cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
निरपेक्ष दृश्यप्रत
एखाद्या खगोलीय वस्तूच्या अंगभूत प्रखरतेच्या मापनाला निरपेक्ष दृश्यप्रत (इंग्रजी: Absolute magnitude) म्हणतात. एखाद्या वस्तूला एका निरीक्षकाने तिच्यापासून १० पार्सेक किंवा ~३२.६ प्रकाशवर्ष अंतरावरून पाहिली असता (वस्तू आणि निरीक्षकाच्या मध्ये धूळ आणि वायू किंवा इतर गोष्टी नसताना) तिची भासणारी प्रखरता/तेजस्विता (आभासी दृश्यप्रत) म्हणजे निरपेक्ष दृश्यप्रत होय. आभासी दृश्यप्रतीप्रमाणे निरपेक्ष दृश्यप्रत अंतरानुसार बदलत नाही. यामुळे सगळ्या वस्तूंच्या अंगभूत तेजस्वितेची आणि उत्सर्जित उर्जेची एका समान पातळीवर तुलना करता येऊ शकते. ताऱ्यांसाठी निरपेक्ष दृश्यप्रत दृश्य वर्णपटाच्या (V) आधारे देतात.
विष्णुसहस्रनाम
स्तोत्रपाठ
यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।
निरपेक्ष दृश्यप्रत
खगोलीय वस्तू जेवढी तेजस्वी, तेवढी तिची निरपेक्ष दृश्यप्रत कमी असते. निरपेक्ष दृश्यप्रतीमधील १.०चा फरक म्हणजे निरपेक्ष तेजस्वितेमध्ये २.५१२ ≈ १००.४ एवढा फरक असतो. म्हणून -२ निरपेक्ष दृश्यप्रत असलेला तारा ३ निरपेक्ष दृश्यप्रत असलेल्या ताऱ्यापेक्षा १०० (किंवा २.५१२५) पट जास्त तेजस्वी असतो.
विष्णुसहस्रनाम
स्तोत्रपाठ
ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥
निरपेक्ष दृश्यप्रत
जवळच्या वस्तूंसाठी D_L\!\, हे त्यांचे खरे अंतर असते. पण अतिशय लांबच्या वस्तूंसाठी तेजस्विता अंतर D_L\!\, त्यांचे खरे अंतर नसते. अशा वस्तूंसाठी आईनस्टाईनचा सामान्य सापेक्षतावादाचा सिद्धान्त वापरून अंतर मोजावे लागते.
वर्ग:खगोलशास्त्र
एर बर्लिन
एयर बर्लिन PLC & Co. लुफ्तवेर्केर्स केजीचे बोधचीन्ह एयरबर्लिन किंवा एयरबर्लिन.कॉम आहे. जर्मन देशाची सर्वात मोठी असणारी लुफ्तान्सा एयर लाइन नंतर ही मोठी दोन क्रमांकाची एयर लाइन आणि प्रवाशी वाहतुकीचे दृष्टीने युरोपची आठ क्रमांकाची एयर लाइन आहे. या एयर लाइन ने बर्लिन टेगेल एयरपोर्ट आणि दुस्सेल्डोर्फ एयरपोर्ट येथे मुख्य केंद्र (hub) केलेले आहे. आणि तेथून 17 जर्मनीतील शहरे, काही युरोप मधील प्रमुख महानगरे आणि फावल्या वेळात दक्षिण युरोप आणि उत्तर आफ्रिकेतील कित्येक ठिकाणी नेटवर्क चालते त्याच बरोबर करेबियन आणि अमेरिकेच्या अंतर युरोप मधील ठिकाणी सेवा दिली जाते.
इतिहास
एयर बर्लिन सन 1978 मध्ये पछिम बर्लिन मध्ये अमेरिकन चार्टर वापरून सुरू झाली. ती सन 1990 पर्यन्त चालू होती. त्यानंतर सन 1990 ते 2000 या काळात त्याचे मालक नवीन झाले आणि त्यांनी कमी किमतीची विमाने वापरून सेवा सुरू केली. 2000 ते 2006 या काळात ती जर्मनीची दोन क्रमांकाची मोठी एयर लाइन झाली. 2007 ते 2012 या काळात या एयर लाइन ने विकास केला आणि इतर एयर लाइन बरोबर सहकार्याची तडजोड केली.
व्यवसायाची झलक
31 डिसेंबर पर्यन्त चालू वर्ष्याचा निकी सह बर्लिन एयरवेज संघाचा व्यवसाय झलक खाली दर्शविली आहे.
वैमानिक प्रशिक्षण
बर्लिन एयर लाइन्स ने TFC कौफर वैमानिक प्रशिक्षण केंद्राबरोबर करार करून वैमानिक प्रशिक्षण योजना सन 2007 पासून कार्यान्वित केली. विमान प्रशिक्षणार्थीनी आधुनिक पद्दतीचे व्यवसायाला साजेशे वैमानिक प्रशिक्षण 24 महिन्यात पूर्ण केले. बर्लिन एयर लाइन वैमानिक प्रशिक्षण केंद्र जर्मनीतील पहिले प्रशिक्षण केंद्र ठरले की ज्याने जर्मन वैमानिक कला (एविएशन) खात्याकडून फेब्रुवारी 2009 मध्ये मल्टि – क्र्यु पायलट लायसेन्स प्राप्त केले.
तांत्रिक सेवा
बर्लिन एयर लाइन संघाचा बर्लिन एयर हा तांत्रिक विभाग आहे. तो EASA पार्ट - 145 या खात्रीच्या (certified) व्यवस्थापन संघटनेतील जवळ जवळ 1200 कर्मचारी संपूर्ण युरोप मध्ये बर्लिन एयर संघामार्फत ग्राहक सेवा देतात.
गंतव्यस्थाने
डिसेंबर २०१५ च्या सुमारास एर बर्लिन आपल्या ११८ विमानांच्या ताफ्यानिशा ३६ देशांतून किफायतशीर नियमित विमान सेवा पुरवीत होती. यांत कांही युरोप मधील मोठी शहरे, सुट्टी घालवण्यासाठी रम्य ठिकाणे, भूमध्यसागरीय विभाग, कॅनेरी द्वीपसमूह, उत्तर आफ्रिका, तसेच अमेरिका, कॅरिबियन आणि मध्य पूर्वेतील अनेक शहरांचासमावेश आहे.
सह भागीदारी करार
बर्लिन एरलाइन्सचे डिसेंबर २०१५ च्या सुमारास खालील विमान कंपन्यांशी कायदेशीर करार केलेले होते. :
विमान ताफा
जानेवारी 2016 अखेर बर्लिन एयर लाइनचे विन संच्यात खालील विमाने होती.
प्रवासी सेवा
बर्लिन एयर लाइन्सची विमाने स्वच्छ आहेतच शिवाय विमानात प्रवाश्यांना अल्पोपअहार, पेये तसेच दैनिक साप्ताहिक मोफत पुरविली जातात. दूर प्रवासाच्या विमानात गरम गरम जेवण मोफत दिले जाते. 60 मिनिटे किंवा त्यापेक्षा ज्यादा प्रवास काळ असणाऱ्या विमानात स्यल्ट बेटावरील प्रशिद्द असणाऱ्या “संसिबर” या उपअहार ग्रहातील स्वादिष्ट जेवण दिले जाते. ही एयर लाइन प्रवाश्यांना विमानात मनोरंजन, खास आसन व्यवस्था आणि खात्रिची विमान कनेक्टीव्हिटी असते.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीमधील विमानवाहतूक कंपन्या
ईशान्य प्रांत, श्रीलंका
वर्ग:श्रीलंकेचे प्रांत वर्ग:रिकामी पाने
त्रिंकोमली जिल्हा
श्रीलंकेच्या पूर्व प्रांतामधील त्रिंकोमली हा एक जिल्हा असून त्याचे क्षेत्रफळ २,७२७ वर्ग किमी आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार त्रिंकोमली जिल्ह्याची लोकसंख्या ३,३०,९८१ होती.
स्थानीय सरकार
त्रिंकोमली जिल्हयात २ नगरपालिका, ११ प्रदेश्य सभा आणि ११ विभाग सचिव आहेत. ११ विभागांचे अजुन २३० ग्राम निलाधारी उपविभागात विभाजन करण्यात आले आहे.
विभाग सचिव
स्रोत
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:श्रीलंकेचे जिल्हे
पार्सेक
पार्सेक (इंग्रजी: Parsec; चिन्ह pc) हे सूर्यमालेच्या बाहेरील लांबच्या वस्तूंचे अंतर मोजण्यासाठी वापरण्यात येणारे एक एकक आहे.
१ पार्सेक ~ ३.२६ प्रकाशवर्ष
लघुकोन
९० अंशांपेक्षा कमी मापाच्या कोनास लघुकोन म्हणतात.
पार्सेक
वर्ग:भौतिकशास्त्र
लघुकोन
लघुकोन: a < ९० अंश
वर्ग:भूमिती
महाराष्ट्र राज्य महिला आयोग
महाराष्ट्र राज्य महिला आयोगाची स्थापना 25 जानेवारी 1993 रोजी महाराष्ट्र अधिनियम, 1993च्या XV नुसार करण्यात आली. आयोगामध्ये अध्यक्ष; सहा अशासकीय सदस्य; एक सदस्य-सचिव आणि पोलीस महासंचालक पदीय सदस्य म्हणून समावेश असतो. आयोगासाठी शासनाने एकोणतीस कर्मचारी संख्या मंजूर केली आहे.
अरुंधती नाग
त्यांना २००८ मध्ये संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार तर २०१० मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाला.
महाराष्ट्र राज्य महिला आयोग
विजया रहाटकर यांनी राजीनामा दिल्यानंतर सभापतीपद रिक्त झाले होते. सध्या आयोगाच्या अध्यक्षा सौ.रुपाली चाकनकर आहेत.
अरुंधती नाग
कन्नड अभिनेता-दिग्दर्शक शंकर नाग हे त्यांचे पती आहेत.
महाराष्ट्र राज्य महिला आयोग
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्र शासन वर्ग:महाराष्ट्रातील महिला संघटना वर्ग:भारतीय आयोग
अरुंधती नाग
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:कन्नड नाट्यअभिनेते वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
टाटा मोटर्स
टाटा मोटर्स ही भारतातील सर्वांत मोठी व्यावसायिक वाहने बनवणारी टाटा समूहाची कंपनी असून विविध प्रकारचे ट्रक हे या कंपनीचे वैशिष्ट्य आहे. मागील १५ ते २० वर्षात टाटा मोटर्सने लहान व मध्यम गाड्यांमध्ये लक्षणीय झेप घेतली आहे. या कंपनीने जगातील सर्वांत स्वस्त गाडी बनवण्याचा ध्यास घेतला असून. टाटा नॅनो १ लाख रुपयात सर्व सामान्यांसाठी चारचाकी गाडी असे सादरीकरण केले आहे. यामुळे प्रथमच भारतीय वाहननिर्मितीची आंतराष्ट्रीय स्तरावर कौतुकास्पद दखल घेतली गेली. तसेच प्रसिद्ध लॅंड रोव्हर व जॅग्वार ह्या ब्रिटीश वाहन कंपन्या या कंपनीने विकत घेतल्या. त्यामुळे टाटा मोटर्स या कंपनीचा व भारताचा आंतराष्ट्रीय वाहन निर्मितीत भारताचा दबदबा वाढला. या कंपनीचा पुणे येथे मोठा कारखाना आहे. किंबहुना पुणे शहराची औद्योगिक शहर म्हणून ओळख होण्यास या कंपनीचा मोठा वाटा आहे. तसेच जमशेदपूर येथेही कारखाना आहे. नॅनोसाठी पश्चिम बंगालमध्ये सिंगूर येथे टाटा मोटर्स या कंपनीने घेतलेल्या जागेवर २००७-०८ मध्ये बरेच आंदोलन झाले व टाटा मोटर्स कंपनी यामुळे माध्यमांमध्ये चर्चेत होती.
संदर्भ
वर्ग:पुण्यातील अभियांत्रिकी उद्योग वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या वर्ग:न्यू यॉर्क रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या‎ वर्ग:टाटा उद्योगसमूह
कूली नंबर १
कथा
एका श्रीमंत व्यावसायिकाने अपमान केल्यावर पंडित जय किशन त्याला आपल्या मुलीचे लग्न राजूशी करून धडा शिकवतो. .
बाह्य दुवे
कूली नंबर १ आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२० मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
मेढे (रोहा)
मेढे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
हॅरी किम
हॅरी किम हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजरच्या कथानकातील एक पात्र आहे. हे पात्र गॅरेट वाँग याने अभिनित केले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक कथानकातील पात्र वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर वर्ग:स्टार ट्रेक
इ.स. १८५५
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८५५ वर्ग:इ.स.च्या १८५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
विशालकोन
९० अंशापेक्षा मोठा पण १८० अशांपेक्षा लहान कोनास विशालकोन असे संबोधतात.
विशालकोन - b > ९० अंश पण < १८० अंश
वर्ग:भूमिती
एका कोळियाने
समुद्रा वर मासेमारी करायला जाणाऱ्या एका म्हाताऱ्या कोळ्याची व्यक्तिरेखा इंग्रजी साहित्यात अजरामर ठरली आहे. म्हातारा कोळी आणि मर्लिन हा अवाढव्य मासा यांच्यातील लढ्याचे हे चित्रण आहे. ८४ दिवस होऊनही जाळ्यात मासा न सापडणे हे तो म्हातारा कोळी आपले दुर्भाग्य समजत असतो.
‘ओल्ड मॅन अँड द सी’ या पुस्तकाच्या निर्मितिप्रक्रियेची अवस्था लेखक कशी भोगतो, हे पुस्तक वाचल्यानंतर कळून येते. अनेक प्रकाशकांनी आधी हे लेखन ‘साभार परत’ केले होते. 'द ओल्ड मॅन अँड द सी' या पुस्तकाला पुलित्झर पारितोषिक मिळाले होते.
मराठी शीर्षकावर टीका
पु.लंनी हे शीर्षक समर्पक दिले आहे, असा समज आहे. तथापि नारायण कुळकर्णी कवठेकर यांनी शीर्षकावर भेदक टीका केली आहे. ते म्हणतात, "आपण मात्र आपल्या खास मराठी लेखकीय शब्दाळू आणि लडिवाळ मोहाने पुस्तकाच्या शीर्षकाचा अनुवाद ‘एका कोळियाने..’ असा केला आणि एका जातीच्या माणसाची कथा या पुस्तकात आहे की काय असा गैरसमज होईल याची तरतूद करून ठेवली!" तथापि मूळ पुस्तकाबाबत ते म्हणतात, "समुद्र, नाव, एक म्हातारा आणि माणूस नष्ट होईल, पण पराभूत होणार नाही, हे मनावर ठसणारे, बुलंद आणि बलदंड तत्त्व या पुस्तकात दिसून येते. "
मूळ मराठी कविता
ही कविता "एका कोळ्याचे प्रयत्‍न " या नावाची आहे. कवी अज्ञात आहे.
एका कोळियाने एकदा आपुले । जाळे बांधियेले उंच जागी।।
तेथुनि सुखाने खालती तो आला । परि मग झाला कष्टी बहू।।
मागुति जाळियामाजि जाता येना । धाग्यावरूनि पुन्हा पुन्हा पडे।।
चार वेळ तो ह्या परि पडे । जाय बापुडा भागुनि पुढे।। आस खुंटली येतसे रडे । आंग टाकुनी भूमिसी पडे।। फिरुनि एकदा धीर घरुनिया । लागे हळूहळू वरती चढाया।।
परि जाळ्यमघि शिरताना । तो झोक जाउनी पडला।।
पाचहि वेळा यत्‍न करूनिया । आले यश न तयाला।।
गरिब बापुडा कोळी तेव्हा । दुःखी अतिशय झाला।।
हिंमत धरुनि फिरुनि । आणखी धागा चढुनि गेला।।
परि जाळ्यामधि शिरताना । तो झोक जाऊनि पडला।।
अहा मज ऐसा दैवहत प्राणी । खचित जगती या दिसत नसे कोणी।।
निराशेने बोलुनी असे गेला । परि चित्ति स्वस्थता नये त्याला।।
मग वेगे वेगे ऊठे धागा चढु लागे नेटे । बहु घेई खबरदारी जाई पोचे जाळ्यावरी।।
हळुच मग आत शिरे पोटी आनंदाने भरी । झटे निश्चयाचे बळे अंति त्याला यश मिळे।।
तात्पर्य : अंगी निश्चयाचे बळ, तुका म्हणे तेचि फळ।।
चित्रपट
The Old Man and the Sea वर १९५८ साली चित्रपट निघाला. तथापि तो इंटरनेट उपलब्ध नाही. इंग्लिश विकीपेडियावर त्याविषयी पान आहे.
यू ट्यूब वर ॲनिमेटेड चित्रपट उपलब्ध आहे : ‘ओल्ड मॅन अँड द सी’
मूळ इंग्लिश कथा
The Old Man and the Sea : येथे पीडीफ उपलब्ध
संदर्भ
वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य वर्ग:भाषांतर
विकी सॉफ्टवेअर
वर्ग:विकी सॉफ्टवेअर वर्ग:रिकामी पाने
प्रविशालकोन
१८० अंशांपेक्षा मोठ्या पण ३६० अंशांपेक्षा लहान मापाच्या कोनास प्रविशालकोन म्हणतात.
सिमोना हालेप
सिमोना हालेप (रोमेनियन: Simona Halep, २७ सप्टेंबर १९९१) ही एक रोमेनियन महिला टेनिस खेळाडू आहे. सध्या ती डब्ल्यू.टी.ए.च्या महिला एकेरी क्रमवारीत ३ ऱ्या स्थानावर आहे. २००८ सालची मुलींची फ्रेंच ओपन स्पर्धा जिंकणाऱ्या हालेपने आजवर ७ व्यावसायिक अजिंक्यपदे मिळवली आहेत. तिने २०१४ व २०१७ फ्रेंच ओपन स्पर्धेची अंतिम फेरी गाठली होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:रोमेनियाचे टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
क्रिकेट विश्वचषक, १९९६
सहभागी देश
पात्र असोसिएट देशांच्या माहिती साठी १९९४ आय.सी.सी. चषक पहा.
बाह्य दुवे
वर्ग:क्रिकेट विश्वचषक वर्ग:इ.स. १९९६ मधील खेळ
पंदाणे
पंदाणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
शोभा राजू
शोभा राजू (जन्म : वायलपडु, चित्तूर जिल्हा, आंध्र प्रदेश, ३० नोव्हेंबर, १९५७) या भारतीय संगीतकार, गायिका आणि लेखिका आहेत. या मुख्यत्वे भक्तिसंगीत गातात.
त्या १५व्या शतकातील अन्नमाचार्य यांच्या संकीर्तनातल्या निष्णात समजल्या जातात.
त्यांना २०१०मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाला.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय संगीतकार वर्ग:तेलुगू लेखिका वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डिक पाउगर
आर्थर डिक पाउगर (एप्रिल १९, इ.स. १८६५:हंबरस्टोन, लीस्टर, इंग्लंड - मे २०, इ.स. १९२६:आयलस्टोन पार्क, लीस्टर, इंग्लंड) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून १८९१-९२मध्ये undefinedविरुद्ध एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
पाउगर, डिक पाउगर, डिक पाउगर, डिक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बीड विधानसभा मतदारसंघ
बीड विधानसभा मतदारसंघ - २३० हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा बीड जिल्ह्यातील मतदारसंघ आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, बीड मतदारसंघात बीड तालुक्यातील मांजरसुंबा, चौसाळा, नळवंडी, राजुरी नवगण, बीड ही महसूल मंडळ आणि बीड नगरपालिका आणि शिरुर तालुक्यातील रायमोहा महसूल मंडळ या भागाचा समावेश होतो. बीड हा विधानसभा मतदारसंघ बीड लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे संदिप रविंद्र क्षिरसागर हे बीड विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:बीड जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:बीड लोकसभा मतदारसंघ
चौ एन्लाय
चौ एन्लाय (पारंपरिक चिनी लिपी: 周恩来 ; पिन्यिन: Zhou Enlai;) (मार्च ५, १८९८ - जानेवारी ८, १९७६) हे १९४९ सालापासून १९७६ साली मृत्यू पावेपर्यंत चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकाचे पहिले पंतप्रधान होते.
वर्ग:चीनचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७६ मधील मृत्यू
जलऱ्हास
शरीरा तून द्रवपदार्थाच्या अत्यधिक कमतरतेला जलऱ्हास (इंग्रजी: डी-हायड्रेशन) असे म्हणतात. जेव्हा शरीराला पाणी  पिण्यापेक्षा कमी पाणी पिले जाते तेव्हा त्याला परिस्थितीला जलऱ्हास असे म्हणतात. जलऱ्हास म्हणजे शरीरातील पाण्याची एकूण पातळी कमी होणे. मानवी शरीरामध्ये पाण्याचा मोठा अंश असतो. तो शारीरिक कार्य करण्यासाठी आवश्यक असतो सामान्यतः शरीराला ४ ग्लास (एक लिटर किंवा दीड लिटर) पाण्याची गरज असते. ही गरज माणूस करत असलेल्या शारीरिक श्रमांवर आणि त्याच्या वयावर अवलंबून असते. अधिक शारीरिक परिश्रम करणाऱ्या व्यक्तीस यापेक्षा दोन किंवा तीन पट अधिक पाण्याची आवश्यकता असते.
कारण
जलऱ्हास (डी-हायड्रेशन)च्या काही जोखीम आहेत. त्यामध्ये प्रामुख्याने उष्ण आणि दमट हवामानात स्वतःला झोकून देणे. उच्च उंचीवर निवासस्थान, सहनशक्ती खेळाडू, वृद्ध व प्रौढ, अर्भक, लहान मुले आणि दीर्घकालीन आजार असलेले लोक या घटकांमध्ये ही समस्या समाविष्ट होते.
जलऱ्हासमध्ये देखील विविध प्रकारच्या नशेचे औषधांचे आणि औषधे पासून  दुष्परिणाम होऊ शकतात.
शरीर दोन प्रकारे शरीरातील जास्तीच पाणी किंवा हायपोटेनिक पाणी सोडू शकते. त्यामध्ये प्रामुख्याने त्वचा आणि श्वसनमार्गाद्वारे ओस्मोटिक डायरेसिस, घाम येणे, उलट्या होणे, अतिसार आणि असंवेदनशील पाण्याचे नुकसान यासारखे समंजस नुकसान होऊ शकते. मानवामध्ये,जलऱ्हास होणे हे अनेक रोगांमुळे उद्भवू शकते. जलऱ्हास होण्याने हे होमिओस्टॅसिसच्या दुषित पाण्यामुळे शरीरास अपायकारक ठरते.हे प्रामुख्याने दोन माध्यमातून उद्भवू शकते एकतर कमी पाणी पिणे किंवा जास्त प्रमाणात मीठ खाणे.
ग्रॅहाम स्टेन्स
ग्रॅहाम स्टेन्स (?? - जानेवारी २३,इ.स. १९९९) ऑस्ट्रेलियाचा ख्रिश्चन धर्मप्रचारक होता.
तो व त्याचे सगळे कुटुंब भारतातील ओडिशा राज्यात ख्रिश्चन धर्मप्रसाराचे आणि गरीब व कुष्ठरोगपिडीत नागरिकांना साहाय्य करण्याचे काम करीत.
जानेवारी २३ च्या रात्री स्टेन्स व त्याची दोन मुले टिमोथी (वय ९ वर्षे) व फिलिप (वय ७ वर्षे) आपल्या मोटारीत झोपलेले असताना काही हिंदू अतिरेक्यांनी मोटारीस आग लावली. त्यात तिघांचा मृत्यू झाला.
वर्ग:ख्रिश्चन धर्मप्रसारक वर्ग:इ.स. १९९९ मधील मृत्यू
ब्लॉग्ट्रॉनिक्स
वर्ग:विकी सॉफ्टवेअर
गुजरात विधानसभा
गुजरात विधानसभा हे भारतातील गुजरात राज्याचे प्रांतिक विधिमंडळ आहे. सध्या विजय रूपाणी या गुजरातचचे मुख्यमंत्री आहेत
बाह्य दुवे
विधानसभा वर्ग:राज्यानुसार विधानसभा
सुमित्रा गुहा
सुमित्रा गुहा (पूर्वाश्रमीच्या सुमित्रा राजू) या भारतीय शास्त्रीय गायिका आहेत. यांची आई राज्यलक्ष्मी राजू याही शास्त्रीय गायिका होत्या.
गुहा यांनी सुरुवातीस आपल्या आईकडून आणि नंतर त्या एस.आर. जानकीरामन यांच्याकडून शास्त्रीय संगीताचे शिक्षण घेतले. २०१०मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला.
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गवळीनगर
गवळीनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
चिंचोळी (कारंजा)
चिंचोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
इ.स. १५५६
मृत्यू
वर्ग:इ.स.च्या १५५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पंच फिलिपसन
फिलिपसन, पंच वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्लेक्सविकी
वर्ग:विकी सॉफ्टवेअर
रॉबर्ट बेल्ट्रॅन
रॉबर्ट ऍडम बेल्ट्रॅन एक अमेरिकी अभिनेता आहे, जो "स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर" मालिकेतील "चकोटे" या भूमिकेसाठी सुप्रसिद्ध आहे.
हे सुद्धा बघा
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर वर्ग:स्टार ट्रेक वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते
दक्षिण सुदानीझ पाउंड
दक्षिण सुदानीझ पाउंड हे दक्षिण सुदानचे अधिकृत चलन आहे. १८ जुलै २०११ पासून या चलनाचा एक सुदानीझ पाउंड = एक दक्षिण सुदानीझ पाउंड अशाप्रकारे वापर केला जाऊ लागला.
नाशिक रोड
नाशिक रोड येथे नोटांचा छापखाना आहे. तसेच नाशिक शहराचे रेल्वे स्थानकही आहे. नाशिकरोड येथे पूर्वी मद्यार्काचा सरकारी कारखाना होता. तो कारखाना आता बंद केला आहे. नाशिकरोडचा जेलरोड हा भाग वेगाने विकसित झाला आहे. जेलरोडवर सरकारी तुरुंग आहे.
पंचवटी, सीबीएस(सेन्ट्रल बस स्टेशन) तसेच नाशिकरोड येथून पांडवलेणीकरिता बसेस सुटतात.
वर्ग:नाशिक
पळस (रोहा)
पळस हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
पो नदी
पो नदी इटलीतील एक प्रमुख नदी आहे. उत्तर इटलीत पूर्वेकडून पश्चिमेकडे वाहणाऱ्या या नदीची लांबी ६५२ कि.मी. (४०५ मैल) आहे.
वर्ग:इटलीतील नद्या वर्ग:इटली वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने
इ.स. १५७९
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५७९ वर्ग:इ.स.च्या १५७० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
राष्ट्रीय मधुमक्षिका दिन
"राष्ट्रीय मधुमक्षिका दिवस " हा प्रतिवर्षी ऑगस्ट महिन्याच्या  तिसऱ्या शनिवारी  साजरा केला जातो. जगात मधमाशी विषयक जाणीव जागृती करण्यासाठी अमेरिकेतील मधमाशी पालन करणा-या सदस्यांनी हा दिवस साजरा करायला प्रारंभ केला. यांच्या आयोजकांच्या मतानुसार एका साध्या संकल्पनेवर आधारित अशी या विशेष दिवसाची योजना केलेली आहे. २०१८ साली हा दिवस १८ ऑगस्ट रोजी संपन्न होत आहे.
हेतू
जगभरातील मधमाशी पालकांनी एकत्र यावे, मधमाशी पालन आणि त्यासंबंधीची अन्य उत्पादने यांच्या संबंधी अधिक विकसित आणि प्रगत विचार करावा, कृती आराखडा तयार करावा, परस्परांच्या अनुभवांची देवाणघेवाण व्हावी अशा हेतूने हा दिवस साजरा केला जातो.या विषयाशी संबंधित काम करीत असलेल्या संस्था, संघटना यांचेही यानिमित्ताने वैचारिक व कृतीरूप आदानप्रदान होते. या उपक्रमाची सुरुवात इ.स. २००९ साली झाली. मधमाशीपालन करणा-या छोट्या समूहाने यासाठी विनंती अर्ज दाखल केला आणि त्याचे औपचारिक घोषणापत्र अमेरिकेने तयार केले. पेनसिल्व्हानिया विद्यापीठाच्या कृषी विभागातर्फे या विषयाचा प्रचार आणि प्रसार करण्याचे विशेष कार्य नियोजित केले जाते. २२ ऑगस्ट रोजी सुरू झालेला हा उपक्रम नंतर प्रतिवर्षी ऑगस्ट महिन्याच्या तिसऱ्या शनिवारी साजरा करणे निश्चित झाले.
संदर्भ
वर्ग:विशेष दिवस वर्ग:कीटकशास्त्र वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
कोन्स्तांत्सा
कोन्स्तांत्सा (Constanța, ग्रीक: Κωνστάντζα, Кюстенджа, तुर्की: Köstence) हे रोमेनिया देशामधील पाचव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. हे शहर रोमेनियाच्या आग्नेय भागात काळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते काळ्या समुद्रावरील सर्वात मोठे बंदर आहे. अंदाजे इ.स. पूर्व ६०० मध्ये स्थापन झालेले कोन्स्तांत्सा रोमेनियामधील सर्वात जुने शहर आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:रोमेनियामधील शहरे
केनी अँथनी
डॉ. केनी डेव्हिस ॲंथनी (Kenny Davis Anthony; ८ जानेवारी, इ.स. १९५१) हा कॅरिबियनमधील सेंट लुसिया देशाचा विद्यमान पंतप्रधान आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म वर्ग:सेंट लुसियाचे पंतप्रधान वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बॅटमॅन
बॅटमॅन (अर्थ: वटवाघूळ(सदृश) माणूस) हे एक काल्पनिक पात्र आहे. महानायक असलेल्या बॅटमॅनची निर्मिती बॉब केन व बिल फिंगर ह्यांनी १९३९ साली केली.तेव्हापासून बॅटमॅन हे पात्र अत्यंत लोकप्रिय बनले आहे.
आजवर बॅटमॅनवर १० चित्रपट बनवण्यात आले आहेत ज्यांपैकी सर्वात नवीन चित्रपट क्रिस्टोफर नोलनने बनवलेला व २००८ साली प्रदर्शित झालेला द डार्क नाईट हा होय.
बाह्य दुवे
वर्ग:काल्पनिक व्यक्ती वर्ग:कॉमिक्स पात्र
उंबरे
उंबरे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यातील एक गाव आहे. उंबरे हे पुणे जिल्ह्यातल्या भोर तालुक्यातील गाव आहे.
भौगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
उंबरे हे पुणे जिल्ह्यातल्या भोर तालुक्यातील ३९२ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात २३४ कुटुंबे व एकूण ११७६ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर भोर २० किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये ६१८ पुरुष आणि ५५८ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक १८५ आहेत.ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५६७०८ आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात एक शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आणि दोन शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत.सर्वात जवळील माध्यमिक शाळा, ,उच्च माध्यमिक शाळा व पदवी महाविद्यालय नसरापुर येथे ४ किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय, वैद्यकीय महाविद्यालय व व्यवस्थापन शिक्षण संस्था पुणे येथे ४५ किलोमीटर अंतरावर आहे
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र नसरापुर येथे ४ किलोमीटर अंतरावर आहे.सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.गावात न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.गावात हॅन्डपंपच्या,बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा आहे.
स्वच्छता
गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध आहे.सांडपाणी थेट जलस्त्रोतांमध्ये सोडले जाते.
थाल अबेर्जेल
(जन्म ऑक्टोबर १३, १९८२) हे बुद्धिबळातील ग्रॅंडमास्टर असून ते फ्रान्स या देशाचे नागरिक आहेत.
उंबरे
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.गावात दूरध्वनी उपलब्ध आहे.गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील इंटरनेट सुविधा १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध आहे.
थाल अबेर्जेल
बाह्य दुवे
वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू वर्ग:फ्रान्सचे बुद्धिबळ खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
उंबरे
बाजार व पतव्यवस्था
जवळील एटीएम नसरापुर येथे ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील रेशन दुकान नसरापुर येथे ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
सुविधा
गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे.गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. गावात वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध आहे.गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे. गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
वीज
प्रतिदिवस तासांचा वीजपुरवठा सर्व प्रकारच्या वापरासाठी उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
उंबरे ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
उत्पादन
सध्या येथे उत्पादित होणाऱ्या वस्तूंबद्दल माहिती नाही.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १००० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पुणे वर्ग:भोर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
संघरक्षित
महास्थवीर संघरक्षित (जन्म : २६ ऑगस्ट, १९२५ — ३० ऑक्टोबर २०१८; मूळ नाव Dennis Philip Edward Lingwood) हे ब्रिटिश बौद्ध शिक्षक आणि लेखक होते. त्यांनी 'त्रिरत्न बौद्ध कम्युनिटी'ची स्थापना केली, जी २०१० पर्यंत 'वेस्टर्न बुद्धिस्ट ऑर्डर' (FWBO) या नावाने ओळखली जात होती. ते बौद्ध धर्माचे अभ्यासक होते व ६० पेक्षा पुस्तके लिहिली आहेत, त्यापैकी आंबेडकर अँड बुद्धिझम हे बाबासाहेब आंबेडकर आणि बौद्ध धर्मावरील हे एक पुस्तक आहे.
ग्रंथ यादी
संघरक्षितांचे लेखन साहित्य
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म वर्ग:ब्रिटिश तत्त्वज्ञ वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:ब्रिटिश लेखक वर्ग:ब्रिटिश बौद्ध वर्ग:बौद्ध भिक्खू वर्ग:बौद्ध विद्वान वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू
पारमोरी
पारमोरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
चांदेवाणी
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
सुरेश (निःसंदिग्धीकरण)
सुरेश हे भारतीय पुरुषांना देण्यात येणारे एक नाव आहे. सुरेश हा संस्कृत शब्द असून याचा  अर्थ 'देवांचा देव: असा होतो. जो ब्रह्म, विष्णू आणि शिव ह्या तिनही देवांना सारखाच लागू पडतो.
सुरेश नाव असलेले लोक :
वर्ग:नावे वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
व्होलुप्टास
व्होलुप्टास किंवा व्होलुप्टा (इंग्रजी : Voluptas / Volupta ) ही एक रोमन पौराणिक देवता असून ती क्युपिड (कामदेव) व सायके यांच्या मिलनातून जन्मलेली सुंदर कन्या आहे. ती कामुक / शारीर सुखाची देवी या रूपात ओळखली जाते. तिच्या लॅटीन नावाचा अर्थ "सुख" वा "आनंद" असा ही होतो. ग्रीक पौराणिक कथांमध्ये तिलाच हेडोन Hedone असेही म्हणतात. तिचे विरोधी अल्जीया (Algea), वा वेदना हे आहेत.
संदर्भ
वर्ग:रोमन देवता
चषक (तारकासमूह)
चषक हा दक्षिण खगोलातील एक तारकासमूह आहे. त्याचे इंग्रजी नाव Crater (क्रेटर) आहे ज्याचा लॅटिन भाषेमध्ये "चषक" असा अर्थ होतो. दुसऱ्या शतकातील खगोलशास्त्रज्ञ टॉलेमीने बनवलेल्या ४८ तारकासमूहांच्या यादीमध्ये याचा समावेश होता.
या तारकासमूहामध्ये डेल्टा क्रेटेरिस या तिसऱ्या दृश्यप्रतीपेक्षा जास्त तेजस्वी एकही तारा नाही.
गुणधर्म
२८२.४ चौ.वर्ग क्षेत्रफळ (आकाशाचा ०.६८५%) व्यापणारा चषक तारकासमूह आकारमानाने ५३वा तारकासमूह आहे. त्याच्या उत्तरेला सिंह आणि कन्या, पूर्वेला हस्त, दक्षिण आणि पश्चिमेला वासुकी, आणि नैऋत्येला षडंश हे तारकासमूह आहेत. विषुववृत्तीय निर्देशांक प्रणालीमध्ये याचा विषुवांश १०:५१:१४ ते ११ता ५६मि २४से, आणि क्रांति −६.६६° ते −२५.२०° यादरम्यान आहे.
तारे
चषक तारकासमूहामध्ये ६.५ किंवा त्यापेक्षा जास्त तीव्र आभासी दृश्यप्रतीचे ३३ तारे आहेत.
अल्केस या पारंपारिक नावाने ओळखला जाणारा अल्फा क्रेटेरिस तारा नारंगी रंगाचा ४.१ दृश्यप्रतीचा तारा आहे. त्याचे पृथ्वीपासूनचे अंतर १५९ प्रकाश-वर्ष आहे. त्याच्या पारंपारिक नावाचा अर्थ "चषक" आहे. बीटा क्रेटेरिस पृथ्वीपासून २६६ प्रकाश-वर्ष अंतरावरील ४.५ दृश्यप्रतीचा निळा तारा आहे. गॅमा क्रेटेरिस एक द्वैती तारा आहे. मुख्य तारा ८४ प्रकाश-वर्ष अंतरावरील ४.१ दृश्यप्रतीचा श्वेत बटू तारा आहे. दुसऱ्या ताऱ्याची दृश्यप्रत ९.६ आहे. डेल्टा क्रेटेरिस हा ३.६ दृश्यप्रतीचा तारा या तारकासमूहातील सर्वात तेजस्वी तारा आहे. तो नारंगी रंगाचा असून पृथ्वीपासून १८६ प्रकाश-वर्ष अंतरावर आहे.
दूर अंतराळातील वस्तू
एनजीसी ३५११ ही SBbc प्रकारची १२ दृश्यप्रतीची सर्पिलाकार दीर्घिका आहे. ती अबेल १०६० या दीर्घिकांच्या गुच्छाचा भाग आहे.
एनजीसी ३८८७ ही SBc प्रकारची भुजायुक्त सर्पिलाकार दीर्घिका आहे. तीची दृश्यप्रत ११ आहे.
एनजीसी ३९८१ ही दोन विस्तारलेले सर्पिलाकार फाटे असलेली SBbc प्रकारची सर्पिलाकार दीर्घिका आहे. तिची दृश्यप्रत १२ आहे.
आरएक्स जे११३१ पृथ्वीपासून ६ अब्ज प्रकाशवर्षे अंतरावरील क्वेसार आहे. या क्वेसारच्या केंद्रातील कृष्णविवर असे पहिले कृष्णविवर होते ज्याची फिरकी थेटपणे मोजण्यात आली होती.
नित्या आनंद
नित्या आनंद (१ जानेवारी, १९२५:लायलपूर, पाकिस्तान - ) हे भारतीय शास्त्रज्ञ आहेत. हे भारताच्या मध्यवर्ती औषध संशोधन संस्थेचे निदेशक होते. याशिवाय ते इंडियन फार्माकोपिया कमिशनच्या शास्त्रीय समितीचे चेरमन तसेच रणबक्षी विज्ञान फाउंडेशनचे चेरमन होते.
२०१२मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला.
वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भीमसिंह महाराज
भीमसिंह महाराज (जन्म - इ.स. १९२३ नेकनूर, बीड मृत्यू - ९ नोव्हेंबर, इ.स. २००३) हे महाराष्ट्रातील एक संत, प्रवचनकार व कीर्तनकार होते. भगवानबाबांच्या मृत्यूनंतर भगवानगडावरील भगवानबाबांच्या गादीचे उत्तराधिकारी म्हणून १९ जानेवारी, इ.स. १९६५ पासून त्यांनी भगवानगडाची जबाबदारी सांभाळली. भगवानबाबांचा वारसा पुढे चालू ठेवत त्यांनी तेथील मंदिराच्या शिखराचे काम केले.
गुरूवंश परंपरा
नारायण ब्रह्मदेव  अत्री ऋषी  दत्तात्रेय  जनार्दनस्वामी  संत एकनाथ  गावोबा किंवा नित्यानंद  अनंत  दयानंद स्वामी पैठणकर  आनंदॠषी  नगदनारायण महाराज  महादेव महाराज (पहिले)  शेटीबाबा (दादासाहेब महाराज)  गोविंद महाराज  नरसू महाराज  महादेव महाराज (दुसरे)  माणिकबाबा भगवानबाबा  भीमसिंह महाराज
जीवन
भीमसिंह महाराजांच्या वडिलांचे नाव निहालसिंह तर आईचे नाव तुळजाबाई होते. त्यांनी आळंदीस वारकरी शिक्षणसंस्थेत गीता आणि ज्ञानेश्वरीचा अभ्यास केला.
भगवानगडाचे उत्तराधिकारी
दिनांक १९ जानेवारी, इ.स. १९६५ यादिवशी भगवानबाबा यांचे निधन झाले. उत्त्तराधिकारी नेमल्याशिवाय त्यांचा पुढील विधी करता येत नव्हता त्यामुळे भगवानबाबांचे आवडते शिष्य म्हणून भीमसिंह महाराज यांना गादीवर बसण्याची विनंती केली गेली परंतु भीमसिंह महाराजांनी 'आपली भगवानबाबांच्या गादीवर बसण्याची लायकी नाही' असे म्हणून गादीवर बसण्यास नकार दिला. त्यामुळे भगवानबाबांचे परममित्र बाबुलाल महाराज पाडळीकर यांनी सोनोपंत दांडेकर यांच्याकडे जाऊन आज्ञापत्र आणले. ते आज्ञापत्र पाहिल्यावर भीमसिंह महाराज गादीवर बसण्यास तयार झाले व भगवानबाबांच्या गळ्यातील पवित्र तुळशीची माळ काढून भीमसिंह महाराजांच्या गळ्यात घालण्यात आली.
समाजप्रबोधन करून गुरुवर्य (वै.) भीमसिंह महाराज यांच्या सहकार्याने मच्छिंद्रगड शिरूर कासार येथील पशुहत्या पूर्णपणे बंद करण्यात आली. भिमसिंह महाराजानंतर डॉं.नामदेव महाराज शास्री सानप हे महंत झाले.
हेही पहा
वर्ग:मराठी संत वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म वर्ग:कीर्तनकार वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
पवित्र रोमन सम्राट
पवित्र रोमन साम्राज्याच्या राज्यकर्त्यांना पवित्र रोमन सम्राट (जर्मन: Römisch-Deutscher Kaiser, रोमिश-दॉइचेर कैसर; रोमन-जर्मन सम्राट) ही पदवी असे.
या साम्राज्यात आत्ताच्या जर्मनीचा बराचसा भाग, चेक प्रजासत्ताक, ऑस्ट्रिया, लिच्टेन्स्टेन, स्लोव्हेनिया, बेल्जियम, लक्झेम्बर्ग, पोलंडचा बराचसा भाग व नेदरलँड्सचा काही भाग यांचा समावेश होता. काही काळासाठी यात स्वित्झरलंड, सगळे नेदरलँड्स आणि फ्रांस व इटलीचेही काही भाग समाविष्ट होते.
सम्राटांची यादी
कॅरोलिंजियन घराणे
शार्लमेन (चार्ल्स द ग्रेट), ८००–८१४
लुइस पहिला द पायस, ८१४–८४०
लोथर पहिला, पवित्र रोमन सम्राट, ८४३–८५५
लुइस दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, ८५५–८७५
चार्ल्स दुसरा द बाल्ड, पवित्र रोमन सम्राट, ८७५–८७७
चार्ल्स तिसरा द फॅट, पवित्र रोमन सम्राट, ८८१–८८७
गाइडेचीचे घराणे
स्पोलेटोचा गाय तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट, ८९१–८९४
स्पोलेटोचा लॅंबर्ट दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, ८९४–८९८
कॅरिंथियाचा अर्नुल्फ, ८९६–८९९
लुइस तिसरा द ब्लाइंड, पवित्र रोमन सम्राट, ९०१–९०५
ऑट्टोनिअन (सॅक्सन) घराणे
ऑट्टो पहिला द ग्रेट, ९६२–९७३
ऑट्टो दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, ९७३–९८३
ऑट्टो तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट, ९९६–१००२
सेलियन (फ्रॅंकिश) घराणे
कोन्‍राद दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १०२७–१०३९
हेन्‍री तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १०४६–१०५६
हेन्‍री चौथा, पवित्र रोमन सम्राट, १०८४–११०५
हेन्‍री पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट, ११११–११२५
सप्लिंबर्गर घराणे
लोथर तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट, ११३३–११३७
स्टौफेन (किंवा होहेंस्टौफ़ेन घराणे)
फ्रेड्रिक पहिला बार्बारोसा, ११५५–११९०
हेन्‍री सहावा, पवित्र रोमन सम्राट, ११९१–११९७
वेल्फचे घराणे
ब्रुंस्विकचा ऑट्टो चौथा, १२०९–१२१५ (d.१२१८)
फ्रेड्रिक दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १२२०–१२५०
लक्झेंबर्गचे घराणे
हेन्‍री सातवा, पवित्र रोमन सम्राट, १३१२–१३१३
विट्टेल्सबाखचे घराणे
लुइस चौथा द बव्हेरियन, १३२८–१३४७
फ्रेड्रिक चौथा, पवित्र रोमन सम्राट, १३५५–१३७८
सिगिस्मुंड, पवित्र रोमन सम्राट, १४३३–१४३७
हॅब्सबर्गचे घराणे
फ्रेड्रिक तिसरा, १४५२–१४९३
मॅक्सिमिलियन पहिला, पवित्र रोमन सम्राट, १५०८–१५१९
फ्रेड्रिक पाचवा, पवित्र रोमन सम्राट, १५३०–१५५६
फर्डिनंड पहिला, पवित्र रोमन सम्राट, १५५६-१५६४
मॅक्सिमिलियन दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १५६४–१५७६
गावडेवाडी (पाटण)
गावडेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
पवित्र रोमन सम्राट
सम्राटांची यादी
रुडॉल्फ दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १५७६–१६१२
मॅथ्थियस, पवित्र रोमन सम्राट, १६१२–१६१९
गावडेवाडी (पाटण)
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
पवित्र रोमन सम्राट
सम्राटांची यादी
फर्डिनंड दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १६१९–१६३७
फर्डिनंड तिसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १६३७–१६५७
लिओपोल्ड पहिला, पवित्र रोमन सम्राट, १६५८–१७०५
जोसेफ पहिला, पवित्र रोमन सम्राट, १७०५–१७११
चार्ल्स सहावा, पवित्र रोमन सम्राट, १७११–१७४०
चार्ल्स सातवा आल्बर्ट, पवित्र रोमन सम्राट, १७४२–१७४५
हॅब्सबर्ग-लोरेनचे घराणे
जोसेफ दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १७६५–१७९०
लिओपोल्ड दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १७९०–१७९२
फ्रॅंकिस दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट, १७९२–१८०६
वर्ग:इतिहास वर्ग:पवित्र रोमन सम्राट वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
Liste der römisch-deutschen Herrscher Llista d'emperadors del Sacre Imperi Romanogermànic Liste der römisch-deutschen Herrscher Listo de Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio Luettelo Pyhän saksalais-roomalaisen keisarikunnan hallitsijoista Liste des empereurs d'Occident Lista de emperadores do Sacro Imperio Romano Popis rimsko-njemačkih kraljeva i careva Imperatori del Sacro Romano Impero 神聖ローマ皇帝一覧 Imperatores Romani Sacri Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers Liste over tysk-romerske monarker pt:Anexo:Lista de imperadores do Sacro Império Romano-Germânico Список императоров Священной Римской империи Popis njemačkih kraljeva i njemačko-rimskih careva Zoznam východofranských kráľov, nemeckých kráľov a rímsko-nemeckých cisárov Lyste van Rooms-Duutsche keuniengn en keizers van et Hillig Rooms Ryk 神圣罗马帝国皇帝列表
ध्वनिप्रदूषण
ध्वनिप्रदूषण' म्हणजे प्राणी, मनुष्य, यंत्र यांच्यामुळे वातावरणात निर्माण झालेल्या व इतर मनुष्य किंवा प्राणी यांना बाधा पोचविणाऱ्या आवाजामुळे निर्माण झालेली स्थिती. '' ध्वनिप्रदूषणाचे मुख्य स्रोत
या व्यतिरिक्त गाड्यांचे हॉर्न, सायरन, फटाके, गिरण्यांचे भोंगे, ध्वनिवर्धकांचे आवाज, रेडिओ-दूरचित्रवाणी संचांतून बाहेर पडलेले आवाज या सर्व गोष्टी ध्वनिप्रदूषण वाढण्यास मदत करतात. विविध मीडियांमुळे आवाजाचा गोंगाट वाढला आहे आणि त्याचा विपरित परिणाम दिसून येतो
ध्वनिप्रदूषणाचे मानवी आरोग्यावर होणारे परिणाम
ध्वनिप्रदूषणामुळे मानसिक आणि शारीरिक स्वास्थ्य या दोघांवर परिणाम होतो. ध्वनिप्रदूषणामुळे शारीरिक व मानसिक ताण वाढतो, मनुष्य चिडचिडा आणि आक्रमक होतो. त्याला झोप लागत नाही म्हणून त्याचे मानसिक संतुलन बिघडते व माणूस वेडापिसा होतो. ध्वनिप्रदूषणामुळे रक्तदाब वाढतो व हृदयरोगाला आमंत्रण मिळते. कारखान्यांत मोठ्या आवाजाच्या ठिकाणी काम करणाऱ्या कामगारांना म्हातारपणी बहिरेपणा येतो, म्हणजेच ध्वनिप्रदूषणामुळे हळूहळू बहिरेपणा येतो. हृदयरोग असलेली व्यक्ती मोठमोठ्या ध्वनिवर्धकाच्या आवाजाने दगावण्याची शक्यता असते. गर्भवती स्त्रीच्या गर्भालाही ध्वनिप्रदूषणामुळे हानी पोहचू शकते. सणासुदीमध्ये स्पीकरच्या आवाजामुळे मोठ्या प्रमाणात ध्वनिप्रदूषण होते.
विमानतळाजवळ असलेल्या घरांच्या भिंतींना विमानाच्या आवाजाने तडे पडतात. ध्वनिप्रदूषणाचा जनावरांवरसुद्धा हानिकारक प्रभाव पडतो. सैन्याच्या पाणबुडीत वापरल्या जाणाऱ्या सोनार (sonar) या ध्वनिलहरींमुळे व्हेल ह्या प्रजातीच्या काही जातींचे मासे मृत्युमुखी पडतात.
वाहनांची वाढती संख्या, औद्योगिकीकरण, धार्मिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम, वेगवेगळ्या कारणांसाठी होणारे स्टेज शो अशा विविध कारणांमुळे ध्वनिप्रदूषणाची समस्या वाढत आहे. या समस्येवर नियंत्रण --59.94.1.10 ०८:१६, २२ जानेवारी २०१४ (IST)तिरप्या मुद्राक्षरातील मजकूरकरण्यासाठी हे नियम बनविण्यात आले.
यामधील नियम ५ व ६ आणि पर्यावरण संरक्षण अधिनियम, १९८६मधील कलम १५ अन्वये ध्वनिप्रदूषणाच्या मर्यादेचे उल्लंघन केले जात असेल तर त्यासाठी पाच वर्षांपर्यंत शिक्षेची तरतूद आहे. फौजदारी प्रक्रिया संहितेतील तरतुदीप्रमाणे ध्वनिप्रदूषणाचा गुन्हा दखलपात्र व अजामीनपात्रही आहे.
ठाणे शहरातले ध्वनिप्रदूषण
पर्यावरणस्नेही गणेशोत्सव साजरा करण्यासाठी कृत्रिम तलावासारख्या संकल्पना राबवणाऱ्या ठाणे शहरांत विसर्जन मिरवणुकींदरम्यान मात्र ध्वनिप्रदूषणाने कमाल पातळी गाठल्याचे दिसून आले आहे. अनंत चतुदर्शीनिमित्ताने निघालेल्या विसर्जन मिरवणुकीच्या निमित्ताने दुपटीने वाढलेल्या ध्वनिप्रदूषणातून हे स्पष्ट झाले आहे. दहीहंडी उत्सवाप्रमाणेच गणेशोत्सवामध्येही ढोल-ताशांचा ढणढणाट, डॉल्बी, डीजे, बेंजोच्या कर्णकर्कश आवाजाने संपूर्ण शहरात बेलगाम धिंगाणा सुरू असतो.
ठाणे शहरामध्ये विसर्जन मिरवणुकीदरम्यान होणाऱ्या ध्वनिप्रदूषणाचा अभ्यास ठाण्यातील स्वयंसेवी संस्थेने अनंत चतुदर्शीच्या सकाळी साडेनऊ ते रात्री ११ वाजेपर्यंत केला. रस्त्यांवर डीजेवर वाजणारे लुंगी डान्स, बत्तमीझ दिल, पिंकी, मुन्नी, कॅरेक्टर ढिला है अशा हिंदी गाण्यांचा धिंगाणा सुरू होता. शाळा, महाविद्यालये, हॉस्पिटल, पोलीस मुख्यालय आणि सरकारी कार्यालय परिसर अशा शांतता क्षेत्रांतही आवाजाची मर्यादा पाळली जात नव्हती. पोलीस यंत्रणांनी जणू या मंडळांना नियम धाब्यावर बसवण्याचा परवानाच दिल्याच्या आविर्भावात ही मंडळे वागत होती. शांतता क्षेत्रात झालेल्या आवाजाच्या नोंदणीवरून आवाजाची पातळी सुमारे दीडपटीने ते दुपटीने वाढली होती.
राम मारुती रोड, गजानन महाराज चौक, समर्थ भंडार, तलावपाळी, सेंट जॉन हायस्कूल, सिव्हिल हॉस्पिटल, चिटणीस हॉस्पिटल, गोखले रोड, हॉरिझोन हॉस्पिटल, गोडबोले हॉस्पिटल, पोलीस कमिशनर ऑफिस, कळवा गणेश घाट आणि ठाणे पूर्वेतील विसर्जन घाटांवर हे सर्वेक्षण करण्यात आले. सर्वात जास्त ध्वनिप्रदूषण हे तलावपाळी, सेंट जॉन हायस्कूल, कळवा येथील गणेश घाटावर होते. या भागांत ९० ते ९५ डेसिबल्स आवाजाची पातळी नोंदविण्यात आली आहे. त्याखालोखाल ८५ ते ९० डेसिबल्सची नोंदणी गजानन महाराज चौक, सिव्हिल हॉस्पिटल, चिटणीस हॉस्पिटल, गोखले रोड, हॉरिझोन हॉस्पिटल आणि ठाणे पश्चिमेतील विसर्जन घाटावर होती. ८० डेसिबल्सपेक्षा जास्त आवाजाची नोंद समर्थ भंडार, गोडबोले हॉस्पिटल, पोलीस मुख्यालयाच्या परिसरात झाली. त्यावर कोणतीही कारवाई केली गेली नाही.
ध्वनी प्रतिबंधित क्षेत्रामध्ये ध्वनिप्रदूषण करणाऱ्यांवर कडक कारवाई करीत ध्वनिप्रदूषण करणारे साहित्य जप्त करण्याचे अधिकार पोलिसांना आहेत. मात्र असे नियम तोडले जात असतानाही ठाणे शहरात पोलिसांनी कानाडोळा केल्याचे दिसून आले.
महाराष्ट्र
वर्ग:ध्वनिप्रदूषण वर्ग:प्रदूषण
नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा अमेरिकेच्या टेनेसी राज्यातील नॅशव्हिल शहरात असलेला विमानतळ आहे. प्रवासीसंख्येनुसार अमेरिकेतील ३४व्या क्रमांकावरील या विमानतळावरून २०१४ साली १,१०,३९,६३४ प्रवाशांनी ये-जा केली होती.
म्हासडी
म्हासडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
संदर्भ
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ विमानतळ
म्हासडी
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
हिगाशीयामा
हिगाशीयामा (ऑक्टोबर २१, इ.स. १६७५ - जानेवारी १६, इ.स. १७१०)हा जपानचा ११३वा सम्राट होता.
त्याने जपानी साम्राज्यावर मे ६, इ.स. १६८७ ते जुलै २७, इ.स. १७०९ या कालावधित राज्य केले. त्याचे व्यक्तिगत नाव (सम्राटपदी जाण्याआधीचे) असाहितो होते.
वर्ग:जपानचा इतिहास वर्ग:जपानी सम्राट वर्ग:इ.स. १६७५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७१० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बोस्को अब्रामोव्हिक
(जन्म ऑक्टोबर १९५१ - १९ डिसेंबर २०२१) हे बुद्धिबळातील ग्रॅंडमास्टर असून ते सर्बिया या देशाचे नागरिक आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू वर्ग:सर्बियाचे बुद्धिबळपटू वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म वर्ग:सर्बियन व्यक्ती
गेवराई विधानसभा मतदारसंघ
गेवराई विधानसभा मतदारसंघ - २२८ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, गेवराई मतदारसंघात बीड जिल्ह्यातील १. गेवराई तालुका, २. माजलगांव तालुक्यातील तालखेड महसूल मंडळ, ३. बीड तालुक्यातील पिंपळनेर आणि पेंडगांव ह्या महसूल मंडळांचा समावेश होतो. गेवराई हा विधानसभा मतदारसंघ बीड लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय जनता पक्षाचे लक्ष्मण माधवराव पवार हे गेवराई विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:बीड जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:बीड लोकसभा मतदारसंघ
शोएब मोहम्मद
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
त्र्यंबकराव जानोरीकर
पं. त्र्यंबकराव जानोरीकर (इ.स. १९२१ - नोव्हेंबर २३, इ.स. २००६) हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत गायक होते व भेंडीबाजार घराण्याच्या शैलीत ते गायन करत असत.
पूर्वायुष्य
पंडित जानोरीकरांचा जन्म गुजरात राज्यात अमदावाद येथे इ.स. १९२१ मध्ये झाला. वयाच्या आठव्या वर्षी त्यांनी ग्वाल्हेर घराण्याचे प्रख्यात गायक पं. विनायकराव पटवर्धन यांचेकडे पुणे येथील गंधर्व महाविद्यालयात संगीत शिकण्यास सुरुवात केली. त्यापुढील बारा वर्षे त्यांनी प्रचंड मेहनत घेतली व संगीताचा कसून रियाझ केला. पटवर्धनबुवांच्या सांगण्यावरून ते तबला, हार्मोनियम व इतर वाद्येही शिकले. तसेच अहमदनगमध्ये व रत्‍नागिरीत संगीतप्रसार करण्याचा त्यांनी नेटाने प्रयत्न केला.
इ.स. १९४६ मध्ये त्यांनी मुंबई येथे भेंडीबाजार घराण्याचे पं. शिवकुमार शुक्ला यांचा कार्यक्रम ऐकला, आणि त्यांच्या सांगीतिक आयुष्याला वेगळेच वळण मिळाले.
पं. शिवकुमारांच्या गाण्याने व भेंडीबाजार घराण्याच्या गायनशैलीने प्रभावित होऊन पं. जानोरीकर भेंडीबाजार घराण्याचे उस्ताद अमान अली खॉं यांचे गंडाधारी शागीर्द बनले. उस्तादांच्या निधनानंतर इ.स. १९५३ मध्ये पं. जानोरीकरांनी त्याच घराण्याच्या प्रख्यात गायिका श्रीमती अंजनी मालपेकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली आपली संगीत साधना कायम ठेवली. या दोन्ही संगीत गुरूंच्या मार्गदर्शनाखाली अभ्यास करताना पं. जानोरीकरांच्या गायकीला वेगळेच पैलू प्राप्त झाले.
सांगीतिक कारकीर्द
पं. जानोरीकरांनी भारतभर आपले कार्यक्रम केले, तसेच संगीताचा अभ्यास करणाऱ्या नव्या पिढीलाही त्यांनी तयार केले. १९६० ते ७० च्या दशकात ही विशिष्ट गायकी नामशेष होण्याच्या मार्गावर असताना जानोरीकरांनी देशभर मैफिली करून ती सर्वदूर पोहोचवली आणि लोकप्रियही केली. कोलकाता येथील आयटीसी संगीत संशोधन अकादमीत इ.स. १९८९ च्या नोव्हेंबरापासून इ.स. १९९१ च्या जूनपर्यंत त्यांनी संगीत गुरू म्हणून काम पाहिले. नंतर तब्येतीच्या तक्रारीमुळे त्यांना ते काम सोडावे लागले. त्यांच्या भेंडीबाजार घराण्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गायकीविषयी सप्रात्यक्षिक व्याख्यानांसाठी ते विशेष लोकप्रिय होते. जानोरीकर बुवांचा वल्लभ संप्रदायाशी जवळचा संबंध होता. त्यांनी रचलेल्या बंदिशींमध्ये हिंदू देवी-देवतांची सुरेख वर्णने आढळतात.
दिनांक २३ नोव्हेंबर, इ.स. २००६ रोजी त्यांचे निधन झाले.
शिष्य
पंडित जानोरीकरांनी मैफिलीतले गाणे गाण्यासाठी अनेक खास शिष्य तयार केले. डॉ. साधना जोशी, डॉ. सुहासिनी कोरटकर, शरद करमरकर, पद्माकर कुलकर्णी, श्रीकांत पारगावकर, अनुराधा कुबेर, किशोरी जानोरीकर, केदार बोडस, कुमुदिनी मुंडकर आणि अनुराधा मराठे ही त्यांतली काही ठळक नावे आहेत. त्यांची कन्या व शिष्या किशोरी जानोरीकर या सध्याच्या पिढीतील प्रतिभावंत गायिका आहेत.
पुरस्कार व सन्मान
पं जानोरीकरांना संगीतक्षेत्रातील त्यांच्या कार्याबद्दल अनेक सन्मान - पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले. त्यातील काही पुरस्कार :
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदुस्तानी गायक
जानोरीकर, त्र्यंबकराव वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू
मोलियेर
【【मराठीत मोलिअर】]
‘समाजस्वाथ्य’कार रघुनाथ धोंडो कर्वे यांनी फ्रेंच नाटककार मोलिअर यांच्या एका नाटकाचे (Tartuffe) रूपांतर मराठीत केले आहे! मोलिअर यांचे ते नाटक फ्रेंच रंगभूमीवर 1664 मध्ये प्रथम आले. र. धों.नी स्वतः त्याचे रूपांतर 1937 साली प्रकाशित केले. प्रस्तावनेत ते सांगतात, की हस्तलिखित त्यांच्याकडे अठरा वर्षें पडून होते. कोणी तरी त्यांच्याकडे क्लबात करण्यासारखे एखादे नाटक आहे का अशी विचारणा केली तेव्हा त्यांनी ते हस्तलिखित पृच्छा करणाऱ्याला दाखवले. परंतु त्याचा प्रयोग झाला नाही. मात्र ‘संबंधितांनी ते एखाद्या नाटिकाकंपनीने करण्याजोगे आहे असा अभिप्राय दिल्यामुळे ते छापून तरी काढावे’ या उद्देशाने कर्वे यांनी स्वतः ते प्रकाशित केले. त्याची किंमत आठ आणे एवढी ठेवली होती. त्या नाटकाचे नाव ‘गुरूबाजी’.
नाटकाच्या नावावरून ते दांभिक गुरूसंबंधी असावे असा एक अंदाज वाचक बांधू लागतो. तो तसा चुकीचा नाही. ते नाटक रूपांतरीत झाले ते मूळ लिहिल्यानंतर दोनशेपन्नास वर्षांनी व तेही फ्रेंच नाटकावरून असे लक्षात घेतले तर मराठीमधील ‘बुवा तेथे बाया’ या नाटकातील गुरूच्या ठिकाणी त्या काळी चर्चमधील धर्मोपदेशक होता हे सुसंगत वाटते. मराठीत ‘बुवा तेथे बाया’ लोकप्रिय झाले, तर मोलिअर यांच्या नाटकाला तेथे प्रचंड विरोध झाला व तो धर्मगुरूंकडून. तितकेच नव्हे, तर मोलिअर यांच्या नाटकांपैकी सर्वात जास्त वादळ उठले ते त्या नाटकामुळे. त्यामुळे त्या नाटकाचे प्रयोग पहिली तीन वर्षें तुरळक होत असत. मॉलिअर यांनी संहितेत फेरफार 1667 मध्ये केले - मूळ तीन अंकी असलेले नाटक पाच अंकी केले. कर्वे यांनी रूपांतर केले ते त्या दुसऱ्या संहितेचे असावे असे इंग्रजी संहिता वाचल्यावर दिसते. नाटककाराने त्याच्या प्रस्तावनेत त्यासंबंधी काही तपशील दिलेले नाहीत.
नाटकात केंद्रीय भूमिकेत एक गुरू आहे. एका सुखवस्तू जमीनदाराने त्याला त्याच्या घरी आणून बसवले आहे. जमीनदाराला सुस्वरूप अशी दुसरेपणावर आलेली बायको आणि पहिल्या बायकोची दोन मुले आहेत. जमीनदाराने त्यांपैकी त्याच्या मुलीचे लग्न तिच्या प्रियकराशी लावून देण्याचे त्याने वचन दिले होते, परंतु तो गुरूच्या नादी लागल्यावर त्याने त्याचे वचन बदलून तिचे लग्न गुरूशी लावून देण्याचा निर्णय जाहीर केला. मुलगी त्यासाठी अर्थात तयार होत नाही, परंतु त्याच वेळी तिच्यात वडिलांच्या विरोधात जाण्याचे बळही नसते. पण घरची मोलकरीण जमीनदाराची कानउघाडणी करते, इतरही लोक तसा प्रयत्न करतात, पण व्यर्थ. गुरू जमीनदाराच्या पत्नीवरच नजर ठेवून असतो. पत्नी त्याचा पर्दाफाश करते. जमीनदाराला त्याची चूक कळते, पण त्यासाठी फार उशीर झालेला असतो. कारण पर्दाफाश होण्यापूर्वीच, जमीनदाराने त्याची सर्व संपत्ती - घरासकट गुरूच्या नावे केलेली असते. गुरू जमीनदाराला घराबाहेर काढण्यासाठी बेलीफ आणतो. जमीनदाराने गुरूच्या हाती विश्वासाने एक कागद सोपवलेला असतो त्यावरून जमीनदाराचे संबंध बंडखोरांशी आहेत असे राजाला वाटते -(तो कागद गुरूनेच राजाला दिलेला असतो)- त्यामुळे शिपाई जमीनदाराला अटक करण्यास येतात. अखेर चमत्कार व्हावा तसे गुरूचे खरे रूप उघडकीला आल्याने राजा जमीनदाराची सुटका, त्याची अगोदरची राजनिष्ठा लक्षात घेऊन करतो. म्हणजे जे नाटक शोकांतिका होणे स्वाभाविक असे वाटते ते सुखांत होते.
कर्वे यांना तो अनपेक्षित शेवट पटला होता की नाही ते सांगता येणार नाही. तो त्यांनी स्वीकारला हे महत्त्वाचे. त्याच प्रमाणे त्यांनी मूळ नाटकाचे रूपांतर करताना शब्द इतके नेमके वापरले आहेत की नाटक पाच अंकी असूनही कंटाळवाणे होत नाही. मोलकरणीने जमीनदाराचे मन वळवण्याचा केलेला प्रयत्न वाखाणण्यासारखा आहे. तसेच, तिने जमीनदाराची मुलगी व तिचा प्रियकर यांचे मिलन घडवून आणण्यासाठी योजलेले स्वभावस्वरूपाचे ज्ञान लक्षणीय आहे. मूळ इंग्रजी संहिता वाचली की कर्वे यांचे रूपांतराचे कौशल्य मनावर जास्त ठसते. मूळ नाटकात असलेली जमीनदाराची आई - तीही गुरूचा पक्ष धरणारी - रूपांतरातही आहे. तिचे मतपरिवर्तन जरा अचानकच झाले आहे असे दिसते, पण त्याला रूपांतरकाराचा नाईलाज होता. रूपांतराचा एक उत्तम आविष्कार असे या नाटकाचे वर्णन करता येईल. संदर्भ:- (मुकुंद वझे-थिंक महाराष्ट्र)
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रेंच नाटककार वर्ग:इ.स. १६२२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १६७३ मधील मृत्यू