cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालय
मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालय हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे संदर्भग्रंथालय आहे. महाराष्ट्रातील शतायू म्हणजे शंभर वर्षांहून अधिक काळ कार्यरत असणाऱ्या ग्रंथालयांपैकी हे एक ग्रंथालय आहे. मुंबईभर ह्या संस्थेच्या ३१ विभागीय शाखा कार्यरत आहेत. तसेच ह्या संस्थेच्या संलग्न संस्थांपैकी इतिहास संशोधन मंडळ, मराठी संशोधन मंडळ ह्या दोन महत्त्वाच्या संस्था आहेत. ह्या संस्थांच्या तिमाही संशोधन पत्रिका प्रसिद्ध होत असतात. मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाच्या दाते सूचिमंडळाद्वारे मराठी नियतकालिकांच्या सूचींचे खंड प्रकाशित करण्यात आले आहेत. संस्थेच्या संदर्भग्रंथालयात दोन लाखांवर ग्रंथसंपदा, दैनिके व साप्ताहिकांची लेखसूची, मासिकांतील लेखसूची, संदर्भमंजूषा तसेच दुर्मिळ १२००० ग्रंथ आणि ८८९ दोलामुद्रिते ह्यांचा समावेश आहे.
जनरल इलेक्ट्रिक
जनरल इलेक्ट्रिक ही जगातील मोठ्या कंपन्यांपैकी एक आहे. १८९२ साली स्थापन झालेली ही कंपनी विमान इंजिनांपासून विजेच्या दिव्यासारखी अनेक उत्पादने बनवून विकते.
मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालय
बाह्य दुवे
मुंबई मराठी ग्रंथसंग्रहालयाचे संकेतस्थळ
जनरल इलेक्ट्रिक
वर्ग:अमेरिकेमधील कंपन्या वर्ग:न्यू यॉर्क रोखे बाजारातील नोंदणीकृत कंपन्या
नॉर्मन मार्शल
नॉर्मन एडगर मार्शल (फेब्रुवारी २७, इ.स. १९२४:वेल्चमन हॉल प्लॅंटेशन, सेंट थॉमस, बार्बाडोस - ऑगस्ट ११, इ.स. २००७) हा वेस्ट ईंडीझकडून एक कसोटी क्रिकेट सामना खेळलेला खेळाडू होता.
मार्शल, नॉर्मन वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉर्ज विल्यम फोर्ब्स
फोर्ब्स, जॉर्ज विल्यम वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वाघड धरण
धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव
उंची :  ४६.९२ मी (सर्वोच्च)
लांबी :  ७४३ मी
दरवाजे
प्रकार	: S - आकार
लांबी	: ४०५ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: १३५० घनमीटर / सेकंद
पाणीसाठा
क्षेत्रफळ :  ५.२६ वर्ग कि.मी.
वापरण्यायोग्य क्षमता :  ७२.२३ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र :  ९९९ हेक्टर
ओलिताखालील गावे :  १
डावा कालवा
लांबी :  १५ कि.मी.
क्षमता :  १.४१ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र :  १३४४१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन :  ७३११ हेक्टर
उजवा कालवा
लांबी :  ४५ कि.मी.
वर्ग:भारतातील धरणे वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
मध्यवर्ती बस स्थानक, नाशिक
मध्यवर्ती बस स्थानक हे नाशिक शहरातील मुख्य बसस्थानक आहे.
वर्ग:नाशिक
मेटहिराजी
मेटहिराजी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
टायटॅनिक (चित्रपट)
टायटॅनिक १९९७ सालचा गाजलेला चित्रपट आहे, या चित्रपटाने ६हून अधिक ऑस्कर पुरस्कार मिळवले. १९१२ साली बुडालेल्या एका जहाजाची कहाणी या चित्रपटात दाखवण्यात आली आहे.
विशेष
जहाज बुडल्याच्या १०० वर्ष नंतर २०१२ मध्ये हा चित्रपट पुन्हा एकदा ३D मध्ये प्रदर्शित करण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते चित्रपट
आगरदांडे
आगरदांडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील मुरूड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:मुरूड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
अंतरगाव (नायगाव)
अंतरगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
नायजेरिया
नायजेरियाचे संघराज्यीय प्रजासत्ताक हा आफ्रिकेतील एक देश आहे. नायरजेरियाच्या उत्तरेला नायजर, पश्चिमेला बेनिन, पूर्वेला कामेरून हे देश तर दक्षिणेला अटलांटिक महासागराचा गिनीचे आखात हा उपसमुद्र आहे. आहेत. अबुजा ही नायरजेरियाची राजधानी तर लागोस हे सर्वात मोठे शहर आहे.
१९व्या शतकापासून ब्रिटिश साम्राज्याची वसाहत राहिलेल्या नायजेरियाला १९१४ साली उत्तर व दक्षिण भाग एकत्रित करून एकसंध बनवण्यात आले. १ ऑक्टोबर १९६० रोजी नायजेरियाला स्वातंत्र्य मिळाले व तीन वर्षांनंतर नायजेरिया प्रजासत्ताक बनला. १९६७ ते १९७० दरम्यान येथे गृहयुद्ध चालू होते. स्वातंत्र्यानंतर आजवर नायजेरियामध्ये आलटून पालटून लोकशाही मार्गाने निवडून आलेली सरकारे व लष्करी राजवटी सत्तेवर राहिल्या आहेत. ओलुसेगुन ओबासान्जो हा लष्करी अधिकारी १९७६ ते १९७९ व १९९८ ते २००७ दरम्यान नायजेरियाचा राष्ट्रप्रमुख राहिला आहे. सध्या नायजेरिया संयुक्त राष्ट्रे, राष्ट्रकुल परिषद, आफ्रिकन संघ, ओपेक इत्यादी अनेक महत्त्वाच्या जागतिक संघटनांचा सदस्य आहे.
२०१३ साली सुमारे १७.४ कोटी इतकी लोकसंख्या असलेला नायजेरिया आफ्रिका खंडातील सर्वाधिक लोकसंख्येचा तर जगातील सातव्या क्रमांकाच्या लोकसंख्येचा देश आहे. १ लाख कोटी अमेरिकन डॉलर्स इतकी आर्थिक उलाढाल असलेली नायजेरियाची अर्थव्यवस्था २०१४ साली दक्षिण आफ्रिकेला मागे टाकून आफ्रिकेमध्ये पहिल्या स्थानावर तर जगात विसाव्या स्थानावर पोचली. अमेरिकेमधील एका संस्थेने तयार केलेल्या मिंट (MINT): मेक्सिको, इंडोनेशिया, नायजेरिया व तुर्कस्तान) ह्या ब्रिक्स सारख्या झपाट्याने प्रगती करणाऱ्या जगातील राष्ट्रांच्या यादीत नायजेरियाचा समावेश केला गेला आहे. खनिज तेलाच्या उत्पादनामध्ये जगात १२व्या क्रमांकावर असलेल्या नायजेरियाची अर्थव्यवस्था तेल उद्योग व कृषीवर अवलंबून आहे.
२००२ सालापासून बोको हराम नावाची इस्लामी अतिरेकी संघटना नायजेरियाच्या उत्तर भागात थैमान घालत आहे. आजवर बोको हरामने केलेल्या हल्ल्यांमध्ये सुमारे १२,००० लोक बळी पडल्याचा अंदाज व्यक्त केला गेला आहे.
इतिहास
नायजेरियातील बायाजीद्दा दंतकथेनुसार बगदादहून आलेल्या बायाजीद्दा या वीर पुरुषाने दौरा गावातील विहिरीपाशी एका सापाला मारले आणि मागाजीया दौरामा या स्थानिक राणीशी लग्न केले. बायाजीद्दच्या लग्नानंतर तिथली स्त्रीसत्ताक राज्य पद्धती संपुष्टात आली. बायाजीद्दाला राणी पासून बावो नावाचा मुलगा झाला. राणीची दासी बाग्वारीया हिच्यापासून कारबागरी हा मुलगा झाला. या दोन्ही मुलांच्या वंशजांनी अनेक हौसा राज्ये स्थापन केली. नवव्या शतकापासून पंधराव्या शतकापर्यंत ही हौसा राज्ये शिखरावर होती. चामडे, गुलाम, सोने, कापड, मीठ, मेहेंदी अशा वस्तूंचा व्यापार हे हौसा राज्यांच्या उत्पन्नाचे मुख्य साधन होते.१८०४ च्या सुमारास मुस्लिम धर्मीय फुलानी जमातीच्या आक्रमकांनी हौसा राज्ये नष्ट केली.
नायजर नदीच्या पश्चिम भागावर योरुबा जमातीचे प्राबल्य होते. साधारण दोन हजार वर्षांचा इतिहास सांगणारी ही जमात घाना देशापासून नायजेरिया पर्यंत पसरली आहे. विविध नगर राज्यांनि योरुबा जमत विभागली होती त्यामुळे कुणी एक राजा असण्यापेक्षा स्थानिक बाहुबलींच्या जोरावर नगराचा कारभार चालायचा.
नावाची व्युत्पत्ती
फ्रेडरिक लुगार्द या ब्रिटीश अधिकाऱ्याची पत्नी फ्लोरा शॉ हिने नायजर नदी वाहते म्हणून या प्रदेशाचे नाव नायजेरिया असे ठेवले. ब्रिटीश मालकीच्या रॉयल नायजर टेरीटरीज कंपनीच्या आधिपत्याखालील प्रदेशाला एवढ्या लांबलचक नावाने संबोधणे अवघड आहे म्हणून 'नायजेरिया' अशा छोट्या आणि सुटसुटीत नावाचा वापर या भूप्रदेशाचा उल्लेख करताना केला जावा असे मत फ्लोरा शॉ हिने ८ जानेवारी १८९७ मध्ये लंडनच्या टाइम्स या वृत्तपत्रात लिहिलेल्या लेखात केला होता.
चतुःसीमा
पश्चिम आफ्रिकेतील प्रचंड लोकसंख्या असलेला हा देश पश्चिमेला बेनीन, पूर्वेला चाड आणि कॅमेरून, उत्तरेला नायजर आणि दक्षिणेला अटलांटिक समुद्राने वेढलेला आहे.
राजकीय विभाग
नायजेरिया देश एकूण ३६ राज्ये व एक संघशासित क्षेत्रामध्ये विभागला गेला आहे.
धर्म
नाय्जेरिया हा मुस्लिम् बहुल् देश् आहे. इस्लाम् हा या देशाचा प्रमुख् धर्म् आहे येथिल् बहुसन्ख्य लोक्सन्ख्या ही मुस्लिम् आहे.
खेळ
फुटबॉल हा नायजेरियामधील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून नायजेरिया फुटबॉल संघ आफ्रिकेमधील सर्वात बलाढ्य राष्ट्रीय संघांपैकी एक मानला जातो. नायजेरियाने आफ्रिकन देशांचा चषक १९८०, १९९४ व २०१३ ह्या तीन वेळा जिंकला आहे तर आजवर ५ वेळा फिफा विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्रता मिळवली आहे. एप्रिल १९९४ मध्ये नायजेरियाने फिफा जागतिक क्रमवारीमध्ये पाचवा क्रमांक गाठला होता. न्वान्को कानू हा नाजयेरियन फुटबॉलपटू युरोपामधील ए.एफ.सी. एयाक्स, आर्सेनल, इंटर मिलान इत्यादी प्रतिष्ठेच्या क्लबांसाठी खेळला आहे.
१९९६ अटलांटा स्पर्धेत नायजेरियन फुटबॉल संघाने आर्जेन्टिनाला हरवून सुवर्णपदक मिळवले होते. ऑलिंपिक खेळात नायजेरियाने आजवर २३ पदके मिळवली आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:आफ्रिकेतील देश वर्ग:पश्चिम आफ्रिका
अदिती राव हैदरी
आदिती राव हैदरी ( २८ ऑक्टोबर १९७८) ही एक भारतीय सिने-अभिनेत्री आहे. भरतनाट्यम नर्तकी असलेल्या आदितीने २००६ सालच्या श्रींगारम ह्या तमिळ चित्रपटामध्ये नायिकेची भूमिका करून अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात केली. २००९ सालच्या देल्ही-६ ह्या बॉलिवूड चित्रपटामध्ये तिने छोटी भूमिका केली होती. २०१३ मधील मर्डर ३ ह्या चित्रपटात तिने सारा लॉरेनसोबत सह-नायिकेची भूमिका केली होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री
जांभेकरवाडी
जांभेकरवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
कॅमेरॉन मॅकऑस्लन
कॅमेरॉन मॅकऑस्लन (१ जून, १९९८:हॉंग कॉंग - हयात) हॉंग कॉंगच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी व त्याच हाताने गोलंदाजी करतो.
वर्ग:हाँग काँगचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नेपोलियन तिसरा, फ्रान्स
वर्ग:फ्रेंच सम्राट वर्ग:फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १८०८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८७३ मधील मृत्यू
नमन
नमन ही एक महाराष्ट्रातील लोककला आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील लोककला
रशिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
रशिया फुटबॉल संघ हा रशिया देशाचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. हा संघ आपले यजमान सामने मॉस्कोमधील लुझनिकी मैदान, व लोकोमोटिव्ह स्टेडियम तसेच सेंट पीटर्सबर्गमधील पेत्रोव्स्की स्टेडियममधून खेळतो. १९९१ सालापर्यंत रशिया संघाचा भाग होता. १९९४ सालापासून रशियाने आजवर २ फिफा विश्वचषकांमध्ये तर ४ युएफा यूरो स्पर्धांमध्ये पात्रता मिळवली आहे.
फिफा रशिया संघाला व सी.आय.एस. संघांचा थेट वारस मानले आहे.
पोप ऑनरियस चौथा
याचे मूळ नाव ज्याकोमो साव्हेली होते.
रशिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
बाह्य दुवे
फु
पोप ऑनरियस चौथा
ऑनरियस ०४ ऑनरियस ०४ वर्ग:इ.स. १२१० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १२८७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अर्जुन वृक्ष
अर्जुन वृक्षाला भारतीय भाषांमधून या वेगवेगळ्या नावांली ओळखले जाते -
अर्जुनाच्या विविध नावांचे अर्थ
इंग्रजी नाव:Terminalia Arjuna (Roxb.) W.& A.Combretaceae मूळ अर्जुन या संस्कृत शब्दाचा अर्थ “पांढरा स्वछ”, “दिवसाच्या प्रकाशासारखा” असा आहे. अर्जुन वृक्षाला त्याच्या पांढऱ्या खोडामुळे हे नाव मिळाले आहे. पांढऱ्या किंचित हिरवट-राखाडी झाक असलेल्या गुळगुळीत खोडाचा हा वृक्ष अस्सल भारतीय वंशाचा आहे. वरचे खोडाचे साल निघून गेल्यावर याचे खोड ताजेतवाने दिसते. वर्षाचे किमान सहा-सात महिने वाहणारे पाणी असणाऱ्या ठिकाणी हा वृक्ष वाढतो. हे वाहणारे पाणी त्याचे बी रुजवतात. हिमालयापासून थेट कन्याकुमारीपर्यंत तसेच श्रीलंका, मलेशिया, ब्रह्मदेश इथे हा वृक्ष आढळतो. हा एक भव्य वृक्ष आहे. या वृक्षाच्या वाढलेल्या मोठया फांद्या थोडया खाली झुकलेल्या असतात. समोरासमोर देठ असलेली व थोडा लांबट आकार असलेली किंचित फिकट हिरवी पाने, या पानांच्या मागे देठाजवळ, मधल्या शिरेच्या दोन्ही बाजूस गोगलगाईच्या शिंगाप्रमाणे दिसणाऱ्या दोन लहान ग्रंथी हे याचे वैशिष्टय आहे. ऐन आणि अर्जुन एकाचवेळी पावसाळ्यात फुलणारे व ताक घुसळण्याच्या रवीच्या बोंडाप्रमाणे पाच पंख असलेली फळे धारण करणारे असतात. फरक केवळ खोडात दिसतो. ऐनाचे खोड खरखरीत भेगा पडलेले व तपकिरी रंगाचे तर अर्जुनाचे गुळगुळीत व पांढरे असते. त्यामुळेच कोकणात हा पांढरा ऐन म्हणून ओळखला जातो. सालीतील कॅल्शियम मॅग्नेशियम व इतर उपयुक्त घटकांच्या संपन्नतेमुळे हा बलकारक आहे. म्हणून याला धन्वंतरी हे नाव मिळाले आहे. बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक ज्योतिर्लिंग प्रचंड मोठया अर्जुन वृक्षाखाली आहे. म्हणून ते नागार्जुन, तामिळनाडू येथील देवराईत एक भव्य अर्जुन वृक्ष असून त्याच्या खोडाचा घेर ३० फुट आहे. हा वृक्ष सुरुवातीच्या काळात फार हळू वाढतो. सुरुवातीला त्याला पाण्याचे दुर्भिक्ष चालत नाही. याचे देखणे पांढरे खोड असल्यामुळे हा वृक्ष रस्त्यांवर लावण्यालायक आहे.
वर्णन
अर्जुनाची साल पांढरट, किंचित लालसर वर्णाची असते. अर्जुनाच्या सालीचा चटकन तुकडा पडतो. त्यात तंतुमय रेषा नसतात. त्यामुळे त्याचे चूर्ण एकदम गुळगुळीत शंखजिरे चूर्णासारखे असते. अर्जुन वृक्ष ६० ते ८० फूट उंच असणारे तपस्वी ऋषींसारखे उभे असतात. मध्य प्रदेशात अर्जुन वृक्ष हा संरक्षित वृक्ष म्हणून वनखात्याच्या अनुज्ञेविना तोडता येत नाही. विदर्भातील उत्तरेकडील जिल्ह्यात अर्जुनाचे वृक्ष खूप मोठ्या प्रमाणावर आहेत. अर्जुनाला पंख्यासारखी छोटी फळे वा बिया असतात. त्या रुजवून त्यांची रोपे सहज करता येतात. अर्जुनाची झाडे नदी, ओढे यांच्या काठावर उतारावर लावल्यास अधिक चांगली रुजतात. अर्जुनाची सालच प्रामुख्याने औषधी प्रयोगाकरिता वापरली जाते. वजनाने ती हलकी असते, अशी ही साल तुरट रसामुळे घट्ट बनलेली असते.
उत्पत्तिस्थान
भारत
उपयोग
आयुर्वेदानुसार अर्जुनाची साल हृदयरोगावर गुणकारी आहे. तसेच त्याच्या फुलांपासून उत्तम नेत्रांजन बनते. अर्जुनासव व अर्जुनारिष्ठ औषधे सालीपासुन बनवतात. अर्जुनची साल दुधासोबत ही खूप गुणकारी आहे पण ती वैद्यांच्या सल्ल्याने घ्यावी. मुकामार, हाड तुटणे याच्या सालीचा वापर होतो. कमी झालेला रक्तदाब वाढण्यासाठी व हृदयाचे आकारमान वाढले असल्यास अंर्तसालीचा वापर करावा.
आराध्यवृक्ष
हा स्वाती नक्षत्राचा आराध्यवृक्ष आहे.
संदर्भ
वर्ग:आराध्यवृक्ष वर्ग:औषधी वनस्पती
इंडियन आयडॉल ३
डेंजर झोन माहिती
{| cellpadding=2 cellspacing=6 {| cellpadding=2 cellspacing=6
अंतिम फेरी
वर्ग:इंडियन आयडॉल ३ वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका वर्ग:सोनी वाहिनी दूरचित्रवाहिनी मालिका
भिलाई
भिलाई शहर हे तिथे स्थित "लोह उत्पादक Plant" साठी प्रसिद्ध आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:छत्तीसगढमधील शहरे वर्ग:भिलाई
Bilaj Bilaj Bilaj
फ्रांसिस्को से कार्नेरो
कमेरो, फ्रांसिस्को से वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आमळी
आमळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील मुरूड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:मुरूड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
एंगेलबर्ट डॉलफस
एंगेलबर्ट डॉलफस (ऑक्टोबर ४, इ.स. १८९२:टेक्सिंग्टाल, ऑस्ट्रिया-हंगेरी - २५ जुलै, इ.स. १९३४:व्हियेना, ऑस्ट्रिया) हा ऑस्ट्रियाचा चान्सेलर होता.
वर्ग:ऑस्ट्रियाचे चान्सेलर वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९३४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोरशी
मोरशी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
तांबी
तांबी हे एक अंतर्गर्भाशयी उपकरण आहे. हे स्त्रियांच्या गर्भाशयात प्रजनन होऊ न देण्याकरिता वापर केला जातो.
उपलब्ध प्रकार
वर्ग:कुटुंबनियोजन
आयएनएस विंध्यगिरी
'''आय.एन.एस. विंध्यगिरी (एफ४२)''' ही भारतीय नौदलाची निलगिरी प्रकारची फ्रिगेट आहे. ही लढाऊ नौका जुलै ८, इ.स. १९८१ रोजी सेवेत रुजू झाली.
जानेवारी २०११ अपघात आणि जलसमाधी
जानेवारी ३०, इ.स. २०११ रोजी विंध्यगिरीला मुंबईनजीक संकरॉक दीपगृहाजवळ एम.व्ही. नॉर्डलेक या मालवाहू नौकेने जोरदार धडक दिली. यावेळी विंध्यगिरीवर नौसैनिकांची कुटुंबेही होती. या अपघातात जीवितहानी झाली नाही. जानेवारी ३१ रोजी बचावकार्य सुरू असतानाच विंध्यगिरीने जलसमाधी घेतली. काहीच दिवसांपूर्वी या फ्रिगेटला निवृत्त करण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता. ११ जून, २०१२ रोजी ही नौका अधिकृतरीत्या निवृत्त झाल्यावर आता तिचा उपयोग नेमबाजीच्या सरावासाठी करण्यात येईल.
शिवमहिम्न स्तोत्र
श्री शिव महिम्न स्तोत्र हे भगवान शंकराचे एक प्रमुख स्तोत्र आहे. हे स्तोत्र मूळ संस्कृत भाषेमध्ये आहे. पुष्पदंत नावाच्या एका गंधर्वाने हे स्तोत्र रचल्याची आख्यायिका आहे. या स्तोत्रामध्ये एकूण ४३ श्लोक आहेत. त्यापैकी ३१ श्लोक शिवस्तुती असून पुढील फलश्रुती आहे.
आख्यायिका
पुष्पदंत नावाचा गंधर्व प्रतिदिन एका राजाच्या बागेतून फुले चोरून नेत होता. राजाला चोराचा पत्ता लागत नव्हता म्हणून त्याला वाटले कि कोणीतरी गुप्त शक्ती असणारा चोर असावा. तो राजा हा शिवभक्त होता. चोराची शक्ती नाश पावावी म्हणून राजाने बागेमध्ये शिवनिर्माल्य टाकला. तेव्हा त्या निर्माल्याचे उल्लंघन झाल्याने पुष्पदंतची शक्ति नाश पावली. तेव्हा त्याच्या लक्षात आल्यावर त्याने शंकराच्या कृपेकरिता हे स्तोत्र रचले. या कथेचा श्लोक ३७ मध्ये उल्लेख आहे.
वर्ग:स्तोत्रे
अनू मलिक
अन्नू मलिक (नोव्हेंबर २, इ.स. १९६० - ) हा भारतीय संगीतकार आहे.
याचे मूळ नाव अन्वर मलिक आहे.
बाह्य दुवे
मलिक, अन्नू मलिक, अन्नू मलिक, अन्नू मलिक, अन्नू
लेस्टर किंग
लेस्टर अँथोनी किंग (फेब्रुवारी २७, इ.स. १९३९:सेंट कॅथेरिन, जमैका - जुलै ९, इ.स. १९९८:किंग्स्टन, जमैका) हा १९६२ व १९६८ मध्ये वेस्ट इंडीजकडून दोन कसोटी क्रिकेट सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
१९२४ उन्हाळी ऑलिंपिक
१९२४ उन्हाळी ऑलिंपिक ही आधुनिक काळामधील आठवी उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धा फ्रान्स देशाच्या पॅरिस शहरामध्ये ४ मे ते २७ जुलै दरम्यान खेळवली गेली.
लेस्टर किंग
किंग, लेस्टर वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
१९२४ उन्हाळी ऑलिंपिक
सहभागी देश
खालील ४४ देशांनी ह्या स्पर्धांमध्ये भाग घेतला. पहिल्या महायुद्धामध्ये पराभूत झालेल्या जर्मनीला आमंत्रण देण्यात आले नव्हते.
माण विधानसभा मतदारसंघ
भारतीय जनता पक्षाचे जयकुमार भगवानराव गोरे हे माण विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:सातारा जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:माढा लोकसभा मतदारसंघ
मराठी रंगभूमी
पिग्मॅलियनचे मराठी भाषांतर ती फुलराणी
अनेक वर्षांपूर्वी मी शॉचे पिग्मॅलियन हे नाटक वाचले आणि वाचता वाचता त्यातली पात्रे मला आपली मराठी वाटायला लागली. स्वभाषेचा आग्रह, दुराग्रह, भाषेच्या उच्चारपद्धतीवरून ठरणाऱ्या उच्चनीचत्वाच्या कल्पना जगभरच्या मनुष्यसमाजात रूढ आहेत. बोलण्याची भाषा, शब्दांचे उच्चार, त्यांतले हेलकावे, लकबी, ह्यांतून आढळून येणारी जातीय,प्रांतीय, ग्रामीण, नागरी वैशिष्ट्ये टिपत राहणे हा माझा आवडीचा छंद आहे. अर्थात तो मराठीपुरता मर्यादित आहे. ह्या माझ्या छंदाला वाव देणारे पिग्मॅलियन वाचत असतानाच त्यातल्या पात्रांच्या संवादांची मराठी रूपडी मला दिसायला लागली. हे नाटक मराठीत आणावे असे मधून मधून वाटत राहिले आणि हा विचार त्या त्या वेळी कुठे कुठे मी बोलूनही दाखवला.
त्यानंतर काही वर्षांनी सतीश दुभाषी माझ्याकडे नवीन नाटकाची मागणी घेऊन आला, तेव्हा माझ्या मनात हा पिग्मॅलियन पुन्हा जागा झाला. सतीशसारखा गुणी नट मला प्रो. हिगिन्सच्या भूमिकेत दिसायला लागला आणि मग मात्र मी ‘ती फुलराणी’ हे नाटक लिहून काढले. मुख्यत: सतीशसाठी. मंजुळेच्या भूमिकेसाठी भक्ती बर्वेला आणि विसूभाऊसाठी अरविंद देशपांडेला घेण्याचा आग्रह धरला तो सुनीताने. इंडियन नॅशनल थिएटरने हे नाटक रंगमंचावर आणले. सतीश दुभाषी, भक्ती बर्वे, अरविंद देशपांडे, राजा नाईक, मंगला पर्वते ह्या गुणी कलावंतांना बरोबर घेऊन ह्या नाटकाचे दिग्दर्शन करणे हा एक अतिशय आनंददायक अनुभव होता. ह्या नाटकाच्या स्वभावाला धरून त्यातल्या शब्दाशब्दाला, वाक्यावाक्याला खेळवीत ह्या प्रयोगातल्या कलावंतांनी नाटकात रंग भरला.
संदर्भ:- पु. ल. देशपांडे- "ती फुलराणी",मौज प्रकाशन गृह, मुंबई.
मराठी रंगभूमीवरील बुकिश नाटके:- मराठी रंगभूमीवर बुकिश नाटकांची लाट आली तो कालखंड म्हणजे विष्णूदास भावेंच्या कालखंडानंतर साधारणपणे १८६१ च्या दरम्यान विश्वविद्यालयाची स्थापना होऊन महाराष्ट्रात इंग्रजी शिक्षण सुरू झाल्यावर त्या शिक्षणाने जे काही परिणाम झाले त्यातील एक म्हणजे लोकांची बुकिश नाटकाकडील प्रवृत्ती वाढली. महाविद्यालयामध्ये शेक्सपिअर, कालिदास यांच्या नाटकाचा रसास्वाद जेव्हा उमजू लागला तस तसे इंग्रजी, संस्कृत नाटकाचे प्रयोग होऊ लागले. संस्कृत नाटकांची, इंग्रजी भाषेतील नाटकांची भाषांतरे होऊन पाश्चिमात्य रीतीरिवाज, आचारविचार यांच्याकडे मराठी रंगभूमीचा ओढा वाढला. विद्वान मंडळींनी संस्कृत व इंग्रजी नाटकांची भाषांतरे किंवा रूपांतरे केली त्याचबरोबर स्वतंत्र नाटके मराठीत रचून नाटक मंडळींना शिकवली याचा मराठी रंगभूमीला उपयोग झाला व सुधारणा झाली. बुकिश नाटकांकडे कल वाढविण्यास प्रामुख्याने ‘आर्योद्धारक नाटक मंडळी’ कारणीभूत आहे. ‘वेणीसंहार’, ‘ऑथेल्लो’, ‘तारा’, ‘किंगलियर’, शंकरराव पाटकर हे नट ‘ऑथेल्लो’ नाटकातील ‘यागोची’ व्यक्तिरेखा खूप कमालीची करीत. बुकिश नाटकापासून पडदे, पोशाख, देखावे वैगरे या बाबतीत खूपच सुधारणा झाल्या. बुकिश नाटकासंबंधाने सर्वात चांगले नाव मिळवलेली नाटक मंडळी म्हणजे ‘शाहूनगरवासी’ हीच होय. ‘त्राटिका’ हे नाटक शेक्सपिअरच्या ‘टेमिंग ऑफ धी श्र्यू’ या नाटकाच्या आधारावर रचलेले आहे. विनोदी व हास्यपूर्ण आहे. प्रोफेसर वासुदेवराव केळकर व शंकर मोरो रानडे यांच्या साह्याने ही मंडळी बुकिश नाटकाचे प्रयोग करीत असे. सामाजिक, ऐतिहासिक नाटकेसुद्धा या दरम्यान रंगभूमीवर आली. मराठीतील स्वतंत्र नाटकांना सुरुवात झाली ती सामाजिक नाटकापासून. गोविंद ना. माडगावकर यांनी आपले ‘व्यवहारोपयोगी नाटक’ १८५९ साली प्रसिद्ध केले. स्वतंत्र पहिले ऐतिहासिक नाटक म्हणून ‘थोरले माधवराव पेशवे’ याचा उल्लेख करावा लागेल. वि. ज. कीर्तने यांनी १८६१ साली हे लिहिले. बुकिश नाटकांनी मराठी रंगभूमीवर गद्य नाटके समृद्ध केली. (संदर्भ: भरत नाटय संशोधन मंदिर)
सामाजिक नाटके
मराठीतील स्वतंत्र नाटकांना सुरुवात झाली ती सामाजिक नाटकापासून. गोविंद.ना.माडगावकर यांनी आपले ‘व्यवहारोपयोगी नाटक’ इ.स.१८५९ साली प्रसिद्ध केले. पण 'तृतीय रत्‍न' या इ.स. १८५५ साली लिहिलेल्या नाटकामुळे पहिले लिखित मराठी नाटक असून, जोतिराव फुले हे पहिले मराठी नाटककार आहेत. आपली परिवर्तनवादी चळवळ सशक्त आणि परिणामकारक करण्यासाठी ‘नाटक’ या हत्याराचा वापर करण्याचा त्यांचा हेतू होता.
तृतीय रत्न या नाटकाला रूढ कथानक नाही. त्यात एक शोषकाचा, एक शोषिताचा असे दोन पक्ष आहेत. अशिक्षित कुणबी, त्याची बायको, भिक्षुक जोशी, त्याचा भाऊ, त्याची पत्‍नी, एक ख्रिस्ती धर्मोपदेशक, एक मुसलमान आणि विदूषक अशी एकूण आठ पात्रे आहेत. या सर्वच पात्रांना स्वतःचे असे चेहरे नाहीत. नाटकाची संकल्पना प्रातिनिधिक पातळीवर आहे. समाजातील एक विशिष्ट वर्ग जन्माने उच्च असल्याच्या एकमेव भांडवलावर समाजातील दुसऱ्या एका अंधश्रद्ध, अडाणी, गरीब वर्गाला कसा लुबाडत असतो, नागवीत असतो याचेच प्रातिनिधिक चित्रण या नाटकात आहे. 'संदर्भ:-''म. फुले समग्र वाङ्मय,१९९१,पाचवी आवृत्ती)'''
पहिले संगीत नाटक
मराठी संगीत रंगभूमी
मराठी संगीत रंगभूमीला वैभवशाली परंपरा आहे. एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरुवातीलाच ब्रिटिशांनी त्याच्या सत्तेचा पाश आवळायला सुरुवात केली होती. १८१७ मध्ये पेशव्यांनी पुणेही त्यांच्या ताब्यात दिले आणि इंग्रजांचा एकछत्री अंमल सुरू झाला. प्रशासन चालवण्यास उपयुक्त असणारे इंग्रजी जाणणारे कर्मचारी निर्माण करण्यासाठी १८५२ मध्ये ब्रिटिशांनी मुंबई विद्यापीठाची स्थापना केली.
विद्यापीठात शिकवण्यात आलेल्या इंग्रजी साहित्याद्वारे महाराष्ट्राला शेक्सपिअरचा परिचय झाला. त्याच्या सुखात्मिका, शोकात्मिका, त्याचे भाषावैभव, त्याच्या नाटकांतील विलक्षण व्यक्तिरेखा ह्यांचे नवे दालनच मराठी माणसांसमोर खुले झाले. ह्या नाटकांनी प्रभावित होऊन अनेकांनी त्यांचे मराठीत अनुवाद केले, काहींनी रूपांतरे केली, तर काहींनी त्यावर आधारित नवीन नाटके लिहिली. एकूण झाले काय तर विद्यापिठांत शिकणाऱ्या आणि न शिकणाऱ्या अशा सर्वांपर्यंतच शेक्सपिअर पोचला.
पारायणात वाचन असते, प्रवचनाच वाचनासोबत थोडे समजावून सांगितले जाते, तर कीर्तनात समजावून सांगणे एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर असतं की त्यासाठी संगीत आणि अभिनय हे घटक वापरले जातात. कीर्तनातील गेय काव्य आणि त्याचं गद्य निरूपण ह्यात विष्णूदासांच्या नाटकाचे मूळ आढळतं, शिवाय होनाजी बाळांच्या शाहिरी काव्याचा विष्णूदासांना परिचय होताच. त्यामुळे हे सगळे प्रभाव विष्णूदासी नाटकांवर दिसून येतात.
भारत त्या काळात एक ब्रिटिश वसाहत असल्यामुळे अनेक ब्रिटिश सैनिक अधिकारी भारतात रहात होते. त्यांच्या मनोरंजनासाठी तत्कालीन ब्रिटिश नाटक मंडळ्या भारतात येऊन प्रयोग सादर करत असत. त्यातील काही नाटके शेक्सपिअरची तर काही तत्कालीन ब्रिटिश नाटककारांची होती. त्यांची मंचनाची पद्धत मात्र शेक्सपिअर कालीन नसून त्याच काळातली असल्यामुळे ही नाटके कमानी मंचाच्या पद्धतीची होती.ह्या नाटकांचे प्रयोग होण्याकरिता ब्रिटिशांनी भारतात काही कमानी-मंच नाटकघरे उभारली. ही नाटके पहायला ब्रिटिश अधिकाऱ्यांसोबतच प्रतिष्ठित धनिक तसेच ब्रिटिशांची चाकरी करणाऱ्या भारतीयांना आमंत्रण असे. अशा प्रकारे त्या काळात युरोपात ज्या पद्धतीने नाटक सादर होत असे, त्या पद्धतीचा परिचय महाराष्ट्रातील जनतेला झाला.
एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात पश्चिम भारतात पारशी नाटकांचा उदय झाला. व्यापारी, उद्योजक पारशी समाज यांच्याकडून ह्या नाटकांना अर्थसहाय्य होत असल्यामुळे त्यांना पारशी नाटके असे म्हणत असत. गुजराती तसेच हिंदुस्थानी भाषांमधून ती नाटके सादर होत असत. सादरीकरणाच्या पद्धतीवर युरोपीय प्रभाव होता, पण त्यांची कथानके मात्र भारतीय पुराणे, अरबी भाषेतील सुरस आणि चमत्कारिक कथा आणि शेक्सपिअरची नाटके ह्यांच्यावर आधारित अशी होती. ह्या नाटकांमधले संगीत आणि नृत्य हे एकोणिसाव्या शतकातल्या तवायफ परंपरेतील होते. पारशी नाटकांचे प्रयोग लाहोर, आग्रा, लखनौ तसेच मुंबई येथे होत असत. बहुतेक सर्व प्रयोग ब्रिटिशांनी बांधलेल्या कमानी-मंच पद्धतीच्या नाटकघरांमध्येच होत असत. कथानक, वेशभूषा आणि संगीत भारतीय परंपरेतील तर सादरीकरणाची आणि अभिनयाची पद्धत काहीशी पाश्चिमात्य असे विलक्षण मिश्रण पारशी नाटकात होते.
अशा प्रकारे एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात महाराष्ट्रात कीर्तन, दशावतार, लळीत, भारूडासारख्या लोकपरंपरा, विष्णूदासी पद्धतीची आख्यान नाटके, शेक्सपिअरच्या नाट्य-संहिता, त्यांचे मराठी अनुवाद, रूपांतरे, संस्कृत नाटकांचे मराठी अऩुवाद, ब्रिटिश नाटक मंडळ्यांचे नाट्यप्रयोग, कमानी-मंच नाटकघरे, पारशी नाटके असे विविध प्रकार रंगभूमीवर नांदत होते. महाराष्ट्रात मराठी संगीत नाटक उगम पावले त्यामागे त्या काळात ही सर्व पार्श्वभूमी होती.
१९३१ मध्ये महाराष्ट्रात बोलपटांचे आगमन झाले. तोपर्यंत मराठी नाटक लोकप्रियतेच्या शिखरावर होते, पण मुका चित्रपट जसा बोलायला लागला, तशी लोकांना नाटकापेक्षा त्याचीच गोडी जास्त वाटू लागली, नाटकघरांचे रूपांतर चित्रपटगृहांमध्ये झाले आणि मराठी नाटकाच्या लोकप्रियतेला ओहोटी लागली.
तंजावरी नाटक
मराठी नाटकाचा उगम विविध लोककलांपासून झाला. त्या त्या काळातल्या लोकजीवनाच्या प्रभावाने नाटकांचे विषय बदलत गेले, नाट्यसादरीकरणाची पद्धत बदलत गेली म्हणून प्रत्येक काळातले नाटकही बदलत गेले. मागच्या नाटकांमधल्या काही गोष्टींचे अनुकरण करत, काही नाकारत तर काही गोष्टी नव्याने सामावत त्या त्या काळातले नाटक सिद्ध होत गेले. अशा प्रकारे नाटकाच्या इतिहासाचा एक अखंड प्रवाहच निर्माण झालेला आपल्याला दिसून येतो. पण इतिहास मोठा मनोरंजक असतो, त्यात काही प्रवाह मध्येच निर्माण होतात, काही आपल्या दिशा बदलतात, तर काही प्रवाह लुप्त देखील होतात. मराठी नाटकांच्या एका महत्त्वाच्या प्रवाहाचा उल्लेख करायलाच पाहिजे. महाराष्ट्रापेक्षा लांब, तामिळनाडूमधील तंजावर येथे सतराव्या ते एकोणिसाव्या शतकात मराठीतून काही नाटके लिहिली गेली आणि सादरही झाली.. त्यांना मराठी भाषेतील आद्य नाटके म्हणावी लागतील.
तंजावरातील भोसले घराण्यातील व्यक्तींनी मोठ्या प्रमाणावर नाट्यलेखन केले. स्थानिक थेरूकुतू, भागवतमेळ्यासारख्या लोकनाटकांचा त्याच्या सादरीकरणावर बराच प्रभाव होता, तर लिखाण नाट्यशास्त्र परंपरेत उल्लेख केल्याप्रमाणे करण्याचा प्रयत्न होता.. नाटकांत नृत्य-संगीताचा वापर बऱ्याच मोठ्या प्रमाणात केला जात असे. संगीत वृंद गायन-वादन करीत असे, सूत्रधार हा गद्यात भाषण करीत असे तर नट मुख्यत्वेकरून गायल्या जाणाऱ्या पदांवर नृत्य करीत असत, एका अर्थाने ते नट कमी आणि नर्तक अधिक असत. त्या नाटकांनाही नृत्य-नाट्य म्हणणे अधिक योग्य ठरेल. नाटकांची कथानके बव्हंशी धार्मिक असत. नाटकांचे प्रयोग राजदरबारात सादर होत असत आणि दरबारातील मानकरी, सरदार, उमराव हेच बहुधा प्रेक्षक असत. नाटकात स्त्रियांच्या भूमिका पुरुषच करीत असत आणि नाटकातल्या प्रस्तावनेतला सूत्रधार आणि कंचुकी नामक विदूषकाचा संवाद बऱ्याचदा अश्लील असे.
शहाजी भोसले, प्रतापराव भोसले आणि सर्फोजी भोसले ह्या तीन राजांनी विपुल नाट्यलेखन केलं. बहुतेक सर्व नाटकांचे विषय देव-देवतांच्या विवाहांचे होते. सीताकल्याण, लक्ष्मीनारायणकल्याण. श्रीकोर्वंजी ही त्यातली काही महत्त्वाची नाटके होत.या नाटकांनी इतिहास घडविला. १८५५ मध्ये इंग्रजांनी तंजावरवर वर्चस्व मिळवले आणि भोसले घराण्याची राजसत्ता गेली. त्यानंतर तिथे फारसे नाट्यलेखन वा सादरीरकण झाले नाही. तंजावरी नाटकांचा प्रवाह हा तिथेच लुप्त झाला. त्याचा शोध नंतर विसाव्या शतकात लागला. ज्येष्ठ इतिहासकार वि. का. राजवाडे ह्यांना एका रामदासी मठात तंजावरी नाटकांची बाडे सापडली. तंजावरी नाटकांमधील पदांचे नाते संस्कृत नाट्य परंपरेतील धृवांशी सांगता येते. तंजावरी परंपरेत त्यांना दरू असे संबोधत असत.
महाराष्ट्र आणि तंजावर ह्यांच्यात भौगोलिक अंतर असल्यामुळे तेथील नाटकांचा महाराष्ट्रातील नाटकांवर कोणत्याच प्रकारचा प्रभाव पडलेला दिसून येत नाही. नृत्यातून थोड्या प्रमाणात ह्या परंपरेचा पुन्हा उदय झालेला असला तरी मराठी नाटकांशी त्याची कुठल्याही प्रकारे नाळ जुळलेली दिसत नाही. अशी ही मराठी नाटकाची आद्य परंपरा नाटकाच्या इतिहासात एखाद्या बेटाप्रमाणे मराठी नाटकापासून आपले वेगळे असे अस्तित्व राखून आहे. मराठी नाटकाची आद्यपरंपरा सर्वंकष आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी नाटके
आपटी
आपटी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन गोर्हे रस्त्याने गेल्यावर अपटी हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव १७ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
आपटी हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ११७ कुटुंबे राहतात. एकूण ४४८ लोकसंख्येपैकी २२२ पुरुष तर २२६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७६.१२ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ८२.०४ आहे तर स्त्री साक्षरता ७०.५१ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या २५ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या ५.५८ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालनसुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
आपटी गावात प्राथमिक शिक्षण, प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते, वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता, पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत. महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठरावीक वेळी मिळतात. वाडा बस स्थानकावर रिशासुदेखील उपलब्ध असतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
गंगापूर धरण
धरणाची माहिती
बांधण्याचा प्रकार : मातीचा भराव
आपटी
संदर्भ
४. http://tourism.gov.in/
गंगापूर धरण
धरणाची माहिती
उंची : ४४.२० मी (सर्वोच्च)
आपटी
संदर्भ
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
गंगापूर धरण
धरणाची माहिती
महाराष्ट्रातील पहिले मातीचे धरण.
आपटी
संदर्भ
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
गंगापूर धरण
दरवाजे
लांबी	: १०१.८३ मी.
सर्वोच्च विसर्ग	: २२९३ घनमीटर / सेकंद
संख्या व आकार	: ९, ( ९.१५ X ६.१० मी)
पाणीसाठा
क्षेत्रफळ :  २२.८६ वर्ग कि.मी.
क्षमता :  २१५.८ दशलक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता :  २०३.८ दशलक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र :  २२८६ हेक्टर
ओलिताखालील गावे :  ११०
डावा कालवा
लांबी :  ६० कि.मी.
क्षमता :  ८.९२ घनमीटर / सेकंद
उजवा कालवा
लांबी :  ३० कि.मी.
क्षमता :  ३.६८ घनमीटर / सेकंद
ओलिताखालील क्षेत्र :  २३१३१ हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन :  १६५०५ हेक्टर
वीज उत्पादन
जलप्रपाताची उंची :  ७ मी.
जास्तीतजास्त विसर्ग :  ८.९२ क्यूमेक्स
निर्मीती क्षमता :  ०.५० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र :  १
वर्ग:भारतातील धरणे वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:पश्चिम घाटातील धरणे
आंबोळी
आंबोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील मुरूड तालुक्यातील एक गाव आहे.
निळू फुले
निळू फुले (४ एप्रिल, १९३० - जुलै १३, २००९) हे मराठी रंगभूमी व चित्रपट क्षेत्रातील ज्येष्ठ कलावंत अभिनेते होते. कथा अकलेच्या कांद्याची या लोकनाट्याद्वारे पदार्पण केले. त्यांनी अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीसाठी महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती सोबत काम केलेले आहे.
आंबोळी
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
निळू फुले
जीवन
निळू फुले यांचा जन्म १९३० मध्ये पुणे येथे झाला. त्यांचे वडील लोखंड आणि भाजी विकून मिळणाऱ्या पैशावर चरितार्थ चालवत असत. निळू फुलेंनी मॅट्रिकपर्यंतच शिक्षण घेतले. पण, आपली अभिनयाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी त्यांनी स्वतः 'येरा गबाळ्याचे काम नोहे' हा वग लिहिला. त्यानंतर पु. ल.. देशपांडे यांच्या नाटकात 'रोंगे'ची भूमिका साकारून त्यांनी सगळ्यांचे लक्ष वेधून घेतले. मात्र 'कथा अकलेच्या कांद्याची' या वगनाट्यातील भूमिकेमुळे ते कलाकार म्हणून खऱ्या अर्थाने पुढे आले.
आंबोळी
संदर्भ
वर्ग:मुरूड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
निळू फुले
जीवन
नाटक आणि सिनेमा या दोन्ही क्षेत्रात निळूभाऊंनी स्वतःचा ठसा उमटवला. नायक आणि खलनायक अशा दोन्ही भूमिका करणाऱ्या निळूभाऊंचे ग्रामीण आणि शहरी जीवनाचे निरीक्षण अतिशय अचूक होते. या निरीक्षणाचा त्यांनी अभिनयात खुबीने उपयोग केला. सहज सुंदर अभिनय करणाऱ्या निळूभाऊंनी काल्पनिक कथेतला कलाकार जिवंत केला.
नाट्य रसिक आणि सिने प्रेमींना कलाकार म्हणून अत्यंत प्रिय असलेले निळू भाऊ समाजवादी विचारधारेशी जोडलेले होते. निळूभाऊंनी राष्ट्र सेवा दलाचा कार्यकर्ता म्हणून समाजाची सेवा केलेली आहे. ते समाजवादी विचारवंत नेते डॉ राम मनोहर लोहिया यांच्या विचाराने प्रेरित होते. त्यांनी महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समिती संघटनेसाठी अंधश्रद्धा विरोधी प्रबोधन, सत्याग्रह, आंदोलनात सक्रीय सहभाग दिला आहे. स्वातंत्र्यासाठी आणि स्वातंत्र्या नंतरही पिढी घडविणारी राष्ट्रीय संघटना असलेल्या राष्ट्र सेवा दलाच्या कला पथकाचे सदस्य राहिलेले निळू फुले यांनी १९५८च्या सुमारास पुण्यातील कला पथकाचे नेतृत्व केले.
निळू फुले यांचे जुलै १३, २००९ रोजी पहाटे दोनच्या सुमारास निधन झाले. अन्ननलिकेच्या कर्करोगाने अंथरुणाला खिळून असलेल्या निळू फुले यांची प्रकृती खालावल्याने त्यांना पुण्यातील जहांगीर हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले होते.
कारकीर्द
निळू फुले यांनी 'कथा अकलेच्या कांद्याची' या लोकनाट्याद्वारे रंगमंचावर पदार्पण केले. 'एक गाव बारा भानगडी' या चित्रपटातून मराठी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केले, आणि सलग ४० वर्षे या चित्रपटसृष्टीत व रंगभूमीवर कारकीर्द केली. निळू फुले यांनी १२ हिंदी चित्रपटांत भूमिका केल्या आहेत, तर मराठी भाषेतल्या जवळपास १४० चित्रपटांमधून काम केले आहे. त्यांच्या भूमिकांपैकी 'चोरीचा मामला', 'पुढचं पाऊल', 'शापित', 'सामना', 'सिंहासन' यांतील भूमिका विशेष गाजल्या.
गाजलेली लोकनाट्ये
कथा अकलेच्या कांद्याची, कुणाचा कुणाला मेळ नाही, पुढारी पाहिजे, बिन बियाचे झाड, मी लाडाची मैना तुमची, राजकारण गेलं चुलीत, लवंगी मिरची कोल्हापूरची, वगैरे.
गाजलेले मराठी चित्रपट
अजब तुझे सरकार
आई (नवीन)
आई उदे गं अंबाबाई
आघात
आयत्या बिळावर नागोबा
एक गाव बारा भानगडी
एक रात्र मंतरलेली
एक होता विदुषक
कडकलक्ष्मी
कळत नकळत
गणानं घुंगरू हरवलं
गल्ली ते दिल्ली
चटक चांदणी
चांडाळ चौकडी
चोरीचा मामला
जगावेगळी प्रेमकहाणी
जन्मठेप
जिद्द
जैत रे जैत
दिसतं तसं नसतं
दीड शहाणे
धरतीची लेकरं
नणंद भावजय
नाव मोठं लक्षण खोटं
पटली रे पटली
पदराच्या सावलीत
पायगुण
पिंजरा
पुत्रवती
पैज
पैजेचा विडा
फटाकडी
बन्याबापू
बायको असावी अशी
बिन कामाचा नवरा
भन्नाट भानू
भालू
भिंगरी
भुजंग
मानसा परीस मेंढरं बरी
मालमसाला
मुक्काम पोस्ट ढेबेवाडी
राघुमैना
राणीने डाव जिंकला
रानपाखरं
रावसाहेब
लाखात अशी देखणी
नितीन देशमुख
नितीन देशमुख हे चांदूरबाजार तालुक्यातील बेलोरा येथील प्रख्यात कवी व मराठी गझलकार आहेत. त्यांच्या गझला ते रंगमंचावर स्वतःच सादर करतात. त्यांच्या अवीट गोडीच्या काव्यप्रसृतीने ते काव्यरसिकांमध्ये लोकप्रिय झाले आहेत. 'प्रश्न टांगले आभाळाला ' हा त्यांचा प्रसिद्ध गझलसंग्रह आहे. या संग्रहाला नारायण सुर्वे पुरस्कार मिळाला होता.
निळू फुले
गाजलेले मराठी चित्रपट
लाथ मारीन तिथं पाणी
नितीन देशमुख
प्रकाशित पुस्तके
पैंजण,कविता संग्रह प्रकाशन,विश्व साहित्य संमेलन,बँकाँक थायलंड सौमित्र किशोर कदम यांचे हस्ते
बिकाँज वसंत ईज कमिंग सून, (कविता संग्रहं)प्रकाशन,टीळक स्मारक मंदिर पुणे संगितकार अजय अतूल,नागराज मंजुळे,मकरंद अनासपुरे,यांचे हस्ते
डोंगरगाव (नायगाव)
डोंगरगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
नितीन देशमुख
प्रकाशित पुस्तके
ही पुस्तके प्रकाशीत व 'वतनदारी' ही कादंबरी प्रकाशनाच्या मार्गावर
वर्ग आठवीच्या पाठ्यपुस्तकात कविता अभ्यासक्रमात समावेश.
डोंगरगाव (नायगाव)
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
निळू फुले
गाजलेले मराठी चित्रपट
वरात
शापित
सर्वसाक्षी
सवत
सासुरवाशीण
सोबती
सोयरीक
सिंहासन
सेनानी साने गुरुजी
सोंगाड्या
हर्या नाऱ्या जिंदाबाद
हळदी कुंकू
थापाड्या.
नितीन देशमुख
चित्रपटांसाठी गीतलेखन
या चित्रपटांसाठी गीतलेखन
निळू फुले
गाजलेली नाटकं
जंगली कबूतर, बेबी, रण दोघांचे, सखाराम बाईंडर, सूर्यास्त.
नितीन देशमुख
रचनांचे गायन
भीमराव पांचाळे,स्वप्निल बांदोडकर,आनंद शिंदे,आदर्श शिंदे,अभिजीत कोसंबी सायली पंकज कविता निकम या गायकांनी रचना गायल्यात. अखिल भारतीय संमेलन व महाराष्ट्रभर कविता व गजलेचे कार्यक्रम..
संदर्भ
वर्ग:मराठी गझलकार
येणगाव
येणगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
सुधा नदी
सुधा नदी ही पुणे जिल्ह्यातील एक नदी आहे. पुण्याजवळच नाशिक रस्त्यावर भंडाऱ्याचा डोंगर आहे. या डोंगरावर बसून तुकाराम महाराज देवाचे चिंतन करीत असत. डोंगराच्या पश्चिमेस जाधववाडी धरण आहे तेथे मुबलक प्रमाणात पाणीसाठा आहे व तेथून जवळच सुधा नदीचे उगमस्थान आहे., ही नदी जाम्बोडे - सुदवडी- सुदुम्बरे - येलवाडी मार्गे वहात वहात देहूतील इंद्रायणी नदीला जाऊन मिळते. त्यापूर्वी तिला वडगाव मावळातील नवलाख उंब्रे येथे बुधा नदी येऊन मिळते. या सुधा आणि बुधा नद्यांच्या संगमावर एक बाराव्या शतकातील राम मंदिर आहे. सुधा नदीला बाराही महिने पाणी असते.
सुधा नदीवर सुदवडी गावाच्या हद्दीत एक पूल आहे.
वर्ग :महाराष्ट्रातील नद्या
जामदाडवाडी चौगुलेवाडी
जामदाडवाडी चौगुलेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
शंकरराव रामचंद्र कानिटकर
गुरुवर्य शंकरराव रामचंद्र कानिटकर (११ जुलै, इ.स. १८८७:रत्‍नागिरी, महाराष्ट्र - २५ जानेवारी, इ.स. १९६४:पुणे, महाराष्ट्र) हे एक मराठी शिक्षक, प्राध्यापक आणि समाजसेवक होते. ते ६५ वर्षे पुणे शहरात राहिले. ते सतत १८ वर्षे पुणे नगरपालिकेचे नगरसेवक होते. कानिटकरांनी पुण्यामध्ये इ.स. १९३४ साली प्रोग्रेसिव्ह एज्युकेशन सोसायटीची आणि मॉडर्न हायस्कूलची स्थापना केली.
शिक्षण आणि अध्यापनव्यवसाय
शंकरराव कानिटकरांचे प्राथमिक शिक्षण पुण्यातील शनिवार म्युनिसिपल शाळेत झाले. माध्यमिक शिक्षण, इ.स. १८८८ ते १९०४ या काळात, न्यू इंग्लिश स्कूलमध्ये होऊन १९०४मध्ये ते मॅट्रिक झाले. फर्ग्युसन कॉलेजमधून १९०९मध्ये बी.ए. झाल्यापासून त्यांनी विविध शाळांमध्ये शिक्षक आणि मुख्याध्यापकाच्या नोकऱ्या केल्या. एम.ए. झाल्यानंतरच्या १९१४ ते १९२८ या काळात शंकरराव कानिटकर फर्ग्युसन कॉलेजमध्ये इतिहासाचे प्राध्यापक होते, तर १९३४ ते १९४६ या काळात मॉडर्न हायस्कूलचे मुख्याध्यापक होते.
स्पर्धा आणि पुरस्कार
वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू वर्ग:समाजसेवक वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
धर्मनिरपेक्षता
धर्मनिरपेक्षता म्हणजे राजकीय, नागरी किंवा सामाजिक व्यवहारांत धर्म, धर्मविचार, किंवा धार्मिक कल्पना यांना दूर ठेवणे. मात्र धर्मनिरपेक्षता म्हणजे अधर्म, निधर्मीपणा, नास्तिकता, किंवा धर्मविरोध नाही. धर्मनिरपेक्ष म्हणजे एवढेच की, ऐहिक जीवनाची व्यवस्था लावताना धर्मकल्पना अप्रस्तुत होत त्यांच्याऐवजी शास्त्रीय ज्ञान, मानवी मूल्ये आणि विवेकनिष्ठा यांचे साहाय्य घेणे.
धर्माने आपले स्वातंत्र्य अबाधित राखून उरलेली जी काही कक्षा आहे ती राजसत्तेची. धर्मनिरपेक्षतेची ही कल्पना जनतेला स्वातंत्र्य देत नाही, तर जनतेचे स्वातंत्र्य नियंत्रित करण्याचे स्वातंत्र्य धर्माला देते. धर्मनिरपेक्षतेची ही कल्पना प्रतिगामी कल्पना आहे. धर्मनिरपेक्षतेची दुसरी कल्पना अशी आहे की, राजसत्तेला धर्माबाबत उदासीन राहायला लावते. सगळ्याच धर्माबाबत समान आदर, समान प्रतिष्ठा आणि कोणत्याच धर्मकार्यात हस्तक्षेप न करण्याचे धोरण हे या धर्मनिरपेक्षतेचे स्वरूप आहे. ज्या राज्यात एकाच धर्माची प्रजा तिथे वरील धर्मनिरपेक्षतेचे स्वरूप आणि ज्या राज्यात भिन्नधर्मीय लोक राहतात तिथे हे दुसऱ्या प्रकारचे स्वरूप. म्हणजे पहिल्याचीच थोडीशी सुधारित आवृत्ती. धर्मनिरपेक्षतेची तिसरी कल्पना या दोहोंहून निराळी असते. राजसत्ता ही धर्म व्यवस्थेची शत्रूच असते. धर्म ही मागास संस्था असल्याने तिचा पाडाव करणे, हेच यात अपेक्षित असते. धर्माचा नाश करणे हे या कल्पनेत अंतर्भूत आहे. ही कल्पना व्यक्ती आणि विचारस्वातंत्र्याच्या विरोधी जाणारीही कल्पना आहे आणि आता धर्मनिरपेक्षतेची चौथी कल्पना. भारतीय संविधानाने स्वीकारलेली कल्पना आहे.
भारतीय घटनेच्या २५व्या कलमाने धर्मनिरपेक्षतेचा अर्थ स्पष्ट केला आहे.
संदर्भ
वर्ग: कायदे वर्ग: धर्म वर्ग: भारत
कैलाश वाजपेयी
कैलाश वाजपेयी (११ नोव्हेंबर, इ.स. १९३६ - १ एप्रिल, इ.स. २०१५) हे एक प्रतिभावान हिंदी कवी होते.
कैलाश वाजपेयींचे मोठेपण त्यांच्या बहुभाषाकोविदत्वाने (स्पॅनिश, जर्मन, इंग्रजी) आणि भारतीय लोककथांपासून वेदोपनिषदे आणि सूफी संत परंपरा, तुकाराम इथपर्यंतच्या त्यांच्या अभ्यासाने अधिक खुलले होते.
३४ पुस्तके, २००९ सालच्या साहित्य अकादमी पुरस्कारासह अनेक साहित्य सन्मान, अशी कैलाश वाजपेयी यांची सिद्धी आहे. ते केवळ कवि- निबंधकार- साहित्यिक होते असे नव्हे, तर ज्योतिषशास्त्रावरील पाचही प्रमुख ग्रंथांच्या सखोल अभ्यासानंतर, 'लंकोदया'च्या त्रुटीमुळे फलज्योतिषाचा खटाटोप व्यर्थ ठरतो, असा निष्कर्ष त्यांनी जाहीर केला.
कैलाश वाजपेयी यांनी दिल्ली दूरदर्शनसाठी कबीर, सूरदास, जे कृष्णमूर्ति, व रामकृष्ण परमहंस यांच्या जीवनावरर लघुपट बनवले होते. वाजपेयी हे अनेक वर्षे दूरदर्शनच्या हिंदी सल्लागार समितीचे सदस्य होते. त्यांनी १९६७मध्ये झेकोस्लोवाकियाचा आणि ’सांस्कृतिक देवाणघेवाण’ कार्यक्रमाच्या निमित्ताने १९७०मध्ये फ्रान्स, रशिया, जर्मनी, स्वीडन व अन्य युरोपीय देशांचा दौरा केला होता.
टोयोटा, आयची
टोयोटा (जपानी: 豊 田 市) हे जपानमधील आयची प्रीफेक्चर (प्रांत) मधील एक शहर आहे. १ ऑक्टोबर २०१९ पर्यंत शहराची अंदाजे लोकसंख्या ४,२६,१६२ आणि लोकसंख्येची घनता ४६४ माणसे प्रति चौरस किमी आहे. याचे एकूण क्षेत्रफळ 918.32 km2 आहे. हे नागोयापासून मीटेत्सू टोयोटा लाइनमार्गे सुमारे ३५ मिनिटांवर आहे.
टोयोटा मोटार कॉर्पोरेशनचे अनेक उत्पादन प्रकल्प येथे आहेत. त्यातील महत्वाचा सुत्सुमी प्रकल्प देखील येथे आहे. टोयोटा मोटार कॉर्पोरेशन आणि टोयोटा शि शहर यांच्यात असलेल्या संबंधांमुळे या शहराला त्याचे वर्तमान नाव देण्यात आले. याचे पूर्वीचे नाव कोरोमो होते.
भूगोल
टोयोटा हे उत्तर-मध्य आयची प्रांतामध्ये आहे. क्षेत्राच्या मानाने हे सर्वात मोठे शहर आहे. शहराचा परिसर उत्तरेस डोंगराळ आहे, नागानो आणि गिफू प्रांतांच्या उत्तरेकडील सीमेवर उंची सुमारे 1000 m उंचीची शिखरे आहेत. शहराचा बहुतेक पर्वतीय भाग आयची कोगेन राष्ट्रीय उद्यानाखाली मोडतो. शहराच्या मध्य आणि दक्षिणेकडील भागात सौम्य चढ-उतार असलेले डोंगर आणि शेतीसाठीचा सपाट प्रदेश आहे.
टोयोटा नागोयापासून दोन तासांच्या अंतरावर आहे.
लोकसंख्याशास्त्र
जपानी जनगणनेनुसार, टोयोटाची लोकसंख्या गेल्या ५० वर्षांमध्ये सतत वाढत आहे.
हवामान
या शहरात उष्ण आणि दमट उन्हाळा आणि तुलनेने सौम्य हिवाळा ( कोपेन हवामान वर्गीकरण सीएफए ) असे हवामान असते. टोयोटा मधील सरासरी वार्षिक तापमान १५.१ से. आहे. सरासरी वार्षिक पाऊस १८१२ मीलीमीटर असतो. सर्वात आर्द्र महिना सप्टेंबर आहे. ऑगस्टमध्ये सरासरी सरासरी तापमान २७.३८ से. च्या आसपास असते आणि जानेवारीत सर्वात कमी, अंदाजे ३.६ से. असते
इतिहास
टोयोटा शहराचे क्षेत्र प्राचिन काळापासून वसलेले आहे. पुरातत्व शास्त्रज्ञांना जपानी पॅलेओलिथिक कालखंडापासून या शहरातील कलाकृतींची नोंद आढळली आहे. प्रोटो-ऐतिहासिक काळातील, हा परिसर मोनोनोब कुळाच्या ताब्यात होता, ज्यांनी असंख्य कोफुन दफनभूमी बांधल्या. कोझिकी आणि इतर पूर्वीच्या जपानी कागदपत्रांमध्ये “कोरोमो” नावाने या जागेचा उल्लेख आढळतो.
सरकार
टोयोटामध्ये एक महापौर असतो. नगरामध्ये ४५ सदस्यांची नगराध्यक्ष असलेली महापौर-परिषद असते. या शहरातून आयची प्रीफेक्चुरल असेंब्लीमध्ये पाच सदस्य असतात. हे शहर जपानमधील आयची जिल्हा ११ आणि आयची जिल्हा १४ यांच्यात विभागले गेलेले आहे.
अर्थव्यवस्था
टोयोटा कंपनीचे मुख्य मुख्यालय टोयोटा शहरामधील १४ मजल्यांच्या इमारतीत आहे. २००६ पर्यंत मुख्य कार्यालयात "टोयोपेट" टोयोटा लोगो आणि "टोयोटा मोटर" शब्द होते. टोयोटा टेक्निकल सेंटर ही १४-मजली इमारत आहे. मूळचा होनशा प्लांट मध्ये टोयोटाचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन करणारा पहिला प्लांट होता. याचे पूर्वी कोरोमो प्लांट असे नाव होते. मुख्यालय आणि कोरोमो प्लांट एकमेकांना लागून आहेत. द हिंदू नावाच्या वृत्तपत्रात विनोद जेकब यांनी मुख्यालयाच्या इमारतीचे वर्णन “विनम्र” असे केले होते. २०१३ मध्ये कंपनीचे प्रमुख अकिओ टोयोडा यांनी टोयोटामध्ये सुविधा नसल्यामुळे मुख्यालयातील परदेशी कर्मचारी ठेवण्यास अडचणी येत असल्याचे सांगितले होते.
संदर्भ
वर्ग:जपानमधील शहरे
हुसेन कुवाजेर्वाला
वर्ग:इंडियन आयडॉल ३ वर्ग:रिकामी पाने
पुष्पावती नदी
वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील नद्या
लीला डाउन्स
लीला डाउन्स (इंग्लिश: Lila Downs; सप्टेंबर १९, इ.स. १९६८- ओवाहाका, मेक्सिको) ही मेक्सिकोची गायक आहे. ही आपण रचलेल्या गीतांशिवाय मेक्सिकोतील पारंपरिक संगीतातील बंदिशीही गाते. हीच्या रचना मुख्यत्वे इंग्लिश व स्पॅनिश मध्ये असतात.
दुवे
वर्ग:मेक्सिकन संगीतकार वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म
हैती
हैती हा देश कॅरिबियन समुद्रातील हिस्पॅनियोला बेटाच्या पश्चिम भागात आहे. हैतीच्या पूर्वेला डॉमिनिकन प्रजासत्ताक हा देश आहे. हैती ग्रेटर अँटिल्सचा भाग आहे. पोर्ट औ प्रिन्स ही हैतीची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
हैती या देशाचे क्षेत्रफळ २७,७५० वर्ग किलोमीटर इतके असून लोकसंख्या ९.८ दशलक्ष आहे. या देशात गूर्ड हे चलन प्रचलित आहे. हैतीतील फक्त ४५ टक्के नागरिक साक्षर असून या देशाची शासकीय भाषा फ्रेंच आहे.
हैती हा स्वातंत्र्य मिळालेला लॅटिन अमेरिकेतील सर्वात पहिला देश होता. या देशाला इ.स. १८०४ मध्ये फ्रेंचांच्या वसाहतींकडून स्वातंत्र्य मिळाले. येथील लोकसंख्येपैकी बहुतांश लोक कृष्णवर्णीय आहेत. उर्वरित नागरिक म्हणजे येथे स्थायिक झालेल्या फ्रेंचाच्या आणि गुलामंच्या वर्णसंकरातून जन्मलेली प्रजा आहे.
हैतीचे मुख्य उत्पादन कॉफी हे आहे. तसेच कापूस, कोको आणि तंबाखूचे उत्पादनही येथे मोठ्या प्रमाणात होते. या देशात बॅाक्साईट हे खनिज मोठ्या प्रमाणात सापडते. तसेच येथे पर्यटनाद्वारे मोठ्या प्रमाणात परकीय चलन प्राप्त केले जाते.
२०१०चा भूकंप
जानेवारी १२, इ.स. २०१० रोजी स्थानिक वेळेप्रमाणे संध्याकाळी ४:५३ वाजता हैती रिश्टर मापनपद्धतीनुसार ७.० इतकी तीव्रता असलेल्या भूकंपाने हादरले. हा भूकंप मागील २०० वर्षांतील सगळ्यात तीव्र भूकंप होता.. यामुळे कॅरिबियन समुद्रात त्सुनामी होण्याची शक्यता निर्माण झाली होती.
या भूकंपात हैतीमध्ये अतोनात नुकसान झाले. भूकंपाच्या केंद्रबिंदूपासून जवळ असलेले राजधानीचे शहर पोर्ट-औ-प्रिन्स जमीनदोस्त झाले. हैतीतील बहुतांश इमारती बांधतानाच कमकुवत बांधल्यामुळे कोसळल्या. राष्ट्रपती महाल, संसद आणि राष्ट्रीय कॅथेड्रल या इमारतीही कोसळल्या. जमिनीखाली अंदाजे १० किमी केंद्रबिंदू असलेल्या या भूकंपामुळे १ लाख पर्यंत व्यक्ती मरण पावल्याचा अंदाज आहे.