cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
शिक्षक
मनोरंजन क्षेत्रातील शिक्षकांच्या भूमिका
रमेश इंगळे उत्रादकर यांच्या कादंबरीवर आधारित निशाणी डावा अंगठा (इ.स. २००९) या पुरुषोत्तम बेर्डे यांनी दिग्दर्शीत केलेल्या चित्रपटात कलाकार 	अशोक सराफ, मकरंद अनासपुरे, निर्मिती सावंत, दिलीप प्रभावळकर, मोहन आगाशे, विनय आपटे, भारत गणेशपुरे, पौर्णिमा अहिरे, भरत जाधव, आदी कलाकारांनी शिक्षकांच्या भूमिका करत प्रौढ साक्षरता मोहिमेचा उडणारा बोजवारा विनोदी पद्धतीने अधोरेखित केला आहे.
मराठी चित्रपटात श्रीराम लागू यांनी पिंजरा आणि सामना या चित्रपटातून शिक्षकांची भूमिका साकारली आहे. पिंजरा चित्रपतात आदर्श आणि व्यक्तिगत जीवनाच्या उत्तरार्धात भरकटलेले, पण समाज मनात आदर्शाचे महत्त्व अधोरेखित करणारे शिक्षक अशी भूमिका श्रीराम लागू यांनी सादर केली आहे. सामना या चित्रपटात त्यांचा मास्तर असा उल्लेख होतो परंतु त्यांना शिकवताना दाखवलेले नाही. स्मिता पाटील यांनी उंबरठा चित्रपटातून वसतीगृहाच्या वॉर्डनची भूमिका साकारली आहे. दिलीप प्रभावळकर यांनी एक डाव भुताचा या चित्रपटात शिक्षकाची भूमिका साकारली आहे. अतुल कुलकर्णी यांनी दहावी फ या चित्रपटात अशीच एक भूमिका साकारली आहे. 'खो खो' या मराठी चित्रपटात भरत जाधव यांनी श्रीरंग देशमुख नावाच्या शिक्षकाची भूमिका उभी केली आहे.
राजा परांजपे, रंजना (सुशीला), चंद्रकांत कुलकर्णी (बनगरवाडी), प्रिया अरुण (शेम टू शेम), या मराठी चित्रपटातूनही शिक्षकांच्या भूमिका साकारल्या गेल्या आहेत.
हिंदी साहित्यात प्रेमचंद यांनी शिक्षकांचे चित्रण केले आहे. बुनियाद या हिंदी दूरदर्शन मालिकेतून अलोकनाथ यांनी मास्टर हवेलीराम या शिक्षकाची भूमिका केली आहे. पडोसन या हिंदी चित्रपटातून मेहमूद आणि किशोर कुमार यांनी संगीत शिक्षकांच्या भूमिका साकारल्या आहेत. सारांश या हिंदी चित्रपटातून कलाकार अनुपम खेर यांनी शिक्षकाची भूमिका केली होती. या चित्रपटात त्यांचा शिष्य मोठा होऊन राज्याचा मुख्यमंत्री झालेला असतो. तारे जमीन पर या चित्रपटातून अमीरखान यांनी आदर्श शिक्षकाची भूमिका साकारली आहे. अमीरखान यांनी थ्री इडियट या चित्रपटातूनही शिक्षकाची भूमिका रंगवली आहे. शाहीद कपूर (पाठशाला), शहारूख खान (चक दे), सुष्मिता सेन (मैं हूँ ना), चित्रांगदा सेन (देसी बॉईज), त्या शिवाय अभिनेत्री रेखा आणि अमिताभ बच्चन यांनी अनुक्रमे गुरू आणि शिक्षक अशा भूमिका हिंदी चित्रपटांतून साकारल्या आहेत.
भारतातील शिक्षकांना करावी लागणारी अशैक्षणिक शालाबाह्य कामे
भारतातील आणि विशेषतः महाराष्ट्रातील शिक्षकांना शिकवण्याव्यतिरिक्त अनेक जास्तीची कामे करावी लागतात. त्यांपैकी काही कामे अशी - • ऑनलाईन माहिती भरणे • उपस्थिती भत्त्याचे काम • १९ शिष्यवृत्ती योजनांचे तपशील लिहून काढणे • गावातले संडास मोजणे • गावात व गावाबाहेर फिरून किती लोक आणि कोणकोण उघड्यावर शौचास बसले आहे याची नोंद करणे (बिहारमधील शिक्षकांसाठीचा फतवा) • घरोघरी जाऊन किती लोकांकडे फ्रिज, टी.व्ही आदी चैनीच्या वस्तू आहेत याची माहिती घेणे • घरोघरी जाऊन निवडणुकांसाठी मतदारांची माहिती घेणे. • घरोघरी जाऊन लसीकरणाची मोहीम राबवणे • चाळीसहून अधिक नोंदवह्या ठेवणे • जंतनाशक गोळी देण्याचे अहवाल • डिजिटल शाळा • दशवार्षिक खानेसुमारीचे काम करणे • प्रभात फेऱ्या • पुढाऱ्यांचे जन्म-मृत्युदिवस साजरे करणे • बायोमेट्रिक हजेरी • माध्यान्ह भोजन शिजवणे • माध्यान्ह भोजनासाठी किती तांदूळ-डाळ-सरपण शिल्लक आहे याची नोंद करणे. गरज पडल्यास स्वतःच्या पैशातून या वस्तू आणणे. • मीना राजू मंच चालवणे • मुलांना आधारकार्डे मिळवून देणे • याशिवाय नित्य नियमाने विचारले जाणारे नवनवे अहवाल सादर करणे (एकूण सुमारे २५) • लोकसहभाग मिळवणे व त्याचा अहवाल तयार करणे • लोहयुक्त गोळी देणे • वर्गात किती विद्यार्थी हजर आहेत हे दाखवण्यासाठी त्यांच्यासकट सवतःचा रोजच्या रोज सेल्फी काढणे आणि तो व्हॉट्सॲपवरून शिक्षणखात्याकडे पाठवणे • वर्गातील पायाभूत सुविधांच्या सद्यस्थितीचे अहवाल • विद्यार्थ्यांच्या आरोग्य तपासणीचे अहवाल • विमा योजना • विविध अभियाने राबवणे • विशेष दिवसांसाठी राबवायची अभियाने • वेगळ्यावेगळया परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांचे अर्ज भरून घेणे • वेगळ्यावेगळया योजनांसाठी विद्यार्थ्यांचे अर्ज भरून घेणे • गावात हिंडून शालाबाह्य मुले शोधणे व त्यांच्या पालकांचे मोबाईल नंबर मिळवणे • शिक्षण खात्याच्या सूचनेनुसार घेण्यात येणारे उपक्रमांचे आणि स्पर्धांचे अहवाल • शैक्षणिक सहली आयोजित करणे • मुलींना शैक्षणिक साहित्य मिळवून देण्यासाठी गावातील दानशूर व्यक्ती शोधणे • सरल प्रणालीवर माहितीचे संकलन • सहशालेय उपक्रम आणि स्पर्धांचे अहवाल
• वगैरे वगैरे
संदर्भ
वर्ग:शिक्षण वर्ग:पेशानुसार व्यक्ती
नंदाखुर्द
नंदाखुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील हिंगणा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणा तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
शिरवाडे
शिरवाडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील नंदुरबार तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४६ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७७० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:नंदुरबार तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
माहिम हलवा
माहीम हलवा ही एक भारतीय मिठाई आहे. मुंबईतील माहीम या ठिकाणाच्या नावावरून ही मिठाई ओळखली जाते. याला बर्फाचा हलवा किंवा पेपर हलवा म्हणून देखील ओळखले जाते.
माहीम येथील मिठाईवाले जोशी बुधाकाका यांनी तयार केल्यामुळे हे नाव देण्यात आले आहे. मुंबईतील प्रसिद्ध खाद्यपदार्थांपैकी ही एक मिठाई आहेस. २०१० मध्ये या मिठाईला भौगोलिक संकेत नोंदणी मिळवण्याचा प्रयत्न झाला होता.
इतिहास
या मिठाईचे मूळ मुंबईजवळील माहीमच्या बेटावरील आहे. मोहनलाल मिठाईवाला यांनी ही मिठाई विकायला सुरुवात केली होती. नंतर संपूर्ण मुंबईत ही मिठाई विकली जाऊ लागली आणि नंतर देशाच्या इतर भागांमध्येदेखील माहीम हलवा लोकप्रिय झाला.
मूळ चव सर्वत्र सारखीच राहते परंतु रंग आणि जाडीमध्ये वेगवेगळ्या ठिकाणी बदल असू शकतो.
सिंगारदीप (पारशिवनी)
सिंगारदीप हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील पारशिवनी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पारशिवनी तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
शेळवाडी
शेळवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो.पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ५५५ मिमी असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून मध्य हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
टण्णू
टण्णू हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
शेळवाडी
संदर्भ
वर्ग:सेलू (परभणी) तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
टण्णू
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इंदापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
भंडारवाडा (वेंगुर्ला)
भंडारवाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:वेंगुर्ला तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
निलडोह
संदर्भ
वर्ग:हिंगणा तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
वासुदेवनगर मेट्रो स्थानक
हेही बघा
वर्ग:नागपूर मेट्रो स्थानके
भेंडमाळा
भेंडमाळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:वेंगुर्ला तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
लक्ष्मीदहिवाडी
लक्ष्मीदहिवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील मंगळवेढा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:मंगळवेढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
नेपाळ क्रिकेट संघाचा केन्या दौरा, २०२२
यजमानांनी दुसऱ्या सामन्यात १८ धावांनी विजय मिळवून मालिकेत बरोबरी करण्यापूर्वी नेपाळने टी२०आ मालिकेतील पहिला सामना पाच गडी राखून जिंकला. नेपाळने एका छोट्या विजयासह मालिकेत पुन्हा आघाडी मिळवली, माजी कर्णधार ज्ञानेंद्र मल्लाने यशस्वी धावांचा पाठलाग करताना सर्वाधिक ४६ धावा केल्या. नेपाळचा कर्णधार संदीप लामिछाने याने टी२०आ मध्ये पहिले पाच बळी घेतल्यानंतरही केन्याने चौथा सामना ७ धावांनी जिंकण्यासाठी फक्त १०१ धावा काढून मालिका पुन्हा बरोबरीत आणली. नेपाळने अंतिम सामना ३१ धावांनी जिंकून मालिका ३-२ ने जिंकली. १२ विकेट घेतल्याने संदीप लामिछानेला मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू म्हणून गौरवण्यात आले. या स्पर्धेमुळे केन्यामध्ये एक दशकाहून अधिक कालावधीनंतर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटचे पुनरागमन झाले. मुंबई स्थित फर्म स्पोर्ट्स अँड मीडिया वर्क्स (एसएमडब्ल्यू) या कार्यक्रमाचे व्यावसायिक भागीदार आणि निर्माते होते.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील क्रिकेट वर्ग:नेपाळ क्रिकेट संघाचे केन्या दौरे
पठार (पारशिवनी)
पठार हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील पारशिवनी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पारशिवनी तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
पांजरी
पांजरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील हिंगणा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणा तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
वकीलवस्ती
वकीलवस्ती हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इंदापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
वडगाव (नंदुरबार)
वडगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील नंदुरबार तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४६ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७७० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:नंदुरबार तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, १९९३-९४
भारत क्रिकेट संघाने मार्च-एप्रिल १९९४ दरम्यान एक कसोटी सामना आणि चार आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला. कसोटी सामना अनिर्णित सुटला तर आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका २-२ अशी बरोबरीत सुटली.
कसोटी सामन्यापूर्वी भारताने दोन प्रथम-श्रेणी सराव सामने खेळले. दोन्ही सामने अनिर्णित सुटले. दौऱ्यानंतर भारताचा माजी कर्णधार कपिल देव याने कसोटी प्रकारातून निवृत्ती घेतली.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९९४ मधील क्रिकेट वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
केई निशिकोरी
२०१४ यू.एस. ओपन स्पर्धेच्या अंतिम फेरीमध्ये धडक मारून ग्रॅंड स्लॅम टेनिस स्पर्धेची अंतिम फेरी गाठणारा तो पहिला जपानी व दुसरा आशियाई खेळाडू ठरला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:जपानचे टेनिस खेळाडू
शिंदेटाकळी
शिंदेटाकळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो.पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ५५५ मिमी असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून मध्य हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:सेलू (परभणी) तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९८१
ऑस्ट्रेलियाचा इंग्लंड दौरा
वर्ग:इ.स. १९८१ मधील क्रिकेट
लेंडावेचिचाळे
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:मंगळवेढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
तरंगवाडी
तरंगवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इंदापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
रवा
रव्यापासून बनवल्या जाणाऱ्या लोकप्रिय पदार्थांमध्ये शिरा, उप्पीट, उपमा, रवा डोसा यांसारख्या अनेकांचा समावेश होतो. हे सर्व पदार्थ नाष्टा म्हणून संपूर्ण भारतात लोकप्रिय आहेत. महाराष्ट्रात दिवाळीच्या मिठायांमध्ये रव्याचे लाडूदेखील बनविले जातात.
निर्मिती
गव्हाचे दळणे ही एक अशी प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये खोबणी केलेले स्टील रोलर्स वापरतात. रोलर्स समायोजित केले जातात जेणेकरून त्यांच्यामधील जागा गव्हाच्या दाण्यांच्या रुंदीपेक्षा किंचित अरुंद असेल.
गहू गिरणीत दिल्याने, रोलर्स हे कोंडा आणि जंतूंमधून बाहेर पडतात. या प्रक्रियेत स्टार्चचे (किंवा एंडोस्पर्म) खडबडीत तुकडे पडतात. हे एंडोस्पर्म चाळण्याद्वारे कण, रवा, कोंडापासून वेगळे केले जातात. नंतर रवा पिठात मळून घेतला जातो. यामुळे कोंडा आणि जंतूपासून एंडोस्पर्म वेगळे करण्याची प्रक्रिया मोठ्या प्रमाणात सुलभ होते. तसेच एंडोस्पर्मला वेगवेगळ्या श्रेणींमध्ये वेगळे करणे शक्य करते, कारण एंडोस्पर्मचा आतील भाग बाहेरील भागापेक्षा लहान तुकड्यांमध्ये मोडतो. अशा प्रकारे वेगवेगळ्या दर्जाचे पीठ तयार करता येते.
प्रकार
कडक डुरम गव्हापासून बनवलेला रवा (ट्रिटिकम टर्गिडम सबस्प. ड्युरम) फिकट पिवळ्या रंगाचा असतो. हा एकतर खडबडीत किंवा बारीक दळलेला असू शकतो आणि दोन्ही वेगवेगळ्या प्रकारच्या गोड आणि चवदार पदार्थांमध्ये वापरले जातात, ज्यात अनेक प्रकारच्या पास्तांचा समावेश आहे.
इतर भाषांमधील सामान्य नावांमध्ये हे समाविष्ट आहे:
संदर्भ
वर्ग:खाद्यपदार्थ साधने
शिवपूर (नंदुरबार)
शिवपूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील नंदुरबार तालुक्यातील एक गाव आहे.
भोगवे
भोगवे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यातील एक गाव आहे.
शिवपूर (नंदुरबार)
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४६ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७७० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
भोगवे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
शिवपूर (नंदुरबार)
संदर्भ
वर्ग:नंदुरबार तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
बंसीनगर मेट्रो स्थानक
हे नागपूर मेट्रोच्या एकोणविसावे स्थानक आहे. हा मार्ग नागपुरातून पूर्व-पश्चिम असा गेला आहे. हे स्थानक उन्नत (एलिव्हेटेड) आहे. या मार्गिकेहून निळ्या मार्गिकेवर असणाऱ्या स्थानकावर जाण्यासाठी अदला-बदली (इंटरचेंज) स्थानक हे सिताबर्डी येथे आहे. सिताबर्डी हा नागपूरमधील महत्त्वाचा आणि मध्यवर्ती भाग आहे. येथून शहराच्या सर्व भागासाठी बस मिळतात.
हेही बघा
वर्ग:नागपूर मेट्रो स्थानके
भोगवे
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:वेंगुर्ला तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
एर न्यू झीलंड
एअर न्यू झीलंड ही न्यू झीलंड देशाची राष्ट्रीय विमान-वाहतूक कंपनी आहे. ऑकलंड महानगरामध्ये मुख्यालय, वेलिंग्टन व क्राइस्टचर्च विमानतळांवर प्रमुख हब असणारी एअर न्यू झीलंड २०१५ साली न्यू झीलंडमधील २५ तर १५ देशांमधील २६ शहरांमध्ये प्रवासी विमानसेवा पुरवत होती.
ही कंपनी १९९९पासून स्टार अलायन्सची सभासद आहे.
इतिहास
सन १९४० मध्ये तस्मान एंपायर एअरवेज लिमिटेड (TEAL) म्हणून या विमान कंपनीचा उदय झाला. तेव्हा ह्या कंपनीची न्यू झीलंड आणि ऑस्ट्रेलिया दरम्यान विमानसेवा होती. दुसऱ्या महायुद्धाच्या वेळी ही विमान कंपनी ऑकलंड ते सिडनी विमान सेवा चालवत होती. त्यात वेलिंग्टन आणि फिजी या मार्गाची भर घातली. या TEALचे ५०% शेअर्स न्यू झीलंड आणि ऑस्ट्रेलियन शासनाने सन १९५३ मध्ये खरेदी केले. त्यामुळे मूळ कंपनीचा सन १९६० मध्ये व्यवसाय थांबला. विमान माल वाहतुकीचे न्यू झीलंड सरकारने आस्ट्रेलियाकडून ५०% शेअर्स खरेदी केले आणि ही विमान कंपनी सन १९६५मध्ये न्यू झीलंडची DC-8 म्हणून ओळखली जाऊ लागली.
या वाढलेल्या व्यवसायात एअर न्यू झीलंड डगलस DC-8sची पहिली जेट विमानसेवा सन १९६५मध्ये अमेरिका व आशियासाठी सुरू झाली आणि त्यात लॉस एंजेलिस आणि होनोलुलू या मार्गांची भर पडली. या विमान कंपनीने नंतर डगलस DC-10 सन १९७३मध्ये आणि नंतर DC-10s ताब्यात घेतले.
सिद्धनाथ बोरगांव
सिद्धनाथबोरगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
एर न्यू झीलंड
इतिहास
सन १९७८मध्ये या विमान कंपनीत नॅशनल एअरवेज कॉर्पोरेशन आणि तिच्याशी संलग्न असलेले सेफ एअर मिळाले. त्याने एअर न्यू झीलंड ही या देशची एकमेव विमान कंपनी झाली. त्यानंतर या कंपनीने मालवाहतूक सुरू केली. एअर न्यू झीलंडच्या विमान समुदायात दाखल झालेल्या कंपनीची बोईंग 737 आणि फ27 सामील झाली. सन १९९०मध्ये या विमान कंपनीने NZ कोड धारण केला.सन 1१९८१मध्ये या विमान कंपनीने बोईंग 747 आणि पुढील वर्षात लॉस एंजेलिसमार्गे लंडनसाठी सेवा सुरू केली.
सिद्धनाथ बोरगांव
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो.पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ५५५ मिमी असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून मध्य हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
एर न्यू झीलंड
कार्यालय
ऑकलंड शहरात वेस्टर्न रेक्लमेशन प्रेसिंक्ट 2,चे बीओमॉन्ट आणि फॅन्शवे रस्त्यावर १,६८,००० चौरस फूट जागेत एअर न्यू झीलंडचे कार्यालय आहे. त्याला जोडून ६ माळे असणाऱ्या दोन बिल्डिंगा आहेत. सर्व बाजूंनी काचा लावलेल्या आहेत त्याने भरपूर सूर्यप्रकाश मिळतो आणि इलेक्ट्रिसिटीचा वापर कमी होतो. स्वयंचलितपणे सकाळी साडे सात वाजता दिवे चालू होतात आणि संध्याकाळी सहा वाजता बंद होतात. मानवी हालचालीच्या संवेदनेने  बिल्डिंगमधील दिवे आपोआप चालू होतात आणि मानवी हालचाल नाही झाली तर १५ मिनिटे वाट पाहून आपोआप बंद होतात. ही बिल्डिंग बांधण्यासाठी आणि तिच्यात सोयीसुविधा करण्यासाठी ६ कोटी न्यू झीलंड डॉलर खर्च झाला आहे. सुरुवातीला या विमान कंपनीची कर्मचारीसंख्या, ऑकलंड मधील या चार बिल्डिंगा आणि CBD मधील तसेच कांही इतर बिल्डिंगांमध्ये धरून जेमतेम एक हजार होती. त्यांचा ग मध्ये समावेश होता.मक्कुयरी गूड्मन प्रॉपर्टि ट्रस्टची या जागेची मालकी आहे. सन 2006 मध्ये या विमान कंपनीने मुख्यतः 11 वशच्या भाडे कराराने प्रत्येक वर्षी 4.1 मिल्लियन डॉलर या दराने घेतलेली आहे. पुढील काळातील भाडे खर्च त्या त्या वर्षातील होणाऱ्या जागेच्या बाजार भावाप्रमाणे वाढ होणार आहे. साहाय्यक विमान सेवा कंपनी एअर न्यू झीलंड कन्ससल्टिंग एअर न्यू झीलंड हॉलिडेज एअर न्यू झीलंड कार्गो. शिवाय एअर न्यू झीलंडच्या चार स्वतःच्या सहकारी विमान सेवा आहेत. एअर नेल्सन, ईगल एअरवेज,आणि माऊंट कुक एअर लाइन या स्थानिक विभागीय सेवा देणाऱ्या विमानसेवा आहेत.
सिद्धनाथ बोरगांव
संदर्भ
वर्ग:सेलू (परभणी) तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
एर न्यू झीलंड
बक्षीस (ॲवॉर्ड)
सन २००७ बेस्ट एअर लाइन साऊथ पॅसिफिक, ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड सन २००७ ऑस्ट्रेलियाची लीडिंग व्यवसाय क्लास एअर लाइन पॅसिफिकची बेस्ट एअर लाइन – सन १९९४, ९५, ९६, ९९, २०००, २००१ ( ट्रॅव्हल वीकली ग्लोब ॲवॉर्ड ) बेस्ट पॅसिफिक एअर लाइन- १९९८, ९९, २०००, २००१, २००२, २००४ (TTG ॲन्युअल ट्रॅव्हल ॲवॉर्ड) सन २००८ बेस्ट प्रवाशी सेवा ॲवॉर्ड सन २००९ बेस्ट केबिन स्टाफ ऑस्ट्रेलिया / NZ रीजन सन २०१२ एअर ट्रान्सपोर्ट वर्ल्ड ग्लोबल ॲवॉर्ड सन २०११ प्रीमियम इकॉनोंमी स्पेससिट्स – “ वॉलपेपर डिझाइन ॲवॉर्ड “ सन २०१० एअर ट्रान्सपोर्ट वर्ल्ड ग्लोबल एअर लाइन ॲवॉर्ड आणि असे कितीतरी ॲवॉर्ड मिळालेले आहेत.
कार्यक्रमाचे आयोजन
एअर न्यूझीलड ही कंपनी रग्बी स्पर्धा, वाइन पुरस्कार, फॅशन निर्यात पुरस्कार तसेच फॅशन वीक पुरस्कार हे सोहळे प्रायोजित करते.
घटना आणि अपघात
एअर न्यू झीलंड संबंधने खालील घटना घडल्या :
जून २०१०पर्यंत या कंपनीच्या १०हून अधिक अपघात झाले आहेत काही अपघा्तांत विमाने मोठे नुकसान झाले आहे.
२२ डिसेंबर १९७८ रोजी कंपनीचे एक लहान हवाई विमान पॅसिफिक महासागरावर हरवले, परंतु विमान-१०३ने ते शोधून काढले. १७ फेब्रुवारी १९७९ रोजी कंपनीचे फॉकर फ्रेंडशिप माणिकौ हार्बरवर धडकले आणि एक कर्मचारी ठार झाला.
१९ मे १९८७ बोईंग 747-200 हाइजाक्ड. १०५ प्रवाशी आणि २४ वैमानिक यांना कोणतीही इजा झाली नाही.
३० ऑगस्ट २००२ बोइंग 747-400 फ्लप हरवला हे विमान उड्डाणानंतर १२ तासांनी लक्षात आले. ८ फेब्रुवारी २००८ फ्लाइट २२७९ एका स्त्री ने हाइजाक केले. तिने बॉम्ब ठेवल्याची भीती घातली. त्या घटनेत दोन्ही वैमानिक आणि एक प्रवाशी जखमी झाले. २७ नोव्हेंबर २००८ फ्लाइट 888T धडकले. ७ व्यक्ति ठार झाल्या.
बाह्य दुवे
वर्ग:न्यू झीलंडमधील विमानवाहतूक कंपन्या वर्ग:स्टार अलायन्स
राजभवन
राजभवन हे भारतातील राज्यांच्या राज्यपालांच्या अधिकृत निवासस्थानांचे सामान्य नाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:राजभवन वर्ग:भारतातील इमारती व वास्तू
२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री
२०१८ फ्रेंच ग्रांप्री (अधिकृत फॉर्म्युला वन पिरेली ग्रांप्री डी फ्रान्स २०१८) ही एक फॉर्म्युला वन शर्यत आहे, जी २४ जुन २०१८ रोजी ले कास्टेललेट येथील सर्किट पॉल रिकार्ड येथे आयोजित करण्यात आली. ही शर्यत २०१८ फॉर्म्युला वन हंगामाची ८वी शर्यत आहे.
५३ फे‍ऱ्यांची ही शर्यत लुइस हॅमिल्टन ने मर्सिडीज-बेंझसाठी जिंकली. मॅक्स व्हर्सटॅपन ने दुसऱ्या क्रमांकावर उपविजेता होत रेड बुल रेसिंग-टॅग हुयरसाठी ही शर्यत जिंकली व किमी रायकोन्नेन ने गत विजेता व तिसरा क्रमांकावर स्कुदेरिआ फेरारीसाठी ही शर्यत जिंकली.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रेंच ग्रांप्री वर्ग:२०१८ फॉर्म्युला वन हंगाम
पिटेसूर
संदर्भ
वर्ग:हिंगणा तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
गोदावरी (२०२१ चित्रपट)
गोदावरी हा २०२१ चा निखिल महाजन दिग्दर्शित भारतीय मराठी भाषेतील नाटक चित्रपट आहे आणि ब्लू ड्रॉप फिल्म्सच्या बॅनरखाली जितेंद्र जोशी, मिताली जोशी, पवन मालू आणि निखिल महाजन यांनी निर्मित केला आहे. नीना कुलकर्णी, जितेंद्र जोशी आणि विक्रम गोखले यांच्या प्रमुख भूमिका असलेला हा चित्रपट नाशिकमधील गोदावरी नदीच्या काठावर राहणाऱ्या एका कुटुंबाची कथा सांगतो. यात जितेंद्र जोशी, नीना कुळकर्णी, संजय मोने, गौरी नलावडे, विक्रम गोखले, प्रियदर्शन जाधव, सखी गोखले हे कलाकार आहेत. या चित्रपटाचं दिग्दर्शन निखिल महाजननं केले असून कथा प्राजक्त देशमुख याच्यासह निखिल महाजनने लिहिली आहे.
विशेष
'गोदावरी' सिनेमादेखील यंदा ऑस्करच्या प्रवेश शर्यतीत सहभागी होता.७५व्या कान्स चित्रपट महोत्सवात जितेंद्र जोशीच्या 'गोदावरी' चित्रपटाची निवड झाली आहे. फ्रेंच रिव्हिएरा येथे होणाऱ्या ७५व्या कान्स चित्रपट महोत्सवात जितेंद्र जोशीच्या 'गोदावरी' चित्रपटाची निवड झाल्यामुळे टीमचं सर्व स्तरातून कौतुक होत आहे. न्यू यॉर्क इंडियन फिल्म फेस्टिव्हल २०२२मध्ये 'गोदावरी' चित्रपटाची ओपनिंग फिल्म म्हणून निवड करण्यात आली होती, तर सर्वोत्कृष्ट मराठी आर्टहाऊस सिनेमाचं प्रतिनिधित्व करणाऱ्या या चित्रपटानं २०२१ च्या इफ्फीमध्येसुद्धा आपलं नाव सुवर्ण अक्षरात कोरलं.
बाह्य दुवे
गोदावरी आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील मराठी चित्रपट
माळेवाडी
माळेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील मंगळवेढा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:मंगळवेढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
लोकमान्यनगर मेट्रो स्थानक
हे नागपूर मेट्रोच्या विसावे स्थानक आहे. हा मार्ग नागपुरातून पूर्व-पश्चिम असा गेला आहे. हे स्थानक उन्नत (एलिव्हेटेड) आहे. या मार्गिकेहून निळ्या मार्गिकेवर असणाऱ्या स्थानकावर जाण्यासाठी अदला-बदली (इंटरचेंज) स्थानक हे सिताबर्डी येथे आहे. )
हेही बघा
वर्ग:नागपूर मेट्रो स्थानके
साकरळा
साकरळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील पारशिवनी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पारशिवनी तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
थोरातवाडी
थोरातवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:इंदापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
सिमनगाव
सिमनगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील सेलू तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:सेलू (परभणी) तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
बोमडोजीचीवाडी
बोमडोजीचीवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:वेंगुर्ला तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
रोमेनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
रोमेनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ हा आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये रोमेनियाचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे. एप्रिल २०१८ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (आयसीसी) ने तिच्या सर्व सदस्यांना पूर्ण महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय (मटी२०आ) दर्जा दिला. त्यामुळे, १ जुलै २०१८ नंतर रोमानियाच्या महिला आणि इतर आयसीसी सदस्यांमध्ये खेळले जाणारे सर्व ट्वेंटी-२० सामने पूर्ण महिला टी२०आ दर्जासाठी पात्र आहेत.
संदर्भ
वर्ग:राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
आत्मसंयम
आत्मसंयम(इंग्रजी: स्टोईसिझम) ही २५०० वर्ष जूनी हेलेनिस्टिक तत्त्वज्ञानांचे एक बौद्धिक तत्त्वज्ञान आहे ज्याची स्थापना अथेन्समधील झेनो ऑफ सिटियम यांनी ईसापूर्व तिसऱ्या शतकात केली होती. हे वैयक्तिक सद्गुण नैतिकतेचे तत्वज्ञान आहे जे त्याच्या तर्कशास्त्र प्रणालीद्वारे आणि नैसर्गिक जगावरील त्याच्या दृश्यांद्वारे सूचित केले जाते, असे साध्य करते की यूडेमोनिआ (बौद्ध धर्मातील "निर्वाण" या संकल्पनासारखी एक वेगळी संकल्पना जिथे आनंदी आयुष्याची अवस्था): नैतिक आयुष्य जगून मनुष्याची भरभराट होते. सद्गुणांचे पाळण्यात आणि निसर्गाच्या अनुषंगाने जगण्यात व्यतीत केलेल्या आयुष्यासह आत्मसंयमिकांनी यूडेमोनिआ(eudamonia)चा मार्ग ओळखला. हल्लीच्या काळात, असे आढळून आले आहे की बरेच लोक आनंदी, सदाचारी आणि समाधानी आयुष्य जगण्यासाठी स्तुतीवाद स्वीकारू लागले आहेत
अ‍ॅरिस्टोटेलियन नैतिकतेच्या बरोबरीने, स्टोइक परंपरा सद्गुण नैतिकतेसाठी एक प्रमुख संस्थापक दृष्टिकोन बनवते. आत्मसंयम हे विशेषतः मानवांसाठी "सद्गुण हेच खरे चांगले" हे शिकवण्यासाठी ओळखले जातात आणि आरोग्य, संपत्ती आणि आनंद यासारख्या बाह्य गोष्टी स्वतःमध्ये चांगल्या किंवा वाईट नसतात ( एडियाफोरा ) पण "वस्तु" म्हणून त्यांचे मोल असते. "कृती करण्यासाठी पुण्य" सेनेका आणि एपिकेटस सारख्या अनेक आत्मसंयमिकांनी यावर भर दिला आहे की "सद्गुण आनंदासाठी पुरेसे आहे", एक ऋषी दुर्दैवीपणासाठी भावनिकदृष्ट्या लवचिक असेल. आत्मसंयमिकांनी असे देखील मानले की काही विध्वंसक भावना निर्णयाच्या चुकांमुळे उद्भवतात आणि त्यांचा असा विश्वास होता की लोकांनी " निसर्गाच्या अनुषंगाने" इच्छाशक्ती (ज्याला इंग्रजीत प्रोहायरेसिस म्हणतात) टिकवून ठेवण्याचे ध्येय ठेवले पाहिजे. या कारणास्तव, आत्मसंयमिकांच्या मते एखाद्या व्यक्तीच्या तत्त्वज्ञानाचा सर्वोत्तम संकेत म्हणजे एखादी व्यक्ती काय बोलते हे नाही तर एखादी व्यक्ती कशी वागते, असे आहे चांगले आयुष्य जगण्यासाठी, एखाद्याला नैसर्गिक व्यवस्थेचे नियम कळणे आवशक होते कारण ते मानतात की सर्वकाही निसर्गात आहे.
इतिहास
स्टोईसिझम हे नाव स्टोआ पोकिले ( प्राचीन ग्रीक : ἡ ποικίλη στοά), किंवा "पेंटेड पोर्च", अथेन्समधील अगोरा च्या उत्तरेकडील पौराणिक आणि ऐतिहासिक युद्धाच्या दृश्यांनी सजवलेले कोलोनेड यावरून आले आहे जेथे सिटियमचा झेनो आणि त्याचे अनुयायी एकत्र आले होते. त्यांच्या कल्पनांवर चर्चा करा, इ.स.पूर्व चौथ्या शतकाच्या शेवटी. एपिक्युरियन्सच्या विपरीत, झेनोने सार्वजनिक जागेत आपले तत्त्वज्ञान शिकवणे निवडले. आत्मसंयम(Stoicism) मूळतः झीनोइझम(Zenonism) म्हणून ओळखले जात होते. मात्र, हे नाव लवकरच वगळण्यात आले, कारण आत्मसंयमी त्यांच्या संस्थापकांना पूर्णपणे ज्ञानी मानत नव्हते आणि तत्वज्ञानाचा व्यक्तिमत्वाचा पंथ बनण्याचा धोका टाळत होते. झीनोच्या कल्पना निंदकांच्या ( क्रेट्स ऑफ थेब्सने त्याच्याकडे आणल्या) पासून विकसित झाल्या, ज्यांचे संस्थापक जनक, अँटिस्थेनिस, सॉक्रेटिसचे शिष्य होते. झेनोचा सर्वात प्रभावशाली उत्तराधिकारी क्रिसिपस होता, ज्याने क्लीनथेसचे शाळेचे नेते म्हणून पालन केले आणि ज्याला आता आत्मसंयम म्हणतात ते सज्ज करण्यासाठी उत्तरदायी होते. हेलेनिस्टिक जगात आणि रोमन साम्राज्यातील सुशिक्षित उच्चभ्रू लोकांमध्ये आत्मसंयम हे सर्वात लोकप्रिय तत्त्वज्ञान बनले गिल्बर्ट मरेच्या शब्दात, " अलेक्झांडरच्या जवळजवळ सर्व उत्तराधिकारी [...] यांनी दावा केला. स्वतः आत्मसंयमिक". नंतरच्या काळात रोमन आत्मसंयमिकांनी विश्वातील एकसंध आयुष्याला चालना देण्यावर लक्ष केंद्रित केले ज्यावर कोणाचे थेट नियंत्रण नाही.
विद्वान आत्मसंयमाच्या इतिहासाची सहसा तीन टप्प्यांत विभागणी करतात: प्रारंभिक स्टोआ, झेनोच्या स्थापनेपासून ते अँटिपेटर, मध्य स्टोआ, पॅनेटियस आणि पोसिडोनियससह, आणि उशीरा स्टोआ, मुसोनियस रुफस, सेनेका, एपिक्टेटस, आणि मार्कस ऑरेलिअस. आत्मसंयमाच्या पहिल्या दोन टप्प्यांपासून कोणतीही पूर्ण कामे टिकली नाहीत. उशीराउशीर स्टोआ पासून केवळ रोमन ग्रंथ टिकले.
तात्विक प्रणाली
"तत्त्वज्ञान हे मनुष्यासाठी बाह्य काहीही सुरक्षित करण्याचे वचन देत नाही, नाहीतर ते त्याच्या योग्य विषयाच्या पलीकडे असलेली एखादी गोष्ट स्वीकारत असते. कारण जसे सुताराचे साहित्य लाकूड आहे आणि पुतळ्याचे कांस्य आहे, त्याचप्रमाणे आयुष्याच्या कलेचा विषय हा प्रत्येक व्यक्तीचे स्वतःचे आयुष्य आहे."
- एपिक्टेटस
आत्मसंयमाने तर्कशास्त्र, अद्वैतवादी भौतिकशास्त्र आणि नैसर्गिक नैतिकता यांच्या आदर्शांवरून सज्ज केलेले जगाचे एकत्रित खाते प्रदान केले. यापैकी, त्यांनी नैतिकतेवर मानवी ज्ञानाचा मुख्य केंद्रबिंदू म्हणून भर दिला, जरी त्यांचे तार्किक सिद्धांत नंतरच्या तत्त्वज्ञांसाठी अधिक स्वारस्यपूर्ण होते.
विध्वंसक भावनांवर मात करण्याचे साधन म्हणून स्तोयसिझम आत्म-नियंत्रण आणि धैर्य विकसित करण्यास शिकवते; तत्त्वज्ञान असे मानते की स्पष्ट आणि निःपक्षपाती विचारवंत बनणे एखाद्याला सार्वत्रिक कारण ( लोगो ) समजून घेण्यास अनुमत्ती देते. आत्मसंयमाच्या प्राथमिक पैलूमध्ये व्यक्तीचे नैतिक आणि नैतिक कल्याण सुधारणे सामावित्त आहे: " सद्गुण हे निसर्गाशी संमत असलेल्या इच्छेमध्ये असते". हे तत्त्व परस्पर संबंधांच्या क्षेत्रालाही लाविण्य होते; "राग, हेवाभाव आणि मत्सरापासून मोकळे राहणे", आणि दास्यांना देखील "इतर पुरुषांच्या बरोबरीने स्वीकारणे, कारण सर्व पुरुष सारखेच निसर्गाचे उत्पादन आहेत".
स्टोइक नैतिकता एक निर्धारवादी दृष्टीकोन स्वीकारते; स्टोइक सद्गुण नसलेल्या लोकांच्या संदर्भात, क्लीन्थेसने एकदा असे मत मांडले की दुष्ट माणूस "गाडीला बांधलेल्या कुत्र्यासारखा असतो आणि जिथे जातो तिथे जाण्यास भाग पाडतो". याउलट, सद्गुणाचा आत्मसंयम, जगाला अनुकूल करण्यासाठी त्याच्या इच्छेमध्ये सुधारणा करेल आणि एपिक्टेटसच्या शब्दात, "रोगी आणि तरीही आनंदी, संकटात मरणारा, वनवासात, अपमानित आणि आनंदी", अशा प्रकारे "संपूर्णपणे स्वायत्त" वैयक्तिक इच्छा आणि त्याच वेळी "एक कठोर निर्धारवादी एकल संपूर्ण" असे विश्व सज्ज करते. या दृष्टिकोनाचे नंतर वर्णन " शास्त्रीय सर्वधर्मसमभाव " म्हणून केले गेले (आणि डच तत्त्वज्ञ बारुच स्पिनोझा यांनी स्वीकारले होते).
तर्कशास्त्र
बॉबझियन यांनी असे देखील उल्लेख केले आहे की, "क्रिसिपसने तर्कशास्त्रावर 300 हून अधिक पुस्तके लिहिली आहेत, अक्षरशः कोणत्याही विषयावर तर्कशास्त्र आज स्वतः ला संबंधित आहे, ज्यात भाषण कायदा सिद्धांत, वाक्य विश्लेषण, एकवचनी आणि अनेकवचनी अभिव्यक्ती, भविष्यवाणीचे प्रकार, अनुक्रमणिका, अस्तित्वात्मक प्रस्ताव, भावनात्मक जोडणी, नकारात्मक, वियोग, सशर्त, तार्किक परिणाम, वैध युक्तिवाद फॉर्म, वजावटीचा सिद्धांत, प्रस्तावित तर्कशास्त्र, मोडल लॉजिक, तणावपूर्ण तर्कशास्त्र, ज्ञानशास्त्रीय तर्क, अनुमानांचे तर्क, अनिवार्यतेचे तर्क, संदिग्धता आणि तार्किक विरोधाभास.
श्रेण्या
आत्मसंयमी मानतात की सर्व प्राणी ( ὄντα )—जरी सर्व गोष्टी (τινά)— भौतिक नसतात. अस्तित्वात असलेल्या जीवांव्यतिरिक्त त्यांनी चार निराकार (असोमाता) स्वीकारले: वेळ, स्थान, शून्य आणि सांगण्यायोग्य. सार्वभौमिकांना असा दर्जा नाकारला जात असताना त्यांना केवळ 'निर्वाह करणारे' मानले गेले. अशा प्रकारे, त्यांनी अॅनाक्सागोरसची कल्पना (अॅरिस्टॉटलप्रमाणे) स्वीकारली की जर एखादी वस्तू गरम असेल, तर त्याचे कारण म्हणजे सार्वत्रिक उष्णता शरीराचा काही भाग त्या वस्तूमध्ये प्रवेश केला आहे. पण, अॅरिस्टॉटलच्या विपरीत, त्यांनी सर्व अपघात कव्हर करण्याची कल्पना वाढवली. अशाप्रकारे, जर एखादी वस्तू लाल असेल, तर त्याचे कारण असे असेल की सार्वत्रिक लाल शरीराचा काही भाग ऑब्जेक्टमध्ये प्रवेश केला होता.
स्‍टोइक्‍सने आपल्‍या स्‍वत:च्‍या कृती, विचार आणि प्रतिक्रियेच्‍या श्रेण्‍यांवर आपल्‍याकडे काय नियंत्रण आहे हे सांगितले. Enchiridion च्या आरंभी परिच्छेदात वर्गवारी असे उल्लेखित केले आहे: "आपल्या नियंत्रणातील गोष्टी म्हणजे मत, पाठपुरावा, इच्छा, तिरस्कार आणि, एका शब्दात, आपल्या स्वतःच्या कृती जे काही आहेत. आपल्या नियंत्रणात नसलेल्या गोष्टी म्हणजे शरीर, मालमत्ता, प्रतिष्ठा, आज्ञा आणि एका शब्दात, जे काही आपल्या स्वतःच्या कृती नाहीत." हे आपल्या स्वतःच्या नियंत्रणात असलेली जागा सुचवतात. वापरात असलेल्या स्टोइक श्रेण्यांचे एक साधे उदाहरण जॅक ब्रनशविग यांनी दिले आहे: "मी पदार्थाचा एक विशिष्ट गठ्ठा आहे, आणि त्याद्वारे एक पदार्थ, एक अस्तित्वात असलेली गोष्ट आहे (आणि आतापर्यंत ते सर्व आहे); मी एक माणूस आहे, आणि हा वैयक्तिक माणूस जो मी आहे, आणि त्याद्वारे एका सामान्य गुणवत्तेने आणि विलक्षण गुणांनी पात्र आहे; मी बसलेला किंवा उभा आहे, एका विशिष्ट पद्धतीने विल्हेवाट लावली आहे; मी माझ्या मुलांचा पिता आहे, माझ्या सहकारी नागरिकांचा सहकारी नागरिक आहे, ज्याचा निपटारा एका विशिष्ट प्रकारे दुसर्‍या कशाशी तरी केला जातो."
ज्ञानशास्त्र
आत्मसंयमिकांनी असे प्रतिपादन केले की ज्ञान तर्काच्या वापराने प्राप्त केले जाऊ शकते. सत्य हे खोटेपणापासून वेगळे केले जाऊ शकते—जरी, व्यवहारात, केवळ अनुमान बांधता येतो. आत्मसंयमिकांच्या मते, इंद्रियांना सतत संवेदना प्राप्त होतात: स्पंदन जे इंद्रियांद्वारे वस्तूंमधून मनाकडे जातात, जिथे ते कल्पनेत एक छाप सोडतात ( फंतासियाई ) (मनातून उद्भवलेल्या ठसाला फॅन्टस्मा म्हणतात).
मनाचा न्याय करण्याची क्षमता आहे (συγκατάθεσις, synkatathesis )—मंजूर करणे किंवा नाकारणे—एक छाप, वास्तविकतेचे खरे प्रतिनिधित्व खोट्यापासून वेगळे करण्यास सक्षम करते. काही छापांना ताबडतोब संमती दिली जाऊ शकते, पण इतर केवळ संकोच मान्यतेच्या भिन्न प्रमाणात प्राप्त करू शकतात, ज्याला विश्वास किंवा मत ( doxa ) असे लेबल केले जाऊ शकते. केवळ कारणामुळेच आपल्याला स्पष्ट आकलन आणि खात्री प्राप्त होते ( katalepsis ). आत्मसंयमिक ऋषींनी साध्य केलेले निश्चित आणि खरे ज्ञान ( Episteme ) हे केवळ आपल्या समवयस्कांच्या निपुणतेने आणि मानवजातीच्या सामूहिक निर्णयाद्वारे खात्री सत्यापित करूनच प्राप्त केले जाऊ शकते.
भौतिकशास्त्र
आत्मसंयमिकांच्या मते, ब्रह्मांड एक देहात्मिक तर्क पदार्थ आहे ( लोगो ), जे दोन वर्गांमध्ये विभागले गेले होते: सक्रिय आणि निष्क्रिय. निष्क्रीय पदार्थ म्हणजे पदार्थ, जो "आळशी असतो, कोणत्याही वापरासाठी तयार असलेला पदार्थ, पण कोणीही त्यास वेग देत नसल्यास निरुद्योगी राहण्याची खात्री आहे". सक्रिय पदार्थ एक बुद्धिमान ईथर किंवा आदिम अग्नि आहे, जो निष्क्रिय पदार्थांवर कार्य करतो: "ब्रह्मांड स्वतःच देव आहे आणि त्याच्या आत्म्याचा सार्वत्रिक प्रवाह आहे; हेच जगाचे मार्गदर्शक तत्त्व आहे, जे मनात आणि तर्काने कार्य करते, गोष्टींचे समान स्वरूप आणि सर्व अस्तित्वाला सामावून घेणारी संपूर्णता; मग पूर्वनिर्धारित शक्ती आणि भविष्याची आवश्यकता; मग आग आणि एथरचे तत्त्व; मग ते घटक ज्यांची नैसर्गिक स्थिती प्रवाह आणि संक्रमणाची आहे, जसे की पाणी, पृथ्वी आणि वारा; नंतर सूर्य, चंद्र, तारे; आणि वैश्विक अस्तित्व ज्यामध्ये सर्व गोष्टी सामावित्त आहेत."
सर्व काही नियतीच्या नियमांच्या अधीन आहे, कारण विश्व त्याच्या स्वतःच्या स्वभावानुसार काम करते आणि निष्क्रिय पदार्थाचे स्वरूप ते नियंत्रित करते. मानव आणि प्राण्यांचे आत्मे या आदिम अग्नीतून उत्सर्जित आहेत आणि त्याचप्रमाणे ते भाग्याच्या अधीन आहेत: "विश्वाला सतत एक जीव मानणे, एकच पदार्थ आणि एक आत्मा आहे; आणि सर्व गोष्टींचा संदर्भ एका जाणिवेशी कसा आहे, या एका सजीवाची धारणा; आणि सर्व गोष्टी एका हालचालीने कसे कार्य करतात; आणि सर्व गोष्टी अस्तित्वात असलेल्या सर्व गोष्टींचे सहकार्य कारणे आहेत; धाग्याचे सतत फिरणे आणि जाळ्यांची ची रचना देखील पहा."
वैयक्तिक आत्मे निसर्गाने नाशवंत असतात, आणि "विश्वाच्या मुख्य कारणाने (" लोगोस स्पर्मेटिकोस ") प्राप्त होऊन अग्निमय स्वरूप गृहीत धरून "संक्रमित आणि प्रसारित" होऊ शकतात. कारण योग्य कारण हा मानवतेचा आणि विश्वाचा पाया आहे.
स्टोइक ब्रह्मज्ञान हा एक प्राणघातक आणि निसर्गवादी सर्वधर्म आहे : देव कधीही पूर्णपणे अतींद्रिय नसतो पण नेहमीच अचल असतो आणि निसर्गाशी ओळखला जातो. अब्राहमिक धर्म देवाला एक जग निर्माण करणारी संस्था म्हणून वैयक्तिकृत करतात, पण आत्मसंयम देवाला विश्वाच्या संपूर्णतेशी बरोबरी देतो; स्टोइक कॉस्मॉलॉजीनुसार, जी अस्तित्वाच्या हिंदू संकल्पनेशी अगदी समान आहे, वेळेची कोणतीही पूर्ण आरंभ नाही, कारण ती अनंत आणि चक्रीय मानली जाते. त्याचप्रमाणे, अवकाश आणि विश्वाचा प्रारंभ किंवा अंत नाही, उलट ते चक्रीय आहेत. सध्याचे विश्व हे सध्याच्या चक्रातील एक टप्पा आहे, ज्याच्या अगोदर असंख्य विश्वे आहेत, ज्याचा नाश होऊ शकतो (" एकपायरोसिस ", कॉन्फ्लेग्रेशन ) आणि पुन्हा निर्माण होईल, आणि त्यानंतर आणखी अनंत संख्येने विश्वे येतील. स्टोइकिझम सर्व अस्तित्वाला चक्रीय मानतो, विश्वाला शाश्वत स्व-निर्मिती आणि स्वतःचा नाश करणारा ( अनंत रिटर्न देखील पहा).
आत्मसंयम विश्वाची आरंभ किंवा शेवट दाखवत नाही. आत्मसंयमिकांच्या मते, लोगो हे सक्रिय कारण किंवा अॅनिमा मुंडी हे संपूर्ण विश्व व्यापून टाकणारे आणि अॅनिमेट करणारे होते. हे देहात्मिक म्हणून कल्पित होते आणि सहसा देव किंवा निसर्गाशी ओळखले जाते. आत्मसंयमिकांनी मुख्य कारण (" लोगोस स्पर्मेटिकोस "), किंवा विश्वातील पिढीचा नियम देखील संदर्भित केला, जो निर्जीव पदार्थामध्ये कार्यरत सक्रिय कारणाचा सिद्धांत होता. मानवांमध्ये देखील, प्रत्येकाकडे दैवी लोगोचा एक भाग असतो, जो आदिम अग्नी आणि कारण आहे जो विश्वावर नियंत्रण ठेवतो आणि टिकवून ठेवतो.
आचार
स्टोइक नीतिशास्त्राचा पाया असा आहे की आत्म्याच्या अवस्थेतच चांगले असते; शहाणपण आणि आत्म-नियंत्रण मध्ये. म्हणून वासनेपासून मोकळे होण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. स्टॉईक्ससाठी, तर्क म्हणजे तर्कशास्त्र वापरणे आणि निसर्गाच्या प्रक्रिया समजून घेणे - लोगो किंवा वैश्विक कारण, सर्व गोष्टींमध्ये अंतर्निहित. ग्रीक शब्द पॅथोस हा एक व्यापक शब्द होता जो एखाद्याला भोगावे लागलेल्या प्रवृत्तीला सूचित करतो. आत्मसंयमिकांनी हा शब्द राग, भीती आणि अति आनंद यासारख्या सामान्य भावनांवर चर्चा करण्यासाठी वापरला. उत्कटता ही मनातील एक त्रासदायक आणि दिशाभूल करणारी शक्ती आहे जी योग्य रीतीने तर्क करण्यात अयशस्वी झाल्यामुळे उद्भवते.
स्टोइक क्रिसिपससाठी, आवड हे मूल्यमापनात्मक निर्णय आहेत. अशी भावना अनुभवणाऱ्या व्यक्तीने एका उदासीन गोष्टीचे चुकीचे मूल्य केले आहे. निर्णयाचा दोष, चांगल्या किंवा वाईटाची काही खोटी कल्पना, प्रत्येक उत्कटतेच्या मुळाशी असते. वर्तमान चांगल्याबद्दल चुकीचा निर्णय आनंदाला जन्म देतो, तर वासना भविष्याबद्दल चुकीचा अनुमान आहे. वाईटाच्या अवास्तव कल्पनेमुळे वर्तमानाबद्दल त्रास होतो किंवा भविष्याबद्दल भीती वाटते. आदर्श स्टोइक त्याऐवजी गोष्टींना त्यांच्या वास्तविक मूल्यानुसार मोजेल, आणि आवडी नैसर्गिक नाहीत हे पाहतील. आकांक्षांपासून मोकळे होणे म्हणजे स्वतःमध्ये असलेला आनंद. घाबरण्यासारखे काहीही नाही - कारण अकारण हे एकमेव वाईट आहे; रागाचे कारण नाही - कारण इतर लोक तुम्हाला हानी करू शकत नाहीत.
आवड
आत्मसंयमिकांनी आकांक्षा चार शीर्षकाखाली मांडल्या: त्रास, आनंद, भीती आणि वासना. या उत्कटतेच्या स्टोइक व्याख्यांची एक प्रतिवृत्त स्यूडो -अँड्रोनिकस (ट्रान्स. लाँग आणि सेडली, पृ. 411, सुधारित):
यातील दोन आकांक्षा (दुःख आणि आनंद) सध्याच्या भावनांना सूचित करतात आणि यापैकी दोन (भय आणि वासना) भविष्याकडे निर्देशित केलेल्या भावनांचा संदर्भ घेतात. अशाप्रकारे चांगल्या आणि वाईटाच्या संभाव्यतेवर निर्देशित केलेल्या केवळ दोन राज्ये आहेत, पण ते वर्तमान किंवा भविष्यातील आहेत की नाही याबद्दल उपविभाजित आहेत: एकाच वर्गातील असंख्य उपविभागांना स्वतंत्र उत्कटतेच्या शीर्षाखाली आणले गेले:
ज्ञानी व्यक्ती ( सोफोस ) अशी व्यक्ती आहे जी वासनांपासून मोकळा आहे ( अपेथिया ). त्याऐवजी ऋषींना चांगल्या भावनांचा अनुभव येतो ( eupatheia ) ज्या स्पष्ट डोक्याच्या असतात. या भावनिक आवेगांचा अतिरेक होत नाही, पण त्या भावना कमी होत नाहीत. त्याऐवजी त्या योग्य तर्कशुद्ध भावना आहेत. आत्मसंयमिकांनी आनंद ( चारा ), इच्छा ( बोलेसिस ) आणि सावधगिरी ( युलाबेया ) या शीर्षकाखाली चांगल्या भावना सूचीबद्ध केल्या आहेत. अशा प्रकारे जर एखादी वस्तु अस्सल चांगली असेल तर ज्ञानी व्यक्तीला आत्म्यामध्ये उत्थानाचा अनुभव येतो — आनंद ( चार ). आत्मसंयमिकांनी चांगल्या भावनांचे विभाजन केले:
आत्महत्या
आत्मसंयमिकांनी हे मान्य केले की ज्ञानी व्यक्तीला अशा परिस्थितीत आत्महत्या करणे अनुमत्ती आहे जे त्यांना सद्गुणपूर्ण आयुष्य जगण्यापासून थांबवू शकते, जसे की ते गंभीर वेदना किंवा रोगाला बळी पडले, पण नाहीतरी आत्महत्या सामान्यतः एक म्हणून पाहिली जाईल. एखाद्याचे सामाजिक कर्तव्य नाकारणे. उदाहरणार्थ, प्लुटार्कने असे प्रतिवृत्त दिले आहे की अत्त्याचारायच्या आयुष्याचा स्वीकार केल्याने केटोच्या स्व-सुसंगततेशी तडजोड झाली असेल ( कॉन्स्टँटिया ) स्टोइक म्हणून आणि सन्माननीय नैतिक निवडी करण्याच्या त्याच्या स्वातंत्र्याला बाधित केले जाईल.
प्रेम आणि लैंगिकता
लैंगिकता, रोमँटिक प्रेम आणि लैंगिक संबंधांबद्दलच्या त्यांच्या मतांमध्ये आरंभाच्या आत्मसंयमिक उशीरा आत्मसंयमिकांपेक्षा लक्षणीयपणे भिन्न होते. झेनोने सर्वप्रथम कायद्याने नव्हे तर प्रेमाने शासित असलेल्या प्रजासत्ताकाची सिष्टाई केली, जिथे लग्न रद्द केला जाईल, बायका समान ठेवल्या जातील आणि प्रियजनांमध्ये सद्गुण विकसित करण्यासाठी, शिक्षणाच्या उद्देशाने मुले आणि मुली दोघांमध्ये कामुकतेचा सराव केला जाईल. तथापि, त्याने लग्नाला तितकीच नैसर्गिक घटना मानून त्याचा निषेध केला नाही. त्याने समलैंगिक संबंधांना सकारात्मकतेने मानले आणि असे ठेवले की ज्ञानी पुरुषांना "नावडीपेक्षा कमी किंवा जास्त आवडते नसावे किंवा पुरुषापेक्षा स्त्रीचे ज्ञान नसावे."
झेनोने इच्छेपेक्षा प्रेमाला प्राधान्य दिले आणि स्पष्ट केले की लैंगिकतेचे अंतिम ध्येय सद्गुण आणि मैत्री असणे आवश्यक आहे. नंतरच्या स्टॉईक्समध्ये, एपेक्टेटसने या क्षेत्रात समलैंगिक आणि विषमलैंगिक लैंगिक संबंध समान मानले, आणि केवळ अशा प्रकारच्या इच्छेचा निषेध केला ज्यामुळे एखाद्याला निर्णयाच्या विरोधात वागावे लागले. तथापि, समकालीन पोझिशन्स सामान्यत: उत्कटतेने लैंगिकतेशी समतुल्य बनवण्याच्या दिशेने प्रगत झाले, आणि जरी ते अद्याप स्वतःहून लैंगिक संबंधांसाठी प्रतिकूल नव्हते, तरीही त्यांचा असा विश्वास होता की आत्म-नियंत्रण राखण्यासाठी ते मर्यादित असले पाहिजेत. मुसोनियसने लैंगिक संबंधाचा एकमेव नैसर्गिक प्रकार स्वीकारला जो स्त्री आणि पुरुष यांच्यातील विवाहाच्या सहचर स्वरूपाचे रक्षण करण्यासाठी, प्रजननासाठी होता, आणि केवळ आनंदासाठी किंवा स्नेहासाठी केलेल्या संबंधांना अनैसर्गिक मानले जाते.
निओप्लेटोनिझम
प्लॉटिनसने अ‍ॅरिस्टॉटलच्या आणि आत्मसंयमिक या दोन्ही वर्गांवर टीका केली. त्याचा विद्यार्थी पोर्फरी याने मात्र अॅरिस्टॉटलच्या योजनेचा बचाव केला. त्यांनी युक्तिवाद करून याचे औचित्य सिद्ध केले की त्यांचा अर्थ आधिभौतिक वास्तविकता म्हणून न करता अभिव्यक्ती म्हणून काटेकोरपणे केला जावा. द कॅटेगरीजमधील अॅरिस्टॉटलच्या स्वतःच्या शब्दांद्वारे, कमीतकमी अंशतः, दृष्टिकोन न्याय्य ठरू शकतो. बोथियसने पोर्फरीच्या व्याख्येच्या स्वीकृतीमुळे त्यांचे विद्वान तत्वज्ञान स्वीकारले गेले.
ख्रिश्चन धर्म
चर्चच्या फादरांनी स्टोइकिझमला "मूर्तिपूजक तत्वज्ञान" मानले; असे असले तरी, आरंभाच्या ख्रिश्चन लेखकांनी स्टोइकिझमच्या काही केंद्रीय तात्विक संकल्पना वापरल्या. उदाहरणांमध्ये "लोगो", " सद्गुण ", "आत्मा" आणि " विवेक " या शब्दांचा समावेश आहे. पण समांतर शब्दशः सामायिकरण आणि कर्ज घेण्याच्या पलीकडे जातात. स्टोइकिझम आणि ख्रिश्चन धर्म दोन्ही बाह्य जगाच्या तोंडावर आंतरिक स्वातंत्र्य, निसर्ग किंवा देव यांच्याशी मानवी नातेसंबंधावर विश्वास, मानवजातीच्या जन्मजात भ्रष्टतेची भावना—किंवा "सतत वाईट"—मानवजातीची भावना, आणि निरर्थकता आणि तात्पुरती सांसारिक मालमत्ता आणि संलग्नकांचे स्वरूप. वासना आणि मत्सर यांसारख्या आकांक्षा आणि कनिष्ठ भावनांच्या संदर्भात दोघेही एसेसिसला प्रोत्साहन देतात, जेणेकरून एखाद्याच्या मानवतेच्या उच्च शक्यता जागृत आणि विकसित केल्या जाऊ शकतात. अ‍ॅम्ब्रोस ऑफ मिलान, मार्कस मिनुशियस फेलिक्स आणि टर्टुलियन यांच्या कृतींमध्येही स्टोइक प्रभाव दिसून येतो.
आधुनिक
"भावना दडपून ठेवणारी किंवा धीराने सहन करणारी व्यक्ती" म्हणून आधुनिक वापर स्टॅनफोर्ड एनसायक्लोपीडिया ' फिलॉसॉफीच्या स्टोईसिझम नोट्सवर नोंद आहे, "इंग्रजी विशेषण 'stoical' चा अर्थ त्याच्या तात्विक उत्पत्तीच्या बाबतीत पूर्णपणे दिशाभूल करणारा नाही".
20 व्या शतकातील स्टोइकिझमचे पुनरुज्जीवन 1971 मध्ये ए.ए. लाँग यांनी केलेल्या प्रॉब्लेम्स इन स्टोइकिझम च्या प्रकाशनात आणि 20 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात सद्गुण नैतिकतेमध्ये वाढलेल्या रूचीचा भाग म्हणून शोधले जाऊ शकते. 20 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि 21 व्या शतकाच्या आरंभाच्या काळात प्राचीन स्टोइकिझमवरील अभ्यासपूर्ण कार्यांच्या प्रकाशनांमध्ये समकालीन स्टोइकिझमचा समावेश आहे. त्यापलीकडे, सध्याची स्टोईसिस्ट चळवळ डॉ. अल्बर्ट एलिस यांच्या कार्यात सापडते, ज्यांनी तर्कशुद्ध भावनात्मक वर्तन थेरपी विकसित केली, तसेच अॅरॉन टी. बेक, ज्यांना अनेक लोक संज्ञानात्मक आवृत्त्यांचे जनक मानतात. वर्तणूक थेरपी (CBT).
मानसशास्त्र आणि मानसोपचार
स्टोइक तत्त्वज्ञान ही आधुनिक संज्ञानात्मक मानसोपचारासाठी मूळ तात्विक प्रेरणा होती, विशेषतः डॉ. अल्बर्ट एलिसच्या रॅशनल-इमोटिव्ह बिहेवियर थेरपी (REBT) द्वारे मध्यस्थी, CBT चे प्रमुख अग्रदूत. Aaron T. Beck et al द्वारे डिप्रेशनसाठी मूळ संज्ञानात्मक थेरपी उपचार पुस्तिका. म्हणते, "कॉग्निटिव्ह थेरपीची तात्विक उत्पत्ती स्टोइक तत्त्वज्ञांकडे शोधली जाऊ शकते". एलिस आणि त्याच्या अनुयायांनी पारंपारिक आरईबीटीच्या आरंभी सत्रामध्ये बहुतेक क्लायंटला एपिकेटसच्या एन्किरिडियनचे एक सुप्रसिद्ध अवतरण शिकवले होते: "आम्हाला अस्वस्थ करणाऱ्या घटना नाहीत, तर घटनांबद्दलचे आमचे निर्णय."
हे नंतर CBT च्या इतर अनेक दृष्टिकोनांच्या समाजीकरणाच्या टप्प्यात एक सामान्य घटक बनले. आधुनिक मनोचिकित्सा, विशेषतः REBT आणि CBT वर आत्मसंयमाच्या प्रभावाचा प्रश्न डोनाल्ड रॉबर्टसन यांच्या The Philosophy of Cognitive-Behavioral Therapy मध्ये तपशीलवार वर्णन केला आहे. 20 व्या शतकाच्या आरंभी बऱ्याच मानसोपचारतज्ज्ञांवर स्टोइकिझमचा प्रभाव होता, विशेष म्हणजे स्विस न्यूरोलॉजिस्ट आणि सायकोथेरपिस्ट पॉल डुबोईस यांनी स्थापन केलेली "तर्कसंगत अनुनय" शाळा, ज्यांनी आपल्या क्लिनिकल कामात स्टोईसिझमवर जोरदारपणे लक्ष वेधले आणि आपल्या क्लायंटला सेनेका द यंगरच्या गृहपाठाच्या परिच्छेदांचा अभ्यास करण्यास प्रोत्साहित केले. असाइनमेंट
आधुनिक स्टॉइसिझम आणि थर्ड वेव्ह सीबीटीच्या समानता देखील सुचविल्या गेल्या आहेत आणि नैराश्यावर उपचार करण्याच्या त्याच्या सामर्थ्याचे वैयक्तिक प्रतिवृत्त प्रकाशित केले गेले आहेत. मानवी उत्पत्ती, पर्यावरणीय शिक्षण, शाकाहार आणि शाश्वत विकासाची आधुनिक आव्हाने, भौतिक उपभोग आणि उपभोगवाद यांवर प्राचीन स्टोइकिझमचे सिद्धांत लागू करण्यातही रस आहे.
संदर्भ
<references group="" responsive="0">
प्राथमिक स्रोत
इनवुड, ब्रॅड आणि गेर्सन लॉयड पी. (सं.) द स्टॉईक्स रीडर: सिलेक्टेड रायटिंग्स अँड टेस्टिमोनिया इंडियानापोलिस: हॅकेट 2008.
सेनेका
लुसियस अॅनायस सेनेका द यंगर (भाषांतर. रॉबिन कॅम्पबेल), स्टोइकचे पत्र: एपिस्टुले मोरालेस अॅड लुसिलियम (1969, पुनर्मुद्रण 2004) ISBN 0140442103
एपेक्टेटस
लाँग, जॉर्ज एन्किरिडियन बाय एपेक्टेटस, प्रोमिथियस बुक्स, पुनर्मुद्रण संस्करण, जानेवारी १९५५.
गिल सी. एपिकेटस, द डिस्कोर्सेस, एव्हरीमन 1995.
हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस एपेक्टेटस डिस्कोर्सेस बुक्स 1 आणि 2, लोएब क्लासिकल लायब्ररी Nr. १३१ जून १९२५.
हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस एपेक्टेटस डिस्कोर्सेस बुक्स 3 आणि 4, लोएब क्लासिकल लायब्ररी Nr. 218, जून 1928.
मार्कस ऑरेलियस
मार्कस ऑरेलियस, मेडिटेशन्स, मॅक्सवेल स्टॅनिफॉर्थ यांनी भाषांतरित केले; ISBN 0140441409, किंवा Gregory Hays द्वारे भाषांतरित; ISBN 0679642609. विविध भाषांतरकारांनी भाषांतरित केलेल्या विकिस्रोतवर देखील उपलभ्य
तुकड्यांचा संग्रह
स्टोइकोरम व्हेटरम फ्रॅगमेंटा हा हॅन्स वॉन अर्निमचा तुकड्यांचा संग्रह आहे आणि पूर्वीच्या स्टोइक्सच्या साक्ष्यांचा, 1903-1905 मध्ये बिब्लिओथेका ट्युबनेरियानाचा भाग म्हणून प्रकाशित झाला. त्यात Citium, Chrysippus आणि त्यांचे निकटवर्तीय अनुयायांचे झेनोचे तुकडे आणि प्रशस्तिपत्र समाविष्ट आहेत. आरंभी कामात तीन खंड होते, ज्यामध्ये 1924 मध्ये मॅक्सिमिलियन अॅडलरने चौथा भाग जोडला, ज्यामध्ये सामान्य निर्देशांक होते. ट्युबनरने 1964 मध्ये संपूर्ण कामाचे पुनर्मुद्रण केले.
खंड 1 - झेनो आणि त्याच्या अनुयायांचे तुकडे
खंड 2 - क्रिसिपसचे तार्किक आणि भौतिक तुकडे
खंड 3 - क्रिसिपसचे नैतिक तुकडे आणि त्याच्या शिष्यांचे काही तुकडे