cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मांडकुली
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:कुडाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
टांझानिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
टांझानिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ हा आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये टांझानियाचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे.
ऊ (किडा)
ऊ हा इतर प्राण्यांच्या रक्तावर उपजीविका करणारा एक किडा आहे. या शब्दाचे अनेकवचन उवा असे होते.
उवांच्या अंड्यांना लिखा असे म्हणतात.
टांझानिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
महिला संघ वर्ग:राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
ऊ (किडा)
वर्ग:किडे वर्ग:जीवशास्त्र वर्ग:परजीवी
Tick
योगनिद्रा
विषय प्रवेश
योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा! शरीर हे आपले उपकरण आहे. 'शरीरम् आद्यं खलु धर्मसाधनम् ' असे उपनिषदे सांगतात. तर शरीराला निद्रेची आवश्यकता आहे, जीवात्म्याला नाही. म्हणून आपले शरीर झोपलेले आणि जीवात्मा जागृत या ध्यान साधनेला योगनिद्रा, असे म्हणतात. योगनिद्रा करतांना अवयव-ध्यान केले जाते. प्रत्येक अवयवावर काही काळ ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्याअवयवावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करायचे, याप्रमाणे शेवटी सहस्रार चक्रावर ध्यानमग्न होऊन जायचे. ही शरीर व मन शुद्ध करून ध्यानाकडे नेणारी सुलभ प्रक्रिया आहे.
योगनिद्रेचे लाभ
योगनिद्रेचे अनेक शारीरिक लाभ आहेत. अनेक आजार बरे होतात. तसेच आहार आपोआप कमी झाल्याने शरीर प्रमाणबद्ध व निरोगी राहते. शरीर व मन प्राकृतिक बनते. इच्छा कमी होतात. दिवसभर शरीर चैतन्यमय राहते. मनाला शांती, समाधान व तृप्ती मिळते. मन अतिशय मजबूत होते. कामामध्ये एकाग्रता वाढते. माणूस व्यसनी असल्यास पूर्णपणे व्यसनमुक्त होऊ शकतो. हे आहेत भौतिक लाभ!
आध्यात्मिक लाभ, मी जड शरीर नाही, जड शरीराच्या पलीकडील चैतन्य, निष्कल आत्मा आहे, ही मनाची निश्चिती होते. कुंडलिनी स्वप्रयत्नाने जागृत होते. आत्मज्ञान प्राप्त होऊन साधक योगी बनतो.
योगनिद्रा अशी करा ( कृती)
योगनिद्रा रिकाम्या पोटीच करावी. यासाठी आसन म्हणजे जमिनीवर सतरंजी टाकून त्यावर स्वच्छ धूत वस्र टाकून पाठीवर उताणे झोपावे, पायांच्या टाचा जोडलेल्या व बोटे दूर, दोन्ही हात मांड्यांना चिकटलेले परंतु तळहात वर आकाशाकडे वळविलेले असावेत. डोके सरळ ठेवावे किंवा डावीकडे वा उजवीकडे कलते ठेवायला हरकत नाही. शरीरावर कुठल्याही प्रकारचा ताण येऊ न देता पूर्ण शरीर सैल सोडावे. त्यानंतर अवयव ध्यान सुरू करावे, मनाचे पूर्ण एकत्रीकरण एकेका अवयवावर करावे. उजव्या पायाच्या अंगठ्यापासून सुरू करून एकेक अवयवाचे ध्यान करत कमरेपर्यंत यावे. त्यानंतर डावा पाय, उजवा हाथ, डावा हाथ व नंतर मूलाधारापासून सहस्त्रार चक्रा पर्यंत यावे. शेवटी सहस्रार चक्रावर ध्यानस्त झाल्याने आपोआप योगनिद्रा लागते.
अवयवांची नावे पुढीलप्रमाणे
उजवा पाय - उजवे पायांचा अंगठा - दक्षिणांगुष्ठ, पहिलं बोटं - तर्जनी, मधलं बोट - मध्यमा, त्या बाजूचे बोट - अनामिका, लहान बोट - कनिष्ठिका, उजवा तळपाय - दक्षिण पदतल, उजवी टाच - दक्षिण पार्षिणी, थोडं वर उजवा घोटा - दक्षिण गुल्फ, आणखी वर उजवी पोटरी - दक्षिण पिंडीका, उजवा गुडघा - दक्षिण जानू, आणखी वर उजवी मांडी - दक्षिण उरु, उजवी कंबर - दक्षिण कटी. पूर्ण ध्यान उजव्या कंबरेवर!
डावा पाय - डावे पायाचा अंगठा, वामांगुष्ठ, पहिलं बोट - तर्जनी, मधलं बोट - मध्यमा, बाजूचं बोट - अनामिक, लहान बोट - कनिष्ठिका, डावा तळपाय - वाम पदतल, डावी टाच - वाम पार्षिणी, डावा घोटा - वामगुल्फ, आणखी वर, डावी पोटरी - वाम पिंडीका, डावा गुडघा - वाम जानू, डावी मांडी - वाम उरू, डावी कंबर - वाम कटी. पूर्ण ध्यान डाव्या कंबरेवर!
उजवा हात - उजवे हाताचा अंगठा - दक्षिणागुष्ठ, पहिलं बोट - तर्जनी, मधलं बोट - मध्यमा, त्यानंतरचे बोट -अनामिका, लहान बोट - कनिष्टिका, उजवा तळहात - दक्षिण करतल, उजव मनगट - दक्षिण मणीबंध, आणखी वर - प्रकोष्ठ, उजवे कोपर - दक्षिण कूर्पर, उजवा बाहू, उजवा खांदा - दक्षिण स्कंध.
डावा हात - डावे हाताचा अंगठा - वामांगुष्ठ, पहिलं बोट - तर्जनी, मधले बोट - मध्यमा, बाजूचे बोट - अनामिका, लहान बोट - कनिष्ठिका, डावा तळहात - वाम करतल, डाव मनगट - वाम मणीबंध, त्यानंतर प्रकोष्ठ, डाव कोपर - वाम कूर्पर, आणखी वर, डावा बाहू, डावा खांदा - वाम स्कंध,
मुख्य शरीरावरील अवयव -  शिवणीच्या स्थानावर - मूलाधार, त्यानंतर पोट - उदर, नंतर नाभी - नाभीचक्र, आणखी वर - ह्रदयम्, नंतर कंठ, हनुवटी, उजवा गाल - दक्षिण कपोल, डावा गाल - वाम कपोल, उजवा कान - दक्षिण कर्ण, डावा कान - वाम कर्ण,  उजवा डोळा - दक्षिण नेत्र. डावा डोळा - वाम नेत्र, कपाळ - कपालम्. आता शेवटच स्थान, सहस्रार, मस्तकांच्या मधोमध!
या ठिकाणी ध्यान एकाग्र करताना पुढील प्रमाणे विचार ठेवावा.
ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या जीवो ब्रह्मैव नापर:।।
ब्रह्मार्पणं ब्रह्म हवीः ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम् ।
ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना ।।
असा यज्ञ, ज्यात अर्पण ब्रह्म आहे, हवन द्रव्य ब्रह्म आहे, ब्रह्मरूप कर्त्या द्वारा ब्रह्मरूप अग्निमधे आहुती द्यायची क्रिया सुद्धा ब्रह्म आहे. अशाप्रकारे प्राप्त होणाऱ्या समाधिद्वारे मिळणारे फल ब्रह्मच आहे.
सारं ब्रह्ममय झालं आहे. मी विश्वात्मक आहे.
अवघ्या चराचरात मीच व्यापून आहे. आता मी जड़ शरीर नसून, तो निष्कल आत्मा आहे.
प्रातः स्मरामि हृदि संस्फुरदात्मतत्त्वं ।
सच्चित्सुखं परमहंसगतिं तुरीयम् ।।
यत्स्वप्नजागरसुषुप्तिमवैति नित्यं ।
तद्ब्रह्म निष्कलमहं न च भूतसंघ:।।
मी ब्रह्म आहे, अहं ब्रम्हास्मी ! मी ब्रह्म आहे, अहं ब्रह्मास्मी! मी ब्रह्म आहे, अहं ब्रह्मास्मी!
हरी: ओम तत्सत,  हरी: ओम तत्सत, हरी: ओम तत्सत।
आता आपापल्या ठिकाणी डावीकडे वळून हळूच उठून बसायचं. योगनिद्रा समाप्त झाली.
मी जड शरीर आहे पासून सुरुवात करत करत अंतिमतः संपूर्ण विश्व मीच आहे, मी विश्वात्मक आहे, असा अनुभव घ्यायचा, ही अवयव ध्यान प्रक्रिया आहे.
मेदिना दे रियोसेकोची लढाई
ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या स्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.
वर्ग:इ.स. १८०८
शांताराम विष्णू आवळसकर
शांताराम विष्णू आवळसकर उर्फ शां.वि.आवळसकर किंवा अवळसकर हे एक मराठी लेखक होते. यांनी रायगडची जीवनकथा हे पुस्तक लिहिले. मराठेकालीन कोकणच्या इतिहासाची साधनांचा त्यांनी प्रथमच मोठ्या प्रमाणावर उपयोग केला.
कार्य
आवळसकरांनी तत्कालीन कुलाबा जिल्ह्यात (आताचा रायगड जिल्हा) शिक्षक असताना ऐतिहासिक कागदपत्रे जमविण्यास त्यांनी सुरुवात केली. त्या विषयाची आत्यंतिक गोडी निर्माण झाल्याने तो त्यांच्या अध्ययन - संशोधनाचा विषय झाला. कागदपत्रांचा शोध घेत हिंडणे, जुनी दप्तरे पाहणे, ऐतिहासिक कागदपत्रांच्या नकला करणे, त्या पुण्याच्या भारत इतिहास संशोधक मंडळाकडे पाठवणे, अन्य संशोधकांबरोबर चर्चा करणे, संशोधित कागदपत्रांना विवेचक प्रस्तावना लिहिणे या प्रकाराची कामे ते करत. भारत इतिहास संशोधक मंडळाशी १९४० पासून त्यांचा संबंध आला. आंग्रेकालीन पत्रव्यवहार, शिवचरित्र साहित्य खंड ९वा (चौल अधिकारी दप्तर), ऐतिहासिक संकीर्ण साहित्य खंड १० इत्यादी त्यांचे लेखसंग्रह भारत इतिहास संशोधन मंडळाने प्रसिद्ध केले.
आंग्रेकालीन अष्टागर, ऐतिहासिक साधने, रायगडची जीवनकथा, नागाव - आर्थिक व सामाजिक जीवन हे त्यांनी काही ग्रंथ आहेत. आवळसकरांनी रायगडाच्या जीवनकथेसाठी परिश्रमपूर्वक माहिती गोळा करून, काही भाग नव्याने उजेडात आणला, १९व्या शतकाच्या अखेरीपर्यंतचा रायगडचा इतिहास त्यांनी या पुस्तकात मांडला म्हणूनच हे पुस्तक महत्त्वाचे समजले जाते.
'नागाव' ह्या ग्रंथात अलिबागच्या दक्षिणेस चार मैलांवर समुद्रकाठी वसलेल्या नागाव या बागायती गावाच्या आर्थिक सामाजिक जीवनाचा प्रकाशित अप्रकाशित साधनांच्या आधारे केलेला अभ्यास दिसतो. त्यांच्या 'कोकणातील ऐतिहासिक (दंत)कथा ' व ऐतिहासिक कथा भाग १, २ या पुस्तकांत मराठेकालीन ऐतिहासिक सामाजिक संस्कृतीचे जिवंत चित्र आढळते.
स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर पोर्तुगीजव्याप्त भूभाग भारत सरकारने पोर्तुगीजांकडून ताब्यात घेतला व आपल्या देशात विलीन केला. त्या वेळी पोर्तुगीज सरकारने भारत सरकार विरुद्ध हेग येथील आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात दावा दाखल केला. त्यावेळी दादरा नगरहवेली व गोवा हे प्रदेश मूळचे भारतीय कसे आहेत, हे सिद्ध करणारे पुरावे शां.वि.आवळसकर व बाबासाहेब पुरंदरे यांनी शोधून दिले. त्यामुळे भारताचा दावा आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात मान्य झाला.
गतेतिहासाचा शोध घेत असताना राजकीय घटनांच्या अन्वयार्थाबरोबरच तत्कालीन भौगोलिक, आर्थिक, सामाजिक संदर्भ परिश्रमपूर्वक ध्यानात घेत आवळसकरांनी आपली संशोधनदृष्टी किती सूक्ष्म, चौफेर, व्यापक आणि विश्लेषक बनवली होती हे त्यांनी लिहिलेल्या ग्रंथांवरून दिसून येते.
संदर्भसूची
वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:भारतीय इतिहाससंशोधक
मालपुआ रबडी
मालपुआ रबडी हा एक गोड खाद्यपदार्थ आहे. मालपुआ व रबडी या दोन पदार्थाना एकत्र केल्यावर जे मिष्टान्न तयार होते त्याला मालपुआ रबडी असे म्हटले जाते.
मालपुआ साहित्य
१ वाटी मैदा, अर्धी वाटी कणीक, पाव वाटी बारीक रवा, पाव लिटर दूध, ४ चमचे पिठीसाखर, अर्धा चमचा वेलची पूड, बदामाचे काप आवश्क्तेनुसार, तेल किवा तूप.
रबडी साहित्य
१ लिटर फॅट दूध, अर्धी वाटी साखर, २ थेंब केवडा इंसेन्स, वेलची पूड, गुलाब पाकळ्या.
कृती
रवा, मैदा, कणीक, व पिठीसाखर एकत्र करा. दूध घालून घट्टसर भिजवा. २-३ तास झाकून ठेवा. खोलगट तव्यावर किवां नॉन स्टिक पॅनवर तूप लावून त्यावर तयार मिश्रण १ डावभर घाला. तूप सोडून दोन्ही बाजूंनी बदामी रंगावर मालपुवे भाजावे. दुध आटवून पाव लिटर राहील एवढे करा. त्यात साखर, बदाम काप, काजू, पिस्ता पण घाला. वेलची व इंसेन्स घाला. तयार मालपुव्यावार रबडी घालून गुलाब पाकळ्या घालून सजवा
संदर्भ
वर्ग:खाद्यपदार्थ वर्ग:पाककृती वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
किरण गायकवाड
किरण गायकवाड हा एक मराठी अभिनेता आहे. लागिरं झालं जी या मराठी मालिकेपासून त्याने सुरुवात केली होती. मराठी दूरचित्रवाणी मालिकेच्या देवमाणूस मधील डॉ. अजितकुमार देव या व्यक्तिरेखेसाठी तो प्रसिद्ध आहे.
बाह्य दुवे
किरण गायकवाड आयएमडीबीवर
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कामेरून राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
कामेरून राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ हा आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये कामेरूनचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे.
महिला संघ वर्ग:राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
माइट
माइट हे उवांच्या वर्गातील छोटे किडे आहेत. काही प्रकारचे माइट सूक्ष्मदर्शी असतात. उदा. धुळीतील माइट. त्यांच्यामुळे अ‍ॅलर्जिक सर्दी होते.
वर्ग:किडे वर्ग:जीवशास्त्र वर्ग:सूक्ष्मजीव
ग्रेसच्या कविता - धुक्यातून प्रकाशाकडे
ग्रेसच्या कविता -धुक्यातून प्रकाशाकडे हे मराठी कवी ग्रेस यांच्या कवितांचे विश्लेषण करणारे पुस्तक आहे. हे श्रीनिवास हवालदार लिखित पुस्तक पुण्याच्या कॉन्टिनेन्टल प्रकाशनने २०१४ मध्ये प्रकाशित केले. पुस्तकाच्या प्रारंभी लेखकाने आपले मनोगत पुढील शब्दांत व्यक्त केले आहे : “मराठी साहित्यात ‘जाणीव आणि नेणीवेच्या सीमेवर’ वावरणाऱ्या या कवितांचे सखोल विश्लेषण करण्याचा हा पहिलाच साहसिक प्रयत्‍न आहे हे मी नमूद करू इच्छितो." या नंतर 'पूर्वरंग' या अध्यायात ग्रेसपूर्वीचे मर्ढेकर युग आणि ग्रेसच्या कवितांवर त्याच्या प्रभाव यावर विस्तृत विवेचन केले आहे. 'अंतरंग' या अध्यायात दुर्बोधतेच्या आरोपांबद्दल ग्रेसने स्वतः केलेले आत्ममंथन, ग्रेसच्या कवितेत एकसंधतेचा अभाव का आहे याबद्दलचे लेखकाचे विचार, ग्रेसच्या कवितेतली उदास संध्याकाळ आणि बोलके निसर्ग, त्यांच्या काव्यातील दुःख, त्यांच्या कविता आत्मकेंद्रित आणि समाजविन्मुख असल्याच्या आरोपाला सामर्थ्याने सामोरे जाणाऱ्या त्यांच्या अनेक समाजोन्मुखी कवितांचे विवरण यांबद्दल लिहिले आहे. लेखकाने केलेल्या विवेचनात कवीच्या कवितेतील 'भास' आणि साहित्यविश्वातील शब्द आणि प्रतिमा या विषयांचा उल्लेख आहे. रसिकांना ग्रेसच्या कवितांची पृष्ठभूमी अवगत करून दिल्यानंतर लेखक कवीच्या विभिन्न काव्यसंग्रहांतील एकूण ९० कवितांकडे वळले आहेत.
अश्या रीतीने लेखकाने आपले 'ग्रेसच्या कविता - धुक्यातून प्रकाशाकडे' हे पुस्तक विश्लेषणात्मक, रचनात्मक आणि विवेचनात्मक करण्याचा प्रयत्‍न केला आहे.
वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
सोन्ना तर्फे कौलगाव
सोन्ना तर्फे कौलगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पूर्णा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पूर्णा तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
वारजाळी
वारजाळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
हुमा कुरेशी
हुमा कुरेशी (२८ जुलै, इ.स. १९८६:दिल्ली, भारत - ) ही हिंदी चित्रपटांतून अभिनय करणारी एक अभिनेत्री आहे. हिने एक थी डायन, डी-डे, डेढ इश्कियां यांसह अनेक चित्रपटांत काम केले आहे.
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वाकव
वाकव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:माढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
राजा बढे
राजा नीळकंठ बढे (जन्म : नागपूर, १ फेब्रुवारी १९१२; - दिल्ली, ७ एप्रिल १९७७) हे महाराष्ट्रातील एक मराठी कवी होते.
राजाभाऊंचे प्राथमिक शालेय शिक्षण मध्य प्रदेशात छिंदवाड्याला झाले, तर माध्यमिक शिक्षण नागपूरच्या टिळक विद्यालयात. राजा बढे १९३० साली पंजाब विद्यापीठातून मॅट्रिक झाले. पुढची पाच वर्षे अशीतशीच घालवून ते १९३५ साली त्यांनी पुण्याच्या दैनिक सकाळमध्ये उमेदवारी केली. एका वर्षानंतर ते नागपूरला परतले. नागपूरच्या दैनिक महाराष्ट्रमध्ये ते वर्षभर सहसंपादक होते. त्याचवेळी राजा बढे हे नागपूरच्या 'बागेश्वरी' मासिकाच्या संपादक मंडळात होते. तिथून निघून बढे यांनी साप्ताहिक 'सावधान'मध्ये मावकर-भावे यांच्याबरोबर काम केले. दरम्यानच्या काळात ते नागपूरच्या एका काॅलेजात दाखल झाले. १९३९ साली बी.ए.च्या वर्गात असताना राजा बढे यांनी काॅलेज सोडून दिले; ते पदवीधर झाले नाहीत. मात्र काॅलेजमध्ये असताना त्यांनी 'कोंडिबा' या टोपणनावाने बरेचसे स्फुटलेखन केले.
राजाभाऊ बढे हे चित्रपटात काम करायचे या विचाराने ते १९४० साली पार्श्वनाथ आळतेकर यांच्या आधाराने मुंबईत आले. त्यांचे शिष्यत्व पत्करून बढे यांनी आळतेकरांच्या 'सिरको फिल्म्स'मध्ये दोन वर्षे उमेदवारी केली. 'व्हाॅईस कल्चर'चे धडे त्यांनी आळतेकरांकडून घेतले.
रोझिली स्क्वॉड्रनला अटक
ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या स्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.
वर्ग:इ.स. १८०८
राजा बढे
त्यांना सुरुवातीला नागपूरमध्ये कवी म्हणून प्रसिद्धी मिळाली. नंतर ते मुंबईत आले. सन १९५६ ते १९६२ या काळात ते मुंबई आकाशवाणीवर सुगम संगीत विभागाचे प्रोड्यूसर होते.
त्यांनी शिवाजी राजावर एक चित्रपट निर्माण केला.
दिल्लीला असताना राजा बढे यांचा अकाली मृत्यू झाला. ते अविवाहित होते. त्यांचे त्यांच्या बकुल नावाच्या मोठ्या भावावर अतोनात प्रेम होते. तो वारल्यावर राजा बढे यांनी 'धाडिला राम तिने का वनी' या नाटकातले 'घाई नको बाई अशी, आले रे बकुळफुला' हे गीत रचले.
मुंबईतील 'कवी राजा बढे चौक' त्यांच्या नावावर आहे. नागपूरच्या महाल पेठेतील सी.पी.ॲन्ड बेरार महाविद्यालयासमोरील चौकासही राजा बढे यांचे नाव दिले आहे (९ एप्रिल २०१५).
महाराष्ट्राचा प्राचीन राजा हाल सातवाहन ह्याच्या काव्यांचे संकलन असलेल्या 'गाथा सप्तशती'चा मराठी अनुवाद हा राजा बढे यांच्या लेखनाची अत्युच्च कार्यसिद्धी समजली जाते.
राजा बढे यांच्यावरील पुस्तके
(अपूर्ण)
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय गीतकार वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी व्यक्ती वर्ग:मराठी कवी
बिलासपूर राजधानी एक्सप्रेस
१२४४१/१२४४२ बिलासपूर राजधानी एक्सप्रेस ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. राजधानी ह्या प्रतिष्ठित गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे छत्तीसगढमधील रायपूर व बिलासपूर ह्या प्रमुख शहरांना दिल्लीसोबत जोडते. बिलासपूर राजधानी एक्सप्रेस बिलासपूर ते नवी दिल्ली स्थानकांदरम्यान आठवड्यातून दोनदा धावते व ह्या दोन शहरांमधील १३९४ किमी अंतर १३ तास १५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.
बाह्य दुवे
वर्ग:छत्तीसगढमधील रेल्वे वाहतूक
व्हालेन्सियाची लढाई (१८०८)
ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या स्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.
२६ जून रोजी झालेल्या या लढाईत मार्शल मोन्सेच्या फ्रेंच सैन्याने व्हालेन्सिया शहरावर नाकाम हल्ला केला.
वर्ग:इ.स. १८०८ वर्ग:विस्तार विनंती वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
मडगाव (कुडाळ)
मडगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
बैलेनची लढाई
ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या स्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.
मडगाव (कुडाळ)
संदर्भ
वर्ग:कुडाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
बैलेनची लढाई
वर्ग:इ.स. १८०८ वर्ग:विस्तार विनंती वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
सटेगाव
सटेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पूर्णा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पूर्णा तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
उसरणी
उसरणी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
सफाळे रेल्वे स्थानकापासून पश्चिमेला माकुणसार मार्गाने गेल्यावर चटाळे गावानंतर हे गाव लागते. सफाळेपासून हे गाव १३ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.हे गाव अरबी समुद्राला लागून असल्याने येथील लोकांचा मुख्य व्यवसाय समुद्रातील मासेमारी आहे.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३५४ कुटुंबे राहतात. एकूण १४९० लोकसंख्येपैकी ७४६ पुरुष तर ७४४ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ९१.२२ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ९५.२० आहे तर स्त्री साक्षरता ८७.१९ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या १२३ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या ८.२६ टक्के आहे. मुख्यतः मांगेली व खारपाटील समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व मुख्य प्रमाणात मासेमारी केली जाते.लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन,बकरीपालन सुद्धा केले जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस सफाळे रेल्वे स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. ऑटोरिक्शासुद्धा सफाळेवरून दिवसभर उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
भादवे, रामबाग, माकुणसार, विळंगी, खटाळी, दांडा, दहिसर तर्फे माहीम, टिघरे, आंबोडेगाव, आगरवाडी(सफाळे), कपासे, पारगाव ही जवळपासची गावे आहेत.
संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
४. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
५. http://tourism.gov.in/
६. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
७. https://palghar.gov.in/
८. https://palghar.gov.in/tourism
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
बास्केट चाट
बास्केट चाट हा एक खाद्यपदार्थ आहे.लखनौ मध्ये हा पदार्थ विशेष प्रसिद्ध आहे.
साहित्य
•	रवा •	मैदा •	कॉनफ्लावर •	शिजवलेले मुग •	बारीक चिरलेला कांदा •	चिंचेचा कोळ •	दही •	चाट मसाला •	मीठ •	तेल •	बारीक चिरलेलीब कोथिंबीर •	बारीक शेव
कृती
बास्केट चाट बनविण्यासाठी आपण वेगवेगळ्या पालेभाज्यांचा उपयोग करू शकतो.
संदर्भ
वर्ग:पाककृती वर्ग:खाद्यपदार्थ वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
पांचफुलवाडी
पांचफुलवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:माढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
जागतिकीकरण
जागतिकीकरण म्हणजे स्थानिक वस्तूंची किंवा घडामोडींची जागतिक स्तरावर स्थानांतरणाची प्रक्रिया. ह्या संज्ञेचा उपयोग बहुधा आर्थिक जागतिकीकरणाच्या संदर्भात केला जातो. जागतिकीकरण म्हणजे देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे जगाच्या अर्थव्यवस्थेबरोबर एकत्रीकरण करणे, २०व्या शतकाच्या शब्दकोशानुसार जागतिकीकरण म्हणजे जगभर पसरणे, एकाच वेळी संपूर्ण जगाचा किंवा जगातील सर्व लोकांचा विचार करणे, त्यात व्यापार, विदेशी थेट गुंतवणूक, भांडवल प्रवाह, प्रवास आणि तंत्रज्ञान यांच्या प्रसाराच्या माध्यमाने राष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेला आंतरराष्ट्रीय अर्थव्यवस्थांसाठी खुले केले जाते. विश्व बँकेच्या अहवालानुसार जागतिकीकरण म्हणजे - १) उपभोग्य वस्तुंसह सर्व वस्तुंच्या आयातीवरील नियंत्रण हळूहळू समाप्त होणे. २) आयात शुल्काचा दर कमी करणे. ३) सार्वजनिक क्षेत्रांचे खाजगीकरण करणे होय. दिपक नायर यांच्या मते, देशांच्या राजकीय सीमांमध्ये आर्थिक क्रियांचा विस्तार करणे म्हणजेच जागतिकीकरण होय. डॉ. यशवंत मनोहर यांच्या मते जागतिकीकरण म्हणजे जगातील वेगवेगळ्या देशांनी परस्पर व्यापार करणे होय.
भारतातील जागतिकीकरण
भारतात १९९० च्या सुमारास जागतिकीकरणाला सुरुवात झाली. ह्या काळात देशावरचे विदेशी कर्ज एवढे वाढले होते की जागतिक बँक (World Bank), आंतरराष्ट्रीय नाणे निधी (International Monetary Fund) ह्या खाजगी जागतिक संघटनांनी भारताला आणखी कर्ज देणे नाकारले व कर्ज मिळवण्यासाठी भारतावर काही अटी लादल्या. ह्या अटींमध्ये भारताने आपल्या अर्थव्यवस्थेमध्ये काही धोरणात्मक बदल करून तिला विदेशी कंपन्यांसाठी खुले करणे समाविष्ट होते. अर्थव्यवस्थेमधील ह्या बदलांना "आर्थिक सुधारणा" असे म्हटले गेले. त्यात जागतिकीकरणासोबतच उदारीकरण व खाजगीकरण ह्यांचा पण समावेश होतो. ह्यांनाच एकत्रितपणे खा.ऊ.जा. धोरण असे संबोधले जाते. संजय भास्कर जोशी यांच्या मते, मुख्यत: व्यापारासाठी विविध देशांनी एकमेकांना जोडून घेत एकमेकांच्या भूमीत खुलेपणाने व्यापार करण्यासाठीची व्यवस्था निर्माण करणे म्हणजे जागतिकीकरण होय. मो. वि. भाटवडेकर यांनी नोंदविल्याप्रमाणे, 'देशात खुला व्यापार, गुंतवणुकीसाठी मोकळी बाजारपेठ आणि तंत्रज्ञान व कुशल व्यावसायिकांना देशांतर करण्यास सुलभ कायदे कानून अशी जागतिक व्यवस्था म्हणजे जागतिकीकरण होय.'
जागतिकीकरण आणि आंतरराष्ट्रीयकरण
जग ही एक बाजारपेठ असणे जागतिकीकरणाचे ध्येय आहे. परकीय क्षेत्राचे उदारीकरण केल्यास औदयोगिक उत्पादने आपोआप परकीय क्षेत्राशी जोडली जातात. त्यामुळे अप्रत्यक्षपणे बँकिंग आणि सेवाक्षेत्रही परकीय क्षेत्राकडे आकर्षित होतात. विविध देशांची परकीय क्षेत्रे एकमेकांशी निगडीत असल्यामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थाही एकमेकांशी संलग्न होतात; जागतिकीकरण होऊ लागते. उत्पादनाचे वितरण स्थानिक स्तरापर्यंत होत असेल तर त्याला स्थानिकीकरण असे संबोधतात. याउलट उत्पादनाचे वितरण देशादेशामध्ये होत असेल, तर त्याला आंतरराष्ट्रीयकरण असे म्हणतात. परंतु जागतिकीकरण आंतरराष्ट्रीयीकरणापेक्षा मोठी आणि व्यापक संकल्पना आहे. जागतिकीकरणात फक्त उत्पादनाचे वितरणच नाही तर त्यासोबत बाजार, नियम, कररचना, आयातशुल्क, साहाय्य, विक्री, व्यापार संघटन, तोडगा अशा व्यवसायाशी निगडीत सेवांचा देखील समावेश असतो. आंतरराष्ट्रीयकरणात राष्ट्र एकक मानून उत्पादनांची देवाणघेवाण होते. जागतिकीकरणात व्यापाराच्या दृष्टीने राष्ट्रांच्या सीमा फिकट होतात. त्या इतक्या फिकट होतात की, व्यापाराच्या दृष्टीने स्थलांतर आणि भांडवलाचे मुक्त वहन होऊ लागते. जागतिकीकरण हे दळणवळण आणि तंत्रज्ञानामुळे तीव्र होत जाते. ते रोखणे कठीण असते.
जागतिकीकरण म्हणजे:
१) ज्या ठिकाणी स्वस्त आणि रास्त कच्चा माल आणि इतर स्रोत उपलब्ध असतील, अशा जगातील कोणत्याही ठिकाणी उत्पादन घेणे.
३)देशाच्या बृहतलक्षी घटकांपैकी 'परकीय क्षेत्र' हे सर्वात महत्त्वाचे क्षेत्र असणे.
जागतिकीकरणाच्या व्याख्या:
१. हेराड, टाथेल आणि रॉबर्ट:- "जागतिकीकरण ही आंतरराष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेचे एका काल्पनिक विश्व अर्थ व्यवस्थेकडे होणारे संक्रमण दर्शवणारी संकल्पना आहे."
२. एडवर्ड हार्मन:- " जागतिकीकरण ही सीमापार उत्पादने, भांडवल सेवा आणि आर्थिक क्रिया प्रक्रियांच्या वाढत्या प्रवाहाला लक्ष करणारी प्रक्रिया आहे."
३. बायलिस आणि स्मिथ: - "जगाच्या विविध भौगोलिक क्षेत्रात राहणा-या लोकांमध्य वाढते सामाजिक, आर्थिक, औद्योगिक व्यापारी, सांस्कृतिक संबंध दर्शविणारी व्यापक प्रक्रिया म्हणजे जागतिकीकरण होय."
४. कॉक्स आणि कॉटन;- " जागतिक भांडवलशाही मधुन निर्माण झालेल्या बहुराष्ट्रीय कंपन्या, संस्था यांचा प्रभाव असणारी, आंतररष्ट्रीय आणि आर्थिक व्यवस्थेत राष्ट्राची भूमिका मर्यादित करणारी प्रक्रिया म्हणजे जागतिकीकरण होय.'
५ स्मिथ:- " आंतरराष्ट्रीय आणि सर्वांसाठी स्वातंत्र्य या मूल्यांचा समावेश असणारी आणि मुक्त व्यापार आणि अर्थव्यवस्थेचे फायदे सर्वांना मिळून देणारी सर्वसमावेशक प्रक्रिया आहे."
6 जागतिक बँक:- जागतिकीकरण म्हणजे जागतिक अर्थव्यवस्था निर्माण करण्याची प्रक्रिया होय.
जागतिकीकरण आणि साहित्य
या विषयावर मराठीत अनेक पुस्तके आहेत. त्यांपैकी काही ही :-
संदर्भ
वर्ग:अर्थव्यवस्था वर्ग:विकास अभ्यास
कुसगाव (कुडाळ)
कुसगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:कुडाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
देशबंधू आणि मंजू गुप्ता फाउंडेशन
देशबंधू आणि मंजू गुप्ता फाउंडेशन ही एक महाराष्ट्रातील धुळे शहरात असलेली सेवाभावी संस्था आहे.
वर्ग:धुळे वर्ग:महाराष्ट्रातील समाजकारणी संस्था
माल्टामधील जागतिक वारसा स्थाने
युनेस्को जागतिक वारसा स्थाने ही सन् १९७२ मध्ये स्थापन झालेल्या युनेस्को जागतिक वारसा अधिवेशनात वर्णन केल्याप्रमाणे सांस्कृतिक किंवा नैसर्गिक वारशासाठी महत्त्वाची ठिकाणे आहेत. सांस्कृतिक वारशात स्मारके (जसे की वास्तुशिल्प, स्मारक शिल्पे किंवा शिलालेख), इमारतींचे गट आणि स्थळे (पुरातत्वीय स्थळांसह) यांचा समावेश होतो. नैसर्गिक वैशिष्ट्ये (भौतिक आणि जैविक रचनांचा समावेश असलेला), भूगर्भीय आणि भौतिक रचना (प्राणी आणि वनस्पतींच्या धोक्यात आलेल्या प्रजातींच्या अधिवासांसह), आणि नैसर्गिक स्थळे जी विज्ञान, संरक्षण किंवा नैसर्गिक सौंदर्याच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाची आहेत, त्यांना नैसर्गिक म्हणून परिभाषित केले जाते.
माल्टाने १४ नोव्हेंबर १९७८ रोजी या अधिवेशनाला मान्यता दिली, ज्यामुळे त्यांची स्थाने सूचीमध्ये समाविष्ट करण्यासाठी पात्र ठरली.
१९८० च्या पॅरिस, फ्रान्स येथे झालेल्या जागतिक वारसा समितीच्या चौथ्या सत्रात माल्टामधील स्थळे यादीत समाविष्ट झाली. त्या सत्रात, तिन्ही वर्तमान स्थळे यादीत जोडली गेली. संस्थेच्या निवड निकषांनुसार, तिन्ही साइट सांस्कृतिक स्थळे म्हणून सूचीबद्ध आहेत. सन् २०२२ पर्यंत, माल्टाच्या जागतिक वारसा यादीत ३ स्थाने आहेत व ७ स्थाने ही तात्पुरत्या यादीत आहे.
संदर्भ
वर्ग:माल्टामधील जागतिक वारसा स्थाने
रोलिसाची लढाई
रोलिसाची लढाई ही लष्करी कारवाई इ.स. १८०८ मध्ये झालेल्या स्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती. यात सर आर्थर वेलेस्लीच्या अँग्लो-पोर्तुगीझ सैन्याने फ्रांसच्या ऑन्री फ्रांस्वा देलाबोर्देच्या छोट्या सैन्याचा पराभव केला.
वर्ग:स्पेनचा इतिहास वर्ग:इ.स. १८०८ वर्ग:विस्तार विनंती वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
इंद्राणी हलदार
इंद्राणी हलदार (६ जानेवारी, इ.स. १९७१:कोलकाता, पश्चिम बंगाल, भारत - ) ही बंगाली आणि हिंदी चित्रपटांतून अभिनय करणारी अभिनेत्री आहे. हिला १९९८चा सर्वोत्तम अभिनेत्रीचा राष्ट्रीय पुरस्कार देण्यात आला होता.
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री
राजेश पाडवी
राजेश उदेसिंग पाडवी मराठी राजकारणी आहेत. हे शहादा मतदारसंघातून भाजपकडून महाराष्ट्राच्या चौदाव्या विधानसभेवर निवडून गेले.
व्हिमैरोची लढाई
ही लष्करी कारवाई १८०८ मध्ये झालेल्या स्पेनच्या बंडाचा एक भाग होती.
वर्ग:इ.स. १८०८ वर्ग:विस्तार विनंती वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
आशा जोगळेकर
आशा जोगळेकर या एक कथ्थक नर्तकी व नृत्यशिक्षिका आहेत. त्यांनी कथ्थक या नृत्यप्रकाराचे शिक्षण देणाऱ्या ’अर्चना नृत्यालय’ या संस्थेची स्थापना १५ ऑगस्ट १९६३ रोजी चंद्रपूर या गावी अवघ्या एका विद्यार्थिनीला घेऊन केली. पुढच्या ४० वर्षांमध्ये नृत्यालयाच्या अंधेरी आणि दादर या शाखांत विद्यार्थिनींची संख्या १५०वर गेली.
नृत्यालयाने २००३ साली एक शाखा अमेरिकेतील प्रिन्स्टन (न्यू जर्सी) येथे काढली आणि तेथील काम आपली कन्या आणि अभिनेत्री अर्चना जोगळेकर यांच्यावर सोपवली.आशा जोगळेकर ह्या अर्चना जोगळेकर या अभिनेत्रीच्या मातोश्री आहेत. अर्चना जोगळकर लग्नानंतर अमेरिकेत स्थिरस्थावर झाल्या.
प्रगती
’अर्चना नृत्यालया’तील अनेक विद्यार्थिनींना भारत सरकारची ’कल्चरल टॅलेंट’ ही शिष्यवृत्ती मिळाली. अनेक मुली नृत्यस्पर्धांत पारितोषिके मिळवतात. अखिल भारतीय गांधर्व महाविद्यालयाच्या परीक्षांसाठी ’अर्चना नृत्यालय’ मुलींची तयारी करून घेते. अनेक मुली नृत्य अलंकार, नृत्य विशारद या परीक्षा देऊन आपली गुणवत्ता सिद्ध करतात.
बाल कलाकार संगीत संमेलन
’अर्चना नृत्यालया’तर्फे मुंबईत दरवर्षी अभिजात नृत्य, गायन वादन या कलांमध्ये उपजतच रस असलेल्या लहान मुलांमुलींना प्रोत्साहन देण्याच्या उद्देशाने ’बाल कलाकार संगीत संमेलन’ आयोजित करण्यात येते.
बाह्य दुवे
वर्ग:कथक नर्तक वर्ग:मराठी नर्तक वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रुंज तर्फे परभणी
रुंज तर्फे परभणी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पूर्णा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
कुसबे
कुसबे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:कुडाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
इ.स. २०२२ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
२०२२ मध्ये प्रदर्शित होणाऱ्या मराठी चित्रपटां ची ही यादी आहे.
संदर्भ
वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या
दुर्गाशक्ती नागपाल
दुर्गाशक्ती नागपाल (जन्म : आग्रा, २५ जून १९८५) या भारतीय प्रशासकीय सेवेतील उत्तर प्रदेश केडरच्या अधिकारी आहेत. त्या आपल्या इमानदारीसाठी ओळखल्या जातात.
भारत सरकारच्या केंद्रीय कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने दुर्गाशक्ती नागपाल यांची म्हणून ओएसडी-आॅफिसर आॅन स्पेशल ड्यूटी (विशेष अधिकारी) म्हणून नियुक्ती केली होती..गौतम बुद्धनगरच्या अधिकारक्षेत्रात भ्रष्टाचार आणि बेकायदेशीर वाळूच्या खाणकामांविरोधात मोठ्या प्रमाणावर मोहीम राबवली. त्यानंतर त्यांनी बेकायदा बांधकामे पाडण्यासंदर्भात सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयाचे पालन करून गौतम बुद्धनगर भागातील बेकायदा भिंत पाडली. त्याबद्दल अखिलेश यादव मुख्यमंत्री असलेल्या उत्तर प्रदेश सरकारने त्यांना त्यांच्या पदावरून निलंबित केले. त्यानंतर विविध राजकीय पक्ष, भारतीय प्रशासकीय अधिकारी संघ आणि अनेक सर्वसामान्य लोकांनी ऑनलाइन सोशल मीडियावर दुर्गाशक्ती नागपाल यांचे निलंबन रद्द करावे यासाठी धोशा लावला.शेवटी २२ सप्टेंबर २०१३ रोजी उत्तर प्रदेश सरकारने त्यांचे निलंबन मागे घेतले..
पार्श्वभूमी
दुर्गा नागपाल यांचा जन्म २५ जून १९८५ रोजी उत्तर प्रदेशातील आग्रा येथे झाला.त्यांचे वडील एक निवृत्त सरकारी अधिकारी असून त्यांना दिल्ली कॅन्टाॅन्मेन्ट बोर्डातील सेवेसाठी प्रतिष्ठित समजले जाणारे राष्ट्रपती पदक मिळाले होते. दुर्गा नागपाल यांचे आजोबा एक पोलीस अधिकारी होते.
दिल्लीच्या इंदिरा गांधी दिल्ली टेक्निकल युनिव्हर्सिटीमधून दुर्गा नागपाल यांनी २००७मध्ये पदवी मिळवून, २००९ साली यूपीएससी सिव्हिल सर्व्हिसेसची परीक्षा दिली. या अखिल भारतीय आयएएसच्या परीक्षेत त्या २०व्या क्रमांकाने उत्तीर्ण झाल्या. त्यानंतर त्या भारतीय प्रशासकीय सेवेत दाखल झाल्या.
उत्तर प्रदेश केडरमधील आयएएस अधिकारी नागपाल यांना कानपूरचे संयुक्त दंडाधिकारी म्हणून नियुक्त केले आहे. गौतम बुद्धनगरमध्ये भ्रष्टाचारविरोधी मोहिमेसाठी आक्रमक सुरुवात करताना ती सार्वजनिकरीत्या आली. ग्रेटर नोएडातील बेकायदेशीर मस्जिदांच्या भिंतीचे ध्वज पाडण्याच्या कारणास्तव त्यांना उत्तर प्रदेश सरकारकडून त्वरित निलंबित करण्यात आले, ज्यामुळे जनतेकडून मोठ्या प्रमाणात विरोध केला गेला कारण ती अवास्तव मैदानावर आधारित असल्याचे मानले जात होते. सार्वजनिक आणि प्रसारमाध्यमांनी एकत्र येऊन त्यांच्या निलंबनाविरोधात निषेध नोंदविला, ज्यानंतर ते निरस्त केले गेले.
कारकीर्द
दुर्गाशक्ती नागपाल यांनी आयएएस झाल्यावर जून २०११ मध्ये मोहाली जिल्हा प्रशासनामध्ये प्रवेश केला, आणि चौदा महिने तेथे नोकरी केली. पंजाबमधील प्रशिक्षणार्थी आयएएस अधिकारी म्हणून त्यांनी मोहालीतील जमिनीचा घोटाळा उघड केला. ऑगस्ट २०१२ मध्ये, उत्तर प्रदेश (यूपी) केडरचे आयएएस अधिकारी अभिषेक सिंग यांच्याशी लग्न केल्यानंतर त्या नोएडाच्या उप-विभागीय दंडाधिकारी (एसडीएम) झाल्या. त्या काळात त्यांना गौतम बुद्धनगरमध्ये त्यांना एसडीएम म्हणून नेमले. यमुना व हिंदोन नद्यांतील बेकायदा खाणकाम थांबविण्यासाठी विशेष तपास पथकाची स्थापना करून उत्तर प्रदेशच्या ग्रेटर नोएडामध्ये "वाळू माफियां"विरुद्ध त्यांनी कार्यवाही केली. यावेळी त्यांच्या नेतृत्वाखाली, प्रशासनाने २४ डंपर ट्रक्स व ३०० ट्रॉलीज जप्त केल्या आणि गुन्हा करणाऱ्या १५ जणांना २,९८,०७४ रुपये दंड केला.
बेकायदा खाणकाम
वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी
महाराष्ट्र नवनिर्माण विद्यार्थी सेना
महाराष्ट्र नवनिर्माण विद्यार्थी सेना ही महाराष्ट्रातील महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना या राजकीय पक्षाची एक संस्था आहे.
वर्ग:महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना
वडशिंगे
वडशिंगे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:माढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
सतसई
सतसई हा हिंदी काव्यरचनेचा एक प्रकार आहे. या रचनेत, कमीतकमी सतसई म्हणजे सातशे कडवी असतात. एका कडव्याच्या विषयाचा दुसऱ्या कडव्याशी काही संबंध असलाच पाहिजे असे नाही. त्या अर्थाने या रचना स्वैर(मुक्तक) समजल्या जातात.
हिंदीत ’बिहारी सतसई’नंतर, ’चंदन सतसई’, ’तुलसी सतसई’, भूपति सतसई, मतिराम सतसई, रसनिधि सतसई, रहीम सतसई, राम सतसई, विक्रम सतसई, वृंद सतसई, आदी सतसया लिहिल्या गेल्या.
आधुनिक काळातही हरिऔध कवीची ’हरिऔध सतसई’, वियोगी हरि कवीची ’वीर सतसई’ वगैरे सतसया आहेत.
सतसईची वैशिष्ट्ये
वर्ग:हिंदी साहित्य
विजय केळकर
विजय केळकर ( मे १५, इ.स. १९४२) हे अभियंता आणि अर्थतज्ज्ञ आहेत. भारतातील अनेक सरकारी संस्थांसह अनेक संस्थांवर त्यांनी कार्य केले आहे. त्यांनी देशासाठी दिलेल्या अपवादात्मक योगदानाबद्दल त्यांना भारत सरकारतर्फे पद्मविभूषण देऊन गौरवण्यात आले.
'''विजय एल. केळकर''' सध्या फोरम ऑफ फेडरेशन्स, ओटावा आणि इंडिया डेव्हलपमेंट फाऊंडेशन, नवी दिल्लीचे अध्यक्ष आहेत आणि जनवाणीचे अध्यक्ष आहेत – महाराष्ट्र चेंबर ऑफ कॉमर्सचा एक सामाजिक उपक्रम, पुण्यातील उद्योग आणि कृषी (MCCIA). त्यांची ४ जानेवारी २०१४ रोजी श्री सत्य साई सेंट्रल ट्रस्ट (पुट्टापर्थी, एपी)चे विश्वस्त म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. ते जानेवारी २०१० पर्यंत वित्त आयोगाचे अध्यक्ष देखील होते. ते यापूर्वी अर्थमंत्र्यांचे (२००२-२००४) सल्लागार होते आणि भारतातील आर्थिक सुधारणांमधील त्यांच्या भूमिकेसाठी ओळखले जाते. याआधी ते १९९८-१९९९ पर्यंत भारत सरकारचे वित्त सचिव राहिले आणि १९९९ मध्ये त्यांना आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF)च्या बोर्डावर भारत, बांग्लादेश, भूतान आणि श्रीलंकाचे कार्यकारी संचालक म्हणून नामांकन मिळाले आहे.
प्रारंभिक जीवन
विजय केळकर यांनी कॉलेज ऑफ इंजिनीअरिंग पुणे, भारत, १९६३ मधून B.E., M.S., मिनेसोटा, US, १९६५ मधून आणि Ph.D. कॅलिफोर्निया विद्यापीठ बर्कले, यूएस, १९७० मधून अर्थशास्त्रात पदवी संपादन केली.
करिअर
विजय केळकर यांनी अ‍ॅडमिनिस्ट्रेटिव्ह स्टाफ कॉलेज ऑफ इंडिया, हैदराबाद, सेंटर फॉर इकॉनॉमिक डेव्हलपमेंट अँड अॅडमिनिस्ट्रेशन, काठमांडू, नेपाळ, दक्षिण आशिया संस्था, हेडलबर्ग विद्यापीठ, जर्मनी आणि कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले येथे अध्यापन केले आहे.
शिक्षण
वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म
मोहनपूर
मोहनपूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल
मैदान १
पहिल्या क्रमांकाच्या मैदानावर २० ऑगस्ट २०१८ रोजी बोत्स्वाना आणि लेसोथो या दोन संघांमध्ये या मैदानावरचा पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळवला गेला.
मैदान २
२० ऑगस्ट २०१८ रोजी मलावी आणि नामिबिया या दोन संघांमध्ये या मैदानावरचा पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळवला गेला.
वर्ग:गॅबारोनी वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट मैदाने
शिरीषकुमार सुरुपसिंग नाईक
शिरीषकुमार सुरूपसिंग नाइक मराठी राजकारणी आहेत. हे नवापूर मतदारसंघातून काँग्रेसकडून महाराष्ट्राच्या चौदाव्या विधानसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:नवापूरचे आमदार
कुंडे
कुंडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:कुडाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
प्रौढ शिक्षण
सामान्यतः ‘प्रौढ’ म्हणजे सार्वत्रिक आणि सक्तीच्या शिक्षणाची वयोमर्यादा संपलेली व स्वतःची उपजीविका स्वतःच करावयास लागलेली व्यक्ती. शिक्षणाच्या दृष्टिकोणातून साधारणतः सतरा-अठरा वर्षांच्या वयापलीकडील व्यक्तीस प्रौढ संबोधतात. ज्या औपचारिक आणि अनौपचारिक अनुभवाद्वारे प्रौढ स्त्री-पुरुषांना ज्ञान, कौशल्ये, वृत्ती, अभिरुची अथवा मूल्ये प्राप्त होतात, त्या अनुभवास प्रौढशिक्षण म्हणतात. औपचारिक शिक्षणाचा काळ संपल्यावर व्यक्त स्वेच्छेने जे शिक्षण घेते, ते प्रौढशिक्षण होय. व्यावसायिक आणि तांत्रिक कौशल्यांमध्ये गुणवत्ता संपादन कौटुंबिक स्वास्थ्य, कुटुंबकल्याण आणि आरोग्य यांचे शिक्षण आत्माविष्कार सामूहिक, सामाजिक आणि राजकीय जीवनासाठी गुणवत्ता संपादन आणि व्यक्तिजीवनात ज्या काही त्रुटी जाणवल्या असतील, त्यांचे निराकरण हे प्रौढ शिक्षणाचे वेगवेगळे हेतू आहेत.
प्रौढशिक्षणाची काही वैशिष्ट्ये पुढीलप्रमाणे सांगता येतील : शिकणारा या वर्गात स्वेच्छेने दाखल होतो सामान्यतः ते शिक्षण अर्धवेळ असते त्यात प्रौढ व्यक्ती दाखल होतातते सुनियंत्रित असते सामान्यतः हे अध्ययन सामूहिक असते आणि यातील अध्यापक प्रौढास अशा तऱ्हेने नवीन ज्ञान देतो, की प्रौढास ते लवकर समजते आणि शिकण्यापासून आनंद निर्माण होतो व ते फलदायी ठरते.
प्रौढशिक्षणामध्ये ज्या अध्यापनपद्धती वापरतात, त्यांचे मुख्य सूत्र व्यक्तिव्यक्तींमध्ये तसेच समूहासमूहांमध्ये विचारांची देवाणघेवाण करण्यासाठी वातावरणनिर्मिती, हे होय. त्यासाठी पुढील गोष्टी कराव्या लागतात. प्रौढशिक्षण वर्गात खेळीमेळीचे व मोकळे वातावरण ठेवणे, शिकणाऱ्या व्यक्तीच्या गरजा, अभिरुची आणि क्षमता यांना अनुलक्षून अध्यापन करणे, शिकणाऱ्याने अध्यापनप्रक्रियेत सहभागी होऊन काही जबाबदारी स्वीकारली पाहिजे असे वातावरण निर्माण करणे अध्यापन हे जीवनाशी संबंधित असे करणे शिकणाऱ्याच्या पूर्वज्ञानाचा योग्य उपयोग करणे शिकणाऱ्याच्या वैयक्तिक उद्दिष्टांची परिपूर्ती साधणे अध्यापन पद्धतीत जरूर वाटल्यास परिवर्तन करणे इत्यादी.
प्रौढशिक्षण योजनांची कार्यवाही करताना अनेक गोष्टींचा विचार करावा लागतो. शिक्षणाची वेळ सायंकाळी, रात्री वा सुटीच्या दिवशी ठेवतात. शिकणाऱ्या प्रौढांसाठी विशेष सुट्या, रजा, विद्यावेतन, बढती इत्यादींची तरतूद केलेली असते. शिक्षणक्रम शक्य तितका जीवनस्पर्शी, लवचिक, ऐच्छिक आणि उपयुक्त असा ठेवला जातो. प्रौढांची बौद्धिक क्षमता, मानसिक, भावनिक आणि स्थानिक पार्श्वभूमी इ. लक्षात घेऊन साधने आणि अध्यापनपद्धती यांची योजना करावी लागते. रात्रीच्या शाळा, अर्धवेळ वर्ग, सुटीतील अभ्यासक्रम, पत्रद्वारा शिक्षण, निरंतर शिक्षण अभ्यासक्रम, विद्यावेतन देऊन उमेदवाराची सोय, विद्यापीठांचे बहिःशाल अभ्यासक्रम, बहिःस्थ अभ्यासक्रमांची सोय, योजनाबद्ध सभासमारंभ, सांस्कृतिक कार्यक्रम, महिलांची वा तरुणांची मंडळे, चित्रपट, वार्तापट, दूरचित्रवाणी इ. कार्यक्रम, छंदमंडळे इत्यादींद्वारा प्रौढशिक्षणाच्या योजना राबविल्या जातात. प्रौढशिक्षणाच्या कार्यक्रमांची कार्यवाही करण्यासाठी शिक्षकांची आणि कार्यकर्त्यांची मोठ्या संख्येने योजना करून त्यांना योग्य ते प्रशिक्षण द्यावे लागते.
प्रौढशिक्षणाची सुरुवात प्रथम इंग्लंडमध्ये १७३७ साली झाली. नैमित्तिक विषयांसाठी नागरिक व कामगार यांच्याकरिता वर्ग, असे त्याचे सुरुवातीचे स्वरूप होते. १७९८ मध्ये इंग्लंडमधील पहिली प्रौढशिक्षण शाळा सुरू झाली. एकोणिसाव्या शतकात ही चळवळ इतकी फोफावली, की १८९९ साली प्रौढशिक्षण वर्गात केवळ इंग्लंडमध्ये २८,००० स्त्री-पुरुषांनी आपली नावे नोंदविलेली होती. इंग्लंडप्रमाणे ही चळवळ अमेरिका, जर्मनी व यूरोपातील इतर देश यांमध्येही पसरली. विसाव्या शतकात जगातील सर्वच राष्ट्रांमध्ये ही चळवळ सुरू झालेली आहे. प्रत्येक देशातील औपचारिक शिक्षणपद्धतीचे स्वरूप आणि प्रसार तसेच त्या देशातील गरजा यांवर तेथील प्रौढशिक्षणाचे स्वरूप अवलंबून असते. डेन्मार्कमधील प्रौढशिक्षण शाळा या लोकशाळा (फोकस्कूल) आहेत. या शाळा लोकांनी लोकांकरिता चालविलेल्या असतात.
भारतातील प्रौढशिक्षणाचे स्वरूप:
१९७१ च्या शिरगणतीनुसार भारतातील ७१ टक्के लोक निरक्षर आहेत. खेदाची गोष्ट अशी, की वयाची १५ वर्षे पूर्ण झालेल्यांमध्ये ६६·७ टक्के व्यक्ती निरक्षर आहेत. या वयोगटातील ७३·२ टक्के पुरुष आणि ८१·२ टक्के स्त्रिया निरक्षर आहेत. प्रौढशिक्षणाच्या कितीही योजना आखल्या, तरी लोकसंख्येत होणाऱ्या प्रचंड वाढीमुळे एकूण निरक्षरांचे प्रमाण कमी होत नाही.
भारतातील केंद्र किंवा राज्य सरकारांनी १९२० सालापूर्वी प्रौढशिक्षणाकडे फारसे लक्ष दिले नव्हते. १९२० ते १९३७ या कालखंडात मुंबई सारख्या शहरात प्रौढशिक्षणाचे काही खाजगी प्रयत्न झाले. त्यातूनच १९२७ मध्ये नगर ‘प्रौढशिक्षण समिती’ स्थापन झाली. त्याच काळात साक्षरता वर्ग आणि रात्रीच्या शाळा सुरू झाल्या. जवळजवळ सर्वच राज्यांत प्रौढशिक्षणाचे स्वरूप मामुली होते. सरकारकडून या बाबतीत मिळणारे अनुदानही बेताचेच होते. १९३७ साली प्रांतिक स्वायत्तता मिळाल्यानंतर केंद्र तसेच राज्य सरकारांनी या प्रश्नाकडे विशेष लक्ष दिले. मुंबई सरकारने त्याच सुमारास स्वतंत्र ‘प्रौढशिक्षण समिती ’ नेमली. मात्र बरीच वर्षे प्रौढशिक्षण म्हणजे साक्षरताप्रसार असेच स्वरूप या कार्यास होते.
स्वातंत्र्योत्तर काळात, विशेषतः पंचवार्षिक योजनांची कार्यवाही सुरू झाल्यानंतर, या कार्याकडे योग्य ते लक्ष देण्यात येऊ लागले. पहिल्या योजनेपासूनच या कार्यक्रमांसाठी निश्चित उद्दिष्ट ठरविण्यात येऊ लागले. चौथ्या पंचवार्षिक योजनेत प्रौढशिक्षणासाठी ८·३० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली होती, तर हीच रक्कम पाचव्या योजनेत ४० कोटी रुपये ठरविण्यात आली. सहाव्या योजनेत प्रौढशिक्षण कार्यक्रमास ६०० कोटी रुपये खर्च होणार आहेत.
स्थूलमानाने भारतातील प्रौढशिक्षण कार्यक्रमात दृक्-श्राव्य साधनांद्वारे शिक्षण, कार्यकर्त्यांचे प्रशिक्षण, स्थिर व फिरती ग्रंथालये, व्यवसायशिक्षण आणि साक्षरताप्रसार इत्यादींचा अंतर्भाव करण्यात आलेला आहे. प्रौढशिक्षणासाठी निश्चित स्वरूपाची शासकीय यंत्रणा असते आणि ती खेडे, विकासगट, जिल्हा, राज्य आणि संपूर्ण देश अशा स्तरांवर कार्य करते. प्रौढशिक्षणाचे नियोजन केंद्रीय आणि राज्यस्तरांवर होते, तर या कार्यक्रमांची कार्यवाही जिल्हा विकासगट आणि खेडे स्तरांवर होत असते. शासकीय यंत्रणांबरोबर काही निमसरकारी व खाजगी संस्था आणि मजूर-संघटनाही प्रौढशिक्षणाच्या कार्यात भाग घेतात.
राष्ट्रीय प्रौढशिक्षण कार्यक्रम
५ एप्रिल १९७७ रोजी तत्कालीन केंद्रीय शिक्षणमंत्री श्री. प्रतापचंद्र चंदर यांनी लोकसभेपुढे एक निवेदन केले. त्यानुसार प्राथमिक शिक्षणाच्या सार्वत्रिकीकरणाबरोबर प्रौढशिक्षणाला शिक्षणविषयक कार्यक्रमांच्या आखणीत अग्रक्रम दिला जाईल, असे जाहीर करण्यात आले. त्याचप्रमाणे देशातील व परदेशांतील शिक्षणतज्ञांबरोबर विस्तृत चर्चा करून केंद्रीय शासनाने प्रौढशिक्षणासंबंधी धोरणविषयक निवेदन आणि प्रौढशिक्षण कार्यक्रमाची रूपरेषा यांचा एक मसुदा तयार केला. त्यानुसार २ ऑक्टोबर १९७८ रोजी राष्ट्रीय प्रौढशिक्षण कार्यक्रम सुरू करण्यात आला.
निरक्षरता हा व्यक्तिविकासातील एक अडथळा आहे, शिक्षण हे शाळेबरोबर संपत नाही तर ते जीवनातील विविध प्रसंगांच्या अनुषंगाने होत राहते, काम करणे आणि जगणे या गोष्टी शिक्षणाशी अविभाज्य आहेत, साक्षरता आणि प्रत्यक्ष कृती यांच्याद्वारे निरक्षर गरीब लोक स्वतःला दारिद्र्यातून मुक्त करू शकतात, या गृहीत कल्पनांवर हा कार्यक्रम आधारलेला आहे. आपल्या देशात जे गरीब आहेत, बेकार आहेत, ज्यांच्यावर सामाजिक दृष्ट्या अन्याय होतो आणि ज्यांच्यापर्यंत राष्ट्रीय विकासाचे फायदे पोहोचत नाहीत असे बहुतांशी लोक निरक्षर आहेत. ते साक्षर झाले तर त्यांची गरिबी आणि बेकारी दूर होण्यास साहाय्य होईल. त्यामुळे प्रौढशिक्षण कार्यक्रमाद्वारे व्यावसायिक शिक्षण देणे अगत्याचे ठरते. राष्ट्रीय प्रौढशिक्षण कार्यक्रमात ह्या गोष्टी अभिप्रेत आहेत.
साक्षरता, जाणीव आणि कार्यात्मकता ही या कार्यक्रमाची उद्दिष्टे ठरविण्यात आली. १९७८-७९ ते १९८३-८४ या पाच वर्षात १० कोटी निरक्षरांना या कार्यक्रमात समाविष्ट करावे आणि त्यासाठी मध्यवर्ती सरकारच्या अंदाजपत्रकात दोनशे कोटी रुपयांची तरतूद करावी, असे ठरविण्यात आले. हा कार्यक्रम राज्यशासने, विद्यापीठे आणि महाविद्यालये तसेच स्वयंसेवी संस्था यांच्यामार्फत राबवावा असे ठरले. या कार्यक्रमात तज्ञसाहाय्य, प्रशिक्षण, साहित्यनिर्मिती आणि संशोधन यांसाठी प्रत्येक राज्यात एक साधन-केंद्र (रिसोर्स सेंटर) निवडण्यात आले. महाराष्ट्रात इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ एज्युकेशन, पुणे या संस्थेची साधन-केंद्र म्हणून निवड करण्यात आली.
संपूर्ण देशात १९७८-७९ या वर्षात प्रौढशिक्षणाची सु. ९४,००० केंद्रे स्थापन करण्यात आली. त्यांत सु. २८·२५ लक्ष निरक्षर व्यक्ती दाखल झाल्या. या कालावधीत राज्य सरकारांनी या कार्यक्रमावर १६·१५३ कोटी रुपये खर्च केले.
वर्ग:महिला संपादनेथॉन वर्ग:महिला संपादनेथॉन- २०२३
सोनखेड
सोनखेड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पूर्णा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पूर्णा तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
लक्ष्मीकांत पार्सेकर
लक्ष्मीकांत यशवंत पार्सेकर ( ४ जुलै १९५६) हे भारतीय जनता पक्षाचे राजकारणी व गोवा राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. अनेक वर्षे भाजपचे सदस्य राहिलेले व राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघामध्ये कार्य केलेल्या पार्सेकर ह्यांना गोव्यामध्ये भाजपची पाळेमुळे खोलवर रुजविण्यात महत्त्वाची कामगिरी बजावल्याचे श्रेय दिले जाते.