cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मोंडविरा
संदर्भ
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
कटनी जंक्शन रेल्वे स्थानक
कटनी जंक्शन हे मध्य प्रदेशच्या कटनी शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. भारतीय रेल्वेच्या पश्चिम मध्य रेल्वे क्षेत्रातील जबलपूर विभागाच्या अखत्यारीत असलेले कटनी मध्य प्रदेशातील सर्वात वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील रेल्वे स्थानके वर्ग:कटनी जिल्हा
स्वछाया
भ्रमणध्वनीद्वारे स्वतःचे अथवा स्वतः अंतर्भूत असणाऱ्या गटाचे छायाचित्र काढण्यास स्वछाया (सेल्फी) म्हणतात.
मॅकडफी काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
क्षितिज अ होरायझन
क्षितिज - अ होरायझन हा एक मराठी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये उपेंद्र लिमये यांनी मुख्य भूमिका साकारली आहे. हा सन २०१६ मध्ये तयार झालेला एक चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन मनोज कदम यांचे आहे. संपादनाचे काम नीरज व्होरलिया यांनी केले आहे. नवरोज प्रासला प्राॅडक्शनने या सिनेमाची निर्मिती केली आहे.
पार्श्वभूमी
वैष्णवी म्हणजे वच्छी तिच्या शिक्षणासाठी प्रयत्नशील असते. परंतु घरची आर्थिक परिस्थिती हलाखीची असल्याने कुटुंबाला स्थलांतर करावे लागते. वच्छीची शिकण्याची धडपड मन खिन्न करते.
मांडवी नदी (गोवा)
मांडवी नदी (Mandovi River) ही गोवा राज्याची जीवनरेखा समजली जाते. ही नदी उगमापासून पहिले २९ किलोमीटर कर्नाटकातून आणि शेवटचे ५२ किलोमीटर गोव्यातून वाहते. गोव्यातीतील सत्तरी तालुक्यात येईपर्यंत या नदीला म्हादई म्हणतात आणि पुढे मांडवी. या नदीच्या काठाला पणजी येथे छोट्या नौका लागतात. नदीच्या एका बाजूला पणजी शहर आणि दुसऱ्या बाजूला बेती हे बंदर-वजा-गाव आहे. नदीवर या दोन्ही गावांना जोडणारा पूलही आहे आणि याच पुलाला मांडवी पूल म्हणून ओळखले जाते. म्हादेई नदीलाच महादयी नदी म्हणतात.
बाळासाहेब पाटील
(शामराव पांडुरंग पाटील) हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते महाराष्ट्राचे सहकार या विभागाचे विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या तिकिटावर कराड उत्तर विधानसभा मतदारसंघातून ते निवडून आले आहेत.
मांडवी नदी (गोवा)
वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या वर्ग:गोव्यातील नद्या वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या वर्ग:पश्चिम घाट ‎
बाळासाहेब पाटील
संदर्भ
वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:कराड उत्तरचे आमदार
मॅकइन्टॉश काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
महानंदा नदी
महानंदा नदी ही भारतातील बिहार व पश्चिम बंगाल राज्यातून वाहत पुढे बांगलादेशात जाणारी नदी आहे.
वर्ग:बिहारमधील नद्या वर्ग:पश्चिम बंगालमधील नद्या वर्ग:बांगलादेशमधील नद्या
नान्नजवाडी
नान्नजवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील भूम तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
भूम खर्डा रस्त्याजवळ बालाघाट डोंगर रांगेच्या पायथ्याशी
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो. कडक उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६८० मिलीमीटर असते.
लोकजीवन
येथील पुरुष पँट शर्ट तर महिला साडी घालतात. वयस्कर मंडळी धोतर फेटा तर महिला लुगडी घालतात. पायमधे बुट, चप्पल वापरतात. पुरुष डोक्यावर टोपी घालतात. स्त्री पुरुष सौंदर्य प्रसाधने वापरतात.
प्रेक्षणीय स्थळे
गावात विठ्ठल मंदिर व हनुमान मंदिर आहे.
आंबेघर धरमपूर
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
नान्नजवाडी
जवळपासची गावे
जवळच अहमदनगर जिल्ह्यातील ऐतिहासिक खर्डा शहर आहे. पेढ्यासाठी प्रसिद्ध पाथरुड शहर आहे.
कुंग फू पांडा (चित्रपट)
कुंग फू पांडा (Kung Fu Panda) हा एक इ.स. २००८ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चित्रपट आहे. हा चित्रपट ड्रीमवर्क्स अ‍ॅनिमेशन या कंपनीने तयार केला. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन जॉन स्टीव्हनसन आणि मार्क ऑस्बोर्न यांनी केले तर लेख जोनाथन आयबेल आणि ग्लेन बर्जर यांचे होते.
नान्नजवाडी
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
आंबेघर धरमपूर
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस विक्रमगड बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा विक्रमगडवरून उपलब्ध असतात.
कुंग फू पांडा (चित्रपट)
या प्राण्यांचे आवाज जॅक ब्लॅक, डस्टिन हॉफमन, अँजेलिना जोली, इयान मॅकशेन, सेठ रोगेन, लुसी लिऊ, डेव्हिड क्रॉस, रँडल डक किम, जेम्स हाँग, डॅन फॉगलर, मायकेल क्लार्क डंकन आणि जॅकी चॅन यांनी दिले आहेत.
आंबेघर धरमपूर
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
कुंग फू पांडा (चित्रपट)
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. २००८ मधील इंग्लिश चित्रपट वर्ग:ॲनिमेशन
आंबेघर धरमपूर
संदर्भ
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
ॲथलेटिक्स संक्षिप्तरुपे
=विक्रम= J अक्षर लावल्यास तो विक्रम ज्युनियर विक्रम दर्शवतो =सर्वोत्तम=
=परिस्थिती व अटी=
ज्या प्रकारांमध्ये वाऱ्याची मदत हा एक महत्त्वाचा घटक असतो (२२० यार्ड किंवा कमी अंतराच्या मैदानी शर्यती, लांब उडी व तिहेरी उडी), तेथे वाऱ्याचा वेग मीटर प्रति सेकंद किंवा मी/से असा नोंदविला जातो.
वर्ग:याद्या वर्ग:क्रीडा
झुआरी नदी
झुआरी नदी ही गोवा राज्यातील एक (९२ किलोमीटर लांबीची) मोठी पश्चिमवाहिनी नदी आहे. हिचे अघनाशिनी असेही नाव आहे. (अघनाशिनी नावाची दुसरी एक नदी कर्नाटक राज्याच्या जंगलाजंगलातून आणि शेवटी कुमठा तालुक्यातून वहाते. तिची लांबी ११७ किलोमीटर आहे.)
गोव्यात अकरा मुख्य नद्या आणि त्यांच्या ४२ उपनद्या आहेत. त्यांपैकी. झुआरी ही दक्षिण गोव्याची जीवनदायिनी नदी कर्नाटकातल्या ‘दिधी’ घाटात उगम पावते. त्यानंतर ही नदी खाण परिसरातून तुडव, पात्रे या परिसरातून पुढे वाहत जाते. चिरक नदी, गुळेली नदी, कुशावती नदी, उगे नदी अशा लहान मोठ्या उपनद्या झुआरीला मिळतात. झुआरीच्या उत्तरेला तिसवाडी आणि फोंडा हे तालुके आहेत, तर दक्षिणेला मोर्मुगाव आणि सालसेटी हे तालुके आहेत.
झुआरी नदीपासून मांडवी नदीला जोडणारा कुंभारजुवे (कुंभारजुवा) नावाचा कालवा आहे. त्या कालव्यातून छोट्या नावांची आंतरनदी वाहतूक होते. अरबी समुद्राला मिळेपर्यंत झुआरी नदी खाणमाती, रासायनिक खते, जंतुनाशके आणि शेकडो रासायनिक घटके यांमुळे पूर्णपणे प्रदूषित झाली आहे. जेथे ही नदी समुद्राला मिळते तिथे बनलेल्या खाडीवर मोर्मुगाव (मार्मागोवा) हे बंदर आहे.
वर्ग:गोव्यातील नद्या वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या ‎
भापसी
भापसी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
सॅन डियेगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
सॅन डियेगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील सॅन डियेगो शहरात असलेला विमानतळ आहे.
विमानकंपन्या व गंतव्यस्थाने
येथून साउथवेस्ट एरलाइन्स (४२.७%), अमेरिकन एरलाइन्स (१४.०%), युनायटेड एरलाइन्स (११.२%), अलास्का एरलाइन्स (१०.१%) आणि डेल्टा एर लाइन्स (९.९%) या विमानकंपन्यांची उड्डाणे आहेत. यात अंतर्देशीय गंतव्यस्थानांबरोबरच कॅनडा, मेक्सिको, जपान आणि युनायटेड किंग्डममधील शहरांचा समावेश होतो.
पखरूड
पखरूड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील भूम तालुक्यातील एक गाव आहे.
तेल शुद्धीकरण प्रकल्प
तेल शुद्धीकरण प्रकल्प किंवा तेल रिफायनरी किंवा ऑइल रिफायनरी किंवा पेट्रोलियम रिफायनरी हा एक औद्योगिक प्रक्रिया कारखाना आहे जिथे खनिज तेलाचे (क्रूड ऑइल) उपयुक्त उत्पादनांमध्ये रूपांतर केले जाते जसे की पेट्रोल (गॅसोलीन), डिझेल इंधन, डांबर बेस, इंधन तेले, रॉकेल, द्रवीभूत पेट्रोलियम गॅस आणि नाफ्था. पेट्रोकेमिकल्स फीडस्टॉक जसे की इथिलीन आणि प्रोपीलीन देखील कच्च्या तेलातून तयार केले जाते.
पखरूड
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६८० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
तेल शुद्धीकरण प्रकल्प
२०२० मध्ये, जागतिक तेल शुद्धीकरणाची एकूण क्षमता प्रतिदिन सुमारे १०१.२ दशलक्ष बॅरल होती.
संदर्भ
वर्ग:सोंग राजवंश वर्ग:रसायनशास्त्र वर्ग:तेल शुद्धीकरण प्रकल्प
पंढरीनाथ रेडकर
पंढरीनाथ दत्तात्रेय रेडकर हे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एक मराठी लेखक, गझलकार व कवी आहेत. प्राचार्य रेडकर यांची सत्यकथेच्या काळातील लेखक अशी ओळख आहे. त्यांचे कथासंग्रह, काव्यसंग्रह अशी अनेक पुस्तके आहेत.
पंढरीनाथ रेडकर यांना मिळलेले पुरस्कार
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पिंपळगाव (दौंड)
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
मोरखोल
मोरखोल हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
मिलर काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
सिंगापुर (उमरेड)
सिंगापुर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, १९९९-२०००
ऑस्ट्रेलियाच्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी ते एप्रिल २००० पर्यंत न्यू झीलंडचा दौरा केला आणि न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची कसोटी मालिका खेळली. ऑस्ट्रेलियाने कसोटी मालिका ३-० ने जिंकली. न्यू झीलंडचे नेतृत्व स्टीफन फ्लेमिंग आणि ऑस्ट्रेलियाचे नेतृत्व स्टीव्ह वॉने केले. याव्यतिरिक्त, संघांनी मर्यादित षटकांची आंतरराष्ट्रीय सहा सामन्यांची मालिका खेळली जी ऑस्ट्रेलियाने ४-१ ने जिंकली.
एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे)
ऑस्ट्रेलियाने बँक ऑफ न्यू झीलंड मालिका ४-१ ने जिंकली, एक सामन्याचा निकाल नाही लागला.
संदर्भ
वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे वर्ग:इ.स. २००० मधील क्रिकेट
पांढरेवाडी (भूम)
पांढरेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील भूम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६८० मिलीमीटर असते.
विद्यार्थी साहाय्यक समिती, पुणे
विद्यार्थी साहाय्यक समिती ही महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील विद्यार्थांना मदत करणारी समाजकारणी संस्था आहे. या संस्थेची स्थापना १९५५ साली शास्त्रज्ञ व स्वातंत्र्यसैनिक डॉ. अच्युत शंकर आपटे व त्यांचे काही सहकारी यांनी केली. ही संस्था महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागातून पुण्यामध्ये शिक्षण घेण्यासाठी आलेल्या गरजू, गरीब व होतकरू विद्यार्थ्यांना नाममात्र दरामध्ये भोजन व निवासाची सोय उपलब्ध करून देते.
बाह्य दुवे
वर्ग:पुण्यातील समाजकारणी संस्था
पांढरेवाडी (भूम)
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
बापू वाटवे
बापू वाटवे ( इ.स. १९२४; - पुणे, ४ मार्च, २००९) हे चित्रपटविषयक लेखन करणारे एक प्रसिद्ध मराठी लेखक व चित्रपट दिग्दर्शक होते.
लेखिका शालिनी वाटवे त्यांच्या पत्‍नी व पुण्यातील डॉक्टर संजय वाटवे हे त्यांचे चिरंजीव.. अभिनेता देव आनंद व बापू यांची खास मैत्री होती.
बापू वाटवे प्रभात फिल्म्स्‌‌च्या ‘हम एक हैं’ आणि ‘आगे बढो’ या दोनही हिंदी चित्रपटांचे साहाय्यक दिग्दर्शक होते.
‘कथालक्ष्मी’ नावाचे मासिक बापूंनी संपादक म्हणून २० वर्षे चालवले. ते १९८६ साली चित्रपट पुरस्कार समितीचे ज्यूरी होते.
पुरस्कार
(अपूर्ण)
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:चित्रपट
सिंगरौली
सिंगरौली हे भारतातील मध्य प्रदेश राज्याच्या सिंगरौली जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र व प्रमुख शहर आहे. सिंगरौली मध्य प्रदेशाच्या पूर्व भागात वसले असून २०११ साली येथील लोकसंख्या २,२०,२५७ इतकी होती.
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील शहरे वर्ग:सिंगरौली जिल्हा
न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१५
न्यू झीलंडच्या महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाने २८ जून ते १५ जुलै या कालावधीत पाच एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) आणि तीन ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) मालिका खेळण्यासाठी भारताचा दौरा केला. सर्व दौरे सामने (पाच एकदिवसीय सामने, तीन टी२०आ आणि भारत अ महिला विरुद्ध एक दौरा सामना) बंगळुरू येथील एम. चिन्नास्वामी स्टेडियमवर आयोजित करण्यात आले होते. सुरुवातीला तीन टी२०आ चे आयोजन करण्यासाठी अलूर (उत्तर बंगलोर) ची निवड करण्यात आली होती, परंतु अखेरीस ते सामने एम चिन्नास्वामी स्टेडियमवर हलवण्यात आले. पाच एकदिवसीय सामन्यांपैकी पहिले तीन सामने २०१४-१६ आयसीसी महिला चॅम्पियनशिपचा भाग होते. यजमानांनी एकदिवसीय मालिका ३-२ ने जिंकली, तर पर्यटकांनी टी२०आ मालिकेत २-१ ने विजय मिळवला.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०१५ मधील क्रिकेट वर्ग:न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचे भारत दौरे
मिचेल काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
मणिपूरचे मुख्यमंत्री
मणिपूरचा मुख्यमंत्री हा भारताच्या मणिपूर राज्याचा सरकारप्रमुख व विधानसभेचा प्रमुख नेता असतो. पाच वर्षांचा कार्यकाळ असलेला मुख्यमंत्री विधानसभा निवडणुकांद्वारे निवडला जातो व मणिपूरच्या राज्यपालाकडून पदनियुक्त केला जातो. मुख्यमंत्री व त्याने नियुक्त केलेले मंत्रीमंडळ मणिपूर राज्याच्या कामकाजासाठी जबाबदार आहे.
१९६३ सालच्या मणिपूर राज्याच्या स्थापनेनंतर आजवर १२ व्यक्ती मणिपूरच्या मुख्यमंत्रीपदावर राहिल्या आहेत ज्यांपैकी ५ भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य होते. भारतीय जनता पार्टीचे एन. बीरेन सिंह विद्यमान मुख्यमंत्री आहेत.
यादी
वर्ग:भारतामधील राज्यांचे मुख्यमंत्री
ध्वनिसिद्धांत
ध्वनिसिद्धांत हा आनंदवर्धन या भारतीय साहित्यशास्त्रज्ञाने इ.स.च्या ११ व्या शतकात त्याच्या ध्वन्यालोक या ग्रंथात हा सिद्धांत त्याने मांडला आहे. ध्वनिआत्मा काव्यस्य या अर्थातध्वनि हाच काव्याचा आत्मा आहे, असे त्याचे म्हणणे आहे. नाट्याचे अंतिम फलित रसनिष्पती होय असा भरतमुनीचा रससिद्धांत आनंदवर्धनाला मान्यच होता. मात्र काव्यात शब्दांच्या वाच्यार्थाला मुळीच महत्त्व नसल्याने त्या वेळी लक्षात आले होते. त्यामुळे
शब्दांची अमुखवृत्ती ( वाच्यार्थ नसलेली) हीच सर्व कविव्यापाराच्या मुळाशी आहे, (म्हणजे व्यंग्यार्थ) असे उद्भटांचे मत होते. ह्या व्यंग्यार्थ वृत्तीच्या विवेचनातूनच आनंदवर्धनाचा ध्वनिसिद्धांत निर्माण झाला आहे. अशाप्रकारे वाच्यार्थ आणि अलंकाराच्या पलीकडे जाऊन आनंदवर्धनाने आपला ध्वनिसिद्धांत सांगितलेला आहे. म्हणून त्याने अलंकार, रीती, रस, औचित्य या काव्याच्या केंद्रस्थानी असणाऱ्या संज्ञा नाकारल्या आहेत. वाच्यार्थाच्या पलीकडील व्यंग्यार्थ हाच ध्वनि असून आनंदवर्धानाने ध्वनि हाच श्रेष्ठ काव्याचा निकष मानला आहे. त्यामुळे तो श्रेष्ठ काव्याला ध्वनिकाव्य असे म्हणतो. त्याची ध्वनि ही काव्यातील अर्थाचा अर्थ अशा व्यंग्यार्थ संकल्पनेशी संबंधित आहे.
आनंदवर्धनाचे ध्वनिसूत्र
ध्वनिआत्मा काव्यस्य, म्हणजे ध्वनि हा काव्याचा आत्मा आहे हे आनंदवर्धनाने सांगितलेले सूत्र आहे. याचे स्पष्टीकरण करताना आनंदवर्धनाने पुढील उदाहरण दिले आहे. ज्या प्रमाणे स्त्रीच्या ठिकाणी तिच्या शरीराहून वेगळे असे लावण्य दिसून येते. त्या प्रमाणेच महाकवींच्या काव्यात वाच्यार्थाहून वेगळा असा अर्थ प्रतीयमान किंवा व्यंग्यार्थ म्हणून आनंदवर्धन मानतो.
शब्द शक्ती
आनंदवर्धानाच्या मते, शब्दशक्ती, म्हणजे भाषेच्या शक्ती तीन प्रकारच्या आहेत.
या तीन शक्तींनी भाषेत अनुक्रमे तीन प्रकारचे अर्थ प्रकट होतात. आनंदवर्धंनाच्या मते, वाचकाला रसानुभव येण्यासाठी कवी आपल्या प्रतिभासामर्थ्याने शब्दार्थाची अशी काही योजना करतो की, त्यातून रसिकाच्या मनाला रसप्रतीति तत्काळ येते. त्यामुळे वाच्यार्थापलीकडे शब्दांना आणखी काही अर्थ असतात, तो अर्थ शब्दशक्तीमुळे प्रकट होतो. त्या या तीन शब्दशक्ती होत.
वाच्यार्थ, मुख्यार्थ किंवा संकेतार्थ
वाच्यार्थ : वाच्यार्थ म्हणजे संकेताने शब्दांना मिळालेला अर्थ तो संकेतार्थ म्हणजे वाच्यार्थ होय.
लक्ष्यार्थ
लक्ष्यार्थ :लक्ष्यार्थ हा शास्त्र, तत्त्वज्ञान या क्षेत्रात असतो. पण अनेक वेळा शब्दाच्या मुख्यार्थाचा त्याग करून त्याला लक्षनेने वापर केला जातो.
उदा :जर एखाद्या माणसाला उद्देशून आपण हेच वाक्य म्हटले तर त्याचा अर्थ बदलला. म्हणजे इथे लगेच 'गाढव' या शब्दाचा अर्थ ‘मूर्ख माणूस’ असा होतो. हा दूसरा अर्थ म्हणजेच लक्ष्यार्थ होय. इथे अर्थ चार पायाचा प्राणी हा अर्थ हा बाद होऊन लक्षणेने सूचित झालेला अर्थ घेतला जातो.
व्यंग्यार्थ
व्यंग्यार्थ : कविव्यापार व्यंजना शक्तीवर उभा असतो. या शक्तीमुळे शब्दांच्या वाच्यार्थाहून वेगळाच असा जो अर्थ रमणीय अर्थ सूचित होतो. तो व्यंग्यार्थ होय.
उदा : एखाद्या मुलीबद्दलची सौंदर्याची भावना प्रकट करणे, एवढाच त्याचा अर्थ घ्यावा लागतो म्हणजे व्यंग्यार्थ होय. इथे पहिले दोन्ही बाद होऊन तिसराच सूचित झालेला, अर्थाचा अर्थ म्हणजे व्यंग्यार्थ किंवा ध्वनि किंवा प्रतीयमान अर्थ होय.
ध्वनिकाव्य
कविव्यापारातून रसप्रतीती येते ती या व्यंग्यार्थामुळेच. या विशिष्ट अर्थाने आनंदवर्धंनाने ‘ध्वनि हाच काव्याचा आत्मा’ आहे हा सिद्धांत मांडला. या नंतर आनंदवर्धनाने ध्वनिची व्याख्या सांगितलेली आहे. त्याने अशा व्यंग्यार्थप्रधान काव्याला ध्वनि किंवा ध्वनिकाव्य म्हटले आहे. या ध्वनि काव्याची व्याख्या आनंदवर्धनाने अशी केली आहे.
व्याख्या : ज्या काव्यात अर्थ किंवा शब्द दोघे ही आपले स्वरूप म्हणजे आत्मा आणि आपला अर्थ यांना गौण करून व्यंग्यार्थाला म्हणजे तिसऱ्याच सूचित अर्थाला वनिचा अर्थ : शब्दांच्या व्यंजना व्यापाराने रसकाठासी एक विशिष्ट प्रकारची मनोवस्था निर्माण होते. ही अवस्था म्हणजे रसप्रतीती होय. आनंदवर्धनाच्या मते, रस हे प्रत्यक्ष तत्त्व नसून शब्दार्थी घडकांद्वारे ध्वनित होणारे तत्त्व आहे, यालाच तो रसध्वनी म्हणतो.
महाकवी
आनंदवर्धंनाच्या मते, महाकवींच्या काव्यात हा प्रतीयमान अर्थ म्हणजे ध्वनि असतो, आणि तो रसिकांना जाणवतोही. त्यामुळे तो अर्थ अनुभव सिद्ध आहे. त्याचे अस्तित्व कोणालाही नाकारता येत नाही. महाकवींच्या वाणीतून हा अर्थ जेव्हा प्रकट होतो. त्याचवेळी रसिकाला या ध्वनीचा आणि त्यातून प्रकट होणाऱ्या कवींच्या असामान्य प्रतिभेचा त्याचवेळी  प्रत्यय येतो, त्यामुळे रसिकाला महाकवी आणि सामान्य गदळ कवी यातील फरक जाणवतो.
आनंदवर्धंनाच्या मते,या ध्वनीचा प्रत्यय येण्यासाठी रसिकाजवळ विशिष्ट प्रकारची योग्यता लागते. केवळ शब्दार्थ ज्ञानाने तो कळत नाही. त्यासाठी वाचक. काव्यार्थ तत्त्वज्ञ हवा. कवीला महाकवित्व मिळते ते या ध्वनीच्या उचित वापरामुळेच.
महाकवींच्या काव्यात अशा प्रकारे व्यंग्यार्थ म्हणजे ध्वनि आणि व्यंजना व्यापाराला प्राधान्य मिळत असते. यासाठी कवीजवळ विशेष प्रतिभा असावी लागते. त्यांच्या जवळ ही प्रतिभा असते, त्यांना ‘महाकवी’ म्हणतात. तर त्यांच्या जवळ अशी विशेष प्रतिभा नसते त्यांना गदळ कवी आनंदवर्धंनाने म्हटले आहे. यांचे काव्य वाच्यार्थ प्रधान असते.
ध्वनीचा अनुभव केवळ शब्दज्ञांनानी येत नाही. तर रसिकाजवळ एक पात्रता असावी असे आनंदवर्धंन म्हणतो.
ध्वनीचे प्रकार :
आनंदवर्धनाच्या ध्वन्यालोक या ग्रंथावर अभिनव गुप्ताने लोचन नावाची जी टीका केली आहे, त्यातून ध्वनीचे प्रकार स्पष्ट होतात.
१.      लौकिक ध्वनि : व्यंग्यर्थाचे अभिधान वाच्यार्थाच्या स्वरूपात करणे अशा व्यंग्यार्थाला लौकिक ध्वनि असे म्हटले जाते.
उदा : ‘कोसळणारा पाऊस पाहून,
महा नेहमी एक प्रश्न पडतो
माझे तर ठीक आहे. हा कोणासाठी रडतो.
२.      अलौकिक ध्वनि : कवितेतील व्यंग्यार्थ स्वशब्दांनी सांगता येऊ शकत नाही. तो केवळ आस्वादाच्या प्रतीतीचा विषय आहे, अशा व्यंग्यार्थाला अलौकिक ध्वनि असे म्हणतात.
उदा : ह्या गंगेमधी गगन
वितळले शुभाशुभाचा फिटे किनारा
अध्या वाटेवरती उतरला
बुद्ध गयेचा पिवळा वारा.
येथे मर्ढेकरांनी गंगेची दर्शनाने प्राप्त झालेली आध्यात्मिक साक्षातकाराची अनुभूति व्यक्त केली आहे. गंगा, बुद्धगया, पिवळा वारा, गगन उतरले या शब्दांचे वाच्यार्थ घेऊन हा अर्थच स्पष्ट होत नाही. तर त्याची रसिकाला अनुभूतीच घ्यावी लागते. हे अलौकिक ध्वनीचे उदाहरण आहे.लौकिक ध्वनि शब्दात सांगता येतो, अलौकिक ध्वनि स्वप्नातही शब्दबद्ध करता येत नाही. या ध्वनीचे आणखी काही प्रकार सांगितले जातात. उदा : लौकिक आणि अलौकिक.
रसादिध्वनि
लौकिक ध्वनीचे वस्तुध्वनी आणि अलंकार ध्वनि असे दोन प्रकार सांगितले जातात. या दोन्ही प्रकारपेक्षा रसादिध्वनि अभिनवगुप्ताने महत्त्वाचा मानला आहे. त्याचे स्वरूप पुढीलप्रमाणे :
रसादिध्वनी : रसादिध्वनीलाच आनंदवर्धन प्रतियमान किंवा व्यंग्यार्थ ध्वनि मानतो. हा ध्वनि वाच्यार्थाच्या अवस्थेत येऊ शकत नाही. तो लोकिक व्यवहाराच्या सुख:दुखाचा विषय होत नाही. उलट काव्यातील शब्दांनी रसिकाच्या ठिकाणी हद्यसंवाद निर्माण होतो. रसिकाला विभानुभवांचे सौंदर्य प्रतीत होते.
शिवाय या अनुभवासोबतच रसिकांच्या मनात पूर्वीपासून असलेल्या विभानुभवांच्या हळुवार अशा उद्बोधांचे सौंदर्य प्रत्ययास येते आणि योग्य चर्वणा होऊन त्याचा आनंदमय आस्वाद रसिक होतो. या चर्वणा व्यापारामुळेच रस कवितेतील अर्थ, रसध्वनि प्रकट होतो. तो वाच्यार्थ प्रधान नसतो. म्हणून इतर कोणत्याही व्यवहाराचा तो विषय होत नाही. म्हणून रसादिध्वनीच हा काव्याचा आत्मा होय. या ध्वनीचा अनुभव करता येतो. यावरून आणखी दोन प्रकार सांगितलेलं आहेत.
१.     आस्वाद विभाव अनुभव आणि रस असा क्रमाने आला तर त्याला असंलक्ष्यक्रमध्वनि असे म्हणतात.
२.     आस्वाद अशा क्रमाने न येता एकदम प्रत्ययास आला तर त्याला संलक्ष्यक्रमध्वनि असे म्हणतात.
असा प्रकारे आनंदवर्धनाचा ध्वनिसिद्धांत सांगता येतो.
संदर्भ
भारतीय साहित्यशास्त्र, ग. त्र्यं. देशपांडे, पॉप्युलर प्रकाशन,मुंबई
रा. श्री. जोग, अभिनव काव्यप्रकाश, व्हीनस प्रकाशन, पुणे
डॉ. देवानंद सोनटक्के, क. भा. पा. महाविद्यालय, पंढरपूर यांचे वर्गातील व्याख्यान १२ ऑगस्ट, २०१४
ग्यॉटफ्रीड लिब्नित्झ
ग्यॉटफ्रीड विल्हेल्म लिब्नित्झ ( or ) (जुलै १, १६४६ – निव्हेंबर १४, १७१६) हा जर्मन गणितज्ञ व तत्त्वज्ञानी होता. गणिताच्या व तत्त्वज्ञानाच्या इतिहासात त्याचे नाव ठळक होते.
संदर्भ
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्यूंकी सास भी कभी बहू थी
क्यूंकी सास भी कभी बहू थी ही एक भारतीय दूरचित्रवाणी मालिका आहे, जी ४ जुलै २००० ते ७ नोव्हेंबर २००८ या कालावधीत स्टार प्लसवर प्रसारित झाली होती. शोभा कपूर आणि एकता कपूर यांनी त्यांच्या बालाजी टेलिफिल्म्सच्या बॅनरखाली या शोची सहनिर्मिती केली होती.
हा कार्यक्रम एका आदर्श सूनभोवती केंद्रीत होता. ती एका पंडिताची मुलगी असते जी गोवर्धन विराणी या श्रीमंत उद्योगपतीच्या नातवाशी लग्न करते. या सूनेची म्हणजे तुलसी विराणीची भूमिका स्मृती इराणी यांनी केली होती.
हा कार्यक्रम इ.स.२००० च्या दशकातील भारतीय टेलिव्हिजनवर सर्वात जास्त काळ चाललेला दैनिक कार्यक्रम आहे. ही मालिका २००० ते २००८ पर्यंत चालली आणि १,८३३ भाग पूर्ण केले. भारतीय टेलिव्हिजनच्या इतिहासात १००० भाग पार करणारी ही पहिली मालिका होती. तसेच या मालिकेने लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड मध्ये देखील प्रवेश केला.
माँटगोमरी काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
मोरोंदे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
दत्ता पवार
डाॅ. दत्ता पवार हे मराठीत शेती व शेतकरी यांवर लिहिणारे लेखक आहेत. त्यांच्या कविता व ललित लेखनही प्रकाशित झाले आहे.
डाॅ. दत्ता पवार यांना मिळालेले पुरस्कर
वर्ग:मराठी लेखक
चित्रलेखा पुरंदरे
चित्रलेखा पुरंदरे यांनी त्यांनी बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या संपूर्ण साहित्यावर प्रबंध लिहून पी‍एच.डी. मिळवली आहे.
डॉ. चित्रलेखा पुरंदरे या २५हून अधिक वर्षं अध्यापन, लेखन व ग्रंथसंपादन करीत आहेत. विविध क्षेत्रांतील ख्यातनाम व्यक्तिमत्त्वांची त्यांनी लिहिलेली चरित्रे प्रसिद्ध झाली आहेत. अतिशय समृद्ध, प्रासादिक, प्रवाही आणि लालित्यपूर्ण भाषाशैलीसाठी त्या नावाजल्या गेल्या आहेत. त्यांना त्यांच्या लेखनाबद्दल काही पुरस्कारही प्राप्त झाले आहेत.
चित्रलेखा पुरंदरे या 'मी.... येसूवहिनी' या स्वरचित सांगीतिक कार्यक्रमाचे अभिवाचन करतात.
प्रसिद्ध पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखिका
राजेंद्र शिंगणे
हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते महाराष्ट्राचे अन्न व औषध प्रशासन या विभागाचे विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या तिकिटावर सिंदखेड राजा विधानसभा मतदारसंघातून ते निवडून आले आहेत.
संदर्भ
वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कौसल्या गोरे
कौसल्या गोरे या दादामहाराज सातारकर यांची नात व बाबा महाराज सातारकरांच्या ज्येष्ठ भगिनी आहेत. त्यांनी हरिपाठावर लिहिलेले पुस्तक खूप प्रसिद्ध आहे.
कौसल्या गोरे यांची पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखिका वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मस्कोगी काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
पाटसांगवी
पाटसांगवी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील भूम तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
२०२१-२२ युगांडा तिरंगी मालिका
२०२१-२२ युगांडा तिरंगी मालिका ही युगांडामध्ये १० ते १७ सप्टेंबर २०२१ दरम्यान आयोजित केलेली आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० तिरंगी क्रिकेट स्पर्धा होती. यजमान युगांडासह केनिया आणि नायजेरिया या देशांनी सदर स्पर्धेत सहभाग घेतला होता. तिरंगी मालिकेआधी युगांडा आणि केन्या यांनी तीन ५० षटकांचे सामने खेळले ज्यात युगांडाने २-१ ने विजय मिळवला.
प्रथमत: स्पर्धा एकूण १३ सामन्यांची खेळवली जाणार होती ज्यात प्रत्येक संघ विरुद्ध संघाशी ४ सामने खेळणार होता. त्यानंतर गुणफलकातील अव्वल दोन संघांमध्ये विजेतेपदाची लढत होणार होती. परंतु नंतर असे ठरविण्यात आले की प्रत्येक संघ विरुद्ध संघाशी फक्त तीन सामने खेळेल आणि मग अव्वल दोन संघांमध्ये जेतेपदासाठी लढत होईल. तिरंगी मालिकेतील सर्व सामने एंतेब्बे मधील एंटेबी क्रिकेट ओव्हलवर खेळविण्यात आले.
अंतिम सामन्यात केनियाचा ६ धावांनी पराभव करत यजमान युगांडाने तिरंगी मालिका जिंकली.
अंतिम सामना
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील क्रिकेट * *
अनंत लाभसेटवार
डाॅ. अनंत पां. लाभसेटवार हे एक मराठी लेखक आहेत. मुळचे नागपूरचे असलेल्या डॉ. अनंत व लता लाभसेटवार यांच्या नावाचा न्यास आणि अमेरिकेत एक डॉ. लाभसेटवार प्रतिष्ठान आहे. या प्रतिष्ठानातर्फे दरवर्षी डॉ. लाभसेटवार साहित्य सन्मान नावाचा पुरस्कार दिला जातो. हा पुरस्कार अच्युत गोडबोले (२०१५), अरुणा ढेरे (?), आनंद यादव (२००५), भारत सासणे (२०१२), भालचंद्र नेमाडे (२००३), मधु मंगेश कर्णिक, राजन गवस (२००७), डाॅ. रवींद्र शोभणे, विंदा करंदीकर , विश्वास पाटील (२००९), डाॅ. श्रीकृष्ण राऊत (२००२) यांना मिळाला आहे.
पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेळगाव (उमरेड)
बेळगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:उमरेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
मरे काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
धर्मसिंधु
धर्मसिंधु हा ग्रंथ १७९०-९१ च्या सुमारास काशीनाथशास्त्री उपाध्ये यांनी श्री क्षेत्र पंढरपूर येथे रचला आहे.यांना बाबा पाध्ये या नावानेही ओळखत असत. त्यांनी ‘धर्मसिंधुसार’ किंवा ‘धर्माब्धीसार ‘ नावाचा विस्तृत ग्रंथ लिहिला.त्यालाच ‘धर्मसिंधु’ नावाने ओळखले जाते. धर्मसिंधु हा ग्रंथ हिंदू धर्माची राज्य घटना म्हणून ओळखला जातो .या ग्रंथात धार्मिक निर्णय सप्रमाण दिलेले आहेत. या ग्रंथात व्यवहारात आवश्यक असलेल्या धर्मशास्त्रविषयाचा विचार त्यांनी निर्णयसिंधु, पुरुषार्थ चिंतामणी, कालमाधव, हेमाद्रि, कालतत्त्वविवेचन, कौस्तुभस्मृत्यर्थसार, वगैरे ग्रंथाचा आधार घेऊन आणि काही काही ठिकाणी धर्मशास्त्रसंबंधाने काशीनाथ शास्त्री उपाध्याय  यांना स्वतःला योग्य वाटणारा निर्णय देऊन उत्तम रीतीने केला आहे. हा निर्णय आजकाल काशीपासून रामेश्वरापर्यंत सर्व विद्वज्जनात संमत झाला आहे. हिंदुच्या धार्मिक आचारांच्या बाबतीत साऱ्या हिंदूस्थानभर हा ग्रंथ प्रमुख्‍ा आधारस्तंभ मानला जातो. न्यायालयातील निर्णयातदेखील याचा उल्लेख करण्यात आला आहे. या ग्रंथाइतका सुबोध व विद्वन्मान्य दुसरा ग्रंथ नाहीच असे म्हटले तरी चालेल.
काशीनाथ शास्त्री उपाध्याय पांडुरंगाचे निस्सिम भक्त होते. या ग्रंथाच्या रचनेनंतर त्यांनी सन्यांस घेतला.
सदर ग्रंथात व्यवहारातरात उपयोक्त अशा विविध आचार कल्पनांचे विवेचन आहे. त्यासाठी त्यांनी काही धर्मशास्त्र विषय ग्रंथांचा आधार घेतला आहे तर काही ठिकाणी स्वतःच्या अभ्यासानुसार त्यांनी संकल्पना स्पष्ट केल्या आहेत.
जन्मापासून मृत्यूपर्यंत माणसाने कोणकोणते धार्मिक आचार पाळावेत याविषयीचे  मार्गदर्शन उपाध्ये यांनी केले आहे.
ज्यावेळी समाजात धार्मिक आचार विषयक संभ्रम निर्माण होतो किंवा अन्य सामाजिक संस्कुतीचे मिश्रण झाल्याने आपण नकी काय करावे असा पेच निर्माण होतो तेंव्हा असे ग्रंथ मार्गदर्शनपर  ठरतात.
वर्ग:हिंदू ग्रंथ वर्ग:हिंदू संस्कृती वर्ग:धार्मिक साहित्य
काळी नदी (कर्नाटक)
काळी नदी ही कर्नाटकातील  उत्तर कन्नड जिल्हयातुन वाहणारी नदी आहे. जोयडा तालुक्यातील एक छोटे गाव कुशावली येथे उगम पावून १८४ कि.मीचा प्रवास करून अरबी समुद्राला मिळते.
वर्ग:कर्नाटकमधील नद्या वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:पश्चिम घाटातील नद्या
राजेगाव (दौंड)
राजेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील एक गाव आहे.
मौजे पेढांबे
मौजे पेढांबे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
राजेगाव (दौंड)
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
मौजे पेढांबे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
शावटे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २४८ कुटुंबे राहतात. एकूण १०६६ लोकसंख्येपैकी ५३५ पुरुष तर ५३१ महिला आहेत. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस विक्रमगड बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा विक्रमगडवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
माडाचा पाडा,वरणवाडी, विठ्ठलनगर, वेहेळपाडा, आंबेघर, बालापूर, मेढी, सावराई, केगवा, दादाडे, कर्हे ही जवळपासची गावे आहेत.सुकसाळे ग्रामपंचायतीमध्ये आंबेघर,आंबेघर धरमपूर,शावटे आणि सुकसाळे ही गावे येतात.
समकालीन प्रकाशन
२४ एप्रिल २००६ रोजी पुण्यात ‘समकालीन प्रकाशन’ या प्रकाशनसंस्थेची सुरुवात झाली. सामाजिक विषय महत्त्वाचे मानणाऱ्या आणि ते विषय आतून-बाहेरून समजावून घेऊ इच्छिणाऱ्या वाचकांना एक भक्कम व्यासपीठ मिळावे या उद्देशानेच ‘समकालीन’ची आजवरची वाटचाल राहिलेली आहे.
शावटे
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
समकालीन प्रकाशन
`मराठीतील अव्वल दर्जाची प्रकाशनसंस्था उभी करण्याची आमची इच्छा आहे. व्यावसायिकता, प्रयोगशीलता आणि सामाजिक जबाबदारी यांचं संतुलन साधून चांगली पुस्तकं प्रकाशित करण्याची आमची भूमिका आहे. स्मरणरंजन म्हणजे नॉस्टेल्जियामध्ये न अडकता समकालीन विषयांचं बोट धरून आम्ही पावलं टाकू इच्छितो...'
शावटे
संदर्भ
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
समकालीन प्रकाशन
- १५ ऑगस्ट २००६ रोजी प्रकाशित झालेल्या समकालीन प्रकाशनाच्या पहिल्या पुस्तकाच्या (खरेखुरे आयडॉल्स) प्रस्तावनेतील मजकूर
शावटे
संदर्भ
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
समकालीन प्रकाशन
समकालीन प्रकाशनातर्फे आजवर ७०हून अधिक मराठी पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. या पुस्तकांची साधारण पाच प्रकारांत विभागणी होते.
१. समूहलेखनातून प्रत्यक्षात आलेली पुस्तके
शावटे
संदर्भ
४. http://tourism.gov.in/
समकालीन प्रकाशन
२. समकालीन प्रकाशनाचे संपादक आणि त्यांच्या मित्रमंडळींनी लिहिलेली पुस्तके
३. संपादकांच्या कल्पनेतून साकारलेली पुस्तके
४. धडपड्या लोकांची पुस्तके
शावटे
संदर्भ
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
समकालीन प्रकाशन
या मराठी पुस्तकांची यादी अशा प्रकारे :
१. आयडॉल्स भाग - १ (युनिक फीचर्स)
शावटे
संदर्भ
वर्ग:विक्रमगड तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
समकालीन प्रकाशन
२. खरीखुरी टीम इंडिया (युनिक फीचर्स)
३. सत्तासंघर्ष (संपादक: सुहास पळशीकर, सुहास कुलकर्णी)
४. होय, व्यसनमुक्ती शक्‍य आहे! (महेंद्र कानिटकर)
५. करके देखो (युनिक फीचर्स)
६. आधुनिक स्फूर्तिकथा (श्रुती पानसे)
८. मेकअप उतरवल्यावर (मृणाल कुलकर्णी)
९, धर्मवादळ (निळू दामले)
१०. प्रकाशवाटा (डॉ. प्रकाश आमटे)
११. अज्ञात गांधी (मूळ इंग्रजी लेखक - नारायणभाई देसाई, मराठी अनुवाद - सुरेशचंद्र वारघडे)
१२. लोकशाही ज़िंदाबाद (योगेंद्र यादव, सुहास पळशीकर, पीटर डिसूझा)
१३. शहाण्यांचा सायकिॲट्रिस्ट (डॉ. आनंद नाडकर्णी)
१४. आहे कॉर्पोरेट तरी... (संजय भास्कर जोशी)
१५. अर्धी मुंबई (युनिक फीचर्स)
१६. खरेखुरे आयडॉल्स - भाग २ (युनिक फीचर्स)
१८. परत मायभूमीकडे (डॉ. संग्राम पाटील)
१९. जग बदल घालुनि घाव (एकनाथ आवाड)
२०. प्लॅटफॉर्म नं. झिरो (अमिता नायडू)
२१. सदरा बदललेली माणसं (मनोहर सोनवणे)
२२. संभव असंभव (निरंजन घाटे)
२३. कुण्या एकाची धरणगाथा (अभिमन्यू सूर्यवंशी)
२४. माझं प्रिस्क्रिप्शन (डॉ. सदानंद नाडकर्णी)
२६. सुखाच्या शोधात... (डॉ. अनघा केसकर)
२७. तेरा ते तेवीस (मुक्ता चैतन्य)
२८. रिपोर्टिंगचे दिवस (अनिल अवचट)
२१. वैद्यकाचा बाजार... (डॉ. श्रीराम गीत)
३०. इथे नांदतो दुष्काळ (रमाकांत (बापू) कुलकर्णी)
३१. इथे खरी मुंबई भेटते (युनिक फीचर्स)
३२. रानमित्र (डॉ. प्रकाश आमटे)
३३. आम्ही माडिया (एम. डी. रामटेके)
३४. रानबखर (मिलिंद थत्ते)
३७. खिडक्या अर्ध्या उघड्या (गणेश मतकरी)
३६. एक आझाद इसम (मूळ इंग्रजी लेखक - अमन सेठी; मराठी अनुवाद : अवधूत डोंगरे)
३८. नशायात्रा (तुषार नातू)
३९. तिची कहाणी (निरंजन घाटे)
४०. शेतकरी जेव्हा जागा होतो (अभिमन्यू सूर्यवंशी)
४१. ळ (संजीव लाटकर)
४२. एव्हरेस्ट (उमेश झिरपे)
४३. या शेताने लळा लाविला ना. धों. महानोर)
४४. आनंदवन प्रयोगवन (डॉ. विकास आमटे)
४५. पुन्हा एकदा (सानिया)
४६. लाकूड कोरताना (अनिल अवचट)
४७. शोध नेहरूंचा (मूळ इंग्रजी लेखक - शशी थरूर: मराठी अनुवाद - मनोहर सोनवणे)
४८. गोष्ट खास पुस्तकाची (युनिक फीचर्स)
४९. गोष्ट गुरुजी घडण्याची (प्रल्हाद काठोले)
४०. जनसेवे जीवन दिधले (अभिमन्यू सूर्यवंशी)
४१. सलोख्याचे प्रदेश (मूळ इंग्रजी लेखक - सबा नक्की; मराठी अनुवाद - प्रमोद मुजुमदार)
४२. विधिमंडळातून (ना.धों. महानोर)
५४. कायमचे प्रश्‍न (रत्नाकर मतकरी)
५५. आठवणींचा झोका (ना.धों. महानोर)
मन्रो काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
समकालीन प्रकाशन
४६. आमचा पत्रकारी खटाटोप (युनिक फीचर्स)
मन्रो काउंटी, जॉर्जिया
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
समकालीन प्रकाशन
५७. शोधा खोदा लिहा (युनिक फीचर्स)
५८. वाचत सुटलो त्याची गोष्ट (निरंजन घाटे)
५९. गोंदण (रत्नाकर मतकरी)
६०. शांततेचा आवाज (रत्नाकर मतकरी)
६१. सोनेरी सावल्या (रत्नाकर मतकरी)
६३. लोचना आणि आलोचना (संपादक : चंद्रकांत पाटील, केशव तुपे)
६५. दास्तॉ-ए-जंग (हाजी नदाफ)
६७. मी लोकांचा सांगाती (संपतराव पवार)
६८. गपसप (ना.धों. महानोर)
६९. नुक्कड (विजय खाडिलकर)
७0. हटके भटके (निरंजन घाटे)
७१. दारिद्ऱ्याची शोधयात्रा (हेरंब कुलकर्णी)
समकालीन प्रकाशनातर्फे प्रकाशित झालेली हिंदी पुस्तके :
१. आलोकित पथ (डॉ. प्रकाश आमटे)
२. बदलाव के राही (संपादन: संजीव फणसळकर, अजित कानिटकर)
समकालीन प्रकाशनातर्फे प्रकाशित झालेली इंग्रजी पुस्तके :
2. Pathway's to Light (Dr. Prakash Amte)
3. Learning to live again (Anil Awachat)
5. Jihad-E-Teen Talaq (Sayedbhai)
6. Gems of Purest Ray Serene (Editors : Sanjiv Phansalkar & Ajit Kanitkar)
वर्ग:भारतामधील पुस्तक प्रकाशक कंपन्या
बौद्ध तत्त्वज्ञान
दहा नियम : सत्य     : नेहमी खरे बोलावे. अहिंसा    : हिंसा करु नये. अस्थैर्य    : स्थिर राहायचे नाही. अपरिग्रह   : दुसऱ्या वर विसंबून राहायच नाही. ब्रह्मचर्य    : वेश्या व्यवसाय करायचे नाही. व्यसन, व्यभिचार करायचे नाही. जेवण     : दुपारी बाराच्या अगोदर जेवायचे. गर्दी       : गर्दीच्या ठिकाणी जायचे नाही. नाच-गाणी   : नाच - गाणी  करायचे नाही. झोप       : मध्यम गादीवर झोपायचे. स्पर्श       : सोने, चांदी आणि पैसे याला स्पर्श करायचे नाही.
पाच आंतरिक शक्ती १) आत्मविश्वास २) उत्साह ३) एकाग्रता ४) स्मरणशक्ती ५) विद्या चार प्रकारचे माणस १) अंधारातून अंधाराकडे जाणारे. २) अंधारातून प्रकाशाकडे जाणारे. ३) प्रकाशा कडून अंधाराकडे जाणारे. ४) प्रकाशाकडून प्रकाशाकडे जाणारे.
बौद्ध पुजा पाठ
काळी नदी (निःसंदिग्धीकरण)
काळी नदी नावाने भारतातील नद्या
राहु
राहु हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
गाव हे मुळा मुठा नदीजवळ वसले असून भीमा नदीचा ही संगम या गावाजवळ होतो.. बारामाही पाणी आणि शेती उपयोगी जमीन इथे पाहायला मिळते..
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.
लोकजीवन
सर्व जाती धर्माची लोक इथे राहतात.. गुढीपाडव्याला गावची यात्रा असते .. सोंग,कुस्ती अश्याप्रकरचे कार्यक्रम या ठिकाणी होतात.तसेच सार्वजनिक शिवजयंती साजरी होते, शंभुराजे युवा प्रतिष्ठान दरवर्षी गणेशोत्सव साजरा होतो. त्यात अनेक लोक कार्यक्रम, शिबिरे ,प्रभोदन, कीर्तने,जादूगार असे विविध कार्यक्रम होतात. लोकजीवन शेतीवर अवलंबून आहे..तसेच 1 गाव आणि 17 वाड्या अश्याप्रकारची रचना आहे.
प्रेक्षणीय स्थळे
मुळा मुठा नदी आणि जवळचा संगम,महादेव मंदिर,हनुमान मंदिर,हनुमान मंदिर,दत्त मंदिर पांडुरंग मंदिर
नागरी सुविधा
एस्टी, पीयमटी,चांगले रस्ते अंतर्गत गटार लाईन,शाळा महाविद्यालय,उच्च शिक्षण,पिण्याचे पाणी,पथ दिवे ,सर्व नागरी सुविधा आहेत
जवळपासची गावे
पिंपळगाव, वाळकी,देवकरवाडी, टेळेवाडी,पिलानवाडी
संदर्भ
वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
ना.भा. खरे
डाॅ. नारायण भास्कर खरे (जन्म : नेर-रायगड जिल्हा, १६ मार्च १८८४; - इ.स. १९७०) हे एक हिंदुस्थानी राजकारणी व व्यवसायाने डाॅक्टर होते. त्यांचे वडील भिवंडीला सरकारी वकील होते. आई, दुर्गाबाई ही, मराठ्यांचा शेवटचा सेनापती बापू गोखले याच्या वंशातली होती. ना.भा. खरे हे मध्य प्रांतांतील काँग्रेसचे नेते, हरिजनांसाठी काम करणारे कार्यकर्ते आणि लेखक होते. महात्मा घांधींंबरोबर ते हरिजन वस्त्यांमधून फिरत असत. पण जेव्हा मध्य प्रांतात 'हरिजन मंत्री' नेमण्याची वेळ आली तेव्हा गांधीजींनी खऱ्यांना नाकारले.
ना.भा. खरे यांच्यावरील पुस्तके
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:इ.स. १८८४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू
विवेक लागू
(जन्मदिनांक : ऑक्टोबर १५, इ.स. १९५३ - हयात) हे मराठी नाटककार आणि नाट्यअभिनेते आहेत. नाट्य-चित्रपट अभिनेत्री रीमा लागू यांचे ते पती आहेत.
सुकसाळे
सुकसाळे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील विक्रमगड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २७७ कुटुंबे राहतात. एकूण १३८५ लोकसंख्येपैकी ६९७ पुरुष तर ६८८ महिला आहेत. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.हल्ली येथील स्थानिक आदिवासींनी फुलशेती सुरू केलेली आहे. मुख्यतः मोगरा फुलांची शेती केली जाते. मोगरा फुलांना दादर, कल्याण, सुरत, नाशिक भागात भरपूर प्रमाणात मागणी आणि बाजारपेठ आहे.विशेषतः श्रावण,चैत्र, भाद्रपद, आश्विन महिन्यांच्या उत्सवाच्या काळात मागणी जास्त असल्याने शेतकऱ्यांना बाजारभाव सुद्धा चांगला मिळतो.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस विक्रमगड बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा विक्रमगडवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
सावडे,गडधे, नागझरी, यशवंतनगर, संगमनगर, जांभे, खुदेड, हनुमंतपाडा, साखरे, अंधारी, टेंभोळी ही जवळपासची गावे आहेत.सुकसाळे ग्रामपंचायतीमध्ये आंबेघर,आंबेघर धरमपूर,शावटे आणि सुकसाळे ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:विक्रमगड तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
महासत्ता
महासत्ता हे इचलकरंजी शहरातुन प्रकाशित होणारे दैनिक आहे.
रामेश्वर (भूम)
रामेश्वर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील भूम तालुक्यातील एक गाव आहे.
महासत्ता
वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
रामेश्वर (भूम)
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६८० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
ब्लेकली काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
मुळे (अलिबाग)
मुळे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
कोहळा (उमरेड)
कोहळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:उमरेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
साहित्याची निर्मितिप्रक्रिया
साहित्याची निर्मितिप्रक्रिया ही साहित्यशास्त्रातील एक संकल्पना आहे. लेखन करताना लेखकाची कोणती मानसिक प्रक्रिया घडून येते याचा अभ्यास यात होतो. कलेच्या निर्मितीतील एक महत्त्वाची चर्चा म्हणून निर्मितिप्रकियेचा विचार मानला जातो. प्राचीन व आधुनिक अशा व भारतीय आणि पाश्चात्त्य अशा दोन्ही काळात व खंडात निर्मितिप्रक्रीयेचा अभ्यास केला जातो. ही परकीय लेखकाला बीज स्फुरते तेथपासून कि लेखक लिहित असतो तेथपासून सुरू होते, या विषयी अभ्यासकांत मदभेद आहेत. त्यामुळे या प्रक्रियेचे स्वरूप गुंतागुंतीचे मानले जाते.साहित्याच्या-आकलना आस्वादासाठी मात्र निर्मितिप्रक्रियेचा अभ्यास उपकारक ठरत असतो.
निर्मितिप्रक्रियेतील घटक
साहित्य निर्मितीची प्रक्रिया उलगडणे सोपे काम नसले तरी त्या प्रक्रियेत कोणकोणत्या घटकाचा समावेश होतो त्याचा अभ्यास भारतीय व पाश्चात्त्य साहित्य शास्त्रज्ञांनी केला आहे. त्यांनी साहित्य निर्मितीमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या घटकांमध्ये प्रतिभा, स्फूर्ती, उत्पेक्षा, कल्पना, भावनात्मकता, व्युत्पन्नता, अभ्यास आणि नवनिर्मिती क्षमता या घटकांचा अंतर्भाव केला आहे.
प्रतिभा
ललित साहित्य निर्माण करणारी लेखकाजवळची शक्ति म्हणून प्रतिभेचा नेहमी उल्लेख होतो .एक नवीन अपूर्व विश्व निर्माण करण्याचे तिचे सामर्थ्य लक्षात येत असल्याने आणि त्याच वेळी तिच्या स्वरूपात नेमका अंदाज लागत नसल्यामुळे तिला दीर्घकाळापर्यंत परमेश्वरी देणगी मानण्यात आले. प्रतिभेलाच अलौकिक शक्ती मानले गेले याचे प्रमुख कारण म्हणजे तिचे विरलत्व होय. तिचे अस्तित्व हे सर्वांच्या ठिकाणी नसून फारच थोड्यांच्या ठिकाणी असते. कवीतेतून कवीचे वेगळेपण दाखवले जाते आणि ते ज्यामुळे प्राप्त होते त्या शक्तीला दैवी मानले जाते. प्रसिद्ध इटालियन मानसशास्त्रज्ञ लोंब्रोसा याने प्रतिभेला वेडाची बहीण मानले आहे. शेक्सपिअर यानेही कवी प्रेमिक आणि वेडे यांना एकाच पंक्तीत बसविले आहे. कलेबाबतची प्रतिभा ही सौंदर्याधारित असते. सत्याला सौंदर्य दृष्टीचा स्पर्श लाभलेला असतो. कलानिर्मितीसाठी आवश्यक असणारा अलिप्तपणा आणि व्यक्तीगत अनुभवातील विश्वात्मक आशयाचा शोध या गोष्टी ही प्रतिभेमुळे कवीला शक्य होतात.
स्फूर्ती
स्फूर्ती ही एक अतिशय उत्कट अशी मानसिक अवस्था होय. ही निर्मितीच्या जाणिवेने संपूर्णपणे भारलेली कवी मनाची अवस्था होय. कलेच्या किंवा काव्याच्या निर्मितीच्या दृष्टीने ही अत्यंत आवश्यक आहे. कवीच्या मनात अनुभवांची झालेली पुनर्रचना त्यांना प्राप्त होत असलेला नवा संदर्भ सहज उद्रेकाने बाहेर पडावा लागतो. त्याला नेमके तोंड फुटण्याच्या दृष्टीने स्फूर्तीचीच आवश्यकता असते. उत्कट भावनांचा सहज उत्स्फुर्त उद्रेक अशी इंग्रज कवी वर्डसुवर्थ या कवीने काव्याची व्याख्या केली आहे. सांगावेसे वाटणे याहून ‘सांगितलेच पाहिजे किंवा सांगितल्याशिवाय राहवत नाही’ अशा मन स्थितीची अपेक्षा कवी बाबत अपेक्षित असते. ही स्फूर्तीचीच स्थिती होय. पण स्फूर्ती ही स्वतंत्र शक्ती नव्हे. क्षणार्धात कवीचे अंतरंग उजळून टाकण्याचे तिच्यात सामर्थ्य जरूर असते. पण ते क्षणार्धापुरतेच लहारीपणा हा तिचा खास विशेष आहे. अनेकदा या स्फूर्तीच्या क्षणी काव्यरचनाही होत नाही.
उत्प्रेक्षा
उत्प्रेक्षा म्हणजे कल्पनांचा स्वेर विहार होय. कोलरिज या इंग्रज कवी आणि समीक्षकांच्या मते, कल्पनाशी केलेली बरीच वैचारिक, चमत्कृती क्रीडा असते. गोविंदग्रजांच्या अरुण या कवीतेत आपणाला क्षणभर खिळविणाऱ्या उत्प्रेक्षण शवतीचा खेळ पाहावयास मिळतो. खटकेबाज शब्दरचना एखादी आकर्षक कल्पना किंवा या दोन्हीही युक्त अशी एखादी चमत्कृती रचना इतपतच मर्यादित असे उत्प्रेक्षण शक्तीचे कार्यक्षेत्र नसते. उत्प्रेक्षा ही क्षणिक टिकणारी असते.
कल्पनाशक्ती
कल्पनाशक्ती ही एक संपूर्ण निसर्गनिर्मिती साधणारी शक्ती होय. कल्पनेत चैतन्याचा किंवा मानवी अंत करणाचा आविष्कार असतो. बालकवींच्या कवीतेत कल्पना शक्तीने साधलेल्या एका अपार विश्वाचे दर्शन घडते. त्यात प्रतिभा आणि आशय यांचे कवीच्या व्यक्तिमत्त्वात मुरून एक जीव झालेले रसायन जाणवते. कल्पना शक्ती म्हणजे नवनिर्मिती साधणारी सर्जनशक्ती होय. ती प्रतिभेचे एक महत्त्वाचे आधारभूत अंग आहे. तिच्या कार्यात धारनाशक्ती आणि स्मरणशक्ती यांनाही महत्त्वाचे स्थान असते. मानवी मनावर नेहमी नानाधी संस्कार होत असतात. ते तसे विस्मुतीतही जात असतात. पण त्यांचा संचय त्यांची धारणा कळत नकळत मानवी मनात होत असते स्मरण शक्तीच्या जोरावर त्यातील अर्थपूर्ण संस्काराची माणूस पुनंनिर्मिती करीत असतो. साहित्यातील त्या जुन्या संस्काराना नवे रूप, नवा संदर्भ लाभत असतो हे कार्य धारण आणि स्मरण या दोन शक्तीच्या साहाय्याने कल्पना शक्ति करते हाच कवीव्यापार होय.
भावनात्मकता
ललित साहित्याच्या निर्मितीत विचारांपेक्षा भावनेवर जास्त भर असतो. कल्पनाशक्तीच्या आधारावर भावानानूभावास गोचर रूप देणे हेच भावनात्मकतेचे साध्य असते.कवी व शास्त्रज्ञ यांच्या ठिकाणी निर्मितीक्षम प्रतिभा एकच असली तरी तिचे कार्य व हेतु वेगळे असतात शास्त्रज्ञाची प्रतिभा विश्लेषणात्मक असते. तर कवीच्या प्रतिभेचा सर्वस्वी भर संश्लेषणावर असतो. या संश्लेषणप्रकियेला भावनेचा स्पर्श असतो.त्यामुळे त्या रचना रसात्मक होतात.अशी रसात्मकता शास्त्रज्ञांच्या शोधनिबंधात येऊ शकत नाही. भावनात्मकतेचा एक प्रकार म्हणजे सहानुभाव होय. कवीच्या अंत करणात एका विशाल सहानुभूतीचे अस्तित्व असते. साहित्यात लेखन ,कवीच्या व्यक्तीगत अनुभूती विश्वात्माक व्हाव्या लागतात. त्या कल्पनाशक्ती आणि व्यापक सहानुभाव यांच्या मिळफानेच होऊ शकतात, यांच्या जोरावर मानवी मन आणि व्यवहार यात कवी खोलवर प्रवेश करू शकतो.