cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
राजीव गांधी राष्ट्रीय गुणवत्ता पुरस्कार
राजीव गांधी राष्ट्रीय गुणवत्ता पुरस्कार हा भारतीय मानक ब्युरो द्वारे त्यांच्या कामगिरीमध्ये उत्कृष्टता दाखवणाऱ्या भारतीय संस्थांना दिला जाणारा राष्ट्रीय गुणवत्ता पुरस्कार आहे. भारताचे माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या नावावरून हे नाव देण्यात आले आहे आणि त्यांच्या मृत्यूनंतर १९९१ मध्ये त्याची सुरुवात झाली. ग्राहकांना दर्जेदार सेवा प्रदान करणे आणि भारताच्या गुणवत्ता चळवळीत महत्त्वपूर्ण योगदान देणाऱ्या संस्थांना विशेष मान्यता देणे हा या पुरस्काराचा उद्देश आहे.
पुरस्कार
हा पुरस्कार पाच मोठ्या श्रेणींमध्ये संस्थांना दिला जातो: मोठ्या प्रमाणात उत्पादन, लघु उत्पादन, मोठ्या प्रमाणात सेवा क्षेत्र, लघु सेवा क्षेत्र आणि सर्वोत्कृष्ट. शिवाय, जैवतंत्रज्ञान, रसायने, इलेक्ट्रॉनिक्स, अन्न आणि औषधे, धातूविज्ञान, वस्त्र, दागिने, शिक्षण, वित्त, आरोग्यसेवा आणि माहिती तंत्रज्ञान यासह परंतु इतकेच मर्यादित नसलेल्या विविध क्षेत्रात उत्कृष्टता दर्शविणाऱ्या संस्थांसाठी यात एकूण १४ प्रशंसा प्रमाणपत्रे आहेत.
प्रमाणपत्र आणि पुरस्कारांव्यतिरिक्त, सर्वोत्कृष्ट सर्वांच्या विजेत्याला inr 500000 चे आर्थिक पारितोषिक मिळते, तर इतर चार पुरस्कारांमध्ये inr 200000  चे रोख पारितोषिक असते. प्रशंसा प्रमाणपत्रामध्ये inr 100000 चे आर्थिक प्रोत्साहन आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय पुरस्कार वर्ग:१९९१ ची भारतातील आस्थापने वर्ग:१९९१ मध्ये स्थापित पुरस्कार वर्ग:गुणवत्ता पुरस्कार वर्ग:राजीव गांधींचे स्मारक
फेमिनिस्ट परस्पेक्टीव्ह्ज ऑन सोशल रिसर्च (पुस्तक)
फेमिनिस्ट पर्सपेक्टीव्स ऑन सोशल रिसर्च हे शेरलिन नेगी हेसे बैबर व मिशेल येईसेर द्वारा २००४ मध्ये संपादित पुस्तक आहे. सदरचे पुस्तक हे ऑक्सफर्ड युनिवर्सिटी प्रेस द्वारे प्रकाशित केले गेले. तीन भागांमध्ये विभागलेल्या या संपादित पुस्तकाद्वारे संपादक स्त्रीवादी संशोधनात येणारे ज्ञानमीमांसा (epistemology), पद्धतीशास्त्र (methodology) व पद्धती (methods) याबाबतीतील प्रश्नांना सामोरे जातात.
प्रस्तावना व योगदान
पारंपारिक पद्ध्तीशास्त्रासोबत झालेल्या सातत्याच्या संवादातून स्त्रीवादी पद्धतीशास्त्र विकसित होत असताना स्त्रीवादी भाष्यकारांनी समाज विज्ञानातून केले गेलेले स्त्री, पुरुष आणि सामाजिक जीवनाच्या विश्लेषणाला मुलभूत आव्हान दिले आहेत. स्त्रीवादी संशोधकांमध्ये स्त्रीवादी पद्ध्तीशास्त्राचं वेगळेपण काय किंवा स्त्रीवादी अभ्यासपद्धती पारंपारिक अभ्यास पद्धतीनां कोणत्या प्रकारे आव्हान देते किंवा पूरक ठरते, ते वेगळेपण स्त्रीवादी संशोधनात् कसे प्रतिबिंबित होते?, संशोधनासाठी अशी काही विशिष्ठ स्त्रीवादी पद्धत आहे का?, असे व अशा तऱ्हेची चर्चा विविध विषयांवर सातत्याने चालू आहे. तसेच स्त्रीवादी संशोधन बहुतेक वेळा आंतरविद्याशाखीय (interdisciplinary) पद्धतीनी होत असले तरीही आंतरविद्याशाखीय पद्धतीने संशोधन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना त्यासंबंधीचे पद्ध्तीशास्त्र व तत्त्वज्ञानाचे मार्गदर्शन करणारी पुस्तके कमी आहेत असे दिसते. वरील सर्व मुद्यांवर चर्चा या पुस्तकातून केलेली दिसते. संशोधन पद्धती, स्त्रीवादी पद्धती, गुणात्मक संशोधन पद्ध्तीशास्त्र, स्त्रीवादी तत्त्वज्ञान व स्त्री अभ्यास या ज्ञानशाखांमधील अभ्यासक्रमात सदरचे पुस्तक विशेषतः उपयोगी ठरेल.
स्त्रीवादी ज्ञानमीमांसा, पद्ध्तीशास्त्र व् पद्ध्तीने पार्ंपारिक पद्ध्तीशास्त्राला दिलेले आव्हान
पुस्तकातील भाग १ मध्ये स्त्रीवादी संशोधन करताना येणारे ज्ञानमीमांसा, पद्धतीशास्त्र व पद्धती संबंधी प्रश्न हाताळले गेलेले आहेत. यामध्ये स्त्रीवादी संशोधनाच्या वेळी येणारे तात्त्विक मुद्दे व चर्चेचा आढावा घेतलेला आहे तसेच स्त्रीवादी संशोधनाने केलेल्या महत्त्वपूर्ण योगदानाची नोंद घेतलेली आहे. विज्ञान व समाजविज्ञान या दोन्ही शाखांमधील संशोधनातील प्रत्यक्षज्ञानवाद (positivism) व पुरुषकेन्द्री पूर्वग्रहांना (androcentrism) सामोरे जात स्त्रीवादी संशोधन कसे विकसित झाले व निरपेक्षतावाद, प्रत्यक्षतावाद व स्त्रीवादी पद्धती यासंदर्भातील वादविवादांचा येथे आढावा घेतलेला आहे. या पुस्तकात संपादक, विविध लेखांच्या संकलनातून विज्ञान व समाजविज्ञानातील संशोधनामधील प्रत्यक्षतावादाला व पुरूषकेन्द्री पूर्वग्रहांना, स्त्रीवाद्यांनी दिलेल्या विविध प्रतिक्रिया, विशेषतः ज्यांना सॅन्ड्रा हार्डिंग (१) स्त्रीवादी भूमिदृष्टी (Feminist Standpoint) व (२) उत्स्फूर्त स्त्रीवादी अनुभववादी (Spontaneous Feminist empiricists) असे संबोधितात, त्यांच्या प्रतिक्रिया नोंदवतात. दोन्ही विचारप्रवाहांनी कशा प्रकारे वैज्ञानिक संशोधनाच्या निष्कर्षांमध्ये दिसणाऱ्या लैंगिक व पुरुषकेंद्री पूर्वग्रहांची कारणं मांडली आहेत हे स्पष्ट करत ते स्त्रीवादी भूमिदृष्टी कशाप्रकारे संशोधनाला स्त्रीवादी बनवते याची मांडणी करतात. जिथे एकाबाजूला उत्स्फूर्त स्त्रीवादी अनुभववादी, संशोधनातील मुलभूत तर्काला विरोध न करता, स्त्रीवादी अभ्यासाला 'चांगले विज्ञान' व 'चांगले तत्त्वज्ञान' मधील उपलब्ध निकषांमध्ये बसवू पाहतात तेथे दुसऱ्या बाजूला स्त्रीवादी भूमिदृश्टीचे समर्थक प्रत्यक्षतावादातील ज्ञानमीमांसा व पद्धतीशास्त्रालाच लैंगिक व पुरुषकेंद्री पूर्वग्रहांचे कारण सांगून त्याला आव्हान देतात. उत्स्फूर्त अनुभववादी, वैज्ञानिक संशोधनात दिसणाऱ्या पुरुषकेंद्री पूर्वग्रहांच कारण, अस्तित्वात असलेल्या पद्धती व नियमांचं अपूर पालन मानतात. त्यांच्या मते त्या नियमांचे काटेकोरपणे पालन केल्यास पूर्वग्रह टाळण शक्य आहे. याउलट भूमिदृष्टीवादी याला समस्येच केवळ एक भाग मानतात. त्यांच्या मते संपूर्ण वैज्ञानिक समुदायाचे भाग असलेले सामाजिक मुल्य, हितसंबंध व उद्देश समजण्यास व संशोधनाच्या निष्कर्षात त्याचे परिणाम उमटू न देण्यास, उपलब्ध पद्धती आणि नियम अपुरे व कमकुवत आहेत. संशोधनामधील लैंगिक व पुरुषकेंद्री पूर्वग्रह शोधून काढण्याइतपत निरपेक्षतावादाची व्याख्या अजून झालेली नाही. स्त्रीवादी भूमिदृश्तीचे समर्थक या प्रश्नाचे उत्तर, अधिक चांगले व सशक्त पद्धती निर्माण करून देतात जे संशोधनामधील निरपेक्षता वाढवण्यासाठी अधिक चांगले प्रयत्न करण्यास मार्गदर्शन देतील. तसेच संशोधन प्रश्नांची निर्मिती स्त्रियांच्या अनुभवविश्वातून करून, व 'स्त्री' हा एकजिनसी कोटिक्रम नाकारत, स्त्रीवादी भूमिदृष्टी 'भिन्नतेचा मुद्धा पुढे आणते व सामाजिक पातळीवर निर्माण झालेले कोटिक्रम उदा. वर्ण, जात इत्यादी कसे तुमच्या लिंगभावात्मक अनुभवांवर परिणाम पाडतात याचा स्वीकार कशा प्रकारे प्रत्यक्षतावादी ज्ञानमीमांसेला आव्हान देते याचा आढावा या पुस्तकाद्वारे घेतलेला दिसतो.
स्त्रीवादी व् भिन्नता
पुस्तकातील दुसऱ्या भागात भिन्नतेच्या मुद्यावर स्त्रीवाद्यांनी दिलेल्या प्रतिक्रियेचा आढावा घेतलेला दिसतो. स्त्री व पुरुषांमधील भिन्नता दाखवून स्त्रीवाद्यांनी प्रत्यक्षतावादातील सार्वत्रिकतेच्या मूल्याला आव्हान दिले. पुढे स्त्रीवादी अभ्यासकांवर, वंश, वर्ग, लिंगभाव, लैंगिकता, लैंगिक निवड, राष्ट्रीयत्व व मानववंशीय पार्श्वभूमीवर आधारित भिन्न्तेचा आढावा घेत नसल्याचे किंवा घेतलेच तर त्यातील अंतरसंबंधांचे विश्लेषण न करण्याबाबत टीका केली गेली. या टीकेला प्रतिक्रिया देत स्त्रीवादी अभ्यासात भिन्नतेचा मुद्दा कसा सामावला गेला याबाबत सदरचा भागात भाष्य केलेले दिसते. भिन्न्तेला संबोधण्यासाठी प्रचलित 'स्त्रिया घाला व ढवळा' या पद्धतीच्या थोडक्यात मर्यादा सांगत सदरचे भाग वेबरच्या लेखाद्वारे आपल्या समोर वंश, वर्ग, लिंगभाव, लैंगिकता समजून घेण्यासाठी उपयुक्त तात्त्विक चौकाट मांडतात. भिन्न्तेला हाताळण्यासाठी वेबर आपल्याला खालील प्रमाणे सहा मुद्धे सांगतात: १. भिन्न्तेला संदर्भ असतो. २. त्या सामाजिक पातळीवर घडवण्यात आलेल्या आहेत. ३. भिन्नता ही सत्ता संबंधांची व्यवस्था आहे. ४. भिन्नतेचा अभ्यास करताना सामाजिक संरचना व सामाजिक मानसिक संदर्भ लक्षात घेणे गरजेचे आहे. ५. विविध भिन्नतेचे अवकाश एकाचवेळी कार्यरत असतात. ६. ज्ञान व कृती यामधील परस्परावलम्बित्व ते अधोरेखित करतात. या विभागात, संपादक मांडतात की, स्त्रीवादी संशोधनात भिन्नता व त्यातील आंतरसंबंधांचा स्वीकार हा यशस्वी व अर्थपूर्णरित्या भिन्नतेवर काम करण्याची पहिली पायरी मात्र आहे. त्यावर यशस्वीपणे काम करण्यासाठी हे पुस्तक विमर्षतेला (संशोधन प्रक्रियेत संशोधकाचे सामाजिक स्थान व पार्श्वभूमी मांडणे) एक महत्त्वपूर्ण साधन मानते. यामध्ये दाखवून दिलेले आहे कि भिन्नतेचा अभ्यास व अभ्यासात 'कोणती स्त्री' हा प्रश्न विचारणे संशोधकासाठी भिन्न सत्य बघण्यासाठी उपयुक्त साधन ठरतात. भिन्नतेचा अभ्यास व अभ्यासात 'कोणती स्त्री' हा प्रश्न विचारणे संशोधकासाठी भिन्न सत्य बघण्यासाठी उपयुक्त साधन ठरतात. उदाहरणार्थ वंश, वर्ग व लिंगभावाच्या संवादातून कशा प्रकारे काळे व गोऱ्या कुटुंबातील पालकत्वाची पद्धती व मुलं व स्वतः कडील अपेक्षा वेगळ्या ठरतात तसेच यावर हिल व् स्प्रेग प्रकाश टाकतात्. गुंतागुंतीचे व बहुअंगी सत्याच्या स्वीकारातून संशोधक व 'ज्यांच्यावर संशोधन होत आहे' ते दोघेही एकाच पातळीवर येतात व पारंपारिक संशोधनातील सत्ता संबंधाना आव्हान देतात. प्रत्यक्षतावादात काही पद्धतीनां तटस्थ मानण्यात आलेले आहे, पण बहुअंगी सत्याच्या स्वीकारामुळे या विचारांना शह मिळाले. संशोधन पद्धती तटस्थ नसून त्यांच्यावर संशोधकाचे स्थान व उद्देशांचा परिणाम पडतो. त्यामुळे भिन्नतेचा अभ्यास करण्यासाठी विमर्षता हे उपयुक्त तंत्र ठरते. विमर्षतेच्या उपयोगाचे एक चांगले उदाहरण आपल्याला काथ वेस्टन च्या लेखात मिळते जिथे ती विमर्षतेचा उपयोग करून तिच्या अभ्यासात तिचे 'लेसबियन' असणे कसे उपयुक्त ठरले हे दाखवून देते.
स्त्रीवादी पद्ध्ती
स्त्रीवादी संशोधनात विशिष्ठ अशी पद्धती नाही. याउलट स्त्रीवादी संशोधनात ज्ञानमीमांसा, पद्धतीशास्त्र व पद्धती या तिघांमध्ये एक आंतरबद्धतेची प्रक्रिया घडते ज्याचा परिणाम पद्धतीच्या निवडीवर पडतो. म्हणून स्त्रीवादी कुठल्याही पद्धतीचा वापर करू शकतात व संशोधनामागील उद्देश त्या पद्धतीला स्त्रीवादी संशोधनाचा भाग बनवतात. उदा. थोमसन व केथ संख्याशास्त्रीय पद्धतीशास्त्रात महत्त्वाचे मानले गेलेले सांख्यिकीय माहितीचा उपयोग स्त्रीवादी ज्ञान निर्माण करण्यासाठी करण्यात आलेला आहे. येथे थोमसन व केथ काळ्या अमेरिकिंच्या राष्ट्रीय सर्वेक्षणातील (National Survey of Black Americans) सांख्यिकीय माहितीच्या आधारावर लिंगभाव, त्वचेचा रंगाचा, स्वाभिमान व सामर्थ्य यातील आंतरसंबंध दाखवून देतात. संशोधनात असे दिसून येते कि त्वचेच्या रंगाचा काळ्या पुरुषांपेक्षा काळ्या स्त्रियांवर जास्त नकारात्मक परिणाम दिसून येतो व त्यामुळे काळ्या स्त्रियांवर सर्वात जास्त शोषण होत असल्याचे दिसून येते. स्त्रीवादी पद्धतीशास्त्राचे वेगळेपण पद्धतीत नसून ज्ञानमीमांसा, पद्धतीशास्त्र व पद्धती यांचे समन्वयात्मक वापरात आहे. पद्धतीच्या वापरामागील उद्देश म्हणजेच संशोधनाची मुळे स्त्रियांच्या प्रश्नात असणे किंवा नसणे ज्यामुळे एकंदरीतच ज्ञानमीमांसा, पद्धतीशास्त्र व पद्धतीं मध्ये साजेसे बदल होतात, संशोधनाला व त्या पद्धतीला स्त्रीवादी ठरवतात.
प्रतिसाद
लियामपुतोंग आपल्या पुस्तकात सदर पुस्तकाचा संदर्भ घेत म्हणतात कि स्त्रीवादी पद्ध्तीशास्त्र हे मुख्य प्रवाहापासून दूर असलेल्या व अंधारात असलेल्या सर्व शोषित गटांबाबत ज्ञान निर्माण करण्यास महत्त्वपूर्ण योगदान देऊ शकते कारण ते नवीन ज्ञान निर्मितीस प्रोत्साहन देते.
संदर्भसुची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
वेद राही
वेद राही (जन्म १९३३) हे एक हिंदी, उर्दू आणि डोग्री लेखक आणि चित्रपट दिग्दर्शक आहे.
त्यांनी स्वातंत्र्य सेनानी आणि क्रांतिकारक विनायक दामोदर सावरकर यांच्या जीवनावर आधारित वीर सावरकर चित्रपटाची निर्मिती केली. राही यांनी दूरदर्शन मालिका गुल गुलशन गुलफामचे दिग्दर्शनही केले होते.
राईटिंग कास्ट राईटिंग जेन्डर: रीडिंग दलित विमेन्स टेस्टीमोनियोस
राईटिंग कास्ट राईटिंग जेन्डर: रीडिंग दलित विमेन्स टेस्टीमोनियोस हे शर्मिला रेगे लिखित पुस्तक झुबान दिल्ली यांनी २००६ मध्ये प्रकाशित केले आहे. लिंगभाव आणि जातींचा अभ्यास करणाऱ्या हे महत्त्वाचे पुस्तक आहे.या पुस्तकात दलित साहित्याची लिंगभावाच्या दृष्टीकोनातून सैद्धांतिक मीमांसा केली आहे.
वेद राही
जीवन
राहींचा जन्म २२ मे १९३३ रोजी जम्मू-काश्मीरमध्ये झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव लाला मुल्कराज सराफ होते. ते जम्मूहून "रणबीर" नावाचे वृत्तपत्र प्रकाशीत करत असे. राही यांना लहानपणापासूनच लेखनाची आवड होती. त्यांनी प्रथम उर्दूमध्ये लेखन सुरू केले आणि नंतर हिंदी आणि डोग्री भाषेतही लेखन सुरू केले. त्यांच्या आतापर्यंतच्या काही प्रसिद्ध कथा आहे: काले हत्थे (१९५८), आले (१९८२), व क्रॉस फायरिंग. त्यांच्या प्रमुख कादंबऱ्यांमध्ये हाड़ बेडी पत्तन (१९६०), त्रुट्टी दी डोर (१९८०), परेड (१९८२), गर्भजून इत्यादीचा समावेश आहे.
राईटिंग कास्ट राईटिंग जेन्डर: रीडिंग दलित विमेन्स टेस्टीमोनियोस
प्रस्तावना
समाजशास्राच्या आमच्या सारख्या विद्यार्थ्यांना दलित चळवळ आणि साहित्य आणि साहित्याविषयी पडलेल्या ज्ञानात्मक आव्हानांना प्रश्न करून या प्रश्नांची सुरुवात होते. ब्राम्हणांनी शूद्रांचा अभ्यास करायचा आणि दलित सिद्धांकने मांडायची या पद्धतीमुळे ज्ञानात्मक संरचना आणि जातितील संरचना यांमधील फारकत लक्ष्यात येते. मंडल काळानंतर नागरिकत्व किंवा गुणवत्तेच्या व्याख्येच्या आधारे जातींचे पुनरुत्पादन मांडणे हे जातिविषयक अभ्यासापुढील आव्हान होते. लिंगभाव विहित जात किंवा जातीविहीत लिंगभाव या संकल्पनांना दलित स्त्रीवाद्यांनी आव्हान दिले. डरबन परिषदेमध्ये दलितांच्या मानवी हक्कांविषयी केली गेलेली मांडणी हे ही जातिविषयक अभ्यासाला आव्हान होते. भारतातील स्त्रीवादी अभ्यासाने लिंगभाव हे अभ्यासाचे एक मुल्य म्हणुन मान्यता मिळविण्यासाठी लढा दिला. जात समजावून घेण्याच्या अभिजन संरचनांमुळे स्त्री अभ्यासाला धक्का पोहचला. काही मोजक्या स्त्री अभ्यासकांनी दलित स्त्रीवादाला हात घातला. जात हा केवळ दलित स्त्रियांचा प्रश्न आहे, हा या दोषात गुरफटलेल्या, गोठलेल्या सवर्ण स्त्रियांच्या प्रतीवादाला न्याय म्हणता येणार नाही. जात आणि लिंगभावावर आधारित शोषणाचे गुंतागुंतीचे इतिहास या प्रक्रियेत हरवले. सवर्ण स्त्रिया या ब्राम्हणी असतात असे काही दलित स्त्रीवाद्यांचे म्हणणे ही खरे नाही. ब्राम्हणांचे ब्राम्हणी असणे आणि ब्राम्हणेत्तरांचे अब्राम्हनी असणे यात निसरडे अंतर आहे. सवर्ण स्त्रियांचे जातीविषयक एकसूत्री आकलनामुळे विविध संस्कृतीतील छुपे हिंसाचार नजरेआड होतात. जातीअंताच्या लढयात " खाजगी अनुभव" आणि सार्वजनिक वागणुक ही जात आणि लिंगभावाच्या आधारे कशी तपासता येईल हा या पुस्तकातील मुख्य प्रश्न आहे. लिंगभाव आणि दलित अभ्यास यांतील गुंता तपासणे हा या पुस्तकाचा ज्ञानात्मक हेतू/पवित्रा आहे. दलित स्त्रियांच्या आत्मचरित्रातील किंवा लेखिकेच्या भाषेत साक्षी किंवा जबानीतून जातीविषयक अनुभव हे पुस्तक बोलते करते.
वेद राही
जीवन
रामानंद सागर यांच्यामुळे राही यांनी फिल्मी दुनियेत पाऊल ठेवले, ज्यांच्यासोबत त्यांनी सुमारे २५ हिंदी चित्रपटांसाठी कथा, संवाद आणि पटकथा लेखन केले. त्यांनी बेजुबान (1976), चरस (१९७३), सन्यासी (१९७२), बे-इमान (१९७२), मोम की गुडिया (१९७१), आप आये बहार आयी (1971), पराया धन (१९७०). (1970), पवित्र पापी (१९६६), ये रात फिर ना आएगी यांसारखे अनेक चित्रपट केले. याशिवाय त्यांनी एहसास (१९९४), रिश्ते (१९८७), जिंदगी  (१९८७), गुल गुलशन गुलफाम (१९८४), नादानियां (१९८४), काली घटा (१९७३), प्रेम पर्वत (१९७२), दरार  सरख्या टीव्ही मालिकां व चित्रपट दिग्दर्शीत केले आहे. याशिवाय तेकाली घटा चित्रपटचे निर्माते देखील होते.
राईटिंग कास्ट राईटिंग जेन्डर: रीडिंग दलित विमेन्स टेस्टीमोनियोस
ठळक मुद्दे
प्रस्तावनेनंतरच्या पहिल्या विभागात दलित आत्मकथनांचे महत्त्व आणि उपयोगाविषयी लिहिले आहे. दलित आत्मकथने इंग्रजीमध्ये भाषांतरीत करण्याला जरी लोकप्रियता लाभली असली तरी यातुन उद्धभवणारे दोन धोके लक्षात घेतले पाहिजेत. नव-उदारमतवादी बाजारपेठेने दलित चळवळीला दुबळे करण्यासाठी किंवा गिळंकृत करण्याचा डाव आणि दलित आत्मकथनांची अचानक झालेली गर्दी यांचा संबंध आनंद तेलतुंबडे आणि गेल ऑम्वेट यांसारखे लेखक आणि इतिहासतज्ञ लावतात. आंबेडकरवादाशी आणि दलित राजकारणाशी सुतनाम संबंध न लावता वेदनांच्या कहाण्या अशा स्वरूपात दलित आत्मकथने वाचल्यामुळे ती लोकप्रिय झाली असे आपण म्हणु शकतो. अभ्यासक्रमामध्ये दलित लिखाणानांचा प्रतिकात्मक समावेश हा एक दुसरा मुद्दा आहे. या विषयावर दलित साहित्य वर्तुळात कोणत्या मुद्द्यावर चर्चा घडतात हे रेगे यांनी नमूद केले आहे. अशा चर्चांमध्ये या साहित्याला विद्रोही साहित्य म्हणणे हे १९६० नंतर घडले.
वेद राही
बक्षीस
मार्च २०१९ मध्ये त्यांना यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठातर्फे देण्यात येणारा "कुसुमाग्रज राष्ट्रीय साहित्य पुरस्कार" प्राप्त झाला.
राईटिंग कास्ट राईटिंग जेन्डर: रीडिंग दलित विमेन्स टेस्टीमोनियोस
ठळक मुद्दे
१९२८ मध्ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी बहिष्कृत भारत मध्ये दलित ही संज्ञा वापरली. काही दलित अभ्यासकांना ही आत्मकथने म्हणजे मेलेली मढी उकरून काढणे/ उकरणे असे वाटते. तर समाजाची ही महत्त्वपूर्ण लक्षणे अधोरेखित करण्यासाठी ही आत्मकथने उपयुक्त आहेत असे काहींचे म्हणणे आहे. गंगाधर पानतावणे आणि इतर साहित्यिक दलित आत्माकथनांचे राजकीय महत्त्व अधोरेखित करतात. अप्रिय भूतकाळाची उजळणी करण्याचा आरोप जरी असला तरी या आत्मकथनांतुन दलित जगण्यातील अंधकार आणि अनेक अपसमजांविषयी हा प्रत्यक्ष मार्ग आहे. दलित आत्मकथने या साक्षी/ जबान्या असून त्या माणसाबद्दल आणि माणसापल्याड पाहतात. जाती आधारित शोषणाच्या इतिहासाला "अधिकृतपणे" विसरण्याला ही आत्मकथने आव्हान देतात. भूतकाळात दडलेल्या सत्याला ही आत्मकथने पुन्हा वर आणतात. बेवर्ली यांचा दाखला देत रेगे मांडणी करतात की, वैयक्तिक आत्मकथने ही खरे तर त्या समूहाची शोषणे आणि लढे सांगण्यासाठी केलेली असतात. सांगणारा वाचणाऱ्याच्या प्रतिसादासाठी आवाहन करतो. एका बाजूला या जबान्या किंवा आत्मकथने सामुहिक मान्यतेची अपेक्षा करतात. तर दुसऱ्या बाजूला व्यक्तींवर असलेल्या समूहाच्या दबावाचे अनुभव ते उघडपणे सांगतात.
वेद राही
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म वर्ग:हिंदी लेखक वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक
राईटिंग कास्ट राईटिंग जेन्डर: रीडिंग दलित विमेन्स टेस्टीमोनियोस
प्रतिसाद
एकॉनोमिक एंड पोलिटीकल विकली या नियतकालिकात करीन कपाडिया या पुस्तकाचे परीक्षण केले आहे. त्या म्हणतात, या पुस्तकात महाराष्ट्रातील आठ दलित महिलांच्या आत्मकथनपर मौखिक इतिहासाची मांडणी केली आहे. अशाप्रकारे भाषांतर केलेले हे पहिलेच पुस्तक आहे. असे असले तरी ब्राम्हणेतर दृष्टिकोन हा दलित दृष्टीकोनापेक्षा वेगळा असतो असे ही  त्या नमूद करतात.
स्त्रीवादी इतिहासलेखनाच्या प्रवाहामध्ये हे लिखाण महत्त्वाची भर घालते असे जानकी नय्यर यांनी म्हटले आहे. त्या म्हणतात की, “ रेगे आत्मकथनांना साक्ष अशी संज्ञा वापरतात. दलित स्त्री ही जातीचे वर्चस्व आणि गरजा या अवकाशात जगात असते त्यामुळे तिच्या दमनाची तुलना इतर कोणत्याही बुर्ज्वा कथनाशी करता येत नाही. सर्वसाधारण उच्चजातीय मध्यमवर्गीय स्त्रियांच्या राष्ट्रवादी चळवळीच्या एकसुरी अनुभवांना नाकारण्यासाठी ही संज्ञा मदत करते...त्यांचे (रेगे) पुनःकथन दलित अत्याचारांच्या विशिष्ट अनुभवांवर लक्ष केंद्रित करते. परंपरागत इतिहासलेखनामध्ये जात हा सामाजिक प्रश्न नसून राजकीय मुद्दा आहे असे सांगणाऱ्या पर्यायी दलित अवकाशाच्या उदयावर लेखिका प्रकाश झोत टाकते.
महत्त्वाच्या संकल्पना
जातीच्या अभ्यास
दलित चळवळ
लिंगभाव विहित जात
डरबन परिषद
दलित स्त्रीवाद
साक्षी
आनंद तेलतुंबडे
गेल ऑंमव्हेट
आंबेडकरवाद
संदर्भ सूची
Kapadia Karin, Economic and Political Weekly, Vol. 42, No. 50 (Dec. 15 - 21, 2007), pp. 27-29
हे पण पहा
लिंगभाव अभ्यास
दलित वाङ्मय
स्त्री अभ्यास
दलित स्त्रीवाद
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार २०२०-२१
झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार २०२०-२१ (Zee Marathi Utsav Natyancha Awards 2020-21) वामन हरी पेठे ज्वेलर्स यांनी सादर केलेल्या या सोहळ्यात २०२०-२१ च्या सर्वोत्कृष्ट मालिकांना गौरविण्यात आले. या सोहळ्याचा पूर्वार्ध २८ मार्च २०२१ रोजी आणि उत्तरार्ध ०४ एप्रिल २०२१ रोजी संपन्न झाला. या सोहळ्याने ३.४ टीव्हीआर दोन्ही भागात मिळवला. शशांक केतकर आणि किरण गायकवाड यांनी या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन केले.
संदर्भ
उत्सव
संसदीय कामकाज मंत्रालय (भारत)
संसदीय कामकाज मंत्रालय हे भारत सरकारचे एक मंत्रालय आहे. संसदीय कामकाजाचे केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री याचे नेतृत्व करतात.
हे भारताच्या संसदेशी संबंधित व्यवहार हाताळते आणि लोकसभा ("लोकांचे सभागृह," खालचे सभागृह ) आणि राज्यसभा ("राज्यांची परिषद," वरचे सभागृह ) या दोन सभागृहांमधील दुवा म्हणून काम करते. हे १९४९ मध्ये एक विभाग म्हणून तयार केले गेले परंतु नंतर ते पूर्ण मंत्रालय बनले.
संसदीय कामकाज मंत्री हे मंत्रीपरिषदेचे सदस्य म्हणून कॅबिनेट दर्जाचे असतात. सध्याचे मंत्री प्रल्हाद जोशी आहेत. संसदीय कामकाज मंत्रालय संसदीय कामकाजावरील कॅबिनेट समितीच्या संपूर्ण निर्देशानुसार काम करते.
'सरकारने स्थापन केलेल्या समित्या आणि इतर संस्थांवरील संसद सदस्यांचे नामनिर्देशन' हा विषय संसदीय कामकाज मंत्रालयाला भारत सरकार (व्यवसाय वाटप) नियम, १९६१ अन्वये राष्ट्रपतींनी कलम ७७(३) दिलेला आहे.
भारत सरकारच्या (व्यवसाय वाटप) नियम, १९६१ अंतर्गत राष्ट्रपतींनी भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७७(३) अंतर्गत मंत्रालयाला नियुक्त केलेली कार्ये:-
संसदेच्या दोन्ही सभागृहांना बोलावणे आणि स्थगित करणे, लोकसभा विसर्जित करणे, राष्ट्रपतींचे संसदेला अभिभाषण. दोन्ही सभागृहातील विधान आणि इतर अधिकृत कामकाजाचे नियोजन आणि समन्वय. सदस्यांनी सूचना दिलेल्या प्रस्तावांवर चर्चेसाठी संसदेत सरकारी वेळेचे वाटप. संसदेत प्रतिनिधित्व करणाऱ्या विविध पक्ष आणि गटांचे नेते आणि व्हिप यांच्याशी संपर्क. विधेयकांवरील निवडक आणि संयुक्त समित्यांच्या सदस्यांच्या याद्या. सरकारने स्थापन केलेल्या समित्या आणि इतर संस्थांवर संसद सदस्यांची नियुक्ती. विविध मंत्रालयांसाठी संसद सदस्यांच्या सल्लागार समित्यांचे कार्य. संसदेत मंत्र्यांनी दिलेल्या आश्वासनाची अंमलबजावणी. खाजगी सदस्यांच्या विधेयकांवर आणि ठरावांवर सरकारे उभी असतात. संसदीय कामकाजावरील कॅबिनेट समितीला सचिवीय सहाय्य. प्रक्रियात्मक आणि इतर संसदीय बाबींवर मंत्रालयांना सल्ला. संसदीय समित्यांनी केलेल्या सर्वसाधारण अर्जाच्या शिफारशींवर मंत्रालयांद्वारे कारवाईचे समन्वय. संसद सदस्यांच्या प्रेक्षणीय स्थळांना अधिकृतरीत्या प्रायोजित भेटी. संसद सदस्यांचे अधिकार, विशेषाधिकार आणि प्रतिकारशक्ती यांच्याशी संबंधित मुद्दे. संसदीय सचिव - कार्ये. देशभरातील शाळा/महाविद्यालयांमध्ये युवा संसद स्पर्धांचे आयोजन. अखिल भारतीय सचेतक सम्मेलनचे आयोजन. इतर देशांसोबत संसद सदस्यांच्या सरकार प्रायोजित शिष्टमंडळांची देवाणघेवाण. लोकसभेतील कार्यपद्धती आणि कामकाजाच्या नियमांच्या नियम ३७७ अन्वये आणि राज्यसभेत विशेष उल्लेखांद्वारे उपस्थित केलेल्या प्रकरणांबाबत धोरण निश्चित करणे आणि पाठपुरावा करणे. मंत्रालये/विभागांमध्ये संसदीय कामकाज हाताळण्यासाठी नियमपुस्तिका. संसद कायदा, १९५३ (१९५३चा २०) वेतन आणि भत्ते. संसद सदस्यांचे वेतन, भत्ते आणि निवृत्तीवेतन अधिनियम, १९५४ (१९५४चा ३०). संसद कायदा, १९७७ (१९७७चा ३३) मध्ये विरोधी पक्षाच्या नेत्यांचे वेतन आणि भत्ते. संसदेतील मान्यताप्राप्त पक्ष आणि गटांचे नेते आणि मुख्य चाबूक (सुविधा) अधिनियम, १९९८ (१९९९चा ५). वर्ग:Pages with unreviewed translations वर्ग:भारताची मंत्रालये
मोहो
मोहो हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पनवेल तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
वेळंग
वेळंग हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील वाई तालुक्यातील एक गाव आहे.
जर्मनी क्रिकेट संघाचा स्पेन दौरा, २०१९-२०
जर्मनी क्रिकेट संघाने मार्च २०२० मध्ये २ आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी स्पेनचा दौरा केला.
वेळंग
हवामान
हे गाव समुद्रसपाटीपासून साधारणपणे ७०० मीटर उंचीवर वसलेले आहे.येथील वातावरण उष्णकटिबंधीय प्रकारचे आहे.इथे पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ८९० मिलीमीटर आहे. हिवाळ्यात इथे सुखद गारवा असतो.सरासरी वार्षिक तापमान २३ अंश सेल्सियस आहे.हिवाळ्यात तापमान १५ अंश सेल्सियसपर्यंत खाली जाते तर उन्हाळ्यात ते ३५ अंश सेल्सियसपर्यंत वर चढते.
जर्मनी क्रिकेट संघाचा स्पेन दौरा, २०१९-२०
२रा सामना
वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट स्पेन २०२० वर्ग:स्पेनमधील क्रिकेट
वेळंग
संदर्भ
वर्ग:वाई तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
रनवे ३४
रनवे ३४ हा अजय देवगण निर्मित आणि दिग्दर्शित आगामी भारतीय हिंदी-भाषेतील थ्रिलर चित्रपट आहे. या चित्रपटात देवगण, अमिताभ बच्चन, बोमन इराणी, रकुल प्रीत सिंग, अंगिरा धर आणि आकांक्षा सिंग यांच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट २९ एप्रिल २०२२ रोजी थिएटरमध्ये प्रदर्शित होणार आहे.
कथा
हा चित्रपट जेट एअरवेजच्या दोहा ते कोची फ्लाइट ९डब्लू ५५५ या बोईंग ७३७-८०० विमानाच्या खऱ्या घटनेवरून प्रेरित आहे, जे १८ ऑगस्ट २०१५ रोजी खराब हवामानामुळे कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरण्यात अडचणी आल्यावर, एक अरुंद सुटका झाली होती. सकाळी ५:45 वाजता अस्पष्ट दृश्यमानता.
बाह्य दुवे
रनवे ३४ आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
पुलकेशीनगर विधानसभा मतदारसंघ
आमदार
वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:बंगळूर शहर जिल्हा
ब्रह्मवाडी (अहमदपूर)
ब्रह्मवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्यातील अहमदपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
लोकजीवन
सन २०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १२७ कुटुंबे राहतात.गावातील एकूण ६२१ लोकसंख्येपैकी ३३१ पुरुष तर २९० महिला आहेत.गावात ३८९ शिक्षीत तर २३२ अशिक्षित लोक आहेत. त्यापैकी २२७ पुरुष व १६२ स्त्रिया शिक्षीत तर १०४ पुरुष व १२८ स्त्रिया अशिक्षित आहेत. गावाची साक्षरता ६२.६४ टक्के आहे.
जवळपासची गावे
चिलखा, सेनकुड, शेण्णी, मर्शीवणी तांडा, थोडगा, सिंदगी खुर्द, मांगदरी, सिंदगी बुद्रुक, मोघा, टेंबुर्णी, काळेगाव ही जवळपासची गावे आहेत.सिंदगी बुद्रुक ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.
पश्चिम बर्धमान जिल्हा
पश्चिम बर्धमान जिल्हा हा पश्चिम बंगाल मधील २३ वा जिल्हा असून, हा ७ एप्रिल २०१७ रोजी पश्चिम बर्धमान जिल्ह्याचे विभाजन करून निर्माण करण्यात आला. या जिल्ह्याचे मुख्यालय आसनसोल येथे आहे
पॅराडाईज पेपर्स
पॅरेडाइझ पेपर्स ही जर्मनीच्या सुडडॉइच झाइटुंग या वृत्तपत्राने उघडकीस आणलेली कागदपत्रे आहेत. याद्वारे काही बोगस कंपन्या जगभरातील धनाढ्य लोकांचा काळा पैसा विदेशात पाठविण्यास मदत करीत आहेत असे प्रतिपादन या वृत्तपत्राने केले आहे.
९६ मीडिया संस्थांच्या मदतीने इंटरनॅशनल कॉन्सोर्शियम ऑफ इन्व्हेस्टिगेटिव्ह जर्नालिस्टने (आय सी आय जे) पॅराडाईज पेपर्स असे नाव दिलेल्या दस्तावेजांची छाननी केली. हे असे एकूण १.३४ कोटी दस्तावेज आहेत.
विशेष म्हणजे, सुमारे १८ महिन्यांपूर्वी जर्मनीच्या याच वृत्तपत्राने पनामा पेपर्स या मथळ्याखाली एक घोटाळा उघड केला होता.
वर्ग:घोटाळे
डोला रे डोला
डोला रे डोला हे संजय लीला भन्साळी दिग्दर्शित २००२ मधील भारतीय रोमँटिक नाटक चित्रपट देवदास मधील एक गाणे आहे. शाहरुख खान, ऐश्वर्या राय आणि माधुरी दीक्षित यांच्या यामध्ये भूमिका आहेत. हे गाणे इस्माईल दरबार यांनी संगीतबद्ध केले होते, जे नुसरत बद्र यांनी लिहले होते. कविता कृष्णमूर्ती, श्रेया घोषाल आणि केके (बॅकिंग व्होकल्स) यांनी हे गायले होते. या गाण्याला समीक्षक आणि प्रेक्षकांकडून सारखीच प्रशंसा मिळाली. ऐश्वर्या राय आणि माधुरी दीक्षित, त्या काळातील दोन आघाडीच्या अभिनेत्री यांच्यातील अनोख्या नृत्य युगुलामुळे ते ब्लॉकबस्टर ठरले.
संदर्भ
वर्ग:हिंदी गीत
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान, श्रीलंका आणि संयुक्त अरब अमिराती दौरा, २००२-०३
ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघाने ऑक्टोबर २००२ मध्ये पाकिस्तानविरुद्ध ३ कसोटी सामन्यांची मालिका खेळली. मूलतः पाकिस्तानमध्ये होणार होते, परंतु २००२ च्या कराची बस बॉम्बस्फोटानंतर ते तटस्थ ठिकाणी बदलण्यात आले. हे परराष्ट्र मंत्री अलेक्झांडर डाऊनर आणि पंतप्रधान जॉन हॉवर्ड यांच्याशी सल्लामसलत करून करण्यात आले.
पहिली कसोटी श्रीलंकेत खेळली गेली आणि बाकीची दोन युएईमध्ये खेळली गेली. ऑस्ट्रेलियाने मालिका ३-० ने जिंकली.
संदर्भ
वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे पाकिस्तान दौरे वर्ग:इ.स. २००२ मधील क्रिकेट
साळेशहरी
साळेशहरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील भिवापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:भिवापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
आपेडे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे वर्ग:खेड (रत्‍नागिरी) तालुक्यातील गावे
कार्मिक, सार्वजनिक तक्रारी आणि निवृत्ती वेतन मंत्रालय
उत्तरदायी लोकाभिमुख आधुनिक प्रशासनाच्या प्रक्रियेशीही मंत्रालय संबंधित आहे. व्यवसाय नियमांचे वाटप मंत्रालयासाठी वाटप केलेल्या कामाची व्याख्या करते.
सहसा, नेहमी नसले तरी, मंत्रालयाचे नेतृत्व पंतप्रधान करतात आणि राज्यमंत्री त्यांना अहवाल देतात.
इतिहास
१९५४ मध्ये, पॉल एच. ऍपलबाय अहवालाच्या शिफारशीनुसार, कॅबिनेट सचिवालयात संघटना आणि पद्धती (O&M) विभागाची स्थापना करण्यात आली. १९६४ मध्ये, O&M विभाग नव्याने निर्माण झालेल्या प्रशासकीय सुधारणा विभागाच्या अंतर्गत गृह मंत्रालयाकडे हस्तांतरित करण्यात आला. १९७० मध्ये, प्रशासकीय सुधारणा आयोगाच्या शिफारशींच्या आधारे कॅबिनेट सचिवालयात कार्मिक विभागाची स्थापना करण्यात आली. १९७३ मध्ये, कॅबिनेट सचिवालयात कार्मिक आणि प्रशासकीय सुधारणा विभाग तयार करण्यासाठी दोन्ही विभागांचे विलीनीकरण करण्यात आले. १९७७ मध्ये कार्मिक आणि प्रशासकीय सुधारणा विभाग गृह मंत्रालयाकडे हस्तांतरित करण्यात आला. आणि, १९८५ मध्ये, कार्मिक, सार्वजनिक तक्रार आणि निवृत्ती वेतन मंत्रालय या नावाने एक पूर्ण मंत्रालय तयार केले गेले ज्याच्या अंतर्गत तीन स्वतंत्र विभाग आहेत:
विभाग
वर्ग:Pages with unreviewed translations वर्ग:भारताची मंत्रालये
वेळे (वाई)
वेळे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील वाई तालुक्यातील एक गाव आहे.
शिवणसई (पनवेल)
शिवणसई हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यातील एक गाव आहे.
वेळे (वाई)
हवामान
हे गाव समुद्रसपाटीपासून साधारणपणे ७०० मीटर उंचीवर वसलेले आहे.येथील वातावरण उष्णकटिबंधीय प्रकारचे आहे.इथे पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ८९० मिलीमीटर आहे. हिवाळ्यात इथे सुखद गारवा असतो.सरासरी वार्षिक तापमान २३ अंश सेल्सियस आहे.हिवाळ्यात तापमान १५ अंश सेल्सियसपर्यंत खाली जाते तर उन्हाळ्यात ते ३५ अंश सेल्सियसपर्यंत वर चढते.
शिवणसई (पनवेल)
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
वेळे (वाई)
संदर्भ
वर्ग:वाई तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
शिवणसई (पनवेल)
संदर्भ
वर्ग:पनवेल तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
विठ्ठल कृष्णा सुतार
विठ्ठल कृष्णा सुतार हे एक मुलांसाठी लिहिणारे मराठी साहित्यिक आहेत.
पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पेरियापटना विधानसभा मतदारसंघ
पेरियापटना विधानसभा मतदारसंघ कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ मैसूर लोकसभा मतदारसंघात असून मैसुरु जिल्ह्यात मोडतो.
वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:मैसुरु जिल्हा
लिंगापूर (हदगाव)
संदर्भ
वर्ग:हदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
गोपीनाथ कविराज
गोपीनाथ कविराज (७ सप्टेंबर, १८८७ - १२ जून, १९७६) हे भारतीय संस्कृत विद्वान, भारतशास्त्रज्ञ आणि तत्त्वज्ञ होते. १९१४ मध्ये प्रथम ग्रंथपाल म्हणून नियुक्त केले गेले, ते १९२३ ते १९३७ या काळात सरकारी संस्कृत महाविद्यालय, वाराणसीचे प्राचार्य होते. त्या काळात ते सरस्वती भावन ग्रंथमाला चे संपादकही होते.
तांत्रिक वांङमय में शक्तदृष्टी या त्यांच्या तंत्रावरील संशोधन ग्रंथासाठी १९६४ मध्ये त्यांना साहित्य अकादमी तर्फे देण्यात येणारा पुरस्कार मिळाला. त्याच वर्षी त्यांना भारत सरकारच्या पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. १९७१ मध्ये त्यांना साहित्य अकादमी फेलोशिप बहाल करण्यात आली, जो साहित्य अकादमीने दिला जाणारा सर्वोच्च साहित्यिक सन्मान आहे.
चिलखा
चिलखा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्यातील अहमदपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
लोकजीवन
सन २०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २०३ कुटुंबे राहतात.गावातील एकूण ८७५ लोकसंख्येपैकी ४३२ पुरुष तर ४४३ महिला आहेत.गावात ५७१ शिक्षीत तर ३०४ अशिक्षित लोक आहेत. त्यापैकी ३०२ पुरुष व २६९ स्त्रिया शिक्षीत तर १३० पुरुष व १७४ स्त्रिया अशिक्षित आहेत. गावाची साक्षरता ६५.२६ टक्के आहे.
जवळपासची गावे
वरवंटी, हगडळ, गुगडळ, मावळगाव, सोरा, सेनकुड, शेण्णी, मर्शीवणी तांडा, थोडगा, ब्रह्मवाडी, सिंदगी खुर्द ही जवळपासची गावे आहेत. ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.
संदर्भ
वर्ग:अहमदपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील गावे
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालय
पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालय हे भारत सरकारचे एक मंत्रालय आहे जे खनिज तेल, नैसर्गिक वायू, खनिज तेल उत्पादने आणि द्रवीभूत नैसर्गिक वायूचे अन्वेषण, उत्पादन, शुद्धीकरण, वितरण, विपणन, आयात, निर्यात आणि संवर्धनासाठी जबाबदार आहे. देशात. या मंत्रालयाचे नेतृत्व कॅबिनेट मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांच्याकडे आहे. एमएम कुट्टी हे मंत्रालयाचे सचिव आहेत.
कार्यक्षेत्रे
वर्ग:Pages with unreviewed translations वर्ग:भारताची अर्थव्यवस्था
टाक
संदर्भ
वर्ग:भिवापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
लोहा (हदगाव)
लोहा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील हदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
जवळपासची गावे
दिग्रस
संदर्भ
वर्ग:हदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
सेठ अचल सिंह
वर्ग: भारतीय राजकारणी वर्ग: भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग: १ ली लोकसभा सदस्य वर्ग: २ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ३ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ४ थी लोकसभा सदस्य वर्ग: ५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग: आग्राचे खासदार वर्ग: इ.स. १८९५ मधील जन्म वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
विठलवाडी
विठलवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील वाई तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हे गाव समुद्रसपाटीपासून साधारणपणे ७०० मीटर उंचीवर वसलेले आहे.येथील वातावरण उष्णकटिबंधीय प्रकारचे आहे.इथे पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ८९० मिलीमीटर आहे. हिवाळ्यात इथे सुखद गारवा असतो.सरासरी वार्षिक तापमान २३ अंश सेल्सियस आहे.हिवाळ्यात तापमान १५ अंश सेल्सियसपर्यंत खाली जाते तर उन्हाळ्यात ते ३५ अंश सेल्सियसपर्यंत वर चढते.
संदर्भ
वर्ग:वाई तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
दिपाली पानसरे
दिपाली पानसरे ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे जी प्रामुख्याने मराठी आणि हिंदी दूरचित्रवाणी आणि चित्रपटांमध्ये काम करते.
मालिका
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२१
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने (वनडे) आणि पाच आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी जुलै २०२१ दरम्यान वेस्ट इंडीजचा दौरा केला. आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका २०२०-२२ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक सुपर लीग अंतर्गत खेळविण्यात आली. बहुतांशी खेळाडूंचे कोव्हिड लसीकरण झाल्यावर ऑस्ट्रेलियन संघ २८ जून २०२१ रोजी वेस्ट इंडीज मध्ये दौऱ्यासाठी दाखल झाला.
वेस्ट इंडीजने ट्वेंटी२० मालिकेतील पहिले तीन सामने जिंकत मालिका विजय निश्चित केला. तिसऱ्या ट्वेंटी२० सामन्यादरम्यान वेस्ट इंडीजच्या ख्रिस गेलने ट्वेंटी२० क्रिकेट प्रकारामध्ये (आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० आणि फ्रॅंचायझी तसेच आयसीसी मान्यताप्राप्त घरेलु ट्वेंटी२० सामने) १४,००० धावांचा टप्पा पार केला. असे करणारा गेल जगातला पहिला खेळाडू ठरला. ऑस्ट्रेलियाने चौथा सामना जिंकत ट्वेंटी२० प्रकारात वेस्ट इंडीजवर २०१२ नंतर प्रथमच विजय मिळवला. वेस्ट इंडीजचे पाचवा आणि अखेरचा ट्वेंटी२० सामना जिंकत पाच सामन्यांची ट्वेंटी२० मालिका ४-१ ने जिंकली.
एकदिवसीय मालिकेतील पहिला सामना पावसाचा व्यत्यत आला तरी ऑस्ट्रेलियाने १३३ धावांनीउ जिंकला. २२ जुलै २०२१ रोजी होणारा दुसरा एकदिवसीय सामना अकस्मातपणे स्थगित करण्यात आला. वेस्ट इंडीजच्या गोटातील एका कर्मचाऱ्या कोरोनाव्हायरस झाल्याचे नाणेफेक झाल्यावर निर्दशनास आले. त्यामुळे सामना पुढील सुचना येईस्तोवर थांबविण्यात आला. सर्व खेळाडू, सामनाधिकारी यांना तात्काळ हॉटेलमध्ये पाठवून विलगीकरणात ठेवण्यात आले. दुसरा सामना पुर्नियोजीत करत २४ जुलै रोजी खेळवण्यात आला तर तिसरा सामना २६ जुलै रोजी खेळवण्यात आला. ऑस्ट्रेलियाने एकदिवसीय मालिका २-१ ने जिंकली.
३रा सामना
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील क्रिकेट वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे वेस्ट इंडीज दौरे
शिलोत्तर रायचूर
शिलोत्तर रायचूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यातील एक गाव आहे.
ओमर ब्रॅडली
ओमर नेल्सन ब्रॅडली (१२ फेब्रुवारी, १८९३८ एप्रिल, १९८१) हे दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान आणि नंतर अमेरिकेच्या सैन्याचे वरिष्ठ अधिकारी होते. ब्रॅडली हे जॉइंट चीफ ऑफ स्टाफचे पहिले अध्यक्ष होते आणि त्यांनी कोरियन युद्धात अमेरिकन सैन्याच्या धोरणावर देखरेख केली होती. हे जनरल ऑफ आर्मी पदावरून निवृत्त झाले.
शिलोत्तर रायचूर
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पनवेल तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
ओमर ब्रॅडली
संदर्भ
वर्ग:दुसरे महायुद्ध वर्ग:अमेरिकेचे जनरल ऑफ द आर्मी वर्ग:अमेरिकेचे सैन्याधिकारी वर्ग:इ.स. १९८१ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १८९३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आसगणी
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे वर्ग:खेड (रत्‍नागिरी) तालुक्यातील गावे
फ्रीडम अँड डेस्टिनी: जेंडर, फॅमिली अँड पॉप्युलर कल्चर इन इंडिया (पुस्तक)
सारांश
८ भागांमध्ये विभागलेले हे पुस्तक लोकप्रिय संस्कृतीतील तीन घटकांच्या (चित्रपट, दिनदर्शिकेवरील चित्र व मासिकांमध्ये छापून आलेल्या प्रणयकथा) विश्लेषणाद्वारे कुटुंब व सामाजिक जीवनातील विरोधाभास पुढे आणते.
दिनदर्शिकेवरील चित्र
लेखिका वसाहतकाळापासून (१९व्या शतकातील उत्तरार्ध) भारतात छापण्यात आलेल्या दिनदर्शिकेवरील चित्रांद्वारे पूर्वीच्या कल्पनांचा मागोवा घेतात. त्यांच्या विश्लेषणाद्वारे त्या अधोरेखित करतात कि लोकप्रिय संस्कृतीच्या या प्रकारात स्त्री शरीराला जास्त दृश्यता मिळालेली दिसते व त्या 'प्राप्त करण्याची इच्छा करण्याजोगी वस्तू' किंवा 'विकण्याजोगी वस्तू' म्हणून सादर केलेल्या दिसतात. त्या हे सुद्धा दाखवून देतात कि स्त्रिया केवळ भोगाच्या वस्तू म्हणूनच नव्हे तर आधुनिक राष्ट्राच्या प्रतिक म्हणून ही दृश्यता पावतात. लेखिका हिंदू देवींच्या प्रतीमांचे चित्रण हिंदू देवांचे सोबती किंवा माता म्हणून केले जाणे व त्याचे सामाजिक व राजकीय परिणामांचे परीक्षण देखील करतात व या माध्यमातून स्त्रीत्वाच्या विविध धारणांचे ते विश्लेषण करतात. या पुस्तकात दिनदर्शिकेवर मुलांचे होणारे विविध चित्रणांचाही मागोवा ऑबेरोय घेतात. त्यांच्या मते मुलांना दैवी बालक (God -Baby ), स्वागतेच्छुक बालक (Welcome -Baby), वीर-बालक (Hero -Baby), गिऱ्हाईक बालक (Customized Baby) म्हणून दर्शविलेले दिसते. त्या फक्त कलेच्या स्वरूपाचेच विश्लेषण करत नाहीत तर त्याचे उदय व लोकप्रियतेमागील सामाजिक-राजकीय अर्थकारण ही स्पष्ट करतात.
लोकप्रिय चित्रपट
ओबेरॉय विषयवस्तूत वैविध्य असलेले व भिन्न काळांमध्ये प्रदर्शित झालेले भारतातील अत्यंत लोकप्रिय अशा चार हिंदी चित्रपटांचे (हम आपके हैं कौन, 'साहेब, बीबी और गुलाम', परदेस, दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे) परीक्षण, त्यांचे विषयवस्तू, कल्पना व त्यातून पुनर्उत्पादित होत असलेल्या संस्थांच्या आधारावर करताना दिसतात. या परीक्षणाच्या आधारावर ते विविध कलाप्रकारातील सर्वसाधारण नियमांवर पण भाष्य करतात. उदा० कुठले अवकाश हे पुरुषसत्ता अधिक मजबूत करतात व कुठले त्यांना उलथून लावण्यास अवकाश निर्माण करतात. 'साहेब, बीबी और गुलाम' वरील लेखामध्ये चित्रपटातील कथानकाच्या परीक्षणाद्वारे लेखक मांडतात की चित्रपटाचे कथानक हे व्यक्तिगत इच्छा व सामाजिक जबाबदारी, तसेच स्त्री पुरुष संबंधांमध्ये स्वातंत्र्य व नशीब यावर केंद्रित आहे. हम आपके हैं कौन या चित्रपटावर आधारित लेखांमध्ये अशाहे चित्रपटांत भारतीय कुटुंब व त्यात सत्ता व कर्तव्यांची वाटाघाट कशी होते यावर दृष्टिक्षेप टाकलेला आहे. 'परदेस' व 'दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे' या चित्रपटांच्या परीक्षणात लेखिकेनी 'विदेशात वसलेले भारतीय' व घर व देश या संकल्पनांवर प्रकाश टाकला आहे.
प्रणयकथा
ओबेरॉय हे 'विमेन्स एरा (Women's Era )' या इंग्रजी मासिकात येणाऱ्या प्रणयकथांच्या विश्लेषणाद्वारे दाखवून देतात की या कथा स्त्री वाचकांच्या जीवनात महत्त्वपूर्ण व धोक्याची सूचना देण्याचे कार्य पार पाडतात. त्या जाणीवपूर्वक याचाही उल्लेख करतात की कथानक व शैली जरी एकसारखी वाटत असली तरीही या कलेच्या स्वरूपाला अनुभवण्याच्या व स्वीकारण्याच्या पद्धतीत पाश्चात्त्य देशांमध्ये व भारतात फरक आहे. या चित्रपटांचे ठरावीक साचेबंद कथानकं कशा प्रकारे एका आनंदी पारंपरिक भिन्नलिंगी सहजीवन व कौटुंबिक जीवनाबाबत विविध पर्याय समोर ठेवतात हे ओबेरॉय या विभागात दाखवून देतात.
मूळ शीर्षक
पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत ओबेरॉय लिहितात की, मुळात त्यांना या पुस्तकाचे शीर्षक ' धर्म आणि तीव्र इच्छा' असे ठेवायचे होते, जेणेकरून स्त्रियांसाठी परंपरेने व संस्कृतीने ठरवलेल्या अपेक्षा व स्त्रियांच्या इच्छा यांच्या संघर्षांमधील भारतातील स्त्रीवाद्यांचे योगदानही समाविष्ट करता येतील. नंतर त्यांनी पुस्तकाचे शीर्षक 'फ्रीडम ॲन्ड डेस्टिनी' असे ठेवले. त्यांच्या मते यामुळे कुटुंब व सामाजिक जीवन यांतील नैतिक अर्थकारण ओळखणे शक्य होईल, व आधुनिकतेच्या धारणांमुळे वैयक्तिक स्वायत्तता व स्त्री/ पुरुष दोघांचेही स्वातंत्र्य कसे नष्ट झाले हेही बघणे शक्य होईल.
हे पण पाहा
भारतीय स्त्रीवाद
संदर्भसूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:लैंगिकता अभ्यास
स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ
स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ हे महाराष्ट्रातील नांदेड येथे स्थित असून त्याची स्थापना १७ सप्टेंबर १९९४ रोजी झाली. हे विद्यापीठ साधारणपणे स्वारातीम (SRTM) या संक्षिप्त नावाने ओळखले जाते. या विद्यापीठाचे नाव मराठवाडा मुक्ती संग्रामाचे जनक स्वामी रामानंद तीर्थ यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ ठेवण्यात आले आहे.
हैद्राबाद मुक्तिसंग्राम (स्वातंत्र्य सैनिकांच्या मौखिक नोंदी) हा विद्यापीठाने प्रकाशित केलेला महत्त्वाचा संपादित ग्रंथ आहे.
माटाळा
माटाळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील हदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ
या विद्यापीठाच्या परिक्षेत्रात नांदेड, लातूर, परभणी व हिंगोली जिल्हा हे दक्षिण मराठवाड्यातील ४ जिल्हे येतात.
माटाळा
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:हदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ
उद्धव भोसले हे ‌विद्यमान कुलगुरू आहेत. कुलसचिव, महाविद्यालय व विद्यापीठ मंडळाचे संचालक आणि परिक्षा नियंत्रक हे विद्यापीठाचे तीन प्रमुख अधिकारी असतात.
क्रीडा व शारीरिक शिक्षण आणि विद्यार्थी कल्याणासाठी विद्यापीठात संचालक आहेत. राष्ट्रीय सेवा योजना अधिकारीसुद्धा आहेत.
विद्यापीठात मुक्त शिक्षण विभाग आहे, जो नांदेड, लातूर, हिंगोली व परभणी येथील ५९ मान्यताप्राप्त केंद्रात मराठी, हिंदी, इंग्रजी, उर्दू, इतिहास, राज्यशास्त्र, समाजशास्त्र, अर्थशास्त्र व लोक प्रशासन या विषयांत पदव्यूत्तर अभ्यासक्रम चालवतो.
विद्यापीठ कला, विज्ञान, वाणिज्य, शिक्षण, व्यवसाय प्रशासन व औषधनिर्माणशास्त्र या शाखांतील २७ पदव्यूत्तर पाठ्यक्रम चालवते. तसेच ते ८ पदव्यूत्तर संशोधन पाठ्यक्रमसुद्धा चालवते.
नामवंत विद्यार्थी
विश्वनाथ पाईकराव
हे सुद्धा पहा
• नांदेड जिल्हा
संदर्भ
वर्ग:स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे
सलीम मुल्ला
सलीम मुल्ला यांनी २००२ साली ‘अवलिया’ हे ललित लेखनाचे पुस्तक लिहिले; चोखंदळ वाचकांनी त्याला दाद दिली.
पुढॆ सलीम यांनी स्थापत्य अभियांत्रिकीची पदविका घेतल्यानंतर त्यांनी कोल्हापूरच्या दळवीज आर्ट या संस्थेतून ‘इंटीरिअर डेकोरेटिव्ह डिझाईन’ शाखेची पदवी मिळवली. तिथेच सलीम शिक्षक म्हणून काम करू लागले. परंतु सुरुवातीपासून निसर्गाची आवड असल्याने त्यांनी वयाच्या ३३व्या वर्षी वन विभागात नोकरी मिळवली. निसर्गात भटकंती करताना आलेले वैशिष्टय़पूर्ण, कुतूहल वाढवणारे, नवलाईचे काहीसे चमत्कारिक अनुभव शब्दबद्ध करण्याचा त्यांना ध्यास लागला. आणि त्यांचे त्यांचे निसर्गाला कवेत घेणाऱ्या कविता, बालकथा, ललित लेख, वृत्तपत्रीय लेख असे विविधांगी लेखन सुरू झाले. स्वराज्य, बालविकास, रानवारा, आनंद या मासिकांतून त्यांनी लिखाण केले. तसंच लोकराज्य, तरुण भारत, सकाळ, पुढारी, मँचेस्टर मधूनही भरपूर लिखाण केले.
पत्रलेखनाचा छंद
मुल्ला शाळेत असतांना गो.नी. दांडेकर महागावाशेजारी असलेल्या सामनगड या ठिकाणी आले होते. लेखकाच्या भेटीसाठी शाळेची मुले घेऊन शिक्षक गोनीदांना भेटायला गेले. त्यात एक अपंग विद्यार्थी होता. तोही गडावर त्यांना भेटण्यासाठी आला होता. त्याचे त्यांना अप्रूप वाटले. गोनीदांनी त्याला पत्र पाठविले. त्यांचं पत्र वाचून सलीम यांनाही लेखकांना पत्रे लिहायची आवड निर्माण झाली.
एखाद्या लेखकाचे पुस्तक वाचले की सलीम त्यांना पत्र लिहायचा. आणि पत्राच्या उत्तराची वाट पाहत रहायचा. लेखकाच्या हस्ताक्षरातील पत्र सलीमला वेड लावून जायचे. पुढे हा त्याला छंदच जडला. पु ल देशपांडे, कुसुमाग्रज, रणजीत देसाई, शिवाजी सावंत, मंगेश पाडगावकर, विंदा करंदीकर, वसंत बापट यासारख्या अनेक दिग्गज लेखकांच्या हस्ताक्षरातील हजारो पत्रांचा ठेवा त्यांच्या आजही संग्रही आहे.
सन्मान आणि पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पन्नालाल बारूपाल
पन्नालाल बारूपाल (६ एप्रिल १९१३- १९ मे १९८३) हे भारतीय राजकारणी होते. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून १९५२, १९५७, १९६२, १९६७ आणि १९७१ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये राजस्थान राज्यातील गंगानगर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग: भारतीय राजकारणी वर्ग: भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग: १ ली लोकसभा सदस्य वर्ग: २ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ३ री लोकसभा सदस्य वर्ग: ४ थी लोकसभा सदस्य वर्ग: ५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग: गंगानगरचे खासदार वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८३ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्याहळी
व्याहळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील वाई तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हे गाव समुद्रसपाटीपासून साधारणपणे ७०० मीटर उंचीवर वसलेले आहे.येथील वातावरण उष्णकटिबंधीय प्रकारचे आहे.इथे पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ८९० मिलीमीटर आहे. हिवाळ्यात इथे सुखद गारवा असतो.सरासरी वार्षिक तापमान २३ अंश सेल्सियस आहे.हिवाळ्यात तापमान १५ अंश सेल्सियसपर्यंत खाली जाते तर उन्हाळ्यात ते ३५ अंश सेल्सियसपर्यंत वर चढते.
संदर्भ
वर्ग:वाई तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
रिटघर
रिटघर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पनवेल तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
चोपळी
चोपळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील लातूर जिल्ह्यातील अहमदपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
अहमदपूर ह्या तालुक्याच्या ठिकाणापासून हे गाव १५ कि.मी.अंतरावर आहे.लातूर हे जिल्ह्याचे ठिकाण ह्या गावापासून ५५ कि.मी. अंतरावर आहे.
लोकजीवन
सन २०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २७९ कुटुंबे राहतात.गावातील एकूण १४८६ लोकसंख्येपैकी ७२६ पुरुष तर ७६० महिला आहेत.गावात ९३४ शिक्षीत तर ५५२ अशिक्षित लोक आहेत. त्यापैकी ५१३ पुरुष व ४२१ स्त्रिया शिक्षीत तर २१३ पुरुष व ३३९ स्त्रिया अशिक्षित आहेत. गावाची साक्षरता ६२.८५ टक्के आहे.
जवळपासची गावे
शिरूर ताजबंद, आंबेगाव, बोडखा, सय्यदपूर, वाईगाव, मोरेवाडी, गाडेवाडी, खराबवाडी, माकणी, उमरगा येल्लादेवी, धानोरा खुर्द ही जवळपासची गावे आहेत.चोपळी ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.
संदर्भ
वर्ग:अहमदपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:लातूर जिल्ह्यातील गावे
नियोजन मंत्रालय (भारत)
नियोजन मंत्रालय हे भारतातील एक मंत्रालय आहे. जबाबदार मंत्री भारताचे माननीय पंतप्रधान आहेत. मंत्रालयाची संस्थात्मक क्षमता केंद्रीय एजन्सीद्वारे वापरली जाते: नीती आयोग (नॅशनल इन्स्टिट्यूशन फॉर ट्रान्सफॉर्मिंग इंडिया).
नीती आयोग
१ जानेवारी २०१५ रोजी, नियोजन आयोगाच्या जागी नव्याने स्थापन झालेल्या नीती आयोगाची स्थापना करण्याचा मंत्रिमंडळाचा ठराव मंजूर करण्यात आला. केंद्र सरकारने १ जानेवारी २०१५ रोजी NITI आयोग स्थापन करण्याची घोषणा केली. ८ फेब्रुवारी २०१५ रोजी नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली नीती आयोगाची पहिली बैठक झाली.
नीती आयोगाचा आदेश म्हणजे तळापासून वरचा दृष्टीकोन वापरून आर्थिक धोरण-निर्धारण प्रक्रियेत भारतातील राज्य सरकारांचा सहभाग वाढवून सहकारी संघराज्यवादाला चालना देऊन भारताचा कायापालट करण्यासाठी केंद्र आणि राज्यांना पाठिंबा देणे. नीती आयोगाच्या गव्हर्निंग कौन्सिलमध्ये, ज्याचे अध्यक्ष पंतप्रधान असतात, त्यात सर्व राज्यांचे मुख्यमंत्री आणि केंद्रशासित प्रदेशांचे लेफ्टनंट गव्हर्नर असतात. याशिवाय, आघाडीच्या विद्यापीठे आणि संशोधन संस्थांमधून तात्पुरते सदस्य निवडले जातात. या सदस्यांमध्ये एक मुख्य कार्यकारी अधिकारी, चार माजी अधिकारी सदस्य आणि दोन अर्धवेळ सदस्यांचा समावेश आहे. एजन्सीचे उपाध्यक्ष कॅबिनेट मंत्री समतुल्य दर्जाचे असतात.
नीती आयोग प्रामुख्याने सर्वोच्च निर्णय घेणाऱ्या संस्थांना धोरण इनपुट प्रदान करते. त्याच्या देखरेख आणि मूल्यमापन विभागाद्वारे, ते पंतप्रधान आणि भारताच्या अर्थसंकल्पाचा वार्षिक आढावा देण्यासाठी सर्व राष्ट्रीय आणि राज्य योजनांचे निरीक्षण करते. ते वित्त मंत्रालयाकडून मंजूर होण्यापूर्वी सर्व प्रमुख योजनांवर आपली प्रतिक्रिया देखील देते.