cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भारतातील जातिव्यवस्था
जाती
दिपांकर गुप्ता या सामाजिक मानव वंश शास्त्रज्ञांनूसार मौर्य काळात गटांची निर्मिती झाली आणि त्या पुढे सामंतशाही निर्माण झाली आणि सामंतशाहीमधून सुमारे ७ ते १२ शतकात जाती प्रत्यक्षात आल्या. जरी बाकीच्या अभ्यासकांचे भारतीय जाती व्यवस्थेच्या उदयाबद्दल वाद असले तरीही, बार्बरा मेटकाफ़ आणि थॉमस मेटकाफ़ ह्या इतिहासाच्या प्राध्यापकांनी असे प्रतिपादन केले आहे की, अगदी अलीकडच्या काही शतकांपर्यंत भारतीय उपखंडातील सामाजिक संघटन हे वर्णाश्रम व्यवस्थेने भारलेले होते आणि जाती व्यवस्था समाजाचा पाया नव्हती. असे अलिकडील अनेक संशोधनात आणि समोर आलेल्या ऐतिहासिक पुराव्यांमध्ये सिद्ध झाले आहे. बेशम यांच्या मते, प्राचिन भारतीय साहित्यामध्ये वर्णांबद्दल नेहमीच संदर्भ येतो, पण जातींबद्दल काहीही संदर्भ येत नाही आणि जर उल्लेख आलाच तर तो वर्ण व्यवस्थेतील एक उप व्यवस्था म्हणुन येतो. यावरून असे दिसते की, जर वर्ग व्यवस्थेमध्ये व्याख्यीत केलेल्या जाती व्यवस्थेला, म्हणजेच अंतरविवाही, व्यवसाया आधारित विभाजनाचे अगदी अलीकडच्या काळापर्यंत कसलेही ऐतिहासिक अस्तित्व सापडत नाही.
अस्पॄश्य जाती बहिष्कॄत आणि वर्ण व्यवस्था
वैदिक साहित्य/ग्रंथ अस्पृश्यतेच्या व्यवहाराबद्दलही बोलत नाहीत किंवा अस्पृश्यतेची संकल्पनाही मांडत नाहीत तसेच अस्पृश्य व्यक्तिंचाही उल्लेख करित नाहीत. जरी वेदातील काही कर्मकांडांमध्ये राजांना आणि समाजातील उच्चभ्रू व्यक्तिंना सर्वसामान्यं व्यक्तिंबरोबर भोजन करण्यास मनाई असली. आणि नंतरच्या काही वैदिक ग्रंथांमध्ये काही व्यवसाय करणाऱ्या व्यक्तींची निंदा-नालस्ती करित असली तरीही त्या ग्रंथांमध्ये अस्पृश्यतेसारखी कोणतीही संकल्पना अस्तित्वात असल्याचे दिसत नाही.
वैदिकोत्तर काळातील मनूस्मृतीसारख्या काही ग्रंथांमध्ये जाती बहिष्कृत केल्याची काही उदाहरणे आहेत आणि मनूस्मृतीनूसार अश्या लोकांना वाळीत टाकले गेले पाहिजे. सध्याच्या अनेक संशोधनांमध्ये असे समोर आले आहे कि, वैदिकोत्तर काळातील ग्रंथामध्ये वर्णन केलेल्या सामाजिक व्यवस्थांमध्ये आणि वासाहातीक काळात भारतीय जाती व्यवस्थेविषयी झालेल्या चर्चांमध्ये मोठा फ़रक आहे, शिवाय ड्युमों यांची भारतातील समाजातील जाती व्यवस्थेच्या सिद्धांकनानेही हेच प्रतिपादित केले आहे. ज्यांनी वैदिक ग्रंथांचे जसे की, धर्मसूत्रे आणि धर्मशास्त्रे यांची भाषांतरे केली आहेत त्या पेट्रिक ओलीवेले ह्या संस्कृतच्या प्राध्यापकाने हे प्रकर्षाने सांगितले आहे की, प्राचीन आणि मध्ययुगीन काळातील कोणत्याच भारतीय ग्रंथांमध्ये कर्मकांडात्मक प्रदूषण/बाटले जाणे, शौच-अशौच अश्या प्रकारचे उल्लेख नाहीत. ओलीवेले यांच्यामते शौच-अशौच ह्यांचे उल्लेख धर्म शास्त्रांमध्ये येतात पण ते उल्लेख वैयक्तिक व्यवहारांबद्दलच मर्यादित आहेत, जसे की, नैतिकता, कर्मकांडे, जैविक बाटले जाणे (कोणते अन्न खावे आणि शौच्यास जातेवेळी काय काळजी घ्यावी वगैरे). ओलीवेले आपल्या वैदिकोत्तर काळातील ग्रंथांच्या परीक्षणांमधे स्पष्टपणे लिहितात की, "शुद्ध/अशुद्धतेच्या/शौच/अशौचाच्या कोणत्याही कल्पनांना समाजातील कोणत्याही वर्गाला/गटाला/वर्णाला जोडले गेलेले नाही." पहिल्या सहस्रकाच्या सुरुवातीला लिहिल्या गेलेल्या एकाच शास्त्रग्रंथामध्ये फ़क्त एकदाच असा उल्लेख येतो की, "ज्या व्यक्तीं अतिशय निंदनीय कर्म करतात त्यांना त्यांच्या वर्णातून हाकालले जाते". अशा व्यक्तींना (ज्यांनी निंदनीय कर्म केले आहे) त्यांना पापी म्हणून वाळीत टाकले जावे असा आदेशही ते धर्म ग्रंथ देतात. ओलीवेले यांनी त्यापुढे जाऊन असेही प्रतिपादन केले आहे की, धर्मशास्त्रांमध्ये व्यक्तींच्या वैयक्तिक बाबींनुसार जसे की, चारित्र्य, नैतिक कारणे, कृती, निरागसता किंवा अज्ञान(बालकांद्वारे केलेल्या कृतींसाठी), नियमने आणि कर्मकांडांशी संबंधित वर्तने यांच्याशी संबंधित मुद्यांपुरतेच मर्यादित शुद्ध/अशुद्धचे वर्णन येते शिवाय त्याचा ती व्यक्ती कोणत्या वर्णाची आहे त्याच्याशी काहीही संबंध नाही, चारही वर्णातील व्यक्ती शुद्धआणि अशुद्धबाटू शकतात. ड्युमों या संधोधकाने त्याच्या नंतरच्या प्रकाशनांमध्ये, हे स्पष्ट केले आहे की, प्राचिन वर्ण उतरंड ही शुद्धता/अशुद्ध सारख्या तत्त्वांवर आधारित नव्हती शिवाय वैदिक ग्रंथांमध्येही अस्पृश्यतेची संकल्पना कुठेही आढळत नाही.
वैदिक कालखंड (१५०० ते १००० ख्रिस्तपुर्व)
ऋग्वेदाच्या काळामध्ये फ़क्त दोनच वर्ण होते, आर्य वर्ण आणि दास वर्ण. ह्या दोन वर्णांमधील फ़रक त्यांच्या जमातींमध्ये असलेल्या फ़रकाने समोर आला होता. वैदिक संस्कृतीचे पालन करणाऱ्या जमातींनी स्वतःला आर्य म्हणवून घेतले, आर्य म्हणजे सुसंस्कृत असा होतो. त्या विरुद्ध आर्यांच्या विरोधी जमातींना "दास, दस्यू आणि पनी" म्हणले गेले. दास लोक हे आर्य जमातींसाठी बऱ्याच काळासाठी बरोबरीने वाढणारी जमात होते आणि पुढे त्यांना आर्य समाजाचा भागही करून घेण्यात आले. त्यांना सहभागी करून घेण्यामध्येच आर्य समाजाच्या स्तरीकरणास सुरुवात झाली. अनेक "दास" जमाती खरोखरच सेवकांच्या भूमिकेची कामे करित होत्या, आणि त्यामधुनच दास ह्या शब्दाचा अर्थ सेवक किंवा गुलाम म्हणूस प्रचलीत झाला. ऋग्वेदिक काळातील समाज हा त्यांच्या व्यवसायानूसार वर्गीकरण केलेला नव्हता. अनेक शेतकरी आणि कारागीर वेगवेगळे व्यवसाय आणि कौशल्ये अवगत असणारे असत. "रथकार"(रथ बनवणारे) आणि "कर्मार"(धातूकाम करणारे) यांना खूप मानाचे स्थान होते आणि त्यांना कसल्याही प्रकारचे कलंक जोडलेले नव्हते. अश्याच प्रकारचे सामान्य स्थान होते. अथर्ववेदाच्या शेवटाच्या काळामध्ये नव्या वर्गाचा उदय झाला होता. त्याचकाळात या आधिच्या काळात ज्यांना दास म्हणले जात होते त्यांनाच शुद्र म्हणले जाऊ लागले होते. कदाचित हे मुद्दामच दास ह्या शब्दाला मिळालेल्या गुलामीच्या अर्थाला लपविण्यासाठी केले गेले असावे. "आर्यांचे" वैश्य (जमातीचे सदस्य) असे नामकरण झाले, नवे उच्चभ्रू वर्ग ब्राह्मण (पुरोहित्य करणारे) आणि क्षत्रिय (लढवय्ये) यांना नव्या दोन वर्णांची ओळख दिली गेली. शुद्र नुसतेच आधिचे "दास" नव्हतेच तर त्यात स्थानिक इतरही जमातींचा समावेश करण्यात आला होता. ही प्रक्रिया आर्यांच्या गंगेच्या खोऱ्यात झालेल्या विस्ताराला समांतरच चालू होती. ह्या सर्व जमातींमध्ये आणि वर्णांमध्ये अन्न आणि विवाहाबद्दलच्या कसल्याही बंधनांचे उल्लेख वैदिक काळातील साहित्यामध्ये ग्रंथांमध्ये येत नाहीत.
वैदिकोत्तर काळ (१००० ते ६०० ख्रिस्तपूर्व)
उपनिषदांच्या प्रारंभिक उल्लेखामध्ये, क्षुद्रांचा उल्लेख पुषनं किंवा पोषण करणारा असा आहे, यातूनच हे सुचित होते की, क्षुद्र हे जमिन कसणारे(शेतकरी) होते. परंतू, त्यानंतर त्याचवेळी, क्षुद्रांना करदाते म्हणून लक्षात घेतले जात नव्हते, शिवाय त्यांना बक्षिस म्हणून मिळालेली जमिन त्यांनी इतरांना देऊन टाकून टाकणे अपेक्षित होते. अनेक कारागीर गटांनाही क्षुद्र म्हणून गणले जाऊ लागले होते, परंतु त्यांच्या कामाबद्दल त्यांच्या गटाला कसल्याही प्रकारचा कलंक लागलेला नव्हता. ब्राह्मणांना आणि क्षत्रियांना धार्मिक कर्मकांडामध्ये विशेष स्थान दिले गेले होते आणि त्यातूनच त्यांना वैश्य आणि क्षुद्रांपासून वेगळेही केले गेले. वैश्यांना "इच्छेवर दमन" आणि क्षुद्रांना "इच्छेवर फ़टके" या फ़रकाने वर्णन केले गेले.
दुसरे शहरीकरण (५०० ते २०० ख्रिस्तपूर्व)
ह्या काळाबद्दलची जास्तीत जास्त माहिती मिळवण्याचा मोठा स्रोत म्हणजे त्या काळात निर्माण झालेले पाली भाषेतील बौद्ध साहित्य आहे. एकाबाजूला ब्राह्मणी हिंदू धर्मातील ग्रंथ चातुर्वण्य व्यवस्थेविषयी भाष्य करतात, बौद्ध ग्रंथांमधून तत्कालीन समाजव्यवस्थेचे दुसरेच चित्र समोर येते, त्यांमध्ये हिंदू समाजाला "जाती" आणि "कुळांमध्ये" व्यवसायानुसार विभागलेला समाज म्हणले गेले आहे. त्यावरूनच हा आडाखा बांधता येतो की, वर्णव्यवस्था जी ब्राह्मणी हिंदू धर्माच्या विचारसरणीचा भाग होती, ती प्रत्यक्षात कधीच अस्तित्वावात नव्हती. बौद्ध ग्रंथांमध्ये ब्राह्मण आणि क्षत्रियांना "वर्णांपेक्षा" "जाती" म्हणून उल्लेखले आहे. त्यांना उच्च स्तरातल्या जाती म्हणूनच नोंदवले आहे. शिवाय खालच्या स्तरातील जातींना "चांडाळ" म्हणून उल्लेखले आहे आणि त्यांमध्ये बांबूचे विणकाम करणारे, शिकारी, रथकार आणि सफाई काम करणारे हे सर्वही चांडाळमध्येच सहभागी होते. ब्राह्मण आणि क्षत्रिय यांच्या वर्गाला "गहपती" म्हणले जात होते, ज्याचा शब्दशः अर्थ घराचे मालक असा होतो, म्हणजेच संपत्तिधारक वर्ग. ही सर्व उच्च कुळे होती, आणि कुळांची संकल्पना ह्या काळातच रूढ झाल्याचेही दिसून येते. उच्च कुळातील गट शेती, व्यापार, गोपालन, हिशेब ठेवणे, लिखाण काम यांमध्ये होते तर खालच्या दर्जाची कुळे टोपल्या विणणे आणि सफाई करीत. गहपती हे शेत-जमीन धारक होते आणि ते शेतकीच्या कामासाठी दास कर्मचाऱ्यांना कामाला ठेवीत असत, ह्या दासांमध्ये गुलाम आणि पगारी कामगार असत. गहपती हे त्यावेळच्या शासनासाठी प्राथमिक आणि मोठे करदाते होते, सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे गहपती हा गट जन्माने नव्हे तर वैयक्तिक आर्थिक प्रगतीवर ठरविला जाई. वेगवेगळ्या सामाजिक गटांमध्ये "कुळे" आणि त्यांचे व्यवसाय हे निदान उच्च आणि खालच्या पातळीवर समांतर असले तरीही, त्या सामाजिक गटांचा वर्ग, जात आणि व्यवसाय यांमध्ये रूढ संबंध नव्हता, खासकरून मधल्या जातींमधे तर उच्च किंवा खालचा असा कसलाच जात आणि व्यवसायांचा संबंध प्रस्थापीत झालेला नव्हता. हिशेब ठेवणे आणि लिखाण करणे/नोंदी ठेवणे यासारखे व्यवसाय कोणत्याच जातीशी जोडलेले नव्हते. भारतातील जातींचा आढावा घेताना पिटर मासेफ़िल्ड यांनी असे प्रतिपादन केले आहे की, प्रत्यक्षात कोणत्याही जातीचा मनूष्य कोणताही व्यवसाय करु शकत होता. तत्कालीन ग्रंथ असे सुचवतात की, ब्राह्मण जातीतील लोक कोणत्याही जातीकडून अन्नग्रहण करत होते, त्यावरूनच असे सूचित होते की सहभोजनाविषयीचे नियम या काळा पर्यंत तरी प्रत्यक्षात आलेले नव्हते. निकाय ग्रंथांनूसार सुद्धा जातीं ह्या आंतरविवाही समूह नव्हत्या, किंबहुना कोणतेच आंतरविवाही समूह अस्तित्वात नव्हते. मेसेफ़िल्ड यांनी पुढे असेही‌ प्रतिपादन केले आहे कि, "निकाय काळामध्ये जर जाती व्यवस्थेचे कुठले स्वरूप प्रत्यक्षात अस्तित्वात होते कि नाही ह्या बद्दल साशंकता आहे - जर असेलही तर ते काही अ-आर्य गटांमध्ये अस्तित्वात असेल.". काही ग्रंथांमध्ये बुद्ध आणि ब्राह्मण यांमध्ये झालेल्या एका वादाच्या प्रसंगाच्या वर्णनावरून हे स्पष्ट दिसते की, ब्राह्मण स्वतःची इतरांवरची सत्ता पवित्रतेच्या वेष्टनाने टिकवून ठेवतात आणि ते पवित्रतेच वलयच त्यांना इतरांकडून सेवा घेण्यास. बुद्धाने ह्या प्रश्नाला उत्तर देताना ह्या वास्तवावर भर दिला आहे कि, सर्व मानवांचा जैविक जन्म समान मार्गाने होतो आणि त्यामूळे इतरांकडून सेवा घेण्याचा हक्क दैवी किंवा पवित्रतेच्या माध्यमातून नव्हे तर आर्थिक तत्त्वांवर मिळवला जातो. या साठी त्यांनी पश्चिम-पूर्वेकडील उपखंडांचे उदाहरण दिले आहे, आणि आर्य हेही दास बनू शकतात आणि दास हेही आर्य बनू शकतात, याप्रकारच्या सामाजिक गतिशिलतेचा पुरस्कार बुद्धाने केलेला आहे.
सुरुवातीचा काळ (320–650)
महाभारत ह्या काव्याच्या निर्मितीचा टप्पा चौथ्या शतकाच्या शेवटाकडे पूर्ण झाला असे मानले जाते, त्या महाकाव्यांमध्ये वर्णव्यवस्थेचा उल्लेख 12.181 ह्या श्लोकांमध्ये येतो आणि त्यात दोन प्रारुपे दाखवली आहे. त्यातील पहिल्या प्रारूपामध्ये वर्ण ही रंगावर आधारित व्यवस्था आहे, भृगू नावाच्या व्यक्तिरेखेच्या माध्यमातून "ब्राह्मण"  वर्णाचे लोक हे गोरे, क्षत्रिय वर्णाचे लाल, वैश्य वर्णाचे पिवळे आणि शुद्र हे काळे होते असे वर्णन आले आहे. ह्या वर्णनाला भरद्वाज मुनिंनी प्रश्न विचारला आणि म्हणले आहे, '' सर्व रंग सर्व वर्णाच्या लोकांमध्ये दिसतात, इच्छा, भिती, मोह, मत्सर, भुक इत्यादी गुणही सर्वच मानवांमध्ये असतात, सर्व मानवांमध्ये वाहणारे रक्त एकच असते, असे असताना आपण मानवांना एकमेकांपासून वेगळे कसे करू शकतो?". त्यावर महाभारतामध्ये अशी घोषणा आहे की, या विश्वामध्ये असले काहीही‌ वर्ण नाहीत, हे विश्व ब्रह्माने रचलेले असून सर्व विश्व ब्राह्मण आहे. आणि आता त्यांच्या कर्मानूसार त्यांचे वर्गीकरण केले जात आ." त्यानंतर महाभारतामध्ये प्रत्येक वर्णाच्या वर्तनाची प्रारुपे वर्णिली गेली आहेत, जे क्षत्रिय असतात ते रागिट, सुखलोलूप आणि उघडपणे विचार मांडणारे असतात, जनावरे पाळून आणि शेती नांगरून पोटे भरण्याची वृत्ती वैश्यांमध्ये असते, शुद्रांना हिंसा, गुप्त कारस्थाने आणि अशुद्धता यांची ओढ असते, सत्य, निर्लोभ आणि शुद्ध चारित्र्याचे सर्वोत्तम उदाहरण म्हणजे ब्राह्मण वर्ण होय. हिल्टबेटील यांच्या मते महाभारत आणि त्यासारख्या पुर्व-मध्यमयुगीन काळातील हिंदू ग्रंथांमध्ये, "वर्ण हे वंशपरंपरेने पाळली जाणारी बाब नसून. ते सामाजिक वर्गीकरणाचा भाग होता".
आठव्या शतकात जिनसेना यांनी लिहिलेल्या आदी पुराणामधे जैन ग्रंथामधला पहिला जाती व्यवस्थेचा आणि वर्ण व्यवस्थेचा उल्लेख आढळतो. जिनसेनानी जाती व्यवस्थेचा उगम हा ऋगवेदातील सुक्तांमधे किंवा पुरुषामधे न शोधता तो सरळ सरळ जडभारताच्या कथानकात शोधलेला आहे. ह्या कथेनुसार भारताने अहिंसेची चाचणी घेतली आणि त्या दरम्यान जे सर्व लोक कोणत्याही जिवावर कोणत्याही प्रकारची हिंसा करणे नाकारतील अशा लोकांना द्वीज म्हणले जाईल असे घोषीत केले. जिनसेनानी पुढे असेही म्हणले आहे की, जे लोक अहिंसेचे तत्त्व पाळतात आणि सर्व जिवांवर कोणत्याही प्रकारची हिंसा न करता जीवन जगतात त्यांना देव ब्राह्मण म्हणले पाहिजे. आदीपुराणाच्या मजकूरात देखील वर्ण आणि ज्ञाती यांच्या परस्पर संबंधाचा उल्लेख आढळतो. पद्मनाभ जैनी ह्या प्राच्यविद्या शास्त्राच्या प्राध्यापकांचे असे मत आहे की, आदी पुराणातील उल्लेखाप्रमाणे बुद्ध आणि जैन धर्मामध्ये फक्त एकच ज्ञाती आहे ती म्हणजे मनुष्यज्ञाती किंवा मनुष्य जात, परंतु त्यांच्या व्यवसायाच्या किंवा कामाच्या स्वरूपानूसार त्यांमध्ये विभाजने झाली आहेत. जैन धार्मिक ग्रंथाप्रमाणे जेव्हा रीषभ देवांनी हातात शस्त्र उचलून समाजाच्या रक्षणाचे कार्य आणि राजाची सत्ता प्रस्थापित केली तेव्हा क्षत्रिय धर्माचा उदय झाला, तसेच वैश्य आणि शुद्र जातींचा उदय त्यांच्या उदरनिर्वाहाच्या साधनांमुळे आणि त्यात त्यांनी कौशल्य मिळवल्यामुळे झाला.
संदर्भ
<references group="टीप" />
तळटीप
<references group="तळटीप" />
वर्ग:हिंदू धर्मामधील जातीव्यवस्था वर्ग:भारतीय समाज
जेम्स प्रेस्कॉट जूल
जेम्स प्रेस्कॉट जूल (२४ डिसेंबर, इ.स. १८१८:सालफोर्ड, लॅंकेशायर, इंग्लंड - ११ ऑक्टोबर, इ.स. १८८९) हा इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ आणि मद्यउत्पादक होता.
वर्ग:इंग्लिश भौतिकशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १८१८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८८९ मधील मृत्यू
मोहाटे
मोहाटे हे गाव पाथर्डी तालुका अहमदनगर जिल्हा महाराष्ट्र राज्यातील एक गाव आहे. मोहाटे हे गाव नाशिक डिव्हीजन मधे येते. अहमदनगर पासुन 63 कि.मी आहे .पाथर्डी पासुन 11 कि.मी आहे. गावातुन शहरांना जाण्या येण्यासाठी एस टी बसची तसेच खाजगी वाहनांची सोय उपलब्ध आहे. गावात मोहटादेवीचे  भव्यदिव्य मंदिर आहे.गावात जिल्हा परिषदची इयत्ता पहिली ते चौथी पर्यंत शाळा उपलब्ध आहे. पुढील शिक्षणासाठी पाथर्डी येथील विद्यालय जावे लागते. वर्ग:पाथर्डी तालुक्यातील गावे
मार्क आयस्केन्स
मार्क मरिया फ्रान्स, व्हायकाउंट आयस्केन्स तथा मार्क आयस्केन्स हे बेल्जियम देशाचे माजी पंतप्रधान आहेत.
वर्ग:बेल्जियमचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९३३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. १६४६
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १६४६ वर्ग:इ.स.च्या १६४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११७२
मृत्यू
वर्ग:इ.स. ११७२ वर्ग:इ.स.च्या ११७० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
आंबेळे बुद्रुक
आंबेळे बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
अलोफी
अलोफी ही न्युए ह्या देशाची राजधानी आहे.
वर्ग:न्युए वर्ग:ओशनियामधील देशांच्या राजधानीची शहरे
इब्राहिम इस्माइल चुंदरीगर
इब्राहिम इस्माइल चुंदरीगर (देवनागरी लेखनभेद: इब्राहिम इस्माइल चुंद्रीगर ; उर्दू: ابراہیم اسماعیل چندریگر ; रोमन लिपी: Ibrahim Ismail Chundrigar ;) (सप्टेंबर १५, इ.स. १८९७ - सप्टेंबर २६, इ.स. १९६०) हा पाकिस्तानी राजकारणी व पाकिस्तानाचा सहावा पंतप्रधान होता. तो १७ ऑक्टोबर, इ.स. १९५७ ते १६ डिसेंबर, इ.स. १९५७ या अवघ्या दोन महिन्यांच्या काळात पंतप्रधानपदी अधिकारारूढ होता.
वर्ग:पाकिस्तानचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू
बौद्ध सणांची यादी
जगातील अनेक देशात विविध बौद्ध सण व उत्सव साजरी केली जातात, त्यांची यादी खालिप्रमाणे.
बाह्य दुवे
वर्ग: बौद्ध धर्म वर्ग: धर्मानुसार सण वर्ग: सण व उत्सव
नडियाद विधानसभा मतदारसंघ
नडियाद विधानसभा मतदारसंघ हा गुजरात विधानसभा निवडणुकीतील एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ खेडा  जिल्ह्यात आहे.
संदर्भ
वर्ग:खेडा जिल्हा वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ
क्युमेक (एकक)
वाहते पाणी मोजण्याचे एकक
१ क्युमेक (Cumec) म्हणजे  १ क्युबिक मीटर /सेकंद
एका सेकंदात एक घनमीटर पाण्याचा प्रवाह म्हणजे एक क्युमेक होय. याचा अर्थ एक सेकंदात १,००० लिटर पाणी बाहेर पडते.
मार्च १९
बाह्य दुवे
- मार्च १७ - मार्च १८ - मार्च १९ - मार्च २० - मार्च २१ - (मार्च महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
इ.स. १५९२
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५९२ वर्ग:इ.स.च्या १५९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स. ११८०
मृत्यू
वर्ग:इ.स. ११८० वर्ग:इ.स.च्या ११८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १२ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पिरेवाडी
पिरेवाडी हे गाव पाथर्डी तालुका अहमदनगर जिल्हा महाराष्ट्र राज्य, भारत. हे गाव नाशिक डिव्हीजन मधे येते. गावातुन शहरांना जाण्या येण्यासाठी एस टी बसची तसेच खाजगी वाहनांची सोय उपलब्ध आहे. गावात जिल्हा परिषदची इयत्ता पहिली ते चौथी पर्यंत शाळा उपलब्ध आहे.आणी "संतोष रावसाहेब गर्जे" हे तेथील राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीचे सामाजिक कार्यकर्ते आहेत.पिरेवाडी ही एक ग्रुप ग्रामपंचायत आहे त्यामध्ये आठरवाडी,डमाळवाडीचा समावेश आहे येथे भैरवनथाचे कडक ठाणे असुन श्रावण महिन्यातील तिसऱ्या रविवारी येथे मोठी यात्रा भरते. वर्ग:पाथर्डी तालुक्यातील गावे वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील गावे
हाट्टी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मानोरा तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
मोहाम्मेद सहावा, मोरोक्को
मोहाम्मेद सहावा (अरबी: محمد السادس; २१ ऑगस्ट १९६३) हा उत्तर आफ्रिकेतील मोरोक्को देशाचा विद्यमान राजा व अलोइत घराण्याचा प्रमुख आहे. २३ जुलै १९९९ रोजी वडील व तत्कालीन राजा हसन दुसरा ह्याच्या मृत्यूनंतर मोहाम्मेद राज्यपदावर आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:मोरोक्कोचे राजे
काच
काच हे एक स्फटिक नसलेले घनरूप आहे. सिलिका (सिलिकॉन डाय-ऑक्साइड) व सिलिकेटे यांचा रस तापवून वेगाने थंड झाल्यावर काच तयार होते. काच नैसर्गिकरित्याही तयार होते. ज्वालामुखीतून बाहेर पडलेला लाव्हा वेगाने थंड झाल्यावर नैसर्गिकरित्या काच तयार होते
३) रंगीत काच - वाळू, लाइम, सोडा यातील अशुद्धतेमुळे स्वच्छ रंगहीन काच तयार होण्याऐवजी एखाद्या रंगाची छटा असलेली काच तयार होते.
==४) सुरक्षित काच  - तापवलेली अचानक थंड करून आकुंचन केल्याने काच कणखर होते. परंतु रासायनिक पद्धतीने तयार झालेली काच जास्त कणखर असते. रसायनत: स्थिर असल्याने उष्णतेचा परिणाम होत नसल्याने बोरोसिलिकेट काचेची भांडी मायक्रोवेव्ह अवन मध्ये वापरता येतात. या काचेत सिलिका, बोरिक ऑक्साइड, सोडा आणि अ‍ॅल्युमिना यांचे मिश्रण असते.काचेपासून भिंग तयार करतात त्याचे अन्तर्वक्र अणि बाह्यवक्र असे दोन प्रकार पडतात.== काचेचे उपयोग :-
१)बाटल्या, बरण्या, तावदानाच्या काचा इत्यादी रोजच्या वापरातील काचेच्या वस्तु.
२)वाहनाच्या पुढील व मागील काचा,खिडक्यांच्या काचा ई.
३)अंतरगोल,बहिर्गोल,सपाट आरसे तयार करण्यासाठी काच वापरली जाते.
४)चष्म्याच्या किंवा गॉगल्सच्या काचा तयार करण्यासाठी काच वापरतात.
५)प्रयोगशाळेतील साहित्य मजबूत काचेपासून बनवतात.
६)मोठ्या इमारातमध्ये शोभेच्या काचा इमारतीच्या बाजूने लावतात त्यामुळे इमारतीचे सौंदर्य वाढते.
७)मोबाईल फोनच्या स्क्रीन मधेही काच वापरतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:रसायनशास्त्र
मंजिरी फडणीस
मंजरी फडणीस ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. मंजरी जन्माने मुंबईकर असून हिंदी,तेलुगू तसेच तमिळ चित्रपटांतून काम करते. २००८ सालच्या जाने तू... या जाने ना ह्या हिंदी चित्रपटामधील भूमिकेसाठी लक्षात राहिली.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सेमूर क्रे
सेमूर रॉजर क्रे (२८ सप्टेंबर, इ.स. १९२५ - ५ ऑक्टोबर, इ.स. १९९६:कॉलोराडो स्प्रिंग्ज, कॉलोराडो, अमेरिका) हा अमेरिकन विद्युत अभयंता आणि संगणकशास्त्रज्ञ होता. हा क्रे रीसर्च या कंपनीचा संस्थापक होता. येथे जगातील सर्वाधिक वेगवान संगणक तयार केले गेले. याला महासंगणनाचा जनक मानले जाते. क्रे, सेमूर क्रे, सेमूर वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म
माद्रिदचा राजवाडा
माद्रिदचा राजवाडा (स्पॅनिश: Palacio Real/Palacio de Oriente) हे स्पेनच्या राजाचे अधिकृत निवासस्थान आहे.
वर्ग:माद्रिद मधील इमारती व वास्तू
पिंपरी (बाभुळगाव)
पिंपरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील बाभुळगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:बाभुळगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १५४०
ठळक घटना आणि घडामोडी
वर्ग:इ.स.च्या १५४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
क्युसेक (एकक)
क्युसेक हे वाहते पाणी मोजण्याचे एकक आहे.
१ क्युसेक (Cusec) म्हणजे  १ क्युबिक फिट /सेकंद
एका सेकंदात एक घनफूट पाण्याचा प्रवाह म्हणजे एक क्युसेक होय. याचा अर्थ एक सेकंदात २८.३१ लिटर पाणी बाहेर पडते. (१ घनफूट = २८.३१ लिटर)
वर्ग:पाणी
आंबेळे खुर्द
आंबेळे खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
बोटाद विधानसभा मतदारसंघ
बोटाद विधानसभा मतदारसंघ हा गुजरात विधानसभा निवडणुकीतील एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ बोटाद जिल्ह्यात आहे.
संदर्भ
वर्ग:बोटाद जिल्हा वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ
महादेव बाबर
महादेव बाबर महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य होते. हे हडपसर मतदारसंघातून निवडून गेले.
वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:शिवसेनेतील राजकारणी
प्रकाशवाहक तंतू
हे तंतू प्रकाश वाहून नेतात.
वर्ग:कृत्रिम तंतू
द ब्राँक्स
द ब्रॉंक्स (The Bronx) हा अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क शहरातील पाचपैकी एक बोरो (नगर) आहे. हा बोरो न्यू यॉर्क शहराच्या उत्तर भागात मॅनहॅटन व क्वीन्सच्या उत्तरेकडे वसला आहे. हा न्यू यॉर्क शहरामधील सर्वात गरीब व असुरक्षित बोरो समजला जातो.
बाह्य दुवे
वर्ग:न्यू यॉर्क शहरातील बोरो
कुही तालुका
कुही हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. या तालुक्यात अनेक प्रेक्षणीय स्थळे असून पर्यटकांना आकर्षित करणारे पाच नद्यांच्या संगमावर श्री.चैतन्यश्वराचे मंदिर असलेले आंभोरा देवस्थानही कुही तालुक्यातच आहे, तसेच या तालुक्याचा बहुतांश भाग हा गोसेखुर्द धरण तथा कऱ्हाडला अभयारण्याला लागूनच आहे. तालुक्यात कुही शहर, मांधळ , वेलतुर व पचखेडी हे मोठे शहर असून गोसेखुर्द धरणातील अनेक पुनर्वसन गावे कुही तालुक्यात आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
चौगुला
चौगुला ऊर्फ चौघुला, किंवा चोगला हा गावामध्ये देशमुखाच्या हाताखालील अधिकारी असे. चौगुल्याच्या कामाला चौघुलपणा, चौघुलकी अशा संज्ञा आहेत.
हा बारा बलुतेदारांपैकी एक आहे, असे काहीजण मानतात.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:बलुतेदार
आपिया
आपिया ही सामो‌आ ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. २००६ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ३७,७०८ आहे. वर्ग:सामो‌आ वर्ग:ओशनियामधील देशांच्या राजधानीची शहरे
तंतु-काच
वर्ग:काच वर्ग:कृत्रिम धागे
Fiberglass கண்ணாடியிழை ليف زجاجي অপটিক্যাল ফাইবার Стъклено влакно Fibra de vidre Skleněná textilní vlákna Glasfiber Glasfaser Fibra de vidrio Vitrofibro fa:فایبر گلاس Fibre de verre Fibra de vidro 광섬유 प्रकाशीय तन्तु Kaca serat Fibra di vetro פיברגלס ოპტიკური ბოჭკო Оптички влакна Gentian kaca Glasvezel ガラス繊維 Włókno szklane Fibra de vidro Стекловолокно Lasikuitu Glasfiber Cam elyafı Оптоволокно 玻璃纖維強化塑膠
इ.स. १८०२
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८०२ वर्ग:इ.स.च्या १८०० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मुकरमाबाद
मुकरमाबाद हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
बेनझीर भुट्टो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
बेनझीर भुट्टो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा इस्लामाबाद ह्या पाकिस्तानच्या शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ पूर्वी इस्लामाबाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ म्हणून ओळखला जात असे.
संदर्भ
वर्ग:पाकिस्तानमधील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
हिवाराबुद्रुक
हिवाराबुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मानोरा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मानोरा तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
जावाखेडे खालसा
जावाखेडे खालसा हे गाव पाथर्डी तालुका अहमदनगर जिल्हा महाराष्ट्र राज्य, भारत. जावाखेडे खालसा हे गाव नाशिक डिव्हीजन मधे येते. गावातुन शहरांना जाण्या येण्यासाठी एस टी बसची तसेच खाजगी वाहनांची सोय उपलब्ध आहे. गावात जिल्हा परिषदची इयत्ता पहिली ते चौथी पर्यंत शाळा उपलब्ध आहे. वर्ग:पाथर्डी तालुक्यातील गावे वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२० लेख
प्रतापपूर
संदर्भ
वर्ग:बाभुळगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
पारदर्शकता
वर्ग:प्रकाशविज्ञान वर्ग:भौतिकशास्त्र वर्ग:रिकामी पाने
यूट्यूब
यूट्यूब ही गूगलची महाजालावरती चलचित्र पाहण्यासाठी व दाखवण्यासाठीची सुविधा आहे. जरी काही व्यावसायिक संस्था यूट्यूबच्या भागीदारीने आपल्या कार्यक्रमांच्या थोड्याफार चित्रफिती येथे चढवत असल्या तरी, मुख्यतः येथील बहुतेक सामग्री ही वैयक्तिक खातेधारकांनींच चढवलेली आहे. ही सुविधा गूगलच्या नोंदणीकृत खातेधारकास विनामूल्य मिळते. यात कोणतीही व्यक्ती चित्रफिती टाकू शकते. यूट्यूब वापरकर्त्यांना अपलोड, दृश्यमान, रेट, सामायिक, आवडीमध्ये जोडण्यासाठी, अहवाल देण्यासाठी, व्हिडिओवर टिप्पणी देण्यासाठी आणि इतर वापरकर्त्यांसाठी सदस्यता घेण्यासाठी अनुमती देते. हे वापरकर्त्याद्वारे व्युत्पन्न आणि कॉर्पोरेट मीडिया व्हिडिओंची विस्तृत विविधता प्रदान करते. उपलब्ध सामग्रीमध्ये व्हिडिओ क्लिप, टीव्ही शो क्लिप, संगीत व्हिडिओ, लघु आणि डॉक्यूमेंटरी चित्रपट, ऑडिओ रेकॉर्डिंग, चित्रपट ट्रेलर, थेट प्रवाह आणि व्हिडिओ ब्लॉगिंग, लघु मूळ व्हिडिओ आणि शैक्षणिक व्हिडिओ यासारख्या इतर सामग्रीचा समावेश आहे.
यूट्यूब वरील बऱ्याच सामग्री वैयक्तिकरित्या अपलोड केली गेली आहे परंतु सीबीएस, बीबीसी, वेवो आणि हुलूसह मीडिया कॉर्पोरेशन यूट्यूब भागीदारी कार्यक्रमाचा भाग म्हणून यूट्यूब द्वारे त्यांच्या काही सामग्री ऑफर करतात. नोंदणीकृत वापरकर्ते केवळ साइटवर व्हिडिओ पाहू शकतात, तर नोंदणीकृत वापरकर्त्यांना अमर्यादित व्हिडिओ अपलोड करण्याची आणि व्हिडिओवर टिप्पण्या जोडण्याची परवानगी आहे. संभाव्य अयोग्य मानले गेलेले व्हिडिओ केवळ नोंदणीकृत वापरकर्त्यांना कमीतकमी १८ वर्षे असल्याची खात्री करून घेण्यास उपलब्ध आहेत.
गुगल ऍडसेन्स वरून जाहिरात कमाईची कमाई यूट्यूब एक साइट आहे जी साइट सामग्री आणि प्रेक्षकांनुसार जाहिरातींना लक्ष्य करते. त्याच्या बहुतेक व्हिडिओंचे दृश्य विनामूल्य आहे परंतु सदस्यता-आधारित प्रीमियम चॅनेल, फिल्म भाड्याने देणे तसेच यूट्यूब प्रीमियम, वेबसाइटवर जाहिरात-मुक्त प्रवेश ऑफर करणारी सदस्यता सेवा आणि त्यात बनविलेल्या अनन्य सामग्रीमध्ये प्रवेश समाविष्ट आहेत. विद्यमान वापरकर्त्यांसह भागीदारी.
इतिहास
YouTube ची स्थापना स्टीव्ह चेन, चाड हर्ले आणि जावेद करीम यांनी केली होती. हे तिघे PayPal चे सर्व सुरुवातीचे कर्मचारी होते, ज्यामुळे कंपनी eBay द्वारे विकत घेतल्यानंतर त्यांना समृद्ध केले गेले. हर्ले यांनी पेनसिल्व्हेनियाच्या इंडियाना विद्यापीठात डिझाइनचा अभ्यास केला होता आणि चेन आणि करीम यांनी अर्बाना-चॅम्पेन येथील इलिनॉय विद्यापीठात संगणक विज्ञानाचा एकत्र अभ्यास केला होता.
मीडियामध्ये वारंवार पुनरावृत्ती झालेल्या एका कथेनुसार, हर्ली आणि चेन यांनी 2005 च्या सुरुवातीच्या महिन्यांत, सॅन फ्रान्सिस्कोमधील चेनच्या अपार्टमेंटमध्ये एका डिनर पार्टीमध्ये शूट केलेले व्हिडिओ शेअर करण्यात अडचण आल्यानंतर त्यांनी YouTube साठी कल्पना विकसित केली. करीमने पार्टीला हजेरी लावली नाही आणि ती घडल्याचे नाकारले, परंतु चेनने टिपणी केली की डिनर पार्टीनंतर YouTube ची स्थापना झाली ही कल्पना "कदाचित पचण्याजोगी कथा तयार करण्याच्या मार्केटिंग कल्पनांमुळे खूप मजबूत झाली होती".
करीम म्हणाले की YouTube साठी प्रेरणा प्रथम सुपर बाउल XXXVIII हाफटाइम शोच्या विवादातून मिळाली जेव्हा हाफटाइम शो दरम्यान जस्टिन टिम्बरलेकने जेनेट जॅक्सनचे स्तन थोडक्यात उघड केले होते. करीमला या घटनेच्या आणि 2004 च्या हिंदी महासागरातील सुनामीच्या व्हिडिओ क्लिप सहजपणे ऑनलाइन सापडल्या नाहीत, ज्यामुळे व्हिडिओ शेअरिंग साइटची कल्पना आली. हर्ले आणि चेन यांनी सांगितले की YouTube ची मूळ कल्पना ही ऑनलाइन डेटिंग सेवेची व्हिडिओ आवृत्ती होती आणि ती हॉट ऑर नॉट या वेबसाइटने प्रभावित झाली होती. त्यांनी Craigslist वर आकर्षक महिलांना $100 बक्षीसाच्या बदल्यात स्वतःचे व्हिडिओ YouTube वर अपलोड करण्यास सांगून पोस्ट तयार केल्या. साइटच्या संस्थापकांनी कोणत्याही प्रकारच्या व्हिडिओचे अपलोड स्वीकारण्याचा निर्णय घेतल्याने, पुरेसे डेटिंग व्हिडिओ शोधण्यात अडचण आल्याने योजना बदलल्या.
YouTube लोगो लाँच झाल्यापासून 2007 पर्यंत वापरला गेला, तो 2008 मध्ये परत आला आणि 2010 मध्ये पुन्हा काढला गेला. या लोगोची दुसरी आवृत्ती त्यांच्या "ब्रॉडकास्ट युवरसेल्फ" घोषणेशिवाय 2011 पर्यंत वापरली गेली.
YouTube ची सुरुवात उद्यम भांडवल-अनुदानित तंत्रज्ञान स्टार्टअप म्हणून झाली. नोव्हेंबर 2005 आणि एप्रिल 2006 दरम्यान, कंपनीने विविध गुंतवणूकदारांकडून पैसे उभारले, ज्यामध्ये सेक्वॉइया कॅपिटल, $11.5 दशलक्ष, आणि आर्टिस कॅपिटल मॅनेजमेंट, $8 दशलक्ष, सर्वात मोठे दोन आहेत. YouTube चे सुरुवातीचे मुख्यालय सॅन माटेओ, कॅलिफोर्निया येथील पिझ्झेरिया आणि जपानी रेस्टॉरंटच्या वर स्थित होते. फेब्रुवारी 2005 मध्ये कंपनीने www.youtube.com सक्रिय केले. पहिला व्हिडिओ 23 एप्रिल 2005 रोजी अपलोड करण्यात आला होता. मी अॅट द झू असे शीर्षक दिलेले होते, त्यात सॅन दिएगो प्राणीसंग्रहालयातील सह-संस्थापक जावेद करीम दाखवले होते आणि ते अजूनही साइटवर पाहिले जाऊ शकतात. मे मध्ये, कंपनीने सार्वजनिक बीटा लाँच केला आणि नोव्हेंबरपर्यंत, रोनाल्डिन्हो दर्शविणारी नायके जाहिरात एक दशलक्ष एकूण दृश्ये गाठणारा पहिला व्हिडिओ बनला. 15 डिसेंबर 2005 रोजी साइट अधिकृतपणे लॉन्च झाली, त्यावेळेपर्यंत साइटला दिवसाला 8 दशलक्ष व्ह्यूज मिळत होते. त्या वेळी क्लिप 100 मेगाबाइट्सपर्यंत मर्यादित होत्या, फुटेजच्या 30 सेकंदांइतक्या कमी होत्या.
लोकप्रिय समजुतीच्या विरुद्ध, YouTube ही इंटरनेटवरील पहिली व्हिडिओ शेअरिंग साइट नव्हती; Vimeo नोव्हेंबर 2004 मध्ये लाँच करण्यात आला होता, तरीही ती साइट कॉलेजह्युमरच्या विकासकांसाठी एक साइड प्रोजेक्ट राहिली आणि ती फारशी वाढली नाही. YouTube च्या लाँचच्या आठवड्यात, NBC-युनिव्हर्सलच्या सॅटर्डे नाईट लाइव्हने द लोनली आयलंडचे "लेझी संडे" स्किट चालवले. सॅटर्डे नाईट लाइव्हसाठी रेटिंग आणि दीर्घकालीन दर्शकसंख्या वाढवण्यात मदत करण्यासोबतच, सुरुवातीच्या व्हायरल व्हिडिओच्या रूपात "लेझी संडे" च्या स्थितीने YouTube ला एक महत्त्वाची वेबसाइट म्हणून स्थापित करण्यात मदत केली. यूट्यूबवर स्किटचे अनधिकृत अपलोड फेब्रुवारी 2006 पर्यंत 5 दशलक्षाहून अधिक सामूहिक दृश्ये प्राप्त झाले, जेव्हा ते काढून टाकले जाण्यापूर्वी NBC युनिव्हर्सलने दोन महिन्यांनंतर कॉपीराइट चिंतेवर आधारित विनंती केली. अखेरीस काढून टाकण्यात आले असूनही, स्किटच्या या डुप्लिकेट अपलोडमुळे YouTube ची पोहोच लोकप्रिय करण्यात मदत झाली आणि त्यामुळे अधिक तृतीय-पक्ष सामग्री अपलोड झाली. साइटची झपाट्याने वाढ झाली आणि जुलै 2006 मध्ये कंपनीने जाहीर केले की दररोज 65,000 हून अधिक नवीन व्हिडिओ अपलोड केले जात आहेत आणि साइटला दररोज 100 दशलक्ष व्हिडिओ दृश्ये मिळत आहेत.
www.youtube.com या नावाच्या निवडीमुळे www.utube.com या समान नावाच्या वेबसाइटसाठी समस्या निर्माण झाल्या. त्या साइटचे मालक, युनिव्हर्सल ट्यूब आणि रोलफॉर्म इक्विपमेंट यांनी, YouTube शोधत असलेल्या लोकांकडून नियमितपणे ओव्हरलोड झाल्यानंतर नोव्हेंबर 2006 मध्ये YouTube विरुद्ध खटला दाखल केला. युनिव्हर्सल ट्यूबने नंतर आपली वेबसाइट www.utubeonline.com वर बदलली.
बाह्य दुवे
वर्ग:सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळे
कालिदास सन्मान पुरस्कार
कालिदास सन्मान पुरस्कार हा भारताच्या मध्य प्रदेश राज्य शासनातर्फे कलाक्षेत्रातील भरीव कामगिरीसाठी देण्यात येणारा मानाचा पुरस्कार आहे. या पुरस्काराचे नाव संस्कृत भाषेमधील अभिजात महाकवी कालिदास याच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे. हा पुरस्कार १९८० सालापासून देण्यात येऊ लागला. आरंभी हा पुरस्कार अभिजात संगीत, अभिजात नृत्य, नाटक व मूर्तिकला या क्षेत्रांसाठी दर दोन वर्षांतून एकदा जाहीर करण्यात येत असे. परंतु इ.स. १९८६-८७ सालापासून दर वर्षी चारी क्षेत्रांमध्ये हे पुरस्कार देण्यात येऊ लागले.
याशिवाय, संस्कृत दिनानिमित्त महाराष्ट्र राज्य शासनाच्या उच्च व तंत्रशिक्षण विभागातर्फे ’कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत पुरस्कार’ दरवर्षी देण्यात येतो. २०११ साली हा पुरस्कार मराठवाड्यातील औरंगाबाद येथील विनायक हरिभाऊ मुरकुटे यांना देण्यात आला.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय पुरस्कार वर्ग:मध्य प्रदेश #
गूगल अर्थ
हा एक अँड्रॉइड मोबाईल मधील ॲप व संकेतस्थळ आहे. ज्याद्वारे आपण आपल्या पृथ्वी या ग्रहाला उपग्रहाच्या माध्यमातून बघू शकतो.हे आपण थ्री डी माध्यमातून बघू शकतो. हा एक नवीन तंत्रज्ञानातील ऍप व संकेतस्थळ आहे.
या गुगल अर्थची स्थापना २८ जून २००५ रोजी करण्यात आली. या संकेतस्थळाला व एप्लीकेशनला गुगलने विकसित केले आहे.
वर्ग:गूगल वर्ग:रिकामी पाने
महेमदावाद विधानसभा मतदारसंघ
महेमदावाद विधानसभा मतदारसंघ हा गुजरात विधानसभा निवडणुकीतील एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ खेडा  जिल्ह्यात आहे.
संदर्भ
वर्ग:खेडा जिल्हा वर्ग:गुजरात विधानसभा मतदारसंघ
इ.स. १५३८
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५३८ वर्ग:इ.स.च्या १५३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
गावकामगार
बलुतेदार आणि अलुतेदार हे खरे गावकामगार. काहीजण तलाठ्याला गाव कामगार समजतात. बलुतेदारांच्या आणि अलुतेदारांच्या यादींमध्ये एकवाक्यता नाही. एका यादीप्रमाणे
तर दुसऱ्या यादीप्रमाणे
हे बारा बलुतेदार आहेत. या दुसऱ्या यादीत, पहिल्या यादीतले कोळी आणि चौगुला नाहीत, आणि त्यांऐवजी महार आणि मुलाणी आहेत.
तिसऱ्या एका यादीप्रमाणे mahar हा बलुतेदार नसून अलुतेदार आहे.
अलुतेदारांच्या यादीत असेच गोंधळ आहेत. एका यादीप्रमाणे
हे अठरा अलुतेदार, तर दुसऱ्या यादीप्रमाणे
हे फक्त बारा अलुतेदार आहेत. बाराच्या बारा अलुते कोठल्याही एका खेड्यात क्वचितच सांपडतात. कोठे कोठे वाजंत्री, गारपगारी वगैरे नवीन अलुतेदार आढळतात.
ग्रॅन्ट डफच्या मते कोळी, जंगम, तराळ, वेसकर, शिंपी, सोनार, यांचा हक्क महारांपेक्षा निराळा होता. [Maharalach]] पोतदार असे म्हटले जाई. काही ठिकाणी ‘तराळ म्हणजे पाटलाजवळ सतत हजर असणारा, सरकारी अधिकाऱ्यांची सरबराई करणारा, त्यांचे सामान वाहणारा महार’ असे म्हटले आहे. अशा महारालाच वेसकर म्हणतात, असेही काही जणांनी लिहिले आहे. गोंधळी, घडशी, डवऱ्या गोसावी, तांबोळी, तेली, भिल्ल, माळी, रामोशी यांना नारूकारूच्या उलट अशी संज्ञा (म्हणजे काय?) आहे, असे ग्रॅन्ट डफ लिहितो. इतर ठिकाणी बलुतेदार म्हणजेच कारू आणि अलुतेदार म्हणजेच नारू असेही लिहिलेले सापडते.
मार्च २०
बाह्य दुवे
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
ओलाफुर थॉर्स
ओलाफुर थॉर्स अथवा 'ओलाफुर ट्राय्ग्ग्वासन थॉर्स' (जन्मः १९ जानेवारी १८९२ - मृत्यू: ३१ डिसेंबर १९६४) हे आइसलॅंडचे पंतप्रधान होते. ते इंडिपेंडन्स पार्टी या राजकीय पक्षाचे सदस्य होते. ते, सन १९२६ ते सन १९६४ मध्ये त्यांचे मृत्यूपर्यंत, पार्लमेंटचे सदस्य होते.
थॉर्स, ओलाफुर वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म थॉर्स, ओलाफुर
आंबिवली (मुरबाड)
आंबिवली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
भारतीय सैन्याचा इतिहास
भारतीय सेनेचा इतिहास उपलब्ध काही संदर्भांनुसार, लाखो वर्षांचा आहे. तो वेदकालिन व रामायण तसेच महाभारत यांच्याइतका जूना आहे. पुरातन कालापासून ते १९व्या शतकापर्यंत अनेकानेक राजांनी व सम्राटांनी आपले परंपरागत सैन्य तयार केले होते.भारताचे इतिहासात सत्ता, भूमी व तत्त्वांसाठी अनेक लढाया झाल्यात. त्यावेळेस परंपरागत युद्धसाधनांचा वापर करण्यावर भर होता. कोणी आक्रमण केल्यास संरक्षित रहावे म्हणून किल्ल्यांचा वापरही करण्यात येत असे.
पुरातनकाली सैन्याचे पायदळ व घोडदळ होते. तसेच लढाईत काही ठिकाणी हत्तींचाही वापर करण्यात येत असे.
सिंधू दरी सभ्यता
तटबंदी असलेली शहरे सिंधू संस्कृतीपासून जाड आणि उंच भिंतींसह उत्खनन करण्यात आली आहेत. बाणावली हे जगातील सर्वात जुने ठिकाण आहे जिथे खंदक सापडले आहेत. या किल्ल्यांमध्ये चौकोनी आणि गोलाकार बुरुज देखील आहेत आणि त्यात उंच उंचीवर बांधलेला किल्ला आहे. मोहेंजोदडो आणि धोळाविरा यांसारखी स्थळे त्यांच्या जाड उंच भिंतींसह कांस्ययुगीन भारतीय तटबंदीची काही उत्कृष्ट उदाहरणे प्रदर्शित करतात, काही ठिकाणी जाळलेल्या विटांनी बनवलेल्या भिंतीसह पंचवीस फूट (७.५ मीटर) पर्यंत घन माती-विटांचे बांध सापडले आहेत. तळाशी न पोहोचता. देसलपार, धोलाविरा यांसारख्या स्थळांना प्रचंड दगडी तटबंदी मिळाली आहे आणि दुर्ग मोठ्या प्रमाणावर उंच उभ्या भिंतींनी मजबूत आहे आणि तटबंदी आणि प्रवेशद्वारांनी सुसज्ज आहे.
सिनौलीच्या दफनभूमीतील उत्खननात २००० ते १८०० ईसापूर्व काळातील तांब्याच्या तलवारी, शिरस्त्राण आणि रथ मिळाले आहेत, जे ताम्र-कांस्य युग (३३०० ईसापूर्व-१२०० ईसापूर्व) दरम्यान या प्रदेशात योद्धा वर्गाची उपस्थिती दर्शविते.
अफगाणिस्तानातील शोर्टुगाई येथे एका सैनिकाने संमिश्र धनुष्य दाखविणारा सिंधूचा शिक्का शोधून काढला होता, जो सूचित करतो की प्राचीन भारतीय निशाणमध्ये चित्रित होण्यापूर्वी सिंधू लोक त्याच्याशी परिचित होते. मोहेंजो दारोच्या आणखी एका तांब्याच्या मुद्रामध्ये एक शिंगे असलेला शिकारी संमिश्र धनुष्य धरलेला दिसतो.
वेदिक आणि महाजणपद काळ
वेद आणि ऋग्वेदोत्तर (लोहयुग) वैदिक कालखंड (सु. ११००-५०० ईसा पूर्व) यांच्याशी संबंधित इतर ग्रंथांमध्ये भारतातील सैन्याचे सर्वात जुने लिखित संदर्भ आहेत. युद्ध हत्तींचा सर्वात जुना वापर या कालखंडातील आहे; अनेक वैदिक संस्कृत स्तोत्रांमध्ये प्राण्यांचा उल्लेख आहे.
हिंदू धर्मातील दोन महान महाकाव्ये, रामायण आणि महाभारत, उदयोन्मुख महाजनपदांमधील संघर्षांवर केंद्रस्थानी आहेत आणि सैन्य रचना, युद्धाचे सिद्धांत आणि गूढ शस्त्रे यांचा संदर्भ देतात. ते युद्ध रथ, युद्ध हत्ती आणि अगदी पौराणिक उडन यंत्रमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या उभ्या सैन्याची चर्चा करतात. रामायण अयोध्येच्या तटबंदीचे तपशीलवार वर्णन करते. महाभारत कुरुक्षेत्र युद्धात वापरलेल्या चक्रव्यूह सारख्या विविध सैन्य तंत्रांचे वर्णन करते.
शिशुनाग राजवंश
विस्तारवादी राजा बिंबिसाराने आताच्या पश्चिम बंगालमधील अंगावर विजय मिळवला आणि मगधची राजधानी राजगृहातील सैन्य मजबूत केले. अजातशत्रूने गंगा नदी ओलांडून लिच्चावी जमातावर हल्ला करण्यासाठी मगधची नवी राजधानी पाटलीपुत्र येथे एक नवीन किल्ला बांधला. जैन ग्रंथ सांगतात की त्याने दोन नवीन शस्त्रे वापरली; गलोल आणि फिरणारे गदा असलेला आच्छादित रथ ज्याची तुलना आधुनिक रणगाड्यांशी केली आहे.
नंद राजवंश
नंद राजवंशाचा उगम इ.स.पूर्व चौथ्या शतकात प्राचीन भारतातील मगध प्रदेशातून झाला. त्याच्या सर्वात मोठ्या प्रमाणावर, नंद राजवंशाने राज्य केलेले साम्राज्य पूर्वेला बंगालपासून, पश्चिमेला पंजाबपर्यंत आणि दक्षिणेकडे विंध्य पर्वतरांगापर्यंत विस्तारले होते.
ईसापूर्व ३२७ मध्ये मॅसेडॉनच्या सिकंदर तृतीय ने पंजाबमध्ये प्रवेश केला. तक्षशिलाचा राजा अंभी याने त्याचे राजनगर सिकंदरच्या स्वाधीन केले. सिकंदरने झेलमच्या लढाईत (३२६ ईसापूर्व) भारतीय पौरवांच्या राजा पोरस (भारतीय नाव: पुरुषोत्तम)विरुद्ध एक उदात्त लढाई केली. भारतीय स्रोतानुसार, राजा पोरसची विशाल गजसेना पाहुन सिकंदरचे पायदळ आणि घोडदळ सैनिक ढवळले. युद्धाच्यावेळी पोरसने सिकंदरला भला मारून त्याला जखमी केले आणि त्याची सेनेचा पराभव झाला. ग्रीक स्रोतानुसार, जिंकूनही, सिकंदरने माघारी फिरण्याचा निर्णय घेतला आणि सततच्या लढाईमुळे थकलेल्या आणि थकलेल्या त्याच्या सेनापतींच्या आणि सैन्याच्या दबावामुळे आपली मोहीम संपवण्याचा निर्णय घेतला.
मौर्य साम्राज्य
सेल्युसिड साम्राज्याचा राजदूत म्हणून काम केलेल्या मेगास्थेनिसच्या मते, चंद्रगुप्त मौर्याने ३०,००० घोडदळ, ९,००० युद्ध हत्ती आणि ६००,००० पायदळ असलेले सैन्य तयार केले. चंद्रगुप्ताने भारतीय उपखंडाचा बराचसा भाग जिंकून, अरबी समुद्रापासून बंगालच्या उपसागरापर्यंत साम्राज्य स्थापन केले. त्यानंतर सिंधू नदीच्या पश्चिमेकडील प्रदेश जिंकण्यासाठी त्याने सेल्युकस I निकेटरच्या अंतर्गत हेलेनिस्टिक सेलुसिड साम्राज्याचा पराभव केला. त्यानंतर तो दक्षिणेकडे वळला आणि आताचा मध्य भारताचा बराचसा भाग ताब्यात घेतला. त्याचे सैन्य सहा खुर्च्यांद्वारे प्रशासित होते, सैन्याच्या चार हातांपैकी प्रत्येकी एक (पायदळ, घोडदळ, हत्ती आणि रथ), नौदलासाठी एक खुर्ची आणि रसद आणि पुरवठ्यासाठी एक खुर्ची.
यावेळी पायदळ सामान्यतः बांबूपासून बनविलेले लांबधनुष्य आणि एकल-किंवा दुहेरी हाताच्या पृथुखड्गसह बहुधा खंडासारखेच होते. इतर पायदळ सैनिकांना मोठ्या प्राण्यांच्या लपविण्याच्या मनोराची ढाल आणि भाला किंवा भाला लावले जाऊ शकते. घोडदळ भाले घेऊन जात. प्राण्यांच्या गळ्यात माहूत घालून हत्तींना बसवले गेले होते, काहीवेळा कथितपणे हावडा, जो भारतीय शोध असू शकतो. यावेळेस रथ निश्चितपणे कमी झाले होते, परंतु त्यांच्या प्रतिष्ठेमुळे ते सैन्यात राहिले.
१८५ ईसापूर्व मध्ये, शेवटचा मौर्य शासक बृहद्रथ याला पुष्यमित्र शुंग याने मारले, जे मौर्य सैन्य दलाचे सेनापती होते.
शुंग साम्राज्य
युद्ध आणि संघर्ष हे शुंग कालावधीचे वैशिष्ट्य होते. त्यांनी कलिंग, सातवाहन, इंडो-ग्रीक आणि शक्यतो पांचाळ आणि मथुरा यांच्याशी युद्ध केले होते.
शुंगा साम्राज्याच्या इंडो-ग्रीक साम्राज्याशी झालेल्या युद्धांची व्याप्ती या काळातील इतिहासात मोठी आहे. सुमारे १८० ईसापूर्व पासून बॅक्ट्रियाचा इंडो-ग्रीक शासक डेमेट्रियस I याने काबूल खोरे जिंकले आणि सिंधूच्या ट्रान्स-इंडसमध्ये प्रगती केली असे सिद्धांत मानले जाते. इतर भारतीय शासकांसोबत पाटलीपुत्रच्या मोहिमेमध्ये सामील होण्याचे किंवा त्याचे नेतृत्व करण्याचे श्रेय इंडो-ग्रीक मेनेंडर I याला दिले जाते; तथापि, मोहिमेचे नेमके स्वरूप आणि यशाबद्दल फारच कमी माहिती आहे. या युद्धांचा निव्वळ परिणाम अनिश्चित राहिला आहे.
पुष्यमित्र यांनी दोन अश्वमेध यज्ञ केल्याची नोंद आहे आणि शुंग शाही शिलालेख जालंधरपर्यंत विस्तारले आहेत. दिव्यवधनासारख्या धर्मग्रंथात असे नमूद केले आहे की त्याचा शासन पंजाबमधील सियालकोटपर्यंत विस्तारला होता. शिवाय, जर ते गमावले गेले तर, मथुरा १०० ईसापूर्व च्या आसपास शुंगांनी परत मिळवले (किंवा इतर स्थानिक राज्यकर्त्यांनी: अर्जुनयन (मथुराचे क्षेत्र) आणि यौधेयांनी त्यांच्या नाण्यांवर सैन्य विजयांचा उल्लेख केला आहे ("अर्जुनयनांचा विजय", "यौधेय"), आणि ईसापूर्व १ च्या शतकात, त्रिगर्त, औदुंबर आणि शेवटी कुनिंदांनीही स्वतःची नाणी टाकायला सुरुवात केली). वायव्य भारतातील ग्रीक आणि शुंग यांच्यातील लढाईचे वर्णन मालविकाग्निमित्रममध्ये देखील आढळते, कालिदासाच्या नाटकात सिंधू नदीवर ग्रीक घोडदळ आणि पुष्यमित्राचा नातू वसुमित्र यांच्यातील युद्धाचे वर्णन आहे, ज्यामध्ये भारतीयांनी ग्रीकांचा पराभव केला. आणि पुष्यमित्राने अश्वमेध यज्ञ यशस्वीपणे पूर्ण केला.
इंडो-ग्रीक आणि शुंगांनी ११० ईसापूर्वच्या सुमारास राजनैतिक मोहिमांमध्ये सामंजस्य केले आणि देवाणघेवाण केली असे दिसते, हेलिओडोरस स्तंभाने सूचित केले आहे, ज्यामध्ये हेलिओडोरस नावाच्या ग्रीक राजदूताला इंडो-ग्रीक राजा अँटिअलसिडासच्या दरबारातून पाठवल्याची नोंद आहे, जे मध्य भारतातील विदिशा येथील शुंग सम्राट भागभद्रचा दरबार होता.
स्वर्ण युग
विशेषतः धनुर्विद्या आणि युद्धकलावरील शास्त्रीय भारतीय ग्रंथ धनुर्वेद म्हणून ओळखले जातात. या शैलीतील अनेक शास्त्रे या कालावधीपासून आहेत.
सतवाहन राजवंश
पुराणांच्या काही व्याख्यांनुसार, सतवाहन कुटुंब हे आंध्र-जाती ("जमाती") चे होते आणि दक्षिणपथ (दक्षिण प्रदेश) मध्ये साम्राज्य निर्माण करणारे पहिले दख्खनी राजवंश होते. सतवाहन (ज्याला आंध्र आणि शालिवाहन देखील म्हणतात) आधुनिक तेलंगणा, आंध्र प्रदेश आणि महाराष्ट्र येथे सुमारे २०० ईसापूर्व सत्तेवर आले आणि सुमारे ४०० वर्षे सत्तेत राहिले. आजचे जवळपास संपूर्ण तेलंगणा, महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा, गोवा, कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेश सतवाहन राजवटीत आले. त्यांची पहिली राजधानी कोटी लिंगाला, तसेच पैठण, ज्याला नंतर प्रतिष्ठान असे म्हणतात.
या राजवंशाचा संस्थापक सिमुका याने महाराष्ट्र, माळवा आणि मध्य प्रदेशचा काही भाग जिंकला. त्याचा उत्तराधिकारी आणि भाऊ कान्हा (किंवा कृष्ण) याने त्याचे राज्य पश्चिम आणि दक्षिणेकडे विस्तारले. त्याच्यानंतर सतकर्णी प्रथम, ज्याने उत्तर भारतातील शुंग राजवंशाचा पराभव केला. त्याचा उत्तराधिकारी गौतमीपुत्र सतकर्णी याने आक्रमक इंडो-सिथियन, इंडो-पार्थियन आणि इंडो-ग्रीक यांचा पराभव केला. त्याचे साम्राज्य दक्षिणेला बनवासीपर्यंत विस्तारले आणि त्यात महाराष्ट्र, कोकण, सौराष्ट्र, माळवा, पश्चिम राजस्थान आणि विदर्भ यांचा समावेश होता. पुढे सतवाहन शासकांनी यापैकी काही प्रदेश गमावले. यज्ञ श्री सतकर्णी अंतर्गत सतवाहन शक्ती थोड्या काळासाठी पुनरुज्जीवित झाली परंतु त्याच्या मृत्यूनंतर ती कमी झाली.
महामेघवाहन राजवंश
मौर्य साम्राज्याच्या अस्तानंतर महामेघवाहन राजवंश हा कलिंगाचा एक प्राचीन शासनवंश होता. राजवंशाचा तिसरा शासक, खारबेळ, याने सामान्य युगाच्या सुरुवातीला अनेक मोहिमांमध्ये भारताचा बराचसा भाग जिंकला. खारबेळाने कळिंगण सैन्य सामर्थ्य पुन्हा स्थापित केले. खारबेळाच्या सेनापतित्व अंतर्गत, कळिंगा राज्याला तत्कालीन सिम्हाला (श्रीलंका), बर्मा (म्यानमार), सियाम (थायलंड), व्हिएतनाम, कंबोजा (कंबोडिया), बोर्नियो, बाली, समुद्र (सुमत्रा) आणि यवद्वीप (जावा) या देशांशी जोडणारे व्यापारी मार्गांसह एक मजबूत सागरी पोहोच होते. खारबेळाने मगध, अंग, सातवाहन आणि पांड्य साम्राज्याच्या दक्षिण भारतीय प्रदेशांविरुद्ध अनेक यशस्वी मोहिमांचे नेतृत्व केले आणि कळिंगचा विस्तार गंगा आणि कावेरीपर्यंत केला.
खारावेलन राज्याचे एक मजबूत सागरी साम्राज्य होते आणि ते श्रीलंका, बर्मा, थायलंड, व्हिएतनाम, कंबोडिया, बोर्नियो, बाली, सुमात्रा आणि जावा यांना जोडणारे व्यापारी मार्ग होते. कळिंगातील वसाहतवादी श्रीलंका, बर्मा, तसेच मालदीव आणि सागरी दक्षिणपूर्व आशियामध्ये स्थायिक झाले. आजही भारतीयांना मलेशियामध्ये केलिंग म्हणूनच संबोधले जाते.
खाराबेकाविषयी माहितीचा मुख्य स्त्रोत म्हणजे भुवनेश्वर, ओडिशाजवळील उदयगिरी टेकड्यांमधील एका गुहेत त्याचा प्रसिद्ध सतरा ओळींचा रॉक-कट हातिगुंफा शिलालेख. शिलालेखानुसार, त्याने मगधमधील राजगृहावर हल्ला केला, अशा प्रकारे बॅक्ट्रियाचा इंडो-ग्रीक राजा डेमेट्रियस प्रथम याचा पराभव करून मथुरेला माघार घेतली.
गुप्त राजवंश
शिव-धनुर-वेद गुप्त साम्राज्याच्या सैन्याची चर्चा करतो. पूर्वीच्या दक्षिण आशियाई साम्राज्यांच्या तुलनेत गुप्तांचं बख्तरबंद युद्ध हत्तींवर कमी अवलंबून होतं. गुप्तांच्या काळापर्यंत रथांचा वापर खूप कमी झाला होता, कारण ते ग्रीक, सिथियन आणि इतर आक्रमणकर्त्यांविरुद्ध फारसे उपयुक्त ठरले नव्हते. गुप्तांनी प्रसिद्धपणे वापरलेले घोडदळ धनुर्धारी वापरत होते आणि नाण्यांच्या पुराव्यानुसार ते सैन्याचे प्रतिष्ठेचे शाखा बनले. जड घोडदळ कवचकिराय चिलखत घातलेले आणि गदा आणि भालाने सुसज्ज होते, ज्यांनी शत्रूची रेषा तोडण्यासाठी धक्का क्रिया वापरली असती.
त्यांनी मागील कालखंडाप्रमाणेच पायदळ देखील नियुक्त केले: बांबू किंवा धातूपासून बनलेले लांब धनुष्य असलेले धनुर्धारी आणि धातूच्या डोक्यासह बांबूच्या छडीचा लांब बाण सोडला; बख्तरबंद हत्तींविरुद्ध लोखंडी बाणांचे डंडे वापरण्यात आले. ते कधी कधी अग्नी बाणही वापरत. तिरंदाजांना ढाल, भालाफेक आणि लांब तलवारीने सुसज्ज असलेल्या पायदळांनी वारंवार संरक्षण दिले. गुप्तांनीही नौदलाची देखभाल केली, ज्यामुळे त्यांना प्रादेशिक पाण्यावर नियंत्रण ठेवता आले.
समुद्रगुप्ताने त्याच्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीला अहिच्छत्र आणि पद्मावती ही राज्ये ताब्यात घेतली. नंतर, त्याने कोटा राज्य घेतले आणि मालवास, यौधेय, अर्जुनयन, मदुरास आणि अभिरास येथील जमातींवर हल्ला केला. त्याने कुशाण साम्राज्याच्या अवशेषांनाही वश केले. ३८० मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत त्याने वीस राज्ये जिंकली होती.
इ.स.च्या चौथ्या शतकातील संस्कृत कवी कालिदासाने, चंद्रगुप्त द्वितीयने भारतातील आणि बाहेरील सुमारे एकवीस राज्ये जिंकल्याचे श्रेय दिले. पूर्व आणि पश्चिम भारतातील आपली मोहीम संपल्यानंतर, तो उत्तरेकडे निघाला, पारसिकांना वश केले, त्यानंतर अनुक्रमे पश्चिम आणि पूर्व ऑक्सस खोऱ्यात असलेल्या हुण आणि  कंबोज  जमातींना वश केले. भारतीय उपखंडातील; गुप्त साम्राज्य हे त्याच्या कारकिर्दीत जगातील सर्वात शक्तिशाली साम्राज्य होते, ज्या काळात पश्चिमेकडील रोमन साम्राज्याचा अस्त होत होता.
स्कंदगुप्ताला वायव्येकडून इंडो-हेफ्थालाइट्स किंवा पांढरे हूणांवर आक्रमण करण्याचा सामना करावा लागला. स्कंदगुप्ताने त्याच्या वडिलांच्या कारकिर्दीत हूणांशी युद्ध केले होते आणि तो एक महान योद्धा म्हणून संपूर्ण साम्राज्यात प्रसिद्ध होता. त्याने ४५५ मध्ये हूणांचे आक्रमण चिरडून टाकले आणि त्यांना दूर ठेवण्यात यश मिळविले; तथापि, युद्धांच्या खर्चेमुळे साम्राज्याची संसाधने संपुष्टात आली आणि त्याच्या घसरणीला हातभार लागला.
चालुक्य आणि पल्लव
दक्षिण भारतात, चालुक्य आणि पल्लवांना महत्त्व प्राप्त झाले. चालुक्य शासक पुलकेशिन द्वितीयच्या विस्तारवादाची सुरुवात अलूप, गंगा आणि इतरांविरुद्ध छोट्या मोहिमांनी झाली. त्याने पल्लव राजा महेंद्रवर्मनचा पराभव केला आणि चेरा आणि पांड्यांवर विजय मिळवला. त्याचे सर्वात मोठे सैन्य यश, हर्षवर्धन (हर्ष म्हणूनही ओळखले जाते) च्या पराभवामुळे त्याचा खजिना संपुष्टात आला आणि त्याला त्याच्या विस्तारवादी मोहिमा संपवायला भाग पाडले.
पल्लव राजा नरसिंहवर्मन यांनी पुलकेशीन द्वितीयकडून महेंद्रवर्मनच्या पराभवाचा बदला घेण्याची शपथ घेतली. त्याने आपल्या सेनापती परांजोठीच्या नेतृत्वाखालील सैन्यासह वातापीवर आक्रमण केले. त्याने चालुक्यांचा पराभव केला, ६४२ मध्ये पुलकेशीन द्वितीय मारला गेला. चालुक्य आणि पल्लव यांच्यातील संघर्ष शतकानुशतके चालू राहिला, जोपर्यंत चालुक्य राजा विक्रमादित्य याने ७४० मध्ये पल्लवांवर निर्णायक विजय मिळवला. ७५० मध्ये राष्ट्रकुटांनी चालुक्य साम्राज्याचा पाडाव केला. ९७० च्या दशकात, तैलपा द्वितीयने राष्ट्रकूटांचा पाडाव केला आणि गुजरात वगळता बहुतेक चालुक्य साम्राज्य परत मिळवले. या काळातील चालुक्यांना कल्याणी चालुक्य म्हणून ओळखले जाते, कारण कल्याणी ही त्यांची राजधानी होती. त्यांची चोळांशी अधूनमधून चकमक झाली.