cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
लिबरलायझेशन्स चिल्ड्रन (पुस्तक)
सारांश
चौथ्या प्रकरणामध्ये विद्यार्थ्यांच्या राजकारणावर लक्ष केंद्रित केले आहे. यामध्ये विद्यार्थी राजकारणाच्या अवकाशाचे पुरुषी आधाराचे परीक्षण केले आहे कि जे वासाहतिक आणि उत्तर वासाहतिक विकासामध्ये दृढ झाले होते.
पाचव्या प्रकरणामध्ये शिक्षण आणि जात याविषयक मांडणी केली आहे. विशेषतः यामध्ये अस्मितेचे राजकारण आणि कनिष्ठ जातीय महाविद्यालयीन अवकाशातील धर्मनिरपेक्षता याविषयक सखोल अभ्यास करण्याचा प्रयत्न करते. त्यानंतर समकालीन जात, समुदाय आणि धर्म यातील परिवर्तन कि ज्यावर हिंदू राष्ट्रवादामुळे परिणाम होत आहे याविषयकचे दृष्टीकोन समजून घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
श्रीराम
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भारतीय व्यक्तिनावे
मैजी
सम्राट मैजी (नोव्हेंबर ३, इ.स. १८५२ - जुलै ३०, इ.स. १९१२) हा जपानचा १२२वा सम्राट होता.
याचे मूळ नाव मात्सुहितो होते व हा सम्राट कोमेइचा दासीपुत्र होता. मात्सुहितोच्या आईचे नाव नाकायामा योशिको होते.
मात्सुहितो वयाच्या १४व्या वर्षी सम्राटपदी आला. त्याच्या राज्यकालात जपानने मागासलेल्या, ग्रामीण अर्थतंत्रातून यांत्रिकी अर्थतंत्रात प्रवेश केला.
जपानी पद्धतिप्रमाणे मृत्युनंतर मात्सुहितोचे नाव बदलून मैजी ठेवले गेले.
वर्ग:जपानी सम्राट वर्ग:इ.स. १८५२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९१२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बी.एन. बचे गौडा
'''बी.एन. बचे गौडा''' ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
पारवा (मंगरुळपीर)
पारवा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
बी.एन. बचे गौडा
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
पारवा (मंगरुळपीर)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
भाषाविषयक नियतकालिके
नियतकालिक युग
आधुनिक काळाने जी अनेक आयुधे माणसाला मिळाली, त्यात मुद्रणाचा शोध हे खूपच महत्त्वाचे साधन होते. या एका शोधामुळे जग बदलून गेले. शिक्षण आणि ज्ञान यांचे सार्वत्रिकीकरण यामुळेच शक्य झाले. माणसा-माणसांतील संपर्क वाढवून अंतर कमी करण्याचे मोठेच काम या शोधामुळे घडले. त्यामुळेच वृत्तपत्रे-नियतकालिके-ग्रंथ प्रकाशित होऊ शकले. ज्ञानाची गंगा प्रवाही झाली.
जानेवारी १४
भारतात १४ जानेवारी हा दिवस इ.स.१९९६ पासून भूगोल दिन म्हणून साजरा केला जातो
भाषाविषयक नियतकालिके
नियतकालिक युग
मराठी साहित्यात तर १८१८ ते १८७४ या कालखंडाला नियतकालिक युग असेही म्हटले जाते. कारण या कालखंडात मोठ्या प्रमाणावर नियतकालिके निर्माण झाली. विविध विषयांना स्पर्श झाला. ज्ञानसंग्रह आणि ज्ञानप्रसार ही या युगाची प्रेरणा होती.
नियतकालिकांचा इतिहास
इ.स. १८३२मध्ये 'दर्पण' या नियतकालिकाचा पहिला अंक ६ जानेवारी रोजी प्रकाशित झाला, ही मराठी साहित्यविश्वातील महत्त्वाची घटना म्हणता येते. बाळशास्त्री जांभेकर यांनी सलग १४ वर्षे ह्या नियतकालिकाचे प्रकाशन केले. पुढे ‘दर्पण’, ‘दिग्दर्शन’, ‘ज्ञानप्रकाश’, ‘विविधज्ञानविस्तार’, ‘ज्ञानोदय’ ही नियतकालिकेही सुरू झाली. एतद्देशीयांचं अज्ञान संपवणे, शास्त्रीय विषयांचे ज्ञान वाढवणे, धर्मरक्षण करणे, धर्मप्रचार करणे, कायदेविषयक माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवणे, जुनी मराठी कविता प्रकाशित करणे, समकालीन घडामोडी वाचकांपर्यंत पोहोचवणे, असे हेतू या प्रकाशनांमागे स्पष्टपणे जाणवतात.
जानेवारी १४
बाह्य दुवे
जानेवारी १२ - जानेवारी १३ - जानेवारी १४ - जानेवारी १५ - जानेवारी १६ - जानेवारी १७ - (जानेवारी महिना)
भाषाविषयक नियतकालिके
मासिके
नियतकालिकांच्या प्रेरणेतूनच मासिकांना आकार प्राप्त होत गेला. मासिकांचं स्वरूप नियतकालिकांपेक्षा वेगळं होतं. मासिकांत बातम्यांना स्थान नव्हतं. त्यांचा सर्वस्वी भर लेखांवर होता. मोठ्या लेखांना क्रमशः प्रसिद्धी मिळत असे. अधूनमधून ललित वाङ्मयालाही स्थान दिले जाई. 'ज्ञानप्रसारक'मध्ये 'विक्रमोर्वशीय' नाटकाचं भाषांतर किंवा 'जिपोलीची गोष्ट'सारखी दीर्घकथा बघण्यास मिळते. रूढार्थाने 'दिग्दर्शन' हे पहिले मासिक. सर्व विषयांचा संग्रह' याच उद्दिष्टानं हे मासिक चालवले गेले. 'ज्ञानोदय'ने ख्रिस्ती धर्मप्रसाराचं काम चालवले होतं. त्याला प्रतिकार म्हणून 'उपदेशचंद्रिका' हे मासिक सुरू झाले. 'दंभहारक' हे मासिकही वैशिष्ट्यपूर्ण होतं, कारण लेखनशुद्धतेवर यात भर दिला जाई.
जानेवारी १४
बाह्य दुवे
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
भाषाविषयक नियतकालिके
मराठीतील विविध नियतकालिके
पुढे 'मराठी ज्ञानप्रसारक', 'विविधज्ञानविस्तार' वगैरे नियतकालिके सुरू झाली. या मालिकेत डोकावून पाहिले तर; पुणे पाठशालापत्रक, निबंधमाला, दंभहारक, निबंधचंद्रिका, मासिक मनोरंजन, केरळकोकीळ, काव्यरत्नावली, रंगभूमी, चित्रमयजगत, लोकशिक्षण, रत्नाकर, यशवंत, किर्लोस्कर, नवयुग, वागीश्वरी, प्रगती, प्रतिभा, हंस, विहंगम, सत्यकथा, मनोहर, सह्याद्री, ज्योत्स्ना, पारिजात, वाङ्मयशोभा, वसंत, दीपावली, समीक्षक, अभिरुची, युगवाणी, साहित्य-प्रतिष्ठान, छंद, अनुष्टुभ इत्यादी इत्यादी नियतकालिके डोळ्यांपुढे येतात. याशिवाय संशोधनपर आणि समीक्षात्मक लेखनासाठी महाराष्ट्र साहित्य पत्रिका, मुंबई मराठी संशोधनपत्रिका, आलोचना इत्यादी वेगळी नियतकालिके आहेतच. करमणूक, हिंदुपंच, मौज ही साप्ताहिके वेगळीच चूल मांडणारी होती. अशा तऱ्हेने ही परंपरा सतत वृद्धिंगत होत आहे.
महाराष्ट्राबाहेरील प्रान्तामधूनही मराठी नियतकालिके प्रकाशित केली जात आहेत. त्यामध्ये १९५० पासून प्रकाशित होणाऱ्या संजीवन या त्रैमासिकाचा आणि १९७६ सालपासून प्रकाशित होत असलेल्या अभीप्सा या मासिकाचा उल्लेख करावा लागेल. ही दोन्ही नियतकालिके पाँडिचेरी येथून नियमितपणे प्रकाशित केली जातात.
मराठी अभ्यास परिषद स्थापना आणि ‘भाषा आणि जीवन’ चा प्रारंभ
मराठी राजभाषा वर्ष म्हणून, इ. स. १९७९ हे वर्ष महाराष्ट्र शासनाने घोषित केले. त्यानिमित्ताने महाराष्ट्र राज्यातील शैक्षणिक अभ्यासक्रमात आणि प्रशासनात मराठी भाषेचे स्थान या विषयावर एक परिषद बोलावली. त्यामध्ये, एक समिती नेमण्यात आली. त्या समितीचे एक सदस्य म्हणून अशोक केळकर यांनी काम केले. या समितीने ‘राज्य मराठी विकास संस्था’ स्थापन करावी, असे सरकारला सुचवले. मात्र नंतर राष्ट्रपती राजवट आल्यामुळे ते सरकारच बरखास्त केले गेले. या संस्थेचा आराखडा, लेखरूपाने, ‘महाराष्ट्र टाइम्स’च्या १८ मे, १९८० च्या अंकात अशोक केळकर यांनी प्रसिद्ध केला. तो वाचून, प्रा. प्र. ना. परांजपे आणि मॅक्सिन बर्नसन यांनी अशोक केळकर यांची भेट घेऊन, जर शासन अशी संस्था स्थापन करत नसेल, तर आपणच अशी संस्था स्थापन करावी, अशी कल्पना मांडली. त्यानुसार  १९८२ मध्ये, ‘भाषेचे समग्र अध्ययन’ हे एकमेव ध्येय डोळ्यासमोर ठेवून प्र. ना. परांजपे, डॉ. अशोक केळकर, मॅक्सिन बर्नसन इत्यादी समविचारी मंडळी एकत्र आली. त्यांनी स्थापन केलेल्या ‘मराठी अभ्यास परिषद’ या संस्थेचा आणि त्या संस्थेने १९८३ मध्ये सुरू केलेल्या ‘मराठी अभ्यास परिषद पत्रिका - भाषा आणि जीवन’ या त्रैमासिकाचा मराठी वाङ्मयाच्या इतिहासात विशेष विचार केला पाहिजे.
महाराष्ट्राच्या प्रकृतीला अनुसरून; महाराष्ट्र साहित्य परिषद, मराठवाडा साहित्य परिषद, विदर्भ साहित्य संघ, यांसारख्या अनेक साहित्यसंस्था स्थापन झाल्या. त्यांनी अनुक्रमे ‘महाराष्ट्र साहित्य पत्रिका’, ‘प्रतिष्ठान’ आणि ‘युगवाणी’ सारखी नियतकालिक-मुखपत्रेही सुरू केली आणि जी आजही नियमितपणे प्रकाशित केली जातात. याच श्रेणीमध्ये बसणारे ‘भाषा आणि जीवन’ हे मराठी अभ्यास परिषदेचे मुखपत्र असणारे नियतकालिक, सलग ३५ वर्षे निरपवादपणे नियमित प्रकाशित झाले आहे. सद्यस्थितीत, कोणतेही शासकीय/निमशासकीय पाठबळ लाभलेली आर्थिक संस्था पाठीशी नसताना, एवढ्या सातत्याने चालणारे कोणतेही अन्य नियतकालिक दिसत नाही. त्यामुळेच ‘मराठी अभ्यास परिषद’ या संस्थेचे हे योगदान महत्त्वपूर्ण आहे.
मराठी अभ्यास परिषद - उपाययोजना
या उद्दिष्टांच्या प्राप्तीसाठी; मराठी भाषेचे अध्ययन-अध्यापन यात सुधारणा करणे, मराठी भाषकांनी इतर भाषा शिकून आपली भाषिक क्षमता आणि अनुभवाचा आवाका वाढवणे, इतर भाषकांना मराठी भाषा शिकवण्याची सोय करणे, भाषिक प्रश्न आणि भाषाव्यवहाराची सुधारणा यांच्याकडे वैज्ञानिक दृष्टीने आणि नियोजनशील वृत्तीने पाहण्यास शिकणे, लोकजागृती करणे आणि सरकार, विद्यापीठे यांचे भाषाविषयक प्रश्नांकडे लक्ष वेधणे, या उपायांची चर्चाही परिषद सभासदांनी केलेली आहे.
यासाठी व्याख्याने, चर्चासत्रे, परिसंवाद यांचे आयोजन करणे, त्रैमासिक चालवणे, पुस्तिका प्रकाशित करणे,  भाषांचे वर्ग चालवणे, पाठ्यपुस्तकांचे मूल्यमापन करणे, भाषिक संशोधन करणे, भाषांतराला चालना देणे इत्यादी मार्गांचाही विचार झालेला दिसतो.
आपल्या या उद्दिष्टांच्या आधारे, विविध कार्यक्रमांचे आयोजनही आजपर्यंत सातत्याने होत आले असल्याचे आपल्याला दिसते.
भाषा आणि जीवन
भाषेला वाहिलेले मराठीतील पहिले नियतकालिक म्हणून 'भाषा आणि जीवन'चा उल्लेख केला पाहिजे.
‘भाषा आणि जीवन’चे अंतरंग
२.     अनुवाद / भाषांतर – भाषांतरित कथा, कविता, लेख आणि तात्त्विक चर्चा यांचा समावेश ‘भाषा आणि जीवन’मध्ये नियमितपणे झाला. मराठी भाषा ज्ञानभाषा व्हावी, हा मुख्य प्रयत्न असल्याने विविध भाषांतील दर्जेदार कथा – कविता – लेख इत्यादींचे मराठी भाषांतर प्रकाशित झाले आहे. हे अनुवाद प्रामुख्याने हिंदी, जर्मन, फ्रेंच, रशियन या भाषांतले अधिक आहेत, असे दिसते.
३.     शब्दायन – एखाद्या शब्दाचा उगम कसा झाला, त्या शब्दात बदल कसा घडला, त्या शब्दाची व्युत्पत्ती काय, असे विविध प्रश्न आपल्याला सतावत असतात. अभ्यासक अशा प्रश्नांची उत्तरे शोधताना क्वचित हैराणही होतात. पण जेव्हा नेमके उत्तर गवसते, तेव्हा त्या अभ्यासकाला आपल्या जीवनाचे सार्थक झाल्याचे समाधान मिळते. शब्दाचा असा शोध घेणारे हे सदर बऱ्याच अंकात प्रकाशित झाले आहे आणि लोकप्रियही ठरले आहे.
४.     भाषानिरीक्षण – वास्तविक पाहता ‘ज्याची त्याची प्रचीती’ हे सदर आणि ‘भाषानिरीक्षण’ हे सदर यांमध्ये येणाऱ्या विषयांमध्ये साधर्म्य आहे. त्यातील विषयही सारखे आहेत. पण ही दोन वेगवेगळी सदरे का चालवली गेली? असाच प्रश्न पडतो. त्यातल्या त्यात, ‘भाषानिरीक्षण’ या सदरात, अभ्यासकांनी मांडलेली निरीक्षणे आणि ‘ज्याची त्याची प्रचीती’ मध्ये सामान्य वाचकाने मांडलेली निरीक्षणे, असा फरक असल्याचा अंदाज बांधता येतो.
५.     ज्याची त्याची प्रचीती – वाचकांपैकी अनेकांना लेखक बनवण्याचे काम या सदराने केलेले दिसते. आसपासच्या परिसरात जाणवणाऱ्या, घरात अनुभवास येणाऱ्या भाषिक घटनांना, या सदरात स्थान मिळालेले दिसते. या सदरामुळे समाजभाषाविज्ञान या विषयातली अनेक उदाहरणे मिळालेली दिसतात. लहान मुलांची भाषा, बायकांची भाषा, डॉक्टरांची भाषा यांसारख्या लेखांचा यासाठी विशेष उल्लेख करता येईल.
६.     दखलपात्र / दखलयोग्य - ‘भाषा आणि जीवन’च्या संपादक मंडळाने चौकस वृत्तीने आजूबाजूला लक्ष ठेवले आहे. समकालीन नियतकालिकांत प्रकाशित होणाऱ्या, अनेक चांगल्या लेखांना, त्या लेखांतील महत्त्वाच्या भागाला ‘भाषा आणि जीवन’मध्ये, प्रस्तुत सदरात पुन्हा प्रकाशित केलेले दिसते. यामुळे भाषा या विषयाला स्पर्श करणारे, वेगवेगळ्या ठिकाणी प्रकाशित झालेले विविधांगी लेख वाचायला देणारे, एकमेव नियतकालिक म्हणून ‘भाषा आणि जीवन’ ओळखले जाऊ लागले.
७.     पानपूरके – अतिशय सूचक आणि सुरेख भाषाविषयक पानपूरके ‘भाषा आणि जीवन’मध्ये आलेली दिसतात. वास्तविक या पानपूरकांचेच एक स्वतंत्र पुस्तक बनवायला हवे, ज्यामुळे अनौपचारिकपणे भाषाशिक्षण करण्याचा मार्ग तयार होऊ शकेल.
८.     पुनर्भेट – अनेक चांगले लेख, पुस्तकात रुपांतरित न झाल्याने किंवा दुर्मिळ पुस्तकांत समाविष्ट असल्याने, वाचकांपर्यंत पोहोचत नाहीत. त्या लेखांतील विचारांपासून वाचक/अभ्यासक वंचित राहतो, हे ओळखून संपादक मंडळाने हे सदर चालवलेले दिसते. या सदरामुळे, भूतकाळातील अनेक चांगले लेख योग्य त्या संपादकीय टिप्पणीसह वाचकांना आणि अभ्यासकांना वाचायला मिळतात. त्या निमित्ताने, वर्तमानातील अनेक विषयांना पूरक असे संदर्भ मिळण्यास मदत होते.
९.     पुस्तक परीक्षणे – परीक्षण करण्यासाठी विविध पुस्तके ‘भाषा आणि जीवन’च्या संपादक मंडळाकडे येत असतात. त्यापैकी भाषिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या निवडक पुस्तकांची परीक्षणे प्रसिद्ध करून ‘भाषा आणि जीवन’ने आपल्या अंकाचे वेगळेपण तर जपलेच, पण त्याचबरोबर भाषिक जागरूकता निर्माण करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. पाहा – परिशिष्ट २
१०. कविता – भाषिक नियतकालिकात कविता नसाव्यात, असा समज होणे स्वाभाविक आहे. पण अनेक कवींनी केलेल्या भाष्याची, भाषिक प्रयोगांची दखल ‘भाषा आणि जीवन’ने घेतली आहे. त्यामुळेच अनेक कवितांनाही स्थान मिळालेले आहे. कधीकधी एखाद्या लेखाला पूरक अशा कविता समाविष्ट करण्याचे कसबही संपादक मंडळाने दाखवले आहे. उदा. ‘एकूण सर्वनामे चार’ ही कृ. ब. निकुंब यांची, वाचकाला क्षणभर रेंगाळायला लावणारी कविता; सर्वनामांच्या समाजशास्त्रासारख्या लेखाला (वर्ष २: अंक २ / उन्हाळा १९८४, पृ. २६-२७) पूरक तर ठरतेच पण त्या सर्वनामांच्या लेखावर भाष्यही करते.
११. जाता जाता – सर्वांच्याच नजरेला सहज पडणाऱ्या, भाषिक घटना एखाद्याच लेखकाला लिहावयास उद्युक्त करतात. अशा भावलेल्या भाषिक घडामोडी चित्रित करणारे सदर म्हणून, ‘जाता जाता’ ओळखले जाते.
मायनॉरिटी स्टडीज (पुस्तक)
मायानोरीटी स्टडीज हे भारतामधील अल्पसंख्याकावरील निबंधांचे संकलन आहे. ते अभ्यासिका रोवेना रोबिनसन यांनी संपादित केले आहे. सन २०१२ साली ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस यांनी प्रकाशित केले आहे.
भाषाविषयक नियतकालिके
‘भाषा आणि जीवन’चे अंतरंग
१३. परिषद वार्ता – मराठी अभ्यास परिषदेने आयोजित केलेले कार्यक्रम, चर्चासत्रे, व्याख्याने, परिसंवाद इत्यादीच्या प्रसिद्धीचे हे सदर देखील भाषिक हालचालींना गती देणारे आहे. भाषिक जागृती करणे, मराठी ज्ञानभाषा करणे इत्यादी ध्येय बाळगणारी संस्था नेमके काय उपक्रम करते, हे सर्व आजीव सभासदांना आणि वाचकांना कळावे हा हेतू या सदरामागे आहे. ‘भाषा आणि जीवन’ हे मराठी अभ्यास परिषदेचे मुखपत्र असल्याने, अशी वृत्ते प्रकाशित होणे, अभिप्रेत आहेच. पण त्याचबरोबर या सदराची नियमितता ही संस्था उपक्रमशील आहे आणि सतत कार्यरत आहे, हेसुद्धा सिद्ध करते.
१४. भाषाविचार – या सदरात, भाषिक विचार मांडण्याचा प्रयत्न झालेला दिसतो. अर्थात हे सदर तसे अनियमितच आहे. विविध लेखकांनी मांडलेले भाषिक सिद्धान्त, या सदरात समाविष्ट झालेले दिसतात. म्हणजेच भाषेच्या जाणकारांनी आणि अभ्यासकांनी केलेला अभ्यासच यातून दिसतो.
मायनॉरिटी स्टडीज (पुस्तक)
महत्त्वाचे मुद्दे
हे पुस्तक कायद्याचे क्षेत्र, प्रशासन आणि भारतातील अल्पसंख्याकाची ओळख यांना स्पर्श करते. या निबंधामध्ये भारतातील अल्पसंख्याकांना कसे ओळखले जाते, त्यांची व्याख्या काय केली जाते, कायदेशीररीत्या त्यांचे कसे प्रवर्ग केले जातात आणि त्यांच्या संस्थिकरणाची प्रक्रिया याचा अभ्यास आहे. आदिवासी व जात या ओळखींच्या आंतरछेदामुळे  अल्पसंख्यांक ओळखीला निर्माण झालेल्या आव्हानांच्या अभ्यासाद्वारे अल्पसंख्यांक अभ्यास ही ज्ञानशाखा अल्पसंख्याकांची व्याख्या विस्तृत करते.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग: पुस्तके
भाषाविषयक नियतकालिके
‘भाषा आणि जीवन’चे अंतरंग
१५. मुखपृष्ठे – प्रारंभापासूनच अनिल अवचट यांच्यासारख्या सिद्धहस्त लेखक आणि चित्रकाराने काढलेल्या चित्रांनी – मुख्यतः मोराच्या चित्रांनी ‘भाषा आणि जीवन’चे अंक सजलेले दिसतात. पुढे तर मराठी अभ्यास परिषदेचे बोधचिन्हच अवचटांनी रेखाटलेला मोर हेच ठरले. मात्र नंतर या मुखपृष्ठांवर बरेचसे प्रयोग झालेले दिसतात. एकरंगी, दुरंगी आणि चाररंगी मुखपृष्ठे, कधी एखादा कवी, त्याच्या विशिष्ट काव्यपंक्ती तर कधी भाषिक चमत्कृतींनी मुखपृष्ठ सजलेले दिसते. या विविधतेमुळे ‘भाषा आणि जीवन’ने मुखपृष्ठातही नावीन्य जपण्याचा प्रयत्न जाणीवपूर्वक केल्याचे दिसते.
१६. सूची – एक अभ्यासपूर्ण नियतकालिक असा लौकिक ‘भाषा आणि जीवन’ने निर्माण केला आणि तो कायम जपला. याचाच एक भाग म्हणजे साधारणतः दरवर्षीच्या पहिल्या – हिवाळा अंकात प्रसिद्ध होणारी मराठीतील भाषाविषयक लेखन सूची आणि ‘भाषा आणि जीवन’मधील लेखसूची. या दोनही सूची नियमितपणे प्रसिद्ध होत असल्याने अभ्यासकाला आपल्या अभ्यासासाठी आवश्यक असणारे संदर्भ सहजतेने मिळण्याची सोय उपलब्ध झाली आहे. ‘भाषा आणि जीवन’च्या बरोबरीने प्रसिद्ध होणाऱ्या, अन्य कोणत्याही नियतकालिकाने सातत्याने असा प्रयोग केलेला दिसत नाही.
१८. सहज – एखादा भाषिक विषय सर्वांसमोर सहजतेने मांडण्यासाठी हे सदर सुरू झाले असावे.
१९. साद आणि प्रतिसाद – एखाद्या भाषिक घटनेवर लेखकाकडून केले गेलेले भाष्य आवडले, नावडले, त्यात थोडी भर घालावीशी वाटली किंवा त्या अनुषंगाने समांतर उदाहरणे सर्वांच्या नजरेस आणून द्यावीशी वाटली तर ... अशा जागरूक वाचकांसाठी साद आणि प्रतिसाद हे सदर उत्तम माध्यम ठरते. या सदरामुळे हे नियतकालिक जिवंत ठरले. संपादक, लेखक आणि वाचकांमध्ये एक बंध निर्माण झाला. वाचकाला, आपल्या मनातील भावभावना, शंका योग्य व्यक्तींपर्यंत एकाच वेळेस पोहोचवण्याचे साधन मिळाले.
२०. अहवाल – विविध चर्चासत्रे, परिसंवाद, व्याख्याने यांचे आयोजन मराठी अभ्यास परिषदेच्या वतीने केले जाते आणि त्यांचा सविस्तर वृत्तान्त पुढील अंकात मुख्यत: परिषद वार्ता या नावाने किंवा अहवाल या नावाने छापला जातो. या कार्यक्रमांत झालेली विस्तृत भाषणेही लेखरूपाने प्रसिद्ध झाल्याने, समकालीन भाषिक दस्तऐवज, असे या नियतकालिकाचे स्वरूप बनण्यास मदत झाली आहे.
इ.स. १९३४ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
१९३४ मध्ये महाराष्ट्रातील मराठी भाषेच्या चित्रपटसृष्टीने तयार केलेल्या चित्रपटांची यादी.
बाह्य दुवे
वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या वर्ग:इ.स. १९३४ मधील निर्मिती
वीर्य
वीर्य म्हणजे शुक्राणू असलेला जैविक द्रवपदार्थ होय. संभोगादरम्यान नराच्या शिश्नातून मादीच्या योनीतील बीजांडे फळवण्यासाठी वीर्य सोडले जाते.
वर्ग:प्रजनन
बांगडी
बांगडी हा मनगटात घालण्याचा अलंकार आहे. बांगडी सहसा काचेची असते आणि प्लास्टिकच्या बांगड्या सुद्धा बाजारांमध्ये मिळतात.लग्ना वेळी वधूच्या हातात ज्या बांगड्या घालतात. त्यांना वज्रचुडा असे नाव आहे.हा सुद्धा लग्नामध्ये सोभाग्या अलंकार महणून वापरतात.तो चुडा हिरव्या किंवा पोपटी रंगाचा असतो.काही ठिकाणी तो लाल रंगाचा सुद्धा असतो. स्त्रियांच्या काही रोगांवर काचेच्या बांगडय़ांचा चांगला उपयोग होतो. त्या घातल्याने त्यांच्या चेहऱ्यावर तेज येते. दात दुखणे, रक्तदाब कमी-जास्त होणे यांवर या बांगडय़ांचा अनुकूल परिणाम होतो. बोबडेपणा, तोतरेपणा यांच्यावरही उपयोग होतो, असे मानले जाते.
संदर्भ
वर्ग:दागिने
चप्पल
''चपला येथे पुनर्निर्देशित होते. चपलाच्या इतर उपयोगांसाठी पहा चपला मध्ये कोल्हापुरी चप्पल ही वेगळी आहे चपला (निःसंदिग्धीकरण)''
तळव्यांच्या संरक्षणासही पायात घालण्याच्या पादत्राणास चप्पल असे म्हणतात. सध्या वेगवेगळ्या प्रकारची चप्पल बाजारात उपलब्ध असतात. पायांचे रक्षण करण्यासाठी आपण चपलांचा वापर करतो.
वर्ग:रिकामी पाने
जामदरी
जामदरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
व्रत
व्रत म्हणजे संकल्प, प्रतिज्ञा, उपासना किंवा आज्ञापालन इत्यादींसाठी विशिष्ट नीतिनियमांनी करावयाचे आचरण. व्रत हे विशिष्ट काळासाठी, विशिष्ट तिथीस, विशिष्ट वाराला, विशिष्ट महिन्यात किंवा विशिष्ट पर्वाला आचरले जाते. व्रते हिंदू, जैन, बुद्ध, ख्रिश्चन, इस्लाम अशा सर्व प्रकारच्या धर्मांत आढळतात.
अर्थ
ऋग्वेदानुसार या शब्दाचा अर्थ 'आज्ञा', 'धार्मिक आचरण', 'उपासना पद्धती' या अनुषंगाने येतो.'ब्राह्मण' ग्रंथांनुसार 'धार्मिक क्रिया', 'आहार निर्बंध', 'विशिष्ट वर्तन', उपवास आदी होतो. धर्मसिंधू या ग्रंथात 'पूजा आदींचा अंतर्भाव असणारा धार्मिक विधी' असे नमूद केले गेले आहे.
व्रत शब्दात वृ असा संस्कृत धातू असून त्याचा अर्थ निवड करणे, अवरोध करणे असा होतो. व्रत-वैकल्ये असा जोडशब्द असून व्रताच्या आचरणाने विकलता येणे अपेक्षित असते.
व्रतांच्या देवता
हिंदू धर्मात वेगवेगळ्या व्रतांच्या वेगवेगळ्या आराध्य देवता असतात.या देवतांची पूजा व्रतामध्ये केली जाते. त्या व्रताच्या वेळी त्या विशिष्ट देवतेची कथा वाचली जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:व्रतवैकल्ये वर्ग:धर्म
विमेन्स स्टडीज ऑन द एज (पुस्तक)
विमेन्स स्टडीज ऑन द एज हे निबंधांचे संकलन असून हे जोन वोलेच स्कॉट यांनी संपादित केले आहे. २००८ साली ड्यूक युनिव्हर्सिटीने ते प्रकाशित केले आहे.
मध्यवर्ती विषय
पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत स्कॉट विचारतात, ‘स्त्री अभ्यास हे कायदेशीर अभ्यासाचे क्षेत्र कसे होऊ शकते?’ विविध सामाजिक-राजकीय संदर्भ व वेगवेगळ्या राजकीय परिस्थितींमध्ये त्यांच्यासमोर उद्भवणाऱ्या समस्या पुढे आणत निबंधांच्या लेखिका वाचकांना स्त्रीवादाचा प्रवास दाखवतात.
योगदान
संकलित केलेले सर्व निबंध वेंडी ब्राऊन आणि रॉबिन वेगमन यांच्या सहित अन्य प्रसिद्ध स्त्रीवादी लेखक आणि अभ्यासक यांनी लिहिले आहेत.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
टंकाई किल्ला
टंकाई हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.
गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे
पुरातन शिव मंदिर पाण्याची टाके
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
हिप्परगा
हिप्परगा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
युएफा यूरो २००८ गट ब
ऑस्ट्रिया वि जर्मनी
वर्ग:युएफा यूरो २००८
क्रिकेट सांख्यिकी
क्रिकेटच्या खेळातून संख्याशास्त्रीय संस्कार करण्याजोगी प्रचंड माहिती जमा होत असते.
प्रत्येक सामन्यात खेळाडूंनी केलेल्या प्रदर्शनाची नोंद घेतली जाते, तसेच कारकिर्दीचाही एकत्रितपणे लेखाजोखा मांडला जातो. व्यावसायिक पातळीवर कसोटी सामने, एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने आणि प्रथम श्रेणी सामने यांची सांख्यिकी वेगवेगळी राखली जाते. कसोटी सामने हे प्रथम श्रेणीचे सामने असल्याने खेळाडूच्या प्रथम श्रेणी कामगिरीत कसोट्यांमधील कामगिरीचा समावेश असतो; याचा व्यत्यास मात्र सत्य नाही. आजच्या काळात 'यादी अ'मधील सामने आणि टी२० सामने यांचेही तपशील राखले जातात. एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (एदिसा) हे 'यादी अ'मधील सामने असल्याने खेळाडूच्या 'यादी अ' कामगिरीत एदिसांमधील कामगिरीचा समावेश असतो; याचा व्यत्यास मात्र सत्य नाही.
क्रिकेट सांख्यिकीचे विश्लेषण
संगणकांच्या उपलब्धतेमुळे आता क्रिकेटमधील सांख्यिकीचे मोठ्या प्रमाणावरील विश्लेषण सुरू झाले आहे.
गतिशील आणि आलेखीय सांख्यिकी
क्रिकेट सामन्यांची दूरचित्रप्रक्षेपणे होत असल्याने दर्शकांना सुखद वाटेल अशा प्रकारे सांख्यिकीय माहिती मांडण्याचे प्रयत्न प्रक्षेपकांकडून होतात. यात द्विमितीय व त्रिमितीय प्रतिमांमधून खेळाडूने मारलेल्या फटक्यांच्या दिशांचा आणि अंतरांचा तपशील मांडणाऱ्या वॅगन-व्हील सारख्या बाबींचा समावेश होतो.
पेडगाव
पेडगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
बी.पी. सरोज
'''बी.पी. सरोज''' ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
पेडगाव
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
बी.पी. सरोज
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
पेडगाव
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
जुलै ११
बाह्य दुवे
जुलै ९ - जुलै १० - जुलै ११ - जुलै १२ - जुलै १३ - (जुलै महिना)
बी.बी. पाटील
'''बी.बी. पाटील''' ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
पेठखुदावतपूर
पेठखुदावतपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
कल्याण पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ
कल्याण पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ - १३८ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, कल्याण पश्चिम मतदारसंघात ठाणे जिल्ह्याच्या १. कल्याण तालुक्यातील कल्याण डोंबिवली महानगरपालिकेच्या वॉर्ड क्र. १ ते १२ आणि ३५ ते ५० आणि कल्याण महसूल मंडळ (भाग) मांडा सझा यांचा समावेश होतो. कल्याण पश्चिम हा विधानसभा मतदारसंघ भिवंडी लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
पेठखुदावतपूर
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
कल्याण पश्चिम विधानसभा मतदारसंघ
शिवसेनेचे विश्वनाथ आत्माराम भोईर हे कल्याण पश्चिम विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:भिवंडी लोकसभा मतदारसंघ
परळ
परळ हे हे मुंबईचे उपनगर असून येथे मुंबईच्या मध्य रेल्वे उपनगरीय मार्गावरील परळ आणि पश्चिम रेल्वे उपनगरीय मार्गावरील लोअर परळ अशी दोन स्थानके आहेत.
परळ मुंबईच्या मूळ सात बेटांपैकी एक होते. हा प्रदेश १३व्या शतकात राजा भीमदेवाच्या आधिपत्यात होता. ही बेटे पोर्तुगीजांच्या हातात आल्यावर त्यांनी परेळ बेट जेसुइट धर्मगुरूंना दिला. १६८९मध्ये झालेल्या ब्रिटिश व सिद्दी यांच्यातील लढाईत जेसुइटांनी सिद्द्यांची बाजू घेतली. लढाईत ब्रिटिशांचा विजय झाल्यावर त्यांनी परळ जेसुइटांकडून काढून घेतले.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मुंबई वर्ग:मुंबईची उपनगरे
केरळ विधानसभा निवडणूक, २०११
केरळ विधानसभा निवडणूक २०११ ही भारताच्या केरळ राज्यातील विधानसभा निवडणुक होती. १३ एप्रिल २०११ रोजी एकाच फेरीत घेण्यात आलेल्या ह्या निवडणुकीमध्ये केरळ विधानसभेमधील सर्व १४० जागांसाठी नवे आमदार निवडले गेले. ह्या चुरशीच्या निवडणुकीत काँग्रेस पक्षाच्या नेतृत्वाखालील संयुक्त लोकशाही आघाडीने मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाच्या नेतृत्वाखालील डाव्या आघाडीवर केवळ ४ जागांनी विजय मिलवला. ओम्मेन चंडी केरळचे नवे मुख्यमंत्री बनले.
बाह्य दुवे
२०११ वर्ग:इ.स. २०११ मधील विधानसभा निवडणुका
गनिमी कावा
गनिमी कावा अथवा इंग्रजीत गुरिला वॉर हे एक प्रकारचे युद्धतंत्र आहे. यात अतिशय कमी संख्यबळाने तुलनेने मोठ्या सैन्यास जेरीस आणता येते. यात मुख्य डावपेच बेसावध शत्रूवर अचानक हल्ला करून त्याची जास्तीत जास्त हानी करून, शत्रू सावध होण्यापूर्वी माघार घेतली जाते. असे अनेक छुपे अचानक हल्ले केल्याने शत्रूच्या मनोधैर्य खच्ची होते. गनिमी काव्याचा वापर करून छोटे सैन्य मोठ्या सैन्याचा पराभव करू शकते. महाराष्ट्रातील सह्याद्रीजवळील प्रदेश ह्या युद्धनीतीच्या वापरास अत्यंत सोयीचा आहे.
शहाजीराजांनी निजामशाहीच्या अखेरच्या दिवसात ह्या पद्धतीचा वापर केला. शिवाजीराजांच्या युद्धनीतीत गनिमी काव्याचे महत्त्व खूप आहे.शिवाजी महाराजांनी गनिमी कावा या युद्धनितीचा अत्यंत प्रभावीपणे वापर केला.
गनिमी कावा म्हणजे काय?
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी वापर केलेल्या युद्धतंत्राचे स्वरूप विशद करण्यापूर्वी 'गनिमी कावा' या शब्दप्रयोगाच्या मुळाशी असलेल्या संकल्पना, अर्थ आणि अनर्थ असे आहेत. 'गनीम' हा शब्द मूळ फारसी भाषेतला असून 'गनिमी' हे त्या शब्दाचे षष्ठ्यंतरूप आहे. 'कावा' या शब्दाला लक्षणेने 'फसवणूक', धोकेबाजपणा, कपट हे अर्थ आले आहेत. कावा या शब्दाचा वाच्यार्थ पार पुसला जाऊन लक्षणेने या शब्दाला आलेला अर्थ प्रभावी ठरला आणि 'शत्रूवरचा कपटयुक्त हल्ला' अथवा 'कपट-युद्ध' असा 'गनिमी कावा' या संज्ञेचा अर्थ रूढ झाला.
मराठ्यांच्या युद्धपद्धतीच्या संदर्भात होत असल्याने गनीम म्हणजे मराठ्यांचा शत्रू असा अर्थ निघतो.
'धूर्तपणा', 'कपट', 'कावेबाजपणा' अशा प्रकारचे लाक्षणिक अर्थ 'कावा' या शब्दाला प्राप्त झालेले आहेत. कोणत्याही शब्दाला वाच्यार्थ असल्याविना त्याच्याभोवती लक्षणेने निर्माण झालेली अर्थवलये गोळा होत नसतात हे भाषाविज्ञानाचे तत्त्व आहे. त्याचप्रमाणे वाच्यार्थाची काही चिन्हे लक्षणेने येणाऱ्या अर्थात कुठे तरी दडलेली असतात. या सिद्धांतास अनुसरून 'कावा' या शब्दास असलेला मूळ अर्थ लक्षात घेतला पाहिजे.
'महाराष्ट्र शब्दकोशा'त कावा या शब्दाचे पाच अर्थ दिले आहेत.त्यंपैकी शेवटचे चार या शब्दाला लक्षणेने प्राप्त झालेले असून ते असे आहेत : २. लुच्चेगिरी, ३. गुप्तकट, ४. हुलकावणी आणि ५. पीछेहाट. 'कावा' या शब्दाचा वाच्यार्थ प्रथम देण्यात आला आहे तो असा : घोड्याची रग जिरविण्यासाठी त्या घ्यावयास लावलेले फेरे, मंडले, घिरटी, फेर, घोडा भरधाव पळत असता त्याला वाटेल तसा ‍वळविणे, फिरविणे, मंडळाकार आणणे, पुढे मागे भरधाव सोडणे'. 'गनिमी काव्या'च्या मूळ स्वरूपाचा शोध या वाच्यार्थास प्रमाण मानल्यानंतर कसा लागतो हे आता आपण पाहू.
कावा हा शब्द घोड्यांना देण्यात येणाऱ्या प्रशिक्षणाशी संबंधित आहे.पोलीस-दलात आणि सैन्यातही बाळगण्यात येणाऱ्या घोड्यांना विशिष्ट प्रकारचे शिक्षण देणे आवश्यक असते.तसे झाले तरच त्या त्या दलांच्या कार्यात घोडा उपयुक्त ठरतो.मराठ्यांच्या लष्करात घोड्यांना देण्यात आलेले शिक्षण प्रामुख्याने 'काव्या'चे होते. भरवेगात धावणाऱ्या घोड्याचा वेग यत्किंचितही मंद होऊ न देता नि‍रनिराळ्या दिशांनी आणि उलटसुलट वळण घेण्यात मराठ्यांचे लष्करी घोडे तरबेज असत. वेग मंद करून हव्या त्या दिशेने वळणे घेणे हे घोडा आणि घोडेस्वार या दोघांनाही अवघड नसते. परंतु वेग मंदावला असताना दिशा वा मोहरा बदलण्याचा प्रयत्न केल्यास समोरच्या माणसास वा शत्रूस तो कोणत्या बाजूने वळण घेणार आहे याचा अंदाज बांधता येतो. रणक्षेत्रात धावत्या घोड्यांच्या बाबतीत अशा प्रकारचा अंदाज बांधणे शत्रूस शक्य होऊ नये या हेतूने अनपेक्षित वळणे घेण्याचे शिक्षण लष्करी घोड्यांना देण्यात येत असे. तोच 'कावा'. ही वळणे घोडेस्वार युद्धाच्या सोयीच्या दृष्टीने घेत असतो. भरधाव दौडत येणारा वारू शत्रूची दिशामूल होते. काव्याच्या युद्धात शत्रूची दिशाभूल हे प्रधान उद्दिष्ट असते. अशा प्रकारची अनपेक्षित म्हणूनच फसवी वळणे घेऊन मराठ्यांचे घोडदळ लढत असे म्हणूनच मराठ्यांच्या शत्रूंनी या युद्धपद्धतीस 'गनिमी कावा' हे नाव दिले. या नावात मूळातच एक युद्धतंत्र दडलेले आहे ते दुर्लक्षित राहिल्याने 'गनिमी कावा' वा केवळ 'कावा' या शब्दास लक्षणेने 'कपट', फसवणूक' यांसारखे अर्थ प्राप्त झाले.
प्रेमात व युद्धात सर्वच क्षम्य असते या उक्तीने गनिमी काव्याची पाठराखण करता येते. आपल्या स्वराज्यावर आलेला शत्रू यास कसेही करून परतविणे हेच छत्रपती शिवाजी महाराज उद्दिष्ट होते.
गनिमी काव्याचे घटक
यात :
या प्रमुख गोष्टी आहेत.त्यात सैन्य व्यवस्थापन तसेच वेळेचे व्यवस्थापनही अंतर्भूत आहे.
संदर्भ
वर्ग:युद्ध
पाकिस्तानमधील सामाजिक वास्तव
पाकिस्तान हा आशिया खंडातील एक इस्लामिक देश आहे. लोकसंखेच्या दृष्टीने जगात पाकिस्तानचा सहावा क्रमांक लागतो. पाकिस्तानची राजधानी “ इस्लामाबाद “ आहे. या देशाची लोकसंख्या जुलै २०१५ नुसार एकोणीस कोटी नव्वद लाख पंचाऐऺशी हजार आठशे सत्तेचाळीस (१९,९०,८५,८४७) इतकी गणण्यात आली आहे. तशेच देशाचे क्षेत्रफळ सातशे शहाण्णव शुन्य पंचाण्णव (७९६.०९५) चौरस किलो मीटर इतकी आहे. पाकिस्तान मध्ये चलन पाकिस्तानी रूपी आहे.
पाकिस्तानमधील सामाजिक रचनेचा, संस्कृतीचा अभ्यास करताना प्रामुख्याने भाषा तेथील वांशिक गट, धार्मिक संप्रदायिक गट, धार्मिक अल्पसंख्याकच्या अशा स्वरूपात पहावे लागते पाकिस्तान मध्ये मोठ्या प्रमाणात सांस्कृतिक विविधता आढळून येते. पाकिस्तान मध्ये बलुचिस्तान मुहाजिर पंजाबी रस्थून्स आणि सिंधी तसेच लहान गट जसे धार्मिक आणि संप्रदाएक गट आहे अहमदिस ख्रिस्ती हिंदू कलश फारशी शीख आणि रशियन मुस्लिम पंथ ismailis and bohars यांचा समावेश आहे. आधुनिक राष्ट्र म्हणून पाकिस्तानचा इतिहास जवळ जवळ आर्धा लष्करी नियम पळणारा आहे. एकूणच पाकिस्तान्मंध्ये धार्मिक सांप्रदायिक ethno भाषिक विविधता आढळून येते.
पारंपरिक गट
पाकिस्तान मध्ये इराणी लोक आणि दरडीक भाषिकांचा गट प्रामुख्याने आहे. या व्यतिरिक्त अनेक लहान गट वेगवेगळ्या भाषा बोलणारे आहेत. पाकिस्तान मध्ये बुरूषो बोलणारे लोक राहतात. पाकिस्तान मधील मुख्य पारंपरिक गट खलील प्रमाणे –
२००९ च्या आकडेवारीनुसार
१) पंजाबी -४२.१५%
२) पाष्टून्स -१७.४२%
३) सिंधी -१४.१%
४) सेराइकीस -१०.५३%
५) मुहजिर -१०.५७%
६) बलोच  -३.५७%
७) इतर -६.६%
तसेच काश्मिरी, कलश, बुरशो, ब्रहुई, खोवऱ, शिना, तुवळीस, बाल्टि  या प्रामूख्याने देशाच्या उत्तर भागात आढळतात ॰
इतर पारंपरिक गट
१)राजपूत -
राजपूत पंजाब आणि सिंध एक प्रमुक पारंपरिक मूळ आहेत. ते कधी राजपूत म्हणून ओळखले जातात. पंजाबी राजपूत पंजाब मनध्ये राजपूत लोकसंख्या सर्वात जास्त संख्येने आहे, सकेसार, खुशाब खोऱ्यात आढळते. फाईजदाबाद, रावळपिंडी,गुजरणवला, झेलम, ओकरा, शेखुपुरा आणि बहवलपूर इ. सिंध प्रांतातील लोकसंख्या ही ठरपारकर आणि सुक्कुर राजपुती जमातींमध्ये विभागला गेला आहे.
२) अवांस -
एक प्रमुख पारंपरिक गट असून प्रामुख्याने पंजाब आणि खैबर पाखतुंखवा व मुख्यता तेथे असे म्हटले जाते की पंजाब मध्ये माळीक आणि खान हे खैबर पाखतुंखवा मध्ये अवांस मुळात इस्लामचा चौथ्या मुसलमान लोकांचा धर्मगुरू विषयक अरब वाड वडील आहेत अवांस हा गट प्रामुख्याने झेलम, गुजरात, सियालकोट, लाहोर, रावळपिंडी आणि काही आझाद जम्मू –कश्मीर येते आढळतात.
३) जाट -
जाट हा पंजाब आणि आझाद कश्मीर येते आढळनारा प्रमुख पारंपरिक गट आहे.
४) हिंद्कोवांस -
हिंद्कोवांस  यांना ट्रन्सीशनल गट असेल असे समजले जाते. पंजाबी आणि पंजाबी पठाण  म्हणून ओळखले जातात.
५) कंबोह -
कंबोह हा पंजाब आणि सिंध मधील एक मुख्य पारपरिक गट आहे यामुळे पाकीस्थान मुहाजिर समुदाय असलेला एक मुख्य गट तयार झालेला आहे.
लघु पारंपरिक गट
१) रंघर आणि मेओ -
हे विविध कुळे यांचे मिश्रण आहे. ते हरियाणा पूर्व पंजाब आणि राजस्थान त्यांना बहुतेक दावा राजपूत मूल रंघर समुदाय हा स्वतः एक बोली आहे ते लोक रंघरी भाषा बोलतात.
2) हजारा -
हजारा लोक स्थानिक  बामयान प्रांतात आढळतात. पर्शियन बोलणारे लोक मुखता पाकिस्तान आणि विशेष म्हणजे स्वेटा मध्ये राहतात, व त्यामध्ये इतर निर्वशीत आहेत, पाकिस्तानी नागरिकांचाही त्यामध्ये समावेश होतो.
3) पामिरीस -
कलश ही पाकिस्तान मधील उत्तर पश्चिम प्रांतामधील हिंडकुश एक अद्वितीय गट आहे त्याची भाषा दारडीक आहे, हे आसपासच्या विविध वंशिक गटापासून वेगळे आहेत, ते दईनंदीन जीवनात आध्यात्मिक भूमिका बजावतात.
भाषा:-
पाकिस्तानमध्ये राष्ट्रीय, प्रादेशिक भाषा मोठ्या प्रमाणात आहेत,  इंग्रजी ही काऱ्यालाईन भाषा असून उर्दू ही पाकिस्तानची राष्ट्रीय भाषा आहे, या व्यतिरिक्त पंजाबी, सिंधी, बलूची, काश्मिरी, बाहूर्या, सिना, बाल्ठि, खोवर, भटकी, मारवाडी इत्यादी प्रादेशिक भाषा मानल्या जातात.
राष्ट्रीय भाषा –
१) उर्दू- 8%
बन्सी लाल
लाल हे हरियाणा विधानसभेवर एकूण सात वेळा, तर १९६७ मध्ये प्रथमच निवडून आले. १९६८-७५, १९८५-८७ आणि १९९६-९९ या तीन भिन्न काळात ते हरियाणाचे मुख्यमंत्री होते. सन १९७५-७७ च्या आणीबाणी कालखंडादरम्यान बंसीलाल माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी आणि त्यांचे पुत्र संजय गांधी यांचे जवळचे विश्वासू समजले जात होते.
पाकिस्तानमधील सामाजिक वास्तव
उर्दू ही पाकिस्तानची राष्ट्रीय भाषा आहे पण फक्त 8% लोकांकडून ही भाषा बोलली जाते. जी उर्दू बोलली जाते तीचावर पाश्तो, पंजाबी आणि सिंधी या भाषण चा  प्रभाव दिसून येतो
बन्सी लाल
डिसेंबर १९७५ पासून ते मार्च १९७७ पर्यंत त्यांनी भारताचे संरक्षणमंत्री म्हणून काम केले आणि १९९५ साली केंद्र सरकारतर्फे पोर्टफोलिओ न घेता ते मंत्री म्हणून कार्यरत होते. त्यांनी रेल्वे आणि वाहतूक पोर्टफोलिओ खाते देखील ठेवले. १९९६ मध्ये, भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये मार्गक्रमण केल्यावर त्यांनी हरियाणा विकास पक्षाची स्थापना केली.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००६ मधील मृत्यू वर्ग:हरियाणाचे मुख्यमंत्री वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक वर्ग:भारतीय रेल्वेमंत्री वर्ग:भारतीय संरक्षणमंत्री वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
पाकिस्तानमधील सामाजिक वास्तव
२) पंजाबी- 44%
ही भाषा पाक मध्ये प्रथम भाषा म्हणून वापरली जाते पाक मधील विशेसता पंजाब प्रांतातील लोक ही भाषा बोलतात ही भाषा तुरीष शहा या लेखकाने हीर-रांझा या पुस्तकासाठी वापरली आहे. पंजाबी भाषेची निर्मिती संस्कृत या भाषेपासून झाली आहे.
३) पाश्तो-15.48%
पाश्तो ही भाषा पाकिस्तान मधील 15.48% लोकांकडून बोलली जाते. विशेषता ख्येबर व क्जुंखा आदिवासी भाग आणि दक्षिण बलूचीस्थान त्याचबरोबर पारंपरिक पाश्तुन लोक समुदाय म्हणजेच शहरी, कराची हा जगातील एकमेव आसे शहर आहे जेथे सरवट जस्था पाश्तो भाषा बोलली जाते.
४) सिंधी- 4.5%
पाकिस्तानमध्ये सिंधी ही भाषा प्रथम भाषा म्हणून 4.5% लोकांकडून बोलली जाते विशेषता सिंध, बलुच्चा काही भाग उत्तर पंजाब येथे ही भाषा बोलली जाते या भाषेत उत्कृष्ट साहित्य उपलब्ध असून ही शाळेमध्ये ही शिकवली जाते
घटनात्मक तरतुदी
पाकिस्तानच्या  राज्यघटनेनुसार इस्लाम हा देशाचा धर्म आहे राज्यघटना येथील मुस्लिम नसलेल्या लोकांचे हक्क मर्यादित करते, कारण फक्त मुस्लिम व्यक्तिच त्या देशच राष्ट्रराध्यक्ष किवा पंतप्रधान होऊ शकतो येवढेच नाही तर न्यायालयातील मुख्य न्यायाधीश हे देखील इस्लामी मुसलमान आसने अवश्यक आहे.
१) इस्लाम -
इस्लाम हा पाकिस्तान मधील मुख्य धर्म आसून 95% ते 98% पाकिस्तानी लोक हे इस्लामी आहेत, यामधेही मुस्लिम दोन भागात विभागले आहेत ते म्हणजे सुनी आणि शिया.
२) सूफी -
इस्लाम मधेच सूफी हा वेगळा प्रभाग आहे, सुफि ही  प्राचीन इस्लामिक परंपरा आहे. या धर्माला मोठा इतिहास आहे सुफीजमच प्रभाव 1970च्या दशकात पाकिस्तान मध्ये कमी व्हायला सुरुवात झाली 1970 चा  निवडणुकीत पाकिस्तानमध्ये पारंपरिक मुस्लिम पक्षाचा उदय झाला आणि सूफी परंपरेला उतरती कला लागली.
३) अहमदीया -
अहमदीया हा एक मुस्लिम धर्माचा भाग आहे, आणि तो अल्पसंख्यक आहे अहमदियाचा विश्वास आहे की पाईगबर प्रमाणेच आजी गुलाम अहमद मुस्लिमांचा गुरू आहे पण पाकिस्तानच्या राज्यघटणेनुसार अहमदीया लोक मुस्लिम नाहीत.
धार्मिक अल्पसंख्यांक
पाकिस्तानच्या स्थिति विशलेशन मध्ये धार्मिक अल्पसंख्याक हा अहवाल तपासणे मनत्वपूर्ण ठरते नागरिक म्हणून भेदभावला तोड द्यावे लागते, लष्करी भूमीका राजकीय वापर सरकार कमकुवत असल्या कारनाणे नागरी समाज सर्व धर्म पाकिस्तान अल्पसंकयकाची प्रचंड आव्हाने ठरू शकतात, पाकीस्थांमध्ये अल्पसंख्यांना मोठ्या प्रमाणात सांप्रदायिक बळी केले जाते, जहालमतवदी  सुन्नी गट हा प्रमुख्याने हिंसेचा वापर करतो तेथे वारंवारसुन्नी आणि शिया या गटात सतत संघर्ष होत आसतात.
समाज
ठाणे शहर कुणबी सेवा संघ
ठाणे कुणबी सेवा संघ ही ठाणे जिल्ह्यातील कुणबी समाजाचे लोक ठाणे शहरात रहात आहेत त्यांनी स्थापन केलेली कुणबी समाजाची राजकारण विरहित संघटना आहे.
वर्ग:ठाणे जिल्हा
व्यास (निःसंदिग्धीकरण)
व्यास या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत:
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने Diameter Durchmesser قطر (هندسة) Diámetru Diametr Диаметър ব্যাস Prečnik Diàmetre ckb:تیرە Průměr (geometrie) Диаметр Diamedr Diameter Durchmesser Διάμετρος Diameter Diametro Diámetro Diameeter Diametro fa:قطر (هندسه) Halkaisija Diamètre Diámetro קוטר Promjer Diameter Diametro Þvermál Diametro 径 დიამეტრი Диаметр អង្កត់ផ្ចិត 지름 Diametros Duerchmiesser Diameter Diametras Diametrs Дијаметар Diameter Dörmeter Diameter Diameter Diameter Średnica Diâmetro Raqta Diametru Диаметр Promjer Diameter Priemer (geometria) Premer Пречник Diameter Kipenyo szl:Szyrzka விட்டம் Диаметр เส้นผ่านศูนย์กลาง Çap Діаметр قطر (ہندسہ) Diametr Đường kính 直径 直徑
पुरुषोत्तम नारायण फडके
पुरुषोत्तम नारायण फडके ऊर्फ फडकेशास्त्री (जन्म : कुध्रे -रत्‍नागिरी जिल्हा, १ मे १९१५; - रत्‍नागिरी, २४ एप्रिल २०१५)  हे रत्‍नागिरीतील  संस्कृतचे एक गाढे अभ्यासक होते. व्याकरणवाचस्पती दिगंबरशास्त्री जोशी काशीकर गुरुजी यांच्याकडे त्यांचे अध्ययन झाले होते.
अध्ययन
पु.ना. फडके यांनी १९३२ ते १९४४ या एका तपात त्यांनी अत्यंत कठीण अशा परीक्षा उत्तीर्ण करून पुण्याच्या वेदशास्त्रोत्तेजक सभेची व्याकरणचूडामणी आणि काशीच्या संस्कृत विद्यापीठाची व्याकरणाचार्य अशा दोन पदव्या मिळविल्या. त्याशिवाय बडोदे आणि म्हैसूर संस्थानच्या व्याकरण परीक्षेत त्यांनी उच्च श्रेणी मिळविली.
अध्यापन
फडकेशास्त्री यांनी रत्‍नागिरीच्या फाटक प्रशालेत १९४२ पासून शिक्षकी पेशा स्वीकारला. तेथे संस्कृत आणि प्राकृत (अर्धमागधी) या भाषांचे अध्यापन त्यांनी केले. तसेच १९४७ पासून संस्कृत पाठशाळेत प्रधानाध्यापकपदही त्यांनी भूषविले. या दोन्ही सेवांमधून ते १९७३ साली निवृत्त झाले.
धार्मिक उपक्रम
फडक्यांनी निवृत्तीनंतर आचरणास अत्यंत कठीण असे गायत्रीपुरश्चरण केले. रत्‍नागिरीसह जिल्ह्यातील अनेक ठिकाणी विविध विधियुक्त स्वाहाकार, वेदांचे घनपाठ, वेगवेगळे याग आणि होम त्यांनी स्वतः पुढाकार घेऊन पार पाडले.
व्याख्याने व लेखन
फडके यांनी विविध विषयांवर दहा हजारांहून अधिक व्याख्याने दिली. सुबोध उपनिषत्सार आणि सुबोध योगवासिष्ठसार या प्रमुख ग्रंथांसह सहा पुस्तके त्यांनी लिहिली.
सामाजिक कार्य
फडकेशास्त्रींनी शिक्षक कल्याण निधी, रत्‍नागिरी जिल्हा माध्यमिक शिक्षक पतपेढी, रत्‍नागिरी संचय सहकारी सोसायटी अशा संस्था स्थापन करून त्यांना पुढील काळात स्थर्य प्राप्त करून दिले.
कौटुंबिक माहिती
पुरुषोत्तम नारायण फडके यांचे दोन्ही पुत्र उच्चविद्याविभूषित आहेत. लेखिका आशा गुर्जर ही त्यांची कन्या, तर लेखक रवींद्र गुर्जर हे त्यांचे जामात होत.
जानेवारी १५
बाह्य दुवे
जानेवारी १३ - जानेवारी १४ - जानेवारी १५ - जानेवारी १६ - जानेवारी १७ - (जानेवारी महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
जातेगाव
जातेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
इ.स. १३४६
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३४६ वर्ग:इ.स.च्या १३४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जातेगाव
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
प्रिया मराठे
प्रिया मराठे (जन्म:ठाणे, २३ एप्रिल १९८७) ही एक मराठी अभिनेत्री आहे. 'या सुखांनो या' (२००६) ह्या मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिकेत तिने भूमिका करून आपल्या अभिनयास सुरुवात केली.
त्या नंतर विविध मराठी आणि हिंदी मालिका, 'कसम से', 'पवित्र रिश्ता', 'बडे अच्छे लगते है', 'चार दिवस सासूचे', 'तू तिथे मी', 'कॉमेडी सर्कस' इत्यादीत त्यांनी काम केले. त्याच सोबत मराठी चित्रपट 'विघ्नहर्ता महागणपती' (२०१६) आणि 'किरण कुलकर्णी व्हर्सेस किरण कुलकर्णी' (२०१६) मध्येपण त्यांनी काम केले.
वैवाहिक जीवन
प्रिया मराठे यांनी श्रीकांत मोघे यांचा मुलगा शंतनू मोघे सोबत २४ एप्रिल २०१२ रोजी लग्न केले
संदर्भ
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
होकर्णा
होकर्णा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
विल्यम पोर्टरफील्ड
पोर्टरफील्ड, विल्यम पोर्टरफील्ड, विल्यम वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वारंवारता
वारंवारता (इंग्रजी : Frequency - फ्रिक्वेन्सी) (किंवा कंप्रता) म्हणजे एखाद्या आवर्तनशील गोष्टीच्या आवर्तनांची काळाच्या एका एककातील संख्या होय. आवर्तनशील गोष्टीच्या एका आवर्तनाला लागणाऱ्या कालावधीला आवृत्तिकाल म्हणतात. अर्थातच, वारंवारता आवृत्तिकालाच्या व्यस्त असते.
व्याख्या व एकक
व्याख्येनुसार वलन, दोलन किंवा तरंग इत्यादी आवर्ती प्रक्रियांसाठी काळाच्या एका एककात घडणाऱ्या आवर्तनांची संख्या, म्हणजे वारंवारता होय. भौतिकशास्त्र व अभियांत्रिकी यांच्या प्रकाशविज्ञान, ध्वनिशास्त्र, रेडिओ इत्यादी शाखांमध्ये वारंवारतेचे चिन्ह म्हणून f हे रोमन अक्षर किंवा \nu (न्यू) हे ग्रीक अक्षर वापरतात.
SI एककांमध्ये वारंवारतेसाठी जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ हाइनरिश हर्ट्‌झ यांच्या नावाने हर्ट्‌झ (Hz) हे एकक वापरतात. उदा.: १ Hz म्हणजे एका सेकंदात एक आवर्तन.
आवृत्तिकाल दर्शवण्यासाठी T हे रोमन अक्षर वापरतात. आवृत्तिकाल हा वारंवारतेचा व्यस्त असतो : : आवृत्तिकालासाठी सेकंद हे SI एकक वापरतात.
पारिभाषिक शब्दसूची
वर्ग:ध्वनिशास्त्र वर्ग:भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पना वर्ग:यामिक कंपने वर्ग:भौतिकशास्त्र वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
गगनबावडा
गगनबावडा हे महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यातील गगनबावडा तालुक्याचे मुख्य गाव आहे.
हे गाव कोल्हापूर पासून ५५ किमी अंतरावर राज्य महामार्ग ११५ वर आहे. येथून गगनगड जवळ आहे. गगनबावडा या परिसरात पळसंबे गावानजीक डॉ. डी.वाय.पाटील साखर कारखाना आहे. गगनबावड्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे या गावांतून दोन घाट आहेत एक भुईबावडा व दुसरा करूळ घाट.. तालुक्याचे ठिकाण असून सर्व प्रशासकीय इमारती येथे आहेत.कोल्हापूरचे थंड हवेचे ठिकाण असलेले गगनबावडा कोल्हापूरपासून ५५ कि.मी.वर आहे. इथून कोकणात उतरायला दोन घाटरस्ते आहेत. एक करूळ इथे जाणारा गगनबावडा घाट, तर दुसरा खारेपाटणला जाणारा भुईबावडा घाट. गगनबावडा ऐन घाटाच्या तोंडावर वसले आहे. हिरवेकंच डोंगर, पश्चिमेकडून येणारा गार वारा आणि निखळ शांतता लाभलेला हा परिसर रमणीय आहे. घाटाच्या तोंडाशी आहे गगनगड किल्ला आणि त्यावर असलेला गगनगिरी महाराजांचा मठ. तिथपर्यंत उत्तम गाडीरस्ता आहे. गगनबावडा एस.टी कॅन्टीनला मिळणारा कट वडा अगदी न चुकता खावा. इतकी भन्नाट चव दुसरीकडे मिळणे केवळ अशक्यच. बॉलीवूडलासुद्धा या प्रदेशाची भुरळ पडली असल्याने अनेक हिंदी-मराठी सिनेमांचे चित्रीकरण इथे होत असते. पळसंबे मंदिरे तामिळनाडूमधील महाबलीपुरमची एकाश्म मंदिरे (रथ या नावाने ओळखली जातात) पाहायला जगभरातून लाखो लोक येतात, पण महाराष्ट्रातील एकाश्म मंदिरे स्थानिक लोकांशिवाय फारशी कोणाला परिचित नाहीत. कोल्हापूर गगनबावडा रस्त्यावर कोल्हापूर पासून ४० कि.मी. अंतरावर आसळज गाव आहे. तिथून ४ कि.मी. अंतरावर पळसंबे या गावी एका ओढय़ातच रामलिंगेश्वर नावाने ओळखली जाणारी जागा म्हणजेच ही एकाश्म मंदिरे होत. त्या ओढय़ात काही अजस्र शिळा आहेत. त्यांचा खालचा भाग तसाच ठेवून वरच्या अर्ध्या भागात कोरीव मंदिर उभारले आहे. तीन वेगवेगळ्या प्रकारची ही खोदीव मंदिरे आहेत. इथे बांधलेल्या पायऱ्यांच्या वाटेने ओढय़ाकडे उतरत जावे. तिथे दाट झाडीत एकाच पाषाणातून कोरून काढलेले मंदिर सामोरे येते. दक्षिण काशी कोल्हापूर आणि पर्यटन जिल्हा सिंधुदुर्ग यांच्या सीमेवरील ही मंदिरे आजही दुर्लक्षितच आहेत.
निसर्गाचा सौंदर्य अविष्कार : गगनबावडा गगनबावडा तालुका म्हटले की, पावसाचे माहेरघर म्हणूनच त्याकडे पाहिले जाते. कोल्हापूरमधून 55 किलोमीटर हे अंतर असून एस. टी. बसेस भरपूर सुविधा आहे. जाण्यासाठी एक तास लागतो. राहण्यासाठी महाराष्ट्र राज्य पर्यटन विकास महामंडळाची सुविधा उपलब्ध आहे. त्यासह हॉटेल्सदेखील उपलब्ध आहेत. याठिकाणी जेवण, नाष्ट्याची सुविधा आहे. तसेच खाद्यपदार्थ, जेवण घेऊनदेखील जाता येते. येथून करूळ व भुईबावडा हे दोन घाट कोकणात मार्गक्रमण करतात. या घाटाचे सृष्टीसौंदर्य तर पावसाळ्यात भुरळ घातल्याशिवाय राहत नाहीत. हिरवीगार शाल पांघरूण लांबच लांब पसरलेल्या लहान मोठ्या टेकड्या कोकणातील जीवनाचे दर्शन घडवितात. करूळ व भुईबावडा घाटात पावसाळ्यात उगम पावणारे लहान मोठे धबधबे वर्षा पर्यटनासाठी आलेल्या पर्यटकांची हौस भागविण्यास पुरेसे ठरतात. नागमोडी वळणे घेत जाणारे घाटरस्ते व घाटातून झुळझूळ वाहत नदीत पडणारे पाण्याचे प्रवाह पाहून पर्यटक क्षणभर थक्क होतो. येथील गगनगड न पाहिले तर नवलच.
वर्ग:गगनबावडा तालुका वर्ग:कोल्हापूर जिल्हा
मुरबाड विधानसभा मतदारसंघ
मुरबाड विधानसभा मतदारसंघ - १३९ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, मुरबाड मतदारसंघात ठाणे जिल्ह्यातील १. मुरबाड तालुका, २. कल्याण तालुक्यातील टिटवाळा आणि नाडगांव महसूल मंडळ, ३. अंबरनाथ तालुक्यातील गोरेगांव, बदलापूर ही महसूल मंडळे आणि कुळगांव बदलापूर नगरपालिका, अंबरनाथ महसूल मंडळ (भाग) मांजली सझा, खरवई सझा यांचा समावेश होतो. मुरबाड हा विधानसभा मतदारसंघ भिवंडी लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय जनता पक्षाचे किसन शंकर कथोरे हे मुरबाड विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:भिवंडी लोकसभा मतदारसंघ
इ.स. ९३७
मृत्यू
वर्ग:इ.स.च्या ९३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
जी-८
जगातील आठ श्रीमंत राष्ट्रांचा गट.
इ.स. १९३५ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
१९३५ मध्ये महाराष्ट्रातील मराठी भाषेच्या चित्रपटसृष्टीने तयार केलेल्या चित्रपटांची यादी.
जी-८
जी-८ची स्थापना १९७५ मध्ये झाली.
इ.स. १९३५ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
बाह्य दुवे
वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या वर्ग:इ.स. १९३५ मधील निर्मिती
जी-८
प्रारंभी फ्रान्स, जर्मनी, इटली, जपान, ब्रिटन आणि अमेरिका ही सहा राष्ट्रे. १९७६ मध्ये कॅनडा, तर १९९८ पासून रशियाचा समावेश.
संदर्भ
वर्ग:बहुराष्ट्रीय व्यापारी संघटना
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २००८-०९
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाने ५ डिसेंबर २००८ आणि १३ जानेवारी २००९ दरम्यान न्यू झीलंडचा दौरा केला. त्यांनी यजमानांविरुद्ध दोन कसोटी सामने, दोन ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) आणि पाच एकदिवसीय सामने (वनडे) तसेच स्टेट चॅम्पियनशिप मधील ऑकलंडविरुद्ध तीन दिवसीय सामना खेळला. २००५-०६ मध्ये वेस्ट इंडीजच्या न्यू झीलंड दौऱ्यानंतर दोन्ही पक्षांमधील ही पहिली मालिका होती; त्यांची मागील बैठक २००७ क्रिकेट विश्वचषकाच्या सुपर ८ टप्प्यात झाली होती.
बी.वाय. राघवेंद्र
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:कर्नाटकचे आमदार
संगीत मानापमान
संगीत मानापमान मराठीतील संगीत नाटक आहे. या नाटकात बालगंधर्वांनी काम केले होते. कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर यांनी हे लिहले. मुंबईच्या रिपन थिएटरमध्ये १२ मार्च १९११ रोजी मानापमान नाटकाचा प्रथम प्रयोग ‘किलोस्कर संगीत मंडळींकडून’ सादर झाला.
वर्ग:मराठी संगीत नाटके वर्ग:मराठी नाटक नामसूची
पुर
पुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
चार्ली पार्कर
पार्कर, चार्ली वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारतीय क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०११-१२
दुसरा ट्वेंटी२०
२०१०-११ वर्ग:इ.स. २०११ मधील खेळ वर्ग:इ.स. २०१२ मधील खेळ ऑस्ट्रेलिया
रोल्स-रॉइस (कार कंपनी)
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या *
कोलार नदी (मध्य प्रदेश)
ही मध्य प्रदेश राज्यातील नर्मदा नादीची एक उपनदी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
वेन तियानशिंग
वर्ग:चीनचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १२३६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १२८३ मधील मृत्यू वर्ग:रिकामी पाने