cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भांबर्डे
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:खानापूर (विटा) तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
नॉर्थ स्टेशन, बॉस्टन
नॉर्थ स्टेशन, बॉस्टन हे अमेरिकेच्या बॉस्टन शहरातील रेल्वे स्थानक आहे.
मारेगाव बुद्रुक
मारेगाव बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
नॉर्थ स्टेशन, बॉस्टन
वर्ग:बॉस्टन
मारेगाव बुद्रुक
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
मानसी जोशी
मानसी जोशी (६ नोव्हेंबर, १९९२:रूडकी, उत्तराखंड, भारत - ) ही भारतीय क्रिकेट खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी करते आणि उजव्या हाताने मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते
वर्ग:भारताच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी
२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील महिला एकेरी बॅडमिंटन स्पर्धा ९ ते १४ ऑक्टोबर २०१० दरम्यान सिरी फोर्ट क्रीडा संकुल, नवी दिल्ली येथे खेळवण्यात आली.
मोहटा देवी
मोहटा देवी हे एक देवीचे मंदिर अहमदनगर जिल्ह्यातिल पाथर्डी तालुक्यात असून येथे लाखो भाविक दर्शनासाठी देशभरातुन येत असतात.
वर्ग:अहमदनगर जिल्हा
एर्नाकुलम जिल्हा
अर्नाकुलम जिल्हा किंवा एर्नाकुळम हा भारताच्या केरळ राज्यातील एक जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र कक्कनाड येथे आहे.
विद्याधर गोखले
विद्याधर संभाजीराव गोखले (जानेवारी ४, इ.स. १९२४ - सप्टेंबर २६, इ.स. १९९६) हे मराठी पत्रकार व संगीत नाटककार होते. मराठी वर्तमानपत्र दैनिक लोकसत्ताचे ते संपादक होते. विद्याधर गोखले यांच्या वरिल संस्कार हे पत्रकारिता यालाच पोषक होते. विद्येवर,ज्ञानावर त्यांचा विश्वास होता. ते व्यासंगी होते.
एर्नाकुलम जिल्हा
कोचीन शहर या जिल्ह्यात आहे.
तालुके
वर्ग:कालडी वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा वर्ग:केरळमधील जिल्हे
विद्याधर गोखले
इतिहास
संपादकीय सूत्रे हाती येण्यापूर्वी विद्याधर गोखले यांच्याकडे ‘साप्ताहिक लोकसत्ते’ची पूर्ण जबाबदारी होती. ह.रा.महाजनी संपादक असताना गोखले ‘लोकसत्ता’ मध्ये आले. त्याआधी काही काळ त्यांनी भा.रा.धुरंधर यांच्या ‘नवभारत’ मध्ये काम केले होते.अमरावती होऊनही मुंबईत आल्यावर काही काळ ते शिक्षक म्हणूनही काम करत होते. तरी त्यांच्यावरील संस्कार हे पत्रकारिता यालाच पोषक होते. त्यांचे वडील संभाजीराव गोखले हे काँग्रेसचे नेते होते. विद्येवर,ज्ञानावर त्यांचा विश्वास होता.ते व्यासंगी होते. हाच संस्कार विद्याधर गोखले यांवरही झाला. वीर वामनराव जोशी यांचा सहवासही त्यांना अमरावतीत लाभला होता व जोशी यांच्या ‘सावधान’ पत्राचे ते चाहते होते. न. चि. केळकर, अच्युत बळवंत कोल्हटकर,शि.म. परांजपे यांच्या लेखनाचा त्यांनी खास अभ्यास केला होता. संपादकीय लेखनाचे धडे त्यांनी महाजनी यांच्या मार्गदर्शनाखाली गिरवले. प्रत्यक्ष संपादकीय लेखनही त्यांनी विपुल केले. त्यामुळे संपादकाची जबाबदारी विद्याधर गोखले यांनी अगदी सहजपणे स्वीकारली.
लेखन शैली
विद्याधर गोखले यांचे लेखन मात्र गांभीर्यापेक्षा रंजकतेकडे अधिक झुकणारे होते. राजकीय लेखनही ते साहित्यिक शैलीने नटवत लेखन सालंकृत करण्यावर त्यांचा अधिक भर असे. संस्कृत व उर्दू साहित्याचा त्यांचा चांगला अभ्यास होता. त्यातील वचने व कल्पना ते आपल्या अग्रलेखात वापरत. सरळ, सुबोध अशा त्यांच्या लेखनात विनोदाचा शिडकावाही असे. प्रक्षोभक लिहिण्यापेक्षा मुद्द्यांकडे, भाषेच्या व शब्दांच्या नेटक्या वापराकडे संपादकाने लक्ष द्यायला हवे, असे त्यांचे मत होते.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:मराठी नाटककार वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:उत्तर मध्य मुंबईचे खासदार वर्ग:इ.स. १९२४ मधील जन्म वर्ग:मराठी संगीत नाटककार
स्पिरीट दिवा
रसायनशास्त्र प्रयोगशाळेत वापरण्यात येणारा काचेचा व वात असलेला दिवा.
ह्या दिव्यात कोणत्याही अल्कोहोलचा (उदा: इथाईल अल्कोहोल / इथेनॉल) इंधन म्हणून वापर केला जातो. याने निर्धुर जळण होते व गरम करण्यात येणाऱ्या वस्तुवर काजळी जमा होत नाही.
वर्ग:रसायनशास्त्र प्रयोगशाळा
कार्ल रुडॉल्फ कोनिग
कोनिगने मुख्यत्वे ध्वनिशास्त्रात काम केले
कोनिग, कार्ल रुडॉल्फ कोनिग, कार्ल रुडॉल्फ कोनिग, कार्ल रुडॉल्फ वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
तापमापक
हे उपकरण तापमान मोजण्यासाठी वापरतात. कोणताही द्रव पदार्थ, त्याचे तापमान वाढले की प्रसरण पावतो व थंड होतांना आकुंचित होतो हे तत्त्व पारंपारिक तापमापक यंत्रात वापरले जाते. तापमापकांत दोन महत्त्वाचे भाग असतात. तापमान संवेदक (उदा. पारा, अल्कोहोल) ज्याचे आकारमान उष्णतेने वाढते आणि मापन तालिका ज्याद्वारे प्रसारित आकारमान मोजता येते. अद्ययावत तापमापकांत इलेक्ट्रॉनिक्सचा वापर केला जातो. ( Heat Dependent Transistors + Electronic Display ) तापमापनाची एकके फॅरेनहाईट,सेल्सियस,सेंटीग्रेड, केल्विन इत्यादी आहेत.
वर्ग:रसायनशास्त्र प्रयोगशाळा
इडुक्की जिल्हा
इडुक्की जिल्हा हा भारताच्या केरळ राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र पैनाव येथे आहे.
या जिल्ह्याची रचना २६ जानेवारी, १९७२ रोजी झाली होती.
२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ११,०८,९७४ इतकी होती.
तालुके
वर्ग:इडुक्की जिल्हा वर्ग:केरळमधील जिल्हे
बारहासोनेगाव
बारहासोनेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
जुलै ९
संदर्भ आणि नोंदी
- जुलै ७ - जुलै ८ - जुलै ९ - जुलै १० - जुलै ११ - (जुलै महिना)
नॉर्बर्ट वीनर
नॉर्बर्ट वीनर (नोव्हेंबर २६, इ.स. १८९४:कोलंबिया, मिसूरी - मार्च १८, इ.स. १९६४:स्टॉकहोम, स्वीडन) हा अमेरिकन गणितज्ञ होता.
वीनर, नॉर्बर्ट वीनर, नॉर्बर्ट वीनर, नॉर्बर्ट वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रफायेल कोरेया
रफायेल कोरेया (स्पॅनिश: Rafael Correa) (६ एप्रिल, इ.स. १९६३ - ) हा दक्षिण अमेरिकेतील इक्वेडोर देशाचा विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष आहे. अमेरिका व बेल्जियममधून उच्च शिक्षण घेणारा कोरेया २००७ सालापासून राष्ट्राध्यक्षपदाच्या सत्तेवर आहे. त्याला इक्वेडोरमधील दारिद्र्य, बेरोजगारी घटवण्याचे व अर्थव्यवस्था सुधारण्याचे श्रेय दिले जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:इक्वेडोरचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सरमाळ
सरमाळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
प्रकाशबापू वसंतराव पाटील
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग: ८ वी लोकसभा सदस्य वर्ग: ९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग: १० वी लोकसभा सदस्य वर्ग: १३ वी लोकसभा सदस्य वर्ग: १४ वी लोकसभा सदस्य वर्ग: सांगलीचे खासदार वर्ग: इ.स. १९४७ मधील जन्म वर्ग: इ.स. २००५ मधील मृत्यू
सरमाळ
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
होंडा
वर्ग:जपानमधील कंपन्या वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
ओर्ली विमानतळ
पॅरिस ओर्लि विमानतळ (Aéroport de Paris-Orly) हा फ्रान्सच्या पॅरिस शहरामधील एक विमानतळ आहे. फ्रान्सच्या इल-दा-फ्रान्स प्रदेशामध्ये पॅरिसच्या १३ किमी दक्षिणेस स्थित असलेला ओर्लि चार्ल्स दि गॉल विमानतळ बांधण्यापूर्वी पॅरिस शहराचा प्रमुख विमानतळ होता.
सध्या देशांतर्गत वाहतूकीसाठी ओर्लि हा फ्रांसमधील सर्वात वर्दळीचा विमानतळ व एर फ्रान्सचा हब आहे. येथून कॅरिबियन, मध्य पूर्व, आफ्रिका इत्यादी प्रदेशांसाठी आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे देखील होतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:पॅरिसमधील विमानतळ वर्ग:फ्रान्समधील वाहतूक
किन्हवली
किन्हवली हे महाराष्ट्राच्या ठाणे जिल्ह्यातील गाव आहे.
दळणवळण
किन्हवली - शहापुर हा सर्वांत महत्त्वाचा व वाताहातीचा मार्ग आहे. किन्हवली हे शहापूर तालुक्यातील प्रमुख ठिकाण म्हणुन ओळखले जाते. किन्हवलीच्या उत्तरेस किन्हवली-शहापूर मार्गात शेलवली, धसई, शेणवा,मळेगाव, बेडीसगाव, उंभ्रई, परटॉली, इ गावे लागतात. किन्हवलीच्या दक्षिणेला संगम, भादाणेफाटा, सरळगाव,मुरबाड इ गावे आहेत. किन्हवलीच्या पुर्वैस कानवे,खरिड,आपटे तर गुंड्याचा पाडा,चिखलगाव, टाकिपठार, सोगाव,धोंडालपाडा, खरांगण ई.गावे आहेत. किन्हवलीच्या पश्चिमेला चीचपाडा, शिळ,गेगाव, शेलवली ई.गावे आहेत. त्यातिलच सोगाव हे गाव खूप प्रगती पथावर आहे तेथे ग्रुप ग्रामपणचायत आहे ,दहावी पर्यंत मध्मिक शाळा आहे खूप गरजू मुले पुढे येत आहेत ह्या गावात शाही नदी वसलेली आहे जी काळू नदीला मिळते सोगाव हे शहापूर तालुक्याचे शेवटचे गाव आहे या मध्ये सर्व लोक सुख शांती ने वावरतात
शैक्षणिक विकास
शैक्षिणक विकासाच्या बाबतित सर्व प्रकारच्या सुखसोइ उपलब्ध् आहेत. गावात केजि पासुनच्या शाळांची सुविधा आहे. १ली ते ४ थी मराठी व ईग्रजी माध्यम तसेच ५ वी ते १०वी मरठी ११वी व १२ वी कला, वाणिज्य व विज्ञान शाखेचे तसेच १५वी पर्यंत कला, विज्ञान, संगणकशास्त्र इ.प्रकारच्या शैक्षिणक सुविधा आहेत.मुलीसाठी बी.एड् कॉलेज तसेच राहण्यासाठी वस्तीगृह आहे.
आर्थिक विकासच्या सोई
किन्हवली गावामध्ये आर्थिक विकासाठी बॅकांची सोई उपलब्ध आहेत. या गवामध्ये १) बॅक ओफ महाराष्ट् २) ठाणे बॅक ३) संत गजानन महाराज ग्रामिण बिगर शेती पतसंस्था ४) बॅक ओफ बडोदा ५) द्वारका मल्टीस्टेट् को.ओप. क्रेडीट सोसायटी इत्यादीच्या आर्थिक मदतीसाठी सोई उपलब्ध आहेत.
वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
मारेगाव (केळापूर)
मारेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
पन्ना घोष
पन्ना घोष (পান্না ঘোষ) (११ नोव्हेंबर, इ.स. १९८९:राजशाही, बांगलादेश - ) ही कडून क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करते.
इन्सानियत
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
मीर-हुसेन मूसावी
मीर-हुसेन मूसावी ( २९ सप्टेंबर १९४१) हे इराण देशातील एक राजकीय नेते आहेत. मूसावी १९८१ ते १९८९ ह्या दरम्यान इराणचे पाचवे व शेवटचे पंतप्रधान होते.
जून २००९ च्या इराणमधील अध्यक्षीय निवडणुकीत मूसावी इराणचे सध्याचे राष्ट्राध्यक्ष महमूद अहमदिनेजाद ह्यांच्या विरुद्ध मोठा विजय मिळवणार असे भाकित वर्तवले जात होते. परंतु ह्या वादग्रस्त निवडणुकीमध्ये अहमदिनेजाद ह्यांनी निवडक विजय मिळवल्याचे इराणच्या आंतरिक खात्याने जाहीर केले. ह्या निकालाविरोधात इराणमध्ये प्रचंड दंगल कोसळली आहे.
वर्ग:इराणचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९४१ मधील जन्म
पिचर
पिचर बेसबॉल खेळातील चेंडू टाकणारा खेळाडू असतो.
वर्ग:बेसबॉल
फाहिमा खातून
फाहिमा खातून (२ नोव्हेंबर, इ.स. १९९२ - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:बांगलादेशच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अलेक्झांडर (एपिरस)
एपिरसचा अलेक्झांडर हा अलेक्झांडर द ग्रेटचा मामा असून त्याचे लग्न अलेक्झांडरची बहीण क्लिओपात्राशी झाले होते.
वर्ग:ग्रीसचा इतिहास
सूर्यसिद्धान्त
सूर्यसिद्धान्त हा खगोलशास्त्रावरील संस्कृत भाषेतला प्राचीन ग्रंथ आहे. हा ग्रंथ स्वतः सूर्याने मयासुराला कृतयुगाच्या शेवटी कथन केला, अशी एक पौराणिक समजूत आहे. याचा अर्थ असा की सूर्यसिद्धान्त नेमका कुणी लिहिला ते माहीत नाही. या ग्रंथाचा काळ इ.स पूर्व ६०० असावा असे मानले जाते. या सिद्धांताच्या एका हस्तलिखितांंत उल्लेख आहे कि सूर्य,असुुर मायाला साांगतो कि, ग्रीक-रोमन हे जगाचे प्रतिनिधित्व करीत असुन तु तेथे जा मी तुला हे ज्ञान यवानाच्या वेषात प्रकट करीन. खगोलशास्त्र व गणित यांचा शोध सगळ्यात आधी सुमेर संस्कृति ( नंतरचे मेसोपोटामिया) मधे साधारण ४००० ई.स. पू.च्या आसपास लागल्याचे ऐतिहासिक पुरावे आहेत.सुमेर लोकांना गणित व ग्रह तारे, त्यांचे आकार व भ्रमण यांचे सखोल ज्ञान होते.भारतात वेदिक संस्कृति १५०० ई.स.पूर्व.नंतर आली व ऋवेद काळात आर्य हे विज्ञान क्षेत्रांत पारंगत असल्याचे ऐतिहासिक पुरावे नाहित.त्यामुळे सुर्यसिद्धांत हा सुमेर संस्कृति व 'ग्रीक खगोलशास्त्रीय ग्रंथांची भारतीय आवृत्ती असावा असे तज्ञांचे मत आहे. इसवी सनपूर्व तिसऱ्या शतकातील बौद्ध ग्रंथात याचे उल्लेख आहेत. पैतमाह सिद्धान्त, त्यांच्या ज्ञानाचा स्रोत म्हणुन सूर्यसिद्धांताचेलन्त आणि रोमक सिद्धान्त या ग्रंथांतही सूर्यसिद्धान्ताचा उल्लेख आहे. वराहमिहीर आणि आर्यभट्ट यांच्या लेखनात त्यांचा ज्ञानाचा स्रोत म्हणुन याच सूर्य सिद्धांतचे संदर्भ आहेत.
स्वरूप
एका वर्षात पृथ्वीच्या भ्रमणाला लागणारा काळ, याची अचूक माहिती या ग्रंथात नोंदवलेली आहे, ती ३६५.२५६३६२७ दिवस अशी आहे. ही माहिती आजच्या मान्यतेनुसार जवळपास अचूक आहे.
ग्रहांचे आकारमान -
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदू कालमापन वर्ग:हिंदू पंचांग वर्ग:ज्योतिष वर्ग:खगोलशास्त्र वर्ग:गणित वर्ग:प्राचीन साहित्य
भडकेवाडी
भडकेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील खानापूर (विटा) तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
कार्ल झीगलर
कार्ल वाल्डेमार झीगलर (नोव्हेंबर २६, इ.स. १८९८ - ऑगस्ट १२, इ.स. १९७३) हा जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ होता.
झीगलरने जुलियो नॅटाबरोबर पॉलिमर बद्दल केलेल्या संशोधनासाठी इ.स. १९६३मध्ये नोबेल पारितोषिक देण्यात आले.
झीगलर, कार्ल झीगलर, कार्ल झीगलर, कार्ल
वायनाड जिल्हा
वायनाड जिल्हा हा भारताच्या केरळ राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र कल्पेट्टा येथे आहे.
तालुके
वर्ग:वायनाड जिल्हा वर्ग:केरळमधील जिल्हे
शिरूर तालुका, बीड जिल्हा
शिरूर किंवा शिरूर कासार हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील बीड जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
शिरुर तालुक्यात अनेक छोटे मोठे गावे आहेत. काही गावाची नावे: खोकरमोहा बावी, येळंब रायमोहा, वंजारवाडी, तागडगाव, पाडळी, शिरुर तालुक्या अती रम्य परिसर आहेत. खोकर्मोहा हे तालुक्यातील एक शैक्षणिक केंद्र आहे खोकर्मोहा येथील जिल्हा परिषद माध्यमिक शाळा जिल्ह्यातील सर्वोत्कृष्ट शाळांमध्ये गणली जाते या शाळेची स्थापना १ जुन १८६१ रोजी झालेली आहे. या शाळेमधून शिकलेले अनेक विद्यार्थी आज उच्च पदस्थ अधिकारी आहेत. संत भगवानबाबा यांचे समाधीस्थळ असलेले भगवानगड हे पवित्र तीर्थक्षेत्र शिरूरहून १८ किमी. आहे. शिरुर तालुक्यातील वंजारवाडी येथुन जवळच असलेल्या येवलवाडी या ठिकाणी नाथ संप्रदायातील नऊ नाथांपैकी एक असलेले श्री. कानिफनाथ यांचे गुरू श्री. जालिंदरनाथ यांची समाधी आहे.
शिरुर कासार पासून ९ कि.मि. अंतरावर सावरगांव चकला हे उंच टेकडीवर वसलेले गाव आहे. या गावात बंकटस्वामीचे शिष्य वै.ह.भ.प. गणपतभाऊ महाराज यांचे भव्यदिव्य मंदिर आहे. शिरूर हे तालुक्याचे ठिकाण असून हे सिंदफना नदीच्या काठी वसलेले आहे. येथे हेमाडपंथी स्वरूपाचे प्राचीन सिद्धेश्वराचे मंदीर आहे. शिरूरपासून १० किमी. अंतरावर पाडळी हे गांव उथळा नदीजवळ वसलेले आहे. तागडगांव येथे छोटासा जलाशय असून याद्वारे शिरूरला पाणीपुरवठा होतो. कालीका देवीचे मंदीर ही या ठिकाणी आहे.
शिरूर(कासार) तालुक्यातील खालापुरी या गावाला पोलीसाचे गाव म्हणतात
वृत्तपत्रे: 'राष्ट्रनिर्माण' हे साप्ताहिक शिरूर कासार येथून प्रसिद्ध होते.
वर्ग:शिरूर (बीड) तालुक्यातील गावे वर्ग:बीड जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
मृत्युदाता
मृत्युदाता हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
मिखाइल पहिला, रशिया
मिखाइल तथा मायकेल पहिला (रशियन: Михаи́л Фёдорович Рома́нов; मिखाइल फ्योदोरोविच रोमानोव्ह) (जुलै १२, इ.स. १५९६ - जुलै १२, इ.स. १६४५) हा रशियाचा झार होता.
हा रोमानोव्ह वंशाचा पहिला झार होता.
मायकेल ०१ वर्ग:इ.स. १५९६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १६४५ मधील मृत्यू
न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज
न्यू साउथ वेल्स ब्ल्यूज हा ऑस्ट्रेलियाच्या सिडनी शहरामधील एक क्रिकेट संघ आहे. ऑस्ट्रेलियामधील सर्वोत्तम क्रिकेट संघांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या ब्ल्यूजने आजवर देशामधील अनेक स्पर्धा जिंकल्या आहेत. २००९ सालची २०-२० चॅंपियन्स लीगच्या पहिल्या आवृत्तीमध्ये ब्ल्यूजने अजिंक्यपद मिळवले होते.
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघातील डॉन ब्रॅडमन, स्टीव्ह वॉ, ॲडम गिलख्रिस्ट, ग्लेन मॅकग्रा इत्यादी सर्वोत्तम खेळाडू न्यू साउथ वेल्सकडून खेळले आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:सिडनी
इ.स. १८७३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८७३ वर्ग:इ.स.च्या १८७० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मराठ वाकडी
मराठ वाकडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
केदार जाधव
आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने
महाराष्ट्र क्रिकेट संघातील खेळाडूंमध्ये भारतीय संघात स्थान मिळविण्याची क्षमता नाही, अशी नेहमीच टीका केली जात असते. मात्र महाराष्ट्राच्या हृषीकेश कानिटकर याने १९८८ मध्ये ढाका येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धेत पाकिस्तानविरुद्धच्या अंतिम सामन्यात शेवटच्या चेंडूवर चौकार मारून भारतास विजेतेपद मिळवून दिले होते. त्याची ही कामगिरी टीकाकारांकडून नेहमीच विसरली जाते. केदार जाधव याच्याबाबत असेच दिसून आले. ज्या वेळी इंग्लंडविरुद्ध रविवारी पुण्यात खेळल्या गेलेल्या एकदिवसीय सामन्यात केदारला अंतिम अकरा खेळाडूंमध्ये स्थान देण्यात आले त्या वेळी अनेक क्रिकेटपंडितांनी भुवया उंचावल्या होत्या. त्याच्यापेक्षा अमित मिश्रा किंवा अजिंक्य रहाणे याला संधी द्यायला पाहिजे होती, अशी टिप्पणी लगेचच समाजमाध्यमांवर उमटली होती. मात्र केदारने अद्वितीय शतकी खेळी करत आपल्या टीकाकारांना सडेतोड उत्तर दिले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग: भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू
फरझाना हक
फार्गुना हक (ফারজানা হক; १९ मार्च, इ.स. १९९३:गैबंधा, बांगलादेश - ) ही कडून क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ती उजव्या हाताने फलंदाजी करते.
वर्ग:बांगलादेशच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
क्रिकेट दिनविशेष
क्रिकेटच्या इतिहासातील लक्षवेधक घटनांची तारीखवार नोंद ह्या लेखात घेण्यात आलेली आहे.
संदर्भ
वर्ग:क्रिकेट
मुल्ला उमर
मुल्ला उमर (इ.स. १९६०:चाह-इ-हिम्मत, कंदाहार प्रांत, अफगाणिस्तान - इ.स. २०१३) हा अफगाणिस्तानातील तालिबान या दहशतवादी संघटनेचा सर्वोच्च नेता आणि आध्यात्मिक गुरू होता.
सोव्हिएत रशियाच्या विरोधात मुल्ला उमर लढला. हरलेल्या सोव्हिएत फौजांनी अफगाणिस्तानमधून काढता पाय घेतला. त्यानंतर मूलत्तत्त्ववादी मुसलमानांनी स्थापन केलेल्या तालिबानने इ.स. १९९६ ते २००१ या काळात अफगाणिस्तानातले सरकार चालवले. कंदाहार ही त्यांची राजधानी होती. फक्त पाकिस्तान, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिराती या तीन देशांनी या सरकारला मान्यता दिली होती. तालिबानच्या राजवटीत इस्लामी शरिया (शरियत) या कायद्याची कडक अंमलबजावणी करण्यात आली होती. तेहरिके तालिबान पाकिस्तान या संघटनेची पाकिस्तानमधील शाखा होती. या संघटनेने पेशावरमधील शाळेवर हल्ला करून अनेक मुलांचा बळी घेतला.
सोव्हिएतच्या फौजांशी झालेल्या लढाईत मुल्ला उमरच्या उजव्या डोळ्याला गंभीर दुखापत झाली होती. या लढाईनंतर मुल्ला उमरने अल कायदाच्या ओसामा बिन लादेनशी हातमिळवणी केली. अमेरिकेतील वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर झालेल्या हल्ल्यानंतर अमेरिकेने अफगाणिस्तानमध्ये युद्ध मोहीम उघडली, तेव्हा मुल्ला उमर भूमिगत झाला. त्याच्यावर अमेरिकेने एक कोटी डॉलरचे बक्षीस लावले होते.
तालिबानने मुल्ला उमरचे चरित्र प्रसिद्ध केले आहे, त्यानुसार मुल्ला उमरला स्वतःचे घर नव्हते, तसेच त्याचे परदेशात बँक खातेही नव्हते. त्याची विनोदबुद्धी फार चांगली होती, असे त्या चरित्रात म्हटले आहे. तालिबानमधीलच ’अफगाणिस्तान इस्लामिक मुव्हमेन्ट फिदाई महाज’ या बंडखोर गटातील नेते मुल्ला अख्तर मोहम्मद मन्सूर व गुल आगा यांनी उमरला २०१३ सालच्या जुलै महिन्यात ठार केल्याची माहिती गटाचे प्रवक्ते काही हमजा यांनी दिली आहे.
वर्ग:दहशतवाद वर्ग:इस्लामी दहशतवाद वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू
लक्ष्मणराव काशिनाथ किर्लोस्कर
लक्ष्मणराव काशिनाथ किर्लोस्कर (लकाकि) ( २० जून, इ. स. १८६९ - २६ सप्टेंबर, इ. स. १९५६) हे मराठी, हे भारतीय उद्योजक होते. ते किर्लोस्कर उद्योग समूहाचे संस्थापक होते.
इ.स. १८८८ साली त्यांनी बेळगावात सायकल दुरुस्तीचे दुकान थाटत व्यावसायिक क्षेत्रात आपले पहिले पाऊल टाकले. शेतीसाठी त्यांनी बनवलेले लोखंडी नांगर हे पुढे विस्तारलेल्या किर्लोस्कर समूहाचे पहिले उत्पादन होते. किर्लोस्करवाडी येथे त्यांनी इ.स. १९१० साली कारखाना काढला; तसेच कारखान्यातील कर्मचाऱ्यांसाठी औद्योगिक वसाहत स्थापन केली.
त्यांच्यानंतर किर्लोस्कर समूहाची धुरा त्यांचे पुत्र शंतनुराव किर्लोस्कर यांनी सांभाळली.
होम रन
बेसबॉल खेळताना बॅटरने टोलवलेला चेंडू परत बेसवर येण्याआधी जर बॅटर तीनही बेस शिवून परत होमप्लेटवर आला तर होम रन झाला असे म्हणतात.
बॅटरने मारलेला चेंडू टप्पा न पडता सीमापार झाल्यास ऑटोमॅटिक होम रन होतो. सहसा या प्रकारे होम रन केला जातो पण चेंडू मैदानाच्या आत असताना बॅटरने बेसना प्रदक्षिणा घातली तरी तो होम रन धरतात. अशाला इनसाइड-द-पार्क-होमरन म्हणतात.
वर्ग:बेसबॉल
रवींद्रनाथ टागोर
(बंगाली: রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর उच्चार: रोबीन्द्रनाथ ठाकूर) (मे ७, इ.स. १८६१ - ऑगस्ट ७, इ.स. १९४१), ज्यांना गुरुदेव असे ही संबोधले जाते, हे एक ब्राह्मोपंथीय, चित्रकार, नाटककार, कादंबरीकार, बंगाली कवी, संगीतकार आणि समाजसुधारक होते. १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात व २० व्या शतकाच्या प्रारंभी यांच्या कार्यामुळे बंगाली साहित्य व संगीतात आमूलाग्र बदल घडून आला.
अतिशय लोकप्रिय कविता असलेल्या गीतांजलीचे ते कवी होते, ज्याचे वर्णन "अगदी संवेदनशील, ताजे आणि सुंदर" कविता असे केले जाते. ते १९१३ मध्ये नोबेल पारितोषिक जिंकणारे जगातील पहिले गैर-युरोपियन आणि साहित्यातील पहिले गीतकार बनले. टागोरांच्या काव्यात्मक गाण्यांकडे आध्यात्मिक आणि पारंपारिक म्हणून पाहिले गेले; तथापि, त्यांचे "सुंदर गद्य आणि जादुई कविता" बंगालबाहेर फारसे ज्ञात नाहीत.
बंगाली साहित्यावर रवीन्द्रनाथांचा एवढा प्रभाव लक्षात आहे की, बंगाली साहित्याची रवींद्रपूर्व व रवींद्रोत्तर अशी विभागणी करण्यात येते. त्यांना कधीकधी "बंगालचा बार्ड" म्हणून संबोधले जाते. तसेच ते अत्यंत प्रतिष्ठित रॉयल एशियाटिक सोसायटीचे सदस्य होते.
कोलकात्याच्या पिराली ब्राह्मण कुटुंबात जन्म झालेल्या रवीन्द्रनाथांनी वयाच्या ८व्या वर्षी पहिली कविता लिहिली. वयाच्या १६व्या वर्षी त्यांनी भानुसिंह या टोपणनावाने बऱ्याचशा कविता लिहिल्या. १८७७ पर्यंत त्यांनी त्यांच्या खऱ्या नावाने लघुकथा आणि नाटके प्रकाशित केली. एक मानवतावादी, सार्वभौमवादी, आंतरराष्ट्रीयवादी म्हणून त्यांनी ब्रिटिश राजवटीचा विरोध केला.
प्रारंभिक आयुष्य (१८६१ - १९०१)
कोलकात्याच्या जोराशंका ठा़कूर बाडी येथे रवींद्रनाथ टागोर (टोपणनाव रवि) यांचा जन्म झाला. वडील देवेन्द्रनाथ टागोर (१८१७-१९०५) व आई शारदा देवी (१८३० - १८७५) यांच्या १४ अपत्यांमध्ये रवींद्रनाथ हे १३वे होत. ११व्या वर्षी मुंज झाल्यावर रवींद्रनाथांनी वडिलांसोबत १४ फेब्रुवारी १८७३ रोजी भारतभ्रमणार्थ कलकत्ता सोडले. या भ्रमंतीत त्यांनी विविध ठिकाणे पाहिली. वडिलांची शांतिनिकेतन येथील मालमत्ता (येथे आता आजचे विश्वभारती विद्यापीठ आहे), अमृतसर व हिमालयातील थंड हवेचे ठिकाण डलहौसी इत्यादी. येथे रवींद्रनाथांनी विविध व्यक्तींची आत्मचरित्रे वाचली, इतिहास, खगोलशास्त्र, विज्ञान, कालिदासाचे काव्य व संस्कृत आदींचे अध्ययन केले.
१८७७ साली प्रकाशित झालेल्या रचनांमुळे रवींद्रनाथ प्रथम लोकांसमोर आले. यात मैथिली कवीच्या विद्यापतीप्रवर्तित शैलीत रचलेल्या काही दीर्घ कविता होत्या. विनोदाने रवींद्रनाथांनी प्रथम ह्या भानुसिंह नामक वैष्णव कवीने १७व्या शतकात रचलेल्या व नंतर गहाळ झालेल्या रचना आहेत, असा आविर्भाव केला व नंतर त्यांचे कवित्व मान्य केले. याच काळात त्यांनी संध्या-संगीत(१८८२), बंगाली भाषेतील पहिली लघुकथा "भिकारिणी" व सुप्रसिद्ध कविता "निर्झरेर स्वप्नभंग" आदी रचना लिहिल्या.
बॅरिस्टर होण्यासाठी त्यांनी लंडनच्या युनिव्हर्सिटी कॉलेज येथे प्रवेश घेतला परंतु १८८० मध्ये कोणत्याही पदवीशिवाय ते बंगालला परतले. ९-नोव्हेंबर-१८८३ रोजी त्यांनी मृणालिनी-देवी(जन्मनाव भावतारिणी १८७३-१९००) यांच्याशी विवाह केला. या विवाहापासून त्यांना पाच अपत्ये (पैकी दोघांचा बालमृत्यू) झाली. १८९० साली रवींद्रनाथांनी सध्याच्या बांग्लादेशातील सियाल्दा येथील टागोर घराण्याची मालमत्ता सांभाळण्यास सुरुवात केली. त्यांची पत्‍नी व मुले १८९८ साली येथे त्यांच्या सोबत आली. या काळात ते जमीनदार बाबू या नावाने ओळखले जात होते. हा काळ रवींद्रनाथांचा "साधना काळ" म्हणून ओळखला जातो. त्यांनी नंतर गल्पगुच्छ (मराठी अर्थ: कथा-गुच्छ) नावाचा ८४ कथा असलेले तीन खंडी पुस्तक प्रकाशित केले. आवेग व विरोधाभासयुक्त असे ग्रामीण बंगालचे सुरेख चित्र यात रवींद्रनाथांनी रेखाटले आहे.
शांतिनिकेतन (१९०१ - १९३२)
१९०१ साली रवीन्द्रनाथ सियाल्दा सोडून शांतिनिकेतन येथे राहण्यास आले. एका आश्रमाची स्थापना करणे हा त्यांचा उद्देश होता. या आश्रमात त्यांनी एका प्रार्थना-गृहाची, प्रयोग-शील शाळेची, बागबगिचा व ग्रंथालयाची स्थापना केली. रवीन्द्रनाथांच्या पत्‍नीचा व दोन मुलांचा मृत्यू येथेच झाला. वडिलांचे देहावसान १९-जाने-१९०५ला घडले व वारसदार म्हणून रवींद्रनाथांन नियमित मासिक उत्त्पन्न मिळू लागले. याशिवाय त्यांना त्रिपुराच्या महाराजांकडून आर्थिक साहाय्य, कौंटुबिक दागदागिने व पुरी,ओडिशा येथील बंगला विकून काही प्राप्ती झाली. या काळात त्यांचे साहित्य बंगाली व विदेशी वाचकांचे आधिकाधिक लक्ष खेचू लागले होते. नैवेद्य (१९०१) व खेया (१९०६) या रचना या काळात प्रकाशित झाल्या. याशिवाय कवितांचा free verse या नावाने अनुवाद करणेही सुरू होते. १४-नोव्हे.-१९१३ रोजी स्वीडिश अकादमीचा नोबेल पुरस्कार प्राप्त झाल्याची बातमी रवीन्द्रनाथांना समजली. गीतांजली या रचनेबद्दल त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला होता. गीतांजलीचे भाषांतर स्वतः रवीन्द्रनाथांनीच केले होते. १९१५ साली त्यांना ब्रिटिश सरकारने "सर" ही पदवी दिली. १९१९ च्या जालियनवाला बाग हत्याकांडानंतर त्यांनी ती सरकारला परत केली.
१९२१ साली रवीन्द्रनाथ व कृषी-अर्थतज्ज्ञ लिओनार्ड के एल्महिर्स्ट् यांनी शांतिनिकेतन जवळील सुरूल येथे एका ग्रामीण पुनर्निर्माण संस्थेची स्थापना केली. याच संस्थेचे रवीन्द्रनाथांनी पुढे "श्री-निकेतन" असे नामकरण केले. श्री-निकेतनच्या माध्यमातून महात्मा गांधींच्या प्रतिकात्मक स्वराज्य चळवळीला पर्याय देण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला होता. ज्ञानसंवर्धनातून अज्ञानी व असहाय्य ग्रामीण भागाची सुटका होईल या उदेशाने त्यांनी विविध देशातील विद्वान, दाते व अधिकाऱ्यांस या उपक्रमात सहभागी करून घेतले. १९३० सालापासून त्यांनी भारतातील पराकोटीच्या जातीयतेविरुद्ध प्रचार सुरू केला. नाट्य-कविता यांद्वारे जागृती निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला. केरळच्या गुरुवायुर मंदिरात दलितांना प्रवेश देण्यासाठी त्यांनी आवाहन केले.
अखेरची वर्षे (१९३२-१९४१)
जीवनाच्या शेवटच्या दशकात रवींद्रनाथ पूर्णपणे जनसन्मुख होते. त्यांची लोकप्रियता विशेषतः बंगालमध्ये शिखरावर होती. १५-जानेवारी-१९३४ रोजी बिहारमध्ये झालेल्या भूकंपाची, महात्मा गांधींनी "दलित अत्याचाराचा परमेश्वराने घेतला सूड" अशी संभावना केली. या वक्तव्याचा रवींद्रनाथांनी निषेध केला. बंगालच्या आर्थिक व सामाजिक अवनतीबाबत व कोलकत्यातील भयावह दारिद्‌ऱ्यबद्दल त्यांनी चिंता व्यक्त केली. या दारिद्र्यावर केलेल्या मुक्तछंदातील १०० ओळींच्या कवितेचा प्रभाव सत्यजित रे यांच्या अपुर संसार ( अपूचे जग) या चित्रपटावरही पडलेला दिसतो. पुनश्च (१९३२), शेष सप्तक (१९३५), पत्रपुत (१९३६) आदी गद्यपद्यांचा(prose-prose) समावेश असलेले स्वतःच्या लिखाणाचे १५ खंड संपादित केले. याशिवाय 'चित्रांगदा', श्यामा (१९३९), चंडालिका (१९३८) सारख्या नृत्य-नाटिकांवर विविध प्रयोग केले. याशिवाय दुई बोन (दोन बहिणी) (१९३३), मलंच (१९३४), and चार अध्याय (१९३४)आदी कादंबऱ्या लिहिल्या. अखेरच्या काळात विज्ञानात रवींद्रनाथांनी विशेष रस घेतला. यातूनच त्यांच्या विश्वपरिचय या निबंधसंग्रहाची निर्मिती झाली. जीवशास्त्र, भौतिकी व खगोलशास्त्राचा त्यांनी केलेल्या अभ्यासाचा प्रभाव त्यांच्या कवितेवरही जाणवतो. त्यांच्या कवितेतून झळकणारा निसर्गवाद(naturalism) हा त्यांना वैज्ञानिक नियमांप्रती त्यांना असलेला आदर अधिरेखित करतो. विज्ञानाची प्रगती त्यांनी आपल्या विविध रचनांमधून मांडली आहे जसे से (तो) (१९३७),तीन संगी (१९४०), गल्पस्वल्प (१९४१).
रवींद्रनाथांच्या आयुष्यातील शेवटची चार वर्षे प्रदीर्घ व्याधी व आजारपणांनी व्यापली. १९३७ साली शुद्ध हरपून ते बराच काळ कोमात होते. पुन्हा १९४० सालचा कोमा जीवघेणा ठरला. या शेवटच्या काळात लिहिलेल्या काव्यरचना रवींद्रनाथांच्या काव्यरचनांत सर्वश्रेष्ठ मानण्यात येतात. त्यांचे मृत्युविषयक चिंतन या रचनांतून प्रकटते. ७-ऑगस्ट-१९४१ रोजी रवींद्रनाथांचा कोलकात्याच्या त्यांच्या वडिलोपार्जित जोरशंका ठाकूर बाडी येथे मृत्यु झाला.
रवींद्रनाथ आणि महाराष्ट्र
गीतांजलीचे इंग्रजी भाषांतर रवींद्रनाथांनीच केले होते. याशिवाय तिचे जगातील अनेक भाषांत अनुवाद झाले. मराठीतले पहिला गद्य अनुवाद हरि नारायण फडके यांनी केला होता. अमरावतीचे डॉक्टर राम म्हैसाळकर (जन्म : २९ मे, १९२९) यांनी रवींद्रनाथांच्या गीतंजलीसकट एकूण चार पुस्तकांचा ‘रवींद्र गीतांजली...’ नावाचा गद्यानुवाद केला आहे. ह्या अनुवादल मसापचे उत्कृष्ट भावानुवादाचे स.ह. मोडक पारितोषिक मिळाले होते.
याव्यतिरिक्त सौ. ज्योती कुलकर्णी यांनी ‘गीतांजली रविंद्रनाथांच्या - माझ्या मराठीत’ नावाचे पद्यमय भाषांतर केले आहे. (२००८)
कार्य
संगीत,साहित्य, तत्त्वज्ञान, चित्रकला ,नृत्य,शिक्षण अशा बहुविध क्षेत्रात रवींद्रनाथांनी संचार केला. संख्या व दर्जा या दोन्ही कसोट्यांवर रवींद्रनाथांची निर्मिती खरी उतरते.
रवींद्रनाथाच्या बहुमुखी निर्मितीत कविता जरी प्रमुख असली तरी त्यांनी कादंबऱ्या, निबंध, लघुकथा, प्रवासवर्णने, नाटके अशा बहुविध साहित्याची निर्मिती केली. यमकप्रचुरता, आशावाद व गेयता ही त्यांच्या कृतींची प्रमुख वैशिष्ट्ये. कवितेनंतर रवींद्रनाथांची लघुकथा ही प्रमुख रचना मानली जाते. रवींद्रनाथ हे बंगाली भाषेतील आद्य लघुकथाकार समजले जातात. सामान्य माणसांचे जीवन हे त्यांच्या कथांचे बीज आहे.
काव्य
१५-१६ व्या शतकातील वैष्णव रचनांचा रवींद्रनाथांवर प्रभाव होता. भारतीय परंपरेतील 'ऋषी' संकल्पनेचाही रवींद्रनाथांच्या व्यक्तिमत्त्वावर प्रभाव दिसून येतो. गावोगावी गीत गात फिरणाऱ्या फकिरांसारख्या 'बाऊल' कलाकारांची ग्रामीण बंगालमध्ये परंपरा आहे. बाऊल स्वतःस कोणत्याही एका धर्माचे मानत नाहीत. त्यांच्या गीतांत हिंदू, मुस्लिम अशा दोन्ही धर्माची शिकवण दिसून येते. रवींद्रनाथांनी या परंपरेस बुद्धिजीवी वर्तुळात पूर्वी नसलेली प्रतिष्ठा दिली. त्यांच्या बाऊल परंपरेच्या अभ्यासाने त्यांच्या स्वतःच्या काव्यकृतीस नवा आयाम मिळाला. 'मनेर मानुष' (मनातील माणूस) आणि 'जीवन देवता' ही दोन रूपके टागोरांच्या कवितेत बऱ्याचदा दिसतात.
गीतांजलीतील (গীতাঞ্জলি) चौथ्या कवितेचे (titleः प्रार्थना) मराठी भाषांतर
प्रार्थना
विपत्तीमध्ये तू माझे रक्षण कर
ही माझी प्रार्थना नाही;
विपत्तीमध्ये मी भयभीत होऊ नये
दुःखतापाने व्यथित झालेल्या माझ्या मनाचे
तू सांत्वन करावेस अशी माझी अपेक्षा नाही.
दुःखावर जय मिळवता यावा
एवढीच माझी इच्छा|
जगात माझे नुकसान झाले
केवळ फसवणूक वाट्याला आली;
तर माझे मन खंबीर व्हावे
माझे तारण तू करावेस वा मला तारावेस ही माझी प्रार्थना नाही.
तरून जाण्याचे सामर्थ्य माझ्यात असावे
माझे ओझे हलके करून
तू माझे सांत्वन केले नाहीस तरी माझी तक्रार नाही
ते ओझे वाहायची शक्ती मात्र माझ्यात असावी
सुखाच्या दिवसांत नतमस्तक होऊन
मी तुझा चेहरा ओळखावा
दुःखांच्या रात्री जेव्हा, सारे जग फसवणूक करील,
तेव्हा तुझ्याविषयी माझ्या मनात शंका मात्र निर्माण होऊ नये, एवढीच माझी इच्छा|
कादंबऱ्या व इतर साहित्य
रवींद्रनाथांनी 'चतुरंग', 'शेषेर कबिता' (शेवटच्या कविता), 'चार अध्याय', 'नौका डुबी', 'घरे बाईरे' या सारख्या ४ लघुकांदबऱ्या व ८ मोठ्या कादंबऱ्या लिहिल्या. 'चतुरंग' ही सचिश नावाच्या परस्परविरोधी संकल्पनांत अडकलेल्या पात्राची कहाणी आहे. धार्मिक गूढतेतून आयुष्याचा अर्थ शोधणाऱ्या कथानायकाचा अंती होणारा भ्रमनिरास टागोरांनी या कादंबरीतून मांडला आहे.
गोरा कांदबरीतील मुख्य पात्र पारंपरिक हिंदू सनातनी मताचे समर्थक आहे. ह्या गौरवर्णीय पात्र व इतर पात्रातील संवादातून ही कांदबरी उलगडत जाते. सनातनी गोराच्या विचारामुळे त्याचे सनातनी वडील प्रभावित होत नाहीत. धर्मांधता ही श्रद्धेमुळे नव्हे तर व्यक्तीच्या उग्र प्रकृतीने बनते असे टागोर या कादंबरीतून सांगतात.
'शेषेर कबिता' (शेवटच्या कविता) ही कवितेने नटलेली कादंबरी. यात 'रवींद्रनाथ ठाकूर' हे स्वतःचेच नाव सांगणाऱ्या 'प्रसिद्ध कवी'वर टागोर त्रयस्थपणे टीका करतात. 'चार अध्याय' ही रवींद्रनाथांची शेवटची कांदंबरी. 'राष्ट्रभक्ती' म्हणजे काय?, राष्ट्र कसे बनते?, केवळ घोषणाबाजी, कठोर शिस्त यातून खरे स्वातंत्र्य शक्य आहे काय? अशा प्रश्नांचा धांडोळा ही कादंबरी घेते.
जीवनकहाणी
रवींद्रनाथ टागोर यांनी सांगितलेल्या बालपणापासूनच्या आठवणी त्यांव्या ’जीवनस्मृती’ या पुस्तकात आहेत. पुस्तकाचा मराठी अनुवाद नीलिमा भावे यांनी केला आहे.
रवींद्रसंगीत
रवींद्रनाथांनी रचलेल्या व चाल दिलेल्या जवळपास २२३० गीतांना एकत्रितपणे रवींद्रसंगीत (बंगाली :রবীন্দ্র সংগীত}} असे संबोधले जाते. गगनेर खाले रबि चन्द्र दीपक ज्बले हे रवींद्रनाथांनी रचलेले पहिले व हे नूतन देखा दिक आरो बारो हे शेवटचे गीत मानण्यात येते. भारत व बांग्लादेश यांची राष्ट्रगीते असलेल्या जन गण मन व आमार शोनार बांग्ला ह्या रचना मूलतः रवींद्रसंगीताचा हिस्सा आहेत. सांगीतिकदृष्ट्या अभिजात भारतीय संगीत, बंगाली लोकसंगीत व अभिजात पाश्चात्त्य संगीत ह्या रवींद्रसंगीताच्या प्रेरणा मानल्या जातात. अभिजात भारतीय संगीतातील ठुमरी शैलीचा रवींद्रसंगीतावर मुख्य प्रभाव आहे. ही गीते रवींद्रनाथांच्या स्वतःचे तत्त्वचिंतन दाखवत असली तरी त्यांवर वैष्णव व उपनिषदीय तत्त्वज्ञानाचीही झलकही दिसते. रवींद्रसंगीतातील गीते ही विविध रागांमध्ये बांधण्यात आली असून रागाचा व गीताचा भाव यात सुसंगती असते. अनेक गीतांमध्ये विविध रागांना एकत्र बांधून नवसृजन केलेले दिसते. अभिजात भारतीय संगीतातून प्रेरणा घेतलेल्या रवींद्रसंगीत हे नंतर अनेक अभिजात भारतीय संगीताच्या  गायकवादकांचे प्रेरणास्रोत ठरले. रवींद्रसंगीताने प्रभावित गायक-वादकात विलायत खान (सतार), अमजद अली खान (सरोद]) आदींचा समावेश आहे.
नाट्य
वयाच्या विसाव्या रवींद्रनाथांनी 'वाल्मिकी प्रतिभा' नावाचे पहिले नृत्य-नाट्य लिहिले. यात भजनांच्या स्वरूपात असलेले पारंपरिक बंगाली कीर्तन व युरोपीय गीत-शैलींचा संमिश्र वापर केला आहे. ऐहिक सुखोपभोगांपासून पारमार्थिकाकडे हा विषय डाकघर नावाच्या नाटकात रवींद्रनाथांनी हाताळला आहे. 'अभिनयापेक्षा भावनांवर भर' असे रवींद्रनाथ स्वतःच्या नाटकांचे वर्णन करतात. 'चंडालिका', 'विसर्जन', चित्रांगदा', 'राजा', 'मायार खेला' ही रवींद्रनाथांची इतर नाटके. नाटकांसोबत टागोरांच्या 'नृत्य-नाटिका' विशेष प्रसिद्ध आहेत. मणिपुरी शैलीच्या अभिजात नृत्य शैलींचा टागोरांनी वापर केला आहे.
लघुकथा
'गल्पगुच्छ'(कथागुच्छ) नावाचा रवींद्रनाथांचा ८४ लघुकथांचा ३ खंडी संग्रह प्रसिद्ध आहे. आजूबाजूचा परिसर,आधुनिक कल्पना व बौद्धिक कूटप्रश्नांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न टागोर यांतून करतात. 'काबुलीवाला' या सुप्रसिद्ध प्रथमपुरुषी कथेत दूरदेशी असलेल्या आपल्या मुलीची आठवण कशी येत राहते हे अफगाण फळवाल्याच्या तोंडून टागोर सांगतात.
इस्रायलमधील सार पब्लिशिंग हाऊस या प्रकाशनसंस्थेने रविंद्रनाथांच्या कथांचा हिब्रू भाषेतील अनुवाद 'एप' या नावाने इ.स. २००६ साली प्रकाशित केलेला आहे.
राजकीय मते
चरखा-पंथी असे संबोधून त्यांनी तत्कालीन स्वदेशी चळवळीची खिल्ली उडवली होती. ब्रिटिश साम्राज्यवादापेक्षाही 'सामाजिक अनारोग्य' त्यांना मोठा शत्रू वाटत असे. स्वयंसहायता व सर्वसामान्यांचा बौद्धिक उद्धार आदींवर त्यांचा जास्त भर होता. आंधळ्या क्रांतीपेक्षा सावकाश होणाऱ्या शैक्षणिक उत्क्रांतीवर त्यांचा जास्त विश्वास होता. या मतांमुळे रवींद्रनाथांना शारीरिक हल्ल्यांना सामोरे जावे लागले. १९१९ च्या जालियनवाला बाग हत्यांकाडाचा निषेध म्हणून त्यांनी ब्रिटिश सरकारची सर्वोच्च पदवी परत केली. टागोरांनी रचलेली 'एकला चलो रे' व 'चित्त जेथा भयशून्य' ह्या दोन कविता भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामात प्रेरणा गीते म्हणून वापरण्यात आल्या. महात्मा गांधींशी मतभेद असतानाही स्वतंत्र मतदारसंघाविषयी असलेला गांधी-आंबेडकर वाद मिटवण्यात त्यांनी पुढाकार घेतला.
प्रभाव व वारसा
रवींद्रनाथांचा प्रभाव दाखवणारे अनेक समारंभ जगभरात होत असतात. बंगालमध्ये त्यांच्या जोराशंका ठाकूर बाडी गावी रवींद्रनाथांच्या पुण्यतिथीस मोठा उत्सव होतो. अमेरिकेतील इलिनॉय येथे त्यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ वार्षिकोत्सव होतो. रवींद्रनाथांमुळे प्रभावित व्यक्तींत अमर्त्य सेन, ॲंन्द्रे गिडेल (फ्रान्स), यसुनारी कावाबाता (जपान) आदी नोबेल विजेते, याशिवाय सलमान रश्दी, पाब्ले नेरुदा यांचा समावेश आहे. रवींद्रनाथांचे साहित्य जगभरातील अनेक भाषांमध्ये अनुवादित झाले आहे.
प्रसिद्ध चित्रपट दिग्दर्शक सत्यजित रे, विख्यात भारतीय चित्रकार नंदलाल बोस यांच्या जडणघडणीवर रवींद्रनाथांचा प्रभाव आहे.
कादंबऱ्या
गोरा (१९१०)
घरे बाईरे (१९१६)
चतुरंग (१९१६)
चार अध्याय (१९३४) चोखेर बाली (१९०२)
जोगाजोग (१९३०)
मुक्तधारा (१९१६)
राज ऋषि (१९१६)
राजा आर रानी (१९१६)
शेषेर कबिता (१९२९)
लघुकथा
काबुलीवाला
दृष्टिदान
क्षुधित पाषाण
नृत्य-नाटिका
चंडालिका (१९३८)
चित्रांगदा (१९३६)
मालिनी (१८९५)
श्यामा (१९३८)
नाटके
बिसर्जना (१८९०)
काव्य व पुस्तके
गीतांजली (१९१०)
जन्मदिने (१९४१)
पत्रपूत (१९३६)
पूरबी (१९२५)
पुनश्च (१९३२)
शेष सप्तक (१९३५)
श्यामली (१९३६)
सोनार तारी (१८९३)
चित्रपट
रवींद्रनाथांच्या अनेक कादंबऱ्या आणि लघुकथांवर बंगाली आणि हिंदी चित्रपट निघाले आहेत. उदा० परिणीता, काबुलीवाला वगैरे वगैरे. मराठीतही दृष्टिदान नामक लघुकथेवर त्याच नावाचा मराठी चित्रपट झाला आहे.
रवींद्रसंगीतातील काही निवडक गीते
आमी चिनी चिनी गो तोमारे ओ गो बिदेशिनी |
हेसुद्धा पहा
Bhattacharjere, Dr. Shashwata Rabindra Nattya Dharar Prothem parjay, Jtatiya sahittaya prokasoni, Dhaka.Bangladesh
बाह्य दुवे
वर्ग:बंगाली कवी वर्ग:बंगाली संगीतकार वर्ग:साहित्यातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:नोबेल पारितोषिकाचे भारतीय विजेते वर्ग:इ.स. १८६१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४१ मधील मृत्यू वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती * वर्ग:बंगाली साहित्यिक
इ.स. १४३६
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४३६ वर्ग:इ.स.च्या १४३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
बेधोणा
बेधोणा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
सुनील गायकवाड
डॉक्टर सुनील बलिराम गायकवाड (जून १९, इ.स. १९७० - ) भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी आहेत. गायकवाड २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये महाराष्ट्राच्या लातूर मतदारसंघातून निवडून गेले.लॉर्डबुद्धा अंतरराष्ट्रीय शांतता पुरस्कार,बांगला देश.नी गौरवलेले एकमेव भारतीय खासदार आहेत.१६ व्या लोकसभा कार्यकाला मधे ‘ सांसद रत्न’ पुरस्कार तसेच महाराष्ट्रचे राज्यपाल कोशियारी यांच्या हस्ते ' समाज सेवी सन्मान २०२०'ने गौरव करण्यात आला. २०२१ला जगजीवनराम कला साहित्य अकादमी कडून नेपाल लुंबिनी येथे ' डॉ बी आर आंबेडकर  इंटरनॅशनल अवॉर्ड देण्यात आला.मध्यप्रदेशच्या ह्यूमन राईट्स फाउंडेशन कडून ' राष्ट्रीय समाज सेवा रत्न ' २०२१ हा ही पुरस्कार देण्यात आला आहे.अनेक पुरस्कारानी त्यांचा गौरव केला गेला आहे.लातूरला रेल्वेनी पानी अन्या मधे मुख्य वाटा आहे.प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदीजीच्या हस्ते ‘जनसंवाद’ हे  हिंदी पुस्तक प्रकाशित केले आहे.Phd in management scienceच्या पुस्तकाचे प्रकाशन भारताचे राष्ट्रपति रामनाथ कोविंद जीच्या हस्ते करण्यात आले.ते १६ व्या लोकसभा मधे १००% उपस्थिती आणि सर्वाधिक  शैक्षणिक डिग्री असलेले खासदार महनुन ही परिचित आहेत.सन २०२१ला कॉमनवेल्थ वोकेशनल युनिव्हर्सिटी, किंग्डम ऑफ टोंगानी D.Liit & D.Sc या मानद पदव्या देऊन गौरव केला आहे.भारत सरकारचे दोनवेला परदेशात प्रतिनिधित्व केले.साउथ अमेरिकाला world E-parliamentच्या conferenceला आणि भूटानच्या asian social and cultural standing Comiteeच्या conferenceला delegation chairman या नात्यानी प्रतिनिधित्व केले.डॉक्टर सुनील गायकवाड़ यांचे पिताजी बलिराम गायकवाड़ हे भारत रत्न घटनाकार डॉक्टर बाबासाहेब आम्बेडकर यांच्या सोबत सामाजिक काम केले होते. डॉ सुनील बळीराम गायकवाड यांना दोन भाऊ आणि चार बहिणी आहेत.मोठे बंधू अनिलकुमार बळीराम गायकवाड हे महाराष्ट्र शासनाने उत्कृष्ट अभियंता म्हणून दोन वेळा गौरव केलेले आणि सार्वजनिक बांधकाम विभाग मंत्रालय येथे ' सचिव ' या पदावर कार्यरत आहेत.महाराष्ट्र सदन दिल्ली बनवण्यात त्यांचा प्रमुख सहभाग राहिला आहे.समृद्धी एक्स्प्रेस वे,मुबई पुणे एक्स्प्रेस वे, आदी कामे त्यांच्यामुळे पूर्ण झाली आहेत.विजयकुमार बळीराम गायकवाड हे भारत पेट्रोलियमचे पंप मालक आहेत.बहिणी लीलावती,ललिता भगले,पुष्पलता अंबुलगेकर,मीना चंद्रमणी या आहेत.पत्नी विशाखा सुनील गायकवाड या एर इंडिया मध्ये वरिष्ठ व्यवस्थापक या पदावर आहेत.मुलगी अनघा ही BMM पदवीधर आहे मुलगा शुभम हा पदवीचे शिक्षण घेत आहे.
वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:लातूरचे खासदार वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कटपयादि सूत्रे
कटपयादि सूत्र म्हणजे एखादा अंक एखाद्या अक्षराने दाखवणे.संख्या लक्षात राहण्यासाठी एक रामबाण उपाय म्हणजे कटपयादि सूत्रे उदा.- कुणाचा दूरध्वनी क्रमांक १४६२१८१ असा असेल तर कटपयादि सूत्रांनुसार तो “कवतरपहट” या अक्षरांनी दाखवता येईल. आणि हा क्रमांक लक्षात ठेवायला ह्या अक्षरांचा मिळून एक अर्थपूर्ण शब्दबंध बनवायचा उदा.- ‘केव्हा तरी पहाटे’ या सूत्रात व्यंजनांना महत्त्व असल्याने असे शब्द बनवता येतात. म्हणजे, अमुक एका व्यक्तिचा दूरध्वनी क्रमांक ‘केव्हा तरी पहाटे’ असा लक्षात ठेवला की कधीही विसरणे शक्य नाही, आणि त्यावरून लगेच ‘१४६२१८१ ‘ असा ‘संख्याबोध’ देखिल होतो.
इतिहास आणि वापर
कटपयादि सुत्रांचा उगम कुठला म्हणजे कोणत्या ग्रंथातला ह्याबाबतील मतभेद आहेत. आणि गोंधळात गोंधळ म्हणूनच की काय ह्या सूत्रांचे अनेक वेगवेगळे प्रकार प्रचलित आहेत. म्हणजे एक आर्यभट्टाचे, एक पिंगलाचार्यांचे आणि एक (कुणाचे ते माहित नाही) कर्नाटक संगीतात रागांची नावे ठरवण्यासाठी आधारभूत मानले गेलेले. परंतु आजच्या काळात पुन्हा ही सूत्रे वापरात आणण्याचे ठरवल्यास कोणतेही एक सूत्र सोयीनुसार निवडता येऊ शकते. कटपयादी (संस्कृत: कटपयादि) पद्धतीच्या वापराचा सर्वात जुना उपलब्ध पुरावा इ.स.६८३ मध्ये हरिदत्त यांनी केलेल्या ग्रहचर्यानिबंधनाचा आहे. शंकरनारायण यांनी इ.स. ८६९ मध्ये लिहिलेल्या लघुभास्करीय विवरणात याचा वापर केला गेला आहे.
स्वरमालिकेचा क्रम लक्षात यावा यासाठी एक सोय म्हणून रागाचे नाव कटपयादि सूत्रात गुंफले होते. या मांडणीसाठी वापरली गेलेली कटपयादि सूत्रे –
. या रागांपैकी पहिलाच राग -कनकांगी
पहिले अक्षर ‘क’. सारणीत पाहून आपल्याला समजते की ‘क’ हे अक्षर ‘१’ हा अंक दर्शवते. आणि दूसरे अक्षर ‘न’ व ते दर्शवते ‘०’. आता दोन्ही अंक उलट्या क्रमाने वाचायचे- म्हणजे १ ० न वाचता ०१ असे वाचायचे. म्हणजेच हा राग प्रथम क्रमांकाचा!
पहिले ३६ राग शुद्ध मध्यमेचे आहेत व पुढील ३६ हे प्रति मध्यमेचे आहेत. शिवाय या रागांचे पुन्हा ६-६ रागांत क्रमवार विभाजन केले आहे. व अशा प्रत्येक गटाला वेगळे नाव दिले आहे. त्या त्या गटाच्या नावावरून ऋषभ ,गंधार, धैवत व निषाद या चार स्वरांची कोणत्याप्रकारे मांडणी केली असेल, याचा अंदाज बांधता येतो. कर्नाटक संगीततज्ञाला हे जास्त चांगल्या रितीने समजेल. कटपयादि सूत्रांचा असा एक वेगळाच उपयोग अत्यंत खूबीने केला गेला आहे.
पहिल्या भागात म्हटल्याप्रमाणे कटपयादि सूत्रांचे २-३ प्रकार आहेत. त्यांपैकी पहिला प्रकार आपण दुसऱ्या भागात पाहिला, आता दुसरा प्रकार पाहूया. या प्रकाराचा जनक आहे आर्यभट्ट (पहिला). वर्गाक्षराणि वर्गेऽवर्गेऽवर्गाक्षराणि कात् ङ्मौ यः। खद्विनवके स्वरा नव वर्गेऽवर्गे नवान्त्यवर्गे वा॥ (‘वर्ग’चा अनुप्रास लक्षात आला असेलच) या श्लोकात त्याने मांडल्याप्रमाणे त्याची सूत्रे – या सूत्रांचा उपयोग खगोलशास्त्रविषयक ग्रंथांत मोठ्या प्रमाणावर केला गेला. अशा ग्रंथांत बरीच आकडेमोड असते. परंतु मजकूर तर मुख्यत्वे पद्यात असतो. मग या संख्या पद्यात बसवायच्या कशा, तर त्या अक्षराने निर्दिष्ट करायच्या व ती अक्षरे वृत्तात बसवून श्लोकात लिहावयाची असा मार्ग आर्यभट्टाने अवलंबला. त्यामुळे अक्षरसंख्या कमी होते, शिवाय वृत्तबद्ध लिखाण होतं, त्यावेळी लेखनाची साधने उपलब्ध नसल्याने त्या संख्या अशा प्रकारे लक्षात ठेवणंही सोपं जात असे. त्यामुळे ही सूत्रे अत्यंत उपयोगी ठरली व पुढे बऱ्याच खगोलशास्त्रज्ञांनी आपापल्या ग्रंथांत त्यांचा वापर केला. उदा.- ‘दीननम्रानुशास्यो’नं दिनराशिं कलेर्गतम्। ‘शिवदूता’ऽहतं हत्वा ‘पर्याप्तहृदये’न यत्॥ या श्लोकात कटपयादि सूत्रांचा पहिला प्रकार वापरलेला दिसून येतो. अवतरणचिह्नात लिहिलेले शब्द अनुक्रमे १५०२००८, ६८४५, १६८६११ ह्या संख्या दर्शवतात.
πची सुत्रबद्ध मांडणी
π पायला संस्कृतमधे परिमा असे म्हणतात.
गोपीभाग्यमधुव्रात-शृङ्गिशोदधिसन्धिग॥ खलजीवितखाताव गलहालारसंधर॥
हा श्लोकांतुन थेट πला १० ने भागल्यास दशांश समान मिळते: π/१० = ०.३१४१५९२६५३५८९७९३२३८४६२६४३३८३२७९२. पारंपारिकपणे, कटपयादी पद्धतीमध्ये अंकांची क्रमवारी उलटे करून संख्या तयार केली जाते. या श्लोकात या नियमाचे उल्लंघन केले आहे.
इतिहासकार
वर्ग:इतिहास
आर्टेमिस
आर्टेमिस ही ग्रीक देवता सर्वोच्च ग्रीक देव झ्यूस याची कन्या आणि आरोग्य व धनुर्विद्येचा देव अपोलो याची जुळी बहीण होती. ग्रीक पुराणांनुसार ती शिकारीला मदत करणारी कुमारीका देवता तसेच चंद्र व कौमार्यतेची देवता गणली जाते.
कुतुबशाही
कुतुबशाहीची स्थापना इ.स. १५१२ मध्ये बहामनी राजवटीतून बंड करून किल्ले गोवळकोंडा येथे झाली.
वर्ग:कुतुबशाही वर्ग:भारतातील ऐतिहासिक राज्ये
आवाज प्रतिष्ठान
आवाज प्रतिष्ठान ही एक सामाजिक संस्था आहे. ध्वनी प्रदूषणाविरुद्ध न्यायालयात लढा देऊन ध्वनी प्रदूषणावर निर्बंध असणारा कायदा महाराष्ट्रात होण्यामागे 'आवाज फाऊंडेशनने' केलेले खास प्रयत्न आहेत. आवाज फाऊंडेशनची स्थापना सुमायरा अब्दुलाली यांनी २१ फेब्रुवारी २००६ रोजी केली. ही एक धर्मादायी ट्रस्ट व खाजगी संस्था आहे. तिने भारतात ध्वनी प्रदूषण कायद्याची कठोर अंमलबजावणी करण्याची मागणी पहिल्यांदा केली.
ध्वनी प्रदूषण
भारतामध्ये फटाक्यांचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होतो. विवाहसोहळा, क्रिकेट सामने, हिंदू, मुस्लिम आणि ख्रिश्चन उत्सव आणि इतर कार्यक्रमही प्रत्येक वर्षी साजरे होतात, त्यांमध्ये फटाके लावतात. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात ध्वनी प्रदूषण होते. मुंबई हे जगातील एक ध्वनी प्रदूषित शहर आहे. तिथे सतत वाहनाचा आवाज असतो. याविरुद्धही आवाज फाऊंडेशनने आवाज उठवला आहे.
ध्वनी प्रदूषण मुळे विविध प्रकारचे आजार होतात. यामुळे आक्रमकता, उच्चरक्तदाब, उच्च तणाव, झोपेचे विकार, कानाचे आजार, हृदयरोग, मानसिक आजार आणि आरोग्यावर इतर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. फटाके आणि लाऊडस्पीकर लोकांच्या जीवनावर परिणाम करतात. भारतामध्ये अतिशय संवेदनशील सामाजिक समस्या आहे. भारतातील प्रदूषणाचे प्रमुख प्रकार म्हणजे ध्वनी प्रदूषण. भारतात उत्सव आणि धार्मिक उत्सवांच्या काळात निर्माण होणारे ध्वनी प्रदूषण हे जगाच्या समांतर नाहीत. भारतीयांसाठी, आवाज हा आनंदाचे लक्षण आहे मोठ्याने स्पीकर लाऊन ते आपला आनंद साजरा करतात. काही प्रसंगी न्यायालयास परवानगी असलेल्या लाऊडस्पीकरचा वापर, बहुधा अनुमेय डेसिबलची मर्यादा ओलांडत आहे, यामुळे अतिपरिचित क्षेत्रांत तणाव व चिंताचे वातावरण निर्माण होते.
टोयोटा
टोयोटा मोटर कॉर्पोरेशन (トヨタ自動車株式会社) ही एक जपानी वाहन उत्पादक कंपनी आहे. जगातील सर्व प्रमुख देशांमध्ये आपली उत्पादने विकणारी टोयोटा ही जगातील १४व्या क्रमांकाची मोठी कंपनी तर सर्वात मोठी वाहन उत्पादक कंपनी आहे.
आवाज प्रतिष्ठान
ध्वनी प्रदूषण
आवाज फाऊंडेशनने आवाजाने आरोग्यावर होणा-या परिणामाबद्दल जागरुकता निर्माण करण्यासाठी पद्धतशीर आणि वैज्ञानिक पद्धतीने प्रचार केला आहे. फाउंडेशनने विविध ध्वनी प्रदूषण मोहिमा आखून त्यावर व्यापक लोकांचा आधारही मिळाला आहे. त्यानंतर देशभरात जागरुकता आणि नागरिकांच्या सतर्कतेमुळे धोरण बदलली, उत्तम प्रणाली आणि ध्वनी नियमांचे उत्तम अंमलबजावणी करत आहे. आवाज़ फाउंडेशन ने भारतात प्रथमच ध्वनी प्रदूषण डेटा गोळा केला आणि तो राज्य व केंद्र सरकार, न्यायालये, पोलीस आणि नागरिकांसमोर सादर केला. फटाके, ट्रॅफिक, लाऊडस्पीकर, औद्योगिक उपकरण आणि बांधकाम यासारख्या स्रोतांपासून २००३ पासून आवाजाचा डेटा तयार केला होता.
टोयोटा
बाह्य दुवे
वर्ग:जपानमधील कंपन्या वर्ग:वाहन उत्पादक कंपन्या
आवाज प्रतिष्ठान
ध्वनी प्रदूषण
२०१० मुंबई मध्ये आवाज फाऊंडेशन ने प्रसिद्ध शेत्रात काम करणाऱ्या उद्योजकांनी आपल्या इमारतीवर हेलिकॉप्टर उतरवण्याची जी परवानगी मागितली होती त्यामुळे किती प्रमाणात ध्वनी प्रदूषण होईल त्याची पण माहिती गोळा केली होती. आणि तो डेटा न्यायालयात सादर केल्यानंतर भारतातील सर्व शहरी भागातील खाजगी हेलीपॅड वापरण्याची पर्यावरण मंत्रालयातर्फे बंदी घालण्यात आली. भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाच्या जनहित याचिकेवर सुनावणीच्या वेळी पर्यावरण मंत्रालयातर्फे सादर केलेल्या आकडेवारीनुसार ११ जानेवारी २०१० रोजी देशभर कठोर अंमलबजावणी करण्यासाठी आवाज फाउंडेशनच्या सर्व शिफारशी स्वीकारल्या आणि स्पीकर, वाद्यवादन वापरण्यावर बंदी घालण्याची अधिसूचना देण्यात आली.
वाळू खाणकाम
आवाज़ प्रतिष्ठान ने किनारपट्टीच्या पर्यावरणाचे आणि जलजीवित पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी देखील काम केले आहे. आवाज फाऊंडेशनने महाराष्ट्र आणि गोवा राज्यांमध्ये बेकायदा वाळूच्या खाणकामबाबत जनजागृती केली आहे. भारतातील सागरी किनारपट्टीला आणि नदीच्या जैवविविधतेस बेकायदेशीरपणे वाळू खाणकामाचा खुप धोका आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:ध्वनिप्रदूषण वर्ग:महाराष्ट्रातील प्रतिष्ठाने
घाना क्रिकेट संघाचा ऱ्वांडा दौरा, २०२१
घाना क्रिकेट संघाने पाच आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी ऑगस्ट २०२१ दरम्यान रवांडाचा दौरा केला. या दौऱ्यात रवांडाने आपले पहिले अधिकृत आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळले. दोन्ही संघांनी या मालिकेद्वारे २०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धेसाठी सराव केला. सर्व सामने किगाली मधील गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान येथे झाले. रवांडा आणि घाना या दोन्ही देशांमधील ही पहिलीच द्विपक्षीय मालिका होती.
५वा सामना
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील क्रिकेट वर्ग:घाना क्रिकेट संघाचे ऱ्वांडा दौरे
भेंडवाडे
भेंडवाडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील खानापूर (विटा) तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:खानापूर (विटा) तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे