cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बाबासाहेब आंबेडकर
बौद्ध धर्माचा प्रसार
इसवी सन पूर्व ३ऱ्या शतकात सम्राट अशोकांच्या काळात भारताचा राज्यधर्म असलेल्या बौद्ध धर्माचा ११व्या शतकानंतर भारतात झाला. आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्याने बौद्ध धर्माच्या प्रसारास चालना मिळाली. महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, पंजाब, मध्य प्रदेश, गुजरात व इतरही काही राज्यांत लाखो लोकांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला, इतरही उच्चशिक्षित लोकही बौद्ध धर्माकडे आकर्षित झाले. त्यांनी बौद्ध तत्त्वज्ञान, साहित्य व पाली भाषा यांच्या अभ्यासाला सुरुवात केली. आंबेडकरांनी बौद्ध धर्म स्वीकारल्याने भारतात बौद्ध धर्माचे पुनरुज्जीवन झाले. १९५६ नंतर दरवर्षी अखंडपणे हजारों-लाखोंच्या संख्येने लोक बौद्ध धर्म स्वीकारत आहेत. २००१ ते २०११ च्या जनगणनेवरून भारतातील अनुसूचित जातीमध्ये अत्यंत वेगाने वाढणारा धर्म म्हणजे बौद्ध धर्म होय. २०११ च्या जनगणनेनुसार, एकूण भारतीय बौद्धांत सुमारे १३% पूर्वीपासूनचे म्हणजेच पारंपारिक बौद्ध आहेत तर ८७% नवयानी बौद्ध किंवा नवबौद्ध आहेत. आणि देशातील जवळजवळ ९०% नवयानी बौद्ध हे महाराष्ट्र राज्यात आहेत.
दलित चळवळीचा उदय
आंबेडकरांच्या प्रयत्नांमुळे दलित चळवळीचा उदय झाला. सुरुवातीस केवळ महार लोकच या चळवळीत सहभागी झाले होते. शिक्षणप्रसाराबरोबरच इतर मागास जातीही आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाने प्रभावित झाल्या व त्यांनी त्यांच्या हक्कांसाठी चळवळी सुरू केल्या. दलित चळवळीला आज प्रामुख्याने आंबेडकरी चळवळ किंवा आंबेडकरवादी चळवळ म्हटले जाते.
लोकप्रिय संस्कृतीमध्ये
आंबेडकरांच्या जीवनावर व विचारांवर आधारित अनेक पुस्तके, गीते (भीमगीते), स्मारके अशा अनेक गोष्टींची निर्मिती झालेली आहे. आंबेडकरांच्या प्रेरणेतून देशाच्या प्रत्येक भाषेत आंबेडकरवादी निर्माण झाले आहेत. आंबेडकरांवर दरवर्षी अनेक संशोधक आणि साहित्यिक नवनवीन ग्रंथ लिहित असतात. विदेशातदेखील आंबेडकरी साहित्याची विशेष मागणी असून, आंबेडकरी साहित्याचा अनुवाद इंग्रजीत मोठ्या प्रमाणात होत आहे. सर्वत्र आंबेडकरांच्या ग्रंथांचा, प्रतिमांचा आणि आंबेडकरी साहित्यांचा प्रचंड खप होतो. दीक्षाभूमी आणि चैत्यभूमीवर तर दरवर्षी कोट्यवधी रूपयांची पुस्तके विकली जातात. शिक्षणापासून वंचित ठेवण्यात आलेल्या समाजात आंबेडकरांमुळे ज्ञानर्जनाची वृत्ती निर्माण झाली. आंबेडकरांच्या जीवनावर चरित्र लिहून त्यांच्या जीवनावर प्रकाश टाकण्याचे काम जवळपास ११० चरित्रकारांनी केले आहे. चरित्रकारांनी कथा, काव्य, कादंबरी, जातककथा, नाटक व चित्रमयकथा अशा अनेक रचनांमध्ये चरित्र लिहिल्याचे दिसून येते.
आंबेडकरांच्या महापरिनिर्वाणानंतर त्यांच्या तत्त्वज्ञानामुळे देशातील शोषित समाज जागृत होत आहे. आंबेडकरांनी भारतात बौद्ध धम्माचे पुनरूज्जीवन केले. ही घटना भारतातील बौद्ध धम्माचे इतिहासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. इतर देशांत विशेषतः बौद्ध राष्ट्रांत आंबेडकरांचे ग्रंथ मोठ्या प्रमाणात वाचले जात आहेत. महाराष्ट्र शासनाने प्रकाशित केलेल्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे या २४ खंडाच्या ग्रंथांना जगभरातून मोठी मागणी आहे. तैवान देशातील एक बौद्ध संस्था आंबेडकरांच्या धार्मिक ग्रंथांच्या जगातील विविध भाषेत लाखो प्रती प्रकाशित करून त्यांना मोफत वाटत असते.
भीमायन : एक्सपीरियन्सेस ऑफ अनटचेबिलिटी (भीमायन : अस्पृश्यतेचे अनुभव) हे आंबेडकरांचे एक ग्राफिक चरित्र आहे, ज्याला परधन-गोंड कलाकार, दुर्गाबाई व्याम, सुभाष व्याम, आणि लेखक श्रीविज्ञान नटराजन आणि एस. आनंद यांनी बनवले आहे. या पुस्तकात आंबेडकरांच्या लहानपणापासून ते प्रौढत्वापर्यंतच्या अस्पृश्यतेच्या अनुभवांना दर्शवण्यात आले आहे. सीएनएनने त्यास शीर्ष ५ प्रसिद्ध कॉमिक पुस्तकांपैकी एक म्हटले आहे.
आंबेडकरांचा अशोकचक्रांकित भीम ध्वज हा बौद्ध व दलित आंदोलनात आंबेडकरवाद्यांद्वारे वापण्यात येत असतो. या ध्वजाचा रंग निळा असून तो समतेचे व त्यागाचे प्रतिक मानला जातो. हा ध्वज भारतीय बौद्धांचा प्रतिकध्वज सुद्धा मानला जातो. अनेकदा या ध्वजावर 'जय भीम' शब्द लिहिलेले असतात. नवयान ही बौद्ध धर्माची एक संकल्पना आंबेडकरांनी तयार केली.
आंबेडकरांचा जन्मदिन हा आंबेडकर जयंती एक उत्सव म्हणून हा संपूर्ण भारतभर साजरा जातो, तर देशातील अनेक राज्यांत या दिवशी सार्वजनिक सुटी असते. जगातील अनेक देशांत सुद्धा दरवर्षी आंबेडकर जयंती साजरी होती. आंबेडकरांची पहिली सार्वजनिक जयंती आंबेडकरानुयायी सदाशिव रणपिसे यांनी १४ एप्रिल १९२८ रोजी पुण्यात साजरी केली होते. महाराष्ट्रात आंबेडकर जन्मदिन "ज्ञान दिवस" म्हणून साजरा केला जातो. अमेरिकेतील संयुक्त राष्ट्रसंघामध्ये सन २०१६, २०१७ व २०१८ या वर्षांमध्ये आंबेडकर जयंती साजरी झालेली आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाने आंबेडकरांचा 'वैश्विक प्रणेता" म्हणून गौरव केला आहे.
चित्रपट, मालिका आणि नाटके
आंबेडकर यांच्या जीवनावर व विचारांवर आधारित अनेक चित्रपटांची, दूरचित्रवाणी मालिकांची आणि नाटकांची निर्मिती करण्यात आलेली आहे. इसवी सन २००० मध्ये जब्बार पटेल यांनी इंग्रजी भाषेत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर चित्रपट दिग्दर्शित केला, ज्यात अभिनेता मामुट्टी हे मुख्य भूमिकेत होते. हा चित्रपट राष्ट्रीय फिल्म विकास महामंडळ आणि सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि सबलीकरण मंत्रालयाने प्रायोजित केला होता. या चित्रपटाला तीन राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले होते. श्याम बेनेगल यांनी दिग्दर्शित केलेल्या भारतीय संविधानाच्या निर्मितीवरील एक टीव्ही लघु-मालिका संविधान मध्ये आंबेडकरांची प्रमुख भूमिका सचिन खेडेकर यांनी साकारली होती. अरविंद गौर यांनी दिग्दर्शित केलेल्या आणि राजेशकुमार यांनी लिहिलेल्या आंबेडकर आणि गांधी नाटकात या दोन मान्यवर व्यक्तिमत्त्वांचा शोध घेतला गेला.
नाटके
आंबेडकर यांच्यावर विविध भाषेत असंख्य नाटके तयार केलेली आहेत.
बाह्य दुवे
* वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५६ मधील मृत्यू भीमराव वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील साहित्यिक वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती वर्ग:नवयान बौद्ध वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:बोधिसत्व वर्ग:बौद्ध तत्त्वज्ञ वर्ग:बौद्ध विद्वान वर्ग:बौद्ध लेखक वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक वर्ग:भारतीय बौद्ध वर्ग:भारतीय लेखक वर्ग:भारतीय तत्त्वज्ञ वर्ग:भारतीय इतिहाससंशोधक वर्ग:भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ वर्ग:भारतीय कायदामंत्री वर्ग:भारतीय वकील वर्ग:भारतीय मानववंशशास्त्रज्ञ वर्ग:भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ वर्ग:भारतीय समाजसुधारक वर्ग:भारतीय पत्रकार वर्ग:भारतीय संविधान वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य वर्ग:भारतीय राज्यशास्त्रज्ञ वर्ग:भारतीय कायदेपंडित वर्ग:भारतीय समाजशास्त्रज्ञ वर्ग:भारतीय नास्तिक वर्ग:द ग्रेटेस्ट इंडियन वर्ग:भारतीय आत्मचरित्रकार वर्ग:दलित नेते वर्ग:दलित राजकारणी वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी समाजसुधारक वर्ग:धर्मांतरित बौद्ध वर्ग:धर्मसुधारक वर्ग:बौद्ध संप्रदायांचे संस्थापक वर्ग:राज्यसभा सदस्य वर्ग:इंग्लिश भाषी भारतीय लेखक वर्ग:जातीविरोधी कार्यकर्ते वर्ग:मराठी समाजसेवक वर्ग:लंडन विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी
सायखेडा (वाशिम)
सायखेडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
खून पसीना
खून पसीना हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
पार्श्वभूमी
हा चित्रपट १९७७ साली प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाची निर्मिती बाबू मेहरा यांनी केली असून दिग्दर्शन राकेश कुमार यांनी केले आहे. या चित्रपटाची कथा राकेश कुमार व के. के. शुक्ला यांनी लिहिली असून संवाद कादर खान यांनी लिहिले आहेत. या चित्रपटात अमिताभ बच्चन, विनोद खन्ना, रेखा, निरुपा रॉय, असरानी, अरुणा इराणी, कादर खान यांच्या मुख्य भूमिका आहेत.
या चित्रपटातील गाणी आशा भोसले, किशोर कुमार व लता मंगेशकर यांनी गायली असून कल्याणजी-आनंदजी यांनी संगीतबद्ध केली आहेत. किशोर कुमारच्या आवाजातील 'खून पसीनेकी जो मिलेगी तो खायेंगे' हे गाणे प्रचंड गाजले.
कथानक
दोन चांगले मित्र (अमिताभ व विनोद खन्ना) वेगळे होतात व कादर खान या दोघांच्या परिवाराला संपवून टाकतो. हे दोन मित्र मोठे होतात व दोघे स्वतंत्रपणे गुन्हेगारीशी लढतात. शिवा/टायगर (अमिताभ बच्चन) हा स्वभावाने चांगला असून समाजामध्ये प्रिय असतो. तो आपल्या आईसोबत राहत असतो. शिवाचे रेखावर प्रेम असते व तिचेही शिवावर प्रेम असते. दोघेही लग्न करतात.
एके दिवशी एका निरपराध शेतकऱ्याची (असराणीची) हत्या होते. या हत्येसाठी शिवाला दोषी ठरवले जाते. त्याच्या आईच्या व पत्नीच्या सांगण्यावरून शिवा गाव सोडतो व दुसऱ्या गावात जाऊन प्रामाणिक व अहिंसक जीवन जगू लागतो.
असराणीच्या मृत्यूचा बदला घेण्याची जबाबदारी शेरावर सोपवली जाते. शेरा शिवाचा तपास लावतो. दोघांना कळते कि आपण हरवलेले मित्र आहोत. तसेच शिवा निर्दोष असल्याचेही शेराला कळते. मग दोघे एकत्र येऊन खलनायकाशी हाणामारी करतात व शेतकऱ्याच्या मृत्यूचा बदला घेतात.
उल्लेखनीय
अमिताभचे डायलॉग --
१) आज के बाद आप का कोई भी आदमी यहां नजर नही आना चाहिए; वरना ऐसी धुलाई कारुंगा कि
सात पुश्तोन तक आपकी औलाद गंजी पैदा होगी.
२) जिस दिन गरीब बगावत पर उतरता है; तो धनवान तो क्या उससे भगवान भी नहीं रोक सकता.
३) तेरा हुस्न मेरी ताकत, तेरी तेज मेरी हिम्मत; संगम से जो औलाद पैदा होगी, यूं समज औलाद नही
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
अर्काडिया लेक (रति अभिनेत्री)
अर्काडिया लेक ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
कराची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ तथा जीना आंतरराष्ट्रीय विमानतळ पाकिस्तानच्या कराची शहरातील विमानतळ आहे. हा पाकिस्तानमधील सगळ्यात मोठा विमानतळ आहे.
इतिहास
इ.स. १९४०च्या सुमारास या विमानतळाच्या जागी एक धावपट्टी व हॅंगर बांधले गेले. आर-१०१ या विमानाच्या जगप्रवासासाठी बांधल्या गेलेल्या तीन हॅंगरपैकी ते एक होते. हे विमान प्रवासात असताना फ्रान्समध्ये अपघातात नष्ट झाले व कराचीस कधीच आले नाही. १९६० च्या दशकात जनरल अयुब खानने हे हॅंगर पाडून टाकण्याचा हुकूम दिला.
इ.स. १९६०ते १९८० दरम्यान कराची विमानतळ जगातील महत्त्वाच्या विमानतळांपैकी एक होता. तेव्हा तेथे ब्रिटिश एरवेज, लुफ्तांसा, अलिटालिया, जाट एरवेज, एरोफ्लोत, फिलिपाइन एरलाइन्स, नायजेरिया एरलाइन्स, इथियोपियन एरलाइन्स, इजिप्त एर, ईस्ट आफ्रिकन एरवेज, केन्या एरवेज, येमेनिया, इराण एर, एर फ्रान्स, क्वांटास, केएलएम, पॅन ॲम, स्कॅंडिनेव्हियन एरलाइन्स, कुवैत एरवेज यांसह अनेक विमानकंपन्यांची उड्डाणे येत जात असत.
१९८० च्या दशकाच्या शेवटी आणि १९९० च्या दशकात यातील बऱ्याच कंपन्यांनी पाकिस्तानातील दहशतवादामुळे आपली सेवा बंद केली. मात्र, गेल्या काही वर्षांत, काही कंपन्या येथे हळूहळू परतत आहेत.
जीना आंतरराष्ट्रीय टर्मिनल
येथील टर्मिनलला १६ गेट आहेत. याशिवाय इतर १४ विमानांतून प्रवाशांची चढ-उतर करण्याची सुविधा आहे. येथून दरवर्षी ६० लाख प्रवासी ये-जा करतात. ही संख्या विमानतळाच्या क्षमतेच्या अंदाजे अर्धी आहे.
पीआयएचे मुख्यालय येथे असून एर ब्लू आणि शाहीन एरसह पाकिस्तानमधील जवळजवळ सगळ्या खाजगी विमान कंपन्यांची मुख्यालये सुद्धा येथेच आहेत.
देखभाल सुविधा
कराची विमानतळावर पीआयए, फिलिपाइन एरलाइन्स आणि टर्किश एरलाइन्सच्या विमानांची देखभाल करण्यासाठीची सुविधा आहे. येथे एकाच वेळी दोन बोईंग ७४७ आणि एक बोईंग ७३७ प्रकारच्या विमानांची देखभाल होऊ शकते. २००६पासून येथे बोईंग ७७७ प्रकारच्या विमानांची देखभाल करण्याची सुविधाही झाली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:कराची वर्ग:पाकिस्तानमधील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ वर्ग:एक ही संदर्भ नसलेले लेख
आनंदीबेन पटेल
आनंदीबेन पटेल (गुजराती: આનંદીબેન પટેલ, २१ नोव्हेंबर १९४१) ह्या  भारतीय जनता पक्षाच्या गुजरातमधील वरिष्ठ राजकारणी व गुजरातच्या माजी मुख्यमंत्री आहेत. त्या गुजरातच्या पहिल्या महिला मुख्यमंत्री तसेच गुजरात विधानसभेवर सलग चार वेळा निवडून येणाऱ्या एकमेव महिला आहेत. त्या नरेंद्र मोदींच्या राज्य सरकारमध्ये अनेक वर्षे शिक्षणमंत्री होत्या. मोदी यांच्या मंत्रिमंडळात असताना त्यांनी शिक्षण मंत्री म्हणून महिला साक्षरतेसह अनेक महत्त्वाकांक्षी योजना यशस्वी करून दाखविल्या आहेत.
१९८७मध्ये सरदार सरोवरात बुडत असलेल्या दोन मुलींना स्वतःच्या जिवाची पर्वा न करता वाचवण्याचे धाडस आनंदीबेन यांनी दाखवले होते. अनेक पारितोषिके मिळविलेल्या आदर्श शिक्षिका, शिस्तबद्ध प्रशासक, धाडसी महिला, धडाडीच्या मंत्री अशी ख्याती आहे. शिक्षकांच्या नियुक्त्या आणि बदल्यांसाठी त्यांनी घालून दिलेली व्यवस्था राज्यात कौतुकास्पद ठरली. अन्यथा बदल्या आणि बढत्या म्हणजे भ्रष्टाचाराचे कुरणच होते. मात्र, स्वतः शिक्षिका म्हणून काम केलेल्या आनंदीबेन यांनी प्रशासनाला चांगला धडा घालून दिला. त्या स्वतः काटकसरी आहेत. राज्यभर अविश्रांत प्रवास करून त्या सरकारी योजनांची, प्रकल्पांची प्रत्यक्ष पाहणी करतात. नरेंद्र मोदी जेव्हा लोकसभा निवडणुकीच्या प्रचारात सक्रिय होते, तेव्हा गुजरातची धुरा आनंदीबेन याच सांभाळत होत्या, त्यामुळे त्याच मोदींची जागा घेतील, अशी अटकळ बांधली जात होती.
आनंदीबेन यांची १९९२मध्ये पक्षाने त्यांना राज्यसभेची खासदारकी दिली. १९९८मध्ये त्या विधानसभेची निवडणूक जिंकून केशुभाई पटेल यांच्या मंत्रिमंडळात मंत्री झाल्या.
२०१४ लोकसभा निवडणुकांमध्ये भाजपला मोठे यश मिळाल्यानंतर नरेंद्र मोदी भारताचे पंतप्रधान बनले. त्यांच्या जागेवर गुजरातमधील सर्वात वरिष्ठ नेत्या म्हणून आनंदीबेन पटेलांची मुख्यमंत्रीपदावर निवड करण्यात आली. २ वर्षे सत्तेवर राहिल्यानंतर राज्यातील काही महत्त्वाच्या घटना हाताळण्यात अपयश आल्याच्या कारणावरून पटेल ह्यांनी २०१६ मध्ये मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा दिला. पक्षाने त्यांच्या जागी विजय रूपाणी ह्यांची निवड केली व ७ ऑगस्ट २०१६ रोजी रूपाणींनी पदाची शपथ घेतली.
बाह्य दुवे
वर्ग:गुजरातचे मुख्यमंत्री वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:राज्यसभा सदस्य वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
युएफा यूरो २०१२ गट क
युएफा यूरो २०१२ मध्ये गट कचे सामने १० जुन २०१२ ते १८ जुन २०१२ पर्यंत खेळवले जातील. गट क मध्ये, , आणि  आहेत.
गुणांकन
सर्व वेळा स्थानिक वेळेनुसार (यूटीसी +२)
गट क गोल
ठळक अक्षरातील खेळाडू बाद फेरी खेळतील.
गट क शिस्तभंग माहिती
ठळक अक्षरातील खेळाडूंचा संघ बाद फेरी साठी पात्र.
वर्ग:युएफा यूरो २०१२
पूर्वांचल द्रुतगतीमार्ग
पूर्वांचल द्रुतगतीमार्ग हा उत्तर प्रदेश राज्यामधील एक द्रुतगती मार्ग आहे. सुमारे ३४१ किमी लांबीचा हा सहा पदरी द्रुतगतीमार्ग उत्तर प्रदेशची राजधानी लखनौला पूर्वांचल भागासोबत जोडतो. १० ऑक्टोबर २०१८ रोजी ह्या मार्गाचे बांधकाम सुरू झाले व १६ नोव्हेंबर २०२१ रोजी हा मार्ग वाहतूकीस खुला करण्यात आला.
ह्या द्रुतगतीमार्गाचे वैशिष्ट्य असे की ह्या मार्गावर सुलतानपूर जिल्ह्यातील कुरेभर गावाजवळ ३.२ किमी लांबीची धावपट्टी बांधण्यात आली आहे जिचा वापर विमाने उतरवण्यासाठी केला जाऊ शकतो. ह्या महामार्गाला गोरखपूर शहरासोबत जोडणाऱ्या ९१ किमी लांबीच्या गोरखपूर जोड द्रुतगतीमार्गाचे बांधकाम प्रगतीपथावर आहे. तसेच भविष्यात ह्या महामार्गाद्वारे लखनौ ते पाटणा दरम्यान जलदगती वाहतूक सुलभ होईल. त्याचबरोबर आग्रा–लखनौ द्रुतगतीमार्ग व यमुना द्रुतगतीमार्ग वापरून पाटणा ते दिल्ली जलद वाहतूकीस चालना मिळेल असा प्रशासनाचा अंदाज आहे.
हेही पहा
वर्ग:भारतातील द्रुतगतीमार्ग वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील वाहतूक
डॉन मॅकरे
डॉनाल्ड अलेक्झांडर नोएल डॉन मॅकरे (२५ डिसेंबर, १९१४:क्राइस्टचर्च, न्यू झीलंड - १० ऑगस्ट, १९८६:क्राइस्टचर्च, न्यू झीलंड) हा undefinedकडून १९४६ मध्ये १ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाराष्ट्रातील खासदारांची यादी
या लेखात महाराष्ट्राचे आत्तापर्यंत भारतीय संसदेत प्रतिनिधित्व केलेल्या सगळ्या खासदारांची नावे आहेत. (इंग्रजीतून नावांचे मराठीत भाषांतर करतांना काही चुका झाल्या असण्याचा संभव आहे.ते दुरुस्त करण्यात कृपया मदत करा ही विनंती.)
परवरिश (चित्रपट)
परवरीश हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७७ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
व्हर्जिन मोबाईल
व्हर्जिन मोबाइल ही बिनतारी संदेशवहनसेवा पुरविणारी बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे. या कंपनीचे नाव आठ स्वतंत्र कंपन्या दहा देशांत वापरतात. ह्यांत ऑस्ट्रेलिया, कोलंबिया, कॅनडा, चिली, दक्षिण आफ्रिका, पोलंड, फ्रान्स, भारत, मेक्सिको, सौदी अरेबिया आणि युनायटेड किंग्डम यांचा समावेश होतो. सिंगापूर आणि कतार मधील व्हर्जिन मोबाइलची सेवा आता बंद झाली आहे.
वर्ग:भारतातील भ्रमणध्वनिसेवा प्रदानकर्ते वर्ग:बहुराष्ट्रीय कंपन्या
एस्टोनिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
फुटबॉल
हावी मार्टीनेझ
वर्ग:स्पेनचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उभाडे
उभाडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
संतोष मोहन देव
संतोष मोहन देव (एप्रिल १,१९३४-ऑगस्ट २,२०१७) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते.ते इ.स. १९८०,इ.स. १९८४,इ.स. १९९६,इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आसाम राज्यातील सिल्चर लोकसभा मतदारसंघातून तर इ.स. १९८९ आणि इ.स. १९९१च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये त्रिपुरा राज्यातील पश्चिम त्रिपुरा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. ते इ.स. २००५ ते इ.स. २००९ या काळात मनमोहन सिंह सरकारमध्ये उद्योगमंत्री होते.त्यांचा इ.स. २००९च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये भाजपच्या कबींद्र पुरकायस्थ यांनी पराभव केला.
बॅम्बी वूड्स
बॅम्बी वूड्स (इ.स. १९५५ - ही एक रतिअभिनेत्री आहे. हिने डेबी डझ डॅलस या सुरुवातीच्या काळातील रतिचित्रात भूमिका केली होती. आजतगायत हिचे खरे नाव कोणालाही कळलेले नाही.
संतोष मोहन देव
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:भारतीय उद्योगमंत्री वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:सिल्चरचे खासदार वर्ग:पश्चिम त्रिपुराचे खासदार वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
बॅम्बी वूड्स
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शेळगाव (वाशिम)
शेळगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
सेंट किट्स आणि नेव्हिस
बाह्य दुवे
वर्ग:कॅरिबियन
१ (संख्या)
१ - एक    ही पहिली  नैसर्गिक संख्या आहे, ती ०  नंतरची आणि  २  पूर्वीची पूर्णांक संख्या आहे. इंग्रजीत: 1 - one. एक, एकक, एकता, एकरुप,....
गुणधर्म
१ ही मूळ पण नाही आणि संयुक्त पण नाही.
वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर
भारतीय संस्कृतीत
हे सुद्धा पहा
वर्ग: पूर्णांक संख्या वर्ग: संख्या
गॉर्डन रोव
चार्ल्स गॉर्डन रोव (३० जून, १९१५:ग्लासगो, स्कॉटलंड - ९ जून, १९९५:न्यू झीलंड) हा undefinedकडून १९४६ मध्ये १ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नांदगाव (शहापूर)
नांदगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
वोडाफोन (भारत)
व्होडाफोन एसार भारतातील भ्रमणध्वनी सेवा कंपनी आहे.
वर्ग:भारतातील भ्रमणध्वनिसेवा प्रदानकर्ते वर्ग:भारतातील दूरध्वनी सेवा प्रदानकर्ते
लिओ सहावा, बायझेन्टाईन सम्राट
लिओ ०६ वर्ग:बायझेंटाईन सम्राट वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. ८६६ मधील जन्म
बॉडिल जोएन्सेन
बॉडिल जोएन्सेन ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
एडवर्ड हीथ
सर एडवर्ड हीथ (इंग्लिश: Edward Richard George Heath) (जुलै ९, १९१६ - जुलै १७, २००५) हा १९७० ते १९७४ सालांदरम्यान युनायटेड किंग्डमाचा पंतप्रधान राहिलेला हुजूर पक्षीय राजकारणी होता. हीथ १९६५ ते १९७५ सालांदरम्यान हुजूर पक्षाचा पक्षनेता होता. हीथ पंतप्रधानपदी निवडले जाण्याची घटना हुजूर पक्षाच्या राजकारणाला कलाटणी देणाऱ्या घटनांपैकी एक मानली जाते, कारण हॅरोल्ड मॅकमिलन, ऍलेक डग्ल्स-होम इत्यादी उमराव मंडळींच्या नेतृत्वाची परंपरा लोपून हीथ व मार्गारेट थॅचर यांच्यासारख्या केवळ गुणवत्तेच्या बळावर राजकारणात पुढे आलेल्या नेत्यांची सद्दी सुरू झाली.
बाह्य दुवे
वर्ग:युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान
बेशरम (हिंदी चित्रपट)
बेशरम हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
लूप मोबाईल
लूप मोबाइल तथा बीपीएल मोबाइल ही भारतातील भ्रमणध्वनिसेवा कंपनी होती. २०१४मध्ये भारती एरटेलने ही कंपनी ७ अब्ज रुपयांना विकत घेतली.
वर्ग:भारतातील भ्रमणध्वनिसेवा प्रदानकर्ते
उज्जैन विभाग
मध्यप्रदेशातील दहा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.
जिल्हे
या विभागात हे जिल्हे येतात.
मुख्यालय
या विभागाचे मुख्यालय उज्जैन येथे आहे. सध्याचे उज्जैन विभागाचे विभागीय आयुक्त टी. धर्माराव आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील विभाग
जम्मू तावी रेल्वे स्थानक
जम्मू तावी रेल्वे स्थानक हे भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील जम्मू ह्या शहरामधील एक महत्त्वाचे रेल्वे स्थानक आहे. उत्तर रेल्वेच्या फिरोजपूर विभागाच्या अखत्यारीत येणारे जम्मू तावी हे राज्यामधील सर्वात मोठे स्थानक असून येथून दिल्ली व दिल्लीच्या दक्षिणेकडील अनेक मोठ्या शहरांसाठी गाड्या सुटतात. वैष्णोदेवीला जाणाऱ्या यत्रिकांसाठी कटरा येथे २०१४ साली श्री माता वैष्णोदेवी कटरा रेल्वे स्थानक हे स्थानक खुले करण्यात आले. ह्यामुळे जम्मूपर्यंत धावणाऱ्या अनेक गाड्या कटरापर्यंत वाढवण्यात आल्या आहेत.
काश्मीर रेल्वे चालू झाल्यानंतर जम्मू तावी स्थानकाचे महत्त्व वाढले आहे. श्रीनगर मार्गे बारामुल्ला ते जम्मू ह्या मार्गावरील जम्मू तावी हे अखेरचे स्थानक असेल.
महत्त्वाच्या गाड्या
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील रेल्वे स्थानके
व्हेर्डुन स्कॉट
व्हेर्डुन जॉन स्कॉट (३१ जुलै, १९१६:ऑकलंड, न्यू झीलंड - २ ऑगस्ट, १९८०:ऑकलंड, न्यू झीलंड) हा undefinedकडून १९४६ ते १९५२ दरम्यान १० कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:न्यू झीलंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हेसुस नवास
वर्ग:स्पेनचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रेड हॉयल
फ्रेड हॉयल (इंग्रजी: Fred Hoyle, २५ जून, इ.स. १९१५ – २० ऑगस्ट, इ.स. २००१) हे एक ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ व गणितज्ञ होते. जयंत नारळीकर यांनी डॉक्टरेट घेताना यांचेच मार्गदर्शन घेतले होते. त्यांचा हॉयल -नारळीकर सिद्धांत प्रसिद्ध आहे.
वर्ग:ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ वर्ग:कलिंग पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
इथियोपिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
इथियोपिया फुटबॉल संघ (फिफा संकेत: ETH) हा पूर्व आफ्रिकामधील इथियोपिया देशाचा राष्ट्रीय पुरुष फुटबॉल संघ आहे. आफ्रिकेमधील सी.ए.एफ.चा सदस्य असलेला इथियोपिया सध्या फिफाच्या जागतिक क्रमवारीमध्ये ८४व्या स्थानावर आहे. आजवर इथियोपिया एकाही फिफा विश्वचषक तसेच फिफा कॉन्फेडरेशन्स चषक स्पर्धांसाठी पात्र ठरला नाही. इथियोपियाने १९६२ सालचा आफ्रिकन देशांचा चषक जिंकला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:इथियोपियामधील खेळ वर्ग:आफ्रिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
मुरांबी (इगतपुरी)
मुरांबी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २०५० मि.मी.पर्यंत असते.
शेळुबुद्रुक
शेळुबुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
मुरांबी (इगतपुरी)
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
शेळुबुद्रुक
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
भारतामधील शहरांची यादी
खालील यादीमध्ये भारत देशातील सर्वाधिक लोकसंख्येची शहरे दर्शवली आहेत. ह्या यादीतील लोकसंख्येचे आकडे २०११ भारतीय जनगणनेमधून घेण्यात आले आहेत.
यादी
स्रोत:
टीप: २०११ लोकसंख्येच्या आकड्यांमध्ये केवळ शहरी लोकसंख्या धरण्यात आली असून महानगरांचा समावेश करण्यात आला नाही.
टीपा
<references group="N"/>
वर्ग:शहरांच्या याद्या वर्ग:याद्या
ब्रिजिट लहाइए
ब्रिगिट लहाइए (१२ ऑक्टोबर, इ.स. १९५५:तूरकॉइंग, फ्रांस - ) ही एक फ्रेंच रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:फ्रेंच रतिअभिनेत्री
अलेक्सिस पिरॉन
हा एक फ्रेंच लेखक होता.
पिरॉन, ऍलेक्सिस वर्ग:फक्त चित्र असलेली पाने वर्ग:इ.स. १६८९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७७३ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्वाल्हेर विभाग
मध्यप्रदेशातील दहा प्रशासकीय विभागांपैकी एक आहे.
जिल्हे
या विभागात खालील जिल्हे येतात.
मुख्यालय
या विभागाचे मुख्यालय ग्वाल्हेर येथे आहे. ग्वाल्हेर विभागाचे सध्याचे आयुक्त श्री एस.बी.सिंह आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील विभाग
एअरसेल
एअरसेल ही भारतातील भ्रमणध्वनिसेवा पुरवणारी एक कंपनी आहे.
वर्ग:भारतातील भ्रमणध्वनिसेवा प्रदानकर्ते वर्ग:भारतातील दूरध्वनी सेवा प्रदानकर्ते
१९९७ पेप्सी स्वातंत्र्य चषक
मे १९९७ मध्ये भारताच्या ५०व्या स्वतंत्रता दिवसाच्या स्मरणार्थ पेप्सी इंडिपेंडन्स चषक, १९९७ ही एकदिवसीय चौकोनी मालिका आयोजित केली गेली होती. मालिकेत यजमान भारतासह, न्यू झीलंड पाकिस्तान आणि  श्रीलंका हे संघ सहभागी झाले होते. श्रीलंकेने बेस्ट-ऑफ-थ्री अंतिम सामन्यात पाकिस्तानला हरवून स्पर्धेचे विजेतेपद मिळवले.
=साखळी सामने=
=अंतिम सामने=
=संदर्भ आणि नोंदी=
वर्ग:इ.स. १९९७ मधील खेळ वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे भारतीय दौरे
नागार्जुन सागर धरण
नागार्जुनसागर(तेलंगणा ,आंध्रप्रदेश भारत ) हे कृष्णा नदीवरचे धरण आहे.नागार्जुन सागराचे एकूण २६ दरवाजे आहेत आणि एक दरवाजा ४५ फु उंच व  ४२ फूट रुंद आहेत. या धरणास बांधण्यास १३२.३२ कोटी रू. इतका खर्च झाला आहे.
धरण बांधते वेळी हे काम ७०,००० पेक्षा अधिक लोकांनी पूर्ण केले आहे आणि ते १९७२ मध्ये पूर्ण झाले होते. नागार्जुन सागर या धरणाचा विस्तार हा २८५ चौ.किमी इतका आहे. या धरणाची खोल पायापासूनची उंची ही ४९० फूट इतकी आहे.
वर्ग:भारतातील धरणे
नारायणगाव (शहापूर)
नारायणगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
दिएगो बेनाग्लियो
वर्ग:स्वित्झर्लंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कॅथे ड्रॅगन
हॉंगकॉंग ड्रॅगनएर एरलाईन्स लिमिटेड ही हॉंग कॉंगस्थित आंतरराष्ट्रीय विमानवाहतूक कंपनी आहे. ही कंपनी कॅथे ड्रॅगन नावाने धंदा करते. या कंपनीचे पूर्वीचे नाव ड्रॅगनएर होते संपूर्णपणे कॅथे पॅसिफिकच्या मालकी असलेल्या कॅथे ड्रॅगनचे कॉर्पोरेट मुख्यालय कॅथे ड्रॅगन हाऊस आणि मुख्य केंद्र हॉंग कॉंग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथे आहे. ३० ऑक्टोबर २०१३ च्या माहितीनुसार ही विमानकंपनी आशियातील ४४ शहरे आणि १३ देशांमध्ये प्रवासी सेवा पुरवित आहे. तसेच कंपनीची ३ मित्रकंपन्यांद्वारे इतर मार्गांवर सेवा देते. कॅथे ड्रॅगनकडे एरबसच्या ४१ विमानांचा ताफा आहे, ज्यात ए-३२०, ए-३२१, ए-३३० आणि बोईंगच्या ७४७ (कार्गो) विमानांचा समावेश आहे. कॅथे ड्रॅगन ही वन वर्ल्ड विमानसंघाची संलग्न सदस्य आहे. या कंपनीची स्थापना २४ मे, १९८५ रोजी चाओ कुआंग पीउ यांनी केली. ते सध्या कंपनीचे मानद अध्यक्ष आहेत. जुलै १९८५ मध्ये हवाई वाहतुकीचे प्रमाणपत्र मिळाल्यावर कंपनीने पहिल्यांदा कोटा किनाबलु, मलेशिया या शहराला पहिले उड्डाण केले. २०१० पर्यंत ड्रॅगनएर आणि तिची मुख्य कंपनी कॅथे पॅसिफिकच्या मिळून १,३८,००० उड्डाणे, जवळपास २ कोटी ७० लाख प्रवाशांची आणि १.८ अब्ज कि.ग्रॅ. पेक्षा जास्त मालाची वाहतूक झालेली होती.
सुरुवातीचा काळ
विमान कंपनीची स्थापना हॉंगकॉंगमध्ये २४मे १९८५ रोजी कुआंग पिउ चाओ, जे सध्याचे मानद अध्यक्ष आहेत; यांच्या पुढाकाराने हॉंगकॉंग-मकाऊ इंटरनॅशनल इन्व्हेस्टमेंट कंपनीची उपकंपनी म्हणून झाली होती. जुलै,१९८५ मध्ये हॉंगकॉंग सरकारकडून हवाई वाहतूक प्रमाणपत्र मिळाल्यावर, बोईंग ७३७-२०० सह काई टाक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ते मलेशियामधील कोटा किनाबलु आंतरराष्ट्रीय विमानतळपर्यंतच्या सेवेसह कंपनी कार्यरत झाली. १९८६ मध्ये फूकेट, थायलंड तसेच मेनलॅंड चायना मधील ६ दुय्यम दर्जाच्या शहरांमध्ये कंपनीची नियमितपणे चार्टर तत्त्वावर सेवा सुरू झाली. १९८७ साली कंपनीने, आंतरराष्ट्रीय हवाई वाहतूक संघटनेची सदस्य असणारी पहिली हॉंगकॉंग स्थित कंपनी होण्याचा मान मिळविला.
गेल्या ४० वर्षात हॉंगकॉंगची सगळ्यात मोठी विमानकंपनी, कॅथे पॅसिफिक साठी ड्रॅगनएर पहिली स्थानिक प्रतिस्पर्धी कंपनी होती; आणि तेव्हापासूनच कॅथे पॅसिफिकने, ड्रॅगनएरचे फ्लाईट स्लॉटस ब्लॉक करण्यासाठी निकराचे प्रयत्न केले. जानेवारी १९८७ मध्ये कंपनीने दोन लांब पल्ल्याचे McDonnell Douglas MD-11 विमाने घेऊन विस्तार केला. नंतर हॉंगकॉंगच्या हवाई वाहतूक लायसेन्सिंग ऑथोरिटीच्या समोर झालेल्या सुनावणीनंतर हॉंगकॉंगच्या सरकारने एक मार्ग एक कंपनी हे धोरण लागू केले. जे कि २००१ पर्यंत लागू होते. कंपनीला स्पर्धेत टिकून राहण्यासाठी प्रभावशील मार्ग मिळत नव्हते. कंपनीसाठी सगळ्यात नुकसानदायक बाब ही होती कि, हॉंगकॉंगचे तेव्हाचे आर्थिक सचिव सर जॉन ब्रेम्रीज, हे कॅथे पॅसिफिकचे माजी अध्यक्ष होते. नंतर काही काळाने कॅथे पॅसिफिकने जगातील इतर भागातील बाजारपेठ मिळवण्यावर लक्ष केंद्रित केले व अविकसित मेनलॅंड चायना ड्रॅगनएरसाठी सोडून दिला. कमी फायदेशीर मार्ग स्वीकारणे भाग पडल्यामुळे कंपनीने मेनलॅंड वर लक्ष केंद्रित केले.
जानेवारी १९९० मध्ये कॅथे पॅसिफिक, स्वायर ग्रुप आणि CITIC पॅसिफिकने कंपनीचे ८९% शेअर्स घेतले, ज्यात CITIC पॅसिफिकचा हिस्सा ३८% होता; त्याचवेळी कंपनीचे अध्यक्ष कुआंग पिउ चाओ ह्यांच्या परिवाराचा हिस्सा २२% वरून ६% झाला. मालकीत बदल झाल्याच्या परिणामास्तव कॅथे पॅसिफिकचे दोन मार्ग बीजिंग आणि शांघाय हे ड्रॅगनएरला मिळाले. तसेच Lockheed L-1011 TriStar भाडेतत्त्वावर मिळाले. मार्च १९९३ मध्ये कंपनीच्या विमान ताफ्यात पहिले एरबस A-३२० सामील झाले आणि डिसेंबर पर्यंत त्यांच्याकडे एकूण ६ A-३२० विमाने होती.
२८ सप्टेंबर २००६ रोजी, कॅथे पॅसिफिक, स्वायर ग्रुप, CITIC पॅसिफिक, एर चायना, आणि चायना राष्ट्रीय विमानचालन महामंडळ गट यांच्यात झालेल्या शेअर्सच्या पुनर्गठन नंतर, ड्रॅगनएर ही कॅथे पॅसिफिकची संपूर्ण मालकी असलेली उपकंपनी झाली.
जानेवारी २०१६ मध्ये, कॅथे पॅसिफिकने ड्रॅगनएरचे नाव बदलून कॅथे ड्रॅगन करीत असल्याचे घोषित केले. कॅथे ड्रॅगन हे नाव २१ नोव्हेंबर २०१६ पासून कार्यरत झाले.
संदर्भ
वर्ग:हाँग काँगमधील विमानवाहतूक कंपन्या
तडाको उराता
तडाको उराता (宇良田唯子) या एक जपानी वैद्य (डॉक्टर) होत्या. त्यांनी डोळा व त्याला होणाऱ्या रोगांचा अभ्यास जर्मनी मध्ये केला होता. त्यांचा जन्म ३ मे १८७३ रोजी झाला होता. त्यांचा मृत्यु १८ जून १९३६ रोजी झाला. त्या आणि त्यांचा नवरा मिळून १९१२ ते १९३२ या काळात चीनमधील त्यांजिन येथे क्लिनिक चालवत होते.
प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण
उराता यांचा जन्म उशिबुका (सध्याचे अमाकुसा शहराचा भाग) येथे झाला होता, त्या लेखक आणि व्यापारी उराता गेन्शो यांच्या मुलगी आहेत. त्यांनी कुमामोटो येथे फार्मासिस्ट म्हणून प्रशिक्षण घेतले. त्यानंतर १८९९ मध्ये टोकियो येथे वैद्यकीय परवाना मिळवला. त्यांनी किटासाटो शिबासाबुरोच्या इन्स्टिट्यूट फॉर स्टडी ऑफ इन्फेक्शियस डिसीजमध्ये संसर्गजन्य रोगांचा अभ्यास केला. स.न. १९०३ मध्ये त्यांनी नेत्ररोगशास्त्रात पुढील शिक्षण घेण्यासाठी त्या जर्मनीला गेल्या. परदेशात प्रगत पदवी मिळवणाऱ्या जपानी महिलांच्या पहिल्या गटांपैकी त्या एक होत्या.
उराता यांनी नवजात गोनोकोकल नेत्रश्लेष्मलाशोथ प्रतिबंधक प्रबंधासह स.न. १९०५ मध्ये मारबर्ग विद्यापीठात डॉक्टरेट पदवी मिळवली. त्यांचे डिसर्टेशन संशोधन "प्रायोगिक संशोधन उबर" हा लेख "सो कॉल्ड क्रेडस् ड्रॉप" नावाने प्रकाशित झाला होता. स.न. २०१६ मध्ये हेल्मुट सीस यांनी नमूद केले, "उराता ही केवळ पहिली महिला जपानीच नव्हती, तर मारबर्ग विद्यापीठात वैद्यकीय डॉक्टरची पदवी मिळवणारी पहिली महिला देखील होती." हा मैलाचा दगड आंतरराष्ट्रीय स्तरावर व्यावसायिक जर्नल्स आणि दैनिक वर्तमानपत्रांमध्ये नोंदवला गेला.
कारकीर्द
उराता १९०६ मध्ये जपानला परतल्या. त्यानंतर त्यांनी टोकियोमध्ये नेत्ररोगशास्त्रात प्रॅक्टिस सुरू केली. नंतर त्यांनी त्यांचा नवऱ्याबरोबर टिॅंजिन, चीन भागात एक दवाखाना १९१२ पासून १९३२ पर्यंत चालवला. त्या जपानी वुमेन्स मेडिकल असोसिएशनच्या अधिकारी होत्या. त्यांना जपानी सरकारकडून मेडिसिनच्या प्राध्यापकाची मानद पदवी बहाल केली होती.
वैयक्तिक जीवन आणि वारसा
उरता यांचे तरुणीपणीच लग्न झाले होते. परंतु त्यांचे शिकण्यासाठी लग्न तोडले. त्यांनी १९११ मध्ये नाकामुरा त्सुनेसाबुरो या सहकारी डॉक्टरशी लग्न केले. स.न. १९३६ मध्ये टोकियोमध्ये नाकामुरा त्सुनेसाबुरो मरण पावले. १९९२ मध्ये त्यांना कुमामोटो प्रीफेक्चरसाठी "पर्सन ऑफ कल्चरल मेरिट" पदवी बहाल करण्यात आली. त्यांच्या मुळ गावी उराता यांचे स्मारक आहे.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९३६ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १८७३ मधील जन्म वर्ग:जपानी महिला चिकित्सक वर्ग:मारबर्ग विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी वर्ग:कुमामोटो येथील लोक वर्ग:जपानी नेत्रतज्ज्ञ वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जागतिक व्यापार संघटना
जागतिक व्यापार संघटना ही एक आंतरराष्ट्रीय संघटना जगामधील देशांदरम्यान होणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर देखरेखीचे काम करते. सदस्य राष्ट्रांमधील वाणिज्याला चालना देणे, तंट्यांचे निवारण करणे इत्यादी जागतिक व्यापार संघटनेची प्रमुख कामे आहेत.जकाती व व्यापारासंबंधीचा सर्वसाधारण करार विकसित देशांचे हितसंबंध टिकविणारा असल्यामुळे विकसनशील देशानी अनेकवेळा आंतरराष्ट्रीय व्यापारी संघटना स्थापन करण्याचा प्रयत्न केला, मात्र विकसित देशानी ते सर्व प्रयत्न हाणून पाडले. संयुक्त राष्ट्रसंघाने १९६३ मध्ये संस्थात्मक रचना उभारण्यासाठी एक समिती स्थापन केली होती .या समितीच्या सल्ल्यानुसार १९६४ मध्ये यु एन सी टी ए डी ( युनायटेड नेशन कॉन्फरन्स ऑन ट्रेड आणि डेव्हलपमेंट ) संस्था उभारण्यात आली  उरुग्वे राउंडच्या मर्राकेश करारानुसार १ जानेवारी १९९५ला जागतिक व्यापार संघटनेची स्थापना करण्यात आली 29 जुलै २०१६ अखेर  भारतासह जगातील १६४ देश ह्या संघटनेचे सदस्य होते .तर २५ देशांनी सदस्यत्व मिळवण्यासाठी उत्सुकता दाखवली आहे. सध्या १४ देश डब्ल्यू.टी.ओ.चे सदस्य किंवा निरिक्षक नाहीत.
आंतरराष्ट्रीय व्यापराच्या वाटाघाटींसाठी व्यासपीठ उपलब्ध करणे, आंतरराष्टीय व्यापार वृद्धीगंत करणे ,व्यापार विषयक मतभेद हाताळणे , राष्ट्रांच्या व्यापार धोरणांवर देखरेख ठेवणे , विकसनशील देशांसाठी तांत्रिक सहाय्य व प्रशिक्षण उपलब्ध करून देणे. अशी अनेक कार्ये या संघटनेद्वारे केली जातात .जकाती व व्यापारासंबंधीचा सर्वसाधारण करार हा तात्पुरत्या स्वरूपाचा होता, जागतिक व्यापार संघटना मात्र सदस्य देशानी मान्य केलेली कायमस्वरूपी संघटना आहे दुसरी महत्त्वाची बाब म्हणजे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी , जागतिक बँक या संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या संलग्न संस्था आहेत , जागतिक व्यापार संघटना मात्र एक स्वतंत्र संस्था आहे.
रचना
जागतिक व्यापार संघटनेअंतर्गत एक साधारण परिषद कार्यरत असते ,या  परिषदेत प्रत्येक सदस्य देशाचा एक प्रतिनिधी असतो ,साधारणतः दर महिन्यात परिषदेची एक बैठक भरते. जागतिक व्यापार संघटनेची मंत्रीस्तरीय परिषद ही अंतिम निर्णय घेणारी परिषद असते, साधारणतः दर २ वर्षांनी भरत असते.
१)सिंगापूर परिषद - ९ ते १३ डिसेंबर १९९६ दरम्यान जागतिक व्यापार संघटनेची पहिली मंत्रीस्तरीय परिषद सिंगापूर येथे पार पडली. सिंगापूर परिषदेत विकसित आणि विकसनशील देशामध्ये जोरदार वाद निर्माण झाले .वादाचे प्रमुख दोन मुद्दे होते, एक म्हणजे सामाजिक परिच्छेद आणि दुसरा म्हणजे सिंगापूर मुद्दे
२) जिनीव्हा परिषद - १८ ते २० मे १९९८ दरम्यान जिनिव्हा येथे दुसरी मंत्रीस्तरीय परिषद पार पडली गॅट कराराला ५० वर्षे झाल्याबद्दल विशेष सभा घेण्यात आली, उरुग्वे राउंडमधील करार तसेच सिंगापूर मुद्द्यावर चर्चा करण्यात आली
३) सिएटल परिषद -१९९९
प्रचंड निर्दशने आणि विरोधामुळे जागतिक व्यापार संघटनेची सिएटल परिषद गाजली, जागतिक व्यापार संघटनेमुळे मानव विकास व पर्यावरणावर गंभीर परिणाम होणार असल्याचे या निदर्शकांचे म्हणणे होते.
४) दोहा परिषद - ९ ते १४ नोव्हेंबर २००१ दरम्यान दोहा येथे चौथी मंत्रीस्तरीय परिषद भरली,जागतिक व्यापार उदारीकरणासाठी आगामी करारांचा २१ विषयांचा व्दितीय संच तयार करण्यासाठी परिषदेत महत्त्वाची पाऊले उचललेली गेली
उद्दिष्टे
१) आंतरराष्ट्रीय व्यापार वृद्धिंगत करणे.
२) रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणे.
३) लोकांचे राहणीमान उंचावणे.
४) विकसनशील देशांना विकासासाठी साहाय्य करणे.
५) पर्यावरण संवर्धन करणे.
६) देशा-देशांमधील व्यापार खुला करणे.
७) जगभरातील व्यापाराचे रीतसर बहुपक्षीय यंत्रणेच्या माध्यमातून नियमन करणे.
८) राष्ट्रीय व्यापार धोरणावर देखरेख ठेवणे.
९) आंतरराष्ट्रीय व्यापारातील जकाती/प्रशुल्क आणि इतर निर्बंध कमी करणे, त्यासाठी आचारसंहिता तयार करणे
जागतिक व्यापार संघटनेचे प्रमुख संचालक
जागतिक व्यापार संघटनेचे प्रमुख संचालक पुढील कोष्टकात दिले आहेत.
जागतिक व्यापार संघटनेच्या मंत्रीस्तरीय परिषदा पुढील कोष्टकात दिल्या आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय संघटना
मदर तेरेसा
मदर तेरेसा जन्माचे नाव Anjezë Gonxhe Bojaxhiu जन्म (२६ ऑगस्ट, इ.स. १९१० अल्बानिया) या भारत रत्न आणि नोबेल शांतता पुरस्कार सन्मानित एक भारतीय रोमन कॅथॉलिक नन होत्या. नवीन चावला हे मदर तेरेसा यांचे अधिकृत चरित्रकार होते.
त्या भारतात ख्रिश्चन धर्माचा प्रसार करण्यासाठी आल्या, त्यांनी अनेकांना तसा बाप्तिस्मा दिला, अशा असंख्य वार्ता त्या काळात उठत राहिल्या, पण तो सगळा तथ्यहीन होत्या. त्या एकदा अशाच टीकेला त्रासून म्हणाल्या, की होय, मी त्यांचे ‘धर्मातर’ घडवते. हिंदूंना अधिक चांगले हिंदू बना असे मी म्हणते, मुस्लिमांना मी अधिक चांगले मुस्लिम व्हा, असे सांगते आणि ख्रिश्चनांकडे अधिक चांगले ख्रिश्चन बना असा आग्रह धरते.
इ.स. १९७९ मध्ये त्यांना ‘नोबेल पुरस्कार’ मिळाला तेव्हा आणि इ.स. १९८० मध्ये त्यांना ‘भारतरत्न’ हा किताब देण्यात आला, तेव्हाही त्या म्हणाल्या, की मला दिव्यांच्या लखलखाटात जायला अजिबात आवडत नाही.
मदर तेरेसा धाडसीही होत्या. बैरूतला वेढा पडलेला असताना त्यांनी इ.स. १९८२ मध्ये पॅलेस्टेनियन बंडखोर आणि इस्रायली सैनिक यांच्यात तात्पुरता समझोता घडवून आणून रेडक्रॉसच्या मदतीने ३७ लहान मुलांची सुटका घडवून आणली. त्या स्वतः युद्धभूमीवर हिंडल्या. पूर्व युरोप ज्या वेळी अधिक मोकळा व्हायला लागला होता, त्या वेळी त्यांनी कम्युनिस्ट देशांमध्ये ‘मिशनरीज ऑफ चॅरिटी’चा प्रसार केला. इथिओपियामधल्या भुकेलेल्यांना त्यांनी आधार दिला. त्या तिथे गेल्या, ज्या काळात चेर्नोबिलच्या किरणोत्सर्गाची घटना घडली तेव्हाही आपल्याला त्याचा त्रास होईल किंवा नाही याची चिंता करत बसण्यापेक्षा त्यांनी तिथे जाऊन ज्यांना तो त्रास झाला त्यांना आधार दिला.
संतपद बहाल
मदर तेरेसा ह्यांनी संतपदाची कसोटी असलेली दुस‍ऱ्या चमत्काराची अट पूर्ण केल्यामुळे त्यांना संतपद देण्याचा सोहळा डिसेंबर २०१५ मध्ये झाला. संत की उपाधी ९ सप्टेंबर २०१६ला लालवेटिकन सिटी मध्ये पोप फ्रांसिस ने मदर तेरेसा यांना संतची उपाधि ने विभूषित केले.
आलोचना
मदर तेरेसा ह्यांचा मृत्यू १९९७ साली झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर, संतपद देण्यासाठी २००३ साली पहिला चमत्कार झाल्याचा दावा करण्यात आला. 'ह बसेरा', नावाच्या पश्चिम बंगाल येथील तरुणीच्या पोटातील कर्करोगाची गाठ मदर तेरेसांच्या फोटोमधून दिव्य शक्ती मिळाल्यामुळे बरी झाल्याचा हा दावा होता. आता विज्ञानाच्या कसोटीवर विचार करायचे ठरवले तर एखादी व्यक्ती मृत्यूनंतर देखील इतर लोकांच्या जीवनावर प्रभाव टाकू शकते, हीच गोष्ट विज्ञानाच्या कसोटीवर टिकत नाही. थोडे पुढे जाऊन ह्या दाव्यातील वास्तव समजून घेतले, तर अनेक गोष्टी लक्षात येतात. प्रत्यक्षात कुठलेही साक्षी पुरावे न देता हा दावा करण्यात आला होता. चौकशीमध्ये पुढे हे देखील समोर आले होते की प्रत्यक्षात मोनिका बसेरा ह्यांना क्षयरोगाचा उपचार चालू होता आणि त्यांच्या पोटातील गाठ देखील क्षयरोगातून झालेली होती आणि क्षयरोगाच्या उपचारांनी ती गाठ बरी झाली होती. त्या वेळी डॉ. नरेंद्र दाभोलकर ह्यांच्या नेतृत्वाखाली 'महा. अंनिस'ने ह्या चमत्काराच्या दाव्याला विरोध केला होता आणि वास्तव समाजापुढे ठेवले होते. त्यानंतरही त्याच पद्धतीने २००८मध्ये केवळ मदर तेरेसा ह्यांचे नाव घेऊन प्रार्थना केल्यामुळे ब्राझीलमधील एका व्यक्तीच्या मेंदूतील गाठी ब‍ऱ्या झाल्याचा चमत्कार घडल्याचा दावा केला जात आहे. ही व्यक्ती कोण आहे, त्याला नक्की कोणता आजार होता, प्रार्थनेमुळेच हा आजार बरा झाला, हे कशावरून सिद्ध होते, यांपैकी कोणत्याही प्रश्नांचे समाधानकारक उत्तर न देता केवळ चमत्कार झाला, असे सांगणे हे विज्ञानाच्या प्राथमिक कसोट्यांवर देखील उतरत नाही. त्यांना १७ डिसेंबर २०१५ पोप फ्रान्सिस यांनी संत घोषित केले. १५ भारतीय अधिकरी व हजारएक अन्य लोक ४ सप्टेंबर २०१६ रोजी सेंट पीटर स्वेअरमध्ये संतपणाच्या मिसबलिदानात सामील होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते वर्ग:द ग्रेटेस्ट इंडियन वर्ग:भारतीय समाजसेविका वर्ग:ख्रिश्चन व्यक्ती वर्ग:मिशनरीज ऑफ चॅरिटीच्या मुख्याधिकारी वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते वर्ग:ख्रिश्चन सेंट
वीणा
प्राचीन वीणाप्रकार : वीणेचे अनेक प्रकार प्राचीन काळापासून अस्तित्वात असावेत. धनुष्याकार (कमानदार) वक्रवीणा हे अतिप्राचीन तंतुवाद्य असून ईजिप्तमध्ये इ.स.पू.सु. चार हजार वर्षांपूर्वी अशा प्रकारचे वाद्य प्रचारात असल्याचे उल्लेख आढळतात. हॉर्टेन्स पानुम या लेखिकेने स्ट्रिंग्ड इन्स्ट्रुमेंट्‌स ऑफ द मिडल्‌ एजिस, देअर ईव्हलूशन अँड डेव्हलपमेंट या ग्रंथात, वक्राकार वीणा सर्व वीणाप्रकारांतील मूळ प्रकार असून बाकीच्या वीणा नंतर निर्माण झाल्या, असे म्हटले आहे. वैदिक संगीतातही वीणावादन प्रचलित होते. यज्ञप्रसंगी उद्‌गाते गात असताना, यजमानपत्नी निरनिराळ्या वीणा वाजवत असल्याचे निर्देश आढळतात. वाण, कर्करी, कांडवीणा, अपघाटिल, गोधा इ. वीणांचे वेगवेगळे प्रकार होते. त्या कमानीत आडव्या तारा बसवलेल्या धनुर्वीणा असाव्यात किंवा सपाट चौकटींवर तारा जोडलेल्या मंजूषावीणा (पेटीसारख्या आकाराच्या) असाव्यात. ऋग्वेदात आघाटी, गर्गर, वाण इ. ततवाद्यांचा निर्देश आढळतो. ‘गोधा’ (घोरपडीच्या कातड्याने आच्छादलेली वीणा), ‘क़ांडवीणा’ (बांबूची पेरे जोडून तयार केलेली), ‘अलाबुवीणा’ (भोपळा असलेली), ‘वाण’ (शंभर तारा असलेली), ‘किन्नरी वीणा’ (बोटांनी छेडून वाजवली जाणारी), ‘रावणहस्त वीणा’ (गजाने वाजवली जाणारी),असे वीणेचे विविध प्रकार प्राचीन काळी रूढ होते.
मध्ययुगीन वीणाप्रकार : एकाच तारेवर अनेक स्वर वाजवणारी दंडवीणा प्रचारात आल्यावर, वेगवेगळ्या स्वरांची स्थाने दाखवण्यासाठी वीणादंडावर पडदे बसवण्याची प्रथा (सु. आठव्या शतकापासून) रूढ झाली. शार्ङ्‌गदेवकृत संगीतरत्नाकराच्या (तेरावे शतक) सहाव्या वाद्याध्यायात अनेक वीणाप्रकारांचे तपशीलवार वर्णन आले आहे.
एकतंत्री वीणा : या वीणेच्या लाकडी दांडीच्या एका टोकाला गोलाकार भोपळा, तर दुसऱ्या टोकाला ‘ककुभ’ म्हणजे आडवा बसवलेला लाकडी  भाग असून त्यावर कासवाच्या पाठीच्या आकाराची  धातूची पट्टी बसवलेली असे. तातेची बनवलेली तार ककुभाच्या वरच्या पट्टीवरून नेऊन ताणून बांधलेली असे. तार व पट्टी यांमध्ये बांबूच्या तंतूची जीवा (जवारी) नादाच्या सहकंपनासाठी असे. या वीणेवर पडदे नसत. या वीणेलाच ‘घोषा’ (किंवा ब्रह्मवीणा) असे नाव होते. ही वीणा बाकीच्या सर्व वीणांची जननी मानली आहे.
मत्तकोकिला : एकवीस तारांची ही मुख्य वीणा असून हिलाच ‘महती’ असेही म्हटले आहे. मत्तकोकिला, विपंची इ. बाकीच्या वीणा यांचे मिळून होणारे वादन म्हणजे ‘करण’ होय. नाट्यशास्त्राप्रमाणेच सहा करणे शार्ङ्‌गदेवाने दिली आहेत.
आलापिनी : या वीणेची दांडी आतून पोकळ असलेल्या सरळ बांबूची असून तिची तार बकरीच्या तांतीची असे. ककुभ व भोपळा हे दोन भाग असत पण पडदे असण्याबाबत मतभिन्नता आढळते.
किन्नरी : किन्नरी वीणेला दोन भोपळे असून, वेळूच्या दांड्यावर चौदा पडदे मेणाने बसवलेले असत. हे पडदे घारीच्या हाडांचे किंवा धातूचे असत. शार्ङ्‌गदेवाने उल्लेखिलेली ‘लघुकिन्नरी’ अशीच असावी. त्याने तीन भोपळे व तीन तारा असलेल्या ‘बृहत्किन्नरी’ चाही उल्लेख केला आहे. ही किन्नरी वीणा दक्षिण भारतात आजही प्रचलित आहे.
वीणेचे आणखीही काही प्रकार संगीतरत्नाकरामध्ये निर्देशिले आहेत. उदा., ‘पिनाकी’ ही धनुष्याकृती, तातीच्या तारेची, एका बाजूला भोपळा असलेली वीणा होती. हिचे वादन धनुकलीने केले जाई. शार्ङ्‌गदेवाने स्वतःच्या नावाने एक वीणा उल्लेखिली, ती ‘निःशंकवीणा’ होय. तिला एक भोपळा व एक तार असे. त्रितंत्रिकेला ‘जंत्र’ अशीही संज्ञा होती. यातूनच ⇨ सतारीचा उगम झाला असावा. मध्ययुगात काही भारतीय वीणांच्या रचनेत (उदा., किन्नरी वीणा) पडदे योजले जात असल्याचे बाराव्या-तेराव्या शतकातील नान्यदेव, सोमेश्वर, हरिपाल, शार्ङ्‌गदेव आदींच्या ग्रंथांतील वाद्यांच्या वर्णनावरून तसेच शिल्पाकृतीवरून दिसून येते. बेलूर येथील एका शिल्पात (बारावे शतक) सरस्वतीच्या हाती असलेल्या वीणेला तेरा पडदे व दोन भोपळे दाखवले आहेत. रावणहस्त वीणेचे वर्णन कुंभाने संगीतराज ग्रंथात दिले आहे. तिची दांडी एक वीत लांबीची असून ती नारळाच्या कवटीला जोडलेली असे. खुंटीने पिरगळून तार ताणलेली असे.
अर्वाचीन वीणाप्रकार : बीन : उत्तर भारतीय संगीतपद्धतीतील स्वतंत्र वादनाचे प्रमुख वाद्य. मोगलकाळात ह्या वाद्याला फार महत्त्व होते. प्रथम याचा वापर मुख्यतः धृपद गायनाच्या साथीसाठी होत असे पण सध्या मात्र त्याचे स्वतंत्र वादन वैशिष्ट्यपूर्ण शैलीचे झाले आहे. धीरगंभीर, खर्जस्वरातील कामगत आणि संथ आलाप ही बीन वादनाची प्रमुख अंगे होत. या वाद्याच्या रचनेत पोकळ बांबूला खाली दोन मोठे भोपळे लावलेले असतात. बांबूच्या दांडीवर स्वरस्थानासाठी लाकडी गाळ्यांत बसविलेले चोवीस पितळी पडदे असतात. याच्या मुख्य वादनाच्या चार तार, त्यांच्या बाजूला आधारस्वरासाठी दोन तारा व बाहेरच्या अंगाला षड्‌जाची आणखी एक तारा असते. चार वादनतारा षड्‌ज, मंद्र पंचम, मंद्र षड्‌ज व अतिमंद्र पंचम स्वरांत क्रमाने लावतात. हे वाद्य डाव्या खांद्यावर टेकवून व तिरपे धरून, डाव्या हाताने स्वरवादन व उजव्या हाताने छेडून वाजवितात. स्वर कमी जास्त करण्यासाठी खुंट्या असतात. संमोखनसिंग ऊर्फ नौबतखॉं, रसबीनखॉं, न्यामतखॉं, ⇨सदारंग – अदारंग, हसनखॉं, अमीरखॉं, वजीरखॉं, ⇨बंदे अलीखॉं, बळवंतराव भैय्या, मंगेशराव तेलंग हे काही प्रसिद्ध बीनकार होत.
विचित्रवीणा : अभिजात संगीतातील ह्या सर्वत्र प्रचलित अशा भारदस्त तंतुवाद्याच्या निर्मितीचे श्रेय इंदूरचे उस्ताद अब्दुल अझीझखॉं यांस दिले जाते. तारेच्या नखीने उजव्या हाताने छेडून आणि डाव्या हातातील काचेचा गोळा तारेवर दाबून व सरकवून वादन करतात. जलद वादनापेक्षा संथ मींडीचे वादन यात होते.
दाक्षिणात्य वीणा : दाक्षिणात्य संगीतपद्धतीत वीणा-वेणू-मृदंग या वाद्यत्रयीचे असाधारण महत्त्व मानतात. त्या पद्धतीतील सर्व संगीतविशेष या वाद्यांवर वाजविता येतात. प्रचलित वीणा तंजावरच्या रघुनाथ नायकाने व त्याचा प्रधानमंत्री ⇨गोविंद दीक्षितरने (१५५४-१६२६) जुन्या वीणेत योग्य ते फरक करून तयार केली. या वीणेला चोवीस अचल पडदे आहेत. एका टोकास भोपळ्याऐवजी नासपती फळाच्या आकाराचा, लाकडाचा सहकंपक असतो. याच लाकडाची पोकळ, कोरीव व निमुळती होणारी दांडी सहकंपकाला जोडलेली असते व तिच्यावर पातळ तक्ता असतो. दांडीच्या कडा थोड्या उंच असून त्यावर आडवे चोवीस अचल पितळी पडदे असतात. वक्राकार शीर्षाच्या टोकाला खालच्या बाजूस सहकंपक व टेकू म्हणून एक भोपळा लावलेला असतो. हे वाद्य प्रायः आडवे ठेवून पण क्वचित उभे धरूनही वाजवतात. नखीने तारा छेडतात आणि डाव्या हाताने स्वर काढतात. शेषाण्णा, सुब्बाण्णा, वेंकटरमणदास, धन्नम्मल, सुब्रह्मियर व सांबशिव अय्यर हे काही प्रसिद्ध वैणिक होत.
रूद्रवीणा : या वाद्याचे अनेक प्रकारभेद व भिन्नभिन्न वर्णने आढळतात. याचे साम्य रबाबशी असल्याचे काही तज्ञ मानतात, तर काही दाक्षिणात्य वीणेशी दर्शवतात. या नावाने बंगालमध्ये प्रचलित असलेल्या वाद्याची दांडी आणि कोठा एकाच लाकडातून कोरलेला आणि चामड्याने मढविलेला असतो. याला पडदे नसतात. याच्या सहा तारा लाकडी काठीने दाबून वाजवितात.
यांखेरीज रंजनी वीणा (पन्हाळीच्या दांडीचे बीनसारखे वाद्य), प्रसारणी वीणा (प्रत्येकी पाच तारा असलेल्या दोन वादनपटांचे, पडदे असलेले वाद्य) इ. प्रकार आहेत. सतारीसारख्या, पण कासवाच्या पाठीसारखे सहकंपक असणाऱ्या वीणाप्रकारांत कच्छपी वीणा (सहा तारा व पडदे असलेली) कछवा (दोन वादनतारा व दोन झाल्याच्या तारा असलेली), काचवीणा (काचेचा वादनपट असलेली) आणि रूद्र व कच्छपीच्या मिश्र रूपाची भरतवीण ही वाद्ये मोडतात. नादेश्वर वीणा हे व्हायोलिनप्रमाणे सहकंपक आणि खुंट्या असलेले आणि सतारीप्रमाणे पडदे असलेले, सात तारांचे वैशिष्ट्यपूर्ण वाद्य आहे. शिंपांनी मढविलेल्या तुंब्याच्या, सतारीसारख्या वाद्याला सौक्तिक (सोतिक) वीणा असे नाव आहे.
लोकवाद्यांमध्येही अनेकविध पारंपरिक वीणाप्रकार आढळतात. त्यांत रावणहत्यो (रावणहस्त वीणा), एकतारी, नंदुण्णी, वीणा-कुंजू, सूरबहार आदींचा समावेश होतो.
नंदुण्णी : या छेडवाद्याला सहा-सात पडदे आणि दोन वा तीन वादनतारा असतात आणि ते कोणाने छेडतात. मलबारमधील देवळात याचे वादन होते. वादनपट आणि सहकंपक सपाट पाठीचे असतात.
वीणा-कुंजू : उथळ गोलाकार व कातडे लावलेला सहकंपक, त्याला जोडलेला निमुळता होणारा वाद्यपट आणि धाग्याचा किंवा दोऱ्याचा एकच वादनतंतू असलेले हे केरळमधील पुल्लुवन जमातीचे गजवाद्य आहे.
सूरबहार : याचा आकार सतारीहून मोठा असतो. त्याच्या बुडाचा भोपळा सतारीपेक्षा बराच मोठा असतो. दांड्यावरील पडदे पातळ व धारदार असतात. विलंबित लयीतील आलापीला हे वाद्य योग्य आहे.
संदर्भ
वर्ग:वाद्ये वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर
बर्बर लोक
ही लोक बर्बर भाषा बोलत असत. इ.स.च्या ७व्या शतकात आफ्रिकेत इस्लामचा प्रसार झाल्यावर बर्बरांनी जेत्यांच्या भाषा वापरल्या. फ्रांसने हा प्रदेश जिंकल्यावर फ्रेंच भाषा सक्तीची केली व बर्बरांनी ही भाषा अंगिकारली.
वर्ग:उत्तर आफ्रिका
टोपणनावानुसार मराठी लेखक
लेखनासाठी टोपणनाव का घेतले गेले? का घेतले जाते? त्यास काही अर्थ असतो का?टोपणनाव घेण्याची कारणे कोणती? मौखिक परंपरेने साहित्याचे आदान-प्रदान होत असलेल्या काळात *मक्ता* प्रचलित होता. आपली कथा, कविता,नाटक, निबंध, वात्रटिका, अभंग, ओवी, भारूड, गवळण, पोवाडा, फटका किंवा अन्य साहित्य लिहिल्यानंतर ते आपलेच आहे हे वाचकाला ओळखता यावे यासाठी अभंग, ओवी, गझल, भारूड, फटका यामधून पुढीलप्रमाणे रचनाकार आपले नाव त्यात गुंफत असत त्यालाच उर्दूमध्ये मक्ता असे म्हणतात.
' *नामा* म्हणे जगजेठी। भक्तपुंडलिकासाठी॥ उभा तू प्रसंगा ॥॥ ' *तुका* म्हणे तुज । सोडविला कोणी ॥ एक चक्रपाणी ।॥ वाचुनिया ॥॥' ' *ज्ञानदेव* म्हणे । व्यासाचिये खुणा ॥ द्वारकेचा राणा ।॥ पांडवाघरी ॥॥' ' *एका* जनार्दनी । भोग प्रारब्धाचा ॥ हरीकृपे त्याचा ।॥ नाश होय ॥॥' 'आठवुणी हैदर गुरुजींला, *उमाजी* गातो पवाड्याला जी रं जी ॥' संत नामदेव, संत तुकाराम, संत ज्ञानदेव, संत एकनाथ, शाहीर उमाजी सरनाईक यांनी आपल्या रचनेत अशा प्रकारे मक्ता गुंफल्याचे पाहावयास मिळते. मुद्रणकलेचा शोध लागला. ती कला आस्तेआस्ते धूळपाटी, दगड, मातीच्या विटा, ताडपत्र, भूर्जपत्र, ताम्रपत्र, कापड, कागद अशा माध्यमातून विकसित होत गेली आणि मक्त्याऐवजी रचनेखाली आपले नाव लिहायला किंवा साक्षरी करायला सुरुवात झाली. आणि त्यातूनच आपले लेखन लोकांपर्यंत पोहचावे पण ओळख होऊ नये यासाठी प्रचलित नावाऐवजी एखादे दुसरेच एकशब्दी किंवा द्विशब्दी नाव लिहिण्यास सुरुवात झाली. या नावालाच टोपणनाव असे म्हणतात. हे टोपणनाव घेऊन लिहिण्याची अनेक कारणे आहेत.
हे देखील पहा
वर्ग:मराठी लेखक
गंगा की सौगंध (हिंदी चित्रपट)
गंगा की सौगंध हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७८ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
वुडलार्क द्वीप
वुडलार्क द्वीप किंवा मुयुआ द्वीप दक्षिण प्रशांत महासागरातील पापुआ न्यू गिनी देशाच्या मिल्ने बे प्रांतातील एक बेट आहे. येथील रहिवाशी मुयुव भाषा बोलतात.
येथील वस्ती अंदाजे ६,००० इतकी आहे.
वर्ग:पापुआ न्यू गिनी