cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
२००६ फिफा विश्वचषक - गट इ
Czech Republic vs Italy
FIFA World Cup स्टेडियम Hamburg, Hamburg - Attendance: ५०,०००
Ghana vs USA
Thursday, जून२२ इ.स. २००६ - १६:००
FIFA World Cup स्टेडियम Nuremberg, Nuremberg - Attendance: ४१,०००
बाह्य दुवे
इ गट वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:इ.स. २००६ मधील खेळ
गाडेवाडी (आंबेगाव)
गाडेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
गोवा फॉरवर्ड पार्टी
गोवा फॉरवर्ड पार्टी (जीएफपी) हा पश्चिम किनारपट्टीच्या गोवा राज्यातील एक विभागीय राजकीय पक्ष आहे, ज्याचे नेतृत्व विजयी सरदेसाई करतात. २०१७ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत जीएफपीने चार उमेदवार उभे केले होते आणि तीन जागा जिंकल्या. गोव्यातील मार्च २०१७ च्या निवडणुकीच्या निकालात भारतीय जनता पक्षाच्या सत्तेत परत येण्यामध्ये याने महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. "गोईम, गोयमकर, गोयमकरपोन" (गोवा, गोवंस आणि गोवन इथिओस) हे पक्षाचे उद्दीष्ट आहे. ही पार्टी २५ जानेवारी २०१६ रोजी सुरू केली गेली आणि त्याचे प्रतीकचिन्ह नारळ आहे.
संदर्भ
वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष वर्ग:गोवा
लक्षण संदाकन
बाह्य दुवे
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हातोळा (यवतमाळ)
हातोळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
तोरणा
तोरणा हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सह्याद्री पर्वतरांगांमधील डोंगरी किल्ला आहे.
तोरणा अथवा प्रचंडगड म्हणजे पुणे जिल्ह्यातला दुर्गकोटातील अतिदुर्गम व अतिविशाल म्हणून हा गड प्रसिद्ध आहे. पुणे जिल्ह्याच्या वेल्हा तालुक्यातून गेलेल्या सह्याद्रीच्या रांगेतून दोन पदर निघून पूर्वेला पसरत गेलेले आहेत, त्यापैकी एका पदरावर तोरणा व राजगड आहेत. दुसऱ्या पदराला भुलेश्वर रांग असे म्हणतात. पुण्याच्या नैर्ऋत्येस असलेल्या पर्वतराजीमध्ये १८.२७६ उत्तर अक्षांश व ७३.६१३ पूर्व रेखांशावर हा किल्ला आहे. या गडाच्या दक्षिणेला वेळवंडी नदी असून उत्तरेला कानद नदीचे खोरे आहे. या गडाच्या पश्चिमेला कानद खिंड, पूर्वेला बामण व खरीव खिंडी आहेत. पुण्यापासून रस्त्याने तोरण्यापर्यंतचे अंतर ६० कि.मी. आहे.
इतिहास
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्य स्थापना करीत असताना इ.स. १६४७ मध्ये सर्वप्रथम घेतलेला हा किल्ला आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला घेऊन स्वराज्याचे तोरण बांधले म्हणून या किल्ल्याचे नाव तोरणा किल्ला असे ठेवण्यात आले. महाराजांनी गडाची पाहणी करताना त्याच्या प्रचंड विस्तारामुळे याचे नाव बदलून 'प्रचंडगड' असे ठेवले. या किल्ल्यावर सापडलेल्या धनाचा उपयोग शिवाजी महाराजांनी राजगडाच्या बांधणीसाठी केला.
तोरणा किल्ला कधी आणि कोणी बांधला याचा पुरावा आज उपलब्ध नाही. येथील लेण्यांच्या आणि मंदिरांच्या अवशेषांवरून हा शैवपंथाचा आश्रम असावा. इ. स. १४७० ते १४८६ च्या दरम्यान बहामनी राजवटीसाठी मलिक अहमद याने हा किल्ला जिंकला. पुढे हा किल्ला निजामशाहीत गेला. नंतर तो शिवाजी महाराजांनी घेतला व याचे नाव प्रचंडगड ठेवले आणि गडावर काही इमारती बांधल्या. महाराजांनी आग्र्याहून आल्यावर अनेक गडांचा जीर्णोद्धार केला. त्यात ५ हजार होन इतका खर्च त्यांनी तोरण्यावर केला. संभाजी महाराजांची निर्घृण हत्या झाल्यावर हा किल्ला मोगलांकडे गेला. शंकराजी नारायण सचिवांनी तो परत मराठ्यांच्या ताब्यात आणला. पुढे इ. स. १७०४ मध्ये औरंगजेबाने याला वेढा घातला व लढाई करून आपल्या ताब्यात आणला व याचे नाव फुतुउल्गैब म्हणजे दैवी विजय ठेवले. पण परत चार वर्षांनी सरनोबत नागोजी कोकाटे यांनी गडावर लोक चढवून गड पुन्हा मराठ्यांच्या ताब्यात आणला व यानंतर तोरणा कायम स्वराज्यातच राहिला. पुरंदरच्या तहात जे किल्ले मोगलांना दिले त्यामध्ये तोरणा महाराजांकडेच राहिला होता. विशेष म्हणजे औरंगजेब बादशहाने लढाई करून जिंकलेला असा हा मराठ्यांचा एकमेव किल्ला होय. तोरणा गडावर मेंगाई देवीचे प्राचीन मंदिर आहे.
गडावर जाण्याचा मार्ग
पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे हे तालुक्याचे गाव तोरणाच्या पायथ्याशी आहे. पुणे-वेल्हे अंतर ६० कि.मी आहे. पुणे-नसरापूर-वेल्हे, पुणे-पानशेत-वेल्हे व पुणे-खानापूर-पाबे मार्गे वेल्हे अशा मार्गांनी तोरणा गडाच्या पायथ्यापर्यंत जाता येते. शिवाजी महाराजांच्या काळातील वेल्हे-वेग्रे आळीमार्गे पाऊलवाटेने दीड-दोन तासात बिनी दरवाजातून तोरण्यावर जाता येते. हा मार्ग इतर मार्गांपेक्षा सोपा आहे. अवघड ठिकाणी पुरातत्त्व खात्याने लोखंडी संरक्षक कठडे बसवले आहेत. त्यामुळे सहज चढउतार करता येते. दुसरा मार्ग वेल्ह्यापासून ५ कि.मी अंतरावर असलेल्या भट्टी या गावातून आहे. गावाच्या पश्चिमेकडून वाळणजाई दरवाजातून बुधला माचीवर थेट वाट जाते. या वहिवाटीच्या वाटांशिवाय चोरवाटेने येणारे अन्य मार्ग अडचणीचे आणि धोकादायक बनले आहेत. वेल्हे गावातून चढताना दिसणारा तोरणा आणि गुंजवण्याकडून दिसणारा राजगड यात बरेच साम्य आहे.
युधिष्ठिर शक
युधिष्ठिर शक ही सहसा न वापरले जाणारी दिनदर्शिका आहे.
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका
नेहरू स्टेडियम, इंदूर
नेहरू स्टेडियम, इंदूर हे भारताच्या मध्य प्रदेश राज्यातील इंदूर शहरात असलेले क्रिकेट मैदान आहे. याची प्रेक्षकक्षमता अंदाजे २५,००० आहे.
१९८३ ते २००१ पर्यंत येथे आठ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळण्यात आले. आता येथे आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले जात नाहीत.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भारतातील क्रिकेट मैदाने वर्ग:इंदूर वर्ग:जवाहरलाल नेहरू
सोनापाटी
सोनापाटी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
दाद
पु.लं.नी घेतलेलानिवडक साहीत्यकृतींचा आस्वाद. हे समीक्षणात्मक लेख नव्हेत. ’दाद’ व याआधीच्या ’चार शब्द’ या दोन संग्रहातून पु.लं.च्यारसिकतेची साक्ष पटेल. केवळखालील अनुक्रमाणिकेवरून त्यातील विविधता लक्षात येईल.
अनुक्रमाणिका:
१. प्रास्ताविकः …म्हणुनी ग्रंथांची आवडी(आ ठ)
२. जोहार मायबाप जोहार १
४. ’आईला पत्र’: एक अकल्पितग्रंथलाभ२४
५. कालचा पाऊस३१
६. मान्नी पुनव ४०
७. वारणानगरीतले बाल-किन्नर ४२
८. अनुदिनि अनुतापे ४७
९. डॉ. जावडेकरांचा दातबोध ५०
१०. प्रवासापूर्वी ५१
११. योजनगंधा ५६
१२. साथ ६२
१३. कार्यकर्ता ६७
१४. मास्तरीणबाईंना पत्र ६९
१५. वऱ्हाडी मानसं ७४
१६. शुभास्ते पंथानः सन्तु ७७
१७. रामची ’रामनगरी’
१८. मनोरुग्णांची उपेक्षैत दुनिया८६
२१. रंगविश्वातील रसयात्रा १००
२२. ऋचाला पत्र १०७
२३. विनोद: एक व्याख्यान १०९
२४. एक क्षेत्र: दोन व्यक्ती १११
२५. गीतसौभद्र ११५
२६. गुणिजनांचे स्मरण १२१
२८. अल्लाउद्दिन खॉंसाहेबांची कहाणी १३०
२९. लोकसंस्कृतीची क्षितिजे १३४
३०. अवसरेडाक्टर १३९
४०. मिरच्यांच्या खळ्यावर १४५
४१. घायल की गत घायल जाने १५०
४२. पुन्हा प्रपंच १५६
४३. वृक्षगान १६१
४४. ज्ञानेश्वर : पुनर्भेट १६९
४७. आमचा बाप अन् आम्ही १८९
वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
चिंकारा
वावर
वैशिठ्ये
अत्यंत शुष्क वातवरणाला या प्राण्याने जुळवून घेतले आहे. याची पाण्याची गरज अत्यंत कमी असते. विनापाणी अनेक दिवस चिंकारा जगू शकतो. त्याची शरीरात पाणी वाचवण्याची क्षमता अचाट असते. इतके की पाणी मिळाले नाही तर मुत्रविसर्जन हे केवळ खड्याच्या स्वरूपात करू शकतो.
भारतात चिंकाऱ्यांना वन्य प्राणी संरक्षण कायद्यान्वे संरक्षण मिळाले आहे. प्रसिद्ध अभिनेता सलमान खान याला चिंकाराच्या हत्येसाठी शिक्षा झाली होती. सध्या त्यांची संख्या काळजी करण्या इतपत नसली तरी त्यांची संख्या कमी होत आहे.
संदर्भ
वर्ग:हरीण
शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, औरंगाबाद
शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, औरंगाबाद (GECA)ची स्थापना इ.स. १९६० साली महाराष्ट्र शासनाने केली. शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय, औरंगाबाद हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठाच्या आधिपत्या खाली आहे.
जुलै २००६ पासून या अभियांत्रिकी महाविद्यालयाला स्वायत्तता प्रदान करण्यात आली असून, स्वतंत्र विद्यापिठाचा दर्जा देण्यात आला आहे.
इतिहास
महाराष्ट्र शासनाने वाढत्या तांत्रिक गरजांसाठी १९६० साली हे महाविद्यालय सुरू केले.
विभाग
महाविद्यालयात सध्या अभियांत्रिकीच्या खालील शाखांमध्ये बी.इ. (बॅचलर ऑफ इंजीनियरींग), एम.इ. (मास्टर ऑफ इंजीनियरींग) आणि विद्यावाचस्पती (डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी) ह्या पदव्या मिळविता येतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:औरंगाबाद वर्ग:महाराष्ट्रामधील अभियांत्रिकी महाविद्यालये वर्ग:महाराष्ट्रातील महाविद्यालये
रानमांजर
रानमांजर हे दोन लहान जंगली मांजरांच्या प्रजातींचा समावेश असलेले एक प्रजाती संकुल आहे: युरोपियन वन्य मांजर (फेलिस सिल्व्हेस्ट्रिस) आणि आफ्रिकन रानमांजर (एफ. लिबिका). युरोपियन रानमांजर युरोप, अनातोलिया आणि काकेशसमधील जंगलात राहतात, तर आफ्रिकन रानमांजर अर्ध-रखरखीत लँडस्केप आणि आफ्रिका, अरबी द्वीपकल्प, मध्य आशिया, पश्चिम भारत आणि पश्चिम चीनमध्ये राहतात. रानमांजाच्या प्रजाती फर नमुना, शेपटी आणि आकारात भिन्न असतात: युरोपियन वन्य मांजाची लांब फर आणि गोलाकार टोक असलेली झुडूप असलेली शेपटी असते; लहान आफ्रिकन रानमांजर अधिक हलके पट्टेदार आहे, लहान वालुकामय-राखाडी फर आणि निमुळता शेपूट आहे; आशियाई वन्य मांजर दिसली.
रानमांजर आणि मांजर कुटुंबातील इतर सदस्यांचा १०-१५ दशलक्ष वर्षांपूर्वी एक समान पूर्वज होता. युरोपियन वन्य मांजर सुमारे ८,६६,००० ते ४,७८,००० वर्षांपूर्वी क्रोमेरियन अवस्थेत विकसित झाले; त्याचा थेट पूर्वज फेलिस लुनेन्सिस होता. सिल्व्हेस्ट्रिस आणि लिबिका वंश बहुधा १,७३,००० वर्षांपूर्वी वेगळे झाले होते.
२००२ पासून IUCN रेड लिस्टमध्ये वन्य मांजराचे वर्गीकरण सर्वात कमी काळजी म्हणून केले गेले आहे, कारण ते मोठ्या प्रमाणावर वितरित केले गेले आहे आणि जागतिक लोकसंख्या स्थिर आणि २०,००० पेक्षा जास्त प्रौढ व्यक्ती मानली जाते. तथापि, काही श्रेणीच्या देशांमध्ये दोन्ही वन्य मांजरांच्या प्रजातींना पाळीव मांजर आणि रोगांच्या प्रसारामुळे धोका असल्याचे मानले जाते. स्थानिक धमक्यांमध्ये वाहने मारणे आणि छळ यांचा समावेश होतो.
आफ्रिकन वन्य मांजर आणि मानव यांच्यातील संबंध निओलिथिक क्रांतीच्या काळात वसाहतींच्या स्थापनेसह विकसित झाल्याचे दिसून येते, जेव्हा सुरुवातीच्या शेतकऱ्यांच्या धान्य दुकानातील उंदीर वन्य मांजरींना आकर्षित करत होते. या संबंधामुळे शेवटी ते पाळीव आणि पाळीव प्राणी बनले: पाळीव मांजर ही आफ्रिकन वन्य मांजराची थेट वंशज आहे. ही प्राचीन इजिप्तमधील प्रतिष्ठित मांजरींपैकी एक होती. वर्ग:मार्जार कुळ वर्ग:रिकामी पाने
फ.म. शहाजिंदे
'''प्रा. फ. म. शहाजिंदे ‍‍(‍‍फकीरपाशा महेबूब शहाजिं‌‌दे) (F. M. Shahajinde) (ایف. ایم شاہجندی)''' महाराष्ट्रातील एक ग्रामीण कवी आहेत. मराठवाडी भाषा त्याच्या साहित्याचा महत्त्वाचा गाभा राहिला आहे. ३ जुलै १९४६ साली उस्मानाबाद जिल्ह्यातील सास्तूर गावी त्यांचा जन्म झाला. त्यांचे पूर्ण नाव फकीरपाशा महेबूब शहाजिंदे असं आहे. हैदराबाद मुक्ती संग्रामच्या वेळी रझाकारांनी सशस्त्र उठाव केला. ज्या निजाम सरकारविरोधी अनेक बंडखोर मारले गेले. यानंतर सूड म्हणून हिंदूू समुदायाची दंगल उसळली ज्यात हल्लेखोरांनी शहाजिंदे यांच्या वडिलांवर हल्ला केला, या हल्ल्यात त्यांच्या वडिलांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला. एका हिंदू कुटुंबाने त्याच्या आई व इतर कुटुबांचे संरक्षण केले.
फ. म. शहाजिंदे यांची ‘निधर्मी’ आणि ‘आदम’मधील कविता क्रांतिकारकरीत्या विद्रोही आणि ज्या व्यवस्थेने इथल्या मुसलमानांचे जगणे कठीण करून सोडले आहे, त्या व्यवस्थेला व त्याच्या इतिहासाला आणि वर्तमानाला आव्हान देणारी कविता आहे. त्यांच्या कविता जशा नव्या वाटा शोधणाऱ्या आहेत, तशाच नव्या वाटा प्रस्थापित करणाऱ्या आहेत. शहाजिंदेच्या कवितेमधून व्यक्त होणारा विद्रोह आक्रस्ताळी नसून या व्यवस्थेला अस्तित्वाच्या आत्मसामर्थ्याने आणि इथल्या मातीने दिलेल्या सार्थ आत्मविश्वासाने आव्हान करणारा आहे.
कारकीर्द
औराद शहाजानी (ता. निलंगा) येथे त्यांनी मराठीचे अध्यापन कार्य केले आहेत. २००६ साली मराठीचे विभागप्रमुख म्हणून ते निवृत्त झाले. निवृत्तीनंतर पूर्णवेळ लेखनाचं काम त्यांनी सुरू केलं. फ.म. शहाजिंदे यांनी मराठवाड्यात भूमी प्रकाशन संस्थेची उभारणी केली आहे. आपल्या प्रकाशन संस्थेच्या माध्यमातून अनेक स्थानिक कवी व लेखकांचे साहित्य शहाजिंदे यांनी प्रकाशित केले आहे. संत साहित्याचे अभ्यासक डॉ. यू.म. पठाण, प्रा. फकरूद्दीन बेन्नूर, डॉ. जनार्दन वाघमारे, सूर्यनारायण रणसुभे, राजेखान शानेदिवान, डॉ. श्रीपाल सबनीस, प्रा. जावेद कुरेशी आणि ललिता गादगे या मान्यवर लेखक मंडळीचे निवडक साहित्य भूमी प्रकाशनातर्फे प्रकाशित झाले आहे.
१९९० च्या काळात स्थापन झालेल्या 'मुस्लिम मराठी साहित्य' चळवळीत त्यांचा महत्त्वाचा वाटा राहिला आहे. मार्च १९९० साली सोलापूर येथे झालेल्या पहिल्या अखिल भारतीय मुस्लिम मराठी साहित्य संमेलना चे ते अध्यक्ष होते. समाजातील प्रबोधनाच्या चळवळीत अग्रेसर असे कार्य प्रा.शहाजिंदेनी केलं आहे. आत्तापर्यंत त्यांची एकूण १७ पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत.
भूमी प्रकाशन
मराठवाड्यातील कवी व लेखकांच्या लेखनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी २००0 साली भूमी प्रकाशनची स्थापना करण्यात आली. प्रा. फ. म. शहाजिंदे यांच्या पुढाकाराने सहकार तत्त्वावर ही प्रकाशन संस्था उभी करण्यात आली आहे. सभासदांकडून ठराविक प्रकारचा निधी संकलित करून प्रकाशन सुरू करण्यात आलं. संत साहित्याचे अभ्यासक डॉ. यू.म. पठाण, प्रा. फकरूद्दीन बेन्नूर, डॉ. जनार्दन वाघमारे, सूर्यनारायण रणसुभे, राजेखान शानेदिवान, डॉ. श्रीपाल सबनीस, प्रा. जावेद कुरेेेशी आणि ललिता गादगे या मान्यवर लेखक मंडळीचे निवडक साहित्य भूमी प्रकाशनातर्फे प्रकाशित झाले आहे. आत्तापर्यत १०० पेक्षा जास्त प्रकाशने भूमी प्रकाशनाच्या माध्यमातून प्रकाशित झालेली आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मुस्लिम मराठी साहित्य
म्यूऑन
वर्ग:मूलकण व त्यांचे गट वर्ग:भौतिकशास्त्र
हिवारी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १०९९
समाप्ती
वर्ग:इ.स. १०९९ वर्ग:इ.स.च्या १०९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ११ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जांब (यवतमाळ)
जांब हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
हिमबिबट्या
हिमबिबट्या (शास्त्रीय नाव : Uncia uncia; इंग्लिश: Snow Leopard) हा मार्जार कुळातील अत्यंत दुर्मिळ प्राणी आहे. याचा वावर मुख्यत्वे हिमालयातील उत्तुंग पर्वतरांगात आहे.
बिबट्यापेक्षा हा आकाराने काहीसा लहान असतो, पण त्याची शेपटी त्या मानाने मोठी असते.तो साधारण १००-११० सेमी असतो, व त्याची शेपटी साधारण ९० सेमी असते. ते समुद्र-सपाटीपासून साधारण १२-१२ हजार फुटांपर्यंत आढळतात. उन्हाळ्यात जेव्हा उंच कुरणे चरायला मोकळी असतात तेव्हा त्यांना गुराख्यांकडून पाळीव बकऱ्या, मेंढ्या घेऊन जाण्याची संधी मिळते.थंडीत ते साधारण ६हजार फुटांपर्यंत खाली येतात. इतर मांसभक्षी प्राण्यांप्रमाणेच त्यांच्या हालचाली त्यांच्या भक्ष्यांच्या हालचालींवर अवलंबून असतात. रानमेंढ्या, बकऱ्या, कृंतक, मार्मोट, कस्तुरी मृग आदि प्राण्यांचा त्याच्या आहारामध्ये समावेश होतो.
गर्भ धारण करण्याचा काळ तीन महिने असतो, व मादी २ ते ४ पिल्लांना जन्म देते. त्यांच्या कातडीसाठी त्यांची शिकार केली जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:मार्जार कुळ
जरकरवाडी
जरकरवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
सिंगपूर खुर्द
सिंगपूर खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
धनंजय डी सिल्वा
धनंजय डी सिल्वा undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वाकधामण
वाकधामण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
मूलकण भौतिकशास्त्र
कण भौतिकशास्त्र (Particle physics; पार्टिकल फिजिक्स) ही कणांच्या अस्तित्वाचा अभ्यास करणारी भौतिकशास्त्राची एक शाखा आहे. प्रमाण प्रतिकृती नावाची संज्ञा सध्याचे मुलभूत कण ओळखण्यासाठी वापरली जाते.
वर्ग:मूलकण भौतिकशास्त्र वर्ग:भौतिकशास्त्र
वाकधामण
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
गंगापूर खुर्द
गंगापूर खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९६२
पाकिस्तान क्रिकेट संघाने मे-ऑगस्ट १९६२ दरम्यान पाच कसोटी सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. इंग्लंडने कसोटी मालिका ४-० अशी जिंकली.
५वी कसोटी
वर्ग:इ.स. १९६२ मधील क्रिकेट वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे
वार (काल)
हिंदू पंचांगानुसार सूर्य पूर्वेस उगवल्यावर पश्चिमेस मावळून परत दुसऱ्या दिवशी उगवण्यापर्यंतच्या कालास वार असे म्हणतात. मुसलमान सूर्यास्तानंतर पुढचा वार सुरू झाला असे समजतात तर आंतरराष्ट्रीय पद्धतीनुसार मध्यरात्री बारानंतर नवीन वार सुरू होतो. तिन्ही पद्धतींमध्ये सूर्योदय ते सूर्यास्त या काळात एकच समान वार असतो. वारांनाच वासर असेही म्हटले जाते. एका आठवड्यात सात वार असतात. पंचांगाच्या पाच अंगांपैकी एक ‘वार’ आहे. असे असले तरी वार आणि आठवडा या संकल्पना आपण ग्रीकांकडून घेतल्या असे एक मत मांडले जाते. हिंदू पद्धतीत पंधरवड्यातील दिवसांना तिथींची नावे होती, पण आठवड्याच्या दिवसांना नव्हती असे निरीक्षण केल्याने हा विचार मांडला जात असावा. आर्यभट्ट (इसवी सनाचे चौथे किंवा सहावे शतक) या विद्वान ज्योतिर्विद व खगोलशास्त्रज्ञाने वारांच्या क्रमवारीनुसार त्यांची संस्कृत नावे प्रचलित केली, असे मानले जाते.
शं.बा.दीक्षित यांचे मत
भारतीय ज्योतिषशास्त्राचा प्राचीन व अर्वाचीन इतिहास या शंकर बाळकृष्ण दीक्षित यांनी १८९६ साली लिहिलेल्या ग्रंथात पृष्ठ १०८ (वरदा बुक्स आवृत्ती १९८९) मध्ये ते म्हणत्तात," सर्व भारत (महाभारत) मी स्वतः ज्योतिषदृष्टीने वाचले आहे, त्यात मला सात वार आणि मेषादि राशी कोठे आढळ्ल्या नाहीत." "शकापूर्वी ५०० च्या सुमारास मेषादि संज्ञा आमच्या देशात प्रचारत आल्या आणि त्यापूर्वी सुमरे ५०० वर्षे वार आले असावेत" वार आणि राशी या खाल्डियन, इजिप्शियन वा ग्रीक संस्कृतींकडून आपल्याकडे आल्या असे त्यांचे मत आहे.
आर्यभट्ट याने मांडलेले भारतीय सूत्र
आ मंदात्‌‌ शीघ्रपर्यंतम् होरेशा: अर्थ - मंदगतीच्या ग्रहापासून शीघ्रगतीच्या ग्रहापर्यंत होरे सुरू असतात. मंदग्रह ते शीघ्र ग्रह पुढील प्रमाणे आहेत - शनी, गुरू, मंगळ, रवि, शुक्र, बुध, चंद्र. एका दिवसाचे २४ होरे असतात. होरा म्हणजे तास. प्रत्येक होरा एका एका ग्रहाला दिलेला असतो. सूर्योदयाच्या वेळेस ज्या ग्रहाचा होरा असतो त्याचे नाव त्या दिवशीच्या वारास दिलेले असते.
संकल्पना विवरण
वारांची रचना कशी झाली याचे उत्तर भारतीय ज्योतिष शास्त्रात वराहमिहिर याने नोंदवलेले पाहावयास मिळते. शनिवारनंतर रविवार का येतो हे पाहण्यासाठी होरे कसे मोजले जातात हे पाहिले जाते. उदा. शनिवारी पहिला होरा शनीचा, दुसरा गुरूचा, तिसरा मंगळाचा, चवथा रवीचा, पाचवा शुक्राचा, सहावा बुधाचा, सातवा चंद्राचा असे पुढील होरे येत जातात. याप्रमाणे रांगेने २४वा होरा मंगळाचा येतो. येथे एका दिवसाचे २४ तास पूर्ण होतात. पुढील दिवस सुरू होतो तो त्यापुढील होऱ्याने म्हणजे रवीच्या होऱ्याने. म्हणून शनिवारनंतर रविवार येतो.
थोडक्यात असे की --
सूर्याला मध्यभागी ठेवून चंद्र आणि इतर ग्रहांपैकी त्याकाळी माहीत असलेल्या पाच ग्रहांचा, सूर्य प्रदक्षणेला सर्वात जास्त वेळ लागणाऱ्या ग्रहापासून सर्वात कमी वेळ लागणाऱ्या ग्रहापर्यंत अनुक्रम लावला की तो शनी, गुरू, मंगळ, रवी, शुक्र, बुध, चंद्र(सोम) असा येईल. कोणत्याही वारापासून सुरुवात करून पुढचे दोन वार गाळून जो वार येईल तो त्या ग्रहाचा वार. म्हणून शनीवारनंतर दोन नावे गाळून रविवार येतो आणि असेच सोमवार, मंगळवार वगैरे.
यावरून लक्षात यावे की वारांचा क्रम भारतीयांनी ठरवला.
वारांची नावे
सूर्य, चंद्र व आकाशातील डोळ्यांना दिसणारे प्रमुख ग्रह यांच्या नावांवरून वारांना संस्कृत नावे दिली आहेत.
संस्कृत नावे आकाशस्थ गोलांच्या नावांवरून आली असली तरी, सर्व इंग्रजी नावे तशी नाहीत. उदा० ट्यूजडे ते फ्रायडे या वारांची नावे अनुक्रमे टिऊ (जरमॅनिक देवत्ता), वोडन( अँग्लो-सॅक्सन देवता), थॉर (नॉर्स देव) आणि फ़िग (नॉर्स स्त्रीदेवता) यांच्या नावांवरून ठेवली गेली.
संदर्भ
१. http://mr.upakram.org/node/170
२. http://mr.upakram.org/node/191
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:भारताची राष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका
न्यूट्रिनो
बाहेरचे दुवे
वर्ग:मूलकण व त्यांचे गट वर्ग:भौतिकशास्त्र
स्वाद (भौतिकशास्त्र)
वर्ग:प्रमुख संकल्पना वर्ग:भौतिकशास्त्र वर्ग:रिकामी पाने
हर्षदा खानविलकर
हर्षदा खानविलकर (२ जुलै १९७३) ही भारतीय टेलिव्हिजन अभिनेत्री आहे. हर्षदा पुढचं पाऊल मालिकेसाठी ओळखली जाते.
सोजदाण
सोजदाण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १३२९
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३२९ वर्ग:इ.स.च्या १३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
ग्रीन पार्क
उत्तर प्रदेश क्रिकेट संघाचे होम ग्राउंड असलेले आणि प्रकाशझोताची सुविधा असलेले भारतातील कानपूर शहरामध्ये वसलेल्या ग्रीन पार्क स्टेडियम ह्या बहुउपयोगी मैदानाची आसनक्षमता ३३,००० इतकी आहे. सदर मैदान उत्तर प्रदेश क्रीडा विभागाच्या नियंत्रणात आहे. उत्तर प्रदेशतील ह्या एकमेव आंतरराष्ट्रीय मैदानावर अनेक आंतरराष्ट्रीय कसोटी आणि एकदिवसीय सामने खेळवले गेले आहेत. त्याशिवाय विवो आयपीएलचे २ सामने १९ आणि २१ मे २०१६ रोजी येथे खेळवले गेले होते. जगातील सर्वात मोठा हाताने बदलावा लागणारा धावफलक ह्या मैदानावर आहे. गंगा नदी जवळ वसलेले हे मैदान भारतातील दुसरे सर्वात मोठे मैदान आहे. मैदानाचे नाव हे येथे घोडदौडीला येणारी ब्रिटीश महिला मॅडम ग्रीनच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे. ह्या मैदानाचे टोपण नाव 'बिलियर्ड्स टेबल' असे आहे. मैदाना समोर असलेल्या मॅकरॉबर्ट हॉस्पिटलमध्ये जन्मलेला दिवंगत क्रिकेट खेळाडू आणि प्रशिक्षक बॉब वूल्मरच्या आठवणीत सदर मैदानाला वूल्मर्स टर्फ असेही संबोधले जाते.
इतिहास
१९४० च्या दशकात घोडदौडीचा सराव करणाऱ्या मॅडम ग्रीनच्या नावावरून ह्या मैदानाचे नाव ग्रीन पार्क असे पडले. मैदानाच्या मागून वाहणाऱ्या गंगा नदीच्या किनाऱ्याजवळ कानपूर शहराच्या इशान्येकडील सिव्हिल लाईन्स येथे हे मैदान वसलेले आहे. भारतातील हे एकमेव मैदान आहे जेथे विद्यार्थ्यांसाठी एक गॅलरी उपलब्ध आहे. ग्रीन पार्क वर जगातील सर्वात मोठा हाताने बदलावा लागणारा धावफलक आहे. त्याशिवाय मैदानामध्ये आंतरराष्ट्रीय सामन्यांदरम्यान वापरल्या जाणाऱ्या दोन व्हिडियो स्क्रीन सुद्धा आहेत. भारताने ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पहिला कसोटी विजय डिसेंबर १९५९ मध्ये येथे नोंदवला होता. टर्फवर खेळवला गेलेला हा पहिलाच सामना होता ऑफ-स्पिनर जसु पटेल ह्यांची १४ बळींची कामगिरी भारताला विजय मिळवून देण्यात मोलाची ठरली.
१९५८/५९ मध्ये सुभाष गुप्तेने वेस्ट इंडीजचे १०२ धावांमध्ये ९ गडी बाद केले, यष्टिरक्षक नरेन ताम्हाणेने झेल सोडल्यामुळे तो केवळ लान्स गिब्सला बाद करु शकला नाही.
१९५७ नंतर ह्या मैदानावर भारताने आजवर फक्त दोन कसोटी सामने गमावले आहेत ते वेस्ट इंडीज विरुद्ध. १९५८ मधील सुभाष गुप्तेची स्वप्नवत कामगिरी वेस हॉलच्या १० बळींमुळे झाकोळून गेली आणि भारताच्या १९८३ च्या विश्वचषक विजयाचा आनंद माल्कम मार्शलच्या भीतीदायक गोलंदाजीने हिरावून घेतला. ह्या मैदानावर सर्वात जास्त कसोटी धावा करण्याचा विक्रम गुंडप्पा विश्वनाथच्या (७७६ धावा) नावावर आहे. ज्यामागोमाग सुनील गावस्कर (६२९ धावा) आणि मोहम्मद अझरुद्दीन (५४३ धावा) ह्यांचा क्रमांक लागतो. कसोटी क्रिकेटमध्य कपिल देवने मैदानावर सर्वात जास्त २१ गडी बाद केले आहेत आणि त्यामागोमाग हरभजनसिंगने २० गड्यांना तंबूत धाडले आहे. एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये सचिन तेंडुलकरने ह्या मैदानावर सर्वाधिक ३४२ धावा केल्या आहेत, त्यान तर विनोद कांबळीने २१७ तर सौरभ गांगुलीने २०८ धावा फटकावल्या आहेत. सर्वात जास्त ९ एकदिवसीय बळी जवागल श्रीनाथ आणि त्यानंतर अजित आगरकरच्या (८ बळी) नावावर आहेत.
सुविधा
एंड्स
खेळपट्टी
मैदानाची खेळपट्टी नेहमीच फिरकी गोलंदाजांना मदत करत असलेली आहे. जसु पटेल, सुभाष गुप्ते आदींनी याचा फायदा घेतला.
कसोटी सामने
ह्या मैदानांवर खेळवल्य गेलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.
आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय
ह्या मैदानांवर खेळवल्या गेलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.
आंतरराष्ट्रीय टी२०
ह्या मैदानांवर खेळवल्या गेलेल्या टी२० सामन्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे.
ढगाळ बिबट्या
ढगाळ बिबट्या (शास्त्रीय नाव: Neofelis nebulosa, निओफेलिस नेब्युलोसा ; इंग्लिश: Clouded Leopard, क्लाउडेड लेपर्ड) हा भारताच्या आसाम, अरुणाचल प्रदेश, मणिपूर राज्यातील तराईच्या जंगलात आढळणारा प्राणी आहे. याचा सर्वाधिक आढळ भूतानमध्ये आहे. ह्या प्राण्याला लामचित्ता असेही नाव आहे.
वर्णन
ढगाळ बिबट्या हा बिबट्या सदॄश दिसतो पण ठिपक्यांऐवजी त्याच्या अंगावर मोठे मोठे ब्लॉक असतात म्हणूनच याचे नाव ढगाळ बिबट्या असे पडले आहे. हा आकाराने खूपच लहान असतो व वजन जेमतेम २०-२२ किलोपर्यंत भरते. मांजरांमध्ये मार्जारकुळामध्ये सर्वात जाड शेपटी याची असते. हा मुख्यत्वे झाडावर राहणे पसंत करतो व क्वचितच जमिनीवर उतरतो. त्याच्या जाड शेपटीमुळे त्याला झाडावर तोल सांभाळणे सोपे जाते. तो पिल्लांना झाडाच्या ढोलीत वाढवतो.
मार्जार कुळातील मोठ्या मार्जारांमध्ये व ढगाळ बिबट्यांमध्ये कवटीची रचना व दात या दोन बाबतीत तफावत असते. ढगाळ बिबट्याचे वरचे सुळे इतर मार्जारांपेक्षा जास्त विकसित असतात.
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग २ (पुस्तक)
अनुक्रम:
१. कलावंताला पत्र १
२. नेहरू ४
३. नभोनाट्य कसं लिहावं? १०
४. सर्वोदय १४
५. भ्रमण मंडळात होळी २८
६. भगीनी- मंडळात भाऊगर्दी ४०
७. रेडिओसाठी लिहावं कसं? ५०
८. अडचणीत टाकणारे रसिक ५४
९. पत्नी बरोबर खरेदी ६२
१०. मी गाणं शिकतो ६७
११. एकेकाची हौस: १ ७८
जांभुळणी
जांभुळणी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग २ (पुस्तक)
१२. एकेकाची हौस: २ ८७
जांभुळणी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग २ (पुस्तक)
१३. काय झालं हसायला? ९३
१४. मी सिगरेट सोडतो ९७
१५. रॉंग नंबर १०१
१६. अभ्यास: एक छंद १०७
१७. मला घडवणारे शिक्षक ११३
१८. झेंडूची फुले ११६
१९. भावगीतांतील अराजक १२१
२०. शोधा म्हणजे सापडेल १२७
२१. रोजनिशी १३१
२२. घ्ररगुती भांडणं १३६
प्रमाण प्रतिकृती
प्रमाण प्रतिकृती हा मूलकण भौतिकशास्त्रातील एक सिद्धांत आहे जो विद्युतचुंबकीय, सौम्य नाभिकीय आणि कठोर नाभिकीय आंतरक्रियांचे वर्णन करतो व मूलकणांचे वर्गीकरण करतो. याचा विकास विसाव्या अर्धशतकात, जगभरातील वैज्ञानिकांच्या सहायक प्रयत्नांनी झाला. सद्यकालीन सिद्धांताचे निश्चितीकरण १९७० मध्ये 'क्वार्क'च्या प्रायोगिक पुष्टीकरणानंतर झाले. टॉप क्वार्क(१९९५), टाऊ न्यूट्रिनो(२०००) आणि हिग्स बोसॉन(२०१२) अशा मूलकणांच्या शोधांनी या सिद्धांतावरील विश्वास वाढवण्यासाठी मदत केली आहे. प्रमाण प्रतिकृतीच्या अनेक विस्तीर्ण प्रयोगांच्या यशस्वी स्पष्टीकरणामुळे याला "जवळपास सर्वस्वाचा सिद्धांत" असेही म्हणतात.
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग २ (पुस्तक)
२३. स्वागताध्यक्ष १४१
२४. अधिक खाण्याविषयी थोडंस १४६
प्रमाण प्रतिकृती
वर्ग:प्रमुख संकल्पना वर्ग:भौतिकशास्त्र
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग २ (पुस्तक)
२५. अडला नारायण १५०
२६. नट, नाटककारआणि प्रेक्षक १५४
२७. लेखक आणि समाजनिष्ठा १५९
२८. विनोदी साहित्यः एक दृष्टिकोन १६५ २९. परिशिषष्ट
३१. नाटक १७७
३२. We Maharashatrians 182
33. Folk and Community Plays 186
’आपल्या दीर्घ व विविधरूपी कलानिर्मितीच्या जीवनात पु. ल. देशपांडेयांनी नभोवाणी / आकाशवाणीसाठी अनेक श्रुतिका लिहिल्या आणि भाषणे दिली. … त्यांच्या भाषणांची व श्रुतिकांची बहुतेक हस्तलिखिते जिव्हाळ्याने व साक्षेपाने सुनीता देशपांडे यांनी जपून ठेवली होती. त्यांतील निवडक प्रस्तुत संग्रहात, दोन भागांत, प्रसिद्ध होत आहेत.’
पुलंच्या वाचकांना इतर अनेक पुस्तकांच्या मलपृष्ठावरील का/ गो छायाचित्र परिचित आहे. या दोन पुस्तकांत मात्र अनुक्रमाणिकेनंतर पुलंच ’वय झाल्यावरचं’ - वार्धक्यातील रंगीत छायाचित्र पहावयास मिळेल.
वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
कळंबाई
कळंबाई हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आंबेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
टाउ
टाउ हे ग्रीक वर्णमालेतील एकोणीसव अक्षर आहे. रोमन लिपीमधील t ह्या अक्षराचा उगम टाउमधूनच झाला आहे.
वर्ग:ग्रीक वर्णमाला
सायन (ज्योतिष)
सायन ही भारतीय ज्योतिष शास्त्रातील एक विचार पद्धती आहे.
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका
विरूपिका
विन्दा करन्दीकर हे उपरोधिक विरुपिका लिहीत असत.समाजातील सनातन रूढी,अन्धविश्वास,अज्ञान यावर त्यानी विरुपिका लिहिल्या आहेत.विनोदी ढन्गाने, मार्मिकतेने बिन्गफोड करण्याविषयी ते ओळखले जातात."माझ्या मना बन दगड" ही उत्कृष्ट विरुपिका गणली जाते.
वर्ग:साहित्यप्रकार
१९८७ क्रिकेट विश्वचषक गट ब
ह्या पानावर १९८७ क्रिकेट विश्वचषकाच्या ब गटातील सामन्यांची माहिती दिली आहे. ब गटात पाकिस्तान, इंग्लंड, वेस्ट इंडीज आणि श्रीलंका हे चार संघ होते. या पैकी पाकिस्तान आणि इंग्लंड बाद फेरी साठी पात्र ठरले.
पाकिस्तान वि. वेस्ट इंडीज
वर्ग:१९८७ क्रिकेट विश्वचषक
सुरंगा लकमाल
सुरंगा लकमाल undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सोरचापाडा
सोरचापाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
दिनमान
वर्ग :हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:रिकामी पाने
क्युकेनहॉफ
क्युकेनहॉफ नेदरलँड्स देशामधील एक प्रमुख पर्यटनस्थळ आहे. हे येथील वसंत ऋतुमध्ये फुलणाऱ्या ट्युलिपच्या फुलांसाठी प्रसिद्ध आहे.
वर्ग:नेदरलँड्समधील शहरे
मायकेल नेआंडर
नियांडर, मायकेल नियांडर, मायकेल वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
१९८७ क्रिकेट विश्वचषक बाद फेरी
अंतिम सामना
वर्ग : १९८७ क्रिकेट विश्वचषक
नील रॅडफोर्ड
रॅडफोर्ड, नील वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शालिवाहन शक
सातवाहन राजा सातकर्णी याने शालिवाहन शक ही कालगणना सुरू केली.
शालिवाहन शक (किंवा शालिवाहन संवत्सर) आणि इसवी सन यांत साधारणपणे ७८ वर्षांचा फरक आहे.म्हणजे [शालिवाहन शक + ७८ = इसवी सन] अर्थात सध्या इसवी सन २०१६ आहे तर गुडी पाडव्यानंतरचा शालिवाहन शक १९३८ होईल. मात्र, १ जानेवारीपासून ते फाल्गुन अमावास्येपर्यंतच्या काळासाठी [शालिवाहन शक + ७९ = इसवी सन].
आहे. प्रत्येक शालिवाहन शकाला विशिष्ट नाव असते. शालिवाहन शक १९३८ला 'दुर्मुख' हे नाव आहे. दर ६० वर्षांनी नावाची पुनरावृत्ती होते.
शक शब्द हा अनेकदा `'माहे' प्रमाणेच सप्‍तमी विभक्तीत म्हणजे शके असा वापरला जातो.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका वर्ग:रिकामी पाने
क्वार्क
बाह्य दुवे
Quarks वर्ग:मूलकण व त्यांचे गट वर्ग:भौतिकशास्त्र
सुरगास
सुरगास हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
ग्रेम लॅबरूय
ग्रेम लॅबरूय (रोमन लिपी: Graeme Fredrick Labrooy) (जून ७, इ.स. १९६४ - हयात) हा श्रीलंका पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळलेला माजी क्रिकेट खेळाडू होता. इ.स. १९८६ ते इ.स. १९९२ सालांदरम्यान त्याने श्रीलंका क्रिकेट संघाकडून ९ कसोटी व ४४ एकदिवसीय सामने खेळले. तो उजव्या हाताने द्रुत-मध्यमगती गोलंदाजी व तळाकडील क्रमांकावर उपयुक्त फलंदाजी करत असे.
बाह्य दुवे
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एक झुंज वार्‍याशी
एक झुंज वाऱ्याशी हे पु.ल. देशपांडे यांनी केलेले 'व्हॅलादलीन दोझोर्त्सेव' याच्या द लास्ट अपॉइंटमेंट या रशियन नाटकाचे रूपांतरण आहे.
करण (काल)
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका
एक झुंज वार्‍याशी
कथानक
एक सामान्य माणूस एका आरोग्यमंत्र्याच्या खोलीत शिरून राजीनामा मागतो, स्वतःवर झालेल्या अन्यायासाठी नाही तर दुसऱ्या कुणावर तरी झालेल्या अन्यायासाठी आणि तेही सगळ्या पुराव्यांनीशी, या घटनेवरच सगळे नाट्य बेतलेले आहे.
नाटकातील संघर्ष आणि मनुष्यस्वभावाचे दर्शन हे साऱ्या मानवजातीला लागू पडणारे आहे; ते केवळ एका भाषेशीच निगडीत नाही. मूळ नाटकातील व्याप्ती आणि त्याची अभिव्यक्ती मला भावली आणि मूळ नाटकातल्या पात्रांच्या जागी मला मराठी भाषेत बोलणारी आपली माणसे दिसायला लागली. …’ - पु.ल. (पहिल्या प्रयोगाच्या निमित्ताने)
संदर्भ आणि नोंदी
'एक झुंज वाऱ्याशी' रूपांतर - मूळ: रशियन ’द लास्ट अपॉइंटमेंट’ मूळ लेखक-'व्हॅलादलीन दोझोर्त्सेव' पृ: ७२, isbn: 81-7486-055-X
वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
फर्मिऑन
पुंजवादानुसार फर्मिऑन हा फर्मी-डिराक संख्याशास्त्राचे पालन करणारा मूलकण आहे. बोसॉन्सव्यतिरिक्त हा एक वेगळा गट आहे. पॉल डिरॅक यांनी इटालियन शास्त्रज्ञ एन्रीको फर्मी यांच्या स्मरणार्थ या मूलकणाला 'फर्मिऑन' असे नाव दिले.
वर्ग:मूलकण व त्यांचे गट वर्ग:भौतिकशास्त्र वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुंज क्षेत्रवाद
जामडोह
जामडोह हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेता समीक्षक पुरस्कार
फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेता समीक्षक पुरस्कार दरवर्षी फिल्मफेअर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमधील सर्वोत्तम अभिनेत्याला दिला जातो. हा फिल्मफेअर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. ह्या पुरस्कारासाठी हिंदी चित्रपट समीक्षकांचा व टीकाकारांचा एक गट ठरवला जातो. १९९१ सालापासून हा पुरस्कार दिला जात असला तरी १९९७ पर्यंत पुरुष व महिला अभिनेत्यांमध्ये मिळून एकच विजेता ठरवला जात असे.
यादी
समीक्षक, अभिनेता
केंब्रिज विद्यापीठ क्रिकेट क्लब
केंब्रिज विद्यापीठ क्रिकेट क्लब इंग्लंडच्या केंब्रिज विद्यापीठाचा क्रिकेट संघ आहे. हा संघ प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये खेळतो.
क्रिकेट क्लब
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग १ (पुस्तक)
’आपल्या दीर्घ व विविधरूपी कलानिर्मितीच्या जीवनात पु. ल. देशपांडेयांनी नभोवाणी / आकाशवाणीसाठी अनेक श्रुतिका लिहिल्या आणि भाषणे दिली. … त्यांच्या भाषणांची व श्रुतिकांची बहुतेक हस्तलिखिते जिव्हाळ्याने व साक्षेपाने सुनीता देशपांडे यांनी जपून ठेवली होती. त्यांतील निवडक प्रस्तुत संग्रहात, दोन भागांत, प्रसिद्ध होत आहेत.’
पुलंच्या वाचकांना इतर अनेक पुस्तकांच्या मलपृष्ठावरील का/ गो छायाचित्र परिचित आहे. या दोन पुस्तकांत मात्र अनुक्रमाणिकेनंतर पुलंच ’वय झाल्यावरचं’ - वार्धक्यातील रंगीत छायाचित्र पहावयास मिळेल.
अनुक्रमभाग १:
१. जेव्हा माझं नातं एका सूर्याशी जडलं होत १
२. विनोदी लेखकाची दुःख ७
३. मी ब्रह्मचारी असतो तर… १३
४. मी हात दाखवतो २०
५. मी अभ्यास घेतो २९
६. मी कपडे शिवतो ३६
७. रसिक मंडळी- एक उच्छाद ४४
९. राहून गेलेल्या गोष्टी ६२
१०. गवय्या होते होते… ६७
११. लादलेला मानसन्मान ७२
१२. नाट्यशिक्षण कसं घ्याल? ७७
१३. लोकनाट्य ८२
१४. नटाच्या दृष्टीतून दिग्दर्शक ८६
१५. विद्यार्थ्यांशी हितगूज ९१
तळांबा
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग १ (पुस्तक)
१६. हसतखेळत अभ्यास करा ९६
तळांबा
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
गावरवाडी
गावरवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील आंबेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
ऑक्सफर्ड विद्यापीठ क्रिकेट क्लब
ऑक्सफर्ड विद्यापीठ क्रिकेट क्लब हा इंग्लंडच्या ऑक्सफर्ड शहरामधील ऑक्सफर्ड विद्यापीठाचा क्रिकेट संघ आहे. या संघाला १८२७ पासून प्रथम श्रेणी संघाचा दर्जा आहे.
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग १ (पुस्तक)
१७. श्रीयुत हिशेबी १०१
ऑक्सफर्ड विद्यापीठ क्रिकेट क्लब
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑक्सफर्ड विद्यापीठ
गावरवाडी
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७६० मिमी पर्यंत असते.
रेडिओवरील भाषणे आणि श्रुतिका भाग १ (पुस्तक)
१८. श्रीयुतकामचुकार १०६
१९. श्रीयुतखादाड ११२
२०. श्रीयुतदैववादी ११५
२२. काकूंची खानावळ १२५
२३. मी फोटो काढतो १३३
२४. शिंग फुंकिलें रणीं! १४२
२५. लावणी- वाङमय़ाचं अंतरंग : शृंगार १४७
२६. संकुचित प्रांतीयतेचे धोके! १५७
२७. जगाचा नाटककार शेक्सपियर १६३
२८. माझे लेखनकलेतील प्रयोग १६८
२९. परिशिष्ट
30. Writing for AIR 177
31. Use of Sounds and Musicv in Radio Programmes 181
32. Review of the Marathi Drama 187
33. New Types of Activities in Creative and Performing Arts in India 191
34. The Changing Values: Entertainment 197
35. … I Cannot Love it Enough! 201
रेडिओ एक जनसंपर्क साधना सोबतच, आधुनिक जगाचा मनोरंजन करणारा प्रभावी यंत्र आहे. रूपक, नभोनाट्य , चर्चा ,मुलाकत ,गीत, संगीत आधी लोकप्रिय कार्यकमाद्वारे मनोरंजन केले जाते.
वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
दिलरुवान परेरा
दिलरुवान परेरा undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. ७९३
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ७९३ वर्ग:इ.स.च्या ७९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ८ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
जामवाडी
जामवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
पु. ल. नावाचे गारुड (पुस्तक)
मलपृष्ठावरून: “ आजही अनेक मराठी वाचकांच्या लेखी ’आवडता लेखक’ याला मराठीतला समानार्थी शब्द आहे ’पु.ल.’! तब्बल चार पिढ्यांवर पु.लं.नी राज्य केल. बहुरूपी पु.ल.नी आपल्या वेगवेगळ्या रूपांमधून आनंदाची उधळण केली. पु.ल. नावाच्या गारुडाने मराठी माणसाच्या चार पिढ्या अक्षरशः नादावून गेल्या, मंत्रमुग्ध झाल्या.
हे गारुड नेमकं काय आहे?
या प्रश्नाचा अनेक अंगांनी घेतलेला वेध म्हणजे हा ग्रंथ - ’पु.ल. नावाचे गारुड’. पु.लं. विषयी आजवर खूप काही लिहून झालेलं असलं तरी बरंच काही नवं देणारा. आजवर पु.लं. विषयी ज्यांनी अजिबात लिहिलेलं नाही अशा लेखकांना इथं आवर्जून लिहितं केलेलं आहे. …”
अनुक्रमणिका :
पुस्तकाविषयी थोडेसे : सात
विशेषांकाविषयी थोडेसे : नऊ
१. मास्टर परफॉर्मर : सतीश आळेकर १
२. पु.ल. : सहवासातले आणि पत्रांतले : मधु गानू ८
३. पु.लं.ची मयसृष्टी : भास्कर चंदावरकर १९
४. भाई आणि आम्ही भावंडं : रमाकांत देशपांडे/ उमाकांत देशपांडे ३०
५. पु.लं.चं घर : अनिल अवचट ४०
६. पु.ल. नावाचं गारुड : मुकुंद टाकसाळे ५५
७. स्मरणगंध : सरोजिनी वैद्य ६५
८. मुखपृष्ठाची एक आठवण : वसंत सरवटे ७७
९. मधुराधिपते: अखिलं मधुरं : रेखा इनामदार- साने ८१
१०. मराठी वाङ्मयपरंपरा आणि पु.ल. : सदानंद मोरे ९६
११. पु.ल. देशपांडे यांची साहित्यमीमांसा : नागनाथ कोत्तापल्ले १०४
१२. पु.लं.चे डावे- उजवे : जयदेव डोळे ११६
१३. पु.लं.च्या भ्रमणमंडळाबरोबर एक छोटासा प्रवास : शांता गोखले १२१
१६. तुम्ही म्हणाला वाहवा : इंद्रजित भालेराव १५५
१७. यथार्थनामा ’पुरुषोत्तम’ : सुरेश गजेन्द्रगडकर १६४
१८. पु.ल. येता माझ्या घरा : सुधीर सवूर १७०
१९. पु.ल. एक आनंददायी अनुभव : शरद पवार। शरद पवार १७६
२०. ह्या सम हा : जयंत साळगांवकर १७९
२१. रंगमंचावरील पु.ल. : ज्ञानेश्वर नाडकर्णी १८२
२२. पुरुषोत्तम लक्ष्मण देशपांडे : विद्युल्लेखा अकलूजकर १९५
२३. ’भाईं' साठी : फ. मुं. शिंदे १९६
२४. एक पत्र : सुनीता देशपांडे १९७
वर्ग:पु.ल. देशपांडे यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
विक्रम संवत्सर
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:हिंदू दिनदर्शिका वर्ग:रिकामी पाने विक्रम संवत ही सम्राट विक्रमादित्याने निर्माण केलेली दिनदर्शिका आहे. पंचांगात अथवा पञ्चाङ्ग मध्ये याचा वापर होतो. यामध्ये चांद्र व सौर या दोन्ही वर्षगणनांचा उपयोग करण्यात आलेला आहे. नेपाळमध्ये ही दिनदर्शिका शासनामार्फत अधिकृतरीत्या वापरली जाते. सम्राट विक्रमादित्याने शकांवरील विजयानंतर ही दिनदर्शिका सुरू केली. त्यावेळी नवीन विक्रम संवत्सर (=वर्ष) हे चैत्र शुद्ध प्रतिपदेला सुरू होत असे. सध्या, उत्तरी भारतात नवीन विक्रम संवत्सर हा चैत्र कृष्ण प्रतिपदेला सुरू होतो. पुराणानुसार चैत्र महिन्यातील शुक्ल पक्षातील प्रतिपदेला विश्वाचा निर्माता ब्रह्मदेवाने हे जग निर्माण केले. त्यामुळे ही तिथी ‘नव संवत्सर’ उत्सव म्हणूनही साजरी केली जाते. हा कृष्णपक्ष शुक्लपक्षाच्या आधी येतो. गुजरात आणि महाराष्ट्रात नव्या विक्रम संवत्सराची सुरुवात कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेला म्हणजे दिवाळीतल्या पाडव्याच्या दिवशी होते. विक्रम संवत्सर(=वर्ष) हे ग्रेगरियन म्हणजे इंग्रजी सनाच्या आकड्यापेक्षा ५६ने अधिक असते. म्हणजेच इ.स. २०१४ हे विक्रम संवत २०७० होय. जेव्हा विक्रम वर्षाची सुरुवात चैत्र शुद्ध प्रतिपदेपासून होते तेव्हा चैत्रातल्या पाडव्यापासून ते ३१ डिसेंबरपर्यंत विक्रम संवत इसवी सनापेक्षा ५७ने अधिक असतो. १ जानेवारी ते फाल्गुन अमावास्येपर्यंत हा फरक ५६चा असतो. ज्या ग्रहावर नवसंवत्सर सुरू होतो, त्या वर्षातील अधिपती ग्रहाला वर्षाचा राजा म्हणतात. चैत्र महिन्यातच पीक काढले जाते आणि नवीन धान्यही घरात येते. विक्रम संवतला नवसंवत्सर असेही म्हणतात. या काळात आदिशक्ती दुर्गेच्या नऊ रूपांची पूजा केली जाते. या काळात लोक उपवास करतात. श्री दुर्गा मंदिरात विशेष पूजा केली जाते. भजन कीर्तन व रात्र जागरण केले जाते.
स्वरूप
हिंदू वर्षात पुढिल १२ मास असतात चैत्र, वैशाख, ज्येष्ठ, आषाढ, श्रावण, भाद्रपद, अश्विन, कार्तिक, मार्गशीर्ष, पौष, माघ, फाल्गुन. भारतीय संवत्सर जगातील सर्वात प्राचीन कालगणना आहे. भारतीय नववर्षाची संकल्पना या विश्वाच्या ज्ञानावर आधारित आहे. अशाप्रकारे हिंदू कालगणना पद्धत संपूर्ण विश्वाचे निरीक्षण, चाचणी, अभ्यास करून निश्चित करण्यात आली आहे, ज्यामध्ये हजारो वर्षांनंतरही कोणताही फरक आढळला नाही. सूर्यग्रहण आणि चंद्रग्रहण हे आपल्या सूर्यसिद्धांतात वर्णन केल्याप्रमाणेच दिसतात.
महिन्यांची नावे
प्रत्येक महिन्यात दोन पक्ष असतात, ज्यांना कृष्ण पक्ष आणि शुक्ल पक्ष म्हणतात.
संवत्सरे
जसे प्रत्येक महिन्याचे किंवा दिवसाचे नाव आहे, त्याचप्रमाणे प्रत्येक संवत्सराला एक नाव आहे, ज्यांची संख्या एकूण साठ आहे, जी वीस-वीसमध्ये विभागली आहेत. पहिल्या वीस युगांना ब्रह्मविंशती संवत, २१ ते ४० विष्णुविंशतीसंवत आणि शेवटच्या वीस संवतांच्या समूहाला रुद्रविंशती असे नाव आहे.
पाठभेद
महाराष्ट्र-गुजरातेतल्या पंचांगाप्रमाणे, नवीन विक्रम संवत्सराची सुरुवात ही कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेपासून होते. त्यामुळे त्या दिवसापासून ते ३१ डिसेंबरपर्यंत विक्रम संवत्सराचा अनुक्रमांक हा इंग्रजी वर्षक्रमांकापेक्षा ५७ने अधिक असतो. १ जानेवारीपासून ते आश्विन अमावास्येपर्यंत हा फरक ५६चा असतो. शकसंवत्सराप्रमाणे विक्रम संवत्सराला नाव असते.
पहा : संवत्सरांची नावे
काराहाफु
हा एक प्रकारचा गेबल आहे. ही शैली जपानची स्वतःची विशिष्ट शैली आहे. यातील वैशिष्ट्यपूर्ण आकार म्हणजे शीर्षस्थानी असलेला अनावृत्त वक्र आकार आहे. हे गेबल पारंपारिकरित्या जपानी किल्ले, बौद्ध मंदिरे आणि शिंटो मंदिर येथे वापरले जाते. यात कौले आणि झाडाची साल छप्पर घालण्यासाठी वापरले जातात. गॅबलच्या खालच्या बाजुच्या भिंती आतमध्ये वळलेल्या असतात.
इतिहास
या शब्दामधील कारा (唐) अर्थ "चीन" किंवा "उग्र वास" आणि हाफु म्हणजे छप्पर. या प्रकारच्या छपराचा शोध हियन कालावधीच्या उत्तरार्धात जपानी सुतारांनी लावला. कारा शब्दाचा अर्थ "उदात्त" किंवा "मोहक" असा देखील आहे.आणि बहुतेक वेळेस उत्पत्तीची पर्वा न करता भव्य किंवा गुंतागुंतीच्या मानल्या जाणाऱ्या वस्तूंच्या नावात हा शब्द जोडला जात असे. काराहाफु हियनच्या काळात विकसित झाला. दरवाजे, कॉरिडॉर आणि पालख्या सजवण्यासाठी याचा वापर केला गेला. काराहाफुचा सर्वप्रथम वापर एका शोर्योयीन मंदिराच्या यात्रेसाठी होर्यु-जि, नारा प्रांतात केला गेला होता.
कामकुरा आणि मुरोमाची काळात जपानच्या प्रभावांची आशियाई खंडातील आजुबाजुच्या इतर देशांवर एक नवीन लाट दिसायला लागली.याच काळात काराहाफु आणि त्याची इमारत शैली (काराहाफू-झुकुरी) अधिक लोकप्रिय व्हायला लागले. कामकुराच्या काळात झेन बौद्ध धर्म जपानमध्ये पसरला आणि अनेक झेन मंदिरांमध्ये काराहाफु दिसत होते.
सुरुवातीला काराहाफु फक्त मंदिरे आणि कलात्मक दरवाजांवरच वापरले जात होते. पण अझुची - मोमोयामा कालावधीच्या सुरुवातीपासून याचा वापर वाढला. याचा वापर प्रामुख्याने सरंजामांचे वाडे आणि किल्ले यांच्या बनावटीत केला जाऊ लागला. काराहाफु फक्त शोगुन साठीच राखीव होते. यामुळे याला सामाजात विशेष अर्थ प्राप्त झाला होता.
एक कराहाफु छप्पर आणि कारामॉन, हे इमारतीच्या प्रतिष्ठेची घोषणा करण्याचे साधन बनले आणि धार्मिक आणि धर्मनिरपेक्ष वास्तूशास्त्राचे प्रतीकात्मक रूप ठरले. टोकुगावा शोगुनेटमध्ये, काराहाफु हे आर्किटेक्चरमध्ये अधिकाराचे प्रतीक ठरले होते.
संदर्भ
वर्ग:जपानी स्थापत्य वैशिष्ट्ये वर्ग:जपानी वास्तुशास्त्र
सांख्य यामिक
वर्ग:सांख्य यामिक वर्ग:भौतिकशास्त्र वर्ग:रिकामी पाने
वडाळी (अक्कलकुवा)
वडाळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.