cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कोल्हापूर जिल्हा
ऐतिहासिक महत्त्व
करवीर गादीची स्थापना करणाऱ्या सरदार राणी ताराबाईंची कारकीर्द १७०० ते १७६१ अशी प्रदीर्घ होती. या कालावधीत मराठी राज्यात दुही माजली होती. ताराबाई व संभाजी महाराजांचे पुत्र शाहू यांच्यामध्ये अनेक वर्षे संघर्ष चालू होता. त्याचे केंद्र करवीरची गादी व कोल्हापूरचा परिसरच होता. राजारामांच्या दुसऱ्या पत्‍नीचा मुलगा दुसरा संभाजी तसेच, छत्रपती शाहू यांच्यामध्येही संघर्ष चालू होता. १७३१ मध्ये याच परिसरात वारणा नदीच्या काठी शाहू व दुसरा संभाजी यांच्यामध्ये तह झाला व महाराष्ट्रातील दुर्दैवी कलहाची सांगता झाली.
१७८२ मध्ये कोल्हापूरची राजधानी पन्हाळ्याहून कोल्हापूरला आली. तिसरा शिवाजी यांचे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत म्हणजे १८१२ पर्यंत (५२ वर्षांची प्रदीर्घ कारकीर्द) कोल्हापूर गादीवर वर्चस्व होते. १८१८ च्या दरम्यान बहुतांश महाराष्ट्र ब्रिटिशांच्या ताब्यात गेला होता. पण ब्रिटिशांनी कोल्हापूर संस्थान खालसा केले नाही, त्याचे अस्तित्व कायम ठेवले. पुढे १९४९ मध्ये संस्थान भारतीय संघराज्यात विलीन होईपर्यंत कोल्हापूर स्वतंत्र होते.
राजकीय संरचना
कोल्हापूर जिल्ह्यात एकूण २ लोकसभा व १० विधानसभा मतदारसंघ आहेत.
लोकसभा मतदारसंघ : कोल्हापूर, हातकणंगले.
विधानसभा मतदारसंघ : चंदगड,राधानगरी, कागल,कोल्हापूर दक्षिण, कोल्हापूर उत्तर, करवीर, शाहूवाडी, हातकणंगले, इचलकरंजी, शिरोळ.
तसेच ६७ जिल्हा परिषद मतदारसंघ व १३४ पंचायत समिती मतदारसंघ जिल्ह्यात आहेत.
हवामान
कोल्हापूर जिल्ह्यातील पूर्वेकडील भागात कोरडे तर पश्मिम घाटातील भागांत थंड हवामान असते. जिल्ह्यात पाऊस मुख्यपणे जून ते सप्टेंबर या काळात नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांमुळे मिळतो, एप्रिल आणि मे महिन्यांत वळीवाचा पाऊसही पडतो. जिल्ह्यातील पश्चिमेकडील भागात पावसाचे प्रमाण जास्त आहे. येथील गगनबावड्यामध्ये वार्षिक सरासरी ५००० मि.मी. पाऊस असतो. त्यामानाने पूर्वेकडील तालुक्यांमध्ये कमी म्हणजे वार्षिक सरासरी ५०० मि.मी. पाऊस असतो.
व्यवसाय उद्योग
उद्योग,उद्योग शेती आणि शेतीशी संबंधित इतर व्यवसाय होत. याशिवाय कोल्हापूर शहराजवळ लोहकाम ( ज्यात मुख्यत: मोटारींचे भाग तयार केले जातात अशा फाउंड्रीज) आणि कोल्हापुरी चपला बनवण्याचे बरेच छोटे कारखाने आहेत. इचलकरंजी या शहरात बरेच वस्त्रकामाशी व संबंधित उद्योग आणि कारखाने आहेत. हे कारखाने तयार मालाची थेट निर्यात करतात. हुपरी हे गाव चांदीकामासाठी प्रसिद्ध आहे. सहकार व उद्योगधंदे - कोल्हापूर हे महाराष्ट्रातील सहकारी चळवळीचे माहेरघरच मानले जाते. सहकारी चळवळ भारतात व महाराष्ट्रात रुजण्याच्या अगदी सुरुवातीच्या काळात (१९१२-१३) कोल्हापूर संस्थानात सहकारी संस्था अधिनियम राजर्षी शाहू महाराजांनी लागू केला होता. तसेच सहकार तत्त्वाच्या अगदी जवळ जाणरी भिसी पद्धत किंवा पुष्टीफंड योजना १९ व्या शतकात फक्त कोल्हापूर जिल्ह्यात अस्तित्वात होती. भिशी पद्धत सहकारी बँकेची छोटी प्रतिकृती असून गेली २०० वर्षे जिल्ह्यात अस्तित्वात आहे. याचाच परिणाम म्हणून आज कोल्हापूर जिल्ह्यात हजारो सहकारी संस्था (सहकारी बँका, पतसंस्था, दूध सोसायट्या, सहकारी साखर कारखाने, शेतकी सहकारी संस्था... इ.) कार्यरत आहेत.
जिल्ह्यात कोल्हापूर, जयसिंगपूर, इचलकरंजी, हुपरी, यड्राव, हातकणंगले शिरोळ, शिरोली, हलकर्णी, गडहिंग्लज वअलीकडेच स्थापण झालेली कागल पंचतारांकितऔद्योगिक वसाहत इत्यादी ठिकाणी औद्योगिक वसाहती आहेत. इचलकरंजी येथील औद्योगिक वसाहत ही सहकारी तत्त्वावरील देशातील सर्वांत मोठी वसाहत आहे. जिल्ह्यातील इचलकरंजी या गावाला महाराष्ट्राचे मॅंचेंस्टर म्हटले जाते. येथील यंत्रमाग व हातमाग उद्योग प्रसिद्ध आहे. दी डेक्कन को-ऑपरेटिव्ह स्पिनिंग मिल (१९६२) व कोल्हापूर जिल्हा शेतकरी विणकरी सहकारी संस्था (१९६२) या महाराष्ट्रातील पहिल्या सहकारी सूत गिरण्या इचलकरंजी येथे सुरू करण्यात आल्या. (काही पुस्तकांत या गिरण्या देशांतील पहिल्या सूत गिरण्या असल्याचा उल्लेख आढळतो.)
जिल्ह्यातील अभियांत्रिकी उद्योग भारतातच नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्ध आहे. जिल्ह्यातील हजारो अभियांत्रिकी कार्यशाळांमध्ये, फाऊंड्रीजमध्ये ऑईल इंजिन्स, शेतीची अवजारे, विविध यंत्रांचे सुटे भाग, तांब्याची व ॲल्युमिनियमची तार इत्यादी गोष्टी बनवल्या जातात. येथील यंत्रांची, सुट्या भागांची फिलिपाईन्स, सिरिया, इराण, घाना, इजिप्त या देशांमध्ये निर्यात केली जाते.
कोल्हापूर जिल्हा दूध उत्पादक सहकारी संघ ही जिल्ह्यातील महत्त्वपूर्ण संस्था गोकुळ या नावाने ओळखली जाते. या संस्थेच्या गोकुळ दुधाचा पुरवठा पूर्ण महाराष्ट्रात (प्रामुख्याने मुंबईला) केला जातो. एकूण २५०० सहकारी दूध सोसायट्या (डेअऱ्या) या संघाच्या सभासद आहेत. जिल्ह्यात वारणानगर येथे दुधाचे पदार्थ तयार करण्याचा उद्योग आहे. वारणा सहकारी दूध उत्पादक संघाचे वारणा दूध तसेच प्रक्रिया केलेले पदार्थ मुंबई, ठाणे, पुण्यासह कर्नाटक व गोवा या राज्यातही जातात.
पूर्वीपासूनच्या ऊसाच्या भरघोस उत्पादनामुळे जिल्ह्यातील गूळ उद्योगाला सुमारे १५० वर्षांची परंपरा आहे. येथील गूळ महाराष्ट्रातच नव्हे तर अन्य राज्यांतही प्रसिद्ध आहे. येथील साखरही प्रसिद्ध असून पूर्वीपासून साखरेची निर्यात केली जाते.
जिल्ह्यातील कागल, हातकणंगले व शिरोळ तालुक्यात तंबाखूचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर केले जाते. त्यामुळे जिल्ह्यात विडी उद्योगही मोठ्या प्रमाणावर चालतो.
कोल्हापूर शहरासह जिल्ह्यातील अनेक तालुक्यांत बनणाऱ्या कोल्हापुरी चपला भारतातच नव्हे तर जगभरात प्रसिद्ध आहेत. पर्यटकांसाठी हा आकर्षणाचा मुद्दा आहेच, शिवाय अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया, जर्मनी या देशांत कोल्हापुरी चपलांची निर्यात केली जाते. कागल तालुक्यातील कापशी हे गावही या चपलांसाठी प्रसिद्ध आहे.
येथील हुपरी हे गाव चांदीवरील कलाकुसरीच्या कामासाठी प्रसिद्ध आहे. येथे सोनार समाजासह मराठा, ब्राह्मण, जैन व मुस्लिम कारागीरही या उद्योगात व्यस्त आहेत. कोल्हापुरी डोरले (मंगळसूत्र) व कोल्हापुरी साज (गळ्यातील दागिना) महाराष्ट्रात सुप्रसिद्ध आहेत.
जिल्ह्यात हिरडा या औषधी वनस्पतीची खूप झाडे आहेत. त्यामुळे हिड्यांपासून टॅनिन (औषधी अर्क) बनवण्याचा कारखाना आंबा गावाजवळ सुरू करण्यात आला आहे.कोल्हापूरच्या गादीचा इतिहास - इ.स. १६८० मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी देह ठेवला त्या वेळी छत्रपती संभाजी महाराज पन्हाळ्यावर होते. महाराजांच्या मृत्यूनंतर संभाजी राजांनी पन्हाळ्यावरून राज्य चालवण्याचा प्रथम प्रयत्न केला. परंतु नंतर त्यांनी रायगडाकडे कूच केले. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे दुसरे पुत्र राजाराम(ताराबाईने राजारामाच्या नंतर संभाजीपुत्र शाहू महाराज व ताराबाई यांच्या सत्ता संघर्षाची परिणती म्हणून ही गादी निर्माण झाली ) यांनी इ़ स.१६९८ मध्ये साताऱ्याला छत्रपतींच्या गादीची स्थापना केली. पण राजारामांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या पत्नी ताराबाईंनी राज्याची सूत्रे हाती घेऊन स्वतंत्र गादीची स्थापना कोल्हापुरात केली. राणी ताराबाईंनी पन्हाळ्यावर १७१० मध्ये स्वतंत्र राज्य स्थापनेची घोषणा केली.
शेती
जिल्ह्यात पाण्याचा मुबलक पुरवठा असल्यामुळे १२ महिने विविध पिके घेतली जातात. सहकारी साखर कारखान्यांमुळे ऊस हे महत्त्वाचे पीक आहे. पश्चिमेकडील भागात मुख्यत: भात पिकतो. खरीप पिकांमध्ये मुख्यत: भाताव्यतिरिक्त ऊस, भुईमूग, सोयाबीन व ज्वारी, नाचणी काही प्रमाणात असतात. रब्बी पिकांमध्ये मुख्यतः ज्वारी, गहू आणि तूर ही पिके घेतली जातात. तांदूळ हे जिल्ह्यातील प्रमुख पीक आहे. प्रामुख्याने चंदगड, शाहूवाडी, राधानगरी, भुदरगड या तालुक्यांत ते मोठ्या प्रमाणावर घेतले आहे. ऊस हेही जिल्ह्यातील महत्त्वाचे पीक आहे. त्याचप्रमाणे कागल, हातकणंगले व शिरोळ या तालुक्यांत तंबाखूचे पीक मोठ्या प्रमाणावर घेतले जाते. दर हेक्टरी खतांचा सर्वांत अधिक वापर करणारा हा जिल्हा आहे.
सहकारी तत्त्वावर ऊस शेती ही पद्धत कोल्हापूर जिल्ह्यात सुमारे २०० वर्षांपासून रूढ आहे. या पद्धतीस ऊसाची फड पद्धत असे म्हणतात. कोणताही लिखित कायदा, नियमावली, लेखी करार या गोष्टी नसतानाही केवळ शेतकऱ्याच्या परस्पर सहकार्याच्या भावनेमुळे ही पद्धत अखंडपणे चालू आहे. जिल्ह्याच्या पश्चिम भागात ही सहकारी शेती पद्धत आजही अस्तित्वात आहे.
कोल्हापूर जिल्ह्यात भात संशोधन केंद्र (राधानगरी), फळ संशोधन केंद्र (आजरा) ही उपकेंद्रे असून ऊस संशोधन केंद्र (कोल्हापूर) हे प्रादेशिक संशोधन केंद्रही कार्यरत आहे. कृषी मालाची विक्री, कृषीविषयक आवश्यक माहितीचा प्रचार यांसाठी इंटरनेटने जोडलेले देशातील पहिले गाव म्हणजे जिल्ह्यातील वारणा हे होय.
धार्मिक स्थळे
जिह्यातील नरसोबाची वाडी उर्फ नृसिंहवाडी हे नृसिंह सरस्वतींचे मंदिर असलेले गाव प्रसिद्ध धार्मिक स्थळ आहे. त्याचप्रमाणे वाडीरत्‍नागिरीच्या डोंगरावरील जोतीबा मंदिर सुद्धा प्रसिद्ध आहे. तसेच कोपेश्वर मंदिर, खिद्रापूर हे शिलाहार शैलीतील स्थापत्यासाठी प्रसिद्ध असलेले शिवमंदिर आहे. तसेच महालक्ष्मी मंदिर हे प्रमुख आणि प्रसिद्ध धार्मिक स्थळ आहे.तसेच कागल येथील गैबीपिरसाहेब दर्गा हे देखील प्रमुख आकर्षण आहे
सहकारी संस्था
सहकारी चळवळीच्या बाबतीत कोल्हापूर महाराष्ट्रातील आघाडीच्या जिल्ह्यांपैकी एक आहे. सहकारी चळवळीमुळे जिल्ह्यातील विविध क्षेत्रात क्रांतिकारी विकास झाला. जिल्ह्यात सुमारे ९६२४ सहकारी संस्था आहेत. जवळजवळ ३१.२१ लाख लोक त्यांचे सदस्य आहेत. सर्व संस्थांकडे मिळून एकंदर ३६४.२६ कोटी रुपयांचे भांडवल आहे. यातील २५.९५ कोटी सरकारी तर ३३८.३२ कोटी प्रत्यक्ष संस्थांचे आहेत.
विविध सहकारी संस्थांपैकी सहकारी साखर कारखाने, सहकारी दुग्ध उद्योग, सहकारी कापड गिरण्या आणि सहकारी पतसंस्था या मोठे काम करताना दिसतात.
सहकारी बँका (इ.स. २०१६ची स्थिती)
कोल्हापूर जिल्ह्यातील ’कोल्हापूर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक’ व काही नागरी सहकारी बँकांची संचालक मंडळे गैरकारभारामुळे बरखास्त झाली आहेत.
जिल्हा बँकेचे २८ जणांचे संचालक मंडळ बरखास्त झाले असून तीन मृत वगळता २५ संचालकांवर कारवाई होणार आहे. या संचालकांपैकी आमदार हसन मुश्रीफ हे महाराष्ट्र राज्य मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या बरखास्त संचालक मंडळातही आहेत. बरखास्त संचालक मंडळात असलेल्या दिग्गजांची साखर कारखाना, बँका, सूतगिरण्यांसह विविध सहकारी संस्थांमधील पदे धोक्यात आली आहेत.
सहकारी साखर कारखाने
{| class="wikitable" ! क्र !  कारखान्याचे नाव ! गाव ! तालुका "'16 "' "'उदय सहकारी साखर कारखाना'''   "'सोनवडे"'   "'शाहूवाडी "'
इकोसेन्सिटीव झोनमधील प्रस्तावित गावे
पश्चिम घाट परिसर तज्ञ गटाने दिलेल्या अहवालात जिल्ह्यातील १९२ गावे प्रस्तावित केली आहेत. अनेक लोकप्रतिनिधी यावर आक्षेप घेत आहेत.
संदर्भ
वर्ग:कोल्हापूर जिल्हा वर्ग:कोल्हापूर वर्ग:पुणे विभागातील जिल्हे वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे
ॲन फ्रँक
आनेलीस मारी फ्रांक, ॲन फ्रॅंक तथा आने फ्रांक, (जर्मन: Annelies Marie Frank, Anne Frank; ; मराठी लेखनभेद: अ‍ॅन फ्रॅंक) (१२ जून, इ.स. १९२९ - मार्च, इ.स. १९४५) ही ज्यूंच्या शिरकाणात बळी गेलेली एक ज्यूधर्मीय मुलगी होती. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ज्यूधर्मीयांवर होत असलेल्या अत्याचारांपासून लपण्यासाठी अ‍ॅन व तिचे कुटुंब एका घरात लपून राहिले होते, त्या काळात तिने लिहिलेली दैनंदिनी द डायरी ऑफ अ यंग गर्ल या नावाने प्रसिद्ध झाली. त्यावर अनेक नाटके तसेच चित्रपटे बनविण्यात आले आहेत.
वायमार प्रजासत्ताकामधील फ्रांकफुर्ट आम माइन या शहरात तिचा जन्म झाला. पण ती आयुष्यातील बराचसा काळ अ‍ॅम्स्टरडॅम, नेदरलँड्स येथे राहिली. ती जन्माने जर्मन होती मात्र नाझी जर्मनीच्या काळातील ज्यूद्वेशी न्युर्नबर्ग कायद्यामुळे फ्रॅंक परिवाराचे जर्मन राष्ट्रीयत्व काढून टाकले गेले. मरणोत्तर तिची दैनंदिनी प्रकाशित झाल्यानंतर ती जगभरात प्रसिद्ध झाली.
इ.स. १९३३मध्ये नाझी पक्षाने जर्मनीत सत्ताग्रहण केले. याच वर्षी फ्रॅंक कुटुंब जर्मनीतून अ‍ॅम्स्टरडॅमला स्थलांतरित झाले. मात्र इ.स. १९४०पर्यंत नाझी जर्मनीने नेदरलँड्सवर सत्ता मिळवली. त्यामुळे ते अ‍ॅम्स्टरडॅममध्येच अडकले. जुलै १९४२मध्ये सर्वत्र ज्यूंची छळवणूक मोठ्या प्रमाणात वाढली. त्यापासून वाचण्यासाठी फ्रॅंक कुटुंब, अ‍ॅनचे वडील ऑटो फ्रॅंक यांच्या कार्यालयाच्या इमारतीतील गुप्त खोल्यांमध्ये लपले. तिथे असतांना अ‍ॅनच्या तेराव्या वाढदिवशी तिला एक कोरी वही मिळाली होती, त्यातच तिने १२ जून, इ.स. १९४२ ते १ ऑगस्ट, इ.स. १९४४पर्यंतची दैनंदिनी नोंदवली. दोन वर्षे तेथेच लपतछपत राहिल्यानंतर त्यांना विश्वासघाताने पकडण्यात आले व नाझी छळछावणीत पाठवण्यात आले. अ‍ॅन व तिची मोठी बहीण मार्गो यांना नंतर बर्गन-बेल्सन छळछावणीत पाठवले गेले व तिथे इ.स. १९४५मधील मार्चमध्ये दोघीही प्रलापक ज्वराने मरण पावल्या.
केवळ ऑटो फ्रॅंक यातून वाचले. युद्धानंतर अ‍ॅमस्टरडॅमला परल्यावर त्यांना अ‍ॅनची दैनंदिनी मिळाली. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे इ.स. १९४७मध्ये ती दैनंदिनी पुस्तकरूपात प्रकाशित झाली. मूळ डच भाषेत लिहिलेल्या त्या दैनंदिनीचे इ.स. १९५२मध्ये इंग्रजीत भाषांतर झाले व नंतर अनेक भाषांमधून भाषांतर केले गेले. मराठीमध्ये मंगला निगुडकर यांनी या पुस्तकाचे भाषांतर केले आहे.
सुरुवातीचे दिवस
अ‍ॅन फ्रॅंकचा जन्म १२ जून, इ.स.१९२९ रोजी फ्रांकफुर्ट, जर्मनी येथे झाला. ती ऑटो फ्रॅंक व ईडिथ फ्रॅंक-हॉलंडर यांची धाकटी मुलगी होती. तिच्या मोठ्या बहिणीचे नाव मार्गो फ्रॅंक होते. फ्रॅंक कुटुंब पुरोगामी विचारसरणीचे होते, ते ज्यूधर्माचे सर्व सण व रिवाज मानत नसत. ते राहत असलेल्या फ्रांकफुर्टच्या भागात ज्यूधर्मीय तसेच इतर धर्माचे लोक एकत्र राहत. ईडिथ जास्त श्रद्धाळू पालक होती तर ऑटो यांना विद्वत्प्रचूर गोष्टींमध्ये जास्त रस होता. त्यांच्याजवळ अनेक विषयांवरील पुस्तकांचा संग्रह होता. दोन्ही पालकांनी मुलींना लेखन-वाचन करण्यास प्रोत्साहन दिले.
ऑटो फ्रॅंक यांनी ओपेक्टा वर्क्स कंपनीत काम सुरू केले. त्यांची कंपनी पेक्टिन नावाचा फळांचा अर्क विकत असे. त्यांनी अ‍ॅम्स्टरडॅममधील मेरवेडेप्लेइन (मेरवेडे चौक) येथे घर घेतले. इ.स. १९३४ च्या फेब्रुवारी महिन्यात मुली व ईडिथ अ‍ॅम्स्टरडॅमला आले. त्यांनी मार्गोला सार्वजनिक शाळेत दाखल केले आणि अ‍ॅनला मॉंटेसरी शाळेत घातले. मार्गोला गणितात रस होता तर अ‍ॅनला लेखन आणि वाचनात. त्या काळातील अ‍ॅनची मैत्रीण हन्नेली गोस्लर अ‍ॅनबद्दल सांगते की, अ‍ॅन नेहमी काहीतरी लिहित असे मात्र ते हाताने लपवून ठेवत असे व त्याबद्दल बोलत नसे. त्या दोघी बहिणी एकमेकांपासून खूप वेगळ्या होत्या. मार्गो सुसंकृत, अबोल आणि अभ्यासू होती तर अ‍ॅन स्पष्टवक्ती, उत्साही आणि बहिर्मुख होती.
इ.स. १९३८ मध्ये फ्रॅंकने पेक्टाकॉन नावाची दुसरी कंपनी सुरू केली. ही कंपनी औषधी वनस्पती, खारवण्यासाठीचे मीठ आणि मसाल्याच्या पदार्थांची घाउक विक्री करत असे. मसाल्याच्या पदार्थांचा जाणकार म्हणून ऑटोने हर्मन व्हान पेल्स याला कंपनीत नौकरी दिली होती. तोसुद्धा जन्माने ज्यू होता व जर्मनीतील ओस्नाब्रुक येथून आपल्या कुटुंबासोबत पळून आला होता. इ.स. १९३९ मध्ये ईडिथची आईपण त्यांच्यासोबत राहायला आली व जानेवारी, इ.स. १९४२मधील तिच्या मृत्यूपर्यंत ती तिथेच होती.
मे, इ.स. १९४०मध्ये जर्मनीने नेदरलँड्सवर हल्ला केला व नेदरलँड्स पादांकृत केले. नवीन सरकारने अनेक भेदभावपूर्ण कायदे लागू करून ज्यूंचे छळ करणे चालू केले. त्यांना नावनोंदणी करणे बंधनकारक केले तसेच ज्यूंचे वांशिक विभक्तीकरण केले. फ्रॅंक बहिणींची शाळेत प्रगती होत होती, त्यांचे अनेक मित्र-मैत्रिणी बनले होते. मात्र ज्यू मुलांना केवळ ज्यू शाळेतच घातले पाहिजे, या शासनाच्या हुकुमनाम्यामुळे त्यांना त्यांच्या शाळांतून काढून ज्यूधर्मीय लायसियम (शाळा) मध्ये दाखल केले गेले. तिथे अ‍ॅनची जॅकलीन व्हान मार्सेनसोबत मैत्री झाली. एप्रिल, इ.स. १९४१मध्ये पेक्टाकॉन कंपनी एक ज्यू-कंपनी म्हणून जप्त केली जाऊ नये म्हणून ऑटोने पावले उचलली. त्यांनी त्यांचा पेक्टाकॉनमधील वाटा त्यांचा मित्र योहान्स क्लिमन याच्या नावे केला आणि संचालकपदाचा राजीनामा दिला. काही काळानंतर कंपनी बंद करून कंपनीची सर्व मालमत्ता जान खीस याच्या गाइस आणि कंपनीला देउन टाकली. डिसेंबर, इ.स. १९४१मध्ये ऑटो यांनी ऑपेक्टा वाचविण्यासाठीपण हेच केले. यामुळे त्या दोन्ही कंपन्याचे काम चालू राहिले व ऑटो फ्रॅंक यांना थोडेसेच पण परिवार चालविण्यासाठी पुरेसे पैसे मिळत गेले.
लपण्याच्या आधी
ॲनला तिच्या तेराव्या वाढदिवशी, १२ जून, १९४२ रोजी, एक वही भेट मिळाली. ही वही तिनेच तिच्या वडिलांना काही दिवसांआधी एका दुकानाच्या खिडकीत दाखवली होती. ती एक स्वाक्षरी-वही होती, पांढऱ्या-लाल कापडात बांधलेली आणि वरून छोटेसे कुलुप असलेली अशी ती वही होती. अ‍ॅनने ती वही दैनंदिनी म्हणून वापरायचे ठरवले आणि लगेच लिखाण चालू केले. तिच्या सुरुवातीच्या बऱ्याच नोंदी दैनंदिन जीवनातल्या छोट्या-छोट्या गोष्टींच्या असल्या तरी तिने नेदरलँड्समध्ये जर्मनीच्या ताब्यानंतर झालेले काही बदल नोंदवले आहेत. तिच्या २० जून, इ.स. १९४२ च्या नोंदीत तिने डच ज्यू लोकांवर लादलेल्या बंधनांची यादी केली आहे, तसेच तिची आजी वारल्याबद्दल दुःख व्यक्त केले आहे. तिला चित्रपट बघायला खूप आवडायचे, पण ८ जानेवारी, इ.स. १९४१ पासून ज्यूंना चित्रपटगृहात प्रवेश निषिद्ध केला गेला होता.
जुलै, इ.स. १९४२मध्ये मार्गोला सेंट्रल ऑफिस फॉर ज्युइश इमिग्रेशन कडून एक नोटिस आली. डर्चगॅंगस्लेगर छावणीत पाठविण्याआधी नोंदणी करण्यासाठी तिने कार्यालयात हजर व्हावे असे त्या नोटिशीमध्ये म्हटले होते. ऑटो फ्रॅंकने याआधीच कुटुंबाला कल्पना दिली होती की, लवकरच त्यांना ओपेक्टा कंपनीच्या मागच्या बाजूला असलेल्या छतातील गुप्त खोल्यांमध्ये लपण्यासाठी जावे लागेल. पण मार्गोला आलेल्या त्या नोटिशीमुळे त्यांनी ठरवले होते त्यापेक्षा कित्येक आठवडे आधीच त्यांना स्थलांतर करावे लागले. ती इमारत अ‍ॅम्स्टरडॅममधील कालव्यालगतच्या प्रिन्सेनग्राख्ट रस्त्यावर होती व त्यांच्या कार्यालयातील काही विश्वासू कर्मचारी त्यांना यात मदत करणार होते.
आख्तरहाएस मधील आयुष्य
६ जुलै, इ.स. १९४२ रोजी, सोमवारी सकाळी, फ्रॅंक कुटुंब त्यांच्या गुप्त घरात राहण्यास गेले. असे म्हटले गेले.) त्यांचे राहते घर ते जाणूनबुजून अस्ताव्यस्त अवस्थेत ठेवून गेले. त्यावरून ते घर सोडून पळून गेले असावेत असे शासनाला वाटावे अशी त्यांची योजना होती. ऑटो फ्रॅंकने घरात एक चिठ्ठीपण ठेवली होती. त्यामध्ये ते स्वित्झर्लंडला गेले आहेत असे दर्शविणारा मजकूर मुद्दाम लिहिला होता. नवीन ठिकाणी आवश्यक असलेल्या गुप्ततेमुळे त्यांना त्यांची मांजर मूर्तजे हिला मागेच ठेवून द्यावे लागले. ज्यू लोकांना सार्वजनिक परिवहन वापरण्यास बंदी असल्यामुळे ते अनेक किलोमीटर पायी चालत गेले. सामान घेऊन रस्त्यातून जातांना दिसू नये म्हणून प्रत्येकाने अंगावर सामान घेउन त्वारून अनेकपदरी कपडे घातले होते. त्यांचे आख्तरहाएस ही एक तीन मजली इमारत होती. ओपेक्टाच्या वरच्या बाजूने त्याचे प्रवेशद्वार होते. त्यात पहिल्या मजल्यावर दोन छोट्या खोल्या व त्याला लागून एक शौचालय व प्रसाधनगृह होते. त्यावरच्या मजल्यावर एक मोठी खोली व एक छोटी खोली होती. छोट्या खोलीत वर माळ्यावर जाणारी एक शिडी होती. आख्तरहाएसचे प्रवेशद्वार एका पुस्तकांच्या कपाटाने झाकून ठेवले होते. ओपेक्टाची मुख्य इमारत जुनी, साधी व नजरेत न भरणारी होती. अ‍ॅम्स्टरडॅमच्या पश्चिम भागात वेस्टरकर्कजवळ ही इमारत होती.
१३ जुलै, इ.स. १९४२ रोजी हर्मन, त्याची पत्नी ऑगस्टे आणि त्यांचा १६ वर्षांचा मुलगा पीटर हे कुटुंबसुद्धा तिथे लपण्यासाठी आले आणि नोव्हेंबरमध्ये त्यांचा मित्र व दातांचा डॉक्टर फ्रिट्झ फेफर तिथे आला. सुरुवातीला बोलण्यासाठी अनेकजण आले म्हणून अ‍ॅनला आनंद झाला होता, पण इतक्या कमी जागेत इतकेजण एकत्र राहत असल्याने त्यांच्यात तणाव निर्माण होऊ लागले. फेफरसोबत खोली विभागणे अ‍ॅनला दुःसह वाटू लागले. तिची ऑगस्टे व्हान पेल्ससोबतपण भांडणे होऊ लागली. दैनंदिनीत तिने लिहिले आहे की, ऑगस्टे मूर्ख आहे व हर्मन व्हान पेल्स आणि फ्रिट्झ फेफर स्वार्थी आहेत कारण ते खूप अन्न संपवतात. सुरुवातीला तिला पीटर लाजाळू व अडनिड वाटला पण नंतर त्यांची मैत्री झाली. ते एकमेकांच्या प्रेमातही पडले व पौगंडावस्थेतील अ‍ॅनने तिचे पहिले चुंबन पीटरसोबत अनुभवले. पण हे खरे प्रेम आहे का छोट्या जागेत एकत्र राहण्याचा परिणाम आहे असा प्रश्न तिला भेडसावू लागला. त्यामुळे त्यांच्यातील प्रेम हळुहळू कमी होऊ लागले. घरी येणाऱ्या प्रत्येक मदतनीसासोबत मात्र अ‍ॅनची घट्ट मैत्री होती. ऑटो फ्रॅंक आठवण काढतांना लिहितात की अ‍ॅन रोज त्यांच्या येण्याची आतुरतेने वाट पाहत असे. अ‍ॅनची सर्वात घट्ट मैत्री ओपेक्टातील तरुण लेखनिक मुलगी बेप वॉस्कुइलसोबत होती. ते अनेकदा कोपऱ्यात उभे राहून एकमेकांच्या कानात काहितरी कुजबुजत असत, असे ऑटोच्या पाहण्यात आले होते.
तिच्या दैनंदिनीत तिने तिच्या कुटुंबातील इतरांच्या भिन्न व्यक्तिमत्त्वांबद्दल आणि तिच्या त्यांच्यासोबतच्या संबंधांबद्दल लिहिले आहे. तिच्या मते, भावनिकडृष्ट्या ती वडिलांच्या जास्त जवळ होती. ऑटो फ्रॅंक नंतर लिहितात, "मार्गोपेक्षा अ‍ॅनसोबत त्यांचे संबंध सुधारत गेले. मार्गो आईच्या जास्त जवळ होती. याचे कारण कदाचित त्यांच्या स्वभावात होते. मार्गो क्वचितच आपल्या भावना दाखवत असे व तिला जास्त आधाराची गरज नव्हती. याउलट अ‍ॅन चंचल होती व तिची मनस्थिती सतत बदलत असे." लपण्यास जाण्याआधीपेक्षा फ्रॅंक बहिणींमध्ये जास्त घट्ट नाते बनले होते. अ‍ॅनला कधीकधी मार्गोबद्दल असूया वाटे. विशेषतः जेव्हा तिचे आई-बाबा ती मार्गोसारखी शांत व समजुतदार नाही असे तिला म्हणत असत. जसजशी अ‍ॅन मोठी होत गेली तसतसे ते एकमेकांच्या अधिक जवळ येत गेले व एकमेकांसोबत मन हलके करत गेले. १२ जानेवारी, इ.स. १९४४ च्या दैनंदिनीत अ‍ॅनने लिहिले आहे ही, "मार्गो बरीच चांगली आहे, ती अताशा तितकी धूर्त (मांजरीसारखी) नाही आणि माझी खरी मैत्रिण बनली आहे. ती मला आता लहान बाळ समजत नाही."
अ‍ॅनने अनेकदा तिच्या आईसोबतच्या अवघड नात्याबद्दल आणि तिच्याबद्द्लच्या द्विधाभावाबद्द्ल लिहिले आहे. ७ नोव्हेंबर, इ.स. १९४२ च्या दैनंदिनीतील नोंदीमध्ये अ‍ॅनने आईच्या निष्काळजीपणावर, उपरोधिकपणावर आणि पाषाण-हृदयी स्वभावावर राग व्यक्त केला आहे. त्यातच ती पुढे लिहिते की, "ती माझी आईच नाही आहे". अ‍ॅन आपली दैनंदिनी परत वाचून संपादित करत असे. नंतर हे वाचतांना तिलाच तिची लाज वाटली. ती स्वतःलाच उद्देशून लिहिले आहे की, "अ‍ॅन, हा द्वेश व्यक्त करणारी तूच आहेस का? ओह अ‍ॅन, तू हे कसे करू शकतेस?" नंतर तिला जाणवले की, गैरसमजांमुळे हे घडले आहे आणि यात तिच्या आईसोबत तिही दोशी आहे व यामुळे तिच्या आईचा त्रास अधिकच वाढत आहे. या जाणिवेनंतर ती आईसोबत सहनशीलतेने व आदराने वागू लागली.
१ ऑगस्ट, इ.स. १९४४ च्या तिच्या शेवटच्या नोंदीपर्यंत ती नियमीतपणे दैनंदिनी लिहीत होती.
अटक
४ ऑगस्ट, इ.स. १९४४च्या सकाळी अचानक आख्तरहाएसवर जर्मन पोलिसांनी छापा घातला. एका अज्ञात खबऱ्याने दिलेल्या माहितीच्या आधारे हा छापा घातला गेला. त्या खबऱ्या कोण होता ते अजूनही कळलेले नाही आहे. या छाप्याचे नेतृत्व कार्ल सिल्बरबाउर याने केले होते. फ्रॅंक कुटुंब, व्हान पेल्स कुटुंब आणि फ्रिट्झ फेफर यांना गेस्टापो मुख्यालयात नेण्यात आले. तेथे त्यांची चौकशी केली गेली व त्यांना रात्रभर तेथे ठेवून घेतले. ५ ऑगस्टला त्यांना वेटरिंगस्खान्स येथील खच्चून भरलेल्या ह्युस व्हान बेवारिंग या तुरुंगात पाठवले गेले. दोन दिवसांनंतर त्यांना वेस्टरबॉर्क संक्रमण छावणीत पाठवले गेले. या छावणीतून तेव्हापर्यंत जवळपास १ लाख डच व जर्मन ज्यू लोक इतर छळछावण्यात पाठवले गेले होते. लपून बसल्यामुळे त्यांना गुन्हेगार ठरवले गेले व त्यांना शिक्षेसाठी बनविलेल्या बराकींमध्ये सश्रम कारावासात रहावे लागले.
व्हिक्टर कुग्लर आणि योहान्स क्लिमन यांना अटक केली गेली आणि शासनाचे शत्रू म्हणून अ‍ॅमर्सफूर्ट येथे कैदेत टाकण्यात आले. क्लिमनला सात आठवड्यांनंतर सोडून दिले गेले मात्र कुग्लर युद्धाच्या शेवटापर्यंत वेगवेगळ्या ठिकाणी सश्रम कारावासात होता. मीप खीस व बेप वोस्कुइजची उलटतपासणी घेण्यात आली व त्यांना धमकावले गेले मात्र त्यांना अटक झाली नाही. दुसऱ्या दिवशी ते आख्तरहाएसवर परत आले. तिथे त्यांना अ‍ॅनची दैनंदिनी सापडली, तसेच त्यांनी काही छायाचित्रे गोळा केले. अ‍ॅन परत आल्यावर आपण ते तिला परत करू असा निर्धार मीपने केला. ७ ऑगस्ट, इ.स. १९४४ रोजी ती परत कार्ल सिल्बरबाउरला जाऊन भेटली व त्याला पैसे देऊन कैद्यांना सोडवून घेण्याचा प्रयत्न केला. मात्र सिल्बरबाउरने त्याला नकार दिला.
छळछावणीत रवानगी व मृत्यू
३ सप्टेंबर, इ.स. १९४४ रोजी फ्रॅंक कुटुंबियांना वेस्टरबॉर्कहून आउश्वित्झ छळछावणीत पाठविण्यात आले. वेस्टरबॉर्कवरून आउश्वित्झला गेलेला तो शेवटचा गट होता. तीन दिवसांच्या प्रवासानंतर ते आउश्वित्झला पोहोचले. त्याच्या रेल्वेत मार्गो व अ‍ॅनची अ‍ॅम्स्टरडॅमच्या ज्यूइश लाएसियममधील मैत्रिण ब्लोइम एव्हर्स-एम्देन हीपण होती. ब्लोइमला ते अनेकदा आउश्वित्झमध्ये दिसत आणि तिच्या ईडिथ, मार्गो व अ‍ॅनबद्दलच्या आठवणी इ.स. १९८८मधील माहितीपट अ‍ॅन फ्रॅंकचे शेवटचे सात महिने व इ.स. १९९५मधील बी.बी.सी. माहितीपट ॲन फ्रॅंक रिमेम्बर्ड यात चित्रित केल्या गेल्या आहेत.
आउश्वित्झ येथे लोकांना रेल्वेतून काढून त्यातील पुरुषांना स्त्रियांपासून व मुलांपासून बळजबरीने वेगळे केले गेले. त्यात ऑटो फ्रॅंकलाही त्याच्या कुटुंबापासून दूर केले गेले. रेल्वेतील १,०१९ प्रवाशांपैकी ५४९ प्रवाशांना तडक विषारी वायूच्या कोठडीत पाठवून मारण्यात आले. त्यामध्ये १५ वर्षापेक्षा लहान असलेल्या सर्व मुलांचा समावेश होता. अ‍ॅनने तीन महिन्यांपूर्वीच १५ वर्षे पूर्ण केले असल्याने ती यातून वाचली. वाचलेल्या लोकांत ती सर्वात तरुण होती. तिला नंतर याबद्दल कत्तलीबद्दल कळाले, पण शेवटपर्यंत आख्तरहाएसमधले सर्वजण या कतलीतून वाचले होते हे तिला माहित नव्हते. तिचे वडील पन्नाशीच्या वरचे होते व शारिरिकदृष्ट्या तितके बळकट नव्हते, त्यामुळे त्यांना बहुदा मारले असावे असा तिने निष्कर्ष काढला.
दियेगो फोर्लान
दियेगो फोर्लान (स्पॅनिश: Diego Forlán; १४ फेब्रुवारी १९८७, साल्तो) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. फोर्लान संघामध्ये २००२ सालापासून खेळत असून सध्या तो देशामधील सर्वाधिक सामने खेळलेला फुटबॉल खेळाडू आहे.
ॲन फ्रँक
छळछावणीत रवानगी व मृत्यू
वाचलेल्या इतर स्त्रियांसोबत तिलापण नग्न करून निर्जंतुक करण्यात आले. तिचे सर्व केस कापण्यात आले व तिच्या हातावर तिचा ओळखक्रमांक गोंदवण्यात आला. दिवसा स्त्रियांकडून गुलामगिरी करून घेतली जात असे. अ‍ॅनला दगड एकिकडून दुसरीकडे वाहून न्यावे लागत, किंवा हिरवळीचे गठ्ठे करावे लागत. रात्री त्यांना दाटीवाटीने बराकींमध्ये झोपावे लागे. काही प्रत्यक्षदर्शींना अ‍ॅन अलिप्त व दुःखी दिसली, तर इतरांना ती धैर्यशील बनली होती असे वाटले. तिच्या लाघवी व आत्मविश्वासपूर्ण स्वभावामुळे तिला अनेकदा राशनामध्ये तिच्यासाठी व तिच्या आई-बहिणीसाठी जादा ब्रेड मिळत असे. छावणीत अनेक रोग पसरत आणि काही काळातच अ‍ॅनच्या त्वचेवर खरूज उगवले. त्यामुळे फ्रॅंक बहिणींना छावणीतल्या रुग्णालयात टाकण्यात आले. मात्र रुग्णालय नेहमी अंधारे व उंदरांनी भरलेले होते. इकडे ईडिथने खाणे बंद केले व तिच्या हिश्श्याचे ब्रेड ती अ‍ॅन व मार्गोला रुग्णालयाच्या भिंतीखालील छिद्रातून देऊ लागली.
ऑक्टोबर, इ.स. १९४४ मध्ये ईडिथ, अ‍ॅन व मार्गोला अप्पर सिलेसियातील लिबौ अर्बैत्सलेगर श्रमछावणीत पाठविण्यात येणार होते. मात्र अ‍ॅनच्या अंगावर खरूज झालेले असल्यामुळे तिचे तिकडे जाणे रद्द केले गेले. ईडिथ व मार्गो यांनीसुद्धा अ‍ॅनसोबतच राहणे स्विकारले. ब्लोइम मात्र त्यांच्याशिवाय तिकडे गेली.
दियेगो फोर्लान
बाह्य दुवे
वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲन फ्रँक
छळछावणीत रवानगी व मृत्यू
२८ ऑक्टोबरला बर्गन-बेलसन छळछावणीत नेण्यासाठी बायकांची निवड चालू केली गेली. आठ हजाराहून अधिक स्त्रियांना तिकडे पाठवले गेले. त्यात अ‍ॅन, मार्गो व ऑगस्टे व्हान पेल्सचा समावेश होता. पण ईडिथला मागेच ठेवण्यात आले आणि जानेवारी, इ.स. १९४५मध्ये ती उपासमारीने मरण पावली. तिकडे बर्गन-बेलसन छळछावणीत येणाऱ्या कैद्यांना सामावण्यासाठी तंबू ठोकण्यात आले होते. कैद्यांची गर्दी वाढल्यामुळे तिथे रोगराईने मरण पावणाऱ्यांची संख्या वेगाने वाढू लागली. अ‍ॅनची तिथे तिच्या दोन जुन्या मैत्रिणी, हनेली गोस्लर व नानेट ब्लित्झ यांच्याशी ओझरती भेट घडली. त्यांना छावणीच्या दुसऱ्या भागात ठेवले होते. त्या दोघीही छावणीतून जिवंत परतल्या. छावणीच्या कुंपणापलिकडून अ‍ॅनशी झालेले थोडेसे बोलणे त्यांनी नोंदवून ठेवले आहे. अ‍ॅन खूप कृश झाल्याचे व थरथरत असल्याचे ब्लित्झला जाणवले. गोस्लरने नोंदवले आहे की, तेव्हा ऑगस्टे अ‍ॅन व मार्गोसोबत होती आणि गंभीररीत्या आजारी असलेल्या मार्गोची ऑगस्टे काळजी घेत होती. मार्गो बिछान्याबाहेरही पडू शकत नसल्यामुळे त्यांना प्रत्यक्ष दिसली नव्हती. अ‍ॅनने त्या दोघींना सांगितले की, तिच्या मते तिचे दोन्ही पालक बहुदा मरण पावले आहेत व त्यामुळे तिला आता जगण्याची इच्छा राहिली नाही आहे. गोस्लरच्या मते इ.स. १९४५ च्या जानेवारी किंवा फेब्रुवारीच्या सुरुवातीला ही भेट झाली असावी.
मार्च, इ.स. १९४५मध्ये छावणीत प्रलापक ज्वराची साथ पसरली व त्यात सुमारे १७,००० कैद्यांचा मृत्यू झाला. काही दिवसांनंतर अ‍ॅनही साथीत मरण पावली. काही प्रत्यक्षदर्शींच्या मते आजारात मार्गो तिच्या बिछान्यावरून खाली पडली व त्या धक्काने तिचा मृत्यू झाला. तिच्या मृत्यूची नेमकी तारीख कळू शकली नाही आहे मात्र यानंतर काही अठवड्यातच, १५ एप्रिल, इ.स. १९४५ला ब्रिटिश सेना छावणीपर्यंत पोहोचली व त्यांनी कैद्यांना मुक्त केले. साथीचा प्रसार रोखण्यासाठी छळछावणीच्या मुक्तीनंतर छावणीला पेटवून देण्यात आले. अ‍ॅन व मार्गोला ज्या सामूहिक कबरींमध्ये पुरण्यात आले होते, ती जागाही अद्याप अज्ञातच राहिली आहे.
ऑटो फ्रॅंक आउश्वित्झच्या कैदेतून बचावले. अ‍ॅम्स्टरडॅमला परल्यावर जान व मीप खीसने त्यांना आपल्या घरी ठेवून घेतले. त्यांनी आपल्या परिवाराला हुडकण्याचा प्रयत्न चालू केला. त्यांना कळाले की त्यांची पत्नी, ईडिथ, आउश्वित्झमध्येच मरण पावली आहे. पण त्यांना मनोमन वाटत होते की, त्यांच्या मुली वाचल्या असाव्यात. पण काही आठवड्यांनंतर त्यांना कळले की, अ‍ॅन व मार्गोही बर्गन-बेलसन छावणीत मरण पावल्या आहेत. अ‍ॅनच्या मैत्रिणींबद्दल माहिती काढण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला तेव्हा त्यांना कळाले की, तिच्या अनेक मैत्रिणींनाही मारून टाकण्यात आले आहे. सुझान सान्ने लेडरमन, जिचा अ‍ॅनच्या दैनंदिनीत अनेकदा उल्लेख होता, तिला, तिच्या आई-वडिलांसोबत विषारी वायूच्या कोठडीत मारण्यात आले होते. तिची मोठी बहीण, बार्बरा, जी मार्गोची जवळची मैत्रीण होती, मात्र यातून वाचली होती. इ.स. १९३०च्या दशकातच जर्मनी सोडून इंग्लंड, स्वित्झरलॅंड व अमेरिकेला गेलेल्या अ‍ॅन व मार्गोच्या काही मैत्रिणी तसेच ऑटो व ईडिथची माहेरची लोकं मात्र यातून बचावले.
तळटीपा
वर्ग:होलोकॉस्ट वर्ग:ज्यू व्यक्ती * वर्ग:इ.स. १९४५ मधील मृत्यू
मनसुखभाई वसावा
मनसुखभाई धनजीभाई वसावा (१ जून, इ.स. १९५७:नर्मदा जिल्हा, गुजरात - हयात) हे भारतीय जनता पक्षाचे राजकारणी आहेत. हे इ.स. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये गुजरात राज्यातील भरुच लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:भरूचचे खासदार वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शेर (फ्रान्स)
शेर (Cher) हा फ्रान्स देशाच्या साँत्र प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या मध्य भागात वसला येथून वाहणाऱ्या शेर नदीवरून त्याचे नाव देण्यात आले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:साँत्र
छायाचित्रण कला
छायाचित्रण म्हणजे प्रकाश किंवा इतर विद्युतचुंबकीय विकिरणांची नोंद घेऊन, प्रतिमा सेंसरद्वारे विद्युतीय पद्धतीने अथवा प्रकाश-संवेदनशील द्रव्य जसे की छायाचित्रण फिल्मद्वारे रासायनिक पद्धतीने टिकाऊ प्रतिमांची निर्मिती करण्याचे शास्त्र, कला, अनुप्रयोग आणि अभ्यास.
वर्ग:कला
धान तिरचिमणी
धान तिरचिमणी (इंग्लिश:Indian paddy Field Pipit ; हिंदी:चरचरी, रुगाईल) हा एक पक्षी आहे.
वितरण
निवासी. स्थानिक स्थलांतर करणारे. पर्व व दक्षिण भारत, नेपाळचे खोरे व तराई जलपैगुरी, भूतान, बंगला देश व आसाम.
निवासस्थाने
विरळ गवती कुरणे आणि दगडाळ प्रदेश. पडीत राने. कृषीक्षेत्राच्या हद्दी, रस्त्यांच्या कडेला आणि गायराने.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
माळवाडा
माळवाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
खरवड
खरवड (kharvad )हे गांव  वरोरा तालुक्यातील चंद्रपूर जिल्हात असून हे गांव त्रिमूर्ती (ब्रम्हा,विष्णू, महेश.) या तिन्ही देवांच्या ७५० वर्ष जुन्या असलेल्या प्राचीन मूर्ती साठी प्रसिद्ध आहे.
इतिहास
हे गांव पूर्वी वडाळा-रिठ या नावाने प्रसिद्ध होते. या गांवात पूर्वी जंगल होते, येथे वड, निंब, पिंपळ, हे तीन वृक्ष एकत्र असून प्राचीन काळी ऋषीमुनी या ठिकाणी तप करत असत.
धार्मिक
गांवात वारकरी सांप्रदायिक पद्धतीने अखंड हरीनाम सप्ताह सर्व गांवकरी बांधवाच्या सहकार्याने त्रिमूर्ती मंदिरात दरवर्षी चैत्र कृ. त्रयोदशी ते चैत्र कृ. षष्ठी दरम्यान होत असतो.
या सप्ताहात दैनिक कार्यक्रम खालीलप्रमाणे होत असतात.
आतापर्यंत गांवात श्रीमद्भागवत कथा केलेले भागवतकार
सर्व श्री ह. भ.प.
ज्ञानेश्वर महाराज पवने (२०१०, २०११, २०१२)
विलास महाराज झिल्लारे (२०१३)
देवानंद महाराज प्रधाने (२०१६)
मनोज महाराज मिरकुटे (२०१७)
धनंजय महाराज मोरे (२०१४, २०१५, २०१८,)
आतापर्यंत गांवात किर्तन केलेले किर्तनकार
कैकाडी महाराज
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज
नामदेव महाराज पंढरपूरकर
बालाजी महाराज कोहपरे
निंबाजी महाराज तागड (२०१०, २०११, २०१२, २०१३, २०१४, २०१५, २०१६,२०१७,२०१८,)
नारायण महाराज पडोळे (२००९, २०१०, २०१५,)
धनंजय महाराज मोरे (२०१४, २०१५, २०१८,)
त्रिमूर्ती मंदिर
हे त्रिमूर्ती मंदिर गांवाच्या पश्चिमेस असून ते त्रिमूर्ती (ब्रम्हा,विष्णू, महेश.) या नावाने प्रसिद्ध असून ते पूर्वाभिमुख असून मंदिर हेमाडपंथी असून त्याची काळाच्या ओघात पडझड झाली आहे, संपूर्ण मंदिर आज उपलब्ध नाही, या मंदिरातील मूर्ती ह्या ७५० वर्षापूर्वी (संत ज्ञानेश्वर महाराज यांच्याही अगोदर)च्या आहेत, सदर त्रिमूर्ती मंदिर हे हे अतिशय पुरातन मानल्या जात. मंदीराच बांधकाम अतिशय टिकाऊ दगडाने केले असून हेमाडपंथी पद्धतीचे आहे.
अमुल्य किमंत
ह्या मूर्ती इटली येथील एका महिलने १९७४ मध्ये दीड कोटी रुपयाला विकत मागितल्या होत्या परंतु गावकरी लोकांनी त्या न विकण्याचा निर्णय घेतला.
महादेव मंदिर
भगवान शिवाचे शिव मंदिर हे त्रिमूर्ती मंदिराच्या आवारातच असून ते या त्रिमूर्ती मंदिरापेक्षा वेगळे आणि स्वतंत्र असून त्या मंदिरा पुढे दोन नंदी आहेत.
गुणा माता
गांवात गुणा माता ह्या थोर अवलिया संत होवून गेल्या आहेत, त्यांची समाधी गावात असून त्या ठिकाणी वार्षिक पुण्यतिथीनिमित्त किर्तन आणि नगरभोजन होते.
भजनी मंडळे
वारकरी भजन मंडळ
तुकडोजी महाराज भजन मंडळ
ह्या भजन मंडळाच्या वतीने दररोज सकाळी ६; वाजता त्रिमूर्ती मंदिरात सामुदायिक प्रार्थना घेतली जाते.
राजकीय
गांवात ७ सदस्य असलेलेली ग्रामपंचायत १९६४ साली स्थापन झाली.
ग्रामपंचायत
सरपंच
समाज
गांवात मराठा, कुणबी, मारवाडी. माळी,बौद्ध, न्हावी, इत्यादी समाजातील लोक राहतात.
वर्ग:चंद्रपूर जिल्ह्यातील गावे
हरिहरालय
हरिहरालय हे प्राचीन ख्मेर साम्राज्याच्या राजधानीचे शहर होते. सध्याच्या सध्याचे कंबोडिया हे प्राचीन कंबोज या नावाने ओळखले जात असे. कंबोडियातील सिएम रीप शहराच्या जवळ, अंगकोर थोम परिसराच्या जवळच हे ठिकाण असून रोलुओस या नावाने आता हे ठिकाण ओळखले जाते.अंगकोर थोम ही प्राचीन ख्मेर साम्राज्याची शेवटची राजधानी होती असे मानले जाते. येथे प्राचीन ख्मेर राजवटीचे अवशेष आहेत. इसवी सनाच्या नवव्या शतकातील कंबोडियातील अंगकोर साम्राज्य आणि ख्मेर राजवटीचा सुवर्णकाळ व हिंदू संस्कृतीचा प्रभाव या ठिकाणी अवशेषांच्या रूपांत पहायला मिळतो. या राजधानीची उपराजधानी म्हणून अमरेंद्रपूर नावाची उपराजधानी जयवर्मन राजाने वसविली होती.
नावाची व्युत्पत्ती
पूर्व अंगकोर काळातील ठिकाण म्हणून इतिहासाच्या दृष्टीने हे स्थान महत्त्वाचे आहे. हिंदू देवता हरी म्हणजे विष्णू आणि हर म्हणजे शिव यांच्या नावाने या ठिकाणाचे जोडनाव तयार करण्यात आलेले आहे. कंबोडियामध्ये आढळणारी हरिहर ही स्थानिक देवता असून यांच्या मूर्तींची एक बाजू शिवाची आणि दुसरी बाजू विष्णूची असते. शिव आणि विष्णू या हिंदू देवतांप्रती राजांनी आपला आदर व्यक्त करून आपल्या राजधानी शहरात मंदिरे बांधली. हरिहरालय राजधानीत ही अशी मंदिरे निर्माण केली आहेत.
ऐतिहासिक महत्त्व
इसवी सनाच्या आठव्या शतकाच्या शेवटी कंबोडियाचा सम्राट दुसरा जयबर्मन याने टॉनल तळ्याच्या परिसरातील मोठा प्रदेश काबीज केला. या प्रदेशाची राजधानी म्हणून त्याने हरिहरालयाची स्थापना केली. त्यानंतर मात्र त्याने स्वतःला एकछत्री सम्राट म्हणून घोषित केल्यानंतर महेंद्र पर्वत येथे आपली राजधानी नेली. त्यानंतर तो हरिहरालय येथे परतला आणि इ.स. ८३५ मधे तेथेच त्याचा मृत्यू झाला. जयवर्धन याचा मुलगा इंद्रबर्मन व त्याचा मुलगा जयबर्मन याने अंगकोर साम्राज्याची स्थापना केली. या साम्राज्यात त्याने हिंदू देवतांची मंदिरे बांधली. पूल, राजवाडे अशा उपयुक्त वास्तूही बांधल्या. इ.स.१८६० साली फ्रेंच अभियंता हेन्री याने या प्राचीन वास्तूंचा शोध लावून त्या जगासमोर आणल्या. कंबोडिया म्हणजे प्राचीन कंबुज देशातील हिंदू राजे. हे सांस्कृतिक आणि धार्मिकदृष्ट्या प्रगल्भ शासक म्हणून मान्यता पावले. हिंदू संस्कृतीची जोपासना करीत त्यांनी आपला राज्यविस्तार केलाच पण त्या जोडीने हिंदू सभ्यता, शासनपद्धती यांचा अवलंब करून आपले साम्राज्य सुस्थिर आणि समृद्ध केले. ख्मेर राजवटीच्या प्रत्येक राजाने एक नवे नगर विकसित केले. राजधानीचे शहरही नावारूपाला आणले आणि प्रत्येक नवे शहर सांस्कृतिक, सामाजिक, धार्मिक आणि राजकीयदृष्ट्या समृद्ध असेल याचीही काळजी घेतली.
सांस्कृतिक महत्त्व
व्यापाराच्या, प्रवासाच्या निमित्ताने भारतातील संस्कृती भारताबाहेरील देशांत जाऊन प्रसार पावली आणि तत्कालीन सामाजिक, राजकीय, धार्मिक संदर्भांवर तिचा प्रभाव पडला, याचे उदाहरण म्हणून हरिहरालय या कंबोडियातील ठिकाणाकडे पाहता येईल. गणित, ज्योतिष, योग अशा भारतीय संस्कृतीतील महत्त्वाच्या विषयांचे प्रशिक्षण देण्याची व्यवस्था कंबोज देशात केली गेलेली होती. भारतातून तिथे गेलेल्या महर्षींनी आपली गुरुकुले स्थापन करून तिथे ज्ञानदान सुरू केले.
हे ही पहा
अंगकोर वाट
कंबोडिया
संदर्भ
वर्ग:कंबोडियातील शहरे वर्ग:आशियातील देश वर्ग:हिंदू मंदिरे
घालवण
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे वर्ग:रिकामी पाने
जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम, कोची
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने वर्ग:कोची वर्ग:जवाहरलाल नेहरू
ए.सी. सियेना
'''ए.सी. सियेना''' (Associazione Calcio Siena) हा इटली देशाच्या सियेना शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १९०४ साली स्थापन झालेला हा क्लब इटलीमधील सेरी आ ह्या सर्वोच्च फुटबॉल श्रेणीच्या लीगमधून खेळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब वर्ग:सियेना
इ.स.पू. ५७९
वर्ग:इ.स.पू.चे ५७० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
मोहाडी (उमरखेड)
मोहाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सप्टेंबर ८
बाह्य दुवे
सप्टेंबर ६ - सप्टेंबर ७ - सप्टेंबर ८ - सप्टेंबर ९ - सप्टेंबर १० - सप्टेंबर महिना
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका
टी.एस. बलैया
तिरुनलवेली सुब्रमणियन बलैया (तमिळ:திருநெல்வேலி சுப்ரமணியன். பாலையா; २३ ऑगस्ट, १९१४:तूतुकुडी, तमिळनाडू, भारत - २२ जुलै, १९७२) हा एक तमिळ अभिनेता होता.
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बाला (अभिनेता)
हा एक भारतीय (तमिळ)अभिनेता आहे.
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
भारताचा स्वातंत्र्यलढा
भारतीय स्वातंत्र्य चळवळ ही ऐतिहासिक घटनांची मालिका होती, ज्याचा अंतिम उद्देश भारता तील ब्रिटीश राजवट संपवणे हा होता. हा स्वातंत्र्यलढा १८५७ ते १९४७ या काळात चालला.
भारतीय स्वातंत्र्यासाठी पहिली राष्ट्रवादी क्रांतिकारी चळवळ बंगालमधून उदयास आली होती. प्रमुख राष्ट्रीय नेत्यांनी स्थापन केलेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने या चळवळीचा पाया भक्कम केला. हे नेते भारतीय लोकांच्या नागरी सेवा परीक्षां ना बसण्याच्या अधिकारासाठी तसेच अधिक आर्थिक अधिकार मिळवण्यासाठी प्रयत्नशील होते. २० व्या शतकाच्या पूर्वार्धात लाल बाल पाल, अरविंद घोष आणि व्हीओ चिदंबरम पिल्लई यांनी स्वराज्यासाठी अधिक मूलगामी दृष्टीकोन पाहिला. १९२०मधील स्वराज्य संघर्षाच्या शेवटच्या टप्प्यात भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने महात्मा गांधी यांच्या अहिंसा आणि सविनय कायदेभंगाच्या धोरणाचा अवलंब केला. रवींद्रनाथ टागोर, सुब्रमण्यम भारती आणि बंकिमचंद्र चटोपाध्याय यांसारख्या अनेक विचारवंतांनी देशभक्तीची भावना जनमानसात पसरवली. तर सरोजिनी नायडू, प्रीतिलता वड्डेदार आणि कस्तुरबा गांधी यांसारख्या महिला नेत्यांनी महिलांना स्वातंत्र्यलढ्यात सहभाग घेण्यासाठी प्रोत्साहन दिले. बाबासाहेब आंबेडकरांनी भारतीय समाजातील वंचित घटकांना मदत केली.
तर काही नेत्यांनी सशस्त्र क्रांतीचा अवलंब केला. सशस्त्र क्रांती विशेषतः रौलेट कायद्यानंतर लोकप्रिय झाली. या कायद्याने लोकांना अनिश्चित काळासाठी तुरुंगा त डांबण्याची परवानगी ब्रिटिश सरकारला परवानगी दिली होती. या कायद्याविरोधात संपूर्ण भारतभर विशेषतः पंजाब प्रांता त निषेध झाला. पंजाबमधील जालियनवाला बाग हत्याकांडाद्वारे ब्रिटिशांनी हे आंदोलन हिंसकपणे दडपले. भगतसिंग, शिवराम राजगुरू, सुखदेव थापर, चंद्रशेखर आझाद आणि सुभाषचंद्र बोस यांसारख्या क्रांतिकारकांनी काँग्रेसच्या निष्क्रियतेमुळे निराश होऊन हिंसक मार्गांचा अवलंब सुरू केला. बोस यांनी अक्षीय शक्तींशी स्वतःला प्रसिद्धी दिली आणि आझाद हिंद सेनेची स्थापना केली. यादरम्यान भगतसिंग, राजगुरू, सुखदेव आणि चंद्रशेखर आझाद यांनी प्रमुख ब्रिटिश अधिकाऱ्यांची हत्या केली आणि सरकारी इमारतींवर बॉम्बस्फोट केले.
भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीमध्ये सतत वैचारिक उत्क्रांती होत होती. मूलतः वसाहतविरोधी असलेली ही चळवळ धर्मनिरपेक्षता, लोकशाही, प्रजासत्ताक आणि नागरी-स्वातंत्र्यवादी अशा विचारांच्या राजकीय संरचनेसह स्वतंत्र, आर्थिक विकासाच्या दृष्टींनी पूरक होती. १९३० नंतर या लढ्याने एक मजबूत समाजवादी प्रवृत्ती स्वीकारली. स्वातंत्र्य आंदोलनामुळे शेवटी भारतीय स्वातंत्र्य कायदा, १९४७ तयार होऊन भारतातील ब्रिटिश राजवट संपुष्टात आली आणि पाकिस्तानची निर्मिती झाली.
२६ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय संविधान लागू होऊन भारतीय प्रजासत्ताक ची स्थापना होईपर्यंत हा देश ब्रिटिश साम्राज्या चाच एक भाग होता. १९५६ मध्ये पाकिस्तान ने स्वतःचे संविधान स्वीकारले; तोपर्यंत तो ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखाली होता. तर १९७१ मध्ये पूर्व पाकिस्तान ने बांगलादेश म्हणून स्वतःचे स्वातंत्र्य घोषित केले.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
पोर्तुगीज खलाशी वास्को- द- गामा हा इ.स.१४९८ साली समुद्रमार्गे कालिकत बंदरात आला. व्यापाराच्या विस्तारासाठी त्याच्या मागोमाग डच, फ्रेंच यांनीही भारतीय उपखंडात प्रवेश केला. भारताच्या समृद्धीचे आणि संपन्नतेचे आकर्षण जगभरातील सर्वच साम्राज्यांना होते. सुरत येथे इ.स. १६१३ साली डचांचे पहिले व्यापारी केंद्र उभारले गेले. त्यांच्यानंतर भारतात प्रविष्ट झालेल्या ब्रिटिश व्यापारी वर्गाने फ्रेंच आणि पोर्तुगीज यांच्याशी संघर्ष केला. परकीय आक्रमक सत्तांनी भारताच्या निरनिराळ्या प्रदेशात आपले पाय रोवायला सुरुवात केली होती. मोगलांचे आक्रमण ही सुद्धा एक विशेष घटना भारताच्या इतिहासात नोंद घेण्याजोगी आहे. मोगलांची सत्ता १८ व्या शतकाच्या मध्यात संपुष्टात आली आणि ब्रिटिश राज्यकर्त्यांनी या संधीचा फायदा घेतला. इ.स. १८५७ च्या उठावात भारतीयांचा पराभव करून ब्रिटिशांनी ईस्ट इंडिया कंपनीचे वर्चस्व भारतात प्रस्थापित केले होते. त्या जोरावर १८ व्या शतकातही ब्रिटिशांनी भारतावर आपले वर्चस्व अबाधित राखण्यासाठी प्रयत्न केले आणि त्यात ते यशस्वी झाले.
१८५७ चे स्वातंत्र्ययुद्ध
ब्रिटिशांच्या व्यापारामुळे आणि वसाहतवादी धोरणामुळे त्यांची भारतावर स्थापन झालेली सत्ता मोडून काढण्यासाठी इ.स. १८५७ साली भारतीयांनी उठाव केला. इंग्रजानी भारतीय नागरिकांवर लादलेल्या प्रक्षोभक कायद्यामुळे भारतातील प्रजेचा असंतोष वाढत होता. रावसाहेब पेशवे, तात्या टोपे, मंगल पांडे, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई अशी काही विशेष नावे या उठावाशी संबंधित आहेत. हा उठाव अयशस्वी ठरला असला तरी यांच्या झुंजार पराक्रमाने भारतीय इतिहासात मोलाची भर घातलेली आहे. या लढ्याच्या अपयशाची परिणती म्हणून ब्रिटिश राणीचा अंमल भारतावर सुरू झाला.
देशभक्तांची चळवळ
देशातील युवकांना विशेषतः देशभक्तीचे महत्त्व पटवून देण्यासाठी अनेक व्यक्तीनी सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात आपल्या कार्याचा ठसा उमटविला आणि आपल्या कार्यातून देशातील नागरिकांना आवाहन केले. स्वामी विवेकानंद, योगी अरविंद, रवींद्रनाथ टागोर, भगिनी निवेदिता, लाला लजपतराय, सय्यद अहमद खान, बंकिमचंद्र चॅटर्जी, दादाभाई नौरोजी यासारख्या अनेक व्यक्तींचे योगदान महत्त्वाचे ठरले आहे. लाल-बाल-पाल ही त्रयी म्हणजे लाला लजपतराय, बाळ गंगाधर टिळक आणि बिपीनचंद्र पाल यांनी या सर्व क्रांतीकार्याची धुरा पेलली. लोकमान्य टिळक यांना मंडाले येथे झालेली राजद्रोहाच्या आरोपासाठी जन्मठेप, स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांना झालेली अंदमानच्या काळ्या समुद्रावरील जन्मठेप या ऐतिहासिक घटना स्वातंत्र्यसंग्रामात महत्त्वाच्या ठरल्या आहेत.भगिनी निवेदिता यांच्या कल्पनेनुसार अवनींद्रनाथ ठाकूर यांनी क्रांतीकार्याला प्रेरक असे भारतमातेचे चित्र तयार केले. हे चित्र सर्वत्र प्रसारित करण्यात आले. ब्रिटिश सत्तेचा भारतावरील अंमल  मोडून काढण्यासाठी भारतात पद्धतशीरपणे आणि नियोजनपूर्वक चळवळ आखली गेली. यांच्या धुरीणांनी समाजाला आवाहन केले आणि भारताचे नागरिक स्वतःच्या प्रेरणेने या स्वातंत्र्य चळवळीत सहभागी झाले हे याचे वैशिष्ट्य म्हणून सांगता येईल.महात्मा गांधी यांच्या नेतृत्वाने केला गेलेला दांडी येथील मिठाचा सत्याग्रह हा याचेच एक उदाहरण होय. गांधीजी हे लंडन येथून ब्यारीस्टर शिक्षण संपादन करून परत भारतात आले. त्यांच्या अहिंसेच्या तत्त्वाला अनुसरून त्यांनी स्वातंत्र्य प्राप्तीसाठी लोकांना संघटित केले. मिठाचा सत्याग्रह किंवा ब्रिटिश राजवटीशी असहकार चळवळ या चळवळी त्यांच्या नेतृत्वाने झाल्या. स्वातंत्र्य प्राप्त करण्यात अशा चळवळींना थेट यश आले नसले तरी त्यामुळे देशातील नागरिकांत स्वातंत्र्याची जाणीव वाढविण्यात अशा चळवळींचे योगदान महत्त्वाचे ठरले. परदेशी मालावर भारतीयांनी बंदी घातली आणि स्वदेशी मालाचा पुरस्कार करण्याचे भारतीय नागरिकांना आवाहन केले. स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी पुण्यात परदेशी कपड्यांची होळी केल्याची घटना इतिहासात महत्त्वाची मानली जाते. लोकमान्य टिळक यांनी स्वदेशीचे व्रत घेण्याचे लोकांना आवाहन केले. भारतीय उद्योगांना चालना देण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले. याद्वारे ब्रिटिशांच्या जुलूमाला विरोध करण्याचे शिकस्तीचे प्रयत्न करून भारतीयांनी आपला असंतोष व्यक्त केला. या चळवळीने संपूर्ण भारतातील क्रांतीकार्याला जोर चढला. स्वराज्य, स्वभाषा, स्वदेशी या सूत्रांनी भारतीय नागरिकांत प्रेरणा जागी ठेवण्याचे कार्य या चळवळींनी केले. ब्रिटीशांनी स्थापन केलेल्या सरकारी संस्था, न्यायालये यावर बहिष्कार घालणे,कर न भरणे,शैक्षणिक संस्थांवर बहिष्कार घालणे अशा विविध मार्गांचा अवलंब करून भारतीयांनी ब्रिटीश सत्तेविरुद्ध आपला विरोध दर्शविला.
महायुद्धे
पहिल्या महायुद्धात ब्रिटिशांच्या प्रभावामुळे भारताने युद्धात सर्वतोपरी सहाय्य दिले होते दुसऱ्या महायुद्धाच्या वेळीही ब्रिटिश भारताला त्यात ओढू पाहत होते. तथापि सुभाषचंद्र बोस आणि अन्य काही भारतीय नेते यांना ते मान्य नव्हते.
भारताला स्वातंत्र्यप्राप्ती
इ.स.१९४२ साली तत्कालीन भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या नेत्यांनी ब्रिटिशांकडे भारताच्या स्वातंत्र्याची जोरदार मागणी करायला सुरुवात केली. छोडो भारत असे या आंदोलनाचे नाव होते. यामध्ये संपूर्ण भारतातून मोठ्या प्रमाणावर उत्सफूरतपणे लोकांनी सहभाग नोंदविला. भारतीयांचा संघर्ष ब्रिटिश सत्ता दडपून शकली नाही आणि क्रांतीकारकांच्या बलिदानातून भारताला स्वातंत्र्य मिळण्याची चिन्हे दिसू लागली. गव्हर्नर माउंटबॅटन यांनी जून १९४७ मध्ये भारत आणि पाकिस्तान अशी भारताची फाळणी जाहीर केली. भारतीय स्वातंत्र्य कायद्यानुसार १४ ऑगस्ट १९४७ला पाकिस्तान या नव्या स्वतंत्र राष्ट्राची निर्मिती झाली आणि लगेचच १५ ऑगस्ट १९४७ला भारताला स्वातंत्र्य आणि सार्वभौमत्व मिळाले.
कुंडलिका नदी (रायगड जिल्हा)
कुंडलिका नदी महाराष्ट्राच्या रायगड जिल्हयातील एक पश्चिम वाहिनी नदी आहे. ह्या नदीच्या काठावर कोलाड, रोहा, चणेरा, आणि चौल ही गावे वसलेली आहेत. हया नदीचा उगम भिरा जवळील देवकुंड खोऱ्यात होतो.
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
इ.स.पू. ५८०
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५८० वर्ग:इ.स.पू.चे ५८० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
स्टाइप प्लेटिकोसा
वर्ग:क्रोएशियाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लुआर-ए-शेर
लुआर-ए-शेर (Loir-et-Cher) हा फ्रान्स देशाच्या साँत्र प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या मध्य-उत्तर भागात वसला येथून वाहणाऱ्या लुआर व शेर ह्या नद्यांवरून त्याचे नाव देण्यात आले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:साँत्र
नसीम जैदी
नसीम जैदी ( ६ जुलै १९५२) हे भारतीय निवडणुक आयोगाचे सध्याचे आयुक्त आहेत. त्यांनी मावळते निवडणुक आयुक्त हरिशंकर ब्रम्हा ह्यांच्याकडून १९ एप्रिल २०१५ रोजी पदभार सांभाळला.
ते उत्तर प्रदेश कॅडरच्या १९७६ च्या बॅचचे निवृत्त आय ए एस अधिकारी आहेत.
संदर्भ
वर्ग:भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
सी. महेंद्रन
महेन्द्रन सी. ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
लिओपोल्ड दुसरा, बेल्जियम
लिओपोल्ड दुसरा (९ एप्रिल, इ.स. १८३५:ब्रसेल्स, बेल्जियम - १७ डिसेंबर, इ.स. १९०९:लॅकेन, बेल्जियम) हा बेल्जियमचा राजा होता. याने आफ्रिकेमध्ये काँगो फ्री स्टेट या देशाची स्थापना केली व त्याचा खाजगी मालमत्तेप्रमाणे वापर केला. हा ४४ वर्षे बेल्जियमच्या राजेपदी होता.
लिओपोल्ड ०२ वर्ग:इ.स. १८३५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९०९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स.पू. ५८१
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५८१ वर्ग:इ.स.पू.चे ५८० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
अल्पेश वाधेर
अल्पेश वल्लभदास वाधेर (७ सप्टेंबर, १९७४ - ) हा 🇰🇪 kenyaकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे.
वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू वाधेर, अल्पेश वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हुआन ग्वियेर्मो कास्तियो इरिआर्त
वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आल्व्हारो परेरा
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंग्लंड क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, १९८१-८२
इंग्लंड क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी १९८२ मध्ये एक कसोटी सामना आणि दोन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी श्रीलंकेचा दौरा केला.
इ.स. १९८१ मध्ये पाकिस्तान, भारत या दोन देशांनी आयसीसीकडे श्रीलंकेला कसोटी दर्जा देण्यासाठी शिफारस केली होती. एप्रिल १९८१ मध्ये आयसीसीच्या सर्वसाधारण सभेत श्रीलंकेला संपूर्ण सदस्य बनवून घेण्याचा प्रस्ताव पाकिस्तानने मांडला. या प्रस्तावावरून आयसीसी ने श्रीलंका संघ कसोटी खेळायच्या योग्यतेचा आहे की नाही हे तपासण्यासाठी एक प्रतिनिधी मंडळ श्रीलंकेत पाठवले. या समितीने नोव्हेंबर १९८१ मध्ये आयसीसीकडे अहवाल पाठवून श्रीलंका ८वा कसोटी देश बनण्यास योग्यतेचा आहे असे स्पष्ट केले. डिसेंबर १९८१ मध्ये आयसीसीने विशेष आधिवेशन बोलावले. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने श्रीलंकेला कसोटी दर्जा देण्यासाठी प्रस्ताव मांडला. तत्कालिन कसोटी देश : ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, भारत, पाकिस्तान, वेस्ट इंडीज, न्यू झीलंड यांनी प्रस्तावाच्या बाजूने मतदान केले. श्रीलंकेला ८वा कसोटी देश म्हणून मान्यता मिळाली. जरी आधी कसोटी खेळलेले असताना सुद्धा दक्षिण आफ्रिकेला मतदान करता आले नाही. कारण त्यावेळेस दक्षिण आफ्रिकेवर वर्णभेदाच्या मुद्द्यावरून बहिष्कार घातला होता. कसोटी दर्जा मिळताच श्रीलंकेने इंग्लंड संघाबरोबर देशाची पहिली कसोटी खेळण्याची इच्छा व्यक्त केली. इंग्लंड क्रिकेट बोर्डाने विनंतीला मान देत फेब्रुवारी १९८२ मध्ये श्रीलंकेला कसोटी संघ पाठवणार असल्याची घोषणा केली. मोठ्या कष्टाने मिळवलेल्या कसोटी दर्जाच्या मानाला श्रीलंकन सरकारने टपाल तिकिट जारी केले. संपूर्ण देशात आंनदोत्सव साजरा केला गेला. श्रीलंकन क्रिकेट बोर्डाने कसोटी खेळायला येणाऱ्या इंग्लंड संघाच्या स्वागतासाठी जय्यत तयारी केली. श्रीलंकेने इंग्लंडविरुद्ध १७ फेब्रुवारी १९८२ रोजी कोलंबो मध्ये कसोटी पदार्पण केले. श्रीलंका कसोटी खेळणारा आठवा देश ठरला. एकमेव कसोटी इंग्लंडने जिंकली. तर एकदिवसीय मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली. बंदुला वर्णपुरा याने श्रीलंकेच्या पहिल्या वहिल्या कसोटीत श्रीलंकेचे नेतृत्व केले.
एकमेव कसोटी
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील क्रिकेट वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे
अरविंद स्वामी
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मामटापूर
मामटापूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:माहूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
कल्पवृक्ष
कल्पवृक्ष हा माणसाच्या इच्छा पूर्ण करणारा वृक्ष आहे.
याची उत्पत्ती समुद्रमंथनातून झाली अशी आख्यायिका आहे. हा वृक्ष इंद्राला व देवांनी घेतले.
कल्पवृक्ष(पारिजातक) हा कल्पतरु वा कल्पद्रुम अशी नावे आहेत. इंद्राला प्राप्त झालेले स्वर्गवृक्ष (स्वर्गाचा बागेत लावलेला वृक्ष).काही लोक कल्पवृक्ष वा कल्पद्रुम संस्कृत भाषेच्या उत्पत्तीशी जोडतात आणि काहींना असे वाटते की याला कल्पवृक्ष म्हणतात. तर काहीजण म्हणतात की पारिजातकवृक्षाला कल्पवृक्ष असे म्हणतात.
संदर्भ यादी
वर्ग:हिंदू संकल्पना वर्ग:समुद्रमंथन