cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
गुरू गोविंदसिंह
गुरू गोविंद सिंग यांचा जन्म
काश्मिरी पंडितांच्या बळजबरीने धर्मांतर केल्याच्या विरोधात तक्रार घेऊन गुरू तेग बहादूरजींच्या दरबारात आले आणि म्हणाले की आमच्यासमोर एक अट घातली आहे की असा कोणी महापुरुष आहे का? जे लोक इस्लाम स्वीकारू शकले नाहीत आणि स्वतःचा त्याग करू शकतील, मग तुम्ही सर्वांचेही धर्मांतर होणार नाही. गुरू गोविंद सिंग जी त्यावेळी नऊ वर्षांचे होते. ते वडील गुरू तेग बहादूरजींना म्हणाले, तुमच्यापेक्षा मोठा महापुरुष कोण असू शकतो! 11 नोव्हेंबर 1675 रोजी, औरंगजेबाने काश्मिरी पंडितांची तक्रार ऐकून त्यांना सक्तीच्या धर्मांतरापासून वाचवण्यासाठी स्वतः इस्लाम स्वीकारला नाही म्हणून दिल्लीच्या चांदनी चौकात त्यांचे वडील गुरू तेग बहादूर यांचा सार्वजनिकपणे शिरच्छेद केला. यानंतर 29 मार्च 1676 रोजी बैसाखीच्या दिवशी गोविंद सिंग यांना शिखांचे दहावे गुरू घोषित करण्यात आले.
दहावे गुरू झाल्यानंतरही त्यांचे शिक्षण सुरूच होते. शिक्षणाअंतर्गत त्यांनी लेखन आणि वाचन, घोडेस्वारी आणि लष्करी कौशल्ये शिकली.१६८४ मध्ये त्यांनी चंडी वार रचले. १६८५ पर्यंत ते यमुना नदीच्या काठी पांवटा नावाच्या ठिकाणी राहिले.
गुरू गोविंद सिंग यांना तीन बायका होत्या. 21 जून 1677 रोजी वयाच्या 10 व्या वर्षी त्यांचा आनंदपूरपासून 10 किमी अंतरावर बसंतगढ येथे माता जीतोशी विवाह झाला. दोघांनाही तीन मुलगे होते त्यांची नावे होती - जुझार सिंग, जोरावर सिंग, फतेह सिंग. 4 एप्रिल 1684 रोजी वयाच्या 17 व्या वर्षी त्यांचा दुसरा विवाह आनंदपूर येथे माता सुंदरीसोबत झाला. त्यांना अजित सिंह नावाचा मुलगा होता. 15 एप्रिल 1700 रोजी वयाच्या 33 व्या वर्षी त्यांनी माता साहिब देवन यांच्याशी विवाह केला. त्याला मूलबाळ नसले तरी शीख पंथाच्या पानांवरील त्याचा काळही खूप प्रभावशाली होता.
आनंदपूर साहिब सोडणे आणि परतणे
एप्रिल 1685 मध्ये, सिरमौरचे राजा मत प्रकाश यांच्या निमंत्रणावरून, गुरू गोविंद सिंग यांनी त्यांचे निवासस्थान सिरमोर राज्यातील पाँटा शहरात हलवले. सिरमौर स्टेट गॅझेटियरनुसार, राजा भीम चंद यांच्याशी मतभेद झाल्यामुळे गुरुजींना आनंदपूर साहिब सोडावे लागले आणि तेथून ते टोका शहरात गेले. मत प्रकाशने गुरुजींना टोका येथून सिरमोरची राजधानी नाहान येथे आमंत्रित केले. नाहानहून तो पांवट्याला निघाला. गढवालचा राजा फतेह शाह विरुद्ध आपली स्थिती मजबूत करण्याच्या उद्देशाने मत प्रकाशने गुरुजींना आपल्या राज्यात आमंत्रित केले होते. राजा मत प्रकाश यांच्या विनंतीवरून, गुरुजींनी त्यांच्या अनुयायांच्या मदतीने अल्पावधीत पांवटा येथे एक किल्ला बांधला. गुरुजींनी सुमारे तीन वर्षे पांवट्यामध्ये राहून अनेक ग्रंथ रचले. <मजकूरांची सूची>
1687 मध्ये नादौनच्या लढाईत, गुरू गोविंद सिंग, भीम चंद आणि इतर सहयोगी डोंगरी सरदारांच्या सैन्याने अलीफ खान आणि त्याच्या मित्रांच्या सैन्याचा पराभव केला. विचित्र नाटक (गुरू गोविंद सिंग यांनी रचलेले आत्मचरित्र) आणि भट वहीनुसार, गुरू गोविंद सिंग नादौन येथे बांधलेल्या बियास नदीच्या काठावर आठ दिवस राहिले आणि विविध महत्त्वाच्या लष्करी प्रमुखांना भेट दिली.
भांगणीच्या लढाईनंतर काही दिवसांनी, राणी चंपा (बिलासपूरची विधवा राणी) हिने गुरुजींना आनंदपूर साहिब (किंवा चक नानकी) येथे परत येण्याची विनंती केली, जी गुरुजींनी मान्य केली. नोव्हेंबर १६८८ मध्ये ते आनंदपूर साहिबला परतले.
१६९५ मध्ये दिलावर खान (लाहोरचा मुघल सरदार) याने आपला मुलगा हुसेन खान यांना आनंदपूर साहिबवर हल्ला करण्यासाठी पाठवले. मुघल सैन्याचा पराभव झाला आणि हुसेन खान मारला गेला. हुसेनच्या मृत्यूनंतर दिलावर खानने आपले माणसे जुझार हाडा आणि चंदेल राय यांना शिवालिककडे पाठवले. मात्र, जसवालच्या गजसिंगकडून त्यांचा पराभव झाला. डोंगराळ प्रदेशातील अशा घडामोडी मुघल सम्राट औरंगजेबसाठी चिंतेचे कारण बनल्या आणि त्याने या प्रदेशात मुघल सत्ता पुनर्संचयित करण्यासाठी आपल्या मुलासह सैन्य पाठवले.
खालसा पंथाची स्थापना
गुरू गोविंद सिंग यांच्या नेतृत्वाने शीख समाजाच्या इतिहासात अनेक नवीन घडामोडी घडवून आणल्या. 1699 मध्ये बैसाखीच्या दिवशी त्यांनी खालसा, शिख धर्माच्या विधिवत आरंभ केलेल्या अनुयायांचे सामूहिक स्वरूप तयार केले.
त्यानंतर गुरू गोविंदजींनी एक लोखंडी वाडगा घेतला आणि त्यात पाणी आणि साखर मिसळली आणि दुधारी तलवारीने ते विरघळवून त्याचे नाव अमृत ठेवले. पहिल्या 5 खालशांच्या स्थापनेनंतर, त्याला 6 वा खालसा म्हणून नाव देण्यात आले ज्यानंतर त्याचे नाव गुरू गोविंद राय वरून गुरू गोविंद सिंग असे ठेवण्यात आले. त्यांनी खालशासाठी पाच काकरांचे महत्त्व सांगितले आणि सांगितले - केश, कांगा, कडा, किरपाण, कचेरा.
येथे 27 डिसेंबर 1704 रोजी छोटे साहिबजादे आणि जोरावर सिंग आणि फतेह सिंगजी हे दोघेही भिंतीवर निवडून आले. जेव्हा गुरुजींना ही परिस्थिती कळली तेव्हा त्यांनी औरंगजेबाला जफरनामा (विजयाचे पत्र) लिहिले, ज्यामध्ये त्यांनी औरंगजेबाला इशारा दिला की खालसा पंथ तुमचे साम्राज्य नष्ट करण्यासाठी तयार आहे.
8 मे 1705 रोजी 'मुक्तसर' नावाच्या ठिकाणी मुघलांशी भयंकर युद्ध झाले, ज्यात गुरुजी विजयी झाले. ऑक्टोबर 1706 मध्ये, गुरुजी दक्षिणेस गेले जेथे त्यांना औरंगजेबाच्या मृत्यूची माहिती मिळाली. मरताना औरंगजेबाने तक्रार पत्र लिहिले. ज्याने सर्वस्व लुटले, तो (गुरुजी) फतेहनामा लिहितो आणि ज्याच्याकडे सर्व काही होते तो शिक्षानामा लिहितो हे आश्चर्य वाटते. याचे कारण सत्य होते. गुरुजी नेहमीच जुलूमशाहीविरुद्ध लढले, वैयक्तिक फायद्यासाठी नाही.
औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर तुम्ही बहादूरशहाला बादशहा बनण्यास मदत केली. गुरुजी आणि बहादूर शाह यांचे संबंध अतिशय सौहार्दपूर्ण होते. हे संबंध पाहून सीमेचा नवाब वजीतखान घाबरला. म्हणून त्याने दोन पठाणांना गुरुजींच्या मागे लावले. या पठाणांनी विश्वासघात करून गुरुजींवर प्राणघातक हल्ला केला, ज्यामुळे गुरुजी (गुरू गोविंद सिंग जी) नांदेड साहिबमध्ये 7 ऑक्टोबर 1708 रोजी दिव्य प्रकाशात लीन झाले. शेवटी तुम्ही शिखांना गुरू ग्रंथ साहिब यांना गुरू मानण्यास सांगितले आणि तुम्हीही नतमस्तक झालात. गुरुजींनंतर माधोदास ज्याला गुरुजींनी शीख बनवले आणि बंडसिंग बहादूर नाव दिले, त्यांनी सीमेवर हल्ला करून जुलमींना वीट मारली.
कट्टर आर्यसमाजी असलेले लाला दौलतराय गुरू गोविंदजींबद्दल लिहितात, 'मी स्वामी विवेकानंद, स्वामी दयानंद, परमहंस इत्यादींबद्दल खूप काही लिहू शकतो, पण जे परिपूर्ण पुरुष आहेत त्यांच्याबद्दल मी लिहू शकत नाही. मला गुरू गोविंद सिंगमध्ये परिपूर्ण माणसाचे सर्व गुण दिसतात.' म्हणून लाला दौलतराय यांनी गुरू गोविंद सिंगजींबद्दल पूर्ण पुरुष नावाचे एक चांगले पुस्तक लिहिले आहे.
त्याचप्रमाणे मुहम्मद अब्दुल लतीफ देखील लिहितात की जेव्हा मी गुरू गोविंद सिंगजींच्या व्यक्तिमत्त्वाचा विचार करतो तेव्हा त्यांच्या कोणत्या पैलूचे वर्णन करावे हे मला समजत नाही. कधी तो मला महाधिराज, कधी महान दाता, कधी फकीर, कधी गुरू म्हणून दिसतो.
७ ऑक्टोबर १७०८ रोजी गुरू गोविंद सिंग यांचे निधन झाले.
गुरू गोविंद सिंग जी यांच्या रचना
शिखांचे दहावे गुरू असण्यासोबतच गुरुजी हे एक महान योद्धा, कवी, भक्त आणि आध्यात्मिक नेता, मूळ विचारवंत आणि संस्कृत, ब्रज भाषा, पर्शियन यासह अनेक भाषांचे जाणकार होते. ते लहानपणापासूनच साधे, सोपे, भक्ती कर्मयोगी होते.
गुरू गोविंद सिंग यांनी त्यांच्या हयातीत अनेक सृष्टी केली, ज्यांची छोटी छोटी पुस्तके तयार झाली. ते गेल्यानंतर त्यांची पत्नी माता सुंदरी यांच्या सांगण्यावरून भाई मणिसिंग खालसा आणि इतर खालसा बांधवांनी त्यांचे सर्व लेखन एकत्र करून एका खंडात ठेवले.
उमरखेडा
उमरखेडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
क्रेग थॉम्सन
वर्ग:फुटबॉल पंच
सप्तधातू (आयुर्वेद)
आयुर्वेदानुसार,मानवी शरीरात खालील सात प्रकारचे धातू असतात व त्यांचे उपधातू असतात.
संदर्भ
वर्ग:आयुर्वेद वर्ग:याद्या
वाटकापाडा
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
हम (चित्रपट)
वर्ग:इ.स. १९९१ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
जोसेफ ब्लॅक
वर्ग:स्कॉटलंडचे रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:इ.स. १७२८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७९९ मधील मृत्यू
राष्ट्रीय महामार्ग २२२ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग २२२ (नवीन क्रमांक ६१)हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
महामार्गावरील गावे
ओतूर
आळेफाटा
बेल्हे
टाकळी ढोकेश्वर
अहमदनगर
पाथर्डी
माजलगाव
परभणी
नांदेड
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
कैलासहर
कैलाशहर (बंगाली: কৈলাসহর) हे भारताच्या त्रिपुरा राज्यातील एक शहर व उनाकोटी जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
हे शहर भारत-बांगलादेश सीमेजवळ वसले असून २०१५ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या २३,४१८ होती.
वर्ग:त्रिपुरामधील शहरे वर्ग:उनाकोटी जिल्हा
अनंतराव कुलकर्णी
अनंतराव कुलकर्णी (१९ सप्टेंबर १९१७ - मृत्यू:६ नोव्हेंबर १९९८) पुणे येथे २ जून १९८५ रोजी झालेल्या पहिल्या मराठी प्रकाशक संमेलनाचे अध्यक्ष
कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन पुणे. पन्नासहून अधिक वर्षे प्रकाशन व्यवसायात. महाराष्ट्रात अग्रेसर प्रकाशक म्हणून नावलौकिक. लोकप्रिय व नावाजलेल्या लेखकांबरोबरच अन्य लहान मोठ्या लेखकांची पुस्तके प्रकाशित करत. या पुस्तकांना विविध पुरस्कार. शेती विषयावरील विविध पुस्तके मराठी साहित्यात अनंतरावांनी लोकप्रिय केली. १ जून १९८८ रोजी 'पन्नास वर्षांची ग्रंथसेवा' ही कॉन्टिनेन्टल प्रकाशनाची स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.
वर्ग:मराठी प्रकाशक वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू
घोषा
घोषा कक्षीवती ही प्राचीन वैदिक भारतातील स्त्री  होती. ती दीर्घतमस या ऋषीची नात तर काक्षिवत याची कन्या होती. या दोघांनीही अश्विन कुमारांच्या (दैवी वैद्यांचे जुळे) कौतुकाची सूक्ते रचली आहेत.
रचना
ऋग्वेदाच्या दहाव्या मंडलातील दोन सूक्ते (क्र. ३९ व ४०) ही घोषाने रचल्याने मानले जाते. पहिल्या सूक्तात अश्विनांची स्तुती आहे तर दुसऱ्या सूक्तात तिच्या वैयक्तिक इच्छांचा उल्लेख आहे.
संदर्भ
वर्ग:वैदिक साहित्य वर्ग:महिला वर्ग:वेद वर्ग:वेदकालीन स्त्रिया
कुंभारगाव (कडेगांव)
कुंभारगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कडेगांव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कडेगांव तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
रेड बुल अरेना
रेड बुल अरेना (Red Bull Arena) हे जर्मनी देशाच्या लाइपझिश शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. भूतपूर्व पूर्व जर्मनी देशामधील हे सर्वात मोठे फुटबॉल स्टेडियम होते. इ.स. २०१० पर्यंत हे स्टेडियम झेंट्रालस्टेडियोन ह्या नावाने ओळखले जात असे. रेड बुल ह्या कंपनीने ह्या स्टेडियमचे हक्क विकत घेतल्यामुळे त्याचे नाव रेड बुल अरेना असे ठेवण्यात आले.
२००६ फिफा विश्वचषक स्पर्धेमधील साखळी व बाद फेरीचे सामने येथे खेळवले गेले आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:जर्मनीमधील फुटबॉल मैदाने वर्ग:लाइपझिश
रफल
रफल हे फ्रान्सने विकसित केले अत्याधुनिक लढाऊ विमान आहे. हे दोन इंजिने असलेले त्रिकोनी पंखाचे विमान आहे.
स्वरूप
या विमानाला दोन इंजिने आहेत. याचाही आकार डेल्टा विंग म्हणजे त्रिकोनी पंखाचा आहे. या विमानातही कार्बन धागे आणि इतर साहित्य वापरले जाते. हे विमानही रडार आपले अस्तित्व पुसट करू शकते. अतिशय वेगवान त्रिमितीय नकाशे या विमानात उपलब्ध होऊ शकतात. तसेच प्रहार झाल्यास त्याचा आगाऊ प्रतिभेद करण्याची क्षमता या विमानात आहे. या विमानाची रडार अतिप्रगत इलेक्ट्रोनिक तंत्रज्ञान आणि लपण्याची क्षमता याचीच किंमत जास्त आहे. हे विमान भरपूर दारूगोळा घेऊन उडू शकते. याच विमानाचा भाऊ रफल एम हा फ्रेंच आरमारात वापरात आहे. एकाच प्रकारचे विमान हवाईदल आणि आरमारात वापरता येणे हा चांगला भाग या विमानाच्या वापरात आहे.
वापर
नाटो राष्ट्रांनी इ.स २०११ मध्ये लिबिया विरुद्ध केलेल्या हल्ल्यात या विमानांचा वापर करण्यात आला.
भारताची खरेदी
इ.स २०११ मध्ये भारताने फ्रान्सला या विमानांच्या प्रात्यक्षिकासाठी आमंत्रित केले होते. फ्रान्स शिवाय हे विमान अन्य कोणत्याही देशाकडे नाही.
इतरत्र वापर
सौदीने हे विमान घेण्याची तयारी दाखवली होती पण त्यांना यापेक्षाही आधुनिक तंत्रज्ञान हवे होते म्हणून हा करार झाला नाही.
बाह्य दुवे
वर्ग:लढाऊ विमाने वर्ग:युरोपीय बनावटीची लढाऊ विमाने वर्ग:विमाने वर्ग:त्रिकोणी पंखांची विमाने
पेड्रो प्रोएंका
वर्ग:फुटबॉल पंच
इटालियन भाषा
इटालियन ही रोमान्स भाषासमूहामधील एक प्रमुख युरोपियन भाषा आहे. इटालियन ही इटली, स्वित्झर्लंड, सान मारिनो व व्हॅटिकन सिटी ह्या देशांची राष्ट्रीय भाषा असून युरोपियन संघाच्या २३ अधिकृत भाषांपैकी एक आहे. इटालियन भाषा लॅटिनपासून निर्माण झाली असून सध्या जगातील सुमारे ८.५ कोटी लोक इटालियन भाषा समजू शकतात.
हे पण पहा
वर्ग:इटलीमधील भाषा वर्ग:रोमान्स भाषासमूह
साबापूर
साबापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
राष्ट्रीय महामार्ग २२३ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग २२३ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन) वर्ग:चित्र हवे
भरतमुनींचे रससूत्र
रस विचार हा भारतीय साहित्यशास्त्रातील सर्वात महत्त्वाचा विचार आहे. भरतपूर्व काळापासून काव्यातील रसाच्या महत्त्वाच्या स्थानाबद्दल साहित्यशास्त्रकारांनी निश्चिती केली आहे. परंतु काव्यातून ही रसनिष्पत्ती कशी होते याविषयी भरतमुनींनी मांडलेल्या सूत्राला संस्कृत साहित्यशास्त्रात महत्त्वाचे स्थान आहे. भरतोत्तर काळात या रससूत्राचे अनेक भाष्यकारांनी आपापल्या परीने अर्थ लावण्याचे प्रयत्न केले आहेत.
भरतमुनींचे प्रसिद्ध रससूत्र पुढीलप्रमाणे :
विभावानुभाव व्यभिचारी संयोगात् रसनिष्पत्ती |
विभाव, अनुभाव व्यभिचारी भाव यांच्या संयोगातून रसाची निष्पत्ती होते.
दैनंदिन व्यवहारात आपण अनेक घटना कार्यकारणनिबद्ध अशा घडताना पाहतो. परंतु लौकिक व्यवहारातील हे कार्यकारणादी निकष जसेच्या तसे रसविषयक व्यापाराला लावणे अयोग्य ठरेल. त्यामुळे काव्यात किंवा नाट्यात एखाद्या रसाची प्रतीती आपल्याला येते तेव्हा ती कशी येते, तिचे स्वरूप कसे असते, हे समजावून घेताना रसनिष्पत्तीस कारणीभूत ठरणारी कारणे, त्यामुळे घडणारी आणि सामान्यतः प्रतीतीला येणारी कार्ये आणि ती कार्ये घडून येण्यास सहाय्यभूत होणारी कारणे या गोष्टींना नाटकात अनुक्रमे विभाव, अनुभाव आणि व्यभिचारी भाव असे म्हणतात. भरतमुनींच्या रससूत्रानुसार विभाव, अनुभाव आणि व्यभिचारी भाव यांच्या संयोगाने रसाची निष्पत्ती होते.
भरतमुनींना येथे संयोग म्हणजे केवळ एकत्र येणे अपेक्षित नसून विभाव, अनुभाव, व्यभिचारी भाव यांच्या एकजीवतेतून होणारा संयोग अपेक्षित आहे. हा संयोग वरवरचा नसून पानक रसांसारखा असतो. ज्याप्रमाणे पानामध्ये विविध घटकांचे मिश्रण असते. परंतु त्यापासून एक वेगळीच रुची तयार होते. ही रुची एकजीव मात्र अन्य घटकांपेक्षा स्वतंत्र असते. त्याचप्रमाणे विभाव, अनुभाव आणि व्यभिचारी भाव यांच्या संयोगातून या घटकांपेक्षा भिन्न मात्र एकरूप अशा रसाची निष्पत्ती होते. येथे भरताने जाणीवपूर्वक निष्पत्ती हा शब्द वापरला आहे. तो निर्मिती हा शब्द वापरत नाही. कारण रस हे मानवी मनात मुळातच वास करत असतात. फक्त त्यांना चेतना मिळाली की हे रस मनात पुन्हा उफाळून येतात. यालाच रसाची निष्पत्ती असे म्हणतात. रसाच्या निष्पत्तीत कारक चेतना देण्याचे काम विभाव, अनुभाव आणि व्यभिचारी भाव हे घटक करतात. भरतमुनींच्या रससूत्रात केवळ विभाव, अनुभव आणि व्यभिचारी यांचा उल्लेख झालेला असला तरी त्यामध्ये स्थायीभाव अनुस्यूत आहेत. कदाचित भरतपूर्व काळात झालेल्या आचार्यांनी स्थायीभावाचा विस्तृत विचार केलेला असावा. त्यामुळेच रससूत्रात स्थायीभावाची पुन्हा चर्चा करण्याची आवश्यकता भरतमुनींना वाटली नसावी. मात्र त्यांनी विभाव, अनुभाव आणि व्यभिचारी भावांसोबतच  अष्टसात्त्विक भावांचेही विवेचन केले आहे. हे अष्टसात्त्विक भाव दृश्य स्वरूपात प्रचितीला येणारे शारीरिक स्वरूपाचे आणि व्यभिचारी भावांशी समतुल्य असतात. भरतमुनींचे रससूत्र समजून घेण्यासाठी हे सर्व घटक समजावून घेणे गरजेचे आहे.
१.   स्थायी भाव
स्थायीभाव म्हणजे रसाचा प्रारंभबिंदू. मानवी मनात काही काही विशिष्ट भाव किंवा चित्तवृत्ती नित्य वास करीत असतात. त्यांना चेतक भेटला की त्या प्रकट होतात, जागृत होतात. पुन्हा पुन्हा चेतना मिळाल्यास वस्तुस्थितीचा विसर पडून हे स्थायीभाव / चित्तवृत्ती परिपुष्ट होतात. त्यामुळे आपल्याला रसाची प्रतीती येते, रसास्वाद जाणवतो. कोणत्याही विरुद्ध व अविरुद्ध भावांनी त्यांचा विच्छेद होत नाही. म्हणूनच भरतमुनींनी 'यथा नराणां नृपतिः शिष्याणांच यथा गुरूः | एवं ही सर्व भावानां स्थायी भावः महान् इह ||' अशा शब्दात स्थायीभावाचे महत्त्व सांगितले आहे. तर विश्वनाथाने स्थायीभावांना आस्वादरुपी अंकुर पसरविणारे कंद असे म्हटले आहे. (आस्वादाङ्कुरकन्दः असौ भावः स्थायी इति संमतः |) मात्र हे स्थायीभाव म्हणजे लौकिक जीवनातील मुलभूत प्रेरणा किंवा उपजत भावना नव्हेत तर ते फक्त लौकिक भावनांशी संवादी असतात हे लक्षात ठेवावे लागते. हे स्थायीभाव आठ प्रकारचे आहेत.
रतिहासेश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा |
जुगुप्सा विस्मयश्चेति स्थायिभावाः प्रकीर्तितः ||
भरतमुनींनी चार प्रमुख रस सांगितले आहेत. या चार प्रमुख रसांपासून चार उपरस निर्माण होतात. यातील प्रमुख रस आणि उपरसांपासून रति, हास, शोक, क्रोध, उत्साह, भय, जुगुप्सा आणि विस्मय हे आठ स्थायीभाव निर्माण होतात. ते असे :
भरतप्रणीत मूलभूत रस आणि उपरस यांपासून निर्माण झालेले आठ स्थायीभाव :
रस    :     शृंगार         वीर          हास्य          अद्भुत        रौद्र         करुण         बीभत्स     भयानक
साहित्यकृती किंवा नाट्यकृतीचा आस्वाद घेत असताना हे भाव मनात जागृत होऊन त्यांची रसिकाच्या मनात सुखमय चर्वणा झाली की रसाची निष्पत्ती होते.
२.   विभाव
विभाव म्हणजे रसाच्या निष्पत्तीचे कारण होय. विभावामुळे वाचिक, आंशिक आणि सात्त्विक अशा तीन प्रकारच्या अभिनयाची प्रचिती येते. लोकव्यवहारात एखाद्या चित्तवृत्तीचा उद्भव झाल्याचा आपण अनुमान करतो, हा अनुमान आपण कार्यकारणभावाच्या आधारे करत असतो. उदा० एका उद्यानात एक तरुणी आपल्या प्रियकराची वाट पाहत आहे. तिचा प्रियकर तिला दुरून येताना दिसतो. त्याला पाहताच तिच्या डोळ्यांचे विलास सुरू होतात. तिच्या गालावर लाली उमटते. ती आपल्या पदराशी चाळा करते. तेवढ्यात तो प्रियकर तिच्या जवळ येतो. येथे प्रियकराचे दर्शन हे प्रेयसीच्या प्रणयोद्भवाचे कारण आहे. तर हे दृश्य पाहणारे रसिक हे प्रेयसीची चित्तवृत्ती आणि तिच्या अवयवांची हालचाल पाहून तिच्या प्रियकराच्या येण्याचे अनुमान करतो. येथे प्रेयसीच्या प्रणयोद्भवाचे कारण आणि आपण केलेला तर्क हे दोन्ही लौकिक आहेत. लौकिक व्यवहारात ज्या गोष्टींना कारण असे म्हणतात त्यांना काव्यात / नाट्यात विभाव असे म्हणतात. हे विभाव दोन प्रकारचे असतात. १) आलंबन विभाव २) उद्दीपन विभाव
१)    आलंबन विभाव :
ज्यांवर रसाची निष्पत्ती अवलंबून असते त्याला आलंबन विभाव असे म्हणतात. उदा: प्रेयसी आणि तिचा प्रियकर यांच्या एकमेकांना भेटण्यातून रती या स्थायीभावाची निष्पत्ती होते. त्यामुळे ते दोघे आलंबन विभाव ठरतात.
२)    उद्दीपन विभाव :
आलंबन विभावाच्या उद्दीपनास उपयुक्त ठरणाऱ्या अन्य परिस्थितीस उद्दीपन विभाव असे म्हणतात. (थोडक्यात काव्यगत पात्राचे भाव ज्या कारणांमुळे उद्दीपीत होतात त्यांना उद्दीपन विभाव असे म्हणतात.) उदा: प्रेयसीस तिच्या प्रियकराचे दर्शन उद्यानात होते. येथे उद्यान, तेथे उमललेली फुले आदी उद्दीपन विभाव ठरतात.
३.   अनुभाव
अनुभाव म्हणजे विभावांमध्ये निष्पन्न झालेल्या चित्तवृत्तींचे दृश्य परिणाम होत. उपरोक्त उदाहरणात प्रेयसीच्या डोळ्यांचे विभ्रम, गालावर चढणारी लाली, पदराशी होणारा चाळा हे नाट्यगत अनुभाव आहेत. रती, हास, शोक इ. स्थायीभावांना व्यक्त करणाऱ्या आशयाची कृती व हालचाली म्हणजे अनुभाव होय. ते विभावांमध्ये निष्पन्न भावांच्या मागोमाग येतात म्हणून त्यांना अनुभाव असे म्हणतात. एखाद्याच्या कृतीवरून, हालचालींवरून आपण त्याच्या भावनांची ओळख करून घेत असतो. उदा: विरहव्याकूळ नायिकेचे हुंदके देणे, क्रोधात डोळे लाल होणे इत्यादीवरूनच प्रेक्षकाच्या लक्षात येते की अनुभाव म्हणजे भावजन्य कार्ये होत. या अनुभावांचे अंगिक, वाचिक, सात्त्विक आणि आहार्य असे चार प्रकार पडतात. यातील अंगिकमध्ये शारीरिक कृती, हालचाली आणि हावभाव यांचा समावेश होतो. तर वाचिकमध्ये संवाद, संभाषण यांचा समावेश होतो. सात्त्विक अनुभावांमध्ये सूक्ष्म मानसिक क्रियांचा समावेश होतो. तर आहार्य अनुभावांमध्ये वेशभूषेतील पर्यावरण अभिप्रेत आहे.
४.   व्यभिचारी भाव
हे भाव कोणत्याही एका रसाशी एकनिष्ठ नसतात. ते अनेकविध रसांमध्ये कायम संचार करत असतात. त्यामुळेच त्यांना व्यभिचारी किंवा संचारी भाव असे म्हणतात. स्थायीभाव हे स्थिर आणि दीर्घकाळ टिकणारे असतात, मात्र व्यभिचारी भाव हे स्वतंत्रपणे न उद्भवता कोणत्याही स्थिर स्वरूप असलेल्या चित्तवृत्तीच्या अनुषंगाने उद्भवत असतात. भरताने तेहतीस प्रकारचे व्यभिचारीभाव सांगितले आहेत. यांचे चौदा शारीरिक अवस्था, तीन ज्ञानात्मक अवस्था आणि सोळा भावनात्मक मनोविकार असे प्रकार पाडता येतात. यातील शारीरिक अवस्थेत मरण, व्याधी, ग्लानी, श्रम, आलस्य, निद्रा, स्वप्न, अपस्मार, उन्माद, मद, मोह, जडता, चपलता, प्रबोध यांचा, ज्ञानात्मक अवस्थेत स्मृती, मति, वितर्क यांचा तर भावनात्मक मनोविकारांमध्ये हर्ष, अमर्ष, धृती, उग्रता, आवेग, निर्वेद, विषाद, औत्सुक्य, चिंता, शंका, असूया, त्रास, गर्व, दैन्य, अवहीथ्त आणि क्रीडा यांचा समावेश होतो. मुख्य स्थायी नाट्यभावाला पोषक आणि त्याच्या अनुषंगाने आस्वाद्य होणारे नाट्यभाव म्हणजे उपरोक्त व्यभिचारी भाव होत.
५.   अष्टसात्त्विक भाव
विशिष्ट चित्तवृत्तीच्या अभिनयाच्या वेळी प्रकट करावयाचे भाव म्हणजे अष्टसात्त्विक भाव होत. हे भाव अनुभावाप्रमाणेच परिणामरूप आहेत. मात्र भारताने त्यांचा अनुभावातच समावेश करण्याऐवजी त्यांची स्वतंत्र चर्चा केली आहे. सात्त्विक भावांची महती सांगताना भरताने नाट्यं सत्त्वे प्रतिष्ठितम् असे म्हटले आहे. श्रेष्ठ अभिनय हा सत्त्वातिरिक्त असावा असा भरताचा आग्रह आहे. सत्त्व म्हणजे समाहित किंवा साम्यावस्थत झालेले मन सत्त्वामुळे नाट्यातील केवळ नाट्यधर्मी अशा सुखदुःखांचा परिणामही खऱ्या शारीरिक क्रियेतून प्रकट होतो. त्यामुळेच रसोत्कर्ष अधिक उत्कट होऊ शकतो. या सात्त्विक भावांची संख्या ८ आहे. यात स्वेद (घाम), स्तंभ (एकाच जागी थिजून जाणे), रोमांच (अंगावर काटा उभा राहणे), स्वरभंग (आवाजात बदल होणे), कंप (शरीराला कंप फुटणे), वैवर्ण्य (चेहऱ्याचा रंग बदलणे), अश्रू (डोळे भरून येणे) आणि प्रलय (मूर्च्छित होणे) यांचा समावेश होतो.
सूफी मत
सूफी मत किंवा तसव्वुफ (अरबी : تصوّف‎) याची व्याख्या सूफी पंथाच्या स्वीकारकर्त्यांकडून इस्लामची आंतरिक, गूढवादी मिती अशी केली गेलेली आहे. हे मत मान्य असणारांनाही 'सूफी' (रोमन : ṣūfī, उर्दू : صُوفِيّ) म्हणतात आणि ते मुस्लिमांपुरतेच मर्यादित नाहीत. गॅब्रिएल या देवदूताने प्रेषित मुहम्मदाजवळ उघड केलेली उपासनेची पद्धत (एहसान) आपण आचरीत आहोत असा सूफींचा विश्वास आहे.
अभिजात सूफी विद्वानांनी सूफी मताची व्याख्या "ज्या शास्त्राचे उद्दिष्ट हृदयाची दुरुस्ती आणि ईश्वर वगळता इतर सर्व गोष्टींकडे त्याला पाठ फिरविण्यास लावणे असे शास्त्र" अशी केली आहे. अहमद इब्न अबिजा या सूफी गुरूच्या म्हणण्यानुसार सूफी मत म्हणजे "दिव्यत्वाकडे प्रवास कसा करावा, आपले अंतरंग वाईट गोष्टी सोडून शुद्ध कसे करावे आणि प्रशंसनीय गुणांनी त्याला कसे सजवावे हे सांगणारे शास्त्र होय." विख्यात भारतीय गूढवादी ओशो यांच्या म्हणण्यानुसार सूफी मत हे नाव बाहेरच्या व्यक्तींनी दिलेले असून कोणताही सूफी त्याला 'मत' समजत नाही. "परमेश्वराशी असलेले, अंतिम सत्तेशी असलेले, समग्रतेशी असलेले प्रेमप्रकरण म्हणजे 'सूफी'" अशी व्याख्या त्यांनी केली आहे.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:सूफी पंथ वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
kbd:Суфиигъэ Soefisme صوفية Sufismo Sufismu Təsəvvüf সুফিবাদ Суфыйсылыҡ Суфізм Суфізм Суфизъм Tesavuf Soufiegezh Sufisme Súfismus Sufisme Sufismus ޞޫފީން Sufism Σούφι Sufismo Sufiismo Sufismo fa:تصوف Soufisme Soefisme Sufaisteachas Sufismo 수피즘 सूफ़ीवाद Sufizam Sufisme Súfismi Sufismo סופיות Sufisme სუფიზმი Сопылық Суфизм "Сопучулук" Sufismus Sūfisms Sufizmas Szúfizmus Суфизам സൂഫി Sufism arz:صوفيه Kesufian Soefisme スーフィズム Sufisme Sufisme Sofisme pnb:تصوف تصوف Sufizm Sufismo Sufism rue:Суфізм Суфизм sah:Суфизм Sufismu Sufism Sufizmus Sufizem Suufi Тасавуф Sufizam Sufilaisuus Sufism சூபியம் Суфилык సూఫీ తత్వము Tasavvuf Суфізм تصوف سوپىزم (تەسەۋۋۇپ) Suhfeicujyi Sufism Soufisse Sufismo סופיזם 蘇菲派 Sofėzmos 蘇非主義
दोडकी
दोडकी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील नेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:नेर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
डिसेंबर १३
एकविसावे शतक
लिथुएनिया, माल्टा, पोलंड, स्लोव्हेकिया व स्लोव्हेनिया या देशांना युरोपीय संघात मे १, २००५ला प्रवेश देण्याचा ठराव मंजूर.
बाह्य दुवे
डिसेंबर ११ - डिसेंबर १२ - डिसेंबर १३ - डिसेंबर १४ - डिसेंबर १५- (डिसेंबर महिना)
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
उदयपूर (त्रिपुरा)
''हा लेख त्रिपुरा राज्यातील उदयपुर शहराविषयी आहे. राजस्थानमधील उदयपुर शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
उदयपुर भारताच्या त्रिपुरा राज्यातील एक शहर आहे.
हे शहर दक्षिण त्रिपुरा जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:त्रिपुरामधील शहरे वर्ग:दक्षिण त्रिपुरा जिल्हा
इ.स. ४८६
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४८६ वर्ग:इ.स.च्या ४८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
हरणवाळी
हरणवाळी महाराष्ट्राच्या पालघर जिल्ह्यातील गाव आहे. हे पालघर रेल्वे स्थानकापासून ४ किमीवर वसलेले आहे.
पालघर-माहीम रस्त्यावर वागुळसार बसथांबा सोडल्यानंतर उजवीकडे जाणाऱ्या रस्ता हरणवाळीस जातो. पूर्वी येथे भरपूर उंच व गर्द गवत उगवायचे आणि ससे, भेकर, हरिण इत्यादी शाकाहारी वन्य प्राणी भरपूर प्रमाणात चरण्यासाठी यायचे व तेथेच निवारा शोधून वस्ती करायचे. हरिण प्राण्यांच्या वास्तव्यावरूनच हरिण आळी |हरणवाळी|हरणवाडी असे नाव ह्या भागास पडले.
जनजीवन
येथे मुख्यतः आगरी समाजातील लोकांची वस्ती आहे. लोक भरपूर कष्टाळू, मेहनती,जिद्दी, आणि धाडसी आहेत. भातशेती बरोबर बागायतीचा व्यवसाय आणि काही प्रमाणात दुग्ध उत्पादन घेतले जाते.
येथे गुजरातमधून आलेल्या भरवाड़ भटक्या जमातीचे लोक काही वर्षांपूर्वी स्थायिक झाले असून गाई,म्हशी,शेळी,बकरी पालन करून दुग्ध व्यवसाय करीत आहेत.त्यांची आजही आजूबाजूच्या भागात गुराढोरांसहित भटकंती चालू असते.
नागरी सुविधा
पालघरहून येथे येण्यासाठी वडराई, केळवे, सफाळे, दातिवरे,गावांकडे जाणाऱ्या एसटी बस उपलब्ध आहेत. पालघरहून हरणवाळी थेट बससेवासुद्धा आहे.सार्वजनिक पाणीपुरवठा, वीजव्यवस्था, स्वच्छता ग्रामपंचायततर्फे पाहिली जाते. माध्यमिक शिक्षण तसेच तांत्रिक शिक्षण घेण्यासाठी ४ किमीवर असलेल्या माहीम शिक्षणसंस्थेच्या विद्यालयात जावे लागते.त्यासाठी खास बससुविधा उपलब्ध केलेली आहे.
संदर्भ
१.https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२.http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
फ्रिट्झ-वॉल्टर-स्टेडियोन
फ्रिट्झ-वॉल्टर-स्टेडियोन हे जर्मनीच्या कैझरलाउटर्न शहरातील फुटबॉलचे मैदान आहे. हे मैदान १ एफसी कैझरलाउटर्न या क्लबचे घरचे मैदान आहे. याला 🇩🇪 germanyच्या फुटबॉल संघनायक आणि कैझरलाउटर्न संघात आपली सगळी कारकीर्द घालविलेल्या फ्रिट्झ वॉल्टरचे नाव देण्यात आले आहे.
२००६ फिफा विश्वचषक स्पर्धेतील काही सामने या मैदानावर खेळले गेले.
वर्ग:कैझरलाउटर्न वर्ग:जर्मनीमधील फुटबॉल मैदाने
रोस्तोव
रोस्तोव (Ростов) हे रशिया देशाच्या यारोस्लाव ओब्लास्तमधील एक लहान शहर आहे. इ.स. ८६२ साली स्थापन झालेले रोस्तोव हे रशियामधील सर्वात जुने शहर मानले जाते. हे शहर मॉस्कोच्या ईशान्येस २०२ किमी अंतरावर स्थित आहे.
मॉस्को ते व्लादिवोस्तॉक दरम्यान धावणाऱ्या सायबेरियन रेल्वेवरील रोस्तोव हे एक स्थानक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:रशियामधील शहरे वर्ग:इ.स. ८६२ मधील निर्मिती
पुरोगामी लोकशाही दल
(इंग्रजी: Progressive Democratic Front)
पार्श्वभूमी
शरद पवार इ.स. १९६७ मध्ये काँग्रेसच्या तिकिटावर प्रथम विधानसभा निवडणूक जिंकले.
इ,स. १९७८ मध्ये विविध पक्षांचे ४० आमदार घेऊन शरद पवार काँग्रेसच्या बाहेर पडले आणि विधानसभा निवडणूक लढले. जनता पक्ष, शेकाप अशा निरनिराळ्या पक्षांचे नेते यामध्ये सामील झाले. सर्वांनी मिळून पुरोगामी लोकशाही दल (पुलोद) या नावाने आघाडी तयार केली. या निवडणुकीतील विजयानंतर शरदराव पहिल्यांदाच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री झाले. ते सर्वांत तरुण मुख्यमंत्री होते. निरनिराळ्या विचारांची मंडळी या मंत्रिमंडळात असली, तरी शरदराव कुशलतेने निर्णय घेत. कधीही मतभेद झाल्याचे मला आठवत नाही. वादविवादांपेक्षा जनहिताच्या निर्णयावर मंत्रिमंडळाचा भर असे.
थॉमस वॉट्सन
थॉमस ऑगस्टस वॉट्सन (१३ डिसेंबर, १८५४ - ?) हा रसायनशास्त्रज्ञ आणि अलेक्झांडर ग्रॅहॅम बेलचा मदतनीस होता.
वर्ग:ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १८५४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९३४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्योर्जियो नापोलितानो
ज्योर्जियो नापोलितानो (Giorgio Napolitano ; जन्मः २९ जून १९२५) हा इटली देशामधील एक राजकारणी व माजी राष्ट्राध्यक्ष आहे. २००६ साली राष्ट्राध्यक्ष बनलेल्या नापोलितानोने ८ वर्षे व ६ महिने पदावर राहिल्यानंतर जानेवारी २०१५ मध्ये राष्ट्राध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला.
बाह्य दुवे
वर्ग:इटलीचे राष्ट्राध्यक्ष
खेराडेवांगी
खेराडेवांगी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कडेगांव तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:कडेगांव तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
जयंत विष्णू नारळीकर
'''डॉ. ''' (जन्म : कोल्हापूर, १९ जुलै १९३८) हे भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ व लेखक आहेत. डॉ. नारळीकर हे अचानक आणि अपघाताने घडलेले पण आपली नाममुद्रा कोरलेले साहित्यिक आहेत. 'नारायण विनायक जगताप' या उलट्या क्रमाने आपल्या नावाची आद्याक्षरे होणाऱ्या टोपण नावाने त्यांनी विज्ञानकथा स्पर्धेत भाग घेतला.
जीवन
नारळीकरांचा जन्म कोल्हापूर येथे जुलै १९, १९३८ रोजी झाला. त्यांचे वडील, रॅंग्लर विष्णू वासुदेव नारळीकर हे एक प्रसिद्ध गणितज्ञ, वाराणसी येथील बनारस हिंदू विद्यापीठाच्या गणित शाखेचे प्रमुख होते. त्यांची आई सुमती विष्णू नारळीकर ह्या संस्कृत विदुषी होत्या. जयंत नारळीकरांचे शालेय शिक्षण वाराणसी येथे झाले. इ.स. १९५७ साली त्यांनी विज्ञानात पदवी (B.Sc.) प्राप्त केली.या परीक्षेत त्यांनी प्रथम क्रमांक पटकावला. त्यानंतर उच्च शिक्षणासाठी ते ब्रिटनमधील केंब्रिज येथे गेले. तेथे त्यांना बीए, एमए व पीएचडीच्या पदव्या मिळाल्या. शिवाय, रॅंग्लर ही पदवी, खगोलशास्त्राचे टायसन मेडल, स्मिथ पुरस्कार व इतर अनेक बक्षिसे मिळाली.
डॉ. नारळीकर यांच्या पत्‍नी मंगला नारळीकर ह्या ’नभात हसते तारे’ या पुस्तकाच्या सहलेखिका आहेत. ’पाहिलेले देश भेटलेली माणसं’ हे त्यांनी स्वतंत्रपणे लिहिलेले पुस्तक आहे.
साहित्य संमेलन
दिनांक ३, ४ व ५ डिसेंबर या तारखांना कुसुमाग्रजनगरी, नाशिक येथे ९४व्या अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद जयंत नारळीकर यांना प्रदान करण्यात आले होते.
संशोधन
डॉ. जयंत नारळीकर यांनी सर फ्रेड हॉएल यांच्यासोबत ‘कन्फॉर्मल ग्रॅव्हिटी थिअरी’ मांडली.
चार दशकाहून अधिक कालावधीपासून त्यांचे खगोलभौतिकी क्षेत्रात संशोधन सुरू आहे. त्याच बरोबर सतत पुस्तके लिहिण्याचा कार्यक्रमही चालू आहे. सामान्य माणसाला खगोलशास्त्र समजवण्यासाठी त्यांनी गेली अनेक वर्षे प्रयत्‍न केले आहेत. यासाठी सर्व प्रसारमाध्यमांचा ते उपयोग करतात. त्यांच्या 'यक्षांची देणगी' या पहिल्याच पुस्तकाला महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार मिळाला आहे.
साहित्यातील भर
नारळीकरांनी 'चार नगरांतले माझे विश्व' या विलक्षण ओघवत्या आणि साहित्य अकादमीचा पुरस्कार मिळालेल्या आत्मकथनाचा समारोप करताना 'विज्ञानप्रसार आणि अंधश्रद्धानिर्मूलन यांच्या मागे लागताना पदोपदी जाणवते की, आपल्या सुशिक्षित समजल्या जाणाऱ्या समाजावर देखील अंधश्रद्धांचा पगडा आहे,' असे खेदाने म्हटले आहे. मात्र, लगेच संस्कृत सुभाषिताचे उद्धरण देऊन त्यांनी 'कितीही विघ्ने कोसळली तरी शहाणी माणसे आपले नियतकर्तव्य सोडत नाहीत' असाही उतारा त्याला जोडला आहे.
असे कर्तव्य नारळीकर जन्मभर विविध माध्यमांमधून करत आले आहेत. त्यांनी विज्ञानप्रसाराला डौलदार, अर्थवाही मराठी भाषा दिली. भाषणे, लेख, कथा, मुलांची शिबिरे हे सारे मार्ग चोखाळले. 'महाराष्ट्र टाइम्स'मध्येही त्यांनी बरेच लेखन केले आहे. त्यांना आवडणाऱ्या सौम्य इंग्रजी विनोदाप्रमाणे ते गमतीने 'व्याख्यानबाजी' असे आपल्याच भाषणांना म्हणतात खरे; पण त्यांनी हे व्रत अनेक दशके सांभाळले. नारळीकरांचा वैज्ञानिक आणि अंधश्रद्धानिर्मूलनाचा विचार संस्कृती आणि काही विशिष्ट अर्थांनी धर्मही नाकारत नाही. त्यामुळेच, तो संतुलित, उदार आणि समाजाचा साकल्याने विचार करणारा आहे. आजचे महाराष्ट्राचे विचारविश्व कमालीचे गढूळ, कोते आणि ऱ्हस्वदृष्टीचे बनले आहे. त्याला ज्ञान, विज्ञान आणि तत्त्वज्ञानाच्या विशाल क्षितिजांचे निदान दर्शन तरी घडविण्याची गरज आहे. ते घडविण्याची क्षमता आणि अधिकार जयंत नारळीकरांकडे आहे. त्यांच्या निवडीने महाराष्ट्रातील एका उज्ज्वल परंपरेला नवी दिशा मिळते आहे. मात्र, हे पाऊल केवळ प्रतीकात्मक राहता कामा नये. मराठी साहित्य आणि संस्कृती व्यवहारांचा पुढचा प्रवास या नव्या दिशेने होत राहिला तरच साहित्य संमेलनाचा हा विज्ञानयोग सार्थकी लागेल, असे त्यांचे म्हणणे आहे..
विविध मराठी नियतकालिकांतून जयंत नारळीकर यांचे विज्ञानविषयक माहितीने भरलेले ललित लेखन सातत्याने प्रसिद्ध होत असते. नारळीकरांच्या पुस्तकांची जगांतील अनेक भाषांत रूपांतरे झाली आहेत.
चरित्र
डॉ. विजया वाड यांनी डॉ. नारळीकर यांचे 'विज्ञान यात्री डॉ. जयंत नारळीकर’ या नावाचे चरित्र लिहिले आहे.
इ.स. ४८७
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४८७ वर्ग:इ.स.च्या ४८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
जयंत विष्णू नारळीकर
लघुपट
खगोलशास्त्रज्ञ डॉ. जयंत नारळीकर यांच्या व्यक्तित्वाचा आणि कर्तृत्वाचा वेध एका लघुपटाद्वारे घेतला गेला आहे. साहित्य अकादमीची निर्मिती असलेल्या एका तासाच्या या लघुपटाचे दिग्दर्शन अनिल झणकर यांनी केले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ वर्ग:मराठी भौतिकशास्त्रज्ञ वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:कलिंग पुरस्कार विजेते वर्ग:भारतीय खगोलशास्त्रज्ञ वर्ग:मराठी खगोलशास्त्रज्ञ वर्ग:मराठी विज्ञानकथा लेखक वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म वर्ग:महाराष्ट्र भूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:शास्त्रज्ञ वर्ग:खगोलशास्त्रज्ञ वर्ग:भौतिकशास्त्रज्ञ
मनोरुग्ण
कोणत्याही प्रकारच्या मानसिक आजारा ने पिडीत रुग्णास मनोरुग्ण असे म्हणतात.
वर्ग:मानसिक आजार
राष्ट्रीय महामार्ग २२४ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग २२४ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन) वर्ग:चित्र हवे
वारसविहीर
वारसविहीर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
साहुर
साहुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
बांगलादेश क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१९-२०
बांगलादेश क्रिकेट संघाने नोव्हेंबर-डिसेंबर २०१९ मध्ये ३ आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने आणि २ कसोटी सामने खेळण्यासाठी भारताचा दौरा केला. कसोटी मालिका २०१९-२१ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धाअंतर्गत खेळवली गेली. मालिकेतील दुसरी कसोटी ही दिवस/रात्र होती. भारतात प्रथमच दिवस/रात्र कसोटीचे आयोजन करण्यात आले होते.
२री कसोटी
वर्ग:इ.स. २०१९ मधील क्रिकेट
अंगामी
अंगामी ही एक नागालॅंडमधील नागा जमात आहे. या जमातीमध्ये तेंगिमा, चक्रिमा व केझामी असे अंगामीचे तीन पोटभेद आहेत. या जमातीतील लोक खाल्लेल्या पशूंचे गुण अंगात येतात असा समज असल्यामुळे खाण्याचे बरेच पदार्थ ते निषिद्ध मानतात.
वर्ग:आदिवासी वर्ग:नागालँड
पी.सी. जोशी
भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे पहिले सरचिटणीस. भारतात कम्युनिस्ट विचार व चळवळ रुजविणाऱ्या नेत्यांमध्ये यांचे योगदान आहे.
वर्ग:साम्यवाद वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कोन्याक
कोन्याक नाग ही भारताच्या आसाममधील पूर्वोत्तर भागात आढळणारी एक आदिवासी जमात आहे. नागा जमातीच्या अनेक गटांपैकी एका गटाला कोन्यॅक म्हणतात. १९६१ च्या खानेसुमारीनुसार त्यांची लोकसंख्या ६३,००० होती. ब्रह्मपुत्रेचे खोरे आणि पातकई पर्वताच्या रांगा यांमध्ये त्यांची वस्ती प्रामुख्याने आढळते.
राहणीमान व चालीरीती
त्यांचे राहणीमान व चालीरीती प्राधान्याने अंगामी नागांसारख्याच आहेत. याचे थेंडू आणि थेंकोह असे दोन उपगट आहेत. थेंडू गटातील लोक चेहऱ्यावर गोंदतात. या गटाचे पुढारी फक्त अंग कुळीतील असून, ते डोक्याचे केस वाढवून मागच्या बाजूच अंबाडा बांधतात. थेंकोह गटातील लोक फक्त छातीवर व हातावर गोंदतात. डोक्याचे केस कापतात. मात्र यांचे पुढारी अंग कुळीव्यतिरिक्त कोणत्याही कुळीचे असतात. गावपंचायतीचा पुढारी अंग कुळीचाच असून हा अधिकार वंशपरंपरागत असतो.
विवाहादी परंपरा
कोन्यॅक जमातीचे वैशिष्ट्य म्हणजे यांची युवागृहे होत. त्यांना मोरुंग म्हणतात. ही अत्यंत संघटित स्वरूपाची मंडळे असल्याने त्यांचे स्वतंत्र नियम असतात आणि ते कटाक्षाने पाळले जातात. ही युवागृहे खेळनिदर्शिक म्हणजेच वस्तिनिदर्शक असतात. लहान वस्तीसाठी एक व मोठ्या वस्तीसाठी ४-५ युवागृहे असतात. त्याचे सदस्यत्व ४-५ वर्षाच्या मुलामुलींपासून ते तहत विधुर आणि विधवा यांच्यापर्यंत देण्यात येते. विवाहबद्ध होईपर्यंत सदस्यत्व चालू राहते. यांच्यात दीक्षाविधी झालेल्या मुलामुलींना प्रवेश द्यावा, असे बंधन आहे. मोरुंग गावच्या प्रवेशस्थानीच उंचावर बांधलेले असून त्याच्या आतील बाजूस पुरुषांचे नृत्य चालते व तेथेच सण-उत्सवप्रसंगी वाजविले जाणारे १५–२० फूटी प्रचंड ढोल ठेवलेले असतात.
प्रत्येक मोरुंगमध्ये यो नावाचे स्वतंत्र युवतिगृह असते आणि ते दुसऱ्याच वस्तीच्या मोरुंगमधील युवकांनीच बांधावयाचे असून, त्या युवकांनाच फक्त त्यातील मुलींकडे जाण्यास परवानगी असते. अशा व्यवस्थेमुळे कुळीकुळीतील मुलामुलींची मैत्री होऊन अखेर लग्न जुळविले जाते.
मृताला आओ जमातीप्रमाणे पुरतात, त्यापूर्वी त्यास चटईत घालून मंदाग्नीवर काही दिवस ठेवतात. काही दिवसांनी मृताची कवटी बाहेर पडली, की ती गावाजवळच पण बाहेरच्या बाजूला गाडग्यात घालून दगडाआड ठेवतात. पुढाऱ्याचा मृत देह पवित्र मानतात व तो झाडावर न ठेवता नक्षीकाम केलेल्या फरशीवर ठेवतात.
संदर्भ
वर्ग:भारतामधील जाती व जमाती वर्ग:आदिवासी
गार्द
गार्द (Gard) हा फ्रान्स देशाच्या लांगूदोक-रूसियों प्रदेशातील एक विभाग आहे. हा विभाग फ्रान्सच्या दक्षिण भागात वसला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:लांगूदोक-रूसियों
फर्डिनांड आयझेनस्टाइन
फर्डिनांड गॉटहोल्ड मॅक्स आयझेनस्टाइन (एप्रिल १६, इ.स. १८२३ - ऑक्टोबर ११, इ.स. १८५२) हा जर्मन गणितज्ञ होता.
ब्यॉन कुपियर्स
ब्यॉन कुपियर्स ( जन्म २८ मार्च १९७३, ओल्डेंझाल) हे एक एरडिविज मधील डच पंच आहेत.
फर्डिनांड आयझेनस्टाइन
वर्ग:जर्मन गणितज्ञ वर्ग:इ.स. १८२३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८५२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्यॉन कुपियर्स
कुपियर्स हे फिफा मान्य आंतरराष्ट्रीय पंच देखिल आहेत. त्यांनी २००६ साली झालेल्या १७ वर्षांखालील मुलांच्या अंतिम सामन्या मध्ये पंचगिरी केली होती. त्याशिवाय युएफा चषक, युएफा युरोपा लीग, युएफा चॅंपियन्स लीग , आणि युएफा युरोपियन फुटबॉल चॅंपियन्सशीप साठी सुद्धा पंचाची भुमिका पार पाडली.
वर्ग:फुटबॉल पंच वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म
पालगड
पालगड हे दापोली तालुक्यातील (रत्‍नागिरी जिल्हा) एक छोटेसे टुमदार गाव आहे. गावाजवळ पालगड किल्ला आहे.
रजनीकांत
शिवाजीराव रामोजीराव गायकवाड ऊर्फ रजनीकांत (तमिळ: ரஜினிகாந்த்; तेलुगू भाषा: రజనికాంత్; कन्नड: ರಜನೀಕಾಂತ್) (डिसेंबर १२, १९५०, - हयात) हे एक बहुभाषिक भारतीय अभिनेता आहेत.मनोरंजन व्यवसायातील तमिळ चित्रपट अभिनेता आहेत.
पालगड
साने गुरुजी ह्यांचा जन्म पालगड येथे झाला. त्यांच्या श्यामची आई ह्या पुस्तकात पालगडचा उल्लेख सतत आढळ्तो. आज गावात साने गुरुजींच्या नावाची प्राथमिक आणि माध्यमिक शाळा आहे. लवकरच गावात साने गुरुजी स्मारक बांधण्यात येईल.
बाभळी (बंधारा)
बाभळी हा महाराष्ट्रातील एक बंधारा आहे. हा बंधारा गोदावरी नदीवर नांदेड जिल्ह्यात आहे.
पालगड
पालगड गावातील गणपती मंदिर परिसरात प्रसिद्ध आहे. इ.स. १९९६ साली गणपती मंदिराचा शतसांवत्सरिक महोत्सव साजरा करण्यात आला. पालगड महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाच्या बसेसने दापोली, खेड, मुंबई, ठाणे, रत्‍नागिरी आणि इतर महत्त्वाच्या शहरांशी जोडलेले आहे.
रजनीकांत
त्यांचे प्रमुख क्षेत्र तमिळ चित्रपट असले तरी त्यांनी हिंदी भाषा, कन्नड, तेलुगू, बंगाली तसेच इंग्लिश चित्रपटांत अभिनय केला आहे. त्यांची मातृभाषा मराठी असली, तरीही त्यांनी मराठी चित्रपटांत अद्याप पर्यंत काम केलेले नाही.
बाभळी (बंधारा)
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
रजनीकांत
इ.स.२००७ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या 'शिवाजी द बॉस' या तमिळ चित्रपटानंतर रजनीकांत हे भारतातील आणि आशिया खंडातील सर्वाधिक मानधन मिळविणारे कलाकार ठरले. या चित्रपटाकरिता त्यांना तब्बल २६ कोटी रुपये मानधन देण्यात आले होते. रजनीकांत हे भारताबाहेरही अनेक देशांत लोकप्रिय अभिनेते आहेत, तसेच जगातील सर्वाधिक मोठा चाहता वर्ग असलेला अभिनेता म्हणून गिनिज बुक मध्ये त्यांचे नाव नोंदले गेले आहे. भारताखालोखाल जपान मध्येही त्यांचे चित्रपट लोकप्रिय आहेत. दक्षिणपूर्व आशिया आणि जपान मध्ये रजनीकांत ह्यांचा मोठा चाहतावर्ग आहे आणि त्यांचे फॅनक्लब्सही आहेत.
पूर्वायुष्य आणि कुटुंबीय
रजनीकांत ह्यांचा जन्म १२ डिसेंबर १९५० रोजी बंगळूर येथे एका महाराष्ट्रीय मराठा हेन्द्रे पाटील मराठा समाजात  झाला. त्यांचे खरे नाव शिवाजीराव गायकवाड असून वडिलांचे रामोजीराव गायकवाड आणि आईचे जिजाबाई गायकवाड असे आहे. गायकवाड कुटुंबियांच्या चार अपत्यांपैकी रजनीकांत सर्वात धाकटे आहेत. त्यांचे मूळ गांव पुणे जिल्ह्यातील, पुरंंदर तालुक्यातील मावडी कडेपठार हे सांगितले जाते. तसेच जेजुरीचा खंडेराया त्यांचे कुलदैवत असल्याचे मध्यंतरी रजनीकांत ह्यांनी सकाळ ह्या वृत्तपत्रास दिलेल्या एका मुलाखतीत म्हटले होते. रजनीकांत ह्यांना सत्यनारायण राव गायकवाड आणि नागेश्वर राव गायकवाड हे दोन मोठे भाऊ आणि एक अश्विनी बाळुबाई गायकवाड नावाची एक बहिण ही आहे. रजनीकांत ह्यांच्या सहचारिणी लता रंगाचारी ह्या असून त्यांना ऐश्वर्या शिवाजीराव गायकवाड ऊर्फ ऐश्वर्या रजनीकांत आणि सखुबाई शिवाजीराव गायकवाड ऊर्फ सौंदर्या रजनीकांत ह्या दोन मुली आहेत.
पालगड
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
रजनीकांत
पार्श्वभूमी
शाळेत असतांना दारिद्र्यामुळे त्यांना खूप कठिण परिस्थितीत दिवस काढावे लागले. बंगळूर येथील आचार्य पाठशाळा ह्या शाळेत त्यांचे शालेय शिक्षण झाले आणि रामकृष्ण मिशनच्या बंगळूरमधील महाविद्यालयात त्यांचे उच्चशिक्षण पूर्ण झाले.१९६८-१९७३ दरम्यान रजनीकांत मद्रास आणि बंगळूर मध्ये अनेक ठिकाणी वेगवेगळी कामे केली. त्यानंतर ते बंगळूर बस ट्रान्स्पोर्ट सर्व्हिसमध्ये कंडक्टर (वाहक) म्हणून नियुक्त झाले. कंडक्टर असताना त्यांची तोंडाने शिट्टी वाजविण्याची कला लोकप्रिय झाली होती. नंतर चित्रपटात काम करण्याच्या इच्छेमुळे एका मित्राच्या मदतीने ते चेन्नईला चित्रपटातील अभिनय शिकण्याकरीता गेले. मद्रास फिल्म इंस्टिट्यूटमध्ये अभिनयाचा अभ्यासक्रम पूर्ण करून त्यांनी आपल्या अभिनयाची कारकीर्द १९७४-७५ मध्ये सुरू केली.
परोपकार/लोककल्याण
रजनीकांत यांनी वेळोवेळी तमीळ लोकांकरिता आणि लोकाधिकारांकरिता उपोषणे केली आहेत. शासनावर दबाव टाकण्याकरिता त्यांनी नेहमीच समाजघटकांना मदत केली आहे. रजनीकांत त्यांच्या दानशूरतेसाठीही ओळखले जातात.
पालगड
नागरी सुविधा
येथे राष्ट्रीयीकृत बँक ऑफ इंडियाची शाखा आहे. शेती, दुग्धव्यवसाय,विहीर खोदणे, शेळ्यामेंढ्यापालन, किराणा दुकान,इतर सेवा व्यवसाय इत्यादीसाठी बँक वित्त पुरवठा करते.
रजनीकांत
राजकारण
३१ डिसेंबर २०१७ रोजी चेन्नैमधील श्रीराघवेन्द्र मण्डपम् ह्या ठिकाणी रजनीकांत ह्यांनी एका भव्य सभेमध्ये पत्रकार आणि रसिकांसमक्ष आपण सक्रिय राजकारणात प्रवेश करत असल्याचे, तसेच २०१८ मध्ये आपण रीतसर पक्षस्थापना करणार असून संपूर्ण तमिळनाडू राज्यातील येत्या निवडणूका लढविणार असल्याचे अधिकृतरित्या घोषित केले.रजनीकांत यांनी 12 जुलै 2021 रोजी त्यांचा पक्ष रजनी मक्कल मंद्रम (RMM) विसर्जित केला आणि भविष्यात राजकारणात प्रवेश करण्याची त्यांची कोणतीही योजना नाही असेही सांगितले.
पालगड
नागरी सुविधा
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्हा
रजनीकांत
उल्लेखनीय चित्रपट
वर्ग:मराठी व्यक्ती वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते वर्ग:फिल्मफेअर पुरस्कार विजेते वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेते वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेते वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म वर्ग:दादासाहेब फाळके पुरस्कारविजेते
इ.स. ४८८
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४८८ वर्ग:इ.स.च्या ४८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
धानज (नेर)
धानज हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील नेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
खोपोली
खोपोली हे रायगड जिल्ह्यातील गाव आहे. हे गाव मुंबई उपनगरी रेल्वेचे एक स्थानक आहे.
खोपोली हे भारत देशातील, महाराष्ट्र राज्यातील,रायगड जिल्ह्यातील, खालापूर तालुक्यातील एक औद्योगिक शहर आहे. खोपोली येथे टाटा पावर कंपनीचे जलविद्युत निर्माण केंद्र आहे. आणि गगनगिरी महाराजांचा मठ आहे. तसेच हे एक रमणीय ठिकाण आहे.
शैक्षणिक संस्था
वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
कोतवडे (कडेगांव)
कोतवडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कडेगांव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कडेगांव तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
शाकिब अल हसन
-शाकिब अल हसन हा एक बांगलादेशी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आहे जो एका दशकासाठी खेळातील तिन्ही स्वरूपात सातत्याने आयसीसीचा अष्टपैलू खेळाडू होता. शाकिब अल हसन ( बंगाली : সাকিব আল হাসান ; २ 24 मार्च १ 198 77 ) हा एक बांगलादेशी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटपटू आहे जो दशकासाठी खेळातील तिन्ही स्वरूपात सातत्याने आयसीसीचा अष्टपैलू खेळाडू होता. [१] [२] विस्डेन क्रिकेटरच्या पंचांगानुसार त्याला शतकाचा दुसरा सर्वात मौल्यवान खेळाडू म्हणून स्थान देण्यात आले. २०१ 2019 मध्ये ईएसपीएन वर्ल्ड फेम १०० द्वारा त्याला जगातील सर्वात प्रसिद्ध leथलिट्स म्हणूनही स्थान देण्यात आले. मधल्या फळीत डावखुरा फलंदाजी करणाऱ्या त्याच्या आक्रमक शैलीने डाव्या हाताच्या ऑर्थोडॉक्सवर नियंत्रण ठेवले.गोलंदाजी आणि अ‍ॅथलेटिक क्षेत्ररचनामुळे त्याला जगातील अव्वल लीगमध्ये ट्रॉफी जिंकण्यास मदत झाली आहे.
शाकिब-अल-हसन
वर्ग:बांगलादेशचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:खुलन्यातील व्यक्ती वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंडोनेशिया
इंडोनेशिया (अधिकृत नाव: Republik Indonesia;  इंडोनेशियाचे प्रजासत्ताक)  हा आग्नेय आशिया व ओशनियामधील एक देश आहे. हा देश हिंदी महासागरामध्ये एकूण १७,५०८ बेटांवर वसला आहे. बोर्नियो, जावा, सुमात्रा, सुलावेसी, तिमोर व न्यू गिनी ही येथील प्रमुख बेटे आहेत. इंडोनेशियाची लोकसंख्या सुमारे २३ कोटी असून जगातील सर्वाधिक मुस्लिम लोकसंख्या ह्याच देशात आहे. संस्कृतमध्ये या देशाचे नाव दीपांतर आहे..
जकार्ता ही देशाची राजधानी आहे. येथील मुख्य भाषा बहासा इंडोनेशिया आहे. हिच्याखेरीज बासा जावा, बासा बाली, बासा सुंडा, बासा मादुरा इत्यादी अनेक भाषा येथे आहेत. येथे कावी नावाची एक प्राचीन भाषा आहे. येथील प्रमुख साहित्यिक ग्रंथ याच भाषेत आहेत. कावी भाषेतील भिन्नेक तुंग्गल इक - विभिन्नतेत एकता - हे या देशाचे घोषवाक्य आहे.
इंडोनेशियामध्ये जगातली एक सर्वांत मोठी जैविक विविधता आहे. आसियान व जी-२० ह्या आंतरराष्ट्रीय संघटनांचा इंडोनेशिया हा सदस्य देश आहे.
इतिहास
जीवाश्म अवशेषांवरून काढलेल्या निष्कर्षानुसार येथे पाच लाख वर्षांपूर्वीचा आदिमानव सापडतो. याला जावा पुरुष (इंग्रजी: Java Man) म्हणून ओळखले जाते. सुमारे २००० वर्षापूर्वी येथे पूर्वेकडील देशांमधून म्हणजे तैवानमधून लोक आले व त्यांनी हा भागा ताब्यात घेतला, असे मानणारा एक प्रवाह आहे.. त्यानंतर त्यांनी भातशेती व इतर कलाकौशल्ये मिळवली. भारत व चीन या दोन्ही देशांशी असलेल्या व्यापाराने या देशाची संस्कृतीला आकार दिला. सातव्या शतकात श्रीविजय या नाविक प्रबळ असलेल्या राजाने हिंदू तसेच बौद्ध धर्म यांना स्थान दिले. त्यानंतर शैलेंद्र व मातारम यांनी अनुक्रमे बोरोबदूर व प्रंबनन ही धार्मिक शहरे वसवली. मजापहित हे हिंदू राजघराणे तेराव्या शतकात जावा  बेटावर सत्तेत आले. हा काळ इंडोनेशियाच्या इतिहासातले सुवर्णयुग म्हणून ओळखला जातो. मात्र त्या नंतर मुसलमान व्यापारी व्यापाराच्या उद्देशाने येथे आले हळूहळू जम बसवत त्यांनी सुमात्रा बेटावर ठाणे वसवले. येथून इंडोनेशियाच्या मुसलमानीकरणाला सुरुवात झाली. सोळाव्या शतकापर्यंत बहुतेक भाग मुसलमान झाले होते.
इ.स. १५२१ मध्ये येथे पहिल्यांदा युरोप खंडातून पोर्तुगीज लोक आले. त्यांना येथील मसाल्याचे पदार्थ हवे होते. त्यानंतर ब्रिटिश व डच आले. डच लोकांनी डच ईस्ट इंडिया कंपनी स्थापन करून येथे अंमल बसवला. इ.स. १८०० मध्ये त्यांनी इंडोनेशियाला आपली वसाहत म्हणून घोषित केले.
दुसऱ्या महायुद्धात जपानी आक्रमण पाहिल्यानंतर स्वातंत्र्याच्या भावनेने येथे मूळ धरले. जपानच्या शरणागतीनंतर इ.स. १९४५ मध्ये सुकार्नो यांनी अध्यक्ष म्हणून सूत्रे हाती घेतली. पण नेदरलॅंड्सने आपला अंमल कायम ठेवण्याची धडपड सोडली नाही. शेवटी डिसेंबर इ.स. १९४९ मध्ये इंडोनेशियाने स्वातंत्र्य मिळवले.
नावाची व्युत्पत्ती
इंडिया व एशिया यांचा संगम येथे होतो म्हणून इंडोनेशिया. यास पूर्वी इंडोचायना असेही म्हणत.(?)
भूगोल
इंडोनेशिया देश हा हिंदी महासागरातील १७,५०८ बेटांचा एक द्वीपसमूह आहे.
चतुःसीमा
इंडोनेशियाच्या पूर्व तिमोर, मलेशिया व पापुआ न्यू गिनी ह्या देशांसोबत जमिनीवरील सीमा तर भारत (अंदमान निकोबार बेटे), फिलिपाईन्स, ऑस्ट्रेलिया व सिंगापूर ह्या देशांसोबत सागरी सीमा आहेत.
राजकीय विभाग
इंडोनेशिया देश एकूण ३४ प्रांतांमध्ये विभागला गेला आहे.
धर्म
२००० सालच्या जनगणनेनुसार इंडोनेशियातील ८६.१% नागरिक मुस्लिम होते, ८.७% नागरिक ख्रिश्चन, ३% हिंदू होते तर १.८% बौद्ध वा इतर धर्मीय होते.
संस्कृती
भारतीय व चिनी संस्कृतीचा मिलाफ येथे दिसून येतो. या देशाचा भारताशी पुरातन संबंध आहे. भारतातल्या पुराणांमध्ये याचा उल्लेख दीपांतर भारत म्हणजेच समुद्रापारचा भारत असा आढळतो. दीपांतर हे नाव इंडोनेशिया मध्ये अजूनही प्रचलित आहे. सुमारे पाचशे वर्षांपूर्वी हा देश एक हिंदू देश होता. परंतु नंतर त्यातले बहुसंख्य लोकांना धर्मांतराने मुसलमान करण्यात आले व हा देश मुसलमान गणला जायला लागला. आजही इंडोनेशियाच्या बाली नावाच्या बेटावर सुमारे ९०% लोक हिंदू आहेत. हिंदू धर्माला येथे आगम हिंदू धर्म या नावाने ओळखतात. येथे अनेक प्राचीन मंदिरे आहेत, बहुतेक मंदिरे चंडी देवीच्या उपासनेसाठी स्थापन करण्यात आली होती. त्यामुळे या मंदिरांनादेखील चंडी नावाने ओळखले जाते.