cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गोपाळ हरी देशमुख
लेखन
रेव्हरंड जी.आर. ग्लीन यांच्या ‘हिस्टरी ऑफ द ब्रिटिश एम्पायर इन इंडिया‘ या पुस्तकाच्या आधारे गोपाळराव देशमुखांनी इ.स.१८४२मध्ये, म्हणजे वयाच्या एकोणिसाव्या वर्षी हिंदुस्थानचा इतिहास ‘हे पुस्तक लिहिले. पुस्तकाचे प्रकाशन मात्र इ.स.१८७८मध्ये झाले. इ.स. १८४८ पासून त्यांनी मुंबईहून निघणाऱ्या प्रभाकर या साप्ताहिकात(संपादक :भाई महाजन), लोकहितवादी या नावाने लोकहितार्थ लेखन सुरू केले. त्या नावाने त्यांचा पहिला लेख त्या वर्षी १२मार्च रोजी प्रसिद्ध झाला. लेखाचा विषय होता..’इंग्लिश लोकांच्या व्यक्तिमात्राच्या गैरसमजुती’. याशिवाय, लोकहितवादींनी ‘एक ब्राह्मण‘ या नावानेही लिखाण केले आहे. त्या काळी लहान वयातच लग्न करून द्यायची प्रथा होती. लहान वयातील लग्नामुळे काय अडचणी होतात हे त्यांनी प्रभाकरमध्ये पत्र लिहून लोकांच्या नजरेस आणले. पुढील काळात त्यांनी अनेक समस्यांबाबत, विविध विषयांवर पत्रद्वारा लेखन केले.
ऑर्कस
वर्ग:कायपरचा पट्टा
गोपाळ हरी देशमुख
लेखन
इ.स. १८४८ ते इ.स. १८५० या काळात त्यांनी १०८ छोटे छोटे निबंध लिहिले. हेच निबंध लोकहितवादींची शतपत्रे नावाने ओळखले जातात. या शतपत्रांच्या माध्यमातून त्यांनी समाजसुधारणाविषयक विचार समाजासमोर मांडले. ही शतपत्रे प्रभाकर या साप्ताहिकातून प्रसिद्ध झाली. धार्मिक, सामाजिक, आर्थिक, राजकीय, वाङ्मयीन, ऐतिहासिक इत्यादी विषयांवर त्यांनी लहानमोठे असे सुमारे ३९ ग्रंथ लिहिले, दोन नियतकालिके चालविली, आणि ज्ञानप्रकाश व इंदुप्रकाश ही नियतकालिके काढण्याच्या कामी  पुढाकार घेतला. लोकहितवादींनी अनेक उत्कृष्ट इंग्रजी ग्रंथांचे मराठीत भाषांतर केले. त्यांच्या लेखनातून लोकांच्या सर्वांगीण उन्नतीची तळमळ दिसून येते. जातिसंस्था हा देशाच्या उन्नती होण्याच्या मार्गातील मोठा अडसर आहे असे प्रतिपादन त्यांनी आपल्या लेखनातून केले. लोकहितवादी हे एकोणिसाव्याशतकाच्या पूर्वाधातील,म्हणजे रानडेपूर्व पिढीतील हिंदुस्थानातील अर्थशास्त्रज्ञ होते. मराठीतून लेखन करणारेही ते पहिलेच अर्थतज्ज्ञ. ‘लक्ष्मीज्ञान‘ या ग्रंथाद्वारे त्यांनी अ‍ॅडम स्मिथ‘प्रणीत अर्थशास्त्र वाचकांसमोर आणले. "मातृभाषेतून शिक्षण" या तत्त्वाचाही त्यांनी प्रसार केला.
मराठीप्रमाणेच त्यांनी गुजरातीतही लिखाण केले आहे.
अन्य सामाजिक कार्य
मुंबई प्रांताचे तेव्हाचे गव्हर्नर हेन्‍री ब्राऊन यांच्या पुढाकाराने गोपाळ हरी देशमुखांनी इ.स. १८४८ साली पुण्यात एक ग्रंथालय काढले. पूना नेटिव जनरल लायब्ररी या नावाने स्थापन झालेले हे ग्रंथालय पुढे पुणे नगरवाचन मंदिर म्हणून प्रसिद्ध झाले. प्रामुख्याने महाराष्ट्रात व गुजरातमध्ये त्यांनी आपल्या सामाजिक कार्याचा ठसा उमटवला.
त्यांची निस्पृह व निःपक्षपाती म्हणून ख्याती होती. साताऱ्याचे प्रिन्सिपॉल सदर अमीन यांना काही कारणास्तव निलंबित करण्यात आले. त्यांच्या जागी गोपाळरावांची नेमणूक करण्यात आली. सदर अमीन यांची चौकशी चालू झाल्यावर चौकशी प्रमुख म्हणून त्यांनी गोपाळरावांचेच नाव सुचविले. त्यांचा गोपाळरावांच्या निःपक्षपातीपणावर विश्वास होता. इ.स. १८५६ साली गोपाळराव ‘असिस्टंट इनाम कमिशन‘ या पदावर नेमले गेले. इ.स. १८६७ साली त्यांनी अहमदाबाद येथे स्मॉल कॉज कोर्टात जज्ज म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली. गुजरातमधील वास्तव्यात त्यांनी विविध उपक्रम कार्यान्वित केले. येथील प्रेमाभाई इन्स्टिट्यूटतर्फे ते दरवर्षी व्याख्यानमाला करवीत आणि स्वतःही अनेक विषयांवर भाषणे देत. तेथे त्यांनी प्रार्थना समाजाची स्थापना केली, तसेच गुजराती पुनर्विवाह मंडळ स्थापन केले. गुजरात व्हर्नाक्युलर सोसायटी ऊर्जितावस्थेत आणली. गुजराती व इंग्लिश भाषा भाषेत हितेच्छु नावाचे साप्ताहिक काढले. त्यांनी गुजरातमध्ये गुजराती वक्तृत्वसभा स्थापन केली. गुजरातमध्ये त्यांनी सुमारे बारा वर्षे वैचारिक उद्‌बोधनाचे कार्य केले. गुजराथमधील अनेक सामाजिक व अन्य संस्थांचे ते पदाधिकारी होते.
गोपाळरावांना सामाजिक वर्तन व नीती या घटकांना धार्मिक समजुती आणि चालीरीती यांच्या वर्चस्वापासून मुक्त करायचे होते. धर्मसुधारणेची कलमे म्हणून त्यांनी पंधरा तत्त्वांचा उल्लेख या संदर्भात केला होता. धर्माचे काम एका विशिष्ट वर्गाकडे सोपवले गेल्याने हिंदू धर्माला दौर्बल्य आले आहे असा सिद्धान्त त्यांनी मांडला. त्यांचा मूर्तिपूजेला विरोध होता. त्यांनी आर्यसमाज या पंथाचा स्वीकार केला होता. समाजातील बालविवाह, हुंडा, बहुपत्नीकत्व यांसारख्या अनिष्ट प्रथांवर त्यांनी आपल्या लेखनातून आणि भाषणांतून हल्ला चढविला.
इ.स. १८७७ साली दिल्ली दरबारप्रसंगी ब्रिटिश शासनाने रावबहादूर ही पदवी देऊन त्यांना सन्मानित केले होते.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:गुजराती लेखक वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:मराठी समाजसेवक वर्ग:मराठी समाजसुधारक वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:रावबहादुर वर्ग:इ.स. १८२३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८९२ मधील मृत्यू वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
शृंगेरी
शृंगेरी हे कर्नाटक राज्यातील एक तीर्थक्षेत्र व आद्य शंकराचार्य यांनी स्थापन केलेल्या प्रारंभीच्या मठाचे स्थान आहे. हा मठ शारदा पीठ म्हणून ओळखला जातो. तो चिकमगळूर जिल्ह्यात तुंग नदीकाठी आहे. शृंगेरी हे नाव ऋष्यशृंग मुनींवरून पडलेले आहे. शृंग म्हणजे शिंग आणि गिरी म्हणजे पर्वत म्हणजेच ऋष्यशृंग मुनी ह्यांचे तपस्या स्थळ होय.
अधिक माहिती
याला शृंगेरी ज्ञानमठ,शृंगेरी पीठ असेही म्हणतात.या मठांतर्गत दिक्षा प्राप्त करणाऱ्या संन्याश्याच्या नावाअखेरीस सरस्वती/भारती/पुरी संप्रदाय असे नाव जोडले जाते. या मठाचे महावाक्य हे 'अहं ब्रम्हास्मि'असे आहे. या मठात चार वेदांपैकी यजुर्वेद हा वेद येतो.
अधिक वाचन
वर्ग:हिंदू मंदिरे वर्ग:चिकमगळूर जिल्हा
इ.स. १९२५
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९२५ वर्ग:इ.स.च्या १९२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जालना विधानसभा मतदारसंघ
जालना विधानसभा मतदारसंघ - १०१ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, जालना मतदारसंघात जालना जिल्ह्याच्या जालना तालुक्यातील वाघरुळ जहागीर, रामनगर, जालना (ग्रामीण) ही महसूल मंडळे आणि जालना नगरपालिका यांचा समावेश होतो. जालना हा विधानसभा मतदारसंघ जालना लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे कैलास किसनराव गोरंट्याल हे जालना विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:जालना जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:जालना लोकसभा मतदारसंघ
पेटुर
पेटुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
एच.ए.एल. विमानतळ
'''एच.ए.एल. बंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' हे भारताच्या कर्नाटक राज्यातील बंगळूर येथे असलेला विमानतळ आहे. सध्या हा विमानतळ बंद असून येथील वाहतूक बंगळुरू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथे हलविण्यात आलेली आहे.
वर्ग:भारतातील विमानतळ विमानतळ वर्ग:कर्नाटकमधील विमानतळ
अर्चना भार्गव
अर्चना भार्गव या युनायटेड बँक ऑफ इंडियाच्या अध्यक्षा होत्या. त्यांनी २३ एप्रिल २०१३ साली अध्यक्ष पदी कार्यरत झाल्या.तथापि २० फेब्रुवारी २०१२ ला त्यांनी राजीनामा दिला.
शिक्षण
त्यांचे शालेय शिक्षण जीझस अँड मेरी कॉन्व्हेंट, नवी दिल्ली मधून झाले.त्यानंतर त्यांची पदवी मिरांडा हाऊस, दिल्ली विद्यापीठात प्राप्त केली.
कारकीर्द
भार्गव ह्या २०११ मध्ये कॅनरा बँकेच्या ईडी म्हणून कार्यरत होत्या .२०१३ साली त्या युनायटेड बँक ऑफ इंडियाच्या (यूबीआय) चे अध्यक्ष-व्यवस्थापकीय संचालिका झाल्या. भार्गव यांच्यावर २०१३ मध्ये भ्रष्टाचारात सामील झाल्याचा आरोप होता.
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तिळभात
तिळभात हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
शिवडीचा किल्ला
शिवडीचा किल्ला महाराष्ट्राच्या शहरातील मुंबई शहरातील एक किल्ला आहे. याची रचना ईस्ट इंडिया कंपनीने १६८० साली केली. येथून मुंबईच्या बंदरावर नजर ठेवता येते.
शूल
संदर्भ
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र वर्ग:वेदना वर्ग:रोग
शिवडीचा किल्ला
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
गोठ
गोठ हा बायकांनी मनगटात घालायचा दागिना आहे. हा अनेक शतकांपासून वापरला जातो. गोठ हा एकावेळी दोन्ही हातात घातला जातो. हा दागिना सोन्याच्या भरीव किंवा पोकळ नळीपासून बनविलेला असून जाड गुळगुळीत बांगडी सारखा दिसतो. भरीव गोठात लाख भरलेली असते.<BR> गोठ,पाटल्या, बिलवर,तोडे हे बांगड्यां चे प्रकार आहेत. त्यापैकी पाटल्या, बिलवर रोज घातले जातात तर तोडे, गोठ विशेष प्रसंगी घातले जातात.<BR> गोठ तयार करण्यासाठी सोनार जे हत्यार वापरतात, त्याला गोठघोळणी असे म्हणतात. गोठ हे सोने धातू व प्लास्टिक मध्ये पण असतात.
इतिहास
मनगटात धारण करण्यच्या अलंकारांना आवाषक, पारीहाय व वलय अशी नावे आहेत. वलय म्हणजे सोण्याची सलकडी किंवा बायकांचे गोठ होत. वलयात कनकवलय नावाचा एक प्रकार असुन त्यात चपट्या आकाराची रत्ने जडवलेली असत. असे शिल्प अमरावतिच्या स्तूपात आढळते. वलयाचा कनकवलय म्हणून कालीदासाने दोन ठिकाणी उल्लेख केला आहे.
संदर्भ
वर्ग:दागिने वर्ग:महिला वर्ग:भारतीय संस्कृती
नीरा
देश     -    भारत
जिल्हा   -    पुणे
पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९७०-१९७९
१९७७
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
नीरा
तालुका   -   पुरंदर
बहुराष्ट्रीय कंपनी आहे.या कंपनीमुळे येथील लोकांचे जनजीवन सुधारले आहे.येथे नीरा नदी असून या नदी तीरावर नीरा हे गाव वसले आहे.या गावात पंचायतन मंदिर आहे. समता नागरी सहकारी पतसंस्था असून ही पतसंस्था नावाजलेली आहे.लीलावती रीख्वाल्लाल हायस्कूल आहे व महात्मा गांधी विद्यालय तसेच किलाचंद इंग्लिश मिडीयम स्कुल व उर्दु व मराठी माध्यमांचा शाळा आहेत निरा शहरात एकुन ६ प्रभाग असुन त्यामधून १७ सदस्य निवडुन येतात निरा ग्रामपंचायतीची स्थापना १९३५ सालची आहे निरा शहराची लोकसंख्या सन २०११ साली १५५७५.ईतकी असुन आज रोजी अंदाजे २५००० ते २८००० ईतके लोक वास्तव्य करत असावेत निरा शहरा पासुन सासवड ४० बारामती ४० फलटण ३५ व खंडाळा २५ किलोमीटर अंतरावर आहे तसेच पुणे शहर हे ७० किलोमीटर अंतरावर आहे जेजुरी व मोरगांव ही देवस्थाने २५ किलोमीटर अंतरावर असुन सोमेश्चवर मंदिर हे १५ किलोमीटर अंतरावर आहे निरा नदी कडेला भैरवनाथ मंदीर हनुमान मंदिर महालक्ष्मी मंदिर  काळुबाई मंदीर व महादेव मंदिर असुन सातारा जिल्हा हद्दीत पाडेगाव येथे श्री गुरुदेव दत्त मंदिर आहे  निरा- नदी पुणे आणि सातारा जिल्ह्यांचा व फलटण बारामती पुरंदर व खंडाळा  तालुक्यांची सिमा लागते दरवर्षी निरा नदीत श्री संत श्रेष्ठ ज्ञानेश्वर माऊली यांचा पादुकांना शाही निरा स्नान घातले जाते लाखो वारकरी बांधवांसाठी स्नानाची उत्तम सोय याच ठिकाणी होते तसेच निरा नदीवर पुणे मिरज लोहमार्गावर ब्रिटीश कालीन पुल १८५७ साली बांधलेला पहावयास मिळतो  निरा- रेल्वे स्थानक बस स्टँड पोस्ट ऑफिस एमएससीबी बँक आँफ महाराष्ट्र आयडीबीआय बँक पुणे जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक तसेच एटीम सुविधा उपलब्ध आहेत.निरा कृषी उत्पन्न बाजार समितीत पुर्वी कांदा गुळ कापुस मोठया प्रमाणावर उपलब्ध होत होता पुरंदर तालुक्यातील सासवड जेजुरी आणी निरा ही मोठी शहरे व बाजारपेठेची गावे आहेत निरा सिटी सेंटरल माँल प्राथमिक आरोग्य केंद्र निरारुग्णा मेडीकल उपलब्ध आहेत जेऊर मांडकी पिंपरे निंबुत गुळुंचे सोमेश्चर वडगाव बराच गांवचे शेतकरी महीला युवक शिक्षण व खरेदी साठी निरा बाजारपेठेत येतात मुबलक प्रमाणात उपलब्ध पाणी असल्यामुळे बरेच नोकरदार निरा येथे राहतात शिक्षक कंपनी कर्मचारी सरकारी अधिकारी जेजुरी MIDC लोणंद MIDC बारामती MIDC फलटण सुरवडी व शिरवळ याठिकाणी निरा शहरातून लोक कामास जातात व निरा येथे Jublient ingreviya या कंपनीत बाहेरून कामगार काम करण्यासाठी येतात
भूगोल
नीरा, पुणे जिल्हा आणि सातारा जिल्ह्याच्या सीमेवर आणि पुरंदर, बारामती, फलटण, खंडाळा तहसीलच्या सीमेवर नीरा नदीच्या काठावर वसले आहे.
१. पुणे जिल्हा व सातारा जिल्ह्याच्या सीमेवर: - जेव्हा एखादी व्यक्ती नीरा येथून पंढरपूरकडे जाते, तेव्हा ताबडतोब नीराच्या पुढे, पुणे-पंढरपूर रोडवर, अवघ्या 1 किमी अंतरावर, आपल्याला पुणे जिल्ह्याचा शेवट दिसतो आणि सातारा जिल्हा सुरू होतो. तर ही या 2 जिल्ह्यांची सीमा आहे.
२. पुरंदर, बारामती, फलटण, खंडाळा तहसीलच्या सीमेवर ताबडतोब जेव्हा कोणी नीरा ते बारामतीकडे जाते तेव्हा पुण्यातील तहसील पुरंदर (ज्यामध्ये नीरा आहे) एकदा निंबूट गाव ओलांडल्यावर तहसील बारामती (पुणे जिल्ह्यातही) सुरू होते. त्याचप्रमाणे नीरा-पंढरपूर रोडवर आपल्याला पाडेगाव पर्यंत जाता येते, ते फलटण तहसील (सातारा जिल्हा) मध्ये आहे आणि खंडाळा तहसील (सातारा जिल्हा) मध्ये लोणंदपासून 5 किमी अंतरावर आहे.
अर्थव्यवस्था
नीराभोवती शेती आहे आणि शहराभोवती आणि मुबलक प्रमाणात पाणी आहे. हे दोन कालवे, नीरा राईट आणि नीरा डावे आणि निरा नदी दरम्यान आहे. म्हणून शेती ही त्याची मुख्य क्रिया आहे. नीरा गूळ आणि कांदा यासाठी प्रसिद्ध आहे आणि एकेकाळी त्यापैकी अग्रणी निर्माता होते. अंजीर, कस्टर्ड सफरचंद, डाळिंब, पेरू, गोड चुना आणि द्राक्षे तेथे उपलब्ध आहेत. ऊस, गहू, बाजरी, मका आणि जवार ही शेतीची प्रमुख पिके आहेत. गावात अंगचा आईस फॅक्टरी नावाचा एक बर्फाचा कारखाना आहे. जवळच सोमेश्वर येथे साखर कारखाना, एक केमिकल फॅक्टरी आणि कॉंक्रीट पाईप्स बनवणारे एक युनिट आहे. संपूर्ण भारतातील प्रसिद्ध आरती वाहतुकीद्वारे वाहतुकीची सुविधा देखील उपलब्ध आहे.
जवळपासच्या शेतकयांसाठी नीरा ही एक प्रमुख बाजारपेठ आहे. शहराच्या आर्थिक, सांस्कृतिक कार्ये सांभाळणाऱ्या लोकांकडून निवडून आलेल्या 17 सभासदांसह नीरा यांचे ग्रामपंचायत आहे. येथे ग्रामपंचायतीची इमारत आहे जिथे सर्व निवडलेले सदस्य शहराच्या उन्नतीसाठी काम करतात.
वाहतूक
नीरा रेल्वेमार्गाने मिरज आणि कोल्हापूरला जोडली गेली आहे. लांब पल्ल्याच्या गाड्या तिथे थांबत नाहीत.परंतु निरा रेल्वे स्थानकावर कोयना एक्सप्रेस,महाराष्ट्र एक्सप्रेस,सह्याद्री एक्सप्रेस फलटण पुणे डेमु ,पुणे-सातारा डेमु या गाड्या निरा येथे थांबा असून pmpml हडपसर-निरा,व सासवड ते निरा ही बस सेवा दर 1 तासाला सुरू आहे तसेच निरा ST स्थानका मधून दर 15 मिनिटाला बारामती शटल सेवा व पुणे आणि पंढरपूर येथे जाण्यासाठी दर 20 मिनिटाला बस आहेत सातारा,भोर फलटण महाबळेश्वर मुंबई दादर ठाणे पालघर महाड यासारख्या ठिकाणी जाण्यासाठी st बसेस आहेत नीरा भोवतालचे रस्ते चांगल्या प्रतीचे गाव रस्ते आहेत.
रस्त्याने ते जेजुरी, प्रसिद्ध मंदिर शहर आणि सासवड मार्गे पुण्याला चांगले जोडले गेले आहे. दुसऱ्या बाजूला, ते फलटण मार्गे, पंढरपूर या प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्राशी देखील जोडलेले आहे. ते जोडणारे तिसरे मोठे शहर म्हणजे बारामती, एक उदयोन्मुख औद्योगिक शहर.
निरा ही पुरंदर तालुक्यातील सर्वात मोठी बाजारपेठ असून मोठी ग्रामपंचायत आहे सध्या निरा क वर्ग नगरपरिषद होण्यासाठीचा प्रस्ताव मंत्रालयात प्रतावित आहे
निरा शहरात सर्व राजकीय पक्ष आहेत मुख्य पक्ष राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी व काँग्रेस आय व शिवसेना भाजप आहे रिपब्लिकन पक्ष शेतकरी कृती समिती सारखे पक्ष व प्रहार यासारखे अनेक संघटना अस्तित्वात आहेत निरा येथे राष्ट्रवादी पुरस्कृत चव्हाण पॅनल असून सर्व पक्षीय निरा विकास आघाडी सह भैरवनाथ पॅनलअस्तित्वात आहे
मंदिरे
तत्काळ श्री श्रीधर स्वामींनी नीरा नदीकाठावरील दत्ताचे एक अतिशय प्रसिद्ध मंदिर. नीरा येथे बरीच मंदिरे आहेत ज्यात एक साईबाबा मंदिर आहे. हे सर्वात मोठे मंदिर आहे. हे प्रभाग क्रमांक 4 मध्ये स्थित आहे. गुळुंचे येथील ज्योतिर्लिंग मंदिर नीरा ते 5 किमी अंतरावर काटेबरस यात्रेसाठी प्रसिद्ध आहे.
निरा गावा मधील सर्वात मोठे मंदिर साई बाबा यांचे आहे आणी ते वार्ड नं 4 मध्ये आहे.
दिपावली पाडव्यापासून प्रारंभ झालेल्या काटे बारस यात्रा १२ दिवस साजरी केली जाते. यात्रा सुरू करण्यापूर्वी, पहिल्या दिवशी, लोक घाटस्पण करतात (यात्रा प्रारंभ करण्यासाठी खास पूजा) करतात. काटे बारस यात्रेदरम्यान, लोक १२ दिवस उपवास ठेवतात, दररोज कीर्तन आणि छबीना (ढोले आणि लेझीम यात्रे दरम्यान वाजवले जातात) ग्रामस्थांनी आयोजित केले आहेत. 11 व्या दिवशी म्हणजेच कार्तिक शुद्ध एकादशीला, पालखी नीरा स्नानासाठी फिरते. शेवटच्या दिवशी भक्तगणने बाबलच्या झाडाच्या मणक्यात उडी घेतली. येथे एक पंचायतन मंदिर आहे (पाच प्रभूंचे मंदिर) जे प्रशस्त आणि सुंदर बागांनी वेढलेले आहे. ज्युबिलंट लाइफ सायन्सेस या केमिकल फॅक्टरीची मालकी असून ही नीरा-बारामती रोडवर आहे. १ 195 1१ मध्ये त्यांची प्रिय पत्नी सोनूबाई यांच्या आठवण म्हणून लेफ्टनंट दामोदरशेठ शंकरशेठ गरुले यांनी महादेवाचे एक मंदिर देखील स्थापित केले असून ते नीरा नदीच्या काठी वसलेले आहे. हे दर्शन करण्यासाठी एक अतिशय पवित्र स्थान आहे, जे रेल्वे स्टेशनपासून २ किमी अंतरावर शिवताकर येथे आहे.
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
क्वावार
(चिन्ह: ) ही क्यूपरच्या पट्ट्यातील एक खगोलिय वस्तू आहे.
वर्ग:कायपरचा पट्टा
कार्नेलिया सोराबजी
कार्नेलिया यांचे पदवीधर होण्याचे स्वप्न होते. कार्नेलिया यांच्या वडिलांनी प्रोत्साहन होते. मॅट्रिक्युलेशनची परीक्षा पास होऊन विद्यापीठात प्रवेश घेणाऱ्या कार्नेलिया ह्या पश्चिम महाराष्ट्रातील पहिली महिला होती. कार्नेलिया यांनी डेक्कन कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. तीनशे विद्यार्थ्यांमध्ये त्या एक विद्यार्थिनी होत्या. पहिल्या वर्षी सर्वात जास्त गुन मिळविणा-या विद्यार्थ्यांसाठी असणारी हुग्लिंग शिष्यवृत्ती कार्नेलिया यांनी मिळवली, हॅवलॉक परितोषिकही त्यांनी मिळविले. इ.स. १८८७ मध्ये त्या B. A.ची परीक्षा प्रथमवर्गात पास झाल्या. प्रथमवर्ग मिळविणा-या डेक्कन कॉलेजच्या चार विद्यार्थ्यांमध्ये एक कार्नेलिया ह्या होत्या. डेक्कन कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांमध्ये त्यांनी प्रथम क्रमांक मिळविला.
व्यतिगत माहिती
गुजराथ कॉलेजमध्ये इंग्रजी विषयाच्या फेलो पदासाठी तिला निमंत्रित केले. तेव्हा म्हटले, पुन्हा बोलाविले. तेव्हा तिने फेलो म्हणून काम करण्याचे "तीन महिन्यांनी इंग्रजीची प्राध्यापक म्हणून तिची नेमणूक झाली. पुरुषप्रधान महाविद्यालयात शिकविणारी कानेलिया ही पहिली स्त्री व्याख्याता होती. फस्त बी.ए. होण्यावर तिचे समाधान होईना, इंग्लंडला जाऊन कायद्याचे विचार तिच्या मनात घोळू लागले. इंग्लंडमधील विद्यापीठात तिने अर्ज केला.
इंग्लंड दौरा
१८८९ मध्ये कायद्याचे शिक्षण घेण्यासाठी कार्नेलिया सोराबजी ऑक्सफर्ड येथे गेली. ऑक्सफर्डमध्ये शिक्षण घेणारी कार्नेलिया सोराबजी पहिली स्त्री होती. परीक्षेच्या सभागृहात पुरुषाबरोबर बसून परीक्षा देण्याची तिला परवानगी दिली नाही. परीक्षा पास होऊन तिला कायद्याची पदवी मिळाली परंतु वकिलीचा पेशा तिला स्वीकारता येईना. इंग्लंडमध्ये व्हिक्टोरिया राणीपर्यंत कार्नेलियाचे नाव पोचले. भारतातून आलेल्या या स्त्रीला बघण्याची उत्सुकता राणीच्या मनात निर्माण झाली. कार्नेलियाला राणीने भेटीला बोलावले. भारतीय स्त्रीच्या 'साडी' या पेहरावात कार्नेलिया व्हिक्टोरिया राणीला भेटली. इ.स.१८९४ मध्ये कार्नेलिया भारतात परत आली.
कामाचे स्वरूप
ऑक्सफर्डमध्ये शिक्षण घेऊनही भारतात वकिली करण्यासाठी बॅचलर ऑफ लॉ L.L.B.ची पदवी तिने घेणे गरजेचे होते. ते शिक्षणही तिने घेतले. परंतु १९१९ मध्ये सेक्स डिक्स क्वालिफिकेशन रिमूव्हल ॲंक्ट मान्य होईपर्यंत कार्नेलियाला वकिली करता आली नाही. १९०४ पासून सरकारने एक महत्त्वाचे काम तिच्यावर सोपविले होते. बंगाल, बिहार, ओरिसा येथील पडदानशीन स्त्रियांची कायदेविषयक सल्लागार म्हणून तिने ते काम तीस वर्षे (३० वर्षे) सातत्याने केले. १९०९ मध्ये सरकारने ‘कैसर ए हिंद' या सुवर्णपदकाने कार्नेलियाला सन्मानित केले. आपल्या अनुभवाच्या आधारे कायदेविषयक अनेक महत्त्वाची पुस्तके तिने लिहिली. निवृत्तीनंतर कार्नेलिया इंग्लंडमध्ये स्थायिक झाली. वयाच्या ८८व्या वर्षी इंग्लंडमध्येच तिचे निधन झाले.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १८६६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५४ मधील मृत्यू वर्ग:पारशी व्यक्ती वर्ग:भारतीय वकील
दालियान
दालियान (चिनी: 大连市) हे चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकातील ल्याओनिंग या प्रांतातले एक महानगर आहे. २०१८ साली सुमारे ७० लाख लोकसंख्या असलेले दालियान षन्यांग खालोखाल ल्याओनिंग प्रांतामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. दालियान शहर प्रांताच्या दक्षिण भागात पिवळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते पूर्व आशियाचे प्रवेशद्वार मानले जाते. चीनमधील एक प्रगत व सुबत्त शहर म्हणून ओळखले जाणारे दालियान २००६ साली देशामधील निवासासाठी सर्वोत्तम ठिकाण होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:चीनमधील शहरे
सिंगेन
सिंगेन हे जर्मनीच्या बाडेन-व्युर्टेंबर्ग राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर स्वित्झर्लंडच्या सीमेवर आहे.
वर्ग:बाडेन-व्युर्टेंबर्ग
गुप्त मतदान
वर्ग:नागरिकशास्त्र वर्ग:रिकामी पाने
बेडूक
बेडूक हा उभयचर प्राणी आहे. बेडूक आपली श्वसनक्रिया फुफ्फुसे व त्वचेमार्फत करतो. हा नैसर्गिक अन्न साखळीतील महत्त्वाचा घटक आहे बेडूक हे शीतरक्ताचे प्राणी असल्याने त्यांच्या शरीराचे तापमान सभोवतालच्या तापमानानुसार बदलत असते.त्यामुळे ते एकदम थंड किंवा उष्ण तापमान सहन करू शकत नाही. प्रतिकूल वातावरणावर मात करण्यासाठी, अतिशय थंड हवामानात बेडूक जमिनीत गाडून घेतात व दीर्घ निद्रा घेतात. त्याला त्याची शीतकाल समाधी म्हणतात. या कालावधीत ते फुप्फुसाद्वारे श्वसन न करता त्वचेद्वारे श्वसन करतात. आणि शरीरात साठवलेली ऊर्जा वापरतात. तर, काही बेडूक उन्हाळ्यात स्वतःला मातीत गाडून घेतात.पुराणात बेडकावर 'मान्दुकासुक्त' आहे.
नीरा (शीतपेय)
''हा लेख नीरा या शीतपेयाबद्दल आहे. नीरा गावाबद्दलचा लेख येथे आहे.''
बेडूक
स्वरूप
नर बेडकाचा आवाज घोगरा, खोल आणि मोठा असतो. मादी बेडूक क्वचितच आणि हळू आवाज काढते. बेडूक संपूर्ण मांसाहारी असतात. हल्लीच्या काळात तंगड्यांची परदेशी निर्यात करण्याच्या मोहात बेडकांची हत्या जास्त प्रमाणात होते. त्यामुळे बेडकांचे प्रमाण झपाट्याने कमी होण्यास सुरुवात झालेली आहे. पावसाळ्यात शीतनिद्रा अवस्था संपवून बेडूक प्रजननासाठी बाहेर येतात, तेव्हा अशा मोठ्या बेडकांना प्रजननाआधीच मारले जाते. काही बेडूक शेतात टाकलेल्या आणि नंतर पाण्यात विरघळलेल्या कीटकनाशकांमुळे व रासायनिक खतांमुळे प्रदूषित झालेले पाणी, त्वचेद्वारे श्वसनक्रियेसाठी शोषून घेतो. यामुळेही बेडूक मृत्युमुखी पडत आहेत.
नीरा (शीतपेय)
नीरा म्हणजे ताड कुळातील काही वृक्षांच्या खोडापासून मिळणारा रस होय. भेरली माड, शिंदी, नारळ इत्यादी वृक्षांपासून नीरा होते.
बेडूक
उडता बेडूक
आंबोली तालुक्यात उडता बेडूक आढळतो. पायाच्या बोटांमध्ये पडदे असलेल्या आपल्या शारीरिक रचनेचा वापर करून तो एका झाडावरून उडत दुसऱ्या झाडावर जातो. सावंतवाडीच्या नरेंद्र डोंगर परिसरातही या बेडकाची नोंद डॉ. गणेश मर्गज व सावंतवाडीचे वनक्षेत्रपाल सुभाष पुराणिक यांनी घेतली आहे.
नीरा (शीतपेय)
वर्ग:शीतपेये
बेडूक
कायदा
बेडकांना संरक्षण मिळावे म्हणून त्यांना वन्य प्राणी म्हणून घोषित केले गेले आहे. त्यासाठी १९८५ साली भारताच्या वन्य जीव संरक्षण कायद्यानुसार बेडकांना पकडण्यावर व मारून खाण्यावर बंदी घातली गेली आहे. दोषी ठरलेल्यांसाठी कायद्याने पंचवीस हजार रुपये दंड व तीन वर्षे कैद अशी कडक सजा दिलेली आहे.
नीरा (शीतपेय)
Nira
बेडूक
कायदा
२९ एप्रिल हा जागतिक बेडूक संरक्षण दिवस म्हणून साजरा केला जातो.
बाह्य दुवे
वर्ग:उभयचर प्राणी वर्ग:प्राणी
मारुती चितमपल्ली
(नोव्हेंबर ५, १९३२ - हयात) हे मराठी वन्यजीव अभ्यासक,लेखक आहेत.
वनाधिकारी म्हणून दीर्घकाळ म्हणजे ३६ वर्षे नोकरी. नोकरीदरम्यान आणि त्यानंतरही अशी एकूण ६५ वर्षे जंगलात काढणारे चितमपल्ली, जंगलातील प्राणीजीवन आणि त्याचे बारकावे रेखाटणारे लेखन अतिशय ओघवत्या शैलीत करतात. त्यांचे वाचनही प्रचंड आहे आणि त्यांना पुस्तकांचीही आवड आहे. पक्षीतज्‍ज्ञ डॉ. सलीम अली, लेखक व्यंकटेश माडगूळकर प्रसिद्ध चित्रकार ए. ए. आलमेरकर यांच्याशी त्यांचा स्नेह होता.
बालपण
चिवतमपल्ली यांचा जन्म सोलापुरातला. त्यांचे वास्तव्य गुजराथीमिश्रित मराठी बोलणाऱ्यांच्या वाड्यात होते. त्यांचे आजोबा सोलापुरातल्या बुधवार पेठेत राहत. तेथे तेलुगू बोलणाऱ्यांची वस्ती होती. मुस्लिमबहुल वस्तीही जवळच होती. त्यामुळे आई वडील आणि मुले मराठी, गुजराती, तेलुगू आणि उर्दूमिश्रित हिंदी बोलू लागल
पाचव्या इयत्तेतील स्कॉलरशिपमुळे अकरावीपर्यंत महिना दहा रुपये मिळत असल्याने मॅट्रिकपर्यंतचे शिक्षण मोफत झाले. भर तापात परीक्षा देऊनसुद्धा मारुती चितमपल्ली वर्गात पहिल्या नंबराने पास झाले.
महाविद्यालयात प्रवेश घेतल्यावर चितमपल्लींनी त्यांची वही मराठीच्या प्राध्यापकांना दाखवली, आणि तिच्यातली एक कथा महाविद्यालयाच्या नियतकालिकात प्रकाशित झाली.
त्यांच्या वडिलांना वाचण्याची आवड तर आईला अरण्यवाटांची. आई, वडील, आत्या, मामा यांच्याबरोबर रानवाटेने चालताचालता मारुती चितमपल्लींना जंगलांबद्दल आकर्षण वाटू लागले. ’क्षणोक्षणी पडे, उठे, परि बळे उडे बापडी’ ह्या कवितेतील कारुण्य शाळेत असताना जाणवले, आणि जंगलांतील पक्ष्यांविषयी प्रेम वाटू लागले. आयुष्यभर हरणाची शिकार करणाऱ्या भीमाचा मृत्यू हरणासारखा तडफडत झाला,ही आईने सांगितलेली गोष्ट आयुष्यभर विसरता येण्यासारखी नव्हती. आईला पशुपक्ष्यांची खूप माहिती होती. चंडोल ऊर्फ माळचिमणी, कोकिळा ऊर्फ कोयाळ, सातबहिणी ऊर्फ बोलांड्या, लावा ऊर्फ भुरगुंज्या अशी कितीतरी नावे चितमपल्लींना आईकडून ऐकायला मिळाली. हरणाच्या नराला काळवीट आणि लांडग्याच्या मादीला लासी असा नर-मादीतला फरक तिनेच शिकविला. माळढोक हे नाव पहिल्यांदा आईनेच ऐकवले. तिने दिलेले रंगांच्या छटांचे ज्ञान पाखरांच्या आणि फुलपाखरांचे वर्णन करताना मारुती चितमपल्लींच्या उपयोगी पडले.
आईनंतरचे गुरू
लिंबामामा हा मारुती चितमपल्लींचा अरण्यविद्येतला दुसरा गुरू. प्राणी, पक्षी, वनस्पती तो न बोलता नजरेने दाखवी. वीण झाल्यानंतर सोडून दिलेली सुगरण पक्षाची घरटी त्यानेच दाखविली. त्याच्याबरोबर रानातून चालताना रुई, धोतरा, निवडुंगाची माजलेली झुडपे आणि बोरी, बाभळी, निंबाची काटेरी झुडपे चुकवत चालावे लागे. त्या झाडाखालून चितमपल्लींनी होल्यांची घरटीही शोधली. फुलपाखरांच्या मागे जात गवतामधील कीटकांचे संगीत ऐकायला ते तिथेच शिकले.
अरण्यवाटेवर आणखी एकाने, हणमंतामामाने, चितमपल्लींना जंगलाचे न्यारे जग शिकवले पाखरांची नावे त्यानेच सांगितली. तळ्याकाठी पाखरांची पिसे सापडायची. पारी, पोपटी व उदी रंगाची पिसे पाहून हणमंतामामा पाखरांची नावे सांगायचा. मामा खांद्यावर कुदळ घेऊन उंच वारूळ शोधत चालायचा. या वारुळांना ते टेकराज म्हणत, पण हे वारूळ म्हणजेच सापांचे घर कधी दिसले नाही. हणमंतामामाजवळ सापांविषयी खूप ज्ञान होते. विषारी, बिनविषारी सापांपासून तर सापांच्या जाती ओळखण्यापर्यंत आणि सापांची अंडी असे सारे काही चितमपल्लींना हणमंतामामाकडूनच शिकायला मिळाले.
खुरसापूर
खुरसापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
मारुती चितमपल्ली
आईनंतरचे गुरू
हणमंतामामांनी चितमपल्लींना वन्यप्राण्यांच्या असंख्य लोककथा सागितल्या, आणि तेच ज्ञान पुढे वनखात्याच्या नोकरीत कामी पडले. मामाची अंधश्रद्धाच चितमपल्लींना पशुपक्ष्यांविषयीच्या संशोधनासाठी कारणीभूत ठरली. काय खरे आणि काय खोटे हे ओळखता येऊ लागले.
खुरसापूर
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
मारुती चितमपल्ली
कॉलेजात अपयशी
पारंपरिक कॉलेज शिक्षणात अपयशी ठरल्यानंतर मारुती चितमपल्ली यांनी वानिकी महाविद्यालयाची वाट धरली. पुण्यातील विभागीय वनाधिकारी कार्यालयात अर्ज सादर केला. सोलापूरचे राहणारे वनक्षेत्रपाल एम.डी. गाडगीळ यांची पुण्यातील वनसंशोधन केंद्रात भेट घेतली. त्यांनी वनक्षेत्रपालाच्या निवडीसाठी होणारी लेखी परीक्षा, त्याची पूर्वतयारी याविषयी वितमपल्लींना मार्गदर्शन केले. विद्यापीठ परीक्षेचा निकाल वाईट लागणार होता. तरीही वानिकी महाविद्यालयातील प्रवेशासाठी सर्व परीक्षा गंभीरपणे देण्याचा निर्धार त्यांनी केला. मुलाखतीला कशी उत्तरे द्यायची हे गाडगीळ यांनी सांगितले होते. सोळा मैल चालण्याच्या परीक्षेचा सरावही केला. त्यासाठी आई, मामांसोबत लहानपणी केलेली रानभटकंती उपयोगी ठरली. एकीकडे विद्यापीठ परीक्षा सुरू असतानाच मुख्य वनसंरक्षकांकडून मुलाखतीकरिता बोलावणे आले. जे.ए. सिंग यांनी त्या वेळी मुलाखत घेतली होती. मुलाखतीत यश मिळाले आणि सोळा मैल चालण्याची परीक्षाही यशस्वीरीत्या पूर्ण केली. त्यामुळे वानिकी महाविद्यालयातील प्रवेशाची निश्चिती मिळाली. अपेक्षित होते तेच झाले आणि वनखात्याकडून अपेक्षित पत्र आले. मारुती चितमपल्लींची कोईमतूरच्या सदर्न फॉरेस्ट रेंजर्स कॉलेज या वानिकी महाविद्यालयात दोन वर्षांच्या प्रशिक्षणासाठी निवड झाली.
या वानिकी महाविद्यालयात प्रवेश झाला आणि मारुती चितमपल्ली यांचे आयुष्य एका वेगळ्या वाटेने पुढे जाऊ लागले.
वानिकी महाविद्यालयातील मारुती चितमपल्ली यांचे अनुभव
शिस्त काय असते हे त्यांना या महाविद्यालयाने शिकवले. पहाटे उठणे, ठरलेल्या वेळेनुसार सर्व काही करणे सुरू झाले. वानिकी महाविद्यालयात असताना पहिल्यांदा त्यांनी वनातला अभ्यास दौरा केला. जंगलात राहायचे म्हणजे तंबूत, महिनाभर लागणारे सारे सामान सोबत, असे सारे काही कुतूहलमिश्रित होते. प्रवेश घेताना १६ मैलांची अट जशी कायम होती, तशी मॅरेथॉन रेसमधून महाविद्यालयातील सर्व विद्यार्थ्यांना १६ मैलांचे अंतर धावत धावत चार तासांत पूर्ण करावे लागे. वनाधिकारी म्हणून तंदुरुस्त आहात की नाही याची ती चाचणी होती. मात्र, पहिल्याच वर्षी मॅरेथान रेसमध्ये धावताना मेंदूतील रक्तस्रावामुळे एका सहकाऱ्याचा मृत्यू झाला. त्याचे कुटुंबीय वेळेत पोहोचू न शकल्याने महाविद्यालयातर्फे विद्यार्थी व शिक्षकांनी मिळून अंत्यविधी पार पाडला. भविष्यात वनाधिकाऱ्याला कशा प्रकारच्या संकटांना तोंड द्यावे लागू शकते, याचे दाहक वास्तव मारुती चितमपल्लींनी विद्यार्थिदशेतच अनुभवले.
वनखात्याची नोकरी आणि पक्षिनिरीक्षण
मारुती चितमपल्लींना वनखात्यातील नोकरीत ज्येष्ठ पक्षितज्ज्ञ डॉ. सलीम अलींचा सहवास खूप काही शिकवून गेला. वनखात्यातील नोकरीच्या निमित्ताने चितमपल्लींनी अनेक ठिकाणचे जंगल पिंजून काढले. पश्चिम महाराष्ट्रात १५ वर्षे नोकरी केल्यानंतर ते विदर्भात नवेगाव बांधला आले. त्यानंतर नागझिरा, नागपूर, मेळघाट येथली जंगले अनुभवली. मात्र त्यांना नवेगाव बांधचे जंगल अधिक आवडले. शिकारासाठी येणारे माधवराव पाटील त्यांनी तेथेच भेटले. शिकारीच्या निमित्ताने आपल्या सोबत्यांकडून माधवराव वनविद्या शिक्ले आणि ही वनविद्या त्यांच्याकडून चितमपल्लींना शिकता आली. मात्र, ही वनविद्या साध्य करायला त्यांना अनेक वर्षे लागली.
संस्कृतचा अभ्यास
रामटेकच्या कालिदास संस्कृत विद्यापीठाच्यावतीने प्राचीन भारतीय साहित्यातील पर्यावरण असा एक प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम चालविला जातो. चितमपल्ली यांनी ८४व्या वर्षी त्या अभ्यासक्रमाला प्रवेश घेतला आणि तो अभ्यासक्रम पूर्णही केला.
मराठी भाषेला शब्दांची देणगी
स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी इंग्रजी शब्दांना मराठीत दिलेले पर्यायी शब्द आज रुळलेत. तसेच कार्य जंगलाच्या बाबतीत मारुती चितमपल्ली यांनीही करून ठेवले आहे. अरण्य आणि त्याभोवताल विणल्या गेलेल्या विश्वातील कितीतरी घटकांना चितमपल्ली यांनी आपल्या शब्दांमध्ये गुंफले आहे. पक्षी असोत ‌की वनस्पती, कितीतरी नवी नावे केवळ त्यांच्यामुळे मराठी साहित्यात नोंदली गेली आहेत. या मूळ तेलगू भाषिक माणसाने मराठीला सुमारे एक लाख शब्दांचा ‌खजिना उपलब्ध करून दिला आहे.चितमपल्लींनी पक्षिशास्त्रातील अनेक संज्ञांचे मराठी नामकरण केले आहे.जसे कावळ्यांच्या वसाहतीला इंग्रजीत रूकरी असा शब्द आहे.चितमपल्लींनी त्यासाठी काकागार हा शब्द योजला. तसेच हेरॉनरी (बगळे,ढोकरी ह्या पक्ष्यांची वीण वसाहत)ला सारंगागार असा समर्पक शब्द मराठीत तयार केला आहे. रूस्टिंग प्लेससाठी रातनिवारा हा शब्द वापरला आहे. टणटणी (घाणेरी)चे रायमुनिआ तर बहाव्याचे अमलताश हे नाव चितमपल्लींमुळे नागरी वाचकांस माहित झाले.
लेखन
मारुती चितमपल्ली यांना त्यांच्या निसर्ग क्षेत्रातील अभ्यासामुळेच पक्षितज्ज्ञ व निसर्गलेखक ही ओळख मिळाली, आणि त्यांची अनेक पुस्तके प्रकाशित झाली.
मारुती चितमपल्ली यांच्या नावाचे पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी वन्यजीवाभ्यासक वर्ग:इ.स. १९३२ मधील जन्म वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
राज्यसभा
राज्यसभा हे भारतीय संसदेतील वरीष्ठ सभागृह आहे.भारतीय राज्यघटनेत कलम ८० अनुसार राज्यसभेची तरतूद केली आहे. राज्यसभेत २५० सभासद असून त्यातील १२ सभासदांची नेमणुक राष्ट्रपती विविध क्षेत्रातील (कला, साहित्य, विज्ञान व समाजसेवा) मान्यवरांमधून करतात. इतर २३८ सभासदांची निवड राज्य व केंद्रशासित प्रदेश विधिमंडळ करतात. राज्यसभेचे पहिली सत्र बैठक मे १३, १९५२ साली झाली।
राज्यसभेचा कार्यकाळ ६ वर्षांचा असतो आणि राज्यसभा ही स्थायी सभाग्रह आहे. कारण दर दोन वर्षांनी एक तृतीयांश सभासद निवृत्त होतात आणि पुन्हा नव्याने तेवढेच सभासद निवडतात. इवलेसे|Rajy-sabhaa in india राज्यसभेचे सत्र कायमस्वरुपी असून ते लोकसभेप्रमाणे विलीन होत नाही. राज्यसभेला लोकसभेपेक्षा कमी अधिकार आहेत, शिवाय धन विधेयक (Money/Supply Bill) जेथे लोकसभेस अध्यारोही अधिकार आहेत. परस्पर विरोधी ठराव झाल्यास एक संयुक्त बैठक घेतली जाते. परंतु लोकसभेची सभासद संख्या दुप्पट असल्याने त्यांना बहुमत मिळून जाते.
भारतीय उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. राज्यसभेच्या उपाध्यक्षांची निवड सदस्य मतदानाने होते. अध्यक्षांच्या गैरहजरीत उपाध्यक्ष सभेचे कामकाज पाहतात.
नियुक्ती
राज्यसभा सदस्यांची निवड प्रत्येक राज्यातील विधानसभेमार्फत होते. प्रत्येक राज्यासाठी जागा निर्धारीत आहेत व त्या समान नसून लोकसंख्येप्रमाणे ठरविण्यात आल्या आहेत. २००६ मधील जागांची संख्या पुढील प्रमाणे आहे:
एकूण: २४२
सत्र
सामान्यतः राज्यसभेचे दर वर्षी ३ सत्र होतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राजकारण
शूरसेन
शूरसेन वा शौरसेन हे प्राचीन भारतातील १६ प्रमुख महाजनपदांपैकी एक. सध्याच्या व्रज प्रदेशांतील मथुरा ही त्याची राजधानी होती. कृष्णाच्या आजोबांच्या नावावरून हे नाव पडले असावे. या प्रदेशातील प्राकृत भाषा शौरसेनी म्हणून प्रसिद्ध आहे.
अधिक वाचन
वर्ग:महाजनपदे
टोपली
टोपली बांबूपासून तयार केलेले प्राचीन उपकरण आहे. बांबू तासून त्याच्या पट्ट्या करून त्यापासून टोपली तयार करतात. त्याचे अनेक प्रकार व आकार बनवता येतात. टोपली, डालग, छोट्या-मोठ्या टोपल्या हे त्याचे प्रकार आहेत. आकाराप्रमाणे टोपली कशाला वापरतात ते ठरवले जाते. ग्रामीण भागात टोपलीमध्ये जेवण ठेवण्याची पद्धत आहे. त्यात भाकरी ठेवली जाते. त्यात इतर वस्तूही ठेवू शकतो. ग्रामीण भागात याचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात केला जातो. मोठे सामान भरून टोपली चुंबळावर ठेवून डोक्यावर ठेवली जाते. आधुनिक काळात छोट्याशा टोपलीत हॉटेलात पोळ्या दिल्या जातात. टोपली दीर्घकाळ टिकावी म्हणून ग्रामीण भागात शेणाने सारवली जातात. वर्ग:बांबूच्या वस्तू
मराठा क्रांती मोर्चा
मराठा क्रांती मोर्चा किंवा मराठा क्रांती मूक मोर्चा हे मराठा समाजाचे २०१६-१७ मध्ये झालेले एक आंदोलन होते. १३ जुलै २०१६ रोजी अहमदनगर जिल्ह्यातील कोपर्डी या खेड्यातील एका अल्पवयीन मराठा समाजाच्या मुलीवर बलात्कार करून तिचा खून करण्यात आला. त्यानंतर मराठा लोकांनी महाराष्ट्रातील सर्व जिल्ह्यांत मोर्चे आयोजित केले. आंदोलकांनी कोपर्डी प्रकरणातील आरोपींना मृत्युदंड द्या, अट्रोसिटी कायदा रद्द करा अथवा तो शिथिल करा, आणि मराठा समाजाला (शैक्षणिक व नोकरीत) आरक्षण द्या अशा प्रमुख मागण्या केल्या.
प्रतिमोर्चे
मराठा समाजाच्या मोर्चानंतर विविध समाज गटानेही मोर्चे काढले, ज्यात मराठ्यांच्या काही मागण्यांना समर्थन तर काही मागण्यांना विरोध करण्यात आला.
ऑरोव्हिल
ऑरोविलचे प्रतीक
केंद्रस्थानी असलेला बिंदू ऐक्याचे प्रतीक आहे, परमश्रेष्ठाचे प्रतीक आहे; आतील वर्तुळ हे निर्मितीचे, नगरीच्या संकल्पनेचे प्रतिनिधित्व करते; बाहेरील पाकळ्या त्या संकल्पनेच्या अभिव्यक्तीचे, मूर्तरूपाचे सामर्थ्य दर्शवितात.
ऑरोविलची स्थापना आणि हेतू
श्रीमाताजींच्या ऊर्फ मीरा अल्फान्सा यांच्या प्रेरणेने आणि मार्गदर्शनाने ऑरोविल या आंतरराष्ट्रीय नगरीची स्थापना करण्यात आली. दि. ०२८ फेब्रुवारी १९६८ रोजी, तामिळनाडूच्या दक्षिणेस पाँडिचेरीच्या उत्तरेस, युनेस्को समर्थित हा आंतरराष्ट्रीय समुदाय स्थापन करण्यात आला. मानवी एकता साध्य करणे हे या आंतरराष्ट्रीय नगरीचे ध्येय आहे. इ.स.१९६० मध्ये श्रीमाताजीनी ऑरोविल या प्रायोगिक नगरीची संकल्पना भारताच्या सरकारपुढे मांडली आणि त्यांच्या पाठिंब्याने ती युनेस्कोमध्ये मांडण्यात आली. इ.स.१९६८ मध्ये मानवतेच्या भवितव्यासाठी महत्त्वाचा प्रकल्प म्हणून युनेस्कोने त्यास एकमताने मान्यता दिली.
ऑरोविलच्या स्थापना-दिनी श्रीमाताजींनी फ्रेंच भाषेत भाषण दिले होते आणि ते ऑल इंडिया रेडिओ वरून थेट प्रसारित करण्यात आले होते. श्रीमाताजींनी दिलेल्या संदेशात ऑरोविलचा हेतू स्पष्ट केला तो असा - ''ऑरोविल ही एक अशी वैश्विक नगरी बनू इच्छिते की, जेथे पंथातीत होऊन, सर्व राष्ट्रीयता व सर्व प्रकारच्या राजकारणाच्या अतीत होऊन, सर्व देशांमधील स्त्रीपुरुष, शांती व प्रगतशील सुसंवादाने जीवन व्यतीत करू शकतील. मानवी एकता प्रत्यक्षात उतरविणे हा ऑरोविलचा हेतू आहे.''
ऑरोविल नगरीचा उद्घाटन सोहळा
ऑरोविल ह्या उषानगरीच्या प्रकल्पाचे उद्घाटन दि.२८ फेब्रुवारी १९६८ रोजी झाले. १२४ देशांतील व भारताच्या २३ राज्यांतील प्रत्येकी एक युवक व एक युवती अशा प्रतिनिधींनी आपापल्या मायभूमीतून मूठभर माती आणली आणि ती ऑरोविलच्या केंद्रस्थानी असणाऱ्या संगमरवरी कमळामध्ये समारंभपूर्वक ठेवण्यात आली. श्रीमाताजींनी फ्रेंचमध्ये लिहिलेली ऑरोविलची सनद देखील ह्यासोबत ठेवण्यात आली. अशाप्रकारे ऑरोविलची पायाभरणी झाली. वैश्विक एकतेचा पाया रचला गेला.
ऑरोविलची सनद
०१) ऑरोविल ही कोणा एकाची मालमत्ता नव्हे. ऑरोविल हे अखिल मानववंशासाठी आहे. पण ऑरोविलमध्ये राहावयाचे असल्यास व्यक्ती ही दिव्य चेतनेची स्वेच्छाभावी सेवक असावयास हवी. ०२) ऑरोविल हे कधीही न संपणाऱ्या शिक्षणाचे, सातत्यपूर्ण प्रगतीचे आणि वार्धक्यविरहित तारुण्याचे स्थान असेल. ०३) ऑरोविल भूतकाळ आणि भविष्यकाळ यांतील सेतू बनण्याची मनीषा बाळगत आहे. आंतरिक आणि बाह्य शोधांचे लाभ घेत, ऑरोविल हे भावी साक्षात्कारांच्या दिशेने धीटपणे झेपावेल. ०४) खऱ्याखुऱ्या मानवी एकतेचे मूर्तरूप व्हावे या हेतूने केलेल्या भौतिक व आध्यात्मिक संशोधनांचे ऑरोविल हे स्थान असेल.
युनेस्कोसाठी दिलेला संदेश
दि. ०१ फेब्रुवारी १९७२ रोजी श्रीमाताजींनी युनेस्कोसाठी संदेश लिहून दिला. तो असा - अतिमानसिक वास्तवाचे आगमन पृथ्वीवर त्वरेने घडून यावे यासाठी ऑरोविलची निर्मिती आहे. जग जसे असावयास हवे तसे ते नाही असे ज्यांना वाटते त्या सर्वांच्या सहकार्याचे येथे स्वागत आहे. प्रत्येकाला हे माहीत असावयासच हवे की, त्याला मृत्युपंथाला लागणाऱ्या जुन्यापुराण्या जगामध्ये सहयोगी व्हावयाचे आहे का जन्मण्याच्या तयारीत असणाऱ्या नूतन अशा, अधिक चांगल्या जगतासाठी कार्य करावयाचे आहे.
ऑरोविलवासी
आज ऑरोविलमध्ये सुमारे ५९ देशांमधील सर्व वयोगटातील, सर्व जाती-धर्माचे, भाषांचे, विविध संस्कृतींचे सुमारे २५०० नागरिक राहतात. त्यातील सर्वात मोठे प्रमाण हे भारतीय नागरिकांचे आहे. ते १/३ इतके आहे.
ऑरोविल नगर-रचना
ऑरोविलच्या केंद्रस्थानी मातृमंदिर आहे आणि त्याच्या भोवती असणारे १२ बगिचे आहेत - हे बगिचे अस्तित्व, चेतना, परमानंद, प्रकाश, जीवन, शक्ती, ऐश्वर्य, उपयोगिता, प्रगती, तारुण्य, सुसंवाद, परिपूर्णत्व यांचे प्रतिनिधित्व करतात, ते ऑरोविलच्या मध्यवर्ती भागात आहेत. या केंद्राच्या सभोवार चार क्षेत्रं विस्तारलेली आहेत. औद्योगिक क्षेत्र, निवासी क्षेत्र, आंतरराष्ट्रीय क्षेत्र आणि सांस्कृतिक क्षेत्र ही ती चार क्षेत्र आहेत.
आंतरराष्ट्रीय क्षेत्र
या क्षेत्रामध्ये प्रत्येक खंडातील देशांना स्थान असेल असे अपेक्षित आहे. त्या त्या देशाची लोकसंस्कृती, खाद्यपदार्थ, पेहराव, राहणीमान या सगळ्याची परस्परांना ओळख व्हावी हा यातील हेतू आहे. येथे आत्तापर्यंत तिबेट, भारत यासहित चार देशांची दालने तयार झालेली आहेत.
सांस्कृतिक क्षेत्र
कला, क्रीडा, संस्कृती आणि शिक्षण, संशोधन यांचे हे क्षेत्र आहे. येथील शिक्षण हे व्यक्तीच्या सामाजिक किंवा आर्थिक स्थानानुसार निर्धारित होत नाही, तर प्रत्येक व्यक्तीला तिला जे शिक्षण घेण्याची इच्छा असेल ते मुक्तपणे मिळण्याची सोय आहे.
सुवर्णमहोत्सवी वर्ष सोहळा
इ.स.२०१८ मध्ये या नगरीचे सुवर्णमहोत्सवी वर्ष होते. त्यानिमित्त झालेल्या समारंभामध्ये मा.पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते एका तिकिटाचे प्रकाशन करण्यात आले.
संदर्भ
वर्ग:भारतातील शहरे वर्ग:तत्त्वज्ञान, पूर्णयोग वर्ग:पूर्णयोग
कोपुर्ली खुर्द
कोपुर्ली खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
सिग्नल इडूना पार्क
सिग्नल इडूना पार्क (Signal Iduna Park) किंवा वेस्टफालेनस्टेडियॉन जर्मनी देशाच्या डॉर्टमुंड शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. सिग्नल इडूना नावाच्या विमा कंपनीने ह्या स्टेडियमचे प्रायोजन केल्यामुळे हे नाव दिले गेले आहे. आंतरराष्ट्रीय सामन्यांसाठी ६५,७१८ इतकी प्रेक्षक क्षमता असलेले सिग्नल इडूना पार्क हे जर्मनीतील सर्वात मोठे व युरोपमधील सर्वात प्रसिद्ध स्टेडियम्सपैकी एक आहे.
१९७४ व २००६ फिफा विश्वचषक स्पर्धांसाठी वापरण्यात आलेल्या ह्या स्टेडियममधून बोरूस्सिया डोर्टमुंड हा फुटबॉल क्लब आपले यजमान सामने खेळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीमधील फुटबॉल मैदाने वर्ग:डॉर्टमुड
पिलोसरी
पिलोसरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील सुधागड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
मस्तानी (पेय)
वर्ग:शीतपेये वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:दुग्धजन्य पदार्थ
शेतीपूरक व्यवसाय
निसर्गाचे अवकृपेने अथवा इतर कोणत्याही कारणाने (जसे- पिकांवरील रोग,शेतीचा वन्य प्राण्यांद्वारे विध्वंस) कोरडवाहू अथवा सिंचनाचे अंतर्गत असणाऱ्या शेतीमधून मिळणाऱ्या उत्पन्नाची हमी नसल्यामुळे, शेतकऱ्यांना पर्यायी उत्पन्नाचे साधन म्हणून,करणे शक्य असणाऱ्या व्यवसायांना शेतीपूरक व्यवसाय असे म्हणतात. या अशा व्यवसायांद्वारे शेतकऱ्यांचे जीवनमान सुधरविण्यास मदत होते.
यादी
अशा प्रकारच्या सहजशक्य व्यवसायांची यादी खाली दिलेली आहे:
भारतातील कोणत्याही राज्यात, अशा प्रकारचे व्यवसाय सुरू करण्यास प्रोत्साहन व अनुदान देण्यात येते.
अधिक वाचन
वर्ग:शेती वर्ग:शेतीपूरक व्यवसाय
मज्जाच मज्जा (चित्रपट)
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट
पिंपळगाव (वणी)
पिंपळगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
केल्विन
केल्विन हे तापमान मोजण्याचे एकक आहे. केल्विन हे रसायनशास्त्रदृष्ट्या व थर्मोडायनामिकदृष्ट्या गणितात वापरले जाणारे तापमानाचे एकक आहे. व्यवहारात सेल्सियस अथवा फॅरनहाइट असलेले एकक शास्त्रज्ञ व अभियंते वापरणे पसंत करतात. मात्र गणिते सोडवताना केल्विनच वापरणे सोईस्कर असते. केल्विन व सेल्सियस यांच्यात होणारी वाढ वा घट एकास एक अशी असते.
तापमानात १ अंश सेल्सियसची वाढ = तापमानात १ केल्विनची वाढ परंतु ० केल्विन = –२७३ अंश सेल्सियस म्हणजेच ० अंश सेल्सियस = २७३ केल्विन
वर्ग:मापनाची एकके
नगरसेवक
नगरपालिकेच्या किंवा महानगरपालिकेच्या सदस्यांना नगरसेवक असे म्हणतात. इंग्रजीत सिटी फादर्स. त्यावरून मराठीतही नगरपिते असा शब्द सुचविला गेला होता. पण पुणे शहराचे नागरिक असलेल्या आचार्य अत्र्यांनी आम्हांला इतके बाप नकोत अशी टिप्पणी केल्याने, त्यांच्याच सूचनेनुसार नगरसेवक हा शब्द वापरला जाऊ लागला. नगरसेवक हा महानगरपालिकेचा सदस्य असतो. त्यासाठी महानगरपालिका निवडणूक सुद्धा होत्या. प्रत्येक महानगर पालिकेला एक महापौर असतो. महानगर पालिकेच्या निवडणूका दर पाच वर्षांनी होतात. त्या निवडणूका निवडणूक आयोगाच्या अध्यक्षते खाली घेतल्या जातात. आणि आणि मनपा साठी महानगरपालिका आयुक्त सुद्धा नेमला जातो असतो.
नगरपालिका संबधी अधिक माहिती https://www.nagarpalika.co.in बघू शकता.
वर्ग:नागरिकशास्त्र
मासोळी
मासोळी हा पायाच्या बोटात घातला जाणारा एक दागिना आहे.
मासोळी हा दागिना स्त्रिया लग्ना नंतर दोन्ही पायांच्या बोटांत घालतात. मासोळी ही पाया च्या तिसऱ्या बोटात घालण्याची पद्धत पूर्वीपासून आहे. या दागिन्याचा आकार माशा सारखा असतो म्हणून त्याला मासोळी म्हणतात. साधारणतः चांदीमध्ये हा दागिना बनवतात. ग्रामीण स्त्रिया मासोळ्या हौसेने घालतात.सोने व चांदि या धातू दोन प्रकारात असतात.माशाच्या रूपाकाराची उठावदार आकृती करून ती जोडव्याच्या वरच्या बाजूने लावली असते. या अलंकाराला मासोळी असे नाव आहे. महाराष्ट्रात नागर स्त्रियांमध्ये कमी परंतु ग्रामीण भागात स्त्रियांच्या बोटांमध्ये हा अलंकार सर्रास आढळतो. मासोळ्या पायाच्या चौथ्या बोटात घालण्याची प्रथा आहे.
संदर्भ
वर्ग:चित्र हवे वर्ग:दागिने
जक्कुर विमानतळ
जक्कुर विमानतळ हे भारताच्या कर्नाटक राज्यातील बंगळूर येथे असलेला विमानतळ आहे. जक्कुर एर डेक्कनच्या विमानांचा तळ आहे.येथे त्यांच्या विमानांची देखभाल करण्यात येते.येथे कर्नाटक राज्य सरकारद्वारे चालविण्यात येणारी शासकीय उड्डाण प्रशिक्षण शाळा आहे.त्यांची चार प्रकारची विमाने येथे आहेत. सेसना १७२पी, दोन सेसना १५२ए विमाने तर एक हंस विमान. ही आपले उड्डाण कारकीर्द सुरू करण्यास आदर्श जागा आहे.उत्तम देखभाल असलेली धावपट्टी ही प्रशिक्षणार्थी तसेच खासगी विमानांसाठी वापरण्यात येते.
वर्ग:भारतातील विमानतळ वर्ग:कर्नाटक वर्ग:कर्नाटकमधील विमानतळ
कविता नेहेमाइया
कविता नहेम्या या एक भारतीय सामाजिक उद्योजक आणि फिनटॅक फर्म आरटूच्या सह-संस्थापिका आणि मुख्याधिकारी आहेत. नेहेमाइया यांनी मे २०१० मध्ये बेंगळुरूमध्ये समीर सेगल यांच्याबरोबर काम करण्यास सुरुवात केली. आर्थिक धोरणांद्वारे आणि बाजारावर आधारित दृष्टिकोनातून आर्थिकदृष्ट्या अविकसित गटाला करण्यात मदत करण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले.
सुरुवातीचे जीवन आणि  शिक्षण
नेहेमाइया यांचे लहानपण भारतातील एका लहान गावात झाले. त्यांच्या वडिलांचा तेथे कारखाना होता. पदवी मिळवल्यानंतर नेहेमाइया नंतरच्या एमएफआय उज्ज्वन फायनान्शियल सर्व्हिसेसमध्ये सामील झाल्या. तेथे त्यांनी क्रेडिट आणि जोखीम विश्लेषण, बाजार संशोधन आणि उत्पादन विकासासह विविध कार्य केले.
कारकीर्द
त्या नंतर त्यांनी कॉर्नेल विद्यापीठातून एमबीएची पदवी मिळवली करू लागल्या.
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रॉबर्ट शुमान
रॉबर्ट अलेक्झांडर शुमान (८ जून, इ.स. १८१० - २९ जुलै, इ.स. १८५६) एक जर्मन संगीतकार, सौंदर्यप्रेमी व प्रभावशाली संगीत समीक्षक होता. रोमँटिक युगाचा सर्वोत्तम प्रतिनिधि संगीतकार म्हणून तो ओळखला जातो.
अधिक वाचन
वर्ग:जर्मन संगीतकार वर्ग:इ.स. १८१० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८५६ मधील मृत्यू
कोन्स्टान्स सरोवर
कोन्स्टान्स सरोवर किंवा बोडनसे (Bodensee) हे युरोपातील एक मोठे सरोवर आहे. आल्प्स पर्वतरांगेच्या उत्तर पायथ्याशी ऱ्हाईन नदीवर असलेल्या ह्या सरोवराचा जगातील महत्त्वाच्या गोड्या पाण्याच्या सरोवरांमध्ये समावेश होतो. सरोवराच्या भोवताली जर्मनीची बाडेन-व्युर्टेंबर्ग व बायर्न ही राज्ये, ऑस्ट्रियाचे फोरार्लबर्ग हे राज्य तर स्वित्झर्लंडची थुर्गाउ व सांक्ट गालेन ही राज्ये वसलेली आहेत.
हे सरोवर समुद्रसपाटीपासून ३९५ मी उंचीवर स्थित आहे. याची लांबी ६३ किमी असून रुंदी साधारणपणे १४ किमी आहे. याचे आकारमान ५७१ किमी-वर्ग असून युरोपातील तिसरे सर्वात मोठे सरोवर आहे. हे सरोवर मुख्यत्वे ऱ्हाइन नदीचाच एक भाग असून हिमयुगात त्याची उत्पत्ती झाली.
सरोवराचे चार मुख्य भाग आहेत.
सीमा
सरोवराच्या दक्षिणेला स्वित्झर्लंड असून उत्तरेला व पश्चिमेला जर्मनी आहे व पूर्वेचा काही भाग ऑस्ट्रियामध्ये येतो. तिन्ही देशांच्या मते तिन्ही देशांची सीमा सरोवराच्या मध्यभागी स्थित आहे.
प्रदूषण नियंत्रण
दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या काळात औद्योगिक प्रगतीमुळे सरोवराच्या प्रदूषण पातळीमध्ये खूप वाढ झाली. १९७० च्या दशकामध्ये साधारणपणे १९७६-७७ मध्ये याच्या प्रदूषणाने उच्च पातळी गाठली. याच्या प्रदूषणाचा मुख्य परिणाम सरोवरातिल मच्छिमारीवर झाला. अनेक माशांच्या प्रजाती ज्या एकेकाळी मोठ्या प्रमाणावर सरोवरात होत्या त्याची संख्या लक्षणीयरित्या रोडावली. तसेच या काळात जर्मनीतील अनेक नद्यादेखील अतिप्रदूषणामुळे ग्रासलेल्या होत्या. यानंतरच्या काळात नद्या, तळी व सरोवरे शुद्धीकरणासाठी प्रयत्न सुरू करण्यात आले. यामध्ये प्रामुख्याने सरोवराकाठच्या सर्व शहरे व गांवामधील सांडपाणी सरोवरात तसेच सरोवरात येउन मिळणाऱ्या लहान नदी नाल्यांमध्ये सोडण्यावर अंत्यंत कडक निर्बंध लादण्यात आले. या निर्बंधात ऱ्हाइन नदीच्या वरच्या भागातील शहरे व गावे सुद्धा समाविष्ट करण्यात आली. या साठी ऑस्ट्रिया, इटली व स्विझर्लंड याचे आंतराष्ट्रिय सहकार्य घेण्यात आले. सरोवरात पोहण्यावर बंदी घालण्यात आली. सरोवराकाठच्या रस्त्यांची पुनर्रचना करण्यात आली. सरोवरकाठाला काही ठिकाणी संरक्षित अभयारण्याचा दर्जा देण्यात आला. सरोवरच्या जवळील क्षेत्रातील शेतीवर देखील रासायनिक खते वापरण्यावर निर्बंध आहेत. यासाठी येथील सरकार शेतकऱ्यांना याची नुकसान भरपाई देते.
परिणामी हळूहळू प्रदूषण पातळी कमी होऊ लागली. अनेक माशांच्या दुर्मिळ प्रजाती पुन्हा मोठ्या संख्येने सरोवरात मिळू लागल्या. साधारणपणे १९९० नंतर प्रदूषण पातळी ही स्थिर आहे. आज हे सरोवर पूर्णतः प्रदूषणमुक्त नसले तरी पातळी प्रदूषण न जाणवण्या इतपत कमी करण्यात यश आलेले आहे. या सरोवराचे प्रदूषण मुक्तिकरण मोहिम ही आज जगातील इतर देशातील सरोवर व तळ्यांसाठी मापदंड ठरली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीचा भूगोल वर्ग:ऑस्ट्रियाचा भूगोल वर्ग:स्वित्झर्लंडचा भूगोल वर्ग:सरोवरे
शकुंतला गोगटे
(१९३० - नोव्हेंबर ५, १९९१) ह्या मराठी लेखिका होत्या.
प्रकाशित साहित्य
वर्ग:मराठी लेखिका वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९१ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रेशीमगाठी (चित्रपट)
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट
टाइम्स स्क्वेअर
टाइम्स स्क्वेअर हा अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरातील मध्यवर्ती भाग आहे. मिडटाउन मॅनहॅटनमध्ये असलेला हा चौक पर्यटन, व्यवसाय आणि मनोरंजनाचे मोठे केन्द्र आहे. टाइम्स स्क्वेअरचा केन्द्रबिंदू ब्रॉडवे आणि सेव्हेन्थ ॲव्हेन्यू असला तरी फॉर्टी सेकंड ते फॉर्टी सेव्हेन्थ स्ट्रीट पर्यंतचा भाग यात समाविष्ट होतो. ब्रॉडवे मनोरंजन प्रभाग येथून जवळ आहे.
टाइम्स स्क्वेअरमधून रोज सुमारे ३,३०,००० लोक ये-जा करतात. यातील बव्हंश पर्यटक असतात. गर्दीच्या दिवशी ४,६०,००० पर्यंत लोक येथे येतात. वर्षाकाठी ५ कोटी लोक या चौकास भेट देतात.
वर्ग:न्यू यॉर्क शहर
मुरमुटी
मुरमुटी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९८०
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाने मे-ऑगस्ट १९८० दरम्यान पाच कसोटी सामने आणि दोन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. कसोटी मालिका वेस्ट इंडीजने १-० अशी जिंकली तर एकदिवसीय मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली.
५वी कसोटी
वर्ग:इ.स. १९८० मधील क्रिकेट वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे इंग्लंड वर्ग:विस्डेन चषक
पाओलो डाल पोझो टोस्कानेली
वर्ग:इटालियन गणितज्ञ वर्ग:इ.स. १४८२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:इ.स. १३९७ मधील जन्म
जालाहळ्ळी वायुसेना तळ
जालाहळ्ळी वायुसेना तळ हा भारताच्या कर्नाटक राज्यातील बंगळूर येथे असलेला विमानतळ व वायुसेना तळ आहे. येथे सुखॉई-७ सह चार प्रकारची विमाने तैनात आहेत.
वर्ग:भारतीय वायुसेनेचे विमानतळ वर्ग:कर्नाटकमधील विमानतळ वर्ग:बंगळूर
घनसावंगी विधानसभा मतदारसंघ
राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे राजेश भैय्या अंकुशराव टोपे हे घनसावंगी विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:जालना जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:परभणी लोकसभा मतदारसंघ
बलवंतसिंग राजोना
बलवंतसिंग राजोना हा पंजाबचे माजी मुख्यमंत्री बियंत सिंग यांचा मारेकरी आहे.
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
किन्ही (समुद्रपूर)
किन्ही हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १९३७
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९३७ वर्ग:इ.स.च्या १९३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
शिझुओका प्रांत
शिझुओका (静岡県) हा जपान देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत होन्शू बेटावरील चुबू ह्या प्रदेशामध्ये वसला आहे.
शिझुओका ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.
अशोक शहाणे
अशोक पुरुषोत्तम शहाणे (जन्म - ७ फेब्रुवारी १९३५) हे मराठी भाषेतील एक लेखक, भाषातज्ज्ञ, संपादक, व प्रकाशक आहेत.
अशोक शहाणे यांचे प्राथमिक-माध्यमिक शिक्षण सातारा येथे झाले. ते पुण्याला येऊन एस.एस.सी. झाले. पुढे महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या कॉलेजातून (एम्‌ईएस-आताचे गरवारे कॉलेज) बी.ए.झाले. कॉलेजमध्ये असतानाच त्यांनी साधना, रहस्यरंजन इत्यादी नियतकालिकांतून लेखन केले. रहस्यरंजनचे काही काळ संपादनही केले.. पुण्यात असताना त्यांनी बंगाली भाषेचा अभ्यास केला.