cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ब्राह्मी लिपी
इतिहास
पाली भाषा लिहिण्यासाठी ब्राम्ही लिपीत ८ स्वर, ३२ व्यंजने आणि एक लहान अनुनासिक चिन्ह अशी ४१ चिन्हे होती. पण पाली आणि प्राकृत भाषांबरोबरच पुढील कालावधीत विकास पावलेल्या भाषांसाठी या लिपीत ऐ, औ हे दोन स्वर आणि श, ष ही दोन नवी व्यंजने लिहिण्यासाठी नवी चिन्हे योजण्यात आली. अशा प्रकारे विकसित झालेल्या ब्राम्ही लिपीत एकूण १० स्वर, ३४ व्यंजने आणि एक अनुस्वार अशी ४५ चिन्हे आहेत.
गुड फ्रायडे
पवित्र आणि महान शुक्रवारी चर्च सकाळी प्रार्थना
{आज जो पृथ्वीला पाण्यावर टांगतो; वधस्तंभावर लटकणे (तीन वेळा) जो देवदूतांचा राजा आहे त्याला काटेरी मुकुटाने शोभले आहे. ज्याने स्वर्ग ढगांनी लपेटला आहे, तो उपहासाच्या जांभळ्या रंगाने लपेटलेला आहे. ज्याने आदामला जॉर्डनमध्ये मुक्त केले त्याच्या चेहऱ्यावर आघात झाला. चर्चच्या वराच्या नखेला छेद देण्यात आला आहे. व्हर्जिनचा मुलगा भाला आहे. हे येशू, आम्ही तुमच्या उत्कटतेचा (तीन वेळा) सन्मान करतो. आम्हाला तुमच्या तेजस्वी पुनरुत्थानाचा मार्ग देखील दाखवा.}
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
कण्ठ्य - क, ख, ग, घ, ङ, अ, ह, आ हे पडजीभ व जिभेची मागची बाजू यांच्या संयोगातून निर्माण होणारे वर्ण-
गुड फ्रायडे
पवित्र आणि महान शुक्रवारी चर्च सकाळी प्रार्थना
सेवेदरम्यान, सर्व उभे राहून वधस्तंभावर लटकलेल्या येशूच्या पायांचे चुंबन घेतात. अभिषेक झाल्यानंतर, चर्चच्या मध्यभागी क्रॉसखाली उभ्या असलेल्या गायकांनी 'द वाईज थीफ' हे छोटे, भजन स्तोत्र गायले आहे. सेवा पहिल्या तासासह संपत नाही, जसे की सामान्यतः केस असते, परंतु पाळकांकडून विशेष डिसमिससह.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
तालव्य - च, छ, ज, झ, ञ इ, य, श, जिभेचा स्पर्श वरचे दात व टाळू या मध्ये होऊन त्यायोगे निर्माण होणारे वर्ण.
गुड फ्रायडे
सर्वोत्तम तास
दुस-या दिवशी शुक्रवारी, सर्वजण पुन्हा उत्तम तासाच्या प्रार्थनेसाठी एकत्र येतात, काही तासांचा विशेष विस्तारित उत्सव (पहिला तास, तिसरा तास, सहावा तास, नववा तास आणि टायपिका यासह) बायबल वाचनाच्या (जुन्या आदेशांसह), पत्रे आणि धार्मिक शिकवणी) आणि प्रत्येक तासाला त्यागाची स्तुती केली जाते (काही भाग आदल्या रात्रीची पुनरावृत्ती आहेत) ही सेवा काही प्रमाणात अधिक उत्सवपूर्ण आहे आणि तिचे "श्रेष्ठ" नाव या दोन्ही तथ्यांवरून प्राप्त झाले आहे. मानवजातीच्या उद्धारासाठी आपला विनम्र बलिदान देणाऱ्या येशू राजाच्या स्मरणार्थ घंटाना नेहमीपेक्षा अधिक गांभीर्याने पाळली जायची आणि या सेवेला पूर्वी महाराज आणि त्यांचे दरबारी उपस्थित होते.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
मूर्धन्य - ट, ठ, ड, ढ, ण, र, ष, ळ हे जिभेचा टाळूला स्पर्श होऊन त्यायोगे निर्माण होणारे वर्ण.
गुड फ्रायडे
पवित्र आणि महान शुक्रवार संध्याकाळची उपासना
दुपारी ३ वाजता वेव्हस्पर्स क्रॉस ऑफ द ओथच्या स्मरणार्थ टेकिंग-डाउन फ्रॉम द क्रॉससाठी एकत्र येतात. हे शास्त्र चार शुभवर्तमानातील एक मालिका आहे. सेवेदरम्यान, मजकूराच्या वेळी जोसेफच्या अरेमेथियाच्या वर्णनाप्रमाणे, येशूचे शरीर (सोमा) क्रॉसवरून काढून पवित्र वेदीवर आणले जाते, मखमली आच्छादनात गुंडाळले जाते. सेवेच्या समारोपाच्या वेळी, येशूच्या समाधीचे प्रतिनिधित्व करणारा एक समाधी किंवा 'वक्र पत्र' (येशूच्या अंत्यसंस्कारासाठी त्याच्या चित्रासह भरतकाम केलेले कापड) मिरवणुकीसोबत चर्चच्या मध्यभागी असलेल्या टेबलवर आणले जाते. ; हे सहसा फुलांच्या गुच्छांनी सजवले जाते. कबर स्वतःच, अंत्यसंस्काराच्या आच्छादनात गुंडाळलेल्या येशूच्या शरीराचे प्रतिनिधित्व करते. त्यानंतर पुजारी सर्वांना प्रवचन देतात आणि सर्वजण पुढे जाऊन समाधीचा आदर करतात. स्लाव्हिक रीतिरिवाजानुसार, संध्याकाळच्या उपासनेनंतर, प्रार्थना म्हणजे लोगोथेटच्या शिमोन आणि पवित्र थियोटोकोसच्या तणांनी दिलेली आपल्या प्रभूची वधस्तंभाची प्रार्थना - एक विशेष धार्मिक विधी.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
दन्त्य - त, थ, द, ध, न, ल,स हे जिभेचा दातांना स्पर्श झाल्यावर निर्माण होणारे वर्ण, जसे -
गुड फ्रायडे
पवित्र आणि महान शनिवारच्या मध्यरात्रीच्या शुभेच्छा
शुक्रवारी रात्री, पवित्र आणि महान शनिवारच्या मध्यरात्री चर्च पूजेसाठी, 'द लॅमेंटेशन अॅट द टॉम्ब' (एपीटाफिओस थ्रेनोस) म्हणून ओळखला जाणारा एक अनोखा कार्यक्रम आयोजित केला जातो, ज्यामध्ये कबरीवर शोक व्यक्त केला जातो. या घटनेला कधीकधी जेरुसलेमची मध्यरात्री उपासना म्हणतात. चर्चच्या मध्यवर्ती भागात असलेल्या येशूच्या थडग्याभोवती बहुतेक कार्यक्रम घडतात. या कार्यक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे एन्कोमिया किंवा स्तोत्र पूजन, स्तोत्र 119च्या श्लोकांमधून काढलेले (जे बायबलच्या सर्वात लांब स्तोत्रांपैकी सर्वात मोठे देखील आहे) आणि पाद्रींनी पाठवले. महान गॉड स्तुतीच्या शेवटी, जेव्हा त्रिसागिन गायले जाते, तेव्हा समाधी चर्चच्या आतील आणि बाहेरून मिरवणुकीत नेली जाते आणि नंतर थडग्याकडे परत येते. समाधीच्या दारात काही मंडळी; कमर पातळीच्या वर ठेवण्याच्या सरावामुळे बहुतेक विश्वासणारे चर्चमध्ये प्रवेश करतात तेव्हा ते येशूच्या मृत्यूचे आणि पुनरुत्थानाचे प्रतीक बनतात.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
ओष्ठ्य - प, फ, ब, भ, म, उ, ओ, औ, हे दोन्ही ओठांमधून निर्माण होणारे वर्ण’
गुड फ्रायडे
अँग्लिकन कम्युनियन
1662च्या सामान्य प्रार्थनेच्या पुस्तकात गुड फ्रायडेच्या दिवशी पाळल्या जाणाऱ्या कोणत्याही विशिष्ट विधींचे वर्णन केले जात नाही, परंतु स्थानिक कायद्याने समारंभ वेगळे करण्याचे फर्मान काढले, ज्यामध्ये क्रॉसचे सात अंतिम शब्द आणि तीन तासांचे स्तोत्र समाविष्ट होते. माजी उच्च मतदारांचा समारंभ (पॅरिशच्या उच्च चर्चमध्ये सुरक्षित केलेला संस्कार वापरून) आणि इव्हेंसांग. आजच्या रोमन कॅथलिक चर्चमध्ये घडणाऱ्या गुड फ्रायडेच्या पुनर्रचित स्वरूपांचे स्मरण करण्यासाठी, तसेच इंग्लंडच्या हेन्रिकनचे प्रमुख असलेल्या भजनाचा सन्मान करण्यासाठी अलीकडच्या काळात प्रार्थना पुस्तकांच्या आणि पर्यायी कार्यक्रमांच्या पुस्तकांच्या सुधारित आवृत्त्या पुन्हा केल्या गेल्या आहेत. , एडवर्डियन आणि एलिझाबेथन सुधारणा, क्रॉसकडे पुढे जाण्यासह.
गाडी लागणे
काही व्यक्तींना एसटी बसमधून प्रवास करताना मळमळल्यासारखे वाटून उलटी (ओकारी) आल्यासारखे वाटते किंवा उलटी (ओकारी) होते. या प्रकारास महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात गाडी लागणे असे म्हणतात. त्याला / तिला गाडी लागते असा वाक्प्रचार प्रचलित आहे.
गुड फ्रायडे
इतर प्रोटेस्टंट परंपरा
अनेक प्रोटेस्टंट समुदाय देखील या दिवशी विशेष कार्यक्रम आयोजित करतात. 16व्या ते 20व्या शतकापर्यंत जर्मन लुथेरन परंपरेत हा सर्वात महत्त्वाचा सण होता. ल्युथेरनियममध्ये गुड फ्रायडेच्या पवित्र कम्युनियनच्या उत्सवावर कोणतेही निर्बंध नव्हते, उलटपक्षी, तो पवित्र कम्युनियन प्राप्त करण्याचा मुख्य दिवस होता आणि उत्सवाचा मुख्य जोर म्हणजे सेंट मॅथ्यूचे विशेष संगीत. लुथेरन जॉन सेबॅस्टियन बाख. पैशाचे आयोजन. 20 व्या शतकाच्या मध्यभागी, गुड फ्रायडेच्या दिवशी होली कम्युनियनमधून लुथेरन लीटर्जी काढून टाकण्यात आली होती, गुड फ्रायडेला होली कम्युनियन साजरे केले जाऊ शकत नव्हते, परंतु त्याऐवजी ते मोंडी गुरुवारी आयोजित केले जाऊ शकते. काहीही असो, लुथरन चर्च-मिसुरी सिनोड त्याच्या अधिकृत सेवा पुस्तक, लुथरन सर्व्हिस बुकमध्ये गुड फ्रायडेला युकेरिस्टला सादर करण्याची परवानगी देते. मोरावियन लोक गुड फ्रायडेला प्रिय मेजवानी साजरे करतात कारण ही पवित्र मेजवानी मोंडी गुरुवारी आयोजित केली जाते. मेथडिस्ट चर्च देखील क्रॉसच्या शेवटच्या सात शब्दांवर आधारित पूजेसह गुड फ्रायडेचे स्मरणोत्सव पाळतात. गुड फ्रायडे आणि बलिदान शुक्रवार ऐवजी बुधवारी साजरे करणे, जे वल्हांडण कोकऱ्याच्या ज्यू बलिदानाशी एकरूप आहे (ज्याला ख्रिस्ती ख्रिस्ताच्या जुन्या करारात संदर्भित करतात). जर बुधवारी येशूच्या बलिदानाचा उत्सव साजरा केला गेला असता, तर येशू तीन दिवस आणि तीन रात्री थडग्यात ('पृथ्वीच्या छातीत') पर्शियन लोकांना म्हणत असे. मृत्यूचा दिवस शुक्रवार म्हणून पाळल्याने, तो दोन रात्री आणि एक दिवस थडग्यात राहील (मॅथ्यू 12:40)
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
आकार
गाडी लागणे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील वाहतूक
गुड फ्रायडे
संबंधित प्रथा
बर्मुडा, ब्राझील, कॅनडा, चिली, कोलंबिया, कोस्टा रिका, पेरू, फिलीपिन्स, मेक्सिको, व्हेनेझुएला, कॅरिबियन देश, जर्मनी, माल्टा, ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड यासारखे अनेक देश जेथे ख्रिश्चन परंपरा काटेकोरपणे पाळल्या जातात आणि महान ब्रिटनमध्ये हा दिवस सार्वजनिक किंवा फेडरल सुट्टी म्हणून पाळला जातो.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
व्यंजनांना “आ” जोडताना, म्हणजेच काना लिहिताना व्यंजन अक्षरात असलेल्या वरच्या बाजूस जाणाऱ्या उभ्या रेषेला उजव्या बाजूस जाणारी रेषा काढली जाते.
गुड फ्रायडे
संबंधित प्रथा
सिंगापूर सारख्या अनेक इंग्रजी भाषिक देशांमध्ये, बहुतेक दुकाने बंद आहेत आणि काही जाहिराती दूरदर्शन आणि रेडिओ प्रसारणातून काढून टाकल्या जातात.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
ब्राम्ही लिपीतील ३४ व्यंजनांपैकी १३ व्यंजनांना वरच्या बाजूस जाणारी उभी रेषा नाही, म्हणून या व्यंजनांच्या शिरोभागास उजव्या बाजूस स्पर्शून उजव्या बाजूस जाणारी रेषा काढली जाते. ज, ठ, थ, ब या व्यंजनांना कधी कधी ही काना रेषा उजव्या बाजूच्या मध्यातूनही काढली जाते. मात्र ण या व्यंजनास मात्र काना रेषा उजव्या बाजूच्या मध्यातूनच काढली जाते.
गुड फ्रायडे
संबंधित प्रथा
कॅनडात, बँका आणि सरकार (सर्व स्तरावर) आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील व्यवसाय बहुतेक धोरण क्षेत्रातील व्यवसायांसह बंद आहेत, क्वेबेकचा अपवाद वगळता जेथे फक्त सरकारी कार्यालये आणि शाळा बंद आहेत परंतु बहुतेक धोरण क्षेत्र. व्यवसाय (बँकाव्यतिरिक्त) उघडे राहा.
हाँगकाँगमध्ये सार्वजनिक सणांसाठी सर्व व्यावसायिक प्रतिष्ठाने आणि सरकारी कार्यालये बंद आहेत. गुड फ्रायडे हा युनायटेड स्टेट्समधील फेडरल स्तरावर राष्ट्रीय सण नसला तरी, वैयक्तिक राज्ये आणि नगरपालिका सुट्टी साजरी करू शकतात. खाजगी व्यवसाय आणि इतर काही संस्था त्यांच्या पसंतीनुसार गुड फ्रायडेसाठी बंद होऊ शकतात किंवा नसतील. गुड फ्रायडेला शेअर बाजार बंद असतो. काहीही असो, गुड फ्रायडेला बहुतांश व्यवसाय खुले असतात. धर्मनिरपेक्षतेचे प्राबल्य असल्यामुळे काही सरकारी शाळा योगायोगाने 'स्प्रिंग ब्रेक' म्हणून सुट्टी पाळू शकतात. पोस्टल सेवा खुली राहते आणि फेडरल सरकारद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या बँका गुड फ्रायडेच्या दिवशी कामकाज थांबवत नाहीत.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
इकार - ईकार
गुड फ्रायडे
संबंधित प्रथा
आयर्लंड, मुख्यतः कॅथलिक देश, गुड फ्रायडेला विकल्या जाणाऱ्या सर्व अल्कोहोलवर बंदी घालते. या दिवशी बँका आणि सरकारी संस्था बंद असतात पण ही सरकारी बँक सुट्टी (सरकारी सुट्टी) नसते, त्यामुळे अनेक कार्यालये आणि इतर कामाची ठिकाणे खुली असतात. आणि आयर्लंडमधील सर्व पब आणि अनेक रेस्टॉरंट्स या दिवशी बंद आहेत - या प्रकरणात ते ख्रिसमस डे सारखेच आहे. धर्मनिरपेक्ष व्यापाऱ्यांनी धार्मिक सणांना त्यांच्या कमाईच्या तोट्याशी जोडल्यामुळे ही परंपरा अलीकडेच टीकेच्या अधीन आहे.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
व्यंजनाला इकार जोडण्यायसाठी प्रथम काना लिहिला जातो आणि नंतर त्या काना-रेषेच्याच्या उजव्या टोकाकडून वर जाणारी एक लहान रेषा काढली जाते.
गुड फ्रायडे
संबंधित प्रथा
जर्मनीमध्ये, या दिवशी सार्वजनिक नृत्यांचा समावेश असलेले थिएटर प्रदर्शन आणि कार्यक्रम बेकायदेशीर मानले जातात (जरी हे निर्बंध शिथिलपणे लागू केले गेले आहेत); अनेक दूरचित्रवाणी वाहिन्या या दिवशी धार्मिक विधी दाखवतात तरीही सिनेमा आणि दूरदर्शनवर परिणाम होत नाही. गेल्या दशकात, गैर-ख्रिश्चनांवर या नियमांच्या कडक अंमलबजावणीलाही तीव्र विरोध झाला. दक्षिण आफ्रिकेत, या दिवशी सरकार व्यवसाय उघडते आणि मनोरंजन केंद्रे चालवते (जसे ख्रिसमसच्या दिवशी होते). या दिवशी सर्व सरकारी कार्यालये, शाळा आणि काही विशेष व्यवसाय कायद्यानुसार बंद असतात. दारू विकणे आणि खरेदी करण्यास मनाई आहे. भारतात, गुड फ्रायडे ही केंद्रीय सुट्टी तसेच राज्य सुट्टी असते, जरी शेअर बाजार सामान्यतः बंद असतात. आसाम, गोवा आणि केरळ सारखी काही राज्ये, ज्यात ख्रिश्चन लोकसंख्येची टक्केवारी जास्त आहे, बहुसंख्य नसतानाही (जेथे ख्रिश्चनांची संख्या जास्त आहे इतर व्यवसाय देखील बंद आहेत) परंतु उर्वरित देशात, बहुतेक व्यवसाय चांगले आहे. शुक्रवारी उघडा. गुड फ्रायडेला बहुतांश शाळा बंद असतात. मुस्लिम बहुसंख्य इंडोनेशियामध्ये, गुड फ्रायडे ही राष्ट्रीय सुट्टी आहे. गुड फ्रायडेच्या दिवशी सर्व सरकारी कार्यालये, शाळा, काही विशेष व्यवसाय कायद्याने बंद असतात आणि अनेक वृत्तपत्रे या दिवशी प्रकाशित न करण्याचा निर्णय घेतात. सिंगापूरमध्ये आणि मलेशियातील साबा आणि सारवाक राज्यांमध्ये ही अधिकृत सुट्टी मानली जाते. पूर्व ऑर्थोडॉक्स ख्रिश्चन या दिवशी आणि त्यानंतरच्या दिवशी कडक उपवास पाळतात, तर रोमन कॅथोलिक चर्च या दिवशी आणि ऍश बुधवारी उपवास आणि त्याग पाळतात.
अनेक इंग्रजी भाषिक देशांमध्ये या दिवशी गरम गोड रोट्या खाल्ल्या जातात. बर्म्युडामध्ये पतंग उडवले जातात. अनेकदा हे पतंग लाकूड, रंगीत टिश्यू पेपर, गोंद आणि तार यांच्या मदतीने हाताने बनवले जातात. पतंगाचा आकार आणि लाकडाचा वापर हे क्रॉसचे प्रतीक आहे ज्यावर येशू मरण पावला. तसेच, आकाशात उडणारा पतंग त्याच्या स्वर्गारोहणाचे प्रतीक आहे. पारंपारिकपणे, रोमन कॅथलिक प्रत्येक शुक्रवारी तपश्चर्येचा भाग म्हणून मांस खाणे टाळतात. आजकाल हा नियम फक्त चालिसा शुक्रवारच्या वेळी पाळला जातो; वर्षाच्या दुसऱ्या शुक्रवारी तपश्चर्येच्या इतर पद्धतींचा अवलंब केला जातो, उदाहरणार्थ अतिरिक्त प्रार्थना. आधुनिक परंपरेप्रमाणे, बरेच रोमन कॅथलिक (आणि इतर ख्रिश्चन वर्गाचे सदस्य) गुड फ्रायडेला भाज्या आणि मासे खातात. गुड फ्रायडे रोजी यूकेमध्ये घोड्यांची शर्यत नाही, जरी 2008 मध्ये प्रथमच या दिवशी जुगाराची घरे उघडली गेली. बीबीसीने अनेक वर्षांपासून रेडिओ 4 वर सकाळी ७ वाजता गुड फ्रायडेची बातमी प्रसारित केली आहे, ज्याची सुरुवात वॅट्सच्या भजन 'व्हेन आय सर्व्हे द वंडर्स क्रॉस' या श्लोकाने होते.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
ईकार लिइण्यासाठी इकाराच्या एका उभ्या रेषेऐवजी समांतर दोन उभ्या रेषा काढतात. उकार - ऊकार
गुड फ्रायडे
तारीखेची गणना
गुड फ्रायडे हा इस्टरच्या आधीचा शुक्रवार आहे, जो पूर्व ख्रिश्चन आणि पाश्चात्य ख्रिश्चन धर्मात वेगळ्या प्रकारे मोजला जातो. (तपशीलवार कॉम्प्युटस पहा) इस्टर हा पास्कल पौर्णिमेनंतरच्या पहिल्या रविवारी येतो, जो पौर्णिमा 21 मार्च रोजी किंवा नंतर येतो. पाश्चात्य गणना जॉर्जियन कॅलेंडर वापरतात, तर पूर्व गणना ज्युलियन कॅलेंडर वापरतात, ज्याची 21 मार्च जॉर्जियन कॅलेंडरच्या 3 एप्रिलशी संबंधित आहे. पौर्णिमेची तारीख ठरवण्याच्या वेगवेगळ्या पद्धतीही आहेत. इस्टर तारखांची गणना करण्याचे नियम पहा (दक्षिणी ऑस्ट्रेलियाची खगोलशास्त्रीय संस्था).
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
व्यंजनास उकार जोडण्यासाठी खालच्या बाजूस जाणाऱ्या उभ्या रेषेच्या खालच्या टोकाकडून उजव्या बाजूस जाणारी एक लहान आडवी रेषा काढली जाते. व्यंजन अक्षरात उभी रेषा नसल्यास खालच्या बाजूस अगदी लहान उभी रेषा काढून तिला उजव्या बाजूस जाणारी आडवी रेषा काढली जाते.
गुड फ्रायडे
तारीखेची गणना
पूर्व ख्रिश्चन धर्मात, ज्युलियन कॅलेंडरनुसार इस्टर 20 मार्च ते 25 एप्रिल दरम्यान येऊ शकतो (अशा प्रकारे जॉर्जियन कॅलेंडरमध्ये 4 एप्रिल ते 8 मे दरम्यान; 1900 आणि 2099 या कालावधीत), म्हणून गुड फ्रायडे 20 मार्च ते 23 एप्रिल.
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
ऊकार काढण्यासाठी उकाराच्या रेषेला समांतर आणखी एक रेषा काढली जाते. एकार - ऐकार
गुड फ्रायडे
तारीखेची गणना
वर्ग:ख्रिश्चन धर्म वर्ग:ख्रिश्चन सण वर्ग:महाराष्ट्रातील सार्वजनिक सुट्ट्या
ब्राह्मी लिपी
वर्णांचे वर्गीकरण
व्यंजनाला एकार जोडण्यासाठी काना देण्यासाठी जशी उभ्या रेषेच्या शिरोभागातून किंवा अक्षराच्या डाव्या शिरोभागातून डावी कडून उजवीकडे जाणारी एक रेषा काढतात तशीच परंतु उभ्या रेषेच्या शिरोभागातून किंवा उजव्या शिरोभागातून उजवीकडून डावीकडे जाणारी लहान रेषा काढली जाते. या रेषेला मात्रा रेषा म्हणता येईल.
व्यंजन अक्षराला ऐकार जोडण्यासाठी एकारासाठी काढलेल्या रेषेला समांतर आणखी एक रेषा काढली जाते. म्हणजेच दोन मात्रा रेषा काढल्या जातात. ओकार - औकार
आपण मागील पानांतून काना आणि मात्रा रेषा पाहिल्या आहेतच. एक काना आणि एक मात्रा रेषा एकत्रपणे काढल्या तर तो व्यंजनाचा ओकार होतो तर एक काना आणि दोन मात्रा रेषा एकत्रपणे काढल्या तर व्यंजनाचा औकार होतो.
उजव्या बाजूस शिरोभागी एक ठिपका °
काढून त्या व्यंजनाचे अनुनासिक रूप होते. जोडाक्षरे
जेंव्हा एकापेक्षा अधिक व्यंजनांचा उच्चार एकमेकांस जोडून केला जातो तेंव्हा त्या अक्षराला जोडाक्षर म्हणावे. प्राकृत भाषेत जोडाक्षर असलेले शब्द फारच कमी आहेत. जी जोडाक्षरे आहेत त्यांचे सामान्य वर्गीकरण करता येईल. प्राकृत भाषेतील व्यंजनांचे कंठ्य, तालव्य, मूर्धन्य, दंतव्य, ओष्ठ्य असे पाच वर्गात वर्गीकरण केलेले आपण पाहिले आहे. यांना अनुक्रमे क-वर्ग, च-वर्ग, ट-वर्ग, त-वर्ग, प-वर्ग असेही म्हणतात. याच वर्गवारीच्या आधारावर जोडाक्षरांची वर्गवारी होऊ शकते.
ब्राम्ही लिपीत ही जोडाक्षरे शक्यतो लिहिली जात नव्हती. त्याऐवजी एकच अक्षर लिहिले जात असे. वाचताना व बोलताना त्या व्यंजनाचा दुहेरी उच्चार केला जाई.
२.       एकाच वर्गातील पहिले व दुसरे किंवा तिसरे व चौथे व्यंजन जोडलेले असणे. जसे दुक्ख, गच्छ, मज्झिम, दीट्ठी, सब्बत्थ, बुद्ध, पुप्फ, गब्भ ....
ब्राम्ही लिपीत असे शब्द लिहिताना जोडाक्षर लिहिले जात नसे. जोडून येणाऱ्या उच्चारातील दुसरे अक्षर लिहिले जाई. मात्र वाचताना व बोलताना मात्र दोन्ही व्यंजनांचा उच्चार एकत्रितपणे केला जाई. जसे ... लुंबिनी स्तंभावरील अशोकाच्या लेखात बुद्ध हा शब्द बुध असा लिहिला आहे.
३.       भिन्न वर्गातील दोन व्यंजनांचा उच्चार एकत्रित पणे होत असेल तर मात्र असे उच्चार असलेले शब्द जोडाक्षराने लिहिले जात असत.
या प्रकारच्या लेखनपद्धतीमुळे अशोकाच्या काळात ब्राम्ही लिपीत जोडाक्षरे क्वचितच लिहिली जात. किंबहुना त्या काळात प्रचलित प्राकृत भाषांमधील शब्दांमधे भिन्न वर्गातील अक्षरे जोडून होणाऱ्या जोडाक्षरयुक्त शब्दांचे प्रमाण फारच कमी होते.
सम्राट अशोकाच्या शिलालेखात खालील जोडाक्षरयुक्त शब्द आले आहेत.
पजुहितव्यं, समाजम्हि, आराभित्पा, नास्ति, सुस्रुसा, संस्तुत, धंमानुसस्टिया, द्वादस, परात्रा, स्वामिकेन, सम्यपतिपती, मोख्यमतं, अधिगच्य, सक्यमुनी, अभ्युंनमिसति ....
जोडाक्षरात ज्या अक्षराचा उच्चार आधी होतो ते अक्षर प्रथम लिहिले जाते आणि त्याच अक्षराला स्पर्श करून खालच्या बाजूस दुसऱ्या उच्चाराचे अक्षर लिहिले जाते. जसे ... द्व लिहिताना आधी द आणि त्याला जोडून खाली व लिहिला जातो.
ब्राम्ही लिपीतील जोडाक्षरांची उदाहरणे :.
वर्ग:लिप्या वर्ग:भाषा
सशस्त्र सीमा दल
सशस्त्र सीमा दल किंवा सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) हे नेपाळ आणि भूतानच्या सीमेवर तैनात केलेले भारताचे सीमा सुरक्षा दल आहे. हे गृह मंत्रालयाच्या (MHA) प्रशासकीय नियंत्रणाखालील पाच केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दलांपैकी एक आहे. शत्रूच्या कारवायांविरुद्ध भारताचा सीमावर्ती भाग बळकट करण्यासाठी चीन-भारत युद्धानंतर 1963 मध्ये विशेष सेवा ब्युरो या नावाने या दलाची स्थापना करण्यात आली होती. SSBच्या नागरी शाखा, 1,800 कर्मचाऱ्यांचा समावेश असून, 2018 मध्ये इंटेलिजन्स ब्युरोकडे हस्तांतरित करण्यात आली होती.
हे अनिवार्य कार्य साध्य करण्यासाठी, SSBला 1973च्या फौजदारी प्रक्रिया संहिता, 1959चा शस्त्र कायदा, 1985चा NDPS कायदा आणि 1967च्या पासपोर्ट कायदा अंतर्गत काही अधिकार प्रदान करण्यात आले आहेत. भारत सरकार अतिरिक्त अधिकार प्रदान करण्याचा विचार करत आहे.
उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, बिहार, पश्चिम बंगाल, सिक्कीम, आसाम आणि अरुणाचल प्रदेश या राज्यांमध्ये, भारत-नेपाळ आणि भारत-भूतान सीमेवर, तसेच कोणत्याही ठिकाणी या अधिकारांचा वापर 15 किमीच्या पट्ट्यात केला जाणार आहे.
बाह्य दुवे
अधिकृत संकेतस्थळ
वर्ग:गृह मंत्रालय वर्ग:भारताचे सैन्य
मोहनीश बहल
संदर्भ
बहल, मोहनीश
नरहरीपेटा
नरहरीपेटा हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:चित्तूर जिल्हा
शिरसाई रेल्वे स्थानक
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके वर्ग:मध्य रेल्वेची स्थानके
किन्ही (कारंजा)
किन्ही हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - प्रादेशिक अंतिम फेरी
२०१८-१९ आयसीसी विश्व टी२० आशिया पात्रता - रिजनल फायनल ही क्रिकेट स्पर्धा जानेवारी २०१९ मध्ये होणार असून यातील विजेता संघ २०२० टी२० विश्वचषक पात्रतासाठी पात्र ठरतील. रिजनल फायनलमधील सर्व टी२० सामन्यांना आंतरराष्ट्रीय दर्जा असेल. म्हणजेच सिंगापूर हे टी२० आंतरराष्ट्रीय पदार्पण करतील.
साखळी सामने
वर्ग: इ.स. २०१९ मधील क्रिकेट
नादे
नादे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
राग देस
राग देस हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
नादे
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
राग देस
या रागातील काही गीते
देस वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
नादे
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
चोपचिनी
चिन मधुन येणारा म्हणुन यास 'चिनी' हा शब्द लागला. ही एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. या वनसतीचे शास्त्रीय नाव स्माईलेक्स चायना (smilax china) असे आहे. याचे कुळ- (smilacaceae )स्माईलैकेसी आहे.
वर्ग:औषधी वनस्पती
पूस नदी
पूस नदी ही पैनगंगा या नदीची उपनदी आहे. ही नदी वाशीम तालुक्यातील काटा येथून उगम पावून पुसद तालुक्याच्या दिशेने वाहत जाते. पूसवरून पुसद हे गावाचे नाव पडले असावे. ही नदी माहूर जवळ हिवरा संगम येथे पैनगंगेला जाऊन मिळते.
पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग: यवतमाळ जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
विकासपीडिया
विकासपीडिया हे निरनिराळ्या विषयातील माहिती मिळविण्यासाठी एक अत्यंत उपयोगी असे संकेतस्थळ आहे.
वर्ग:संकेतस्थळे
२००४ उन्हाळी ऑलिंपिक पदक तक्ता
पदक तक्ता
Notes:
ऑलिंपिक
राग सोरठ
राग सोरठ हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
सोरठ वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
इच्छापुरम
इच्छापुरम हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:श्रीकाकुलम जिल्हा
नरसण्णापेटा
नरसण्णापेटा हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:श्रीकाकुलम जिल्हा
इ.स. ६८३
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६८३ वर्ग:इ.स.च्या ६८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
राधा मंगेशकर
(इ.स. - हयात) या मराठी गायिका आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:पार्श्वगायक वर्ग:मराठी गायक वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डेनिस लेव्हेर्तोव्ह
डेनिस लेव्हेर्तोव्ह (ऑक्टोबर २४, इ.स. १९२३ - डिसेंबर २०, इ.स. १९९७) ही इंग्लिश कवी होती.
लेव्हेर्तोव्ह, डेनिस लेव्हेर्तोव्ह, डेनिस लेव्हेर्तोव्ह, डेनिस
भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९७९
भारतीय क्रिकेट संघाने जुलै-सप्टेंबर १९७९ दरम्यान चार कसोटी सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. १९७९ क्रिकेट विश्वचषकानंतर ही मालिका खेळविण्यात आली. कसोटी मालिका इंग्लंडने १-० अशी जिंकली.
४थी कसोटी
वर्ग:इ.स. १९७९ मधील क्रिकेट वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे
दलिप ताहिल
दलिप ताहिल हा भारतीय चित्रपटअभिनेता आहे.
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
पोलाद
पोलाद (इंग्लिश: Steel, स्टील ;) हा लोह व कार्बन यांपासून बनवला जाणारा मिश्रधातू आहे. त्यात लोहाचे प्रमाण जास्त असते व कमी प्रमाणात कार्बन असतो. म्हणजेच लोह व कोळसा खाणींचे पोलाद उत्पादनात फार महत्त्व आहे. स्पाँज आयर्न हा घटक पोलादाच्या उत्पादनासाठी मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो.
प्रकार
पोलादाचा पुनर्वापर होतो. लोखंडी भंगारात पुन्हा नवे पोलाद ओतले जाते. ते असे पुन्हा पुन्हा ओतूनही त्याच्या गुणवत्तेत फरक पडत नाही. तेवढेच मजबूत राहते. जुनी जहाजे तोडूनही त्यातून असे भंगार पोलाद मिळवले जाते. भारतात उत्पादन होणाऱ्या पोलादामध्ये मध्यम पोलादाचे प्रमाण सर्वांत जास्त आहे. अमेरिकेतील वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर दहशतवाद्यांनी विमाने धडकवून ते जमीनदोस्त केले होते. त्या पोलादाचे भंगार बहुतांशी चीनमध्ये गेले व काही भारतात आले.
मिश्रधातू
पोलादाच्या मिश्रधातूंचा फायदा असा असतो की मूळ धातूपेक्षा वेगळे व चांगले गुणधर्म त्यात असतात. मॅंगेनीज धातू पोलाद निर्मिती प्रक्रियेत वापरून पोलादाचा कणखरपणा वाढवला जातो. त्याच प्रक्रियेत शिसे हा धातूही वापरला जातो. लोखंडापेक्षा पोलाद अनेकपटीने मजबूत, कणखर असते. पोलादामध्ये आणखी एक घटक मिळवून त्यापासून विशेष पोलाद बनवले जाते. उदा: पोलादामध्ये क्रोमियम मिळवले तर त्यापासून स्टेनलेस स्टील बनते. स्टेन - लेस म्हणजे डाग न पडणारे. स्वयंपाकाची भांडी बनवण्यासाठी याचा उपयोग होतो. तसेच पोलादात निकेल, तांबे, शिसे, मॅंगेनीझ, सिलिकॉन इत्यादी घटक पदार्थही मिळवून विशेष प्रकारचे पोलाद बनवले जाते. पोलादावर जस्ताचा मुलामा देऊन त्यापासून ग्लॅल्व्हनाईझ्ड पोलाद तयार होते.
मोटारी व मोटरसायकली बनवतांना ज्या घटकांना जास्त तन्यतेच्या धारणेची tensile strengthची गरज नसते पण मोजमापाबद्दलचा अचूकपणा महत्त्वाचा असतो त्या ठिकाणी शिसे मिश्रित पोलाद वापरतात. कारण याद्वारे यंत्रावर एकदा हे कटिंग टूल लावले की त्या टूलची झीज व्हायच्या आत हजारो घटक बनविता येतात.
अशा प्रकारचे पोलादाचे एकूण ऐंशीवर धातू आज ज्ञात आहेत. याशिवाय अनेक मिश्र धातू आहेत. त्यात पोलादाला खूप महत्त्वाचे स्थान आहे.
आर्थिक महत्त्व
पोलादाचे उत्पादन व वापर किती आहे हे, त्या देशाच्या आर्थिक विकासाचे निर्देशक मानले जाते. कारण त्याचा वापर पायाभूत सुविधा क्षेत्रात होतो. पोलादाचा वापर बांधकाम क्षेत्रात होतो. घरे, पूल बांधताना ते वापरले जाते. वाहन उद्योगात क्षेत्रात, यंत्रे तसेच घरगुती उपकरणे, रेल्वे, वीज अशा क्षेत्रात पोलादाचा वापर होतो. होतो. संरक्षण खात्याच्या साधनसामग्रीत मोठ्या प्रमाणात पोलाद वापरात येते.
भारताची स्थिती
भारतात पोलाद उद्योगाचा पाया जमशेदजी टाटा यांनी घातला. आपल्या देशात पोलाद निर्मीतीचे कारखाने हवेत ह्या ध्येयाने ते पछाडलेले होते. देशातील उच्चभ्रूवर्गाकडून पैसे जमा करून त्यांनी त्याकाळी २ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त भांडवल उभे केले. इ.स. १९०७ साली टाटा आयर्न ॲंन्ड स्टील कंपनीचा पहिला कारखाना कार्यान्वित झाला. यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत पोलाद उत्पादनाचे आणखी कारखाने इतरांनी सुरू केले. इ.स. १९४७ मध्ये भारतात फक्त तीन पोलाद कारखाने होते.
याशिवाय काही छोटे कारखाने होते. हे कारखाने खाजगी क्षेत्रात होते. सर्वाची मिळून दहा लाख टन पोलादाचे उत्पादन करण्याची क्षमता त्या काळात होती.
संमिश्र अर्थव्यवस्था
संमिश्र अर्थव्यवस्थेत मोठे, अवजड उद्योग सरकारी क्षेत्रांनी चालवावेत असे धोरण होते. त्यानुसार पोलाद उत्पादनाचे क्षेत्र पूर्णपणे सरकारसाठी राखून ठेवण्यात आले. फक्त या धोरणाआधी जे कारखाने सुरू होते ते सुरू ठेवण्याची परवानगी देण्यात आली. पण पोलादाच्या एकूणच व्यवहारावर शासनाचे पूर्ण बंधन आले. त्याच्या किंमती, वितरण, आयात, निर्यात, कच्च्या मालाचा पुरवठा, कारखान्यांचा क्षमता विस्तार याबाबी सरकारी नियंत्रणाखाली होत्या. केंद्र शासनाने इ.स. १९५४मध्ये राउरकेला येथे तर, इ.स. १९५९मध्ये भिलई व दुर्गापूर व इ.स. १९६४ साली बोकारो इथे पोलाद उत्पादनाचे मोठे कारखाने उभे केले.
सुधारणा
सरकारी कारखान्यांच्या कामात सुसूत्रता यावी म्हणून इ.स. १९७३मध्ये स्टील ॲथॉिटी ऑफ इंडिया लिमिटेड म्हणजेच आज सेल नावाने ओळखली जाणारी या सर्व संस्थांची वरिष्ठ कंपनी सुरू करण्यात आली. आज सर्व सरकारी कारखाने तिच्या अखत्यारीत मोडतात. इ.स. १९९०नंतर भारतात उदार आर्थिक धोरणांचा स्वीकार केला. यात पोलादावरील बंधने उठवण्यात आली. इ.स. १९९३साली खुद्द सेलचे खाजगीकरण केले गेले. पोलाद क्षेत्रावरील सर्व बंधने काढून टाकण्यात आली. खाजगी क्षेत्राला कारखाने उभारण्याची, क्षमता विस्तार करण्याची परवानगी देण्यात आली. किंमती, वितरणावरची नियंत्रणे काढून टाकण्यात आली. तंत्रज्ञान आयात करण्यासाठी, परदेशी भांडवलाच्या गुंतवणूकीसाठी मोकळीक देण्यात आली. यानंतर एस्सार स्टील, इस्पात इंडस्ट्रीज, जिंदाल उद्योग समूह यांनी प्रचंड मोठे कारखाने उभे केले. टाटा स्टीलने विस्तार केला. भारत सरकारने इ.स. १९९२ मध्ये विशाखापट्टणम येथे मोठा कारखाना सुरू केला व त्यासाठी राष्ट्रीय इस्पात निगम ही संस्था सुरू केली.
या सुधारणा झाल्यामुळे इ.स. २००४ ते इ.स. २००५ या आर्थिक वर्षात भारतात ४ कोटी ३० लाख टन पोलाद निर्माण झाले. इ.स. २००८ ते इ.स. २००९ साली पॊलाचे उत्पादन ५ कोटी ८० लाख टनापर्यंत वाढले. इ.स. २००९ ते इ.स. २०१० साली ते ६ कोटी ४० लाख टन होते.
प्रमुख संस्था
पोलाद उत्पादक कंपन्यांची तीन प्रकारे वर्गवारी केली जाते.
आयात - निर्यात
देशातील पोलादाच्या गरजेपकी ८७ टक्के उत्पादन देशातच होते तर १३ टक्के आयात पोलादाद्वारे भागवले जाते. पण आपण पोलाद निर्यातही करतो. इ.स. २००८ ते इ.स. २००९ साली आपण ६४ लाख टन पोलाद आयात केले तर ५२ लाख टन निर्यात केले.
टाटा स्टील
टाटा स्टीलने देशात क्षमता विस्तार केला तसेच परदेशात मोठमोठ्या कंपन्या विकत घेतल्या. इ.स. २००४ मध्ये सिंगापूर येथील नॅटपोलाद, इ.स. २००५ मध्ये थायलंड येथील मिलेनियम पोलाद व इ.स. २००५मध्ये तर स्वतःच्या आकाराच्या तिप्पट मोठी असलेली युरोपातील कोरस कंपनी ताब्यात घेतली. टाटा ग्रुपचे इ.स. २००९ ते इ.स. २०१०मध्ये देशांतर्गत उत्पादन ६५ लाख टन होते तर परदेशातील उत्पादन १ कोटी ५४ लाख टन म्हणजे एकूण उत्पादन २ कोटी १९ लाख टन. टाटा स्टील ही मागील वर्षी जगातील दहावी मोठी पोलाद उत्पादक कंपनी होती. हेमंत नेरुरकर हे टाटा स्टीलचे एमडी आहेत.
स्पाँज आयर्न हा घटक पोलादाच्या उत्पादनासाठी मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो व स्पाँज आयर्नच्या उत्पादनाबाबत भारत जगात आघाडीवर आहे. तर पोलाद उत्पादनाबाबत भारत जगात ५ व्या क्रमांकावर आहे. औद्योगिक विकासात पोलादाला इतके महत्त्व असल्याने, इ.स. २००५मध्ये राष्ट्रीय पोलाद धोरण जाहीर करण्यात आले. त्यानुसार इ.स. २०२०पर्यंत भारताने दहा कोटी टनांची उत्पादन क्षमता गाठण्याची तयारी आहे.
प्रदूषण
शिसं-मिश्रित स्टीलच्या निर्मिती प्रक्रियेत (smelting) निर्माण होणारा शिस्याचा कचरा हवेबरोबर वाहात जातो व आसमंतात पसरतो. तो आजूबाजूच्या हवेबरोबर पाण्यातही शिरतो व प्रदूषण करतो. या स्रोतांमधून तो आणि तिथून मग सजीवांच्या शरीरात प्रवेश करतो.
भविष्य
वर्ग:मिश्रधातू
कटफळ रेल्वे स्थानक
कटफळ रेल्वे स्थानक दौंड बारामती रेल्वेमार्गावरील छोटे स्थानक आहे. पुणे जिल्ह्यातील कटफळ गावात असलेल्या या स्थानकावर दौंड-बारामती दरम्यान धावणाऱ्या सगळ्या पॅसेंजर गाड्या थांबतात.
धोतरा (वर्धा)
धोतरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
चित्रक
चित्रक प्लमबैगो जेलनिका (शास्त्रीय नाव: Plumbago zeylanica L.; बंगाली:चिता; गुजराती:चित्रो; कन्नड:वेल्लीचित्रक) हे बहुवर्षायू सदाहरित लहानसर झुडूप आहे.
ही प्लमबैजिनेसी " (Plumbag inaceae)कुळातील वनस्पती आहे.
ह्याचे खोड गोल असून त्याला पुष्कळ फांद्या फुटतात. फांद्या पसरलेल्या असताना जेव्हा जमिनीवर पडतात तेव्हां पेरापेरास मुळे फुटतात. पाने एकाआड एक अशी, अखंड, देठरहित, लंबगोल, हिरवीगार, मोगऱ्याच्या पानासारखी, जाडसर व मजबूत आणि घट्ट असतात. फुलांचे तुरे असतात. फुले पांढरी, नियमित, स्त्री व पुरूष इन्द्रिये एकत्र असलेली आणि गंधरहित असून, पुष्पपात्रावर अनेक लहान लहान ग्रंथी असतात. मुळे लांब, ताजेपणी मांसल, बरीचशी वेडीवाकडी झालेली, सुमारे बोटभर जाड व क्वचित त्यांस उपमुळे फुटलेली अशी असतात. साल काळसर उभी चिरलेली असून तीवर थोड्याशा लहान गांठी असतात. सुके मूळ तोडले असता त्वरित तुटते. मूळ चवीला तिखट, कडू, उष्ण आणि जिभेस भोसकल्याप्रमाणे दुःखदायक असते. मुळाची साल औषधांत वापरतात. ही नेहमी ताजी वापरावी, कारण जुनी झाली म्हणजे निरूपयोगी होते.
रसशास्त्र: चित्रकाच्या मुळाच्या सालींत एक दाहजनक द्रव्य आहे. ते अल्कोहोलमध्ये सहज, उकळलेल्या पाण्यांत बरेच मिसळते, परंतु थंड पाण्यांत तितकेसे मिसळत नाही.
धर्म: लहान प्रमाणात सेवन केले असताना चित्रकाने पचननलिकेच्या श्लेष्मलत्वचेस उत्तेजन येते व आमाशय आणि उत्तरगुद ह्यांचे रक्ताभिसरण वाढून त्यांना शक्ती येते. चित्रकाने पोटांत उष्णता उत्पन्न होते व पचनक्रिया वाढते. गुदांतील मूळव्याध अर्श उत्पन्न करणाऱ्या आकुंचनावर चित्रकाची प्रत्यक्ष क्रिया होते आणि त्याने आकुंचन कमी होऊन, शिथिलता नाहीशी होते व थोडासा मलावरोध होतो. ह्याने यकृतास उत्तेजन येऊन पित्त नीट वाहू लागते, म्हणून चित्रक दिल्यानंतर मळ नेहमी पिवळा होतो. रक्तांत मिसळून नंतर मलोत्सर्जक ग्रंथीवर ह्याची उत्तेजक क्रिया होते व त्यांतल्यात्यांत त्वचेंतील स्वेदग्रंथीवर विशेष क्रिया होते. म्हणून चित्रक दिल्याने पुष्कळ घाम सुटतो. मोठ्या मात्रेंत चित्रक दाहजनक व कैफजनक विष आहे. मोठ्या मात्रेंत घशांत व आमाशयांत आग सुटते, उमासे येतात, उलट्या व जुलाब होतात, लघवी होण्यास त्रास पडतो, नाडी अशक्त होऊन वेडीवांकडी चालते आणि अंग थंड पडते. गर्भाशयावरील चित्रकाची क्रिया फार महत्त्वाची व लक्षांत ठेवण्यासारखी आहे. साधारण मोठ्या मात्रेने कटींतील सर्व इंद्रियांचा दाह उत्पन्न होतो म्हणून जुलाब होऊन जुलाबाबरोबर गर्भाशयातून देखिल रक्त वाहू लागते व लघवीस थेंब थेंब होते. चित्रकाने गर्भाशयाचे इतके जोरदार संकोचन होते की, प्रहर दोन प्रहरांत गर्भ पडतो. ही त्याची क्रिया अगदी नेमकी होत असते व नऊ महिन्यांत केव्हांहि दिले तरी गर्भ पडतो, परंतु गर्भ मात्र नेहमी मृत असतो. गर्भ पाडण्यास चित्रक पोटात देतात व गर्भाशयाच्या तोंडावर लेप लावतात. ह्या लेपानंतर विशेष काळजी न घेतल्यास कटीमध्ये अमिताप उत्पन्न होऊन स्त्रीचे जिवास धोका होतो.
उपयोग:
वर्ग:औषधी वनस्पती
राग तिलक कामोद
राग तिलक कामोद हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
तिलक कामोद वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
जटामांसी
right|thumb |जटामांसी जटामांसी ही भारतात उगवणारी एक सुगंधी आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.
वर्ग:औषधी वनस्पती
אזוביון जटामांसी हिमालयाच्या पर्वतरांगा, उत्तराखंड, नेपाळ ,भूतान या प्रदेशात आढळणारी वनस्पती आहे. हिचे शास्त्रीय नाव नारडोस्टॅचिस जटामांसी (Nardostachys jatamansi) असे आहे.
इंद्राईवाडी
इंद्राईवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
ग्रीन बिल्डिंग
वाढत्या औद्यौगिकरणामुळे मोठ्या शहरातील लोकसंख्या झपाट्याने वाढत आहे. या लोकसंख्येचा ताण शहरातील निवासव्यवस्था, रस्ते, पाणीपुरवठा, वीज यासारख्या पायाभूत सुविधांना सहन करणे अशक्य झाले आहे.
शहरातील बहुतेक सर्व मोकळ्या जागा, क्रीडांगणे, बागा व जुन्या इमारती यांच्याजागी नव्या टोलेजंग इमारती उभ्या रहात आहेत. एका जुन्या एक मजली इमारतीच्या जागी बहुमजली इमारत झाली तेथे राहणाया लोकांची संख्या कित्येक पटीनी वाढते. साहजिकच त्यांची पाण्याची गरज त्याचप्रमाणात वाढते. मात्र पाणीपुरवठ्याचा नळ मोठा करता येत नाही. कारण तो शहराच्या पाणीपुरवठा व्यवस्थेतील एक छोटा भाग असतो. त्यामुळे मोठ्या व्यासाचा नळ बसविला तरी पाणीपुरवठा वाढू शकत नाही. जी गोष्ट पाण्याची तीच सांडपाणी वाहून नेणाऱ्या गटारांची वा नळांची. पाणी पुरवठ्यासाठी बोअर वेल, टाकी व पंपाची व्यवस्था करता येते मात्र तयार होणारे सांडपाणी शहराच्या मलजल व्यवस्थेत सोडणे बहुधा शक्य होत नाही. कचरा संकलनाचीही वेगळी व्यवस्था करावी लागते. नव्या इमारतींच्या किंमती अधिक असल्याने त्यात राहणाया लोकांचे जीवनमानही उच्च असते. त्यांच्याकडे स्कूटर व मोटार वाहने असतात. त्यासाठी वाहनतळाची व्यवस्था करावी लागते. रस्त्यावरील वाहतुकही वाढते. रस्ता अधिक रुंद व जास्त टिकावू करावा लागतो. अधिक विजेची गरज भागविण्यासाठी उच्च दाबाच्या तारा व ट्रॅन्स्फ़ार्मर बसवावे लागतात.
वर्ग:स्थापत्य
बेंबळा नदी
ही महाराष्ट्रातील यवतमाळ जिल्ह्यातील एक मोठी नदी आहे. या नदीवर असणारे बेंबळा धरण हे यवतमाळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे धरण आहे.बेंबला नदीचा उगम वाशीम जिल्ह्यात कारंजा लाड या शहरातून होतो.कापशी ही बेंबला नदीची उपनदी आहे.
पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या
वर्ग: यवतमाळ जिल्ह्यातील नद्या
वारखेड (नांदेड)
वारखेड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नांदेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९७५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नांदेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
किणखेड
किणखेड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
पिएर-गिलेस दि जेनेस
दि जेनेस, पिएर-गिलेस दि जेनेस, पिएर-गिलेस दि जेनेस, पिएर-गिलेस
भिमुनीपटणम
भिमुनीपटणम हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:विशाखापट्टणम जिल्हा
कानबाई
जेव्हा गुरू गोरक्षनाथ खान्देशात (कान्हदेश) नाथ संप्रदाया च्या प्रचारासाठी आले त त्यांनी बघितलं की सदर प्रांतातील सर्व लोक हे कानबाई व रानबाई या दोन देवींचे भक्त आहेत आणि जेव्हा त्यांना या दोन देवींबद्दल सविस्तर माहिती कळल्यावर त्यांनी आपण या दोघे देवीचे बंधू असून त्यांचे भक्त आहोत असे स्वीकार केलं. कानबाई रानबाई या देवींचे पूजन खानदेशातील अहिर लोक साधारणतः चार हजार वर्षापासून करत असावेत असा अंदाज आहे. हे अहिर कृष्ण वंशी होते आणि गोपाळन हा त्यांच्या मुख्य व्यवसाय होता. राधा आणि चंद्रावली या अहिर कुळातच जन्मलेल्या असल्यामुळे ते त्यांची पूजा करत आणि त्यांनाच कानबाई व रानबाई या नावाने संबोधले जाई.
अहिराणी ही अहिराची मूळ भाषा. ह्या भाषेचा इतिहासही पाच हजार वर्षांपूर्वीचा आहे. अहिरांची अर्थात यादवांची 5000 वर्षांपूर्वीची इलावर्षी भाषा आणि सध्या बोलली जाणारी अहिराणी भाषा यांच्यात बरेचसे साम्य आहे. धुळे जिल्ह्यातील साक्री तालुक्यात बळसाणे गावातील बार देवी मंदिर हे अहिर वंशी लोकांणीच स्थापित केलेले आहे आणि इथे राधा (कानबाई) व चंद्रावली (रानबाई) यांना त्यांच्या सखींसहित पूजले जाई. हे बळसाने गाव म्हणजे उत्तर प्रदेशातील वृज मंडळातील बरसाना (राधाचं गाव) गावाचे प्रति रूप होय. कानबाई म्हणजे कृष्णाची प्रिय सखी श्रीमती राधिका होय आणि रानबाई म्हणजे कृष्णाची प्रिय राणी रुक्मिणी अर्थात वृंदावनातील चंद्रावली होय.
कानबाईना रोट म्हणजे आमना खान्देशनी दिवाई.
श्रावणातल्या नागपंचमीनंतरच्या पहिल्या रविवारी कानबाई आणि रानबाईचा (अर्थात राधा आणि चंद्रावली ) हा उत्सव खान्देशात उत्साहाने साजरा होतो. ह्याला रोट (यंदा आमना गावले कानबाई मायना रोट शेतस) उत्सव म्हणून ओळख आहे. या उत्सवाच्या आधीही दिवाळ सणाच्या आधी करतो तशी घराला रंगरंगोटी होते. घरातील भांडी घासुन पुसुन स्वच्छ केली जातात. पडदे, चादरी, बेडशीट्स, कव्हर्स सगळे धुवुन घेतात. एकत्र कुटुंब असेल तर रोटांसाठी घरातील लहान मोठ्या पुरुषांना मोजुन प्रत्येकाची सव्वा मुठ असे धान्य म्हणजे गहु,चण्याची दाळ घेतले जाते. तेही चक्कीवालीला आधी सांगुन ( तो मग चक्की धुवुन पुसुन ठेवतो.) चक्कीवरुन दळुन आणले जाते. विशेष म्हणजे या दिवशी चण्याच्या दाळीचाच स्वैपाकात जास्त वापर असतो. पुरण पोळी, खीर कटाची आमटी व (रशी) चण्याची दाळ घालुन, गंगाफळ/ लाल भोपळ्याची भाजी असा थाट असतो. कांदा लसूण वर्ज्य. साड्यांचे पडदे लावुन डेकोरेशन केले जाते. कानबाईचे नारळ मुख्यतः पुर्वापार चालत आलेले असते किंवा परनुन आणलेले असते.
शनिवार, रविवार आणि सोमवार असे तीन दिवस हा सण साजरा करण्यात येतो. तीन दिवस कानबाई आमच्या घरी आलेली असते. तिच्या स्वागतासाठी पूर्ण गाव चकचकीत झालेले असते. तीन दिवसाच्या या सणाला कामासाठी किंवा शिक्षणासाठी बाहेर गेलेली मंडळी परत गावात येतात. या सणाचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे माणूस कितीही कामात अडकलेला असला तरी कानबाईच्या रोटसाठी तो गावात येतोच! एकवेळ लगीनसराई, दिवाळीसारखे सण टळतील, पण कानबाई मायले पाठ कोणीच नई दावस. परदेशात असणारेसुद्धा कानबाईसाठी गावात येत असतात. गावाला या तीन दिवसात जत्रेचे स्वरुप आलेले असते. अनेक दिवसांपासून भेटलेले मित्र एकमेकांना पुन्हा भेटत असतात. यामुळे सगळ्यांचा उत्साह ओसंडून वाहत असतो.
कानबाई ची मुख्य सेविका असते तिला गवरणी (गवळणी) म्हणतात. ही गवळणी म्हणजे राधाच्या मुख्य सेविकांची प्रतीक (ललिता आणि विशाखा).
वाघाडी नदी
ही महाराष्ट्रातील यवतमाळ जिल्ह्यातील  एक नदी आहे.
वर्ग: यवतमाळ जिल्ह्यातील नद्या
जीवनशैली रोग
जीवनशैली रोग म्हणजे लोकांचे जीवन जगण्याच्या पद्धतीमुळे झालेले रोग. मद्यपान, धूम्रपान, अंमली पदार्थांचा गैरवापर, तसेच शारीरिक हालचाली कमी होण्याने किंवा आरोग्याला हानिकारक खाण्यामुळे हे रोग होतात. हृदयरोग, स्ट्रोक, लठ्ठपणा आणि मधुमेह हे प्रकार आपल्या जीवनशैलीमुळे झालेले रोग आहेत. यूकेमध्ये निरोगी जीवनशैली असूनही होणाऱ्या श्वसनाच्या आजारापेक्षा चुकीच्या जीवनपद्धतीमुळे होणाऱ्या मृत्यूचे प्रमाण चार पट जास्त आहे.
मधुमेह, दात किडणे आणि दमा यासारख्या विशिष्ट रोग्यांमध्ये "वेस्टर्न" पद्धतीने राहणाऱ्या तरुणांची लोकसंख्या जास्त प्रमाणात दिसून येते; त्यांचे वाढलेले अनारोग्य वयाशी संबंधित नाही. म्हणून सर्व रोगांसाठी जीवनशैली रोग या शब्दाचा वापर करता येणार नाही.
रोगाची कारणे
आहार आणि जीवनशैली ही बऱ्याच रोगांना कारणीभूत असणारे प्रमुख घटक आहेत.
असंबद्ध लेखन
बऱ्याच पाश्चात्त्य देशांमध्ये, २० व्या शतकाच्या उत्तरार्धात लोकांनी मांस, दुग्धजन्य पदार्थ, तेल, तंबाखू, साखरेचे पदार्थ, मसालेयुक्त पेये आणि मद्य यांचा जास्त वापर करण्यास सुरुवात केली. लोकांनी आसीन जीवनशैली आणि लठ्ठपणाचे उच्च दर देखील विकसित केले. २०१४ मध्ये ११.२ दशलक्ष ऑस्ट्रेलियामध्ये वजन जास्त किंवा लठ्ठ होते कोलोरेक्टल कर्करोग, स्तनाचा कर्करोग, पुरः स्थ कर्करोग, एंडोमेट्रियल कर्करोग आणि फुफ्फुसाचा कर्करोग या आहारातील बदलानंतर दर वाढू लागले. विकसनशील देशांमधील लोक, ज्यांचे आहार अद्याप कमी प्रमाणात मांस किंवा चरबीयुक्त कमी साखर असलेल्या स्टार्चयुक्त पदार्थांवर अवलंबून असतात, त्यांच्या कर्करोगाचे दर कमी आहेत. कारणे फक्त धूम्रपान आणि मद्यपान करण्यापासून नाही. प्रौढ लोक त्यांच्यावर परिणाम करणाऱ्या वर्तणुकीशी संबंधित घटकांद्वारे जीवनशैलीचे आजार विकसित करू शकतात. हे बेरोजगारी, असुरक्षित जीवन, खराब सामाजिक वातावरण, कामाची परिस्थिती, तणाव आणि गृह जीवन या रोगांपैकी एक होण्याची जोखीम वाढविण्यासाठी एखाद्या व्यक्तीची जीवनशैली बदलू शकते.
ऑस्ट्रेलियामधील मृत्यूची आकडेवारी
२०१३ मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये १४७,६८७ लोक मृत्यूमुखी पडले होते. मुख्यत: तंबाखू, धूम्रपान, मद्यपान आणि इतर औषधे, हिंसाचार आणि आरोग्यास कमी वजन कमी करण्यासह जीवनशैलीच्या आजारामुळे ऑस्ट्रेलियाच्या मृत्यूच्या दरावर परिणाम झाला. ऑस्ट्रेलियन ११,०१६ पुरुषांच्या मृत्यूचे मुख्य कारण म्हणजे हृदयरोग आणि कर्करोग असा आहे. मृत्यू या सर्व अटी मुख्यत्वे धूम्रपान, दारूचा गैरवापर किंवा आरोग्यास अन्यायकारक जीवनशैली म्हणून जबाबदार आहेत. ऑस्ट्रेलियन लोकसंख्येच्या जीवनशैलीतील बदलांमुळे मृत्यूची ही मुख्य तीन कारणे कमी केली जाऊ शकतात.
वर्ग:रोग
नादोळी
नादोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
प्रतिपदू
प्रट्टीपाडु हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:पूर्व गोदावरी जिल्हा
ऑपरेशन ट्रायडेंट
ऑपरेशन ट्रायडेंट हे १९७१ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धातील भारतीय आरमाराने कराची बंदर व शहरावर केलेल्या हल्ल्याचे नाव होते.
वर्ग:१९७१ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध
दिल से..
दिल से हा एक १९९८ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. मणी रत्नमने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरुख खान व मनीषा कोईरला ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. रोजा व बॉम्बे नंतर दहशतवादावर आधारित असलेला हा मणी रत्नमचा सलग तिसरा चित्रपट होता. तिकिट खिडकीवर अपयशी ठरून देखील दिल सेला ७ फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
धुळवा
धुळवा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
रॉबर्ट मुंडेल
रॉबर्ट अलेक्झांडर मुंडेल (ऑक्टोबर २४, इ.स. १९३२ - ) हा कॅनडाचा नोबेल पारितोषिक विजेता अर्थशास्त्रज्ञ आहे. इ.स. १९९९ साली त्याला अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले.
बाह्य दुवे
मुंडेल, रॉबर्ट मुंडेल, रॉबर्ट वर्ग:अर्थशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते
नाणेगाव बुद्रुक
नाणेगाव बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
कातरवाडी (चांदवड)
कातरवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
जगदीश नानावटी
जगदीश नाणावटी (लेखनभेद: जगदीश नानावटी)(जन्म: इ.स. १९२८;मृत्यू: २९-६-२०११) हे महाराष्ट्रातील पहिल्या पिढीतील गिर्यारोहक होते. इ.स. १९५५ पासून ते गिर्यारोहण क्षेत्रात काम करत होते. एखादे शिखर सर केले की, नाही हे ठरविण्याची शास्त्रशुद्ध पद्धत त्यांनी भारतीय गिर्यारोहण क्षेत्रात विकसत केली होती.
इ.स. १९५५ मध्ये नानावटींनी गिर्यारोहणाचे प्रशिक्षण पूर्ण केले. नानावटींची गिर्यारोहण कारकीर्द सुरू झाली तेव्हा महाराष्ट्रात गिर्यारोहणाचा मागमूसही नव्हता. डोंगर भटकणे येथे नवीन नव्हते पण क्रीडाप्रकार म्हणून त्याला मान्यता नव्हती. इ.स. १९५५ मधे कसौरीपास ट्रेक, इ.स. १९६१ मधे निलगिरी पर्वत मोहीम, इ.स. १९७० मधे बथर टोली मोहीम ते अगदी इ.स. १९९२च्या पंचचुली व्हॅली अशी त्यांची भ्रमंती सुरू होती. इ.स. १९६१ मधली त्यांची निलगिरी पर्वत मोहीम आजच्या तुलेनेने ही मोहीम कदाचित छोटी आणि साधी वाटू शकेल पण त्याकाळात नकाशांची व साधनांची कमतरता असतानाही त्यांनी ही मोहीम यशस्वी केली.
मोठ्या हिमालयन मोहिमा करण्यापेक्षा त्यांचा सारा भर गिर्यारोहणाचा प्रसार व प्रचार करण्यावर होता. आपल्याला मिळालेले ज्ञान सर्वत्र पोहोचावे, यासाठी इ.स. १९६० मधे त्यांनी हिमालयन क्लबच्या सदस्यांसोबत मुंबई जवळच्या ठाणे जिल्ह्यात, मुंब्रा प्रस्तर परिसरात गिर्यारोहणाचे प्रशिक्षण अभ्यासक्रम सुरू केले. दार्जिलिंगहून यासाठी नवांग गोंबू आंग कामी यासारखे शेर्पा प्रशिक्षक बोलावण्यात आले. त्यामुळे महाराष्ट्रात गिर्यारोहणाचे दर्जेदार प्रशिक्षण मिळू लागले.
यापूर्वी एखाद्या गिर्यारोहकाने एखादे विवक्षित शिखर सर केले की, नाही हे फक्त त्याने सांगितलेल्या माहितीवर आणि  छायाचित्रांवरच अवलंबून असायचे. पण नकाशे, परिसराची माहिती, शिखरावरून दिसणारी डोंगररांग अशा विविध मुद्द्यांचा तौलनिक अभ्यास केला तर एक गणित मांडता येते आणि शिखर सर झाले की, नाही हे ठामपणे सिद्ध करता येते, हे सांगणारे पहिले गिर्यारोहक जगदीश नानावटी होते. इ.स. १९६५ मध्ये नीलकंठ शिखर सेनादलाच्या चमूने सर केले आणि त्याच्या सत्यतेबाबत प्रश्नचिन्ह उभे राहिले. तेव्हा पट्टीचे गिर्यारोहक असलेल्या नानावटी यांनी सर्व तांत्रिक मुद्द्यांचा अभ्यास केला, प्रत्यक्षात शिखर परिसरात प्रचंड भटकंती केली, आणि नीलकंठ शिखर सर झालेलेच नाही हे सिद्ध केले. हे पटवून देण्यासाठी ते अगदी पार सरकारशीही लढले. नानावटी यांनी नेगी, कांगसांग, मात्री कोकथांग अशा मोहिमांचेही परीक्षण करून त्यांतील फोलपणा उघडकीस आणला.
नानावटी यांनी वापरलेली ही शास्त्रीय पद्धत आज सर्वत्र वापरली जाते. अर्थात भारतीयांना त्यावेळेस ती शास्त्रीय पद्धत फारशी रुचणारी नव्हती. पण या पद्धतीची दखल ‘लंडन अल्पाइन क्लब’ने घेतली. त्यांच्या जर्नलमध्ये नीलकंठ आरोहणावर परखड भाष्य करणारा लेख प्रसिद्ध झाला, व आणि जगदीश नानावटींच्या त्या कर्तृत्वावर जागतिक शिक्कामोर्तब झाले. लंडन अल्पाइन क्लबने त्यांना सदस्यत्व बहाल केले आणि ‘माऊंटेनिअरिंग क्लेम्स व्हेरिफिकेशन’ या जागतिक समितीवर त्यांना पाचारण केले. नंतर इंडिअन माऊंटेनिअरिंग फाउंडेशननेही अशाच प्रकारची कमिटी स्थापन केली, आणि त्यावर सल्लागार म्हणून नानावटींना नेमले.
जव
जवाचे रोप ७० ते ९० सेंटिमीटर उंचीचे असून पुष्कळ अंशी गव्हाच्या रोपासारखे असते. याची पाने गव्हाच्या पानापेक्षा खरखरीत असतात. पर्णपत्राची लांबी १५ ते ३० सेंटिमीटर असते. रोपाला तुरे (मंजिऱ्या) येतात. तुऱ्यांचा देठ चपटा असतो आणि त्या देठावर रांगेने कळ्या लागाव्यात तशा जवाच्या साळी लागतात. एका देठावर दोन्ही बाजूंना १० ते १५ साळी असतात. साळीमधे जवाचे दाणे असतात. जवापासून माल्ट बनवतात. सातूची खीर आणि लापशीही करतात.
आजारी लोकांना विशेषतः मधुमेही रोग्यांना पथ्यकर म्हणून या धान्याचा उपयोग होतो.
जगदीश नानावटी
नाणावटी, जगदीश वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू
जव
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भरड धान्ये वर्ग:औषधी वनस्पती
अजेय झणकर
अजेय झणकर (१ सप्टेंबर, १९५९ - २ एप्रिल, २०१७) हे मराठी लेखक, पटकथा लेखक, गीतकार, दिग्दर्शक व चित्रपटनिर्माता होते.
झणकर यांचे शिक्षण पुण्याच्या फर्ग्युसन महाविद्यालयात झाले. तेथे त्यांना पुरुषोत्तम करंडक एकांकिका स्पर्धेत लेखकाचा पुरस्कार मिळाला.
झणकर यांनी 'मार्केट मिशनरीज' नावाची संस्था जाहिरातसंस्था सुरू केली.
झणकरांनी महाराष्ट्र टाइम्सच्या मुंबई आवृत्तीसाठी अनेक वर्षे काम केले.
सरकारनामा आणि द्रोहपर्व या झणकर यांच्या दोन गाजलेल्या कादंबऱ्या होत. यापैकी ‘सरकारनामा’ कादंबरीवर याच नावाचा चित्रपट झणकर यांनी १९९८ साली बनवला. ह्या चित्रपटाला बरेच पुरस्कार तसेच प्रेक्षकांचा भरपूर प्रतिसाद लाभला. त्यानंतर झणकर यांनी ‘लेकरू’ ह्या चित्रपटाची कथा लिहिली आणि त्यावरील चित्रपटाची निर्मिती केली. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन श्रावणी देवधर यांनी केलं होतं. ‘द्रोहपर्व’वर झणकर यांनी ‘सिंग्युलॅरिटी’ हा हॉलिवुड चित्रपट बनवला. मराठी कादंबरीवर हाॅलिवुडचा चित्रपट बनणे हे पहिल्यांदाच घडले. 'पेशवे सैन्याशी झालेल्या वडगावच्या लढाईत जर इंग्रज जिंकले असते तर १७७९ सालीच हिंदुस्थान पारतंत्र्यात गेला असता' हा 'द्रोहपर्व' कादंबरीचा मध्यवर्ती विषय होता.
'सरकारनामा'मधील गाजलेल्या 'अलवार तुझी चाहूल' या गाण्याचे संगीतदिग्दर्शन झणकर यांचे होते.
'बटरफ्लाईज ऑफ बिल बेकर' या इंग्रजी चित्रपटाची कथा झणकरांची होती.
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वीरप्पन
कुस मुनिस्वामी वीर‍प्पन (तमिळ: சந்தனக்கடத்தல் வீரப்பன், १८ जानेवारी १९५२ - १८ ऑक्टोबर २००४) हा कर्नाटक व तमिळनाडूमध्ये वावरणारा दरोडेखोर होता. हस्तिदंत मिळवण्यासाठी तो हत्तींची शिकार करायचा.
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
पेट्रिआर्की (पुस्तक)
पेट्रिआर्की हे भारतीय स्त्रीवादी लेखिका व्ही.गीता यांनी लिहिलेले  स्त्री अभ्यासासंबंधीचे पुस्तक आहे. हे २००७ मध्ये प्रकाशित झाले. मैत्रेयी कृष्णराजन यांनी संपादित केलेल्या 'थियरायजिंग फेमिनिझम' या शृंखलेतले ते तिसरे पुस्तक आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
पेट्रिआर्की हे नवीन स्त्री-अभ्यासकांसाठी उपयोगी पुस्तक आहे. सदरचे पुस्तक जरी भारतीय वास्तवाबाबत बोलत असले तरीही जगभरातील विविध अभ्यासांचा व चळवळींचा आधार येथे घेतलेला आहे, असे प्रस्तावनेत लेखिकेने नमूद केले आहे. विविध समृद्ध अशा संकल्पना व विचार, ऐतिहासिक घटना व स्वभावविशे़ष या पुस्तकात चर्चिल्या असल्याने पितृसत्ता समजून घेण्यास यांची मदत होऊ शकते. पितृसत्तेचे सिद्धांकन कसे करता येईल, हे महत्त्वाचे व मुख्य प्रश्न या पुस्तकाने मांडले आहेत व त्याबाबत या संपूर्ण पुस्तकात भाष्य केले आहे.