cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
फेमिनिस्ट मेथडॉलॉजी: चॅलेंजेस अँड चॉइसेस (पुस्तक)
आव्हानांना सामोरे जाताना, निवड करताना
पुस्तकातील तिसऱ्या भागात एक छोटे स्त्रीवादी संशोधन करताना स्त्रीवादी संशोधका पुढे येणाऱ्या पर्यायांबाबत मांडणी केलेली दिसते. लेखकांनी येथे योग्य उत्तर किंवा आदर्श प्रक्रिया नोंदवण्याचा प्रयत्न केलेला नाही तर संशोधन प्रश्नापासून ते संशोधनाचे निष्कर्ष काढण्यापर्यंत, संशोधन प्रक्रियेच्या एका आवृतीला उलगडण्याचा येथे प्रयत्न दिसतो. तसेच स्त्रीवादी ज्ञान निर्मिती व त्याला सिद्ध करण्यासंदर्भातील महत्त्वाच्या निर्णयामधून संशोधकाला सदरचे पुस्तक नेते.
निष्कर्ष
एकंदरीत ज्ञान निर्मितीच्या प्रक्रियेत विविध स्वरूपाचे स्त्रीवादी योगदान व स्त्रीवादी चर्चाविश्वातून व बाहेरून निर्माण झालेले विविध मतभेद लेखक दाखवून देतात. प्रबोधनकाळातील काही धारणा स्वीकारल्यामुळे स्त्रीवादी पद्धतीशास्त्रात निर्माण झालेले काही विरोधाभास, सत्य व वस्तुनिष्ठता या धारणांना स्त्रीवाद्यांनी दिलेले आव्हान, सापेक्षवादाचा दावा (relativist claims), स्त्रीवादी पद्धतीशास्त्राला आधुनिकोत्तरांनी दिलेले आव्हान, स्त्रियांमधील भिन्नत्वाचा मुद्धा व या सर्व मुद्यांमधून स्त्रीवादी संशोधकांनी केलेल्या निवडींबाबत या पुस्तकात भाष्य केलेले दिसते. या पद्धतीने लेखक स्त्रीवादी 'पद्धतीशास्त्रातील गोंधळ (methodological confusion)' उलगडून दाखवण्यासाठी विविध समकालीन वादविवादांना एकत्र आणण्याचा प्रयत्न करतात. तसेच या पद्धतीशास्त्रातील वाद- विवादांना स्त्रीवादी संशोधन करताना व्यवहारात कसे आणायचे हे ही दाखवून देते.
प्रतिक्रिया/ योगदान
पेटी लथेरच्या मते समाज विज्ञानाच्या क्षेत्रात स्त्रीवादी संशोधनासाठी हे पुस्तक एक परिचय म्हणून उपयोगी आहे. त्यांच्या मते हे पुस्तक आधुनिकोत्तर विचारांना, आधुनिक विचारांकडून मिळालेली प्रतिक्रिया आहे. तसेच या पुस्तकात उत्तर वास्तवतावादी ज्ञानमीमांसाशास्त्र(post realist epistemologies), ज्यात सापेक्षतावाद (relativism) विरुद्ध वास्तववाद (reaslism), भाषिक (linguistic) विरुद्ध भौतिक (material), या द्वैतांच्या मर्यादांचा, तसेच बहुसंख्यांकांच्या बाजूने नसलेले स्त्रीवादी विचार(non-majoritarian feminist thought) व व्यवहार, मनोविश्लेषणात्मक (psychoanalytic) दृष्टीकोणाचाही यात समावेश होतो.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:पुस्तके
मुंबई रेल्वे विकास प्राधिकरण
मुंबई रेल विकास कॉर्पोरेशन ही भारतीय रेल्वेच्या अधीन कंपनी मुंबईतील उपनगरी रेल्वेचा विकास करण्यासाठी काम करते. ह्या कंपनीची स्थापना १२ जुलै १९९९ रोजी भारत सरकारने २५ कोटी रुपयांच्या भांडवलावर केली. ह्या कंपनीचा मालकी हक्क भारतीय रेल्वे मंत्रालय व महाराष्ट्र शासन ह्यांच्याकडे ५१:४९ अशा टक्केवारीने आहे.
शक्तिमान
शक्तिमान हे प्रसिद्ध "शक्तिमान" या दूरदर्शन मालिकेतील पात्र आहे. शक्तिमान ही दूरदर्शन मालिका प्रथम १३ सप्टेंबर १९९७रोजी प्रसारित करण्यात आली. मुकेश खन्ना यांनी शक्तिमानची भूमिका केली होती.
मुंबई रेल्वे विकास प्राधिकरण
मुंबई उपनगरी रेल्वेचा विकास करण्यासाठी मुंबई रेल्वे विकास प्राधिकरणाकडून अनेक उपक्रम राबवले जातात.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या
शक्तिमान
शक्तिमान हे भारतीय दूरचित्रवाहिनीला "सुपरमॅन"वरून प्रेरणा घेतलेले पहिले पात्र आहे.
शक्तिमान विविध शक्तींचा वापर करून वाईट गोष्टीविरुद्ध लढतो व शेवटी विजय सत्याचाच होतो, या तत्त्वावर जीवन जगतो.
शक्तिमान हा दिवसा सर्व लोकांत गुप्त प्रकारे "पंडित गंगाधर विद्याधर मायाधर ओंकारनाथ शात्री" या नावाने पत्रकाराच्या भूमिकेत वावरत असतो..
प्रसिद्धी
शक्तिमान ही मालिका जशीजशी प्रसिद्ध होत गेली, तसे तसे मालिकेत देशभक्तिपर तसेच स्वच्छतेचे संदेश देणारे छोट्या चित्रफिती टाकण्यात आल्या व कार्यक्रमाशी त्या दाखवल्या जात असत.
आमनोरी
आमनोरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील सुधागड तालुक्यातील एक गाव आहे.
शक्तिमान
प्रसिद्धी
शक्तिमान ही "सुपरहीरो" मालिका दूरदर्शन वरील एकुलती एक अशी मालिका आहे की जिने ४००पेक्षा जास्त भाग पूर्ण केले. त्यानंतर "आर्यमान", "जूनियर जी" इत्यादी मालिका आल्या, पण त्यांना हे यशाचे शिखर गाठता आले नाही.
आमनोरी
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
शक्तिमान
प्रसिद्धी
२००१ मध्ये गुजरातच्या भूकंपामध्ये हानी झालेल्या भागांना शक्तिमान अवतारात मुकेश खन्ना यांनी भेट दिली व मदत केली.
आमनोरी
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
शक्तिमान
प्रसिद्धी
प्रसिद्धी बरोबरच या कार्यक्रमास काही लोकांच्या रोषास पण सामोरे जावे लागले, शक्तिमान मालिकेत हवेत एक बोट उंच करून उडत असतो, व संकट समयी सामान्य नागरिकांची मदत करत असतो - ही गोष्ट मुलांच्या मनावर इतकी बसली - की लहान मुले या काल्पनिक पात्राला खरे समजून स्वतः पण एक बोट वर करून उडायचा प्रयत्न करू लागले, व शक्तिमानला भेटायचे म्हणून स्वतःला मुद्दामहून संकटात टाकू लागली. यातून बऱ्याच मुलांनी स्वतःला दुखापत करून घेतली.
बाह्य दुवे
वर्ग:दूरचित्रवाहिनी मालिका
केळघर
केळघर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील जव्हार तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
जव्हार बस स्थानकापासून नाशिक मार्गाने गेल्यावर गोरवाडी बस स्थानकानंतर हे गाव लागते. जव्हार बस स्थानकापासून हे गाव १५ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे मोठे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २८७ कुटुंबे राहतात. एकूण १३०४ लोकसंख्येपैकी ६२७ पुरुष तर ६७७ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ३६.४७ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ४४.९९ आहे तर स्त्री साक्षरता २८.६५ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या १९९ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १५.२६ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन,बकरीपालन सुद्धा ते करतात. येथे भरपूर प्रमाणात रानभाज्या मिळतात. खरशिंग,करडू,बाफली,पेंढर, बांबूशिंद,कवळ, खुरासनीचा पाला, लोत, शेवळी, उडदाचा पाला, काकड, रानचिकू, आभईची शेंग, अळबी, आंबट बिबली, माड, चावा वेल,टेरा, कर्टुलं,लोथी, सतरा, हळंदा, शेवळे,कोरड, टाकळा, शेवगा, तेरे, कुडाची फुलं, घोळ, कोळू, रताळ्याचे कोंब, टेंभरण, मोहदोडे,नारळी, मोखा, चायवळ, वांगोटी, भोपा, बोंडारा, रानकेळी, भारंगा ह्या काही रानभाज्या आहेत. ह्या भाज्या मुख्यतः पावसाळ्यात होतात.ह्या भाज्या पोटाचे विकार, खोकला आणि इतर तत्सम आजारावर गुणकारी असतात. आदिवासी समाज बांधवांना त्याची चांगली समज असते. तारपा नृत्य आणि वारली रंगकला हे आदिवासी समाजाचे अविभाज्य भाग आहेत.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस जव्हार बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात.रिक्शासुद्धा जव्हारवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
नंदनमाळ, रायतळे, न्याहाळेबुद्रुक, राधानगरी, श्रीरामपूर, न्याहाळेखुर्द, रामपूर, आपटाळे, चंद्रपूर, गंगापूर, धानोशी ही जवळपासची गावे आहेत.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:जव्हार तालुक्यातील गावे
२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी (ओफसी)
बाद फेरी
The three medallists, New Caledonia, Fiji, and Vanuatu, advanced to the 2008 OFC Nations Cup (together with automatic qualifier New Zealand).
दुसरी फेरी
न्यू झीलंड संघप्ले ऑफ सामना बहरैन विरुद्ध खेळेल.
References
ओफसी
२०१६ जर्मन ग्रांप्री
२०१६ जर्मन ग्रांप्री (अधिकृत फॉर्म्युला वन ग्रोसर प्रिस वॉन डुस्चलँड २०१६) ही एक फॉर्म्युला वन शर्यत आहे, जी ३० जुलै २०१६ रोजी हॉकेनहाईम, जर्मनी येथील हॉकेंहिम्रिंग येथे आयोजित करण्यात आली. ही शर्यत २०१६ फॉर्म्युला वन हंगामाची १२वी शर्यत आहे.
६७ फेऱ्यांची ही शर्यत लुइस हॅमिल्टन ने मर्सिडीज-बेंझसाठी जिंकली. डॅनियल रीक्कार्डो ने दुसऱ्या क्रमांकावर उपविजेता होत रेड बुल रेसिंग-टॅग हुयरसाठी ही शर्यत जिंकली व मॅक्स व्हर्सटॅपन ने गत विजेता व तिसरा क्रमांकावर रेड बुल रेसिंग-टॅग हुयरसाठी ही शर्यत जिंकली.
औ
हा मराठी भाषेतील एक वर्ण आहे. हा 'संयुक्त स्वर' आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी भाषेतील वर्ण वर्ग:स्वर
द चॅलेंज ऑफ लोकल फेमिनिझम्स
'चॅलेंज ऑफ लोकल फेमिनिझम्स' हे पुस्तक १९९५ सालच्या बीजिंग परिषदेसाठी गठित करण्यात आले. हे पुस्तक अमृता बसू यांनी १९९५ साली नवी दिल्ली येथील काली फॉर विमेन या प्रकाशन संस्थेद्वारा प्रसिद्ध केले.
कुसल परेरा
मतुरागे डॉन कुसल जनित परेरा (१७ ऑगस्ट, इ.स. १९९० - ) हा undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
द चॅलेंज ऑफ लोकल फेमिनिझम्स
प्रस्तावना
१९९५ सालच्या बीजिंग परिषदेसाठी निर्माण करण्यात आलेल्या या संकलनाला संपादक अमृता बसू यांनी सी. एलिझाबेथ मॅक्गोरी यांच्या साहाय्याने विस्तृत प्रस्तावना लिहिली आहे. या प्रस्तावनेत त्यांनी अभ्यासकांचा दृष्टिकोन, राजकीय दृष्टिकोन, स्त्रीवादाची संकल्पनात्मक मांडणी, स्त्री चळवळींचा उगम, स्त्रीवादातील मुद्दे, स्त्रीवादी चळवळीच्या यशाचे पैलू, स्थानिक भगिनीभाव/ जागतिक भगिनीभाव अशा मुद्द्यांवर प्रस्तुत पुस्तकातील संकलित लेखांचे विश्लेषण केले आहे. या संपादनाचे भौगोलिक दृष्ट्या चार विभाग करण्यात आले आहेत. यातील पहिल्या विभागात चीन, भारत, बांग्लादेश आणि फिलिपाईन्स या देशातील स्त्रीवादी चळवळी व पर्यावरणाचा आढावा घेतला आहे. दुसऱ्या विभागात आफ्रिका आणि मध्य पूर्वेतील स्त्रीवादी चळवळींचा आढावा घेणारे लेख आहेत. तिसऱ्या विभागात दक्षिण अमेरिका तर चौथ्या विभागात रशिया, युरोप आणि अमेरिका येथील स्त्रीवादी चळवळींविषयी लेख आहेत.
कुसल परेरा
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
द चॅलेंज ऑफ लोकल फेमिनिझम्स
प्रतिसाद आणि योगदान
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
साल्फेल्डची लढाई
साल्फेल्डची लढाई जर्मनीतील साल्फेल्ड गावाजवळ ऑक्टोबर १०, इ.स. १८०६ रोजी फ्रान्स व प्रशिया यांमध्ये झाली.
डोंगरगाव (वणी)
डोंगरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
साल्फेल्डची लढाई
यात फ्रांसच्या मार्शल ज्याँ लानेच्या १२,८०० सैनिकांनी प्रशियाच्या लुई फर्डिनांडच्या ८,३०० सैनिकांचा पराभव केला.
डोंगरगाव (वणी)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
साल्फेल्डची लढाई
वर्ग:इ.स. १८०६
ज्युडी डूल
'''ज्युडिथ डी. मॅककार्थी तथा ज्युडी डुल''' (१९३८:न्यू झीलंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९६६ ते १९७५ दरम्यान ११ महिला कसोटी आणि ५ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
मुकेश खन्ना
मुकेश खन्ना हे भारतीय दूरचित्रवानीचे कलाकार आहेत.
प्रसिद्ध मालिका महाभारत मध्ये भीष्माचे पात्र साकारल्यामुळे त्यांना प्रसिद्धी मिळाली तसेच त्यांनी १९९७ मध्ये शक्तिमान या मालिकेत शक्तिमानचे मुख्य पात्र बजावल्याने अजून प्रसिद्धी कमावली.
कार्यक्रम
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते
खडखड
खडखड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील जव्हार तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
जव्हार बस स्थानकापासून सिल्वासा मार्गाने गेल्यावर पुढे आल्याचीमेटरस्ता, जामसर रस्त्याने गेल्यानंतर हे गाव लागते. जव्हार बस स्थानकापासून हे गाव १० किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १६३ कुटुंबे राहतात. एकूण ६८२ लोकसंख्येपैकी ३२२ पुरुष तर ३६० महिला आहेत. गावाची साक्षरता ६२.३७ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ७२.३९ आहे तर स्त्री साक्षरता ५३.३६ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ११६ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १७.०१ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन,बकरीपालन सुद्धा ते करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस जव्हार बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात.रिक्शासुद्धा जव्हारवरून उपलब्ध असतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
मुकुल शिवपुत्र
मुकुल शिवपुत्र कोमकली (२५ मार्च, १९५६ - हयात) हे भारतातील हिंदुस्तानी संगीतातील गायक आहेत. गायक कुमार गंधर्व हे त्यांचे वडील आणि गायिका भानुमती कंस या त्यांच्या आई आहेत.
खडखड
संदर्भ
७. https://palghar.gov.in/tourism/
मुकुल शिवपुत्र
गुरु: पं कुमार गंधर्व (ग्वाल्हेर घराणे), भानुमती कंस (ग्वाल्हेर घराणे), एम डी रामनाथन (कर्नाटक संगीत), के जी गिंडे (धृपद धमार), बाळकृष्ण आचरेकर (श्रुतीशास्त्र)
खडखड
संदर्भ
वर्ग:जव्हार तालुक्यातील गावे
मुकुल शिवपुत्र
बालपण
मध्यप्रदेशातील 'इंदौर' या गावी मुकुल यांचा जन्म झाला. वडील कुमारगंधर्व यांच्याकडून हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचे रीतसर शिक्षण घेतल्यावर मुकुल शिवपुत्र यांनी वयाच्या सतराव्या वर्षी घर सोडले. त्यानंतर त्यांनी के.जी. गिंडे यांच्याकडून धृपद-धमाराचे, तर एम. डी.रामनाथन यांच्याकडून कर्नाटक संगीताचे शिक्षण घेतले. भारतातील पाहीली 22 श्रुतीची संवादिनी बनविणारे आचार्य गंगाधरपंत आचरेकर यांचे चिरंजीव बाळकृष्ण आचरेकर यांच्याकडून मुकुल यांनी 1974-75 साली श्रुतीशास्त्राचे संपूर्ण शिक्षण घेतले.
कारकीर्द
मुकुल हे ख्याल, भक्तिसंगीत व  लोकगीतांसाठी विशेष ओळखले जातात. १९७५ पासून ते शास्त्रीय संगीताचे कार्यक्रम करीत आहेत. २३ व्या सवाई गंधर्व महोत्सवापासून त्यांनी गायनाचा श्रीगणेशा केला. ते कुमार गंधर्वांचे चिरंजीव अन् शिष्य असले तरी गायकीत ते कुमारजींच्या खूप पुढे आहेत. "तब्बल वीस वर्षे केवळ मंदिरांमध्ये गाणारा मुकुल जर बैठक न मोडता कार्यक्रम करत गेला असता तर आज तो त्याच्या बापाच्याही पुढे गेला असता" असे पंडित वसंतराव देशपांडे म्हणाले होते. ते उद्गार खरे ठरले आहेत. ग्वाल्हेर घराण्याची गायकी घेऊन हे अवधूत भारतभर फिरले.
संस्कृतमध्ये केलेल्या संगीत रचना ही मुकुल शिवपुत्र यांची भारतीय शास्त्रीय संगीताला दिलेली देणगी आहे.
ग्वाल्हेर, आग्रा, आणि जयपूर या तिन्ही घराण्यांची गायकी त्यांच्या कंठात सरस्वतीच्या रूपाने विराजमान आहे.
कुणी जाल का सांगाल का
मुकुल शिवपुत्र हे एका रात्री त्यांच्या घरात गात असताना दुरून कवि अनिल यांनी त्यांचे गाणे ऐकले आणि त्यांनी 'कुणी जाल का, सांगाल का, सुचवाल का या कोकिळा?, रात्री तरी गाऊं नको, खुलवूं नको आपुला गाळा' या अजरामर गीताची रचना केली. हे गाणे वसंतराव देशपांडे यांनी गायले आहे. संगीतकार यशवंत देव आहेत.
संदर्भ
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
बियंत सिंग
वर्ग:पंजाबचे मुख्यमंत्री वर्ग:पंजाबी व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९५ मधील मृत्यू वर्ग:हत्या झालेले भारतीय राजकारणी
२००८ ओएफसी नेशन्स चषक
२००८ ओएफसी नेशन्स कप ही ओएफसी नेशन्स कप स्पर्धेची आठवी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा 🇳🇿 new zealandने जिंकली.
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी ओफसी वर्ग:इ.स. २००८ मधील खेळ
Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2010 (eliminacje strefy OFC)
हस्तलिखिते
हस्तलिखिते म्हणजे हाताने लिहिलेले ग्रंथ. हे मुख्यत: भूर्जपत्र अथवा ताडपत्रावर लिहिलेले असतात. अशा ग्रंथांच्या संग्रहाला सरस्वती भांडागार असे म्हणले जाते. अशी भांडागारे विविध मठांमध्ये, राजे-रजवाड्यांच्या संग्रही असत. अशा हस्तलिखितांमध्ये धर्म, तत्त्वज्ञान, काव्य आणि नाटक या विषयांचे ग्रंथ अधिक आढळतात. ग्रंथांचे लेखन ही तुलनेने अवघड गोष्ट असल्याने अशा ग्रंथांची जपणूक चांगल्या प्रकारे केली जात. महाराष्ट्रातील उपलब्ध हस्तलिखिते लिहिण्यात सर्व समाजातील लोकांचा समावेश दिसून येतो.
पद्धती
ताडपत्राची ओलसर पाने प्रथम कोरडी करून मग आवश्यक त्या आकारात कापून घेत.त्यावर लिहायचा मजकूर अणकुचीदार पदार्थाने कोरून घेत आणि मग त्यावर काजळासारखा काळा रंग फासत.
वर्ग:भारतीय साहित्य वर्ग:संस्कृत साहित्य वर्ग:प्राचीन वारसा
कलापिनी कोमकली
(जन्मदिनांक अज्ञात - मृत्युदिनांक अज्ञात) या भारतातील हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायिका आहेत.
वर्ग:कन्नड व्यक्ती वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक वर्ग:मराठी गायक वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पारस खडका
पारस खडका (ऑक्टोबर २४, १९८७ - हयात) हा नेपाळी पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळणारा क्रिकेटखेळाडू आहे. नेपाळी संघाकडून तो मध्यमगती गोलंदाजी व तळाच्या क्रमांकांवर फलंदाजी करतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अंकुश चौधरी
अंकुश चौधरी हे मराठी अभिनेते, पटकथालेखक, दिग्दर्शक आहेत. दगडी चाळ आणि ती सध्या काय करते या चित्रपटांसाठी ते ओळखले जातात.
हिंदी चित्रपटांमध्येही त्यांनी भूमिका साकारल्या आहेत. जिस देश मे गंगा रहता है या लोकप्रिय ठरलेल्या चित्रपटामध्ये त्यांनी अभिनेते गोविंदा यांच्या समवेत महत्त्वाची भूमिका साकारली आहे. यासोबतच यंदा कर्तव्य आहे!, चेकमेट, डबलसीट, ती सध्या काय करते, दगडी चाळ, माझा नवरा तुझी बायको इत्यादी मराठी चित्रपटांद्वारे प्रमुख भूमिका साकारली आहे.
डोळा
शरीराचा एक अवयव.पाच इंद्रीयांपैकी एक आहे व आतिशय संवेदनशील अवयवय असून त्याला प्रकाशाची जाणीव होते. डोळ्यांचा उपयोग वस्तूचे रंगरूप पहाण्यासाठी होतो. जेव्हा प्रकाश एखाद्या वस्तूवर पडतो तेव्हा त्यावरून प्रकाश परीवर्तीती होऊन आपल्या डोळ्यामध्ये पडतो त्यावेळी ती वस्तू आपल्याला दिसते. माणसाला दोन डोळे असतात. त्यामुळे आपल्याला खोलीची जाणीव होते. निसर्गाने माणसाचे डोळे आपल्या कवटीच्या खोबणीत बसवले आहेत.त्यामुळे ते आकस्मिक आघातापासून बऱ्यापैकी सुरक्षित असतात. डोळा हा खूप महत्त्वाचा अवयव आहे, कारण डोळे नसले तर आपण काहीच पाहु शकणार नाही व त्याचे अनुभव सुद्धा घेऊ शकत नाही. तसेच डोळे हे खूप नाजूक असतात. त्यांची काळजी घेणे आवश्यक असते.डोळे किंवा नेत्र जीवधारींचा तो अंग आहे जो प्रकाशाच्या प्रति संवेदनशील आहे. हे प्रकाशला संसूचित करून त्याला तंत्रिका कोशिका द्वारे विद्युत-रासायनिक संवेदों में बदलते. उच्चस्तरीय जंतूचे डोळे एका जटिल प्रकाशीय तंत्र जो जवळपासच्या वातावरणातून प्रकाश एकत्र करताे आणि मध्यपटा द्वारे डोळ्यात प्रवेश करनारे प्रकाशाच्या तीव्रतेचे नियंत्रण करते. या प्रकाशाला लेंसच्या सहायता ने योग्य स्थान पर केंद्रित करताे.(ज्या द्वारे प्रतिबिम्ब बनते); या प्रतिबिम्बला विद्युत संकेत बदलते. या संकेतांना तंत्रिका कोशिकांच्या माध्यमातून मस्तिष्क जवळ पाठवल्या जातात.
आपण दररोज डोळ्यांची काळजी घेण्याच्या सवयींचा सराव केल्यास डोळ्याच्या अडचणी सहज टाळता येतात. परंतु आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे याच अत्यंत महत्त्वाच्या सवयींकडे सर्वात जास्त दुर्लक्ष केले जाते. आपले डोळे आपल्या आरोग्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत. आपल्या डोळ्याचे आरोग्य टिकवून ठेवण्यासाठी आणि दृष्टी दृढ ठेवण्यासाठी, आपल्या रोजच्या नित्यकर्माचा भाग असावा त्यासाठी डोळ्यांची निगा व काळजी घेतली पाहिजे.
डोळ्यांचे रंग व वर्णन
डोळे काळे, निळे, घारे, हिरवे व लाल रंगाचे असू शकतात. नेत्र हे तेजस्वी असतात. त्यांना कफ ह्या दोषापासून भीती असते. त्यामुळे डोळ्यांमध्ये सात दिवसातून एकदा तरी अंजन करावे.
नेत्र रोग :- आयुर्वेदामध्ये नेत्राचे विविध रोग ( संख्या:  ७६)  वर्णन केले आहे.
त्याचप्रमाणे त्यावरील उत्तम चिकित्सा देखील सांगितलेल्या आहेत. ( नेत्र तर्पण, सेक, इ.) संरचना डोळ्याचे विभिन्न भाग अशा प्रकारे आहेत-
श्वेतपटल रक्तक दृष्टिपटल नेत्रश्लेष्मला (कंजंक्टिभा) स्वच्छमण्डल परितारिका पुतली पूर्वकाल कक्ष पश्च कक्ष नेत्रोद नेत्रकाचाभ द्रव
पुस्तके
डोळ्यांचे आरोग्य या विषयावर मराठीत अनेक पुस्तके आहेत, त्यांपैकी काही ही :
आपल्या डोळ्यांचा आकार कधी बदलत नही.
संदर्भ
वर्ग:जीवशास्त्र वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:मानवी नेत्ररचना
रेलटेल कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया
रेलटेल कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (इंग्लिश: Railtel Corporation of India) ही भारतीय रेल्वे मंत्रालयाच्या अखत्यारित येणारी मुख्यत्वे दूरसंचार सेवांसाठी स्थापन केलेली कंपनी आहे. २००० साली स्थापन करण्यात आलेल्या रेलटेलचे उद्दिष्ट रेल्वेला अधिक कार्यक्षम व अद्ययावत बनवण्यासाठी देशभर इंटरनेट, दूरसंचार व मल्टिमीडियाच्या पायाभूत सुविधांचे जाळे निर्माण करणे हे आहे. नवी दिल्ली येथे मुख्यालय तर गुरगाव, मुंबई, हैदराबाद व कलकत्ता येथे क्षेत्रीय कार्यालये असलेली रेलटेल ही भारतामधील मिनिरत्न-१ कंपन्यांपकी एक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय रेल्वे मंत्रालयाधीन कंपन्या वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या
संस्थापक
कोणत्याही गोष्टीची व मुख्यतः "संस्थेची" सुरुवात करणाऱयास न निर्मात्यास संस्थापक असे संबोधले जाते. संस्थापक ही मुख्य व्यक्ति मानली जाते, व त्या व्यक्तीच्या विचारशैलीवर संस्थेचे जडणघडण होते.
संस्थापक स्थापने नंतर बाकीच्या लोकांना निमंत्रित करतो, तो स्वतः एखादी जवाबदारी संबलू शकतो वा त्या साथी सुद्धा कोणाची तरी नियुक्ती करू शकतो.
मेंदू
मेंदू - हा प्राण्यांच्या शरीरातील एक गुंतागुंतीचा अवयव आहे. हा अवयव डोक्यामध्ये कवटीच्या आत असतो. शरीरातील सर्व ऐच्छिक व अनैच्छिक क्रिया मेंदूकडून नियंत्रित केल्या जातात. मेंदूमध्ये सुमारे १०० अब्ज चेतापेशी असतात. मानवी मेंदूची डावी बाजू शरीराची उजवी बाजू नियंत्रित करते
मज्जासंस्थेचा विकास:
मेंदूच्या इतर भागात अशाच गोष्टी घडतात: प्रारंभिक synaptic मॅट्रिक्स आनुवंशिकरित्या निर्धारित रासायनिक मार्गदर्शनामुळे निर्माण होते, परंतु नंतर क्रियाशील-आश्रित तंत्रज्ञानाद्वारे हळूहळू परिष्कृत केला जातो, अंशतः अंतर्गत डायनॅमिक्सद्वारे व अंशतः बाह्य संवेदी इनपुटद्वारे चालविले जाते. काही प्रकरणांमध्ये, रेटिना-मिस्ड्र्रेन प्रणालीसह, क्रियाशील नमुने तंत्रज्ञानावर अवलंबून असतात जे फक्त विकसनशील मस्तिष्कांमध्ये कार्य करतात आणि फक्त विकासास मार्गदर्शित करण्यासाठी अस्तित्वात असतात. मानवामध्ये आणि इतर अनेक सस्तन प्राण्यामध्ये नवीन मज्जासंस्थे जन्मापासून मुख्यत्वे तयार होतात आणि अर्भक मस्तिष्क प्रौढ मेंदूपेक्षा जास्त न्यूरॉन्समध्ये असतात. तथापि, असे काही क्षेत्रे आहेत ज्यात संपूर्ण आयुष्यात नवीन मज्जासंस्थेचे अस्तित्व कायम ठेवले जात आहे. प्रौढ न्यूरोजेनेसिसचे दोन भाग उत्तम प्रकारे स्थापन झाले आहेत, ते घाणेंद्रियाचा बल्ब आहेत, हे गंधांच्या अर्थाने आणि हिप्पोकैम्पसच्या दंतपेटीच्या गिरसमध्ये आहे, जिथे नवीन न्यूरॉन्स नव्याने प्राप्त झालेल्या आठवणींचे संचय करण्यासाठी भूमिका बजावतात. या अपवादासह, तथापि, बालपणात उपस्थित असलेल्या मज्जासंस्थेचा संच हा जीवनासाठी उपस्थित असलेला संच आहे. ग्लियास्टियल पेशी भिन्न आहेत: शरीराच्या बहुतांश प्रकारचे पेशी प्रमाणे, ते संपूर्ण आयुष्यभर निर्माण होतात. मन, व्यक्तिमत्त्व आणि बुद्धिमत्ता यांचे गुणक आनुवंशिकतेकडे किंवा गर्भसंस्कार करण्यासंबंधीचे कारण असू शकते याबद्दल वादविवाद लांब आहे- हे निसर्गाचे आणि विपर्यास करणारी आहे. अनेक तपशिलांचा निपटारा व्हायचा असला तरी, न्यूरोसायन्सच्या संशोधनामध्ये स्पष्टपणे दर्शविले आहे की दोन्ही घटक महत्त्वाचे आहेत. जनुक हे मेंदूचा सामान्य प्रकार निर्धारित करतात, आणि जनुकाने अनुभव कसा होतो हे निर्धारित करते. अनुभव, तथापि, सिंटॅप्टिक कनेक्शनचे मॅट्रिक्स परिष्करण करणे आवश्यक आहे, जी त्याच्या विकसित स्वरूपात जीनोमपेक्षा जास्त माहिती आहे. काही बाबतीत, सर्व महत्त्वाचे म्हणजे विकासाच्या गंभीर कालखंडातील अनुभवाची उपस्थिती किंवा अनुपस्थिती. इतर गोष्टींमध्ये, गुणवत्ता आणि गुणवत्तेची गुणवत्ता महत्त्त्वाची आहे; उदाहरणार्थ, समृद्ध वातावरणात असणाऱ्या प्राण्यांना सजीवाच्या सेरेब्रल कॉरटेक्समध्ये जनावरांची जास्त घनता दर्शवणारी जनावरांची संख्या जास्त प्रमाणात असल्याचे दर्शविणारे ठोस पुरावे आहेत. आपला मेंदू किती GBचा आहे? मेंदूची क्षमता असते अंदाजे २.५ पेटाबाईट. १ पेटाबाईट म्हणजे १००० टेराबाईट. १ टेरा बाईट १००० जीबी. म्हणजे १६ जीबीची मेमरी असलेले १ लाख ५६ हजार फोन!! मानवाचा मेंदू संगणकापेक्षाही जास्त गतीने काम करतो. आपला मेंदू एका सेंकदात ३८ हजार ऑपरेशन करू शकतो. यातून हे, सपष्ट होते, की आपल्या मेंदूची क्षमता ही संगणकापेक्षा जास्त आहे. मेंदूमधील सगळ्या रक्तवाहिन्या एकापुढे एक पसरविल्या, तर एक लाख मैल इतक्या लांबीच्या किंवा पृथ्वीला चार प्रदक्षिणा घालण्याइतक्या लांबीच्या होतील. आपल्या मेंदूमध्ये १०००० कोटी मज्जापेशी (न्यूरॉन्स) असतात. आकाशगंगेत असणाऱ्या ताऱ्यांएवढी ही संख्या असते. दर सेकंदाला एक न्यूरॉन याप्रमाणे आपण मोजमाप करायला लागलो, तर आपल्याला फक्त एका मेंदूतले न्यूरॉन्स मोजायला ३१७१ वर्षे लागतील! एका मेंदूतले सगळे न्यूरॉन्स एकापुढे एक मांडले तर त्याची लांबी साधारणपणे १००० कि.मी. एवढी होईल. पण न्यूरॉन्सची रुंदी फक्त १० मायक्रॉन असल्यामुले ते आपल्याला दिसणारच नाहीत.
वाढ
आयुष्यभराच्या कालखंडात आपल्या शरीरातील इतर कुठल्याही अवयवापेक्षा मेंदूमध्ये फार मोठ्या प्रमाणात बदल घडत असतात. या बदलांची ढोबळपणे गर्भावस्थेतील, बाल्यावस्थेतील, पौगंडावस्थेतील, प्रौढावस्थेतील व वृद्धावस्थेतील मेंदू असे पाच टप्प्यात विभागणी करणे शक्य आहे. यातील प्रत्येक अवस्थेतील मेंदू आपल्या वर्तनावर परिणाम घडवणारा असून त्यामुळे आपल्या जीवनशैलीला वेगळी कलाटणी मिळण्याची शक्यता त्यात असते.
पहिला श्वास घेते वेळी आपल्या मेंदूला आठ महिने पूर्ण झालेले असतात. गर्भधारणेच्या चार आठवड्यानंतर मेंदूच्या वाढीची पहिल्यांदा चाहूल लागते. भ्रूणाच्या पेशीतील तीन पदरापैकी एक पदर मज्जानलिकेत (neural tube) परिवर्तित होतो. नंतरच्या एका आठवड्याच्या आत ही नलिका वाकडी होते. व त्यातूनच मेंदूतील अत्यंत मूलभूत असलेल्या अग्रमस्तिष्क, मध्यमस्तिष्क व पश्चमस्तिष्कांच्या (fore, mid and hind brain) रचनेला सुरुवात होते. यानंतरची मेंदूची वाढ व त्याची व्यवच्छेदता (differentiaon) पूर्णपणे जनुकांच्या नियंत्रणानुसार होऊ लागते.
गूढ उकलताना (मराठी पुस्तक)
मेंदूतील ज्ञानकेंद्रे, विविध भावना, मेंदूचा विकास, गर्भधारणेनंतर त्याच्या वाढीची स्थिती, मज्जापेशीचे प्रकार, सपाट व गुळगुळीत मेंदू आणि सुरकुत्या असलेला मेंदू यांतील फरक, मेंदू व त्याची प्रतिकार यंत्रणा, मेंदूचे आजार, आत्महत्येचे विचार कसे तयार होतात, भावभावना व्यक्त होताना चेहऱ्याची होणारी हालचाल, गुणसूत्रात होणाऱ्या बदलांमुळे निर्माण होणारी 'हंटिंग्टन' व्याधी, विद्वत्ता आणि मेंदूचा संबंध, डावा व उजव्या मेंदूची कार्यक्षमता, मेंदूची लवचीकता, मेंदूतील लहरी, त्यांची कारणे, चिन्हांची भाषा आणि मेंदू, ऑक्सिटोसिनचे कार्य, मेंदूपेशी व यंत्रपेशी, झोपेचे नियंत्रण, मेंदू व चुंबकीय चिकित्सा आदी मेंदूशी संबंधित विषयांची सर्व माहिती डॉ. चंद्रकांत सहस्रबुद्धे-लिखित गूढ उकलताना या पुस्तकात दिली आहे.
वर्ग:जीवशास्त्र वर्ग:मानवी शरीर
काटोल विधानसभा मतदारसंघ
काटोल विधानसभा मतदारसंघ - ४८ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, काटोल मतदारसंघात नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुका, काटोल तालुका आणि नागपूर (ग्रामीण) तालुक्यातील वाडी महसूल मंडळ (भाग- अ) गावे - बंधारा, कवडीमेट, सिरपूर, भूयारी, खैरी, आमगांव, ढगा, बाजारगांव, खापरी, शिवा, सावंगा, वंजारा, पाचनवरी, सातनवरी, मालेगांव (खुर्द), मालेगांव (बुद्रुक), पाद्रीखापा, मोहगांव (बुद्रुक), मोहगांव (खुर्द), धामना, लिंगा, पेठकाळडोंगरी, चंद्रपूर आणि व्याहाड यांचा समावेश होतो. काटोल हा विधानसभा मतदारसंघ रामटेक लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अनिल वसंतराव देशमुख हे काटोल विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:नागपूर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:रामटेक लोकसभा मतदारसंघ
राहुल विश्वकर्मा
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अं
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी भाषेतील वर्ण वर्ग:स्वरादी
आमडोंगरा
आमडोंगरा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
आपटवणे
आपटवणे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील सुधागड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
डोर्ली (वणी)
डोर्ली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बोरगावकोल्हा
बोरगावकोल्हा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील लोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:लोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
प्रभा राव
प्रभा राव (४ मार्च १९३५ - २६ एप्रिल २०१०) ह्या भारत देशातील राजस्थान व हिमाचल प्रदेश राज्यांच्या माजी राज्यपाल व १३व्या लोकसभेच्या सदस्य होत्या.
राजस्थानच्या राज्यपालपदावर असताना २६ एप्रिल २०१० रोजी त्यांचे नवी दिल्ली येथे हृदयविकाराने निधन झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे राज्यपाल वर्ग:राजस्थानचे राज्यपाल वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार
राष्ट्रीय तपास संस्था
राष्ट्रीय तपास संस्था तथा 'राष्ट्रीय अन्वेषण अभिकरण' (इं.-एनआयए) ही भारतातील अतिरेकी व फुटीरवाद्यांच्या कारवायांवर प्रतिबंध घालण्यासाठी भारत सरकारने स्थापित केलेली एक संस्था आहे. ही संस्था, अतिरेकी-विरोधी कायदा अंमलबजावणी संस्था म्हणून कार्य करते.या संस्थेस, भारतातील राज्यांत, राज्य सरकारची विशेष परवानगी घेतल्याशिवाय, अतिरेक्यांशी संबंधित गुन्हे हाताळण्याचे अधिकार देण्यात आलेले आहेत. ही संस्था, भारताच्या राष्ट्रीय तपास संस्था अधिनियम, २००८ अन्वये अस्तित्वात आली. यासाठी भारतीय संसदेने वरील अधिनियम ३१ डिसेंबर २००८ला पारित केला.
मुंबईवरील दहशतवादी हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर, अशा एखाद्या संस्थेची तातडीने गरज भासल्यामुळे, ही संस्था निर्माण करण्यात आली.या संस्थेचे संस्थापक संचालक हे राधा विनोद राजु होते.त्यांनी या संस्थेत ३१ जानेवारी २०१०पर्यंत काम केले. त्यानंतर त्यांचा पदभार शरद चंद्र सिन्हा यांनी सांभाळला.
संदर्भ
वर्ग:भारत सरकार वर्ग:भारतीय संस्था वर्ग:इ.स. २००८ मधील निर्मिती
केअरटेकर (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)
केअरटेकर हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील या २ तासांच्या एका भागाला, १-१-तासांचे-दोन भाग म्हणुन विभाजित करण्यात आले.
पुढिल वाचन
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
sv:Lista över avsnitt av Star Trek: Voyager
विलंबित लय
तालशास्त्रातील लयीचा एक प्रकार. विलंबित, मध्य, आणि द्रुत असे लयीचे प्रकार असतात. वर्ग:ताल
पुष्प चिकित्सा
पुष्प चिकित्सा (इंग्लिश: Flower Remedy) ही होमिओपॅथीमधील उपचारांची एक विशिष्ट पद्धत आहे.यात पुष्पांचे विविध भाग वापरून औषधोपचार केला जातो. त्यासाठी फुलांच्या सौम्य द्रावणाचा वापर केला जातो. या पद्धतीचा जनक एडवर्ड बाश हा आहे. त्याने या पद्धतीचा शोध सन १९३०मध्ये लावला.
वनस्पतीवर आलेल्या फुलांवर पडणाऱ्या दवबिंदूंमध्ये त्या वनस्पतीचे गुण उतरतात, असा बाशचा विश्वास होता. त्या दवबिंदूंचे द्रावण औषधाप्रमाणे वापरून तो उपचार करीत असे.
बाख फ्लॉवर थेरपी
डॉ.बाख फ्लॉवर थेरपी मध्ये फुलांचा आरोग्यासाठी वापर केला जातो. डॉ.एडवर्ड बाख हे या पद्धतीचे जनक आहेत. सर्वसाधारण उपचारपद्धतीत रोग्यापेक्षा त्यांच्या रोगाचाच जास्त विचार केला जातो. त्यामुळे वरवर जरी रोग बरा झाला असे वाटले तरी त्या रोगाचे मूळ मानवाच्या शरीरात घट्ट पाय रोवून असते. माणसाच्या मनात ज्या वेगवेगळया प्रकारच्या नकारात्मक भावना असतात त्याच खऱ्या रोगासाठी कारणीभूत असल्याचे डॉ.बाख यांच्या लक्षात आल्यावर त्या नकारात्मक भावनाच नष्ट झाल्या तर मानव नक्कीच व्याधिमुक्त होईल ह्याची त्यांना खात्री पटली. निसर्गोपचाराच्या तत्त्वप्रणालीनुसार, मानव हा निसर्गनिर्मित प्राणी असल्यामुळे त्याच्या नकारात्मक भावना नष्ट करण्याची शक्ती नक्कीच निसर्गात असणार ह्या विश्वासामुळे अथक परिश्रम केल्यानंतर नैसर्गिक फुलातच ही शक्ती त्या विधात्याने भरली असल्याचे त्यांना आढळून आले तेव्हा त्यांनी कोणत्या व्याधीसाठी / नकारात्मक भावनांसाठी कोणते फूल उपयोगी पडते याबाबत विविध प्रयोग केले व फुलांचे अर्क तयार केले.
माणसाच्या मनाचे पडसाद निरनिराळया लक्षणांच्या रूपात शरीरावर पडत असतात त्यामुळे जर माणसाचे मन निरोगी असेल तर साहजिकच शरीर स्वस्थ रहाते. परंतु मन जर अशांत असेल, सतत तणावाखाली असेल, मनातले विचार जर विकृत असतील, एकतर अती मनक्षोभ किंवा मनात कुढण्याची वृत्ती असेल तर शरीरातील चयापचयाची क्रिया व्यवस्थित होत नाही. Physiological order बदलते व त्याचा परिणाम म्हणून शरीरात विषद्रव्यांचा संचय वाढत जातो व आम्लपित्त, सुस्ती, रक्तदाब, हृदयविकार, मधुमेह, निद्रानाश इ. सारखे विकार उद्भवतात.
डॉ.बाख फ्लॉवर थेरपी पद्धतीत नकारात्मक विचार नष्ट करण्याची शक्ती असल्यामुळे त्या फुलांच्या अर्कामुळे मनातील दोष नाहीसे होतात व तन, मनाची शुद्धी होऊन एका अदृश्य शक्तीने शरीर व्यापून जाते व सतत ही औषधे घेतल्यास (निदान २ महिने) दोष कायमस्वरूपी नाहीसे होतात, असे बाख यांचे म्हणणे होते. .
ह्या पद्धतीमध्ये एकूण ३८ औषधे.
“रेस्क्यू रेमेडी” ह्या औषधाच्या नावातच त्याचा उपयोग कळून येतो. आणीबाणीच्या प्रसंगी (उदा.अपघात, मृत्यू इ.) किंवा अचानक बसलेल्या धक्क्यातून मनाला सावरणारे औषध घराघरातून First Aid म्हणून अवश्य संग्रही ठेवण्यासारखे हे औषध आहे. रेस्क्यू रेमेडी हे ५ औषधे मिळून केलेले एक औषध आहे. ह्यातील पाचही औषधे वेगवेगळया कारणांसाठी उपयोगी आहेत.
१.   स्टार ऑफ बेथलहेम           -         एखाद्या घटनेचा धक्का (शॉक) बसल्यास
२.   रॉक रोज                            -          भीती वाटणे  व गोंधळ घालणे
३.   इम्पेशन्स                            -          मानसिक त्रास, चंचलता
४.   चेरी प्लम                            -          नैराश्य
५.   क्लीमॅटिस                          -          मूर्च्छितावस्था
मधमाशांचा दंशयुक्त वेदना असह्य असतात. अशा वेळी रेस्‍क्यू रेमेडी दिल्यास सूज उतरते आणि वेदना पण कमी होतात. दाढ दुखत असेल, तरी रेस्‍क्यू रेमेडी हा चांगला उपाय आहे.
डॉ.एडवर्ड बाख यांनी पुष्पौषधीच्या स्वरूपात मानवाला दिलेले हे एक वरदानच आहे.
वर्ग:उपचारपद्धती वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख वर्ग:चिकित्सा पद्धती
उत्तराखंड
उत्तराखंड हे भारताच्या उत्तरेकडील एक महत्त्वाचे राज्य आहे. या राज्याला देवभूमी या नावाने सुद्धा ओळखले जाते. उत्तराखंडचे क्षेत्रफळ ५३,४८३ चौ. किमी. एवढे आहे. या राज्याची लोकसंख्या १,०१,१६,७५२ एवढी आहे. डेहराडून ही उत्तराखंड या राज्याची राजधानी आहे. हिंदी गढवाली  अणि कुमाऊँनी ह्या येथील प्रमुख भाषा आहेत. तांदूळ, गहू व मका ही येथील प्रमुख पिके आहेत. उत्तराखंडची साक्षरता ७९.६३ टक्के आहे. गंगा, यमुना, रामगंगा येथील प्रमुख नद्या आहेत. अनेक धार्मिक ठिकाणे व थंड हवेची ठिकाणे यामुळे येथे पर्यटन व्यवसाय भरभराटीस आला आहे. केदारनाथ, बद्रिनाथ, हरिद्वार, ऋषिकेश ही येथील प्रसिद्ध धार्मिक स्थळ आहेत. याच्या पश्चिमेला हिमाचल प्रदेश आणि दक्षिणेला उत्तर प्रदेश आहे. २००० मध्ये त्याच्या स्थापनेपूर्वी, तो उत्तर प्रदेशचा एक भाग होता. पारंपारिक हिंदू ग्रंथ आणि प्राचीन साहित्यात या प्रदेशाचा उत्तराखंड असा उल्लेख आहे. हिंदी आणि संस्कृतमध्ये उत्तराखंड म्हणजे उत्तर प्रदेश किंवा भाग. गंगोत्री आणि यमुनोत्री, गंगा आणि यमुनेचे उगमस्थान, अनुक्रमे हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र आणि भारतातील सर्वात मोठ्या नद्या आणि त्यांच्या काठावर वसलेली वैदिक संस्कृतीची अनेक महत्त्वाची तीर्थक्षेत्रे राज्यात आहेत.
डेहराडून, उत्तराखंडची अंतरिम राजधानी असल्याने, या राज्याचे सर्वात मोठे शहर आहे. गैरसैन नावाचे छोटे शहर त्याच्या भौगोलिक स्थानाच्या दृष्टीने भावी राजधानी म्हणून प्रस्तावित केले आहे, परंतु विवाद आणि संसाधनांच्या अभावामुळे, डेहराडून अजूनही तात्पुरती राजधानी आहे. राज्य उच्च न्यायालय ते नैनितालमध्ये आहे.
हस्तकला आणि हातमाग उद्योगांना चालना देण्यासाठी राज्य सरकारने अलीकडे काही पुढाकार घेतला आहे. यासोबतच वाढत्या पर्यटन व्यवसाय आणि उच्च तंत्रज्ञान उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आकर्षक कर योजना सादर करण्यात आल्या आहेत. राज्यात काही वादग्रस्त पण मोठे धरण प्रकल्प आहेत, ज्यावर संपूर्ण देशात अनेकदा टीका झाली आहे, विशेषतः भागीरथी-भिलंगणा नद्यांवर असलेल्या टिहरी धरण प्रकल्पावर. या प्रकल्पाची कल्पना १९५३ मध्ये झाली आणि अखेर २००७ मध्ये पूर्ण झाली. उत्तराखंड हे चिपको आंदोलनाचे जन्मस्थान म्हणूनही ओळखले जाते.
इतिहास
जून इ.स. २०१३ मध्ये उत्तर भारतातील उत्तराखंड आणि हिमाचल प्रदेश तसेच नेपाळमधील काही भागात मोठ्या प्रमाणात पाऊस पडला. त्यामुळे या भागात प्रलयंकारी पूर व भूमीपात घडले. हरियाणा, दिल्ली व उत्तर प्रदेश राज्यांतील काही भागातही मोठ्या प्रमाणात पाऊस पडला. जून २२, इ.स. २०१३ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार त्यात एक हजाराहून अधिक व्यक्ती यात मरण पावले आहेत व हजारो व्यक्ती बेपत्ता आहेत. रस्ते व पूलांना झालेल्या हानीमुळे सुमारे ७०,००० पर्यटक व यात्रेकरू वेगवेगळ्या ठिकाणी अडकले आहेत, त्यापैकी अनेकांना वाचविण्यात यश आले आहे. जून २३, इ.स. २०१३ च्या आकडेवारीनुसार सुमारे २२,००० लोक अजूनही अडकले आहेत.
तेहरी राज्य ऑगस्ट १९४९ मध्ये भारतीय प्रजासत्ताकात विलीन झाले आणि टिहरीला तत्कालीन संयुक्त प्रांताचा (उत्तर प्रदेश) जिल्हा घोषित करण्यात आला. 1962 च्या भारत-चीन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर सीमावर्ती भागाच्या विकासाच्या दृष्टीकोनातून, उत्तरकाशी, चमोली आणि पिथौरागढ हे तीन सीमावर्ती जिल्हे 1960 मध्ये तयार करण्यात आले. एक नवीन राज्य म्हणून उत्तर प्रदेशच्या पुनर्रचनेचा परिणाम म्हणून (उत्तर प्रदेश पुनर्रचना कायदा, 2000), उत्तराखंडची स्थापना 9 नोव्हेंबर 2000 रोजी झाली. त्यामुळे हा दिवस उत्तराखंडमध्ये स्थापना दिवस म्हणून साजरा केला जातो.
1969 पर्यंत डेहराडून वगळता उत्तराखंडचे सर्व जिल्हे कुमाऊं विभागाच्या अंतर्गत होते. 1969 मध्ये, गढवाल मंडळाची स्थापना झाली, ज्याचे मुख्यालय पौरी येथे होते. 1975 मध्ये मेरठ विभागात समाविष्ट असलेल्या डेहराडून जिल्ह्याचा गढवाल विभागात समावेश करण्यात आला. यासह गढवाल मंडलातील जिल्ह्यांची संख्या पाच झाली आहे. नैनिताल, अल्मोडा, पिथौरागढ या तीन जिल्ह्यांचा कुमाऊ मंडलात समावेश करण्यात आला. 1994 मध्ये उधम सिंह नगर आणि 1997 मध्ये रुद्रप्रयाग, चंपावत आणि बागेश्वर जिल्ह्यांच्या निर्मितीपूर्वी, उत्तराखंड राज्याच्या निर्मितीपूर्वी गढवाल आणि कुमाऊं विभागात प्रत्येकी सहा जिल्ह्यांचा समावेश करण्यात आला होता. हरिद्वार जिल्ह्याचा उत्तराखंड राज्यात समावेश केल्यानंतर गढवाल विभागात सात जिल्हे आणि कुमाऊं विभागात सहा जिल्ह्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. 1 जानेवारी 2007 पासून राज्याचे नाव "उत्तरांचल" वरून "उत्तराखंड" असे बदलण्यात आले आहे.
भूगोल
उत्तराखंडचे एकूण भौगोलिक क्षेत्र 28° 43' N ते 31° 27' N आणि रेखांश 77° 34' E ते 81° 02' E दरम्यान 53,483 चौरस किमी आहे, त्यापैकी 43, 035 किमी. 2 पर्वतीय आणि ७,४४८ किमी २ मैदानी आहे, आणि ३४,६५१ किमी २ जंगल आहे. राज्याच्या उत्तरेकडील बहुतांश भाग हा ग्रेटर हिमालयीन रेंजचा भाग आहे, जो उच्च हिमालयीन शिखरे आणि हिमनद्यांनी व्यापलेला आहे, तर खालच्या पायथ्याशी घनदाट जंगल आहे, ज्याचे प्रथम शोषण ब्रिटिश लाकूड व्यापारी आणि स्वातंत्र्योत्तर वन कंत्राटदारांनी केले. अलीकडील पुनरुत्पादनाचे प्रयत्न पूर्ववत करण्यात यशस्वी झाले आहेत. हिमालयाच्या अद्वितीय परिसंस्थेमध्ये मोठ्या संख्येने प्राणी (जसे की भादल, स्नो लेपर्ड, पँथर आणि वाघ), वनस्पती आणि दुर्मिळ औषधी वनस्पती आहेत. गंगा आणि यमुना या भारतातील दोन महत्त्वाच्या नद्या या राज्यात उगम पावतात आणि मैदानी प्रदेशाकडे जाताना अनेक तलाव, सरोवरे आणि हिमनद्यांच्या वितळलेल्या बर्फातून पाणी मिळते.
उत्तराखंड हे हिमालय पर्वतरांगाच्या दक्षिणेकडील उतारावर वसलेले आहे आणि उच्च उंचीवरील हिमनद्यापासून खालच्या उंचीवरील उपोष्णकटिबंधीय जंगलांपर्यंत हवामान आणि वनस्पतींमध्ये मोठ्या प्रमाणात बदल होतो. सर्वात उंच भाग बर्फ आणि खडकांनी झाकलेले आहेत. त्यांच्या खाली, 5,000 ते 3,000 मीटर पर्यंत, गवताळ प्रदेश आणि झुडूप आहे. समशीतोष्ण शंकूच्या आकाराची जंगले, पश्चिम हिमालयीन सबलपाइन शंकूच्या आकाराची जंगले, झाडांच्या रेषेच्या खाली थोडीशी वाढतात. 2,600 ते 1,500 मीटर उंचीवर समशीतोष्ण पश्चिम हिमालयीन विस्तृत पाने असलेली जंगले आहेत. 1,500 मीटर खाली हिमालयातील उपोष्णकटिबंधीय पाइन जंगले आहेत. वरच्या गंगेच्या मैदानात ओलसर पानझडी जंगले आहेत आणि कोरड्या तराई-डवार सवाना आणि गवताळ प्रदेशांनी उत्तर प्रदेशच्या सीमेला लागून असलेला सखल प्रदेश व्यापला आहे. स्थानिक भागात भाभर म्हणून ओळखले जाते. सखल भागाची बरीचशी जमीन लागवडीसाठी मोकळी झाली आहे.
भारतातील खालील राष्ट्रीय उद्याने या राज्यात आहेत, म्हणजे नैनिताल जिल्ह्यातील रामनगरमधील जिम कॉर्बेट नॅशनल पार्क (भारतातील सर्वात जुने राष्ट्रीय उद्यान), व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स नॅशनल पार्क आणि चमोली जिल्ह्यातील नंदा देवी नॅशनल पार्क, ही दोन्ही युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळे आहेत. हरिद्वार जिल्ह्यातील राजाजी राष्ट्रीय अभयारण्य आणि उत्तरकाशी जिल्ह्यातील गोविंद पशु विहार आणि गंगोत्री राष्ट्रीय उद्यान ही ठिकाणे आहेत.
उत्तराखंडच्या नद्या
या राज्यातील नद्यांना भारतीय संस्कृतीत सर्वात महत्त्वाचे स्थान आहे. उत्तराखंड हे अनेक नद्यांचे उगमस्थान आहे. येथील नद्या हे सिंचन आणि जलविद्युत निर्मितीचे मुख्य स्त्रोत आहेत. या नद्यांच्या काठावर अनेक धार्मिक आणि सांस्कृतिक केंद्रे आहेत. हिंदूंच्या पवित्र गंगा नदीचे उगमस्थान मुख्य हिमालयाच्या दक्षिणेकडील पर्वतरांगा आहे. अलकनंदा आणि भागीरथी नद्यांपासून गंगा सुरू होते. अलकनंदाच्या उपनद्या धौली, विष्णू गंगा आणि मंदाकिनी आहेत. गंगा नदी गंगोत्री हिमनदीतून उगम पावते, गौमुख स्थानापासून 25 किमी लांब भागीरथीच्या रूपात. भागीरथी आणि अलकनंदा देव प्रयाग संगम करतात आणि त्यानंतर ती गंगा म्हणून ओळखली जाते. यमुना नदी बंदरपंचच्या पश्चिमेकडील यमनोत्री हिमनदीपासून उगम पावते. होन्स, गिरी आणि आसन या नदीच्या प्रमुख उपनद्या आहेत. राम गंगेचा उगम टाकलाकोटच्या वायव्येस मक्चा चुंग हिमनदीला मिळतो. सोंग नदी डेहराडूनच्या दक्षिण-पूर्व भागात वाहते आणि वीरभद्राजवळ गंगा नदीला मिळते. याशिवाय काली, रामगंगा, कोसी, गोमती, टन, धौली गंगा, गौरीगंगा, पिंडर नायर (पूर्व), पिंडर नायर (पश्चिम) इत्यादी राज्यातील प्रमुख नद्या आहेत.
हिमखंड
गंगोत्री (6614 मी), डूंगिरी (7066), बंदरपूंच (6315), केदारनाथ (6490), चौखंबा (7138), कामेत (7756), सतोपंथ (7075), नीलकंठ (5696), नंदा ही राज्यातील प्रमुख हिमशिखरे आहेत. देवी (7818), गोरी पर्वत (6250), हाथी पर्वत (6727), नंदा धुंती (6309), नंदा कोट (6861) देव वन (6853), मन (7273), मृगठाणी (6855), पंचचुली (6905), गुणी (६१७९), युंटगत (६९४५).
हिमनदी
राज्यातील प्रमुख हिमनद्यांमध्ये गंगोत्री, यमुनोत्री, पिंडार, खतलिगाम, मिलम, जोलिंकंग, सुंदर धुंगा इत्यादींचा समावेश होतो.
तलाव
गौरीकुंड, रूपकुंड, नंदीकुंड, दुयोधी ताल, जराल ताल, शाहस्त्र ताल, मासर ताल, नैनिताल, भीमताल, सात ताल, नौकुचिया ताल, सुखा ताल, श्यामला ताल, सुरपा ताल, गारुडी ताल, हरीश ताल, लोकम ताल, पार्वती ताल, ताडग ता. ता (कुमाऊं प्रदेश) इ.
जिल्हे
उत्तराखंड राज्यात १३ जिल्हे आहेत.
उत्तराखंडची अर्थव्यवस्था
2004 सालासाठी उत्तराखंडचा जीडीपी सध्याच्या किमतीनुसार 280.32 अब्ज रुपये ($6 अब्ज) इतका अंदाजित होता. उत्तर प्रदेशातून कोरलेले हे राज्य जुन्या उत्तर प्रदेशच्या एकूण उत्पादनापैकी ८% उत्पादन करते. 2003 च्या औद्योगिक धोरणामुळे येथे गुंतवणूक करणाऱ्या गुंतवणूकदारांना करात सवलत देण्यात आल्याने भांडवली गुंतवणुकीत लक्षणीय वाढ झाली आहे. SIDCUL म्हणजे स्टेट इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि इंडस्ट्रियल डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन ऑफ उत्तराखंड लि. उत्तराखंड राज्याच्या औद्योगिक विकासासाठी, राज्याच्या दक्षिण भागात सात औद्योगिक वसाहती स्थापन करण्यात आल्या आहेत, तर उंच ठिकाणी डझनभर जलविद्युत धरणांचे बांधकाम सुरू आहे. असे असले तरी, डोंगराळ भागातून लोकांचे मैदानी प्रदेशात स्थलांतर सुरूच असल्याने डोंगराळ भागाचा विकास करणे अजूनही एक आव्हान आहे.
उत्तराखंडमध्ये चुनखडी, रॉक फॉस्फेट, डोलोमाइट, मॅग्नेसाइट, तांबे, ग्रेफाइट, जिप्सम इत्यादींचे साठे आहेत. राज्यात 41,216 लघु उद्योग एकके स्थापन झाली असून, त्यामध्ये सुमारे 305.58 कोटींची मालमत्ता गुंतवण्यात आली असून 63,599 लोकांना रोजगार मिळाला आहे. याशिवाय 191 अवजड उद्योगांची स्थापना करण्यात आली असून त्यामध्ये 2,694.66 कोटी रुपयांची गुंतवणूक करण्यात आली आहे. 1,802 उद्योगांमध्ये 5 लाख लोकांना रोजगार आहे. 2003 मध्ये नवीन औद्योगिक धोरण तयार करण्यात आले, त्याअंतर्गत गुंतवणूकदारांना करसवलत देण्यात आली, त्यामुळे राज्यात भांडवली गुंतवणुकीची लाट उसळली.
राज्याची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने शेती आणि संबंधित उद्योगांवर आधारित आहे. उत्तराखंडची सुमारे ९०% लोकसंख्या शेतीवर अवलंबून आहे. राज्यात एकूण लागवडीयोग्य क्षेत्र ७,८४,११७ हेक्टर (७,८४१ किमी²) आहे. याशिवाय राज्यात वाहणाऱ्या नद्या मुबलक असल्याने जलविद्युत प्रकल्पांचाही चांगला वाटा आहे. राज्यात अनेक जलविद्युत प्रकल्प आहेत, जे राज्यातील सुमारे 5,91,418 हेक्टर शेतजमिनीला सिंचनासाठी योगदान देतात. राज्यात जलविद्युत निर्मितीची पूर्ण क्षमता आहे. यमुना, भागीरथी, भिलंगणा, अलकनंदा, मंदाकिनी, सरयू, गौरी, कोसी आणि काली नद्यांवर अनेक जलविद्युत प्रकल्प स्थापित केले आहेत, ज्यापासून वीज निर्मिती केली जात आहे. राज्यातील 15,667 गावांपैकी 14,447 (सुमारे 92.22%) गावात वीज आहे. याशिवाय उद्योगाचा मोठा भाग वनसंपत्तीवर आधारित आहे. राज्यात एकूण 54,047 हस्तकला उद्योग कार्यरत आहेत.
संदर्भ
*
जॅकी लॉर्ड
जॅकलीन जॅकी लॉर्ड (१९४८:लॅंकेशायर, इंग्लंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९६६ ते १९८२ दरम्यान १५ महिला कसोटी आणि १५ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
प्रताप नलावडे
प्रताप नलावडे हे दैनिक लोकमतमध्ये पक्या सोलापूरकर या नावाने ‘अकलेचा कांदा’ हे सदर लिहीत.
वर्ग:मराठी लेखक
रोम श्रेष्ठा
रोम श्रेष्ठा undefinedकडून २००८चा १९ वर्षांखालील खेळाडूंचा क्रिकेट विश्वचषक खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:नेपाळचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:२००८ १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अ:
(विसर्ग) हा मराठी भाषेतील एक वर्ण आहे. हा 'स्वरादी' आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी भाषेतील वर्ण वर्ग:स्वरादी
सुधाकरराव नाईक
सुधाकरराव राजूसिंग नाईक (ऑगस्ट २१, १९३४; यवतमाळ, - मे १०, २००१) हे भारतीय राजकारणी आणि जागतिक ख्यातीचे जलतज्ञ होते. २५ जून, १९९१ ते २२ फेब्रुवारी, १९९३ या कालखंडात ते महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होते. महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री, हरितक्रांतीचे जनक वसंतराव नाईक यांचे ते पुतणे असून हिमाचल प्रदेशचे ते राज्यपाल सुद्धा होते. महाराष्ट्राचा 'पाणीदार नेता', आणि 'जलक्रांतीचे जनक' म्हणून सुधाकरराव नाईक ओळखले जातात. जलक्रांतीचा 'लढवय्या जलनायक' या शब्दात प्रसिद्ध साहित्यिक एकनाथ पवार यांनी सुधाकरराव नाईक यांच्या प्रेरक कार्याचे वर्णन केले आहे. "सरपंच, सभापती, जिल्हा परिषद अध्यक्ष, राज्यमंत्री, कॅबिनेट मंत्री , मुख्यमंत्री आणि राज्यपाल" हा राज्यव्यवस्था मधिल क्रमश: पहिल्या ते सर्वोच्च स्थानावर विराजमान होणारे ते एकमेव नेते आहेत. जिल्हा परिषदेच्या अध्यक्षाला राज्यमंत्री पदाचा दर्जा देण्याचा तसेच शेतकऱ्यांना पिक कर्जाच्या दहा टक्के व्याजदर रकमेवरून सहा टक्के व्याजदर करण्याचा क्रांतिकारी निर्णय सुधाकरराव नाईक सरकारने घेतला. अमरावती विद्यापीठ व रामटेक येथील संस्कृत विद्यापीठाची स्थापना देखील त्यांच्या कारकिर्दीत झाली. देशात पहिल्यांदाच जलसंधारण खात्याची स्वतंत्र निर्मिती करून त्यांनी जलक्रांतीचे बीजे रुजवली.महिला आणि बालकल्याण विभागाची निर्मिती देखील सुधाकरराव नाईक सरकारच्या कारकिर्दीत झाली. मुलींचे शिक्षणाचे प्रमाण वाढीसाठी सुधाकरराव नाईक यांनी मुलींचे शैक्षणिक शुल्क माफीचे तसेच उपस्थिती भत्ता सारखे कल्याणकारी योजना सुरू केली.
सुधाकरराव नाईकांचे वचन/मुलमंत्र
•पाणी अडवा पाणी जिरवा
•वाहते पाणी चालवायला शिका, चाललेले पाणी थांबवायला शिका आणि थांबलेले पाणी जिरवायला शिका.
•पाण्यासाठी वेळीच उपाययोजना जर झाली नाही, तर या महाराष्ट्राला वाळवंट व्हायला वेळ लागणार नाही.
•ग्रामीण विकास हाच देशाच्या विकासाचा राजमार्ग आहे.
जलक्रांतीचे जनक सुधाकरराव नाईक
सुधाकरराव नाईक यांना 'जलक्रांतीचे जनक' मानले जाते. जागतिक किर्तीचे जलतज्ञ म्हणून ओळखले जाणारे जलनायक सुधाकरराव नाईक यांनी देशात पहिल्यांदाच जलसंधारण‌ चळवळीचा पाया रचला. जलसंधारण परिषदेचे अध्यक्षपदही त्यांनी भूषविले होते. "पाणी अडवा पाणी जिरवा" हा मुलमंत्र त्यांनी दिला. जलनायक सुधाकरराव नाईक यांची 'शाश्वत जलनीती' ही सन १९९२ च्या कालखंडात देशभर नावारूपाला आली. हिमाचल प्रदेशाच्या राज्यपाल पदाचा राजीनामा देत त्यांनी जलसंधारणाची चळवळ अतिशय सक्षम करून जलसाक्षरतासाठी पुढाकार घेतला. जलसंधारण अभियानाच्या कोकण दौऱ्यावर असतांना उष्माघातामुळे प्रकृती गंभीर झाल्याने पुढे अल्पावधीतच त्यांची प्राणज्योत मालवली. जलसंधारण क्षेत्रातील ऐतिहासिक कार्याच्या स्मरणार्थ तत्कालीन मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांनी जलनायक सुधाकरराव नाईक यांचा स्मृतिदिवस  'जलक्रांतीचे जनक' या नात्याने 'जलसंधारण दिन' म्हणून साजरा करण्याचे घोषित केले होते. तेव्हापासून १० मे सर्वत्र 'जलसंधारण दिवस' म्हणून साजरा केला जातो.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:वाशिमचे खासदार वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
अटक, पंजाब
अटक (उर्दू: اٹک) तथा कॅम्पबेलपूर हे पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील शहर आहे. १९०१मध्ये २,८६६ लोकसंख्या असलेल्या अटकची लोकसंख्या १९९८मध्ये सुमारे १,००,००० होती.
पाकिस्तानी वायुसेनेचा कामरा वायुसेना तळ येथून जवळ आहे.
सिंधु नदीकाठी असलेल्या या शहराला दोन हजार वर्षांचा इतिहास आहे. मोगल सम्राट अकबर याने खवाजा शमसुद्दीन खवाफी याला येथे किल्ला बांधण्याचे फर्मावल्यावर १५८३मध्ये येथील किल्ला बांधून पूर्ण झाला. रघुनाथराव पेशवे आणि तुकोजी होळकर यांनी २८ एप्रिल, १७५८ रोजी हा किल्ला काबीज केला. मराठा साम्राज्याची उत्तरेकडील ही सर्वदूरची सीमा समजली जाते. इंग्रजांनी हा किल्ला १८४९मध्ये घेतला व शहराचे नाव बदलून कॅम्पबेलपूर ठेवले. १९७८मध्ये पाकिस्तान सरकारने ते बदलून परत अटक असे केले.
वर्ग:पाकिस्तानमधील शहरे
उमाबाई दाभाडे
उमाबाई दाभाडे यांचा मृत्यू २८ नोव्हेंबर १७५३ झाला. मराठांच्या इतिहासात कर्तृत्ववान, लढवय्या स्त्रिया म्हणून उमाबाई दाभाडे यांचे नाव प्रामुख्याने घेतले जाते. मराठा दाभाडे कुळांचे प्रमुख सदस्य होते. त्यांच्या कुटुंबाच्या सदस्यांनी त्यांना सेनापती (कमांडर इन चीफ) असे नाव दिले आणि गुजरातमध्ये अनेक प्रदेशांवर नियंत्रण ठेवले. आपल्या पती खांडेराव आणि त्यांचे पुत्र त्र्यंबक राव यांच्या मृत्यूनंतर त्यांनी कार्यकारी अधिकार वापरले, तर त्यांच्या अल्पवयीन मुलाला यशवंत राव हे नाव देण्यात आले. बाबासाजी बाजीराव विरुद्ध पेशव्यांचा अयशस्वी बंडाचा परिणाम दाभाडे घराण्याचे पडझड झाले
व्यक्तिगत माहिती
उमाबाई दाभाडे ही अभोणकर देवराव ठोके देशमुखांची कन्या होती. तळेगाव दाभाड्याचे खंडेराव दाभाडे हे त्यांचे पती. या जोडप्याला तीन मुलगे (त्र्यंबकराव, यशवंतराव आणि सवाई बाबुराव) आणि तीन मुली (शाहबाई, दुर्गाबाई, आणि आनंदीबाई) झाल्या. १७१० मध्ये, उमाबाईंनी नाशिकजवळ असलेल्या सप्तशृंगी देवीच्या मंदिरावर पोहोचण्यासाठी डोंगरावर ४७० पायऱ्या बांधल्या.