cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मंदी
उपाय
२. भारत सरकारने जारी केलेले बॉंड
सु.वा. जोशी
यांनी प्रकाशक होण्यापूर्वी जुनी पुस्तके विकण्याचा व्यवसाय सुरू केला. त्यानंतर उत्कर्ष बुक सर्व्हिस, उत्कर्ष ग्रंथालय आणि उत्कर्ष प्रकाशन या संस्था सुरू केल्या. १९७१ साली साहित्यिक व्यंकटेश माडगूळकर यांच्या पुस्तकाने उत्कर्ष प्रकाशनाचा श्रीगणेशा झाला. भा. रा. भागवत, शांता शेळके, रविंद्र पिंगे, रा. चिं. ढेरे, गंगाधर गाडगीळ अशा दिग्गज लेखक मंडळींची पुस्तके त्यांनी प्रकाशित केली. श्रीपाद जोशी यांच्या ‘मी पाहिलेले गांधीजी’च्या ४थ्या आवृत्तीचेही तेच प्रकाशक होते. उत्कर्ष प्रकाशनाने ८६८हून अधिक पुस्तके प्रकाशित केली आहेत.
मंदी
उपाय
शासकीय संबंधित एजन्सीद्वारे जारी केलेले बॉंड्स जसे की हुडको, एनएचएआय. कॉर्पोरेट्सने जारी केलेले बॉंड
सु.वा. जोशी
एक तपाहून अधिक काळ आळंदी देवस्थान येथे विश्वस्त म्हणून सेवारत आहेत.
वर्ग:मराठी प्रकाशक वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
मंदी
उपाय
जून २०१४ पर्यंत, निश्चित उत्पन्नाच्या साधनातून मिळणारे नमुनेक उत्पन्न 8% ते 11% दरम्यान असते.
समहक्क भाग
यशवंत आंबेडकर
यशवंत भीमराव आंबेडकर (१२ डिसेंबर १९१२ - १७ सप्टेंबर १९७७), भैय्यासाहेब आंबेडकर नावाने प्रसिद्ध, हे भारतीय सामाजिक कार्यकर्ते, राजकारणी व बौद्ध चळवळीचे कार्यकर्ते होते. ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि त्यांच्या पहिल्या पत्नी रमाबाई आंबेडकर यांचे प्रथम व एकमेव पुत्र होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या परिनिर्वाणानंतर यशवंतरावांनी स्वतःला धम्मकार्यासाठी झोकून दिले आणि बाबासाहेबांच्या सामाजिक समतेचे काम वेगाने सुरू ठेवले. यशवंतरावांना लहानपणापासूनच न्यूमॅनेटिक आणि पायाच्या पोलियोसारख्या आजाराने ग्रासले होते. गावठी औषधांच्या उपचाराने त्यांना बरे करण्यात आले. त्यांचे शिक्षण मॅट्रिकपर्यंतच झाले होते. १९ एप्रिल १९५३ रोजी त्यांचे लग्न मीराबाई सोबत झाले. भैय्यासाहेबांनी सिमेंटचा कारखाना काढला. त्यानंतर मुंबई विमानतळाच्या परिसरात बांधकाम करणे हा नवीन उद्योग सुरू केला आणि त्यात त्यांनी कोणालाच वाटेकरी घेतले नाही. हा व्यवसाय सुरळीतपणे चालला होता.
मंदी
उपाय
समहक्कभागा मधील गुंतवणूकीत सार्वजनिकपणे सूचीबद्ध कंपन्यांचे शेअर्स खरेदी करणे समाविष्ट असते. द बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (बीएसई) आणि नॅशनल या दोन्ही ठिकाणी शेअर्सची विक्री केली जाते
मानसा जिल्हा
''हा लेख मान्सा जिल्ह्याविषयी आहे. मान्सा शहराबद्दलचा लेख येथे आहे.''
मंदी
उपाय
स्टॉक एक्सचेंज (एनएसई)
मानसा जिल्हा
मान्सा हा भारताच्या पंजाब राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र मान्सा येथे आहे.
यशवंत आंबेडकर
यशवंतरावांनी नंतर बाबासाहेबांच्या चळवळीत भाग घेण्यास सुरुवात केली. त्यांनी भारतभूषण प्रिंटिंग प्रेस हा छापखाना सुरू केला. पुढे ह्या प्रेसचे बुद्धभूषण प्रिटिंग प्रेस असे नाव झाले. १९४४ पासून बाबासाहेबांच्या जनता, प्रबुद्ध भारत या मुखपत्रांचे व्यवस्थापन तेच पाहत होते. बुद्धभूषण प्रिंटिंग प्रेसमध्ये बाबासाहेबांचा थॉट्स ऑन पाकिस्तान हा इंग्रजी ग्रंथ भैय्यासाहेबांनी छापला होता. बाबासाहेबांनी हा ग्रंथ भैय्यासाहेब व मुकुंदराव यांना अर्पण केलेला आहे. बाबासाहेबांचे फेडरेशन वर्सेस फ्रिडम आणि थॉट्स ऑन लिंग्विस्टीक स्टेट्स हे ग्रंथही भैय्यासाहेबांनी छापले. त्यानंतर बाबासाहेबांच्या सांगण्यावरून आणि भारतीय बौद्ध महासभेच्या वतीने त्यांनी वा.गो. आपटे लिखित बौद्धपर्व हा ग्रंथही आपल्या छापखान्यात छापून प्रसिद्ध केला.
मानसा जिल्हा
चतुःसीमा
वर्ग:मानसा जिल्हा वर्ग:पंजाबमधील जिल्हे
मंदी
उपाय
जेव्हा गुंतवणूकदार समहक्कभागा मध्ये गुंतवणूक करतात, निश्चित उत्पन्नाच्या साधनाच्या विपरीत तेथे भांडवल हमी नसते. तथापि, व्यापार म्हणून, समहक्कभाग गुंतवणूकीतून मिळणारे उत्पन्न अत्यंत आकर्षक असू शकते. भारतीय
यशवंत आंबेडकर
भैय्यासाहेबांची इंग्रजी उत्तम होती, तसेच त्यांचे लिखाण तर्कशुद्ध आणि विचारगर्भ असे. त्यांच्या लिखाणातील व भाषणातील विशेष उल्लेखनीय बाब म्हणजे म्हणी आणि वाक्यप्रचार यांचा मोठया प्रमाणावर वापर केला जात असे.
मंदी
उपाय
समहक्क भागांनी १ returns% ते १%% सीएजीआर (चक्रवाढ वार्षिक वाढीचा दर)च्या जवळपास उत्पन्न मिळवले आहे.
यशवंत आंबेडकर
स्मारके
भैय्यासाहेबांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या सन्मानार्थ अनेक स्मारके उभारली. पहिले स्मारक त्यांनी मुंबई येथे उभारले. या डॉ. आंबेडकर सभागृहाचे भूमिपूजन २ एप्रिल १९५८ रोजी भुमीपूजन व २२ जून १९५८ रोजी उद्‌घाटन झाले. मुंबई नागरिकांच्या वतीने कफ परेड येथे बाबासाहेबांचा पुतळा बसविण्याचे ठरले. भैय्यासाहेबांनी आग्रह धरला की २६ जानेवारी १९६२ रोजीच पुतळ्याचे अनावरण झाले पाहिजे. म्हणून शेवटच्या क्षणी कमी पडत असलेली रक्कम महापौरांना दिली व ठरल्याप्रमाणे २६ जानेवारी १९६२ रोजी महाराष्ट्राचे राज्यपाल प्रकाश यांच्या हस्ते पुतळ्याचे अनावरण झाले. चवदार तळे येथे क्रांतीचे स्मारक व जेथे मनुस्मृतीचे दहन करण्यात आले त्या जागेवर अशोक स्तंभाच्या धर्तीवर क्रांतिस्तंभ उभारण्यासाठीही यशवंतरावांनी पुढाकार घेतला. चैत्यभूमीच्या रूपाने बाबासाहेबांचे स्मारक व्हावे म्हणून भारतीय बौद्ध महासभेने २० मार्च १९५७ रोजी BMS(?)कडे ४० बाय ४०ची जागा मागितली, BMS ने ८ बाय ८ची जागा मंजूर केली. परंतु मागणीपेक्षा एक इंचही कमी जागा घेणार नाही असा पवित्रा भैय्यासाहेबांनी घेतला. अखेर BMS improvement committee ने ४० बाय ४०ची जागा मान्य केली. जोपर्यंत शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन आणि भारतीय रिपब्लिकन पक्ष हे एकसंघ होते तोपर्यंत या स्मारकांना गती येत होती. जनताही आपला पै पैसा देत होती. जनता स्टेट बँकेसमोर रांगा लावून पैसे भरत होती. स्टेट बँकेत भरणा करावा म्हणून भैय्यासाहेब कुलाबा ते दहिसर व कल्याण पर्यंत फिरफिर फिरले. १९६६ साली बाबासाहेबांची ७५वी जयंती येत असल्यामुळे हा 'अमृत महोत्सव' म्हणून भव्य प्रमाणात साजरा करण्याचे भैय्यासाहेबांनी ठरविले. या अमृत महोत्सव प्रसंगी डॉ. बाबासाहेबांचे जीवन कार्याचे प्रतीक म्हणून एक 'भीमज्योत' महूहून मुंबईला आणण्याचे ठरविले. २७ मार्च १९६६ रोजी ही भीमज्योत भारताचे तत्कालीन मजूर मंत्री जगजीवनराम यांच्या हस्ते प्रज्वलित करण्यात आली. ह्या कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी खासदार दादासाहेब गायकवाड होते. भीम-ज्योत महूहून इंदूर, भोपाळ, हुशंगाबाद, बैतूल, नागपूर, पुलगाव, औरंगाबाद, येवला, नाशिक, हरेगावनगर(?), संगमनेर, देहूरोड, पुणे, सातारा, वणी(?), पाचगणी, महाबळेश्वर, खेड, मंडणगड, दापोली, महाड, पेण, पनवेल, कल्याण, ठाणे, मुलुंड, राजगृहावरून दादरच्या चैत्यभूमीला आणण्यात आली. ह्या भीमज्योतीदरम्यान मिळालेल्या धम्मदानातून चैत्यभूमी स्मारक उभारण्यात आले.
मंदी
उपाय
गेल्या 15 वर्षांमध्ये काही सर्वोत्कृष्ट आणि सुप्रसिद्ध भारतीय कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक केल्यामुळे २०१० मध्ये २०% पेक्षा जास्त सीएजीआर उत्पन्न झाले आहे
यशवंत आंबेडकर
धार्मिक कार्य
६ डिसेंबर १९५६ रोजी, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे महापरिनिर्वाण झाले. त्यानंतर भैय्यासाहेब भारतीय बौद्ध महासभेचे अध्यक्ष झाले. 'मी सारा भारत बौद्धमय करीन’ हा बाबासाहेबांचा संकल्प उराशी घेऊन भैय्यासाहेबांनी काम सुरू केले. त्यांनी अनेक ठिकाणी धम्मदीक्षेचे कार्यक्रम घेतले, धम्म परिषदा भरविल्या, धम्म मेळावे सर्वत्र होत होते. प्रचार सर्वत्र जोरात सुरू केला. १९६२ ते ६८ दरम्यान महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य (आमदार) असतांना भैय्यासाहेबांनी विधानपरिषदेत नवबौद्धांच्या हक्कांबद्दल हिरीरीने बाजू मांडली तसेच या नवीन बौद्धांच्या सवलतीविषयी ते तत्कालीन पंतप्रधान मोरारजी देसाईंनाही भेटले होते. भारतीय बौद्ध महासभेचे अध्यक्ष या नात्याने त्यांनी श्रीलंका, थायलंड, म्यानमार, सारनाथ व दिल्ली येथे झालेल्या जागतिक बौद्ध परिषदांमध्ये भारतीय बौद्धांच्या समस्या मांडल्या. खेड्यापाड्यातील बौद्ध विहारांचे उद्‌घाटन केले. १९६८ साली मुंबई येथे धम्म परिषद भरविण्यात आली व प्रमुख पाहुणे म्हणून १४ वे दलाई लामा यांना बोलविण्यात आले. ह्या धम्म परिषदेमध्ये अनेक महत्त्वाचे ठराव पारित करण्यात आले. त्यात संस्कार विषयक आचार संहिता सर्वानुमते मान्य करण्यात आली. बौद्ध जीवन संस्कार पाठ या नावाचे पुस्तक तयार करण्यात आले. धम्म प्रसार कार्याचा एक भाग म्हणून १९६७ मध्ये ११व्या धम्मचक्र प्रवर्तन दिनी भैय्यासाहेबांनी स्वतः श्रामणेरची दीक्षा घेतली व त्या कालावधीत ते चैत्यभूमीतच राहत होते. त्यांचे नाव ‘महापंडित काश्यप’ असे ठेवण्यात आले होते. १९५९ मध्ये ब्रिटिश भिक्खू महास्थविर संघरक्षित लंडनहून आले असता त्यांनी भैय्यासाहेबांची भेट घेतली होती. वडील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे आदर्श व्यक्तिमत्त्व होते. सामाजिक जाणीवेने त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात निर्माण केलेला वैचारिक हिमालय सामाजिक विषमता आणि अन्यायावर तुटून पडताना सहजच त्यांच्या स्वभावात काही वैशिष्ट्ये निर्माण होत गेली. त्यांचा स्वभाव तापट होता. पण तितकाच तो मृदूही होता. भैय्यासाहेब कधीही प्रखर नव्हते. भैय्यासाहेबांचा स्वभाव शांत होता. शिवाय शारीरिक व्याधीमुळेसुद्धा त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वावर प्रभाव टाकला होता. संधिवाताचा सामना करतांना सोसावे लागलेले दुःख त्यांनी कधी सामाजिक जीवनात उतरू दिले नाही.
मंदी
उपाय
दीर्घकालीन. अशा गुंतवणूकीच्या संधी ओळखण्यासाठी कौशल्य, कठोर परिश्रम आणि धैर्य आवश्यक आहेत.
यशवंत आंबेडकर
धार्मिक कार्य
बाबासाहेबांना एकूण चार मुले व एक मुलगी होती. भैय्यासाहेब हे बाबासाहेबांचे एकमेव वारस होते जे जगले. भैय्यासाहेबांनी राजकीय स्वार्थाचा त्याग केला. धम्मकार्य केले तरीही काहींनी त्यांना बदनाम करण्याचे सोडले नाही. ज्यामुळे भारतीय बौद्ध महासभेला अपेक्षित यश मिळविता आले नसले, तरी जे काही आज भारतात बौद्धांची संख्या वाढलेली आहे. ती भैय्यासाहेबांनी केलेल्या प्रयत्‍नांचाच परिपाक आहे. १९६२ला भैय्यासाहेबांचा ५० वा वाढदिवस साजरा केला गेला होता. तेव्हा ‘भैय्यासाहेब माझ्यासारख्या आंधळ्यांची काठी आहेत’ असे गौरवोद्गार दादासाहेब गायकवाडांनी काढले होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे वारसत्त्व लाभलेले भैय्यासाहेब चळवळीत इतरांचे काठी बनले. चळवळीत इतरांना सहकार्य केले. चळवळीला दिशा देण्याचे काम केले. त्यांची मुले प्रकाश आंबेडकर, भीमराव यशवंत आंबेडकर व आनंदराज आंबेडकर यांनी समाजात स्वतःचे स्थान निर्माण केले.
मंदी
उपाय
वर्ग:अर्थशास्त्र वर्ग:अर्थशास्त्रीय समस्या
यशवंत आंबेडकर
पुस्तके
आंबेडकरांवर लिहिली गेलेली पुस्तके खालीलप्रमाणे आहेत :
मोगा जिल्हा
''हा लेख मोगा जिल्ह्याविषयी आहे. मोगा शहराबद्दलचा लेख येथे आहे.''
यशवंत आंबेडकर
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू वर्ग:दलित कार्यकर्ते वर्ग:भारतीय बौद्ध वर्ग:नवयान बौद्ध यशवंत वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:मराठी समाजसेवक वर्ग:महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:आंबेडकरवादी
मोगा जिल्हा
मोगा हा भारताच्या पंजाब राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र मोगा येथे आहे.
तालुके
वर्ग:मोगा जिल्हा वर्ग:पंजाबमधील जिल्हे
सायमन ओ'डोनेल
ओ'डोनेल,सायमन वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
लेखन पद्धती
सर्वसाधारण माहिती
यशस्वीपणे वाचण्याकरिता अथवा समजण्याकरिता लेखन पद्धतीस संबंधित भाषां/भाषेचा आधार असावा लागतो या अर्थाने लेखन पद्धती इतर संकेतचिन्हपेक्षा वेगळी असते. जसे गणिती संकेतचिन्हास,माहिती संकेतचिन्ह,नकाशे संकेतचिन्ह भाषां/भाषेचा आधार आवश्यक नाही.
भाषा हा मानवी समुदायाचा अंगभूत घटक आहे. परंतु सबंध मानवी इतिहासात लेखन पद्धतीचा विकास आणि वापर ही तुरळक प्रमाणातच झाला.
१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका
१९९२-९३ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका ही ऑस्ट्रेलियात झालेली आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय तिरंगी क्रिकेट स्पर्धा होती. यात यजमान ऑस्ट्रेलियासह पाकिस्तान आणि वेस्ट इंडीज ने या स्पर्धेत सहभाग घेतला होता. वेस्ट इंडीजने सर्वोत्तम ३ अंतिम फेरीच्या सामन्यामध्ये ऑस्ट्रेलियाला २-० असे हरवत मालिका जिंकली.
लेखन पद्धती
सर्वसाधारण माहिती
सर्व लेखन पद्धतीत खालील घटकांचा आधार लागतो:-
१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका
गुणफलक
प्रत्येक संघ ८ साखळी सामने खेळला आणि अव्वल दोन संघांमध्ये ३ अंतिम सामने खेळविण्यात आले ज्यात वेस्ट इंडीजने २-० अशी अंतिम फेरी जिंकली
लेखन पद्धती
सर्वसाधारण माहिती
वर्ग:भाषा वर्ग:लेखन वर्ग:भाषाशास्त्र
१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका
२रा अंतिम सामना
वर्ग:इ.स. १९९२ मधील क्रिकेट वर्ग:इ.स. १९९३ मधील क्रिकेट * *
अहिल्या रांगणेकर
(इ.स. १९२२; पुणे - इ.स. २००९; मुंबई) या मराठी राजकारणी व भारतीय कम्युनिस्ट (मार्क्सवादी) पक्षाच्या नेत्या होत्या. साम्यवादी नेते भालचंद्र रणदिवे हे त्यांचे थोरले बंधू होते.
अहिल्याबाईंचा विवाह १९४५ साली साम्यवादी चळवळीतले त्यांचे सहयोगी पी.बी. रांगणेकरांशी झाला होता.
१९७५ साली आणीबाणीच्या काळात मृणाल गोऱ्यांच्या साथीने महागाई विरोधात आंदोलन छेडल्याने त्यांना तुरुंगात जावे लागले होते. भारत-चीन युद्धकाळात त्यासुद्धा इतर साम्यवादी नेत्यांप्रमाणे नजरकैदेत होत्या.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:उत्तर मध्य मुंबईचे खासदार वर्ग:साम्यवाद वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हीथ्रो विमानतळ
लंडन हीथ्रो विमानतळ हा युनायटेड किंग्डम देशामधील सर्वात मोठा व प्रमुख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ लंडन शहराच्या हिलिंग्डन ह्या बरोमध्ये स्थित आहे. २०१२ साली ७ कोटींहून अधिक प्रवाशांची वाहतूक करणाऱा हीथ्रो विमानतळ युरोपातील पहिल्या तर जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा वर्दळीचा विमानतळ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:लंडनमधील विमानतळ वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील विमानतळ
स्वीडन क्रिकेट संघाचा फिनलंड दौरा, २०२१
स्वीडन क्रिकेट संघाने चार आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी ऑगस्ट २०२१ दरम्यान फिनलंडचा दौरा केला. स्वीडन आणि फिनलंड मधील ही पहिलीच आंतरराष्ट्रीय द्विपक्षीय मालिका होती. आठवड्याभरापूर्वीच डेन्मार्कचा दौरा केल्यानंतर लगेचच स्वीडनचा संघ फिनलंड मध्ये दाखल झाला. सर्व सामने केरावा मधील केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान येथे झाले. दौऱ्यापूर्वी दक्षिण आफ्रिकेचे माजी क्रिकेट खेळाडू जाँटी ऱ्होड्स यांना स्वीडन क्रिकेट बोर्डाने स्वीडनचे मुख्य प्रशिक्षक म्हणून नियुक्त केले.
पहिल्या दिवशी दोन्ही सामने जिंकत फिनलंडने मालिकेत २-० ने आघाडी घेतली. परंतु दुसऱ्या दिवशीचे दोन्ही सामने स्वीडनने जिंकले. तथापि चार सामन्यांची आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० मालिका २-२ अशी बरोबरीत सुटली.
४था सामना
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील क्रिकेट वर्ग:स्वीडन क्रिकेट संघाचे फिनलंड दौरे वर्ग:फिनलंडमधील क्रिकेट
धनुष (अभिनेता)
धनुष/तनुष (जन्मनाव: प्रभु कस्तुरीराजा)(फेब्रुवारी २५, इ.स. १९७८ - )हा एक तमिळ नट (अभिनेता ) आहे.
शांताबाई कांबळे
शांताबाई कृष्णाजी कांबळे (१ मार्च, १९२३ - २५ जानेवारी, २०२३) या मराठी लेखिका शिक्षिका व सामाजिक कार्यकर्त्या होत्या. त्या दलित स्त्री लेखिका म्हणून सुद्धा ओळखल्या जातात. त्या मराठी साहित्यिक अरुण कांबळे यांच्या आई होत. 'माज्या जल्माची चित्तरकथा' हे आत्मचरित्र लिहिणाऱ्या शांताबाई कांबळे ह्या मराठी साहित्यातील पहिल्या दलित स्त्री आत्मचरित्र लेखिका होत्या. २५ जानेवारी २०२३ रोजी वयाच्या १०० व्या वर्षी त्यांचे पुण्यात निधन झाले. त्यांच्यावर नवी मुंबईतील कोपरखैरणे इथं बौद्ध धर्माच्या पद्धतीनं शेवटचे संस्कार करण्यात आले.
जीवन
शांताबाई कांबळे यांचा जन्म सोलापूर जिल्ह्यात महुद बुद्रुक या गावी झाला. त्यांचे आईवडील अत्यंत दारिद्र्यात जगत होते, तरीही त्यांना मुलीला शिकवायचे होते. जातीयतेच्या जोखडात अडकलेल्या समाजकडून त्यांना प्रचंड त्रास झाला. इयत्ता तिसरीपासून त्यांनी शालेय शिक्षणासाठी झगडा देऊन शिक्षण पूर्ण केले.
कार्य
शांताबाई काळंबळे या पुण्याच्या महिला शाळेत शिकूना शिक्षिका होत्या. बाबासाहेबांच्या धर्मांतराच्या प्रेरणेने त्यांनी १८५७ साली शांताबाई आणि त्यांचे पति यांच्या माध्यमातून आजूबाजूच्या ७ गावांत धर्मांतरण कार्यक्रम झाले. १९८३ साली सरकारी नोकरीतून निवृत्त झाल्यावर शांताबाई कांबळे यांनी लिहिलेले 'माज्या जल्माची चित्तरकथा' हे आत्मवृत्त प्रसिद्ध झाले. दलित महिला लेखिकेने लिहिलेले हे भारतातील पहिले आत्मकथन आहे. दिनकर साक्रीकरांच्या प्रयत्नांतून हे आत्मवृत्त १९८२ साली ‘पूर्वा’ मासिकात पहिल्यांदा प्रकाशित झाले.
'माज्या जल्माची चित्तरकथा' या पुस्तकावर आधारित नाजुका या नावाने एक दूरचित्रवाणी मालिका होती. शांताबाई कांबळे यांचा अनेक पुरस्काराने सन्मान झाला आहे, त्यांत दलितमित्र हा एक सन्मान आहे.
संदर्भ
वर्ग:मराठी लेखिका वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:दलित लेखिका वर्ग:आत्मचरित्रकार वर्ग:आंबेडकरवादी वर्ग:भारतीय बौद्ध वर्ग:धर्मांतरित बौद्ध वर्ग:मराठी शिक्षिका वर्ग:सामाजिक कार्यकर्त्या
इ.स. ५३८
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ५३८ वर्ग:इ.स.च्या ५३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
धार्मिक लोकसंख्यांची यादी
ही अनुयायांच्या आणि देशांच्या संख्येनुसार धार्मिक लोकसंख्यांची यादी आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:धर्म वर्ग: लोकसंख्या
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
रामायण या आद्य पारायण ग्रंथातून शंबुक या शूद्राने तपस्या केली म्हणून त्यास रामाने मारल्याचा उल्लेख येतो.
असो तळ्याचिया कांठावर । देशमुखांचा एक महार । करुं लागला चरचर । या खंडूपाटलापुढें ॥१६॥
पाटील गांवीचा अधिकारी । पाटील गांवीची पांढरी । कांहीं कामावरून खरी । कुरबुर झाली उभयतांत ॥१७॥
तो असे मऱ्या महार । देशमुखांचा ज्याला जोर । तो बोलला उणें उत्तर । खंडू पाटलाकारणें ॥१८॥
पाटील वदला त्यावरी । तुझी रीत ही नाहीं बरी । गरीबानें पायरी । आपली कधीं सोडूं नये ॥१९॥
उणीं उत्तरें बोलण्याचा । अधिकार आहे देशमुखाचा । तुझ्यासारख्या नकटयाचा । नाहीं हें आण मनीं ॥२०॥
तरी महार ऐकेना । ''करुं लागला चेष्टा नाना । त्याच्या ऐकोनी भाषणा । पाटील खवळला मानसीं'' ॥२१॥
बाचाबाचीचें कारण । होतें अति क्षुल्लक जाण । कागद ठाण्यालागून । पाठवणें होते पाटलाला ॥२२॥
तें ऐकोनी वदला महार । मी न हा टप्पा नेणार । देशमुखाच्या आश्रितावर । तुमचा डोळा हमेशा ॥२४॥
''कांहीं असो आज दिनीं । मी टप्पा न जाय घेवोनी । तुझ्या हुकुमालागुनी । बोंबा शिमग्याच्या समजतों मी'' ॥२५॥
''ऐसें वदनीं बोलला । हावभावही तैसा केला । मूठ वळुनी हात नेला । त्यानें आपल्या मुखापुढें'' ॥२६॥
'''ती त्याची पाहूनि कृती । खंडू पाटील कोपला चित्तीं । भरीव वेळूची काठी होती । पाटलाच्या हातांत ॥२७॥
त्याच काठीचा केला प्रहार । महाराचिया हातावर । पाटील मूळचा जोरदार । त्यानें रागें केला प्रहार हा ॥२८॥
त्या प्रहारें करूनी । हात गेला मोडूनी । महार बेशुद्ध होवोनी । पडता झाला भूमीवर ॥'''२९॥
पाटील दुसऱ्या महाराला । गेले टप्पा द्यावयाला । तों इकडे वृत्तान्त कैसा झाला । तो आतां सांगतों ॥३०॥
''तो महार त्याच्या आप्तांनीं । नेला उचलून देशमुखसदनीं । मोडला हात हें पाहूनि । देशमुख ते संतोषले ॥३१॥
वा ! वा ! छान गोष्ट झाली । आपणां कुरापत काढण्या भली । ही अनायासें संधी आली । ती उपयोगी न दवडणें ॥३२॥
त्यांनीं त्या महारासी । तात्काळ नेलें कचेरीसी । समाजविलें अधिकाऱ्यासी । खोटेंनाटें विबुध हो ॥३३॥''
''शेगांवीं झाली पुकार । उद्यां आहे पडणार । पाटलाच्या पदीं थोर । बेडी करीं हातकडया ॥३६॥
खंडू पाटला समजलें । धाबें त्याचें दणाणलें । तोंडचें पाणी पळालें । झाला अति चिंतातुर ॥३७॥
अब्रुदारास अपमान । वाटे मरणाहून मरण । बंधु गेले घाबरून । कांहीं विचार सुचेना ॥३९॥''
खंडू हताश होऊन बसला । तों एक विचार सुचला त्याला । श्रीगजानन महाराजाला । सांकडें हें घालावें ॥४०॥
त्या साधूचे वांचून । या संकटाचें निरसन । करणारा न कोणी आन । राहिला या वऱ्हाडीं ॥४१॥
लौकिकीं यत्‍न करण्याला । बंधु गेले अकोल्याला । खंडू पाटील नीट आला । समर्थांकडे रात्रीस ॥४२॥
येतांच केला नमस्कार । शिर ठेविलें पायांवर । महाराज आला कठीण फार । प्रसंग तो माझ्यावरी ॥४३॥
सरकारी कामानिमित्त । मी एका महाराप्रत''' । तळ्यापाशीं ताडिलें सत्य । करांतील काठीनें ॥४४॥'''
त्याचा ऐसा परिणाम झाला । कांटयाचा नायटा केला । देशमुख मंडळींनीं भला । माझें अहित करण्यास ॥४५॥
त्यानिमित्त कैद मला । होण्याचा उद्यां प्रसंग आला । समर्था माझ्या इज्जतीला । तुजवीण कोण रक्षील ? ॥४६॥
उद्यां येतील राजदूत । मला येथूनि नेण्याप्रत । बेडी ठोकोनि पायांत । ऐसें आज ऐकिलें ॥४७॥
अब्‍रुदाराकारण । बेइज्जत हेंच मरण । अपराध माझा त्यांतून । अति अल्प दयाळा ॥४९॥
त्या अपराधरुपी खडयाचा । हा डोंगर झाला साचा । अभिमान माझ्या अब्रूचा । धरा समर्था ये काळीं ॥५०॥
जयद्रथाच्या वेळेला । अग्निकाष्ठ भक्षिण्याला । होता अर्जुन तयार झाला । केवळ आपुल्या अब्रूस्तव ॥५१॥
तेथें भगवंतानें भली । अब्रू त्याची रक्षण केली । प्रभूनें वस्त्रें नेसविलीं । द्रौपदीला सभेंत ॥५२॥
तेवीं मम अब्रूही पांचाळी । देशमुख कौरवांनीं आणिली । नग्न करण्यासाठीं भली । तिचें करा हो रक्षण ॥५३॥
ऐसें वदून समर्थाला । पाटील रडूं लागला । आसवांचा तो चालला । पूर नेत्रांवाटें हो ! ॥५४॥
घरचीं माणसें चिंतातुर । आधींच झालीं होतीं फार । नाहीं त्यांच्या शोका पार । तो सांगावा कोठवरी ? ॥५५॥
इकडे समर्थांनीं भले । दोन्ही हातीं कवटाळिलें । खंडू पाटला हृदयीं धरिलें । त्याचें सांत्वन करावया ॥५६॥
अरे ! कामकर्त्या पुरुषाप्रत । ऐशीं संकटें येतात । वरच्यावरी जाण सत्य । त्याची चिंता वाहूं नको ॥५७॥
स्वार्थदृष्टि बळावतां । ऐसेंच होतें तत्त्वतां । खऱ्या नीतीची ती वार्ता । अणुमात्र त्या कळत नसे ॥५८॥
'''तुम्ही पाटील देशमुख दोघेजण । एका जातीचे असून । एकमेकांचें नुकसान । स्वार्थें करुं पाहतां ॥५९॥'''
मागें कौरवपांडवांत । स्वार्थेंच आला विपट सत्य । परि पांडवांचा पक्ष तेथ । न्यायें खरा होता कीं ॥६०॥
जा भिऊं नकोस तिळभर । बेडी न तुशीं पडणार । किती जरी केला जरी केला जोर । देशमुखानें आपला ॥६२॥
तेंच पुढें खरें झालें । पाटील निर्दोषी म्हणून सुटले । जें कां संतमुखावाटें आलें । तें न खोटें होई कधीं ॥६३॥
...........एका रेतीच्या गाडीवरी । समर्थांची बसली स्वारी । तो गाडीवान झाला दूरी । महार होता म्हणून ॥३५॥
महार बोले त्यावरी । महाराज तुमच्या शेजारीं । मी न बसे गाडीवरी । तें आम्हां उचित नसे ॥३७॥
नामधारक म्हणे सिद्धासी । पुढील कथा सांग आम्हांसी । उल्हास माझे मानसी । गुरुचरित्र अतिगोड ॥१॥
सिद्ध म्हणे नामधारका । कथा असे अतिविशेष । ऐकता जाती सर्व दोष । ज्ञानज्योतिप्रकाशे ॥२॥
श्रीगुरू म्हणती पतितासी । आपुले पूर्वजन्म पुससी । सांगेन ऐक परियेसी । चांडालजन्म होणार गति ॥३॥
विप्र क्षत्रिय वैश्य शूद्र वर्ण । यांचेपासाव चांडाल वर्ण । उपजला असता ज्ञातिहीन । जातिविभाग कर्मापरी ॥५॥
विप्रस्त्रियेपासी देखा । शूद्र जाय व्यभिचारिका । पिंड उपजे तो चांडालिका । सोळावी जाती चांडाल ॥६॥
''हे मूळ उत्पत्तीचे लक्षण । नाना दोषांचे आचरण । तेणे हीन जन्म घेणे । विप्रादि चारी वर्णांसी ॥७॥
या दोषाचा विस्तार । सांगतो की सविस्तर । विप्रे करिता अनाचा । जन्म हीनजाती पावे ॥८॥
गुरू अथवा मातापिता । सांडोनि जाय तत्त्वतां । चांडालजन्म होय निरुता । सोडिता कुलस्त्रियेसी ॥९॥
कुलदेवता सोडोनि एका । पूजा करी आणिका । तो होय चांडाल देखा । सदा अनृत बोले नर ॥१०॥
सदा जीवहिंसा करी । कन्याविक्रय मनोहरी । लटिकेचि आपण प्रमाण करी । तोही जन्मे चांडालयोनी ॥११''॥
शूद्रहस्ते करी भोजन । अश्वविक्रय करी ब्राह्मण । तोही चांडाल होय जाण । सदा शूद्रसंपर्कै ॥१२॥
तोही पावे हीनयोनी । जो का अग्नि-घाली रानी । गायवासरांसी विघडोनि । वेगळी करी तोही । होय चांडाल''' ॥१४॥
सोडी आपुल्या जननीते । आणि मारी लेकराते । वेगळी करी आपुल्या सत्ते । तोही जन्मे चांडाल ॥१५॥
बैलावरी विप्र बैसे । शूद्रान्न जेवी हर्षे । चांडाल होय भरवसे । ऐसे म्हणती श्रीगुरु ॥१६॥
विप्र तीर्थास जावोन । श्राद्धादि न करी जाण । परान्न प्रतिग्रह घेणे । तो होय चांडाल ॥१७॥
''षट्‍कर्मेरहित विप्र देखा । कपिला गाईचे दुग्ध ऐका । न करिता अभिषेका । क्षीरपान जो करी ॥१८॥
तोही पावे चांडालयोनी । तुळसीपत्रे ओरपोनि । पूजा करी देवांलागोनि । शालिग्राम शूद्रे भजलिया ॥१९॥
न सेवीच मातापिता । त्यजी त्यासी न प्रतिपाळिता ।'' चांडाल होय जन्मता । सप्तजन्मी कृमि होय ॥२०॥
पहिली एक स्त्री असता । दुजी करोनि तिसी त्यजिता । होय जन्म त्यासी पतिता । आणिक सांगेन एक नवल ॥२१॥
श्रमोनि अतिथी आला असता । वेद म्हणवोनि अन्न घालिता । जन्म पावे हा तत्त्वता । चांडालयोनी परियेसा ॥२२॥
योग्य विप्रांते निंदिती । आणिक जाती पूजिती । चांडालयोनी जाती । वृत्तिलोप केलिया ॥२३॥
स्वामिस्त्रियेसी । शत्रुमित्रविश्वासस्त्रीसी । जो करी व्याभिचारासी । तोही जन्मे पतितागृही ॥२५॥''
दोघी स्त्रिया जयासी । त्यात ठेवी प्रपंचेसी । अतिथि आलिया अस्तमानासी । ग्रास न दे तोही पतित होय ॥२६॥
त्रिसंध्यासमयी देखा । जो विप्र जेवी अविवेका । भाक देउनी फिरे निका । तो जन्मे चांडालयोनी ॥२७॥
राजे देती भूमिदान । आपण घेती हिरोन । संध्याकाली करी शयन । तोही होय चांडाल ॥२८॥
वैश्वदेवकालि अतिथीसी । जो करी दुष्टोत्तरेसी । अन्न न देई तयासी । कुक्कुटजन्म होवोनि उपजे ॥२९॥
गंगातीर्थांची निंदा करी । एकादशी भोजन करी । स्वामीस सोडी समरी । चांडालयोनी तया जन्म ॥३०॥
स्त्री संभोगी पर्वणीसी । अथवा हरिहरादिवशी । वेद शिकवी शूद्रासी । चांडालयोनी जन्म पावे ॥३१॥
मृत्युदिवसी न करी श्राद्ध । केले पुण्य सांगे प्रसिद्ध । वाटेकरांसी करी भेद । चांडालयोनी जन्म पावे ॥३२॥
नाडीभेद न कळता वैद्यकी । जाणोनि औषधे दे आणिकी । तो होय महापातकी । चांडालयोनीत संभवे ॥३४॥
श्रीगुरुसी नर म्हणे कोण । हरिहराते निंदे जाण । अन्य देवतांचे करी पूजन । तो नर पतित होय ॥३६॥
ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शूद्र । आपुले कर्म त्यजूनि मंद । आणिक कर्म आचरे सदा । तोही होय चांडाल ॥३७॥
शूद्रापासूनी मंत्र शिके । त्यासी घडती सर्व पातके । गंगोदक क्षीरोदके । श्वानचर्मी घातले परी ॥३८॥
विधवा स्त्रीशी संग करी । शिव्या देऊन अतिथि जेववी घरी । श्राद्धदिनी पिंड न करी । चांडालयोनी तो जन्मे ॥३९॥
भजे आपण एक दैवत । दुजे देव निंदा करीत । तो होय अपस्मारित । दरिद्ररूपे पीडतसे ॥४२॥
माता पिता गुरू वर्जोन । वेगळा होय स्त्री आपण । बेरडाचे पोटी उपजोन । रोगी होऊन राहतसे ॥४३॥
सदा वेद दूषी आपण । अवमानीत ब्राह्मण । कर्मभ्रष्ट होय आपण । मूत्रकृच्छ्ररोगी होय ॥४४॥
लोकांचे वर्मकर्म आपण । सदा करी उच्चारण । ह्रदयरोगी होय जाण । महाकष्ट भोगीतसे ॥४५॥
गर्भपात करी स्त्रियेसी । वांझ होवोनि उपजे परियेसी । पुत्र झालिया मरती त्वरेसी । गर्भपात करू नये ॥४६॥
धर्मशास्त्रादि पुराण । सांगता नायके जाण । आणिक जेविता दृष्टि आपण । बहिरट होवोनि उपजे ॥४७॥
पतितासवे करी इष्टती । गर्दभजन्म पावती । त्यासी रस औषध घेती । मृगयोनी जन्मे तो ॥४८॥
ब्रह्महत्या केली जरी । क्षयरोगी होय निर्धारी । सुरापानी ओळखा परी । श्यामदंत उपजेल ॥४९॥
अश्ववध गोवध करिता । वांझ ज्वरी होय निश्चिता । सवेचि होय अनुतप्तता । दोष काही नाही त्यासी ॥५०॥
विश्वासघातकी नरासी । जन्म होय ऐसा त्यासी । अन्न जेविता वांति उर्वशी । अन्नवैरी तो होय ॥५१॥
सेवक एकाचा चाळवोन । घेवोनि जाती जे जन । त्यासी होय जाण बंधन । कारागृह भोगीतसे ॥५२॥
सर्पजाती मारी नर । सर्पयोनी पुढे निर्धार । ऐसे दोष अपार । आता तस्कर प्रकरण सांगेन ॥५३॥
स्त्रियांते चोरूनि घेऊनि जाय । मतिहीन जन्म होय । सदा क्लेशी आपण होय । अंती जाय नरकासी ॥५४॥
वेस्त्रचोरी करी जरी । श्वित्री रोगी होय निर्धारी । गणद्रव्यचोरी घरी । ब्रह्मांडपुराणी बोलिले असे ॥५७॥
परद्रव्य-अपहार देखा । परदत्तापहार विशेषा । परद्वेषी नर ऐका । धान्य अपुत्री होउनि उपजे ॥५८॥
अन्नचोरी केलिया देखा । गुल्मव्याधि होय ऐका । धान्य करील तस्करिका । रक्तांग होय दुर्गंध शरीर ॥५९॥
मोती माणिक रत्‍ने देखा । चोरी करी नर ऐका । हीनजातीसी जन्म निका । पावे नर अवधारा ॥६१॥
पत्रशाखादि फळे चोरी । खरूजी होय अपरंपारी । रक्तांगी होय निर्धारी । गोचिड होय तो नर ॥६२॥
देवद्रव्यापहारी देखा । देवकार्यनाश अपहार देखा । पंडुरोगी तो निका । फळचोरी विद्रूपी ॥६४॥
परनिक्षेपचोरी करी देखा । करिता होय सदा शोका । धनतस्कर उंष्ट्र ऐका । जन्म पावे अवधारा ॥६५॥
फलचोरी होय वनचर । जलचोरही होय कावळा थोर । गृहोपकरणे तस्कर । काकजन्म तो पावे ॥६६॥
मधुतस्कर अवधारी । जन्म पावे होय घारी । गोरस करी चोरी । कुष्ठी होय परियेसा ॥६७॥
श्रीगुरू म्हणती पतितासी । जन्म पावे ऐसिया दोषी । आता सांगेन व्यभिचारप्रकरणेसी । शांतिपर्वी बोलिले असे ॥६८॥
परस्त्री आलिंगिया देखा । शतजन्म श्वान निका । पुढे मागुती सप्तजन्मिका । भोगी दुःखा अवधारा ॥६९॥
परस्त्रीयोनी पाहे दृष्टीने । जन्मे तो अंधत्वपणे । बंधुभार्यासंपर्क करणे । गर्दभजन्म तो पावे ॥७०॥
तोही जन्म सोडोनि । निघोनि जाय सर्पयोनी । पुन्हा नरकी जावोनि । नाना कष्ट भोगीतसे ॥७१॥
सखीभार्यासवे ऐका । मातुलस्त्री असे विशेखा । येखादा करी संपर्का । श्वानयोनी जन्म पावे ॥७२॥
परस्त्रियांचे वदन । न करावे कदा अवलोकन । कुबुद्धी करिता निरीक्षण । चक्षुरोगी होऊनि उपजे ॥७३॥
आपण असे शूद्रजाति । विप्रस्त्रीशी करी रति । ती दोघेही कृमि होती । हे निश्चित अवधारा ॥७४॥
सदा शूद्रसंपर्क करी । याची स्त्री व्यभिचारी । जन्म पावे हो कुतरी । महादोष बोलिलासे ॥७५॥
ऐसे तया पतिताप्रती । श्रीगुरू आपण निरोपिती । ऐकत होता त्रिविक्रमभारती । प्रश्न केला श्रीगुरूसी ॥७६॥
स्वामी निरोपिले धर्म सकळ । ऐकता होय मन निर्मळ । जरी घडले एक वेळ । पाप जाय कवणेपरी ॥७७॥
श्रीगुरू म्हणती त्रिविक्रमासी । प्रायश्चित्त असे पापासी । पश्चात्ताप होय ज्यासी । पाप नाही सर्वथा ॥७८॥
पाप असे थोर केले । अंतःकरणी असे खोचले । त्यासी प्रायश्चित्त भले । कर्मविपाकी बोलिले ॥७९॥
प्रायश्चित्तांची विधाने । सांगेन ऐका स्थिर मने । अनेक ऋषींची वचने । ती सांगेन ऐका तुम्ही ॥८०॥
प्रथम व्हावा ब्रह्मदंड । तेणे होय पापखंड । गोदाने सालंकृत अखंड । अशक्त तरी द्रव्य द्यावे ॥८१॥
प्रियदर्शन नायर
प्रियदर्शन (जन्म: प्रियदर्शन सोमण नायर; ३० जानेवारी १९५७) एक भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता आणि पटकथा लेखक आहेत. तीन दशकांपर्यंतच्या कारकिर्दीत त्यांनी तमिळमध्ये सहा आणि तेलुगूमध्ये दोन चित्रपट केले. त्यांनी विविध भारतीय भाषांमध्ये ९५हून अधिक चित्रपट मुख्यत: मल्याळम आणि हिंदीमध्ये चित्रपट दिग्दर्शन केले आहे.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
निष्क अथवा अर्धनिष्क । सूक्ष्म पाप पाव निष्क । स्थूलसूक्ष्म असेल पातक । तेणे विधीं द्रव्य द्यावे ॥८२॥
अज्ञानकृत पापासी । पश्चात्तापे शुद्धि परियेसी । गुरुसेवा तत्परेसी । केलिया गुरू निवारी ॥८३॥
नेणता पाप केलियासी । प्रायश्चित्त असे परियेसी । प्राणायाम द्विशतेसी । पुण्यतीर्थी दहा स्नाने ॥८४॥
प्रियदर्शन नायर
प्रियदर्शनाने १९८० च्या दशकाच्या सुरुवातीस मल्याळम चित्रपटातून आपल्या करिअरची सुरुवात केली आणि १९८० आणि १९९० च्या दशकात कार्यरत होते. त्याने हिंदीमध्ये २६ चित्रपट केले आहेत, डेव्हिड धवन नंतर त्यांनी बॉलीवूडमध्ये सर्वाधिक चित्रपट बनवले आहेत.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
तीन गुंजा सुवर्ण द्यावे । नदी आचरावे दोन गावे । सौम्य पातक याचि भावे । जाती पापे परियेसी ॥८५॥
स्त्रीपुरुष दोघांत एक । करिती पुण्यपाप दोष । दोघेही पडती दोषात । दोघे आचरावे प्रायश्चित्त ॥८६॥
आणिक एक असे प्रकार । जेणे पाप होय दूर । गायत्रीजप दहा सहस्र । करावा तेणे वेदमंत्र ॥८७॥
प्रियदर्शन नायर
आपल्या विनोदी चित्रपटांसाठी प्रख्यात प्रियदर्शनने काही अ‍ॅक्शन आणि रोमांचक चित्रपटांवरही प्रयोग केले आहेत. १९८० आणि १९९० च्या दशकात मोहनलाल यांच्याबरोबरच मल्याळम चित्रपटामध्ये त्यांचे बरेच चित्रपट लोकप्रिय होते.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
याचे नाव गायत्रीकृच्छ । महादोषी करी पवित्र । ऐसे करावे विचित्र । श्रीगुरू सांगती त्रिविक्रमासी ॥८८॥
उपवास करावे तीन दिवस । स्मरावे गुरुचरणास । येणे जाती सौम्य दोष । जे आपणासी सामान्य ॥९०॥
प्रियदर्शन नायर
प्रियदर्शन हे त्यांच्या सुरुवातीच्या मल्याळम चित्रपटांमधून समृद्ध रंग ग्रेडिंग, स्पष्ट आवाज आणि दर्जेदार डबिंगची ओळख करून देणारे भारतातील पहिले दिग्दर्शक होते. स्वतःच्या कामातून तसेच मल्याळम चित्रपटांमधून कथा बॉलिवूडमध्ये रूपांतर करण्यासाठी त्यांचा ख्याती आहे. हेरा फेरी, हंगामा, हलचल, गरम मसाला, भागम भाग, चूप चूप के, ढोल, आणि भूल भुलैया अशा बॉलिवूड चित्रपटांमध्ये बरीच उल्लेखनीय चित्रपट आहेत. हिंदीतील त्यांच्या अनेक सहकार्यांमध्ये तब्बू, परेश रावल, पूजा बत्रा, अमरीश पुरी, जॉनी लीव्हर, असराणी, अक्षय कुमार, अनिल कपूर, अक्षय खन्ना, करीना कपूर, ओम पुरी, टिन्नू आनंद, शक्ती कपूर, राजपाल यादव, मनोज जोशी, सक्सेना, जॅकी श्रॉफ आणि सुनील शेट्टी यांचा समावेश आहे. २०१२ मध्ये भारत सरकारने त्यांना कलेच्या योगदानाबद्दल भारताचा चौथा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार पद्मश्रीने सन्मानित केले. त्याचे सर्वात लोकप्रिय जाहिराती कोका कोला, अमेरिकन एक्सप्रेस, नोकिया, पार्कर पेन, एशियन पेंट्स, किन्ले आणि मॅक्स न्यू यॉर्क लाइफ इन्शुरन्स आहेत.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
’अतिकच्छ्र’ असे एक । एकचित्ते मुनि ऐक । दोष असतील सामान्यक । अज्ञानेचि केलिया ॥९१॥
अन्न घ्यावे सप्तविंशति ग्रास । सकाळी बारा रात्री पंचदश । अथवा दोनी अष्ट ग्रास । अयाचित अन्न द्यावे ॥९२॥
ऐसे सौम्य पातकासी । विधि असती परियेसी । मास एक नेमेसी । अंजुली एक जेवावे ॥९३॥
उपवास तीन करावे देखा । प्रकार सांगेन आणिका । तीन दिन उपोषका । घृतपारणे करावे ॥९४॥
प्रियदर्शन नायर
चित्रपट कारकीर्द
विशिष्ट चित्रपट
अमिनाबाद
अमिनाबाद हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील देवळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
एखादा असेल अशक्त । तयासी असे एक व्रत । तीळ गुळ लाह्या पीठ । उपवास एक करावा ॥९६॥
पूर्णकृच्छ्र करा ऐसी । पर्णोदक घ्यावे प्रतिदिवशी । करावे तितके उपवासी । पश्चात्तापे प्राशन कीजे ॥९७॥
कमल बिल्व अश्वत्थ । कुशोदक बिंदु नित्य । पान करावे सत्य । पर्णकृच्छ्र परियेसा ॥९८॥
अमिनाबाद
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
प्रियदर्शन नायर
चित्रपट कारकीर्द
प्रियदर्शन भारतीय चित्रपटसृष्टीत लेखक, दिग्दर्शक आणि निर्माता या नात्याने ४० वर्षांपासून कार्यरत आहेत. त्यांनी मल्याळम, तामिळ, हिंदी आणि तेलगू या चार भारतीय भाषांमधील ९०हून अधिक चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले आहे.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
आणिक एक प्रकार । करी चांद्रायण-आचार । कुकुटांडप्रमाण आहार । ग्रास घ्यावे वर्धमानी ॥९९॥
अमावास्येसी एक ग्रास । पौर्णिमेसी पंचदश । कृष्णपक्षी उतरत । दुसरे मासी हविष्यान्न ॥१००॥
प्रियदर्शन नायर
चित्रपट कारकीर्द
३० जानेवारी १९५७ रोजी भारताच्या केरळच्या अलाप्पुझा येथे प्रियदर्शन यांचा जन्म झाला. प्रियदर्शन हा सोमण नायर आणि राजाम्मा यांचा मुलगा. प्रियदर्शनाने आपले शिक्षण त्रिवेंद्रमच्या शासकीय मॉडेल स्कूलमध्ये केले आणि युनिव्हर्सिटी कॉलेज त्रिवेंद्रममधून तत्त्वज्ञानामध्ये मास्टर ऑफ आर्ट्स घेतले. त्यांचे वडील महाविद्यालयाचे ग्रंथपाल होते, यामुळे प्रियदर्शनांना पुस्तकांमध्ये रस निर्माण करण्यास मदत झाली. महाविद्यालयीन अभ्यासाच्या काळात त्यांनी ऑल इंडिया रेडिओसाठी छोटी नाटकं आणि स्कीट्स लिहिण्यास सुरुवात केली. दिग्दर्शक पी. वेणू यांच्या चित्रपटांचा त्यांच्यावर प्रभाव होता. त्या काळात त्याच्या मित्रांमध्ये मोहनलाल, एम. जी. श्रीकुमार, सुरेश कुमार, सनल कुमार, जगदीश, मनियानपिल्ला राजू आणि अशोक कुमार यांचा समावेश होता. त्यानंतरच मोहनलाल यांनी चित्रपटांमध्ये प्रवेश केला. प्रियदर्शन यांनी मोहनलालच्या मदतीने दोन चित्रपटांत सहाय्यक पटकथा लेखक म्हणून काम करण्याची संधी मिळविली आणि पटकथा लिहिण्यास सुरुवात केली, ज्यातून काही यश मिळाले.
१९८४ मध्ये प्रियदर्शन यांनी आपल्या जवळचे मित्र सुरेश कुमार, सनल कुमार आणि शंकर यांच्यासोबत एक चित्रपट तयार करण्याचा निर्णय घेतला. लोकप्रिय स्टार असलेल्या मोहनलाल यांची शंकरसोबत समांतर नायक म्हणून निवड झाली होती. त्यावेळी प्रियदर्शनने दिग्दर्शक म्हणून पदार्पण केले.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
वरकड तीर्थी गेलियासी । गायत्रीजप सहस्रेसी । पाप जाय त्वरेसी । अगस्तीवचन बोलिले असे ॥३॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
प्रियदर्शनने आपल्या चित्रपटासाठी राज्य आणि केंद्र सरकार कडून पुरस्कार मिळवले आहेत. २००७ च्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये 'कांचीपुरम' हा चित्रपट उत्कृष्ट चित्रपट ठरला. अंदमान आणि निकोबार बेटांच्या तुरूंगातील स्वातंत्र्यसैनिकांची कहाणी सांगणारा चित्रपट त्यांनी मल्याळममध्ये बनविला यामध्ये मोहनलाल, तब्बू, प्रभु गणेशन आणि अमरीश पुरी यांनी अभिनय केला होता. संतोष शिवान (छायांकन) आणि साबू सिरिल (कला दिग्दर्शन) यांच्या पुरस्कारांसह चार राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाले. हा चित्रपट डब करून तमिळ, तेलगू आणि हिंदीसारख्या अन्य भाषांमध्ये प्रदर्शित करण्यात आला.
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
समुद्रसेतुबंधेसी । स्नान केलिया परियेसी । भ्रूणहत्यापाप नाशी । कृतघ्नादि पातके ॥४॥
विधिपूर्वक शुचीसी । जप कोटी गायत्रीसी । ब्रह्महत्यापाप नाशी । ऐके त्रिविक्रम एकचित्ते ॥५॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
२०१२ - पद्मश्री
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
लक्ष गायत्री जप केलिया । सुरापानपाप जाय लया । सुवर्णचोरी केलिया । सात लक्ष जपावे ॥६॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
२००७- सर्वोत्कृष्ट चित्रपट - कांचीवरम
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
अष्ट लक्ष गुरुतल्पगासी । गायत्री जपता पाप नाशी । आता सांगेन परियेसी । वेदाक्षरे पाप दूर ॥७॥
पवमानसूक्त चत्वारी । पठण करिता ब्रह्महत्या दूरी । इंद्रमित्र अवधारी । एक मास जपावे ॥८॥
सुरापानादि पातके । जातील येणे सूक्तके । शुनःशेपा नाम सूक्ते । सुवर्णहरा पाप जाय ॥९॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
फिल्मफेअर पुरस्कार
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
पवमानशन्नसूक्त । पठण करिता हविष्योक्त । मास एक पठत । गुरुतल्पगादिक हरती ॥११०॥
पंच मास सहा मास । मिताहर करूनी पुरुष । पुरुषसूक्ते कर्मनाश । पंचमहापापे नासती ॥११॥
त्रिमधु म्हणेजे मंत्रसूक्त । सुवर्णात्रीनास मंत्र । जपावे नाचिकेत । समस्त पातके प्रायश्चित्त ॥१२॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
१९९७ - हिंदी (सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा फिल्मफेअर समीक्षक पुरस्कार - विरासत)
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
नारायणपन्न देखा । जपावे भक्तिपूर्वका । नाशी पंच महापातका । प्रीतिपूर्वक जपावे ॥१३॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
१९९८ विरासत - प्रियदर्शन
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
त्रिपदा नाम गायत्रीसी । जपती जे भक्तीसी । अघमर्षण त्रिरावृत्तेसी । सप्त जन्म पाप जाय ॥१४॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
केरळ राज्य चित्रपट पुरस्कार
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
अपांमध्य पन्नासी । तद्विष्णो नाम सूक्तेसी । जपती जे जन भक्तीसी । सप्त जन्म पाप जाय ॥१५॥
आणिक असे विधान देखा । अज्ञानकृत दोषादिका । अनुतप्त होवोनि विशेषा । पंचगव्य प्राशन कीजे ॥१६॥
गोमूत्र गोमय क्षीर । दधि घृत कुशसार । विधिमंत्रे घ्यावे निर्धार । पहिले दिनी उपवास ॥१७॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
१९९४ - लोकप्रिय अपील आणि सौंदर्याचा मूल्य असलेल्या सर्वोत्कृष्ट केरळ राज्य चित्रपट पुरस्कार - थेंमाविन कोंबथ
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
नीलवर्ण गोमूत्र । कृष्णगोमय पवित्र । ताम्र गायत्रीचे क्षीर । श्वेतधेनूचे दधि घ्यावे ॥१८॥
गोमूत्र घ्यावे पावशेर। अंगुष्ठपर्व गोमय पवित्र । क्षीर पावणे दोन शेर । दधि तीन पाव घ्यावे ॥१२०॥
प्रियदर्शन नायर
पुरस्कार
१९९५ - काला पानी - दुसरा सर्वोत्कृष्ट केरळ राज्य चित्रपट पुरस्कार
मराठी भाषेतील पारायण ग्रंथ
पारायण ग्रंथातील जातीयता आणि अस्पृश्यता
घृत घ्यावे पाव शेर । तितुकेचि मिळवावे कुशनीर । घेता मंत्र उच्चार । विस्तारोनि सांगेन ॥२१॥
कुशांसहित सहा रसे । एकेकासी मंत्र पृथक्‍ असे । प्रथम मंत्र इरावती असे । इदं विष्णू दुजा देख ॥२२॥
मानस्तोक मंत्र तिसरा । प्रजापति चतुर्थ अवधारा । पंचम गायत्री उच्चारा । सहावी व्याह्रति प्रणवपूर्वका ॥२३॥
ऐसे मंत्रोनि पंचगव्य । प्यावे अनुतप्त एकभाव । अस्थिगत चर्मगत पूर्व । पापे जाती अवधारा ॥२४॥
गाई न मिळता इतुके जिन्नसी । कपिला गाय मुख्य परियेसी । दर्शनमात्रे दोष नाशी । कपिला गाई उत्तम ॥२५॥
सुरापानी ब्रह्मघातकी । सुवर्णस्तेय गुरुतल्पकी । पाचवा महाघातकी । जो सानुकूळ मिळे तो ॥२८॥
ऐसे पातक घडे त्यासी । प्रायश्चित्त परियेसी । श्रीगुरुसंतोषी । अनुग्रहे पुनीत ॥२९॥
एखादा मिळेल शास्त्रज्ञ । स्वधर्माचारे अभिज्ञ । त्याच्या अनुग्रहे पापघ्न । पुनीत होय अवधारा ॥१३०॥
ऐसे श्रीगुरू त्रिक्रमासी । प्रायश्चित्त सांगती परियेसी । सकल विप्र संतोषी । ज्ञानप्रकाशे होती ॥३१॥
श्रीगुरू म्हणती पतितासी । पूर्वी तू विप्र होतासी । माता पिता गुरू दूषी । तेणे होय चांडालजन्म ॥३२॥
आता सांगतो ऐक । स्नानसंगमी मास एक । केलिया दोष जाती निःशंक । पुनः विप्रजन्म होसी ॥३३॥
पतित म्हणे स्वामीसी । तव दर्शन जाहले आम्हांसी । कावळा जाता मानसासी । राजहंस तो होतसे ॥३४॥
तैस तव दर्शनमात्रे । पवित्र झाली सकळ गात्रे । तारावे आता त्वा कृपापात्रे । शरणागतासी ॥३५॥
परिस लागता लोखंडासी । सुवर्ण होय तत्क्षणेसी । सुवर्ण मागुती लोहासी । केवी मिळे स्वामिया ॥३६॥
तव दर्शनसुधारसी । आपण झालो ज्ञानराशी । अभिमंत्रोनि आम्हांसी । विप्रांमध्ये मिळवावे ॥३७॥
ऐकोनि तयाचे वचन । गुरू बोलती हासोन । तव देह जातिहीन । विप्र केवी म्हणतील ॥३८॥
पतिताच्या गृहासी । उपजोनि तू वाढलासी । ब्रह्मत्व केवी पावसी । विप्र निंदा करितील ॥३९॥
पूर्वी ऐसा विश्वामित्र । क्षत्रियवंशी गाधिपुत्र । तपोबळे म्हणवी पवित्र । म्हणे तो विप्र आपणा ॥१४०॥
इंद्रादि सुरवरांसी । विनविता झाला परियेसी । आपणाते ब्रह्मर्षि । म्हणा ऐसे बोलतसे ॥४२॥
देव म्हणती तयासी । आम्हा गुरू वसिष्ठ ऋषि । जरी तो बोले ब्रह्मऋषि । तरी आम्ही अंगिकारू ॥४३॥
मग त्या वसिष्ठासी । विनवी विश्वामित्र ऋषि । विप्र म्हणा आपणासी । केले तप बहुकाळ ॥४४॥
वसिष्ठ म्हणे विश्वामित्र । क्षत्रिय तपास अपात्र । देह टाकोनि मग पवित्र । विप्रकुळी जन्मावे ॥४५॥
मग तुझा होईल व्रतबंध । होईल गायत्रीप्रबोध । तधी तुवा होसी शुद्ध । ब्रह्मऋषि नाम तुझे ॥४६॥
काही केल्या न म्हणे विप्र । मग कोपला विश्वामित्र । वसिष्ठाचे शत पुत्र । मारिता झाला तये वेळी ॥४७॥
ब्रह्मज्ञानी वसिष्ठ ऋषि । नव्हे कदा तामसी । अथवा न म्हणे ब्रह्मऋषि । तया विश्वामित्रासी ॥४८॥
वर्तता ऐसे एके दिवसी । विश्वामित्र कोपेसी । हाती घेउनी पर्वतासी । घालू आला वसिष्ठावरी ॥४९॥
विचार करीत मागुती मनी । जरी वधीन वसिष्ठमुनि । आपणाते न म्हणे कोणी । ब्रह्मऋषि म्हणोनिया ॥१५०॥
इंद्रादि देव समस्त ऋषि । म्हणती वसिष्ठवाक्यासरसी । आपण म्हणो ब्रह्मऋषि । अन्यथा नाही म्हणोनिया ॥५१॥
ऐशा वसिष्ठमुनीस । मारिता यासी फार दोष । म्हणोनि टाकी गिरिवरास । भूमीवरी परियेसा ॥५२॥
अनुतप्त झाला अंतःकरणी । वसिष्ठे ते ओळखूनि । ब्रह्मऋषि म्हणोनि । पाचारिले तये वेळी ॥५३॥
संतोषोनि विश्वामित्र । म्हणे बोल बोलिला पवित्र । म्हणे घरी अन्नमात्र । तुम्ही घ्यावे स्वामिया ॥५४॥
संतोषोनि वसिष्ठ । तयालागी बोलत । म्हणे शरीर हे निभ्रांत । सूर्यकिरणी पचवावे ॥५५॥
विश्वामित्रे अंगिकारिले । सूर्यकिरणे देहा जाळिले । सहस्रकिरणी तापले । देह सर्व भस्म झाला ॥५६॥
विश्वामित्र महामुनि । अतिसामर्थ्य अनुष्ठानी । पहिला देह जाळोनि । नूतन देह धरियेला ॥५७॥
ब्रह्मर्षि तेथोन । विश्वामित्र झाला जाण । सकळांसी मान्य । महाराज ॥५८॥