cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बराक ओबामा
राजकारण
१९९६ मध्ये ओबामांची डेमोक्रॅटिक पक्षातर्फे इलिनॉय राज्याच्या सेनेटरपदी निवड झाली. पुढची ८ वर्षे त्यांनी राज्य सेनेटर म्हणून विविध समित्यांवर पदे स्वीकारली आणि अनेक कायदे तयार करण्यात महत्त्वपूर्ण वाटा उचलला. इथे त्यांनी डेमोक्रॅटिक तसेच रिपब्लिकन पक्षाच्या अनेक सदस्यांसोबत एकत्र काम करून एक वेगळा राजकारणी अशी स्वतःची प्रतिमा निर्माण केली. २००४ साली डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या बैठकीदरम्यान पक्षाचे तत्कालीन अध्यक्षीय उमेदवार जॉन केरी ह्यांच्यासाठी पाठिंब्याचे भाषण दिल्यानंतर ओबामा प्रसिद्धीच्या झोतात आले. दरम्यान डेमोक्रॅटिक पक्षाचा नवा चेहरा अशी त्यांची लोकप्रियता वाढत राहिली.
२००४ साली ओबामांची अमेरिकेच्या सेनेटरपदी निवड झाली. ह्या निवडणुकीमधे त्यांनी प्रतिस्पर्धी उमेदवाराला ७०% विरुद्ध २१% अशा मतफरकानी पराभूत केले. अमेरिकेच्या इतिहासात ते फक्त पाचवे कृष्णवर्णीय सेनेटर आहेत. अमेरिकन सेनेटमध्ये त्यांना नवीन तसेच जुन्या सेनेटरांसोबत काम करण्याची संधी मिळाली. सेनेटच्या अनेक समित्यांवर त्यांनी अध्यक्षपदी आणि सदस्यपदी राहुन राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय पातळीवर बरेच महत्त्वाचे अहवाल मंजूर करण्यात वाटा उचलला. आपल्या सेनेटच्या कारकिर्दीमध्ये त्यांनी अध्यक्ष बुश आणि उपाध्यक्ष डिक चेनी ह्यांच्या निर्णयांवर प्रचंड टीकेची झोड उठवली. फेब्रुवारी २००७ मध्ये ओबामांनी आपण २००८ची अध्यक्षीय निवडणुक लढवणार असल्याचे जाहीर केले. डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या उमेदवारीसाठी घेण्यात आलेल्या चुरशीच्या प्राथमिक निवडणुकांमध्ये त्यांनी अनुभवी सेनेटर हिलरी क्लिंटन ह्यांचा पराभव केला. त्यांच्या सर्व प्रचारसभांना अभूतपूर्व असा प्रतिसाद लाभला आणि त्या जोरावर अमेरिकन मतदारांमध्ये (विशेषतः तरुण पिढीमध्ये) अध्यक्षीय निवडणुकीबद्दल प्रचंड उत्साह निर्माण करण्यात ते यशस्वी झाले. अध्यक्ष बुशच्या लोकप्रियतेला लागलेल्या ओहोटीचा त्यांना फायदा मिळाला. आपल्या बदल ह्या मुद्द्याच्या जोरावर ओबामांनी नोव्हेंबर २००८ मधील अध्यक्षीय निवडणुकीत विजय मिळवला. निवडणुकीच्या रात्री निकाल जाहीर झाल्यानंतर शिकागो शहरात लाखोंच्या संख्येने जमलेल्या चाहत्यांसमोर त्यांनी "अमेरिकेमध्ये बदल आला आहे" असे उद्गार काढले. .
पुन्हा डेमोक्रॅटिक पक्षाचे उमेदवार असलेल्या ओबामांनी नोव्हेंबर ६, २०१२ रोजी झालेल्या अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षाचे उमेदवार सेनेटर मिट रॉम्नी ह्यांचा ३०२ विरुद्ध २०३ मतांनी पराभव केला.
राजकीय भूमिका
अध्यक्ष जॉर्ज बुश ह्यांच्या इराकवर चढाई करण्याच्या निर्णयाला ओबामांनी प्रथमपासूनच ठाम विरोध दर्शविला आहे. अल कायदा ह्या अतिरेकी संघटनेचा शेवट करायचा असेल तर अमेरिकेने इराकवर नव्हे तर अफगाणिस्तानवर आपले लक्ष केंद्रित केले पाहिजे अशी ठाम भूमिका त्यांनी घेतली आणि त्यावर ते अजूनही कायम आहेत. आपण राष्ट्राध्यक्षपदी निवडुन आल्यानंतर अमेरिकेचे सैन्य इराकमधून १६ महिन्यात काढून घेऊ तसेच अफगाणिस्तानात अतिरिक्त ७,००० जवान पाठवू अशी घोषणा त्यांनी केली आहे. इराण हा मध्यपूर्वेतील सर्वांत धोकादायक देश आहे आणि तेथे यादवी टाळायची असेल तर इराणला अणुबॉम्ब विकसित करण्यापासून परावॄत्त करणे गरजेचे आहे, असे ओबामांचे ठाम मत आहे. इराण, उत्तर कोरिया व क्युबा ह्या देशांशी विनाशर्त वाटाघाटी करण्यास ओबामा तयार आहेत. कोणत्याही देशावर लष्करी कारवाई करण्यापुर्वी राजकीय वाटाघाटींना पूर्ण संधी द्यायला हवी, आणि सैन्य पाठवणे हा सर्वांत शेवटचा पर्याय असायला हवा ह्या विचारांचे ते आहेत.
ओबामांच्या मते तालिबान व अल कायदा ह्या अतिरेकी संगटनांना अमेरिका अथवा इतर लोकशाही राष्ट्रांवर अधिक दहशतवादी हल्ले करण्यापासुन थांबवायचे असेल, तर पाकिस्तानचे सहकार्य आवश्यक आहे. पाकिस्तानकडे जर ह्या संघटनांच्या अड्डयांबद्दल खात्रीलायक बातमी असेल आणि तरीही त्यांनी काही कारवाई केली नाही, तर अमेरिका पाकिस्तानच्या संमतीशिवाय ह्या ठिकाणांवर हल्ले करेल असे स्पष्ट विधान त्यांनी एका भाषणादरम्यान केले. आपले प्रशासन पाकिस्तान सरकारवर पाकिस्तानातील दहशतवादी संस्थांवर बंदी घालण्यासाठी दबाव आणेल तसेच अमेरिकेकडून मिळणाऱ्या आर्थिक व लष्करी मदतीचा पाकिस्तानने भारताशी युद्ध करण्यासाठी दुरुपयोग केला आहे असेही त्यांनी सांगितले आहे.
बुश प्रशासनाने ग्वांतानामो बे येथील लष्करी तळावर उघडलेल्या कुप्रसिद्ध बेकायदेशीर तुरुंगाला ओबामांनी तीव्र विरोध दर्शवला आहे आणि तो आपण बंद करणार असल्याचे जाहीर केले आहे. गर्भपातावर कायदेशीर बंदी घालण्याच्या ते विरोधात आहेत, तसेच शाळांमध्ये लैंगिक शिक्षण सक्तीचे करणे त्यांना मान्य नाही.
कौटुंबिक व खाजगी आयुष्य
बराक ओबामांनी आत्तापर्यंत २ पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांचे ड्रीम्स फ्रॉम माय फादर (Dreams from My Father) हे आत्मचरित्र १९९५ मध्ये तर द ऑडासिटी ऑफ होप (The Audacity of Hope) हे पुस्तक २००६ मध्ये प्रकाशित झाले आहे. आपल्या दुसऱ्या पुस्तकात त्यांनी आपले राजकीय विचार सविस्तर मांडले आहेत.
बास्केटबॉल हा ओबामांचा आवडता खेळ आहे. निवडणुकीच्या धामधूमीत विरंगुळ्यासाठी ते बऱ्याचवेळ बास्केटबॉलचा आधार घेत असत. अध्यक्षीय निवडणुकीला उभे राहण्यापूर्वी ओबामांनी आपण धुम्रपान सोडत असल्याचे जाहीर केले. २००८ साली एका मुलाखतीमध्ये त्यांनी तरुणपणी मद्यसेवन व अंमली पदार्थांचे सेवन केले असल्याची कबुली दिली.
बराक ओबामा हे धर्माने ख्रिश्चन आहेत. "आपले वडील त्यांच्या लहानपणी मुस्लिम होते पण तरुणपणापासुन ते नास्तिक बनले, तर आपली आई धार्मिक नव्हती", असे ओबामा आपल्या द ऑड्यासिटी ऑफ होप ह्या पुस्तकात लिहितात. ओबामांनी इंडोनेशियात शिकताना गुप्तपणे मुस्लिम धर्मांतर केले होते किंवा ते एका मदरश्यामध्ये शिकत होते अशा स्वरूपाच्या अफवा निवडणुकीच्या काळात उठवल्या गेल्या होत्या, पण त्या खोट्या आहेत असे निष्पन्न झाले. ओबामा शिकागोच्या ट्रिनीटी युनायटेड चर्च ऑफ क्राइस्ट (Trinity United Church of Christ)चे सभासद होते, पण त्या चर्चचे पाद्री जेरेमाइयाह राईट हे प्रार्थनांदरम्यान वारंवार वर्णद्वेषी व अमेरिकाविरोधी वक्तव्ये करीत असल्याची बातमी डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या प्राथमिक निवडणुकांदरम्यान बाहेर आल्यानंतर ओबामांनी पाद्री राईटशी (आणि पर्यायाने ट्रिनीटी चर्चशी) असलेले संबंध तोडून टाकले.
जागतिक लोकप्रियता
बराक ओबामांच्या श्रोत्यांना मंत्रमुग्ध करून टाकणाऱ्या भाषणशैलीमुळे त्यांची तुलना मार्टिन ल्युथर किंग, जुनियर बरोबर केली जाते. केन्यन वडील, अमेरिकन आई, हवाईमधील जन्म, इंडोनेशियातील शिक्षण आणि आयव्ही लीग विद्यापीठांमधून उच्चशिक्षण ह्या सर्व गोष्टींमुळे ओबामांच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक वेगळीच झालर मिळाली आहे ज्यामुळे ऐतिहासिक कृष्णवर्णीय अमेरिकन राजकारण्यांच्या तुलनेत त्यांचे वेगळेपण उठून दिसते. ओबामांच्या २० जानेवारी २००९ रोजी झालेल्या वॉशिंग्टनमधील राष्ट्राध्यक्षपदाच्या शपथविधी सोहळ्याला लाखो चाहत्यांनी थंडीची पर्वा न करता हजेरी लावली.
ओबामांची लोकप्रियता केवळ अमेरिका देशापुरतीच सीमित नाही. २००८ साली बीबीसीतर्फे घेण्यात आलेल्या एका कौलामध्ये २२ देशांच्या लोकांनी (भारतासह) ओबामांना पसंती दाखवली आणि १७ देशांच्या लोकांनी ओबामा निवडून आल्यानंतर अमेरिकेचे जगातील इतर देशांशी संबंध सुधारतील असे भाकित केले होते. निवडणुकीमध्ये ओबामा विजयी झाल्याचे जाहीर झाल्यानंतर जगभरात त्यांच्या चाहत्यांनी जल्लोष व्यक्त केला. ओबामांचा विजय केन्यामध्ये प्रचंड धुमधडाक्यात साजरा केला गेला. केन्याच्या राष्ट्राध्यक्षांनी ह्या आनंदाप्रीत्यर्थ एका दिवसाची राष्ट्रीय सुट्टी जाहीर केली. जगात इतरत्र युरोप, आशिया आणि दक्षिण अमेरिकेतील अनेक देशांमध्ये लोकांनी ओबामांच्या विजयाचे उत्साहाने व आशेने स्वागत केले. मात्र चीनमध्ये याबाबतीत अनास्था जाणवली तर पाकिस्तानात अनेकजण याबाबतीत साशंक होते.
समाजकार्य
१९९३ साली हार्वर्डहून शिकागोत परतल्यावर ओबामा कायदाहक्काचे वकील हा पेशा स्वीकारून कृष्णवर्णीय व गरीब समाजाच्या कायदेशीर हक्कांसाठी (मतदानहक्क, रोगनिवारण, इत्यादी) काम करत राहिले.
बाह्यदुवे
वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:अमेरिकन राजकारणी वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इलिनॉयमधील अमेरिकेचे सेनेटर
तांदळी
तांदळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
कच्छचे आखात
कच्छचे आखात हे भारताच्या पश्चिम सीमेजवळ कच्छ (Cutch) आणि सौराष्ट्र (काठेवाड) यांच्या मधल्या भागात आहे. कच्छचे रण (Runn) हे कच्छ आणि पाकिस्तानचा सिंध प्रांत यांच्या दरम्यान आहे. कच्छच्या रणाचा काही भाग वाळवंटी असून काही भागात दलदल असते. पावसाळा संपला आणि दलदल वाळून गेली की कच्छमधून पाकिस्तानला रणामधून खुष्कीच्या मार्गाने जाता येते. रणाच्या उत्तरेकडील मोठ्या वाळवंटी प्रदेशाची पूर्व-पश्चिम लांबी १६० मैल, तर दक्षिणोत्तर रुंदी ८० मैल आहे. दुसरा भाग पहिल्याच्या दक्षिणेला आहे. हे दोन्ही भाग एकमेकांनाना निमुळत्या जमीनपट्टीने जोडलेले असून त्या दोम्ही भागांना एकत्रितपणे कच्छचे रण म्हटले जाते यापैकी उत्तरेकडील भागाचे क्षेत्रफळ सात हजार चौरस मैल व दक्षिण भागाचे क्षेत्रफळ दोन हजार चौरस मैल आहे. भारतीय स्वातंत्र्यापूर्वीसुद्धा हे रण हा कच्छचा एक भाग होते. त्याचे प्रशासन ?) कच्छमार्फत चालवले जात होते. आताही आहे.
भारताच्या विभाजनानंतर पाकिस्तानात समाविष्ट झालेला सिंध प्रांत व भारतात राहिलेला कच्छ प्रदेश हे रणामुळे दुरावले गेलेले शेजारशेजारचे प्रदेश होते. कच्छचे रण/आखात हा कधीच सिंधचा भाग नव्हता. इसवी सन १८७२ ते १९४३ च्या सरकारी नकाशांत कच्छचे रण हा कच्छचा भाग असल्याचे दिसते.
कच्छचे आखात हे आता गुजरात राज्यातील आखात असून कांडला बंदर या आखाताच्या किनाऱ्यावर आहे. या आखातातील सगळ्यात खोल बिंदू समुद्रसपाटीखाली १२२ मीटर आहे.
वर्ग:आखाते वर्ग:गुजरात
शॉर्ट फिल्म थिएटर
शॉर्ट फिल्म थिएटर ही पुणे येथे असलेली लघुचित्रपट वितरण संस्था आहे. ही संस्था जानेवारी २०१७ मध्ये स्थापन झाली. या संस्थेचे कार्यक्षेत्र सोशल मिडिया मार्फत लघुचित्रपटांना प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवणे आहे. काही महिन्यांतच या संस्थेने जगभरातील २,२०० पेक्षा अधिक लघुचित्रपट उपलब्ध केले आहेत, जगभरातील लघुपट एका संकेतस्थळावर प्रेक्षकांना पाहता यावेत यासाठी ही संस्था प्रयत्नशील आहे, लघुपट निर्माते किवा प्रेक्षकांना ही संस्था कोणतेही शुल्क आकारत नाही.
स्थापना
शॉर्ट फिल्म थिएटर या संस्थेची स्थापना जानेवारी २०१७ रोजी पुणे येथे सौ. प्राजक्ता अजित केरुरे यांनी केली.
बाह्य दुवे
वर्ग:चित्रपट
लिबरेशन टायगर्स ऑफ तमि़ळ ईलम
एल.टी.टी.ई. तथा लिबरेशन टायगर्स ऑफ तमिळ ईलम (तमिळ: தமிழீழ விடுதலைப் புலிகள்; सिंहला: දෙමල ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය) ही श्रीलंकेत स्वतंत्र तमिळ भाषिक राष्ट्रासाठी लढणारी एक फुटीरवादी संघटना आहे. या संघटनेला भारतासह अनेक राष्ट्रांनी दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित केलेले आहे.
१९७६ साली वेलुपिल्लई प्रभाकरन ह्याने स्थापन केलेली ही संघटना अनेक वर्षे श्रीलंकेच्या उत्तर भागामध्ये कार्यरत होती. एल.टी.टी.ई.ने आपल्या अस्तित्वादरम्यान श्रीलंकेमध्ये अनेक दशशतवादी हल्ले घडवून आणले. १९९१ मध्ये माजी भारतीय पंतप्रधान राजीव गांधी व १९९३ साली श्रीलंकेचे राष्ट्राध्यक्ष रणसिंघे प्रेमदासा ह्यांची हत्त्या देखील तमिळ वाघांनीच केली. जून २००९ मध्ये झालेल्या अंतर्गत युद्धामध्ये श्रीलंकेच्या लष्कराने एल.टी.टी.ई.ला नेस्तनाबूत केले. एल.टी.टी.ई.चे जवळजवळ सर्व पुढारी मारले गेले किंवा अटक करण्यात आले.
बाह्य दुवे
तमिळ संकेतस्थळे श्रीलंका सरकार संकेतस्थळ
वर्ग:श्रीलंका वर्ग:दहशतवादी संघटना वर्ग:तमिळनाडूमधील चळवळी
जून २
बाह्य दुवे
मे ३१ - जून १ - जून २ - जून ३ - जून ४ (जून महिना)
जानेवारी १९
बाह्य दुवे
जानेवारी १७ - जानेवारी १८ - जानेवारी १९ - जानेवारी २० - जानेवारी २१ - (जानेवारी महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
संख्यालेखन
संख्यालेखन ही संख्येचे विविध प्रकारे लेखन करण्याच्या पद्धती होय.
गणित विषयाची सुरुवात संख्या मोजण्यापासून होते. १,२,३,४ याप्रमाणे संख्या मोजल्या, तरी त्या लिहिण्याचे काम अनेक संस्कृतींच्या मध्ये वेगवेगळे झालेले दिसते. उदाहरणार्थ रोमन पद्धतीत I हे अक्षर १ साठी, X हे अक्षर दहासाठी असे नियम होते. V हे अक्षर ५ साठी तर ४ साठी IV, ६ साठी VI असे लिहिले जाई. मोठ्या किमतीच्या अक्षरानंतर लहान किमतीचे अक्षर म्हणजे त्यांची बेरीज, मोठ्या किमतीच्या अक्षराच्या आधी लहान किमतीचे अक्षर म्हणजे लहान अक्षराने केलेली वजाबाकी असे संकेत होते. मोठ्या संख्यांच्या साठी नवनवी अक्षरे लागत होती. या सगळ्यांपेक्षा भारतीय लोकांनी शोधलेली शून्यासह दशमान पद्धत खूप सुलभ असल्यामुळे सर्व जगात ती स्वीकारली गेली.
तपोवन (मंगरुळपीर)
तपोवन हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
खाडगाव (नांदगाव)
खाडगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
ओटो फॉन बिस्मार्क
आपल्या त्याच्या धोरणी व प्रभावी नेतृत्व तसेच शांतताप्रिय परराष्ट्रधोरणांमुळे युरोपात शांततेचे वातावरण टिकून राहिले. सम्राट पहिल्या विल्हेल्मच्या मृत्यूनंतर काही काळातच इ.स. १८८८ साली सत्तेवर आलेल्या दुसऱ्या विल्हेल्मला बिस्मार्कचे शांतीवादी विचार पटले नाहीत व त्याने १८९० साली त्याने बिस्मार्कला चान्सेलरपदाचा राजीनामा देण्यास भाग पाडले. त्यानंतरच्या काळात वसाहतवादी विचारांच्या विल्हेल्मने झपाट्याने लष्करबळ वाढवून जर्मनीला पहिल्या महायुद्धाकडे ढकलले.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीचे चान्सेलर वर्ग:इ.स. १८१५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८९८ मधील मृत्यू
पॉल रेनॉ
पॉल रेनॉ (ऑक्टोबर १५, इ.स. १८७८ - सप्टेंबर २१, इ.स. १९६६) हा फ्रांसचा राजकारणी व पंतप्रधान होता.
व्यवसायाने वकील असलेल्या रेनॉने दोन महायुद्धांच्या दरम्यानच्या काळात फ्रांसचे नेतृत्व केले.
रेनॉ, पॉल रेनॉ, पॉल रेनॉ, पॉल
राधे (हिंदी चित्रपट)
राधे हा भारतीय हिंदी भाषेचा  चित्रपट आहे जो प्रभु देवा दिग्दर्शित आहे आणि सलमान खान, सोहेल खान आणि अतुल अग्निहोत्री निर्मित आहे. या चित्रपटात सलमान खान, दिशा पटानी, रणदीप हूडा, जॅकी श्रॉफ आणि मेघा आकाश मुख्य आहेत. हा चित्रपट १३ मे २०२१ रोजी प्रदर्शित होणार आहे.
बाह्य दुवे
राधे आयएमडीबीवर
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
श्याम नंदन प्रसाद मिश्रा
श्याम नंदन प्रसाद मिश्रा (२० ऑक्टोबर इ.स. १९२० – २५ ऑक्टोबर इ.स. २००४) हे एक भारतीय राजकारणी होते. २८ जुलै १९७९ – १३ जानेवारी इ.स. १९८० दरम्यान ते भारताचे परराष्ट्रमंत्री होते. त्यांचा जन्म इ.स. १९२० मध्ये गोनावान, पटना येथे झाला. त्यांचे शिक्षण शिरसंद, मुजफ्फरपूर आणि लॉ कॉलेज, पटना येथे झाले.
विमेन्स लाइवलीहूड राइट्स (पुस्तक)
"विमेन्स लावलीहूड रायट्स: रिकास्टिंग सिटीझनशिप फॉर डेवलप्मेंट" या पुस्तकामध्ये पर्यावरणवादी संशोधक सुमी कृष्णा यांनी शोधनिबंधातून विकास आणि नागरिकत्व या मुख्य संकल्पनांच्या इतिहासाची चिकित्सा करण्याचा प्रयत्न केलेला आहे. हे पुस्तक २००७ मध्ये, सेज प्रकाशनाने प्रकाशित केलेले आहे.
श्याम नंदन प्रसाद मिश्रा
संदर्भ
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:इ.स. १९२० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:भारतीय परराष्ट्रमंत्री
विमेन्स लाइवलीहूड राइट्स (पुस्तक)
महत्त्वाचे मुद्दे
पुस्तकाच्या प्रस्तावनेमध्ये लेखिकेने विविध मतमतांतरे एकत्रितपणे आणण्याचा प्रयत्न केलेला आहे. ‘विकास’ ही विस्तृत अशी संकल्पना आहे तसेच विविधरित्या या संकल्पनेचे अन्वयार्थ लावले गेलेले आहेत. या प्रकरणामध्ये स्थिर विकास आणि स्थिर उपजीविका या दोन संकल्पनांतील फरक स्पष्ट केलेला आहे. नागरिकत्वाच्या संकल्पनेला, विकासातील आरोग्य, शिक्षण, नैसर्गिक स्त्रोतांची उपलब्धता व स्त्रियांचे, तसेच लहान मुले, वृद्ध, दलित, आदिवासी व इतर वंचित घटक यांचे हक्क या घटकांचा समावेश करत विस्तृत करण्याची आवश्यकता आहे. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांच्या उपजीविकेच्या आणि नैसर्गिक साधनसंपत्ती (जमीन, पाणी, जंगल इ.) उपभोगण्याच्या तसेच, प्रतिष्ठित व सुरक्षित काम व रोजगार करण्याच्या हक्कांचे दमन होताना दिसते. या हक्कांची पूर्तता व्हायलाच हवी. याकरिता, स्त्रियांचे संघटन वाढताना दिसून येत आहे. तसेच, त्या त्यांच्या कर्तेपणाची मांडणी करत आहेत(निर्णयक्षमता, काम आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील सहभाग).
सारांश
या पुस्तकाची विभागणी ६ भागांत करण्यात आलेली आहे. रिकग्निशन अंड रिसोर्स राईटसम या पहिल्या भागामध्ये ३ शोधनिबंध आहेत. एस. आर. रामदास आणि एस. एन. घोटगे पहिल्या निबंधामध्ये, डोंगर, जंगले, कमी पर्जन्यमान असणारी ठिकाणे, जलसिंचनाचा अभाव असणारी ठिकाणे अशा ठिकाणच्या स्थलांतरित शेतीवर ज्यांची उपजीविका अवलंबून आहे अशा वर्गाच्या विशेष परिस्थितीबद्दल व आव्हानांबद्दल चर्चा करतात. विविध समाजघटकांच्या संघर्षाद्वारे जसे कि, पोटु या आंध्रप्रदेश मधील आदिवासी शेतकरी व दक्खनमधील मेंढपाळ स्त्रियांच्या उदाहरणाद्वारे या शोधनिबंधांमध्ये मांडणी होताना दिसून येते.
दुसऱ्या शोधनिबंधामध्ये एन.एम.सिंग जंगल व्यवस्थापनाच्या कृतीकार्यक्रमातील स्त्रियांचा वाढता सहभाग, शिवाय या संघटनक्षेत्रातील त्यांचे उदयास येणारे नेतृत्व याची चर्चा करतात. तर पी. थमीजोली, पी.आर.प्रभाकर हे तिसऱ्या शोधनिबंधांमध्ये इरुला जमाती (मुख्यतः इरुला स्त्रियांनी)सागरी पाणथळ जागांचे व्यवस्थापन, मँग्रो जंगलांचे जतन, मच्छीमार संघटन, मासेमारीचे हक्क तसेच त्यांच्या जमातीय अस्मितेकरिता, कायदेशीर चौकटीत जमातीचा समावेश करत, कायदेशीर ओळख मिळवून घेणे याकरिता असणारा संघर्ष व विविध कृती याबद्दलच्या संशोधनाची मांडणी करतात. वर्क अंड इम्प्लॉयमेंट स्ट्रेटीज या दुसऱ्या विभागामध्ये, प.बंगाल, मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्र या तीन प्रदेशांवर आधारित तीन संशोधनपर शोधनिबंधांचा समावेश केलेला आहे. पहिल्या शोधनिबंधामध्ये, दामोदर नदीच्या काठावरील कुटुंबात, कुटुंबप्रमुख असणाऱ्या स्त्रियांना कुठल्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो याची चिकित्सा केलेली आहे. दुसरा शोधनिबंध हा EAS (रोजगार हमी योजना)चे कृतीकार्यक्रम व झाबुआ जिल्ह्यावर यांचा झालेला परिणाम या संशोधनावर आधारित आहे. तर तिसऱ्या शोधनिबंधामध्ये, उस्मानाबाद जिल्ह्यात, बचत गटाच्या माध्यमातून स्त्रिया रोजगार हमी योजनेअंतर्गत छोट्या व्यावसायिक बनण्याच्या इच्छा कशा बाळगत आहेत याची चर्चा केलेली आहे. द चॅलेंजस ऑफ डेमोक्रॅटिक गव्हरनंस या तिसऱ्या भागामध्ये दोन शोधनिबंध आहेत. यातील पहिला शोधनिबंध अरुणाचल प्रदेश सिमाराज्यावर आधारित आहे. या राज्यामध्ये आदिवासी जमातींची लोकसंख्या आढळते. विकासाच्या काही निर्देशांकाबाबत जसे कि, दरडोई उत्पन्न, साक्षरता याबाबतची स्थिती ठीक असली तरी साक्षरता व आरोग्य याबाबतची लिंगभाव असमानता या राज्यांमध्ये दिसून येते.
आर्थिक विकास आणि लिंगभाव संबंध या दोहोंबाबत या प्रकरणात लेखक सविस्तरपणे चर्चा करतात. तर दुसऱ्या शोधनिबंधामध्ये ग्रामीण मिझोराममधील माध्यमिक शाळांतील (वर्ग ५ वी ८वी) सहभागाचे निरीक्षण तसेच त्यांच्या हिंदीच्या पाठ्यपुस्तकांची चिकित्सा केलेली आहे. ही पाठ्यपुस्तके लिंगभाव पूर्वग्रहातून तयार झालेली दिसतात. जसे कि मुले ही क्रियाशील, खेळात, अभ्यासात रस असणारी, तर मुली या निष्क्रिय, मंद असतात. अशा पूर्वग्रहदुषित लिंगभाव भूमिकांची मांडणी या पाठ्यपुस्तकांतून होताना दिसते. वर्गामध्ये मुले व मुली या दोहोंमध्ये कशा पद्धतीचा संवाद, संपर्क आहे याची चिकित्सा या शोधनिबंधामध्ये केलेली आहे. रिकन्स्ट्रकटिंग इन्स्टीट्युशनल सिस्टीम या चौथ्या भागामधील शोधनिबंधामध्ये, शेती संशोधनातील लिंगभाव, स्त्रिया आणि पाणी धोरण, जमिनीवरील स्त्रियांचे संपत्तीबाबतचे हक्क, शेतीविषयक निर्णयधोरणांत स्त्रियांचा सहभाग, समांतर दिवाणी कायदा आणि गोव्यातील विवाह आणि वारसाहक्क यांतील सहसंबंधांची चर्चा केलेली आहे. विमेन्स कालेक्टिव्ह एजन्सी, डेव्हलपमेंट आणि सिटीजनशीप या पाचव्या भागात तीन शोधनिबंध आहेत. पहिल्या शोधनिबंधांमध्ये कर्नाटकातील महिला समाख्या कर्नाटक (MSK) कार्यक्रम या महिला संघटनाच्या सभा व वेतन मिळवून देणाऱ्या कामाबद्दलची चर्चा केलेली आहे. या महिला समाख्या कार्यक्रमाने स्त्रियांचे संघ बनविलेले आहेत व ग्रामीण भागातील स्त्रियांच्या शिक्षणाकरिता व सक्षमीकरणाकरिता निश्चित कृतिकार्यक्रम करणे हा या संघ्त्नाचा उद्देश आहे.
दुसऱ्या शोधनिबंधामध्ये मध्यप्रदेश, उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड या राज्यांतील ६७ बचतगटांचा अभ्यास केलेला आहे. बचतगटामुळे ग्रामपंचायतीतील स्त्रियांचा अभ्यास सहभाग कसा वाढलेला आहे व स्त्रिया कर्त्या म्हणून पुढे येत आहेत का, याची मांडणी केलेली आहे.
तिसऱ्या शोधनिबंधामध्ये राजस्थानमधील नागरिकत्व, उपजीविकेची हमी आणि राज्याने लिंगभाव समानतेसाठी घेतलेला पुढाकार या सर्वांतील सहसंबंधांची मांडणी इथे केलेली आहे. दिग्निटी इन स्ट्रगल: लेसन्स फ्रोम द पास्ट या ६व्या भागातील हा एकचं शोधनिबंध आहे. स्त्री विकास कार्यक्रमाने (WDP) शासनाच्या साथीन योजनेला जो पूर्णतः विरोध केला व राजस्थानमध्ये साथीनिंनी जे आंदोलन उभे केले त्याची चर्चा या शोध निबंधात केलेली आहे.
योगदान
या पुस्तकाला इंग्रजी भाषिक छापील माध्यमांनी, त्याचप्रमाणे भारतातील लोकप्रशासन व लिंगभाव अध्ययन या ज्ञानशाखांच्या आधुनिक जर्नल्सने खूप चांगला प्रतिसाद दिलेला आहे.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
जुळे
मातेच्या गर्भाशयात, एकाच बिजांडापासुन विभक्त होउन वा दोन वेगवेगळ्या बिजांडाच्या व शुक्राणुंच्या मिलनामुळे निर्माण झालेल्या दोन गर्भास जुळे म्हणतात. यात दोन्ही गर्भ मुले किंवा मुली, किंवा एक मुलगा व एक मुलगी अशी राहु शकतात.
सयामी जुळे
वर्ग:गर्भारपण वर्ग:प्रजनन
मंगोलिया
मंगोलिया (मूळ उच्चार: माँगोल्या/मोंगोल्या) हा पूर्व व मध्य आशियातील एक देश आहे. मंगोलियाच्या उत्तरेला रशिया व इतर तिन्ही दिशांना चीन देश आहेत. उलानबातर ही मंगोलियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. मंगोलिया हा जगातील सर्वात तुरळक लोकवस्ती असलेला स्वतंत्र देश आहे. येथील लोकसंख्या घनता केवळ १.७५ प्रति चौरस किमी इतकीच आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:पूर्व आशियाई देश वर्ग:विस्तार विनंती
५ पॅरा रेजिमेंट (भारत)
ही रेजिमेंट भारतीय लष्कर तील एक रेजिमेंट आहे. ही कारगिल युद्ध सहभागी  होती.
कारगिल युद्ध
२ जवान शहीद
हे ही पहा
वर्ग:भारतीय सैन्याच्या रेजिमेंट
आम्लवेतस
आम्लवेतस (Rumex Vesicarius) ही एक औषधी वनस्पती आहे.
संदर्भ व टीप
वर्ग:औषधी_वनस्पती
स्टीव क्रॉफ्ट
स्टीव क्राफ्ट हे नासाचे डेप्युटी डायरेक्टर आहेत. नासा ल्यांगले संशोधन केंद्र हे सर्वात जुने संशोधन केंद्र आहे, त्यात ते नासाच्या परकीय संबंधाबद्दल कामकाज बघतात.
अवश्य पहा
नासा नासा ल्यांगले संशोधन केंद्र
केरळ पर्यटन
केरळ राज्य आपल्या अमर्याद निसर्गसौंदर्य,बैकवाटर,लहान-मोठे तलाव,कॉफी च्या बागा,हत्तीं चे कळप,थंड हवेची ठिकाणे या व अशा बऱ्याच वैशिष्ठ्यांमुळे दरवर्षी लाखो पर्यटकांना आपल्याकडे आकर्षून घेते. वर्ग: भारतीय पर्यटन उद्योग*/ राज्यानुसार पर्यटन
केरळ बद्दल अधिक माहिती.
केरळ राज्याची निर्मिती १ नोव्हेंबर १९६१ रोजी झाली.थिरूवनंतपुरम ही केरळची राजधानी असून थिरूवनंतपुरम,कोची,कोझिकोड,कोल्लम,थ्रिसूर,कन्नूर,अल्लेप्पी,कोटायम,पल्लकड,मल्लपुरम ही काही महत्त्वाची शहरे आहेत.
‘Kerala- Gods own Country’  या शीर्ष ओळीसह केरळ ने पर्यटन क्षेत्रात मोठी प्रगती केली असून देशाच्या पर्यटन उद्योगामध्ये आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.
शहरे व खेड्यांना जोडणाऱ्या नदी,तलाव व कालवे यांच्या बैकवाटर मधील पर्यटनासाठी,मुन्नार,थेकडी येथील  कॉफी मसाल्याच्या बागा, आयुर्वेदिक केरळी मसाज साठी दरवर्षी असंख्य पर्यटक केरळला भेट देतात.
हनिमून ट्रीप असुद्या अगर कौटुंबिक,सुट्टीमध्ये फिरण्यासाठी अनेक पर्यटन स्थळे केरळ मध्ये आहेत.निसर्गरम्य वातावरणाबरोबरच मनःशांतीचा अनुभव केरळ मध्ये नक्कीच मिळतो.
केरळला कसे जावे?
१)विमानमार्ग: (By flight): केरळ मधील कोची(cok),थिरूवनंतपुरम(trv)व कोझिकोड(ccj) हे तीन प्रमुख विमानतळ असून कोची व थिरूवनंतपुरम या दोन्ही विमानतळा वरून देशांतर्गत व आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा नियमित सुरू असते,तर कोझिकोड या विमानतळावरून देशांतर्गत व आखाती देशांसाठी विमानसेवा उपलब्ध असते.
राजधानी,दुरोन्तो,मेल एक्सप्रेस अशा जलद व आरामदायी रेल्वे केरळला जाण्यासाठी उपलब्ध असतात.केरळ मध्ये इतर २०० रेल्वे स्टेशन असून राज्यांतर्गत रेल्वे प्रवास सहजतेने करता येतो.
३)रस्ता मार्गाने (By road): केरळ मध्ये रस्त्यांचे जाळे उत्तम असून मोटारीने अथवा बस ने पर्यटन करणे पर्यटक पसंत करतात.कधी समुद्राकडेने तर कधी गर्द हिरव्या वनराईतून,कधी बै क वाटरच्या कडेने तर कधी कॉफीच्या मळ्यातून प्रवास करणे हा सुखद अनुभव असतो.
निसर्ग सौंदर्य पाहण्यासाठी व कॅमेऱ्यात कैद करण्यासाठी वेळोवेळी मोटार थांबवावी लागते.शेजारच्या कर्नाटक,तामिळनाडू व गोवा या राज्यातून केरळ साठी राज्य परिवहन मंडळाच्या आरामबस व खासगी वोल्वो बस नियमित सुटतात.केरळ मधील पर्यटन स्थळे
झाडगाव (वर्धा)
झाडगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
डोंबिवली विधानसभा मतदारसंघ
डोंबिवली विधानसभा मतदारसंघ - १४३ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, डोंबिवली मतदारसंघात ठाणे जिल्ह्याच्या कल्याण तालुक्यातील कल्याण डोंबिवली महानगरपालिके च्या वॉर्ड क्र. ५७ ते ६५. ६८ आणि ७८ ते ९६ यांचा समावेश होतो. डोंबिवली हा विधानसभा मतदारसंघ कल्याण लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय जनता पक्षाचे रविंद्र दत्तात्रय चव्हाण हे डोंबिवली विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
जून ३
बाह्य दुवे
जून १ - जून २ - जून ३ - जून ४ - जून ५ (जून महिना)
विशाखापट्टणम रेल्वे स्थानक
विशाखापट्टणम जंक्शन (విశాఖపట్నం జంక్షన్) हे आंध्र प्रदेशच्या विशाखापट्टणम शहरामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. विशाखापट्टणम भारतीय रेल्वेच्या पूर्व तटीय रेल्वे क्षेत्रामध्ये असून ते वॉल्टेअर रेल्वे विभागाचे मुख्यालय आहे. हावडा-चेन्नई हा भारताच्या पूर्व किनारपट्टी भागातून धावणारा प्रमुख रेल्वेमार्ग विशाखापट्टणम शहरामधून जात असला तरीही विशाखापट्टणम स्थानक ह्या मार्गावर नाही. विशाखापट्टणम हे एक टर्मिनल असून येथे येणाऱ्या सर्व गाड्यांना एकाच मार्गाने परतावे लागते. विशाखापट्टणम व हैदराबाद रेल्वे स्थानकांदरम्यान धावणारी गोदावरी एक्सप्रेस ही येथील सर्वात प्रसिद्ध रेल्वेगाडी आहे.
महत्त्वाच्या रेल्वेगाड्या
रे वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील रेल्वे स्थानके
सिनेगॉग
सिनेगॉग (Synagogue; हिब्रू: בית כנסת) हे ज्यू धर्मीय लोकांचे प्रार्थनाघर आहे. सिनेगॉगमध्ये प्रार्थनेसाठी एक मोठी खोली व अभ्यास व चर्चांसाठी अनेक लहान खोल्या असतात. सिनेगॉग ही एक पवित्र वास्तू असून तिचा वापर केवळ धार्मिक कामांकरिताच करणे बंधनकारक आहे. आधुनिक सिनेगॉगमध्ये धार्मिक शाळा, ग्रंथालय, स्वयंपाकघर इत्यादी सोयी असू शकतात.
तऱ्हाळा (मंगरुळपीर)
ताऱ्हाळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
ॲलिक बॅनरमन
बॅनरमन, ऍलिक वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
प्रभाकर देशकर
पं. महामहोपाध्याय प्रभाकर देशकर (इ.स. १९२८ - १० एप्रिल, इ.स. २०१२:नागपूर, महाराष्ट्र) हे एक शास्त्रीय संगीत गाणारे मराठी गायक होते. त्यांनी कट्यार काळजात घुसली या सह अनेक संगीत मराठी नाटकांत गायनासह अभिनय केला आहे.
नागपूर विद्यापीठातून पदवी घेतल्यानंतर देशकर यांनी अखिल भारतीय गांधर्व संगीत विद्यालयाची संगीत अलंकार पदवी मिळविली. त्यांनी प्रारंभी पं. शंकरराव सप्रे, त्यानंतर गायनाचार्य पं. शंकरराव प्रवर्तक आणि त्यानंतर डॉ. वसंतराव देशपांडे यांच्याकडे संगीताचे शिक्षण घेतले होते.
तऱ्हाळा (मंगरुळपीर)
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
प्रभाकर देशकर
पूर्वी बुटी संगीत महाविद्यालय व नंतर भाऊसाहेब शेवाळकर या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या नागपूरच्या संगीत महाविद्यालयाचे प्रभाकर देशकर हे १९६९ पासून प्राचार्य होते. नागपूर दूरदर्शन आणि आकाशवाणीचे ते अ श्रेणी कलाकार होते. इ.स. २०१४ मध्ये डॉ. वसंतराव देशपांडे यांच्या स्मृतिनिमित्त झालेला कार्यक्रम हा त्यांचा संगीताचा शेवटचा कार्यक्रम होता.
प्रभाकर देशकर हे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या संस्कार भारती (स्थापना इ.स. १९८१) या ललित कला विषयक अखिल भारतीय संस्थेत संगीत विभागाचे प्रमुख होते.
प्रभाकर देशकर यांना मिळालेले पुरस्कार आणि सन्मान
वर्ग:मराठी गायक वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
भर्तृहरी माहताब
भर्तृहरी माहताब ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
खरे वाचन मंदिर
खरे वाचन मंदिर हे महाराष्ट्राच्या मिरज शहरातील ग्रंथालय आहे याची स्थापना ९ नोव्हेंबर, १९१९ या दिवशी झाली.
संदर्भ
वर्ग:मिरज वर्ग:महाराष्ट्रातील ग्रंथालये
रत्‍नचिकित्सा
या संपूर्ण लेखास कृपया संदर्भ देण्यास मदत करा ही विनंती. आयुर्वेदिक पद्धतीने रत्‍नांवर प्रक्रिया करून त्यापासून औषध बनवून व ते रोग्यास देऊन किंवा ज्योतिष्यशास्त्रानुसार रोग्यास विशिष्ट रत्‍न धारण करावयास लावून करण्यात येणाऱ्याया रोगचिकित्सेस रत्‍नचिकित्सा म्हणतात.
आयुर्वेद
यात काही विशिष्ट पद्धतीने त्या रत्‍नांचे भस्म तयार करण्याची पद्धत आहे. जसे- मौक्तिकभस्म, माणिक्यभस्म, गोमेदमणि भस्म, तार्क्ष्य भस्म, वैडूर्य भस्म, पुष्पराग भस्म, नीलम भस्म, राजावर्त भस्म, वैक्रांतभस्म, प्रवाळ भस्म इत्यादी.
ज्योतिष
एखाद्या रोग्याच्या शरीरात एखाद्या विशिष्ट रसायनाची कमतरता एखाद्या विशिष्ट रत्‍नाच्या धारणाने कमी होते अशी धारणा आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:ज्योतिष वर्ग:आयुर्वेद वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
दशमान पद्धत
अतिप्राचीन भारतामधे गणित शास्त्रावर बरेच संशोधन झाले आहे. त्यावेळापासून भारतीयांनी गणितासाठी वापरलेल्या चिन्हांना अंक असे म्हटले जाते. हेच अंक (१, २, ३, ४, ५, ६, ७, ८, ९, ०) सध्याच्या दशमान पद्धतीचे जनक आहेत. यातील दहाव्या चिन्हाच्या(अंक-०) शोधामुळे आपल्या दशमान पद्धतीला सुरुवात झाली.
या दहाव्या अंकास संस्कृत भाषेत शून्य हे नाव आहे. "ख", "गगन", "आकाश", "नभ", "अनंत", "रिक्त", "पुज्य" अशी अनेक नावे त्यावेळी वापरली जात असत. आता ही शिक्षक अंक शिकवताना 'एकावर पुज्य दहा, दोनवर पुज्य वीस' अशी उजळणी घेतात. या (शून्य) अंकाची गरज असल्याचे प्रथम भारतीय गणितज्ञांना जाणवले. आसा ह्या वैदिक काळाच्या आरंभी होऊन गेलेल्या वायव्य भारतात राहाणाऱ्या भारतीय गणितज्ञांनी जगात सर्वप्रथम दशमान पद्धतीची संकल्पना मांडली. अंकांच्या स्थानानुसार त्याची किंमत बदलेल या आसा यांनी मांडलेल्या संकल्पनेतून जगाला अंकलेखनाच्या दशमान पद्धतीची देणगी मिळाली. अशा रितीने लिहिलेले आकडे हिंदासा (हिंद देशातील आसा) या नावाने ओळखले जाऊ लागले. आसांच्या या शोधामुळे गणिताची प्रगती वेगाने होण्याला हातभार लागला.
साधारणत: इसवी सन ५०० मध्ये आर्यभट्ट या भारतीय गणितज्ञांनी दशमान पद्धतीचा वापर करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी शून्य या अंकासठी "ख" या शब्दाचा वापर केला. त्याला नंतर शून्य असे म्हटले गेले.
संदर्भ
शोधांच्या जन्मकथा - भाग १, लेखिका- नंदिनी थत्ते, ग्रंथघर प्रकाशन, आवृत्ती - १९८९, पान ४ - ७, पान ५३.
हेसुद्धा पहा
द्विमान पद्धत
पंचमान पद्धत
द्वादशमान पद्धत
षोडषमान पद्धत
रोमन पद्धत
वर्ग:अंकगणित वर्ग:संख्या प्रणाली
रंगो बापूजी
रंगो बापूजी गुप्ते अथवा रंगो बापूजी (???? - इ.स. १८८५) हे सातारा संस्थानचे छत्रपती प्रतापसिंह भोसले ह्यांचे कारभारी आणि वकील होते. श्रीशिवछत्रपतींचे पहिले साथीदार दादाजी नरसप्रभु यांच्या वंशातील, चांद्रसेनीय कायस्थ प्रभु ज्ञातीतील रंगो बापूजी ह्यांनी प्रखर स्वामिनिष्ठा, बुद्धिमत्ता, लेखन आणि वक्तृत्वकौशल्य ह्या आपल्या गुणांच्या जोरावर ईस्ट इंडिया कंपनी सरकारविरुद्ध जवळपास १३-१४ वर्षे सनदशीर मार्गाने लढा दिला.
छत्रपतींची वकिली
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या घराण्याचे अखेरचे वारस सातारचे राजे छत्रपती प्रतापसिंह १८०८ साली गादीवर आले. संस्थानावर डोळा असणाऱ्या ईस्ट इंडिया कंपनीच्या इंग्रजांनी दरबारातील काही असंतुष्ट मंडळींच्या संगनमताने महाराजांविरुद्ध कट कारस्थाने करण्यास सुरुवात केली. ह्या कारस्थानांना तोंड देण्यासाठी छत्रपतींनी आपले कारभारी रंगो बापूजी ह्यांची वकील म्हणून नेमणूक केली आणि त्यांना कंपनी सरकारपुढे आपली बाजू मांडायला सांगितले.
अगोदर नेमलेल्या दोन वकिलांतर्फे केलेली शिष्टाई फसल्यावर रंगो बापूजी स्वतः महाराजांची बाजू मांडण्यासाठी इ. स. १८४०मध्ये लंडनला गेले. त्यांच्या आणि महाराज यांच्यामधील लंडन-सातारा असा सुरू झालेला पत्रव्यवहार कारस्थानातील प्रमुख बाळाजीपंत नातू ह्यांनी इंग्रजांच्या हाती देण्यास सुरुवात केली. हे ओळखल्यावर रंगो बापूजींनी चाणाक्षपणे असली आणि नकली पत्रव्यवहार वेगवेगळ्या लखोट्यांमध्ये आणि डाकेने पाठवून कारस्थान्यांना काटशह दिला.
लंडनस्थित रंगो बापूजी सफाईदारपणे इंग्रजी बोलू शकत होते. आपल्या संभाषण चातुर्याच्या आणि लेखन/वक्तृत्व कौशल्याच्या जोरावर त्यांनी सातारच्या आणि मुंबईतल्या कंपनी सरकारातल्या इंग्रज अधिकाऱ्यांची कृष्णकृत्ये पुराव्यासकट चव्हाट्यावर आणली. इ.स. १८४६-१८४७मध्ये त्यांनी सातारची बाजू मांडण्यासाठी जाहीर भाषणे दिली, पत्रव्यवहार/अर्ज केले, पुस्तके छापली. १४ ऑक्टोबर १८४७ रोजी छत्रपती प्रतापसिंहांचा मृत्यू झाल्यानंतर त्यांचा वकील असणाऱ्या बापूंनी बालछत्रपतींचे पालक आणि मयत छत्रपतींच्या संपदेचे विश्वस्त ह्या नव्या भूमिकेतून सातारची बाजू पुढे मांडली. दुर्दैवाने त्यांची ही भूमिका कंपनी सरकारने कायमच अमान्य केली.
१३-१४ वर्षांच्या अथक प्रयत्नांनतर मात्र रंगो बापूजी लंडनहून भारतात परतले आणि त्यांनी वकिली सोडली. "कायदेबाजी करून इंग्रजांशी इकाडा देणारा रंगोबा आता मेला यावरून काय ते समजा" असे आपल्या घरच्या मंडळींना त्यांनी सांगितले. इतकी वर्षे आपल्या राजाला न्याय मिळावा म्हणून सर्वस्व बलिदान करणारे रंगो बापुजी आता मायदेशाला परत जाणार, ह्या बातमीमुळे कष्टी झालेल्या त्यांच्या इंग्लंडमधील मित्रांनी त्यांना निरोपादाखल एक मोठे सुंदर चांदीचे तबक गौरवचिन्ह म्हणून दिले. सध्या हे तबक पुणे येथील ‘राजा दिनकर केळकर’ वस्तूसंग्रहालयात जतन केलेले आहे.
१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध
१८५७ चे वर्ष स्वातंत्र्यसमरामुळे गाजू लागले. गोसाव्याच्या वेशात भटकणाऱ्या रंगोबांची गाठ तात्या टोपे ह्यांच्याशी पडली. विचार-विनिमय झाले. त्यानंतर स्वतः धोंडोपंत बाजीराव पेशवे त्यांना बिठूरला घेऊन गेले. स्वातंत्र्यलढ्यासाठी दक्षिणेतले नेतृत्व करण्याचे निश्चित करून रंगोबा परतले. छत्रपतींविषयी आदर असणाऱ्या अठरापगड जातींमधील शेकडो लोकांना त्यांनी इंग्रजांविरुद्ध लढण्यासाठी संघटित केले. भोरचे पंतसचिव चिमणाजी रघुनाथ ह्यांच्या मदतीने त्यांनी सैन्यभरणी सुरू केली. तसेच त्यांच्या हेरांनी इंग्रजांच्या पलटणींमध्ये बेदिली माजवण्यास सुरुवात केली.
मंगल पांडे यांची फाशी (एप्रिल ६ १८५७) व मीरतचा उठाव (मे ७, १८५७) या घटनांमुळे महाराष्ट्रात उठाव करण्यास उत्सुक लोकांना काळाचे वारे ओळखून त्यांनी "कुशल सेनानी योग्य वेळीच आघात करतो वा माघार घेतो" असा सबुरीचा सल्ला दिला. दुर्दैवाने फंदफितुरीमुळे ते इंग्रजांच्या तावडीत सापडले. पण तिथूनही मोठ्या शिताफीने ते निसटले ते पुन्हा इंग्रजांच्या हाती लागले नाहीत. ग्वाल्हेरच्या किल्ल्यात कैदेत असताना मोठ्या शिताफीने तिथून निसटून वेषांतर करत ते ठाणे गावठाणला आले. त्यांच्या मागावर असलेल्या इंग्रजांनी ठाणे येथील प्रभाकर विठ्ठल गुप्ते यांच्या घरी मुंजीच्या समारंभात वेढा घालून त्यांना पकडण्याचा प्रयत्न केला. तेव्हा लाल अलवाणाचा मुकटा नेसून आजीबाईच्या वेषात हातात नैवेद्याचे ताट घेऊन ते निसटले, ते कायमचेच.
रंगो बापूजींचे पुतणे यशवंतराव व वामनराव त्यांनीच केलेल्या तयारीप्रमाणे ५०० च्या आसपास मावळे घेऊन उत्तरेकडील उठावात सामील झाले. १८५७ च्या अखेरच्या लढाईत ते सहभागी झाले होते. स्वातंत्र्यलढा मोडून काढल्यावर दक्षिणेतल्या १७ जणांवर खटला भरण्यात आला त्यात रंगो बापूजींचा मुलगा सीताराम व त्यांचे मेव्हणे केशव निळकंठ चित्रे (अण्णा मामा) यांच्यासकट त्या १७ जणांना फाशीची शिक्षा झाली.
संदर्भ
वर्ग: अठराशे सत्तावनचे स्वातंत्र्यसमर वर्ग: महाराष्ट्राचा इतिहास वर्ग:इ.स. १८८५ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
चऱ्होली
चऱ्होली हे पुण्याजवळ असलेल्या पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या क्षेत्रातील इसवी सनाच्या बाराव्या शतकाचा आधीपासून अस्तित्वात असलेले एक गाव आहे.
या गावाचे ग्रामदैवत असलेल्या वाघेश्वर मंदिरातील शिलालेखावरून हे देऊळ देवगिरीच्या यादव राजांच्या काळात बांधल्याचे समजते. स्वकाम सेवा मंडळ नावाच्या संस्थेकडून मंदिराचा जीर्णोद्धार होत आहे.
चऱ्होली गाव इ.स. १९९६ मध्ये पिंपरी चिंचवड महापालिकेत समाविष्ट झाले. पूर्वी ह्या गावाला संपूर्ण तटबंदी होती, आता फक्त एक दगडी कमान शिल्लक आहे.
वाघेश्वर मंदिराच्या परिसरातच शिवसृष्टी साकारली जात आहे. तेथे छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पंचधातूचा १६ फुटी अश्वारूढ पुतळा उभारलेला आहे.
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००८-०९
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाने ६ डिसेंबर २००८ ते ३० जानेवारी २००९ दरम्यान ऑस्ट्रेलियाचा दौरा केला, ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध तीन कसोटी सामने, दोन ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय आणि पाच एकदिवसीय सामने खेळले.
क्रिकेट ऑस्ट्रेलियासोबत झालेल्या वादानंतर, तीन प्रमुख वृत्तसंस्था, राउटर्स, एजन्सी फ्रान्स-प्रेस आणि असोसिएटेड प्रेस यांनी मालिका कव्हर न करण्याचा निर्णय घेतला.
संघ
वॅट्सन, सिमंड्स, क्लार्क, क्रेझा आणि ली यांना दुखापत झाल्यावर मॅकडोनाल्ड, हिल्फेनहौस, बॉलिंजर आणि हॉरित्झ यांना संघात शामिक केले गेले.
चऱ्होली
निवृत्तिनाथी ज्ञानेश्वर भावंडांचा सहवास कधीकाळी या गावाला लाभला आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्वराज्यनिष्ठ,शुर,पराक्रमी सरदार:-(दुळबाजी तापकीर सरकार)व तापकीर सरदार घराणे,दाभाडे सरकार आणि देशमुख सरकार हे या गावचे रहिवासी आहेत.
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००८-०९
पहिला एकदिवसीय
Australia won the toss and elected to bat.
चऱ्होली
गावात वाघेश्वर विद्यालय नावाची शाळा असून डी.वाय.पाटील शिक्षणसंस्थेसारखेच एक विद्यासंकुल आहे.
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००८-०९
दुसरा एकदिवसीय
South Africa won the toss and elected to field.
चऱ्होली
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००८-०९
संदर्भ
वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे वर्ग:दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
ज्ञानेश्वर मुळे
ज्ञानेश्वर मुळे हे भारतीय प्रशासकीय सेवा अधिकारी व मराठी भाषेतील लेखक आहेत. यांचे माती, पंख आणि आकाश हे आत्मकथन प्रकाशित आहे. जळगावच्याउत्तर महाराष्‍ट्र विद्यापीठाच्या एसवायबीएच्या अभ्यासक्रमात याचा समावेश करण्यात आला आहे. ग्रामीण भागातील मराठी माध्यमामध्ये शिकलेला मुलगा स्वत.च्या बुद्धीच्या जोरावर भारतीय परराष्ट्र सेवेत मोठी झेप घेतो, ही प्रेरणा विद्यार्थ्यांमध्ये जागवण्यासाठीच या आत्मकथनाचा विचार केला गेला आहे.
दक्षिण महाराष्ट्र साहित्य सभेचे २७ वे साहित्य संमेलनाचे ते संमेलनाध्यक्ष होते.
वारकरी परंपरा असलेल्या कुटुंबात अब्दुल लाट (ता. शिरोळ) येथे त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे शिक्षण अब्दुल लाट, कोल्हापूरचे विद्यानिकेतन, शहाजी छत्रपती महाविद्यालय आणि शिवाजी विद्यापीठात झाले. मूळचे कवी असलेल्या मुळे यांचे जोनाकी (१९८४), दूर राहिला गाव (२०००), रस्ताच वेगळा धरला (२००५), स्वतःतील अवकाश (२००६) हे कवितासंग्रह प्रसिद्ध आहेत. ओरिया साहित्यिक रमाकांत रथ यांच्या 'श्री राधा' या खंडकाव्याचा त्यांनी अनुवाद केला आहे.
माणूस आणि मुक्काम, रशिया - नव्या दिशांचे आमंत्रण (२००६), ग्यानबाची मेख, नोकरशाईचे रंग (२००९) ही त्यांची पुस्तकेही प्रसिद्ध आहेत. मुळे यांनी हिंदीमध्येही काव्यलेखन केले असून ऋतु उग रही है (१९९९), अंदर एक आसमान(२००२), मन के खलिहानो में (२००५), सुबह है की होती नही (२००८) हे हिंदी कवितासंग्रह प्रसिद्ध आहेत. हिंदी, उर्दू, कन्नड, अरेबिक भाषांमध्ये त्यांच्या साहित्याचा अनुवाद झाला आहे.
ज्ञानेश्‍वर मुळे हे कडोली मराठी साहित्य संघाच्या वतीने १४ जानेवारी २०१८ रोजी झालेल्या ३३व्या कडोली मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते.
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी वर्ग:मराठी कवी
अमेरिको
दॉमिंगो जॉन्ही व्हेगा उर्झुआ तथा अमेरिको (डिसेंबर २४, इ.स. १९७७:अरिका, चिले - ) हा चिलेचा गायक आहे.
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील जन्म
मायकेल फेल्प्स
मायकल फ्रेड फेल्प्स (इंग्लिश: Michael Fred Phelps) (जून ३०, १९८५ ) हे अमेरिकन माजी स्पर्धक जलतरणपटू आहेत. एकूण 28 पदकांसह ते आतापर्यंतचे सर्वात यशस्वी आणि सर्वात सुशोभित ऑलिम्पियन आहेत. ऑलिम्पिक सुवर्णपदक (२३), वैयक्तिक स्पर्धांमध्ये ऑलिम्पिक सुवर्णपदक (१३), आणि वैयक्तिक स्पर्धांमध्ये ऑलिम्पिक पदक (१६), असे सर्वकालीन विक्रम मायकेलच्या नावावर आहेत. जेव्हा त्यांनी 2008 बीजिंग ऑलिम्पिक खेळांमध्ये आठ सुवर्णपदके जिंकली, तेव्हा त्यांनी सहकारी अमेरिकन जलतरणपटू, मार्क स्पिट्झचा 1972चा कोणत्याही एका ऑलिम्पिक खेळात सात वेळा प्रथम क्रमांकाचा विक्रम मोडला.
संदर्भ
वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने वर्ग:अमेरिकन जलतरणपटू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पक्षाघात
अवयव हालचालीतील अक्षमता. यात सक्षम शरिर अचल होऊन अपंगत्व येते. मेंदूला होणारा अपुरा रक्तपुरवठा हे एक पक्षाघातासाठीचे मुख्य कारण आहे.
आधिक माहिती
वर्ग:विकिप्रकल्प_वैद्यकशास्त्र वर्ग:रोग विषयश्रेणी: स्नायविक व्यंग
येसांबा
येसांबा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
जॉन रिचर्डसन
जॉन रिचर्डसन (६ जून, १८९६ - ३ जून, १९७८) हे कार निकोबारचे पहिले खासदार व बिषप होते.
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य वर्ग:इ.स. १८९६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जानेवारी २०
बाह्य दुवे
जानेवारी १८ - जानेवारी १९ - जानेवारी २० - जानेवारी २१ - जानेवारी २२ - (जानेवारी महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
जावळी तालुका
जावळी हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. तसेच छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या बऱ्याच पाऊलखुणा या तालुक्यात आहेत.
जावळी हा इतिहासाचा वारसा असलेला प्रांत आहे तालुक्यातील शासकीय कामे ही मेढा या ठिकाणी होत असुन तालुक्यामधे मेढा, कुडाळ व करहर ही बाजारपेठची गावं आहेत.
जावळी म्हटलं कि डोळ्यासमोर उभा राहतो छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास मग तो जावळी स्वराज्यात सामील केल्याची लढाई असो वा स्वराज्यावर चालून आलेल्या शत्रुचा केलेला पराभव असो.
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळातलं हे जावळीचं खोरं स्वातंत्र्यपुर्व तसेच स्वातंत्र्यानंतर दोन भागात विभागले गेले व त्याचे जावळी व महाबळेश्वर असे दोन तालुके उदयास आले.
तालुक्यातील गावे
बाहुळे बामणोली तर्फे कुडाळ बेलावडे (जावळी) बेलोशी भालेघर भणंग भिवडी (जावळी) भोगवली तर्फे मेढा भोगवली तर्फे कुडाळ भूतेघर बिभवी बोंडारवाडी चोरांबे दाभेतुरूक डांगरेघर दापवाडी दरे बुद्रुक (जावळी) दरे खुर्द (जावळी) देउर धनकवडी (जावळी) धोंडेवाडी (जावळी) दिवदेव दिवदेववाडी दुदुस्करवाडी दुंद फुरूस (जावळी) गाळदेव गांजे (जावळी) गवडी घोटेघर गोंदेमाळ हातेघर हुमगाव (जावळी) इंदवली जांब्रुक जरेवाडी (जावळी) जवळवाडी जुंगटी काळोशी (जावळी) करंडी तर्फे मेढा करंदोशी करंजे (जावळी) करंडी तर्फे कुडाळ कारगाव (जावळी) करहर कास (जावळी) कसबे बामणोली काटवली (जावळी) कावडी केडंबे केळघर तर्फे मेढा केळघर तर्फे सोळशी केंजळ (जावळी) केसकरवाडी (जावळी) खार्शी बारमुरे खार्शी तर्फे कुडाळ खिरखंडी कोळेवाडी (जावळी) कोळघर (जावळी) कुडाळ (जावळी) कुंभारगणी कुरूळोशी कुसापूर (जावळी) कुसवडे (जावळी) कुसुंबी माडोशी महिगाव महू (जावळी) मजरेशेंबडी मालचौंडी मालदेव मोळेश्वर (जावळी) मामुर्डी मांटी (एन.वी.) मरडमुरे मार्ली मौजे शेंबडी मेढा(शहर) मेट इंदवली मेट शिंदी महामूलकरवाडी म्हसवे म्हाते बुद्रुक म्हाते खुर्द म्हावशी (जावळी) मोहाट मोरावळे मोरघर मुकवली मुनावळे नांदगणे (जावळी) नरफदेव निपाणी (जावळी) निझरे ओखवडी ओझरे पाली तर्फे तांब पानस पवारवाडी (जावळी) फाळणी (जावळी) पिंपळी तर्फे कुडाळ पिंपरी तर्फे मेढा प्रभुचीवाडी पुनवडी (जावळी) रामवाडी रानगेघर रांजनी रेवडी (जावळी) रायगाव (जावळी) रेंडिमुरा(एन.वी.) रेंगडीवाडी रिटकवली रुईघर (जावळी) सह्याद्रीनगर (एन.वी.) सनपाने सांगवी तर्फे कुडाळ सांगवी तर्फे मेढा सर्जापूर (जावळी) सरताळे सावली (जावळी) सावरी (जावळी) सावरत सायली (जावळी) सायगाव (जावळी) सायघर शेते शिंदेवाडी (जावळी) सोमर्डी सोनगाव (जावळी) ताकवली तळोशी (जावळी) तांबी (जावळी) तांबी तर्फे मेढा तेटली उंबरेवाडी वागदरे वाघेश्वर (जावळी) वहागाव (जावळी) वाहिटे वाळंजवाडी वालूथ वरोशी वासोटा (जावळी) वाटंबे वेळे (जावळी) विवर (जावळी) वाघळी वाकी (जावळी) एकिव
बाह्य दुवे
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
खंभातचे आखात
सौराष्ट्र म्हणजेच काठियावाड आणि गुजरातचा पश्चिम किनारा यांच्या दरम्यान असलेल्या समुद्राच्या पट्टीला खंभातचे आखात म्हणतात. इंग्रजीत या आखाताचे नाव Gulf of Cambay असे आहे.
मराठी भाषेत काठियावाडला काठेवाड आणि खंभातला खंबायत म्हणतात. अरबी समुद्राचा गुजरात राज्यामध्ये शिरलेला फाटा. सौराष्ट्राच्या दक्षिण टोकावरील दीवपासून सुरतच्या दक्षिणेकडील दमणपर्यंत खंबायतच्या आखाताची हद्द समजण्यात येते. सुमारे २०० किमी. लांब, २४ ते २०० किमी. रुंद व सरासरी ८ ते १२ मीटर खोल असलेल्या या आखातास पूर्वेकडून तापी, नर्मदा; उत्तरेकडून मही, साबरमती आणि तिन्ही बाजूंनी अनेक लहान लहान नद्या मिळतात. नद्यांनी आणलेल्या गाळामुळे खंबायत, भडोच, सुरत, भावनगर या एकेकाळच्या भरभराटलेल्या बंदरांचे महत्त्व पुढे कमी कमी होत गेले.
खंबायतच्या आखातात पाण्याखाली एक शहर सापडले आहे. हे शहर ९,५०० वर्षे जुने असावे. असे असेल तर हे जगातले सर्वात जुने शहर असले पाहिजे.
वर्ग:आखाते वर्ग:गुजरात
खिरडीपातोडे
खिरडीपातोडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
भानू प्रताप सिंह वर्मा
भानु प्रताप सिंग वर्मा ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
केदारकंठा
केदारकंठा हे हिमालय पर्वतरांगांच्या गोविंद पासू विहार राष्ट्रीय उद्यानाच्या जंगलात 12,500 फूट (3,810 मीटर) उंचीवर असलेले शिखर आहे. ज्याचा शब्दशः अर्थ भगवान शिवाची मान होतो. केदारकांठा हे आध्यात्मिक आणि हिवाळी ट्रेकिंगचे ठिकाण म्हणून प्रसिद्ध आहे.
ट्रेकिंग मार्गाची एकूण लांबी 20-25 किमी (13-15 मैल) दरम्यान बदलते, मोटार वाहतूक कोठे वापरली जाते आणि ट्रेक कुठे संपला यावर अवलंबून असते. मार्ग केदारकंठा शिखरावर (3810 मीटर/12500 फूट) त्याच्या सर्वोच्च बिंदूवर पोहोचतो. बहुतेक ट्रेकर्स बेसकॅम्प सांक्री येथून त्यांची चढाई सुरू करतात, कारण अशा प्रकारे दररोज उंची वाढणे कमी होते आणि तुलनेने सोपे आणि सुरक्षित असते.
नंदा घुंटी, स्वर्गरोहिणी, कलानाग शिखर, बंदरपंच पर्वत, यमुनोत्री पर्वतरांगा, जांती, गंगोत्री, द्रौपदी का दांडा, जोरकंडेन यासह रुपिन दरी आणि हर की दुन दरी या पर्वतीय दृश्‍यांमध्ये अगदी जवळून दिसणाऱ्या पर्वतीय दृश्यांचा समावेश होतो.केदारकंठा हा भारतातील सर्वोत्कृष्ट हिवाळी ट्रेक म्हणून निवडला गेला आहे, कारण ते एकत्रितपणे, अतुलनीय सौंदर्य, मोहक गावांची भव्य दृश्ये, कुरण, बर्फाचे मार्ग, सुंदर तलाव, पर्वत, शांत नद्या आणि महान हिमालय शिखर यांनी नटलेले नाट्यमय लँडस्केप.
इतिहास
केदारकांठा आणि जुडा का तालब - केदारकांठा ट्रेकच्या पायवाटेवर स्थित एक उंच सरोवराभोवती अनेक कथा आणि पुराणकथा आहेत. ही कथा भगवान शिव आणि पांडव यांच्याभोवती फिरते. केदारकंठाच्या आख्यायिकेनुसार, भगवान शिव ध्यान करण्यासाठी शिखरावर बसले होते परंतु खाली धावत असलेल्या एका बैलाने त्यांना त्रास दिला. म्हणून ते उत्तराखंडमधील केदारनाथ या गावी नंतर ध्यान करण्यासाठी गेले. आणखी एक स्थानिक पौराणिक कथा पांडवांशी संबंधित आहे, जे भगवान शिवाचे आशीर्वाद घेण्यासाठी हिमालयात गेले होते. मात्र, तो भीमपासून लपला आणि बैलाचा वेश धारण केला. पण, भीमने त्याला ओळखले आणि त्याच्या मागे गेला. त्यामुळे शिव भूगर्भात लपला. जेव्हा तो त्याच्या लपण्याच्या जागेतून बाहेर पडला तेव्हा त्याने त्याच्या शरीराचे अवयव विभाजित होऊ दिले आणि प्रत्येक भाग वेगळ्या ठिकाणी पडला. त्याचा गळा केदारकंठावर पडला, त्यामुळे शिखराला त्याचे नाव मिळाले- लिप्यंतरण- “भगवान शिवाचा गळा”.
उत्तराखंडच्या गढवाल प्रदेशात स्थित पंच केदार, केदारनाथ, तुंगनाथ, रुद्रनाथ, मध्यमहेश्वर आणि कल्पेश्वर या पाच शिव मंदिरांचा संच असलेल्या पंच केदारच्या कथेशी साधर्म्य आहे. या पौराणिक कथेनुसार, पांडवांनी, भगवान कृष्णाच्या सल्ल्यानुसार, महाभारताच्या काळात आपल्या नातेवाईकांना मारल्याच्या पापांसाठी भगवान शिवाकडे क्षमा मागितली. परंतु, त्यांच्या वर्तनामुळे शिव त्यांच्यावर रागावला आणि बैलाचे रूप घेऊन त्यांना टाळून गढवाल प्रदेशात निघून गेला.
पांडवांनी शिवाला गुप्तकाशीच्या डोंगरावर बैलाच्या रूपात चरताना पाहिले आणि त्याचे शेपूट आणि पाय जबरदस्तीने पकडण्याचा प्रयत्न केला. तथापि, बैल जमिनीत नाहीसा झाला आणि नंतर पाच ठिकाणी भगवान शिवाच्या मूळ रूपात पुन्हा प्रकट झाला- केदारनाथ येथे बैलाचा कुबडा, तुंगनाथ येथे पाय, रुद्रनाथ येथे चेहरा, मध्यमहेश्वर येथे पोट आणि कल्पेश्वर येथे केस. या ठिकाणी पांडवांनी पाच मंदिरे बांधल्याचे मानले जाते.
हवामान
केदारकंठा हा काही हिमालयीन ट्रेकपैकी एक आहे जो वर्षातील बहुतेक भाग ट्रेक करता येतो. हा ट्रेक जून आणि जुलै वगळता वर्षातील जवळपास दहा महिने करता येतो. प्रत्येक ऋतूमध्ये अडचण, दृश्य, वनस्पती आणि जीवजंतूंच्या बाबतीत काहीतरी वेगळे असते. अधिक स्पष्टतेसाठी प्रत्येक हंगामाची थोडी तपशीलवार चर्चा करूया.
हिवाळ्यातील केदारकांठा ट्रेक (डिसेंबर, जानेवारी आणि फेब्रुवारी)
केदारकांठा हिवाळ्यातील ट्रेक म्हणून प्रसिद्ध आहे कारण त्याच्या आजूबाजूला बर्फाच्छादित पर्वत आणि दऱ्यांचे अप्रतिम दृश्य आहे. हा ट्रेक सौंदर्य आणि साहस योग्य प्रमाणात एकत्र आणेल आणि बर्फात अगदी आवश्यक नसतानाही कसे जगायचे ते शिकवेल. या भागात बर्फाचा गालिचा आणि नियमित बर्फवृष्टीमुळे हा ट्रेक अधिक सुंदर होतो.
वसंत ऋतु (मार्च आणि एप्रिल) दरम्यान केदारकांठा ट्रेक
या हंगामात बहुतेक बर्फ वितळते आणि केदारकांठापर्यंतच्या वाटेवर तुम्हाला असंख्य नैसर्गिक झरे मिळतील. तुम्हाला तुमच्या मार्गावर विविध प्रकारचे रोडोडेंड्रॉन्स देखील मिळतील. केदारकंठा ट्रेकच्या शिखरावरून दिसणाऱ्या केदारकंठा शिखरांवर आणि शिखरांवर तुम्हाला वरच्या कॅम्पिंग साइट्सवर बर्फ पडेल.
उन्हाळी हंगामात (मे) केदारकांठा ट्रेक
उबदार हवामान आणि भरपूर सूर्यप्रकाश यामुळे हिरवेगार लँडस्केप आणि पाने आणि फुलांनी भरलेली झाडे दिसतात.उन्हाळ्यातील केदारकंठा ट्रेकची सर्वात चांगली गोष्ट म्हणजे फुलणारी झाडे आणि फुले. ट्रेकिंग करताना, आपण आश्चर्यकारक रोडोडेंड्रॉन आणि भव्य ओक वृक्षांच्या अनेक पायवाटेवरून जातो.तापमान अतिशय मध्यम राहिल्याने संपूर्ण मार्गही विलक्षण रंगीबेरंगी होतो.
केदारकंठा ट्रेक पावसाळ्यानंतरच्या काळात (ऑगस्ट ते नोव्हेंबर)
पावसाळ्यानंतर, सप्टेंबरमध्ये संपूर्ण ट्रेक जिवंत होतो. सप्टेंबर महिन्यात कुरण आणि जंगले ताजी आणि जिवंत असतात आणि ऑक्टोबरमध्येही तशीच असतात. हवा कुरकुरीत आहे आणि वरच्या हिमालयाची दृश्ये आश्चर्यकारकपणे स्पष्ट आहेत
फकिरा
फकिरा ही अण्णा भाऊ साठे यांनी लिहिलेली मराठी भाषेतील कादंबरी आहे. ही कादंबरी इ.स. १९५९ साली प्रकाशित झाली. इ.स. १९६१ मध्ये महाराष्ट्र सरकारचा उत्कृष्ट कादंबरीचा पुरस्कार या कादंबरीला मिळाला. या कांदबरीत फकिरा नावाच्या तरुणाचे कथानक मांडले आहे. ब्रिटिश सत्तेला आव्हान देणारा फकिरा आणि त्याची शौर्यगाथा सांगणारी कलादृष्ट्या उत्तम अशी ही कादंबरी आहे.