cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
विटाळ
कुरमा
कुरम्यात राहण्याविषयी महिलांची तक्रार सहसा दिसत नाही. कुरमा चांगला असावा, साप-विंचू व वन्यप्राण्यांचा त्रास होऊ नये, अशी त्यांची इच्छा आहे.
समर्थन आणि टीका
कुरमा म्हणजे विटाळ नव्हे, तर विहार आहे, असे आधुनिक विश्‍लेषणही काही मंडळी करू लागली आहेत. कष्टापासून, नेहमीच्या रहाडग्यापासून ती निवांतपणे चार-सहा दिवस स्वतंत्र राहते. यात वाईट काय आहे, असे प्रतिप्रश्‍नही विचारले जातात. पण, मासिक पाळीचे वय संपल्यावर अशा आरामाची व्यवस्था महिलांसाठी आहे का, यावर कुणाकडेच उत्तर नसते. बऱ्याच वेळेला एका कुरमात अनेक महिला असतात. कुरम्यातील वातावरण तसे आरोग्यदायी नसते. कुरम्यात एखादी महिला गंभीर आजारी पडली की पूर्वी वैदू तेथे जाऊन दुरून उपचार करायचा. आता दवाखान्यात नेण्याचा प्रयत्न होतो. काही ठिकाणी कुरम्यात राहणारी महिला या विजनवासात आजूबाजूच्या विहिरी, नदी, नाल्यांनाही स्पर्श करीत नाही. जेव्हा केव्हा ही प्रथा सुरू झाली असेल, तेव्हा "विटाळ' हेच कारण प्रमुख असावे आणि नंतर आरामाचे कारण जोडले असावे, असे मानले जाते.
संदर्भ
वर्ग:विश्वास
लातूर
लातूर शहर-विकिपीडिया
लातूर (इंग्रजी :Latur ) हे महाराष्ट्रातील लातूर जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. लातुर शहराची लोकसंख्या ३,८२,९४० (२०११ नुसार) आहे.
इतिहास
लातूर शहराला बराच जुना इतिहास आहे. असे म्हणतात की तो राष्ट्र कुटांच्या काळापर्यन्त पोचतो. लातूर हे दक्षिणेवर राज्य करणाऱ्या राष्ट्रकूटनामक राजघराण्याची राजधानी होते. लातूरचे पूर्वीचे नाव लत्तलूर असे होते. राष्ट्रकूटचा पहिला राजा दन्तिदुर्ग हा याच शहरात रहात असे. लातूरचे दुसरे नाव "रत्नापूर" असेही सांगितले जाते.शतकानुशतके सातवाहन,शक, चालुक्य,देवगिरीचे यादव, दिल्लीचे सुलतान, दक्षिण भारताच्या बहामनी शासक,आदिलशाही आणि मुघल मुघल यांच्याद्वारे शासन केले.
हैदराबाद संस्थान भारतात विलीन होईपर्यन्त लातूर शहर हैदराबाद संस्थानाच्या अंमलाखाली होते. पुढे ते राज्यपुनर्रचनेनंतर मुम्बई राज्यात आणि १९६० मध्ये महाराष्ट्र राज्यात समाविष्ट करण्यात आले. त्याच्या नंतर १६ ऑगस्ट १९८२ साली जिल्हा म्हणून अस्तित्वात आला.
भुगोल
लातुर समुद्र सपाटीपासुन ६३६ मिटर उंचीवर महाराष्ट्र कर्नाटक राज्य सिमेवर, बालाघाट पठारावर स्थित आहे.लातुरला मांजरा नदीतुन पिण्याचे पाणी मिळते, जिचे पर्यावरणीय विघटन व धुप २० व्या आणि २१ व्या शतकात झाले. त्यामुळे व जल व्यवस्थापन नियोजनाच्या अभावामुळे खूप वेळा दुष्काळ उद्भवला.
अ) तापमान:
लातुरचे तापमान १३°से ते ४१°से (५५ ते १०६°फॅ) दरम्यान असते, पैकी प्रवासासाठी ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळ्याचा काळ उत्तम आहे.आत्तापर्यन्त नोन्दवलेले सर्वोच्च तापमान ४५.६°से होते. उत्तर भारतातिल पश्चिम व्यत्ययाच्या पुर्व प्रवाहासोबत थण्ड लाटांमुळे हिवाळ्यात काहीवेळेस क्षेत्र प्रभावित होते, जेव्हा न्युनतम तापमान २° ते ४°से (३६ ते ३९°फॅ) पर्यन्त कमी होते.
तालुका गोदावरी नदीच्या खोऱ्यात येतो. नगरात बहुतांश पाणी मांजरा नदीतुन येते, जिने २० व २१ व्या शतकात प्रदुषणाचा सामना केला. रेणा, मनार, तावरजा, तिरु व घरणी या इतर प्रमुख नद्या आहेत. सिंचन व पिण्यासाठी या नद्यांवर धरणे बान्धली आहेत. देनरगण, घरणी, मसलगा, सोलवरील साकोळ, तावरजा व तिरु यांचा मोठ्या धरणांत समावेश होतो. मन्याड, लेण्डी व तिरु या उत्तर पठारावरील ३ प्रमुख नद्या आहेत.
लोकसंख्या
बहुतांश रहिवासी मराठी बोलतात.
लातुर धार्मिक इतरमध्ये ०.२% शिख व ०.१% निधर्मींचा समावेश होतो.
लोकसंख्या वाढ
प्रशासन व राजकारण
अ) स्थानिक प्रशासन
लातुरला पुर्वी नगर परिषद होती, जिची स्थापना १९५२ला झाली. लातुर महानगर पालिका ही स्थानिक नागरी संस्था आहे. ती ५ क्षेत्रात विभागली आहे. ११७.७८ चौरस किमी (४५.४८ चौरस मैल) इतके महानगर पालिका क्षेत्र आहे. २०११ मध्ये राज्य शासनाद्वारे ही महानगर पालिका स्थापली गेली. महाराष्ट्र शासनाच्या नगर विकास विभागाने ३०/१०/२००६ च्या पत्रात अविकसित लातुर क्षेत्राला अधिसुचित करण्याची व सिडकोला विशेष नियोजन प्राधिकरण म्हणुन नियुक्त करण्याची इच्छा व्यक्त केली. १६,६९६ हेक्टर नगर क्षेत्रासहित २६,५४१ हेक्टर अविकसित क्षेत्रास अधिसुचित करण्याचा प्रस्ताव सिडकोने पाठवला आहे. अधिसुचित क्षेत्रात ४० गावांचा समावेश आहे. प्रकल्पात स्थापत्य विकास व प्रगती कार्यासाठी १००% भुमी हस्तगत न करण्याचे पण न्युनतम भुमी हस्तगत पद्धत स्विकारण्याचे नियोजन आहे. महानगर ७० निर्वाचन क्षेत्रात विभाजित आहे ज्यांना प्रभाग म्हणतात व प्रत्येक प्रभागातिल जनतेद्वारे निर्वाचित नगरसेवक प्रभागाचे प्रतिनिधित्व करतात. महानगर पालिका पिण्याचे पाणी, स्वच्छता, मार्ग, पथदिवे, आरोग्य, प्राथमिक शिक्षण इत्यादी मुलभुत सुविधांसाठी उत्तरदायी आहे. नागरिकांवर लावलेल्या नगर करातुन महानगर पालिका महसुल मिळवते. प्रशासनाचे विविध विभागांतिल इतर अधिकाऱ्यांद्वारे सहाय्यित भारतीय प्रशासन सेवेतिल मुख्य कार्यकारी अधिकारी नेतृत्व करतो.
आ) राज्य व केन्द्र प्रशासन
लातुर लोकसभा क्षेत्रात व शहर आणि ग्रामिण या २ विधानसभा क्षेत्राअन्तर्गत येतो.
इ) प्रसिद्ध राजकारणी
केशवराव सोनवणे लातुर क्षेत्रातील पहिले मन्त्री होते, जे मुख्यमन्त्री यशवन्तराव चव्हाण मन्त्रीमण्डळात व नन्तर वसन्तराव नाईक मन्त्रीमण्डळात १९६२ ते १९६७ दरम्यान सहकार मन्त्री होते. लातुर दिलीपराव देशमुख यांचे जन्मस्थान आहे. विलासराव देशमुख यांचा जन्म बाभळगाव, लातुरला झाला होता. त्यांनी २ वेळेस महाराष्ट्र राज्याचा मुख्यमन्त्री व केन्द्रिय मन्त्री म्हणुन सेवा केली. भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रिय अध्यक्ष अमित शहाशी सम्बन्धित घटनेची तपासणी करत असलेले केन्द्रिय तपास आयोगाचे न्यायाधिश ब्रिजगोपाल हरकृष्ण लोया यांची १ डिसेंबर २०१४ रोजी झालेली हत्या राष्ट्रिय राजकारणात वादाचा विषय आहे व ज्याचे प्रेतदहन गातेगावला झाले. विक्रान्त विक्रम गोजमगुण्डे २०१९ला महापौर झाले.
पर्यटन
धार्मिक
मुख्य नगरापासुन २ किमी अन्तरावर स्थित आहे. हे सम्राट 'ताम्रध्वजा'द्वारे निर्मित व सोलापुरच्या सिद्धरामेश्वर स्वामीला समर्पित आहे, जे की लातुरचे ग्रामदैवत आहे. दरवर्षी इथे १५ दिवसांची जत्रा असते.
हे शिव नगरमध्ये स्थित आहे. १९८९ मध्ये निर्मित हे नविन मन्दिर त्याच्या सौन्दर्यासाठी प्रसिद्ध आहे, कारण तिथे देवालयाच्या दोन्ही बाजुस उद्यान आहे, तसेच समोर काही कृत्रिम फवारे आहेत. उद्यानात ८ ते ९ फुट उंचीची शिव मुर्ती स्थित आहे.
गोलाई तालुक्याच्या केन्द्रात आहे. नगर रचनाकार फैजुद्दीनने गोलाई चौकाची रचना केली. १९१७ला निर्मित मोठी २ मजली रचना ही गोलाईची मुख्य वास्तु आहे. वर्तुळाकार रचनेच्या केन्द्रात अम्बा देवीचे मन्दिर आहे. या गोलाईस जोडणारे १९ मार्ग आहेत व या मार्गांच्या बाजुस सर्व प्रकारच्या पारम्पारिक स्थानिक दागिने, पादत्राणे ‌व मिरची ते गुळापर्यन्त अन्नपदार्थांची मण्डई आहे. अशाप्रकारे, गोलाई तालुक्याचे मुख्य वाणिज्य व व्यापार केन्द्र बनले आहे.
हे परिवार गृह संस्था, औसा मार्ग, लातुर इथे स्थित आहे. देवालयाची रचना इतरांपेक्षा बरीच वेगळी आहे. उत्तम उद्यानाने मन्दिर आच्छादित आहे. मुर्ती २८ फुट उंच व सेंदुरी रंगाची आहे.
संस्कृती
लातूर मधील ऐतिहासिक स्थळ आणि एक महत्त्वपूर्ण बाजारपेठ असलेली गंजगोलाई महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध आहे.इथे प्रामुख्याने हिंदू आणि मुस्लिम धर्मियांची संस्कृती अस्तित्वात आहे.इथे राष्ट्र कुटांची संस्कृती त्या काळात प्रसिद्ध होती. या शहराला प्राचीन संस्कृतीचा इतिहास लाभला आहे.
देउळे
सिद्धेश्वर रत्नेश्वर मंदिर, लातूर हे लातूर पासून २ किमी अंतरावर आहे, सिद्धेश्वर रत्नेश्वर मंदिर हे लातूरचे ग्रामदैवत आहे, हे मंदिर पुराणकाळात राजा ताम्रध्वज यांनी बांधले आहे असे सांगितले जाते.
शिक्षण व संशोधन
दयानंद कला महाविद्यालय हे लातूरमधील कलाशाखेचे स्वतंत्र महाविद्यालय आहे. या महाविद्यालयास नॅकच्यावतीने २०१४ अ दर्जा मिळालेला आहे.
अ) 'लातुर आकृतीबन्ध '
लातुर माध्यमिक, उच्च माध्यमिक व विद्यापिठ शिक्षणासाठी केन्द्र म्हणुन विकसित झाले आहे. सातत्यपूर्ण प्रशिक्षणाचा समावेश असलेल्या लातुर आकृतिबन्धासाठी महाराष्ट्रात विख्यात आहे. कनिष्ठ महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांचा अभियान्त्रिकी व वैद्यकिय प्रवेश परिक्षेत चांगले प्रदर्शन आहे.
आ) मुलभुत, प्राथमिक, माध्यमिक व उच्च शिक्षण
इथे जिल्हा परिषदेच्या शिक्षण विभागाद्वारे संचालित संलग्न १२१ प्राथमिक शाळा व ४६ खासगी शाळा आहेत. या शाळांमध्ये शिकवण्याचे प्राथमिक माध्यम बहुतांशी मराठी आहे. तरी अनेक शाळांमध्ये इंग्रजी व अर्ध इंग्रजी माध्यमसुद्धा दिसतात. लातुर त्याच्या आकृतिबन्धासाठी प्रसिद्ध आहे, ज्याने म.रा.मा.उ.मा.शि.म.च्या परिक्षेत अनेक वर्षांपासुन गुणवन्त दिले आहेत. जिल्हा परिषद व महानगर पालिकेद्वारे सार्वजनिक विद्यालय चालवले जातात व ते म.रा.मा.उ.मा.शि.म. शी संलग्न आहेत.व्यक्ती व शिक्षण संस्थेद्वारे खासगी शाळा संचालित होतात. ते राज्य मण्डळ किंवा राष्ट्रिय शिक्षण मण्डळ जसे की के.मा.शि.म. किंवा भारतीय माध्यमिक शिक्षण परिषदेशी संलग्न असतात. महात्मा बस्वेश्वेर द्वारे संचालीत देशिकेन्द्र विद्यालय प्रथम क्रमांकावर आहे इंग्रजी माध्यमातील शाळांमध्ये श्री बंकटलाल लाहोटी इंग्लिश स्कूल (CBSE) ही सर्वात जुन्या शाळांपैकी एक आहे.
इ) विद्यापिठ शिक्षण
मागील काही वर्षांपासुन, लातुर उच्च शिक्षणाचे केन्द्र म्हणुन उदयास आले आहे. पदवी व पदव्युत्तर शिक्षण देणाऱ्या अनेक संस्था इथे आहेत. बहुतांश प्रस्थापित व्या‌वसायिक पदवी महाविद्यालय लातुर नगरात स्थित आहेत, अलिकडे उपनगरीय क्षेत्रातही बरेच उभारले आहेत. उज्वल निकालाने मानांकित असल्याने, राज्याच्या विविध भागांतुन अनेक विद्यार्थ्यांना लातुर आकर्षित करते. महाविद्यालयांमुळे मराठवाड्यात शिक्षण केन्द्र म्हणुन प्रख्यात आहे. बरेच विद्यार्थी शेजारील जिल्ह्यांतील आहेत. बहुतांश महाविद्यालय स्वा.रा.ति.म. विद्यापिठ नान्देडशी संलग्न आहेत. १९८३ला स्थापलेले बिडवे महाविद्यालय मराठवाड्यातील सर्वात जुन्या महाविद्यालयांपैकी एक आहे. १९८८ला समाजसेवक विश्वनाथ कराड यांनी 'महाराष्ट्र वैद्यकिय विज्ञान व संशोधन संस्था लातुर'ची स्थापना केली. २००८ मध्ये आपत्ती व्यवस्थापन प्रशिक्षण संस्थेची स्थापना झाली.
ई) व्यावसायिक शिक्षण
तालुक्यातिल शिक्षण संस्था
१) स्वा.रा.ति.म. विद्यापिठ उपकेन्द्र, पेेठ, लातुर
२) राजर्षी शाहू महाविद्यालय, लातूर
३) दयानंद महाविद्यालय, लातुर
४) महात्मा बस्वेश्वर महाविद्यालय, लातुर
५) कै.व्यंकटराव देशमुख महाविद्यालय, बाभलगांव,लातूर
६) त्रिपुर महाविद्यालय, लातुर
७) काॅक्सिट महाविद्यालय, लातुर
८) सुशिलादेवी देशमुख महाविद्यालय, लातुर
९) राजमाता जिजामाता महाविद्यालय, लातुर
१०) जयक्रांती महाविद्यालय,लातूर
11) कमला नेहरू कनिष्ठ महाविद्यालय लातूर
वैद्यकिय
१) विलासराव देशमुख शासकिय महाविद्यालय, लातुर
२) मांजरा आयुर्वेदिक महाविद्यालय, लातुर
४) यशवन्तराव चव्हाण महाविद्यालय, लातुर
१) पुरणमल लाहोटी शासकिय तन्त्रनिकेतन, लातुर
२) वि.दे.फा. तन्त्रनिकेतन, लातुर
३) सन्दिपानी तन्त्रनिकेतन, कोळपा, लातुर
५) मुक्तेश्वर तन्त्रनिकेतन, बाभळगाव, लातुर
अ) महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ
१) सरस्वती विद्यालय, लातुर
३) केशवराज विद्यालय, लातुर
धगडबाण
धगडबाण हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
लातूर
शिक्षण व संशोधन
४) शिवाजी विद्यालय, लातुर
धगडबाण
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
लातूर
शिक्षण व संशोधन
५) यशवन्त विद्यालय, लातुर
धगडबाण
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
लातूर
शिक्षण व संशोधन
६) राजस्थान विद्यालय, लातुर
७) बस्वनप्पा वाले विद्यालय, लातुर
८) श्रीमानयोगी विद्यालय, लातुर
९) लाल बहादुर शास्त्री विद्यालय, लातुर
१०) कृपासदन विद्यालय, लातूर
ब) केन्द्रिय माध्यमिक शिक्षण मण्डळ
१) सन्त तुकाराम, लातुर
व्यापार व उद्योग
पतसंस्था
लातूर शहरात अनेक राष्ट्रिय, खाजगी तसेच सहकारी बँका आहेत. त्यातील काही प्रमुख बँका
हैद्राबादच्या निजाम काळात लातुर प्रमुख व्यापार केन्द्र बनले. ही कृषी आधारित अर्थव्यवस्था व औद्योगिक केन्द्रसुद्धा आहे. लातुर मराठवाड्याचे उदयोन्मुख केन्द्र बनले आहे. लातुर पूर्ण भारतात कडधान्य व विशेषतः तुर दाळीसाठी प्रसिद्ध आहे. लातुर हे उडद, मुग, हरबरा व तुरसाठी प्रमुख व्यापार केन्द्र आहे. इथे मांजरा व विकास हे साखर कारखाने आहेत. तसेच हे तेलबिया मुख्यतः सुर्यफुल व सोयाबिन, करडई, कुलुप, ब्रास, दुध चुर्ण व सुत व्यापारासाठी प्रसिद्ध आहे. तालुका ऊस, तेलबिया, सोयाबिन, द्राक्ष व आम्बा यांचे प्रमुख उत्पादन केन्द्र आहे. स्थानिक आम्ब्यांसह आम्ब्याची प्रजात केशर आम्बा म्हणुन विकसित झालेली आहे. तेलबिया लातुर भागाचे प्रमुख उत्पादन आहे. शेतकऱ्यांच्या हितासाठी केशवराव सोनवणेंनी डालडा कारखाना स्थापन केला जो सहकारी तत्त्वावर स्थापलेला आशियातील पहिला कारखाना आहे.
१९९० पर्यन्त लातुर तालुका औद्योगिक मागास राहिले. १९६० मध्ये मराठवाडा भाग महाराष्ट्रात समाविष्ट झाला. मागास क्षेत्रास पुढे नेत, मराठवाडा क्षेत्राची औद्योगिक प्रगती सुरू झाली. सहकार मन्त्री केशवराव सोनवणेंच्या कार्यकाळात लातुरला पहिले औद्योगिक क्षेत्र मिळाले. तेव्हाच महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामण्डळाने भुमी हस्तगत करण्याची व औद्योगिक क्षेत्र स्थापन करून वाढवण्याची सुरुवात केली. शेती प्रक्रिया, खाद्य तेल, जैव तन्त्रज्ञान, टिकाऊ वस्तु, प्लास्टिक व ॲल्युमिनिअम प्रक्रियेतील अनेक कम्पन्यांचे निर्माण प्रकल्प लातुरात आहेत, पण बहुतांश हे लहान व मध्यम प्रमाणाचे आहेत.
भारताच्या सर्वात मोठे सोयाबिनचे व्यापार केन्द्र लातुर आहे. या नगरास महाराष्ट्राचा साखर पट्टा म्हटलं जाते. तालुक्यात २ साखर कारखाने आहेत, जे त्यास भारताच्या सर्वाधिक साखर उत्पादक तालुक्यांपैकी एक बनवतात. इथे तेलबिया, विक्रेय वस्तु व फळ मण्डईसुद्धा आहे.
लातुर उच्च दर्जाच्या द्राक्षासाठी विख्यात आहे व अनेक खासगी शित साठवण सुविधेची सोय करतो. अतिरिक्त औद्योगिक क्षेत्रात अत्यन्त नवे २ वर्ग किमीमध्ये ( ३०० एकर ) पसरलेले लातुर अन्न उद्यान निर्माणाधिन आहे. दक्षिण भारताकडील परिवहनासाठी लातुर हे प्रमुख केन्द्र आहे.
लातुर साखर पट्टा
लातुर भाग भारताचा साखर पट्टा म्हणुन प्रसिद्ध आहे. तालुक्यात २ साखर कारखाने आहेत. लातुरचे बहुतांश कारखाने सहकारी तत्त्वावर कार्य करतात. सहकारी राजकीय नेते केशवराव सोनवणेंमुळे लातुरला "भारताचा साखर पट्टा" ही पदवी मिळाली, जे लातुर, उस्मानाबाद व महाराष्ट्रात इतर ठिकाणी अनेक सहकारी संस्था स्थापण्यात अग्रणी होते.
लातुरचे औद्योगिक क्षेत्र
१) लातुर औद्योगिक क्षेत्र अतिरिक्त भाग १
२) लातुर अतिरिक्त भाग २
३) लातुर सहकारी औद्योगिक क्षेत्र
४) उदयगिरी सहकारी औद्योगिक क्षेत्र
लातुरातील विशेष औद्योगिक क्षेत्र व निर्यात क्षेत्र
१)लातुर अन्न उद्यान
३)लातुर एकात्मिक कापड उद्यान
४)मुम्बई रेयॉन फॅशन लातुर
वाणिज्य व औद्योगिक संघटना
१)लातुर वाणिज्य संघटना
२)निर्माता संघटना लातुर
३)अभियन्ता व गृहशिल्पी संघटना लातुर
४)विकसक संघटना लातुर
५)संगणक व माध्यम संघटना लातुर
६)भारतीय सनदी लेखापाल संस्थेच्या पश्चिम भारत क्षेत्रिय परिषदेची शाखा
परिवहन
अ) मार्ग
महाराष्ट्र व इतर राज्यांच्या विविध प्रमुख नगरांशी लातुर जोडलेले आहे. मार्ग जोडणी उत्तम आहे व मुम्बई, पुणे, नागपुर, नांदेड, सातारा, कोल्हापुर, सांगली व औरंगाबादशी जोडणारे मार्ग चार मार्गिका महामार्गात परीवर्तित होत आहेत. राष्ट्रिय महामार्ग ३६१ लातुरातुन जातो.
१)तुळजापुर-औसा-लातुर-अहमदपुर-नांदेड-यवतमाळ-वर्धा-नागपुर राष्ट्रिय महामार्ग ३६१
२) मण्ठा-देवगाव फाटा-शेलु-पाथरी-परळी वैद्यनाथ-अम्बाजोगाई-रेणापुर-लातुर ३६१
३)बार्शी-येडशी-ढोकी-मुरुड-लातुर-रेणापुर-नळेगाव-दिघोळ-उदगिर-देगलुर-अदमपुर-खतगाव-सग्रोळी-निजामाबाद-मेतपल्ली-मंचेरल-चिन्नुर-सिरोंच-विजापुर-जगदलपुर-कोटपद-बोरगम
४)नांदेड-कंधार-जळकोट-उदगिर-बिदर-लातुर-निटुर-निलंगा-औराद-जहिराबाद
आ) अन्तर्नगरीय
मुख्यालयाचे वाहन मार्ग ९६% गावांना जोडतात. प्रथम रेल्वे व नन्तर विविध शासन विभागासह, हैद्राबाद राज्याद्वारे १९३२ला प्रवासी परिवहन सेवांच्या राष्ट्रीयीकरणाची योजना सुरू झाली, जी सार्वजनिक मार्ग परिवहन क्षेत्रातील अग्रणी होती. भारतीय राज्यांच्या पुनर्रचनेनन्तर व १ जुलै १९६१ला मराठवाडा राज्य परिवहनाचा व मुम्बई राज्य परिवहन महामण्डळाचा महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामण्डळात विलय झाला. महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामण्डळ व इतर काही खासगी संचालक राज्याच्या सर्व भागात व गावांना वाहन सेवा पुरवतात. महाराष्ट्र व इतर राज्यांच्या सर्व प्रमुख नगरांना जोडणारे प्रस्थापित जाळे खासगी वाहनांकडे आहे.
इ) स्थानिक
"लातुर महानगरीय परिवहन" ही खासगी वाहन सेवा आहे, जी नगराच्या सर्व भागांना व दुरवरील औद्योगिक उपनगरांना जोडते. लातुर महानगरीय परि‌वहन स्थानिक वाहने दुर्गम भागांसह नगरात धावतात व नगराचे विविध भाग व उपनगरांना जोडतात.
ई) वायु
उ) रेल्वे
भारतीय भुभाग रेल्वेच्या दक्षिण पश्चिम भागावरील लातुरपासुन मिरजपर्यन्त वायव्येस लातुर मिरज रेल्वे ३९१ मैल (६२९ किमी) धावते व १९२९ ते १९३१ला बान्धलेले आहे. लातुरातील सर्व रेल्वे या रुन्द आहेत. या मध्य रेल्वेत येतात. जेव्हा बार्शी मार्गाचे अरुन्दपासुन रुन्दमध्ये रूपान्तर झाले, तेव्हा लातुर स्थानक पुन्हा बान्धले गेले. सप्टेम्बर २००७ मध्ये लातुर ते उस्मानाबाद व ऑक्टोबर २००८ मध्ये उस्मानाबाद ते कुर्डुवाडीत मार्गाचे रूपान्तर झाले. लातुर आता कुर्डुवाडी मार्गी रेल्वेने थेट जोडलेला आहे. उस्मानाबादात सुरू झालेल्या रेल्वेद्वारे हे हैद्राबादशी जोडलेले आहे. ऑक्टोबर २००८ मधिल कुर्डुवाडी मार्गावरील रेल्वेच्या आगमनाने, लातुर, लातुर मार्ग, परभणी व औरंगाबादचे पुर्वीचे वाहन स्थगित झाले. तालुक्यात ७५ किमी लाम्बीचा रेल्वे मार्ग आहे. लातुर कुर्डुवाडी मिरज हा अरुन्द मार्ग होता. २००२ मध्ये कुर्डुवाडी पण्ढरपुर भाग रुन्द झाला. सप्टेम्बर २००७ मध्ये लातुर उस्मानाबाद भागाचे रुन्दिकरण झाले. (उस्मानाबाद अरुन्द मार्गावर नव्हते व नविन रुन्द मार्ग उस्मानाबादहुन जाण्यासाठी मार्ग बदलला. ऑक्टोबर २००८ मध्ये उस्मानाबाद कुर्डुवाडी भाग वापरायोग्य बनला.) पण्ढरपुर मिरज भागसुद्धा पुर्वी अरुन्द होता व प्राथमिकतेने रुन्दिकरण चालु आहे. हा महत्त्वाचा मार्ग आहे. रेल्वेच्या सहाय्याने ते कोकण बाजारपेठ गाठतील व येथील अर्थव्यवस्था सुधरेल.
मध्य रेल्वे विभागाच्या सोलापुर मण्डलाच्या लातुर मिरज मार्गावर लातुर स्थानक (संकेताक्षर: एल यु आर) स्थित आहे. लातुर मार्गावरील विकाराबाद-लातुर मार्ग-परळी मार्गावर सुरू झालेली मनमाड-काचेगुड रुन्द रेल्वे मार्ग ही लातुरच्या वाहतुकीची प्रमुख धमणी आहे. हा औरंगाबाद व हैद्राबाद दरम्यान मध्यस्थीचे कार्य करतो. लातुर हे बंगळुर, मुम्बई, पुणे, नागपुर, मनमाड, औरंगाबाद, नांदेड, परभणी, परळी वैद्यनाथ, उस्मानाबाद, मुदखेड, आदिलाबाद, बासर, निजामाबाद, नाशिक व काचेगुड या नगरांशी जोडलेले आहे. शहरात लातुर, हरंगुळ व औसा मार्ग ही ३ स्थानके आहेत.
चतुःसिमा
पुर्व- चाकुर
पश्चिम-हरंगुळ गाव
उत्तर- रेणापुर
हे सुद्धा पाहा
लातूर जिल्हा लातूर तालुका
बाह्य दुवे
<ul>
वर्ग:मराठवाड्यातील शहरे वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे वर्ग:लातूर जिल्हा
लाजाहोम
होमाग्नी प्रज्वलित केल्यावर लाजाहोम विधी होतो. वर मंत्रोच्चार करीत असताना वधू होमाग्नीला भाताच्या लाह्या त्रिवार अर्पण करते. लाह्यांचे चौथे आणि अंतिम अर्ध्यदान वधू नवरदेवाच्या मंत्रोच्चार थांबल्यावर स्तब्धपणे करते. तदनंतर ते जोडपे पवित्र होमाग्नी, भूमाता आणि देवाब्राह्मणांना साक्षी ठेवून अशी शपथ घेते की, आयुष्याच्या अंतापर्यंत सर्व सुखदुःखांमध्ये ते एकमेकाचे साथीदार राहातील. त्यानंतर हिंदू लग्न आणि अश्मारोहण विधी पार पडतात.
वर्ग:हिंदू लग्न
वीर चक्र पुरस्कार
वीर चक्र हे भारतीय सैनिकांना प्रदान करण्यात येणारे तिसऱ्या क्रमांकाचे लष्करी पदक आहे. तीन्ही दलाच्या जवानांना उच्च प्रतीच्या शौर्याला हे पदक दिले जाते.
पदक
वीर चक्र हे चांदीचे असते.
वीर चक्र पुरस्कारची यादी
आतापर्यंत १३२२मिलाले आहे.
वर्ग:भारतीय सैन्य पुरस्कार
इसवली
इसवली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील लांजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
लांजा बस स्थानकापासून लांजा साटवली रस्त्याने पुढे गेल्यावर पनोरे गावानंतर ३ किमीवर इसवली वसलेले आहे.येथील हवामान उन्हाळ्यात उष्ण, हिवाळ्यात शीतल थंड तर पावसाळ्यात समशीतोष्ण असते. पावसाळ्यात येथे मुसळधार पाऊस पडतो परंतु हे टेकडीवर असल्याने व कातळाची जमीन असल्याने पावसाचा निचरा त्वरित होतो आणि पाणी साचून दलदल निर्माण होणे वगैरे गोष्टी घडत नाहीत. येथे फणस, काजू, कोकम,आणि हापूस आंबा ह्यांचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन होते.
लोकजीवन
मुख्यतः मराठा, कुणबी समाजातील लोक येथे पूर्वीपासून स्थायिक झाले आहेत.भातशेती, नागलीशेती,तसेच पालेभाज्या, फळभाज्या ह्यांचे मोसमात पीक घेतले जाते. कदम आडनावे असलेले लोक येथे आहेत. मुंबई महानगरपालिका येथे काही वर्षांपूर्वी मोठ्या हुद्द्यावर कार्यरत असलेल्या श्रीमती कदम ह्या मूळच्या ह्याच गावच्या रहिवासी आहेत.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
नागरी सुविधा
लांजा बस स्थानकातून इसवली गावात जाण्यासाठी थेट एसटी बससेवा उपलब्ध आहे.खास ऑटोरिक्क्षाने सुद्धा लांजा वरून येथे जाता येते.लांजा-साटवली एसटी बसने आल्यास साटवली येथे उतरून ४ किमी पायी चालत किंवा सायकलने जाता येते.
जवळपासची गावे
पन्हाळे,कुवे, निवोशी, बापेरे,रावरी, खानवली, लावगण, भडे, पनोरे, रुण, गोळवशी ही जवळपासची गावे आहेत.इसवली ग्रामपंचायतीमध्ये ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/census/state/maharashtra.html
२. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
३. http://tourism.gov.in/
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
राष्ट्रपती
देशाच्या सर्वोच्च पदी असणाऱ्या व्यक्तिला राष्ट्रपती म्हणले जाते. राष्ट्रपती पदाचे हक्क प्रत्येक देशा साठी वेगवेगळे असतात.
कासटविहीर
कासटविहीर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
राष्ट्रपती
भारतात राष्ट्रपतीला नाममात्र प्रमुख समजले जाते, राष्ट्रपती हे तिन्ही सेन्य दलाचे सेनाप्रमुख असतात.
कासटविहीर
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
राष्ट्रपती
सर्व सूत्रे पंतप्रधानाच्या हातात असतात.काही देशात राष्ट्रपती व राष्ट्राध्यक्ष यांना समान अधिकार असतात. वर्ग:नागरिकशास्त्र वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
कासटविहीर
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
अर्जुन यादव
आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने
वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू
धूळवड
धूळवड हा होळीचा दुसरा दिवस म्हणून ओळखला जातो. फाल्गुन कृष्ण पंचमीच्या दिवसाला रंगपंचमी म्हणून ओळखले जाते. होळीच्या दिवशी होळीला पुरणपोळीचा नैवेद्य दाखविला जातो आणि दुसऱ्या दिवशी वंदन केले जाते, तेच धूलिवंदन. या दिवशी होळीच्या राखेची किंवा धुळीची पूजा केली जाते.
धुलिपूजन
पूजा झाल्यावर या धुळीची प्रार्थना करतात.- वन्दितसि सुरेन्द्रेण ब्रह्मणा शंकरेणच | अतस्त्वं पाहि नोदेवि भूते भूतिप्रदा भव|| हे धूली तू ब्रह्मा,विष्णू,महेश यांना वंदित आहेस  म्हणून हे भूते देवी ,तू आम्हाला ऐश्वर्य देणारी हो आणि आमचे रक्षण कर. या दिवशी भूमातेला म्हणजे पृथ्वीला वंदन करावयाचे असा संंकेत भारतीय संंस्कृृतीत रूढ आहे.
संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव वर्ग:सण आणि उत्सव
वडोदरा एक्सप्रेस
वडोदरा एक्सप्रेस ही भारताच्या पश्चिम रेल्वेवरील मुंबई व वडोदरा शहरांदरम्यान धावणारी जलद प्रवासी रेल्वे गाडी आहे. रोज धावणारी ही गाडी मुंबई व् वडोदरा दरम्यानचे ३९२ किमी अंतर ६ तास व २० मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.
उकड
उकड
वाढणी: २ जणांना
पाककृतीला लागणारा वेळ: १५ मिनिटे
पाककृतीचे जिन्नस
खूप आंबट ताक १ मोठा ग्लास भरुन, तांदुळाचे पीठ, हिरव्या तिखट मिरच्या ३-४, तेल, मोहोरी,हिंग,हळद,
क्रमवार मार्गदर्शन:
२००९ २०-२० चँपियन्स लीग संघ - गट ब
[[australia|🇦🇺]] New South Wales Blues [[australia|🇦🇺]]
Cricket NSW have named their international strength squad for the Airtel Champions League Twenty20 on the 8 September. .
उकड
उकड
तेलाची फोडणी करून त्यात ३-४ हिरव्या तिखट मिरच्या चिरून घालणे. नंतर त्यात ताक आणि चवीपुरते मीठ घालून ढवळणे. ताक खूप दाट नसावे. गॅस मोठा करून ताक उकळून द्यावे. उकळी आली की एकीकडे तांदुळाचे पीठ घालत राहाणे, व त्याच वेळी एकीकडे कालथ्याने भराभर ढवळणे. गोळा होण्याइतपतच तांदुळाचे पीठ घालणे, जास्ती पीठ नको. आणि पीठाची गूठळी न होण्याबद्दल काळजी घेणे. नंतर गॅस बारीक करून १-२ वेळा वाफेवर शिजवणे.
२००९ २०-२० चँपियन्स लीग संघ - गट ब
[[australia|🇦🇺]] New South Wales Blues [[australia|🇦🇺]]
Coach: 🇦🇺 Matthew Mott
[[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]] Sussex Sharks [[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]]
Micheal Yardy (C), Yasir Arafat, Will Beer, Ben Brown (wk),पियुश चावला, Joe Gatting, Rory Hamilton-Brown, Andy Hodd (wk), Ed Joyce, Keegan, James Kirtley, Robin Martin-Jenkins, Chris Nash, Dwayne Smith, Luke Wright
उकड
उकड
खायला देताना खोलगट डीशमधे उकड घालून त्यावर कच्चे तेल५-६ चमचे घालून देणे. कच्चे तेल जितके जास्ती घालू तितके ते उकडीमधे मुरते व चवीला चांगली लागते. गरम गरम उकड खाताना बरोबर पांढऱ्या कांद्याचे काप खायला विसरु नये.
माहितीचा स्रोत: मनोगत आस्वाद
डॉन टॅलन
टॅलन, डॉन वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अश्मारोहण
वधूने शिलेवर पाट्यावर/सहाणेवर उभे रहावे. त्यावेळी म्हणण्यात येणाऱ्या मं ाचा अथर् असा आहे 'तू या दगडासारखी िस्थर हो. जो कोणी भांडण्यास येईल, त्याचा िततक्याच क्षमतेने ितकार कर'. `तू ह्या दगडावर चढ आणि दगडासारखी स्थिर हो. जे कोणी भांडण्यास किंवा लढण्यास येतील त्यांचा प्रतिकार कर आणि त्यांना वश करून घे.'
वर्ग:हिंदू लग्न
पंचायती राज
पंचायती राज ही एक भारतीय संज्ञा असून तिचा अर्थ ‘ग्रामीण स्थानिक स्वशासन’ असा होय.
भारतासारख्या आकाराने मोठ्या व विविध संस्कृती असलेल्या देशात सत्तेचे विकेंद्रीकरण होवून स्थानिकांना अधिकार मिळावेत आणि सुशासन यावे यासाठी पंचायती राज व्यवस्था निर्माण करण्यात आली.
बाह्य दुवे
वर्ग:नागरिकशास्त्र वर्ग:राज्यव्यवस्था
सी.डी. देशमुख
चिंतामण द्वारकानाथ देशमुख (जानेवारी १४, इ.स. १८९६ - ऑक्टोबर २, इ.स. १९८२) हे मराठी अर्थशास्त्रज्ञ होते. ते भारतीय रिझर्व बँकेचे तिसरे आणि मूळ भारतीय वंशाचे पहिले गव्हर्नर होते. सामाजिक कार्यकर्त्या दुर्गाबाई देशमुख या चिंतामणराव देशमुखांच्या पत्‍नी होत्या. भारत सरकारातील पंतप्रधान नेहरू यांच्या मंत्रिमंडळात ते अर्थमंत्री होते.
कारकीर्द
हे एक सनदी अधिकारी होते. ते इ.स. १९३९ साली भारतीय रिझर्व बँकेच्या सेवेत अधिकारी म्हणून रुजू झाले. गव्हर्नर पदावर नियुक्ती होण्यापूर्वी ते रिझर्व बँकेतच आधी सचिव म्हणून आणि पुढे डेप्युटी गव्हर्नर (इ.स. १९४१-४३) म्हणून कार्यरत होते. त्यांच्या योगदानाबद्दल ब्रिटिश भारताच्या शासनाने इ.स. १९४४ साली त्यांना सर (नाइटहूड) हा किताब बहाल केला होता.पुढे इ.स. १९४३-४९ या काळात चिंतामणराव भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर होते. १ जानेवारी, इ.स. १९४९ रोजी रिझर्व बँकेचे राष्ट्रीयीकरण त्यांच्याच कार्यकाळात झाले. इ.स. १९५० ते इ.स. १९५६ या काळात चिंतामणराव स्वतंत्र सार्वभौम भारताचे पहिले अर्थमंत्री होते. भाषावार प्रांतरचना करताना भारत सरकारने बेळगांव व कारवार महाराष्ट्राला न दिल्याचा निषेध म्हणून चिंतामणराव देशमुखांनी अर्थमंत्रिपदाचा आणि लोकसभेचा राजीनामा दिला. त्यानंतर लगेचच जागतिक बँकेने त्यांना गव्हर्नर होण्याची विनंती केली असताना ते पद स्वीकारण्यास त्यांनी नकार दिला.
ते संस्कृतचे पंडित होते. त्यांनी केलेला कालिदासाच्या मेघदूताचा समवृत्त व सयमक काव्यानुवाद मेघदूतांच्या उत्कृष्ट अनुवादांपैकी एक आहे.
राम गणेश गडकरी यांची कविता
चिंतामणराव ऊर्फ सी. डी. देशमुख यांचे अभिनंदन करण्यासाठी राम गणेश गडकरी ऊर्फ गोविंदाग्रजांनी केलेली ही कविता ...या कवितेला २०१२ साली शंभर वर्षे झाली.
(श्रीयुत चिंतामणि द्वारकानाथ देशमुख, I.C.S., हे मुंबई विश्वविद्यालयाच्या सन १९१२ च्या प्रवेशपरीक्षेंत पहिले आले. त्या प्रसंगावर खालील ' शब्दपुष्पहार ' गुंफिला होता.)
अभिनंदनपर वर्धमान
धन्य! धन्य! बा तव सुयशाची होतां जाणीव,
परिचय नसतां करित अतिक्रम कविमानस माझें
आनंदाचे भरांत नाचे मन्मानस, बाळ!
हर्षदर्शना नियम न कांहीं; हृदयहि अनिवार ;
गुण आकर्षण; परिचय केवळ उपचार!
अथवा कविला बंधन कोठें मनिं आणुनि हेंची--
क्षमा करावी, बाळ! माझिया पुरोभागितेची.
विद्येच्या दरबारीं मिळतां तुज पहिला मान
पारितोषिकें त्रिविध गौरवी श्रीविद्या तुजला;
स्वानंदानें उधळूं आम्ही सहजचि अश्रुजला!
स्वज्ञातीचें नांव उजळिलें आज, महाभागा!
भरुनी जाइल दुथडी म्हणुनी तुझी जातगंगा!
समाधानमय निःश्वासाच्या वातें तुजवरती
उत्कटाश्रुजललहरी उडवुनि सुखविल शतधा ती!
गरीब माझी रसवंती; परि होतां अतिहृष्ट
शब्दमौक्तिकें ओवाळुनि तुजवरूनि, काढि दृष्ट.
ममत्वमय दोषाचें लावुनि तुला गालबोट,
सदा सदिच्छासदनीं तुजला जपूं कडेकोट.
धरिलें आम्हीं शिरिं तुज पाहुनि तुझा गुणासार,
परी तुझ्याही शिरीं भार नव तसाच देणार.
दिव्य अलौकिक जें जें दिधलें ईशें मनुजाला,
ईश्वरांश तें सदा लावणें ईश्वरकार्याला.
ईश्वररूपा जगीं रमे श्री मानवता देवी,
निजदिव्यांशा जीवेंभावें तिच्या पदीं ठेवीं!
गुढी पाडवा आज तुझ्या हा यशोजीवनाचा,
वर्षोंवर्षीं असाच उगवो चढत्या मानाचा.
दंभ, गर्व, अभिमान दडपुनी पायांनीं अरतीं
निजपुण्यबळें असा सारखा जा वरती वरती.
क्षितिजवर्तुलासह वाढूं दे स्वार्थ-वर्तुलाही!
' मी, माझें कुळ, माझी जाती, समाज माझा हा श्री मानवता देवी माझी, ईश्वर मीच अहा! '
अशा भावना मनि ठेवुनियां जा वरती वरती,
हृदयसागरा सदा येऊं दे अमर्याद भरती!
परस्परांना दावूं इथुनी डोलावून माना.
धन्य धन्य तूं त्रिवार धन्यचि; धन्य पिता-माता!
हर्षाश्रूंनीं न्हाणित असतिल ते तुजला आतां!
फुला उमलल्या! वास यशाचा नित्य नवा पसरीं,
दरवळुनी मोहुनी गुंगवीं ही दुनिया सारी!
' विजयी भव, महदायुष्मान् भव, चढविं यशोनाद! '
पाप, अमंगल, अनिष्ट किंवा अभद्र हें कांहीं,
स्पर्श तयाचा कधीं न होवो तव छायेलाही.
जें जें मंगल, दिव्य तसें जें , पुण्यहि जगतीं,
दृष्टि तयाची होवो बाळा, सदैव तुजवरती!
नभीं चकाके सकल कलांची तारामय सृष्टि,
करो तुझ्यावर निजतेजोयुत दिव्यपुष्पवृष्टि!
श्रीपरमात्मन्! मागतसों हें तुजपाशीं एक,
करिं बाळावर कृपादृष्टिचा अखंड अभिषेक.
असो; असों दे ओळख बाळा, लोभहि राहूं दे.
नित्य नवा उत्कर्ष तुझा या नयनां पाहूं दे.
बालमित्र तव जमले असतिल सर्व तुझ्या भंवतीं,
अथवा चिमणीं भावंडेंही असतिल आवडतीं.
किंवा कौतुक करीत असतिल तात गोड वचनीं,
असेल जननी तुज कुरवाळित सजल अशा नयनीं.
अशा सुखाच्या काळीं आलों घटकाभर आड,
क्षमा तयाची करिं; कविता ही अशीच रे द्वाड! हृदयदर्शना कसाबसा हा शब्दपुष्पहार--
' गोविंदाग्रज ' धाडी प्रेमें, बाळा, स्वीकार.
दिनांक : १९-१२-१९१२
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय अर्थमंत्री वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य वर्ग:कुलाब्याचे खासदार वर्ग:भारतीय रिझर्व बँकेचे गव्हर्नर वर्ग:मराठी अर्थशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १८९६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते
कॅथ स्मिथ
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९१५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हरिकेन डॅनियल (२००६)
वर्ग:२००६ प्रशांत महासागर चक्रीवादळ हंगाम वर्ग:हरिकेन
फोडणी
फोडणी म्हणजे भारतीय उपखंडात वापरण्यात येणारे पाककृतीचे  तंत्र आहे. त्यात मोहरी, हळद, हिंग, मेथी, जिरे, शहाजिरे, मिरे, तमालपत्र वगैरे मसाल्याचे पदार्थ तेलात किंवा तुपात घालून अल्पकाळासाठी गरम करतात. यामुळे मसाल्यातील जरुरीची तेले स्वतंत्र होऊन स्वाद वाढण्यास मदत होते. काही पदार्थ (आमटी, सांबार) प्रथम फोडणी करून नंतर त्यात मुख्य जिन्नस वाढवून केले जातात काही पदार्थांत(दही बुत्ती) शेवटी वरून फोडणी घातली जाते.
वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ
डिकसळ (पेठ)
डिकसळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड
टाउन्सव्हिल ऑस्ट्रेलियाच्या क्वीन्सलंड प्रांतातील शहर आहे.
वर्ग:क्वीन्सलंडमधील शहरे वर्ग:टाउन्सव्हिल, क्वीन्सलंड
२०१८ पॅसिफिक चक्रीवादळ हंगाम
पॅसिफिक हंगामी चक्रीवादळे २०१८ हा उष्णकटिबंधीय चक्रवात निर्मितीच्या वार्षिक चक्रानुसार होणारी एक घटना आहे. हा हंगाम अधिकृतपणे १५ मे पूर्वी पॅसिफ़िकमध्ये आणि १ जून रोजी मध्य पॅसिफिक क्षेत्रात सुरू होतो आणि ते दोघेही ३० नोव्हेंबरला समाप्त होतात. या तारखा पारंपरिकरित्या प्रत्येक वर्षी पॅसिफिक भागामध्ये उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळे निर्माण करतात, जसे की १० मे रोजी पहिल्यांदा उष्णकटिबंधीय वादळ निर्माण झाल्यानंतर हे स्पष्ट होते. या हंगामाचे पहिले नामित वादळ, हरीकेन एलेटा, ६ जून रोजी तयार झाले. हरीकेन बड हे तीन दिवसांनंतर तयार झाले आणि बाहा मध्ये १५ जून रोजी मोठ्या प्रमाणात नासधूस केली.
संदर्भ
२०१८
हळद (विवाह विधी)
विवाह संस्काराचा प्रारंभ मुलास हळद लावण्याने होतो. त्याची आई, बहिण व नात्यातील बायका त्याला सुगंधी तेलात भिजविलेली हळद लावतात. ह्या रंगतदार समारंभात हळदीची गाणी आणि वाजंत्री यांसह मुलास समारंभपूर्वक आंघोळ घालतात. उर्वरित म्हणजे उष्टी हळद, साडी आणि पूजा साहित्यासह, वधूगृही नेतात. वरपक्षाकडे ज्याप्रमाणे हळदीचा कार्यक्रम झालेला असतो त्याचीच वधूकडे पुनरावृत्ती करतात. वधूला हळद लावताना नारळ व पाच मूठभर तांदळांनी तिची समारंभपूर्वक ओटी भरतात. हळद लावल्यावर मुला-मुलीस नवरदेव-नवरी असे संबोधिले जाते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:हिंदू लग्न
न्याहाळे खुर्द
न्याहाळेखुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील जव्हार तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
जव्हार बस स्थानकापासून नाशिक मार्गाने गेल्यावर पुढे मोखाडा-खोडाळा रस्त्याने हे गाव लागते. जव्हार बस स्थानकापासून हे गाव १३ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे मोठे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३१७ कुटुंबे राहतात. एकूण १५७४ लोकसंख्येपैकी ७७७ पुरुष तर ७९७ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ६५.५४ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ७५.३३ आहे तर स्त्री साक्षरता ५५.७४ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २१३ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १३.५३ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन,बकरीपालन सुद्धा ते करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस जव्हार बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात.रिक्शासुद्धा जव्हारवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
रायतळे, न्याहाळेबुद्रुक, राधानगरी, श्रीरामपूर, केळघर, रामपूर, आपटाळे, चंद्रपूर, गंगापूर, धानोशी, जुनी जव्हार ही जवळपासची गावे आहेत.न्याहाळेखुर्द ग्रामपंचायतीमध्ये नंदनमाळ, न्याहाळेखुर्द, रामपूर ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
पद्मश्री पुरस्कार विजेते १९५४-१९५९
पद्मश्री पुरस्कार हा भारतातील चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे. - विजेते, इ.स. १९५४-इ.स. १९५९
इ.स. १९५९
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
न्याहाळे खुर्द
संदर्भ
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:जव्हार तालुक्यातील गावे
हिल्डा हिल्स
हिल्डा हिल्स (१८ जुलै, १९१३:मेलबर्न], [[ऑस्ट्रेलिया - मार्च, २००३:मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९३४ मध्ये १ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.
वर्ग:ऑस्ट्रेलियाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
मराठे गारदी
मराठे गारदी ही १७५० च्या दशकातील मराठ्यांची महत्त्वाची लष्करी कमान होती. यातील सैनिक तोफखाना चालवण्यात तसेच बंदूक चालवण्यात पटाईत होते. इब्राहिम खान गारदी कडे या कमानीचे नेतृत्व होते. गारदी त्याकाळचे देशी मस्केटीयर्स होते. त्यांची तुलना रोमच्या प्रेटोरियन रक्षकांशीही केली जाते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठा साम्राज्य
धामणगाव (समुद्रपूर)
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
थ्युरिंगेन
थ्युरिंगेन (Freistaat Thüringen; इंग्लिश नाव: थ्युरिंजिया) हे जर्मनी देशामधील एक राज्य आहे. जर्मनीच्या मध्य भागात वसलेल्या थ्युरिंगेनच्या भोवताली जाक्सन, नीडरजाक्सन, जाक्सन-आनहाल्ट, बायर्न व हेसे ही राज्ये आहेत. १६,१७२ चौरस किमी क्षेत्रफळ व सुमारे २२ लाख लोकवस्ती असलेले थ्युरिंगेन जर्मनीमधील आकाराने ११व्या क्रमांकाचे तर लोकसंख्येच्या दृष्टीने १२व्या क्रमांकाचे मोठे राज्य आहे. एरफुर्ट ही थ्युरिंगेनची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. वाईमार हे ऐतिहासिक शहर ह्याच राज्यात स्थित आहे.
थ्युरिंगेनचा मोठा भाग घनदाट जंगलाने व्यापला असून हे नैसर्गिक व हिवाळी खेळांचे जर्मनीमधील सर्वात मोठे स्थळ आहे.
दुसऱ्या महायुद्धात नाझी जर्मनीचा पराभव झाल्यानंतर हे राज्य पूर्व जर्मनीमध्ये सामील केले गेले. १९५२ साली पूर्व जर्मनीने राज्ये बरखास्त करून जिल्ह्यांची निर्मिती केली व थ्युरिंगेन राज्य तीन जिल्ह्यंमध्ये विभागले गेले. १९९० सालच्या जर्मन एकत्रीकरणापूर्वी सर्व राज्ये पूर्ववत केली गेली ज्यामध्ये थ्युरिंगेनला परत राज्याचा दर्जा मिळाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीची राज्ये *
इंग्लंड क्रिकेट संघ
इंग्लंड क्रिकेट संघ हा इंग्लंड व वेल्स देशांचा एकत्रित राष्ट्रीय पुरुष क्रिकेट संघ आहे.
आयसीसी चॅंपियन्स चषक
(known as the "ICC Knockout" in 1998 and 2000)
कसोटी सामने
Table correct २९ August २०१०
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लंडमधील क्रिकेट क्रि वर्ग:राष्ट्रीय क्रिकेट संघ
बचौर गाय
बचौर हा एक शुद्ध भारतीय गोवंश आहे. हा मुख्यतः बिहार राज्यातील मधुबनी, दरभंगा, सीतामढी जिल्ह्यात आणि परिसरात आढळतो. हा गोवंश ब्रिटिश भारतात म्हणजे १९ व्या शतकात भारवाहू कामासाठी अतिशय प्रसिद्ध होता. या गोवंशाचे उगमस्थान सीतामढी जिल्ह्याच्या बचौर गाव आणि परिसरातील असल्यामुळे याचे नाव बचौर असे पडले आहे.
बिहार मधील कोचर आणि अहिर समाजात हा गोवंश मोठ्या प्रमाणात आढळतो. साध्यस्थितीत या गोवंशाची संख्या कमी झाल्याने हा बिहार राज्याच्या उत्तर भागात नेपाळ जवळ आढळतो.
शारीरिक रचना
याचे बहुतेक शारीरिक लक्षणे हरियाना गोवंशाशी मिळतेजुळते आहेत. हा गोवंश माफक आणि लहान आकाराचा असून, याचा रंग सहसा पांढरा किंवा राखाडी असून याच्या अंगावर काळ्या रंगाचे ठिपके असतात. या गोवंशाचे डोके तुलनेने छोटे असून मोठे आणि सपाट कपाळ असते. या गोवंशाचे डोळे असून कान मध्यम, टोकदार आणि सावध असतात. या गोवंशाची शिंगे लहान असून बाहेरच्या बाजूला वळून सहसा खाली उतरती असतात.
या गोवंशाचे गलकंबळ किंवा पोळी तपकिरी अथवा काळ्या रंगाची असते. या गोवंशाचे वशिंड मध्यम आकाराचे असतात. पाय लहान असून याच्या खुरांचा माफक आणि नरम असतो. या गोवंशाची शेपूट लहान पण थोडी जाडजूड असते.
बैलाची सरासरी उंची १२० सेमी आणि गायीची उंची ११२ सेमी असते. तर बैलाचे सरासरी वजन २५० ते २७० किलो आणि गायीचे वजन २०० ते २५० किलो असते.
वैशिष्ट्य
या गोवंशाच्या गायी मध्यम दूधारू असून बैल कष्टकरी असतात. बैलांना वेळच्यावेळी खायला नसले तरी ते अविरत काम करतात.
राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB) निकषानुसार हा 'दुहेरी हेतूचा गोवंश' म्हणून ओळखला जातो.
माकणी
माकणी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातल्या लोहारा तालुक्यातील २१०९.०४ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आहे.
बचौर गाय
भारतीय गायीच्या इतर जाती
भारतीय गायीच्या इतर विविध जातींची माहिती मिळवण्यासाठी येथे टिचकी द्या ― भारतीय गायीच्या विविध जाती
माकणी
भौगोलिक स्थान व लोकसंख्या
माकणी हे उस्मानाबाद जिल्ह्यातल्या लोहारा तालुक्यातील २१०९.०४ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात १६५२ कुटुंबे व एकूण ६८७३ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर उस्मानाबाद ६० किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये ३५५६ पुरुष आणि ३३१७ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ११५७ असून अनुसूचित जमातीचे १०१ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५६१६४३ आहे.
बचौर गाय
संदर्भ
वर्ग:गायीच्या प्रजाती वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती‎
माकणी
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ५२५ मिलीमीटर असते.
शैक्षणिक सुविधा
गावात पाच शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा, चार शासकीय प्राथमिक शाळा,तीन शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा,दोन शासकीय माध्यमिक शाळा व दोन शासकीय उच्च माध्यमिक शाळा आहेत. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय माकणी येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय व अपंगांसाठी खास शाळा तुळजापूर येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील वैद्यकीय महाविद्यालय, व्यवस्थापन संस्था व पॉलिटेक्निक उस्मानाबाद येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा लोहारा येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात एक प्राथमिक आरोग्य केंद्र,एक प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र,एक प्रसूति व बालकल्याण केंद्र, एक क्षयरोग उपचार केंद्र, एक ॲलोपॅथी रुग्णालय व एक पशुवैद्यकीय रुग्णालय आहे.
वैद्यकीय सुविधा (खाजगी)
गावात एक निवासी व बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे. गावात एक एमबीबीएस व एक इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे. गावात एक औषधाचे दुकान आहे.
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झाकलेल्या तसेच न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या, ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या, नदी/कालव्याच्या आणि तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा आहे.
स्वच्छता
गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध आहे. सांडपाणी थेट जलस्त्रोतांमध्ये सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध आहे.
बाजार व पतव्यवस्था
सर्वात जवळील एटीएम,व्यापारी बँक व सहकारी बँक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात शेतकी कर्ज संस्था, स्वयंसहाय्य गट व रेशन दुकान उपलब्ध आहे. गावात आठवड्याचा बाजार उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) व अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील क्रीडांगण व चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात सार्वजनिक ग्रंथालय,सार्वजनिक वाचनालय व वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध आहे. गावात विधानसभा मतदान केंद्र व जन्म व मृत्यु नोंदणीकेंद्र उपलब्ध आहे.
वीज
प्रतिदिवस १२ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) घरगुती वापरासाठी, शेतीसाठी व व्यापारी वापरासाठी उपलब्ध आहे. प्रतिदिवस १४ तासांचा वीजपुरवठा हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) घरगुती वापरासाठी ,शेतीसाठी व व्यापारी वापरासाठी उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
माकणी ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
उत्पादन
माकणी ह्या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते ( महत्त्वाच्या उतरत्या अनुक्रमाने): लाकडी वस्तू/अवजारे, बैलगाडी निर्मिती
वर्ग:लोहारा तालुका वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
क्रिकेटमध्ये फलंदाज बाद होण्याचे प्रकार
क्रिकेटमध्ये फलंदाज बाद होण्याचे ११ प्रकार आहेत.
यांपैकी पहिले सहा प्रकार अधिक प्रमाणात दिसतात.
वर्ग:क्रिकेट
दीपा परब
दीपा परब चौधरी एक मराठी दूरचित्रवाणी अभिनेत्री आहे.
परब, दीपा परब, दीपा परब, दीपा वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
आमटी
तुरीच्या किंवा मुगाच्या डाळीच्या वरणाला फोडणी देऊन, वर भरपूर पाणी घालून जो पातळ पदार्थ बनतो त्याला आमटी (तिखट वरण) म्हणतात. आमटीसाठी या पातळ पदार्थात चिंचेचा कोळ/आमसूल/आमचूर+गूळ, ओले खोबरे, मसाल्याची पूड, मीठ इत्यादींपैकी काही किंवा सर्व जिन्नस चवीप्रमाणे टाकून भरपूर उकळतात.
घट्ट वरणावर पळीने फोडणी ओतून केलेल्या वरणास पळी-फोडणीचे वरण म्हणतात. फोडणीच्या वरणात चिंचेचा कोळ/आमसूल/आमचूर+गूळ, ओले खोबरे, मसाल्याची पूड, पाणी यांपैकी काहीही नसते, फारतर मूळ वरणात नसेल तर मीठ असते..
वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
वॉल्सेनबर्ग, कॉलोराडो
वॉल्सेनबर्ग हे अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील गाव आहे. हुएर्फानो काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र असलेल्या या गावाची लोकसंख्या २०००मध्ये ४,१८२ होती.
या गावाला येथे वस्ती करणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी असलेल्या फ्रेड वॉल्सेनचे नाव देण्यात आले आहे.
बालमुरलीकृष्ण
मंगलमपल्ली बालामुरलीकृष्णा (तेलुगू: మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ ; रोमन लिपी: Mangalampalli Balamuralikrishna), अर्थात '''डॉ. एम. बालमुरलीकृष्ण''', (जन्म : शंकरगुप्तम-आंध्र प्रदेश, जुलै ६, इ.स. १९३०; - चेन्नई,  नोव्हेंबर २२,  इ.स. २०१६) हे कर्नाटक संगीतातील तेलुगू गायक, पार्श्वगायक, संगीतकार व बहुवाद्य-वादक होते. ते शास्त्रीय गायनाबरोबर वीणावादन, व्हायोलिनवादन, बासरीवादन आणि मृदुंगवादनात निपुण होते. त्यांनी जगभरात संगीताच्या २५ हजार मैफली गाजवल्या आहेत. आाकाशवाणी-दूरदर्शनवरील 'मिले सुर मेरा तुम्हारा' या गीतामुळे त्यांना अफाट प्रसिद्धी मिळाली.
बालमुरलीकृष्ण यांच्या जन्मानंतर लगेचच त्यांच्या आईचे निधन झाले; पण वडलांची जपणूक आणि गुरूचे सान्निध्य यामुळे त्यांचे बालपण संगीताने उजळून निघाले. शास्त्रीय संगीताचा त्यांचा पहिला जाहीर कार्यक्रम ते आठ वर्षाचे असताना झाला.
चित्रपटसृष्टीतील कामगिरी
अन्य शास्त्रीय संगीत गायकांपेक्षा त्यांचे एक वेगळे वैशिष्ट्य म्हणजे बालमुरली कृष्ण यांनी कित्येक चित्रपटांत भूमिका केल्या आहेत. ४००हून अधिक चित्रपटांचे त्यांनी संगीत दिग्दर्शन केले आहे.
जुगलबंदीचे कार्यक्रम
कर्नाटक संगीत गायक आणि हिंदुस्तानी संगीत गाणारे गायक यांव्यांत साधारणपणे जुगलबंदी होत नाही; पण बालमुरलीकृष्णांची खास गोष्ट अशी की त्यांनी भीमसेन जोशी, पं. हरिप्रसाद चौरासिया, किशोरी अमोणकर आदि संगीत कलावंतांबरोबर एकाच रंगमंचावर संमिश्र गायनाचे कार्यक्रम केले आहेत.
नवीन रागांची निर्मिती
डॉ. एम बालमुरली कृष्ण यांनी गणपति, सर्वश्री, महती, लवंगी यांसह संगीतात काही नवे राग निर्माण केले. सिद्धि, सुमुखम् आदी काही रागांमध्ये त्यांनी तीन आणि चार तालांचे प्रयोग केले.
चित्रदालन
वर्ग:कर्नाटक गायक वर्ग:तेलुगू व्यक्ती वर्ग:कलेतील पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:कलेतील पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:कलेतील पद्मश्री प्राप्तकर्ते वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
अर्नी टोशॅक
अर्नेस्ट रेमंड हर्बर्ट तोशॅक किंवा 'अर्नी टोशॅक' (८ डिसेंबर १९१४ -११ मे २००३) हा ऑस्ट्रेलियाचा एक क्रिकेटपटू होता जो १९४६ ते १९४८ पर्यंत १२ कसोटी सामने खेळला होता. लेग थिअरीच्या सिद्धांतामध्ये अचूकता आणि सहनशक्तीसाठी ज्ञात असलेल्या हा खेळाडू, डाव्या हाताने मध्यम-गती गोलंदाजी करणारा होता.तोशॅक हा डॉन ब्रॅडमनच्या "इन्व्हिंसिबल्स" चा हा एक सदस्य होता,ज्याने १९४८ मध्ये पराभूत झाल्याशिवाय इंग्लंडचा दौरा केला. तोशॅकने रे लिंडवॉल आणि कीथ मिलर यांच्या ऑस्ट्रेलियन नव्या चेंडूने आक्रमणाच्या हल्ल्याला बळ दिले.
टोशॅक, अर्नी वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू
शंकर महादेवन
(जन्मदिनांक ३ मार्च १९६७ - हयात)(तमिळ: சங்கர் மகாதேவன் ;) (जन्मदिनांक ३ मार्च १९६७; तरकड ग्राम, पालक्काड, केरळ - हयात) हा भारतीय संगीतकार व गायक आहे. त्याने तमिळ, हिंदी, मराठी चित्रपटांसाठी संगीतदिग्दर्शन व गायन केले आहे. भारतीय चित्रपटांसाठी संगीतदिग्दर्शन करणाऱ्या शंकर एहसान लॉय या त्रिकुटाचा तो एक सदस्य आहे.
महादेवनाचे हिंदुस्तानी संगीतात प्रशिक्षण झाले आहे. त्याने मराठी संगीतकार श्रीनिवास खळे यांच्याकडे संगीताचे धडे घेतले. तो ब्रेथलेस या हिंदी पॉप अल्बमाद्वारे प्रसिद्धीच्या झोतात आला. अगं बाई अरेच्या! मधील मन उधाण वाऱ्याचे या गाण्याद्वारे मराठी चित्रपटात पण ठसा उमटवला. नोव्हेंबर २०१५ मध्ये प्रदर्शित होत असलेल्या कट्यार काळजात घुसली ह्या चित्रपटामधून शंकर महादेवन अभिनय क्षेत्रात पदार्पण करेल.त्यातील सूर निरागस हो हे गाणे सुद्धा त्यांनी गायलेले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळ संगीतकार वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार वर्ग:पार्श्वगायक वर्ग:हिंदी गायक वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म