cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
शेवंती
लागवड
'''पीक संरक्षण :- 1) पानावरील ठिपके या रोगाच्या नियंत्रणासाठी 10 ली. पाण्यात 26 ग्रॅम डायथेन एम- 45 पीकावर फवारावे . 2) रोपांची मर या रोगाच्या नियंत्रणासाठी झाडाच्या मुळांशी डायथेन एम-45 या बुरशीनाशकाचे 0.2% तीव्रतेचे द्रावण ओतावे (ड्रीचिंग करावी). 3) भुरी रोगाच्या नियंत्रणासाठी 10 ली. पाण्यात 6 ग्रॅम डायथेन एम-45 मिसळून फवारणी करावी. 4) तांबेरा रोगाच्या नियंत्रणासाठी 10 ली. पाण्यात 6 ग्रॅम कॅरथेन मिसळून फवारणी करावी .'''
'''काढणी  :- लागवडीनंतर पाच ते सहा महिन्यांनी फुले लागतात. कटफ्लॉवरसाठी काढणी करावयाची असल्यास दांड्या सहित फांद्या तोडाव्यात. व्यवस्थापन,खते व पाणी आणि जात यावर उत्पादन अवलंबून असते .'''
उत्पन्न :- सरासरी हेक्टरी 6 ते 10 हजार किलो फुले मिळतात.
इतर भाषांत नावे
या फुलाला आणि त्याच्या रोपाला इतर भाषांत अशी नावे आहेत. :
चित्रदालन
वर्ग:फुले वर्ग:फुलझाडे
इशरामपूर
इशरामपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
धरमवाडी (मालेगाव)
धरमवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
इशरामपूर
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
धरमवाडी (मालेगाव)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
नाना (निःसंदिग्धीकरण)
नाना या नावापासुन सुरू होणारे वा हे नाव असलेले खालील लेख विकिवर उपलब्ध आहेत-
पारिवारिक टोपणनाव - नाना
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
खुजडा (मुदखेड)
खुजडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुदखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुदखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
घिसड (भौतिकी)
भौतिकीत "घिसड" हे परिमाण म्हणजे जोरचे कालसापेक्ष भैदिज किंवा वस्तुमान गुणिले धक्का होय. हे परिमाण संवेगाचे तिसरे कालसापेक्ष भैदिजसुद्धा आहे. ह्या परिमाणासाठी अधिकृत अशी जगमान्य संज्ञा नसली, तरी घिसड ही संज्ञा सामान्यपणे वापरली जाते.
येथे,
घिसडचे एकक म्हणजे जोर प्रत्येकी काल अथवा वस्तुमानवेळा अंतर प्रत्येकी कालाचा चौथा घात; एस.आय. एककांमध्ये, किलोग्रॅम मीटर प्रत्येकी चतुर्घाती सेकंद. (kg·m/s४, किग्रॅ·मी/से४), किंवा न्यूटन प्रत्येकी वर्ग सेकंद (N/s२, न्यू/से२).
शं.ल. किर्लोस्कर
शंतनुराव लक्ष्मणराव किर्लोस्कर (२८ मे, इ. स. १९०३ - २४ एप्रिल, इ. स. १९९४; पुणे, महाराष्ट्र ;) हे मराठी, भारतीय उद्योजक होते. किर्लोस्कर समूहाच्या विकासात त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. किर्लोस्कर समूहाचे संस्थापक लक्ष्मणराव किर्लोस्कर हे त्यांचे वडील होते.
पुरस्कार
व्यापार व उद्योग क्षेत्रांतील त्यांच्या योगदानाची कदर करत भारतीय केंद्रशासनाने इ.स. १९६५ साली त्यांना पद्मभूषण पुरस्कार देऊन गौरवले. तसेच त्यांना फाय फाउंडेशन, इचलकरंजी यांच्यातर्फे राष्ट्रभूषण पुरस्कार देण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:भारतीय उद्योगपती वर्ग:मराठी उद्योगपती वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
भवभूती
भवभूती हे सुमारे ८व्या शतकात होऊन गेलेले एक संस्कृत नाटककार होते.त्यांनी उत्तररामचरित, महावीरचरित आणि मालतीमाधव या रूपकांची रचना केली. दक्षिणपथातील पद्मपूर या ठिकाणी ते रहात असत.त्यांच्या वडिलांचे नाव नीलकंठ व आईचे नाव जातूकर्णी होते. संस्कृत साहित्यातील करुण रसात्मक उत्तररामचरित्र या कलाकृतीतील प्रतिभा आविष्कारामुळे 'उत्तररामचरिते भवभूतिर्विशिष्यते।' ही उक्ति अन्वर्थक ठरते.
वर्ग:साहित्यिक वर्ग:संस्कृत नाटककार
कूप नलिका
कूप नलिका म्हणजे कमी व्यासाची (१ फुटा पेक्षा कमी) खोल विहीर होय. यासाठी ड्रिलच्या सहाय्याने जमिनीला खूप खोल, सरळ भोक पाडले जाते. यातून जमिनीतील जिवंत झऱ्याचे पाणी वापरण्यास उपलब्ध होते. या विहिरीतून रहाट लावून पाणी काढता येत नाही. कूप नलिका या प्रकारच्या विहिरीतून मोटार लावून किंवा हातपंप लावून पाणी वर काढले जाते. कूप नलिका मोठ्या विहीरीपेक्षा खूपच कमी खर्चात, कमी वेळात खणली जाते. कूप नलिका बहुतेकदा एका दिवसात खणली जाते.
बावडा
बावडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:खंडाळा तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
इ.स.पू. २४९
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २४९ वर्ग:इ.स.पू.चे २४० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
बीजांडकोश
बीजांडकोशात हजारो स्त्रीबीजे असतात. दर महिन्याला एका बीजांडकोशामध्ये साधारण ५-१० स्त्रीबीजे वाढीला लागतात. या स्त्रीबीजची निर्मिती व वाढ, पुटक उद्दीपक संप्रेरक (फॉलिकल स्टिम्युलेटिंग हार्मोन - Follicle-stimulating hormone) व पीतपिंडकारी संप्रेरक (ल्युटिनायझिंग हार्मोन - Luteinizing hormone) या संप्रेरकांच्या प्रभावाखाली होते. हे संप्रेरक मेंदूच्या तळाशी असणाऱ्या पोष ग्रंथीत (पिट्युटरी ग्रंथी - Pituitary gland) निर्माण होतात. या सर्व स्त्रीबीजांमधून शेवटी एकाचीच वाढ परिपूर्ण होते. एकच परिपक्व झालेले बीजांड दर महिन्याला बीजांडकोशाबाहेर उत्सर्गले जाते. यालाच बीजांडोत्सर्ग (ओव्ह्युलेशन - Ovulation) असे म्हणतात.
कार्य
मुलीचा जन्म होताना तिच्या अंडाशयामध्ये सुमारे दहा लाख बीजांडे असतात. वयात येताना मासिक पाळी सुरू होईपर्यंत त्यातील सुमारे तीन लाख शिल्लक राहतात. स्त्रीच्या २०-२४ वर्षांच्या प्रजनन कालात त्यांतील फक्त ३०० ते ४०० अंडपुटके बीजांडवाहिनीपर्यंत येऊ शकतात. मासिक पाळी अनियमित झाल्यास किंवा गर्भारपणात त्यांचा ऱ्हास होतो.
वैद्यकीय महत्त्व
वर्ग:वैद्यकशास्त्र वर्ग:अंतःस्रावी ग्रंथी वर्ग:प्रजनन वर्ग:शरीरशास्त्र वर्ग:महिला स्वास्थ्य अभियान २०१८
शकीला
शकीला (नोव्हेंबर १९, १९६२ - हयात) ही मल्याळम, तमिळ, कन्नड चित्रपटांमधील अभिनेत्री होती. तिने सॉफ्टकोर पॉर्नोग्राफिक चित्रपटांमधील व्यक्तिरेखा साकारल्या आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मल्याळी व्यक्ती वर्ग:रतिअभिनेत्री वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
करमचंद थापर
करमचंद थापर (इ.स. १९००-इ.स. १९६३) वात केली. हे थापर उद्योगसमूहाचे संस्थापक होते. ते मूळचे पंजाबमधील होते. त्यांनी १९२० मध्ये आपल्या कारकिर्दीस कोलकाता येथेकोळश्याच्या धंद्यापासून सुरुवात केली.
वर्ग:भारतीय उद्योगपती वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६३ मधील मृत्यू
इ.स.पू. २५०
वर्ग:इ.स.पू.चे २५० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
ॲरन जोन्स
ॲरन जोन्स (१९ ऑक्टोबर, १९९४:न्यू यॉर्क, अमेरिका - हयात) हा 🇺🇸 united statesच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
धारकारंजी
धारकारंजी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
आनंद गायकवाड
आनंद बळीराम गायकवाड ( ऑगस्ट २८ ,इ.स.१९६० - हयात) समाजिक भान असलेले विद्रोही कवी, वैचारिक लेखक, पत्रकार, सामाजिक कार्येकर्ते त्यांचे विविध वृत्तपत्रांतून स्तंभलेखन प्रसिद्ध झाले आहे.आंबेडकरी विचाराचे राजकीय,सामाजिक,सांस्कृतिक सजग भान असणारे कार्यकर्ते, कथाकार,ललित लेखक,पथनाट्याची चळवळ राबवणारे नाटककार,अभ्यासू प्रगल्भ वक्ते तसेच विद्रोही कवी अशी त्यांची ओळख आहे.
शिक्षण
आनंद गायकवाड यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण यवतमाळ येथील नगरपरिषद शाळेत झाले आहे. त्यांनी ''डॉ. आंबेडकर विचारधारा'' या विषयात एम.ए. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ येथून केले असून सध्या ते डॉ. भाऊ लोखंडे, नागपूर विद्यापीठ यांच्या 'मार्गदर्शनाखाली मराठी कवितेतील "बुद्ध प्रतिमासृष्टी: एक चिकित्सक अभ्यास" यावर पीएच.डी. करत आहेत.रा.तु.म.अमरावती विद्यापीठातून एल.एल.बी. झालेत.
कवितासंग्रह
आनंद गायकवाड यांचा "आखरीचं तुव्ह्च सडान चीबवीन" (कवितासंग्रह इ.स.२०१२), "इस्तो" (कवितासंग्रह इ.स.२०१२) तसेच "हिंदाण" (कवितासंग्रह, इ.स.२०१२) प्रकाशित झालेले आहेत. "हिंदाण" हा एकल शब्द ओळीतील काव्यसंग्रह आहे, या प्रकारचे लेखन हा महाराष्ट्रातील पहिला प्रयोग आहे. तसेच आनंद गायकवाड सरांची "आखरीचं तुव्ह्च सडान चीबवीन" (कवितासंग्रह) मधील "रापी" ही कविता इयत्ता ९वीच्या 'कुमारभारती'त समाविष्ट करण्यात आली आहे.
प्रसिद्ध काव्यपंक्ती
तो म्हणाला, तू बरेच दिवसांपासून एकच ड्रेस वापरतो, मी म्हणालो, अरे,या नंग्यांच्या दुनियेत एक ड्रेस काय वाईट आहे..?
बाह्यदुवे
वर्ग:विस्तार विनंती वर्ग:कवी वर्ग:विद्रोही कवी वर्ग:मराठी कवी वर्ग:भारतीय व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म वर्ग:भारतीय बौद्ध वर्ग:नवयान बौद्ध वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
टेसी थॉमस
टेसी थॉमस (जन्म-एप्रिल १९६३) या भारतीय शास्त्रज्ञ भारतीय संरक्षण संशोधन व विकास संघटनेच्या अग्नी-४ क्षेपणास्त्र प्रकल्पाच्या संचालिका असून या पदावरील त्या पहिल्या महिला आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली ३५०० किलोमीटर पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्राची चाचणी यशस्वीरीत्या पूर्ण झाली. त्यांना भारताची 'मिसाइल वुमन' म्हणून ओळखले जाते.ह्या अग्नी -४ क्षेपणास्त्राने नऊशे किलोमीटरची उंची गाठली आणि नंतर ते बंगालच्या उपसागरातील ३,००० किलोमीटर अंतरावरील नियोजित लक्ष्यावर जाऊन आदळले.
सुरुवातीचे जीवन
थॉमस यांचा जन्म एप्रिल १९६३ मध्ये केरळमधील अलाप्पुझा येथे सीरियन ख्रिश्चन कुटुंबात झाला.त्यांना मदर टेरेसा (टेरेस किंवा टेरेसियाचे) म्हणून नाव देण्यात आले.त्यांचे वडील एक आयएफएस अधिकारी तसेच एक उद्योगपती आणि एक अकाऊंट म्हणून काम करत होते.जेव्हा थॉमस १३ वर्षांच्या होत्या, तेव्हा त्यांचे वडील पक्षाघाताने त्रस्त होते. त्यामुळे त्यांचा उजवा हात काम करत नसे. त्यांची आई शिक्षिका होती आणि अशा परिस्थितीत कुटुंबाची देखभाल करण्यासाठी जबाबदारी त्यांच्यावर आली. त्या थुंबा रॉकेट लॉचिंग स्टेशनजवळ मोठी झाली.तिला रॉकेट व मिसाईल याचा मोह तिला आला.विमानाच्या उद्रेकामुळे तिलाही उत्तेजन मिळाले. थॉमसला चार बहिणी आणि एक भाऊ आहे.एका मुलाखतींमध्ये तिने तिच्या मुलांच्या शिक्षणासाठी मुलांचे योग्य शिक्षण मिळावे याबद्दल मुलाखत दिली. तिच्या दोन बहिणीने अभियांत्रिकीचे शिक्षण पूर्ण केले.तर भावाने एमबीए करीत आहे.
शिक्षण
टेसी थॉमस यांनी त्यांचे शालेय शिक्षण एसटी.मायकल या शाळेत पूर्ण केले.आणि उच्च माध्यमिक म्हणजेच ११ वी व १२ वीचे शिक्षण ॲलेप्पी (अलप्प्झुहा) मधील एसटी जोसेफ गर्लच्या विद्यालयात पूर्ण केले. त्यांना गणित आणि भौतिकशास्त्र हे विषय खूप आवडायचे.कनिष्ठ महाविद्यालयात असताना त्यांनी गणित विषयात शंभर टक्के गुण मिळवले.त्याच वर्षी त्यांनी शास्त्रामध्ये ही पंच्याण्णव टक्के गुण मिळवले. त्यांनी आपले शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी स्टेट बँक ऑफ इंडियाकडून दरमहा १०० रुपये असे कर्ज घेतले.सरकारी अभियांत्रिकी महाविद्यालय,थ्रिसूर येथून अभियांत्रिकीचा अभ्यास पूर्ण केला. त्या अभ्यासात हुशार असल्यामुळे त्यांना शिष्यवृत्ती मिळाली, त्यातून त्यांनी ट्युशन फी भरली.त्यांच्या प्रवेशाच्या वेळी गुणवत्ता यादीतील पहिल्या दहा विद्यार्थ्यांत त्यांचा नंबर लागला.कर्जाची परतफेड करण्यासाठी हॉस्टेलमध्ये राहून त्यांनी आपले B.Techचे शिक्षण पूर्ण केले. शालेय व महाविद्यालयीन शिक्षण घेत असताना त्यांनी बाकीच्या उपक्रमात सुद्धा सहभाग घेतला.त्यांना विशेषतः बॅडमिंटन खेळण्याची आवड होती.
कारकीर्द
१९८८ मध्ये त्या डीआरडीओमध्ये सामील झाल्या.त्यांना डीआरडीओमध्ये डिझाईन विभागामध्ये आणि तसेच नवीन पिढीच्या बैलिस्टिक क्षेपणास्त्राची रचना,अग्नी. या विभागासाठी डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम यांनी त्यांची नेमणूक केली आहे. टेसी ३,००० किमी लांबीच्या अग्नी-३ क्षेपणास्त्र प्रकल्पाच्या सहकारी प्रकल्प संचालक होत्या. त्या अग्नि IV मोहिमेसाठी प्रकल्प संचालक होत्या. अग्नी-४ची २०११ मध्ये यशस्वीरित्या चाचणी घेण्यात आली होती.टेसी यांची २००९ मध्ये ५००० किलोमीटरच्या अग्नी- ५ प्रकल्पासाठी प्रकल्प संचालक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.१९ एप्रिल २०१२ रोजी या क्षेपणास्त्राची यशस्वीपणे चाचणी घेण्यात आली.
वर्ग:भारतीय महिला वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
लिओपोल्ड दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट
लिओपोल्ड दुसरा (जर्मन: Peter Leopold Josef Anton Joachim Pius Gotthard; इटालियन: Pietro Leopoldo Giuseppe Antonio Gioacchino Pio Gottardo; इंग्लिश: Peter Leopold Joseph Anton Joachim Pius Gotthard; ५ मे १७४७, व्हियेना − १ मार्च १७९२, व्हियेना) हा १७६५ ते १७९०० दरम्यान तोस्कानाचा ड्यूक तर १७९० पासून मृत्यूपर्यंत जर्मनी, हंगेरी, क्रोएशिया व बोहेमियाचा राजा व पवित्र रोमन सम्राट होता.
वर्ग:इ.स. १७४७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७९२ मधील मृत्यू वर्ग:पवित्र रोमन सम्राट वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उत्तररामचरित्र (नाटक)
उत्तररामचरित्र हे भवभूतीनी लिहिलेले नाटक असून,त्यात सात अंक आहेत. त्यात रामराज्याभिषेक ते सीतात्याग पर्यंत रामायणाची कथा आहे. यात कवीकल्पनेला बराच वाव दिला गेला आहे.
वर्ग:संस्कृत नाटके वर्ग:रामायण
रहाट
रहाट म्हणजे रुंद तोंडाच्या (५ फुटा पेक्षा जास्त व्यासाच्या) विहिरीतून दोरीला बादली बांधून पुलीच्या मदतीने पाणी वर काढले जाते ते चाक होय. पूर्वी बागायतीला पाणी पुरवठा करण्यासाठी वाडीतील मोठ्या व्यासाच्या विहिरीच्या एका बाजूला मोठा लाकडी किंवा लोखंडी रहाट बसवून लोखंडी डब्यातून किंवा मातीच्या मडक्यातून ज्याला बांडी म्हटले जायचे त्याद्वारे पाणी उपसले जायचे आणि ते दांडाद्वारे किंवा पाटाद्वारे केळी, नारळ, पानवेल इत्यादी झाडांना पुरविले जायचे.साधारणपणे २०-२२ मडक्यांची माळ गोलाकार चक्रावर लावून हा रहाट फिरविण्यासाठी टोणगा किंवा बैल जुंपला जात असे जो ऊसाच्या घाणी प्रमाणे गोलाकार फिरत असे.प्रत्येक मडक्याला बुडाला एक लहानसे छिद्र पाडले जाई जेणेकरून चक्राच्या एका बाजूला अतिभार पडत नसे. वर्ग:पाणी
कॅलगारी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
कॅलगारी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा कॅनडा देशामधील प्रमुख विमानतळ आहे. हा विमानतळ कॅलगारी शहराच्या ईशान्येस ११ किमी अंतरावर स्थित आहे. येथे कॅनडाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी एर कॅनडा आणि वेस्टजेटचे वाहतूकतळ आहेत.
संदर्भ
वि वर्ग:कॅनडामधील विमानतळ
विंडोज एक्सप्लोरर
विंडोज एक्सप्लोरर हे विंडोज या संगणक प्रणाली मध्ये वापरले जाणारे एक साधन आहे. याचा उपयोग विविध प्रकारे होतो. जसे की संचिका पाहणे, हलवणे इत्यादी.
इ.स.पू. २५१
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २५१ वर्ग:इ.स.पू.चे २५० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
हापसा
हापसा "हापसी" किंवा "हापशी" म्हणजे कूप नलिकेतून हाताच्या बलाने जमिनीतील पाणी वर काढणारे साधे यंत्र होय. हे बहुतेकदा ग्रामीण भागात, जेथे वीज पोचलेली नाही अशा ठिकाणी आढळते. इंडिया मार्क I व इंडिया मार्क II हे त्याचे दोन प्रकार आहेत. हापसा हा पाणी उपासणारा एक प्रकारचा हातपंप असतो. हापसा हा मानवी बलाने चालत असल्यामुळे साधारण ५० मीटर पेक्षा कमी खोल असणाऱ्या कूप नलीकेसाठीच त्याचा उपयोग केला जाऊ शकतो.
वर्ग:पाणी
सारूळ (नाशिक)
सारूळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नाशिक तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नाशिक तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील हँडबॉल - पुरुष
Seeding
The draw for the groups was held 16 June 2008.
Group A
All times are China Standard Time (UTC+8)
Group B
All times are China Standard Time (UTC+8)
Medal round
All times are China Standard Time (UTC+8)
जोर (चलनगतिकी)
भौतिकीत, जोर हे बलाचे कालसापेक्ष भैदिज आहे. . समीकरणात जोर Y म्हणून दाखविला आहे:
येथे F हे बल आणि  हे काल t सापेक्ष भेदिज आहे.
"जोर" ही संज्ञा वैश्विकरित्या अधिकृत नसली तरी सामान्यपणे वापरली जाते. जोरचे एकक म्हणजे बल प्रत्येकी काल किंवा वस्तुमानवेळा अंतर प्रत्येकी घन काल; एस.आय. एककांमध्ये, किलोग्रॅम मीटर प्रत्येकी घन सेकंद (kg·m/s३, किग्रॅ·मी/से३), किंवा न्यूटन प्रत्येकी सेकंद (N/s, न्यू/से).
इतर भौतिक परिमाणांची संबंध
गतीच्या न्यूटनचा दुसरा नियमाप्रमाणे:
येथे p हा संवेग; जर आपण वरील दोन समीकरणे एकत्र केली तर:
येथे m हे वस्तुमान आणि \mathbf{v} हा वेग आहे. जर वस्तुमान काल्सापेक्ष बदलत नसेल (म्हणजेच स्थिरमूल्य असेल), तर:
जे पुढीलप्रमाणेपण लिहीले जाउ शकते:
येथे j हा हिसका आहे.
हे पण पहा
वर्ग:चलनगतिकी
सीमा (अभिनेत्री)
सीमा (२२ मे, १९५७ - ) ही भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहे. हिने अंदाजे २५० मलयालम, २० तमिळ ७ तेलुगू, ६ कन्नड आणि १ हिंदी चित्रपटांतून अभिनेय केला आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मल्याळी व्यक्ती वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जांभोरा (दारव्हा)
जांभोरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
माहटी (मुदखेड)
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुदखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
निसर्ग पटेल
निसर्ग पटेल (२० एप्रिल, १९८८:अमेरिका - हयात) हा 🇺🇸 united statesच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
ट्रेव्हर बेली
ट्रेव्हर एडवर्ड बेली (डिसेंबर ३, इ.स. १९२३ - फेब्रुवारी १०, इ.स. २०११) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून कसोटी क्रिकेट खेळलेला खेळाडू, लेखक आणि समालोचक होता.
बेली, ट्रेव्हर बेली, ट्रेव्हर बेली, ट्रेव्हर वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
चक्रधरस्वामी
जसे कृता-त्रेतायुगात श्री दत्तात्रेय आणि द्वापारयुगामध्ये श्रीकृष्ण हे परमेश्वर अवतार झाले तसे कलियुगात श्री चक्रधर स्वामी हे बाराव्या शतकातील परमेश्वर अवतार आहेत आणि महानुभाव पंथाचे संस्थापक आहेत. ते महानुभाव पंथाच्या तत्त्वज्ञानानुसार ईश्वराच्या पंचावतारांपैकी पाचवा अवतार आहेत. लीळाचरित्र या मराठीतील पहिला चरित्रग्रंथ लीळाचरित्र याचे केंद्रबिंदू श्री चक्रधर स्वामी च आहेत. इतिहासात त्यांना महत्त्वाचे स्थान आहे. वैदिक परंपरेला नाकारून स्त्री-शूद्रांसह सर्वांना मोक्षाचा समान अधिकार देणाऱ्या सर्वज्ञ श्रीचक्रधर स्वामी यांचे नाव महाराष्ट्रातील समाजसुधारकांमध्ये अग्रक्रमाने घ्यावे लागेल.
भगवान सर्वज्ञ श्रीचक्रधरस्वामींच्या भक्तीच्या प्रेरणेतून जे साहित्य त्यांच्या भक्त व अनुयायांकडून निर्माण झाले त्यामुळे मराठी साहित्यपरंपरेची खऱ्या अर्थाने सुरुवात झाली आहे.
प्रारंभिक जीवन
भगवान सर्वज्ञ श्री चक्रधर स्वामी यांच्या प्रारंभिक जीवनासंबंधी माहिती लीळाचरित्राच्या एकांक या भागात मिळते. बाराव्या शतकाच्या पूर्वार्धात गुजराथमधील भडोच येथे शके ११४२ भाद्रपद महिन्याच्या शुक्लपक्षाच्या रविवारी सर्वज्ञ श्रीचक्रधर स्वामी यांचा अवतार झाला. त्यांचे वडील विशाळदेव हे भडोचचा राजा मल्लदेव याचे प्रधान होते. त्यांच्या आईचे नाव माल्हणदेवी (माल्हाईसा) होते. सर्वज्ञ श्रीचक्रधरांचे जन्म नाव हरिपाळदेव असे होते.
तारुण्यात आल्यावर हरिपाळदेव यांचा विवाह कमळादेवी (कमळाईसा) यांच्याबरोबर झाला. याच काळात त्यांनी युद्धांतही पराक्रम गाजवला. पुढे हरिपाळदेवांना आजारी लोकांची सेवा करायचा छंद लागला. बरेचदा ते राजवाडा सोडून आजारी लोकांबरोबर वेळ घालवू लागले. पुढे त्यांची प्रकृती अचानक खालवली व त्यांचा मृत्यू झाला. परंतु स्मशानात सरणावर ठेवल्यावर हरिपाळदेव जिवंत असल्याचे आढळून आले. महानुभावीयांच्या श्रद्धेनुसार यावेळी श्रीकृष्णाने त्यांच्या शरीरात प्रवेश करून अवतार धारण केला. पंचावतारातील तिसरा अवतार श्रीचांगदेव राऊळ यांचा त्याच सुमारास मृत्यू झाला होता. काही मतांनुसार त्यांच्या आत्म्याने हरिपाळदेवांच्या शरीरात प्रवेश केला. हरिपाळदेवांच्या शरीरात प्रविष्ट होणारा आत्मा स्वतंत्र ईश्वरी आत्मा होता. ही अवतारधारणाची घटना शक संवत्सर ११४२ भाद्रपद महिन्याच्या शुक्लपक्षाच्या रविवारी घडली.
या घटनेनंतर चक्रधरांचे आयुष्य पूर्वीप्रमाणेच सुरू झाले. कालौघात त्यांना एक पुत्रही झाला. त्यांचे आजारी लोकांना सेवा देणे मात्र तसेच सुरू राहिले. एक दिवस काही रुग्णांना फारच खर्च लागल्यामुळे त्यांना उसने घ्यावे लागले. त्यांनी देणेकऱ्यांचे पैसे जोपर्यंत देणार नाही तोपर्यंत अन्नप्राशन करणार नाही अशी शपथ घेतली. त्यांच्या पत्‍नीने त्यांना या कारणासाठी दागिने देण्यास नकार दिला. शेवटी त्यांच्या वडिलांनी त्यांच्या नकळत देणेकऱ्याचे पैसे परत केले. या घटनेमुळे हरिपाळदेव यांना औदासीन्याने ग्रासले. लौकिक प्रपंचातून त्यांचे मन उडाले. त्यांनी राजविलासी भोग, संसार-सुख यांचा त्याग करून लोकसेवा करण्याचा निर्णय घेतला.
गृहत्याग करण्यासाठी हरिपाळदेवांनी रामाच्या दर्शनास रामटेक येथे जावयाचे आहे अशी सबब घरी सांगितली. त्यावेळी महाराष्ट्रातील यादव व भडोचचे राज्य यांच्यात कलह सुरू होता. त्यामुळे त्यांच्या वडिलांनी या कल्पनेस विरोध केला. परंतु शेवटी हरिपाळदेवांनी वडिलांचे मन वळविले व त्यांच्या वडिलांनी त्यांना संरक्षणासाठी घोडेस्वार व सेवक यांच्यासह जाण्यास अनुमती दिली. त्यांना आपल्यासोबतचा लवाजमा नको होता. त्यांना सर्वत्याग करावयाचा होता. त्यामुळे त्यांनी एकेका मुक्कामावरून आपले क्षेमकुशल कळवण्यासाठी एकेक सैनिक परत पाठवणे सुरू केले. शेवटी अमरावती जिल्ह्यातील देऊळवाडा येथे काजळेश्वराच्या मंदिरात मुक्कामास असतांना त्यांचे सैनिक निद्राधीन झाल्याचे पाहून आपली राजवस्त्रे तिथेच काढून ठेवून दोन वस्त्रांनिशी ते तिथून निघून गेले.
सर्वस्वाचा त्याग करून भ्रमण करत असतांना हरिपाळदेव ऋद्धिपूर येथे आले. तिथे त्यांना विरक्त अवस्थेतील श्री गोविंदप्रभू दिसले. श्रीगोविंदप्रभूंपासून हरिपाळदेव यांना शक्ती प्राप्त झाल्या. याचवेळी गोविंदप्रभूंनी त्यांना चक्रधर हे नाव दिले.
एकाकी भटकंतीचा काळ
गोविंदप्रभूंपासून शक्ती मिळाल्यानंतर चक्रधरांची विरक्ती अधिकच वाढू लागली. लीळाचरित्राच्या एकांक या भागात त्यांच्या या काळातील भ्रमंतीचे वर्णन आहे. अहमदनगर जिल्यातील पाथर्डी पासुन आठरा कि.मी. अंतरावर येळी या गावी "लीळाचरित्र" या मराठी भाषेतील पहिल्या चरित्र ग्रंथात काही काळ चक्रधरस्वामी येळी या ठिकाणी वास्तव्यास आल्याचा उल्लेख "लीळाचरित्र" या ग्रंथात करण्यात आला आहे, येळी या ठिकाणी नदी किणारी महानुभाव पंथीय मंदीर आहे.या काळात त्यांनी महाराष्ट्रभर एकट्यानेच भटकंती केली. आंध्र प्रदेशाच्या काही भागातही त्यांनी भ्रमण केले. यावेळेपर्यंत चक्रधरांना फारसा शिष्यपरिवार लाभला नव्हता. एका प्रसंगी तर ते गाईच्या गोठ्यात जाऊन झोपले. एका प्रसंगी वरंगळ येथील एका घोड्याच्या व्यापाऱ्याने आपल्या हंसांबा नामक मुलीचे चक्रधरांसोबत लग्नही लावून दिले. तिथे काही दिवस राहून ते परत संन्यस्त झाले. गोंडवनातील आदिवासींच्या सहवासातही ते काही दिवस राहिले. या काळात चक्रधरांना तुरळक शिष्य लाभले, त्यांपैकी वडनेरचे रामदेव दादोस हे प्रमुख होते. त्यांच्यामार्फतच पुढे चक्रधरांना नागदेव, आबाइसा, महादाइसा, उमाइसा इत्यादी शिष्यपरिवार मिळाला.
या भ्रमंतीच्या काळात चक्रधर यांची मेहकर येथे बाणेश्वराच्या मंदिरात बोणेबाईंची भेट झाली. बोणेबाईंना देवकी व स्वतः श्रीकृष्ण बनवून त्यांनी मेहकर येथे गोकुळाष्टमी साजरी केली. बोणेबाईंबरोबर त्यांनी लोणारची यात्राही केली. नंतर एके दिवशी सिंहस्थ यात्रेच्या निमित्ताने ते बोणेबाईंबरोबर त्र्यंबकेश्वरला जाण्यास निघाले. वाटेत पैठण येथे त्यांनी त्र्यंबकेश्वरास जाण्याचा बेत रद्द करून पैठण येथेच विधिवत संन्यासाची दीक्षा घेतली. ही घटना शके ११८९ मध्ये घडली. अशा तऱ्हेने ऋद्धिपुरापासून सुरू झालेले चक्रधरांचे एकाकी भ्रमण पैठण येथे संपले. यानंतरच्या काळात त्यांनी प्रकटपणे समाज व धर्मसुधारणेचे त्यांचे कार्य सुरू केले.
एकाकी भ्रमणाच्या काळात चक्रधरांनी लोकजीवन प्रत्यक्ष पाहिले. त्या काळातील सामाजिक व धार्मिक परिस्थितीचे अवलोकन केले. त्यांच्या पुढील ज्ञानदानाच्या कार्याची पूर्वतयारीच या काळात झाली.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:महानुभाव पंथ वर्ग:हिंदू संत
बावकलवाडी
बावकलवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:खंडाळा तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
वडगाव (निःसंदिग्धीकरण)
महाराष्ट्रात,एखाद्या गावाच्या पोचरस्त्यावर असलेल्या वडाच्या झाडामुळे त्या गावास साधारण‌तः वडगाव असे नाव पडते. अशी अनेक वडगावे महाराष्ट्रात सापडतात. पुणे जिल्ह्यात चोवीस वडगावे आहेत.
वडगाव पासून सुरू होणारे खालील लेख विकीवर आहेत -
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
धारपिंपरी
धारपिंपरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
रॉन ऑक्सनहॅम
ऑक्सनहॅम, रॉन वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महावीर चरित्र (नाटक)
महावीर चरित्र या भवभूतींनी लिहिलेल्या संस्कृत नाटक वीर रसावर आधारीत आहे. हे नाटक अपूर्ण आहे असे म्हणतात. त्याचे फक्त पाचच अंक उपलब्ध आहेत.या नाटकात रामाचे वर्णन आहे.
टिनटिनच्या साहसकथा
टिनटिनच्या साहसकथा (फ्रेंच:Les Aventures de Tintin) ही एक फ्रेंच चित्रकथामाला आहे. बेल्जियन कलाकार एर्जे किंवा जॉर्जस रेमी यांची ही कलाकृती आहे. ही माला ५० भाषांत अनुवादित झालेली आहे. भारतासह जगभर ही मालिका प्रसिद्ध आहे.
पात्रे
पात्रांची नावे इंग्रजी आवृत्तीप्रमाणे आहेत.
टिनटिन व स्नोई
कथेचा नायक. बेल्जियन पत्रकार. स्नोई -फ्रेंच आवृत्तीत नाव मिलु(Milou). टिनटिनचा पाळीव कुत्रा. व्हाईट फॉक्स टेरियर जातीचा कुत्रा.
कॅप्टन हॅडॉक
कॅप्टन आर्चिबाल्ड हॅडॉक, बोटीचा कप्तान. टिनटिनचा जिवलग मित्र. कथेप्रमाणे हा बेल्जियन, स्कॉटिश किंवा फ्रेंच असू शकतो. क्रॅब विथ दी गोल्डन क्लॉज या पुस्तकात प्रथमदर्शन. याचे नाव (आर्चिबाल्ड) शेवटच्या गोष्टीत उघडकीस आणले आहे.
काल्पनिक देश व स्थळे
टिनटिनमध्ये अनेक काल्पनिक स्थळे व देश दाखवण्यात आले आहेत.
सिल्डाव्हिया
युरोपातील देश. बोर्डुरियाचा शेजारी देश.
बोर्डुरिया
युरोपातील देश. सिल्डाव्हियाचा शेजारी देश.
सॅन थिओडोरो
दक्षिण अमेरिकेतील देश.
वर्ग:कॉमिक्स पात्र
नवयुग (साप्ताहिक)
हे प्रल्हाद केशव अत्र्यांनी १९४० ते १९६० च्या दशकांत चालवलेले एक मराठीभाषिक साप्ताहिक वृत्तपत्र होते. संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत या वृत्तपत्राने चळवळीच्या बाजूने ’मुखपत्राप्रमाणे’ जबाबदारी निभावली.
वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे वर्ग:महाराष्ट्रामधील वृत्तपत्रे
इ.स.पू. २५२
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २५२ वर्ग:इ.स.पू.चे २५० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
इ.स.पू. २५३
वर्ग:इ.स.पू.चे २५० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
इ.स. १५८६
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. १५८६ वर्ग:इ.स.च्या १५८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मालतीमाधव (नाटक)
मालतीमाधव हे भवभूतींनी लिहिलेले एक नाटक आहे.यात दहा अंक आहेत.ही एक प्रेमकथा आहे.हे त्यांचेद्वारे भारताच्या उत्तरेत लिहीण्यात आलेले नाटक आहे.त्यात तेथील नद्या,झाडे, वाडे, देवालये इत्यादींचा सुंदर उल्लेख करण्यात आलेला आहे.असे समजण्यात येते कि या नाटकाचा पहिला प्रयोग कालप्रियनाथाच्या यात्रेत करण्यात आला.
वर्ग:संस्कृत नाटके
सुरेश विश्वकर्मा
सुरेश रामसिंग विश्वकर्मा हे मराठी चित्रपटअभिनेते आहेत. यांनी सैराट या चिञपटातील तात्यासाहेब ही भूमिका विशेष गाजली आहे.
शिक्षण
प्राथमिक- जि.प.प्रा.शाळा. कडा कारखाना तालुका आष्टी. माध्यमिक-जयभवानी विद्यालय, जळगांव(कडा कारखाना) महाविद्यालयीन-आनंदराव धोंडे उर्फ बाबाजी महाविद्यालय कडा ता. आष्टी जिल्हा बीड
बालपण
कडा कारखान्यात वडील वॉचमन या पदावर कार्यरत होते.संपूर्ण बालपण कडा कारखान्यावर व्यतीत झाले.त्यामुळे कडा कारखान्याविषयी मनात विशेष जिव्हाळा आहे.अजुनही ‛कडा कारखान्यावरचा सुरेश’ म्हणून घ्यायला त्यांना आवडते.
अभिनय व कारकीर्द
तर यानंतर विद्यापीठात नाट्यशास्राला प्रवेश घेतला. तिथे बी.डी.1ला असताना टॅक्स फ्री,चाहूल,खंडोबाचं लगीन,लोककथा 78,सूर्य कि अंतिम किरणसे सूर्य कि पहेली किरण तक या नाटकांमधुन मुख्य भुमिका केल्या..बी.डी.1ला तिथे पहिला आलो.पण पुढे तिथे रमलो नाही..आणि निघालो पुण्या-मुंबईच्या दिशेने..जे स्वप्न आजवर पाहिलं ते स्वप्न जगायला..परंतु हा प्रवास सोपा नव्हता..प्रचंड खडतर प्रवास.. पुणे-...मुंबई काही जुळली नाही..म्हणुन एका खुप जवळच्या मित्राकडे पुण्याला आलो.एका सेवाभावी संस्थेच्या पथनाट्याच्या दिग्दर्शनाचं काम करत होतो..दरम्यान आयुष्यात एक महत्त्वाचं वळण आलं..‛फकिरा’ या सिनेमाचं ऑडिशन दिलं..त्यात एका छोट्याशा भुमिकेसाठी निवड झाली..मग त्यांनी कलाकारांच्या तोंडी ग्रामीण भाषा रुळावी म्हणुन वर्कशॉप घेतलं..त्यात माझी प्रगती पाहुन माझी सिनेमातला सेकंड लीड असलेल्या सावळा या भुमिकेसाठी दिपक रेगे व सुनील नाईक यांनी निवड झाली..सिनेमा अर्धवट राहिला.पण या सिनेमामुळे मला विनय आपटे,अरुण नलावडे,सुहास पळशीकर,राहुल सोलापुरकर यांसारख्या कलाकारांबरोबर काम करण्याची संधी मिळाली..प्रवीण तरडे सारखा मित्र मिळाला..समर्थ अकॅडमी सारखा मित्रांचा ग्रुप मिळाला..ज्यांनी सुरेश भैय्याचा सुरेश भाई केला..प्रचंड स्ट्रगल चालुच होतं पण मित्रांच्या सोबतीने ते थोडं सुसह्य झालं..मग मिळेल ते काम करत गेलो..सिरिअल,नाटक, स्किट,पथनाट्य जे जे येईल ते..पण म्हणावी अशी संधी येत नव्हती..आली तरी पुर्णत्वाला जात नव्हती..दरम्यान महिमा खंडोबाचा,गल्लीत गोंधळ दिल्लीत मुजरा,गोष्ट छोटी डोंगरएवढी,अजब लग्नाची गजब गोष्ट,मोहिनी,अरे आवाज कुणाचा इ. चित्रपटात तर कुंकू,अग्निहोत्र, अर्धांगिनी, कृपासिंधु,अनोळखी, बंदीशाळा,यु आर अंडरअरेस्ट इ. मालिकांमधुन छोट्या-मोठ्या भुमिका करत होतो.. मग एक दिवस नागराज मंजुळेंशी भेट झाली..पहिल्याच भेटीत चांगले विचार जुळले..मैत्री झाली.आणि ‛फँड्री’ या सिनेमात पाटील ही भुमिका करण्याची संधी मिळाली आणि त्याच दरम्यान प्रवीण तरडेमुळे अभिजित पानसे दिग्दर्शित ‛रेगे’ सिनेमात अन्या छपऱ्या ही भुमिका साकारता आली..आणि रेगे या सिनेमाचे सहाय्यक दिग्दर्शक रवी करमरकर यांनी ‛होणार सुन मी या घरची’ या मालिकेत विलास माने ही भुमिका दिली..दरम्यान या कामांमुळे बऱ्यापैकी ओळख निर्माण झाली होती..त्यातुन नवे मित्र जुळत गेले (या संपूर्ण लेखादरम्यान मी एकाही मित्राच्या नावाचा उल्लेख केलेला नाही..कारण या प्रवासादरम्यान इतक्या मित्रांनी वेळोवेळी मदत केलीये कि एकाचं नाव घेणं दुसऱ्यावर अन्याय होईल..धन्यवाद मित्रांनो..)
चित्रपट
फँड्री सैराट
वर्ग:मराठी अभिनेते
संध्या शांताराम
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डाळ भात
डाळ भात हे भारतीय उपखंडातील पारंपारिक जेवण आहे, जे नेपाळ, बांगलादेश आणि भारताच्या बऱ्याच भागात लोकप्रिय आहे. त्यात वाफवलेले तांदूळ आणि डाळ नावाचे शिजवलेल्या मसूरचा सूप असतो. हे या देशांतील मुख्य अन्न आहे.
वर्ग:खाद्यपदार्थ
पंधरावा लुई, फ्रान्स
पंधरावा लुई (१५ फेब्रुवारी १७१० - १० मे १७७४) हा इ.स. १७१५ ते इ.स. १७७४ दरम्यान फ्रान्स व नाबाराचा राजा होता. चौदाव्या लुईचा पणतू असलेल्या पंधराव्या लुईला वयाच्या पाचव्या वर्षी राज्यावर बसवण्यात आले. लुईची कारकीर्द फ्रान्ससाठी वाईट समजली जाते. त्याच्या चुकीच्या निर्णयांमुळे फ्रान्सचे राजकीय व लष्करी महत्त्व कमी झाले.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:फ्रान्सचे राजे वर्ग:इ.स. १७१० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७७४ मधील मृत्यू
सेवालाल महाराज
क्रांतिसिंह सेवालाल महाराज (१५ फेब्रुवारी १७३९ - ४ जानेवारी १७७३ ) हे भारतीय समाजसुधारक होते. शूरवीर लढवय्या 'गोरराजवंशी बंजारा' समाजातील प्रख्यात सतगुरू होते. क्रांतिसिंह सेवालाल महाराज यांचा जन्म १५ फेब्रुवारी १७३९ रोजी आंध्र प्रदेशातील  अनंतपूर जिल्ह्यातील गुट्टी तालुक्यातील गोलाल डोडी गावात झाला. आता ते गाव सेवागड या नावाने ओळखले जाते.
सेवालाल महाराज हे एक भारतीय सामाजिक-धार्मिक क्षेत्रातील एक सुधारक होते. संत हाथीराम बाबा यासह हा शुरवीर गोरराजवंशी बंजारा समुदाय त्यांना आपले आध्यात्मिक गुरू म्हणून मानतात. ते जगदंबेचे परम शिष्य होते. आयुष्यभर ब्रह्मचारी राहिले. रामावत क्षत्रिय कुळातील भीमासिंह नाईक यांचे ते चिरंजीव होते.
धर्मणीयाडी (मातोश्री)
संत सेवालाल महाराज यांच्या आईचे नाव धरमणी होते. ती जयराम वडतीया (सुवर्णा कप्पा, कर्नाटक) यांची राजकन्या होती. भीमा नायक यांच्या लग्नानंतर त्यांना जवळजवळ १२ वर्षे मूलबाळ नव्हते, पुढे जगदंबा मातेची पूजा व कृपेमुळे धर्मनी व भीमा नाईक यांना सेवालाल महाराज यांचा जन्म झाला अशी बंजारा समाजात एक श्रद्धा आहे.
सेवालाल महाराज यांचे श्रीक्षेत्र रुईगड येथे निधन झाले. आणि महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील पोहरागड येथे त्यांची समाधी आजही जगदंबेच्या मंदिराशेजारी आहे. आध्यात्मिक आणि समाजप्रबोधनातून समाजाला दिशा देण्याचे कार्य केले. सेवालाल महाराज यांची भविष्यवाणी आजही काळाच्या कसोटीवर तंतोतंत खरी ठरली आहे. बंजारा समाजातील महायोद्धा राजा लख्खीशाह बंजारा, गोर राजाभोज, शूरवीर गोविंद गोर, बाबा मख्खनशाह बंजारा, शूरवीर बल्लुराय बंजारा, वीरांगना मल्लिका बंजारन, गोरा -बादल , आला उदल , नायक मनिसिंह पवार , राजागोपीचंद गोर , विरांगना दूर्गा बंजारन , वीर दुर्गादास राठोड या शुर पराक्रमीच्या इतिहासाच्या शौर्यगाथा आजही लोकसाहित्यामधून दिसून येते. याबरोबरच संत हाथीराम बाबा महाराज यासह संत सेवालाल महाराज आणि संत सामकी माता यांना समाजात विशेष आस्थेचे स्थान आहे.
संत सेवालाल महाराज यांची शिकवण
धैर्य मानवतेच्या शिस्त, चिंतनशील आणि एक बुद्धीप्रामाण्यवादी संत होते. अंधकारात सापडलेल्या भक्तांना त्यातून मार्ग काढण्यासाठी सदोदित मार्गदाता म्हणून आजीवन भूमिका केली.
सेवालाल महाराज यांचे वचन
संत सेवालाल महाराज यांनी आपल्या गौर बंजारा भाषेत दिलेला उपदेश.
संदर्भ
वर्ग: पुरुष चरित्रलेख वर्ग:संत
केनेथ फन्स्टन
केनेथ केन जेम्स फन्स्टन (डिसेंबर ३, इ.स. १९२५:प्रिटोरिया, दक्षिण आफ्रिका - एप्रिल १५, इ.स. २००५:केप टाउन) हा दक्षिण आफ्रिकेकडून कसोटी क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.
फन्स्टन इ.स. १९५२ ते इ.स. १९५८ दरम्यान १८ कसोटी सामने खेळला.
फन्स्टन, केन वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रिचर्ड निक्सन
रिचर्ड निक्सन (इंग्लिश: Richard Milhous Nixon) (९ जानेवारी, इ.स. १९१३ - २२ एप्रिल, इ.स. १९९४) हा अमेरिकेचा ३७वा राष्ट्राध्यक्ष होता. याने २० जानेवारी, इ.स. १९६९ ते ९ ऑगस्ट, इ.स. १९७४ या कालखंडादरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे सांभाळली. अध्यक्षीय कारकिर्दीअगोदर हा इ.स. १९५३ ते इ.स. १९६१ या कालखंडात ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर याच्या अध्यक्षीय राजवटीत अमेरिकेचा ३६वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता, तर तत्पूर्वी अमेरिकन संसदेत कॅलिफोर्नियाचा प्रतिनिधी (इ.स. १९४७ ते इ.स. १९५०) व सेनेटसदस्य (इ.स. १९५० ते इ.स. १९५३) होता. वॉटरगेट प्रकरणात याच्याविरोधात महाभियोग चालवला जाण्याची चिन्हे दिसल्यावर याने ९ ऑगस्ट, इ.स. १९७४ रोजी अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. पदाचा राजीनामा देणारा हा अमेरिकी इतिहासातला एकमेव राष्ट्राध्यक्ष आहे.
कायद्याचा पदवीधर असलेल्या निक्सनाने आरंभी काही काळ वकिली केली. पुढे तो अमेरिकी नौदलात रुजू झाला व दुसऱ्या महायुद्धात प्रशांत महासागराच्या आघाडीवर लढला.
आपल्या पहिल्या अध्यक्षीय राजवटीत निक्सनाने व्हियेतनाम युद्धास वाढणारा वाढता देशांतर्गत विरोध लक्षात घेऊन व्हियेतनामातून अमेरिकन सैन्य माघारी बोलावण्याचा निर्णय घेतला, इ.स. १९७२ साली चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकास अधिकॄत भेट देऊन अमेरिका-चीन राजनैतिक संबंध पुन्हा स्थापण्यात पुढाकार घेतला, तसेच त्याच वर्षी सोव्हिएत संघाशी क्षेपणास्त्रविरोधी क्षेपणास्त्रांवर मर्यादा घालून घेण्याचा तह केला. चंद्रावर मानव पाठवण्याच्या अमेरिकी प्रयत्नांना अपोलो ११च्या रूपाने निक्सन प्रशासनाच्या कार्यकाळातच यश लाभले; तरीही एकंदरीत दॄष्टिकोनातून पाहता निक्सन प्रशासनाने समानव अंतराळ मोहिमा सीमित करण्याचेच धोरण अनुसरले. इ.स. १९७२ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींत निक्सन मोठ्या मताधिक्याने अध्यक्षपदाच्या दुसऱ्या मुदतीसाठी निवडून आला.
दुसऱ्या मुदतीत मात्र निक्सन प्रशासनास अडचणींना सामोरे जावे लागले : योम किप्पुर युद्धात इस्राएलास अमेरिकेने पाठिंबा दिल्यामुळे अरब राष्ट्रांनी अमेरिकेशी तेलव्यापार बंद केला. याच सुमारास वॉशिंग्टन डी.सी.तील अमेरिकी राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयात झालेल्या घुसखोरीतूनु उद्भवलेले प्रकरण मोठ्या थरापर्यंत वाढून वॉटरगेट प्रकरण उघडकीस आले. निक्सन प्रशासनाने हे प्रकरण दडपण्याचे प्रयत्न करूनही प्रकरण हाताबाहेर गेले व त्यामुळे निक्सन प्रशासनाने राजकीय आधार मोठ्या प्रमाणात गमावला. महाभियोग चालवला जाऊन अध्यक्षपदावरून हकालपट्टी होण्याची दाट शक्यता असल्यामुळे १८ एप्रिल, इ.स. १९७४ रोजी निक्सनाने अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर अध्यपदावर आलेल्या जेराल्ड फोर्ड याने मात्र निक्सनास उद्देशून वादग्रस्त ठरलेला माफीनामा जाहीर केला. निवॄत्तीनंतर निक्सनाने आपल्या राजकीय अनुभवांवरून पुस्तके लिहिली व परदेश दौरे केले. त्यामुळे आधीची डागाळलेली प्रतिमा धुऊन "अनुभवी, ज्येष्ठ मुत्सद्दी" म्हणून प्रतिमा सुधारण्यात त्याला यश आले. १८ एप्रिल, इ.स. १९९४ रोजी पक्षाघाताचा घटका येऊन त्याचा मॄत्यू झाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:अमेरिकेचे महाभियोगित राष्ट्राध्यक्ष
इ.स.पू. २५४
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २५४ वर्ग:इ.स.पू.चे २५० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
माळकौठा
माळकौठा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुदखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुदखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
तारामती किल्ला
तारामती हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.
हा किल्ला पुणे, नाशिक आणि अहमदनगर या तीन जिल्ह्यांच्या सीमेवर स्थित आहे. हा किल्ला पूर्ण किल्ला नसून हरिश्चंद्रगडावरील तीन शिखरांपैकी एक आहे.
पुणे, ठाणे आणि अहमदनगर या तीन जिल्ह्यांच्या सीमा जेथे एकत्र येतात तेथून सह्याद्रीची एक उपरांग पूर्वेकडे धावते. ही रांग बालाघाटची रांग म्हणून ओळखली जाते. या भौगोलिकदृष्ट्या अतिशय महत्त्वाच्या असलेल्या रांगेच्या सुरुवातीलाच हरिश्चंद्रगड हा किल्ला आहे. त्यातील एक शिखर तारामती नावाने ओळखले जाते.
हरिश्चंद्र आणि रोहीदास हे इतर दोन शिखरवजा बालेकिल्ले आहेत.
सह्याद्रीच्या मुख्य रांगेवर असलेला हरिश्चंद्रगड समुद्र सपाटीपासून १४२४ मीटर उंच आहे. गडावर जाण्यासाठी तीन चार वाटा सध्या प्रचलित आहेत. त्यापैकी पाचनई कडील वाट आणि खिरेश्वरकडून जाणारी वाट दुर्गप्रेमी मंडळींना सोयीची आहे. मोठ्या प्रमाणावर खिरेश्वरकडूनच राबता जास्त आहे.
कल्याण -अहमदनगर असा राजरस्ता माळशेज घाटातून जातो. या घाटाच्या माथ्यावर खुबीफाटा आहे. या खुबीफाट्यावरून खिरेश्वरला जाता येते. तसेच पुण्याकडून खिरेश्वरपर्यंत एस.टी. बसेसचीही सोय आहे. खुबीफाट्यावरून खिरेश्वरकडे निघाल्यावर वाटेत आश्रमशाळा आहे. अडचणीच्या वेळेस येथे विनंतीवरून मुक्कामाची सोय होवू शकते. याच वाटेच्या बाजूला प्राचीन मंदिरही आहे.
हरिश्चंद्रगडाचा माथा अतिशय विस्तीर्ण असल्यामुळे तो खालून एकदम भव्य दिसतो. त्याच्या पुर्व बाजूला इंग्रजी यु आकाराची खिंड होय. ही खिंड म्हणजे प्रसिद्ध टोलार खिंड होय. ही खिंड पुणे आणि नगर जिल्ह्यांमधील दुवा आहे.
पायथ्यापासून टोलार खिंडीत पोहोचेपर्यंत तास दीडतास लागतो. वाटेत कोठेही पाणी नाही. त्यामुळे येतानाच पाण्याच्या बाटल्या सोबत बाळगाव्या लागतात. हा सर्व परिसर जंगलाचा आहे. या भागात वाघाचा वावरही असतो असे सुचविणारे एक वाघाचे शिल्प असलेला दगड टोलार खिंडीत उभा केलेला आहे. खिंडीतून पुढे वाट कोथळ्याकडे जाते. खिंडीच्या पश्चिमेकडे कड्यावर चढणारी वाट आपल्याला हरिश्चंद्रच्या माथ्यावर घेऊन जाते. खिंडीतून चढणारी वाटेवर खडकात पायठाण्या खोदलेल्या आहेत. येथून अर्ध्या तासातच आपण तटबंदीच्या आत पोहोचतो.
येथून पश्चिमेकडे धोपटमार्गाने ३-४ कि. मी. चालत जावे लागते. या मार्गावर बऱ्याच ठिकाणी दिशादर्शक बाणही रंगवलेले आहेत. या धोपटमार्गाने आपण तारामती शिखराच्या पदरात पोहोचतो. येथेच हरिश्चंद्रेश्वराचे मंदिर आहे. तारामती शिखराच्या उत्तर पायथ्याला लेणी कोरलेली आहे.
हरिश्चंद्रेश्वर मंदिराच्या दारात एक पुष्करणी आहे. त्यामधील कोनाड्यांमध्ये पूर्वी मूर्ती होत्या. मंदिराच्या समोर नंदी आहे. साधारण दहाव्या अकराव्या शतकात झांज राजाने बांधलेल्या १२ मंदिरांमधील हे मंदिर आहे. मंदिरावर कोरीव गुहा आहे. येथे पाणी असल्यामुळे मुक्काम करण्यासाठी तसेच स्वयंपाकासाठी सोयीचे आहे.
मंदिराच्या उत्तरेकडे पाण्याच्या प्रवाहाने झालेली धळ आहे. या धळीमध्ये केदारेश्वराची लेणी आहे. यामध्ये भलीमोठी पिंड आहे. पिंडीच्या बाजूला पाणी भरलेले असते. या थंडगार पाण्यामधून पिंडीला प्रदक्षिणा मारता येते.
हरिश्चंद्रगडाचे सर्वात जास्त आकर्षक ठिकाण म्हणजे पश्चिमेकडे असलेला कडा. हा कडा कोकण कडा म्हणून ओळावला जातो. तीन हजार फूट खाली कोकणात कोसळणारा कडा मध्यभागी जवळजवळ ७५ फूट अंतर्वक्र आहे. कड्याच्या माथ्यावर झोपूनच (आणि जपूनच) याचे विराट रूप पहावे लागते. येथून स्वच्छ हवेमध्ये कल्याणपर्यंतचा प्रदेश दिसतो.
गडपणाच्या खाणाखुणा लोप पावत असल्यातरी निसर्गाची मुक्त उधळण, त्याचे रौद्रत्व, निसर्गाचे वेगवेगळे अविष्कार आपल्याला हरिश्चंद्राच्या भटकंतीमध्ये पहायला मिळतात. मात्र हे सर्व पहाण्यासाठी, अनुभवण्यासाठी आपण किमान दोन दिवसांची सवड हाताशी ठेवणे गरजेचे आहे.
कोकणकडा
महाराष्ट्रातील इतर पारंपारिक किल्ल्यांपासून हा किल्ला वेगळा आहे. इतर किल्ल्यांमध्ये आढळणारी तटबंदी येथे दिसत नाही. या किल्ल्यावर प्राचीन लेणी आहेत तसेच साधारणपणे १२ व्या शतकापेक्षा जुने शालिवाहन काळातील शिवमंदिर आहे. सह्याद्रीतील अंत्यंत दुर्गम किल्ला म्हणून याची ओळख आहे. या किल्ल्याचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे येथील कोकणकडा. ३००० फुटांपेक्षाही उंच असा हा कडा महाराष्ट्रातील सर्वात उंच कडा म्हणून ओळखला जातो. हा कडा इंग्रजीतील यु 'U' आकाराचा आहे. हा इतर कड्यांसारखा ९० अंशात नसुन बाह्य गोल आकाराचा आहे. समोरून बघितला तर नागाच्या फण्यासारखा हा कडा दिसतो.
फक्रुद्दीन अली अहमद
फक्रुद्दीन अली अहमद (मे १३,इ.स. १९०५ - फेब्रुवारी ११ इ.स. १९७७) हे भारताचे पाचवे राष्ट्रपती होते.ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९६७ आणि इ.स. १९७१च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आसाम राज्यातील बारपेटा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. फेब्रुवारी ११ इ.स. १९७७ रोजी दिल्लीत त्यांचे निधन झाले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारताचे राष्ट्रपती वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:आसामी राजकारणी वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:बारपेटाचे खासदार वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती
अखेती
अखेती हे कर्नाटक राज्याच्या उत्तर कन्नड जिल्ह्यातील गाव आहे. हे गाव सुपा तालुक्यात येते. हा जास्त पावसाचा प्रदेश आहे.जुलै २०१४ मध्ये या गावात ३६ तासात २१४ मी.मी. इतक्या विक्रमी पावसाची नोंद झाली.
संदर्भ
वर्ग:उत्तर कन्नड जिल्हा वर्ग:कर्नाटकमधील गावे वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख
पौगंडावस्था
पौगंडावस्था (Puberty ) हा लैंगिक संक्रमणाचा कालखंड आहे. सर्वसाधारणपणे मुलीत या कालखंडाची सुरुवात वयाच्या 10 ते 11व्या वर्षी होते आणि 15 ते 17व्या वर्षापर्यंत लैंगिक विकास पूर्ण होऊन हा कालखंड संपतो. वयाच्या 12 ते 13व्या वर्षी पहिली [मासिक पाळी] येणे हा या कालखंडातील महत्त्वाचा टप्पा होय. मुलात या कालखंडाची सुरुवात थोडी उशीरा, वयाच्या 11 ते 12व्या वर्षी होते आणि 16 ते 18व्या वर्षापर्यंत हा कालखंड संपतो. त्यामधे वयाच्या 13व्या वर्षाच्या सुमाराला पहिले वीर्यस्खलन होणे हा या कालखंडातील महत्त्वाचा टप्पा आहे.
मेंदूकडून प्रजनन ग्रंथींकडे विशिष्ट वयात येणाऱ्या संप्रेरकांच्या स्वरूपातील संदेशांमुळे पौगंडावस्थेची सुरुवात होते. या संदेशांमुळे मुलामधे वृषणाची आणि मुलीमधे बीजांडकोषाची वाढ होते. मुलामधे वृषणातून टेस्टोस्टेरॉन व मुलीमधे बीजांडकोषातून ईस्ट्रोजेन व प्रोजेस्टेरॉन या अंतःस्रावांची निर्मिती सुरू होते. त्यांच्या प्रभावामुळे मुलात शुक्रजंतू व वीर्य निर्मिती आणि मुलीत स्त्रीबीज निर्मिती व मासिक पाळी सुरू होणे ही लैंगिक कार्ये सुरू होतात. मुलामधे शिश्नाची व मुलीमधे गर्भाशय व योनीमार्गाची वाढ होते. त्याचबरोबर फार शारीरिक फरक नसलेल्या मुलात मुलगा व मुलगी असे स्पष्ट बाह्य भेद दाखवणारी, बाह्य जननेंद्रियांवर केस उगवणे, मुलाचा आवाज फुटणे, दाढी-मिशा उगवणे, इत्यादी आणि मुलीमधे स्तनांची वाढ होणे, शरीराला गोलवा येणे, इत्यादी चिन्हेही दिसू लागतात. त्यांना दुय्यम लैंगिक चिन्हे असे म्हणतात.
हे सर्व होत असतानाच, लैंगिक जाणीवा विकसित होणे, लैंगिक भावना मनात येणे, लैंगिक आकर्षण निर्माण होणे, असे मानसिक आणि वैचारिक बदलही होत असतात.
या सर्वांचा परिणाम म्हणून या टप्प्याच्या शेवटी मुलगा आणि मुलगी अनुक्रमे पुरुष आणि स्त्रीमधे लैंगिकदृष्ट्या विकसित होऊन प्रजननक्षम बनतात.
इंग्रजीत प्युबर्टी (Puberty) हा शब्द लॅटीनमधील "प्युबेस' या शब्दावरून आला आहे. प्युबेस म्हणजे जननेंद्रियावरील केस. हे केस उगवू लागले की व्यक्ती वयात आली असं पूर्वी मानण्यात येत असे.
किशोरवय हा मुख्यतः मानसिक-सामाजिक परिपक्वतेचा काळ आहे. पौगंडावस्था आणि किशोरवय हे दोन्ही कालखंड काही काळ एकमेकांबरोबर समांतर जात असले तरी किशोरवयाचा वैशिष्ट्यपूर्ण कालखंड जास्त पसरट असून त्याची व्याप्ती शारीरिक-बौद्धिक-मानसिक-समाजिक अशी सर्वसमावेशक आहे. त्यातील बौद्धिक-मानसिक-समाजिक परिपक्वतेची प्रक्रिया पुढे तारुण्यात व प्रौढावस्थेतही चालू राहाते. पौगंडावस्था हा त्यातील फक्त लैंगिक संक्रमणाचा कालखंड असून लैंगिक विकास पूर्ण होऊन प्रजननक्षमता आल्यावर तो संपतो.
=किशोरवय=
किशोरवय हा संक्रमणाचा कालखंड साधारणपणे पौगंडावस्थेच्या थोडा आधी सुरू होतो व माणसाचे पूर्ण विकसित प्रौढ व्यक्तीत रूपांतर झाल्यावर संपतो. त्यामधे माणसाच्या शारीरिक व लैंगिक विकासाबरोबरच मानसिक, बौद्धिक व सामाजिक असा सर्वसमावेशक विकास होतो. या सर्व प्रक्रिया थोड्या पुढे-मागे सुरू होतात व संपतात. सर्वसामान्यपणे दहाव्या वर्षापासून सोळा ते वीस वर्षांपर्यंतच्या कालखंडाला किशोरावस्था मानण्यात येते. मुलींत हा कालखंड मुलांपेक्षा आधी सुरू होऊन आधी संपतो. मुलाची सामाजिक-आर्थिक-कौटुंबिक परीस्थिती, पोषण, भोवतालचे वातावरण, त्या ठिकाणची प्राकृतिक-सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये इत्यादींवर तो अवलंबून असतो.
किशोरवयात मुलांमधे (मुलगे व मुली) होणारे बदल
शारीरिक बदल: पूर्णत्वाकडे जाणारी सर्वसाधारण शारीरिक वाढ आणि निरनिराळ्या सर्व अवयवांचा परिपक्वता आणि प्रौढत्वाकडे होणारा विकास या प्रकारे या वयात शारीरिक बदल होतात. शरीरातील सर्वच अंतःस्रावी ग्रंथींचा विकास थोडा आधीपासूनच सुरू झालेला असतो. त्यांतील लैंगिक अंतःस्रावांच्या प्रभावामुळे मुख्य (प्राथमिक) व दुय्यम लैंगिक अवयवांची वाढ होते व बाह्यतः दुय्यम लैंगिक चिन्हे दिसू लागतात.
बौद्धिक बदल: या वयात अधिमस्तिष्काचा व त्याच्या कार्यपद्धतीचा विकास होतो. या वयातील वैशिष्ट्यपूर्ण मानसिकता; विचारांची व वागण्याची पद्धत; संकल्पना व कल्पना; अमूर्त विचार, नवनिर्मिती क्षमता हे या बौद्धिक बदलांचेच परिणाम म्हणता येतील.
सामाजिक बदल: स्वतःची ओळख; स्वतःचे स्थान; स्वतःच्या प्रतिमेचा (स्व-संकल्पना – मला कसे आणि कोण व्हायचे आहे) विचार व विकास (व्यक्तिमत्त्व विकास ); आत्मसन्मानाची जाणीव; वाढते सामाजिक संबंध व सामाजिक वर्तन आणि कुटुंबात व समाजात आपली विशिष्ट ओळख व स्थान निर्माण करणे या प्रकारे हे सामाजिक बदल होत असतात.
वाढत्या शारीरिक, मानसिक व बौद्धिक क्षमतांचा वापर करून बघणे ही वृत्ती या वयात प्रामुख्याने दिसते. या वृत्तीप्रमाणे वर्तन करताना त्यामागच्या विधायक किंवा विघातक विचारांमुळे मुलांचे प्रत्यक्ष सामाजिक वर्तन बदलते आणि ते संस्कारांवर अवलंबून असते.
=पौगंडावस्था= किशोरवयातील लैंगिक विकासाच्या कालावधीला पौगंडावस्था (Puberty) असे म्हणतात. मेंदूमधून विशिष्ट वयात येणाऱ्या संदेशांनुसार उत्तेजित झालेल्या अंतःस्रावी ग्रंथींच्या नियंत्रणाखाली हा लैंगिक गुणधर्मांचा व लैंगिक अवयवांचा विकास होतो व व्यक्ती प्रजननक्षम झाल्यावर तो संपतो. या कार्यांत प्रत्यक्ष सहभागी मुख्य लैंगिक अवयवांना प्राथमिक लैंगिक गुणधर्म असे म्हणतात. याशिवाय या वयात मुलगा किंवा मुलगी सहजपणे ओळखता येईल अशी काही चिन्हे शरीरावर विकसित होतात त्यांना दुय्यम लैंगिक चिन्हे असे म्हणतात. ती प्रत्यक्ष प्रजननसंस्थेचा भाग नसतात पण ती लैंगिक कार्यात अप्रत्यक्षपणे सहभागी असतात. ही चिन्हे सक्षमता, वैशिष्ट्य व प्रजननक्षमता दर्शवतात आणि त्यांचा उपयोग जोडीदाराची निवड करताना होतो असे समजले जाते.
मुलाच्या लैंगिक विकासापेक्षा मुलीचा लैंगिक विकास वेगळ्या पद्धतीने होतो.
=मुलांची लैंगिक वाढ व विकास=
बाह्य जननेंद्रीय – शिश्न
हे समागमाचे पुरुष इंद्रिय आहे. वृषणाची वाढ व विकास सुरू होऊन साधारण एक वर्ष झाल्यावर टेस्टोस्टेरॉनच्या प्रभावामुळे शिश्नाची लांबी व नंतर रुंदी वाढू लागते. याबरोबरच शिश्नमणी आणि स्पंजसारख्या ऊतीने बनलेल्या दंडगोलाकृती पोकळ्या (corpora cavernosa) यांचीही वाढ सुरू होते. शिश्नाची वाढ 17 वर्षांपर्यंत पूर्ण होते.
अग्रत्वचा मागे सरकणे: पौगंडावस्थेत अग्रत्वचेचे पुढचे भोक मोठे होऊ लागते. तिचा आतील पृष्ठभाग शिश्नमण्याला जोडणाऱ्या पापुद्र्याचा हळूहळू ऱ्हास होत जातो. त्यामुळे अग्रत्वचा शिश्नमण्यापासून सुटी होऊन ती शिश्नावरून आणि शिश्नमण्यामागेपर्यंत सरकणे जास्त जास्त सुलभ होऊ लागते. पुढे समागम करताना त्रास होऊ नये म्हणून हे आवश्यक असते. तसेच शिश्नाचा आकार ताठरल्यावर मोठा झाला तरी शिश्नास सामावून घेण्याइतकी शिश्नावरील त्वचा सैल असते. पौगंडावस्थेच्या सुरुवातीनंतर अग्रत्वचा शिश्नमण्यामागेपर्यंत सरकू शकणाऱ्या मुलांचे प्रमाण वाढत जाऊन 16-17 वर्षांपर्यत 95% मुलांना ते शक्य होते. उरलेल्यांपैकी काहींना निरूद्धमणी (अग्रत्वचेचे पुढचे भोक आकुंचित राहिल्यामुळे ती शिस्नाग्रावरून मागे न सरकणे - Phimosis) या समस्येला सामोरे जावे लागते.
अग्रत्वचा मागे सरकायला लागल्यानंतर तिचा आतील पृष्ठभाग व शिश्नमणी यांची पाण्याने धुऊन स्वच्छता करणे शक्य होते व रोज स्नानाच्यावेळी ती करणे व लघवी करताना अग्रत्वचा मागे सरकवणे आवश्यक आहे. त्यामुळे शिश्नाच्या अनेक आजारांना प्रतिबंध होतो.
शिश्न ताठरणे: शिश्नातील दंडगोलाकृती पोकळ्यांमधील स्पंजसारख्या उतींमध्ये रक्त साठून राहिले म्हणजे शिश्न ताठ होते. झोपेत, जागे होताना किंवा दिवसभरात केव्हाही सहजच विनाकारण शिश्न ताठरणे नैसर्गिक असते. हे नवजात बालकापासून प्रौढांपर्यंत सर्वांत आढळते. पण पौगंडावस्थेत हे होण्याचे प्रमाण वाढून शिश्न ताठरणे वारंवार होऊ लागते. रात्री झोपेत ते ताठरल्याने जाग येते व काही वेळा अचानक वीर्यस्खलन होते. याला बोली भाषेत स्वप्नावस्था येणे किंवा स्वप्नदोष असे म्हणतात. पण हा दोष नसून हे नैसर्गिक आहे. परंतु यामुळे व दिवसा काम करताना, समाजात वावरताना शिश्न ताठरल्यास लाज वाटून बेचैनी येते. हे नैसर्गिक आहे हे न समजल्यास त्याचे मानसिक परिणाम होऊ शकतात.