cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मातीचे परीक्षण
मातीचे नमुने तपासण्यासाठी खालील प्रक्रिया
5. मनिअल आणि फिल्टर पेपरचा वापर करून दुसरा ट्यूबल्समध्ये मिश्रण भरून काढतात.
6. मग विविध मापदंडांच्या प्रमाणीची चाचणी घेण्यासाठी मॅन्युअलमध्ये दिलेल्या पद्धतीचा अवलंब करतात.
पीएच: माती पीएच मातीमध्ये आम्लता आणि क्षारयुक्तताचे उपाय आहे. बहुतेक वनस्पतींसाठी पीएच पातळी 5.5-7 पासून आवश्यक असते, तथापि अनेक रोपे श्रेणीच्या बाहेर पीएच मूल्यांवर पोसण्यासाठी अनुकूल असतात. श्रेणी 6.5-8.5 असावी.
विद्युत चालकता (EC:ते जमिनीत लवणांचे मोजमाप आहे (मातीची लवणता). हा माती आरोग्याचा एक महत्त्वाचा घटक आहे. श्रेणी 0.01-0.80 आवश्यक..
कार्बन कार्बन (OC): कार्बनिक कंपाऊंडमध्ये कार्बनची मात्रा आढळते आणि फार्मास्युटिकल उत्पादन उपकरणाच्या पाण्याच्या गुणवत्तेची किंवा स्वच्छतेचे नॉन-निर्देशक म्हणून ते वापरले जाते. श्रेणी 0.41-0.60 आवश्यक.
OC कसे वाढवायचे:
1.उच्च बायोमास पिके आणि कुरणात चोळा आणि सतत पिकांगी तंत्रात जमिनीत सेंद्रीय पदार्थ परत आणण्यासाठी पीक प्रमाण वाढवतात.
2. उत्पादन वाढवण्यासाठी निरिंद्रिय आणि सेंद्रीय खतांसह जमिनीची सुपीकता ठेवतात.
3. स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेली खते / कंपोस्ट किंवा अन्य सेंद्रीय सुधारवस्तू वापरतात.
नायट्रोजन: हे प्रथिनांचे महत्त्वाचे बिल्डिंग ब्लॉक आहे यातील सर्व प्रकारच्या जीवनासाठी आवश्यक असलेले न्यूक्लिक ॲसिड आणि इतर सेल्युलर घटक असतात.
कसे वाढवावे: -
1.कंपोस्टेड खते मातीमध्ये घालणे.
2. हिरव्या खत पीक बदलणे.
3. मटार किंवा सोयाबीनसारखे नायट्रोजन फिक्सिंगचे प्लांटिंग.
4. मातीमध्ये कॉफीचे मैदान जोडणे.
पोटॅशियम: ही अत्यावश्यक वनस्पतींचे पोषक घटक आहेत आणि रोपांच्या उचित वाढीसाठी आणि पुनरुत्पादनासाठी मोठ्या प्रमाणात आवश्यक असते.
1. कंपोस्टात फळे आणि भाज्या यांचा कचरा जोडतात.
3. उपयुक्त हिरव्या भाज्या टाकतात.
4. ग्रेनाईट धूळ जोडतात..
5. सुल-पो-मॅग करण्याचा प्रयत्न करतात.
झिंक : वनस्पतीजन्य जीवनात हे मायक्रोन्युट्रिएंट अत्यावश्यक असतात. मिनेसोटामध्ये काही ठिकाणची माती ही पिकाच्या उत्पादनासाठी पुरेशी सुयोग्य असते. इतरांसाठी जास्त खते आवश्यक आहेत.
लोखंड : जेव्हा रोपामुळे क्लोरोफिल निर्माण होते, तेव्हा त्यात लोहाचा समावेश होतो, ज्यामुळे वनस्पतींना ऑक्सिजन मिळून त्यांना आरोग्यपूर्ण हिरवा रंग मिळतो.
बोरॉन : हा घटक मायक्रोन्युट्रिएंटच्या कमतरतेमुळे आणि पीक उत्पादन आणि पीक गुणवत्तेत मोठ्या प्रमाणात नुकसान करतो. बोरॉनमधील कमतरता वाढ आणि कमी प्रजनन क्षमता प्रभावित करते. श्रेणी 0.50-0.60 असते.
सल्फर : सर्व जैविक जीवनामध्ये जीवन टिकवून ठेवण्यासाठी आवश्यक प्रथिने हा महत्त्वाचा भाग आहे.
फास्फरस : हे सामान्यतः खतांमधील तीन पोषक द्रव्यांपैकी एक आहे. जिवंत जीवांमध्ये फाॅस्फरसची मुख्य भूमिका म्हणजे ऊर्जेचे हस्तांतरण.
संदर्भ
वर्ग:शेती
तळेगावदिंडोरी
तळेगावदिंडोरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
जोनाथन डेम
डेम, जोनाथन वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
केरा नदी
ही महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील एक नदी आहे.
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
न्यास स्वर
ज्या स्वरावर गाणं किंवा राग समाप्त होतो त्याला 'न्यास स्वर' असे म्हणतात. उदाहरणार्थ यमन रागात गंधार हा न्यास स्वर मानला जातो. एकंदरीत २१ प्रकारचे न्यास स्वर असतात.
वर्ग:गायन वर्ग:संगीत
मार्स
रोमन मिथकशास्त्रानुसार मार्स हा युद्धाचा देव आहे. तो जुनो व ज्युपिटर यांचा मुलगा बेलोनाचा पती व  व्हीनसचा प्रियकर आहे.
मार्स
ॲडलेड
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील शहरे वर्ग:ॲडलेड
मार्स (निःसंदिग्धीकरण)
मार्स हा शब्द अनेक अर्थांनी वापरला जातो.
तारळी नदी
ही महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील एक नदी आहे.
वर्ग: सातारा जिल्ह्यातील नद्या
आर्टेमिस (निःसंदिग्धीकरण)
हा लेख खालील लेखांशी संबंधित आहे.
बाबापूर (कारंजा)
बाबापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
ऑलिव्हर स्टोन
विल्यम ऑलिव्हर स्टोन (सप्टेंबर १५, इ.स. १९४६ - ) हा ऑस्कर पुरस्कार विजेता अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक व पटकथालेखक आहे.
स्टोन, ऑलिव्हर स्टोन, ऑलिव्हर
निमगाव भोगी
निमगाव भोगी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील शिरूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४७० मिमी पर्यंत असते.
भौगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
निमगाव भोगी हे पुणे जिल्ह्यातल्या शिरूर तालुक्यातील ७८८.९६ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ३३० कुटुंबे व एकूण १६४५ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर शिरूर १४ किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये ८४२ पुरुष आणि ८०३ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक १४५ असून अनुसूचित जमातीचे १० लोक आहेत. ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५५६०७ आहे.
ग्रामपंचायत कार्यालय
ग्रामपंचायतमध्ये जन्म, मृत्यू, विवाह नोंदणी केंद्र उपलब्ध आहे तसेच गावकऱ्यांसाठी शासनाकडून येणाऱ्या सामान्य सुविधा ग्रामपंचायततर्फे पुरवल्या जातात. गावकऱ्यांना विविध दाखले देणे, त्याच्याकडून विविध कर गोळा करणे ई. कामे ग्रामपंचायत मध्ये केली जातात.
शैक्षणिक सुविधा
गावात तीन आंगणवाडी (पूर्व-प्राथमिक शाळा), दोन शासकीय प्राथमिक शाळा,एक शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आणि एक शासकीय माध्यमिक शाळा आहे. गावापासून सर्वात जवळील उच्च माध्यमिक शाळा,पदवी महाविद्यालय, अभियांत्रिकी महाविद्यालय, वैद्यकीय महाविद्यालय,व्यवस्थापन शिक्षण संस्था व पॉलिटेक्निक शिरूर येथे ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा कोंढापुरी येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अपंगांसाठी खास शाळा पुणे येथे १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा
गावात १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य, प्राथमिक आरोग्य केंद्र, प्रसूति व बालकल्याण केंद्र, क्षयरोग उपचार केंद्र, ॲलोपॅथी रुग्णालय, पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय, पशुवैद्यकीय रुग्णालय व कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र), अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र), व आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. गावात १ इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.
संपर्क व दळणवळण
गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस, इंटरनेट सुविधा, खाजगी बस सेवा, रेल्वे स्थानक, राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग ५ ते १० कि. मी. अंतरावर आहे.
ऑलिंपिक खेळात मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक
मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक देश व १६६८मधील एका व १९८४ सालापासून प्रत्येक उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर एकही पदक जिंकलेले नाही.
वर्ग:मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक
निमगाव भोगी
बाजार व पतव्यवस्था
गावात स्वयंसहाय्य गट व रेशन दुकान उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील एटीएम १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यापारी बँक, सहकारी बँक, आठवड्याचा बाजार, व कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
धार्मिक स्थळे
गावात २ मंदिरे आहेत.
स्वच्छता
सांडपाणी थेट जलस्त्रोतांमध्ये सोडले जाते. गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध आहे. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे.
वीज
गावात घरगुती वापरासाठी आणि शेतीच्या वापरासाठी वीज पुरवठा उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
निमगाव भोगी ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
उत्पादन
निमगाव भोगी ह्या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते. उसं, कांदा ई.
संदर्भ
वर्ग:शिरूर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
गॉन विथ द विंड (कादंबरी)
गॉन विथ द विंड ही प्रथमतः इ.स. १९३६ साली प्रकाशित झालेली एक इंग्रजी कादंबरी आहे. मार्गारेट मिशेल यांनी ही कादंबरी लिहिली आहे. याच कादंबरीवर याच नावाचा चित्रपट ४ वर्षानी आला. तोही चित्रपट लोकांना खूप आवडला. अमेरिकेतले सिव्हिल वॉर ही या कादंबरीची पार्श्वभूमी आहे.
लेंढोरी (पाटण)
लेंढोरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
श्रीलंकेतील तमिळ संघर्ष
भारताची भुमिका
१९९१ साली लोकसभा निवडणुकांचा प्रचार सभे दरम्यान लिट्टे ने मानवी बॉम्बचा वापर करून राजीव गांधींची हत्या केली. "धनु" नावाची मुलगी राजीव गांधींचे सभास्थानी स्वागतासाठी जमलेल्या गर्दीत होती. राजीव गांधी जवळ येताच ती गर्दी तुन पुढे युण्याचा प्रयत्न करुअ लागली. तेव्हा राजीव गांधींच्या महिला सुरक्षारक्षकने तिला अडविले. पण राजीव गांधींनी त्या महिला रक्षकाला थांबवुन धनुला जवळ येऊ दिले. धनु राजीव गांधींच्या पाया पडण्यास वाकली आणि तिने आपल्या कमरेला असणारी स्फोटके उडवून दिली. यात तिचा, राजीव गांधींचा आणि जवळ उभ्या असणाऱ्या व्यक्तींचा मृत्यु झाला. लिट्टे ने सुरुवातीस जबाबदारी घेण्यास नकार दिला पण घटणास्थळाचे चित्रीकरण उपलब्ध झाल्यावर, इतर दहशतवाद्यांची ओळख पटवुन माग घेण्यात आला. यामुळे लिट्टेने भारताची उरली सुरली सहानुभुती ही गमावलीच शिवाय लिट्टेला दहशतवादी संघटना म्हणुन घोषित करणारा भारत पहिला देश ठरला. याचे अनुकरण करत ३२ देशांनी लिट्टेला दहशतवादी घोषित केले.
अंतिम युद्ध....
वर्ग:आंतरराष्ट्रीय वाद वर्ग:श्रीलंकेचा इतिहास वर्ग:तमिळनाडूचा इतिहास
अबु धाबी ग्रांप्री
अबु धाबी ग्रांप्री (Abu Dhabi Grand Prix) ही फॉर्म्युला वन ह्या कार शर्यतीच्या सर्वोच्च श्रेणीमधील एक शर्यत आहे. ही शर्यत संयुक्त अरब अमिराती देशाच्या अबु धाबी शहरामधील यास मरिना सर्किट ह्या ट्रॅकवर दरवर्षी भरवली जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:फॉर्म्युला वन ग्रांप्री वर्ग:अबु धाबी ग्रांप्री वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील खेळ ग्रांप्री
तळेगाववणी
तळेगाववणी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
२००० उन्हाळी ऑलिंपिक
२००० उन्हाळी ऑलिंपिक ही उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धेची २७वी आवृत्ती ऑस्ट्रेलिया देशाच्या सिडनी शहरामध्ये सप्टेंबर १५ ते ऑक्टोबर १ दरम्यान खेळवली गेली. मेलबर्न १९५६ नंतर दक्षिण गोलार्धात व ऑस्ट्रेलिया देशात आयोजन केली गेलेली ही दुसरी उन्हाळी स्पर्धा होती.
कुंटूर
कुंटूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
२००० उन्हाळी ऑलिंपिक
सहभागी देश
ह्या स्पर्धेत एकूण १९९ देशांनी सहभाग घेतला. एरिट्रिया, मायक्रोनेशिया व पलाउ ह्यांची ही पहिली ऑलिंपिक स्पर्धा होती. अफगाणिस्तानमध्ये अतिरेकी तालिबानची सत्ता असल्यमुळे त्या देशावर बंदी घालण्यात आली होती.
कुंटूर
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
भारतीय क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
=भारतीय क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे=
=बाह्य दुवे=
=हे सुद्धा पहा=
ऑस्ट्रेलिया वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे
उन्हाळी (वनस्पती)
ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.
मराठीत शरपुंखा हे नाव पडण्याचे मुख्य कारण असे आहे या झाडाचे पान तोडल्यास बाणाच्या शेपटीचा आकार तयार होतो. शर म्हणजे बाण व पुंखा म्हणजे शेपटी यावरून नाव पडले शरपुंखा.
प्लीहा म्हणजे स्प्लीनवर कार्य करणाऱ्या द्रव्यात शरपुंखा प्रमुख समजली जाते. शरपुंखेचे झुडूप असते. फुलाच्या रंगावरून तांबडी शरपुंखा व पांढरी शरपुंखा असे दोन प्रकार पडतात. पांढरी शरपुंखा तांबड्यापेक्षा कमी प्रमाणात सापडते. शरपुंखेला तीन ते चार सें.मी. लांबीच्या थोड्याशा वाकलेल्या शेंगा येतात. शेंगेमध्ये ८-१० बिया असतात.
शर म्हणजे बाण. शरपुंखेचे वैशिष्ट्य असे की, हिच्या पानाचे टोक बोटात धरून तोडले, तर पानाच्या डेखाकडील बाजूस बाणाच्या मागच्या भागाप्रमाणे दोन टोके दिसतात म्हणून शरपुंखेला बाणपुंखा, सायकपुंखा असेही म्हणतात. प्लीहेवर कार्य करणारी असल्यामुळे हिला प्लीहशत्रू, प्लीहारी असेही म्हणतात. हिचे लॅटिन नाव गलेगा पुरपुरिया Galega purpurea असे आहे.
औषधात शरपुंखेचे पंचांग म्हणजे मूळ, साल, पाने, फुले व फळे हे सर्व भाग वापरले जातात.
शरपुंखेचा रस कडू व तुरट असतो. विपाक तिखट असतो व वीर्य शीतल असते. शरपुंखा पित्त व कफदोषाचे शमन करते. शरपुंखेचे मुख्य कार्य यकृत व प्लीहेवर होते. याशिवाय ती ताप, दमा, खोकला, गुल्म वगैरे व्याधीत उपयुक्‍त असते. व्रण भरून आणण्यास मदत करते. विषद्रव्यांचा नाश करते.
अंजी (वर्धा)
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
उन्हाळी (वनस्पती)
काविळीवर शरपुंखा पंचांगाचे चूर्ण साखरेसह मिसळून कोमट पाण्यासह घेण्याने उपयोग होतो. यकृत किंवा प्लीहा आकाराने वाढली असता शरपुंखेचे मूळ हे एक उत्तम औषध समजले जाते. शरपुंखेचे मूळ वाटून ताकासह सेवन केल्यास वाढलेली प्लीहा निश्‍चित कमी होते, असे भावप्रकाशात सांगितलेले सापडते.
अंजी (वर्धा)
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
उन्हाळी (वनस्पती)
हे सुद्धा पहा
वर्ग:औषधी वनस्पती
नायजेरिया महिला क्रिकेट संघाचा ऱ्वांडा दौरा, २०१९-२०
५वा सामना
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील क्रिकेट वर्ग:महिला क्रिकेट वर्ग:ऱ्वांडामधील क्रिकेट
युवराजसिंह
युवराज सिंग (जन्म १२ डिसेंबर १९८१) हा भारतीय क्रिकेट संघातील एक प्रमुख डावखूरा फलंदाज आहे. माजी वेगवान गोलंदाज आणि पंजाबी अभिनेते योगराजसिंग हे युवराज सिंगचे वडील आहेत. २००० सालापासुन तो भारतीय एकदिवसीय क्रिकेट संघाचा सदस्य आहे. २००३ मध्ये त्याने पहिला कसोटी सामना खेळला. २००७ ते २००८ पर्यंत तो भारतीय एकदिवसीय संचाचा उपकर्णधार होता. २०११ च्या क्रिकेट विश्वचषकात त्याला मालिकावीर म्हणून घोषित केले होते.
२०११ मध्ये त्याला त्याच्या डाव्या फुफ्फुसाचा एक कर्करोगाच्या गाठीचे निदान झाले आणि इनडियनॅपलिस मध्ये बोस्टन मध्ये कर्करोग संशोधन संस्था तसेच वैद्यक सुविधा येथे केमोथेरपीच्या उपचार करून घेतला. मार्च २०१२ मध्ये युवराजला केमोथेरपीच्या तिसऱ्या आणि अंतिम चक्र पूर्ण केल्यानंतर हॉस्पिटलमधुन मुक्त करण्यात आले आणि एप्रिल महिन्यात तो भारतामध्ये परत आला. राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांनी सन २०१२ मध्ये युवराज सिंहला भारतातील दुसऱ्या सर्वोच्च क्रीडा अर्जुन पुरस्कार बहाल केला. न्यूझीलॅंड विरुद्ध् टि-२० सामन्यात सप्टेंबर महिन्यात तो क्रिकेटमध्ये पुन्हा परतला. क्रिकेटमध्ये यशस्वी खेळाडू म्हणून दबदबा असलेला युवराज आपल्या वादग्रस्त विधानांनीही चर्चेत राहिला आहे. रोहित शर्माशी इन्स्टाग्रामवर चॅट करताना युझवेंद्र चहलविषयी जातीविषयक टिप्पणीमुळे तो वादात सापडला होता. त्यामुळे त्याला माफीही मागावी लागली होती.
वैयक्तिक जीवन
युवराज हा जट सिख परिवारातून येतो. योगराज सिंग आणि शबनम सिंग हे त्याचे आई-वडिल. त्याचे आई-वडिल घटस्फोटित आहेत. युवराज त्याच्या आई सोबत राहतो. टेनिस आणि रोलर स्केटिंग बालपणामध्ये युवराजच्या आवडत्या क्रीडा होत्या.आणि दोन्ही खेळात तो चांगला होता.त्याने राष्ट्रीय U१४ रोलर स्केटिंग स्पर्धा जिंकली आहे. त्याच्या वडिलांनी त्याचे पदक फेकून दिले आणि स्केटिंग विसरून क्रिकेट वर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी त्याला सांगितले. ते प्रत्येक दिवस युवराजचे प्रशिक्षण घेई. त्याने चंदीगड मध्ये डि.ए.व्हि. सार्वजनिक शाळेत शिक्षण घेतले. युवराजने बालकलाकार म्हणून सुद्धा काम केले आहे.
सप्टेंबर १९ २००७ रोजी ट्‌वेंटी-२० क्रिकेटमध्ये इंग्लंड विरुद्ध खेळताना जोहान्सबर्ग येथे  एकाच षटकात सहा षटकार मारण्याची कामगिरी  युवराज सिंगने केली. अशी कामगिरी करणारा तो पहिलाच क्रिकेटपटू ठरला. त्याने क्रिकेटच्या इतिहासातील सर्वाधिक वेगवान अर्धशतक नोंदविताना पन्नास धावा करण्यासाठी फक्त १२ चेंडू घेतले.
आईपीएल २०१६ पासून संनराईजर्स हैद्राबादच्या टीम मध्ये​ तोे खेळत आहे.
इंग्लंड विरुद्ध खेळताना त्याने एकदिवसीय सामन्यामध्ये  त्याच्या वैयक्तिक सर्वाधिक धावा काढल्या.
कुशणूर
कुशणूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
क्रोएशियन भाषा
क्रोएशियन ही चार सर्बो-क्रोएशियन भाषांपैकी एक व क्रोएशिया ह्या देशाची राष्ट्रभाषा आहे. तसेच बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना, मॉंटेनिग्रो ह्या देशांमध्ये क्रोएशियन भाषा अधिकृत स्तरावर वापरली जाते.
हेसुद्धा पहा
भा वर्ग:स्लाव्हिक भाषा
रोमेनिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
रुमानिया फुटबॉल संघ हा रुमानिया देशाचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. रुमानिया आजवर ७ फिफा विश्वचषक व ४ युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धांमध्ये खेळला आहे.
बाह्य दुवे
फु
मीरा सोर्व्हिनो
मीरा कॅथेरिन सोर्व्हिनो (२८ सप्टेंबर, १९६७:मॅनहॅटन, न्यू यॉर्क, अमेरिका - ) ही अमेरिकन चित्रपट अभिनेत्री आहे. हिने माइटी अॅफ्रोडाइटी, रोमी अँड मिशेल्स हाय स्कूल रियुनियन, द रिप्लेसमेंट किलर्स, समर ऑफ सॅम आणि नॉर्मा जीन अँड मॅरिलिन सह अनेक चित्रपटांतून भूमिका केल्या आहेत. तिला माइट अॅफ्रोडाइटी चित्रपटासाठी सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीचा ऑस्कर पुरस्कार मिळाला आहे.
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेत्या अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:मिशन ६६,६६६ लेख
भारतीय नोबेल पुरस्कार विजेते यादी
नोबेल पारितोषिक हा भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र या क्षेत्रातील "मानवजातला सर्वात मोठा फायदा" देणाऱ्या वार्षिक आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांचा संच आहे. शरीरविज्ञान किंवा औषध, साहित्य, शांतता आणि आर्थिक विज्ञान अल्फ्रेड नोबेलच्या शेवटच्या इच्छेने स्थापन केलेले, ज्यात निर्दिष्ट करण्यात आले की त्याच्या नशिबी काही भाग बक्षिसे तयार करण्यासाठी वापरला जाईल. प्रत्येक  विजेते  ​​(प्राप्तकर्ता) सुवर्ण पदक, डिप्लोमा आणि बरीच रक्कम मिळवते, ज्याचा निर्णय नोबेल फाउंडेशन दरवर्षी घेते. रॉयल स्वीडिश अ‍ॅकॅडमी ऑफ सायन्सेस यांना भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार, रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार आणि अल्मफ्रेड नोबेलच्या मेमरी ऑफ इकॉनॉमिक सायन्सेसमधील सेवेरिजस रिक्सबँक पुरस्कार; कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूट मधील नोबेल असेंबली शरीरविज्ञान किंवा औषधोपचारातील नोबेल पुरस्कार; स्वीडिश अकादमी यांना साहित्यातील नोबेल पुरस्कार;  आणि नॉर्वेजियन नोबेल समिती यांना शांततेचा नोबेल पुरस्कार. त्यांना उपरोक्त क्षेत्रात प्रदान केलेल्या सर्वात प्रतिष्ठित सन्मानांपैकी एक म्हणून व्यापकपणे ओळखले जाते.
प्रथम १९०१ मध्ये स्थापना केली गेली, एकूण ९०४ व्यक्ती (८५२ पुरुष आणि ५२ महिला) आणि २४ संस्थांना १९०१ ते २०१८ दरम्यान नोबेल पारितोषिक देण्यात आले. एकूण प्राप्तकर्त्यांपैकी १३ भारतीय (पाच भारतीय नागरिक आणि भारतीय वंशाचे आठ किंवा रहिवासी) आहेत. रवींद्रनाथ टागोर हे पहिले भारतीय नागरिक होते आणि १९१३ मध्ये त्यांना सन्मानित होणारी प्रथम आशियाई देखील होती आणि मदर तेरेसा प्राप्तकर्त्यांमध्ये एकमेव महिला आहे. उल्लेखनीय म्हणजे, श्री अरबिंदो, भारतीय कवी, तत्त्ववेत्ता, राष्ट्रवादी आणि अखंड योगच्या विकसकांना १९४३ मध्ये साहित्याच्या नोबेल पुरस्कारासाठी आणि नोबेल शांती पुरस्कारासाठी १९५० मध्ये अयशस्वी नामांकित केले गेले.
१ डिसेंबर १९९९ रोजी नॉर्वेजियन नोबेल समितीने याची पुष्टी केली की महात्मा गांधी यांना पाच वेळा (१९३७ ते १९३९ दरम्यान, १९४७ मध्ये आणि जानेवारी १९४८ मध्ये त्यांची हत्या होण्याच्या काही दिवस आधी) शांती पुरस्कारासाठी अयशस्वी ठरविण्यात आले. २००६ मध्ये नॉर्वेजियन नोबेल समितीचे सचिव गीर लुंडस्टाड यांनी "आमच्या १०६ वर्षांच्या इतिहासातील सर्वात मोठी चूक" असल्याचे नमूद केले.
मोरना नदी
ही महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील एक नदी आहे. ही कोयनेची छोटी उपनदी आहे.
भारतीय नोबेल पुरस्कार विजेते यादी
भारतीय नागरिक
खाली नोबेल पारितोषिक मिळविलेल्या नोबेल पारितोषिकांपैकी भारत गणराज्याचे नागरिक खालीलप्रमाणे होते.
भारतात जन्म
पुढील नोबेल पुरस्कार विजेते भारतीय नागरिक म्हणून जन्माला आले होते पण जेव्हा त्यांना बक्षीस देण्यात आले तेव्हा दुसऱ्या देशाचे नागरिक होते.
इतर
पुढील नोबेल पुरस्कार विजेते जे नोबेल पारितोषिक प्राप्तकर्ता बनले परंतु ते भारतीय नागरिक नव्हते तेव्हा भारतात जन्मले किंवा भारतातले रहिवासी होते.
संदर्भ
Nobel laureates  वर्ग:Lists of Nobel laureates by nationality वर्ग:नोबेल पारितोषिकाचे भारतीय विजेते
डायना (रोमन देवता)
रोमन मिथकशास्त्रानुसार डायना ही कुमारिका देवता अपोलोची जुळी बहीण असून ती शिकार,चंद्र तसेच कौमार्यतेची देवता मानली जाते.
डायना
मिन्स्क राष्ट्रीय विमानतळ
मिन्स्क आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (Нацыянальны аэрапорт Мінск, Национальный аэропорт Минск) हा बेलारूस देशाच्या मिन्स्क शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. मिन्स्कच्या ४२ किमी पूर्वेस स्थित असलेला मिन्स्क विमानतळ बेलारूसमधील सर्वात वर्दळीचा विमानतळ आहे. बेलारूसची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी बेलाव्हियाचे मुख्यालय व वाहतूकतळ येथेच आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:बेलारूसमधील विमानतळ विमानतळ
सिडनी पोलाक
सिडनी अर्विन पोलाक (१ जुलै, १९३४ - २६ मे, २००८) हे अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माता आणि अभिनेते होते. पोलाक यांनी २० पेक्षा अधिक चित्रपट आणि १० दूरचित्रवाणीमालिकांचे दिग्दर्शन केले. त्यांनी ४४ चित्रपटांचे निर्माण केले. याशिवाय त्यांनी अंदाजे ३० चित्रपट आणि दूरचित्रवाणीमालिकांमध्ये अभिनयही केला. त्यांना आउट ऑफ आफ्रिका या चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शन आणि निर्माणासाठी १९८५चा अकॅडेमी पुरस्कार देण्यात आला. त्यांच्या दे शूट हॉर्सेस, डोन्ट दे? (१९६९) आणि टूट्सी (१९८२) या चित्रपटांना सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शनासाठीचे नामांकन मिळाले होते.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते दिग्दर्शक वर्ग:इंग्लिश भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वल्लभगड किल्ला
वल्लभगड हा किल्ला भारताच्या कर्नाटक राज्यातल्या बेळगाव जिल्ह्यात संकेश्वर शहरानजीक आहे. कोल्हापूरहून बेळगावकडे पुणे-बंगलोर राष्ट्रीय महामार्गाने जाताना संकेश्वरच्या अलीकडे सुमारे ३ कि.मी. अंतरावर डावीकडे हा गड दिसतो.
ऐतिहासिक महत्त्व
छ्त्रपती शिवाजी महाराजांनी गोव्याचे पोर्तुगीज व कोकणातील जंजिऱ्याचे हबशी यांच्या फौजांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी कोकणच्या व गोव्याच्या सरहद्दीजवळ असणा‍ऱ्या अनेक किल्ल्यांचा खुबीने उपयोग करून घेतला होता. चंदगड तालुक्यात असणारा कलानंदीगड व महिपाळगड, बेळगांव तालुक्यातील राजहंसगड, खानापूर तालुक्यातील भीमगड, पारगड, गडहिंग्लज तालुक्यातील सामनगड, हिक्केरी तालुक्यातील वल्लभगड, आणि सौंदत्ती तालुक्यातील पारसगड या आठ गडांचा उपयोग छ्त्रपती शिवाजी महाराजांनी आपल्या स्वराज्यासाठी करून घेतला होता. या प्रत्येक गडावरून दुसरा गड दृष्टिपथात येत असल्याने एका गडावरून दुसऱ्या गडावर सांकेतिक संदेश देणे सहज शक्य होत असे.
रचना
वल्लभगडावर मरगूबाई देवीचे मंदिर, हनुमान मंदिर व शिद्राया मंदिर आहे. गडाला प्रशस्त प्रवेशद्वार आहे. गडाच्या माथ्यावर चाळीस फूट खोलीची विहीर आहे. विहिरीमध्ये जाण्यासाठी भुयारी मार्ग आहे. किल्ल्याच्या उत्तरेकडे असलेला दुसरा छोटा भुयारी मार्ग किल्ल्याच्या पूर्वेला असलेल्या शिद्राया मंदिराकडे गेला आहे, असा लोकांचा समज आहे. गडाच्या माथ्यावर बेळगाव जिल्ह्याची पोलीस यंत्रणा उभारलेली आहे.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
संकेश्वर,बेळगाव येथील छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेल्या वल्लभगड किल्ल्याला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी लाभलेला इतिहास आहे.
प्राचीन काळापासून भारतीय इतिहासाचे अवलोकन केल्यास या विशाल देशात अनेक राजसत्ता उदयाला येऊन आपल्या कोणत्याना कोणत्या माध्यमातून कायमचा ठसा उमटवून गेल्याचे दिसून येते. या राजसत्ता टिकवून ठेवण्यासाठी किल्ले, गडकोट, दुर्ग यांचा सिंहाचा वाटा आहे. कर्नाटक-महाराष्ट्र सीमा भागातील महाराष्ट्र सीमालगतच्या बेळगाव जिल्ह्यातील संकेश्वर जवळील वल्लभगड त्याचेच एक उदाहरण आहे.
राजकीय सत्तेच्या संरक्षणासाठी या किल्ल्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. हे किल्ले, गड, दुर्ग भारतभर विखुरलेले दिसतात. संकेश्वर जवळील वल्लभगड हा अतिप्राचीन गडांपैकी एक आहे. या किल्ल्याचा उपयोग छ्त्रपती शिवरायांनी आपल्या स्वराज्यासाठी करून घेतला होता. छ्त्रपती शिवाजी महाराजांनी गोव्याकडून पोर्तुगिजांकडे व कोकणातील जंजिऱ्याचे हबशांच्या फौजांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी कोकण व गोवा सरहद्दीजवळ असणाऱ्या अनेक किल्ल्यांचा खुबीने उपयोग करून घेतला होता. चंदगड तालुक्यात असणारा कलानंदीगड व महिपाळगड, बेळगांव तालुक्यातील राजहंसगड, खानापूर तालुक्यातील भीमगड, पारगड, गडहिंग्लज तालुक्यातील सामनगड, संकेश्वर जवळील वल्लभगड, आणि सौंदती तालुक्यातील पारसगड या आठ गडांचा उपयोग छ्त्रपती शिवरायांनी आपल्या स्वराज्यासाठी करून घेतला होता. या प्रत्येक गडावरून दुसरा गड दृष्टिपथात येत असल्याने एका गडावरून दुसऱ्या गडावर सांकेतिक संदेश देणे सहज शक्य होत असे.
कोल्हापूर जिल्ह्यातील इतर गडांप्रमाणेच वल्लभगड बांधणीचे श्रेय शिलाहार राजा भोज दुसरा याच्याकडे जाते. सन १६५९ मध्ये शिवाजी महाराजांनी हा गड जिंकून घेतला. या किल्ल्याची किल्लेदारी अष्टप्रधान मंडळातील मातब्बर असामी व दक्षिण सुभ्याचे प्रमुख होते. या गडावर ७५ शिलेदार होते, व त्यांचे वंशज वल्लभगडावर आजही आहेत. साताऱ्याचे छत्रपती शाहू महराज यांनी या वल्लभगडाची पुनर्बांधणी केली.. सन १६८८ मध्ये वल्लभगड मोगलांनी जिंकून घेतला. सन १७०१ मध्ये हा गड पुन्हा मराठ्यांकडे आला. या नंतर ह्या किल्ल्याचे अधिपती कोल्हापूरचे राजे होते. त्यानंतर १४ मे १७५३ रोजी कोल्हापूरच्या छत्रपती संभाजी राज्यांनी सदाशिवरावभाऊ पेशवे यांना वल्लभगड, भीमगड, पारगड व कलानिधीगड हे किले जहागीर म्हणून दिले, १८४४ रोजी वल्लभगड इंग्रजांच्या ताब्यात गेला. त्यानंतर हा गड काही काळ निपाणीकर तर काही काळ वंटमुरी देसाई यांच्या ताब्यात गेला. कोल्हापूर हे संस्थान इंग्रजांच्या ताब्यात गेले असता त्यावेळी हा गड पुन्हा इंग्रजांच्या ताब्यात गेला.
गडावर पाहण्याची ठिकाणे
१) गडदेवी मरगूबाईचे देऊळ
२) शिवाजीच्या काळातील हनुमान मंदिर
५) शिवाजीच्या काळातील विहीर
६) पेशवेकालीन हरिद्रादेवी मंदिर (किल्याच्या पायथ्याला पूर्वेला वल्लभगड गावात हे मंदिर आहे)
टीप :' दुर्गवीर प्रतिष्ठानतर्फे वल्लभगडावर दुर्गसंवर्धन मोहिमा राबविल्या जातात.
संदर्भ
वर्ग:कर्नाटकातील किल्ले वर्ग:किल्ले
अमाजीमाजारा
अमाजीमाजारा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
मोहम्मद कैफ
वर्ग:राजस्थान रॉयल्स माजी खेळाडू‎
कैफ, मोहम्मद वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
पर्थ
पर्थ ही ऑस्ट्रेलिया देशाच्या वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया ह्या राज्याची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. पर्थ हे ऑस्ट्रेलियातील चौथे सगळ्यात मोठे शहर आहे. या शहराची स्थापना इ.स. १८२९ मध्ये झाली. ब्रिटिश येथे येण्या आधी येथे वाजूक नुगर नावाची आदिवासी जमात नांदत होती.
वेस्टर्न ऑस्ट्रेलियातील खनिज उद्योगामुळे या शहराची अतिशय वेगाने वाढ होत आहे.
ऊद
ऊद (हिंदीत लुबान; लोबान; इंग्रजीत Styrax benzoin, गम बेंझोइन, गम बेंजामिन) हा स्टायरॅक्स बेंझोइन असे शास्त्रीय नाव असलेल्या एका झाडाचा डिंक आहे. ह्या राळेसारख्या परिचित पदार्थाचे उत्पादन मलाया, मलाक्का, जावा, सुमात्रा आदी देशांत होते. भारताच्या पूर्व भागात (बंगाल व आसाम) व ब्रम्हदेशात आढळणाऱ्या स्टायरॅक्स सेऱ्यालेटम या दुसऱ्या मोठ्या जातीपासून कमी प्रतीचा ऊद काढतात व चांगल्या उदात त्याची भेसळ करतात.
पर्थ
पर्थ मधील क्रिकेटचे मैदान वाका या नावाने ओळखले जाते. या मैदानाची खेळपट्टी जगातील सर्वांत वेगवान खेळपट्टी असल्याचे मानले जाते.
लोहारवाडी
लोहारवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
ऊद
उदाच्या झाडाच्या सालीवर चरे पाडतात व त्यांतून स्रावणारा पिवळट पदार्थ सुकून घट्ट झाल्यावर जमा करून स्वच्छ करतात. ह्यात दोन प्रकार असतात. स्टायरॅक्स टोकिनेन्स व स्टायरेक्स बेंझाइड्स या वृक्षांपासून आत पांढरे ठिपके असलेला पिवळा किंवा तपकिरी, कठीण वा ठिसूळ ऊद (सयामी ऊद) मिळतो. स्टायरॅक्स बेंझोइन वृक्षापासून मिळालेला ऊद (सुमात्रा ऊद) लालसर किंवा करडा तपकिरी असतो. उदाचे खडे किंवा पूड मंदिरात किंवा घरात जाळतात. सयामी ऊद सरस असून उत्तेजक व कफोत्सारक म्हणून औषधात वापरतात. अनेक त्वचारोगांत ऊद, कोरफडीचा रस व अल्कोहोल मिसळून लावल्यास गुणकारी असतो. यांशिवाय उदबत्ती, सुगंधी तेले, अत्तरे, साबण, सौंदर्य प्रसाधने, दंतधावने इत्यादींत आणि धूप व धुरी देण्याच्या पदार्थांतही ऊद घालतात.
पर्थ
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील शहरे वर्ग:पर्थ
लोहारवाडी
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
ऊद
हे सुद्धा पहा
वर्ग:औषधी वनस्पती
बागापूर (कारंजा)
बागापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
डायना (निःसंदिग्धीकरण)
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
तळ्याचापाडा
तळ्याचापाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
रिचर्ड ॲटनबरो
रिचर्ड ॲटनबरो (ऑगस्ट २९, इ.स. १९२३) हे ब्रिटिश चित्रपट अभिनेते, निर्माते व दिग्दर्शक आहेत. त्यांनी दिग्दर्शित केलेल्या गांधी या महात्मा गांधींच्या जीवनावर आधारित चित्रपटाला आठ ऑस्कर पारितोषिकांनी सन्मानित करण्यात आले होते.
ॲटनबरो, रिचर्ड ॲटनबरो, रिचर्ड रिचर्ड ॲटनबरो वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
सुरेश वरपुडकर
सुरेश अंबादासराव वरपुडकर (जन्म: १५ जुलै १९५१ हैदराबाद) हे एक भारतीय राजकारणी आहेत जे २०१९ मध्ये पाथरी येथून भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे उमेदवार म्हणून महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य म्हणून काम पाहत होते. . त्यांनी १९९८ मध्ये परभणी येथे महाराष्ट्र सरकारचे राज्यमंत्री आणि खासदार म्हणूनही काम पाहिले आहे. .
प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण
वरपुडकर यांचा जन्म १५ जुलै १९५१ रोजी परभणी जिल्ह्यातील वरपुड गावात झाला. त्यांचे वडील अंबादासराव वरपुडकर हे एक शेतकरी होते. वरपुडकर यांचे प्रारंभिक शिक्षण वरपुड येथून झाले, त्यानंतर ते परभणी शहरात स्थलांतरित झाले, जिथे त्यांनी पुढील शालेय शिक्षण घेतले आणि १९७२  मध्ये मराठवाडा कृषी विद्यापीठातून कृषी विषयात बी.एस.सी. पदवी प्राप्त केली.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:पाथ्रीचे आमदार वर्ग:इ.स. १९५१ मधील जन्म
विमला पाटील
विमला पाटील (जन्मदिनांक अज्ञात; मुंबई, महाराष्ट्र - हयात) या भारतीय पत्रकार आहेत. फेमिना या स्त्रियांसाठीच्या पाक्षिकाच्या त्या पंचवीस वर्षे संपादिका होत्या. जीवनशैली, स्त्रियांचे प्रश्न, प्रवासवर्णने, नामवंतांच्या मुलाखती, कला व संस्कृती अशा विविध प्रकारचे त्यांनी लेखन केले आहे. ध्वनिप्रकाशाचे खेळ व दूरचित्रवाणी-रेडिओ-चित्रपट यांसाठी त्यांनी संहिता लिहिल्या आहेत. त्या कलाक्षेत्राशी निगडित कार्यक्रम आयोजित करतात.
विमला पाटील यांनी फेमिना पाक्षिकातर्फे भारतसुंदरी स्पर्धांचे संयोजन केले. वस्त्रे आणि हातमागाचे कापड यांचा प्रसार करण्यासाठी त्यांनी परदेशांत भारतीय फॅशन शो भरवले. त्यांनी खाद्यजत्राही आयोजल्या आहेत. त्यांनी पाककलेवर १२ पुस्तके लिहिली आहेत.
वर्ग:भारतीय पत्रकार वर्ग:मराठी व्यक्ती
द दा विंची कोड
कथानक
येशू ख्रिस्ताचा मेरी मॅन्डिलीनशी विवाह झाला होता. या जोडप्याला एक मुलगी झाली व त्यांचा वंश आजतागायत हयात आहे. यासंबंधीचा पुरावा प्रायरी ऑफ सायन या संघटनेने प्राचीन काळापासून लपवून ठेवला आहे. कॅथॉलिक चर्चचे सर्वेसर्वा या पुराव्याच्या मागावर आहेत, तो नाहीसा करण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. कारण येशूला त्यांनी देवपद दिले आहे. विवाहासारख्या मानवी घटनांचे चर्चने येशूच्या जीवनातून उच्चाटन केले आहे. क्रिप्टॉलॉजी उर्फ सांकेतिक भाषेचे व चिन्हांचे शास्त्र, रोमन लोकांच्या पेगन धर्माचा कॅथॉलिक धर्माने ऱ्हास घडवला तो इतिहास, लिओनार्डो दा विन्ची या प्रख्यात इटालियान चित्रकार-शिल्पकार-शास्त्रज्ञाच्या चित्रांची आशयघनता, गणित, स्थापत्यशास्त्र, भूगोल वगैरे प्राचीन शास्त्रांची माहिती इत्यादी विषयांचा आधार घेत कथानायक रॉबर्ट लॅंग्डन याचा पाठपुरावा करतो.
वर्ग:डॅन ब्राउन वर्ग:मराठीमध्ये अनुवादित पुस्तके
ॲक्वापाॅनिक्स
ओळख
"ॲक्वापाॅनिक्स" म्हणजे हायड्रोपाॅनिक्स (माती-रहित शेती) आणि मत्स्यशेती ह्याचे एकत्रीकरण. सोप्या शब्दात भाजीपाला आणि मासे ह्याचे एकत्रित संगोपन असेही म्हणता येईल. ॲक्वापाॅनिक्समध्ये झाडे आणि मासे ह्यांच्या एकमेकांना पूरक अश्या रचनेतून शाश्वत पद्धतीने शेती करणे शक्य होते. ही शेतीची संकल्पना तशी जुनी असून व्यावसायिक शेतीमध्ये ह्याचे प्रयोग मोठ्या प्रमाणावर संपूर्ण जगामध्ये होत आले आहेत. "ॲक्वापाॅनिक्स"मध्ये अन्नद्रव्यांच्या नैसर्गिक ‘चक्राचा’ वापर करून झाडांच्या वाढीसाठी आवश्यक सर्व घटक पुरवता येतात. तसेच पाण्याचाही ९०% पर्यंत पुनर्वापर केला जातो. त्यामुळे कमी जागेत आणि कमीतकमी संसाधनांचा उपयोग करून शेतीतून जास्त उत्पन्न आणि नफा मिळवता येतो. "ॲक्वापाॅनिक्स"मध्ये अनैसर्गिक किवा रासायनिक खतांचा वापर न केल्याने ‘सेद्रिय’ शेती करणे सहज शक्य होते. ह्या पद्धतीचा उपयोग करून कमी ख्रचात मस्यशेती करता येते. मस्यशेतीच्या रूपात शेतकरी जास्त प्रथिने उत्पादित करत असल्याने जास्त नफ्याची शेती असेही "ॲक्वापाॅनिक्स"ला म्हणता येईल. ज्या प्रदेशामध्ये पावसावर अवलंबून ‘एक पीक’ पद्धतीने शेती केली जाते, तेथे "ॲक्वापाॅनिक्स"चा उपयोग करून कमी खर्चामध्ये जास्त उत्पन मिळवता येऊ शकते. त्याचबरोबर, ‘शहरी शेती’मध्ये, जेथे कमी जागेमध्ये किवा गच्चीवर पिके घेतली जातात तेथेही "ॲक्वापाॅनिक्स"चा चांगला उपयोग होऊ शकतो.
ॲक्वापाॅनिक्सचे शास्त्र
"ॲक्वापाॅनिक्स" ही मुख्य करून नत्र-चक्रावर आधारलेली संकल्पना आहे. कमी जागा आणि पाण्यामध्ये मस्यशेती करताना येणारी मुख्य अडचण म्हणजे पाण्यातील वाढत जाणारे नत्र (अमोनिiया NH 3 /NH 4 )चे प्रमाण. माशांच्या खाद्यामध्ये मोठ्या प्रमाणावर प्रथिने असतात. त्यामुळे मस्यशेतीमध्ये माशांची विष्ठा आणि शिल्लक राहिलेले खाद्य ह्यामुळे पाण्यातील अमोनियाचे प्रमाण वाढत जाते. हा अमोनिया ०.५ ppm पेक्षा जास्त झाल्यास माशांची वाढ कमी होते, तसेच माशांचा मृत्यूदेखील संभवतो. पण हे जास्त अमोनिया असलेले पाणी झाडांच्या मुळामधून (बॅक्टेरिया वाढू शकतील अशा कोणत्याही घटकामधून) फिरवल्यास, ह्या पाण्यातील अमोनियाचे रूपांतर (Nitrosomonas-नायट्रोसोमोनस,Nitrobacter- नायट्रोबॅक्टर जातीतील बॅक्टेरियांच्या सहजीवनातून) सुरुवातीला नायट्राईट (NO 2 ) आणि पुढे नायट्रेट (NO 3 )मध्ये होते. नायट्रेट (NO 3 ) हे झाडांसाठी उत्कृष्ट खत म्हणून काम करता असल्याने ते झाडे वापरतात. काही प्रमाणात नायट्रेट (NO 3 ) शिल्लक जरी राहिले तरी हे आता माशांसाठी अमोनियाइतके घातक नसते, व झाडांकडून परत जाणारे पाणी माशांसाठी शुद्धीकरण झाल्यासारखे असल्याने माशांची वाढ जोमाने होते. अमोनियाप्रमाणेच माशांच्या विष्टेतील इतर अन्नघटकांचे विविध जीवाणूंच्या मदतीने पुनर्वापराचे सहजीवी "ॲक्वापाॅनिक्स" स्थापले जाते. पाणी झाडांच्या मुळांशी सतत फिरवत राहिल्याने पाण्यात विरघळलेल्या ऑक्सिजनचे (प्राणवायूचे) वाढत राहतो तसेच पाण्याचा ९० % पर्यंत पुनर्वापर करणे शक्य होते.
ॲक्वापाॅनिक्सचे प्रकार
"ॲक्वापाॅनिक्स"चा मुख्य उदेश मस्यशेतीतून जास्त उत्पादन घेणे हा असल्यास ह्याचे दोन मुख्य भाग होतात. १) झाडांचा उपयोग करून "ॲक्वापाॅनिक्स" करणे आणि २) झाडांच्या उपयोग न करता "ॲक्वापाॅनिक्स" करणे. झाडांचा उपयोग न करता "ॲक्वापाॅनिक्स" करण्याच्या पद्धतीला RAS (Recirculating Aquaculture System) असेही म्हणतात. RAS किवा रास-"ॲक्वापाॅनिक्स" मध्ये नत्र चक्रातून तयार झालेले नायट्रेट (NO 3 )  झाडांचे पोषकद्रव्य (खत) म्हणून न वापरता हवेत नत्र वायूच्या स्वरूपात सोडून दिला जातो. ह्या पद्धती मध्ये झाडांचा समावेश नसल्याने ही पद्धत सोपी आणि व्यावसायिक दृष्टीकोनातून सोपी मानली जाते. पण शाश्वत शेतीच्या विचारातून ही पद्धत तितकीशी योग्य नाही.
झाडांच्या लागवडीच्या पद्धतीवरून विचार करायचा झाल्यास "ॲक्वापाॅनिक्स"चे flood & drain, Deep water Culture (DWC), Nutrient Film Technique (NFT) इत्यादी प्रकार करता येतात. ऊर्जा खर्चाचा (लागणाऱ्या विजेचा) विचार केल्यास flood & drain ही पद्धत सर्वात किफायतशीर ठरू शकते.
ॲक्वापाॅनिक्स" शेतीचे मुख्य घटक
"ॲक्वापाॅनिक्स" शेतीची रचना जागेचे स्वरूप (जागेची रचना - जसे उताराची दिशा, वाऱ्याची दिशा, पाण्याची उपलब्धता, इत्यादी), संगोपनासाठी निवडण्यात आलेल्या माशांचा प्रकार, झाडांचा (भाजीचा) प्रकार इत्यादी बाबींवर अवलंबून असतो. "ॲक्वापाॅनिक्स"साठी साधारणतः खालील मुख्य घटक विचारात घेतले जातात -
ॲक्वापाॅनिक्स" शेतीचे अर्थशास्त्र
"ॲक्वापाॅनिक्स" शेतीत मासे आणि झाडांच्या सहजीवनामुळे जास्त उत्पादन घेणे शक्य असल्याने कमी जागेत आणि कमी वेळेत जास्त फायदा मिळवता येऊ शकतो. पण हे करत असताना "ॲक्वापाॅनिक्स"साठीचा सुरुवातीचा (स्थिर भांडवलाचा) खर्चही जास्त येतो. त्याचबरोबर "ॲक्वापाॅनिक्स" ऊर्जेचा खर्चही पारंपरिक शेतीपेक्षा जास्त असतो. असे असले तरी भारतातील प्रयोगातून असे दिसते की, "ॲक्वापाॅनिक्स"मुळे साधारणत: दोन गुंठे शेतातून वर्षाला एक ते दीड लाख रुपये उत्पन मिळवणे शक्य असते. पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून असणाऱ्या एक-पीक पद्धतीतील शेतकऱ्यांसाठी शेतीची ही पद्धत अधिक किफायतशीर असू शकते.
डायना (राजकुमारी)
वेल्सची राजकुमारी डायना (जुलै १,१९६१ - ऑगस्ट ३१,१९९७) (लग्नापूर्वीची डायना स्पेन्सर) ही वेल्सचा राजकुमार चार्ल्सची पहिली पत्नी होती.
डायना डायना डायना
द अदर साइड ऑफ सायलेन्स
द अदर साइड ऑफ सायलेन्स : व्हॉइसेस फ्रॉम द पार्टीशियन ऑफ इंडिया हे उर्वशी बुटालिया द्वारा लिखित व पेंगविन इंडिया द्वारा १९९८ मध्ये प्रकाशित केलेले पुस्तक आहे. एका परीक्षणात लिहिल्याप्रमाणे हे पुस्तक म्हणजे मानवी शोकांतिकेच्या भयावह आठवणींची कथने आहेत.
प्रस्तावना
भारताच्या फाळणीचा घटना क्रम हा अजून इतिहासाचा संपलेला धडा नाही असे लेखिकेच्या लक्षात आणुन देणाऱ्या घटना आणि अनुभवांच्या निवेदनाने पुस्तकाची सुरुवात होते. राजकीय फाळणीमुळे आपल्यामध्ये अंतर निर्माण झाले आहे ते अजून आपल्यातच आहे. ही गोष्ट कधी काळी घडली होती, किंवा ती दुसऱ्या कोणाची तरी आहे असे आता आपण म्हणू शकत नाही. स्वातंत्र्योत्तर काळात १९८९ साली भागलपूर येथे झालेल्या जातीय दंगलींबद्दल बोलत लेखिका सांगते कि, फाळणीच्या वेळी मुस्लिमांनी हिंदूंच्या कत्तली केल्या, हिंदू बायकांवर बलात्कार केले. याच्या प्रक्षोभक आठवणींचा अत्यंत निवडक उपयोग दंगलखोराणी केला. यावरूनच असे लक्षात येते कि फाळणीच्या जखमा भरून आलेल्या नाहीत. त्याकाळी निर्माण झालेली कटुता अजूनही वेगवेगळ्या प्रकारे अस्तित्वात आहे.
बहुतांश फाळणीचा लिखित इतिहास फाळणीचा राजकीय पैलुंशी संबंधित आहे. उदाहरणार्थ फाळणीच्या राजकीय इतिहास परंतु फाळणीच्या इतिहासातील मानवी पैलुंकडे आधिक लक्ष दिले पाहीजे असे लेखिका म्हणते. फाळणी ही केवळ भारत आणि पाकिस्तान अशी फाळणी नव्हती तर फाळणीतुन तगून आलेले लोक सांगतात की, ती मानसिक फाळणी होती. या पुस्तकात खालील गोष्टींवर भर दिलेला आहे.
ठळक मुद्दे
अशा रीतीने या पुस्तकात लेखिकेने लिखित इतिहासात दूर्लक्षिली गेलेली/ दूर्लक्षिल्या गेलेल्या सामान्य माणसांच्या, [स्त्री|स्त्रियांच्या]], मुलांच्या आणि खालच्या जातींच्या आत्मकथनांचा दस्तावेज आहे. यासाठी लेखिकेने गतकाळातील आठवणींचा साधन म्हणुन वापर केला आहे. आठवणींवर त्या आठवणी कोणाच्या आहेत, केंव्हाच्या आहेत आणि कशा आहेत याचा प्रभाव असतो हे लेखिका मान्य करतात. फाळणीच्या आठवणी जमा करताना लेखिकेने विचारलेले प्रश्न असे/ खालील प्रमाणे:
पुस्तकाच्या वेगवेगळ्या विभागातुन मुलाखती आणि काही अधिकृत तर काही सर्वसाधारण कागदपत्रातून बुटालिया खालील गोष्टी नोंदविता:
फाळणीच्या इतिहासाबद्दल इतके मौन का पाळले गेले आहे या बद्दल लेखिका शेवटच्या प्रकरणात लिहितात. पददलितांच्या फाळणीच्या इतिहासाची मुख्य विचारधारा मौन आहे. म्हणुनच मुख्य धारेच्या पलिकडे आलेल्या फाळणीच्या इतिहासामध्ये केवळ बळी नसुन ते कर्तेकरविते सुद्धा आहेत.अशी बाजु या पुस्तकात मांडल्यामुळेच पुस्तकाचे नाव “अदर साईड ऑफ साईलेन्स” असे आहे. जानकी नायर यांच्या “द ट्रबल रिलेशनशिप ऑफ फेमिनिझम अँड हिस्टरी” या लेखात म्हणतात, इतिहासाचा प्रवास जागोजागी स्त्रीवादी दृष्टीकोनाने प्रभावित केल्याचे जाणवते.राजकीय आणि बौद्धिक कामे करणाऱ्या स्त्रीवाद्यांच्या लिखाणांचा मागोवा नायर घेतात. नायर यांच्या मते फाळणीचा इतिहास लिहिणाऱ्या ‘उर्वशी बुटालिया’ एका अर्थाने फाळणीचा निषेध करतात. कारण त्यांच्या मते फाळणी अजुनही लोकांच्या मनात जिवंत आहे.
प्रतिक्रिया/योगदान
इंटरनॅंशनल जर्नल ऑफ हिंदु स्टडीज म्हणते की स्त्रियांच्या शरिरावर फाळणीमुळे झालेले अत्याचार अधोरेखित करण्यात यशस्वी झालेले आहेत. कथनातून फाळणीबद्दलच्या अनेक गोष्टी उघड होतात, उदा. शीख गावकऱ्यांनी केलेेले हिंसाचार. न्यू यॉर्क टाईम्सने परीक्षणात असे म्हंटले आहे की, बुटालिया यांनी या पुस्तकात अदभुत साहित्य जमा केले आहे. फाळणीतील स्त्रियांच्या सहभागाबद्दल काही नव्या गोष्टी त्या आपल्याला सांगतात तसेच त्या खालच्या जातीतील व्यक्ती आणि मुलांबद्दल करतात. त्यासाठी त्यांनी प्रदीर्घ मुलाखती घेतल्या आहेत. जर्नल ऑफ रॉंयल एशियाटिक सोसायटी म्हणते की, जर मौनाला भाषा देणे जर स्त्रीवादी अभ्यासाचे प्रमुख वैशिष्ट्ये मानायचे असेल तर, अदर साईड हे त्याचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे.
वॉरेन बीटी
हेन्री वॉरेन बीटी (३० मार्च, १९३७:रिचमंड, व्हर्जिनिया, अमेरिका - ) हा अमेरिकन चित्रपट अभिनेता, दिग्दर्शक आणि निर्माता आहे. याला एकूण १५ ऑस्कर नामांकने मिळाली आहेत. रेड्स या चित्रपटाच्या दिग्दर्शनासाठी त्याला हा पुरस्कार देण्यात आला.
द अदर साइड ऑफ सायलेन्स
संदर्भ
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:पुस्तके वर्ग:भारत-पाकिस्तान फाळणी वर्ग:स्त्री अभ्यास वर्ग:स्त्रीवाद वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
वॉरेन बीटी
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते दिग्दर्शक वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारूड
भारूड हा एक मराठी पद्यवाङ्मयाचा प्रकार आहे. याद्वारे साध्या रूपकांमधून धार्मिक आणि नैतिक तत्त्वज्ञान सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचविण्याचे कार्य केले आहे. अनेक संतांनी समाजप्रबोधनपर भारुडे लिहिली आहेत. ज्ञानेश्वर आणि नामदेव या एकनाथपूर्व तसेच तुकाराम, रामदास या एकनाथांनंतर झालेल्या संतांनी भारुडे लिहिली, पण एकनाथ महाराजांसारखी विविधता त्यांत नाही. संत तुकडोजी महाराजांच्या रचनादेखील प्रचलित आहेत.
इतिहास
‘भारूड‘ या शब्दाचा शब्दकोशातील अर्थ ‘धनगर‘ असा आहे. त्याच्या स्पष्टीकरणासाठी महानुभाव पंथाच्या ऋद्धपुर वर्णन या ग्रंथाचा आधार घेऊन ‘रातप्रभेचेनी घोडे, मेंढिया श्रृंगारती भारुडे‘ असे म्हटले आहे. महाभारतात शकुंतला आख्यान, भारूड सांग हा गीतप्रकार होता. म्हणजेच अथर्वशीर्षांच्या रचनेचा काळ हा सुमारे २५०० वर्षांपूर्वीचा होता. त्यावरून ‘भारूड‘ हा शब्द किमान २००० वर्षे इतका प्राचीन असण्याची शक्यता आहे. वेदकाळी व वेदोत्तरकाळी येते प्रसंगी प्राकृत लोकांचे जानपदाचे, करमणुकीचे प्रकार होत. त्यांतून वैदिक देव व त्यांच्या शौर्यप्रसंगांची स्तुती गायली जायची. याज्ञिक लोकांनंतर यज्ञांची जागा देवपूजेने तर संस्कृत भाषेची जागा प्राकृत भाषेने घेतली, तेव्हा कालमानानुसार पालटते रूप घेऊन जानपद वाङ्मय भारूड स्वरूपात आले असावे. भारुडाचे उगमस्थान म्हणजे हरिकीर्तन आणि कीर्तन परंपरेचे जनक म्हणजे नामदेव महाराज. नामदेव नाचून जे कीर्तन करायचे त्याला लळित म्हणतात आणि लळितातून रूपकाचा जन्म झाला. अध्यात्म सांगायचे ते एखाद्या गोष्टीमधून किंवा रूपकाच्या माध्यमातून. भारुडाचा प्रधान हेतु हाच होता. 'बहुरूढ' या शब्दाचा अपभ्रंश 'भारूड' झाला असेही काहींचे मत आहे.
स्वरूप
एकनाथांच्या भारुडांतून त्यांचा आध्यात्मिक अनुभव अगदी सोप्या भाषेत मांडला गेला आहे. सदाचार आणि नीती यावर त्यांचा मोठा भर होता. त्यामुळे समाजाला कळणारी भाषा व पेलणारे तत्त्वज्ञान त्यांच्या भारुडांत आढळते. नाथांच्या भारुडांत विषयांची विविधता खूप आहे. साऱ्या जीवनाचे अवलोकन आणि चिंतन या भारुडांमधून व्यक्त झाले आहे. भारुडांच्या रचनेत अध्यात्म, मनोरंजन, दोष-दुर्गुणांचे भंजन तसेच गूढगुंजन आहे. भारूड लिहिण्याच्या प्रयोजनांवरून व रचना संकेतांवरून एकनाथांची भारूडे ही आध्यात्मिक उद्बोधन, प्रबोधन व लोकरंजन साधण्यासाठी केलेली रूपकात्मक स्फुट रचना होय. म्हणूनच संस्कृत वाङ्मयात जे स्थान पुराणांचे आहे तेच संत वाङ्मयात भारुडांचे आहे. भारूडरचनांमध्ये नाट्यतत्त्वे ठासून भरलेली असतात. त्यामुळे त्यांचे नाट्यरूपांतर सहजतेने होते.
भारूडातील विषय हे सर्वसामान्यांच्या परिचयाचे व नित्याच्या व्यवहारात वावरणारे व आढळणारे असतात. व्यवसाय, नाती-गोती, सामाजिक वृत्तिदर्शन, गाव, दैवी भूमिका, भूत-पिशाच्च, पशु-पक्षी, सण आदि बाबी असे विविध विषय एकनाथांच्या भारुडांत दिसून येतात.
आजचे स्वरूप
एकनाथमहाराजांनी ४५० वर्षांपूर्वी ‘एडका’ या भारुडाची रचना केली होती. एकनाथांची अशी रूपके सध्याचे एचआयव्ही/एड्ससारखे आजार रोखण्यासाठी तंतोतंत लागू पडतात. म्हणूनच राज्याच्या एड्स नियंत्रण संस्थेद्वारे आज लोककलेच्या माध्यमातून लोकजागृती करण्यासाठी भारुडांचा उपयोग केला जातो.
सुरेश देशमुख
सुरेश देशमुख एक भारतीय राजकारणी आणि भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे माजी सदस्य आणि बापूसाहेब देशमुख यांचा मुलगा आहे. . ते वर्धा मतदार संघातून महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य होते.
भारूड
सादरीकरण
लोकशिक्षणासाठी संतांनी भारुडांची रचना केली. भारूड हे नुसते गायनाने दाखवायचे नसते तर त्याचे संपादनही करावे लागते. भारुडांत ब्रह्म ज्ञानाला गोष्टीचे रूप देऊन मनोरंजन करावे लागते. तसेच भारूड म्हणणारी व्यक्ती ही अध्यायाबरोबरच नटही असावी लागते. या दोन्ही गोष्टींची सांगड घातली गेल्यामुळेच भारुडांनी जनमनोरंजनाची साधने म्हणून शतकानुशतके लोक शिक्षणाचे व स्वधर्म जागृतीचे कार्य केले आहे. हीच भारुडे लळितात अभिनय करून संभाषणे टाकून म्हटली जातात आणि म्हणूनच लळिताचे बीज भारुडात आहे असे म्हटले जाते. मराठी संतांनी प्रौढ, सुशिक्षित जनांसाठी भागवत, ज्ञानेश्वरी, गाथा, अमृतानुभव अशा प्रकारच्या ग्रंथांची निर्मिती केली. तसेच इतर सर्वजनांनाही परमार्थाचा आनंद घेता यावा व अध्यात्म सुलभ व्हावा म्हणून भारुडांची व्यवस्था केली. हा एक वारकरी कला आविष्कार आहे.
सुरेश देशमुख
राजकीय कारकीर्द
देशमुख यांनी २००९ मध्ये वर्धा येथून अपक्ष उमेदवार म्हणून विधानसभेची निवडणूक लढविली आणि मोठ्या मताधिक्याने विजयी झाले.
भारूड
भारूड महोत्सव
वामन केंद्रे यांनी दरवाडी येथे इ.स. २०११ मध्ये भारूड महोत्सव आयोजित केला होता. संतसाहित्याचे अभ्यासक डॉ. रामचंद्र देखणे यांनी भारुडाची कला जिवंत ठेवली आहे त्यांनी १४ मे २०१६ पर्यंत ‘बहुरूपी भारूड’चे २१०० प्रयोग केले आहेत.
सुरेश देशमुख
संदर्भ
वर्ग:वर्धाचे आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारूड
अधिक माहिती
एकनाथ महाराज तसे इतर संतांची भारुडे मूळ स्वरूपात कृपया विकिस्रोत येथे द्यावीत दुवा :विकिस्रोत
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी साहित्य वर्ग:काव्यप्रकार
ऑलिंपिक खेळात चाड
चाड देश व १६६४ ते १९७२ दरम्यानच्या तीन व १९८४ सालापासून प्रत्येक उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये सहभागी झाला असून त्याने आजवर एकही पदक जिंकलेले नाही.
वर्ग:चाड चाड
येरळा नदी
ही महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील एक नदी आहे.
येरळा ही नदी प्रचीन काळी वेदावती या नावाने ओळकली जाई. या नदीच्या तीरावर बसीन ऋषि वेद पठण करीत. या नदीवर नेर आणि येरळवडी ही दोन लहान ब्रिटिशकालीन धरणे आहेत. येरळा नदी सातारा आणि सांगली जिल्ह्यातील कायमस्वरूपी दुष्काळी तालुके खटाव, खानापूर, तासगाव तालुक्यांतील लोकांची जीवनदायिनी आहे. येरळा नदी ही सहामाही वाहिनी असून इतर सहा महिने नदीचे पात्र कोरडे असते. इ.स. १९८० सालापासून या खोऱ्यातील अत्यल्प पावसामुळे या नदीच्या खोऱ्यातील लोक भीषण दुष्काळाचा सामना करत आहेत. येरळा नदीचे खोरे आणि माण नदीचे खोरे पश्चिम महाराष्ट्रातील दुष्काळी मराठवाडा समजले जाते. माण आणि येरळा या नद्यास नदी जोड प्रकल्प अतिआवश्यक आहेत. या नदीला जर पुनरुज्जीवित करायचे असेल आणि बारा महिने वाहती ठेवायचे असेल तर नदी जोड प्रकल्पाची, तसेच नदीच्या पात्रातील वाळू उपसा थांबवण्याची गरज आहे.
येरळा नदीच्या किनारी खटाव तालुक्यात नागनाथवाडी येथे पुरातन शिवमंदिर आहे. याच येरळा नदीच्या किनारी पुसेगावचे श्री सेवागिरी महाराज यांचे मंदिर आहे. खटाव येथील प्रसिद्ध हेमाडपंती पिंपळेश्वर मंदिर व पांडवकालीन मंदिर ही येरळा नदी काठी आहेत.
येरळा नदी वर वडूज, मायणी, भकुचीवडी हे जलसिंचन प्रकल्प आहेत.. या नदीची लांबी १२५ कि मी आहे.(नक्की? की ५६ किमी?) पहा : महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या
वर्ग: सातारा जिल्ह्यातील नद्या
मुंबईतील गणेशोत्सव
] मुंबईतील गणेशोत्सव हा महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध सार्वजनिक उत्सव म्हणून ओळखला जातो. मुंबईत दहा दिवस हा उत्सव विशेष उत्साहाने साजरा केला जातो.
इतिहास
मुंबईतील सर्वात जुने सार्वजनिक गणेश मंडळ म्हणून १२५ वर्षापूर्वीचे गिरगाव येथील केशवजी नाईक चाळ मंडळ प्रसिद्ध आहे.लोकमान्य टिळकांच्या प्रेरणेतून हा उत्सव मुंबईत सुरू झाला.
प्रसिद्ध गणेश मंडळे
चिंचपोकळी येथील चिंतामणी गणेश, लालबागचा राजा, परळ येथील नरे पार्कचा गणपती, गणेश गल्लीचा राजा हे मुंबईतील गणपती विशेष प्रसिद्ध आहेत. गणेशोत्सवात महाराष्ट्राच्या विविध ठिकाणाहून या गणपतींच्या दर्शनाला भाविक मुंबईत येतात.
विसर्जन मिरवणूक
मुंबईच्या गणपतीची विसर्जन मिरवणूक पहायला महाराष्ट्रातून भाविक येतात. प्रामुख्याने दादर चौपाटी आणि गिरगांव चौपाटी,वर्सोवा येथील समुद्रात या गणेश मूर्तीचे विसर्जन केले जाते.