cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सान्तियागो (निःसंदिग्धीकरण)
ठिकाणे
Santiago (Alcácer do Sal), a parish in the municipality of Alcácer do Sal Santiago (Arganil), a parish in the municipality of Arganil Santiago (Armamar), a parish in the municipality of Armamar Santiago (Lisbon), a parish in the municipality of Lisbon Santiago (Seia), a parish in the municipality of Seia Santiago (Sesimbra), a parish in the municipality of Sesimbra Santiago (Tavira), a parish in the municipality of Tavira Santiago (Torres Novas), a parish in the municipality of Torres Novas Santiago da Guarda, a parish in the municipality of Ansião Santiago da Ribeira de Alhariz, a parish in the municipality of Valpaços Santiago de Besteiros, a parish in the municipality of Tondela Santiago de Bougado, a parish in the municipality of Trofa Santiago de Candoso, a parish in the municipality of Guimarães Santiago do Cacém, a parish and a municipality in the Setúbal Santiago de Carreiras, a parish in the municipality of Vila Verde Santiago de Cassurrães, a parish in the municipality of Mangualde Santiago de Figueiró, a parish in the municipality of Amarante Santiago de Litém, a parish in the municipality of Pombal Santiago de Montalegre, a parish in the municipality of Sardoal Santiago de Piães, a parish in the municipality of Cinfães Santiago de Riba-Ul, a parish in the municipality of Oliveira de Azeméis Santiago de Subarrifana, a parish in the municipality of Penafiel Santiago de Vila Chã, a parish in the municipality of Ponte da Barca Santiago do Escoural, a parish in the municipality of Montemor-o-Novo Santiago dos Velhos, a parish in the municipality of Arruda dos Vinhos São Pedro e Santiago, a parish in the municipality of Torres Vedras Santiago Maior (Alandroal), a parish in the municipality of Alandroal Santiago Maior (Beja), a parish in the municipality of Beja Santiago Maior (Castelo de Vide), a parish in the municipality of Castelo de Vide Vale de Santiago, a parish in the municipality of Odemira In Spain:
Santiago de Compostela, Galicia Santiago (Valdés), a parish in the municipality of Valdés Santiago (Sariego), a parish in the municipality of Sariego Santiago de la Ribera, a cluster of San Javier in Murcia Santiago (comarca), a comarca in the province of A Coruña Santiago del Teide, Canary Islands In the United States:
Santiago High School, Garden Grove, California Santiago, Pennsylvania, in Allegheny County Santiago Peak, a mountain in Orange County, California In Uruguay:
Montevideo, originally called San Felipe y Santiago de Montevideo In Venezuela:
Caracas, originally called Santiago de León de Caracas In geography:
Santiago River, a tributary of the Amazon River-->
इतर
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
मारिया तेरेसा, ऑस्ट्रिया
मारिया तेरेसा (६ जून, इ.स. १७७२:नेपल्स, इटली - १३ एप्रिल, इ.स. १८०७:व्हियेना, ऑस्ट्रिया) ही ऑस्ट्रियाची पहिली सम्राज्ञी आणि शेवटची पवित्र रोमन सम्राज्ञी होती. तिला हे पद फ्रांसिस दुसऱ्याशी लग्न झाल्यामुळे मिळाले. ही राजकारणात सक्रिय होती आणि अनेकदा आपल्या पतीला राजकारणाबद्दल सल्ले द्यायची.
मारिया नेपल्सचा राजा फर्डिनांड चौथ्याच्या १७पैकी सगळ्यात मोठे अपत्य होती. ती मेरी आंत्वानेत आणि स्पेनच्या चौथ्या चार्ल्सची भाची/पुतणी होती.
वर्ग:ऑस्ट्रियाच्या सम्राज्ञी वर्ग:इ.स. १७७२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८०७ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बर्लिन
बर्लिन (Berlin) ही जर्मनी देशाची राजधानी व १६ राज्यांपैकी एक राज्य आहे. सुमारे ३४.७ लाख लोकसंख्या असलेले बर्लिन हे जर्मनीमधील सर्वात मोठे शहर आहे. बर्लिन शहर जर्मनीच्या ईशान्य भागात वसले असून ते बर्लिन-ब्रांडेनबुर्ग ह्या युरोपातील सर्वात मोठ्या महानगर क्षेत्राचे केंद्र आहे.
१२व्या शतकाच्या सुमारास स्थापन झालेल्या बर्लिनला युरोपाच्या इतिहासात विशेष स्थान आहे. आजवर बर्लिन ही प्रशियाच्या राजंत्राची (१७०१ - १९१८), जर्मन साम्राज्याची (१८७१ - १९१८), वाइमार प्रजासत्ताकाची (१९१९ - १९३३), नाझी जर्मनीची (१९३३ - १९४५) व आजच्या जर्मनी देशाची (१९९० - चालू) राजधानी राहिलेली आहे. दुसऱ्या महायुद्धामध्ये नाझी जर्मनीचा पराभव झाल्यानंतर बर्लिन शहराचे दोन तुकडे करण्यात आले. पूर्व बर्लिन हे पूर्व जर्मनीच्या राजधानीचे शहर तर पश्चिम बर्लिन हे पश्चिम जर्मनीच्या अधिपत्याखालील शहर हे दोन तुकडे बर्लिनच्या भिंतीने वेगळे करण्यात आले. १९९० साली जर्मनीच्या एकत्रीकरणानंतर बर्लिनची भिंत पाडून टाकण्यात आली व बर्लिन शहर पुन्हा एकदा एकसंध झाले.
एक जागतिक शहर असलेले बर्लिन हे राजकीय, शैक्षणिक व सांस्कृतिक दृष्ट्या युरोपामधील एक प्रमुख शहर आहे.
शहररचना
दुसऱ्या महायुद्धामध्ये बरेचसे बेचिराख झालेले शहर १९५० व १९६० च्या दशकांमध्ये नव्याने बांधण्यात आले. ऐतिहासिक काळापासून अनेक राजवटींचे मुख्य शहर असल्यामुळे बर्लिनमध्ये विविध कलाप्रकाराच्या इमारती आहेत.
इतिहास
बाराव्या शतकामध्ये स्थापन झालेले बर्लिन हे हान्से ह्या संघामधील एक प्रमुख शहर होते. इ.स. १७०१ मध्ये प्रशियाच्या राजतंत्राच्या निर्माणानंतर बर्लिन हे राजधानीचे शहर बनले.
भूगोल
बर्लिन शहर जर्मनीच्या ईशान्या भागात पोलंड देशाच्या सीमेच्या ८५ किमी पश्चिमेला स्प्री नदीच्या काठांवर वसले आहे. ब्रांडेनबुर्ग राज्याने बर्लिनला सर्व बाजूंनी वेढून टाकले आहे.
हवामान
बर्लिन शहरामधील हवामान सौम्य व आर्द्र स्वरूपाचे आहे.
विमानवाहतूक
बर्लिनमध्ये दोन मोठे विमानतळ आहेत. टेगेल विमानतळ शहराच्या सीमेत असून शोनेफेल्ड विमानतळ शहराबाहेर ब्रांडेनबुर्ग राज्यात आहे. लुफ्तांसा, युरोविंग्ज आणि एर बर्लिन टेगेल विमानतळाचा तर जर्मनविंग्ज, ईझीजेट आणि रायनएर या कंपन्या शोनेफेल्ड विमानतळाचा वापर करतात.
शोनेफेल्ड विमानतळाला लागून बर्लिन ब्रांडेनबुर्ग विमानतळ हा नवीन विमानतळ २०१७ च्या शेवटापर्यंत बांधून तयार होईल. त्यानंतर टेगेल विमानतळ बंद करण्यात येईल.
खेळ
१९३६ उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धेचे बर्लिन हे यजमान शहर होते. तसेच २००६ फिफा विश्वचषक अंतिम सामना येथे खेळवला गेला होता. फुटबॉल हा येथील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून फुसबॉल-बुंडेसलीगामध्ये खेळणारा हेर्था बे.एस.से. हा बर्लिनमधील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहे.
जुळी शहरे
जगातील १७ शहरे बर्लिनची अधिकृत जुळी शहरे आहेत.
मुस्लिम सण आणि उत्सव
इस्लाम धर्मातील काही महत्त्वाचे सण पुढीलप्रमाणे आहेत -
बारह वफात - (ईद ए मिलाद)
प्रेषित मोहमद हे इस्लामी दिनदर्शिकेप्रमाणे रवि उल अव्वल या तिसऱ्या महिन्याच्या बाराव्या दिवशी, बारा दिवसांच्या आजारानंतर मरण पावले, म्हणून या दिवसाला बारह वफात असे म्हणतात. (बारह = बारा, वफात = मृत्यू). या कारणाने या रवि उल अव्वल महिन्याला बारह वफात असे दुसरे नावदेखील दिले गेले आहे. प्रेषित मोहम्मद यांचा जन्मदिनसुद्धा हाच आहे, त्यामुळे हा दिवस प्रेषितांच्या जयंतीचा व त्यांच्या पुण्यतिथीचाही दिवस आहे. प्रेषित मोहम्मद यांच्या मृत्यूच्या दिवशी कुराण वाचतात. सुन्नी मुस्लिमांच्या दृष्टीने हा विलाप करण्याचा दिवस असतो. हा दिवस प्रेषितांचा जन्मदिवसही असल्याने सर्व इस्लामी देशात आनंद साजरा केला जातो. या दिवशी प्रेषितांच्या जीवनाचे दर्शन घडविणारे कार्यक्रम, सभा भरविल्या जातात.
शब्बे मेराज
इस्लामी वर्षाचा सातवा महिना "रज्जब" या महिन्याच्या सत्ताविसाव्या दिवसाची रात्र ही शब्बे मेराज म्हणून साजरी केली जाते. मेराज म्हणजे आरोहण करणे. या रात्री प्रेषितांना बुराख नावाच्या पंख असलेल्या घोड्यावर बसवून स्वर्गात अल्लाच्या समक्ष नेण्यात आले असे मानले जाते. ही घटना प्रेषितांच्या जीवनातील महत्त्वाची घटना आहे. एके रात्री मक्का येथील मशिदीत प्रेषित झोपले असताना देवदूत गॅब्रिएल तेथे आला. प्रेषिताना घेऊन येण्याची अल्लाचा (ईश्वराचा) त्याला आदेश होता. प्रथम देवदूताने त्यांना मक्केपासून दूर असलेल्या जेरुसलेम या पवित्र नगरीत नेले. तेथे प्रेषितांनी दुसऱ्या अनेक प्रेषितांबरोबर नमाज अदा केली. तेथे असलेल्या एका प्रचंड दगडावरून बुराख या घोड्यावर स्वार होऊन त्यांना स्वर्गात नेण्यात आले. वाटेत त्यांना अब्राहाम, मोशे, येशू असे अनेक प्रेषित भेटले. तसेच त्यांना नरकाचे दर्शन घडविण्यात आले. त्यानंतर त्यांना अल्लाच्या समक्ष हजर करण्यात आले. अल्लाने त्यांना विचारले ," तू मला कोणती भेट आणली आहेस.?" तेव्हा प्रेषित म्हणाले, " मी इबादत (प्रार्थना) आणली आहे." त्यांच्या या उत्तरावर खुश होऊन अल्लाने जाहीर केले की, " हा माझा प्रेषित आहे." व त्यांना वर मागण्यास सागितले. महंमद म्हणाले, " मला स्वतःकरिता काही नको, पण माझे अनुयायी पापी आहेत त्यांना तुझी कृपा मिळू दे." अल्लाने तसे करण्याचे कबूल केले. परंतु अल्ला त्यांना म्हणाला, " मी त्यांच्यावर कृपा करीन पण त्यांनी रोज पन्नास वेळा नमाज पढला पाहिजे व वर्षातून सहा महिने उपवास केले पाहिजेत." तेव्हा प्रेषित म्हणाले, माझे अनुयायी अशक्त आहेत त्यांना इतके नमाज व उपवास जमणार नाहीत." तेव्हा अल्लाने सागितले, " ठीक आहे त्यांनी रोज पाच वेळा नमाज पढावा व वर्षातून एक वेळा उपवास करावा. म्हणजे त्यांना रोज पन्नास वेळा नमाज पढल्याचे व सहा महिने उपवास केल्याचे पुण्य लाभेल." अशा रीतीने अल्लाची कृपा प्राप्त करून प्रेषित बुराख घोड्यावर बसून मक्केला परत आले.
शब्बे बरात (किंवा शब-ए-बारात)
इस्लामी दिनदर्शिकेचा आठवा महिना 'शबान'च्या चवदाव्या दिवशी हा सण साजरा केला जातो. 'बरात' म्हणजे संरक्षणाची हमी आणि 'शब' म्हणजे रात्र. या रात्री प्रार्थना केल्यास आपल्या भविष्याच्या बाबतीत संरक्षणाची हमी मिळते, अशा कल्पनेने या रात्रीला शब्बे बरात असे म्हणतात. ही रात्र प्रार्थना व जागरण करून घालविली जाते. या रात्री ईश्वर प्रत्येक माणसाच्या पुढील आयुष्यातील घटनांची नोंद करीत असतो अशी समजूत आहे. म्हणून अशा वेळी प्रार्थना केल्यास आपल्या भवितव्यात चागलेच लिहून ठेवले जाईल असे मानले जाते. या सणाच्या रात्री सतत कुराणाचे पठण व जागरण करावे असे सांगितले आहे. काही लोक या दिवशी आपल्या नातेवाइकाच्या कबरीजवळ जाऊन प्रार्थना करतात, व कुराणातील अल फातिहा ही प्रार्थना म्हणतात. या दिवशी मृतात्म्यांना नरकातून मुक्ती मिळते अशी मान्यता असल्याने ही प्रार्थना केली जाते. शिया पंथाचे मुस्लिम हा दिवस इमाम मेहदीचा जन्मदिवस म्हणून साजरा करतात. आणि हसन, हुसेन हे जे हुतात्मे होऊन गेले त्यांचे स्मरण करतात.
रमझान
रमझान (रमझान-उल मुबारक) हा इस्लामी दिनदर्शिकेचा नववा महिना आहे. हा उपवास करण्याचा महिना आहे. प्रत्येक मुस्लिमाने आचरल्याच पाहिजेत अशा ज्या मूलभूत गोष्टी आहेत, त्यांत रमझान महिन्यातील सर्व दिवस उपवास ही एक आहे. या महिन्यातले पहिले चंद्रदर्शन ज्या संध्याकाळी होईल त्यानंतर उजाडणाऱ्या सकाळपासून या महिन्यातील उपवास सुरू होतो. आणि शेवटचे चंद्रदर्शन झाल्यावर हा उपवास संपतो. या रमझान महिन्यातच स्वर्गातून प्रेषिताद्वारे कुराण पृथ्वीवर उतरले असे मानले जाते. या महिन्यात स्वर्गाची द्वारे उघडली जातात व नरकाची द्वारे बंद होतात अशी मान्यता आहे. या महिन्यात रोज  सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत कडक उपवास पाळला जातो. सायंकाळनंतर उपवास सोडतात. रमझानच्या काळात मशिदीत विशेष सामूहिक प्रार्थना होतात. रोज कुराण पठण केले जाते.
शिया पंथाचे मुस्लिम लोक या महिन्याच्या एकवीस-बाविसाव्या दिवशी अलीच्या कबरीची ताबुताप्रमाणे मिरवणूक काढतात. ते अलीला पहिला धर्मगुरू व प्रेषितांप्रमाणेच मानतात. काही मुस्लिम या महिन्यात काही कालपर्यंत मशिदीच्या एका भागात पडदा लावून एकांतवास करतात. या महिन्याच्या सत्ताविसाव्या रात्री, आपण वर्षभरात केलेल्या सर्व बऱ्या वाईट कर्माबद्दल अल्लाह निकाल देतो, अशा कल्पनेने त्याची  करुणा भाकण्यासाठी प्रत्येक मुस्लिम अल्लाची प्रार्थना   करतो. या रात्रीला शब्बे कदर म्हणतात. परंतु शब्बे कदरची रात्र ही सत्ताविसावी रात्रच असेल असे नक्की नसल्याने बरेच मुस्लिम शेवटच्या दहा दिवसातील प्रत्येक विषम रात्री प्रार्थना करतात.
रमझान हा शब्द रम्झ म्हणजे जळणे या मूळ शब्दावरून आला. मुस्लिम दिनदर्शीकेत बदल होण्यापूर्वी हा महिना, जाळून टाकणाऱ्या उन्हाळ्यात येत असे म्हणून, किवा या उपासाने सर्व पापे जळून जातात अशी श्रद्धा असते म्हणून या महिन्याला रमझान हे नाव पडले असावे. या महिन्यातील एक रात्र अशी मानली जाते की जी प्रेषित महमद यांच्याशिवाय दुसऱ्या कोणालाही माहीत नसते. या रात्री सर्व प्राणीमात्र व वनस्पती ईश्वराला आदरपूर्वक वाकून वंदन करते असे मानले जाते.
रमझान संपल्यावर येणाऱ्या बीजेच्या दिवशी ईद-उल-फ़ित्र ऊर्फ रमझान ईद साजरी होते. रमझान महिन्यानंतर सुमारे ७० दिवसांनी येणाऱ्या दशमीला ईद-उल जुहा किंवा बकरीद म्हणतात.
रमझान ईद (ईद उल फित्र)
हा सण इस्लामी दिनदर्शीकेचा दहावा महिना शव्वाल याच्या पहिल्या दिवशी साजरा करण्यात येतो. हा आनंदाचा सण आहे. इस्लामी कॅलेंडरचा नववा महिना (रमझान) हा कडक उपासाचा पाळला जातो. ईद उल फित्र (रमझान ईद) या सणाद्वारे रमझान महिन्याच्या कडक उपासाची सांगता केली जाते. म्हणून या उपासाला रमझान ईद असे म्हटले जाते. दान (जकात) देणे या गोष्टीला या दिवशी खूपच महत्त्व दिले जाते. ही ईद व बकरी ईद हे मुस्लिम लोकांचे आंतरराष्टीय सण आहेत.
बकरी ईद (ईद उल अजहा)
बकरी ईद म्हणजे बळी देण्याचा उत्सव. इस्लामी कॅलेंडर मधील शेवटचा महिना जिल्हज या महिन्याच्या दहाव्या दिवशी हा सण साजरा करतात. या दिवशी बकरीचा बळी दिला जातो. असा बळी देणे हा एक धार्मिक विधी असतो. इस्लाम धर्मात जे अनेक प्रेषित मानले जातात त्यात अब्राहाम नावाचे एक प्रेषित होते. त्याची सत्त्वपरीक्षा पाहण्यासाठी ईश्वराने त्याला सागितले की, तुझा मुलगा मला बळी दे. ईश्वराची आज्ञा पालन करण्यासाठी अब्राहामने आपल्या मुलाला बळी देण्याची तयारी केली. इतक्यात एका देवदुताने त्याला थांबविले व तेथे प्रकट झालेला एक बकरा त्याला मुलाऐवजी बळी देण्यास सांगण्यात आला. व अब्राहामचा मुलगा त्याला परत मिळाला. अब्राहाम ईश्वराच्या परीक्षेत खरा उतरला. अब्राहामच्या या ईश्वरनिष्ठेची स्मृती म्हणून या दिवशी बकऱ्याचा बळी देण्याची प्रथा सुरू झाली. काही मुस्लिम या दिवशी सामुहिकरित्या गाय किवा उंट यांचा बळी देतात. हा बळी देणाऱ्या लोकांना मृत्यूच्या पुलावरून घोड्याच्या वेगाने स्वर्गाकडे नेले जाते अशी श्रद्धा आहे. बळी दिलेल्या प्राण्याच्या मांसाचे तीन हिस्से केले जातात. एक हिस्सा दानधर्मासाठी, दुसरा बळी देणाऱ्यासाठी, आणि तिसरा त्याच्या नातेवाईक व आप्तमित्रात वाटण्यासाठी केला जातो.
मोहरम
मुस्लिम वर्षातील पहिला महिना मोहरम, आणि त्या महिन्यातील हा सण आहे. हा सण सुमारे दहा दिवस साजरा केला जातो. या सणाची सुरुवात त्या महिन्यातील पहिल्या चंद्रदर्शनापासून होते. दहावा दिवस उपवास, प्रार्थना, हुतात्म्यांचे पुण्यस्मरण यात घालविला जातो. वास्तविक हा सण आनंदाचा सण नाही. तर पवित्र हुतात्म्यांचे पुण्यस्मरण करण्याचा सण आहे. सुबुद्ध विचारी मुस्लिम हा सण  पवित्र व दुःखपूर्ण वातावरणात, व प्रार्थना करण्यात घालवितात. मोहरम या शब्दाचा एक अर्थ पवित्र असा आहे. मुस्लिम ज्या व्यक्तींना परमपवित्र मानतात ( प्रेषित महमद, त्यांची मुलगी फातिमा, जावई अली, आणि हसन व हुसेन हे दोन नातू), त्यातील शेवटच्या दोन व्यक्तींच्या, म्हणजे  हसन व हुसेन यांच्या दुःखद हत्येबददल शोक  करण्याचा हा दिवस आहे. प्रेषित महमद यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा जावई  अली व त्यानंतर त्यांचा नातू हसन हे खलिफा झाले. हसन खलिफा असताना मुआविया नावाचा एक सरदार सिरीयाचा सुभेदार म्हणून काम पाहत होता. तो वारल्यानंतर त्याचा मुलगा याजीद हा त्या प्रांताचा सुभेदार झाला. त्याने हसनचा खून करविला. आपला भाऊ हसन याच्या मृत्यूमुळे हुसेन याला फार दु;ख झाले. याजीद्च्या विरुद्ध जाऊन काही लोकांनी हुसेनला मदत करण्याचे आश्वासन दिले. व त्याला हसनच्या खुनाचा सूड उगविण्याची चिथावणी दिली. हुसेनने सैन्याची जमवाजमव करून याजीद्च्या विरुद्ध करबला या ठिकाणी युद्ध केले. परंतु या युद्धात हुसेन व त्याचे सर्व कुटूंबिय मारले गेले. याच घटनेच्या स्मृतीप्रीत्यर्थ हा दिवस पाळला जातो. 'हा सण फक्त शिया पंथीय लोक साजरा करतात. सुन्नी पंथीयांचा या सणाला सक्त विरोध आहे.'
या दिवशी ताबुताची मिरवणूक काढली जाते. पवित्र हुतात्म्यांच्या प्रतिमा, पवित्र तख्ताची प्रतिमा, प्रेषित मोहमद ज्या घोडयावरून (बुराख) जेरुसलेमला व तेथून स्वर्गात गेले त्या पंखधारी घोडयाची प्रतिमा, प्रेषित महमदाची काल्पनिक तलवार, राजसत्तेच्या निशाणाच्या प्रतिमा इत्यादी अनेक प्रतिमा किवा तागुत एखाद्या खास इमारतीत (आशूरखान्यात) ठेवतात. व त्यांची मिरवणूक काढली जाते. मोहरमच्या नवव्या व दहाव्या दिवशी बरेच मुस्लिम उपवास करतात. मोहरमच्या दहाव्या दिवसाला अशुरा असे म्हणतात. या दिवशी काही लोक गोडधोड करून गरिबांना वाटतात.
जुम्मा (दर शुक्रवार)
मुस्लिम लोकात शुक्रवार हा साप्ताहिक सुट्टीचा व  सामुदायिक प्रार्थनेचा  दिवस म्हणून पाळतात. यालाच जुम्मा असे म्हणतात.
यांना शुद्धा पाहा
वर्ग:इस्लाम धर्म वर्ग:सण आणि उत्सव
पॅरिस
पॅरिस (Paris ) ही फ्रान्स देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. उत्तर फ्रान्समध्ये इल-दा-फ्रान्स ह्या प्रांतात सीन नदीच्या काठावर वसलेले पॅरिस महानगर (Région parisienne) युरोपातील सर्वाधिक लोकसंख्येच्या महानगरांपैकी एक आहे. पॅरिस शहराची लोकसंख्या २१,९३,०३१ इतकी तर महानगर पॅरिसची लोकसंख्या १,१८,३६,९७० एवढी आहे.
राजकीय, शैक्षणिक, सांस्कृतिक, सामाजिक, कला व क्रीडा ह्या सर्व क्षेत्रात फ्रान्समध्ये अग्रेसर असणारे पॅरिस हे एक महत्त्वाचे जागतिक शहर मानले जाते. येथे युनेस्को, आर्थिक सहयोग व विकास संघटना इत्यादी अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांची मुख्यालये आहेत.
पॅरिस हे जगातील सर्वांत लोकप्रिय पर्यटन स्थळांपैकी एक आहे. येथे दरवर्षी अंदाजे ४.५ कोटी लोक भेट देतात. जगप्रसिद्ध आयफेल टॉवर व लूव्र संग्रहालय तसेच इतर अनेक ऐतिहासिक वास्तू, संग्रहालये व उद्याने पॅरिसमध्ये आहेत.
नाव
पॅरिस शहराची अनेक टोपणनावे आहेत परंतु प्रकाशाचे शहर (La Ville-Lumière) हे सर्वांत लोकप्रिय टोपणनाव आहे. पॅरिसच्या नागरिकांना पारिजियां (Parisiens) असे संबोधले जाते.
पॅरिस याच नावाची शहरे फ्रान्सशिवाय इलिनॉय, अर्कान्सॉं, इडाहो, टेनेसी आणि टेक्सास या पाच अमेरिकन राज्यांमध्येही आहेत.
इतिहास
पॅरिस येथे सापडलेले सर्वांत जुने पुरातात्त्विक अवशेष इ.स. पूर्व ४२०० सालातील असल्याचा अंदाज बांधला गेला आहे. पारिसी ही जमात इ.स. पूर्व २५० दरम्यान सीन नदीच्या काठावर वसाहत करून राहत असल्याच्या खुणा सापडल्या आहेत. रोमन साम्राज्याने इ.स. पूर्व ५२ ते अंदाजे इ.स. ५०८ ह्या दरम्यान पॅरिसवर राज्य केले व ह्या काळात पॅरिस हे एक सुबत्त शहर बनले. परंतु रोमन साम्राज्याचा अस्तानंतर काही काळ पॅरिसची अधोगती होत गेली. फ्रॅंकिश राजा क्लोव्हिस पहिला ह्याने इ.स. ५०८ साली पॅरिस ही आपल्या राज्याची राजधानी बनवली.
इ.स. १३४८ ते १३५० दरम्यान युरोपात आलेल्या काळ्या मृत्यूच्या साथीच्या अगोदर पॅरिसची लोकसंख्या २ लाख एवढी होती. १५व्या व १६व्या शतकामध्ये प्लेग हा रोग पॅरिस शहरात थैमान घालीत असे. १४६६ साली येथे आलेल्या प्लेगच्या साथीमध्ये ४०,००० लोक दगावले. तसेच १८३२ व १८४९ साली येथे आलेल्या कॉलराच्या साथीमध्ये २०,००० लोक मरण पावले.
पहिल्या महायुद्धादरम्यान वाटाघाटी व डावपेचांचे पॅरिस हे एक महत्त्वपूर्ण केंद्र होते. दोन महायुद्धांच्या मधल्या काळात कला व संस्कृती ह्या क्षेत्रांत पॅरिसचे महत्त्व प्रचंड वाढले. ह्याच काळात पिकासोसह अनेक जगप्रसिद्ध कलाकारांनी पॅरिस येथे वास्तव्य केले होते. दुसऱ्या महायुद्धामध्ये १४ जून १९४० रोजी पॅरिसचा पाडाव झाला व अ‍ॅडॉल्फ हिटलरच्या सेनेने पॅरिसवर कब्जा मिळवला. त्यानंतर पुढची ४ वर्षे पॅरिस नाझी जर्मनीच्या सत्तेखाली होते. तरीही ह्या काळामध्ये पॅरिसवर कोणतेही मोठे हवाई हल्ले झाले नाहीत व जवळजवळ संपूर्ण शहर पडझडीपासुन बचावले गेले.
दुसऱ्या महायुद्धानंतर पॅरिसचा मोठ्या प्रमाणावर विकास झाला. येथे मोठी उपनगरे, नवीन व्यापारी जिल्हा, अनेक भुयारी रेल्वे मार्ग, द्रुतगती महामार्ग बांधले गेले. १९७० सालानंतर मात्र काही प्रमाणात पॅरिस शहर लयाला गेले आहे. शहराच्या काही भागातील नागरिकांचे दरडोई उत्पन्न युरोपामध्ये सर्वाधिक आहे  तर इतर भागांमध्ये गरिबी, बेरोजगारी व बकाली  ह्या कारणामुळे येथील सामाजिक अस्थैर्य वाढत राहिले आहे.
दहशतवाद हा पॅरिसमधील एक प्रमुख कायदा व सुरक्षेचा विषय बनला आहे. ७ जानेवारी २०१५ रोजी दोन मुस्लिम अतिरेक्यांनी शार्ली एब्दो ह्या उपहासात्मक मासिकाच्या मुख्य कार्यालयावर हल्ला चढवला ज्यात तीन पोलीस अधिकाऱ्यांसह १३ लोक ठार झाले. हा हल्ला शार्ली एब्दोने मोहम्मद पैगंबराचे व्यंगचित्र छापल्यामुळे करण्यात आला. १३ नोव्हेंबर २०१५ रोजी आयसिसने पॅरिस महानगरामध्ये घडवून आणलेल्या हल्ल्यांमध्ये १२९ लोक मृत्यूमुखी पडले. दुसऱ्या महायुद्धानंतर पॅरिसमध्ये घडलेली ही सर्वात हिंसक घटना होती.
भूगोल
पॅरिस शहर सीन नदीच्या काठांवर सपाट भागावर वसले आहे. येथील सर्वांत खोल ठिकाण समुद्रसपाटीपासुन ११५ फूट तर सर्वांत उंच टेकडी ४२७ फूट उंच आहे. सध्या पॅरिसचे क्षेत्रफळ १०५.३९ वर्ग किमी इतके आहे.
हवामान
पॅरिसमधील हवामान इतर पश्चिम युरोपीय शहरांप्रमाणे सौम्य व आर्द्र आहे.
अर्थकारण
युरोपाच्या व जगाच्या अर्थकारणात पॅरिसचा महत्त्वाचा सहभाग आहे. २००८ साली पॅरिस शहराचा जीडीपी ५५२.१ अब्ज युरो एवढा होता. एका अहवालानुसार ह्या बाबतीत जगातील शहरांमध्ये पॅरिसचा सहावा क्रमांक लागतो. पॅरिस हा जर वेगळा देश असता तर जागतिक जीडीपी क्रमवारीमध्ये त्याचा १७वा क्रमांक लागला असता. फ्रान्सच्या एकूण लोकसंख्येच्या १८.८% लोकसंख्या पॅरिस महानगरामध्ये एकवटली असली तरीही फ्रान्सच्या एकूण उत्पन्नामध्ये पॅरिसचा वाटा २८.९% इतका आहे. पॅरिस महानगरामध्ये एकूण ३७ फॉर्च्युन ग्लोबल ५०० कंपन्यांची मुख्यालये आहेत. ह्या बाबतीत पॅरिसचा जगात दुसरा क्रमांक (टोकियोच्या खालोखाल) लागतो. असे असतानाही पॅरिसच्या काही गरीब व दुर्लक्षित उपनगरांमध्ये २० ते ४०% लोक बेरोजगार आहेत.
right|thumb|250 px|पॅरिसमधील [[ला दिफॉं व्यापारी जिल्हा]] पॅरिसच्या पश्चिम भागातील ला दिफॉं हा युरोपातील सर्वांत मोठा औद्योगिक व व्यावसायिक जिल्हा आहे. पॅरिसची अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणावर व्यवस्था उद्योगावर अवलंबुन असली तरी युरोपातील उत्पादन उद्योगाचे पॅरिस हे मोठे केंद्र आहे. विशेषतः वाहने, विमाने व इलेक्ट्रॉनिक उत्पादने पॅरिस भागात बनवली जातात. पर्यटन हा पॅरिसमधील एक मोठा व्यवसाय असून ६.२% लोक ह्या व्यवसायात काम करतात.
पॅरिसचा जीडीपी
आर्थिक दृष्ट्या पॅरिस हे जगातील सर्वांत मोठ्या केंद्रांपैकी एक आहे.
प्रशासन
ज्यांचा लोकसंख्या वाढीबरोबर विस्तार झाला नाही अशा जगातील फार थोड्या शहरांपैकी पॅरिस हे एक आहे. पॅरिस शहराच्या प्रशासकीय सीमा १८६० सालापासून बदलल्या गेलेल्या नाहीत.
शहर प्रशासन
१८६० साली पॅरिस शहर एकूण २० प्रशासनिक जिल्ह्यांमध्ये (arrondissements) विभागण्यात आले जे आजही कायम आहेत.
राजधानी
फ्रेंच संसदेच्या दोन्ही गृहांच्या (सेनेट व असेंब्ली) वास्तू व फ्रान्सचे सर्वोच्च न्यायालय पॅरिसमध्येच आहेत.
राष्ट्रीय राजधानीसोबतच पॅरिस इल-दा-फ्रान्स ह्या प्रांताची देखील राजधानी आहे.
वस्तीविभागणी
१९९९ सालच्या जनगणनेनुसार पॅरिस शहराची लोकसंख्या २१,२५,२४६ इतकी होती. १९२१ साली पॅरिसच्या लोकसंख्येने २९ लाख इतका उच्चांक गाठला होता. त्यानंतरच्या काळात उपनगरांच्या वाढीमुळे अनेक लोकांनी उपनगरांमध्ये स्थलांतर केल्यामुळे मूळ पॅरिस शहराची लोकसंख्या घसरत राहिली. जगातील जवळजवळ सर्व मोठ्या शहरांमध्ये अशा तऱ्हेचा प्रवाह आढळतो परंतु पॅरिसच्या बाबतीत ही लोकसंख्या घट लक्षणीय आहे. परंतु जुलै २००४ मधील अंदाजानुसार १९५४ नंतर प्रथमच पॅरिसची लोकसंख्या वाढल्याचे संकेत मिळाले आहेत.
पॅरिस हे जगातील सर्वाधिक दाट वस्ती असलेल्या शहरांपैकी एक आहे. येथे दर वर्ग किमी जागेमध्ये २४,४४८ लोक राहतात. ११वा जिल्हा सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचा असून ह्या जिल्ह्यामध्ये दर वर्ग किमी जागेमध्ये ४०,६७२ वस्ती आहे. पेरिस हे फ्रान्समधील पाचवे सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचे शहर आहे व वरील क्रमांकाची सर्व शहरे ही पॅरिसची उपनगरे आहेत.
ऐतिहासिक काळापासून इतर देशांमधून स्थलांतर करणाऱ्या लोकांसाठी पॅरिस हे एक मोठे आकर्षण राहिले आहे. युरोपामधील सर्वाधिक देशांतरवासी लोक राहत असलेल्या शहरांमध्ये पॅरिसचा वरचा क्रमांक लागतो. १९९९ च्या गणनेनुसार पॅरिसमधील १९.४% नागरिक इतर देशांमध्ये जन्मले आहेत. फ्रान्सने एकोणिसाव्या शतकात आफ्रिका आणि आजूबाजूच्या मुस्लिम राष्ट्रांवर वर्चस्व स्थापित केल्यापासून मुस्लिम पॅरिसमध्ये येऊ लागले. त्यात प्रामुख्याने अल्जीरिया आणि उत्तर आफ्रिकेतून स्थलांतरित झालेल्यांचा भरणा आहे. आजमितीला फ्रान्समध्ये दुसरा धर्म इस्लाम आहे.
वाहतूक व्यवस्था
पॅरिस शहरामधील वाहतूक व्यवस्था विभिन्न व अत्यंत गुंतागुंतीची आहे. Syndicat des transports d'Île-de-France (STIF) ही संस्था पॅरिसमधील मुख्य वाहतूक प्रशासन संस्था आहे. ह्या संस्थेद्वारे पॅरिस भागात ६५४ बस मार्ग, मेट्रो भुयारी रेल्वे, उपनगरी रेल्वे व ट्राम मार्ग चालवले जातात.
मेट्रो ही पॅरिसमधील सर्वांत महत्त्वाची दळणवळण सेवा आहे. मेट्रोचे एकूण १६ मार्ग व ३०० स्थानके आहेत. मेट्रोच्या दोन स्थानकांमधील अंतर अत्यंत कमी असल्यामुळे मेट्रोचे मार्ग पॅरिसच्या उपनगरांमध्ये वाढवणे अवघड झाले आहे. मेट्रोचे बरेचसे मार्ग जुने आहेत. ऑक्टोबर १९९८ मध्ये ७० वर्षांनंतर पॅरिसमधे नवा मेट्रोचा मार्ग सुरू करण्यात् आला. मेट्रोवरील ताण कमी करण्यासाठी १९७७ साली आरईआर (Réseau Express Régional) ही नवीन जलद वाहतूक सेवा सुरू करण्यात आली. आरईआर सेवेचे ५ मार्ग व २५७ स्थानके आहेत व ह्यांद्वारे पॅरिसची उपनगरे जोडली गेली आहेत. ह्या व्यतिरिक्त पॅरिसमध्ये ४ ट्राम मार्ग कार्यरत आहेत तर ६ नवीन मार्गांचे काम सुरू आहे. फ्रेंच रेल्वेचे पॅरिस हे सर्वांत मोठे व मध्यवर्ती केंद्र आहे. पॅरिस शहरात सहा रेल्वे स्थानके आहेत व चार द्रुतगती रेल्वे मार्ग पॅरिसमधून जातात.
पॅरिस भागात ओर्लि व चार्ल्स दि गॉल हे दोन मोठे विमानतळ आहेत. २००९ साली चार्ल्स दि गॉल हा युरोपातील दुसरा तर जगातील सहाव्या क्रमांकाचा वर्दळीचा विमानतळ होता तर ओर्लि हा युरोपातील ११व्या क्रमांकाचा विमानतळ होता. एर फ्रान्स ह्या फ्रान्सच्या राष्ट्रीय विमानसेवेचा चार्ल्स दि गॉल हा सर्वांत मोठा हब आहे. पॅरिसमध्ये एकूण सहा लांब पल्ल्याची रेल्वे स्थानके आहेत. एस.एन.सी.एफ. (Société Nationale des Chemins de fer français) ह्या फ्रान्समध्ये रेल्वे सेवा चालवणाऱ्या कंपनीच्या टीजीव्ही ह्या दृतगती रेल्वेचे चार प्रमुख मार्ग पॅरिसमधून जातात. युरोस्टार ह्या चॅनल टनेलमधून जाणाऱ्या रेल्वेमुळे पॅरिस ते लंडन हा रेल्वे प्रवास शक्य आहे. तसेच युरोपातील ब्रसेल्स, क्योल्न इत्यादी अनेक शहरांमध्ये अतिजलद फ्रेंच रेल्वे गाड्या पोचतात. [[फ्रान्सच्या राष्ट्रीय व द्रुतगती महामार्गांचे पॅरिसमध्ये मोठे जाळे आहे. पॅरिस शहराभोवती तीन द्रुतगती मार्ग अस्तित्वात आहेत. पॅरिसमध्ये एकूण २,००० किमी लांबीचे महामार्ग व द्रुतगती मार्ग आहेत. ह्या अद्ययावत रस्ता व रेल्वे मार्गांमुळे युरोपातील जवळजवळ सर्व मोठ्या शहरांमध्ये पॅरिसहून १२ तासांच्या आत पोचता येते.
संस्कृती
प्राचीन काळापासून पॅरिस हे युरोपामधील कलेचे व संस्कृतीचे माहेरघर मानले गेले आहे. पॅरिसमध्ये शहरामध्ये अनेक नाट्यगृहे, कलागृहे व ऑपेरागृहे आहेत. ह्यांपैकी उल्लेखनीय म्हणजे १९व्या शतकात बांधले गेलेले व २,२०० आसनक्षमता असलेले पाले गानिये व आधुनिक ओपेरा बास्तिये (Opéra Bastille) ही होत.
पॅरिस शहरामध्ये अनेक विख्यात संग्रहालये आहेत. लूव्र हे सर्वांत मोठे संग्रहालय तर म्यूझी पिकासो, म्यूझी रोदि, म्यूझी नास्योनाल दार्त मोदेर्न ही इतर काही प्रसिद्ध संग्रहालये आहेत. पॅरिस शहरात अनेक वार्षिक संगीत व कला महोत्सव आयोजित केले जातात.
शिक्षण
नवव्या शतकामध्ये पॅरिसमधील सर्व चर्चेना आपापल्या विभागामध्ये वाचन, लिखाण व मुळगणिताचे शिक्षण तर सर्व प्रमुख चर्चना भौतिकशास्त्र, कला व भाषांचे शिक्षण देण्याचे आदेश दिले गेले होते. ऐतिहासिक काळापासुन नोत्र देम ह्या प्रमुख चर्चमध्ये उच्च शिक्षण दिले गेले आहे. बाराव्या शतकामधे पॅरिस विद्यापीठाची स्थापना करण्यात आली. त्यानंतरच्या काळात १९७० सालापर्यंत पॅरिस विद्यापीठ हे युरोपामधील उच्च शिक्षणाचे एक प्रमुख स्थान होते. १९७० साली पॅरिस विद्यापीठाचे विघटन करून १३ स्वतंत्र विद्यापीठे निर्माण करण्यात आली.
फ्रान्समधील सर्वांत प्रतिष्ठित प्राथमिक व माध्यमिक शाळांपैकी अनेक शाळा पॅरिस शहरात आहेत. उच्च शिक्षणासाठी पॅरिस हे युरोपातील व जगातील सर्वांत मोठ्या स्थानांपैकी एक आहे. सध्या पॅरिस महानगर भागामधे १७ सरकारी विद्यापीठे आहेत व २००५ सालच्या मोजणीनुसार ह्या विद्यापीठांमधे ३,५९,७४९ विद्यार्थी उच्च शिक्षण घेत आहेत. . ह्या बाबतीत पॅरिसचा युरोपामधे पहिला कमांक लागतो. ह्या व्यतिरिक्त पॅरिस भागात अनेक प्रतिष्ठित खाजगी उच्च विद्यालये (grandes écoles) आहेत ज्यांमधे २,४०,७७८ अतिरिक्त विद्यार्थी उच्च शिक्षण घेत आहेत.
खेळ
फुटबॉल व रग्बी हे पॅरिसमधील सर्वांत लोकप्रिय खेळ आहेत. पॅरिस सेंट-जर्मन एफ.सी हा क्लब पॅरिसमध्ये स्थित आहे. १९९८ च्या फुटबॉल विश्वचषक स्पर्धेसाठी बांधले गेलेले स्ताद दा फ्रान्स हे फ्रान्सचे राष्ट्रीय स्टेडियम पॅरिसच्या सेंत-देनिस ह्या उपनगरामध्ये स्थित आहे. येथे ८०,००० प्रेक्षकांची सोय होऊ शकते. पॅरिसमध्ये १९०० आणि १९२४ सालच्या ऑलिंपिक खेळांचे, २००७ मधील रग्बी विश्वचषकाचे तसेच १९३८ आणि १९९८ मधील फुटबॉल विश्वचषकांचे आयोजन केले गेले होते. व्हेलोद्रोम दे व्हिन्सेनेस हे १९०० ऑलिंपिक स्पर्धांचे तर स्ताद ओलिंपिक इव्ह-दू-मॅनूआ हे १९२४ ऑलिंपिक स्पर्धेचे प्रमुख स्थान होते. युएफा यूरो २०१६ स्पर्धेमधील अनेक सामने पार्क दे प्रेंस येथे तसेच अंतिम फेरीचा सामना स्ताद दा फ्रान्स येथे खेळवण्यात येईल.
टूर दे फ्रान्स ह्या जगप्रसिद्ध सायकल शर्यतीचा शेवट दरवर्षी पॅरिसमधील शॉंज एलिजे ह्या रस्त्यावर केला जातो. टेनिस हा देखील पॅरिसमधील एक लोकप्रिय खेळ आहे. येथील रोलां गारोवरील तांबड्या मातीच्या कोर्टवर दर मे महिन्यामध्ये फ्रेंच ओपन स्पर्धा खेळली जाते. फ्रेंच ओपन ही वर्षातील चार ग्रॅंड स्लॅम स्पर्धांपैकी एक आहे.
पर्यटन स्थळे
फ्रान्स देशातील तीन सर्वाधिक लोकप्रिय वास्तू पॅरिस शहरामध्ये आहेत: आयफेल टॉवर, नोत्र देम दे पॅरिस व आर्क दे त्रायॉं. तसेच शॉंज-एलिजे हा प्रसिद्ध रस्ता, लूव्र हे जगातील सर्वाधिक भेट दिले जाणारे संग्रहालय व इतर अनेक ऐतिहासिक व प्रसिद्ध वास्तू पॅरिस शहरात आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्समधील शहरे वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक यजमान शहरे
कोइंबतूर
कोइंबतूर हे भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील चेन्नई खालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व कोइंबतूर जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. कोइंबतूर शहर तमिळनाडूच्या पश्चिम भागात सह्याद्रीचा भाग असलेल्या अनामलाई व निलगिरी पर्वतरांगेच्या पायथ्याशी वसले आहे. पालक्काड खिंड कोइंबतूर व तमिळनाडूला केरळ राज्यासोबत जोडते. कोइंबतूर शहर चेन्नईपासून ५०० किमी, बंगळूरपासून ३१० किमी तर पालक्काडपासून ५० किमी अंतरावर स्थित आहे. उटी हे दक्षिण भारतामधील सर्वात लोकप्रिय थंड हवेचे पर्यटनस्थळ कोइंबतूरपासून ८५ किमी अंतरावर आहे. २०११ साली कोइंबतूरची लोकसंख्या १०.५ लाख होती.
येथील कापूस उत्पादनामुळे व मोठ्या प्रमाणावरील वस्त्रउद्योग कारखान्यांमुळे कोइंबतूरला दक्षिण आशियाचे मॅंचेस्टर असे संबोधले जात असे. स्वातंत्र्यानंतर कोइंबतूरचे झपाट्याने उद्योगीकरण झाले व सध्या ते भारतामधील सर्वात झपाट्याने प्रगती करणाऱ्या शहरांपैकी एक मानण्यात येते.
वाहतूक
कोइंबतूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ शहरापासून १५ किमी अंतरावर असून तो भारतामधील १८व्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ आहे. सध्या येथून केवळ देशांतर्गत प्रवासी वाहतूक चालवली जाते. कोइंबतूर रेल्वे स्थानक दक्षिण रेल्वेवरील चेन्नई सेंट्रलखालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचे वर्दळीचे रेल्वे स्थानक आहे. येथून चेन्नई, दिल्ली, मुंबई, बंगळूर इत्यादी अनेक शहरांसाठी थेट गाड्या सुटतात. युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान असलेली निलगिरी पर्वतीय रेल्वे कोइंबतूरच्या मेट्टुपलयम ह्या उपनगरापासून उटीपर्यंत धावते.
राष्ट्रीय महामार्ग ४७, ६७ व २०९ हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग कोइंबतूरमधून जातात. कोइंबतूर शहरामधील वाहतूक समस्या सोडवण्यासाठी येथे मोनोरेल मार्गाचे प्रस्तावन करण्यात आले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:कोइंबतूर जिल्हा वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे *
वसंतगड
'''वसंतगड महाराष्ट्राच्या सातारा जिल्ह्यातील एक किल्ला आहे. हा किल्ला पुणे-बंगलोर राष्ट्रीय महामार्गावरील उंब्रज आणि कऱ्हाड यांच्या दरम्यान रस्त्याच्या पश्चिमेकडे आहे. वसंतगड आणि तळबीड गाव हे वसंतगड या किल्ल्याच्या पायथ्याचे गाव आहे.''' तसेच कराड-चिपळूण मार्गावर कराड पासून १३ किलोमीटर अंतरावरील वसंतगड हे एक गाव आहे. त्या गावातून म्हणजे कराड चिपळूण या राजमार्ग पासुन उत्तर बाजूस ३ किलोमीटर अंतरावर किल्ले वसंतगड आहे. या गडावर जाण्यासाठी वसंतगड गावातून सुद्धा वाट आहे.
तसेच पुणे - बेंगलोर या महामार्गावरील तळबीड फाट्याला उतरून तीन कि. मी. पश्चिमेकडे असलेल्या तळबीडला जावे लागते. कराडवरून एस. टी. बसेसची सोय आहे. हा इतिहासप्रसिद्ध अशा तळबीड परिसराचे रक्षण करणारा किल्ला होता. मराठा साम्राज्याचे सरसेनापती हंबीरराव मोहिते आणि त्यांची कन्या रणरागिणी महाराणी ताराबाई या तळबीड गावाच्या होत्या.'''
इतिहास
◆ वसंतगडाची निर्मिती भोज शिलाहार राजाने केली.
'''◆ इ.स. १६५९मध्ये शिवरायांनी वसंतगड स्वराज्यात सामील करून घेतला. मसूरचे पूर्वापार जहागीरदार असलेले महादजी जगदाळे यांचा वसंतगड हा बालेकिल्ला होता. मसूरच्या जगदाळ्यांनी आदिलशाहीची परंपरेनं चाकरी केली. अर्थात महाराजांना विरोध करणे त्यांना भागच पडले. महादजी जगदाळे हे तर शाही नोकर म्हणून अफझलखानाच्या सांगाती प्रतापगडच्या आखाड्यात उतरले. त्यात खान संपला. शाही फौजेची दाणादाण उडाली. त्यात महादजी जगदाळे तळबीड गावाजवळ महाराजांचे हाती जिता गवसला. महाराजांनी त्याचे हात तोडले आणि वसंतगड स्वराज्यात घेतला. याच महादजीला आठदहा वर्षाचा पोरगा होता. जिजाऊसाहेबांनी अगदी आजीच्या मायेने या पोराला आपल्यापाशी सांभाळला. त्याला शहाणा केला. तो स्वराज्याचाच झाला .'''
◆ पुढे जिंजीहून परत आल्यानंतर छत्रपती राजाराम महाराज काही दिवस वसंतगडावर मुक्कामास होते.
◆ प्रवेशद्वार - गडाचे मुख्य प्रवेशद्वार इंग्रजांनी तोफांच्या भडिमाराने भग्न केले आहे.
◆ गणेशाची मूर्ती आत जाताच डाव्या हातास एका घुमटीत गणेशाची सुंदर मूर्ती आहे.
'''◆ चंद्रसेन महाराजांचे मंदिर - येथून सरळ जाणाऱ्या पायवाटेने गेल्यानंतर गडाच्या मध्यभागी असलेल्या चंद्रसेन महाराजांचे मंदिर लागते. मंदिर सुरेख असून आत गाभाऱ्यात चंद्रसेन महाराजांची मूर्ती आहे. चैत्रातल्या दुसऱ्या पंधरवड्यात वसंतगडावर मोठी जत्रा भरते. मंदिर जुन्या बाधणीचे आहे. अनेक गावात चंद्रसेन देवाची यात्र भरावली जाते.'''
'''◆ राजवाड्याचे अवशेष - मंदिराच्या पलीकडेच जुन्या राजवाड्याचे अवशेष दिसतात. मंदिर परिसर पाहून डाव्या बाजून मंदिराच्या बाहेरील वाटेने पुढे गेल्यास वाटेत चुन्याच्या घाणीचे अवशेष दिसतात.'''
'''◆ जुन्या समाध्या - पुढे कोयनातळे व कृष्णातळे अशी दोन तळी आहेत. त्यांच्या काठावर जुन्या समाध्या व सतीशिळा आहेत.'''
एन.डी. नगरवाला
'''एन. डी. नगरवाला''' (१९०९ - ११ सप्टेंबर, १९९८) महाराष्ट्रातील क्रीडा संघटक व शिक्षणतज्ज्ञ होते.
वसंतगड
इतिहास
'''◆ बुरुज - गडाच्या चारी बाजूंनी चार डौलदार बुरूज असून त्यावर चढण्यासाठी दगडी जिनेही आहेत. गडाच्या पश्‍चिम भागात गोमुखी बांधणीचा दरवाजा असून ह्या दरवाज्याचे व त्याच्या तटबंदीचे बांधकाम आजही चांगल्या अवस्थेत आहे.'''
चंद्रसेन महाराज कुळदैवत
'''धार्मिकतेच्या दृष्टीने रामायणात डोकावताना प्रभू रामचंद्र, सीतामाता आणि बंधू लक्ष्मण वनवासात असताना त्यांचा वावर या शहरासह परिसरात राहिला असल्याच्या अख्यायिका सांगितल्या जातात. त्याला वसंतगडावर असलेल्या चंद्रसेन महाराजांच्या मंदिरामुळे उजाळा मिळतो. गडावरील वनराईत तपश्‍चर्या करीत असताना लक्ष्मणाकडील खड्‌ग शस्त्र नजर चुकीनं लागल्याने चंद्रसेनचे दोन्ही हात कोपरापासून तुटले.तरीहीत्या अवस्थेत तप पूर्ण करून भगवान महादेवाचे चंद्रसेन आवतार आहेत. लक्ष्मणाने व  राम देवांनी चंद्रसेनला कुलदैवत म्हणून तुझी पुजा केली जाईल असा वर दिला. त्यानुसार गडाच्या आसपासच्या काही गावांचे कुलदैवत म्हणून चंद्रसेन महाराजांची आजही तितक्‍याच भक्तीभावाने पूजा अर्चा केली जाते. मंदिरात सध्या असलेल्या मूर्तीच्या मुखवटा पाठीमागे असलेल्या पुरातन मुर्तीचे दोन्ही हात तुटलेल्या अवस्थेत दाखवले असून ते आजही पहायला मिळत असल्यामुळे या अख्यायिकेला दुजोरा मिळतो. '''अनेक घरंदाज मराठे घराणी चंद्रसेनाला आपले कुळदैवत मानतात.चंद्रसेन देवांची मूर्ती हीं रामायण काळातील आहे. जोगेश्वरी माता आणि चंद्रसेन महाराज यांचा विवाह लावण्याची प्रथा आहे. त्यामुळे, मंदिरातील चंद्रसेन महाराजांच्या मूर्तीला एक हात नाही. त्यांच्या उजव्या बाजूँस जोगेश्वरी मातेची मूर्ती आहे, तर डाव्या बाजूस जानाईदेवीची मूर्ती आहे. ही जानाईदेवी चंद्रसेन देवाची बहीण आहे, असे काहींचे मत आहे.चद्रसेन देवांची उपासना वा वारी केल्यास सर्व दुःख,बाधा दूर होतें.असा अनेकांना अनुभव आहे.'''
'''भक्तांनी चंद्रसेन देवाची मंदिरे आपआपल्या गावी बांधली आहेत. त्यात निमसोड, रायगाव, धोडवाडी, पलसगाव, कोळ, पुसेसावली, विटा, खोडद अशा अनेक गावात चंद्रसेन मंदिरे आहेत.मुळचे राष्ट्रकूट वंशज असणारे राणा राठोड याचें पुत्र कामराज यांनी घाटगे किताब मिळवत जागीर व मनसब वंशपरंपरागत मिळवली.याच कामराज राजेघाटगे यांच्या वंशज शाखा असानारे व चंद्रसेन देवाला कुळदैवत मानणारे निमसोड गावी राजेघाडगेंमंडळीनी चंद्रसेन देवांची 3मंदीरे उभारली आहेत.'''
एन.डी. नगरवाला
हे क्रिकेट पंचही होते व त्यांनी १९५२-६० दरम्यान पाच कसोटी सामन्यांत पंचगिरी केली.
वसंतगड
हेसुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
एन.डी. नगरवाला
वर्ग:मराठी शिक्षणतज्ज्ञ वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:क्रिकेट पंच
हरदोळी
हरदोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
दबाव प्रणाली
हवामान शास्त्रात उल्लेखला जाणारा कमी दाबाचा प्रदेश म्हणजे दोन जवळपासच्या (काही किलोमीटर अंतरावरील) ठिकाणी मोजला गेलेल्या हवेच्या (सुधारित) दाबांमधील तुलनात्मक कमी दाब असलेला प्रदेश. कोणत्याही ठिकाणचा हवेचा दाब बॅराॅमीटरवर आकड्यात मोजला गेल्यावर तो आकडा सुधारण्यात येतो. जर ते ठिकाण समुद्र सपाटीवर असते आणि त्याचे तापमान शून्य अंश सेंटिग्रेड असते, तर तो आकडा किती असता हे शोधण्यात येते. हा सुधारित आकडाच दाबांची तुलना करण्यासाठी वापरला जातो. समुद्रसपाटीच्या पृष्ठभागावरील हवेचा सुधारित दाब कमीत कमी ८७ किलोगॅब्स (२६ इंच) आणि जास्तीत जास्त १०८.५७ किलोगॅब्स (३२.०६ इंच) मोजला गेलेला आहे. तापमाच्या भिन्नतेमुळे वातावरणात उच्च आणि निम्न-दबाव प्रणाली तयार होतात. महासागरावरील वातावरणाचे आणि जमिनीचे तापमान यांच्यातील फरकामुळे, व सूर्याच्या विकिरणामुळे होणाऱ्या वातावरणाच्या वरच्या स्तरांवरील फरकासारख्या प्रेशर सिस्टम्समुळे स्थानिक पातळीवर हवामानात बदल होऊ शकतो.
रियाध
रियाध (अरबी: الرياض‎ ; उच्चार : अर्-रियाध; अर्थ : बगीचा) ही सौदी अरेबियाची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. ते रियाध प्रांताच्याही राजधानीचे शहर आहे. अरबी द्वीपकल्पाच्या मध्यभागी एका विस्तीर्ण पठारावर ते वसले असून सुमारे ४८,५४,००० लोकसंख्येचे शहर आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:सौदी अरेबियामधील शहरे वर्ग:आशियातील देशांच्या राजधानीची शहरे वर्ग:रियाध
परांबीकुलम धरण
वर्ग:भारतातील धरणे वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
पाटोदा (केळापूर)
पाटोदा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
रंकाळा तलाव
गेल्या काही वर्षात येथे बदल करून हा परिसर नयनरम्य करण्यात आलेला आहे. या ठिकाणी सॅंडविच, भेळ, वडा, शीत पेये आदींची उपहारगृहे सुरू करण्यात आलेली आहेत. संध्याकाळी या ठिकाणाला तर यात्रेचे स्वरूपच असते. विविध ठिकाणांहून पर्यटक येथे भेट देण्यास येतात.
राज्य महामार्ग ११५ या तलावाच्या काठावरून गगनबावड्याकडे जातो.
रंकाळ्याचा उल्लेख कोल्हापूरचा "मरीन ड्राईव्ह" असा केला जातो. रंकाळा तलाव शहराच्या नैर्ऋत्य टोकाला आहे. त्याचे क्षेत्र सुमारे २०२ हेक्टर असून खोली जवळजवळ ११ मीटर आहे. हल्ली तलावाचे पाणी शेतीसाठी उपयोगात आणले जाते. तलावातील पाणी सोडण्यासाठी एक दरवाजा बांधला आहे.
तळयाकाठी शालिनी राजवाडा असून राजवाडयाच्या भव्यतेमुळे रंकाळयाच्या वैभवात अधिकच भर पडली आहे. पूर्व बाजूला आणि थोड्याफार अंशी खुद्द तळयामध्ये एक संध्यामठ आहे. हा मठ म्हणजे प्रशस्त मंडप असून त्याची बांधणी हेमांडपंथी पद्धतीने केली आहे. मठाची वास्तू हल्ली सुस्थितीत नाही. पावसाळयामध्ये तलाव जेव्हा भरून वहातो तेव्हा संध्यामठ पूर्णपणे पाण्यात बुडतो. रंकाळयाजवळ पद्‌माराजे उद्यान आहे. एकेकाळी कोल्हापूरच्या राजांना तलावामध्ये विहार करणे सुलभ व्हावे म्हणून छोट्याछोट्या नावांची व्यवस्था करण्यात आली होती. त्याचप्रमाणे या तलावामध्ये मासे पकडण्याचा हक्‍क फक्‍त राजांचा होता. आता तलावात विहार करण्यासाठी महानगरपालिकेने सोय केली आहे.
हल्ली या तळयाला उत्तरेकडे असलेल्या दोन ओढ्यांतून पाण्याचा पुरवठा होतो. १८८३ पासून रंकाळा तलावाच्या पाणीपुरवठ्यात बरीच सुधारणा झाली. शहराच्या दिशेने जो जुना बंधारा होता त्यापेक्षाही अधिक मजबूत बंधारा नव्याने बांधण्यात आला. हा बंधारा अजूनही चांगल्या स्थितीत आहे. परंतु त्याला लागून असलेल्या रस्त्यावर वारंवार भर टाकली गेल्यामुळे बंधाऱ्याची उंची तुलनेने कमी झाल्यासारखी वाटते. रंकाळा ही कोल्हापूरच्या प्राचीन सहा वसाहतीपैंकी एक असून तेथे वर नमूद केलेला संध्यामठ तसेच एक नंदीची मोठी मूर्ती असलेले देवालय आहे. कोल्हापुराशी संबंध नसलेले रंकाळा हे त्यावेळी एक स्वतंत्र खेडे होते. या भागाला पूर्वी नवा बुधवार असे नाव होते. शहराची वाढ होत गेली तेव्हा रंकाळा भागही कोल्हापुरात समाविष्ट झाला.
काही मानवी हस्ताक्षेपामुळे रंकाल्याचे पाणी दूषित होत चालले आहे. (Ref: www.kolhapurphoto.com )
कडलूर
कडलूर (तमिळ: கடலூர்) भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक शहर आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,७३,६७६ होती.
हे शहर कडलूर जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
इतिहास
अमेरिकेच्या स्वातंत्र्ययुद्धाच्या सुमारास फ्रेंचांनी इंग्लंडच्या इतर वसाहतींवर हल्ला केला होता. त्यावेळी १७८२मध्ये फ्रेंचांनी कडलूर जिंकून घेतले. १७८३मध्ये इंग्रजांनी शहराला वेढा घातला. हा वेढा फसला परंतु १७९५मध्ये कडलूर परत इंग्रजांच्या ताब्यात आले.
वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे वर्ग:कडलूर जिल्हा
जॉय मुखर्जी
इ.स. १९६० साली प्रदर्शित झालेल्या लव्ह इन सिमला या चित्रपटातील मुख्य नायकाच्या भूमिकेतून याने चित्रपटक्षेत्रात प्रवेश केला. फिर वोही दिल लाया हूं, लव्ह इन टोक्यो व जिद्दी हे याचे गाजलेले चित्रपट होत.
कौटुंबिक पार्श्वभूमी
जॉय मुखर्जी हिंदी चित्रपट निर्माते शशधर मुखर्जी व त्यांची पत्नी सतीदेवी यांचा पुत्र होता. शशधर मुखर्जी फिल्मालय स्टुडिओज् या ख्यातनाम हिंदी चित्रपटनिर्मिती कंपनीचे सहसंस्थापक होत. हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दिग्दर्शक सुबोध मुखर्जी हे जॉय मुखर्जीचे काका, तर अशोककुमार, किशोरकुमार हे त्याचे मामा होत.
मृत्यू
आयुष्याच्या अखेरच्या काळात जॉय मुखर्जीची फुप्फुसे निकामी झाली होती. उपचारांसाठी मुंबईच्या लीलावती हॉस्पिटलात ठेवले असताना ९ मार्च, इ.स. २०१२ रोजी त्याचे निधन झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:बंगाली व्यक्ती वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू
अमृता अरोरा
अमृता अरोरा ( ३१ जानेवारी १९८१) ही एक बॉलिवूड सिने-अभिनेत्री व मॉडेल आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मॉडेलिंग वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अलेक्झांड्रा, रशिया
अलेक्झांड्रा फेदोरोव्ना तथा हेसेची ॲलिक्स (६ जून, इ.स. १८७२:डार्मश्टाट, जर्मनी - १७ जुलै, इ.स. १९१८:इपातियेवचे घर, येकातेरिनबुर्ग, रशिया) ही रशियाचा शेवटचा झार निकोलस दुसऱ्याची पत्नी होती. ही युनायटेड किंग्डमची राणी व्हिक्टोरियाची नात होती. अलेक्झांड्रा ग्रिगोरी रास्पुतिनची भक्त होती.
१९१७ च्या बोल्शेविक क्रांतीनंतर अलेक्झांड्रा, निकोलस आणि त्यांचे जवळचे कुटुंब येकातेरिनबुर्गमध्ये लपून बसले असताना बोल्शिविकांनी त्यांना धरले व गोळ्या घालून ठार मारले.
वर्ग:रशियाच्या झारिना वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९१८ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गुळापूर
गुळापूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४१ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सिन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
संजय राऊत
संजय राऊत (१५ नोव्हेंबर, १९६१ - ) हे मराठी राजकारणी, पत्रकार आहेत. ते राज्यसभेतील महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करणारे शिवसेनेचे खासदार आहेत. ते सामना या मराठी वृत्तपत्राचे कार्यकारी संपादक आहेत. संजय राऊत यांनी २०१९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या शिवसेनेचे संस्थापक बाळ ठाकरे यांच्यावरील जीवनपट ठाकरे चे कथा लेखन देखील केले आहे.
हाकुजी
हाकुजी (白磁) हा जपानी मातीची भांडी आणि पोर्सिलेनचा एक प्रकार आहे. सामान्यतः पांढरा पोर्सिलेन, ज्याची उत्पत्ती चिनी देहुआ पोर्सिलेनचे अनुकरण म्हणून झाली आहे. आज हा शब्द जपानमध्ये साध्या पांढऱ्या पोर्सिलेनसाठी वापरला जातो.
ही भांडी नेहमी साध्या पांढऱ्या रंगात असतात. या मध्ये वाट्या, चहाची भांडी, कप आणि इतर जपानी टेबलवेअर अशी भांडी मोडतात. हा प्रकार लहान मूर्तींसाठी देखील वापरला जात असे, मुख्यतः बौद्ध आणि कधीकधी ख्रिश्चन धार्मिक व्यक्ती आणि जपानी शैलीतील आकृत्यांसाठी वापरला जात असे. इतर साध्या वस्तूंप्रमाणे, धार्मिक वापरासाठी विविध प्रकारच्या भांड्यांसाठी त्याचा वापर योग्य होता. हे मूलतः जपानी बाजारपेठेसाठी विकसित केले गेले होते. परंतु नंतर ते जपानमधून निर्यात होणाऱ्या पोर्सिलेनपैकी एक बनले आहे.
इतिहास
देहुआ पांढरा पोर्सिलेन जपानी लोकांमध्ये पारंपारिकपणे हाकुगोराई किंवा "कोरियन व्हाईट वेअर" म्हणून ओळखला जातो. जरी कोराई ही प्राचीन कोरियन राज्याची संज्ञा असली तरी, हा शब्द कोरियन द्वीपकल्पातील विविध उत्पादनांसाठी सर्वव्यापी शब्द म्हणून वापरला जातो.
याचा अर्थ असा नाही की ऐतिहासिकदृष्ट्या जपानी लोक फुझियान प्रांतातील भट्ट्या आणि त्यांच्या पोर्सिलेनच्या अस्तित्वाबद्दल पूर्णपणे गाफील होते. ज्याला आता देहुआ किंवा ब्लँक डी चाइन वेअर म्हणून ओळखले जाते (चिनी पांढऱ्या पोर्सिलेनसाठी एक फ्रेंच शब्द जो पश्चिम देशांमध्ये सामान्यपणे वापरला जातो).
देहुआ भट्ट्या फुजियान प्रांतात आहेत. हा भाग तैवान बेटाच्या समोर आहे. पारंपारिकपणे अनेक बंदरे आणि शहरी केंद्रांसह चिनी अर्थव्यवस्थेचे व्यापार केंद्र होते. फुजियान व्हाईट वेअर संपूर्ण आशियासाठी होते.
तथापि, १६०० च्या दशकाच्या मध्यापर्यंत कठोर व्यापार निर्बंध येण्यापूर्वी या सिरेमिकचा मोठ्या प्रमाणात जपानी बाजारासाठी होत होता. कौटुंबिक वेदीच्या वापरासाठी वापरल्या जाणाऱ्या बौद्ध प्रतिमा आणि धार्मिक विधीची भांडी या वस्तू मोठ्या प्रमाणात या प्रकाराने बनत होत्या. चिनी सिरेमिक संस्कृती आणि इतिहासाच्या इतर पैलूंमध्ये तीव्र स्वारस्य असूनही, अंत्यसंस्कार आणि मृत व्यक्तींशी संबंधित वस्तूंमुळे कदाचित सध्याच्या जपानी लोकांमध्ये या वस्तूंबद्दल काही अनास्था निर्माण झाली आहे.
धामणसे
धामणसे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील रत्‍नागिरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
मंदिरे
कसबा धामणसे हे प्राचीन काळापासून आपले महत्त्व जपून आहे. येथे स्वयंभू कुलस्वामी श्री रत्नेश्वर हे प्राचीन मंदिर आहे. ८४ गावांचा कुलस्वामी म्हणून ज्याची ओळख आहे असा स्वयंभू देव इथे वास्तव्य करून आहे. देवरुखे ( देवर्षी) ब्राह्मण समुदायाचा हा कुलस्वामी असल्याने देश विदेशातून ज्ञाती चे लोक दर्शनासाठी इथे गर्दी करत असतात. त्याच प्रमाणे हेच येथील ग्रामदैवत सुद्धा आहे. त्यामूळे गावातील लोक सण उत्सवात येथे भक्तांची रीघ लागलेली असते. या मंदिरास सुमारे १३ व्या शतकापासून चा इतिहास आहे. देवर्षी समुदाय ची आद्य वसाहत धामणसे ही मानली जाते त्यामूळे त्या काळापासून इथे नियमित देवाचे पूजन अर्चन होत आहे. हे मंदिर दुर्मिळ वास्तू रचनेचा नमुना आहे असे म्हणावयास हरकत नाही कारण भारतात केवळ 3 मंदिरे दक्षिणाभिमुख आहेत त्यातील हे एक आहे, येथे नंदी अथवा पार्वती नाही. येथे केवळ दर्शन सेवेने मोक्ष प्राप्ती होते असा भक्तांचा विश्वास आहे. मृत्यू दिशेवर विजय मिळवणारे असे हे अत्यंत जागृत स्थान आहे. सोमगंगा नदीच्या काठी असणारे हे मंदिर भक्तांचे श्रद्धास्थान आहे. याच देवळात श्री रवळनाथ, श्री महालक्ष्मी, श्री चंडिका, श्री वाघजाई, श्री त्रिमुखी आदी देव विराजमान आहेत त्याच प्रमाणे गावात मानाई मंदिर,कालिका मंदिर, जाखमाता मंदिर, श्री दत्तगुरू देवस्थान, साई मंदिर, हनुमान मंदिर, बौद्ध समाज मंदिर अशी अनेक मंदिरे आहेत. गावातील भक्तजन एकोप्याने सर्व उत्सव व सण साजरे करते.
हाकुजी
इतिहास
साध्या पांढऱ्या उदबत्तीचे ट्रायपॉड आणि जपानी धार्मिक, धार्मिक विधी पाळण्यासाठी आणि दयेच्या बौद्ध देवीच्या लहान मुलांच्या मूर्तींसह संबंधित वस्तू ज्या ख्रिश्चन मॅडोना आणि चाइल्ड यांच्याशी अगदी जवळून साम्य आहेत ते विशेषतः जपानी बाजारपेठेसाठी डिझाइन केले आहेत. अशा पुतळ्यांना मारिया कॅनन किंवा "दयेच्या धन्य व्हर्जिन देवी" म्हणून ओळखले जात होते आणि त्या टोकुगावा जपानच्या "लपलेल्या ख्रिश्चन " संस्कृतीचा भाग होत्या ज्याने धर्मावर कठोरपणे बंदी घातली होती.
धामणसे
समाज रचना
कसबा धामणसे हे सुमारे ७०० वर्ष इतिहास असलेले गाव असून प्राचीन काळातील समाज रचना गावाच्या सद्य आखणीवरून करता येऊ शकते. बारा बलुतेदारी पद्धतीत हा गाव रचनाबद्ध केलेला आहे. त्यामूळे सर्व जातींचे वास्तव्य या गावात आहे. छत्रपती श्री शिवाजीराजे यांच्या राज्य कालावधीत काही काळ हा गाव आदिलशाही मुलुखात होता. त्यामूळे शिव दरबारात ह्या गावाची नोंद आहे. सरकारी पटलावरील कुळकर्णी पद या गावात होते. ब्रिटिश काळात खोतीने हा गाव विभागला होता. कुलकर्णी,जोशी,कानडे,देसाई असे चार समाज घटक समाजव्यवस्था चालवण्यासाठी नियुक्त होते. गावात ब्राह्मण समाज, मराठा समाज, सोनार समाज, लिंगायत समाज, सुतार समाज,तेली समाज,कुणबी समाज,चर्मकार समाज, बौद्ध समाज इत्यादी सर्व समाज वास्तव्य करून आहेत. सर्व जाती व्यवस्था सुशिक्षित व कर्तुत्वाने मोठ्या पदावर विराजमान आहे यातूनच गावातील एकता, बंधुता आणि समता याचे दर्शन इतर गावातील लोकांना होत आहे. प्राचीन काळात कसबा म्हणजेच प्रमुख ठिकाण असल्याने आजही धामणसे गाव त्याचं दर्जाने व मानाने अग्रस्थानी उभा आहे.
हाकुजी
इतिहास
१६०० च्या दशकाच्या सुरुवातीस, सागा डोमेनचे लॉर्ड नाबेशिमा नौशिगे (१५३७ - १६१९) यांनी अनेक कोरियन कुंभारांना ताब्यात घेतले, ज्यात कुंभार री सॅम्पेई ( यी सॅम प्योंग ) यांचा समावेश होता. स.न. १६१६१ मध्ये, त्यांना अरिता येथील डोंगरावर एक उत्कृष्ट पांढरी दगडी माती सापडली. ही चिकणमाती जपानी पांढऱ्या पोर्सिलेनच्या उत्पादनासाठी वापरली जात असे. अरितामधील हाकुजीचे उत्पादन मेजी युगातही चालू राहिले.
धामणसे
व्यवसाय्- (परंपरागत व सद्यस्थितित्)
गावचा परंपरागत मुख्य व्यवसाय हा शेती आहे. काळानुसार बदल होत असून शेतकरी वर्ग बागायतीकडे वळला आहे. गावात आंबा काजू नारळ सुपारी इत्यादी पिकांचे उत्पन्न घेणाऱ्यांची संख्या वाढत आहे. उच्च शिक्षणामुळे अनेक विद्यार्थी बाहेरगावी व परदेशी आहेत. गावातील लोक गवंडी काम, कंत्राट कामे,चिरे खाण व्यवसाय, घर बांधणी अशा विविध व्यवसायात उतरून काम करत आहेत. फर्निचर बनविणे, वेल्डिंग, प्लुंबिंग इत्यादी कौशल्य आधारित व्यवसायांचे आकर्षण युवा पिढीला असून त्यातून रोजगार प्राप्ती ते करत आहेत.
हाकुजी
इतिहास
हाकुजीचे उत्पादन आजही विविध भांड्यांसाठी केले जाते. मासाहिरो मोरी यांनी अनेक आधुनिक हाकुजी वेअर डिझाइन केले आहेत. आणखी एक कलाकार म्हणजे सेगो नाकामुरा, जो अरिता वेअर बनविणारा कलाकार आहे आणि इनू मंजी. एका किरकोळ कंपनी मुजि ने नविन हाकुजी प्रकारची भांडी आणली आहेत. या मध्ये अमाकुसा दगड आणि चिकणमाती एकत्र करून पारंपारिक तंत्र वापरून बनवलेली आहेत.
धामणसे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
हाकुजी
इतिहास
हाकुजीला 1१९९५ मध्ये सरकारने जपानची अमूर्त सांस्कृतिक मालमत्ता म्हणून घोषित केले होते.
धामणसे
जवळपासची गावे
गावचा विस्तार मोठा असून पश्चिमेस नेवेरे,गणपतीपुळे उत्तरेस निवेंडी,चाफे, पूर्वेस ओरि, दक्षिणेस खरवते इत्यादी गावे आहेत
हाकुजी
सेहाकुजी
दुसरा प्रकार म्हणजे पोर्सिलेन आहे. यात चकचकीत बर्फाळ, निळसर पांढऱ्या रंगाची सूक्ष्म श्रेणी असते. चीनी झिलई हा प्रकार म्हणून ओळखले जाते. क्विंगबाइ वेअर या नावानेही हे ओ़ळखले जाते. यात रंग अधिक हिरवट-पांढरा असतो. याला सेलाडोनचा एक् प्रकार म्हणून देखील मानले जाते. क्विंगबाईचा इतिहास गाण्याच्या राजघराण्यापर्यंतचा आहे. थोड्या प्रमाणात लोह असलेल्या ग्लेझने पेंट केले आहे. पुन्हा गरम केल्यावर हा निळसर रंग येतो.
धामणसे
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
हाकुजी
सेहाकुजी
फुकामी सुहेरू, सुझुकी ओसामू, आणि यागी अकिरा हे सेहाकुजीमध्ये पारंगत असलेले काही कारागीर आहेत. (१९१२ - १९९०) यांना त्यांच्या सेहाकुजीमधील कामांसाठी १९८३ मध्ये लिव्हिंग नॅशनल ट्रेझर म्हणून नामांकन मिळाले होते.
धामणसे
संदर्भ
वर्ग:रत्‍नागिरी तालुक्यातील गावे वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
हाकुजी
बाह्य दुवे
वर्ग:जपानी कला शब्दावली वर्ग:जपानी मातीची भांडी