहे. त्यासह नौकाशास्त्राची उत्पत्ती करवून पहिल्यावहिल्या होडीचा शोध महर्षींनी लावला असे मानले जाते. त्यांनी देशोदेशी भ्रमण करून अनेक नवीन प्रांत शोधून काढले. त्यांनी संस्कृतमध्ये रचलेले ‘रत्नशास्त्रम्’ देखील उपलब्ध आहे, ज्यात रत्नाची उत्पत्ती तथा लक्षण, गुण आणि परीक्षा करण्याच्या विधिविधानांचे वर्णन आहे. त्यांनी रचलेल्या ‘अगस्त्यसंहिता’ नामक ग्रंथांत विष्णुपूजन करावयाची रीति दर्शावणारे शास्त्र आहे. त्यांनीच ‘श्रीललितासहस्रकम्’ स्तोत्राची रचनाही केली. १२,००० सूत्रे समाविष्ट असलेला ‘अगस्त्यम्’ हा विश्रुत ग्रंथ महर्षींनी रचला. वराहपुराणातील ‘अगस्त्यगीत’, पत्र्चरात्रम्‌ तथा स्कन्दपुराणातील ‘अगस्त्यसंहिता’ पासून विविध पुराणांच्या भागांमध्ये महर्षींच्या कर्तृत्वाचा उल्लेख असल्याचे दिसते. महर्षींनी एकूण ९६ ग्रंथांची निर्मिती केल्याचे मानले जाते. यातील अनेक ग्रंथ प्रस्तुत काळीं अपूर्ण स्थितीमध्ये का होईना, उपलब्ध आहेत.
जीवनकार्य
महाभारतातील शांतिपर्वात त्यांनी गायलेली विद्या ‘अगस्त्यगीता’ नामे ओळखली जाते. केरळ प्रांताच्या ‘कलरीपायट्टु’ (मार्शलआर्ट)ची ‘वर्मक्कलै’ म्हणून ओळखली जाणारी निःशस्त्र युद्धकलेची एक दाक्षिणात्य शैली आहे. ह्या ‘वर्मक्कलै’चे संस्थापक आचार्य तथा आदिगुरू भगवान श्री अगस्त्य महर्षीच असल्याचे मानले जाते. ह्या विषयावर त्यांनी तमिळभाषेत ग्रंथलेखनही केले. महर्षी तंत्रशास्त्राचार्य तर होतेच त्यातही त्याकाळी साधारणपणे अप्राप्य मानल्या जाणाऱ्या आकाशभ्रमणाचेही ज्ञान त्यांना होते. युद्धशास्त्रात तथा तत्कालीन आधुनिक धनुर्विद्येत देखील ते पारंगत होते. ते नेहमी धनुष्यबाण सोबत बाळगत. दुर्गम भागात उपलब्ध होणाऱ्या धातूंच्या रासायनिक मिश्रणाचे प्रयोग करून सिद्ध केलेली अस्त्रे ही सुयोग्य योद्ध्याच्या हाती सोपवण्याचे कार्य महर्षींनी जीवितकार्य मानून अंगीकारल्याचे दिसून येते. त्यांच्या उदाहरणावरून, त्यांच्यासारखा एक महर्षी युद्धकाळांत उपयोगी पडणारी शस्त्रास्त्रे बनवणारादेखील असू शकतो असे लक्षांत आल्यावाचून राहत नाही. विंध्यपर्वत पार करून दक्षिणेमध्ये येतांना तसेच दंडकारण्यामध्ये निवास करतांना निसर्गदत्त धातूंच्या खाणींवर कोणाचा अधिकार असावा हा विषय ते लक्षांत घेतात. भूसर्वेक्षण, जलसर्वेक्षण तथा दक्षिणेतील कावेरी, ताम्रपर्णी ह्या नद्यांच्या पाण्याचे तत्काळीन समाजासाठी त्यांनी केलेले उपयोगी व्यवस्थापन आदि घटना त्यांच्या अथांग कर्तृत्वाची साक्षच देतात. एकूणच त्यांचे सारे जीवन हे विविध विद्या ग्रहण करून त्यांचा आध्यात्मिक अंगाने अभ्यास करत, तत्काळी उपलब्ध भौतिक साधनांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी वाहिलेले असल्याचे दिसते.
तमिळ भाषेचे जनक
भगवान श्री अगस्त्य महर्षी ह्यांनीच तमिळभाषेची अक्षरमाला निर्मिली. ह्याकारणे ते तमिळ भाषेचे जनक मानले जातात. त्यासह ते तमिळ भाषेचे आद्य वैयाकरणीही होत असा विश्वास आहे. प्रसिद्ध तमिळ व्याकरणपर ग्रंथ ‘तोल्‍क्काप्पियम्’ ज्यांनी रचले, ते ‘तोल्‍क्काप्यर मुनी’ हे महर्षींचेच प्रथमशिष्य होत. संस्कृतभाषेच्या तोडीस तोड ज्ञानभाषा म्हणून तमिळभाषेला मान्यता प्राप्त होण्यात महर्षींनी स्वतः पुढाकार घेऊन तमिळभाषेत निर्मिलेली विपुल ग्रंथसंपदा ही मुख्यत: कारणीभूत ठरावी. दक्षिणेकडे निसर्गतःच भरपूर प्रमाणांत उपलब्ध असलेल्या ताडाच्या झाडांच्या पत्रांची उपयुक्तता जाणून, त्यांवर कोरून लेखन करण्याच्या कलेचा शोध त्यांनी ज्ञानविद्या दीर्घकाळ टिकण्याच्याच उद्देशाने लावला. दूरदृष्टीने ताडपत्रांच्या केलेल्या ह्या उपयोजनाचा प्रभाव शतकानुशतके टिकून राहिला असून पुरातन काळांतील अशी अनेक हस्तलिखिते आजही दक्षिण भारतांत आढळतात.
नाडीग्रंथशास्त्राची निर्मिती
उपरोल्लेखित अनेक सर्वगुणांसह महर्षी स्वतः एक उत्तम तत्त्ववेत्ता देखील होते. तत्त्वज्ञान आणि ज्योतिषशास्त्र ह्यांच्या सुरेख संगमातून त्यांनी नाडीग्रंथशास्त्राची निर्मिती केली. आध्यात्मिक योगशक्तिबळाने दूरच्या भविष्यकाळाचा वेध घेऊन त्या येणाऱ्या काळांतील मनुष्यप्राण्याचे जीवन सुसह्य व्हावे, आगामी समाजाने परब्रह्मस्वरूप कर्मविपाकसिद्धान्ताची कास सोडता कामा नये ह्यासाठी त्रिकालदर्शी भगवान श्री अगस्त्य महर्षींनी नाडीग्रंथरचना केली. ह्या कार्यात त्यांच्यासारख्याच इतरही अनेक महर्षींनी हातभार लावला. ह्या साऱ्यांनी आपल्या आध्यात्मिक योगशक्तिबळाच्या साहाय्याने मानवी बुद्धीच्या मर्यादा ओलांडून आकाशस्थित ज्ञानभांडारातून आगामी काळांतील अनेकांची जीवनचित्रे न्याहाळून काव्यबद्ध स्वरूपात नोंदवून ठेवली. ईश्वरी प्रेरणेने त्यांचे जीवनकार्य घडतांना त्यांच्या आयुष्यातील छोटेमोठे प्रश्न सुटावेत ह्यासाठी वडीलकीच्या प्रेमळ नात्याने शांतिदीक्षेसारखे उपाय नाडीग्रंथलेखन करून सुचवले. ह्या साऱ्या विस्तृतकार्याचा आरंभ त्रिकालदर्शी भगवान श्री अगस्त्य महर्षींनी केला.
विविध स्थळे
भारतवर्षात तसेच इतरत्रदेखील, अगस्त्यकूट, अगस्त्यपुरम, अगस्त्यतीर्थ, अगस्त्यगिरी, अगस्त्यवटम्, अगस्त्यसरस्स्, अगस्त्याश्रम, अगस्तीश्वरम ह्यासारखी ह्या महर्षींच्या नांवाने आरंभ होणारी विविध स्थळांची नांवे ही त्यांच्या चतुरस्र चरित्ररेखेची साक्ष देणारी ठरावीत. महर्षींचे भारतवर्षामध्ये अनेक आश्रम आहेत. त्यातील काही मुख्य आश्रम उत्तराखंड (रुद्रप्रयाग जिल्हा, अगस्त्यमुनी शहर), महाराष्ट्र (अहमदनगर जिल्ह्यामध्ये अकोले तालुक्यात प्रवरानदीच्या काठावर), आंध्रप्रदेश (तिरुपती), तमिळनाडू (चेन्‍नईजवळ अगस्त्यकूट पर्वतावर) ह्या ठिकाणी आहेत. त्यांसह इंडोनेशिया, जावा, सुमात्रा इत्यादी ठिकाणीही ह्यांचे पूजन केले जाते. आकाशाच्या ईशान्य कोपऱ्यात उगवणारा तारा कॅनोपस (Canopus) हा पौरस्त्य ज्योतिषशास्त्रात ‘अगस्तीचा तारा’ म्हणून गणला जातो, हा भगवान श्री अगस्त्य महर्षींच्या व्यक्तिरेखेचा गौरवच आहे.
बाह्य दुवे
http://www.gokarnamahabaleshwar.com/sthalmahatmya/sthal_agasti.html विदागारातील आवृत्ती
वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
सॅमसंग एसजीएच-इ२१०
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
नासदीय सूक्त
नासदीय सूक्त (ऋग्वेद, मंडल १०,सुक्त १२९) हे ऋग्वेदातील दहाव्या मंडलातील १२९ वे सूक्त आहे. ‘नासदासीन्नो सदासीत्तदानीं’ या सुरुवातीच्या ओळीवरून ते नासदीय सूक्त म्हणून ओळखले जाते. विश्वाच्या उत्पत्तीचे हे मानवी इतिहासातील सर्वात प्राचीन अनुमान आहे. यात एकूण सात ऋचा आहेत. या सूक्ताची रचना त्रिष्टुप् या छंदात असून देवता हे भाववृत्त आहे. यामध्ये विश्वाच्या निर्मितीचे श्रेय परमेश्वराला दिलेले नसून, सर्व देव हे उत्पत्तीच्या नंतर आले आहेत, असे मत मांडले आहे. या सूक्तात विश्वाच्या उत्पत्तीविषयी शंका व्यक्त केल्या आहेत तसेच त्यांची उत्तरे बरोबर आहेत की नाहीत अशाही शंका आहेत. एकमेवाद्वीतीय ब्रह्मामध्ये सर्वप्रथम ‘काम’ म्हणजे इच्छा निर्माण झाल्याने विश्वाचा जन्म झाला आणि पुढे सृष्टी वाढत गेली असा विचार यात मांडला आहे.
शंकराचार्य तसेच मध्वाचार्य यांनी याचा अर्थ उलगडून सांगण्याचा प्रयत्न केला आहे. तसेच यावर सायण या विजयनगर साम्राज्यातील विचारवंताने, तेराव्या शतकात रचलेली टीका 'सायणाचे भाष्य' या नावाने उपलब्ध आहे. या नासदीय सूक्ताचे लोकमान्य टिळक यांनी गद्य भाषांतर केले होते. हिंदी रूपांतर प्रा. वसंत देव यांनी केले आहे. ते भारत एक खोज या दूरदर्शन मालिकेत शीर्षकगीत म्हणून वापरले गेले होते. या सूक्ताचा उल्लेख प्रसिद्ध नासाचे वैज्ञानिक कार्ल सेगन यांनी त्यांच्या कॉसमॉस ह्या पुस्तकात केला आहे.
सिद्धान्त
मानवी इतिहासात जगदुत्पत्तीसंबंधी जे अनेक सिद्धान्त किंवा तर्क मांडले गेले आहेत त्यातील नासदीय सूक्त हा सर्वात प्राचीन सिद्धान्त असावा. जगदुत्पत्तीच्या अंगाने प्रश्न निर्माण करून त्यासंबंधी काही तर्कसिद्धान्त मांडले आहेत. या सूक्तामधली कल्पनाशक्ती व अज्ञाताचा शोध घेऊ पाहणारी रचनाकर्त्यांची प्रतिभा यासाठी हे सूक्त नावाजलेले आहे. यातील अनेक सूक्तांचे कवी (ऋषी) वेगवेगळे होते असे मानले जाते. काही ठिकाणी प्रजापतिपुत्र परमेष्ठी असा ऋषीचा उल्लेख आहे.
सूक्ताचे उदाहरण (पहिली द्विपदी/ ऋचा): नास॑दासी॒न्नो सदा॑सीत्त॒दानीं॒ नासी॒द्रजो॒नो व्यो॑मा प॒रो यत् । किमाव॑रीवः॒ कुह॒ कस्य॒ शर्म॒न्नम्भः॒ किमा॑सी॒द्गह॑नं गभी॒रम् ॥ १ ॥
मराठी रूपांतरण तेव्हाना सत्य होते,ना असत्य होते. वायूही नव्हता आणि त्याच्यावर आकाशही नव्हते. तसेच रात्र आणि दिवसांचे प्रकटणे नव्हते. सर्वत्र निर्वात पोकळी होती. त्याशिवाय तेथे काहीच नव्हते.
नासदीय सूक्ताचे श्री धनंजय यांनी केलेले समश्लोकी भाषांतर उपक्रम या संकेतस्थळावर आहे, ते असे :-
तेव्हाना असणेना नसणे होते, धूळही नव्हती,ना आकाश पल्याड कुठे, काय आश्रय, काय आवरण होते? होते का पाणी गहन आणि गाढ? ||१|
ना होता मृत्यू,ना अमृतत्त्व तेव्हा रात्री-दिवसांचे प्रकटणे नव्हते निर्वाताने एका स्वतःला आणले जेव्हा, आणिक नव्हते नाही, काहीच नव्हते. ||२||
अंधार होता, अप्रकट पाणीच पाणी अंधाराने होते ते सगळे लपवले - हे पोकळ झाकलेले, न-झालेले... आणि त्यात तपातून एक महान उपजले ||३|
पुढे उद्भवला प्रथम तो काम काम म्हणजे काय तर रेत मनाचे मनीषेने हृदयात कवींना ये ठाव - कळे नसण्याशी नाते असण्याचे ||४||
ओढलेले आडवे किरण... यांपैकी काय होते खालीनी काय बरे वर? महिमान होते, होते रेतधारी, स्वयंसिद्ध येथे, प्रयत्न तेथवर ||५||
कोण बरे जाणतो, कोण सांगतो बोलून कुठून उद्भवली, ही झाली कुठून? देवही त्यापुढचे, झाले हे होऊन कोण मग जाणतो, ही झाली कुठून? ||६||
उद्भवले हे होते होय ज्याच्यापासून धारण याला करतो, का नाहीच मुळी धरत? बघणारा जो आहे परम आकाशातून, तो हे जाणतोच - की नाही तोही जाणत? ।।७।।
बाह्य दुवे
वर्ग:स्तोत्रे वर्ग:ऋग्वेद वर्ग:वैज्ञानिक सिद्धान्त
चिखल्या टिंबा (पक्षी)
चिखल्या टिंबा (इंग्लिश:Broadbilled sandpiper; गुजराती:सफेद नानो किचडियो) हा एक पक्षी आहे.
मध्यम आकाराच्या मोठ्या लाव्याएवढा.वरील भागाचा रंग राखट असतो.भुवई पांढरी असते.माथा,मान आणि चेहऱ्यावर अरुंद गर्द रेघोटया असतात.खालील भाग पांढरा असतो.गळा,छाती आणि बाजूवर फिकट,गर्द रेघोटया असतात.खांद्यावर काळसर डाग असतात.
वितरण
भारताचे समुद्रकिनारे, श्रीलंका, अंदमान आणि निकोबार बेटांवर हिवाळी पाहुणे. पॉलीआर्क्टिक भागात वीण.
निवासस्थाने
चिखलानी आणि दलदली
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००६-०७
ऑक्टोबर २००६ मध्ये श्रीलंका क्रिकेट संघ भारतात चँपियन्स ट्रॉफीसाठी आल्यानंतर, ८ ते १७ फेब्रुवारी २००७ दरम्यान भारताविरूद्ध ४ एकदिवसीय सामन्यांची मालिका खेळला. =संघ= श्रीलंका: महेला जयवर्धने (कर्णधार), कुमार संघकारा (यष्टिरक्षक), सनथ जयसुर्या, उपुल तरंगा, मार्वन अटापट्टु, रसेल आर्नॉल्ड, तिलकरत्ने दिलशान, चामरा सिल्वा, मलिंगा बंदरा, उपुल चंदना, फरवीझ महारूफ, लसित मलिंगा, नुवान झोयसा, दिल्हारा फर्नांडो, नुवान कुलशेखरा
भारत: राहुल द्रविड (कर्णधार), सचिन तेंडुलकर, सौरव गांगुली, युवराज सिंग, महेंद्रसिंग धोणी (यष्टिरक्षक), रॉबिन उथप्पा, अजित आगरकर, झहीर खान, हरभजन सिंग, अनिल कुंबळे, दिनेश कार्तिक, इरफान पठाण, मुनाफ पटेल, विरेंद्र सेहवाग, श्रीशांत
अनिल कुंबळे, इरफान पठाण, व श्रीशांतला तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यातून वगळण्यात आले.
=एकदिवसीय मालिका=
४था एकदिवसीय सामना
=बाह्यदुवे=
=संदर्भ आणि नोंदी=
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.
रीपीचेज
रिपिचेज मध्ये अंतिम फेरीत जे स्पर्धक पोहोचलेले असतात त्यांनी ज्या ज्या प्रतिस्पर्ध्यांना हरवले आहे अश्यांचा एकमेकांशी ब्राँझपदकासाठी सामना होतो. सर्वोत्तम स्पर्धकांचा सुरुवातीच्या फेरीतच सामना झाल्यास त्यांची पदक मिळवण्याची आशा संपुष्टात येते रिपिचेज द्वारे अश्या स्पर्धकांना पदक मिळवण्याची आशा बाळगता येते.
बोडखा
बोडखा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
गुता सुकंदर रेड्डी
गुता सुकंदर रेड्डी ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
सॅमसंग एसजीएच-इ२५०
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
आगमुदैयन
आगमुदैयन ही तमिळनाडू राज्यातील एक जात आहे. त्यांच्यात रूढ असलेल्या एका लोककथेनुसार अहल्येला इंद्रापासून जे तीन मुलगे झाले, त्यांपासून मरवन, कल्लन व आगमुदैयन या तीन जातींची उत्पत्ती झाली. आगमुदैयनांपैकी ज्या लोकांचे राहणीमान उच्च दर्जाचे झाले, त्यांची गणना वेळ्ळाळ जातीत होऊ लागली. आगभुदैयन लोक मुख्यत: शेती करतात. आयनार, पिडारी व करुपण्णस्वामी यांसारख्या ग्रामदेवतांची पूजा करतात. लग्न लावण्यासाठी ते ब्राह्मण उपाध्याय वापरतात.
संदर्भ
वर्ग:भारतामधील जाती
वाईतांडा (माहूर)
वाईतांडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
अद्यानपारा धबधबा
अद्यानपारा धबधबा भारताच्या केरळ राज्यातील धबधबा आहे. कुर्मबालंगोडू गावाजवळ असलेला हा धबधबा अनेक टप्प्यांत खाली येतो. यात उन्हाळ्यात सहसा पाणी नसते.
हेही पहा
वर्ग:केरळमधील धबधबे वर्ग:मलप्पुरम जिल्हा
ॲलन ओकमन
ॲलन स्टॅन्ली माइल्स ओकमन (२० एप्रिल, १९३०:इंग्लंड - ६ सप्टेंबर, २०१८:इंग्लंड) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून १९५६ मध्ये २ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्रिस्टल
ब्रिस्टल (Bristol ही इंग्लंड देशामधील एक शहरी काउंटी व प्रमुख शहर आहे. ब्रिस्टल शहर इंग्लंडच्या नैर्ऋत्य भागात एव्हॉन नदीच्या व अटलांटिक महासागराच्या किनाऱ्यावर वसले आहे. २०१४ साली ४.३२ लाख लोकसंख्या असलेले ब्रिस्टल इंग्लंडमधील सहाव्या तर युनायटेड किंग्डममधील आठव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.
इ.स. ११५५ साली शहराचा दर्जा मिळालेले ब्रिस्टल १३व्या ते १८व्या शतकांदरम्यान लंडन खालोखाल यॉर्क व नॉरविकसोबत इंग्लंडमधील सर्वात महत्त्वाचे शहर होते. औद्योगिक क्रांतीदरम्यान मॅंचेस्टर, बर्मिंगहॅम, लिव्हरपूल इत्यादी शहरांची झपाट्याने प्रगती झाली व ब्रिस्टलचे महत्त्व काहीसे कमी झाले. तरीही सध्या ब्रिस्टल इंग्लंड देशामधील एक प्रगत व सुबत्त शहर आहे.
ब्रिस्टल विमानतळ हा येथील प्रमुख विमानतळ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लंडच्या काउंट्या वर्ग:इंग्लंडमधील शहरे
सॅमसंग एसजीएच-इ२५०आय
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
माण (विक्रमगड)
माण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पालघर जिल्ह्यातील विक्रमगड तालुक्यातील एक गाव आहे.
अनू हासन
हि एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. प्रमुख कार्यक्षेत्र तमिळ चित्रपट. (कॉलीवूड)
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
बेलीझ
बेलीझ  हा मध्य अमेरिकेतील एक लहान देश आहे. बेलीझच्या उत्तरेस मेक्सिकोचा युकातान द्वीपकल्प, पश्चिमेस व दक्षिणेस ग्वातेमाला तर पूर्वेस कॅरिबियन समुद्र आहेत. इंग्लिश ही राजकीय भाषा असलेला बेलीझ हा मध्य अमेरिकेमधील एकमेव देश आहे.
इ.स. पूर्व काळामध्ये माया संस्कृतीचा भाग असलेल्या बेलीझमध्ये १६व्या शतकात स्पॅनिश शोधक पोचले. येथे अनेक वर्षे ब्रिटिश व्यापारी व वसाहतकार वास्तव्यास होते. १९व्या शतकामध्ये मध्य अमेरिकेमधील स्पॅनिश राजवट संपुष्टात आल्यानंतर ब्रिटिशांनी संपूर्ण बेलीझवर ताबा मिळवला. १८६१ साली बेलीझ ही ब्रिटिश साम्राज्याची एक वसाहत बनवली गेली व तिचे नाव बदलून ब्रिटिश होन्डुरास असे ठेवण्यात आले. १९७३ साली ह्या वसाहतीचे नाव बदलून पुन्हा बेलीझ ठेवण्यात आले व २१ सप्टेंबर १९८१ रोजी बेलीझला स्वातंत्र्य मिळाले. सध्या बेलीझ राष्ट्रकुल परिषदेचा सदस्य असून येथे ब्रिटनची राणी एलिझाबेथ दुसरीचे औपचारिक राष्ट्राध्यक्षपद आहे.
विभाग
बेलीझ देश सहा जिल्ह्यांमध्ये विभागलेला आहे. यातील बेलीझ जिल्हा वगळता इतर जिल्ह्यांची लोकसंख्या एक लाखापेक्षा अधिक नाही.
बाह्य दुवे
वर्ग:मध्य अमेरिका वर्ग:लॅटिन अमेरिका
वाहक (निःसंदिग्धीकरण)
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
होजे हिमेनेझ लोझानो
होजे हिमेनेझ लोझानो (मे १३, इ.स. १९३०:लांगा, आव्हिला, स्पेन - ९ मार्च, २०२०) हे स्पॅनिश लेखक होते.
वर्ग:स्पॅनिश लेखक वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सॅमसंग एसजीएच-इ२५१
हा सॅमसंगच्या इ मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
रंगनाथ पठारे
कथारचनेच्या विविध शक्यतांशी खेळणे हा रंगनाथ पठारे यांचा स्वभाव आहे. मराठीत खूप कमी लेखकांनी कथेच्या रचनेच्या अंगाने तिच्याशी संवाद साधल्याचे दिसते. कथा म्हणजे एक सत्त्वशोध आणि समकालीन वास्तवाला दिलेली तीव्र प्रतिक्रिया, किंवा स्वतःत चाललेली जीवघेणी घालमेल असते. रंगनाथ पठारे यांच्या प्रत्येक कथेत ही घालमेल प्रत्ययाला येते. ही घालमेल वाचकाला खूप आत आत आवर्तात घेऊन जाते. ते मराठी लघुकथेला कथेच्या मूळ स्वरूपाकडे घेऊन जातात.. रूढ पारंपरिक कथासमीक्षादृष्टीस हा प्रकार आकळणे थोडे कठीणच. पण पन्नास वर्षांनंतर जो वाचक ’शंखातील माणूस’ या संग्रहातील `गांधीजी अकरा सप्टेंबर २००१’ ही गोष्ट वाचेल तेव्हा या लेखकाच्या असाधारण प्रतिभाशक्तीची प्रगल्भता जाणवू शकेल.
रंगनाथ पठारे यांनी मौखिक परंपरेतील ज्ञानसंक्रमणाचे साधन म्हणून निर्मित झालेल्या कथापरंपरेस पचवून इथल्या मातीच्या कथा रचल्या आहेत
जीवन
त्यांचा जन्म जुलै २०, १९५० रोजी जवळे नावाच्या गावी झाला. त्यांचे आई-वडील पुण्याजवळ कोथरूड या गावी रहात. दुसऱ्या महायुद्धात लढून आलेले त्यांचे वडील ट्रक चालवत असत. वयाच्या सोळाव्या वर्षापर्यंत रंगनाथ पठारे गावी राहिले, तिथेच मॅट्रिक झाले. नंतर शिक्षणासाठी चार वर्षे नगरला, तीन वर्षे पुण्यात आणि त्यांची त्यानंतरचे त्यांचे वास्तव्य संगमनेरात आहे. (२०१४)
ते संगमनेरच्या संगमनेर महाविद्यालयात भौतिकशास्त्राचे ३७ वर्षे प्राध्यापक होते. विभागप्रमुख म्हणून ते निवृत्त झाले..
पुरस्कार आणि सन्मान
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
कॅरिसब्रुक्स
कॅरिसब्रुक्स हे न्यू झीलंडच्या ड्युनेडिन शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते.
११ मार्च १९५५ रोजी न्यू झीलंड आणि इंग्लंड संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला कसोटी सामना खेळविण्यात आला. ३० मार्च १९७४ला न्यू झीलंड आणि ऑस्ट्रेलियाने या मैदानावर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला.
वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट मैदाने वर्ग:ड्युनेडिन
सायत्री बाड्डे (पक्षी)
सायत्री बाड्डे (इंग्लिशछ:Ruff, Reeve; हिंदी:गरवाल, गेहवाला, बगबद; संस्कृत:जलरंक; गुजराती:टिलियो) हा एक पक्षी आहे.
आकाराने नर तित्तिराएवढा.मादी लाव्यापेक्षा मोठी.राखट तपकिरी जलचर पक्षी.वरील पिसारा खवल्या-खवल्यांसारखा ठळक.तुतवार पक्ष्यासारखी चोच.उडताना शेपटीच्या दोन्ही बाजूंना अंडाकृती डाग दिसतात.नर-मादी दिसायला सारखेच असले,तरी मादी बारक्या चणीची असते.काळा,पांढरा,जांभळा,तांबूस,बदामी अशा नाना रंगाच्या छटा उन्हाळ्यात त्याच्या पिसाऱ्यावर दिसू लागतात.मादी मात्र हिवाळ्यापेक्षा अधिक काळपट दिसू लागते.
वितरण
भारत,पाकिस्तान,लंका व ब्रह्मप्रदेशात हिवाळी पाहुणे म्हणून युरोप व दक्षिण आशियातून येतात.उतर युरोप व पश्चिम सैबेरिया या भागात वीण.
निवासस्थाने
दलदली व चिखलाणी.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
अतिरापिळ्ळी धबधबा
हा केरळमधील त्रिसूर जिल्ह्यातील एक धबधबा आहे. त्याला भारताचा ''नायगारा म्हटले जाते.
संदर्भ
वर्ग:केरळमधील धबधबे वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे वर्ग:भारतातील धबधबे
गोकराजू गंगा राजू
गोकराजू गंगा राजू ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
हिंगोली
हिंगोली शहराच्या ईशान्येस, तालुक्यात सिरसम बुद्रुक येथे मोठी बाजारपेठ आहे.
इतिहास
मराठवाडा विभाग हा आगोदर निझामाच्या राजवटीचा भाग होता. हिंगोली हा परभणी जिल्ह्यातील एक तालुका होता. इंग्रजशासित वऱ्हाड विभागाच्या सीमेवर असल्याने हिंगोली शहर हे निजामाचे लष्करी तळ होते. त्याकाळी लष्करी दळ, दवाखाने, प्राण्यांचे दवाखाने हिंगोलीवरून चालत. हिंगोलीचे नागरिक दोन मोठ्या लढायांना सामोरे गेले आहेत - १८०३ मधलं मराठे आणि टिपू सुलतान यांमध्ये झालेलं युद्ध आणि १८५७ सालचं नागपूरकर आणि भोसल्यांचं युद्ध. लष्करी तळ असल्यामुळे हिंगोली हे निझामाच्या राज्यातलं महत्त्वाचं तसंच प्रसिद्ध शहर होतं.
पलटण, रिसाला, सदर बाजार, तोफखाना, पेन्शनपुरासारखी ठिकाणे आजही प्रसिद्ध आहेत. स्वातंत्र्यानंतर १९५६ मध्ये मराठवाडा मुंबई प्रांतात सामील झाला आणि १९६० मध्ये हिंगोली हे परभणी जिल्ह्याचा भाग म्हणून महाराष्ट्र राज्यात आलं. १ मे १९९९ रोजी हिंगोली येथे मुख्यालय असलेला नवीन हिंगोली जिल्हा अस्तित्वात आला.
धार्मिक स्थळे
हिंगोली शहरातील खालील मंदीरे प्रसिद्ध आहेत.
भौगोलिक माहिती
हिंगोली शहर अक्षांश १९.७२ आणि रेखांश ७७.१५ वर वसलेले आहे. समुद्रसपाटीपासून सरासरी उंची ही ४५७ मि इतकी आहे. शहरात दोन तळी आणि एक नदी आहे. नदीचं नाव कयाधू नदी आहे. कयाधू नदी पैनगंगा नदीची उपनदी आहे
दळणवळण
हिंगोली शहरात रेल्वे आणि रस्ते वाहतुक सुविधा उत्तम आहे. ८० किमीवर असलेले नांदेड हे सर्वात जवळचे विमानतळ आहे. नांदेडहून हैदराबाद, दिल्ली आणि मुंबईला नियमीत विमाने जातात. २३२ किमीवर असलेल्या चिकलठाणा विमानतळ, औरंगाबाद वरून मुंबई आणि दिल्लीला नियमीत विमाने जातात. नांदेड, हिंगोली, कन्हेरगाव, वाशिम, अकोला, अमरावती जोडणारा राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
हिंगोली डेक्कन रेल्वे स्थानक (HNL) हे दक्षिण मध्य रेल्वेच्या नांदेड विभागात येते. पूर्णा ते अकोला ब्रोड गेज लाईनवर हिंगोली एक मुख्य स्थानक आहे. हैदराबाद, नांदेड, जयपूर, इंदोर, कोल्हापूर, नागपूर, अजमेर, नवी दिल्ली, तिरुपती, अमृतसर, श्रीगंगानगर इत्यादी ठिकाणी नियमीत रेल्वे जातात.
लोकजीवन
२०११ च्या जनगणनेनुसार हिंगोली शहराची लोकसंख्या ही ८५,१०३ इतकी आहे. हिंगोली शहरात ६७% लोकं साक्षर असून ७४% पुरुष आणि ६०% महीला साक्षर आहेत. ६ वर्षाखालील मुलांची टक्केवारी १५% आहे. हिंगोली शहरात ५३.४१ टक्के हिंदू, ३३.४७ टक्के मुस्लिम, ०.२४ टक्के ख्रिशचन, १०.६३ टक्के बौद्ध, २.०३ टक्के जैन, ०.०२ टक्के इतर धर्म आणि ०.०७ टक्के माहीती सांगितली नाही.
मराठी ही शहरातली प्रमुख भाषा आहे. सर्व शासकीय व दैनंदीन व्यवहार मराठीतूनच होतात. शहरात दख्खनी उर्दू, मारवाडी, गुजराती, तेलुगू भाषाही बोलल्या जातात. मराठी ही संपर्कभाषा आहे. विदर्भाचा वाशिम जिल्हा जवळच असल्याने येथिल भाषेवर वऱ्हाडी भाषेचा प्रभाव आढळतो.
शहरात दरवर्षी नवरात्रीत दहा दिवसांचा सार्वजनिक दसरा महोत्सव साजरा केला जातो. यात शहरातील रामलीला मैदान भागात मोठी जत्रा भरते. दीडशेहून जास्त वर्षांपासून हा उत्सव साजरा करण्यात येतो.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:हिंगोली वर्ग:मराठवाड्यातील शहरे वर्ग:हिंगोली जिल्ह्यातील गावे
असुर जमात
असुर जमात ही भारतातील बिहार राज्यात राहत असलेली एक वन्य जमात आहे. मध्य प्रदेशात असुरांना आगरिया म्हणतात. त्यांचे मुख्य वसतिस्थान छोटा नागपूर पठारावरील नेतरहाट येथे आहे.
भेद
येथे राहणाऱ्या असुरांचे तीन पोटभेद आहेत; बिर असुर, बिरजिया व आगरिया. बिरजिया ही बिहारमध्ये स्वतंत्र अनुसूचित जमात म्हणून नोंदविलेली आहे. आगरिया मध्य प्रदेशात आढळतात. बिर असुर बिहार राज्यातील रांची आणि पालामाऊ जिल्ह्यांत आढळतात. सन १९६१ च्या जनगणनेप्रमाणे, या वन्य जमातीची एकूण संख्या ४,३८८ आहे. त्यांचा परंपरागत धंदा खाणीतून लोखंड काढून ते गाळण्याचा आहे.
असुर हे मुंडावंशीय लोक आहेत असा समज प्रचलित आहे. परंतु काही मानवशास्त्रज्ञांच्या मते हे आर्यपूर्व लोक असून वेदांत त्यांचा उल्लेख असुर असाच आहे. वेदकाळात व वेदोत्तरकाळात धातू गाळण्याच्या कलेस 'असुरविद्या' म्हणून संबोधलेले आहे. ग्रीअर्सनच्या मते असुर भाषेच्या व्याकरणात व मुंडा भाषांच्या व्याकरणात फरक नाही. व्हेरिअर एल्विनच्या मते असुर व आगरिया वेदकालीन असुरांचे वंशज आहेत. मुंडांनी त्यांच्यावर चढाई केल्याने ते बिहारात स्थायिक झाले व तेथून पश्चिमेकडे गेले.
असुरांची खेडी पठारावर असतात. गावात मध्यभागी आखाडा किंवा नृत्यांगण असते. आखाड्यातच गावातल्या पंचायतीच्या बैठकी घेतात. आखाड्याला लागून ‘गिटिओरा’ ही तरुणांची राहण्या-झोपण्याची जागा असते. असुरांच्या झोपडीत तीन दालने असतात. पहिल्या खोलीत स्वयंपाकघर, दुसऱ्या खोलीत झोपावयाची जागा व तिसऱ्या खोलीचा गोठा म्हणून उपयोग करतात. छोटा नागपूरातल्या असुर-आगरिया व्यतिरिक्त इतरांच्या झोपड्या गवताने शाकारलेल्या असून त्यांना ‘खार’ म्हणतात. पण असुरांच्या झोपड्या कौलारू असतात. कारण लोखंड गाळण्याच्या धंद्यामुळे त्यांचा नेहमी विस्तवाशी संबंध येतो. असुर हे संथाळ, हो व ओराओं यांच्यापेक्षा दिसायला वेगळे असतात. त्यांचा रंग उदी असतो. ते बांधेसूद व नीटस असतात. गालाची हाडे वर आलेली व नाक रुंद असते. असुर पुरुष लंगोटी (बोटोई) नेसतात व अंगावर एक कपडा (पिछोरी) पांघरतात. स्त्रिया एकच वस्त्र नेसतात. यांच्यात स्त्रिया व पुरुषांना नटायची आवड असते. पुरुष कमरेला कोशाच्या रेशमाचे करदोडे (करधनी) बांधतात. त्यांचे केस फार लांब नसतात. ते गळ्यात तांबड्या मण्यांच्या माळा घालतात व कधी कधी केसांत फुले खोवतात. बायका केस विंचरून अंबाडा घालतात. त्याला ‘सुपिद’ म्हणतात. बायका कानात, गळ्यात व हातात चांदी, पितळ यांचे दागिने व काचेचे मणी घालतात. त्यांच्यात गोंदण्याला बंदी आहे. रानातली कंदमुळे, झाडपाला व मोहाची फुले गोळा करण्यात स्त्रियांचा सारा दिवस जातो. असुर मांस व मासे खातात. साप तर त्यांना फार आवडतात. त्यांना तांदळाची व मोहाची दारू फार आवडते. असुर कुराओ ऊर्फ डाहा अगर स्थलांतरित शेती करतात. कारण आता लोखंड गाळण्याचा धंदा बसलेला आहे. मका, ज्वारी, तीळ वगैरे पिके ते काढतात.
कुळे व विवाह
असुर आपल्या कुळांना ‘किल्ली’ म्हणतात. त्यांच्यात सोळा कुळे असून, त्या बहिर्विवाह-पद्धतीवर आधारलेल्या आहेत. गणचिन्हांची नावे पशुपक्षी, वनस्पती व पदार्थांवरून ठेवलेली आहेत : उदा., लिला (हरिण), टोप्पो (सुतार पक्षी), मुंजानी (अंजनवृक्ष), नोन (मीठ). वधूमूल्य तीन रुपयांपासून पाच रुपयांपर्यंत द्यावे लागते. स्त्रीपुरुष नवराबायको म्हणून धार्मिक विधीशिवाय एकत्र राहिले आणि पुरुषाने कित्येक वर्ष वधूमूल्य दिले नाही, तरी त्यांचा संबंध अनीतिकारक समजला जात नाही. वधूमूल्य दिल्यावर लग्न केव्हाही होते. या संबंधाला ‘इदि-मे’ म्हणतात.