cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
प्रल्हाद महाराज रामदासी
कार्य
प्रल्हाद महाराजांनी अनेक ठिकाणी रामाची व मारुतीची मंदिरे उभारली. आजीवन रामनामाचा प्रसार आणि प्रचार केला. भजनपूजन, कीर्तन, प्रवचन, उपासना, १३ कोटी रामनाम, यज्ञयाग, रामायण व भागवत सप्ताह, तीर्थयात्रा इत्यादींच्या माध्यमातून लोकांना भक्तिमार्गाला लावले. रामनामावर त्यांंचा सर्वाधिक भर होता. सर्व भाविकांना ते आवर्जून सांगत, ‘‘रामनाम घ्या. सदासर्वकाळ रामाचा आठव करा. नामाचे अनुसंधान करा, नामापरते तत्त्व नाही रे अन्यथा. देवाचे स्मरण ते जीवन, देवाचे विस्मरण ते मरण हे विसरू नका. मानवमात्राच्या वाट्याला जी सुखदःखे येतात ती देवाच्या इच्छेनुसारच. कर्तुम, अकर्तुम अन्यथा कर्तुम् रामरायच आहेत, असे पक्के समजा. सतत नामस्मरण करून रामाची करुणा भाका. रामराय तुमचं कोटकल्याण करील,’’ जयाचा जनी जन्म नामार्थ झाला, जयाने सदा वास नामात केला, याचे सर्वोत्तम उदाहरण म्हणजे प्रल्हाद महाराज होत. महाराज म्हणजे नामैव केवलम् असे समीकरणच झाले होते, ते नामावतार म्हणूनच ओळखले जात.
प्रल्हाद महाराजांचा मोठा शिष्यवर्ग आहे.
मृत्यू
सन १९७५ मध्ये प्रल्हाद महाराजांना पोस्ट्रेट ग्रंथीचा आणि हर्नियाचा त्रास होऊ लागला. त्यांवर यशस्वी शस्त्रक्रियाही करण्यात आली. तथापि, प्रकृतीमध्येे उत्तरोत्तर क्षीणता येत गेली. त्यांचे नामस्मरण मात्र अखंड चालू असे. महाराज दररोज रामनामाचा साठ हजार जप करीत. दरम्यानच्या काळात इंदूरचे ख्यातनाम वैद्यराज श्रीरामनारायणशास्त्री यांनी महाराजांची प्रकृती अत्यंत काळजीपूर्वक तपासली व नाडीपरीक्षाही केली. असे म्हणतात की वैद्यराजांनी महाराजांच्या नाडीमधून रामनामाचा ध्वनी ऐकू येतो असे खात्रीपूर्वक सांगितले.
वर्ग:इ.स. १८९३ मधील जन्म
सिपना वन्यजीव विभाग
सिपना वन्यजीव विभाग हा मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पातील एक विभाग आहे. या विभागांतर्गत ५ परिक्षेत्र येत असून ते परिक्षेत्र पुढीलप्रमाणे आहेत- हतरू, रायपूर, सेमाडोह, जारीदा, चौराकुंड.
हिंगणी (शहादा)
हिंगणी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील शहादा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४१ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७८० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:शहादा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
अनिता देवी
अनिता देवी (१६ एप्रिल, १९८४ - ) ही भारतीय नेमबाज आहे. तिचे मूळ गाव हरयाणातील पालवल आहे. २०११ ते २०१९ या दरम्यान तिने सलग राष्ट्रीय पातळीवर पदके जिंकली आहेत. यात २०१३ मध्ये वार्षिक राष्ट्रीय नेमबाजी स्पर्धेत पटकावलेल्या एका सुवर्ण पदकाचाही समावेश आहे. अनिता देवीने २०१६ साली हॅनोवर येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय नेमबाजी स्पर्धेत १० मीटर एर पिस्तूल (सांघिक श्रेणी) मध्ये एक रौप्य आणि २५ मीटर एर पिस्तूल  [1] (सांघिक श्रेणी) मध्ये एक कांस्यपदकसुद्धा जिंकले आहे. [3] ती हरयाणा पोलीसमध्ये वरिष्ठ हवालदार म्हणून कार्यरत आहे. [1]
वैयक्तिक जीवन आणि पार्श्वभूमी
अनिता देवीचा जन्म हरियाणामधील पलवल जिल्ह्यातील लालपूर गावात एका पैलवानांच्या कुटुंबात झाला. तिच्या पैलवान वडिलांना वाटायचे की तिनेसुद्धा कुस्तीमध्ये आपले नाव कमवावे. परंतु अनिताला त्यात तितका रस नव्हता. २००८ मध्ये हरियाणा पोलिसमध्ये हवालदार म्हणून नोकरी लागल्यानंतर तिने नेमबाजीचा खेळ निवडला. सुरुवातीला तिचा नेमबाजी निवडण्याचा हेतू फक्त नोकरीत पदोन्नती मिळावणे, इतकाच होता. अनिताला तिच्या विभागाकडून नेमबाजीच्या सरावासाठी विशेष परवानगी मिळवावी लागत असे. तिने कुरुक्षेत्र येथील गुरुकुल शूटिंग रेंजमध्ये सरावाला सुरुवात केली. यासाठी तिला आपल्या सोनिपत गावापासून दररोज दोन-दोन तासांचा प्रवास करावा लागायचा. तिच्या पतीचा तिला पूर्ण पाठिंबा होता, त्यांनीच तिला एक पिस्तूल विकत घेऊन दिली. लवकरच तिने पदके जिंकण्याची सुरुवात केली. २०१३ मध्ये तिने अखिल भारतीय पोलीस स्पर्धेमध्ये ३ सुवर्ण पदके मिळवली. नेमबाजीला जास्त वेळ द्यावा लागत असल्याने तिच्या पोलीस नोकरीवर परिणाम होऊ लागला. मग तिच्यावर पोलीस विभागाकडून नोकरी किंवा खेळ यामधून काही एक निवडण्यासाठी दबाव टाकला जावू लागला. अखेर खेळावर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी तिने राजीनामा दिला, परंतु हरियाणा पोलीस विभागाने तिचा हा राजीनामा नाकारला. देवीने २०११ पासून २०१९ पर्यंत प्रत्येक वर्षी राष्ट्रीय पातळीवर पदके पटकावली. आता तिच्या पुत्राने सुद्धा नेमबाजी करायला सुरुवात केली आहे आणि त्याने ऑलिम्पिक पदक जिंकावे, अशी तिची इच्छा आहे. ते दोघे कसे एकत्र सराव करतात, याविषयी बोलताना अनिता हेही सांगते की मायलेकांच्या या जोडीने एकत्र सराव करावा आणि पुढील राष्ट्रीय खेळांमध्ये एकत्र भाग घ्यावा, असे तिचे स्वप्न आहे.
कारकीर्द
२०१३मध्ये अनिता देवीने अखिल भारतीय पोलीस स्पर्धेत ३ सुवर्ण पदके आणि नेमबाजचा प्रथम  पुरस्कार जिंकला. या मागोमाग तिने त्याच वर्षी राष्ट्रीय नेमबाजी स्पर्धेत २५ मीटर एर पिस्तूल श्रेणीत राष्ट्रकुल खेळातील सुवर्ण पदक विजेती अनिसा सय्यदला पराभूत करीत एक सुवर्ण पदक जिंकले. २०१५ मध्ये तिने राष्ट्रीय खेळांमध्ये एक रौप्य पदक जिंकले. [1] २०१६ साली हॅनोवर येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय नेमबाजी स्पर्धेत १० मीटर एर पिस्तूल सांघिक श्रेणीत एक रौप्य आणि २५ मीटर एर पिस्तूल सांघिक श्रेणीत एक कांस्य पदक तिने जिंकले. [2][3]
संदर्भ
https://www.bbc.com/marathi/india-55964570 [1]
https://i-s-c-h.de/uploads2016/m2.40.11.pdf [2]
https://i-s-c-h.de/uploads2016/m2.10.11.pdf [3]
http://archive.indianexpress.com/news/anita-dharmendra-make-it-a-day-for-rookies/1208930/ [4]
वर्ग:भारतीय नेमबाज वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लाया फ्रांसिस
लाया फ्रान्सिस (२२ मार्च, १९६३:मुंबई, भारत - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते १९९५ दरम्यान ४ महिला कसोटी आणि ११ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
फॅशन-प्रदर्शन
स्त्रीपुरुषांच्या पोशाखाचे किंवा वेशभूषे चे नावीन्यपूर्ण प्रकार जाहीरपणे सादर करण्याचा सुविहित कार्यक्रम.कापड आणि कपडे यांच्या निर्मितीत नित्य नवे प्रकार व प्रयोग केले जातात,तसेच स्त्रीपुरुषांच्या वस्त्रप्रसाधनात नव्या टूम किंवा फॅशन अखंडपणे निर्माण होत असतात. वेशभूषेतील नावीन्याविषयी एकाप्रकारचे नैसर्गिक आकर्षण सामान्यपणे सर्व स्त्रीपुरुषांना असते. म्हणूनच वस्त्रनिर्माते, पोशाखनिर्माते, कल्पक शिंपी आणि शिवण संस्था, कपड्यांचे व्यापारी, वितरक आणि दुकानदार, फॅशन संस्था किंवा फॅशनविषयक प्रकाशन संस्था इ. फॅशन-प्रदर्शनांची योजना करतात.
नव्या प्रकारचे कापड व कपडे घातलेल्या देखण्या स्त्रीपुरुषांना आकर्षक रीतीने रंगमंचावर मिरवून आपल्या मालाची लोकप्रियता व खप वाढविणे, हा फॅशन-प्रदर्शकांचा मुख्य हेतू असतो, तथापि कापड व कपडे यांविषयी समाजाची कलात्मक अभिरुची किंवा सौंदर्यदृष्टी वाढावी,अशा व्यवहारनिरपेक्ष उद्दिष्टानेही फॅशन-प्रदर्शने आयोजित केली जातात.पूर्वी राजघराण्यातील स्त्रीपुरुष,धनाढ्य व्यापारी,सरदारदरकदार इ.अशा प्रदर्शनांकडे आकृष्ट होत.आधुनिक काळात छोटेमोठे व्यापारी,वितरक, दुकानदार तसेच सर्वसामान्य हौशी व्यक्ती हे या प्रदर्शनाचे प्रेक्षक होत.ते आपापल्या गरजांनुसार नव्या वस्त्रप्रकारांची मागणी पोशाख वा वस्त्रनिर्मात्यांकडे नोंदवितात.
अत्याधुनिक स्त्री-पेहेराव : मुंबई च्या फॅशन-प्रदर्शनातील एक दृश्य.अत्याधुनिक स्त्री-पेहेराव : मुंबईच्या फॅशन-प्रदर्शनातील एक दृश्य.फॅशन-प्रदर्शनांचा उगम गेल्या शतकात यूरोपमध्ये विशेषतः यूरोपीय फॅशनप्रकारांचे केंद्र असलेल्या पॅरिसमध्ये झाला. तेथील कल्पक शिंपी आपापल्या दुकानातूनच नवे व विशेषतः ऋतुमानानुसार असे पोशाखप्रकार देखण्या स्त्रीपुरुषांद्वारा ग्राहकांना दाखवीत. या खाजगी स्वरूपाच्या प्रदर्शनाचेच पुढे अधिक मोठ्या व सार्वजनिक स्वरूपाच्या प्रदर्शनात रूपांतर झाले. विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात तर त्यास नवे परिणाम प्राप्त होऊन फॅशन-समारंभाचे (फॅशन-शोचे) स्वरूपच प्राप्त झाले.
फॅशन-समारंभ हा एखाद्या छोट्या नाट्य प्रयोगाप्रमाणे मनोरंजक असा रंगमंचावरील प्रयोग असतो. केवळ देखण्या स्त्रीपुरुषांनी अभिनव वेशभूषा करून रंगमंचावर मिरवण्यापुरताच तो मर्यादित नसतो. त्यात एखाद्या नाट्यप्रयोगाप्रमाणे संगीत, नृत्य, रंगमंचावरील प्रकाशयोजना व देखावे आणि पुष्कळदा तर स्वतंत्र नृत्यप्रयोगही अंतर्भूत असतात. पोशाखप्रदर्शकांचे रंगमंचावरील पदन्यास सुविहित असतात. हा कलात्मक प्रयोग निश्चित करताना प्रदर्शनीय पोशाख प्रकारांची संख्याही विचारात घेतली जाते. प्रत्येक वेशभूषा ही रंगमंचावर साधारणपणे ३० ते ४० सेकंद सादर करण्यात येते. अनुरूप अशा संगीता ची व प्रदर्शकांच्या पदन्यासाची तिला जोड दिली जाते.
प्रदर्शक स्त्रीपुरुषांना यासाठी योग्य ते प्रशिक्षणही देण्यात येते. ज्यावेळी प्रदर्शन करणाऱ्या देखण्या मुली (मॅनेक्विन्स) प्रेक्षकांसमोरून जाऊ लागतात, त्यावेळी त्यांच्या अंगावरील विशिष्ट फॅशनचे दर्शन, पोशाखाचे मूल्य, कापडउत्पादकाचे उल्लेख व कापड वैशिष्ट्य यांसंबंधीची निवेदकाकडून माहिती दिली जाते. थोडक्यात फॅशन- प्रदर्शन हा केवळ एक व्यापारी स्वरूपाचा कार्यक्रम व म्हणून तो कंटाळवाणा होऊ नये, यासाठी त्यास विविध प्रकारे मनोरंजक स्वरूप देण्याचा प्रयत्न केला जातो.
फ्रान्समधील खिश्चन डायोर, पायरे कार्डिन, सेंट लॉरेंट आणि इटलीतील निना रिच्ची इ. यूरोपीय फॅशन संस्था अग्रेसर आहेत. भारतात स्वातंत्र्यो त्तर काळातच फॅशनप्रदर्शनांची सुरुवात झाली. मुबंईच्या फेमिना ह्या इंग्लिश पाक्षिकाच्या साह्याने हेलेन कर्टिस या सुगंधी द्रव्य उत्पादक उद्योग समूहातर्फे येथे प्रथमच १९६५ साली फॅशन-समारंभ आयोजित करण्यात आला होता. फेमिनाखेरीज ‘स्वॅंक इंडिया’ ही दिल्लीतील आणि ‘इंडिया ऑन शो’ व ‘फॅशन इंडिया’ या मुंबईतील व्यावसायिक संस्था भारतातील मोठमोठ्या शहरी नियमितपणे फॅशन- समारंभ आयोजित करीत असतात.
पहा : तयार कपडे; पोशाख व वेशभूषा; फॅशन.
विघ्नहत
विघ्नहत हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
अंजू जैन
अंजू जैन (११ ऑगस्ट, १९७४:दिल्ली, भारत - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते २००५ दरम्यान ८ महिला कसोटी आणि ६५ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
म.अ. मेहेंदळे
शिक्षण
मेहेंदळे यांनी मुंबईच्या विल्सन महाविद्यालयातून पदवी मिळवली आणि नंतर १९४३ साली डेक्कन कॉलेजमधून पीएच.डी. संपादन केली. काहीच वर्षांत त्यांचा प्राकृत शिलालेखांचे ऐतिहासिक व्याकरण हा पीएचडीचा शोधप्रबंध त्याच कॉलेजने प्रसिद्ध केला. हे त्यांनी वयाच्या तिशीतच साध्य केले.
पीएच.डी झाल्यावर त्यांनी कर्नाटक आणि गुजरात या राज्यांमधील महाविद्यालयांत ब त्यानंतर पुण्यातील डेक्कन कॉलेजमध्ये संस्कृत विषय शिकवला. त्यांनी जर्मनी आणि अमेरिकेतील संस्थांमध्येही अभ्यास केला.
मेहेंदळे यांनी १९४१साली आंतरजातीय विवाह केला.
डेक्कन कॉलेजमधून निवृत्त झाल्यानंतर डॉ. रा.ना. दांडेकर यांच्या आग्रहावरून भांडारकर संस्थेत ते रुजू झाले. तेथे त्यांनी महाभारतावर कोणताही मोबदला न घेता संशोधन केले.
मेहेंदळयांनी पुण्याच्या डेक्कन कॉलेज आणि भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिरात गेली अनेक दशके संशोधनाचे काम केले. त्यांनी भांडारकर प्राच्यविद्या संस्थेसाठी महाभारताच्या चिकित्सक संपादित आवृत्तीसाठी आणि महाभारताची सांस्कृतिक सूची या विषयांवर काम केलेले आहे. डॉ. मेहेंदळे यांनी लिहिलेले अनेक शोधनिबंध संदर्भासाठी उपयुक्त आहेत. शब्द आणि त्यांचे संदर्भानुसार बदलणारे अर्थ यांवरही त्यांचे निबंध आहेत. सत्यमेव जयते हे भारताचे ब्रीदवाक्य आणि मुंडकोपनिषदातील सत्यमेव जयते नानृतं यांतील संदर्भानुसार बदलणारा अर्थ त्यांनी दाखवून दिला आहे. प्राचीन भारत : समाज आणि संस्कृती या विषयावरील त्यांच्या व्याख्यानमालेला वाई च्या प्राज्ञपाठशाळे ने छापले व याच शीर्षकाचा ग्रंथही प्रकाशित केला. या ग्रंथामध्ये महाभारतातील कथा, रूपके तसेच वेदांतील वृत्र कथा, वेद आणि अवेस्था अशा विविध विषयांवर अभ्यासपूर्ण परंतु समजण्यास सोप्या अशा पद्धतीने मांडणी करण्यात आली आहे.
मेहेंदळे यांनी संस्कृत, प्राकृत, महाभारत, अवेस्ता अशा विषयांवर त्यांनी केलेल्या एकूण संशोधनकार्याची माहितीची खानेसुमारी केल्यास एक ग्रंथ निर्माण करता येईल. कल्चरल इंडेक्स ऑफ महाभारत आणि डिक्शनरी ऑफ संस्कृत ऑन हिस्टॉरिकल प्रिन्सिपल्स हे त्यांचे दोन ग्रंथ प्रसिद्ध आहेत. मेहेंदळे यांनी मराठी, इंग्लिश आणि संस्कृत अशा तिन्ही भाषांतील ग्रंथलेखन, संशोधन निबंध लिहिलेले आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म वर्ग:महाभारत वर्ग:संस्कृत पंडित वर्ग:शतायुषी वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आगरकोट
आगरकोट हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
आंबोडे
आंबोडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वसई तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वसई बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षासुद्धा वसईवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
नवसाई, भाताणे, मेढे, वडघर, कळंभोण, भिनार, सायवन, आडणे, शिरवली, पारोळ, उसगाव ही जवळपासची गावे आहेत.मेढे ग्रामपंचायतीमध्ये आंबोडे,कळंभोण, मेढे,आणि वडघर ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वसई तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठ
टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठ (स्थापना इ.स. १९२१) हे पुणे शहरातील एक विद्यापीठ आहे. इ.स.१९८७मध्ये भारत सरकारने या विद्यापीठाला अभिमत विद्यापीठाचा दर्जा दिला. हे विद्यापीठ लोकमान्य टिळक यांनी पुरस्कारिलेले राष्ट्रीय शिक्षण देण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. या विद्यापीठात नेहमीच्या कॉलेजच्या विषयांखेरीज संस्कृत आणि आयुर्वेद शिकविले जाते. अनेक वर्षांपासून या विद्यापीठातर्फे संस्कृतच्या परीक्षा घेण्यात येतात. विद्यापीठातर्फे दरवर्षी नारळी पौर्णिमेला संस्कृत दिनानिमित्त लोकमान्य टिळक यांच्या नावाचा संस्कृत पुरस्कार देण्यात येतो.
पदाधिकारी
कुर्तकोटीचे शंकराचार्य विद्याशंकर भारती हे या विद्यापीठाचे पहिले कुलगुरू होते. त्यानंतर हे पद चिं.वि. वैद्य, दत्तो वामन पोतदार, बापूजी अणे, आदी विद्वानांकडे होते.
टिळक विद्यापीठाशी संलग्न संस्था
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे वर्ग:बाळ गंगाधर टिळक
ऐतिहासिक सुधारणावाद
इतिहासलेखनात, ऐतिहासिक सुधारणावाद म्हणजे ऐतिहासिक खात्याचे पुनर्व्याख्यान होय. यामध्ये सामान्यतः एखाद्या ऐतिहासिक घटना किंवा कालखंड किंवा घटनेबद्दल व्यावसायिक विद्वानांच्या ऑर्थोडॉक्स (स्थापित, स्वीकारलेले किंवा पारंपारिक) मतांना आव्हान देणे, विरुद्ध पुरावे सादर करणे किंवा सहभागी लोकांच्या प्रेरणा आणि निर्णयांचा पुनर्व्याख्या करणे समाविष्ट असते. ऐतिहासिक नोंदींचे पुनरावृत्ती तथ्य, पुरावे आणि अर्थाचे नवीन शोध प्रतिबिंबित करू शकते, ज्याचा परिणाम नंतर सुधारित इतिहासात होतो. नाट्यमय प्रकरणांमध्ये, सुधारणावादामध्ये जुने नैतिक निर्णय उलटणे समाविष्ट असते.
मूलभूत स्तरावर, कायदेशीर ऐतिहासिक सुधारणावाद ही इतिहास लेखन विकसित आणि परिष्कृत करण्याची एक सामान्य आणि विशेषतः विवादास्पद प्रक्रिया नाही. मुख्य प्रवाहातील इतिहासकारांनी (उदाहरणार्थ) सकारात्मक शक्तींना नकारात्मक म्हणून दर्शविले आहे, ज्यामध्ये मुख्य प्रवाहातील इतिहासकारांनी काय मानले होते ते अधिक विवादास्पद आहे. अशा सुधारणावादाला, जर पूर्वीच्या मताच्या समर्थकांनी (विशेषतः गरम शब्दांत) आव्हान दिले असेल, तर ते ऐतिहासिक नकारात्मकता म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ऐतिहासिक सुधारणावादाचे बेकायदेशीर रूप बनू शकते जर त्यात बनावट कागदपत्रांचा वापर किंवा अस्सल दस्तऐवजांवर अकल्पनीय अविश्वास यासारख्या अयोग्य पद्धतींचा समावेश असेल, पुस्तके आणि स्त्रोतांना चुकीचे निष्कर्ष देणे, सांख्यिकीय डेटामध्ये फेरफार करणे आणि मजकूरांचे जाणीवपूर्वक चुकीचे भाषांतर करणे. या प्रकारची ऐतिहासिक सुधारणावाद ऐतिहासिक नोंदीच्या नैतिक अर्थाचे पुनर्व्याख्या सादर करू शकतो. नकारात्मकतावादी त्यांच्या प्रयत्नांना कायदेशीर ऐतिहासिक चौकशी म्हणून चित्रित करण्यासाठी सुधारणावाद हा शब्द वापरतात; हे विशेषतः प्रकरण आहे जेव्हा सुधारणावाद होलोकॉस्ट नाकारण्याशी संबंधित असतो.
ऐतिहासिक शिष्यवृत्ती
ऐतिहासिक सुधारणावाद हे एक माध्यम आहे ज्याद्वारे ऐतिहासिक रेकॉर्ड, समाजाचा इतिहास, त्याच्या सामूहिक स्मृतीमध्ये समजल्याप्रमाणे, सतत नवीन तथ्ये आणि घटनांचे अर्थ लावतात ज्यांना सामान्यतः इतिहास म्हणून समजले जाते.
नकारात्मकता आणि नकार
इतिहासकार डेबोराह लिपस्टाड ( नकार करणे : सत्य आणि स्मरणशक्तीवर वाढणारा हल्ला, 1993), आणि इतिहासकार मायकेल शेर्मर आणि अॅलेक्स ग्रोबमन ( इतिहास नाकारणे : होलोकॉस्ट कधीच घडले नाही आणि ते का म्हणतात?, 2002) इतिहासकार. ऐतिहासिक सुधारणावाद आणि ऐतिहासिक नकारात्मकता यांच्यात, ज्याचा नंतरचा एक प्रकार आहे नकारवाद. लिपस्टाड म्हणाले की हॅरी एल्मर बार्न्स सारखे होलोकॉस्ट नाकारणारे, ऐतिहासिक रेकॉर्डची शैक्षणिक पुनरावृत्ती म्हणून त्यांचा नकार अस्पष्ट करण्यासाठी "ऐतिहासिक पुनरावृत्तीवादी" म्हणून स्वतःची ओळख पटवून देतात.
जसे की, लिपस्टॅड, शेर्मर आणि ग्रोबमन म्हणाले की कायदेशीर ऐतिहासिक सुधारणावाद ऐतिहासिक घटनेबद्दलच्या विद्यमान ज्ञानाचे परिष्करण आवश्यक आहे, घटना स्वतःच नाकारणे नव्हे; की इतिहासाचे असे परिष्करण नवीन, प्रायोगिक पुरावे, आणि पुनर्परीक्षण, आणि परिणामी विद्यमान कागदोपत्री पुराव्याच्या पुनर्व्याख्यातून उद्भवते. तो कायदेशीर ऐतिहासिक सुधारणावाद "अकाट्य पुराव्याच्या ठराविक मंडळाचे" अस्तित्व आणि "पुराव्यांच्या अभिसरण"चे अस्तित्व मान्य करतो, जे सूचित करते की एक घटना – जसे की ब्लॅक डेथ, अमेरिकन गुलामगिरी आणि होलोकॉस्ट – घडली; तर इतिहासाचा नकार हा ऐतिहासिक पुराव्याचा संपूर्ण पाया नाकारतो, जो ऐतिहासिक नकारात्मकतेचा एक प्रकार आहे. वर्ग:Webarchive template wayback links वर्ग:Pages with unreviewed translations
भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग
भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाची स्थापना सन 1861 मध्ये झाली .या विभागाचे पहिले महानिर्देशक म्हणून अलेक्झांडर कनिंगहॅम यांची नेमणूक झाली. यांच्या कारकिर्दीत प्रामुख्याने बौद्ध स्थळे शोधण्यात आली. सर जॉन मार्शल यांच्या कारकिर्दीत भारतामध्ये हडप्पा संस्कृतीचा शोध लागला.
सध्या भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभाग हे भारत सरकारच्या सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या अंतर्गत एक सरकारी आस्थापन आहे. भारतीय पुरातत्‍व सर्वेक्षण विभागाचे प्रमुख कार्य राष्‍ट्रीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्राचीन स्‍मारकांचे तसेच पुरातत्‍वीय स्‍थळांचे आणि अवशेषांचे संवर्धन करणे हे आहे.
संदर्भ
वर्ग:भारत सरकार वर्ग:इतिहास वर्गःपुरातत्त्व वर्ग:पुरातत्त्वशास्त्र वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
ममता माबेन
ममता माबेन (१५ नोव्हेंबर, १९७०:बंगळूर, भारत - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते २००४ दरम्यान ४ महिला कसोटी आणि ४० महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शिंदेवाडी (जुन्नर)
शिंदेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
कंगवा
एका बाजूनें दाते असलेली केस विंचरण्याची फणी असते. ही अनेक दात असलेली प्रामुख्याने केस विंचरण्यासाठी वापरात येणारी वस्तू आहे. कंगव्याने केसातील कोंड्याचे काहीवेळा उपचार होउ शकतात. ही वस्तू मानवी इतिहासात सुमारे ५००० वर्षांपासून वापरात असलेली दिसून येते. परस्परांचे कंगवे वापरल्याने केसांतले संसर्गजन्य रोग होतात अथवा वाढतात.
प्रकार
कंगव्याचे अनेक प्रकार आहेत जसे गोलाकार किंवा त्रिज्यात्मक, चपटे, हस्तिदंत वापरून बनवलेले असत. कंगवा संगित निस्र्मितीसाठीही वापरला जातो. वर्ग:केस वर्ग: आरोग्य
संगीता डबीर
संगिता डबीर (२२ जानेवारी, १९७१:नागपूर, भारत - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते १९९७ दरम्यान ४ महिला कसोटी आणि १९ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आंबेडकर स्मारक उद्यान, लखनौ
आंबेडकर मेमोरिअल पार्क (मराठी: आंबेडकर स्मारक उद्यान) हे उत्तर प्रदेश, लखनऊ, गोमतीनगर येथील एक सार्वजनिक उद्यान आहे. हे अधिक औपचारिकपणे डॉ भीमराव आंबेडकर सामाजिक प्रतिक स्थळ म्हणून ओळखले जाते. तसेच "आंबेडकर पार्क" म्हणूनही ओळखले जाते. ज्योतिराव फुले, नारायण गुरू, बिरसा मुंडा, शाहू महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, कांशीराम आणि त्यांच्या कार्याचा गौरव करणाऱ्या या उद्यानाची स्थापना उत्तर प्रदेशच्या तत्कालीन मुख्यमंत्री मायावती यांनी केली.
बाह्य दुवे
वर्ग:लखनौ वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना समर्पित स्मारके व संग्रहालये
होळ (शहादा)
होळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील शहादा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४१ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७८० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:शहादा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
सार्वजनिक हित कायदा
सार्वजनिक हित कायदा म्हणजे गरीब किंवा उपेक्षित लोकांना मदत करण्यासाठी किंवा 'नफ्यासाठी नाही' या अटींवर ( <i id="mwCA">प्रो बोनो पब्लिको</i> ) सार्वजनिक हितासाठी सामाजिक धोरणांमध्ये बदल घडवून आणण्यासाठी केलेल्या कायदेशीर पद्धतींचा संदर्भ आहे.
ही कायद्याची संस्था किंवा कायदेशीर क्षेत्र नाही. उलट, ते ज्या ग्राहकांचे प्रतिनिधित्व करतात ते दर्शवते. शक्तिशाली आर्थिक हितसंबंधांची पूर्तता करण्याऐवजी, ते अन्यथा कमी-प्रतिनिधी किंवा असुरक्षित व्यक्तींच्या वकिलीसाठी उभे आहे, विशेषतः गरिबीत जगणाऱ्या. यामध्ये मोठ्या प्रमाणावर क्रियाकलापांचा समावेश करण्यात आला आहे, विशेषतः नागरी हक्क, नागरी स्वातंत्र्य, महिला हक्क, ग्राहक हक्क, पर्यावरण संरक्षण आणि यासारख्या गैर-वकीलांचे क्षेत्र. असे असले तरी, वाढत्या देशांतील सार्वजनिक हिताच्या वकिलांसाठी एक सामान्य नैतिकता "लहान मुलासाठी लढत" राहिली आहे.
भारत अधिकारक्षेत्रानुसार
"पब्लिक इंटरेस्ट लिटिगेशन" किंवा पीआयएल भारतीय न्याय व्यवस्थेत स्थापन झाल्यापासूनच, भारतातील लोकांच्या हक्कांचे रक्षण करण्याची काही चांगली उदाहरणे दाखवली आहेत आणि मूलभूत कायद्याचे प्रमुख संरक्षक म्हणून भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे स्थान मजबूत केले आहे. भारतीय संविधानात नमूद केलेले अधिकार. हे भारतात 1979-80च्या सुमारास सुप्रीम कोर्टाचे न्यायाधीश, न्यायमूर्ती व्हीआर कृष्णा अय्यर आणि न्यायमूर्ती पीएन भगवती यांनी सादर केले होते. आणि तेव्हापासून अशी काही उदाहरणे आहेत जेव्हा न्यायालये सार्वजनिक महत्त्वाच्या बाबींवर विलंब न लावता निर्णय घेण्यास उत्सुक असतात, कारण श्याम सुंदरच्या प्रकरणाने पोस्टाद्वारे पाठवलेल्या पत्राद्वारे अर्ज केला असतानाही न्यायालयाने ही बाब मान्य केली होती. वर्ग:कायदे वर्ग:मानवी हक्क वर्ग:Pages with unreviewed translations
गोंडी लिपी
गोंडी ही द्राविडी भाषांच्या आदिवासी बोलींपैकी सर्वांत मोठी बोली आहे. ती मुख्यतः मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, ओरिसा, उत्तर प्रदेश या राज्यांत बोलली जाते. गोंडीची अनेक स्थानिक रूपे आहेत. गोंडीचा पाया द्राविडी आहे.
सन १९८१ च्या जनगणनेनुसार आंध्र प्रदेश, महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, ओरिसा या राज्यांत मिळून गोंडी बोलणाऱ्यांची संख्या २ कोटी ४५ लाख १९ हजार ४६९ एवढी आहे. एकट्या महाराष्ट्रात ती ३५ लाख १९ हजार ३३१ इतकी आहे.
समाजाशी सुसंवाद साधणारी गोंडी भाषा तिचे अतिप्राचीनत्व सिद्ध करते. हे सिद्ध करण्यासाठी गोंड समाजातले साहित्यिक मुन्शी मंगलसिंह मसराम यांनी गोंडी मुळाक्षरे हस्तलिखिताच्या स्वरूपात लिहिली. हे काम त्यांनी सन १९१८मध्ये केले, ते त्यांच्या मुलाने, म्हणजे एडी भावसिंग मसराम यांनी ’गोंडी लिपी‘ या नावाने २ जुलै १९५१ रोजी प्रसिद्ध केले.
१ जून १९५७ रोजी ‘आदर्श आदिवासी गोंडी लिपी बोध’ हे पुस्तक देवनागरी लिपीत प्रकाशित झाले. विठ्ठलसिंग धुर्वे यांनीही "गोंडी लिपी सुबोध‘ नावाचे पुस्तक गोंडी वाचकांसमोर १९८९मध्ये आणले.
वर्ग:आदिवासी
राहुल कंवल
राहुल कंवल हे एक भारतीय पत्रकार आणि इंडिया टुडे मधील वृत्त संचालक आहेत. त्यांचा जन्म 14 सप्टेंबर 1980 रोजी देवळाली, महाराष्ट्र येथे झाला. ते इंडिया टुडे टीव्हीवरील आठवड्याच्या दिवशी आणि मुलाखत आधारित कार्यक्रम, न्यूझट्रॅक या प्राइम-टाइम शोचे होस्ट आहेत.
कारकीर्द
कंवल यांचे शालेय शिक्षण अलाहाबाद येथील सेंट जोसेफ कॉलेजमध्ये झाले. नंतर त्यांनी दिल्ली विद्यापीठात पत्रकारितेचा अभ्यास केला. आणि त्यांनी कार्डिफ विद्यापीठातून आंतरराष्ट्रीय प्रसारण पत्रकारितेमध्ये एक अभ्यासक्रम पूर्ण केला. प्रतिकूल पर्यावरण पत्रकारितेच्या अभ्यासक्रमासाठी त्यांनी रोरी पेक ट्रस्टचे अनुदान देखील जिंकले.
त्यांनी 1999 मध्ये झी न्यूझ सोबत अँकर-कम-रिपोर्टर म्हणून आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली आणि नंतर 2002 मध्ये आजतक मध्ये सामील झाले. त्यांनी टीव्ही टुडे ग्रुप मध्ये आज तक आणि इंडिया टुडेचे संपादक म्हणूनही काम केले आहे.
2019 मध्ये, कंवल यांनी भारताचे केंद्रीय मंत्री पीयुष गोयल यांची मुलाखत घेतली, जिथे त्यांनी बालाकोट हल्ल्यांबाबत मंत्र्यांना प्रश्न विचारले. त्याच्या टीव्ही शोमध्ये CRPF आणि नक्षल बंडखोर यांच्यातील चकमकीचे अनुकरण केल्याबद्दल त्यांच्यावर टीका झाली होती.
पुरस्कार
2013 मध्ये, कंवल यांना इंडियन टेलिव्हिजन अकादमी पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट अँकरचा पुरस्कार देण्यात आला. 2016 मध्ये मेवाड चॅरिटेबल फाउंडेशनच्या महाराणाचा भाग म्हणून कंवलला राष्ट्रीय वार्षिक पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. 2019 मध्ये, त्यांना एक्सचेंज4मीडिया न्यूझ ब्रॉडकास्टिंग अवॉर्ड्समध्ये सर्वोत्कृष्ट अँकर श्रेणीमध्ये सन्मानित करण्यात आले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय पत्रकार वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१३-१४
श्रीलंकेच्या महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाने जानेवारी २०१४ मध्ये भारताचा दौरा केला होता. ते भारताकडून तीन एकदिवसीय आणि तीन ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले, एकदिवसीय मालिका ३-० ने गमावली परंतु टी२०आ मालिका २-१ ने जिंकली.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील क्रिकेट वर्ग:श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचे भारत दौरे
आगरसुरे
आगरसुरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
भक्ती
भक्ती (संस्कृत: भक्ति:) चा शाब्दिक अर्थ आहे "संलग्नता, सहभाग, प्रेम, श्रद्धा, श्रद्धा, प्रेम, भक्ती, उपासना, शुद्धता". हे मूळत: हिंदू धर्मात वापरले गेले होते, वैयक्तिक देव किंवा भक्ताद्वारे प्रस्तुत देवासाठी भक्ती आणि प्रेमाचा संदर्भ देतात. श्वेताश्वतर उपनिषद सारख्या प्राचीन ग्रंथांमध्ये, या शब्दाचा अर्थ फक्त सहभाग, भक्ती आणि कोणत्याही प्रयत्नासाठी प्रेम असा होतो. तर भगवद्गीतेमध्ये, भक्तीमार्गाप्रमाणेच, अध्यात्माच्या आणि मोक्षाच्या संभाव्य मार्गांपैकी एकाचा अर्थ आहे.
भारतीय धर्मांमधील भक्ती ही "भावनिक भक्ती" आहे, विशेषतः वैयक्तिक देव किंवा आध्यात्मिक कल्पनांबद्दल असते. अशा प्रकारे, भक्तीसाठी भक्त आणि देवता यांच्यातील नाते आवश्यक आहे. या शब्दाचा अर्थ अल्वार आणि नयनर यांनी सुरू केलेल्या चळवळीचाही संदर्भ आहे. जी पहिल्या सहस्राब्दीच्या उत्तरार्धात विष्णू (वैष्णव), शिव (शैव धर्म) आणि देवी (शक्तिवाद) या देवतांच्या आसपास विकसित झाली.
भक्ती विचारांनी भारतातील अनेक लोकप्रिय ग्रंथ आणि संत-कवींना प्रेरणा दिली आहे. उदाहरणार्थ, भागवत पुराण, हिंदू धर्मातील भक्ती चळवळीशी संबंधित कृष्णाशी संबंधित मजकूर आहे. भारतातील इतर धर्मांमध्येही भक्ती संक्लपना आढळते. आणि आधुनिक युगात ख्रिस्ती आणि हिंदू धर्म यांच्यातील परस्परसंवादावर त्याचा प्रभाव पडला आहे. निर्गुणी भक्ती (गुणविरहित दैवी भक्ती) शीख धर्मात तसेच हिंदू धर्मात आढळते. भारताबाहेर, काही आग्नेय आशियाई आणि पूर्व आशियाई बौद्ध परंपरेत भावनिक भक्ती आढळते आणि काहीवेळा तिला भट्टी म्हणून संबोधले जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदू पद्धती वर्ग:ध्यान
टीआरपी
__अनुक्रमणिकाहवीच__
सँड्रा डॉसन
सँड्रा वेंडी डॉसन (३० ऑक्टोबर, १९६२:डब्लिन, आयर्लंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते २००० दरम्यान २४ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीत सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:आयर्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
टी.आर.पी.
__अनुक्रमणिकाहवीच__
टेलिव्हिजन रेटिंग पॉइंट
__अनुक्रमणिकाहवीच__
हवामान सरासरी स्थिती
मराठी मध्ये हवामान हा एखाद्या जागेचं किंवा प्रदेशाचं वातावरण दर्शविण्यासाठी वापरण्यात येणारा शब्द आहे. इंग्रजी मध्ये हवामान ह्या शब्दाची Weather आणि Climate अशी दोन वेगवेगळी भाषांतर करता येतील. ह्या दोन्ही भाषांतराचा अर्थ ही तितकाच भिन्न आहे. व्हेदर ह्या अर्थी वापरण्यात येणाऱ्या हवामान हा शब्द "वातावरणाची सद्य स्थिती" दर्शवितो. तर क्लायमेट ह्या अर्थी वापरण्यात येणारा हवामान हा शब्द "वातावरणाची किमान ३० वर्षे असलेली सरासरी स्थिती" दर्शवितो. हा लेख क्लायमेट शी निगडीत आहे.
सरासरीनुसार आणि वेगवेगळ्या चलांच्या विशिष्ट श्रेणी, सामान्यतः तापमान आणि पर्जन्यमानानुसार हवामानाचे वर्गीकरण केले जाऊ शकते. सर्वाधिक वापरली जाणारी वर्गीकरण योजना म्हणजे कोप्पेनवर आधारित हवामान वर्गीकरण पद्धत. इ.स. १९४८ पासून वापरल्या जाणाऱ्या थॉर्नथवेट सिस्टम मध्ये तापमान आणि पावसाच्या माहितीसह बाष्पीभवनांचाही समावेश होतो आणि जैविक विविधता आणि हवामान बदलावर त्याचा कसा परिणाम होतो याचा अभ्यास करण्यासाठी उपयोग केला जातो. बर्गरन आणि स्थानिक सिनोप्टिक वर्गीकरण प्रणाली क्षेत्राचे हवामान परिभाषित करणाऱ्या वायु जनतेच्या उत्पत्तीवर लक्ष केंद्रित करते.
पॅलेओक्लिमाटोलॉजी म्हणजे प्राचीन हवामानाचा अभ्यास. १९ व्या शतकापूर्वी हवामानाबद्दलचे फारच थोडे निरिक्षण उपलब्ध आहे. पॅलेओक्लीमेट्सचा प्रॉक्सी व्हेरिएबल्सद्वारे म्हण्जे लेक बेड्स आणि बर्फ कोरमध्ये आढळलेल्या गाळासारखे नॉन-बायोटिक पुरावे आणि वृक्ष रिंग्ज आणि कोरल सारख्या जैविक पुराव्यांच्या आधारावर अनुमान लावला जातो. हवामान मॉडेल भूत, वर्तमान आणि भविष्यातील हवामानाचे गणितीय मॉडेल आहेत. हवामान बदल विविध घटकांमधून मोठ्या आणि लहान कालावधीत होऊ शकतो. अलीकडील जागतिक तापमानवाढ ग्लोबल वार्मिंगच्या नावाखाली चर्चेत आहे. ग्लोबल वार्मिंगचा पुनर्वितरणामध्ये परिणाम होतो. उदाहरणार्थ, "सरासरी वार्षिक तापमानात ३ अंश सेल्सियस बदल हा अक्षांश (समशीतोष्ण प्रदेशात) किंवा ५०० मीटर उंचावरच्या अंदाजे ३०० - ४०० कि.मी.च्या आइसोथर्म्समधील बदलांशी संबंधित आहे. म्हणूनच प्राण्यांच्या जाती बदलत्या हवामान क्षेत्राला प्रतिसाद म्हणून उंच जागी स्थलांतरित होतात.
लक्ष्मण कडिरगमार
लक्ष्मण कडिरगमार (१२ एप्रिल १९३२ - १२ ऑगस्ट २००५) हे श्रीलंकेचे राजकारणी होते. १९९४ ते २००१ आणि २००४ ते २००५ मधील त्यांच्या मृत्यु परियंत ते श्रीलंकेचे परराष्ट्र मंत्री होते. कडिरगमारांनी लिबरेशन टायगर्स ऑफ तमि़ळ ईलमच्या (एल.टी.टी.ई.) आंतरराष्ट्रीय बंदीसाठी बरेच प्रयत्न केले.
१२ ऑगस्ट २००५ रोजी, कडिरगमार यांना एल.टी.टी.ई. स्निपरने गोळ्या घातल्या जेव्हा ते कोलंबो येथील सिनॅमन गार्डन्समधील त्याच्या खाजगी निवासस्थानातील स्विमिंग पूलमधून बाहेर पडत होते.
कॅथरीन ओ'नील
कॅथरिन ओ'नील (२८ जून, १९७०:हॅमिल्टन, न्यू झीलंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते २००३ दरम्यान १ महिला कसोटी आणि ४१ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीत सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:आयर्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
टार्गेट रेटिंग पॉइंट
टार्गेट रेटिंग पॉइंट (टीआरपी) (किंवा टेलिव्हिजनसाठी टेलिव्हिजन रेटिंग पॉइंट) हे मार्केटिंग आणि जाहिरातींमध्ये लक्ष्यित प्रेक्षकांच्या लोकसंख्येच्या आकाराशी संबंधित तुलना करण्यासाठी वापरले जाणारे मेट्रिक आहे. यासाठी संप्रेषण माध्यमाद्वारे मोहिम किंवा जाहिरातीच्या लक्ष्यित प्रेक्षकांच्या छापांची संख्या मोजली जाते.
टेलिव्हिजन च्या बाबतीत, संख्या मोजण्यासाठी काही हजार दर्शकांच्या घरात टीव्ही सेटला एक उपकरण जोडलेले असते. हे आकडे वेगवेगळ्या भौगोलिक आणि लोकसंख्याशास्त्रीय क्षेत्रातील एकूण टीव्ही मालकांकडून नमुना म्हणून मानले जातात. यंत्राचा वापर करून, कार्यक्रमादरम्यान एक विशेष कोड प्रसारित केला जातो, जो विशिष्ट दिवशी दर्शक पाहतो तो वेळ आणि कार्यक्रम रेकॉर्ड करतो. सरासरी 30-दिवसांच्या कालावधीसाठी घेतली जाते, जी विशिष्ट चॅनेलसाठी दर्शकांची स्थिती देते. याची सरासरी मर्यादा ०-३.० दरम्यान आहे.
टीआरपी रचना
लक्ष्य रेटिंग पॉइंट्स मोठ्या लोकसंख्येतील लक्ष्यित व्यक्तींमधील जाहिरात किंवा मोहिमेद्वारे प्राप्त केलेल्या एकूण रेटेड पॉइंट्सचे प्रमाण ठरवतात. उदाहरणार्थ, एखादी जाहिरात एकापेक्षा जास्त वेळा दिसल्यास, संपूर्ण एकूण प्रेक्षक, TRP आकृती ही प्रत्येक वैयक्तिक GRP ची बेरीज असते, जी एकूण प्रेक्षकांमधील अंदाजे लक्ष्य प्रेक्षकांनी गुणाकार केली जाते. टीआरपी आणि जीआरपी मेट्रिक्स हे दोन्ही विशिष्ट जाहिरातींची संभाव्य मार्केटिंग पोहोच निर्धारित करण्यासाठी महत्त्वाचे घटक आहेत. टेलिव्हिजनच्या बाहेर, एकूण लक्ष्यित प्रेक्षक म्हणून भाजक वापरून आणि या प्रेक्षकांना एकूण इंप्रेशन x 100 म्हणून अंक वापरून TRP मोजले जातात. (लक्ष्य प्रेक्षकांमधील 1,000,000 इंप्रेशन / लक्ष्य प्रेक्षक x 100 मध्ये एकूण 10,000,000 लोक = 10 TRP). टीआरपी बहुतेकदा आठवड्यानुसार जोडले जातात आणि फ्लोचार्टमध्ये सादर केले जातात जेणेकरून मार्केटर प्रत्येक मीडिया चॅनेलवरून लक्ष्यित प्रेक्षकांना किती इंप्रेशन वितरित करतात ते पाहू शकतात. TRP ची गणना 100 x पोहोच x वारंवारता म्हणून देखील केली जाऊ शकते, जेथे पोहोच ही लक्ष्यित प्रेक्षकांची टक्केवारी आहे ज्यात किमान एक छाप आहे आणि वारंवारता ही इंप्रेशनची सरासरी संख्या आहे.
संदर्भ
वर्ग:भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिन्या
शिरोळी बुद्रुक
शिरोळी बुद्रुक हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
कळंभोण
कळंभोण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वसई तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २३६ कुटुंबे राहतात. एकूण १०८१ लोकसंख्येपैकी ५४२ पुरुष तर ५३९ महिला आहेत.
जवळपासची गावे
नवसाई, भाताणे, मेढे, वडघर, आंबोडे, भिनार, सायवन, आडणे, शिरवली, पारोळ, भालीवली ही जवळपासची गावे आहेत.मेढे ग्रामपंचायतीमध्ये आंबोडे,कळंभोण, मेढे,आणि वडघर ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वसई तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
केशव नारायण काळे
के. नारायण काळे, पूर्ण नाव -केशव नारायण काळे (२४ एप्रिल, इ.स. १९०४; - २० फेब्रुवारी, इ.स. १९७४) हे मराठीतील एक कवी, नाटककार, समीक्षक, चित्रपट निर्माते आणि नियतकालिकांचे संपादक होते. ते बी.ए. एल्‌‍एल.बी. होते, आणि त्यांचे इंग्रजी आणि संस्कृत भाषेवर प्रभुत्व होते. ग्रीक आणि युरोपियन रंगभूमीचा त्यांनी सखोल अभ्यास केला होता. नाटकाच्या आवडीमुळेच के. नारायण काळे हे नाटककार झाले.
सुरुवातीच्या काळात के.नारायण काळे यांनी ’भावशर्मा’ या नावाने कविता आणि कथा लिहिल्या. इ.स.१९३२साली त्यांचा ’सहकारमंजिरी’ हा काव्यसंग्रह प्रकाशित झाला.
के. नारायण काळे यांनी ’अभिजात’ ही चित्रपट कंपनी स्थापन केली आणि ’म्युनिसिपालिटी’ या चित्रपटाची निर्मिती केली. प्रभात चित्रसंस्थेवर के. नारायण काळे यांनी एक लघुपट काढला होता.
के. नारायण काळे यांनी आठ चित्रपटांत कामे केली होती. नाट्यकलेच्या आकर्षणातून त्यांनी इ.स.१९३३मध्ये ’नाट्यमन्वंतर’ ही नाट्यसंस्था काढली. त्यांनी ’मुद्रा राक्षसम्‌’ या संस्कृत नाटकाचे ’कौटिल्य’ या नावाचे भाषांतर करून ते त्या संस्थेतर्फे रंगमंचावर आणले. त्यागराज कैलासम्‌ यांचे दि पर्पज हे नाटक त्यांनी ’प्रयोजन’ या नावाने रंगभूमीवर आणले.
नाट्यमन्वंतर या संस्थेने ’आंधळ्यांची शाळा’ हे नाटक रंगमंचावर सादर केले. परंपरेने आलेलेल संगीत पौराणिक-ऐतिहासिक नाटक नाकारून के. नारायण काळे, अनंत काणेकर, पार्श्वनाथ आळतेकर, ग.य. चिटणीस आदी नाट्यविचारवंतांनी एकत्र येऊन”आंधळ्यांची शाळा’ची निर्मिती केली. यासाठी के. नारायण काळे यांना त्यांचा परदेशी रंगभूमीचा व्यासंग कामी आला. १ जुलै १९३३ रोजी झालेल्या या नाटकाच्या पहिल्याच प्रयोगात केशवराव दाते, नाटककार वर्तकांच्या पत्नी सौ. पद्मावती वर्तक, म.रा. रानडे, पार्श्वनाथ आळतेकर, पितळे, ल.भ. केळकर, माधवराव प्रभू, नामजोशी, हर्डीकर आणि के. नारायण काळे यांच्या भूमिका होत्या. नाटकाच्या नायिका अठरा वर्षे वयाच्या ज्योत्स्ना भोळे होत्या. या नाटकाचे त्या काळात शंभराच्या आसपास प्रयोग झाले होते.
के. नारायण काळे हे कलातत्त्वचिंतक, साहित्यसमीक्षक व पुरोगामी विचारवंत म्हणून प्रसिद्ध होते. त्यांचे १९७४साली निधन झाले.
के.नारायण काळे हे संपादक असलेली नियतकालिके
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू
अक्षी
अक्षी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
गांधीधाम
गांधीधाम (गुजराती: ગાંધીધામ) हे भारताच्या गुजरात राज्याच्या कच्छ जिल्ह्यामधील मधील एक सुनियोजित शहर आहे. भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर सिंध प्रांतामधून स्थलांतरित झालेल्या हिंदू निर्वासितांसाठी गांधीधाम शहर १९५० साली वसवले गेले. गांधीधाम कच्छ प्रदेशाच्या दक्षिण भागात गुजरातची राजधानी गांधीनगरच्या ३०० किमी पश्चिमेस स्थित आहे. कच्छची आर्थिक राजधानी मानल्या जात असलेल्या गांधीधामची लोकसंख्या २०११ साली २.४८ लाख होती.
पश्चिम रेल्वेवरील गांधीधाम रेल्वे स्थानक कच्छमधील सर्वात वर्दळीचे स्थानक असून कच्छ एक्सप्रेस व सयाजीनगरी एक्सप्रेस या भूज ते मुंबईदरम्यान रोज धावणाऱ्या गाड्या गांधीधाममार्गेच जातात.
हेही पहा
वर्ग:गुजरातमधील शहरे वर्ग:कच्छ जिल्हा
मार्गेरीटे बर्क
मार्गेरीइटे बर्क (२९ डिसेंबर, १९६५:डब्लिन, आयर्लंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९३ ते २००० दरम्यान ४ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीत सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:आयर्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हिंद-इराणी भाषासमूह
इंडो-इराणी हा इंडो-युरोपीय भाषासमूहाचा एक उप-समूह आहे. ह्यांमध्ये मुख्यत: आशियामधील भाषांचा समावेश होतो. परंतु इंडो-इराणी समूहामधील भाषा युरोप, कॉकेशस, शिंच्यांग इत्यादी भागांमध्ये देखील वापरल्या जातात. सध्या हिंदुस्तानी (हिंदी-उर्दू, अंदाजे. 240 दशलक्ष), बंगाली (205 दशलक्ष), पंजाबी  (100 दशलक्ष), मराठी (75 दशलक्ष), फारसी (60 दशलक्ष), पश्तो (ca. 50 दशलक्ष) व गुजराती (50 दशलक्ष) ह्या प्रमुख इंडो-इराणी भाषा आहेत.
इंडो-इराणी भाषांची यादी
वर्ग:इंडो-युरोपीय भाषा
होळगुजरी
होळगुजरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील शहादा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४१ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७८० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:शहादा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
गर्भधारणा व गर्भबाहुल्य
प्रत्येक ऋतुचक्राच्या (एका मासिक पाळीपासून पुढच्या मासिक पाळीपर्यंतच्या काळाच्या) मध्यकाळी अंडाशयातून एक अंड बाहेर पडते व ते अंडवाहिनीमार्गे गर्भाशयाकडे जात असताना त्या वाहिनीच्या पार्श्वटोकापाशीच त्याची व शुक्राणूची गाठ पडून त्या दोघांच्या केंद्रकांचा (पेशींतील कार्यावर नियंत्रण ठेवणाऱ्या जटिल गोलसर पुंजांचा) संयोग झाला म्हणजे ‘गर्भधारणा’ अथवा ‘निषेचन’ (फलन) झाले असे म्हणतात. हा संयोग होताना अंड आणि शुक्राणूमध्ये अनेक भौतिक व रासायनिक बदल घडून येतात. शुक्राणूच्या संयोगामुळे अंडाच्या पुढील वाढीला प्रेरणा मिळते. अंडाच्या बाह्य स्तरातील कणीय (कणयुक्त) आणि पुटिका (सूक्ष्म पिशवीसारख्या भागातील) द्रव्याची हालचाल सुरू होऊन त्याच्या विद्युत्‌विसरण (एकमेकांत मिसळणे) आणि श्यानता (दाटपणा) या गुणधर्मांत बदल होऊन तेथे अनेक एंझाइमे (जीवरासायनिक विक्रिया घडवून आणण्यास मदत करणारे प्रथिनयुक्त पदार्थ) तयार होतात.
अंडाचा स्पर्श होताच शुक्राणूच्या डोक्यावरील अग्रपिंडाचे (एक प्रकारच्या उंचवट्याचे) विघटन होऊन त्याचे तंतूत रूपांतर होते व तो तंतू अंडाच्या बाह्यस्तराचा भेद करून अंडात शिरतो. जेथे शुक्राणू अंडात प्रवेश करतो तेथे उंचवटा निर्माण होऊन शुक्राणूचा अग्रपिंड अंडात शिरतो. शुक्राणूचा उर्वरित मध्य आणि पुच्छ भाग अपकृष्ट (ऱ्हास) होऊन त्यांचे अभिशोषण होते.
शुक्राणू व अंडाणू यांच्या केंद्रकांचा संयोग होऊन त्या दोघांचेही गुण गर्भात उतरतात. तेच आनुवंशिक गुणधर्म होत.
प्रत्येक प्राण्याच्या कोशिकांमध्ये (पेशींमध्ये) विशिष्ट संख्या असलेली गुणसूत्रे (आनुवंशिक लक्षणे एका पिढीतून पुढच्या पिढीत नेणारे सुतासारखे सूक्ष्म घटक) असतात. मानवी कोशिकांमध्ये त्यांची संख्या ४६ असते. यांपैकी ४४ सामान्य व दोन लिंग लक्षणे असलेली गुणसूत्रे असतात. पुरुषामध्ये दोन लिंग गुणसूत्रांपैकी एक X प्रकारचे व दुसरे Y प्रकारचे (X पेक्षा आकारमानाने लहान असलेले) गुणसूत्र असते. स्त्रीमध्ये दोन्ही लिंग गुणसूत्रे X प्रकारचीच असतात.
अंड आणि शुक्राणू यांचा विकास होत असताना एकूण गुणसूत्रांची संख्या निम्मी होते [→ भ्रूणविज्ञान]. म्हणजे प्रत्यक्ष गर्भधारणेच्या वेळी अंड आणि शुक्राणूमध्ये तेवीसच गुणसूत्रे असतात. त्यांपैकी अंडाच्या गुणसूत्रांमध्ये २२ साधारण (सामान्य) गुणसूत्रे आणि एक X गुणसूत्र असते. शुक्राणूच्या गुणसूत्रांमध्ये २२ सामान्य व एक Y किंवा २२ सामान्य व एक X अशी मिळून २३ गुणसूत्रे असतात.
वुल्फ, व्हर्जिनिया
(२५ जानेवारी १८८२ – २८ मार्च १९४१). एक अग्रगण्य इंग्रजी कादंबरीकर्त्री. जन्म लंडन मध्ये. थोर विचारवंत, चरित्रकार आणि सांस्कृतिक समीक्षक ⇨सर लेस्ली स्टीव्हन हे तिचे वडील. घरातील वातावरण सांस्कृतिक दृष्ट्या संपन्न होते. तथापि आई, वडील, बहीण व भाऊ ह्यांच्या निधनाचे आघात सोसावे लागल्याने तिच्या अतिसंवेदनशील मनावर खोल परिणाम झाला. अनेकदा तिला नैराश्याचे झटके येत. वडिलांच्या मृत्यूनंतर लंडनच्या ब्लूम्झबरी विभागातील गॉर्डन स्क्वेअर येथे ती राहत असताना तिचे घर नामवंत साहित्यिक, तत्त्वज्ञ, कलावंत ह्यांच्या विख्यात ‘ब्लूम्झबरी ग्रुप’चे केंद्र झाले होते. ह्याच गटाचे एक साहित्यिक सदस्य लेनर्ड वुल्फ ह्यांच्याशी तिचा विवाह झाला (१९१२).
व्हर्जिनियाने आपला लेखनारंभ टाइम्स लिटररी सप्लिमेंटमध्ये ग्रंथसमीक्षणे लिहून केल्यानंतर ती कादंबरी लेखनाकडे वळली. द व्हॉयिज आउट (१९१५) व नाइट अँड डे (१९१९) ह्या पारंपारिक वास्तववादी वळणाच्या पहिल्या दोन कादंबऱ्या लिहिल्यानंतर कादंबरीलेखनात नवनवे प्रयोग करण्याची गरज तिला तीव्रतेने जाणव कादंबरीच्या स्वरूपाबद्दलची तिची  भूमिका ‘मॉडर्न फिक्‌शन’ (१९१९) आणि ‘मिस्टर बेनेट अँड मिसेस ब्राउन’ ह्या दोन सुप्रसिद्ध निबंधांतून तिने मांडली आहे. तिच्या मते पात्रांच्या अंतरंगाचा वेध घेणे, त्यांच्या जिवंत जाणिवेचा आलेख काढणे हे कादंबरीकाराचे उद्दिष्ट होय. दिव्या भोवती असलेल्या आभावलयाला (हेलो) निश्चित आकार नसतो.
आपल्याला फक्त एका प्रकाशकेंद्रापासून निघालेल्या सहस्रावधी तरल प्रकाशशलाका जाणवतात. त्याचप्रमाणे पात्राच्या जाणीव केंद्रापासून निघालेल्या आंतरिक भावविश्वाच्या अगणित शलाकांतूनच जीवनाचा खरा अर्थ जाणवू शकतो, अशी तिची भूमिका पात्रांना येणारा केवळ व्यक्तिविशिष्ट असा अनुभव साकार करणे, ही कादंबरी काराची कलात्मक आणि नैतिक जबाबदारी असून तो भाषेसारख्या सामाजिक-सार्वजनिक माध्यमातून मांडण्यासाठी भाषेच्या स्वभावाविरूद्ध जाऊन भाषा वाकवणे तिला अपरिहार्य वाटत होते. कादंबरीचा बंध आणि निवेदनपद्धती यांत तिने केलेल्या प्रयोगांमुळे कादंबरीबाबतच्या पारंपरिक धारणांमध्ये मूलभूत परिवर्तन घडून आले. चित्रकलेतील उत्तर-दृक्‌प्रत्ययवादाचा (पोस्ट-इंप्रेशनिझम) तिच्यावर विशेष प्रभाव होता. त्याच्या खुणा तिच्या कादंबऱ्यांत सर्वत्र दिसतात. जेकब्ज रूममध्ये (१९२२) तिने वापरलेले अप्रत्यक्ष निवेदनतंत्र आणि काव्यात्म दृक्‌प्रत्यय ह्यातून तिची प्रयोगशीलता स्पष्टपणे दिसून आली.
घड्याळ, दिनदर्शिका, कालानुक्रमे उलगडत जाणारा इतिहास इत्यादींनी दाखविली जाणारी काळा ची एकरेषीय संकल्पना कादंबरी-लेखकांना अनेकदा अपुरी, असमाधानकारक वाटते; कारण व्यक्तिजीवनातील अनुभवात काळाचे एकरेषीय स्वरूप, अनुक्रम, कार्यकारणभाव ह्या गोष्टी मोडून पडतात. परस्परांशी असंबद्ध अशा कित्येक संवेदनांचा व्यक्तीला अनुभव येत असतो आणि ह्या संवेदना आता वर्तमानात, तर आता (स्मृतींच्याद्वारे) भूतकाळात, तर आता भविष्यात, अशा असतात. संज्ञेचा असा अप्रतिहत चालणारा संचार, तदानुषंगिक विचार, स्मृती, आशा-निराशा, संताप, प्रेम इ. भावना अशा अनेक घटकांची दर क्षणी होणारी नित्यनूतन जुळणी व ती दर्शविताना होणारी व्यक्तीच्या अंतरंगाची ओळख हे व्हर्जिनियाच्या कादंबऱ्यांचे वैशिष्ट्य आहे. व्यक्तींचे समृद्ध आंतरिक भावविश्व आणि त्याला बाह्य, व्यवहारी जगाकडून मिळणारा विरोधी प्रतिसाद हे तिच्या कादंबऱ्यांचे आशयसूत्र आहे. तिच्या प्रयोगशील कादंबऱ्यांमध्ये उपर्युक्त जेकब्ज रूमखेरीज मिसेस डॅलोवे (१९२५), टू द लाइट हाउस (१९२७), द वेव्ह्‌ज्‌ (१९३१), बिट्‌वीन द ॲक्ट्‌स (१९४१) अशा काही कादंबऱ्यांचा समावेश होतो.
तिचे समीक्षालेखनही विपुल आहे. आपले विशेष महत्त्वाचे टीकालेखन तिने आधुनिक कादंबरीची तत्त्वे विशद करण्यासाठी लिहिले असले, तरी आपल्या पूर्वकालीन व समकालीन लेखकांच्या कृतींवरील समीक्षणाचा भागही त्यात लक्षणीय प्रमाणात आहे.
स्त्रीमुक्तीच्या संदर्भात तिचे दोन निबंध - ‘ए रूम ऑफ वन्स ओन’ (१९२९) आणि ‘थ्री गिनीज’ (१९३८)–विशेष चर्चिले जातात. ‘ए रूम...’ ह्या निबंधात साहित्यिक स्त्रिया आणि कादंबरी ह्यांच्यातील ऐतिहासिक संबंधाचा आढावा घेतलेला आहे. पितृसत्ताक व्यवस्थेमुळे स्त्रियांना दीर्घकाळ उच्च शिक्षणापासून वंचित ठेवले गेले. त्यामुळे काही क्षेत्रे–उदा.व्यावसायिक लेखन–स्त्रियांना बंद झाली वा प्रवेशास अवघड ठरली. आर्थिक पारतंत्र्य, दडपणूक, समाजातला निकृष्ट दर्जा हेही त्यांच्या वाट्याला आले. तथापि असली बंधने दूर होताच, त्याही सर्जनशीलतेची अत्युच्च शिखरे गाठू शकतील, अशी व्हर्जिनियाची धारणा होती. विविध क्षेत्रांतून स्त्रियांना वगळण्याचा पुरूषी कावा असला, तरी त्यामुळे आपली स्वतंत्र राजकीय-सांस्कृतिक अस्मिता सिद्ध करण्याची संधी स्त्रियांना प्राप्त होईल, असे विचार ‘थ्री गिनीज’ मध्ये मांडलेले आहेत.
तिचे ग्रंथ युनिफॉर्म एडिशन ऑफ द वर्कस ओफ व्हर्जिनिया वुल्फ (१४ खंड, १९२९-५२) ह्या नावाने संकलित करण्यात आले आहेत, तर व्हर्जिनिया वुल्फ : कलेक्टेड एसेज (४ खंड, १९६६-६७) ह्या नावाने तिचे निबंध प्रसिद्ध झाले आहेत.
मूळची अतिसंवेदनशीलता, वाङ्‌मयनिर्मितीतून येणारा प्रचंड ताण आणि दुसऱ्या महायुद्धाच्या भयंकर अनुभवाने आलेली व्याकुळता ह्यांचा एकत्रित परिणाम होऊन रॉडमेल येथे तिने आत्महत्या केली.
कृष्णाजी नारायण आठल्ये
कृष्णाजी नारायण आठल्ये (३ जानेवारी, इ.स. १८५३:टेंभू, सातारा जिल्हा, महाराष्ट्र - २९ नोव्हेंबर, इ.स. १९२६:पुणे, महाराष्ट्र) हे एक मराठी कवी, टीकाकार, भाषांतरकार, चरित्रकार व संपादक होते.
शिरोळी खुर्द
शिरोळी खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
कृष्णाजी नारायण आठल्ये
शिक्षण
कृष्णाजी आठल्ये यांचे शालेय शिक्षण पाचव्या इयत्तेपर्यंत झाले. त्यांचे वडील एक व्युत्पन्‍न वैदिक पंडित असल्याने त्यांनी कृष्णाजींनी वैदिक वाङ्मयाच्या शास्त्रांचे सखोल ज्ञान दिले.
शिरोळी खुर्द
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
कृष्णाजी नारायण आठल्ये
नोकरी
कृष्णाजी नारायण आठल्ये यांनी सातारा जिल्ह्यात पाच वर्षे शिक्षकाची नोकरी केली आणि नंतर चित्रक्ला शिकण्यासाठी ते मुंबईत आले. ते शिक्षण पूर्ण झाल्यावर कृष्णाजी बडोद्याला गेले. तेथे त्यांची भेट बडोद्याचे दिवाण टी. माधवराव यांच्याशी झाली. त्यांच्या आग्रहामुळे ते मद्रासला गेले. माधवरावांचे बंधू कोचीनला रहात म्हणून कृष्णाजींनी कोचीनला त्यांच्याकडे वास्तव्य करायचे ठरवले. तेथेच एका कंपनीत भाषाशिक्षक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली.
मासिकाचे संपादकत्व
कोचीनमध्ये कृष्णाजींनी १८८६ साली केरळ-कोकिळ नावाचे मासिक सुरू केले. सामान्य मराठी वाचकांना विविध विषयांची गोडी लावणे हा त्या मासिकाचा उद्देश होता. निष्ठुर व सडेतोड टीका हे ’केरळ-कोकिळ’चे वैशिष्‍ट्य होते. पहिली चार वर्षे कोचीनहून आणि नंतरची एकोणीस वर्षे मुंबईतून हे मासिक प्रकाशित होऊन, शेवटी इ.स. १९०९ मध्ये बंद पडले. मासिकातल्या ’कलमबहादुरांस शेलापागोटे’ नावाच्या सदरातून कृष्णाजी आठल्ये नवशिक्या लेखकांवर परखड टीका करीत. ’लोकोत्तर चमत्कार’ नावाचे सदरही ते लिहीत.
मुंबईला आल्यावर १८८० साली कृष्णाजींनी पुष्पगुच्छ नावाचे मासिक काढले. त्या मासिकातूनही त्यांचे विविध विषयांवरील संकीर्ण लेखन प्रसिद्ध झाले आहे.
लेखन
कोचीनला भाषा शिक्षकाची नोकरी चालू असतानाच कृष्णाजींनी ’गीतापद्यमुक्ताहार’ नावाचे पुस्तक लिहून आपल्या ग्रंथलेखनाचा प्रारंभ केला. काव्य, नाटके, कादंबऱ्या, तत्त्वज्ञान यांव्यतिरिक्त कृष्णाजींनी आपल्या पुस्तकांतून फोटोग्राफी, मोहिनीविद्या, विज्ञानकथा, नजरबंदी, आरोग्य हेही विषय हाताळले आहेत.
मराठीतली पहिली (अनुवादित) विज्ञानकथा
‘केरळ कोकीळ’च्या जून १९०० च्या अंकात कृष्णाजी नारायण आठल्ये यांनी केलेल्या ज्यूल्स व्हर्नच्या ‘टू द मून अँड बॅक’च्या अनुवादाला सुरुवात झाली. हा अनुवाद १९०६ पर्यंत अधूनमधून प्रसिद्ध होत होता. हा अनुवाद म्हणजे मराठीतली पहिली विज्ञान कथा होय.
ग्रंथ
कृष्णाजी नारायण आठल्ये यांनी सुमारे ४० पुस्तके लिहिली. त्यांतली बरीचशी आधारित किंवा स्वैर अनुवादित आहेत. त्यांपैकी काही ही -
कवितांची पाठ्यपुस्तकासाठी निवड
कृष्णाजी नारायण आठल्ये यांच्या अनेक कविता संक्षिप्त स्वरूपात मराठी शालेय पुस्तकात छापल्या जात असत.
संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १८५३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२६ मधील मृत्यू
राकेल वेल्च
राकेल वेल्च तथा जो राकेल तेहादा (५ सप्टेंबर, १९४०:शिकागो, इलिनॉय, अमेरिका - ) ही अमेरिकन अभिनेत्री आणि गायिका आहे. हिने इंग्लिश चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी मालिकांमधून अभिनय केला.
कौटुंबिक माहिती
वेल्चचे वडील आर्मांदो कार्लोस तेहादा उर्किझो हे बोलिव्हियामध्ये जन्मलेले विमानअभियंता होते तर आई जोसेफिन सॅराह हॉल ही स्थापत्यशास्त्रज्ञ एमेरी स्टॅनफर्ड हॉलची मुलगी होती. वेल्च आपल्या आईकडून मेफ्लॉवर जहाजातून आलेल्या लोकांपर्यंत आपले कूळ सांगू शकते.