cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पेट्रिआर्की (पुस्तक)
मजकूर
हे पुस्तक ५ प्रकरणांमध्ये विभागलेले आहे. पहिल्या प्रकरणात जिच्यामध्ये स्त्रीवाद्यांनी पितृसत्तेबबत विचार करण्यास सुरुवात केली अशा विशिष्ट सामाजिक -सांस्कृतिक पार्श्वभूमीची सविस्तर मांडणी केली आहे. अशा पार्श्वभूमींत स्त्रीवादी राजकारण व बौद्धिक संस्कृती निर्माण झाल्या कारणाने कशा पद्धतीने पितृसत्ता ही वर्णनात्मक श्रेणीतून विश्लेषणाच्या श्रेणीत बदलते हे लेखिका येथे विविध संदर्भ देऊन स्पष्ट करतात. त्याचवेळी त्या जागतिक इतिहासातील विविध घटनांचा संबंध विशद करून तो पितृसत्ता या संकल्पनेबाबतीतील विविध चर्चांशी जोडतात.
दुसऱ्या प्रकरणात लेखिकेनी १९८० चे दशक ते २०व्या शतकाचा उत्तरार्ध या काळात पितृसत्तेचा संबंध कशा पद्धतीने उत्पादन व पुनरुत्पादनाच्या विचारांशी जोडला गेला हे दाखवून देतात. तसेच याबाबतीतील विचार कशा पद्धतीने सुरुवातीच्या समाजवादी चर्चाविश्वाचे भाग बनले व फेडरेक ऐंगल्स व अलेक्झांडर कोलोन्ताय या विचारवंतानी या विचारांची पुर्नमांडणी, गुंतागुंत व त्याचा संबंध स्त्रियांच्या दुय्यमत्वाशी कसा जोडला हे ही लेखिका येथे अधोरेखित करतात. अंतिमतः ६० व ७०रीच्या दशकात विविध स्त्रीवाद्यांनी उत्पादन व पुर्नउत्पादनाची पुनर्व्याख्या कशी केली आहे हे सुद्धा त्या दाखवतात.
पुस्तकातील तिसऱ्या प्रकरणात लेखिकेने भारतातील  समाज वास्तवातील विविध पैलूंबाबत भाष्य करत त्याचा संबंध पितृसत्तेच्या विशिष्ट समजुती सोबत जोडला आहे. भारतीय स्त्रीवाद्यांनी पितृसत्तेचा संबंध विविध संरचना उदा. कुटुंब, घर, नातेसंबंध, अर्थकारण व राज्याशी कसा जोडला हे सुद्धा त्या स्पष्ट करतात. तसेच, समता व न्याय याचे अर्थ निश्चित करण्याची पद्धत म्हणून त्या जातींच्या वैशिष्ट्यांवर जोर देतात.
चौथ्या प्रकरणात लेखिका आपल्या पितृसत्तेचा मानवाशी असलेला संबंध दाखवून देतात. संस्कृतीच्या रचनाद्वारे पितृसत्तेच्या व्यवस्थेला कशा पद्धतीने समजले व स्वीकारले जाते व दोहोंमध्ये काय वाटाघाटी होत हे समजण्याचे प्रयत्न लेखिकेने ४थ्या प्रकरणात केले आहेत. संस्कृतीचा अर्थ येथे वैश्विक जीवनाची 'सामाजिक संरचना' (life world of social structure) असा घेतला आहे. ही प्रचलित संस्कृति-संरचनेच्या पूर्वीची संकल्पना आहे.
५व्या प्रकरणात लैंगिकता ही केवळ वैयक्तिक नसून ती विशिष्ट सामाजिक स्वरूप व अस्मिता धारण करते, या विचाराला लेखिका सामोरे आणतात. त्या दाखवतात की पितृसत्ता काही लैंगिक प्रेम व जवळिकीच्या व्यवहारांना कशा पद्धतीने अधिसत्ता देते व इतरांना परिघावर  ठेवते किंवा गुन्हा ठरवते. यामुळे सर्वांना रोजच्या आयुष्यात अगदी जवळून पितृसत्तेशी वाटाघाटी कराव्या लागतात.
प्रतिक्रिया
वार्ताहर व विद्वानांनी या पुस्तकाबाबत सकारात्मक प्रतिक्रिया दिलेल्या आहेत.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
विदर्भा नदी
ही महाराष्ट्रातील यवतमाळ जिल्ह्यातील  एक नदी आहे.
वर्ग: यवतमाळ जिल्ह्यातील नद्या
पनीर पकोडा
पनीर पकोडा हा पनीर वापरून तयार करण्यात येणारा एक भज्याचा प्रकार आहे. पनीर पकोडा हा अतिशय चविष्ट आणि खमंग पदार्थ आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:खाद्यपदार्थ
कनेटिकट
कनेटिकटच्या दक्षिणेला अटलांटिक महासागर, पश्चिमेला न्यू यॉर्क, उत्तरेला मॅसेच्युसेट्स व पूर्वेला ऱ्होड आयलंड ही राज्ये आहेत. राज्याच्या दक्षिणेला खाडीपलीकडे न्यू यॉर्क शहराचे लॉंग आयलंड हे बेट आहे. हार्टफर्ड ही कनेक्टिकटची राजधानी तर ब्रिजपोर्ट हे सर्वात मोठे शहर आहे. कनेक्टिकचा राज्याचा दक्षिण व पश्चिमेकडील मोठा भाग न्यू यॉर्क महानगरामध्ये गणला जातो.
कनेक्टिकट हे अमेरिकेमधील एक प्रगत व श्रीमंत राज्य आहे. दरडोई उत्पन्न, कौटुंबिक उत्पन्न व मानवी विकास निर्देशांक ह्या बाबतीत कनेक्टिकटचा देशात प्रथम क्रमांक लागतो. परंतु येथील श्रीमंत व गरीब लोकांच्या मिळकतीत फार मोठी तफावत आहे. बँकिंग व इतर आर्थिक सेवा हा येथील सर्वात मोठा उद्योग आहे.
न्यू इंग्लंडमधील इतर राज्यांप्रमाणे येथे युरोपियन वंशाचे अनेक लोक स्थायिक झाले आहेत.
चक्रव्यूह (युद्धशास्त्र)
चक्रव्यूह ही युद्धातील बचावात्मक सैन्यरचना आहे.यास पद्मव्यूह असेही नाव आहे.
पृष्ठभूमी
चक्रव्यूह किंवा पदमव्यूह ही एक युद्धातील बचावात्मक बहुपन्क्ति सुरक्षा रचना आहे जी वरून पाहिल्यास एका फुलत्या कमळासारखी किंवा चक्रा सारखी दिसते. सर्व पन्क्तितले योद्धे हे युद्धासाठी अत्यंत आक्रमक स्थितीत असत. ही रचना द्रोणाचार्यांनी युद्धामध्ये वापरली होती जे भीष्म पितामह यांना दुखापत झाल्यानंतर सेनापती झाले होते.
असे बरेचसे व्यूह हे कौरवांसोबत पांडवांनी देखील आत्मसात करून घेतले होते. त्यातले बरेचसे व्यूहरचने विरुद्ध प्रतिकारात्मक उपाय करून लक्ष्याला हरवू शकत होते. महाभारतामध्ये वर्णन केलेल्या युद्धाच्या रूपात निरीक्षण करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, हे देखील खूप महत्त्वाचे होते की शक्तिशाली सैनिकांना अशा स्थानी ठेवणे जेथे विरुद्ध बळ सर्वात जास्त नुकसान करू शकेल अथवा विरुद्ध पक्षाच्या प्रमुख योद्ध्याकडून होणाऱ्या आक्रमणापासून रक्षा होईल.
महाभारतातील चक्रव्यूह
हा व्यूह द्रोणाचार्यांनी महाभारत युद्धाच्या १४व्या दिवशी रचला. याद्वारे,द्रोणाचार्यांना युधिष्ठिरास दास बनवायचे होते. द्रोणांनी पांडवांना पत्ता न लागू देता युद्धाच्या १३व्या दिवशीच्या मध्यरात्री या चक्रव्यूहाद्वारे अर्जुनाचा पूर्ण पराभव करण्याचे हेतूने हा डाव रचल्या गेला. या चक्रव्यूहाचा भेद करणारे त्यावेळी फक्त श्रीकृष्ण,अर्जुन, कर्ण, भीष्म, स्वतः द्रोणाचार्य व काही अंशी अभिमन्यू इतकेच होते. अभिमन्यूस त्या व्यूहाचे 'उर्ध्वछेदन'(वरचे बाजूने छेद करणे) अवगत नव्हते पण तो 'अधरछेदन' (खालचे बाजूने छेद करणे) करू शकत होता. हा व्यूह म्हणजे साक्षात मृत्यु असे महाभारतात नमूद आहे.
रचना
याची रचना साधारणतः कांद्याच्या पाकळ्यांसारखी एकात एक अशी असते.आकाशातून बघितले असता,याची रचना एखाद्या 'सप्तदलपुष्प'(सात पाकळ्याचे फूल) या प्रमाणे दिसते. त्या ज्याप्रमाणे एकात एक घुसलेल्या असतात तद्वतच.त्याची एकूण रचनादेखील 'उर्ध्वाधर निरुंद' अश्या प्रकारे असते.खाली गुंडी व वरचे बाजूस निमुळती रचना असते.चक्रव्यूहात फक्त दक्षिण स्कंदाकडूनच प्रवेश करता येउ शकतो.
हा वर्तुळाकार असतो.याचे मुखावर,प्रत्येकी दोन दोनच्या रांगेत,अश्वदळ गजदळ व पायदळ अशा रांगा असतात.याचे पिछाडीस व परीघावर चतुरंग सेना असते.याचे मध्यभागी सेनापती असतो.(येथे महाभारतात द्रोणाचार्य). त्याचा प्रवेशमुख हे 'सूचिरंध्र'प्रमाणे(सुईचे दोरा घालण्याचे छिद्र) असते.तेथून, भेदन करणाऱ्या योध्याचे मागे, त्याचे सैन्य मार्गक्रमण करते.याचे आतील वर्तुळासच फक्त दोन प्रवेश असतात.त्यातील एक, पराभव होतो आहे असे दिसल्यास पळून जाण्यासाठी तर दुसरा,आक्रमक योद्ध्यांची फळी फोडण्यासाठी असतो.त्यानंतर तिसरी व चौथी फळी असते.त्याचा आकार हा, सुमारे पाच किमी.व्यास असलेला असतो.यात सुमारे ८००० योद्धे असतात.
बाह्यदुवे
* वर्ग:युद्ध
कनेटिकट
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
कंबर (निःसंदिग्धीकरण)
कंबर या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
रघुनाथ रामचंद्र किणीकर
रघुनाथ रामचंद्र किणीकर तथा रॉय किणीकर (इ.स. १९०७ - ५ सप्टेंबर, इ.स. १९७८) हे मराठी भाषेतील कवी, नाटककार, पत्रकार होते. त्यांचे वडील वकील होते. रॉय किणीकरांनी आयुष्यातील बहुतांश काल कर्नाटकातील गुलबर्गा येथे घालवला. पुढचा काही काळ त्यांनी पुण्यात आणि औरंगाबादेत व्यतीत केला.
रॉय किणीकर हे औरंगाबाद येथून प्रकाशित होणाऱ्या दैनिक अजिंठाच्या रविवारच्या आवृत्तीचे संपादक होते. रविवार पुरवणीत ते काहीना काही ललित लेखन करीत असत.
रॉय किणीकर यांनी काही नाटकांत भूमिका केल्या आहेत. औरंगाबाद येथील सरस्वती भुवन शाळेच्या मदतीसाठी झालेल्या आचार्य अत्रे यांच्या ’घराबाहेर’ नाटकात त्यांनी काम केले होते. त्यांनी औरंगाबाद नभोवाणीसाठी काही श्रुतिकाही लिहिल्या होत्या. त्यांच्या नाटकांचे रंगभूमीवर प्रयोग होत असत. रॉय किणीकरांच्या ’ये गं ये गं विठाबाई’ या नाटकाचे त्याकाळी १९ प्रयोग मुंबई मराठी ग्रंथ संग्रहालयाच्या नाट्य विभागाने केले होते. साहाय्यक नाट्यदिग्दर्शक म्हणून ते अभिनय, संवादफेक अशा गोष्टी सहजपणे समजावून सांगत.
प्रकाशित साहित्य
किणीकरांनी नाटक, एकांकिका, कथा, कादंबरी, अनुवाद, बालसाहित्य अशा साहित्याच्या बहुतेक प्रत्येक क्षेत्रात लिखाण केले असले तरी रात्र आणि प्रामुख्याने उत्तररात्र ह्या दोन कवितासंग्रहांच्या माध्यमातून रॉय किणीकर हे जाणकारांना जास्त परिचीत आहेत. रॉय किणीकर हे त्यांच्या शैलीबद्ध "रुबायांसाठी" ओळखले जात.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७८ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी कवी वर्ग:मराठी नाटककार वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:मराठी लेखक
आळेगाव (नांदेड)
आळेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नांदेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नांदेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
सुखविंदर सिंग
सुखविंदर सिंग ( १८ जुलै १९७१) हा एक भारतीय गायक आहे. १९९८ सालच्या दिल से ह्या चित्रपटामधील छैया छैया ह्या गाण्यामुळे प्रसिद्धीझोतात आलेला सुखविंदर सध्या बॉलिवूडमधील एक लोकप्रिय पार्श्वगायक आहे. त्याला आजवर २ वेळा सर्वोत्तम पुरुष पार्श्वगायकाचे फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले आहेत.
२००८ मधील स्लमडॉग मिलियोनेर ह्या ब्रिटिश चित्रपटामधील जय हो हे सुखविंदर् सिंगने म्हटलेले गाणे देखील लोकप्रिय झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:पार्श्वगायक वर्ग:हिंदी गायक
खुरशेद रुस्तूमजी मेहेरहोमजी
बाह्य दुवे
मेहेरहोमजी, खुरशेद वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
न्यू कॅलिडोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
क्रिकेट वर्ग:राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
हरितसेना
हरितसेना महाराष्ट्राची ओळख: भारतीय संविधानाच्या मार्गदर्शक तत्तवातील कलम 48 अ नुसार वन, वन्यजीव, पर्यावरण व इतर नैसर्गिक संसाधंनाच्या संरक्षण व संवर्धनाची जबाबदारी संबंधित राज्यांवर सोपविण्यात आलेली आहे. याशिवाय कलम 51अ(ग) अन्वये वन, वन्यजीव, नदी, तलाव या सारख्या नैसर्गिक संसाधनाचे संरक्षण व संवर्धन करणे तसेच प्राणिमात्राबाबत  आदर बाळगणे हे प्रत्येक नागरिकाचे मूलभूत कर्तव्य आहे. राष्ट्रीय वननीती नुसार राज्याचे 33% भौगोलिक क्षेत्र वनाच्छादित असणे गरजेचे आहे, 			तथापि राज्यात हे प्रमाण 20% असल्याने लक्षणीय वाढ करणे प्रकरणी येणाऱ्या 3 वर्षात एकूण 50 कोटी वृक्ष लागवड कार्यक्रम राबविण्याचा शासनाचा मानस आहे. त्याकरिता अपुऱ्या पडणाऱ्या मनुष्यबळाकरिता महाराष्ट्र हरित सेना ही संकल्पना 			राबविण्याचा शासन निर्णय घेण्यात आलेला आहे.
सदर्हु महाराष्ट्र हरित सेनेत समाजातील सर्व स्तरातील घटक जोडणे गरजेचे असून त्याकरिता ऑनलाइन सुविधा कार्यान्वित करण्यात येत आहे, जेणेकरून लोकसहभाग व सहयोग घेणे सुनिश्चित करता येईल.
उद्दिष्टे
वने ही पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टी ने जेवढी महत्त्वाची आहेत, तेवढीच माणसाच्या विविध गरजांची पूर्तता करण्यासाठी देखील अत्यंत उपयुक्त आहेत. शुद्ध हवेपासून ते वन उपजांपर्यंत विविधांगांनी वने ही माणसाच्या दैनंदिन आयुष्याशी जोडली गेली आहेत. त्या‍मुळे वनांची निर्मिती, वनसंरक्षण आणि संवर्धन या तिन्हीं गोष्टीस महत्त्वाच्या असल्याने त्यादृष्टी.ने विभागाने कामाची दिशा ठरविली आहे. वने ही माणसाला मिळालेली एक नैसर्गिक संपदा आहे. वनांचे पुनरुज्जीवन करणे शक्य आहे. त्यासाठी आवश्यक आहे उत्तम वन व्यवस्थापन. वने ही प्रामुख्याने जमीन, वनस्पती, झाडे, प्राणी, सुक्ष्म जीवजंतू यांनी बनलेली असतात. वनातील हे घटक एकमेकांना पूरक 			स्वरूपाचे काम करतात. त्यामुळे सजीवसृष्टी.चा समातेल राखण्यास मदत होते. यापैकी कुठल्याही एका घटकात बदल झाला तर पर्यावरणाची साखळी विस्कळीत होते.
हनुमान जंक्शन
हनुमान जंक्शन हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे. या शहराचे नाव येथील हनुमानाच्या देवळाजवळ चार रस्ते एकमेकांना जोडले जात असल्याने पडले आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:कृष्णा जिल्हा वर्ग:एलुरू जिल्हा
राग जयजयवंती
राग जयजयवंती हा हिंदुस्तानी संगीतातील एक प्राचीन राग असून प्राचीन ग्रंथातही त्याचा उल्लेख आढळतो. जयावंती, जयजयंती, जयंती, वैजयंती अशी त्याची इतरही पूर्वीची नावे आहेत. ह्या रागात दोन गंधार (ग ) व दोन निषाद (नि ) यांचा उपयोग केला जातो. हा राग बिलावल आणि सोरथ या दोन रागांचे मिश्रण आहे असे ही म्हणतात.
वेळ
राग जयजयवंती रात्रीच्या पहिल्या प्रहार दरम्यान सायंकाळ सहा ते नऊ वाजेपर्यंत गायले जातो.
आरोह
रे गा (कोमल) रे सा, रे गा (शुद्ध), म प धा प, नि सा.
अवरोह
सा नि (कोमल) धा पा, धा म गा रे, रे गा (कोमल) रे सा.
किसननगर
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
राग जयजयवंती
पकड
रे ग कोमल रे सा (मंद्र सप्तक) नि (शुद्ध) सा धा नी रे
किसननगर
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
राग जयजयवंती
कर्नाटक संगीत
कर्नाटक परंपरेत आणि ''यक्षगान नाट्यपरंपरेत याला द्विजवंती म्हणूनही ओळखले जाते.
संदर्भ
वर्ग:हिंदुस्तानी राग वर्ग:राग
बृहन्मुंबई महानगरपालिका
बृहन्मुंबई महानगरपालिका महाराष्ट्राची राजधानी व भारताची आर्थिक राजधानी मुंबईला नियंत्रण करतो आणि भारत अतिश्रीमंत महापालिका संस्था आहे. याची स्थापना मुंबई महानगरपालिका कायदा १८८८ अंतर्गत करण्यात अली आहे. शहरातील महानगरपालिकेच्या सुविधा, प्रशासनात आणि मुंबई काही उपनगरातील शेत्र ही जबाबदार आहे. किशोरी पेडणेकर ह्या मुंबईच्या महापौर आहेत.
प्रशासन
BMCचे नेतृत्व एक IAS अधिकारी करतात जो महापालिका आयुक्त म्हणून काम करतो, कार्यकारी अधिकार वापरतो. मूलभूत नागरी सुविधा आणि कर्तव्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या नगरसेवकांची निवड करण्यासाठी पंचवार्षिक निवडणूक घेतली जाते. महापौर, सहसा बहुसंख्य पक्षाचे, सभागृहाचे प्रमुख म्हणून काम करतात. जून 2008 पर्यंत, बीएमसीमधील सर्व प्रशासकीय कामकाज मराठीत चालवले जात होते, या निर्णयामुळे वाद निर्माण झाला, त्यानंतर बीएमसीने आपली भूमिका हलकी केली आणि फॉर्म इंग्रजीमध्ये स्वीकारण्यास सुरुवात केली.
महानगरपालिका विधिमंडळ
२०१७ पर्यंत, BMCच्या विधानमंडळात, ज्याला महापालिकेचा विधीमंडळ असेही म्हणतात, त्यात 227 सदस्य होते. 2017 मध्ये पहिल्यांदाच 31 उमेदवारांनी एकाच प्रभागातून (164) निवडणूक लढवली होती. राघवेंद्र सिंग हे वयाच्या २१ व्या वर्षी सर्वात तरुण अपक्ष उमेदवार होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:मुंबई वर्ग:महाराष्ट्रातील महानगरपालिका वर्ग:मुंबईतील इमारती वर्ग:बृहन्मुंबई महानगरपालिका
पुनर्नवीकरण आणि शहरी बदलांसाठीची अटल मोहीम
ही गुंतवणूक करून विकेंद्रित स्तरावर अमृत योजना राबविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे
अमृत योजनेत खालील घटकावर भर देण्यात येईल .
२) सांडपाणी व्यवस्थापन व मल व्यवस्थापन
३) पूरस्थिती टाळण्यासाठी पाण्याचा निचरा
४) पादचारी, सार्वजनिक वाहतूक सुविधा , पार्किंग
५) हरित उद्याने . बाग, मनोरंजन केंद्रे विशेषतः बालकांसाठी
कार्यक्षेत्र - अमृत योजना ५०० शहरामध्ये राबविली जाणार आहे, या शहरांची खालीलप्रमाणे वर्गवारी केली जाईल
अ ) १ लाखापेक्षा जास्त लोकसंख्येची शहरे
ब ) राज्यांच्या राजधानीची शहरे
क ) सांस्कृतिक शहरे
ड ) मुख्य नद्द्यांच्या काठावरील ७५,००० ते १ लाख लोकसंख्या असलेली शहरे
इ ) दुर्गम राज्ये, बेटे व पर्यटन क्षेत्रे असणाऱ्या राज्यांमधून ( एका राज्यातून कमाल १ या तत्त्वाने ) निवडलेली  १० शहरे.
अमृत केंद्रपुरस्कृत योजना असून २०१५-१६ ते २०१९-२० या काळात सुमारे ५०,००० कोटी रुपयांचे केंद्रसाहाय्य केले जाईल, योजना निधीपैकी ८०% खर्च प्रकल्प निधीवर , १०% सुधारणा भत्त्यांसाठी ,८% राज्यांच्या प्रशासकीय खर्चासाठी व २% केंद्रीय शहर विकास मंत्रालयाच्या प्रशासकीय खर्चासाठी होईल. योजनेची अंमलबजावणी शहरी स्थानिक मंडळामार्फत केली जाईल, यासाठी राज्यस्तरावर समिती व केंद्रस्तरावर शिखर कमिटी असेल. जवाहरलाल नेहरू शहरी पुनरुत्थान अभियान अंतर्गत राहिलेले अपूर्ण प्रकल्प अमृत योजनेअंतर्गत पूर्ण करण्यात येणार आहेत. डिसेंबर २०१५ पर्यंत अमृत योजनेअंतर्गत सुमारे ४७४ शहरांच्या विकास आराखडयांना मंजुरी देण्यात आली. २०१५-१६ आर्थिक वर्षात या ४७४ शहरांसाठी १९,१७०कोटी रुपयांच्या खर्चाला मान्यता देखील मिळाली.
वर्ग:भारत सरकारद्वारे प्रायोजित योजना
दिगराज (वर्धा)
दिगराज हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
घूस
घूस मूषकाद्य कुळातील प्राणी आहे.
वर्ग:कुरतडणारे प्राणी
डेलावेर
डेलावेर (Delaware; ) हे अमेरिका देशामधील आकाराने दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात लहान राज्य आहे. अमेरिकेच्या पूर्व भागात वसलेले डेलावेर लोकसंख्येच्या दृष्टीने देशातील ४५व्या क्रमांकाचे व सहाव्या क्रमांकाचे सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचे राज्य आहे.
डेलावेरच्या पूर्वेला अटलांटिक महासागर व न्यू जर्सी, पश्चिमेला व दक्षिणेला मेरीलॅंड व उत्तरेला पेनसिल्व्हेनिया ही राज्ये आहेत. डोव्हर ही डेलावेरची राजधानी तर विल्मिंग्टन हे सर्वात मोठे शहर आहे. डेलावेरच्या एकूण क्षेत्रफळाच्या २२ टक्के भाग पाण्याने व्यापला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेची राज्ये
नाणेगाव खुर्द
नाणेगाव खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
कामवारी नदी
ही महाराष्ट्रातील ठाणे जिल्ह्यातील  एक नदी आहे.
वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
राग खमाज
राग खमाज हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.विष्णू नारायण भातखंडे यांच्या संगीतशास्त्रीय विचारानुसार खमाज या थाटात मुख्यत्वेकरून पुढील सोळा राग येतात : (१) झिंझोटी, (२) खमाज, (३) तिलंग, (४) खंबायती, (५) बडहंस, (६) नारायणी, (७) प्रतापवराळी, (८) नागस्वरावली, (९) सोरटी, (१०) जयजयवंती, (११) देस, (१२) तिलककामोद, (१३) गौडमल्हार, (१४) दुर्गा, (१५) रागेश्वरी, (१६) गारा.
निषाद कोमल व बाकीचे स्वर शुद्ध असे या थाटाचे स्वरूप असून प्राचीन ग्रंथांत याला ‘कांभोजी’ म्हणून उल्लेखलेले आढळते. या थाटाचा आश्रय राग झिंझोटी असूनही खमाज या रागाचे नाव थाटाला देण्याचा प्रघात आहे.
या थाटातील रागांचे स्थूलमानाने दोन वर्ग पडतात : गंधार स्वरास वादी मानणाऱ्या रागांचा पहिला व तसे नसणाऱ्या रागांचा दुसरा. पहिल्यात खमाज, झिंझोटी, रागेश्वरी, खंबायती, तिलंग इ. राग आणि दुसऱ्यात सोरटी, देस, तिलककामोद, जयजयवंती, नारायणी, प्रतापवराळी इ. राग अंतर्भूत होतात.
खमाज थाटातील खमाज, तिलंग, देस, तिलककामोद या रागांत ⇨ठुमरीसारख्या सुगम संगीतप्रकाराचे गायनवादनही बरेच होते.
खमाज वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
माने
हे मराठी आडनाव आहे.
प्रसिद्ध व्यक्ती
वर्ग:मराठी आडनावे
करण थापर
करण थापर (नोव्हेंबर ५, इ.स. १९५५ - हयात) हा दूरचित्रवाणीवरील भारतीय मुलाखतकार, पत्रकार, उद्योजक आहे. त्याने द टाइम्स या इंग्लिश वृत्तपत्रातून पत्रकारितेतील कारकिर्दीस आरंभ केला. पुढे इ.स. १९८२ ते इ.स. १९९३ सालांदरम्यान अकरा वर्षे तो लंडन वीकेंड टेलिव्हिजन या दूरचित्रवाणी वाहिनीमध्ये टीव्ही-पत्रकारिता केली. त्यानंतर त्याने द हिंदुस्तान टाइम्स टेलिव्हिजन ग्रुप, होम टीव्ही, युनायटेड टेलिव्हिजन या कंपन्यांतून कामे केल्यावर इ.स. २००१ साली इन्फोटेन्मेंट टेलिव्हिजन ही स्वतःची चित्रवार्तानिर्मिती कंपनी स्थापली.
वर्ग:भारतीय पत्रकार वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म वर्ग:रामनाथ गोएंका पुरस्कार प्राप्त व्यक्ती
जैव वैद्यकीय कचरा
जैव वैद्यकीय कचरा असा कचरा जो रुग्णालयात व प्रयोगशाळा उत्पन होतो तसेच जो आपल्याला घातक ठरू शकतो. जैव वैद्यकीय कचरा स्थायी स्वरूपी व द्रव स्वरूपी असतो उदाहंनार्थ खराब रक्त.सुया, आवरण पट्टी ,काढलेले शरीराचे अवयव, प्राण्यांचे व मानवी शरीराचे अवयव.
वर्ग:कचरा वर्ग:पर्यावरणीय धोके
दत्तगड
दत्तगड ही पुणे शहरातील दिघी गावानजीकची, पुणे-आळंदी रस्त्यावर असणारी एक टेकडी आहे. या टेकडीवर दत्ताचे देऊळ असल्याने हिला दत्तगड म्हणतात.
वर्ग:पुणे वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे
राग झिंझोटी
राग झिंझोटी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
झिंझोटी वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
१९२४ हिवाळी ऑलिंपिक
१९२४ हिवाळी ऑलिंपिक ही हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा स्पर्धेची पहिली आवृत्ती होती. ही स्पर्धा फ्रान्स देशाच्या ओत-साव्वा विभागामधील शॅमोनी ह्या शहरामध्ये जानेवारी २५ ते फेब्रुवारी ४ दरम्यान खेळवण्यात आली. १९२४ ते १९९२ सालांदरम्यान हिवाळी व उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धा एकाच वर्षी खेळवण्यात येत असत. १९२४ उन्हाळी ऑलिंपिक देखील फ्रान्सच्या पॅरिस शहरामध्येच भरवली गेली होती.
खेळ
खालील सहा खेळ ह्या स्पर्धेत समाविष्ट केले गेले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा वर्ग:फ्रान्समधील खेळ हि वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
कारखान्यातील सुरक्षा
कारखान्यात काम करणारे जे लोक आहेत त्यांना सुरक्षा प्रधान करणे हे कारखाना मालकाने त्यांना मिळवून दिले पहिजे आणि ते कामगार वर्गाचे हक़ आहे. काम करताना लोकांना इजा होता कामा नये ह्याची काळजी मालकाने घेतली पहिजे. त्यासाठी मालकाने त्याच्या कार्म्चर्यांचा मागण्या पूर्ण केले पहिजे.
मंगला गोडबोले
मंगला गोडबोले (जन्म : २ फेब्रुवारी, १९४९) या सामाजिक जाणीवेने लिहिणाऱ्या एक मराठी लेखिका आहेत. ह्यांच्या अनेक कथावजा लेख मराठी वृत्तपत्र ’लोकसत्ता’त साप्ताहिक सदरे म्हणून प्रकाशित झाले. इ.स. २००० सालच्या सदराचे नाव ’अशी घरं अशी माणसं’ हे, २००९साली ’पण बोलणार आहे’ हे आणि २०१३सालच्या साप्ताहिक सदराचे नाव ’जुनी विटी नवे राज्य’ हे होते. हे साप्ताहिक लेख पुढे पुस्तकरूपाने प्रसिद्ध झाले.
मंगला गोडबोले यांची पन्नासहून अधिक पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्यापैकी बहुसंख्य विनोदी साहित्य ह्या स्वरूपातली आहेत. त्यातून निवडलेल्या ३५ लेख, कथा आणि एक प्रहसन अशा लेखनाने 'निवडक मंगला गोडबोले' हे पुस्तक तयार झाले आहे. डॉ. वंदना बोकील कुलकर्णी यांनी त्याचे संपादन केले आहे.
पुरस्कार
, वर्ग:इ.स. १९४९ मधील जन्म वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी लेखिका
वूमन-नेशन-स्टेट (पुस्तक)
प्रस्तावना
या पुस्तकात संपादक स्त्रिया, राष्ट्र व राज्य यांचा संबंध दाखवणारे ९ विविध लेखांच्या संकलनाद्वारे स्त्रियांचा राष्ट्र व वांशिक प्रक्रियेवर व तसेच राष्ट्र व वांशिक प्रक्रियेचा स्त्रियांवर कसा परिणाम होतो व राज्यातील धोरणांचा या सर्व प्रक्रियेशी काय संबंध आहे यावर भाष्य करतात. हे लेख ९ विविध देशांमधील (इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया, आफ्रिका, युगांडा, इस्रेल, इराण, तुर्की, सिप्रस, इटली) मातृत्व व कौटुंबिक कायद्यांचा यष्टी अभ्यासाच्या (case studies) मदतीने या समाजातील स्त्रियांच्या भूमिकेचे विश्लेषण मांडतात.
पुस्तकातील सारांश/ ठळक मुद्धे
संपादक मांडतात की मुख्यतः जेव्हा स्त्रिया व राष्ट्र-राज्यावर अभ्यास झाले तेव्हा स्त्रियांना एकजिनसी कोटीक्रम म्हणून बघितले गेले व त्यांच्यामधील भिन्नता ही झाकोळली गेली. संपादक स्त्रियांमधील भिन्नतेला सामोरे आणतात व त्या भिन्नतेला वांशिकतेच्या व राष्ट्रीयत्वाचा आधारावर बघतात. संपादकांच्या मते राष्ट्रातील विशिष्ट गटांचे राज्याशी असलेल्या संबंधांमधून स्त्रियांची भूमिका ठरते. तसेच स्त्रियांच्या भूमिकेद्वारेच राष्ट्रातील गटांचे राज्याशी असलेले संबंध घडवले जातात.
स्त्रिया व राज्य याबाबतीतील चर्चा मुख्यत्वे नागरिकत्वाच्या चौकटीत होत असल्याचे डेविस व अन्थियास मांडतात. नागरिकत्वाच्या हक्कांसंदर्भात राज्य हे लिंगभाव निरपेक्ष नसून स्त्री व पुरुषांना तो वेगळ्या पद्धतीने घडवत असल्याचे ते दाखवून देतात. मूलतः ‘कल्याणकारी राज्याच्या’ अंतर्गत राज्याने स्वतःला पुरुषाच्या रूपात बघितले आहे. फ़क़्त स्त्री व पुरुषांमध्येच नव्हे तर सर्व स्त्रियांना सुद्धा राज्य एकजिनसी बघत नाही. स्त्रिया या वर्ग, वंश व वयाने विभागलेल्या आहेत. बहुतेक समाजांमध्ये या विविध गटांच्या बायकांसाठी वेगवेगळी धोरणे असल्याची दिसून येतात. हे वेगळे धोरण एका विशिष्ट गटाच्या अंतर्गत व राज्य अशा दोन्ही पातळीवर दिसून येते.
संपादकाच्या मते स्त्रिया वांशिक / राष्ट्रीय किंवा राज्याच्या प्रक्रियेत ५ महत्त्वाच्या पद्धतिने सहभाग घेतात: १.	वांशिक गटांच्या सदस्यांचे जैविक पुनरुत्पादन २.	वांशिक/ राष्ट्रीय गटांच्या सीमारेषेच पुनरुत्पादन ३.	गटाच्या विचारप्रणालीचे पुनरुत्पादन व संस्कृतीचे प्रक्षेपण (पुढच्या पिढीपर्यंत नेणारी) ४.	वांशिक/ राष्ट्रीय भिन्नतेची खूण ५.	राष्ट्रीय, आर्थिक, राजकीय व लष्करी संघर्षामध्ये सहभाग
पुस्तकातील विविध लेखांमधून स्त्रिया कशा पद्धतीने स्वतःचे चित्रण दुय्यम, घरगुती असे करण्यास मदत करतात हे स्पष्ट होते. उदा. अफ़शर त्यांच्या लेखात दाखवून देतात कि इराण मध्ये १९६७ ते १९७५ मध्ये स्त्रियांच्या दृष्टीने कायद्यात सुधारणा केल्या गेल्या ज्या अंतर्गत बहुपत्नीत्व व पुरुषांना एकतर्फी घटस्फोटाचा अधिकार रद्द करण्यात आला. त्या सुधारणा बहुतांश इराणी स्त्रियांना अनावश्यक व धोक्याचे वाटले. तसेच कित्येक मध्यम वर्गीय स्त्रियांनी या सुधारणा त्यांच्या मुक्त मुलींना स्वतःच्या कुटुंबाच्या मानमर्यादांच्या विरोधात समजले.
राज्य सुद्धा स्वतःच्या धोरणांद्वारे विविध समाजातील स्त्रियांच्या जननक्षमतेवर नियंत्रण ठेवतो व या अर्थाने स्त्रियांवर परिणाम पाडतो. उदा. इस्रायल मध्ये पेलस्टेनियन स्त्रियांना मोफत गर्भ निरोधक उपलब्ध आहेत. याउलट ज्या ज्यू कुटुंबामध्ये तीन पेक्षा अधिक मुलं आहेत त्यांना गृहअनुदान उपलब्ध आहेत.
योगदान/ प्रतिक्रिया
सद्यस्थितीत जेव्हा वांशिक वाद मोठ्या प्रमाणात पुढे येत आहेत, अशा वेळेस चेरील वॉकर व एनी रोस्टर यांच्या मते हे पुस्तक महत्त्वाचे व योग्य वेळेस प्रकाशित झालेले आहे. परंतु चेरील वॉकर पुस्तकाची चिकित्सक मांडणी करताना मांडतात कि या पुस्तकात स्त्रियांवर होणारा इतर राष्ट्रीय व वांशिक प्रक्रियांच्या परिणाम अधिक सखोल पद्धतीने मांडण्यात आला आहे; परंतु स्त्रिया कशा या प्रक्रीयांवर परिणाम पाडतात याचे योग्य उहापोह येथे झालेले दिसत नाही.
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
श्रीधर अय्यर
श्रीधर अय्यर एक क्रिकेट पटू आहेत.
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:मुंबई चँप्स खेळाडू वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९८२
भारतीय क्रिकेट संघाने जून-जुलै १९८२ दरम्यान तीन कसोटी सामने आणि दोन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. कसोटी मालिका आणि एकदिवसीय मालिका इंग्लंडने अनुक्रमे १-० आणि २-० ने जिंकली.
३री कसोटी
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील क्रिकेट वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे इंग्लंड
निखिल मंडाले
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:मुंबई चँप्स खेळाडू वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
कळमदरे
कळमदरे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
काळू नदी
काळू ही महाराष्ट्रातील ठाणे जिल्ह्यातील एक नदी आहे. हिचा उगम अहमदनगर व पुणे जिल्ह्यांच्या सरहद्दीवर असणाऱ्या कळसुबाई वन्य जीव अभयारण्यात (प्रशासकीय दृष्टया अहमदनगर जिह्यात) पुणे जिल्ह्यातील पिंपळगाव जोगा धरणाजवळ खिरेश्वर येथे टोलार खिंडीमध्ये होतो. ह्या नदीने प्रवरा नदीच्या शीर्ष प्रवाहांचे अपहरण केलं आहे.त्यामुळे सह्याद्रीत पडणाऱ्या पावसाचं पाणी दुष्काळ ग्रस्त अहमदनगर जिल्ह्याला व मराठवाड्याला मिळत नाही. कोकणात भरपूर, मुबलक पाणी असून, हे सर्व पाणी समुद्रातच वाहून जाते. हिला दोन उपनद्या आहेत सरळगाव संगम येथे डोईफोडी येऊन मिळते तर टिटवाळा आणि आंबिवलीच्या मध्ये भातसा नदीला येऊन मिळते व पूढे चार-पाच किलोमीटर अंतरावर अटाळी या गावी उल्हास नदीस मिळते त्यानंतर ती वसईच्या खाडीत मिळते.या नदीला समुद्राच्या भरतीचे पाणी वसईच्या खाडीतुन येऊन टिटवाळा येथे पर्यंत यायचे कदाचित म्हणूनच बरोबर काळू नदी व समुद्र प्रथमच मिळतात अशा ठिकाणी पूर्वी कण्व ऋषींनी आपला आश्रम बांधला असावा आणि तेथेच टिटवाळ्यातील प्रसिद्ध गणपती मंदिर स्थापन केले. नदीवरील सावर्ने माळशेजघाट येथिल धबधबा प्रसिद्ध आहे.
बाबुळगाव (नांदेड)
बाबुळगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नांदेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९७५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नांदेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
दोरली
दोरली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
महाराष्ट्रीय ज्ञानकोश
बाह्य दुवे
यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई तर्फे संबधीत वेबसाईटवर कॉपीराइट © २०१२ दावा तळटीपेत नमुद आहे. या महाराष्ट्रीय ज्ञानकोशातील श्रीधर व्यंकटेश केतकर (मृत्यू इ.स.१९३७) यांचे स्वतःचे लेखनावर आणि इतरही बहुतांश लेखनावर कॉपीराईट लागावयास नको,पण रचनेचा आणि मजकुर परिष्कृत केला गेल्यास त्यावर कॉपीराईट लागतो. याची नोंद घ्यावी)
वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची वर्ग:मराठी भाषेतील ज्ञानकोश
दुसरा फ्रांस्वा, फ्रान्स
दुसरा फ्रांस्वा (१९ जानेवारी १५४४ - ५ डिसेंबर १५६०) हा इ.स. १५५९ ते इ.स. १५६० दरम्यान केवळ १८ महिने फ्रान्सचा राजा होता.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:फ्रान्सचे राजे वर्ग:इ.स. १५४४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५६० मधील मृत्यू
मुमताज महल
अर्जुमंद बानू बेगम ऊर्फ मुमताजमहल (देवनागरी लेखनभेद: मुमताज महल; फारसी, उर्दू: ممتاز محل ; अर्थ: महालातील सर्वाधिक प्रिय अलंकार;) (एप्रिल, इ.स. १५९३ - जून १७, इ.स. १६३१) ही मुघल बादशाह शाहजहान याची पत्नी होती. तिचा जन्म भारतात आग्रा येथे झाला. १० मे, इ.स. १६१२ रोजी वयाच्या एकोणिसाव्या वर्षी शाहजहानाशी तिचे लग्न झाले. ती त्याची तिसरी व सर्वांत लाडकी पत्नी होती. दख्खनेत बुऱ्हाणपुरात तिचा चौदाव्या बाळंतपणादरम्यान मृत्यू झाला. ताजमहाल या आधुनिक काळात युनेस्को जागतिक वारसास्थान बनलेल्या वास्तूची बांधणी शाहजहानाने तिच्या स्मृत्यर्थ केली, असे मानले जाते.
वर्ग:मुघल साम्राज्य वर्ग:इ.स. १६३१ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १५९३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रविराज पाटील
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:मुंबई चँप्स खेळाडू वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
कोळी (कारंजा)
कोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवाई
हवाई हे अमेरिकेच्या ५०पैकी एक राज्य आहे. अमेरिकेच्या राज्यांपैकी हे एकमेव राज्य उत्तर अमेरिका खंडाच्या भूभागाशी जोडलेले नाही. हवाई प्रशांत महासागरामध्ये उत्तर अमेरिका खंडाच्या नैऋत्येला, जपानच्या आग्नेयेला व ऑस्ट्रेलियाच्या ईशान्येला पॉलिनेशिया उपखंडात मोठ्या द्वीपसमूहावर वसले आहे. हवाई हे अमेरिकेचे ५०वे व सर्वात नवे राज्य आहे.१८९८पूर्वी हवाई हा स्वतंत्र देश होता.१८९८ सालापासून अमेरिकेचा भूभाग असलेल्या हवाईला २५ ऑगस्ट १९५९ रोजी राज्याचा दर्जा देण्यात आला.
प्रशांत महासागरात १,५०० मैल पट्ट्यात पसरलेल्या हवाई द्वीपसमूहामधील हवाई, नीहाऊ, काऊई, ओहाऊ, मोलोकाई, लानाई, काहूलावी व माऊई ही आठ प्रमुख बेटे आहेत.
वर्ग:अमेरिकेची राज्ये  वर्ग:पॉलिनेशिया
दशपर्णी अर्क
दशपर्णी अर्क हे उत्तम प्रतीचे कीडनाशक आहे. याचा उपयोग सेन्द्रिय शेतीमध्ये केला जातो. यात दहा प्रकारच्या पानांचा अर्क वापरल्या जातो.
याचे प्रमाण साधारणत: खालील प्रमाणे असते:
बाह्य दुवे
वर्ग:शेती वर्ग:कीटकनाशके वर्ग:पारंपरिक कीटकनाशके वर्ग:नैसर्गिक शेती वर्ग:सेंद्रिय शेती
स्टुडिओ (मराठी पुस्तक)
स्टुडिओ हे मराठी चित्रकार, लेखक सुभाष अवचट यांनी लिहिलेले पुस्तक आहे.
वर्ग:सुभाष अवचट यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
लोकरी मावा
लोकरी मावा ही उसावरील कीड आहे. ही कीड उसातील रस शोषून घेते. २००३ ते २००६मध्ये हिचा प्रादुर्भाव भारतात झाला होता. ही सर्वप्रथम इंडोनेशियामध्ये दिसून आली होती.
वर्ग:शेती
नानेळ
नानेळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
ग्रीन बे पॅकर्स
ग्रीन बे पॅकर्स हा अमेरिकेच्या विस्कॉन्सिन राज्यामधील ग्रीन बे ह्या लहान शहरात स्थित असलेला एक व्यावसायिक अमेरिकन फुटबॉल संघ आहे. हा संघ नॅशनल फुटबॉल लीगच्या एन.एफ.सी. नॉर्थ गटामधून खेळतो.
विमल वाणी
प्रा. विमल वाणी, एम.ए. बी.एड. या मराठी लेखिका आणि कवयित्री आहेत. यांनी महाविद्यालयात मराठी भाषा आणि मानसशास्त्र या विषयांचा अभ्यास केला. त्यांनी १५ लघुकथासंग्रह लिहिले. त्या प्राध्यापिकापदावरून निवृत्त होउव म्हसावद या गावी राहतात.
सन्मान
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
राग खंबावती
खंबावती वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
कोटा रामस्वामी
रामस्वामी, कोटा वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
वोल्फगांग आमाडेउस मोझार्ट
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्ट्रियन संगीतकार वर्ग:इ.स. १७५६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७९१ मधील मृत्यू
राग तिलंग
'''
राग तिलंग हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
तिलंग रागातील काही गीते
इतना तो याद है मुझे (चित्रपट - मेहबूब की मेहंदी)
कैसे कहे हम (चित्रपट शर्मिली, गायक - किशोरकुमार , संगीत - एस. डी. बर्मन)
गोरी गोरी गॉंव की गोरी ये (चित्रपट - यह गुलिस्तॉं हमारा)
छोटासा बलमा आखियॉं नींद उडाये ले गयो (चित्रपट - रागिणी) (गायिका आशा भोसले, संगीत दिग्दर्शक ओ.पी नय्यर)
जैसे कहे हम (चित्रपट - शर्मीली)
तारिणी नववसनधारिणी (नाट्यगीत, नाटक - संगीत पट-वर्धन; गायिका - माणिक वर्मा; संगीतकार - गोविंदराव टेंबे)
मेरी कहानी भूलनेवाले तेरा जहॉं आबाद रहें (जुना दीदार)
मैं अपने आपसे घबरा गया हूॅं, मुझे ज़िंदगी दीवाना बना दें (बिन्दिया)
लगन तोसे लगी बलमा (देख कबीरा रोया)
तिलंग वर्ग:अत्यंत छोटी पाने वर्ग:हिंदुस्तानी राग
कानंद
भोगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
कानंद हे पुणे जिल्ह्यातल्या वेल्हे तालुक्यातील ७९१.१३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ९३ कुटुंबे व एकूण ३९० लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर पुणे ७३ किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये १९३ पुरुष आणि १९७ स्त्रिया आहेत..ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५६५८६ आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात २ शासकीय आहेत. गावात १ शासकीय [[प्राथमिक शाळा आहे. गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील माध्यमिक शाळा निवी ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील उच्च माध्यमिक शाळा वेल्हे १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय पुणे 45 किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (पुणे 45 किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आ
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील फिरता दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय)
सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात शुद्धीकरण न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात झऱ्याच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा नाही.
स्वच्छता
गावात बंद गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही. गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही. सांडपाणी थेट जलनिस्सारण केंद्रात सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे.
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड गावात दूरध्वनी उपलब्ध गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे. गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील इंटरनेट सुविधा १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध नाही. गावात टॅक्सी उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील टॅक्सी ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. जिल्यातील मुख्य रस्ता गावाला जोडलेला नाही..सर्वात जवळील जिल्यातील मुख्य रस्ता १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.. जिल्ह्यातील दुय्यम रस्ता गावाला जोडलेला नाही..सर्वात दुय्यम रस्ता १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.. सर्वात जवळील पक्का रस्ता १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
सर्वात जवळील डांबरी रस्ता ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
बाजार व पतव्यवस्था
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील एटीएम १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात व्यापारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील व्यापारी बँक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात सहकारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील शेतकी कर्ज संस्था, कृषी उत्पन्न बाजार समिती स्वयंसहाय्य,सहकारी बँक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात रेशन दुकान उपलब्ध नाही. सर्वात जवळील रेशन दुकान, आठवड्याचा बाजार 10 किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे. गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध नाही. गावात सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध नाही. गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध नाही. गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
वीज
१२ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस घरगुती वापरासाठी उपलब्ध आहे. १५ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस घरगुती वापरासाठी उपलब्ध आहे. १२ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) प्रतिदिवस शेतीसाठी उपलब्ध आहे. १५ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) प्रतिदिवस शेतीसाठी उपलब्ध आहे.
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
उत्पादन
वर्ग:पुणे वर्ग:वेल्हे तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
बनास डेरी
बनास डेअरी ( બનાસ ડેરી) ही भारत, गुजरात, बनसकांठा जिल्ह्यातील एक डेअरी आहे. ही बनसकांठा जिल्हा सहकारी दूध महासंघ, पालनपूर याचा हिस्सा आहे. हे आशियातील सर्वात मोठे दूध उत्पादक आहे. ऑपरेशन फ्लड अंतर्गत राष्ट्रीय दुग्धविकास मंडळाच्या १९६१ च्या नियमांनुसार १९६९ मध्ये याची स्थापना केली गेली. दुग्धशाळेच्या पायाभरणीत गालभाभाई नानजीभाई पटेल यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. या डेअरीचे मुख्यालय पालनपूर येथे आहे.
बनास डेअरी दररोज सरासरी ५० लाख लिटर दूधाचे संकलन करते. हिवाळ्यात, दुध संकलन ६५ लाख लिटर दुधापर्यंत वाढते, हा आशियातील सर्वाधिक संग्रह दर आहे.
या कंपनीच्या उत्पादनांची विक्री गुजरात सहकारी दूध विपणन महासंघ, आनंद यातर्फे केली जाते.
बनास डेअरीचे १.८ लाख भागधारक आहेत, जे १,२०० सहकारी संस्थांमध्ये पसरलेले आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय ब्रँड वर्ग:बनासकांठा जिल्हा वर्ग:भारतातील दुग्धव्यवसाय
राग गावती
राग गावती हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
गावती वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
खडवली नदी
ही महाराष्ट्रातील ठाणे जिल्ह्यातील  एक नदी आहे. ही नदी कल्याण कसारा मार्गावरील खडवली या रेल्वे स्टेशनजवळून वाहते. भातसा धरणाचे पाठीमागे येणारे पाणी या नदीत शिरत असल्याने खडवली नदीला अनेकदा फार मोठा पूर येतो. नदीवर एक पूलही आहे. खडवली नदीचा किनारा हे ठाणे जिल्ह्यातल्या तरुणांचे एक सहलीचे ठिकाण आहे.
वर्ग: ठाणे जिल्ह्यातील नद्या
२०१० चिले खाण अपघात
ऑगस्ट ५, २०१० रोजी चिलेमधील सान होजे खाणीचे छत कोसळून ३३ खाणकामगार जमिनीच्या २,२०० फूट खाली अडकून पडले. प्राथमिक अंदाजानुसार यांना वर काढण्यासाठी ३-४ महिने लागणार होते. ऑक्टोबर १३ रोजी पॅरामेडिक्स खाणीत पोहोचले व ३३पैकी पहिल्या कामगार, फ्लोरेन्सियो आल्विरो यास बाहेर काढण्यात यश आले. यानंतर इतर कामगारांनाही काढले गेले. या बचावकार्याला अंदाजे २ कोटी अमेरिकन डॉलर खर्च आला. पैकी एक तृतियांश खर्च खाजगी देकारातून केला गेला तर उरलेला खर्च खाणमालक आणि चिले सरकारने उचलला.
वर्ग:खाणअपघात वर्ग:चिले
२०१० फिफा विश्वचषक संघ - गट क
🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 [[england national football team|england]]
Coach: 🇮🇹 फाबियो कपेलो
🇺🇸 [[united states national football team|united states]]
Coach: 🇺🇸 बॉब ब्रॅडली
🇩🇿 [[algeria national football team|algeria]]
Coach: 🇩🇿 रबह सादनी
🇸🇮 [[slovenia national football team|slovenia]]
Coach: 🇸🇮 मत्जझ केक
बाह्य दुवे
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक संघ
2010_FIFA_World_Cup_squads
पुष्कराज जोशी
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:मुंबई चँप्स खेळाडू वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
पासो रोब्लेस
पासो रोब्लेस हे कॅलिफोर्नियातील सान लुइस ओबिस्पो काउंटीमधील छोटे शहर आहे.
हे शहर सान लुइस ओबिस्पोच्या उत्तरेस सलिनास नदीकाठी वसलेले आहे. येथे गरम पाण्याचे झरे आहेत तसेच आसपासच्या प्रदेशात अनेक बदाम, ऑलिव्ह आणि द्राक्षाच्या बागा तसेच वाइनरी आहेत. येथे दरवर्षी कॅलिफोर्निया मिड-स्टेट फेर ही जत्रा भरते.
वर्ग:कॅलिफोर्नियामधील शहरे वर्ग:सान लुइस ओबिस्पो काउंटी (कॅलिफोर्निया)
सार्वजनिक दृश्यमान (विधी आणि न्यायव्यवहार)
सार्वजनिक, सार्वजनिक उपलब्ध, सार्वजनिक अधिक्षेत्र इत्यादी संकल्पनांची 'सार्वजनिक दृश्यमान' या सोबत गल्लत होताना दिसते, कायद्याच्या चष्म्यातून पाहताना यातील प्रत्येक गोष्ट वेगवेगळी आहे. कायद्यांच्या दृष्टीकोणातून सार्वजनिकरित्या दृष्टीस पडलेली अथवा दृष्टीस पडणारी प्रत्येक गोष्ट सार्वजनिक असेल, सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध असेल,  सार्वजनिक अधिक्षेत्रात असेल असे नाही.
सार्वजनिक म्हणजे सर्वांना माहित झालेले अथवा असलेले, सर्वांच्या मालकीचे, सर्वांना वापरता येण्या जोगे अथवा सरकारी मालकीचे म्हणून सार्वजनिक मालकीचे या पैकी कोणताही एक अर्थ असू शकतो.
'सार्वजनिक दृश्यमान' असलेली गोष्ट सार्वजनिक नसून 'खासगी' असू शकते, खासगी गोष्टीना 'सार्वजनिक दृश्यमानता' असली तरी त्यास सार्वजनिक उपलब्धता म्हणजे वापरण्याचा अधिकार नसेल अथवा मर्यादीत असू शकेल. किंवा सार्वजनिक, सार्वजनिक उपलब्ध, सार्वजनिक अधिक्षेत्र या पैकी एक किंवा अधिक मधीलही अशू शकेल.
सार्वजनिक उपलब्ध मध्ये सर्वसाधारणत: एखादी गोष्ट सार्वजनिक मालकीची असो अथवा नसो, सर्वसाधारणपणे ठरावीक अटींवर जसे कि मुल्य देऊन अथवा मोफत, कायद्यांच्या अधीन राहून त्या अटींमध्ये बसणाऱ्या कुणासही 'सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध' गोष्ट वापरता यावयास हवी. परंतु 'सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध' या संकल्पनेची 'सार्वजनिक दृश्यमान' संकल्पनेशी गल्लत केली जाताना दिसते कि ज्यामुळे वापरास अनुमती नसलेल्या गोष्टीचा (अनधिकृत) वापर होताना दिसून येऊ शकतो. सार्वजनिक अधिक्षेत्र या शब्दातील सार्वजनिक शब्दात सरकारी मालकी हा अर्थ नसेल तर अशी गोष्ट (कायद्यांच्या अधीन राहून) सर्वांना वापरण्यास मुक्तपणे उपलब्ध असते. म्हणजेच 'सार्वजनिक उपलब्ध' मध्ये तीन प्रकार असू शकतात, पहिला  सार्वजनिक अधिक्षेत्रातील मुक्तपणे वापरास अनुमती असलेला, दुसरा विशिष्ट अटींवर सार्वजनिक वापरास अनुमती असलेला, तिसरा अनधिकृत म्हणजे 'सार्वजनिक दृश्यमान' या संकल्पनेशी गल्लत झाल्यामुळे वापरास अनुमती नसतानाही वापरला जात असणारा.
उपरोक्त विश्लेषण विविध कायद्यांच्या दृष्टीने विचारात घेता येऊ शकते जसे की कॉपीराईट कायदा.
संदर्भ
वर्ग:विधितत्त्वमीमांसा
राग धानी
राग धानी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
धानी वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
कुपाटी
कुपाटी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
साम्राज्यवाद
साम्राज्यवाद (इंग्लिश : Imperialism (इंपेरिॲलिझम)) हा शब्द Imperium (इंपेरियम) या लॅटिन शब्दापासून निर्माण झाला आहे. हा शब्द साम्राज्य प्रस्थापित करण्याचे समर्थन करण्यासाठी वापरला जातो. विकसित राष्ट्राने अविकसित राष्ट्रावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित करणे व अनेक वसाहती स्थापन करणे याला साम्राज्यवाद असे म्हणतात. साम्राज्यवादात एखादा बलाढ्य देश किंवा राष्ट्र दुसऱ्या कमकुवत देशाच्या मोठ्या भूभागावर अधिपत्य प्रस्थापित करून तो भूभाग आपल्या नियंत्रणाखाली आणतो. साम्राज्यवादासाठी बहुधा लष्करी बळाचा वापर केला जातो. नव्या भूभागांवर वसाहती स्थापन करणे हे देखील साम्राज्यवादाचेच उदाहरण आहे. अनेक विचारवंत लेखक व राज्यकर्त्यांनी साम्राज्यवादी विचारसरणीचा पुरस्कार केला डार्विनने माईट इस राईट हा सिद्धांत मांडून बलवाना दुर्बला वर राज्य करण्याचा अधिकार आहे असे सांगितले बिस्मार्क ब्लड अँड ऐरण पॉलिसी स्वीकारून युद्ध हे पुरुषार्थाचे लक्षण आहे असे स्पष्ट केले कैसर विल्यम, अल्फ्रेड नोबेल यांनी साम्राज्यवाद हे सर्व श्रेष्ठत्वाचे लक्षण आहे असे म्हटले जर्मनी, इटली, जपान या राष्ट्रांनी श्रेष्ठत्वाचा पुरस्कार करून साम्राज्यवादाचा पाठपुरावा केला साम्राज्यवादाला वैचारिक पार्श्वभूमी मिळाल्यामुळे त्यात कमालीची वाढ होत गेली
रणजित खिरीड
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:मुंबई चँप्स खेळाडू वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
कुपाटी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
आडवळे बुद्रुक
आडवळे बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पोलादपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:पोलादपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
कुपाटी
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
साम्राज्यवाद
रोमन साम्राथज्य, ब्रिटिश साम्राज्य, फ्रेंच वसाहती साम्राज्य, जपानी साम्राज्य, जर्मन साम्राज्य, रशियन साम्राज्य, ओस्मानी साम्राज्य इत्यादी साम्राज्य ही जगातील एकेकाळची आघाडीची साम्राज्ये होती.
आशियातील साम्राज्यवाद
युरोपीय राष्ट्रांनी आशिया खंडातील भारत, चीन, जपान, म्यानमार, इंडोनेशिया, मलाया, फिलिपाईन्स, थायलंड या देशांवर विविध प्रकारे आपला साम्राज्यावाद लादला होता. त्यातून आशिया खंडात साम्राज्यवादास सुरुवात झाली.
पोर्तुगीज
इ.स. १४९८ मध्ये वास्को-द-गामा हा पोर्तुगीज खलाशी आफ्रिका खंडाच्या दक्षिण टोकाला वळसा घालून भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरील कालिकत बंदरावर पोहचला. तेथील झामोरिन राजाकडून त्याने व्यापारी सवलती मिळवल्या.
प्रारंभीच्या काळात भारताच्या राजकारणात पोर्तुगीजांना विशेष महत्त्व होते. पण एकाच वेळी धर्मप्रसार, सत्ताविस्तार आणि व्यापार या गोष्टी करण्याचा पोर्तुगीजांनी प्रयत्‍न केला, त्यामुळे त्यांना भारतात प्रबळ साम्राज्य निर्माण करता आले नाही. त्यांना केवळ गोवा, दमण आणि दीव या प्रदेशावरच समाधान मानावे लागले.
डच
पोर्तुगीजांच्या नंतर डच भारतात व्यापार करण्याकरिता इ.स. १५९५ मध्ये आले. डचांनीसुद्धा भारतात येऊन व्यापाराला सुरुवात केली. पण व्यापाराच्या दृष्टीने त्यांनी आपले लक्ष आग्नेय आशियातील बेटांवरच केंद्रित केले.
फ्रेंच
इ.स. १६२५ पासून फ्रेंचांनी भारतात व्यापार सुरू केला. पण फ्रेंचांना केवळ चंद्रनगर, पॉन्डिचेरी, कराईकल, यानम व माहे हे प्रदेशच हस्तगत करण्यात यश मिळाले.
इंग्रज
इंग्रजांनी इ.स. १६०० मध्ये भारताबरोबर व्यापार करण्याकरिता ईस्ट इंडिया कंपनीची स्थापना केली. इंग्रज भारतात आले तेव्हा उत्तर भारतात मोगलांची सत्ता होती. इंग्रजांनी इ.स. १६१५ मध्ये मोगल बादशहा जहांगीरकडून सुरत येथे वखार स्थापन करण्याची परवानगी मिळवली. सुरुवातीस ईस्ट इंडिया कंपनीने भारतात फक्त व्यापार करण्याचे धोरण अवलंबिले. औरंगजेब बादशहाच्या मृत्यूनंतर मुघल सरदारांच्या आपापसातील मतभेदांमुळे मोगल सत्ता कमकुवत झाली. या काळात भारतात राजकीय अस्थिरता निर्माण झाल्याने इंग्रजांनी भारताच्या राजकारणात लक्ष द्यायला सुरुवात केली.
इंग्रजांचा दक्षिण भारत व बंगालमध्ये सत्ता विस्तार
इ.स. १७५७ मधील प्लासीची लढाई व इ.स. १७६४ मधील बक्सारच्या युद्धातील इंग्रजांच्या विजयामुळे त्यांचा बंगालमधील सत्तेचा पाया मजबूत झाला.
त्यानंतर निजामाच्या तैनाती फौजेच्या माध्यमातून इंग्रजांनी भारतात अनेक ठिकाणी साम्राज्यविस्तार केला.
इंग्रजांचा भारतावर एकछत्री अंमल
इंग्रजांनी झाशी, नागपूर, सातारा, संबळपूर, उदयपूर इत्यादी संस्थाने खालसा करून ती ब्रिटीश साम्राज्यास जोडली. तसेच अयोद्धेचे संस्थान अनागोंदी राज्यकारभाराच्या नावाखाली खालसा केले. तर काही संस्थानिकांचे तनखे देणे बंद केले व तेथे आपली सत्ता स्थापन केली. अशा प्रकारे इ.स. १७५७ ते इ.स. १८५७ या शंभर वर्षांच्या कालखंडात बहुतांश भारत आपल्या वर्चस्वाखाली आणून इंग्रजांनी भारतावर एकछत्री अंमल प्रस्थापित केला.
चीनमधील साम्राज्यवाद
चीनसारखा महाकाय देश युरोपीयांच्या वर्चस्वाखाली जाण्यास तेथील मांचू राजवट (इ.स. १६४४ ते इ.स. १९११) मोठ्या प्रमाणात कारणीभूत ठरली. इ.स. १५१७ मध्ये सर्वप्रथम पोर्तुगीज व्यापारी समुद्रमार्गे चीनच्या कॅन्टन बंदरात उतरले. त्यानंतर पोर्तुगीजांनी मकाव बेट ताब्यात घेतले. पोर्तुगीजानंतर फ्रान्स, इंग्लंड, हॅालंड, बेल्जियम, रशिया यांनीही चिन्यांकडून व्यापारी सवलती मिळवल्या. परंतु दोनशे वर्षे चीनने युरोपीयांना आपल्या अंतर्गत प्रदेशात ढवळाढवळ करू दिली नाही. चीनने जाहीर केलेल्या आठ कलमी नियमावलीनुसार युरोपीयांवर अनेक बंधने घालण्यात आली. चीनमध्ये प्रवेश करणाऱ्या युरोपीयांना चिनी सम्राटाला कुर्निसात (नमस्कार) करावा लागत असे. तरी देखील इंग्लंडने चीनशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्‍न केला.
अफूचे पहिले युद्ध
या सुमारास ब्रिटिश व्यापारी भारतातून अफू आणून चीनमध्ये विकत होते. चिनी सरकारचा अफूच्या व्यापारास विरोध होता. तरी युरोपीय व्यापारी अफूचा चोरटा व्यापार करीतच राहिले. चिनी लोक चांदीच्या मोबदल्यात अफू विकत घेऊ लागले. त्यामुळे चांदीचा ओघ इंग्लंडकडे जाऊ लागला. अफूच्या व्यापारातून चीन व इंग्लंड यांच्यामध्ये इ.स. १८४० मध्ये युद्ध सुरू झाले. त्याला अफूचे पहिले युद्ध म्हणतात. या युद्धात चीनचा पराभव होउन मांचू राज्यसत्तेला इंग्रजांशी तह करावा लागला. इ.स. १८४२ मध्ये चीन व इंग्रज यांच्यातील तहाला नानकिंगचा तह म्हणतात. त्या तहानुसार इंग्लंडला कॅन्टन बंदराशिवाय इतर चार बंदरे व्यापारासाठी खुली करण्यात आली. पुढे हॅांगकॅांग बेटही इंग्रजांना मिळाले. त्याचाच फायदा घेऊन पुढील दहा वर्षात अमेरिका, फ्रान्स, बेल्जियम, हॅालंड, पोर्तुगाल, रशिया इत्यादी देशांनी चीनकडून व्यापारासाठी सवलती मिळवल्या.
अफूचे दुसरे युद्ध
इ.स. १८५६ मध्ये इंग्लंड व फ्रान्स या राष्ट्रांनी चीनबरोबर युद्ध केले. त्याला अफूचे दुसरे युद्ध म्हणतात. चीनच्या मांचू सम्राटाचा पराभव होउन अफूचे दुसरे युद्ध पेकिंगच्या तहाने समाप्त झाले. या तहानुसार परकीय व्यापाऱ्यांना आणखी सहा बंदरे चीनने खुली केली. अफूच्या व्यापाराला परवानगी दिली. तसेच चीनमध्ये ख्रिस्ती धर्मप्रसारकांना धर्मप्रसार करण्याची परवानगी देऊन त्यांच्या संरक्षणाचे आश्वासन दिले.
इ.स. १८६० मध्ये रशियाने चीनवर आक्रमण करून चीनकडून अमूरचा किनारा मिळवला. जपाननेही इ.स. १८९४-९५ मध्ये चीनवर आक्रमण करून चीनचा पराभव केला. तसेच जपानने चीनमधील काही प्रदेशही मिळविला.