cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कुळीथ
रोग व किडी
याला कीटकांचाही विशेष उपद्रव होत नाही. साठवणीतल्या दाण्यांना मात्र पोरकिडा लागतो. यासाठी साठवण करताना योग्य प्रकारे काळजी घेतात.
आयुर्वेदातील कथित औषधी गुण
कुळीथामुळे वात व कफ कमी होतो. कुळीथ मुतखड्यावर औषधाप्रमाणे काम करतात. मेद वाढला असता, सूज आली असता, जंत झाले असता हितकर असतात.
संदर्भ
वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:कडधान्ये वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ
टाकळगाव (नायगाव)
टाकळगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
ज्ञानयोग
जीव,जगत व परब्रह्म यांचे यथार्थ ज्ञान शास्त्रांच्या अभ्यासाने व गुरूच्या साहाय्याने करून घेऊन त्यावरून ब्रह्म ऐक्य जाणणे आणि अनुभवणे याला ज्ञानयोग म्हणतात.न ही ज्ञानेन सदृशं पवित्रं इह विद्यते म्हणजे ज्ञानासारखे पवित्र इथे काहीही नाही असे गीतेत (४.३८) सांगितले आहे. हे पवित्रतम ज्ञान तत्त्वदर्शी गुरूच्या साहाय्याने स्वतः स्वतःच अनुभवायचे असते. ज्ञान मिळविण्यासाठी तत्त्वदर्शी गुरूकडे नम्रतेने जायला हवे.अहंकारी मनुष्याला ज्ञान प्राप्त होण्याचा संभव नाही.ज्ञानप्राप्तीसाठी साधकाला तीव्र जिज्ञासा असली पाहिजे आणि त्याने गुरूची सेवा करीत योग्य समयाची वाट पाहिली पाहिजे.ज्ञानासाठी श्रद्धेची नितांत आवश्यकता आहे.बुद्धीनिष्ठा ही एक प्रकारची श्रद्धाच आहे. ज्ञानयोगाला तत्परताही आवश्यकता असते.
आध्यात्मिक महत्त्व
प्रा.खानोलकर यांनी ज्ञानयोगाच्या स्वरूपाचे वर्णन केले आहे ते असे-मानवी जीविताचे मर्म ज्यांना समजले आहे,जीविताच्या पाठीमागचा हेतू ज्यांना आकलन झाला आहे,शरीर-मन-बुद्धी यांचा विकास होवून ज्यांच्या ठिकाणी स्थितप्रज्ञवृत्ती स्थिर झाली आहे,निष्काम कर्मयोग ज्यांना साधला आहे त्यांनाच बुद्धियोग साधतो ,ज्ञान प्राप्त होते,तेच भगवंताला प्रिय होतात. हाच ज्ञानयोग होय.
भगवद्गीततेतील संकल्पना
गीतेत ज्ञानयोगालाच बुद्धियोग असे नाव दिले आहे.या योगात शरीर व मन यांच्यापेक्षा बुद्धीचा संबंध जास्त येतो.बुद्धीने आत्म स्वरूपाची खरी ओळख करून घेणे म्हणजे ज्ञान मिळविणे होय.या बुद्धीयोगाचे महत्त्व गीतेत अनेक जागी सांगितले आहे.
त्तात्त्विक संकल्पना
ज्ञानाचा अधिकारी होण्यासाठी मुमुक्षूने म्हणजे मोक्षाची इच्छा असणा-याने प्रथम चार साधने संपादित केली पाहिजेत.नित्यानित्यविवेक,इहामुत्रफलभोगविराग .यमनियम व मुमुक्षुता ही ती चार साधने होत. ज्ञानयोगाच्या सात भूमिका असून शुभेच्छा,विचारणा,तनुमानसा, सत्त्वापत्ती, असंसक्ती, पदार्थभावना व तुर्यगा अशी त्यांची नावे आहेत.
हे ही पहा
वर्ग:हिंदू तत्त्वज्ञान वर्ग:भगवद्गीता वर्ग:हिंदू धर्म
खालिद होसेनी
खालिद होसेनी (फारसी: خالد حسینی‎; ४ मार्च, इ.स. १९६५ - ) हा अमेरिकन लेखक आणि वैद्यकीय डॉक्टर आहे.
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म
भदाणे (चांदवड)
भदाणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
एडवर्ड सातवा, इंग्लंड
एडवर्ड सातवा (जन्मनाव: आल्बर्ट एडवर्ड; नोव्हेंबर ९, इ.स. १८४१ - मे ६, इ.स. १९१०) हा युनायटेड किंग्डमचा राजा आणि भारताचा सम्राट होता.
याने भारतासह ब्रिटिशधार्जिण्या प्रदेशांवर जानेवारी २२, इ.स. १९१० पासून मृत्यूपर्यंत राज्य केले.
वर्ग:इंग्लंडचे राजे वर्ग:इ.स. १८४१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९१० मधील मृत्यू
कुडकी
कुडकी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील श्रीवर्धन तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:श्रीवर्धन तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
केनकाथा गाय
या गोवंशास काही ठिकाणी केनवारीया असेही म्हणतात. हा गोवंश डोंगराळ भाग व उग्र वातावरणात टिकून राहणारा गोवंश म्हणून ओळखला जातो. हा गोवंश मध्यम दूधारू आहे. या गोवंशचे बैल लहान परंतु अत्यंत बळकट असतात, तसेच ते जडकामासाठी फार उपयुक्त असतात. या गोवंशाच्या गायीचे दुधाचे उत्पादन १ ते ३ लिटर प्रतिदिन पर्यंत असते.
हा गोवंश मध्य प्रदेशातील विंध्या पर्वताच्या परिसरात, पन्ना, छतरपूर आणि टीकमगड जिल्ह्यात हा गोवंश मोठ्या प्रमाणात आढळतो. तसेच उत्तर प्रदेशमधील ललितपूर, हमीरपूर आणि बांदा जिल्ह्यात केन नदीच्या काठावर देखील हा गोवंश मोठ्या प्रमाणावर आढळतो.
या गोवंशाच्या बैलाची उंची १२७ सेमी आणि वजन ३५० किलो, तर गायीची उंची १२० सेमी आणि वजन २५० किलो आढळते.
संदर्भ
वर्ग:गायीच्या प्रजाती वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती‎
केशवराव आंधळे
केशवराव आंधळे (६ एप्रील १९५३) हे मराठी, भारतीय राजकारणी आहेत. केशव आंधळेच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात बीड जिल्ह्यातील चौसाळामधून झाली. २००४ सालच्या अटीतटीच्या निवडणुकीत राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे मंत्री जयदत्त क्षीरसागर यांचा पराभव करून ऊसतोड मजुरांचे नेते केशवराव आंधळे यांना विजय मिळाला होता.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:चौसाळा विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
आयझॅक आसिमॉव्ह
आयझॅक आसिमॉव्ह (रशियन: Айзек Азимов, Исаак Юдович Озимов ; इंग्रजी: Isaac Asimov, Isaak Yudovich Ozimov ;) (जानेवारी २, इ.स. १९२० - एप्रिल ६, इ.स. १९९२) हा इंग्लिश भाषेत विज्ञान कथा लिहिणारे अमेरिकन लेखक व बॉस्टन विद्यापीठात जीवरसायनशास्त्राचे प्राध्यापक होते.
चरित्र
आयझॅक ३ वर्षांचे असतांना आसिमॉव्ह कुटुंब अमेरिकेत स्थाईक झाले. वयाच्या ५ व्या वर्षी आयझॅकने शिकण्यास सुरुवात केली. तसेच त्यांनी इंग्लिश आणि यिडीश भाषांवर प्रभुत्व मिळविले. लहान वयातच आयझॅक यांना विज्ञान विषयाची आवड निर्माण झाली. या विषयाचे पुस्तके मिळवून ते वडिलांच्या मनाविरूद्ध वाचीत असत. वयाचा ११व्या वर्षी आयझॅकने लिखाण सुरू केले तर वयाच्या १९व्या वर्षापर्यंत त्यांचे लिखाण मासिकांमध्ये छापून येण्यास सुरुवात झाली. त्यांचे शालेय शिक्षण न्यू यॉर्क पब्लिक स्कूलमध्ये झाले.. १९३९ साली त्यांनी पदवीपर्यंतचे शिक्षण कोलंबिया विद्यापीठातून पूर्ण केले. आसिमॉव्ह हे जीवरसायनशास्त्र आणि भौतिकरसायन या दोन विषयात पीएच.डी. होते तर १४ विविध विद्यापीठांनी त्यांना सन्माननीय डॉक्टरेट बहाल केली होती. त्याशिवाय अनेक मान्यवर संस्थांनी त्यांचा वेळोवेळी पुरस्कार देऊन सत्कार केला होता. नुकतेच (इ.स. २००९ साली) आसिमॉव्ह यांच्या सन्मानार्थ मंगळ ग्रहावरील एका विवराला त्यांचे नाव देण्यात आले आहे.
असामान्य बुद्धिमत्ता लाभलेल्या आसिमॉव्ह यांनी खगोलशास्त्र, जीवशास्त्र, गणित, अमेरिकेचा इतिहास, पुराणकथा, भयकथा, गूढकथा, लघुकथा, निबंध अशा विविध विषयांवर ५१५हून अधिक पुस्तके लिहिली. त्यांच्या १९ पुस्तकांची सुजाता गोडबोले यांनी केलेली मराठी भाषांतरे www.arvindguptatoys.com या संकेतस्थळावर आहेत.
एप्रिल ६ इ.स. १९९२ रोजी आयझॅक आसिमॉव्ह यांचे हृदयविकाराने आणि मूत्रपिंडातील दोषामुळे निधन झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९२ मधील मृत्यू
इ.स. १८०५
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८०५ वर्ग:इ.स.च्या १८०० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
गावकरी (वृत्तपत्र)
गावकरी हे नाशिक शहरातील दादासाहेब पोतनीस यांनी सुरुवात केलेले एक अग्रगण्य दैनिक आहे. नाशिकचे आत्ताचे सुप्रसिद्ध दैनिक गावकरी हे प्रथम मालेगाव येथे सुरू झाले. 1 जानेवारी 1938 रोजी दत्तात्रय शंकर पोतनीस यांनी हे पत्र पाक्षिक स्वरूपात काढले 1939 सालि या पत्राचे मालेगाव आतून नाशिकला स्थलांतर झाले. 1947च्या दसऱ्यापासून या पत्राचे दैनिकात रूपांतर करण्यात आले प्रमुख्याने उत्तर महाराष्ट्रात राजकीय विचारांचा प्रसार करून जनजागृतीचे कार्य गावकरी ने केली. गावकरीच्या संपादक मंडळावर सुप्रसिद्ध पत्रपंडित प व गाडगीळ यांनी लोकमान्य दैनिक बंद झाल्यावर काही काळ काम केले. साप्ताहिक गावकरी आता स्वतंत्रपणे मिळतो. गावकरी ही एक आता संस्था बनली आहे. याच संस्थेचे अमृत हे डायजेस्ट स्वरूपाचे मासिक व कला आणि खिळे लावलेले रंग हे साप्ताहिक 1958 पासून निघतो. गांवकरीचे भावंड दैनिक अंजिठा दैनिक औरंगाबाद येथून प्रसिद्ध होते दादासाहेब पोतनीस व चिरंजीव दत्तात्रय पोतनीस हे या संस्थेचे कार्यवाह आहेत.
संदर्भ
मराठी वृत्तपत्राचा इतिहास
वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
शौकत अझीझ
शौकत अझीझ (उर्दू: شوکت عزیز ; रोमन लिपी: Shaukat Aziz) (६ मार्च, इ.स. १९४९ ; कराची, तत्कालीन पश्चिम पाकिस्तान - हयात) हे पाकिस्तानी अर्थशास्त्रज्ञ व राजकारणी आहे. यांनी जनरल परवेझ मुशर्रफ यांच्या नेतृत्वाखालील संयुक्त लष्करी राजवटीत २० मे, इ.स. २००४ ते १५ नोव्हेंबर, इ.स. २००७ या कालखंडात पाकिस्तानाचा १५वे पंतप्रधान म्हणून सूत्रे सांभाळली. यांनी आपल्या पंतप्रधानपदाच्या कारकिर्दीत देशाच्या अर्थव्यवस्थेची विस्कटलेली घडी बसवण्यासाठी प्रयत्न केले व त्यात त्यांना काही अंशी यशही आले. पंतप्रधानपदाचा कार्यकाळ संपल्यानंतर हे लंडन, युनायटेड किंग्डम येथे स्थायिक झाला असून मिलेनियम अँड कॉप्थॉर्न पीएलसी या कंपनीच्या मंडळावर काम करत आहे.
राजकारणात प्रवेशण्याअगोदर अझीझ अमेरिकेत सिटीबँक समूहात वरिष्ठपदावर काम करत होते. परवेझ मुशर्रफ याच्या आमंत्रणावरून अमेरिकेतून पाकिस्तानात परतून नोव्हेंबर, इ.स. १९९९मध्ये याने पाकिस्तानाच्या अर्थमंत्रिपदाची सूत्रे हाती घेतली. ६ जून, इ.स. २००४ रोजी तत्कालीन पंतप्रधान झफरुल्लाखान जमाली याने पदाचा राजीनामा दिल्यामुळे पाकिस्तान मुस्लिम लीग (क्यू) या राजकीय आघाडीने शौकत अझीझ याचे नाव पंतप्रधानपदाच्या उमेदवारीसाठी पुढे केले. २८ ऑगस्ट, इ.स. २००४ रोजी त्याने पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली व १५ नोव्हेंबर, इ.स. २००७ रोजी मुदत संपेपर्यंत पदाची धुरा वाहिली. कार्यकाळाची मुदत पूर्ण केलेला तो पहिला पाकिस्तानी पंतप्रधान ठरला.
वर्ग:पाकिस्तानचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म
तोडी
हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
हा राग तोडी थाटातून उत्पन्न होतो. याला 'मिया की तोडी' किंवा 'पंचमवाली तोडी' असेही म्हटले जाते.
तोडी रागातली काही गीते
वर्ग:हिंदुस्तानी राग वर्ग:तोडीचे प्रकार
अष्टपदी
अष्टपदी हा एक गीतप्रकार आहे. पंडित जयदेव यांचा गीतगोविंद हा काव्यसंग्रह अष्टपदीचे उदाहरण आहे.गीतगोविंद याचा रचयिता जयदेव व त्याचे अनुकरण करणारे अन्य कवी यांनी रचलेल्या प्रबंधांना अष्टपदी म्हटले जाते.यात आठ चरणे असतात.
स्वरूप
ध्रुव आणि आभोग असे याचे दोन अवयव आहेत आणि पद व बिरूद अशी दोन अंगे आहेत. यांचे राग हे कर्त्याने निश्चित केलेले असतात.
रचनेची वैशिष्ट्ये
अष्टपदीतील रचनांमध्ये कृष्णलीलेचे वर्णन असून पं. जयदेवांनी ती संस्कृत भाषेमध्ये रचलेली आहेत. गीत गोविंदमध्ये काही अष्टपदांची रचना रामचरित्रावरही केलेली आहे. अष्टपदांची बांधणी अनेक वेगवेगळ्या रागांत केलेली आढळते. पं. जयदेवांचा ‘गीत गोविंद' हा ग्रंथ महाराष्ट्रात अधिक प्रसिद्ध आहे.
वर्ग:गीतप्रकार वर्ग:संस्कृत काव्य वर्ग:संस्कृत साहित्य
बोरीस्पिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
क्यीव आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (Міжнародний аеропорт "Бориспіль") हा युक्रेन देशाच्या क्यीव शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. क्यीवच्या ४२ किमी पूर्वेस स्थित असलेला क्यीव विमानतळ युक्रेनमधील सर्वात वर्दळीचा विमानतळ आहे. युक्रेनची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी युक्रेन आंतरराष्ट्रीय एरलाइन्सचे मुख्यालय व वाहतूकतळ येथेच आहे. येथून युरोपातील बहुतेक सर्व प्रमुख शहरांसाठी प्रवासी विमानसेवा उपलब्ध आहे. युक्रेनमधील एकूण हवाई वाहतूकीच्या ६५% वाहतूकीसाठी हा विमानतळ जबाबदार आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:युक्रेनमधील विमानतळ विमानतळ
आल्बर्ट दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट
आल्बर्ट दुसरा किंवा दिलदार आल्बर्ट (१० ऑगस्ट, इ.स. १३९७ - २७ ऑक्टोबर, इ.स. १४३९) हा हंगेरी आणि क्रोएशियाचा राजा होता. हा इ.स. १४३७पासून मृत्यूपर्यंत या स्थानी होता. याशिवाय याने बोहेमियाचा राजा, जर्मनीचा राजा, लक्झेंबर्गचा ड्यूक आणि ऑस्ट्रियाचा आर्चड्यूक या राजगाद्याही सांभाळल्या.
हिंगणवाडी
हिंगणवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
गुरुदेव रानडे महाराज
रामचंद्र दत्तात्रेय रानडे (जन्म : जमखिंडी, ३ जुलै, इ.स. १८८६, निधन : निंबाळ, ६ जून, इ. स. १९५७) हे तत्त्वज्ञानाचे प्राध्यापक व आध्यात्मिक मार्गदर्शक होते. त्यांनी ‘निंबर्गी संप्रदाय’ वाढविला. कर्नाटकातल्या विजापूर जिल्ह्यातील निंबाळ येथे त्यांनी आश्रम स्थापला. भारताचे राष्ट्रपती सर्वपल्ली राधाकृष्णन हे गुरुदेवांचे चाहते होते.
शिक्षण
रा.द. रानडे यांचे शालेय शिक्षण जमखिंडी येथील परशुरामभाऊ हायस्कुलात होऊन ते मॅट्रिकची परीक्षा जगन्नाथ शंकरशेट शिष्यवृत्ती मिळवून १९०२ मध्ये उत्तीर्ण झाले. पुढील शिक्षणासाठी ते पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजात आले व गणित हा विषय घेऊन बी. ए. आणि तत्त्वज्ञान विषय घेऊन एम.ए. झाले.
व्यवसाय
एम.ए. झाल्यानंतर रानडे यांनी काही दिवस त्यांनी पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजातील हस्तलिखित ग्रंथालयाचे प्रमुख म्हणून काम केल्यावर १९१३ मध्ये त्यांची नेमणूक फर्ग्युसन कॉलेजात इंग्रजीचे शिक्षक म्हणून झाली. १९२४ मध्ये त्यांनी डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीच्या आजीव सभासदत्वाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर ‘ॲकॅडमी ऑफ फिलॉसॉफी ॲन्ड रिलिजन’ ही संस्था स्थापन त्यांनी डॉ. बेलवलकर यांच्या सहकार्याने व मुंबई विद्यापीठाच्या पुढाकाराने भारतीय तत्त्वज्ञानाच्या इतिहासखंडांची योजना आखली; परंतु काही कारणांमुळे ती पूर्ण होऊ शकली नाही. १९२८ मध्ये अलाहाबाद विद्यापीठाचे तेव्हाचे कुलगुरू सर गंगानाथ झा यांनी त्यांना अलाहाबाद येथे सन्मानपूर्वक बोलावून घेतले व तेव्हापासून १९४३ मध्ये सेवानिवृत्त होईपर्यंत सुमारे २० वर्षे ते त्या विद्यापीठातील तत्त्वज्ञान-विभागाचे प्रमुख प्राध्यापक होते.
सेवानिवृत्तीनंतरचा काळ त्यांनी निंबाळ (जि. विजापूर, कर्नाटक) व अलाहाबाद या दोन ठिकाणी आलटूनपालटून घालविला.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
ऑलिंपिक खेळात मोरोक्को
मोरोक्को देश १९६० सालापासून सर्व उन्हाळी ऑलिंपिक (१९८०चा अपवाद वगळता) व पाच हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर एकूण २१ पदके जिंकली आहेत. ह्यांपैकी १८ पदके अ‍ॅथलेटिक्समध्ये तर उर्वरित ३ बॉक्सिंग खेळात मिळाली आहेत.
डायनोसॉर
डायनोसॉर किंवा भिमकाय प्राणी हे इतिहासपूर्व काळातील पृथ्वीवरील सरपटणारे प्राणी व पक्षी होते. सुमारे २३ कोटी वर्षांपूर्वी डायनोसॉर प्राण्यांचे पृथ्वीवर वर्चस्व होते. ९,००० पेक्षा अधिक अधिक जाती अस्तित्वात असलेल्या डायनोसॉरपैकी काहींमध्ये उडण्याची क्षमता होती; काही शाकाहारी होते तर काही मांसाहारी; काही द्वीपादी होते तर काही चतुष्पाद. साधारणपणे अवाढव्य आकारासाठी विख्यात असणाऱ्या डायनोसॉरपैकी मानवी आकाराचे देखील अनेक प्राणी होते.
ऑलिंपिक खेळात मोरोक्को
खेळानुसार
वर्ग:मोरोक्को मोरोक्को
डायनोसॉर
सुमारे ६.५ कोटी वर्षांपूर्वी घडलेल्या एका मोठ्या विनाशचक्रा दरम्यान डायनोसॉरचा अस्त झाला.
जीवन
हिंदी महासागरात आफ्रिका खंडाच्या पूर्वकिनाऱ्याच्या लगत असलेल्या मादागास्कर या प्रचंड बेटवजा देशांमध्ये आढळलेल्या डायनॉसॉरसच्या पायांच्या अवशेषावरून, डायनॉसॉरस मांसाहारी होते या कल्पनेला पुष्टी मिळाली आहे.
बालाऊर बोंडॉक या प्रकारच्या डायनोसॉरचे अवशेष उत्तर कॅनडा, रोमेनिया, ऑस्ट्रिया या देशांमध्येही सापडले आहेत. त्यामुळे त्यांचा वावर शीत कटिबंधातील प्रदेशात होता असे मानले जाते. भक्ष्यांची संख्या कमी कमी होत राहिल्याने उपासमार, शिकार करण्यासाठी प्रचंड भटकंती इत्यादी कारणांमुळे डायनोसॉर पृथ्वीवरून सुमारे तीस दशलक्ष वर्षांपूर्वी नामशेष झाले असावेत असे मानणारे काही विचार प्रवाह आहेत.
जीवाष्म
आशिया, आफ्रिका युरोप व उत्तर अमेरिका खंडात सापडलेले जीवाश्म, अंडी, सांगाडे आणि इतरही माहिती यांचे आधारे इतिहासाचे दर्शन होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:डायनोसॉर वर्ग:इतिहासपूर्व काळ वर्ग:विलुप्त प्राणी
सायन्स अँड सोशल इनइक्वॅलिटी (पुस्तक)
सायन्स ॲन्ड सोशल इनइक्वॅलिटी : फेमिनिस्ट ॲन्ड पोस्ट कलोनियल इश्यूज सॅन्ड्रा हार्डिंग यांनी लिहिलेले हे पुस्तक 'युनिव्हर्सिटी ऑफ इलिनोइस प्रेस'ने इ.स. २००६मध्ये प्रकाशित केले. या पुस्तकात सॅन्ड्रा हार्डिंग या स्त्रीवादी लेखिका वसाहतोत्तर परिपेक्ष्यातून विज्ञानावर भाष्य करतात.
लेखिकेबद्दल
सॅन्ड्रा हार्डिंग या संशोधन क्षेत्रातील एक प्रतिष्ठित प्राध्यापक आहेत. त्यांनी न्यू यॉर्क युनिव्हर्सिटीमधून 'तत्त्वज्ञान' या विश्वावर पी.एच. डी. केलेली आहे. त्यांना स्त्रीवादी व वसाहतोत्तर सिद्धान्त, ज्ञानमीमांसाशास्त्र, संशोधनपद्धतिशास्त्र व विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान या विषयावर संशोधन व अध्यापनाची आवड आहे.
ठळक मुद्दे
सॅन्ड्रा हार्डिंग यांच्या मते समकालीन पाश्चिमात्य विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान व व्यवहार हे समाजातील विषमता वाढवण्याच्या दिशेने मार्गक्रमण व कार्य करत आहे. आधुनिक पाश्चात्त्य विज्ञानाची विशिष्ट संरचना (बौद्धिक, विज्ञानाचा तांत्रिक गाभा, विज्ञानाचे नित्यक्रम, नेहमी वापरात असलेले विज्ञान) कशा पद्धतीने लोकशाही विरोधी तत्त्व व व्यवहाराला (विज्ञानाचे लष्कराला दिलेल्या सेवा, भांडवलदारांचा नफा करवून देण्यात त्याचे योगदान, वैज्ञानिक शेतीमुळे पर्यावरणाची हानी, वंश व लैंगिक न्यूनता दाखविणारे वैज्ञानिक तत्त्वज्ञान व जगातील परीघावरील लोक व समुदायांना मदत करण्यास पाश्चात्त्य विज्ञान व तंत्रज्ञानाचे अपयश) पोषक ठरते हेही लेखक दाखवून देतात. त्या फक्त विज्ञानाचे लोकशाही विसंगत तत्त्वे व परिणामच दाखवत नाहीत तर स्त्रीवाद, बहुसांस्कृतिकता व वसाहतोत्तर अभ्यासक्षेत्रातील निबंधांच्या संकलनाद्वारे वैश्विक जागतिक व्यवस्थेत विज्ञानाची पुनःकल्पना करण्यास विविध पर्याय सुचवण्याचा प्रयत्न करतात.
विभागनिहाय पुस्तकातील मांडणी
या पुस्तकाचे दोन विभाग आहेत. पहिल्या विभागात 'वैज्ञानिक संशोधनातील सामाजिक जग (The Social World of Scientific Research)' व दुसऱ्या विभागात 'सत्य, सापेक्षतावाद व विज्ञानाच्या जाणीवा (Truth, Relativism, Science's Political Consciousness) यांवर भाष्य केलेले  आहे.
पुस्तकातील पहिल्या विभागामध्ये लेखक वंश व वसाहतोत्तर विज्ञान अभ्यास क्षेत्रातील टीकांचा आढावा घेत आधुनिक पाश्चात्त्य विज्ञानाची चिकित्सक मांडणी करतात तसेच या टीकांमधील, विज्ञानात मुलभूत बदल घडवून आणण्याची विहित क्षमताही दाखवून देतात. मेरी ए.आर्मस्ट्राँगच्या मते या विभागातील ६ प्रकरणे ही पाश्चात्त्य विचारवंत व वैज्ञानिकांनी, ज्यांच्यामुळे पश्चिमेचे इतरत्र जगावर असलेले भौतिक व सामाजिक नियंत्रण झाकोळले गेले अशा पूर्वीपासूनच्या संकल्पनात्मक साधनांची उत्कृष्ट पद्धतीने चिकित्सा  करतात; व तसेच त्यांना मोडून काढण्यास प्रश्न उपस्थित करयाय. पहिल्या प्रकरणात लेखक वांशिकदृष्ट्या शोषित समाजाला त्यांनी विज्ञानाविरुद्ध सुरुवात केलेल्या विरोधाच्या प्रकल्पांचे(शोषित समाजाने तीन पद्धतीने विज्ञानाच्या व्यवहार व तत्त्वज्ञानाला विरोध केलेले दिसते. वांशिक विषमता नैसर्गिक आहे असे वैज्ञानिक संशोधनाद्वारे सिद्ध करणे, विज्ञानातील तंत्राचा वांशिक द्वेष ठेवून केलेला गैरवापर व दुरुपयोग, विज्ञानाच्या संरचनेत युरोपियन वंशातील नसलेल्या लोकांना दुर्लक्षित व परीघावर ठेवणे आदीं व्यवहारांची टीका) महत्त्व व मुल्य दाखवून देतात तसेच  युरोपियन वंशातील लोकांना स्वतःबाबत पूर्ण माहिती मिळवण्यास सुद्धा या प्रकल्पांची कशी मदत होऊ शकते हेही दाखवून दिले आहे. दुसऱ्या प्रकरणात लेखक मांडतात की, शोषित जगातील प्रश्न, 'इतर आधुनिक विज्ञानातून' सुटू शकतात व ते इतर संस्कृतीत घडू शकते. येथे त्या विज्ञानाच्या जडणघडणीत संस्कृतीचे महत्त्व अधोरेखित करतात व त्यांच्या मते पाश्चिमात्य विज्ञानाने डोळे उघडून पाहिल्यास इतर ज्ञानाच्या व्यवस्थाही निर्माण होणे शक्य आहे. 'दोन्ही डोळे उघडून (With both eyes open) या प्रकरणात त्या मांडतात की उत्तरेकडील विज्ञान व इतर संस्कृती पुढे आणल्यास आपल्याला इतर संस्कृतीतील वैज्ञानिक वारसा पूर्णतया समजून घेण्यास मदत होईल तसेच उत्तरेकडील संस्कृतीमध्ये नवीन शोधाच्या शक्यताही निर्माण होतील. युरोपकेंद्री तत्त्वज्ञानामुळे जगाला एका डोळ्याने आंधळे ठेवलेले आहेच पण सोबतच दुसऱ्या डोळ्याचे विकृत चित्रण करून विज्ञानाला विस्तारणाच्या शक्यताही संकुचित केल्या आहेत.
पुढील प्रकरणात आधुनिक उत्तरार्धातील विज्ञानाला स्त्रीवाद्यांनी दिलेल्या आव्हानांचा आढावा घेतलेला दिसतो. उत्तरार्धातील विज्ञानाचे तत्त्वज्ञान हे स्त्रियांबाबत कसे भेदभाव करते हे दाखवून दिले आहे. या पद्धतीनी लेखिकेने पहिल्या भागात पाश्चात्त्य स्त्रीवादी विज्ञान व तंत्रज्ञान अभ्यासाद्वारे केलेल्या चिकित्सक दृष्टिकोनाचा व नवीन पर्यायांचा आढावा घेतलेला आहे व विज्ञानातील धोरणांना आव्हान देण्यासाठी भूमिदृष्टीच्या सिद्धांताला एक प्रभावी साधन व 'उपयोगी असे स्वचिकित्सेची ज्ञानमीमांसा’ निर्माण करणारे म्हणून प्रोत्साहन दिलेले आहे. पुस्तकातील दुसऱ्या भागात विज्ञान हे 'मूल्य निरपेक्ष' व 'कुठलेही राजकीय जाणीव नसलेले' या धारणांवर भाष्य केलेले आहे. या विभागातील विविध प्रकरणांमध्ये वैज्ञानिकांमध्ये निहित 'राजकीय नेणिवा' (लोकशाही समर्थक व लोकशाहीविरोधी असे दोन्हीही आहेत) उलगडून दाखविलेल्या आहेत. त्या दाखवून देतात की या 'राजकीय नेणिवेमुळे' संपूर्ण जगात वाढणाऱ्या सामाजिक चळवळींना विज्ञानाची काहीच मदत झालेली नाही याउलट सर्व लोकशाही विसंगत प्रकल्पांना विज्ञानाची मदत झालेली दिसते. त्याअर्थी विज्ञानाने जगातील 'भांडवली प्रकल्पांसाठी जग सुरक्षित' बनवण्याचे काम केले असे दिसते. पुढे त्या 'विज्ञानाचे ऐक्य' या प्रारूपाचे विरोध करतात. या प्रारूपामुळे जगामध्ये इतर संस्कृतीमध्ये निर्माण झालेल्या वैज्ञानिक ज्ञानाचे (विशेषतः जागतिक दक्षिण भूखंडातील राज्य व परिघावरील समुदाय) अस्तित्वच नाकारले जाते. सदरची धारणा ही इतर ज्ञानाचे अवमूल्यन करते व तर्काचे युरोपियन परिमाण संपूर्ण जगावर लादते. पुढील प्रकरणात त्या आधुनिक पाश्चात्त्य विज्ञानातील 'सत्याचे आदर्श' व 'वस्तुनिष्ठता' या धारणांवर भाष्य करत लेखिका आग्रह धरतात की विज्ञानाला नेहमीच 'विशिष्ठ सांस्कृतिक संकल्पनात्मक ढाचेत व व्यवहारातून' निर्माण होणारे ज्ञान म्हणून पाहिले पाहिजे. या आग्रहाद्वारे त्या आधुनिक पाश्चत्य वैज्ञानिकांद्वारे टिकवून ठेवलेल्या 'वस्तुनिष्ठतेवरील' विश्वासावर व केवळ एक 'सत्याचे आदर्श' या धारणांना प्रश्नचिन्ह उभे करतात. पण शेरीन कलोव यांच्या मते लेखिका सत्यापेक्षा वस्तुनिष्ठतेच्या भाषेला अधिक प्राधान्य देतात. लेखिका वस्तूनिष्ठ्तेच्या दाव्याला पूर्णपणे सोडत नाहीत तर त्यांच्या मते संशोधकाची सांस्कृतिक व सामाजिक पार्श्वभूमीसुद्धा संशोधन प्रक्रियेत दृश्य झाली पाहिजे व यामुळे संशोधनाची प्रक्रिया अधिक सुदृढ होऊन वस्तुनिष्ठता वाढेल. येथे विज्ञानाचे बहुसांस्कृतिक स्वरूप स्वीकारल्यामुळे उद्भवणाऱ्या सापेक्षतावादाच्या प्रश्नालाही त्या हाताळतात. शेरीन क्लोच्या मते लेखिकेचा विश्वास आहे की स्थानिक पातळीवरील ज्ञानाला स्थान दिल्यास सत्य, काटेकोरपणा व वस्तुनिष्ठता या धारणांबाबत अधिक स्पष्टता येईल.
प्रतिक्रिया व योगदान
एलिसन वेलीच्या मते या पुस्तकातील युक्तिवाद 'सामाजिक रचनावादी (social constructionist) (ज्ञान हे निर्मित होणारे नसून ते रचले जाते) ' भूमिकेत बसणारा आहे. शार्लिन कुकच्या मते हार्डिंगचे निष्कर्ष हे पाश्चात्त्य विज्ञान नष्ट करू पाहत नाहीत किंवा त्याच्या मूल्याचे अवमूल्यनही करू पाहत नाहीत. तर उलट त्या विज्ञानाच्या सामाजिक स्थानाची, विज्ञानाचे जगातील अर्थव्यवस्थेसाठी होणारे दुरुपयोगाची दखल व सामाजिक न्यायासाठी त्याचे मुल्य वाढवण्याला प्रोत्साहन देतात. आर्मस्ट्राँग या पुस्तकाला काही ठिकाणी विस्कळीत व स्व- संदर्भ देणारे मांडतात. पण त्यांच्या मते एकंदरीत हे पुस्तक एक संदर्भ कार्य, स्त्रीवादी वैज्ञानिक अभ्यास क्षेत्रातील महत्त्वाच्या चर्चांचा ऐतिहासिक आढावा देणारे व या चर्चांना एक नवीन व महत्त्वपूर्ण अवकाश प्रदान करण्याचा प्रयत्न करणारे म्हणून महत्त्वपूर्ण आहे.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:पुस्तके
केवडा
केवडा (अन्य मराठी नावे: केतकी ; शास्त्रीय नाव: Pandanus Odoratissimus, पांदानस ओडोटिसिमस ; इंग्लिश: Screw Pine, स्क्रू पाइन ;) ही आग्नेय आशिया, दक्षिण आशिया या प्रदेशांत आढळणारी सुगंधी वनस्पती आहे. केवड्याची नर व मादी झाडे वेगवेगळी असतात. याचे कणीस म्हणजे नरफूल २५-५० से.मी. लांब असते. त्यात ५-१० से.मी. लांब अनेक तुरे असतात व त्यावर पांढरट पिवळे सुगंधी आवरण असते, तर मादी फूल लहान असून (५ से. मी.) त्याचे पुढे पिवळे व पिकल्यानंतर लाल रंगाचे लंबगोल १५-२५ से. मी. लांबीचे फळ तयार होते.
लागवड
लागवडीसाठी ३-४ इंच जाडीचे २/२.५ फूट लांबीच्या फुटव्यांची अथवा फांद्याची लागण करावी. याच्या खोडाला जमिनीपासून थोडय़ाशा अंतरावर आधारमुळे येतात. वाढणाऱ्या झाडास या हवेतील मुळांपासून आधार मिळतो. केवड्याची अभिवृद्धी जमिनीतून निघालेल्या फुटव्यांपासून अथवा जुन्या फांद्यांपासून करतात. सुगंधी कणसाकरिता नर झाडांची लागवड करतात.
भारतातील उत्पादन
भारतात केवडा आंध्र प्रदेश, तमिळनाडू, ओरिसा, गुजरात, अंदमान व कोकणात आढळतो. ओरिसामध्ये मोठय़ा प्रमाणावर याचे उत्पादन घेतले जाते.
उपयोग
केवडा ही बहुउपयोगी वनस्पती असून सुगंधी औषधी व इतर उत्पादनासाठी केवडय़ाचा उपयोग होतो. फुलांचा वापर केवडा अत्तर, केवडा तेल व केवडा पाणी यासाठी करतात. जल ऊर्ध्वपतनाने केवडा तेल व केवडा पाणी मिळते. केवड्याचे तेल काढताना केवड्याच्या कणीसापासून हिरवी पाने वेगळी करतात व कणसाचे ३-४ तुकडे करून स्टेनलेस स्टीलच्या ऊर्ध्वपतन यंत्रात पाण्यासह घालून गुलाबाप्रमाणेच ऊर्ध्वपतन प्रक्रिया करतात. केवड्याच्या तेलात सुमारे ७.५ टक्के मिथाईल बीटा फिनाईल इथाईल ईथर हे रासायनिक घटक द्रव्य असते. केवड्याच्या पाण्याचा वापर विविध प्रकारांच्या मिठायांत केला जातो. सरबते तयार करण्यासाठी देखील केवडा पाणीचा वापर केला जातो. केवडा तेलाचा वापर पान मसाल्यात, जर्दा तसेच उच्च प्रतीच्या सौंदर्यप्रसाधनात केला जातो.
वर्ग:पवित्र वनस्पती वर्ग:औषधी वनस्पती
कोसोव्हो
कोसोव्हो (आल्बेनियन: Republika e Kosovës; सर्बियन: Република Косово) हा बाल्कन भौगोलिक प्रदेशामधील एक अंशतः मान्य भूपरिवेष्ठित देश आहे.
इतिहास
युगोस्लाव्हियाचे विघटन होण्याआधीपासूनच कोसोव्होमध्ये जातीय तणावाचे वातावरण होते. १९८९ साली स्लोबोदान मिलोसेविचने कोसोव्हो भागातील स्थानिक आल्बेनियन मुस्लिम जनतेची पिळवणुक करण्यास सुरुवात केली होती. १९९५ साली बॉस्नियन युद्ध संपल्यानंतरही कोसोव्होमधील मुस्लिम जनतेवरील अत्याचार सुरूच राहिले. सर्बियाने येथील फुटीरवादी चळवळ मोडून काढण्यासाठी सर्रास कोसोव्होमधील साधारण नागरिकांची कत्तल सुरू केली. अखेर आंतरराष्ट्रीय समुदायाला दखल घेणे भाग पडले व २४ मार्च ते १० जून १९९९ दरम्यान नाटोने युगोस्लाव्हियावर केलेल्या बॉंबहल्ल्यानंतर सर्बियाने माघार घेतली. १० जून १९९९ रोजी संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषदेने ठराव मंजूर करून हा भूभाग आपल्या अखत्यारीखाली घेतला. पुढील ९ वर्षे संयुक्त राष्ट्रांच्या तात्पुरत्या राजवटीनंतर १७ फेब्रुवारी २००८ रोजी कोसोव्होने स्वातंत्र्याची घोषणा केली. कोसोव्होला २०१२ सालाअखेरीस संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या एकूण ९८ सदस्य देशांनी मान्यता दिली आहे. सर्बियाने अद्याप स्वतंत्र कोसोव्होला मान्यता दिलेली नाही. कोसोव्हो आपल्या देशाचाच एक प्रांत असल्याचा दावा सर्बियाने केला आहे. भारत देशाने ह्या बाबतीत सर्बियाला पाठिंबा दर्शवला आहे.
संदर्भ
वर्ग:सर्बिया वर्ग:अमान्य देश
अंकोला
अंकोला कर्नाटकातील उत्तर कन्नड जिल्ह्यातील शहर आहे.
वर्ग:कर्नाटकातील शहरे
यादव
वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:भारताचा इतिहास
महाकवी कालिदास कलामंदिर
महाकवि कालिदास कलामंदिर हे नाशिक येथील मुख्य कला मंदिर आहे. बहुतेक सर्व व्यावसायिक नाटकांचे खेळ येथेच होतात.
वर्ग:नाशिक
लक्ष्मीरतन शुक्ला
वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
इ.स. १६०२
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १६०२ वर्ग:इ.स.च्या १६०० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मरेकरवाडी
मरेकरवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
के. सुब्बरायन
'''के. सुब्बरायन''' ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
सय्यद बंधू
इ.स.१७०७ नंतर मुघल दरबारावर सय्यद बंधूंचे वर्चस्व प्रस्थापित झालेे. यात सय्यद अब्द्दुला उर्फ हासन हा मुुघल वझीर बनला. तर लहान बंधू सय्यद हुसेेेनअली यास मीरबक्षी बनविले गेेेले.इ.स.1719 नंतर पहिला पेशवा बाळाजी विशवनाथ याने दिलली् वर चढाई केली.मात्र इ.स.1719 पूर्वी बादशहा फारखसियर हा सय्यद बंधूच्या त्रासाला कंटाळला होता.सय्यदाचे वर्चस्व कमी करण्यासाठी त्याने दरबारातील तुराणी गटाला जवळ करण्यास सुरुवात केली. बादशहाने इ.स.1715 मध्ये सय्यद हुसेनला दक्षिणेच्या सुभेदारीवर पाठविले.
वर्ग:मुघल साम्राज्य
कुणबीवाडी (श्रीवर्धन)
कुणबीवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील श्रीवर्धन तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:श्रीवर्धन तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
परशुराम सायखेडकर नाट्यगृह
परशुराम सायखेडकर नाट्यगृह हे नाशिक येथील कला मंदिर आहे. येथे अनेक व्यावसायिक नाटकांचे खेळ होतात.
वर्ग:नाशिक
जेम्स एस. शेर्मान
जेम्स स्कूलक्राफ्ट शेर्मान (इंग्लिश: James Schoolcraft Sherman ;) (ऑक्टोबर २४, इ.स. १८५५ - ऑक्टोबर ३०, इ.स. १९१२) हा अमेरिकेचा २७वा उपराष्ट्राध्यक्ष व न्यू यॉर्क राज्यातून निवडून आलेला प्रतिनिधी होता. ४ मार्च, इ.स. १९०९ ते ३० ऑक्टोबर, इ.स. १९१२ या कालखंडात तो अमेरिकेच्या उपराष्ट्राध्यक्षपदी अधिकारारूढ होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १८५५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९१२ मधील मृत्यू वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भरत दौष्यंति
भरत दुष्यंत आणि शकुंतलेचा पुत्र आणि पूरुवंशातील एक प्रसिद्ध सम्राट. भरताचे सर्वदमन असेही एक नाव आहे. भरताच्या वंशजांना भारतवंशी म्हणू लागले. त्यामुळे या दुष्यंतपुत्र भरतावरून, हिमालयापासून दक्षिणेला महासागरापर्यंत पसरलेल्या भूभागाला भारत असे नाव मिळाले असा एक समज आहे.
नासा लँगली संशोधन केंद्र
नासा ल्यांगले केंद्र हे अमेरिकेतील सर्वात जुने संशोधन केंद्र आहे. नॅशनल अ‍ॅड्वायझरी कमिटी ऑफ एरोनॉटिक्स ऊर्फ नाका या संस्थेने १९१७ रोजी नासा ल्यांगले संशोधन केंद्राची स्थापना केली.
अवश्य पहा
नासा
बाह्य दुवे
वर्ग:खगोलशास्त्र वर्ग:अंतराळ संशोधन संस्था वर्ग:व्हर्जिनिया वर्ग:नासा
प्रल्हाद
प्रल्हाद हा दैत्यराज हिरण्यकश्यपूचा पुत्र असून एक विष्णूभक्त गणला जातो. विष्णूभक्ती केल्याने प्रह्लादावर आलेल्या संकटांतून विष्णूने नृसिंह अवतार धारण करून त्याची सुटका केली.
वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती
जगदीश खेबुडकर
जगदीश खेबुडकर (मे १०, इ.स. १९३२ - मे ३, इ.स. २०११) हे मराठी गीतकार होते.
जीवन
खेबुडकरांचा जन्म १० मे, इ.स. १९३२ रोजी कोल्हापूर - राधानगरी रस्त्यावरील खेबवडे, हळदी या गावी झाला. वडिलांच्या शिक्षकाच्या नोकरीमुळे त्यांच्या सतत बदल्या होत. त्यामुळे खेबुडकरांचे प्राथमिक शिक्षण वेगवेगळ्या ठिकाणी झाले. वयाच्या १६ व्या वर्षी मानवते तू विधवा झालीस.. हे खेबुडकरांचे पहिले दीर्घकाव्य लिहिले गेले असे मानले जाते. महात्मा गांधींच्या खुनानंतर जेव्हा त्यांचे घर जाळले गेले. त्या घराच्या राखेचा ढिगारा पाहून हे काव्य त्यांना सुचले. त्यानंतरच त्यांचा कवी आणि गीतकार म्हणून प्रवास सुरू झाला. लोकसंगीत, पोवाडा, अभंग, ओवी अशा विविध काव्य प्रकारांमध्ये त्यांनी रचना केल्या. जगदीश खेबूडकर हे पेशाने शिक्षक होते.
त्यांनी आपल्या कारकिर्दीत तीन हजार पाचशे कविता आणि अडीच हजारांपेक्षा अधिक गीते लिहिली. सुधीर फडके, पं. भीमसेन जोशी, वसंतराव देशपांडे, प्रभाकर कारेकर यांच्यापासून ते अलीकडच्या सोनू निगमपर्यंत सर्वच नामांकित गायकांनी त्यांची गीते गायली आहेत. संत एकनाथांच्या रचनांचा त्यांच्यावर प्रभाव होता. भा. रा. तांबे, कुसुमाग्रज, बा. भ. बोरकर, बा. सी. मर्ढेकर या थोर कवींचा प्रभाव आपल्यावर असल्याचे खेबुडकर मानत असत. साधे सोपे परंतु अर्थगर्भ व नादमयी शब्द हे त्यांच्या गाण्याचे वैशिष्ट्य आहे. जेव्हा त्यांच्या शेवटच्या काळात त्यांना आधार रुग्णालयामध्ये दाखल करण्यात आले होते त्यावेळी उपचार घेतानाही त्यांचे गीत-लेखनाचे कार्य सुरूच होते.
कारकीर्द
त्यांचे पहिले गीत इ.स. १९५६ रोजी आकाशवाणीवर प्रसारित झाले. इ.स. १९६० मध्ये त्यांचे पहिले चित्रगीत आणि पहिली लावणी मला हो म्हणत्यात लवंगी मिरची प्रदर्शित झाली. ’रंगल्या रात्री अशा’ या चित्रपटाची गीते लिहिण्याची ही संधी त्यांना वसंत पवार, संगीतकार यांनी दिली होती. ‘साधी माणसं’, ‘आम्ही जातो आमच्या गावा’,‘कुंकवाचा करंडा’ आदी चित्रपटांसाठीची त्यांची गीते अतिशय गाजली. साडेतीन शक्तिपीठांचे वर्णन करणारे 'दुर्गा आली घरा' हे सर्वात मोठं १६ मिनिटे कालावधीचे गाणे खेबुडकर यांनी लिहिले आहे.
त्यांनी सुमारे ३२५ मराठी चित्रपटांसाठी गीते लिहिली. २५ पटकथा, संवाद, ५० लघुकथा, पाच नाटके, चार दूरदर्शन मालिका , चार टेलिफिल्म , पाच मालिका गीते इतकी साहित्य संपदा त्यांनी निर्माण केली आहे. त्यांची सांगीतिक कारकीर्द पाच दशकांइतकी मोठी होती. ग.दि.माडगुळकरांनंतर इतका मोठा गीतकार झालेला नव्हता.
त्यांच्या कारकिर्दीत भालजीं पेंढारकर ते यशवंत भालकर असे विविध ३६  दिग्दर्शक, वसंत पवार ते  शशांक पोवार असे ४४  संगीतकार आणि सुधीर फडके ते  अजित कडकडे अशा ३४ गायकांसमवेत खेबुडकर यांनी काम केले.
पुरस्कार
जगदीश खेबुडकर यांना ६०हून अधिक पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते.
संदर्भ
वर्ग:मराठी गीतकार वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू वर्ग:इयत्ता १० वी मराठी कुमारभारती अभ्यासक्रमाचे संदर्भलेख वर्ग:चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कारविजेते
भारविर
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
केशरी देवी पटेल
केशरी देवी पटेल ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
ऑलिंपिक खेळात मोझांबिक
मोझांबिक देश १९८० सालापासून प्रत्येक उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर एक सुवर्ण व एक कांस्य पदक (अ‍ॅथलेटिक्समध्ये) जिंकले आहे.
वर्ग:मोझांबिक मोझांबिक
सरासरी
सरासरीचा गणितातील अर्थ एखाद्या माहितीसंचाचा मध्य अथवा अपेक्षित मध्य असा आहे. अंकगणितातील सरासरी ही सरासरी काढायची सर्वात सरळ पद्धत आहे. परंतु गणिताच्या इतर शाखांमध्ये सरासरीची व्याख्या अजून व्यापक केली गेली आहे.
वर्ग:अंकगणित
रूई खुर्द
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
मोर
मोराचे एकूण मुख्य तीन प्रकार आढळतात; दोन आशियाई प्रजाती, भारतीय उपखंडातील भारतीय मोर आणि दक्षिणपूर्व आशियातील हिरवा मोर; तसेच आफ्रिकेच्या काँगो खोऱ्यातील आफ्रिकन मोर.
खाद्य
मोराचे अन्न हे झाडाची पाने, किडे, साप, सरडे,आळी आहे. ते काही फळेही खातात.
वास्तव्य
मोर पानझडी जंगलांत व अरण्यात राहतात व ते रात्री आसऱ्यासाठी झाडांवर जातात.
महाराष्ट्रात मोरांचे स्थान
महाराष्ट्रात बऱ्याच गावांजंलगत मोरांचा वावर आढळतो. मोर हा पक्षी सरस्वती देवीचे वाहन आहे अशी मान्यता आहे. अर्थात अनेक प्राण्यांना विशिष्ट देवतांशी वा दैवतांशी जोडून त्यांचे जतन केले जावे व नैसर्गिक जीवसाखळी अबाधित राखावी असा विचार त्यापाठी असावा. या श्रद्धेपोटी गावकरी मोरांना नेहमी खाद्य व पाणी देत असतात. पुणे जिल्ह्यात शिरूर तालुक्यातल्या 'मोराची चिंचोली' नावाच्या गावात मोरांच्या झुंडी आढळतात. इतर क्षेत्रातही मोर मोठ्या प्रमाणात आढळतात.सोलापूर जिल्ह्यातील काही गावांमध्ये मोरांचा मुक्त संचार आहे.झुंडीने आढळतात तसेच मोरांसाठी प्रसिद्ध असलेले बीड जिल्ह्यातील नायगाव मयुर अभयारण्य हे भारतातीत/महाराष्ट्रातील एकमेव मयुर अभयारण्यात भरपुर प्रमाणात मोर अढळतात व या मोरांचे संरक्षण व संगोपणासाठी वन्यजीव विभागा मार्फत विविध उपक्रम द्वारे मोरांच्या वाढीसाठी दिवसरात्र प्रयत्न सुरू आहेत.
आवाज
मोराच्या आवाजाला केकारव असे म्हणतात.केकारव म्यॉंव म्यॉंव किंवा म्यूॅंहू...म्यूॅंहू... असा भासतो.
जंगल क्षेत्रातील त्यांच्या जोरदार केकारवामुळे त्यांचा सहजपणे शोध घेता येतो.
पांढरा मोर
पांढरा मोर दुर्मिळ आहे. हे प्रामुख्याने मोकळ्या  जंगलात  किंवा शेतात आढळतात, जेथे त्यांना फीडसाठी बेरी आणि धान्य मिळते परंतु साप, मांजर, उंदीर आणि खार(गिलहरी) इ. खातात.वपावसाची चाहूल लागताच मोर त्याचा पिसारा फुलवतो आणि नाचतो म्हणूनच आपल्याला पावसाळ्यात जास्त करून मोर दिसतात.
सांस्कृतिक संदर्भ
मोर हे सरस्वती तसेच कार्तिकेय यांचे वाहन आहे. मोराच्या रंगीत पिसाऱ्यामुळे तसेच डौलदार मानेमुळे मोराने पैठणी या मराठी महावस्त्रावर स्थान मिळवले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारताची राष्ट्रीय प्रतीके वर्ग:पक्षी वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा वर्ग:इयत्ता १० वी मराठी कुमारभारती अभ्यासक्रमाचे संदर्भलेख वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेले पक्षी
गांधार
एक प्राचीन राज्य आणि सध्याच्या अफगाणिस्तानातील कंदहार प्रांत. पश्चिम पंजाब, वायव्य सरहद्द प्रांत, काश्मीरचा दक्षिण व पश्चिम भाग आणि अफगाणिस्तान या सगळ्यांचा मिळून होणारा प्रदेश पूर्वी गांधार नावाने ज्ञात होता. तक्षशिला, पेशावर ही ठिकाणे या प्रदेशाच्या राजधान्या राहिलेली ठिकाणे आहेत.
इतिहास
इ.स. पूर्व सहाव्या शतकात इराणचा सम्राट दरियस याने हा भाग जिंकून आपल्या साम्राज्याला जोडला होता. बऱ्याच वर्षांनी हा प्रदेश अशोकाच्या साम्राज्यात समाविष्ट झाला. त्यानंतर हा प्रदेश ग्रीक व इंडो पार्थियन यांच्या सात्तेखाली होता. पुढे जेव्हा तो कुषाण साम्राज्याचा भाग बनला तेव्हा पुरूषपूर (पेशावर) ही त्याची राजधानी बनली. गुप्त काळी या प्रदेशावर यवन, शक इत्यादी परकीयांची सत्ता होती. इ.स.चे सहावे ते दहावे शतक मूळचे तुर्की असणारे साही वंशाच्या राजांचे राज्य होते. त्यानंतर गझनीच्या महंमदाने हा प्रदेश जिंकला. तेव्हापासून इ.स.च्या अठराव्या शतकापर्यंत या भागावर निरनिराळ्या मोगल राजांनी राज्य केले. इ.स.च्या १९ व्या शतकाच्या प्रारंभी रणजितसिंगाने हा प्रदेश आपल्या राज्याला जोडला आणि नंतर इ.स. १८४९ साली तो इंग्रजांच्या ताब्यात गेला.
वर्ग:प्राचीन राज्ये वर्ग:महाजनपदे
इ.स. १८५१
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८५१ वर्ग:इ.स.च्या १८५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
हिमनदी
हिमनदी अथवा बर्फाची नदी ही शब्दशः बर्फाची नदी असते. याला इंग्रजीत ग्लेशियर असे म्हणतात. हिमनदीचे थोडे पाणी वितळून ते नदीच्या तळापाशी जाते पण वरती बर्फाचे अस्तर राहतेच. या बर्फाच्या अस्तराच्या तळावर या पाण्याचा वंगणासारखा परिणाम (Lubrication) होऊन घर्षण कमी होते व अतिप्रचंड बर्फाचा थर उताराच्या दिशेने घसरू लागतो. सामान्य नदी/ओहोळाप्रमाणे वेग नसला तरी या हिमनदीमध्ये हे बर्फाचे अस्तर वार्षिक २ ते २.५ किमी पर्यंत हलते. अश्या हिमनद्या हिमालय, आल्प्स, अँडीझ, रॉकी, हिंदुकुश पर्वतरांग या पर्वत रांगांमध्ये आहेत. याशिवाय ध्रुवीय प्रदेशात अतिथंडीमुळे सपाट प्रदेशांतही हिमनद्या आढळतात. ध्रुवीय प्रदेशातील हिमनद्या आकाराने व लांबीनेही मोठ्या असतात. जागतिक तापमानवाढीने हिमनद्यांच्या वितळ्याचा वेग बऱ्याच प्रमाणात वाढला आहे.
खनन का-यामुळे तयार झालेली भुरुपे
यू आकाराची दरी
लोंबती दरी
हिमगव्हर
शुककूट
गिरिशृंग
संचयन(निक्षेपण) का-यामुळे तयार झालेली भुरुपे
हिमोढ
हिमोढगिरी
वर्ग:भूगोल
गंगाधर सहस्रबुद्धे
संदर्भ
वर्ग:हिंदू व्यक्ती वर्ग:मराठी समाजसेवक वर्ग:मराठी समाजसुधारक वर्ग:मराठी व्यक्ती वर्ग:आंबेडकरवादी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९५८ मधील मृत्यू वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे सहयोगी वर्ग:महाड सत्याग्रह
खेरीगढ गाय
खेरीगढ/खेरीगड हा शुद्ध भारतीय गोवंश असून उत्तरप्रदेश मधील प्रमुख गोवंश आहे. हा गोवंश खेरी जिल्हातील खिरीगड प्रांतात आढळतो. यामुळेच या गोवंशाला "खेरीगड", "खिरीगड" किंवा "केरीगड" असे नाव पडले. याच सोबतच पीलीभीत, शहाजहापूर, सीतापूर, जिल्हांमध्ये तसेच पऱ्हेर, मांजरा या विभागात, तरईच्या क्षेत्रात पण हा गोवंश आढळतो..
हा गोवंश खास करून कष्टाच्या कामासाठी, ओझे वाहून नेणे व तत्सम अवजड कामांसाठी वापरला जातो. हा गोवंश अतिशय परिश्रम करणारा गोवंश म्हणून प्रसिद्ध आहे. अशा कष्टाच्या कामांमुळे या गोवंशाचे बैल खुप खादाड असतात. या गोवंशाच्या गायी फारशा दुधारू नसतात.
भक्तीगीत
भक्तिभावाने जी पद्यरचना, काव्य, अभंग, दोहा, ओवी...गायली जाते तिला भक्तीगीत म्हणतात. परमेश्वराप्रती भक्ती, श्रद्धा, आस, मनातील व्याकूळता, आर्तता इत्यादी भक्तिगीतातून प्रतीत होतात. भारतामध्ये वैदिक काळापासून भक्तिमार्गातुनच आराधना होत आहे. भक्तिगीत या गीतप्रकारामधून मनातील भक्तिरसांनी परिपूर्ण असणाऱ्या भावना व्यक्त केल्या जातात. अनेक संतमंडळी, उपासक, साधू हे भक्तिगीतातून परमे आळवणी-विनवणी करतात. या भक्तिगीतांची रचनाही त्यांच्या उत्स्फूर्त अशा श्रद्धेतुन निघालेली असते. भक्तिगीत या गीतप्रकारासाठी शास्त्रीय संगीत शिकावेच लागते असे नाही का भक्ती किंवा श्रद्धा या गोष्टी शिकून येत नाहीत किंवा शिकताही येत नाहीत. शास्त्रीय संगीताचे ज्ञान असेल तर गीतप्रकार चांगला श्रवणीय होऊ शकेल. आज जी भक्तिगीते ऐकली जातात ती मात्र राग, ताल, लय, शब्द... इत्यादी गोष्टींवर आधारलेली असतात. गायकाच्या किंवा गायिकेच्या भावना त्यामध्ये भक्तिरसाचा परिपोष करतात, लता मंगेशकर, सुमन कल्याणपूर, आर.एन.पराडकर इत्यादींच्या भक्तिगीतांमध्ये वरील सर्व वैशिष्ट्ये आढळतात, भक्तिगीत हे कोणत्याही रागात गायले जाते तरीसुद्धा कारुण्य उत्पन्न करणारे किंवा गोड परंतु आर्त, थोडेसे गंभीर असे उदाहरणार्थ तोडी, मालकंस, चंद्रकंस, माटवा असे राग वापरले जातात. संतांचे अभंग, दोहे, भक्तिकाव्ये, आरत्या, स्तुती-स्तवने इत्यादी रचना भक्तिगीते या प्रकारामध्ये येतात. या रचनांमधील भक्ती, श्रद्धा ऐकणान्याच्या अंतःकरणाचा ठाव घेतात.
खेरीगढ गाय
शारीरिक रचना- हा गोवंश प्रामुख्याने पांढऱ्या किंवा राखाडी रंगामध्ये आढळतो. चमकदार डोळे आणि लहान पण अरुंद कान असतात. बैलाचे वशिंड (खांदा) दिसायला मोठे, मजबूत व शक्तिशाली असते तर गायीचे वशिंड मध्यम आकाराचे आढळते. शिंगे पातळ आणि वरच्या बाजूस वळलेली असतात. या गोवंशाच्या गायींना सहसा लहान शिंगे असतात. गळ्याची पोळी (गलकंबल) ही लोंबकळणारी असते व ती  हनुवटीच्या जवळून सुरू होते आणि खालपर्यंत जाते. या गोवंशाचे शेपूट लांब व झुपकेदार असते.
या गोवंशाच्या बैलाच्या शरीराची सरासरी उंची १३० ते १४० सेमी आणि वजन ४७५ ते ५२५ किलोग्रँम असते. तर गायीची उंची ही १२० ते १३० सेमी आणि वजन ३१० ते ४२० किलोग्रँम पर्यंत असते.
भक्तीगीत
वर्ग:गीतप्रकार
खेरीगढ गाय
केरीगड बैल हे अवजड सामान घेऊन ताशी ५ ते ७ किमी वेगाने एका दिवसाला ५० ते ६० किमी पर्यंत सहज चालू शकतात.
संदर्भ
वर्ग:गायीच्या प्रजाती वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती‎
गोवर
गोवर हा गोवर विषाणूमुळे होणारा एक अत्यंत संसर्गजन्य असा संसर्गजन्य रोग आहे. संसर्ग झालेल्या व्यक्तीच्या संपर्कात आल्यानंतर 10 ते 12 दिवसांनंतर लक्षणे दिसू लागतात आणि 7 ते 10 दिवसांपर्यंत टिकतात. सुरुवातीच्या लक्षणांमध्ये विशेषतः ताप, बहुतेक वेळा 40 C पेक्षा जास्त असतो, खोकला, वाहणारे नाक आणि डोळ्यांची जळजळ यांचा समावेश होतो. कोप्लिकचे स्पॉट्स म्हणून ओळखले जाणारे लहान पांढरे डाग लक्षणे सुरू झाल्याच्या दोन किंवा तीन दिवसांच्या नंतर तोंडामध्ये तयार होऊ शकतात. लक्षणे सुरू झाल्याच्या तीन ते पाच दिवसांनंतर लाल, सपाट पुरळ सामान्यत: चेहऱ्यावर येते आणि नंतर उर्वरित शरीरावर सामान्यतः पसरणे सुरू होते. सामान्य गुंतागुंतींच्यामध्ये अतिसार (8% प्रकरणांमध्ये), मध्य कर्ण संसर्ग (7%) आणि न्यूमोनिया (6%) यांचा समावेश होतो. हे काही प्रमाणात गोवर-प्रेरित इम्यूनोसप्रेशनमुळे उद्भवते. क्वचित फेफरे, अंधत्व किंवा मेंदूची जळजळ होण्याची शक्यता असते. इतर नावांमध्ये मॉरबिली, रुबेला, लाल गोवर आणि इंग्रजी गोवर समाविष्ट आहे. "जर्मन गोवर" म्हणून ओळखले जाणारे दोन्ही रुबेला आणि रोझोला हे असंबंधित विषाणूंमुळे उद्भवणारे भिन्न रोग आहेत.
गोवर हा हवाजनित रोग आहे जो संसर्ग झालेल्या लोकांच्या खोकल्यामुळे आणि शिंकण्यामुळे सहज पसरतो. हा तोंड किंवा नाकातील स्राव यांच्या थेट संपर्काद्वारे देखील पसरू शकतो. रोगप्रतिकार करू शकत नसलेल्या आणि संसर्ग झालेल्या व्यक्तीबरोबर राहण्याची जागा सामायिक करणाऱ्या दहापैकी नऊ जणांना हा संसर्ग होईल. पुरळ सुरू झाल्याच्या चार दिवसांपूर्वी ते चार दिवसांच्या नंतर पर्यंत असे लोक इतरांसाठी संसर्गजन्य असतात. बहुतांश लोकांना हा रोग एकापेक्षा जास्त वेळा होत नाही. सार्वजनिक आरोग्याच्या प्रयत्नांसाठी संशयास्पद प्रकरणांमध्ये गोवरच्या विषाणूची तपासणी महत्त्वपूर्ण आहे.
गोवर मुख्यतः आफ्रिका आणि आशियाच्या विकसनशील भागामध्ये दरवर्षी सुमारे 20 दशलक्ष लोकांवर परिणाम करतो,. अनेकदा बालपणातील आजार म्हणून मानले जात असले तरी त्याचा परिणाम कोणत्याही वयोगटातील लोकांना होऊ शकतो. या रोगाचा परिणीती मृत्यूमध्ये होऊ शकते असा हा एक लसीने प्रतिबंधित करता येऊ शकणारा अग्रगण्य रोग आहे. 1980 मध्ये, या रोगामुळे 2.6 दशलक्ष लोक मरण पावले, आणि 1990 मध्ये, 545,000 मरण पावले; 2014 पर्यंत जागतिक लसीकरण कार्यक्रमांनी गोवरमुळे होणाऱ्या मृत्यूंची संख्या 73000 पर्यंत कमी केली होती. असा कल असूनही, लसीकरण कमी झाल्याने रोग आणि मृत्यूचे प्रमाण 2017 ते 2019 मध्ये वाढले आहे. संसर्ग झालेल्या लोकांमध्ये मृत्यूचा धोका सुमारे 0.2% इतका आहे, परंतु कुपोषण असलेल्या लोकांमध्ये हे प्रमाण 10% पर्यंत असू शकते. जे लोक संसर्गामुळे मरण पावतात त्यांच्यापैकी बहुतांश हे पाच वर्षापेक्षा कमी वयाचे असतात. इतर प्राण्यांमध्ये गोवर झाल्याचे आढळलेले नाही.
संदर्भ
वर्ग:संसर्गजन्य रोग
हिरण्यकश्यपू
हिरण्यकश्यप दैत्य हा  आताच्या इराणचा बादशहा होता आणि त्याने सत्य श्रेष्ठ हिंदू धर्म नष्ट करून अधर्म संस्थापक राक्षस धर्माचा प्रचार आणि प्रसार चालू केला होता .त्याचा मुलगा प्रल्हाद हा एक निस्सीम ईश्वराचा भक्त होता. याच प्रल्हादाच्या रक्षणासाठी क्षत्रीयाद्य श्री हरीने आपला चौथा अवतार जो नृसिंह तो धारण केला होता आणि अधर्म संस्थापक नष्ट क्रिया भ्रष्ट इरण्याक्ष दैत्याचा वध केला होता.
वर्ग:हिंदू दैत्य
मातीची चूल
मातीची चूल म्हणजे चिक्कण माती किंवा कुंभारी माती वापरून तयार केलेली एक छोटी बांधणी. चुलीवर लाकूडफाटा, शेणाच्या गोवऱ्या, काडीकचरा, इ. जैवभार इंधने वापरून स्वयंपाक करता येतो. हिचा आकार इंग्रजी आद्याक्षर 'U ' सारखा असतो. Uची वर्तुळाकार बंद बाजू मागच्या बाजूला आणि खुली बाजू आपल्या समोर असते. चुलीची उंची साधारण‌‌तः २५ ते ३० सें मी. असते. हिच्यावर भांडे ठेवल्यावर त्याला खाली जळणाऱ्या इंधनापासून उष्णता मिळते व भांड्यातील अन्न शिजते.
या चुलीवर वरील बाजूस, (U आकाराच्या दोन्ही टोकावर व मध्ये) सुमारे ३-४ सें मी. व्यासाचे तीन गोलाकार उंचवटे बनविलेले असतात.त्यांना 'टोणगे' असे म्हणतात. त्यांचा उपयोग भांड्यांना आधारासाठी टेकू म्हणून तसेच खालील जळणाचा धूर बाहेर निघण्यासाठी जागा देण्यासाठी होतो.
काही ठिकाणी एक तोंडाच्या (एकावेळी एकच भांडे ठेवता येणाऱ्या), तर काही ठिकाणी दोन किंवा तीन तोंडांच्या चुली वापरल्या जातात. काही ठिकाणी भाजलेल्या मातीची हातवाही (पाहिजे तिथे हलवता येणारी) चूलही वापरली जाते.
बऱ्याच ठिकाणी, विशेषतः ग्रामीण भागांत मातीच्या चुलीवर जेवण बनते. चुलीवरील जेवण हे अतिशय चवदार असते. परिणामी ग्रामीण भागातील जेवण हे चविष्ट लागते त्यामुळे लहान गावात सहलील्या गेल्यावर लोक चुलीवरच्या जेवणाची मागणी करतात.
चुलींचे प्रांंतानुसार प्रकार
कोकणात नरम प्रकृतीचा जांभा दगड मुबलक प्रमाणात असल्याने तेथे जांभा कापून अखंड स्वरूपाची चूल तयार केली जाते.ही चूल चुना,माती यांनी लिंपली जाते. गोमंतक बेळगाव परिसरात लाल मातीचे प्रमाण अधिक असल्याने तिथे लाल मातीच्या चुली असतात. केरळच्या काही भूभागांत खडकाळ जमीन, वाळूमिश्रित मुरूम व माती असल्याने पालापाचोळा घालून तिथल्या चुली तयार करतात. सोमनाथ वेरावळ भागात वाळूपासून चुली करतात. विजयनगर हंपी या कर्नाटकातील परिसरात शहाबादी खडकापासून केलेल्या चुली आढळतात.
संदर्भ
वर्ग :पाकसाधने वर्ग:चूल
राजपाल सिंग
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रितींदरसिंग सोधी
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू सोधी, रितींदरसिंग वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:चंदिगढ लायन्स खेळाडू वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
टायरॅनॉसॉरस
टायरॅनॉसॉरस ही डायनोसॉरची एक जमात आहे. दोन पायांवर चालणारे हे प्राणी जगातील सर्वात बलाढ्य व हिंस्त्रक समजले जातात. टायरॅनॉसॉरसची लांबी ४५ फूट, उंची अंदाजे १३ फूट व वजन ६.८ टन होते असे मानण्यात येते.
ऑलिंपिक खेळात नामिबिया
नामिबिया देश १९९२ सालापासून प्रत्येक उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर चार रौप्य पदके जिंकली आहेत. ही चारही पदके एकाच धावपटूने १९९२ व १९९६ साली अ‍ॅथलेटिक्समध्ये (प्रत्येक वर्षी दोन) जिंकली आहेत.
वर्ग:नामिबिया नामिबिया
कैलाश चौधरी
कैलाश चौधरी ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
कुरावडे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:श्रीवर्धन तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
दलित व्हॉइस
दलित व्हाईस (मराठी: दलित आवाज) हे भारतातील बंगलोर येथून प्रकाशित होणारे इंग्रजी राजकीय नियतकालिक होते. सध्याचे ह्या नियतकालिकाचे नंतरचे पूर्ण नाव "दलित व्हाईस : द व्हाईस ऑफ पर्सिक्यूटेड नॅशनॅलिटीज डिनाईड ह्यूमन राईट्स" असे होते. हे दर पंधरवड्याला आंतरजालावर आणि छापील स्वरूपातही प्रकाशित होत असे. १९८१ साली याची स्थापना व्ही.टी. राजशेखर यांनी केली होती, हे  एके काळी सर्वात जास्त खपाचे दलित नियतकालिक होते. हे नियतकालिक आणि त्याचे संकेतस्थळ २०११ साली बंद करण्यात आले.
भूमिका
कोलंबिया विद्यापीठाच्या ग्रंथालयाने या मासिकाचे खालीलप्रमाणे वर्णन केले आहे, "ह्याचे चारित्र्यच मुळात ब्राम्हणवाद-विरोधी, जातिवाद-विरोधी आणि वर्णद्वेष विरोधी भूमिका असलेले आहे, ह्यांतून ब्राह्मणवादापासून मुक्तीचा पुरस्कार केला जातो. हे स्वतःला "भारतातील सर्व वंचितांचे, मानव्याचे हनन झालेल्या सर्वांचा प्रवक्ता मानते", — दलित, मागास जाती, ख्रिस्ती, मुसलमान, शीख, महिला — "सर्व आर्य ब्राह्मणवादाच्या वळी ठरलेल्यांचे" या मासिकामधील प्रकाशित लेखांमधून हिंदू धर्म, झियोनिझम, यहुदी धर्म, साम्यवाद आणि अमेरिकन नव-प्रतिगामित्ववाद (American neoconservatism) यांच्यावर हल्ला केला गेला.
संदर्भ
वर्ग:नियतकालिके वर्ग:दलित
कोरफड
कोरफड ही एक औषधी वनस्पती आहे. हिला संस्कृतमध्ये कुमारी आणि इंग्रजीत ॲलो (Aloe) म्हणतात. हिच्यापासून कुमारी आसव हे परंपरागत आयुर्वेदिक औषध बनते.
कोरफडीचा रस आरोग्यदायी आहे. कोरफडीच्या रसामध्ये व्हिटॅमिन ‘ए’, ‘सी’, ‘बी1’, ‘बी2’, बी3’, ‘बी6’, फाॅलिक ॲसिड हे घटक असतात. तर मॅग्नेशियम, झिंक, लोह, कॅल्शियम, पोटॅशियम आणि सेलेनियम यांसारखी खनिजे असल्याने शरीराला पोषक घटकांचा पुरवठा होतो. त्यामुळे दररोजच्या आहारात कोरफडीच्या रसाचा समावेश करावा अशी काहीची शिफारस आहे.
कोरफड ही एकाच ॲलो नावाच्या कुळातल्या ५०० प्रजातींपैकी एक प्रजाती आहे. याकुळात काही पुष्पवंत वनस्पतीदेखील येतात. सर्वात परिचित प्रजाती म्हणजे कोर्या व्हेरा, किंवा "खरी कोरफड" होय.मिश्रित फार्मास्युटिकल उद्दिष्टांसाठी तथाकथित "कोरफड व्हेरा" प्रमाण मानली जाते. ॲलो फेरोक्ससारख्या इतर प्रजातींची लागवड आणि कापणी जंगलांमधून केली जाते.
कोरफडीमुळे होणारे फायदे
टांगलेले कोरफडीचे रोप मातीशिवाय नुसत्या हवेमध्ये जगू शकते. जमिनीत लावले असता कमी पाण्यात येते. पाणी नियमित घातल्यास पान दळदार व रसरशीत होते.