cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पेलिकन
चित्रदालन
वर्ग:पक्षी वर्ग:मराठी विश्वकोशातून कॉपीपेस्ट मजकूर
इ.स. २३२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. २३२ वर्ग:इ.स.च्या २३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
देवानंद कोंवर
वर्ग:बिहारचे राज्यपाल वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इरळी
इरळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कवठे महांकाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कवठे महांकाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
वैभववाडी
वर्ग:वैभववाडी तालुका वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
कॅथरीन एलिझाबेथ मिडल्टन
केंब्रिजची डचेस कॅथरीन (इंग्लिश: Catherine Elizabeth Middleton, कॅथरीन, डचेस ऑफ केंब्रिज ;), पूर्वाश्रमीचे नाव कॅथरीन एलिझाबेथ मिडल्टन (इंग्लिश: Catherine Elizabeth Middleton, कॅथरीन उर्फ केट मिडल्टन) (जानेवारी ९, इ.स. १९८२; रीडिंग, बर्कशायर, इंग्लंड - हयात) ही केंब्रिजचा ड्यूक विल्यम याची पत्नी आहे. तिला लग्नानंतर केंब्रिजची डचेस असे पद देण्यात आले. वर्ग:ब्रिटिश राजघराण्यांतील व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
शाही गरुड
वर्ग:गरुड
त्रिशूल (हिंदी चित्रपट)
हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
१९६२ फॉर्म्युला वन हंगाम
१९६२ फॉर्म्युला वन हंगाम हा फॉर्म्युला वन शर्यतींचा १२वा हंगाम होता. २० मे-२९ डिसेंबर, १९६० दरम्यान झालेल्या या हंगामात नऊ शर्यती होत्या. यात ग्रॅहॅम हिलने अजिंक्यपद मिळवले.
वर्ग: फॉर्म्युला वन हंगाम फॉर्म्युला १
सॅगो पाम
विषुववृत्तीय प्रदेशात आढळणारे झाड.
या झाडाच्या चिकापासून साबुदाणा तयार केला जातो.
सेनुरन मुथुसामी
सेनुरन मुथुसामी (२२ फेब्रुवारी, १९९४:दरबान, दक्षिण आफ्रिका - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उभयान्वयी अव्यय
दोन किंवा अधिक शब्द अथवा वाक्य जोडणाऱ्या अविकारी शब्दांना उभयान्वयी अव्यय म्हणतात. उदा. रामुकाकांनी प्रफुल्लचे कौतुक केले व त्याची पाठ थोपटत सुशीला काकूंना म्हणाले, "वहिनी, तुमचा मुलगा खूप हुशार आहे हो!"
अव्यये: की, आणि
प्रकार
उभयान्वयी अव्ययांचे दोन प्रकार पडतात.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:शब्दांच्या जाती वर्ग:अव्यय
शेखर दत्त
शेखर दत्त हा भारताच्या छत्तीसगढ राज्याचा राज्यपाल आहेत. या आधी हे भारतीय संरक्षण खात्यात सचिव होते.
वर्ग:छत्तीसगढचे राज्यपाल वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
१९६३ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग:फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९६३ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
नंदपूर
नंदपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते. हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
सिनसिनाटी/उत्तर केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
सिनसिनाटी/उत्तर केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (Cincinnati/Northern Kentucky International Airport; IATA: CVG) हा अमेरिकेच्या सिनसिनाटी शहरामधील विमानतळ आहे. हा विमानतळ केंटकी राज्याच्या उत्तर भागात केंटकी-ओहायो-इंडियाना ह्या तिहेरी सीमेजवळ स्थित आहे.
इ.स. १९४४ साली लष्करी उपयोगासाठी उघडला गेलेला हा विमानतळ १९४७ मध्ये नागरी सेवेसाठी खुला करण्यात आला. डेल्टा एरलाइन्स ह्या प्रमुख विमान वाहतूक कंपनीचा येथे हब आहे. आजच्या घडीला अमेरिकेसह युरोप, कॅनडा इत्यादी भागांतील एकूण ५९ शहरांना येथून प्रवासी सेवा पुरवण्यात येते.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ वर्ग:सिनसिनाटी
जायदर
जायदर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
वेंगुर्ला
१८५६ (?) पासून नगरपालिका आणि १८७१पासून नगर वचनालय असलेल्या वेंगुर्ला शहराची शैक्षणिक परंपरा उच्च नसली तरच नवल. आजच्या वेंगुर्ल्यात वेंगुर्ला होमिओपॅथी मेडिकल कॉलेज, बॅ.खर्डेकर कॉलेज, पाटकर हायस्कूल, रा.सी.रेगे ज्युनियर कॉलेज आणि वेंगुर्ला हायस्कूल या संस्था शैक्षणिक कार्य पाडतात.
एकेकाळचे प्रमु़ख व्यापारी बंदर असल्याने वेंगुर्ल्यात देवस्थानांना नेहमीच संपंन्नता लाभली आहे त्यामुळेच वेंगुर्ल्यात संपूर्ण वर्षभर धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांची रेलचेल असते. विविध देवस्थानांच्या वार्षिक जत्रा आणि त्यानिमित्त होणारे दशावतारी नाट्यप्रयोग हे अत्यंत उत्साहाने साजरे केले जातात.
प्रेक्षणीय स्थळे
श्रीदेव वेतोबा मंदिर
शिरोडा वेळागर समुद्रकिनारा
मोचेमाड समुद्रकिनारा
सागरेश्वर समुद्रकिनारा
संदर्भ
वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्हा वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील शहरे वर्ग:वेंगुर्ला तालुका वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे वर्ग:समुद्र किनारा लाभलेली महाराष्ट्रातील शहरे वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
हुसनापूर (कळंब)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स. २३३
समाप्ती
वर्ग:इ.स. २३३ वर्ग:इ.स.च्या २३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
१९६४ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग:फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९६४ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
सटाणा
सटाणा शहर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील तालुक्याचे गाव आहे. 2011च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या 37701 होती.
हे शहर देव मामलेदार यशवंतराव महाराज यांचे कार्यक्षेत्र आहे. मामलेदार महाराजांनी तत्कालीन दुष्काळात तथाकथित दैवी आदेशाने मोलाचे कार्य केले, त्यामुळे सटाणामधील जनतेने त्यांना देवत्व बहाल केले. नाशिक जिल्ह्यातील उंचीवरील सर्वाधिक ठिकाणे सटाणा तालुक्यात आढळतात.उदा.मांगी-तुंगी डोंगर, साल्हेर-मुल्हेर किल्ले.
आयपॉड
आयपॉड
आयपॉड हे मॅकिंतोश हा संगणक आणणाऱ्या ॲपल या कंपनीचे गाणी ऐकण्याचे साधन आहे. याचे विविध प्रकार कंपनीने प्रचलित केले आहेत. जसे,
वाय-फाय या प्रणालीद्वारे आयपॉड टच वर सर्फींगपण करता येते आणि इतरही अनेक उपयोग आहेत, जसे नकाशा पाहता येणे, यु ट्युब वरचे व्हिडीयो पाहणे वगैरे वगैरे.
आयपॉड टच वर आयफोनची नवीन २.१ प्रणाली टाकली असता मराठी वाचता येते. यामध्ये मोबाईल सफारी हे बाऊझर युनिकोड रेंडरींग करू शकतो.
मात्र हे युनिकोड रेंडरींग व्यवस्थितपणे येत नाही. चर्चा असेल तर 'च् र्चा ' असे काही तरी दिसते. अजून सुधारणा आवश्यक आहेत.
जेल ब्रेक
आयपॉड जेल ब्रेक म्हणजे काय? ॲपलच्या कोणत्याही उपकरणाची कार्यप्रणाली (ओ एस) ही 'इतर' कोणत्याही प्रकारच्या प्रणालीला अथवा छोट्या उपप्रणाल्यांना येऊ देत नाही, काम करू देत नाही. त्यामुळे ॲपलच्या प्रणालीला जेल म्हंटले जाते. ॲपलने आपली उपकरणे आपल्या कार्यप्रणालीतच कोंडून घातली आहेत. अर्थातच त्याचे कवच तोडून बाहेर पडले की मुक्तपणे काय हवे ते टाकता येते. पण त्या प्रणालीच्या कवच तोडण्याच्या क्रियेला जेलब्रेक असे असे समर्पक नाव दिले गेले आहे.tr
एकदा आयपॉड जेल ब्रेक केले तर त्याची कोणतीही जबाबदारी ॲपल घेत नाही.
बाह्य दुवे
वर्ग:तंत्रज्ञान वर्ग:संगणक वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
कीमत (१९७३ हिंदी चित्रपट)
कीमत हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
मोठा ठिपक्यांचा गरुड
मोठा ठिपक्यांचा गरुड (इंग्रजी: Greater spotted eagle; ग्रेटर स्पॉटेड ईगल) हा एक शिकारी पक्षी आहे.
वर्ग:गरुड
केवलप्रयोगी अव्यय
वाक्यामध्ये असे काही शब्द असत्तात जे स्वतंत्र न येता फ़क्त नामासोबत येत असतात आणि या नविन बनलेल्या शब्दाचा वाक्यात कुणाशी तरी सबंध येतो अश्या शब्दांना शब्दयोगी अव्यय असे म्हणतात. उदा. मी मुलांसाठी खाऊ आणला आहे. ... केवल वाक्यःच,मात्र,केवल,फ़क्त.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:शब्दांच्या जाती वर्ग:अव्यय
भालचंद्र वनाजी नेमाडे
भालचंद्र वनाजी नेमाडे ( २७ मे १९३८, सांगवी, खानदेश) हे परखड लेखन, कोणाचीही भीड न ठेवता टीका करणे, आपल्या साहित्याने जनमानस ढवळून काढणे आणि तितक्‍याच जोरकसपणे सार्वजनिक जीवनात स्पष्ट मते व्यक्त करून प्रसंगी वादाला तोंड फोडणारे प्रसिद्ध मराठी लेखक व टीकाकार आहेत.
शिक्षण
भालचंद्र नेमाडे हे खानदेशातून मॅट्रिक (१९५५), पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजातून बी.ए. (१९५९), डेक्कन कॉलेजातून भाषाशास्त्र या विषयात एम.ए.(१९६१) झाले. शिवाय त्यांनी इंग्रजी साहित्यात मुंबई विद्यापीठातून एम.ए. केले आहे. (१९६४) नेमाडे यांना जळगावच्या उत्तर महाराष्ट्र विद्यापीठाकडून डी.लिट. ही सन्माननीय पदवी मिळाली आहे.
व्यवसाय
इंग्रजीचे प्राध्यापक : अहमदनगर (१९६५), धुळे (१९६६), औरंगाबाद. (१९६७-७१), School of Oriental and African studies, London (१९७१-?), आणि १९७४ पासून औरंगाबादच्या मराठवाडा विद्यापीठात व शेवटी ते मुंबई विद्यापीठात तुलनात्मक साहित्याच्या अभ्यासाठी स्थापन झालेल्या गुरुदेव टागोर अध्यासनावरून निवृत्त झाले. तसेच नेमाडे यांनी गोवा विद्यापीठातही इंग्रजी विषयाचे विभागप्रमुख म्हणून कार्यभार सांभाळला...
नेमाडे ’वाचा‘ या अनियतकालिकाचे संपादक होते.
कवितालेखन
भालचंद्र नेमाडे यांची ’कोसला’ ही पहिली कादंबरी प्रसिद्ध होण्यापूर्वीच त्यांच्या कविता ’छंद‘, ’रहस्यरंजन‘, ’प्रतिष्ठान‘, ’अथर्व‘ यामधून प्रसिद्ध झाल्या होत्या.
देखणी हा त्यांचा कविता संग्रह प्रसिद्ध आहे.
कोसला : पहिली कादंबरी (१९६३)
कोसला ही कादंबरी त्यांच्या वयाच्या २५व्या वर्षी प्रकाशित झाली. कोसला ही पांडुरंग सांगवीकर या खेड्यातून आलेल्या व पुण्यात शिकणाऱ्या तरुणाची आत्मकथा आहे. ही कादंबरी सर्वसाधारण मराठी वाङ्मयप्रवाहाच्या बाहेरील कलाकृती मानली जाते.
’कोसला‘चा नायक पांडुरंग सांगवीकर या नैतिकतेच्या आधारावर बाप, गाव, सगेसोयरे यांना नाकारतो. अशा व्यक्तिमत्त्वावरील कथा असलेली ’कोसला‘ ही कादंबरी प्रस्थापित कांदबऱ्यांचे स्वरूप, विषय, भाषाशैली, संकल्पना अशा सर्वांना दूर ठेवणारी ठरली. ’कोसला‘ने मराठी कादंबरीला नवी दिशा देत ती अधिक खुली व लवचिक केली. आत्मचरित्रात्मक मांडणी हे नेमाडेंच्या कादंबरीचे वैशिष्ट्य आहे.
कोसलानंतर
नेमाडेंनी कादंबरी, कविता व समीक्षा ग्रंथांची निर्मिती या सर्व क्षेत्रांत साहित्यिक कामगिरी केली. रंजनवादी मूल्यांना कडाडून विरोध करतानाच परंपरेविषयी चिकित्सक असण्याकडे त्यांचा कल आहे. मराठीवरील इंग्रजी साहित्याचा प्रभाव, शैलीशास्त्रीय दृष्टीने अभ्यास ही वैशिष्ट्ये असणाऱ्याया नेमाडेंनी इंग्रजीतूनही साहित्यनिर्मिती केली. व "साहित्याची भाषा‘ हे त्यांचे भाषाविज्ञानविषयक तात्त्विक स्वरूपाचे पुस्तक वाचकांना वेगळी दृष्टी देते.
नेमाड्यांचा देशीवाद
सातत्याने देशीवादाची संकल्पना मांडणाऱ्या नेमाडे यांनी त्याचा आग्रहही धरला. जागतिकीकरणाचा रेटा वाढला आणि देशीवादाला गती आली. ईशान्येत जंगले टिकून आहेत ती देशीवादाने आणि पुण्या-मुंबईचा ऱ्हास झाला तो जागतिकीकरणाने, अशी त्यांची भूमिका होती. पाश्‍चात्त्यांच्या नादी लागून त्याचे अंधानुकरण करण्याऐवजी आहे त्या व्यवस्थेत सुधारणा करून त्या अधिक विकसित कशा करता येतील, यावर त्यांनी भर दिला.
सर्व क्षेत्राप्रमाणे साहित्यातही पाश्‍चात्त्य प्रवाह शिरले असताना नेमाडेंनी त्यावरच प्रहार केल्यानंतर इतर लेखक अंतर्मुख झाले आणि त्यांनी आपल्या लेखनाची कूस बदलली. नेमाडेंनी आपल्या साहित्यात बोलीभाषेला अधिकाधिक वाव दिला. कोकणी, गोंयची, हिंदीमिश्रित उर्दू आणि वैदर्भीय या बोलींमध्ये त्यांनी कविता लिहिल्या.
हिंदू : जगण्याची समृद्ध अडगळ
’हिंदू’ लिहिण्यापूर्वी नेमाडे यांनी तब्बल ३० वर्षे लेखन विश्रांती घेतली होती. ’हिंदू‘ प्रकाशनापूर्वीच भरघोस चर्चा घडवणारी ठरली. ’हिंदू‘वर प्रचंड टीकाही झाली आणि भरभरून स्वागतही झाले. पिढ्यांमागून आलेल्या पिढीमध्येही लोकप्रियता टिकवून असलेले नेमाडे हे त्यांच्या साहित्यातील बंडखोर वृत्ती, साक्षेपी आणि परखड लेखन, वस्तुनिष्ठतेला अग्रक्रम आणि लोकभाषेतून साहित्यरचना यामुळेच वाचकांना आपलेसे वाटतात.
भालचंद्र नेमाडे यांची परखड मते
भालचंद्र नेमाडे यांना ज्ञानपीठ पुरस्कार मिळाल्याच्या निमित्ताने त्यांनी मातृभाषांवरील इंग्रजीचे वाढते प्रस्थ, मराठीचा अभिजात भाषेचा दर्जा, हिंदुत्व, साहित्य संमेलन अशा अनेक विषयांवर आपले परखड विचार मांडले.
चित्रपट
दिग्दर्शक अक्षय इंडीकर यांनी नेमाडेंच्या जीवन व साहित्यावर आधारित "उदाहरणार्थ नेमाडे". हा मराठीतला पहिलावहिला डॉक्युफिक्शन चित्रपट काढला आहे. (डॉक्युफिक्शन म्हणजे डॉक्युमेंट्री म्हणजेच माहितीपट आणि कल्पना यांना एकत्र साधून केलेले सिनेचित्रण.) चित्रपट दीड तासाचा असून तो २७ मे २०१६ रोजी प्रदर्शित झाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:१२ जानेवारी मंत्रालय कार्यशाळा
अली शाह
अली हसीमशाह ओमरशाह किंवा 'अली शाह' ( ७ ऑगस्ट १९५९ साली सॅलिसबरी - आताचे हरारे येथे) म्हणून ओळखला गेलेला माजी झिम्बाब्वे क्रिकेटपटू आहे.तो डावखुरा फलंदाज व उजखोरा-मध्यमगती गोलंदाजी करणारा क्रिकेटपटू आहे.सन १९८३ ते १९९६ या दरम्यान झिंबाब्वेसाठी शाहने तीन कसोटी आणि २८ आंतरराष्ट्रीय सामने (एकदिवसीय) खेळले आणि या देशाचे प्रतिनिधित्व करणारा पहिला गैर-गौरवर्णीय खेळाडू होता. त्यानी मॉर्गन हायस्कूलमध्ये आपले शिक्षण घेतले.
शाह, अली वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म वर्ग:झिम्बाब्वेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
इ.स. २३४
समाप्ती
वर्ग:इ.स. २३४ वर्ग:इ.स.च्या २३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
नारायण गुरु
नारायण गुरु हे केरळामधील समाजसुधारक होत .चेम्पा पंती हे त्याचे गावाचे नाव. लहानपणी त्यांना नानू असे म्हणायचे. त्याच्या वडिलांचं नाव मातन आणि आई चे नाव कुही. आणि इजवा समज्यात जन्मले.
नारायण गुरू यांची आर्थिक परिस्थिती खूप हलखीची होती. पण ते खूप हुशार होते.आणि त्यांनी मोठपणी संस्कृत व आयुर्वेद आणि जोतिषशास्र यांचे अध्ययन केलं. नंतर शाळा काढली आणि शिक्षणा पासून वंचित असलेल्या मुलांना शिकवू लागलें.पण मात्र त्यांचे मन काही लागेना आणि एके दिवशी कुठतरी अज्ञान ठिकाणी निघून गेले.
यात सगळ केरळ व तामिनाडू फिरले. तमिळनडू त अय्याऊ नावाचा साधू भेटला  त्या साधूने नारायण गुरू यांना योग अभ्यास शिकवला. अभास करत असताना तिथल्या पशू पक्षांशी मैत्री झाली. इतकी की त्यांना पक्षाच भाषा समजू लागली. पुढे जाऊन त्यांना एक योगिनी भेटली तिने गुरू यांना सांगितले की आता यांपुढे तुझे सर्व आयुष तुझ्या सारख्या लोकांना खर्ची कर .या नंतर ते गावो गावी फिरून सांगू लागले. "माणुसकीने माणसाला जोडा " "माणसाचा धर्म एक आहे."
त्याची ख्याती दिवसेन दिवस वाढली गुरू यांची केरळात आश्रम सुरू केली. व गुरू यांची प्रसिद्धी त्या वेळीं महात्मा गांधी व रविंद्र नाथ टागोर यांच्या पर्यंत गेली व गांधी पण त्यांना त्यांच्या आश्रमात भेटायला गेले. लोकांच्या मनात नारायण गुरू बद्दल एवढं भक्ती भाव की त्याच्या शब्द जणू काही आदेश च .समज सुधारणा चे काम नारायण गुरू यांनी चाळीस वर्ष केले आणि १९२६ सालीं त्याचे निधन झाले.
￼
वर्ग:मल्याळी समाजसुधारक वर्ग:इ.स. १८५४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९२८ मधील मृत्यू
उसगाव (भिवंडी)
उसगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
झुबेर हमझा
झुबायर हमझा (१९ जून, १९९५:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुक्त आज्ञावली
'मुक्त' आज्ञावली अर्थात 'फ्री सॉफ्टवेर' (Free Software)
फ्री सॉफ्टवेअरची व्याख्या (अधिकृत वेबसाईटनुसार) पुढीलप्रमाणे आहे :
एखादे सॉफ्टवेर फ्री सॉफ्टवेर म्हणवण्यासाठी, पुढील बाबींमध्ये सॉफ्टवेरच्या वापरकर्त्यांना मुक्तता दिली असली पाहिजे. :
बाह्य दुवे
वर्ग:संगणकशास्त्र
चिंचोरे
चिंचोरे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
१९६६ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग: फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:इ.स. १९६६ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
जॉर्ज लिंडे
जॉर्ज लिंडे (४ डिसेंबर, १९९१:केप टाउन, दक्षिण आफ्रिका - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जॉन हॉजेस
हॉजेस, जॉन वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शंतनू कांबळे
शंतनू कांबळे हे एक विद्रोही कवी आणि लोकशाहीर होते. १३ जून २०१८ रोजी त्यांचे नाशिक येथे निधन झाले. मृत्युसमयी ते ३९ वर्षाचे होते. 'कोर्ट' हा सिनेमा त्यांच्या आयुष्यावर बनवण्यात आला आहे. ते 'विद्रोही' मासिकाच्या संपादक मंडळावरही होते. नक्षलवादी चळवळींशी सबंध असल्याच्या संशयावरून त्यांना नक्षलवादाच्या आरोपाखाली अटक झाली होती, मात्र नंतर निर्दोष सुटकाही झाली.
संदर्भ
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू वर्ग:आंबेडकरवादी
इ.स. २३७
जन्म
वर्ग:इ.स.च्या २३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
नूरी
नूरी हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
दत्तात्रेय नरसिंह गोखले
दत्तात्रेय नरसिंह गोखले (सप्टेंबर २०, १९२२ - ?) हे चरित्र वाङ्मयाचे संशोधक व मराठी शुद्धलेखनाचे अभ्यासक होते. सप्टेंबर २०, १९२२ रोजी त्यांचा जन्म झाला.
त्यांना 'व्यक्तिविमर्श' चरित्र लेखनात विशेष रस होता.
पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म
पांढऱ्या शेपटीचा गरुड
पांढऱ्या शेपटीचा गरुड (शास्त्रीय नाव: हॅलिएईटस ॲल्बिसिला) हा एक मोठा पक्षी आहे. हा घार, ससाणे आणि गरुड कुळात मोडतो.
वर्ग:गरुड
जावा (आज्ञावली भाषा)
जावा ही एक प्रोग्रॅमिंग लॅंग्वेज (संगणकीय भाषा) आहे. जावा ही 'सन मायक्रो सिस्टिम' ह्या कंपनीने विकसित केली आणि सर्वप्रथम सन १९९५ च्या सुमारास सार्वजनिकपणे उपलब्ध केली. जावामध्ये एकदा लिहिलेला प्रोग्राम कुठल्याही मशीनवर कुठल्याही ऑपरेटिंग सिस्टिमवर वापरता येतो. इंटरनेटशी संबंधित असल्याने जावाचा प्रसार शिक्षणक्षेत्र, करमणूक क्षेत्र व मल्टिमिडियाच्या क्षेत्रात वेगाने होत आहे. यात प्रोग्राम लिहिणे अधिक सोपे जाते. यूजरने दिलेल्या सूचनांनुसार संगणक प्रोग्राममध्ये स्वतःहून बदल घडवून आणतो.
जावा ही 'सर्व्हर सॉफ्टवेर' तसेच 'वेब-बेस्ड सॉफ्टवेर्स' ह्या क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोकप्रिय आहे.त्याचप्रमाणे हाताळण्याइतक्या लहान कॉंप्युटर ('Handheld computing devices') व इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांमध्ये (उदा. मोबाईल फोन, पी.डी.ए इत्यादी) जावाचा वापर केला जातो.
जावाचे मुख्य उद्दिष्ट्य तिच्या 'एकदा लिहा, सर्वत्र वापरा' अर्थात 'Write once, run everywhere' ह्या ब्रीदवाक्यातून ध्वनीत होते. याचा अर्थ 'जावामध्ये एकदा तयार केलेले सॉफ्टवेर, जावा असलेल्या दुसऱ्या कुठल्याही कॉंप्युटर सिस्टिमवर चालते' असा आहे. जावा ही पूर्णपणे वस्तुनिष्ठ संगणक आज्ञावली आहे. म्हणजे जावातील सर्व आज्ञा विशिष्ठ वर्गात लिहिल्या जातात. मग या वर्गाची वस्तू (ऑब्जेक्ट) तयार करून आपल्याला त्यातील आज्ञा कार्यान्वित करता येतात. अश्या कितीही वस्तू आपण तयार करू शकतो म्हणूनच जावा ही कोड-पुनर्वापराला मदत करते.
एका प्राथमिक आज्ञावलीचे उदाहरण:
नांदोरा
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
जावा (आज्ञावली भाषा)
हा प्रोग्रॅम चालविल्यानंतर संगणकाच्या पडद्यावर "Hello World" अशी अक्षरे दिसतील.
नांदोरा
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
जावा (आज्ञावली भाषा)
हा प्रोग्रॅम चालविल्यानंतर संगणकाच्या पडद्यावर "Welcome to World of Core Java Programming" अशी अक्षरे दिसतील.
ॲपलेट
ॲपलेट म्हणजे एक जावा प्रोग्राम जो वेब ब्राऊजरमधे चालतो.
2.	ऍपलेट एक संपूर्ण कार्यात्मक जावा ऍप्लिकेशन असू शकते कारण त्याच्याकडे संपूर्ण जावा एपीआय आहे. 3.	ऍपलेट आणि स्टॅंडअलोन जावा ऍप्लिकेशनमधील काही महत्त्वाच्या फरक आहेत, ज्यात खालील गोष्टींचा समावेश आहे - ऍपलेट जावा क्लास आहे जे java.applet.pleple class वाढवते. 4.	ऍपलेटवर मुख्य पद्धत लागू केली जात नाही, आणि ऍपलेट क्लास मुख्य  परिभाषित करणार नाही ॲप्पलेट्स एका HTML पृष्ठामध्ये एम्बेड करण्यासाठी डिझाइन केले आहेत. 5.	एखादे ऍपलेट असणारे एक HTML पृष्ठ पाहताना, ऍपलेटसाठीचा कोड वापरकर्त्याच्या मशीनवर डाऊनलोड केला जातो. ऍपलेट पाहण्यासाठी एक JVM आवश्यक आहे JVM हे एकतर वेब ब्राऊजरचे प्लग-इन किंवा वेगळे रनटाइम पर्यावरण असू शकते. 6.	वापरकर्त्याच्या मशीनवरील JVM ऍपलेट क्लासचे उदाहरण बनवते आणि ऍपलेटच्या जीवनकाळात विविध पद्धती वापरते ऍपलेट्सचे कडक सुरक्षा नियम आहेत जे वेब ब्राउझरद्वारे लागू केले जातात. 7.	ऍप्लेटची सुरक्षा बऱ्याचदा सॅन्डबॉक्सची सुरक्षा म्हणून ओळखली जाते, ऍप्लेटची तुलना वेगवेगळ्या नियमात सॅंडबॉक्समध्ये खेळत असलेल्या मुलाशी केली जाते. इतर वर्ग जे ऍप्पलेटच्या गरजा एका एकल जावा आर्काइव्ह (जेएआर) फाइलमध्ये डाउनलोड करता येतील. 8.	ऍप्लेटचा लाइफ सायकल ऍपलेट क्लासमच्या चार पद्धतीमुळे आपण जी फ्रेमलेट तयार करतो ज्यावर आपण गंभीर ऍपलेट तयार करता - init - आपल्या ऍपलेटसाठी आवश्यक असलेली सर्वप्रकारे ही पद्धत आहे. 9.	हे ऍपलट टॅगच्या आत परम टॅग्जवर प्रक्रिया केल्याच्या नंतर म्हटले जाते. 10.	start - ही पद्धत ब्राउझरला init पद्धतीस कॉल केल्यानंतर आपोआप कॉल केला जातो. जेव्हाही पृष्ठावर ऍप्लेट असलेल्या पृष्ठावर परत येते तेव्हा हे इतर पृष्ठांवर परत गेल्यानंतर देखील म्हटले जाते. 11.	थांबवा - ही पद्धत आपोआप नावावली जाते जेव्हा उपयोक्ता पृष्ठ बंद करतो ज्यावर ऍपलेट बसते. म्हणून, त्याच ऍपलेटमध्ये वारंवार बोलावले जाऊ शकते. 12.	नष्ट करा - ही पद्धत केवळ तेव्हा म्हटले जाते जेव्हा ब्राउझर साधारणपणे बंद होते ऍपलेट्स एका एचटीएमएल पृष्ठावर जगण्यासाठी असतात, कारण ऍपलेट असलेल्या पृष्ठावरून वापरकर्त्याने पृष्ठ सोडून दिल्यानंतर आपण सहसा स्रोत मागे सोडू नये. पेंट a.	प्रारंभ पद्धतीनंतर ताबडतोब आक्षेप घेतला जातो, आणि कोणत्याही वेळी ॲपप्लेटला ब्राउझरमध्ये स्वतःला पुन्हा रंगण्याची आवश्यकता असते. पेंट पद्धत प्रत्यक्षात java.awt पासून वारशाने आहे.
१९६७ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग: फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९६७ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
राष्ट्रीय महामार्ग ४४
राष्ट्रीय महामार्ग ४४ (National Highway 44) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे जो उत्तर भारताला दक्षिण भारताशी जोडतो.
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग वर्ग:चित्र हवे
जाधववाडी (कवठेमहांकाळ)
जाधववाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील कवठे महांकाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:कवठे महांकाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
गोर्ठा
हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील गोंदिया जिल्ह्यातील व आमगाव तालुक्यातील गाव आहे.हे गाव गोंदिया या जिल्ह्याच्या ठिकाणापासून सुमारे २१ किमी पूर्वेस आहे.
गावापर्यंत कसे पोहचावे
गोंदिया व आमगाव येथून बस उपलब्ध आहे. खाजगी वाहतूक सुविधा ही आहे.
शेजारची गावे
शिओनी जवारी बिरसी चिर्चलबांध
इतिहास
चुटे
लोकसंख्या तपशील
या गावाची इ.स. २०११च्या जनगणनेनुसार ५५३ कुटुंबे असून लोकसंख्या २५९५ आहे.
पैकी पुरूष लोकसंख्या तर स्त्रीयांची संख्या ५१.३% इतकी आहे.
वयोगट ० ते ६ मधील बालकांची संख्या असून ते एकूण लोकसंख्येच्या -- % आहे.
अनुसूचित जातीची लोकसंख्या ( %) असून त्यात पुरूष व स्त्रिया आहेत तर अनुसूचित जमातीचे लोक ( %) असून त्यात पुरूष व स्त्रिया आहेत.
जमिनीचा वापर
या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
बाह्य दुवे
वर्ग:गोंदिया जिल्ह्यातील गावे वर्ग:आमगाव तालुक्यातील गावे
गांधारपाले लेणी
गांधारपाले लेणी हा ३० बौद्ध लेणींचा समूह आहे, तो मुंबईच्या १०५ कि.मी. दक्षिणेस मुंबईच्या महाड जवळील राष्ट्रीय महामार्ग ६६ वर आहे. ह्या गुहा एनएच-17 नजीकच्या स्थानावर असून रोडद्वारे जोडलेल्या आहेत. हे एक प्राचीन व ऐतिहासिक महत्त्वपूर्ण स्थळ आहे. ही लेणी रायगड जिल्ह्यातील महाड जवळ गांधारपाले या गावातील डोंगरावर आहेत. यांचा ताबा भारतीय पुरातत्त्व विभागाकडे आहे.
ही लेणी महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्याच्या महाड तालुक्यातील बौद्ध लेणी आहे. ही लेणी राष्ट्रीय महामार्ग ६६ वर महाडच्या उत्तरेस ३ किमी अंतररावर असलेल्या डोंगरात कोरलेली आहेत. हा एकूण ३० लेण्यांचा समुह असुन ३ चैत्यगृह व १९ विहार आहेत. लेणे क्र.१ मधे ५३ फुट लांब व ८ फुट रुंद ओसरी आहे. गर्भगृहात गौतम बुद्ध यांची मुर्ती व धम्मचक्र कोरलेली आहेत. लेणे क्र.२१ में गौतम बुद्ध यांची बसलेली मुर्ती,त्यांचे शिष्य व हरिणाची चित्र कोरली आहेत.
येथिल शिलालेखा नुसार ही लेणी बौद्ध धर्मीय कंभोज वंशिय राजा विष्णू पुलित यांच्या कारकीर्दित ई.स. १३० च्या आसपास निर्माण केली गेली. येथील शिलालेखा नुसार ई.स. बौद्ध संघाला सावकारांकडुन देणगी व जमिनी मिळाल्याची नोंद आहे. ऐतिहासिक व पर्यटन या दोन्हि दृष्टिने ही लेणी महत्त्वपूर्ण आहेत. राजा पुलित याच्या नावावरून पाले हे गावाचे नाव रुढ झाले. गांधारपाले हे महाराष्ट्र राज्यातील रायगड जिल्ह्यात मुंबई गोवा महामार्गावर (NH 17) महाड शहरा लगत आहे.मुंबई पासुन अंतर १७५ कि.मी. डोंगरावर कोरलेली ही लेणी महामार्गाला लागुनच असुन वर जायला पायरी मार्ग आहे.
रचना
ही लेणी गांधारपाले या गावाला लागून असलेल्या टेकडीवर आहेत. पायथ्यापासून साधारणपणे ५०-६० मीटर उंचीवर ही लेणी आहे. लेणी समूहात एकूण २८ लेणी आहेत व त्यात ३ चैत्यगृह आणि १९ विहार आहेत. पुरातत्त्व विभागाने लावलेल्या फलकाजवळ उतरल्यानंतर लगेच लेण्यांकडे जाणाऱ्या पायऱ्या आहेत. या पायऱ्या चढून गेल्यानंतर आपण लेण्यांपर्यत पोहोचतो. पायऱ्या चढण्यासाठी सुमारे २०-२५ मिनीटे लागतात.
लेणी क्रमांक १
हे एक चैत्यगृह असून  याला सात कमानी आहेत. लेण्याला सहा खांबी ओसरी असून ओसरीच्या मागे भव्य दालन आहे. सहा खांबांपैकी फक्त एकच खांब पूर्णपणे कोरलेला आहे, बाकीचे पाच अर्धवट आहेत. दालनात जाण्यासाठी तीन दरवाजे आहेत. दालनात उजेड येण्यासाठी दोन खिडक्यांची रचना केलेली आहे. दालनात प्रवेश केल्या नंतर आपल्याला डावीकडच्या भिंतीत चार, तसेच समोरच्या भिंतीत मध्यभागी गर्भगृह आणि गर्भगृहाच्या शेजारी दोन्ही बाजूना दोन दोन खोल्या आहेत. या भव्य दालनाला सर्व बाजूनी ओटा खोदलेला आहे. गर्भगृहाच्या मध्यभागी बुद्धमूर्ती तोरणात बसवली आहे. मूर्तीची बरीच नासधूस झालेली आहे. मूर्तीच्या आसनाखाली धम्मचक्र, हरणे, चवरीधारी आणि आकाशात उडणारे यक्ष दिसतात. ही मूर्ती ज्या प्रस्तरात कोरली आहे त्याच्या मागील भागात आसनस्थ बुद्धमूर्तीचा आराखडा दिसतो. मूर्ती खोदण्यापूर्वी तिचे रेखाचित्रे कोरण्याची पद्धत महाराष्ट्रातील कोणत्याही लेण्यात बघावयास मिळत नाही.
वर्ग:बौद्ध लेणी वर्ग:महाड वर्ग:रायगड जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील लेणी
प्रांजल लहेनसिंग पाटील
प्रांजल लहेनसिंग पाटील ही अंध विद्यार्थ्यांमधून महाराष्ट्रातून भारतीय प्रशासकीय सेवेच्या परिक्षेत पात्र ठरणारी पहिली महिला आहे.
वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी वर्ग:मराठी व्यक्ती वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
उसरोली
उसरोली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:भिवंडी तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
कमला बेनीवाल
कमला बेनीवाल ( १२ जानेवारी १९२७) ह्या भारत देशाच्या गुजरात राज्याच्या विद्यमान राज्यपाल आहेत. ह्या पूर्वी त्या अल्प काळ त्रिपुरा राज्याच्या राज्यपाल व अनेक वेळा राजस्थान राज्य सरकारमध्ये मंत्रीपदांवर राहिल्या आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:गुजरातचे राज्यपाल वर्ग:त्रिपुराचे राज्यपाल
बजरंग दल
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदू चळवळी आणि संघटना
सुरगाणा
हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सुरगाणा तालुक्याचे गाव आहे.
वर्ग:सुरगाणा तालुका वाळूटझिरा वाळूटझिरा हे गाव सुरगाणा तालुक्यातील भवानदगड ग्रामपंचायतीमधील पाचशे लोकवस्ती असलेले सुरगाणा पासून 12 कि.मी अंतरावर गाव आहे. ह्या गावाजवळ तान नदी उगम पावली आहे व पुढे ती गुजरात मधुन अरबी समुद्राला जाऊन मिळते. ह्या गावामध्ये कोकणा, वारली, महादेव कोळी ह्या आदिवासी जमातीचे लोक राहतात. वाळूटझिरा गावांचे एकूण तीन पाडे आहेत.त्यामध्ये तिवशेमाळ ,हेदिचापाडा, व वाळूटझिरा असे पाडे आहेत. वाळूटझिरा गावाच्या पूर्वेला अगदि रस्त्याच्या कडेला लागूनच शिव मंदिर आहे .व मंदिराच्या पूर्वेला 200 मी.अंतरावर आदिवासी निसर्ग देवता वाघदेव नागदेव आहे .याची पुजा दरवर्षी वाघबारस या दिवशी केली जाते. गावाच्या पूर्वेला व उत्तर दक्षिण बाजुला उंचच उंच डोंगर पसरलेला आहे व पश्चिमेला घनदाट जंगल आहे.जंगलामध्ये वाघ, तरस,माकड,खार ,रानमांजर ,ससा,मुंगुस ,सियार,इ.जंगली प्राणी आढळून येतात.तसेच नाग ,घोणस ,परड,विंचू,इ.सरपटणारे प्राणी आढळून येतात. येथील लग्न आदिवासी पंरपरेनुसार होतात.तसेच डोंगरमाऊली (भाया),हा गावित परिवातील उत्सव मोठ्या आनंदाने दर दहा वर्षानी साजरा केला जातो.तसेच तेरा,नागपंचमी (पचवी) ,पीत्री,मकर संक्रांत ,दिपावली,बैलपोळा ,होळी ,अक्षय तृतीया (अखाती) वाघबारस हे सण साजरा केले जातात. गावामध्ये 1ली ते 4 थी पर्यंत शाळा आहे.पुढील शिक्षणासाठी तालुकाच्या ठीकाणी जावे लागते.बरेसे विद्यार्थी हे आश्रम शाळेत शिक्षण घेतात.वाळूटझिरा गाव हे 100% आदिवासी गाव आहे.वाळूटझिरा गावाच्या पश्चिमेला 1 कि.मी.अंतरावर व तीवशेमाळच्या पूर्वेला 200 मी अंतरावर वाळूटझिरा नावाचे एक छोटेसे तलाव आहे.या तलावावरून गावांचे नाव वाळूटझिरा हे पडले. 1990 पुर्वी ह्या गावाजवळून सकाळी व संध्याकाळी फक्त एक बस सुरगाणा येथे जात होती .याच्या व्यतिरिक्त वाहतुकीचे एकही साधन नव्हते. सर्व लोक पायी प्रवास करीत होते.या गावाच्या 2 कि.मी.अंतरावर गुजरात मधील डांग जिल्ह्याची हद्द असल्याने गुजरात मधील बोली भाषेचा प्रभाव पडलेला आहे .95% लोक हे डांगी भाषा बोलणारे आहेत.येथील पावरी नृत्य,ठाकर्या नृत्य,तुर,काहळया आदिवासी नृत्य,मादोळ आदिवासी नृत्य, हे नृत्य प्रकार आढळून येतात.येथील तीनही पाडयाचे लोक गुण्यागोविंदाने राहतात.
गोसावी
भारतात सर्वत्र आढळणारा हिंदू यतींचा एक वर्ग. ‘गोसाई’, ‘गोसावी’, ‘गोस्वामी’ अशाही नावांनी हा वर्ग ओळखला जातो. ही नावे ‘गोस्वामिन्’ ह्या संस्कृत शब्दापासून आली आहेत. गोस्वामिन् शब्दाचे दोन अर्थ होतात : (१) गोधनाचा मालक व (२) इंद्रियांवर ज्याचे स्वामित्व आहे असा म्हणजे जितेंद्रिय. यांतील दुसऱ्या अर्थी गोसावी ही शब्द येथे आला आहे. गोसावी हे मूळ ब्राम्हण किंवा भिक्षूकी मागणाऱ्या ब्राह्मणास दिलेली उपाधी आहे भारतात गोसाव्यांची संख्या बरीच आहे. विशेषतः मध्य प्रदेश, आसाम, प. बंगाल, महाराष्ट्र, राजस्थान ह्या प्रदेशांत ती अधिक आहे. बैरागी (सं. वैराग) हा शब्द व्यवहारात सर्वसामान्यपणे गोसावी ह्या अर्थी वापरला जातो. वास्तविक बैरागी हा गोसाव्यातील एक पोटभाग आहे.
वैदिक साहित्यात ‘गोस्वामी’ असे उल्लेख आढळतात. मात्र तेथे गोस्वामी म्हणजे ‘पुष्कळ गायींचा धनी’ ह्या अर्थी हा शब्द आलेला आहे. गोसावी हा एक यतींचा वर्ग आहे तसेच ती एक जात म्हणूनही महाराष्ट्र व मध्य प्रदेश ह्या विभागांत ओळखली जाते. प्राचीन काळी यती व संन्यासी या संज्ञांत आजच्याप्रमाणे आवश्यक संबंध मानला जात नव्हता. काही यती गृहस्थाश्रमीही होते. भरद्वाज, पराशर, व्यास, गौतम, शुक, भृगू, वसिष्ठ इ. नावे गोसाव्यांच्या पूर्व परंपरेत आढळतात. यांपैकी बहुतेक संन्यासी नसून गृहस्थ होते. दक्षप्रजापती व शंकर हे गृह स्थच होते. दक्षाचे उपनाम पर्वत होते. त्याचे पुत्र तपाच्या वेळी ‘ॐ नमो नारायणा य पुरुषाय महात्मने विशुद्धसत्त्वधीष्णाय महाहंसाय धीमही ’ हा मंत्र जपत. आजही गोसावी समाज नारायणाची पूजा करून याच मंत्राचा जप करतो असे दिसते. महाभारता तील योगिराज दत्तात्रेयही गृहस्थाश्रम आचरणारा होता. यावरून गृहस्थ साधूंची परंपरा फार प्राचीन असावी असे दिसते. महाभारतकाळात विरक्त साधूंमध्येही गृहस्थ व संन्यासी असे दोन वर्ग होते. त्यांतील संन्याशांचे कुटिचक, बहूदक, हंस व परमहंस असे चार भेद होते. रामायणातही गृहस्थी व संन्यासी तपस्व्यांचे उल्लेख आढळतात. त्यांच्यात मुंडी, दंडी व परिव्राजक असे भेद होते. बौद्ध साहित्यात यतींचे जटीलक, मुंडशावक, त्रिदंडी (तेदंडिक) व देव धार्मिक असे भेद सांगितले आहेत. जैन संघातही श्रावक व श्राविका हे घटक गृहस्थ, तर मुनि-आर्यीका किंवा श्रमण-श्रमणी हे घटक गृह त्यागी आहेत.
अलेक्झांडरच्या स्वारीच्या वेळी पंजाबात गोसाव्यांचे एक लहान से स्वतंत्र राज्यच होते. तसेच तक्षशिलेजवळ काही नग्न साधू राहत होते. मीगॅस्थीनीझनेही भारतीय संन्याशांविषयी माहिती दिली आहे. त्यांना समाजात फार मान होता, असे तो म्हणतो. नग्न, जटाधारी, गृहस्थ यतींची तो माहिती देतो व ते पौरोहित्य, भविष्यकथन व औषधो पचार करतात असे म्हणतो. स्ट्रेबो हा ग्रीक इतिहास कारही भारतातील संन्याशांचे वर्णन करतो आणि त्यांच्या जितेंद्रियत्वाचा गौरव करतो. काही गोसावी आद्य शंकरा चार्यांचे  अनुयायी झाले. त्यांत बहुतांश गृहस्थ होते आणि त्यांचा स्त्रीपुत्रादी परिवार वाढता होता, असे राजतरंगिणीत सांगितले आहे. मठाम्नाय ह्या ग्रंथात गोसाव्यांच्या तीर्थ, आश्रम, वन, अरण्य, गिरी, पर्वत, सागर, सरस्वती, भारती व पुरी ह्या दहा उपनामांची माहिती दिलेली आहे. ह्या दहा उपनामांवरून पृथ्वी गीर हरिगीर गोस्वामी यांनी ‘दशनामी’ वा ‘दसनामी’ गोसाव्यांची परंपरा वेदकाळापर्यंत नेऊन पोहोचविली आहे व त्यांची गोत्रप्रवरादी माहितीही दिली आहे. गोसाव्यांतील ‘घर बारी’ वा ‘गहनबारी’ ह्या भेदाचा अर्थ ते ‘यज्ञ करणारा गृहस्थ असा देतात आणि गोसाव्यांना त्या काळी यज्ञ करण्याचा अधिकार होता, असे मत मांडतात. ही दहा उपनावे शंकराचार्यांपूर्वीपासून रूढ आहेत. वैदिक धर्मप्रसारासाठी गोसाव्यांनी अपार परिश्रम घेतले.
संदर्भ
http://www.marathivishwakosh.in/index.php?option=com_content&view=article&id=9503&Itemid=2
वर्ग:हिंदू धर्माचे संप्रदाय
हाइनरिक क्लासेन
हाइनरिक क्लासेन (३० जुलै, १९९१:प्रिटोरिया, दक्षिण आफ्रिका - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
हा यष्टीरक्षक असून उजव्या हाताने फलंदाजी करतो.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जोसेफ डिसूझा
जोसेफ डिसूझा दलित हक्कांसाठी लढणारे भारतीय कार्यकर्ता आहे. २०१२ पर्यंत ते दलित फ्रिडम नेटवर्कचे आंतरराष्ट्रीय अध्यक्ष आणि अखिल भारतीय ख्रिश्चन कौन्सिलचे अध्यक्ष होते. ३० ऑगस्ट २०१४ रोजी भारतातील गुड शेफर्ड चर्च ऑफ मॉडरेटर बिशप या नात्याने त्यांना सन्मानित करण्यात आले.
वर्ग: दलित कार्यकर्ते वर्ग: भारतीय ख्रिश्चन
१९६८ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग: फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९६८ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
ऑस्कार चार्ल्स स्कॉट
ऑस्कार चार्ल्स टॉमी स्कॉट (४ ऑगस्ट, १८९२ - १५ जून, १९६१) हा undefinedकडून आठ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८९२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हिवरी (कळंब)
हिवरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कळंब तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
घोरावाडी लेणी
शेलारवाडी लेणी किंवा घोरावाडी लेणी ही महाराष्ट्रात पुणे शहराजवळच्या शेलारवाडी आणि घोरावाडी गावांजवळची लेणी आहेत.
ही लेणी समुद्रसपाटीपासून ४५० ते ५०० मी उंच असलेल्या या डोंगरात आहेत. वर जायला खड्या चढणीच्या पायऱ्या आहेत.
ही ९-१० बौद्ध लेणी इ.स.पूर्व पहिल्या ते इ.स.नंतरच्या पहिल्या शतकात खोदली गेली होती. या लेण्यांमध्ये एक शिवमंदिरही आहे. याला घोरावडेश्वर असे नाव आहे. येथे एक चैत्यगृह आणि विहार आहेत. यांची रचना साधी असून थोडेसे नक्षीकाम आहे. एका विहारात विठ्ठल-रखुमाईच्या मूर्ती आहेत.
बाह्यदुवे
वर्ग:बौद्ध लेणी वर्ग:पुणे जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील लेणी
शार्लट डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ वर्ग:शार्लट
दाह्याणे
दाह्याणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:कळवण तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
सीता और गीता
सीता और गीता हा १९७२ साली प्रदर्शित झालेला एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. रमेश सिप्पीने दिग्दर्शित केलेल्या सीता और गीतामध्ये हेमा मालिनी दुहेरी भूमिकेत चमकली आहे. ह्या भूमिकेसाठी हेमा मालिनीला फिल्मफेअर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार मिळाला.
सीता और गीताचे कथानक एकसारख्या दिसणाऱ्या जुळ्या बहिणींवर आधारित आहे. जन्माच्या वेळी ह्या बहिणी अलग होतात व वेगवेगळ्या वातावरणांमध्ये वाढतात. पुढे दोघींची अदलाबदल होते ज्यामधून गोंधळ उडतो अशा स्वरूपाची कथा सीता और गीतामध्ये रंगवली आहे. १९६७ सालच्या राम और श्याममध्ये देखील अशाच प्रकारचे कथानक होते. ह्यानंतर जुळ्या बहिणी अथवा भावांच्या कथानकाचा फॉर्म्युला चालबाज (श्रीदेवी), जुडवा (सलमान खान), किशन कन्हैया (अनिल कपूर), डुप्लिकेट (शाहरुख खान), कुछ खट्टी कुछ मीठी (काजोल) इत्यादी अनेक चित्रपटांमध्ये वापरण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
भाषा संचालनालय
या परिभाषा कोशांच्या निर्मितीसाठी एका उपसमितीची स्थापना करण्यात येते. महाराष्ट्रातील सर्व विद्यापीठांचे व मराठी विज्ञान परिषदेचे प्रतिनिधी यांची मिळून ही उपसमिती बनलेली असते. विद्यापीठांचे प्रतिनिधी हे संबंधित विषय विद्यापीठांत किंवा महाविद्यालयांमध्ये शिकवत असतात. विद्यार्थ्यांबरोबर त्यांचा सतत संपर्क असतो. त्यामुळे एखादा विषय शिकविताना प्रत्यक्षात काय अडचणी असतात याची त्यांना कल्पना असते. त्यांचे ज्ञानही अद्ययावत असते. परिभाषा निर्मितीचे काम बरेचसे जिकिरीचे व बौधिक स्वरूपाचे असते. परिभाषा निर्मितीच्या कामात महाराष्ट्रातील सर्व विद्यापीठे सक्रिय सहभागी होत असल्यामुळे एका अर्थाने महाराष्ट्रातील सर्व प्रदेशाचे प्रतिनिधित्व होते.
परिभाषा निर्मितीच्या कामात निव्वळ विषयाचे ज्ञान असून चालत नाही. दर या ज्ञानाच्या जोडीला भाषिक समस्यांकडे पाहण्याची वैज्ञानिक दृष्टी आवश्यक असते व म्हणून व्याकरणशुद्ध परिभाषा घडविण्यासाठी एका भाषा संस्कृत तज्ज्ञांची देखील या उपसमितीवर नेमणूक करण्यात येते. ज्याप्रमाणे आंधळ्यांच्या पाठीवर लंगडा बसला की लंगडा वाट दाखवितो व आंधळा त्याला पाठुंगळीस घेऊन वाटचाल करतो त्याप्रमाणे विषयतज्ज्ञ व भाषातज्ज्ञ हे दोघे एकमेकांच्या सहकार्याने परिभाषा निर्मितीचे काम करतात.
भाषा सल्लागार मंडळाने तयार केलेली निदेशक तत्त्वे यांच्या साहाय्याने उपसमितीचे कामकाज चालते.
उपसमिती स्थापन झाल्यानंतर तिच्या पहिल्या बैठकीमध्ये उपस्थित प्रतिनिधींमधून सर्वसंमतीने अध्यक्षांची निवड करण्यात येते. भाषा संचालक अगर त्यांनी नियुक्त केलेला अधिकारी सदर उपसमितीचा सदस्य-सचिव म्हणून काम पाहतो. अध्यक्ष प्रत्येक सदस्याला त्या-त्या विषयातील पोटविषय वाटून देतात. पारिभाषिक संज्ञामध्ये catalyst, enzyme, valency, nucleus, parabola ह्यांसारखे शुद्ध पारिभाषिक शब्द affinity, critical, function, set, neighbourhood ह्यांसारखे अर्धपारिभाषिक शब्द आणि या शब्दांचा परिभाषेत वापर होत असताना प्रयुक्त होणारे form, glass, map, machine, transfer ह्यांसारखे सामान्य शब्दसुद्धा अंतर्भूत होतात. सदस्यांनी पुरविलेल्या पारिभाषिक संज्ञांवर बैठकीमध्ये साधक-बाधक चर्चा होऊन पर्याय निश्चितीचे काम केले जाते. प्रत्येक इंग्रजी शब्दातील गर्भितार्थ, त्याची छटा, त्याचे अनेकविध संभाव्य वापर ह्यांसारख्या अनेक बाबी लक्षात घेऊन परिभाषा निर्मितीचे काम प्रयत्नपूर्वक करावे लागते. संबधित विषयातील तज्ज्ञ, सदस्य पारिभाषिक शब्द नव्याने घडवितात. नव्याने शब्द निर्माण करण्याच्या (coining) ह्या प्रक्रियेमध्ये नव्याने तयार करण्यात आलेला प्रतिशब्द भाषिक कसोटीवर तपासून पाहण्याचे काम संस्कृततज्ज्ञ किंवा भाषातज्ज्ञ करतात.
परिभाषा निश्चित करताना कधी-कधी दुसऱ्या भाषेतून म्हणजेच इंग्रजीतूनही तांत्रिक शब्द उसने घेण्यात येतात. उदा० लिटर, मीटर, केबल, प्रोटॉन, न्यूट्रॉन इ० कधी दुसऱ्या भाषेतील शब्द त्यातील कल्पनेसह आपल्या भाषेशी जुळते करून घेण्यात येतात. म्हणजेच इंग्रजी शब्दांना मराठीची प्रत्यय प्रक्रिया लावून नवीन मराठी रूपे बनविली जातात. उदा० mercurization मर्क्यूरन pastrurization पाश्चरण, decarbonization विकार्बनन, voltage व्होल्टता, electroni इलेक्ट्रॉनी, इ० आंतरराष्टीय स्वरूपाच्या सर्व संज्ञा, मूलद्रव्ये, संयुगे वगैरेंची नावे त्यांच्या इंग्रजी स्वरूपातच जशीच्या तशी लिप्यंतरित केली जातात.
शासन शब्दकोश भ्रमणध्वनी उपयोजक
इंग्रजी शब्दांना राजभाषा मराठीतले अधिकृत पर्याय देणारे भ्रमणध्वनी उपयोजक (Android Application) दिनांक २७/०२/२०१८ रोजी राजभाषा मराठी दिनाच्या निमित्ताने,भाषा संचालनालय,मराठी भाषा विभागाने गुगल प्ले स्टोअरवर उपलब्ध करून दिले आहे.हे ॲॅॅॅप्लिकेशन एकदा स्थापित झाल्यावर इंंटरनेट जोडणीशिवाय देेेेखील मोबाईलवर वापरता येेेेते. संक्षिप्त शेऱ्यांची लघुपुस्तिका प्रशासकीय कामकाजामध्ये कनिष्ठ स्तरावरील कर्मचारी,अधिकाऱ्यांकडून प्राप्त होणाऱ्या फाईलींवर वरिष्ठांकडून शेरे लिहिले जात असतात.असे शेरे मराठीमध्ये नेमक्या शब्दात व स्वरूपात लिहिणे आवश्यक असते. तथापि, बरेचदा हे शेरे सहजपणे इंग्रजीत लिहिले जातात. अशा सहजपणे व वारंवार लिहिल्या जाणाऱ्या इंग्रजी शेऱ्यांना मराठी पर्याय उपलब्ध असलेली एक लघुपुस्तिका अधिकाऱ्यांच्या हाताशी असावी असा मानस होता. या उद्देशाने संक्षिप्त शेऱ्यांची ही लघुपुस्तिका तयार करण्यात आली आहे.
भाषा संचालनालय, महाराष्ट्र राज्य यांचे अंतर्गत अनेक कोश्याचे काम केले जाते शासन व्यवहारात मराठीच सक्षम आणि सुलभ पद्धतीने वापर व्हावा यासाठी अनेक आवश्यक पुस्तके आणि कोश्यांची निर्मिती केली जाते त्या पैकी आपण आज "प्रशासनिक लेखन" या विषयी माहिती पाहू
" प्रशासनिक लेखन" मराठीकरण्याच्या पूर्वतयारी साठी भाषा सल्लागार मंडळाच्या बहुमोल मार्गदर्शन खाली भाषा संचालनालयाने जी महत्त्वाची प्रकाशाने प्रसिद्ध केली त्या पैकी प्रस्तुत प्रशासनिक लेखन हे पुस्तक अनेक दृष्टीने उपयुक्त ठरेल. हे पुस्तक मुख्यतः कार्यालयीन कामकाजाचे स्वरूप समजावून घेण्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरेल. शासकीय पत्र व्यवहार, टिप्पण्या, शासकीय निर्णीय, परिपत्रके, प्रसिद्धीपत्रके इत्यादींचे काही निवडक नमुने यात संकलित केले आहेत. मूळ इंग्रजी नमुने व त्यांची मराठी रूपे एकत्र दिलेली असल्यामुळे कर्मचाऱ्यांना मराठीतून लेखन व्यवहारात कसा करावा याचा बोध होईल
या सोबतच काही स्वतंत्र प्रकरणे मूळ मराठीतूनहि विस्ताराने दिलेली आहेत.इंग्रजीचा आधार न घेता मराठीतून ती कशी निकालात काढावी व त्या संबंधीचा पत्र व्यवहार करावा याची रूपरेषा त्यावरून कळून येईल प्रस्तुत पुस्तक वाचताना अनेक कर्मचाऱ्यांना थोडे अडखळल्यासारखे होईल. व्यवहारात आपण नेहमी जी भाषा बोलतो, वापरतो त्यापेक्षा ही भाषा काहीशी भिन्न असल्याचे जाणवेल.नित्याचा व्यवहारात आम्ही वापरीत असलेल्या शब्दसंग्रह तोडका असतो व सामान्य व्यवहारात वगळून कार्यालयीन बाबीसंबंधी आम्ही जेंव्हा बोलतो तेव्हा प्रायः नामे सर्वनामे व क्रियापदेच फक्त मराठी वापरतो. इतर विचार व्यक्त करण्यासाठी इंग्रजीचा वापर करतो
टीका आणि प्रतिसाद
अशा रितीने सर्व तज्ज्ञांच्या सहमतीने तयार झालेले हे पारिभाषिक शब्द बोजड आहेत, कृत्रिम आहेत, सामान्यांना समजत नाहीत अशी या कोशांवर टीका होते. तथापि, मराठी परिभाषा तयार करताना सर्व भाषांची जननी असणाऱ्या संस्कृतची मदत घेणे अपरिहार्य ठरते. संस्कृतोद्भव शब्दांच्या व प्राकृत मराठी व्याकरणाच्या साहाय्याने परिभाषा निश्चित करावी लागते. म्हणून ती क्लिष्ट व दुर्बोध होत नाही. मराठी परिभाषेवर होणारा संस्कृतप्रचुर, क्लिष्ट व बोजडतेचा आरोप तितकासा खरा नाही. बहुदा नवीन प्रतिशब्द प्रथम अपरिचित वाटल्याने अपरिचयात्‌ अवज्ञा होते. इंग्रजीमध्ये देखील ग्रीक-लॅटिन भाषेतून अनेक शब्द आले आहेत. याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे haematology. Hem ह्या मूळ ग्रीक शब्दाचा अर्थ रक्त यावरून हा शब्द तयार झाला आहे. इंग्रजीमध्ये blood science असे कोणी म्हणत नाही. Haemवरून haematoma, haematoxylin, haematuria, haemocytoblast असे अनेक शब्द तयार झाले आहेत. मराठी परिभाषा कोशांमधील अभियंता, अभियांत्रिकी ह्यांसारखे कित्येक शब्द आता लोकव्यवहारात रूढ झाले आहेत. नव्याने निर्माण केलेली परिभाषा लेखनात वारंवार वापरल्याने कालांतराने विकसित होते, रूढ होते. कायद्याची भाषा, शासन-व्यवहाची भाषा, विज्ञान व तंत्रज्ञानाची भाषा म्हणून मराठी समृद्ध करायची असेल तर विशिष्ट परिभाषा स्वीकारायलाच हवी
उपेक्षा
संयुक्त महाराष्ट्र राज्याच्या स्थापनेनंतर लगेचच राजभाषा मराठीविषयक शासनाचे धोरण राबविण्यासाठी भाषा संचालनालयाची स्थापना करण्यात आली. मात्र गेल्या काही वर्षांमध्ये ह्या संचालनालयाच्या कार्याचे झालेले अवमूल्यन धक्कादायक आहे. माहिती अधिकारांतर्गत मिळालेल्या तपशीलातून मराठी अभ्यास केंद्राने या विभागाच्या मूळ उद्धिष्टांचीच कशी माती झाली आहे हे सप्रमाण उघडकीस आणले आहे. शासन पुरस्कृत कार्यक्रमांमधून भाषा संचालनालयाचे गोडवे गाणारे सनदी अधिकारी मात्र या माहितीमुळे चांगलेच तोंडघशी पडल्याचे साधार स्पष्ट होते.
परिभाषा कोश निर्मिती हे अनेक वर्षे भाषा संचालनालयाचे प्रधान अंग राहिलेले आहे. मात्र २००३ पासून परिभाषा निर्मितीच्या कामाचे नियंत्रण करण्यासाठी असलेले वर्ग-१ चे ‘भाषा उप संचालक’ हे पद तात्पुरत्या पदोन्नतीने भरलेले आहे. सध्या या पदाचा कार्यभार सांभाळणाऱ्या आठ उप संचालकांनी एकाही नव्या परिभाषा कोशाचे काम त्यांच्या कालावधीत हाती घेतले नाही. भाषा संचालनालयाने पंचवीस ते तीस वर्षांपूर्वी तयार केलेल्या वाणिज्य, अर्थशास्त्र, औषधनिर्माण, विद्युत अभियांत्रिकी इ० क्षेत्रांतील परिभाषा कोशांत काळानुरूप बदल करण्याचे काम कोणत्याही स्तरावर केलेले आढळून येत नाही. कर्मचाऱ्यांच्या अभावामुळे या कोशांच्या पुनर्मुद्रणाचे कामदेखील ठप्प असून शासकीय मुद्रणालयांत विक्रीसाठी त्याच्या प्रती उपलब्ध नसल्याचे कळते. विकास हा फक्त गगनचुंबी इमारतींचाच असतो असे मानणाऱ्या शासनाने भाषाविकासाच्या मूलभूत सोयी-सुविधांकडे कानाडोळा करावा यात वावगे काहीच नाही. परिभाषा कोशाच्या या एकूणच ढिसाळ कारभारामुळे संपूर्ण यंत्रणेची बेपर्वा मनोवृत्ती चव्हाट्यावर आली आहे. काही महिन्यांपूर्वी विद्यमान भाषा उप संचालकांकडे परिभाषा कोश उपलब्ध करून देण्यासंदर्भात मुंबई विद्यापीठाने रीतसर विनंतीपत्र दिले होते. त्याची प्रत माहितीसाठी या विभागाच्या सचिवांनादेखील पाठवण्यात आली होती. आठ महिने झाले तरी आजतागायत त्याला उत्तर देण्याचे साधे सौजन्यदेखील या विभागातील कोणीही दाखवलेले नाही. विद्यापीठासारख्या मान्यताप्राप्त शासकीय यंत्रणेला दाद न देणाऱ्यांकडून सर्वसामान्य जनतेसाठी कोश उपलब्ध करून देण्याची आशा ठेवणेच बिनबुडाचे आहे.
भाषा संचालनालय ज्या सामान्य प्रशासन विभागाच्या अधिकार क्षेत्रांत येते त्या विभागातील सनदी अधिकाऱ्यांनादेखील कागदी घोडे नाचवण्यापलीकडे या विभागात कोणतेही स्वारस्य नाही. मुळात भाषा संचालनालयासारखी संस्था सामान्य प्रशासन विभागाच्या चौकटीत कुठे बसते असा प्रश्न शासनातील धोरणकर्त्यांना गेली अनेक वर्षे कसा पडला नाही हे एक गौडबंगाल आहे. थेट मुख्यमंत्र्यांच्या अधिकारक्षेत्रात येणाऱ्या या विभागाने भाषा संचालनालयाच्या चालवलेल्या उपेक्षेचे खापर प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे भूतपूर्व मुख्यमंत्र्यांच्याच डोक्यावर फुटते.
भाषा संचालनालयाने तयार केलेली शास्त्रीय परिभाषा वापरण्याचे बंधन प्रत्यक्ष ज्ञानक्षेत्रांत त्याचा वापर करणाऱ्या संस्थांवर नसल्याचे एका उत्तरादाखल म्हटलेले आहे. मुळात ही परिभाषा प्रचलित करण्यासाठी ‘भाषा सल्लागार मंडळ’च अस्तित्वात नसल्याची धक्कादायक बाब उघडकीस आली आहे. यावर उपाय म्हणून ‘तीन महिन्यांसाठी भाषा सल्लागार मंडळ नेमण्याचा प्रस्ताव शासनाच्या विचाराधीन असल्याचे’ लज्जास्पद उत्तर मिळाले आहे. भाषा संचालनालयाच्या संकेतस्थळाचे व परिभाषा कोशांच्या डिजिटल आवृत्तींचे कामही ‘विचाराधीन’ आहे. एकविसाव्या शतकातही संगणक तंत्रज्ञानाचा वारा लागू न देता जुनाट कारकुनी पद्धतीनेच कामकाज चालवणाऱ्या या संस्थेला कात टाकण्यासाठी कोणतीही प्रेरणा शासनाकडून मिळत नसल्याचे स्पष्ट होते.
भाषा संचालनालयाने वेळोवेळी घेतलेल्या किंवा त्यांना घेण्यास भाग पाडलेल्या अगम्य निर्णयांच्या मालिकेत ‘विधी अनुवाद व परिभाषा सल्लागार समिती’चा देखील समावेश आहे. ‘विधिविषयक अनुवादासाठी एक विशिष्ट भाषाशैली विकसित करण्यात यावी’ या मूळ उद्देशाने १९९२ मध्ये या समितीची स्थापन करण्यात आली. १९९७ व २००४ मध्ये या समितीची मारूनमुटकून पुनःस्थापना करण्यात आल्याचे शासननिर्णयाच्या कागदपत्रांवरून दिसून येते. दरवेळेस या समितीचे उद्दिष्टदेखील बदलत गेलेले दिसते. ‘राज्यातील न्यायदानात मराठीचा वापर करण्याच्या दृष्टीने केंद्रीय व राज्य शासनातर्फे करण्यात आलेल्या विद्यमान तसेच भविष्यकाळात मंजूर करण्यात येणारे अधिनियम/नियम इत्यादींचा अचूक मराठी अनुवाद उपलब्ध व्हावा’ या उद्देशाने या समितीला २००५ मध्ये कायमस्वरूपी मुदतवाढ मिळालेली आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे केंद्रीय व राज्य अधिनियमांच्या अनुवादाच्या बाबतीत या समितीला कोणतीही अधिकृतता नाही असे एका उत्तरादाखल म्हटलेले आहे. असे असताना व हे काम चालविण्यासाठी खुद्द भाषा संचालनालयातच स्वतंत्र विभाग असताना वेगळ्या समितीची गरजच काय होती असा प्रश्न उपस्थित होतो. भाषा संचालनालयाच्या काही सेवानिवृत्त अधिकाऱ्यांनीदेखील या समितीवर आपली वर्णी लावून घेतल्याचे उघडकीस आले आहे. गेल्या चार वर्षांत या नवीन समितीने व त्याआधीच्या समित्यांनी केलेल्या उपाययोजनांमुळे न्याय व्यवहारात मराठीचा वापर किती वाढला याची कोणतीही तपासणी भाषा संचालनालयाकडून झालेली नसल्याचे कळवण्यात आलेले आहे. त्यामुळे काही न्यायालयांना भेटी, अलिबाग व रत्‍नागिरीसारख्या ठिकाणी झोडलेल्या बैठका व एका न्यायव्यवहार कोशाची निर्मिती यापल्रीकडे कोणतेही काम नवीन समितीकडून झालेले नाही.
भाषा संचालनालयाच्या ह्या निष्प्राण अवस्थेबद्दल शासनकर्त्यांनी दाखवलेला कोडगेपणा प्रक्षुब्ध करणारा आहे. मराठीसाठी पायाभूत काम करणाऱ्या इतर शासकीय संस्थांची अवस्थादेखील भाषा संचालनालयासारखीच आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाची मशाल अजून काही महिने प्रज्वलित ठेवण्याची जबाबदारी पुन्हा एकदा आघाडी सरकारकडे आलेली आहे. भाषा संचालनालयाच्या मूळ उद्दिष्टांची मुळे रुजवण्यासाठी सखोल उपाययोजनांची पेरणी करण्याची अजून एक संधी त्यांना यामुळे प्राप्त झालेली आहे. तसे न झाल्यास मराठी अभ्यास केंद्रासारख्या संस्थांना लोकचळवळीतून शासनाला वठणीवर आणण्याखेरीज तरणोपाय राहणार नाही.
हेसुद्धा पाहा
शासन शब्दकोश भ्रमणध्वनी ॲप्लिकेशनसाठी https://play.google.com/store/apps/details?id=gov.maharashtra.shabdkoshapp.  लिंंक पाहू शकता.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्र शासन वर्ग:१२ जानेवारी मंत्रालय कार्यशाळा
दुसरा हेन्री, फ्रान्स
दुसरा हेन्री (३१ मार्च १५१९ - १० जुलै १५५९) हा इ.स. १५४७ ते इ.स. १५५९ दरम्यान फ्रान्सचा राजा होता.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:फ्रान्सचे राजे वर्ग:इ.स. १५१९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५५९ मधील मृत्यू
रमीझ राजा
राजा, रमीझ वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. २४०
समाप्ती
वर्ग:इ.स. २४० वर्ग:इ.स.च्या २४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
१९६९ फॉर्म्युला वन हंगाम
वर्ग: फॉर्म्युला वन हंगाम वर्ग:अपूर्ण लेख वर्ग:इ.स. १९६९ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
नाखुदा (हिंदी चित्रपट)
हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट