cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
श्रुती बंदोपाध्याय
'प्रा.डॉ. श्रुती बंदोपाध्याय' (ऑक्टोबर ८, इ.स. १९६२, भारत ) या विश्वभारती शांतिनिकेतनमध्ये मणिपुरी नृत्याच्या प्राध्यापिका आहेत. अकादमिक स्टाफ यूएस आणि यूकेमध्ये अनुक्रमे शिकवण्यासाठी आणि कामगिरीसाठी कॉमनवेल्थ २०१२ च्या फेलोशिपची प्राप्तकर्ता आहेत. नृत्य क्षेत्रातील योगदानाबद्दल श्रीमती बंदोपाध्याय यांना २०२० सालचा संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार मिळाला आहे.
जीवन परिचय
प्रा.डॉ. श्रुती बंदोपाध्याय यांचा जन्म ८ ऑक्टोबर १९६२ रोजी झाला. या मणिपूर राज्य बाहेर मणिपुरी नृत्यांचा प्रचार करण्यासाठी समर्पित मणिपुरी नृत्यातील एक प्रमुख प्रचारक आहेत. आणि दूरदर्शनमधील मणिपुरी नृत्याची (१९९८ पासून) 'उच्च' दर्जाची कलाकार आहे ज्यांना गुरू बिपीन सिंग, गुरू कलावती देवी, पद्मश्री गुरू दर्शना झवेरी, ओझा बाबू सिंग, ओझा गौरकिशोर शर्मा, प्रो जितेन सिंग आणि प्रो. भारत यांच्याकडून तिला मार्गदर्शन लाभलेला आहे. तिने परदेशातील प्रमुख उत्सवांमध्ये नृत्य सादर केले आहे. संगीत नाटक अकादमी, भारतीय सांस्कृतिक संबंध परिषद, ईस्टर्न जोनल कल्चरल सेंटर (EZCC) आणि भारतातील इतर सांस्कृतिक संस्थांच्या त्या मान्यताप्राप्त कलाकार आहेत. तिने अनेक प्रॉडक्शन्सचे नृत्यदिग्दर्शन केले आहे ज्याने तिला प्रशंसा आणि सन्मान मिळवून दिला आहे.
शैक्षणिक प्रयत्नात त्यांना रवींद्र भारती विद्यापीठातून पी.एच.डी (१९९६) आणि विश्व भारती, शांतिनिकेतनमधून डी.लिट (२०१०) मिळाले आहे. यूएसए आणि यूकेमध्ये भारतीय नृत्यांवर व्याख्यान देण्यासाठी आणि सादर करण्यासाठी त्यांना व्हिजिटिंग लेक्चरर फुलब्राइट फेलोशिप (२००७) आणि शैक्षणिक स्टाफ कॉमनवेल्थ फेलोशिप (२०१२) ने सन्मानित करण्यात आले आहे. त्या रवींद्र भारती विद्यापीठातील नृत्य विभागातील प्राध्यापिका होत्या आणि सध्या विश्व भारती शांतिनिकेतन येथील संगीत भवन येथे मणिपुरी नृत्यात प्राध्यापिका म्हणून कार्यरत आहे. त्या नियमितपणे नृत्य सादर करतात. तसेच व्याख्याने आणि लेखन करतात. त्यांची ४ पुस्तके आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय, राष्ट्रीय जर्नल्समध्ये अनेक लेख प्रकाशित झाले आहेत.
त्यांना देवदासी राष्ट्रीय सन्मान आणि २००९ मध्ये म्हैसूरचा श्री ललित कला अकादमी पुरस्कारही मिळाला आहे.
संदर्भ
वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:मणिपुरी नृत्य
व्हॅलेस मरिनेरिस
व्हॅलेस मरिनेरिस ही मंगळ ग्रहावरील अतिप्रचंड दरी आहे. याची लांबी अंदाजे ४,००० किमी, रुंदी २०० किमी तर सगळ्यात खोल ठिकाण पृष्ठभागाखाली ७ किमी इतके आहे. सूर्यमालेतील सगळ्यात मोठ्या दऱ्यांपैकी एक असलेली ही दरी मंगळाच्या विषुववृत्तावर ग्रहाच्या २०% परिघावर आहे. थार्सिस फुगवट्याच्या पूर्वेस असलेली ही दरी नॉक्टिस लॅबिरिंथस पासून सुरू होते. हिच्या पूर्व भागात टिथोनियम कॅझम आणि आयुस कॅझम, मेलास कॅझमा, कँडर कॅझमा, कोप्रेट्स कॅझमा तसेच ओफिर कॅझमा आहेत. यानंतर गंगा कॅझमा, कॅप्री कॅझमा व इऑस कॅझमा असून शेवट क्राइझी प्लॅनिटियामध्ये होते. नवीन संशोधनातून असेही सूचित होते की ही दरी खंड विघटन प्रक्रियेदरम्यान तयार झालेली असावी. बहुतांश संशोधकांचे मत आहे की या दरीची रचना थार्सिस प्रदेशातील भूभाग घट्ट होत असताना झाली. याच्या पश्चिम भागात पाणी किंवा कार्बन डायॉक्साइड वाहून छोट्या नद्यांची पात्रे असल्यासारखे दिसून येते.
वर्ग:मंगळ ग्रह
अन्वरा तैमूर
सय्यदा अन्वरा तैमूर (२४ नोव्हेंबर १९३६ - २८ सप्टेंबर २०२०) ह्या एक भारतीय राजकारणी होत्या. त्या ६ डिसेंबर १९८० ते ३० जून १९८१ दरम्यान भारतीय आसाम राज्याच्या मुख्यमंत्री होत्या. त्या आसाममधील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाच्या नेत्या होत्या आणि अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या (AICC) सदस्य होत्या. २८ सप्टेंबर २०२० रोजी त्यांचे ऑस्ट्रेलियात निधन झाले.
वैयक्तिक जीवन
त्यांनी अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठातून अर्थशास्त्र विषयात पदवी प्राप्त केली. अन्वरा १९५६ मध्ये देबीचरण बरुआ गर्ल्स कॉलेज, जोरहाटमध्ये अर्थशास्त्राच्या लेक्चरर होत्या.
राजकीय कारकीर्द
आसामच्या इतिहासात त्या राज्याच्या एकमेव महिला आणि मुस्लिम मुख्यमंत्री होत्या. ६ डिसेंबर १९८० ते ३० जून १९८१ पर्यंत त्या आसामच्या मुख्यमंत्री होत्या. भारतीय इतिहासातही सय्यदा अन्वरा तैमूर या कोणत्याही राज्याच्या पहिल्या मुस्लिम महिला मुख्यमंत्री होत्या. राज्यात सहा महिन्यांसाठी राष्ट्रपती राजवट असताना त्यांचा मुख्यमंत्रिपदाचा कार्यकाळ संपला.
सन् १९७२, १९७८, १९८३ आणि १९९१ मध्ये त्या आसाम विधानसभेच्या निवडून आलेल्या सदस्य (आमदार) होत्या. १९८८ मध्ये त्यांना राज्यसभेत नामांकित करण्यात आले. १९९१ मध्ये त्यांची आसाममध्ये कृषी मंत्री पदावर नियुक्ती झाली.
अन्वरा २०११ मध्ये ऑल इंडिया युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंटमध्ये सामील झाल्या.
अपर्णा रामतीर्थकर
ॲडव्होकेट अपर्णा अरुण रामतीर्थकर (१९५५ - २८ एप्रिल, २०२०) या हौशी नाट्य कलावंत, स्त्रियांसाठी काम करणाऱ्या सामाजिक कार्यकर्त्या, वकील आणि वक्त्या होत्या. मूळच्या पुण्याच्या असलेल्या रामतीर्थकर लग्नानंतर पत्रकार पती अरुण रामतीर्थकर यांच्याबरोबर सोलापूरला आल्या.
अन्वरा तैमूर
मृत्यू
२८ सप्टेंबर २०२० रोजी ऑस्ट्रेलियात हृदयविकाराच्या झटक्याने तैमूर यांचा मृत्यू झाला, जिथे त्या त्यांच्या मुलासोबत गेली चार वर्षे राहत होत्या.
संदर्भ
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी वर्ग:आसामचे मुख्यमंत्री वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म वर्ग:राज्यसभा सदस्य वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अपर्णा रामतीर्थकर
अपर्णा रामतीर्थकर यांनी सामाजिक व कौटुंबिक स्वास्थ्य टिकविण्यासाठी नात्यांवर तीन हजारांहून अधिक व्याख्याने दिली होती. त्यांनी ‘‘पाखर संकुल’‘, ‘‘उद्योगवर्धिनी’‘, इ. संस्थांबरोबर काम केले.
पुरस्कार
वर्ग:मराठी समाजसेवक वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वाहागाव
वाहागाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे जून, जुलै, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात भरपूर पाऊस पडतो.जानेवारी, फेब्रुवारी, मार्च, एप्रिल, मे, नोव्हेंबर आणि डिसेंबर या कालावधीत कोरडे हवामान असते.जुलै महिना हा सर्वात आर्द्र महिना असतो.मार्च हा सर्वात शीतल महिना असतो. वार्षिक पर्जन्यमान २२६० मिमी.असते.
संदर्भ
वर्ग:खेड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
अलेम्बिक फार्मास्युटिकल्स लिमिटेड
अलेम्बिक फार्मास्युटिकल्स लिमिटेड ही एक भारतीय मुळची बहुराष्ट्रीय औषधी कंपनी आहे. जिचे मुख्यालय गुजरात मधील बडोदा शहरात आहे. अलेम्बिक फार्मास्युटिकल्स लिमिटेड कंपनी फार्मास्युटिकल उत्पादने, औषधी पदार्थ आणि त्या संबधी उत्पादनांमध्ये गुंतलेली आहे. तसेच भारतातील एंटी-इन्फेक्टीव्ह ड्रग्सच्या मॅक्रोलाइड्स विभागातील बाजारात अधिपत्य असल्याचेही म्हटले जाते.
संदर्भ
वर्ग:बडोदा येथील कंपन्या वर्ग:भारतातील औषध कंपन्या वर्ग:बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंजमध्ये सूचीबद्ध कंपन्या वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय स्टॉक एक्सचेंजमध्ये सूचीबद्ध कंपन्या वर्ग:१९०७ मध्ये स्थापन झालेल्या भारतीय कंपन्या वर्ग:भारतीय ब्रँड
नॅन्सी पेलोसी
नॅन्सी पॅट्रिशिया द'अलेसांद्रो पेलोसी (जन्म : बाल्टिमोर, मेरीलॅंड, अमेरिका, २६ मार्च १९४०) या एक अमेरिकन राजकारणी आणि अमेरिकन प्रतिनिधी सभागृहाच्या ६३व्या सभापती आहेत. या २००७ ते २०११ दरम्यान सभापती होत्या. पेलोसी डेमोक्रॅटिक पक्षातर्फे कॅलिफोर्नियाच्या ५व्या, ८व्या आणि १२व्या मतदारसंघातून १९९३पासून १७ वेळा सतत निवडून आलेल्या आहेत.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:अमेरिकन राजकारणी वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सभापती वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सीबीएस
कोलंबिया ब्रॉडकास्टिंग सिस्टम (Columbia Broadcasting System) किंवा सीबीएस (CBS) पॅरामाउंट ग्लोबलच्या मालकीचे अमेरिकन व्यावसायिक टेलिव्हिजन नेटवर्क आहे. त्याची स्थापना 18 सप्टेंबर 1927 रोजी आर्थर जडसन यांनी केली होती.
संदर्भ
वर्ग:अमेरिकेमधील दूरचित्रवाहिन्या
पटनम काउंटी, मिसूरी
ही अमेरिकेच्या मिसूरी राज्यातील ११४ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:मिसूरीमधील काउंटी
आयझॅक बाइझ
आयझॅक बाइझ (४ फेब्रुवारी, १८९५:केप वसाहत - ९ ऑक्टोबर, १९४६:पोर्ट एलिझाबेथ, दक्षिण आफ्रिका) हा undefinedकडून १९२२ मध्ये १ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८९५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनुज सुद
मेजर अनुज सुद हे भारतीय सेनेतील अधिकारी होते. त्याचे वडिल हे ब्रिगेडियर चद्रकांत सुद भारतीय सेनेेती अधिकारी आहेत. ते २ मे २०२० शहिद झाले.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वावडी
वावडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील नवापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४३ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:नवापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
खापरीकेणे
खापरीकेणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
मोरियोका
मोरियोका हे जपानच्या इवाते प्रांताच्या राजधानीचे शहर आहे. १ ऑक्टोबर, २०१६ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या २,९६,३३५ होती.
किताकामी, शिझुकुइशी आणि नाकात्सु नद्यांच्या संगमावर वसेलेल्या या शहराच्या ठिकाणी प्राचीन काळापासून वस्ती असल्याचे पुरावे आहेत. १८८९मध्ये येथील नगरपालिकेची अधिकृत स्थापना झाली.
तांदुळवाडी (पालम)
तांदुळवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पालम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो.पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून मध्य हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पालम तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
बॉब कॅटरॉल
बॉब कॅटरॉल (१० जुलै, १९००:पोर्ट एलिझाबेथ, केप वसाहत - ३ जानेवारी, १९६१:दक्षिण आफ्रिका) हा undefinedकडून १९२२ ते १९३१ दरम्यान २४ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६१ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ज्योती व्यंकटाचलम
ज्योथी व्यंकटचलम या एक भारतीय राजकारणी होत्या ज्यांनी केरळचे राज्यपाल आणि तामिळनाडूच्या विधानसभेचे सदस्य म्हणून काम केले होते.
आयुष्य आणि कार्यकाळ
ज्योथी व्यंकटचलम यांचा जन्म ब्रिटीश बर्मा (आता म्यानमार) मधील मायम्यो येथे २७ ऑक्टोबर १९१७ रोजी जी. कुप्पुरम आणि मीनापाई यांच्या घरी झाला. त्यांच्या वडिलांची ब्रिटीश बर्माच्या सचिव कार्यालयात काम करण्यासाठी नियुक्ती करण्यात आली होती. बर्मामधील राजकीय गोंधळामुळे त्यांनी राजीनामा दिला आणि १९३० मध्ये चेन्नई ला परत आले. ज्योथीयांनी इवर्ट मॅट्रिक्युलेशन हायर सेकंडरी स्कूल, वेपेरी, चेन्नई, तमिळनाडू येथे तिचा अभ्यास सुरू ठेवला.
ज्योथी ह्या सामाजिक कार्यात जास्त गुंतल्या आणि काँग्रेस पक्षाच्या नजरेत आल्या. १० ऑक्टोबर १९५३ ते १२ एप्रिल १९५४ दरम्यान सी. राजगोपालाचारी मंत्रिमंडळात त्यांना दारूबंदी आणि महिला कल्याण मंत्री म्हणून नियुक्त करण्यात आले. अशाप्रकारे ज्योथी या भारताच्या प्रजासत्ताकातील तामिळनाडू राज्यात मंत्री झालेल्या पहिल्या महिला ठरल्या. त्या अल्पशा कार्यकाळात त्यांनी दारूबंदी विभागाला पोलीस विभागाशी जोडले.
नंतर १९६२ च्या निवडणुकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या उमेदवार म्हणून आणि १९७१ च्या निवडणुकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (संघटन) उमेदवार म्हणून एग्मोर मतदारसंघातून त्या तामिळनाडू विधानसभेत निवडून आल्या. यावेळी मुख्यमंत्री के. कामराज यांनी १९६२ पासून सार्वजनिक आरोग्य मंत्री म्हणून त्यांची नियुक्ती केली आणि १९६७ पर्यंत एम. भक्तवतचलम यांच्या मंत्रालयात त्या कार्यरत राहिल्या.
नंतर त्यांनी १४ ऑक्टोबर १९७७ ते २६ ऑक्टोबर १९८२ पर्यंत केरळच्या राज्यपाल म्हणून काम केले.
१९७४ मध्ये यांना सार्वजनिक व्यवहाराच्या क्षेत्रात समर्पित योगदानासाठी पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
१९ जुलै १९६१ रोजी त्यांच्या पतीचा रस्ता अपघातात मृत्यू झाला. ज्योथी व्यंकटचलम यांचेही निधन झाले आहे.
विल्यम मोएर्नर
विल्यम एस्को मोएर्नर (William Esco Moerner; २४ जून, इ.स. १९५३:प्लेझंटन, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) हा एक अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ व रसायनशास्त्रज्ञ आहे. सुपर-रिझॉल्व्ड फ्लोरोसन्स मायक्रोस्कोपी विकसित करण्यासाठी त्याला एरिक बेट्झिग व स्टेफान हेल ह्या शास्त्रज्ञांच्या समवेत २०१४ सालचे रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात आले. मोएर्नर स्टॅनफर्ड विद्यापीठामध्ये संशोधक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म वर्ग:अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ वर्ग:अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सीताराम नामदेव शिवतरकर
सीताराम नामदेव शिवतरकर हे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे खाजगी चिटणीस, महाडच्या सत्याग्रहासाठी स्थापन झालेल्या बहिष्कृत हितकारिणी सभेच्या सत्याग्रह समितीचे सेक्रेटरी (इ.स. १९२७) आणि शेड्यूल्ड कास्ट फेडरेशन पक्षाचे कार्यवाह होते. (या पदावरील कार्यकाळ हवा)
व्यक्तिगत जीवन
शिवतरकर हे इ.स १९०९ साली व्हरनॅक्युलर फायनलची परीक्षा पास झाले व परेलच्या प्राथमिक शाळेत शिक्षक झाले. सन १९२६मध्ये ते हेडमास्तर झाले आणि १९४९मध्ये निवृत्त झाले. १९१४ साली शिवतरकर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या संपर्कात आले. आंबेडकरांच्या गैरहजेरीत सीताराम शिवतरकर आणि डी.डी. घोलप हे 'मूकनायक' साप्ताहिकाची जबाबदारी सांभाळत.
सामाजिक व राजकीय कारकीर्द
१९-२० डिसेंबर १९२७ महाड येथील आंबेडकरांच्या सभेच्या नियोजनात शिवतरकरांचा वाटा होता. नाशिकच्या काळाराम मंदिर प्रवेश सत्याग्रहातही त्यांनी भाग घेतला होता (२ मार्च १९३०). शिवतरकरांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या गोलमेज परिषदेसाठीच्यता भूमिकेचे समर्थन केले. ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी स्थापन केलेल्या डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटीचे सचिव आणि कोषाध्यक्ष होते. त्यांनी ६ आणि ७ मे १९३३ या कालावधीत अकोला येथे स्वतःच्या अध्यक्षतेखाली डिप्रेस्ड क्लासेस कॉन्फरन्स भरविली. ९ मे १९३३ रोजी कापुसतळणी येथे झालेल्या चांभार समाजाच्या सभेचे नेतृत्व केले. रोहिदास समाज पंचायतीची १९५२ मध्ये स्थापना करून १९६३ पर्यंत शिवतरकर तिचे अध्यक्ष राहिले.
शिवतरकरांना आर्य समाजाबद्दल आणि आंबेडकरी दलित चळवळीबद्दल आस्था होती.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्राची १ ली विधानसभा वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६६ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:आंबेडकरवादी वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे सहयोगी
सुनील कुमार
हवलदार सुनिल कुमार हे भारतीय सेनेतील बिहार रेजिमेंटचे एक सैनिक होते. ते १६ जून २०२०ला शहीद झाले. सुनिल कुमार हे पाटणा बिहार येथील होते.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय सैनिक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वाकी बुद्रुक (खेड)
वाकी बुद्रुक हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे जून, जुलै, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात भरपूर पाऊस पडतो.जानेवारी, फेब्रुवारी, मार्च, एप्रिल, मे, नोव्हेंबर आणि डिसेंबर या कालावधीत कोरडे हवामान असते.जुलै महिना हा सर्वात आर्द्र महिना असतो.मार्च हा सर्वात शीतल महिना असतो. वार्षिक पर्जन्यमान २२६० मिमी.असते.
पाइक काउंटी, मिसूरी
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:मिसूरीमधील काउंटी
सिरिल फ्रांस्वा
सिरिल फ्रांस्वा (२० जून, १८९७:केंट, इंग्लंड - २६ मे, १९४४:प्रिटोरिया, दक्षिण आफ्रिका) हा undefinedकडून १९२२ ते १९२३ दरम्यान ५ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राष्ट्रीय महामार्ग २२९ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग २२९ (National Highway 229) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन) वर्ग:चित्र हवे
खराळा
खराळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
व्ही.एस. रमादेवी
'''व्ही. एस. रमादेवी''' (१५ जानेवारी १९३४ - १७ एप्रिल २०१३) या भारतीय राजकारणी होत्या ज्या कर्नाटकच्या १३ व्या राज्यपाल आणि भारताच्या ९ व्या मुख्य निवडणूक आयुक्त होत्या. भारताच्या मुख्य निवडणूक आयुक्त बनणाऱ्या त्या पहिल्या महिला होत्या. १ जुलै १९९३ ते २५ सप्टेंबर १९९७ या कालावधीत राज्यसभेच्या सरचिटणीस म्हणून काम करणाऱ्या रमादेवी या पहिल्या (आणि आजपर्यंत केवळ) महिला होत्या. २ डिसेंबर १९९९ ते २० ऑगस्ट २००२ या कालावधीत त्या कर्नाटकच्या पहिल्या आणि आजपर्यंतच्या एकमेव महिला राज्यपाल होत्या.
रमादेवींचा जन्म १५ जानेवारी १९३४ रोजी पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील चेब्रोलू, आंध्र प्रदेश, भारत येथे झाला. त्यांचे शिक्षण एलुरु येथे झाले. आंध्र प्रदेश उच्च न्यायालयात एमए एलएलबी पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी वकील म्हणून आपले नाव नोंदवले. २६ जुलै १९९७ ते १ डिसेंबर १९९९ पर्यंत त्यांनी हिमाचल प्रदेशच्या राज्यपाल आणि २ डिसेंबर १९९९ ते २० ऑगस्ट २००२ पर्यंत कर्नाटकच्या राज्यपाल म्हणून काम केले.
१७ एप्रिल २०१३ रोजी त्यांचे बंगळूर येथील राहत्या घरी निधन झाले.
संदर्भ
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय नागरी सेवक वर्ग:हिमाचल प्रदेशचे राज्यपाल वर्ग:कर्नाटकचे राज्यपाल वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म
वाराणसी जंक्शन रेल्वे स्थानक
वाराणसी जंक्शन हे भारताच्या उत्तर प्रदेशच्या वाराणसी शहरामधील प्रमुख रेल्वे स्थानक आहे. दिल्ली-कोलकाता ह्या भारतामधील सर्वात वर्दळीच्या रेल्वे मार्गावर स्थित असलेले हे स्थानक भारताच्या सर्व मोठ्या शहरांसोबत जोडले गेले आहे. दिल्लीकडून बिहार, झारखंड, पश्चिम बंगाल तसेच ईशान्य भारताकडे धावणाऱ्या गाड्या बहुतेक सर्व गाड्या येथे थांबतात.
भारत देशातील उत्तर प्रदेश राज्यातील हे एक भारतीय रेल्वेचे केंद्र आहे व हे वाराणशी कँण्टोंनमेंट रेल्वे स्टेशन या नावाने प्रसिद्ध आहे. या स्टेशन मध्ये ९ फ्लॅट फॉर्म आणि १३ ट्रक्स आहेत. या स्टेशनचे जवळच प्रिपेड ऑटो कम टॅक्सी स्टँड आहे. येथे पार्किंग व्यवस्था आहे. या स्टेशनचा कोड BSB आहे.
उत्तर पूर्व रेल्वेच्या वाराणसी विभागाचे मुख्यालय येथेच आहे.
व्यवस्थापन
भारतीय रेल्वेच्या उत्तर रेल्वे विभागातील लखनऊ विभागाकडे या स्टेशनचे कांही भागाचे व्यवस्थापन नियंत्रण आहे आणि उत्तर पूर्व विभागाचे वाराणशी विभागाकडे कांही भागाचे व्यवस्थापन नियंत्रण आहे. पूर्वीच्या रेल्वे मंत्री मा. ममता बॅनर्जी यांनी या रेल्वे स्टेशनची जागतिक विकसनशील नियोजन (डेवलपमेंट प्रोजेक्ट) मध्ये समावेश केला.
इतिहास
डिसेंबर १८६२ मध्ये हावडा स्टेशन ते बनारस ही पहिली रेल्वे लाइन अस्तीत्वात आली होती. ईस्ट इंडियन रेल्वे कंपनीच्या जॉर्ज टर्नबुल या मुख्य अभियंत्यांनी ही रेल्वे लाइन मार्गे (व्हाया) बांदेल,बरद्वान,राजमहल,आणि पाटणा असी ५४१ कि.मी.रेल्वे लाइन नियोजित केली आणि तयार केली. हा मार्ग गंगाकाठचा सपाट प्रदेश, त्यात कांही टेकड्या समविष्ट आहेत कारण त्यानंतर जुनी रेल्वे इंजिन उपलब्ध होतात. रेल्वे स्टेशन गंगा नदीचे पूर्व तीरावर बांधलेले होते.
सन १८७२ मध्ये औद्ध आणि रोहिलखंड रेल्वे कंपनी ने बनारस ते लखनऊ ही रेल्वे लाइन चालू केली.सन १८८७ मध्ये बनारस येथे गंगा नदीवर डुफ्फेरिण ब्रिज बांधला त्यामुळे मुघलसराई पर्यन्त ट्रेन ये जा करू लागल्या. सन १९७५-७७ या काळात कमलापती त्रिपाठी रेल्वे मंत्री होते तेव्हा सध्याच्या रेल्वे स्टेशनची इमारत बांधलेली आहे. सन १९९८ मध्ये नितीश कुमार रेल्वे मंत्री होते तेव्हा त्यांनी कँण्टांनमेंट बाजू उपयोगात आणली. सन २००८ मध्ये बाकी भागाचा विकास केला.
पायाभूत सुविधा
वाराणशी कँण्टांनमेंट रेल्वे स्टेशन मध्ये ऑटोमेटेड सिग्नलिंग सिस्टम सह आधुनिक रूट इंटर्लॉक सिस्टम सुविधा आहे.
संदर्भ
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे स्थानके रे
श्री प्रकाश
श्री प्रकाश (३ ऑगस्ट १८९० - २३ जून १९७१) हे भारतीय राजकारणी, स्वातंत्र्यसैनिक आणि प्रशासक होते. त्यांनी १९४७ ते १९४९ या काळात पाकिस्तानमधील भारताचे पहिले उच्चायुक्त, १९४९ ते १९५० पर्यंत आसामचे राज्यपाल, १९५२ ते १९५६ पर्यंत मद्रासचे राज्यपाल आणि १९५६ ते १९६२ पर्यंत मुंबईचे राज्यपाल म्हणून काम केले.
श्री प्रकाश यांचा जन्म १८९० मध्येवाराणसी येथे भगवान दास यांच्या घरी झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण सेंट्रल हिंदू बॉईज स्कूल CHBS (BHU) वाराणसी येथे झाले आणि केंब्रिजमधून पदवी प्राप्त केली. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत भाग घेतला आणि तुरुंगवास भोगला. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर, त्यांनी प्रशासक आणि कॅबिनेट मंत्री म्हणून काम केले. १९५७ साली त्यांना पद्मविभूषण प्राप्त झाले. १९७१ मध्ये वयाच्या ८०व्या वर्षी श्री प्रकाश यांचे निधन झाले.
संदर्भ
वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य वर्ग:इ.स. १८९० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू वर्ग:महाराष्ट्राचे राज्यपाल वर्ग:तमिळनाडूचे राज्यपाल वर्ग:आसामचे राज्यपाल वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
डग्लस माइन्ट्येस
डग्लस माइन्ट्येस (९ जून, १८९०:प्रिटोरिया, दक्षिण आफ्रिका - १७ जुलै, १९७९:जोहान्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका) हा undefinedकडून १९२३ मध्ये २ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८९० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राष्ट्रीय महामार्ग २३
राष्ट्रीय महामार्ग २३ (National Highway 23) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग वर्ग:चित्र हवे
बिळबारे
बिळबारे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील नवापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४३ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६० मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:नवापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
उशाक प्रांत
उशाक (तुर्की: Uşak ili) हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या पश्चिम भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे ३.४ लाख आहे. उशाक ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.
आहेरगाव
आहेरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्यातील एक गाव आहे.
लायोनेल टपस्कॉट
लायोनेल टपस्कॉट (१८ मार्च, १८९४:किंबर्ले, दक्षिण आफ्रिका - ७ जुलै, १९३४:केपटाउन, दक्षिण आफ्रिका) हा undefinedकडून १९२३ मध्ये २ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
आहेरगाव
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
लायोनेल टपस्कॉट
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९३४ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आहेरगाव
संदर्भ
वर्ग:माढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
तेलजापुर
तेलजापुर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पालम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो.पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून मध्य हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पालम तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
पुलास्की काउंटी, मिसूरी
ही अमेरिकेच्या मिसूरी राज्यातील ११४ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:मिसूरीमधील काउंटी
शिलु पेंग
संदर्भ
वर्ग:चीनचे शास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पासचेनडेलची लढाई
पासचेनडेलची लढाई तथा इप्रेसची तिसरी लढाई (जर्मन:फ्लांडर्नश्लाख्ट; डच:दोसिमे बतेल देस फ्लांडर्स) ही पहिल्या महायुद्धादरम्यान जर्मनी व दोस्त राष्ट्रांमध्ये लढली गेलेली लढाई होती.
३१ जुलै ते १९ नोव्हेंबर, १९१७ दरम्यान बेल्जियमच्या इप्रेस शहराजवळ लढल्या गेलेल्या या लढाईत दोन्ही पक्षांचे अतोनात नुकसान झाले. दोस्तांनी २,४४,८९७ सैनिक गमावल्याचा तर जर्मनीचे २,५०,००० ते ४,००,००० सैनिक मृत्युमुखी पडल्याचे अंदाज व्यक्त केले गेलेले आहेत. याशिवाय दोस्तांनी जर्मनीचे २४,०६५ सैनिक युद्धबंदी करून घेतले. या लढाईत कोणत्याच पक्षाचा निर्णायक विजय झाला नाही.
वर्ग:पहिले महायुद्ध वर्ग:बेल्जियमचा इतिहास
डहाणू किल्ला
डहाणूचा किल्ला भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.
महाराष्ट्र राज्यामधील पालघर जिल्ह्यातील पश्चिम रेल्वेच्या डहाणू रोड स्थानकापासून ४-५ किलोमीटर अंतरावर डहाणू खाडीच्या तटावर एक पुरातन किल्ला आहे. डहाणू खाडीच्या उत्तरकडे लागूनच हा किल्ला बांधला होता. खाडीच्या दक्षिणेकडे मुख्यतः कोळी समाजाची वस्ती आणि उत्तरकडे मोठा डहाणू आहे.
पोर्तुगिजांनी सन १५३३-३४ मध्ये हा किल्ला बांधला. मुघलांनी १५८२ मध्ये त्यावर आक्रमण केले होते पण ते परतवले गेले. सन १७३९ च्या मोहिमेत चिमाजी आप्पाने ह्या परिसरातून पोर्तुगिजांचे बस्तान उठवले त्याबरोबर हा किल्लाही मराठ्यांकडे आला. सन १८१८ च्या इंग्रज-मराठा करारानंतर डहाणूचा किल्ला इंग्रजांकडे गेला.
डहाणूच्या हया किल्ल्याला दोन प्रवेशद्वार आहेत. मुख्य प्रवेशदार उत्तर दिशेकडे आहे. चार भक्कम बुरुज ह्या गढीला संरक्षित करतात. गडाला बारा मीटर उंच तटबंदी असल्याचा उल्लेखही सापडतो. सन १८१८ च्या एका इंग्रजी साधनात ह्या किल्ल्याला तीन मीटर रुंद व ११-१२ मीटर उंच तट असल्याचे म्हटले आहे. उरलेला किल्ला ओसाड व वापरात नसलेला आहे असेही त्यात म्हटले आहे. नंतर इथे तहसिलदाराचे कार्यालय उघडले होते. काही दिवसांनंतर ते बंद केले गेले.
प्राचीन काळी डहाणू हे एक मोठे बंदर होते. नाशिकच्या गुहांमध्ये डहाणू शहर व नदीचा उल्लेख सापडतो. नहपान राजाचा जावई उशवदत्त ह्याने डहाणू खाडीतून होडीमार्गे जाण्याची सोय केली होती असाही उल्लेख आहे.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले वर्ग:पालघर जिल्हा
लाखी डाळ
लाखी डाळ ऊर्फ लाखोळीची डाळ ही तुरीच्या डाळीला सक्षम पर्याय आहे. ती स्वस्त आणि आरोग्यदायक असली तरी, अन्न व औषध प्रशासनाने ही डाळ अपायकारक ठरविली. प्रदीर्घ लढ्यानंतर, ५५ वर्षांनंतर, ही बंदी सरसकट उठली. सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर चाललेल्या तूरडाळीच्या किंमती बघता, लाखोळी डाळीचा पर्याय शोधला जात आहे. लाखी डाळ ही प्रामुख्याने सिंधी लोाकांच्या भोजनाचा भाग असते.
भारतात १९६१पासून लाखोळी डाळीवर बंदी असली, तरी या डाळीचा व्यापार बंद नव्हता. शहरी भागात चोरट्या पद्धतीने तर ग्रामीणमध्ये राजरोसपणे या डाळीची खरेदी-विक्री होत होती. पूर्व विदर्भातील भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली, चंद्रपूर या जिल्ह्यांत लाखोळी उत्पादक प्रदेशात कधीही या बंदीचा अनुभव आला नाही. शेतात लाखोळीची लागवड केली जात होती. गावोगावी व्यापाऱ्यांकडून त्याची मोठ्या प्रमाणात खरेदीही केली जात होती. पण, बिलिंग होत नसल्याने आधारभूत किमतीच्या आधारे भाव मिळत नव्हता, एवढाच काय तो अपवाद. पण, आता भारतीय वैद्यक संशोधन परिषदेने या डाळीवरील बंदी उठल्यानंतर तिची मागणी वाढली आहे. लाखोळीवरची बंदी उठल्याची ही संधी हॉटेलचालकांनी नेमकी साधली आहे. बहुतांश हॉटेलमधील ‘दालफ्राय’ तुरीऐवजी लाखोळी डाळीचेच असते.
जेव्हा तूर डाळ दोनशे रुपये किलोवर गेली, तेव्हा लाखोळी हा सक्षम पर्याय म्हणून समोर आला. देशातील लाखोळीवरील बंदी हटविण्यात या कारणाचाही महत्त्वाचा वाटा आहे.
महाराष्ट्रातील पूर्व विदर्भ, मध्य प्रदेश आणि छत्तीसडगसोबतच देशातील धान उत्पादक प्रदेशात लाखोळी डाळीचे उत्पादन घेतले जाते. कुठलेही खत, पाणी व अत्यल्प लागवड खर्चात याचे उत्पादन घेणे शक्य आहे. धान कापणीला आल्यानंतर लाखोळीचे बियाणे शेतात फेकले जाते. काहीच दिवसात ते अंकुरते. पीक बहरते. सिंचनाची सोय नसलेल्या शेतकऱ्यांकडून या पिकाला पसंती दिली जाते. परंपरागत पीक म्हणून याची लागवड आजही केली जात आहे. पण बंदीमुळे या डाळीचे दर वाढले नाहीत. बदलत्या परिस्थितीत हे पीक दुर्लक्षित राहिले.
भारतीय कृषी संशोधन परिषदेची पुसा येथील डाळवर्गीय संशोधन संस्था व छत्तीसगड कृषी विद्यापीठाने नवे संशोधन करून कमी विषाक्त (न्युरोटॉक्सिक ॲसिड) असलेल्या लाखोळीच्या डाळीचे वाण विकसित केले आहे. हे नवे वाण पेरणीसाठी उपलब्ध आहेत. परंतु या डाळीचे सतत सेवन केल्यास आम्लाचे शरीरात साचणारे प्रमाण आरोग्याला अपायकारक ठरू शकतात, असे अनेक तज्ज्ञांचे मत आहे. आहारतज्ज्ञांच्या लेखी मात्र ही डाळ पौष्टिक आहे. १८३१मध्ये पहिल्यांदा लाखोळीचे पीक घेण्यात आल्याच्या नोंदी सापडतात. इतक्या प्रदीर्घ कालावधीत कुणालाही यापासून अपाय झाला नसल्याचा दावाही केला जातो. नीती आयोगानेसुद्धा लाखोळी डाळविक्रीवरील बंदी उठविण्याची शिफारस केली होती.
भारतात डाळवर्गीय पिकांचे उत्पादन कमी प्रमाणात आहे. सततच्या दुष्काळाने तूर डाळीतच्या उत्पन्नातही मोठी घट होते. जेव्हा तूर डाळ दोनशे रुपये किलोपर्यंत गेली होते तेव्हा लाखी केवळ ४४ ते ४६ रुपये किलोप्रमाणे उपलब्ध होती.. सरकारने लाखोळीला प्रोत्साहन द्यावे, जेणेकरून या डाळीचे उत्पादन हा शेतकऱ्यांसाठी नफ्याचा व्यवहार ठरेल आणि सामान्यांना ‘वरणा’चा पर्यायही उपलब्ध होईल. प्रत्येक राज्याने दहा टक्के डाळ पुरवठा करण्याचा निर्धार केल्यास डाळ आयातीची परिस्थितीच देशावर ओढवणार नाही, असा विश्वास नागपूरजवळील हिंगणा येथील देशमुख ट्रेडिंग कंपनीचे कार्यकारी संचालक प्रभाकर देशमुख व्यक्त करतात.
भारतात सध्या डाळींचे एकूण उत्पादन आणि मागणी यात ९० ते १०० लाख टनाचे अंतर आहे. १४० ते १७० लाख टन एकूण डाळी उत्पादित होत असताना मागणी २५० लाख टनाची आहे. ही उर्वरित सर्व डाळ आयात केली जाते. लाखोळी डाळीचे देशातील सद्यःस्थितीतील उत्पादन हे २० लाख टनाच्या जवळ आहे. महाराष्ट्रासह चार राज्यांमधील बंदी २००८मध्ये उठविली, त्यावेळी हे उत्पादन आठ ते १० लाख टन होते. मागणी वाढल्याने ते दुप्पट झाले. यानुसार आता देशभरातील बंदी उठविल्यामुळे लाखोळी डाळीचे उत्पादन ४० ते ४५ लाख टनांच्या घरात जाईल. त्यातून २५ टक्के डाळ कमी आयात करावी लागेल, असा विश्वास तज्ज्ञांकडून व्यक्त होत आहे.
बंदीमागचे कारण
लाखोळी डाळ रोज ४०० ग्रॅम याप्रमाणे सलग तीन महिने खाल्ल्यास शरीराला हानिकारक ठरते. पॅरालिसिस होऊन हात-पाय अधू होतात, असा तर्क देत या डाळीवर बंदी आणण्यात आली होती. जनमानसातील या भीतीने १९७०मध्ये लाखोळीची उभी पिके जाळल्याचीही उदाहरणे आहेत. पण, पूर्व विदर्भातील भंडारा, गोंदिया, गडचिरोली आणि चंद्रपूर जिल्ह्यात लाखोळी पिकविली जाते. याच डाळीचे वरण होते. या डाळीमुळे अपाय झाल्याची उदाहरणे दिसत नाहीत. याउलट लहान बाळाच्या आहारातही पौष्टिक खाद्य म्हणून लाखोळी डाळीचे वरण दिले जाते.
हानिकारक नव्हे लाभदायी
हैदराबादचे डॉ. राव हे १९७२पासून लाखोळी डाळीतील ‘ओपाड’ नावाचा घटक शरीराला कसा हानिकारक आहे, याचा अभ्यास करीत होते. या अभ्यासादरम्यान, १९९७मध्ये त्यांना हा ‘ओपाड’ हानिकारक नसून, तो शरीरातील कोलेस्टेरॉल नियंत्रित करून ऑक्सिजनचे प्रमाण वाढविणारा असल्याचे लक्षात आले. यामुळे त्यांनी सकारात्मक अभ्यास सुरू केला. प्रवाहाविरुद्ध पाऊल उचलल्याने त्यांना नोकरीही गमवावी लागली. पण, ते मतावर ठाम होते. आज त्यांच्याच शिफारशीने सियाचीनमधील जवानांना ऑक्सिजनचा त्रास होऊ नये, यासाठी लाखोळी डाळीचा पुरवठा केला जातो. विदेशात असताना डॉ. राव यांनी सात दिवसांत स्वतःच्या रक्तातील साखरेचे प्रमाण केवळ लाखोळी डाळीच्या आधारे नियंत्रणात आणले होते.
भाजीभुरका
हजारो वर्षांपासून आजही कित्येक श्रीमंत-गरीब किंवा मध्यमवर्गीय लोकांच्या घरी थंडीच्या दिवसात लाखोळीच्या हिरव्या भाजीपासून भाजीभुरका तयार केला जातो. जेवणासाठी भाजी म्हणून वापरण्यात येणाऱ्या भाजीभुरक्याचा मोह परंपरेने आजही मोठ्या प्रमाणात असल्याचे चित्र ग्रामीण भागात पाहायला मिळते. शेतामध्ये हिरवीगार दिसणारी लाखोळी भाजी तोडून ग्रामीण महिला तोडून घरी आणतात. यानंतर तिला वाळवून त्यापासून भुरका तयार करतात. हा भाजीभुरका जेवणात वापरला जातो. यालाच पूर्व विदर्भात ‘कुकसाभाजी’ असेही म्हणतात.
बबनराव हळदणकर
बबनराव हळदणकर तथा श्रीकृष्ण हळदणकर (जन्म : २७ सप्टेंबर, इ.स. १९२७; -  पुणे, १८ नोव्हेंबर, इ.. २०१६) हे एक मराठी शास्त्रीय संगीत गायक आहेत. रस पिया हे त्यांचे टोपणनाव आहे. यांच्या गायकीत आग्रा आणि जयपूर घराण्यांचा संगम आहे. ते नव्वदीच्या वयातही संगीताची साधना करत.
राष्ट्रीय महामार्ग २५
राष्ट्रीय महामार्ग २५ (National Highway 25) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
बबनराव हळदणकर
पं. हळदणकर यांना कलेचा वारसा घरातूनच लाभला होता. त्यांचे वडील हे ख्यातनाम चित्रकार होते. सुरेलपणाबरोबरच तालावर प्रभुत्व असलेले, राग सादरीकरणामध्ये शुद्ध भाव जपण्याबरोबरच मोजकेपणा आणि चपखलता याचे मिश्रण असलेले आणि ख्याल गायनामध्ये ध्रुपदची परंपरा जतन करणारे एकमेव घराणे अशी आग्रा घराण्याच्या गायकीची वैशिष्ट्ये हळदणकर यांच्या गायनामधून दिसायची.
राष्ट्रीय महामार्ग २५
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग वर्ग:चित्र हवे
बबनराव हळदणकर
भारतात आणि अमेरिकेत हळदणकरांचे संगीताचे अनेक कार्यक्रम झाले.
गाण्याचा साज आणि लयकारी
१९६० च्या दशकापासून हळदणकरांनी आग्रा घराण्याच्या गायकीतला डौल आणि त्यातील परिपक्वता प्रेक्षकांपुढे मांडली. आग्रा घराण्यातील गायकांची ध्रुपद धमारशी बांधीलकी असते. बबनराव हळदणकर हे नोमतोम आलापाने राग मांडत. ते आपल्या दरबारी, मियॉंकी तोडी, मलुहा केदार वगैरे रागांतील चीजांमधूनही नोमातोम आलाप घेत..
आग्रा घराण्याचे भाष्यकार
हळदणकर आग्रा घराण्याचे भाष्यकार म्हणून चाळीसहून अधिक वर्षे ख्यात होते. आग्रा घराणे हे ध्रुपद गायकीशी जोडलेले आहे. विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत या घराण्यास बरीच प्रसिद्धी होती. त्यानंतरही आग्रा गायकीची सौंदर्यस्थळे जाणून घेऊन ती महाराष्ट्रातील हळदणकर बंगालमधील विजय किचलू यांनी मांडली.
अध्यापन आणि संशोधन
हळदणकरांनी गोवा कला अकादमी, खैरागढचे संगीत विद्यापीठ तसेच अन्यत्रही संगीताचे अध्यापन केले.
पं. हळदणकर हे गोवा कला अकादमीत (१९८५) कार्यरत असताना ‘रागों का प्रमाणीकरण’ असा प्रकल्प त्यांनी राबविला होता. त्याचे अध्यक्ष म्हणून पं. विनयचंद्र मौद्गल्य आणि निमंत्रित संगीतज्ञांमध्ये पं. के जी. गिंडे, डॉ. रमावल्लभ मिश्र, पं. जाल बालपोर्या (ग्वाल्हेर घराणे), पं. रत्नाकर पै (जयपूर), उस्ताद हाफीज अहमदखॉं (सहवासन) आदी मान्यवरांचा सहभाग होता. पं. बी.आर. देवधर व पं. जयसुखलाल शाह हे तेव्हा प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे गोव्यास जाऊ न शकल्याने यांच्या मुलाखतीचे ध्वनिमुद्रण करून त्यांची मते जाणून घेतली होती. या प्रकल्पात ५४ रागांचे स्वरूप निश्चित करण्याचे फार मोठे कार्य त्यांनी केले. मुळात हिंदुस्थानी संगीत पद्धतीत रागांचे प्रमाणीकरण करणे ही मोठी किचकट प्रक्रिया असून त्यामुळे झालेल्या प्रमाणीकरणाला सर्वमान्यता मिळणे ही कठीण गोष्ट आहे. तरी राग प्रमाणीकरणाच्या कार्याचे महत्त्व लक्षात घेऊन पं. हळदणकरांनी केलेल्या या कार्य अत्यंत गरजेचे होते.
शिष्यवृंद
अरुण कशाळकर, वृंदा मुंडकूर, देवकी पंडित, डॉ. राम देशपांडे, विश्वजित बोरवणकर हे हळदणकरांचे शिष्य आहेत.
पुरस्कार आणि सन्मान (अनेक)
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
ब्लीक हाऊस
ब्लीक हाऊस ही चार्ल्स डिकन्सची कादंबरी आहे. ही कादंबरी १८५२ व १८५३ साली वीस भागांत प्रकाशित झाली. ब्लीक हाऊस ही इंग्लिश साहित्यातील एक महत्त्वाची कृती मानली जाते. एकोणिसाव्या शतकात या कादंबरीमुळे तत्कालिन इंग्लंडच्या न्यायव्यवस्थेत असलेले दोष प्रकाशात आले व त्यामुळे १८७० च्या दशकात त्या देशाच्या न्यायव्यवस्थेत महत्त्वाच्या सुधारणा झाल्या.
वाजावणे
वाजावणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे जून, जुलै, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात भरपूर पाऊस पडतो.जानेवारी, फेब्रुवारी, मार्च, एप्रिल, मे, नोव्हेंबर आणि डिसेंबर या कालावधीत कोरडे हवामान असते.जुलै महिना हा सर्वात आर्द्र महिना असतो.मार्च हा सर्वात शीतल महिना असतो. वार्षिक पर्जन्यमान २२६० मिमी.असते.
संदर्भ
वर्ग:खेड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
डाल्टन कोनिंगहॅम
डाल्टन कोनिंगहॅम (१० मे, १८९७:डर्बन, दक्षिण आफ्रिका - ७ जुलै, १९७९:डर्बन, दक्षिण आफ्रिका) हा undefinedकडून १९२३ मध्ये १ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.
वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पेट्टिस काउंटी, मिसूरी
ही अमेरिकेच्या मिसूरी राज्यातील ११४ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:मिसूरीमधील काउंटी
राष्ट्रीय महामार्ग २६
राष्ट्रीय महामार्ग २६ (National Highway 26) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
कैलाश सत्यार्थी
कैलाश सत्यार्थी (११ जानेवारी, इ.स. १९५४: विदिशा, मध्य प्रदेश, भारत - ) हे एक भारतीय बालहक्क चळवळकर्ते व २०१४ मधील नोबेल शांतता पारितोषिक विजेते आहेत. १९९० सालापासून बालमजूरी उच्चाटनाचे काम करणाऱ्या सत्यार्थींच्या बचपन बचाओ आंदोलन ह्या संस्थेने आजवर सुमारे ८०,००० मुलांची सक्तमजूरीमधून मुक्तता केली आहे.
राष्ट्रीय महामार्ग २६
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग वर्ग:चित्र हवे
कैलाश सत्यार्थी
१० ऑक्टोबर २०१४ रोजी सत्यार्थींना नोबेल शांतता पारितोषिक मिळाल्याचे जाहीर केले. हे पारितोषिक त्यांना पाकिस्तानच्या मलाला युसूफझाईसोबत विभागून दिले गेले. बालमजुरी हटवण्यासाठी प्रयत्न करताना त्यांच्यावर अनेक हल्ले झाले तसेच त्यांच्या दोन सहकार्यांना मारून टाकण्यात आले आहे.
विरे
विरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.
कैलाश सत्यार्थी
खाजगी जीवन
सत्यार्थी नवी दिल्लीमध्ये आपली पत्नी, मुलगा व मुलीसोबत राहतात. सत्यार्थी हे उत्तम स्वयंपाकी आहेत.
विरे
भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर पुढे सावटानंतर वाणगाव रस्त्याने हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव २२ किमी अंतरावर आहे.
कैलाश सत्यार्थी
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते वर्ग:भारतीय व्यक्ती वर्ग:नोबेल पारितोषिकविजेते
विरे
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १०० कुटुंबे राहतात. एकूण ४८८ लोकसंख्येपैकी २७१ पुरुष तर २१७ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ६६.२५ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ७९.२८ आहे तर स्त्री साक्षरता ४९.७१ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ९१ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १८.६५ टक्के आहे.आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी, सरकारी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
पळसगाव (नरखेड)
पळसगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
कायाहोगा फॉल्स, ओहायो
कायोहोगा फॉल्स अमेरिकेच्या ओहायो राज्यातील छोटे शहर आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४९,६५२ होती. समिट काउंटीमधील हे शहर एक्रन शहराचे उपनगर समजले जाते. या शहराची स्थापना १८१२ साली मॅंचेस्टर नावाने झाली होती. १८३६मध्ये शहराची कायाहोगा फॉल्स नावाने अधिकृत पुनर्स्थापना करण्यात आली.
कायाहोगा नदीकाठी वसलेल्या या शहराजवळ छोटे धबधबे आहेत.
वर्ग:ओहायोमधील शहरे वर्ग:समिट काउंटी (ओहायो)
बिलेचिक प्रांत
बिलेचिक (तुर्की: Bilecik ili) हा तुर्कस्तान देशामधील एक प्रांत आहे. तुर्कस्तानच्या वायव्य भागात वसलेल्या ह्या प्रांताची लोकसंख्या सुमारे २.२५ लाख आहे. बिलेचिक ह्याच नावाचे शहर ह्या प्रांताची राजधानी आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:तुर्कस्तानचे प्रांत
पितृदोष
पितृदोष ।१।
बहूतांशी लोकांच्या पत्रिकेत पितृदोष असतोच असतो. याला कारण घरात होणाऱ्या श्राद्ध कर्माचा लोप हे आहे. गरूड पुराणा नुसार, अंत्यकर्मा नंतर करावयाचा विधी हा सर्वांना एकसारखाच असतो. तो म्हणजे दहनापासून दहावे दिनी दशक्रिया विधी, नंतर ११ , व १२ वा एकत्र वा वेगवेगळा , या बाराव्यात सपींडी म्हणून विधी असतो जो हल्ली केलाच जात नाही. यावर उत्तर मिळते आमच्यात करत नाही ! परंतु या वेळी कोणताही भेद न करता सर्व वर्णांना एकाच प्रकारचे विधी शास्त्रात दिले आहेत. या नंतर करतात तेरावा. व नंतर उदकशांती करून वर्षभराने प्रथमाब्दिक करतात. या वेळीही अब्दपूरीत व प्रथमाब्दिक अशी दोन श्राद्धे करावयाची असतात जी कोणी हल्ली करत नाहीत.
तसेच घरात कोणी पुर्वी बाहेर गेला तीर्थ यात्रेस गेला तर तो परत येईलच याची शाश्वती नसायची व तो तिकडे जिवंत आहे वा मृत याचाही पत्ता नसायचा ! अशावेळी बारा वर्षे वाट पाहून तो मृत आहे असे समजून पळसाच्या पानांचा पुतळा बनवून त्याचे दहन करून मग पुढील विधी करावे असे शास्त्र सांगते. परंतु हे कोणी पूर्वी केले होते वा नाही हे समजण्यास मार्गच नसतो कारण, पिढ्या विभक्त झाल्या व वृद्ध लोक जे मार्गदर्शक असतात त्यांना हवा तसा सन्मान दिला जात नाही !
तर वरील सर्व गोष्टी पितृदोषास कारणी भूत ठरतात.
पितृदोष २
मनुष्य मृत झाला की सर्व संपले असा अनेकांचा समज असतो. परंतु मेल्यावरही वासना न संपल्याने ती व्यक्ती अतीसूक्ष्म देहाने ती वासना पूर्ण होईल यासाठी झटत असते. देह जो प्रत्यक्ष दिसतो तो यानंतर कारण देह, महाकारण देह व सूक्ष्मदेह या रूपात ती व्यक्ती असते यातील सूक्ष्म देह तो पुढील मार्गक्रमणेस निघतो परंतु जोवर और्ध्वदैहिक होत नाही तोवर कारण व महाकारण देह तिष्ठत रहातात. आपण म्हणतो की कणखर मनाने केलेला संकल्प वातावरणात मिसळून तो पूर्णत्वासच जातो अगदी याच प्रमाणे जाणाऱ्या जिवाच्या जर इच्छा खूपच बाकी असतील व संसारात जिव गुंतला असेल तर मृत्यूच्या समयाय ईश्वर मनात न येता पाळीव प्राणी, आवडत्या व्यक्ती , जेवण बाकी असेल तर जेवण असे दिसत रहाते व तेच चिंतन करत ती व्यक्ती मृत होते !
ख्रीस्ती बांधव, पारशी लोक , इस्लामिक लोक इत्यादी लोकही पितृ कार्य करतात फक्त त्यांची पद्धत वेगळी असते. ख्रीस्ती बांधव हे मृताच्या कबरीवर फुले, वाईन , केक ठेवतात व त्याच्या स्मृतीसाठी वाटतातही ! अगदी प्राणीही आपल्या पूर्वजांस वंदन करतात. यात हत्ती हा प्राणी अत्यंत पुढे आहे. हा हत्तीचा कळप एका मादीच्या नेतृत्वाखाली अन्न व पाणी यांच्या शोधात स्थलांतर करीत असतो. वाटेत अनेक बांधव ( हत्तींचे ) मृत होतात. अशावेळी तेथे थांबून घोळक्याने श्रद्धांजली वाहून पुढे निघतात यावेळी गेलेला हत्ती ज्याच्या जवळचा असतो तो जरा रेंगाळतो परंतु त्याला काहीजण आधार देऊन बाहेर आणतात. हा प्रकार इथेच थांबत नाही तर ज्या तारखेस तो हत्ती/हत्तीण गेला होता त्याच दिवशी आठवणीने त्याच जागी सर्व कळप त्या मृतास मानवंदना देण्यास उपस्थित रहातो. यावेळी मृताच्या अस्थी तेथे असतात. कळपातील प्रत्येक सदस्य त्या उचलून आपल्या कपाळी लावतात. तेथे जरावेळ थांबतात व पुन्हा आपल्या मार्गाने जातात. ( हे सर्व मी नाही संशोधकांनी सिद्ध केले आहे ज्यावर डीस्कव्हरी या चॅनेलवर कार्यक्रम प्रदर्शीत केला गेला होता ) यावेळी कळपातील सदस्य काही खाण्याच्या वस्तूही नेतात ज्या त्या अस्थींजवळ अर्पीत करतात.
या सर्वात मानव अत्यंत प्रगत म्हणून त्यान आपल्या पूर्वजांस श्रद्धांजली देणे किती गरजेचे असते ते पहा !
पितृदोष ३
प्रथम दिनी गेलेल्या व्यक्तीचा दाह संस्कार होतो यावेळी मृतस्थानी, द्वारस्थानी , विश्रांती स्थानी काष्ठ रचनेवेळी आणि चौकात पिंड देतात यामुळे भुमीवरील , गृहवास्तु , प्रेतास वाईट शक्तींनी अपवित्र करूनये यासाठी केले जाते. पुढे नवद्वारांवर पिंड ढेवून क्रव्याद नावाच्या मांस भक्षक अग्निस आवाहन करून बोलावले जाते. स्मशानात पिंडदान करताना प्रेतसखा म्हणजे त्या दिवशी आणखी कोणी गेलेली व्यक्ती असेल त्यासाठीही पिंडदान केले जाते.
नंतर प्रत्येक दिवशी स्मशानात जाऊन दहा दिवसांपर्यंत पिंड द्यावेत. नंतर दहाव्या दिवशी दशक्रिया विधी होते. जर दररोज पिंडदान केले असेल तर दहाव्या दिनी केवळ एक पिंड देऊन काक बली द्यावा लागतो अन्यथा एकाचवेळी दशपिंड द्यावे लागतात. ही दशक्रिया विधीची संकल्पना मानवी जन्मावर अधारीत आहे. जसे प्रथम मातेच्या गर्भात छोटासा पिंडच असतो तशीच कल्पना करून पहिला पिंड देतात. यात सम व विषम श्राद्ध अशी संकल्पना असते. विषमदिनी अवयव पिंडही देतात. पहिला पिंड मस्तक, दुसरा पिंड कान , नेत्र , आणि नाक , तीसरा पिंड गळा , खांदे , भुजा व वक्षःस्थल , चौथा पिंड नाभी , लिंग /योनि व गुदा , पाचवा पिंड जानु , जंघा , पाय , सहावा पिंड सगळी मर्म स्थाने , सातवा पिंड सगळ्या नाड्या , आठवा पिंड दात केस वगैरे , नववा पिंड विर्य व रज , दहावा पिंड संपूर्ण शरीर. अगदी हेच आईच्या पोटातही घडत असते व दहाव्या महिन्यात बाळाचा जन्म होतो. याच संकल्पनेवर देह जळाला मग पुढे गर्भात जाताना त्या जिवास सगळे शरीर अवयव मिळावे ही संकल्पना असते. त्यामुळे दहावा हा दहाव्या दिवशीच करावा. तीसऱ्या, पाचव्या दिवशी नाही कारण यात वेळ किंवा कोणी नातेवाईक यावेत म्हणून दिला जाणारा हा वेळ नाही.
पाच बोळकी घेऊन त्यावर पाच पिंड सोबत पाच काड्यांवर पिवळ वस्त्र जे ध्वजे सारखे दिसते ते असते छत्री म्हणून. पाच पोळी पादूका जोड वगैरे असतात. पाच पिंड पहिला गेलेल्या व्यक्तीचा, दुसरा प्रेतसखा , तीसरा वैवस्वत यम , चौथा वायस म्हणजे कावळा व पाचवा प्रेताधिपती रूद्राच्या नावे द्यावा. यानंतर वायसबली म्हणजे कावळा शिवणे होते. व कावळा शिवला नाही तर दर्भाचा कावळा करतात. यात दर्भ, काळे तीळ , जव व पांढरी फुले , माका , तुलसीपत्र अत्यंत महत्त्वाचे असते.
पितृदोष ४
अकरावे दिनी सर्व घरातील कपडे वगैरे स्वच्छता केली जाते. यानंतर पंचगव्य वगैरे प्राशन करून वृषोत्सर्ग विधी पूर्वी करीत असत. याच दिवशी एकोद्दिष्ट ( म्हणजे फक्त एकास उद्देशून केलेले ) श्राद्ध केले जाते. यापाठोपाठ रूद्रगण श्राद्ध, वसुगण श्राद्ध व यानंतर मलीन मासिक श्राद्ध केले जाते. यावेळी विविध दशदाने करून समाप्ती केली जाते.
बारावे दिवशी सपिंडी श्राद्ध केले जाते. यात चार पिंड बनवून त्यातील गेलेल्या व्यक्तीच्या नावाच्या पिंडाचे तीन भाग करून बाकीच्या तीन पिंडात मिसळले जातात. चार पिंडात पहिला पिंड मृत व्यक्तीचा, दुसरा पिंड प्रेताचे वडील , तीसरा आजोबा , व चौथा पणजोबांचा असतो. यातील पहिल्या पिंडाचे तीन भाग उरलेल्या तीन पिंडात मिसळल्यावर गत व्यक्ती पितृलोकी जाते व पणजोबांस मुक्ती मिळते. हा विधी केल्या शिवाय सुतकातून सुटकाच होत नाही व पुढे कोणतेही शुभ कर्म करू शकत नाहीत हा नियम सर्व वर्णांस लागू आहे. नंतर पाथेय श्राद्ध करून विधी संपतो.
पितृदोष ५
तेरावे वगैरे आटोपल्यावर चौदावे दिवशी वातावरण शुद्धी साठी उदकशांती नावाचा विधी करतात. उदकशांती अर्थात जलाची शुद्धी असा सरळ अर्थ होतो परंतु प्रत्यक्षात जर पाहीले तर जल हे अत्यंत पवित्र मानून त्याद्वारे समंत्रक केलेली पंचतत्त्वांची शुद्धी म्हणजे उदकशांती होय. जर आपण मृत झालेल्या व्यक्तीच्या घरात गेलात तर सहज लक्षात येते की तिथे संपूर्ण भागात उदासी पसरली आहे. मग अशावेळी हे शोकमग्न वातावरण सारून पुढे चालणे व दैनंदिन कामे करणे ही निकड असते. यासाठी ही उदकशांती करतात. काही लोकांचा गैरसमज असतो की उदकशांती हा विधी फक्त यावेळीच केला जातो परंतु, तसे नसून हा विधी घरातील कलह , आजारपण , काही विशीष्ट होणारे त्रास , सतत मानसिक तणाव व त्यामुळे सर्व घर डीस्ट्रब होऊन सतत भांडणे , नुकसान व याने झालेली पंचतत्त्वांची हानी भरून काढण्यासाठीही हा विधी दर सहा महिन्याने आपल्या घरी करावा असे शास्त्र सांगते. तसेच नारायणबली, व नागबली करून आल्यावरही काही लोक ही उदकशांती करतात. स्थानिक गुरुजी ज्यांनी नारायण बली केलेला असतो ते याबद्दल कल्पना देतात किंवा ज्या गुरुजींनी हा विधी करण्यास पाठवले ते याबद्दल सांगून हा विधी करवून घेतात.
इंदूर घराणे
इंदूर घराणे हे हिंदुस्थानी शास्त्रीय गायनातील एक घराणे आहे. ह्या संगीत घराण्याची स्थापना उस्ताद अमीर खान यांनी केली.
पितृदोष
पितृदोष ५
चारही दिशांस बसून चारही गुरुजी चतुर्वेदातील ऋचांचे स्वर व सुरात पठण करतात. नंतर यजमानासह सर्व कुटूंबीयावर आंब्याच्या डहाळीने ब्रह्मकलशातील पाण्याने गुरुजी अभिषेक करतात ! यानंतर दहीभाताचा नैवेद्य दाखवून विसर्जन होते. मग यजमानास आशिर्वाद मंत्राने नारळ देऊन तो नारळ यजमानांनी पत्नीच्या ओटीत द्यायचा असतो व या नारळाचे गोड पदार्थच बनवतात.
इंदूर घराणे
प्रसिद्ध गायक व संगीतकार
वर्ग:संगीतातील घराणी
पितृदोष
पितृदोष ६
मागे दिलेले तेराव्या पर्यंतचे विधी यथासांग पार पडले की मग येते अब्दपुरीत श्राद्ध. अब्दपूरीत म्हणजे त्यादिवशी वर्षपूर्ती झाली त्याचे श्राद्ध !
जसे रेल्वेच्या पासवर सत्तावीस तारखेचा पास सव्वीसला संपते त्यानुसार ज्या तिथिस मृत्यू झाला त्याची आदली तिथि ही अब्दपूरीतासाठी घेतात. उदा. मृत्यू माघ कृष्ण दशमी असेल तर पुढील वर्षी माघ कृष्ण नवमीस अब्दपूरीत व दशमीस प्रथमाब्दिक म्हणजे पहिले वर्ष श्राद्ध होय. हे खरे तर कायम करावे असे शास्त्र सांगते परंतु किमान पहिले तीन वर्ष तरी पिंडदाना सह गुरुजी बोलावून करावे असे वाटते.
! वरील सर्व कर्मे करताना यत्किंतीतही तृटी चालत नाही जसे पुजेत एखादी वस्तू नसेल तर एेवजी अक्षता वाहतात तसे इथे चालत नाही. त्यामुळे वा गुरुजींनी दिलेली माहिती नीट न समजणे, कधी कधी गुरुजी जे सांगतात ते व घरातील काही मंडळी हे आमच्यात नसते म्हणतात त्यामुळे तो विधी केलाच जात नाही याने पत्रिकेत पितृदोष येत असतो. हे अनेक पिढ्या मागे चालत आलेले असते. जसा एखादा आजार एकदम उद्भवत नाही त्याची लक्षणे आधी दिसतात व नंतर तो आजार जोर करतो अगदी तसेच हे असते !
१ ) घरातील कर्ता पुरूष अचानक मृत्यू पावणे . २ ) घरातील तरुण मुलाचा अचानक काहीही न घडता साध्या कोणत्याही कारणाने अचानक मृत्यू होणे.
३ ) एेन जेवणाचे वेळी घरात भांडणे होणे व त्यामुळे अन्न वाया जाणे.
४ ) घरात चांगली केलेली पुण्यकृत्ये लागू न पडणे व आणखी वाईट होणे त्यामूळे श्रद्धा डळमळीत होणे.
५ ) दोन सख्य असलेले भाऊ (लग्नांनंतरही सख्य कायम ) अचानक वितूष्ट येऊन वेगळे होणे व अगदी हा मरावा इतका द्वेष वाढणे.
६ ) दोन भाऊ असता एकाचे खूप चांगले होणे व दुसरा अगदी दरीद्री बनणे व योग्य असूनही नोकरी, विवाहात नाकारले जाणे.
७ ) घरात अनेक जण किंवा काही जण अविवाहित असणे व घराण्यात संतती नसणे.
८ ) पैसा योग्य कारणासाठी खर्च न होता तो अचानक उद्भवलेल्या आजारपण ॲक्सीडेंन्ट यावर खर्च होणे व कर्ज काढावे लागणे.
९ ) विविध प्रकारची भितीदायक स्वप्ने पडणे ज्यात घरातील वडिलमंडळी खायला मागत आहेत असे दिसणे . १० ) तीर्थयात्रा, तेथे केलेली श्राद्धे लागू न पडणे .:
पितृदोष ७
१) घरात पुरेसे अन्नधान्य भरूनही ते न पुरणे वा बनवलेले वाया जाणे . ( हे अन्न बाहेर टाकल्यावर कोणताही प्राणी खात नाही ).
२ ) घरात काही देवाचे कार्य वा शुभकार्य ठरले की नेमक्या अडचणी उभ्या रहाणे वा ऐनवेळी भांडणे होणे व केलेल्या कार्याचे समाधान साध्य न होणे.
३ ) घराण्यात कुटूंब विभक्त होणे व होणारी कार्ये बंद पडणे.
४ ) घरात वडिलधारी मंडळी काहीही मार्गदर्शन करण्यासाठी शिल्लक न रहाणे.
५ ) हाती घेतलेले काम यशस्वीरीत्या सुरू होणे पण मध्येच खीळ बसणे.
६ ) घरातील मुलगा / मुलगी सर्व काही योग्य असूनही विवाह न होणे.
७ ) जोडप्यात कोणताही दोष नसताना व डाॅ. इलाज सुरू असूनही संतती न होणे / संतती न वाचणे / वारंवार गर्भपात होणे / संततीत व्यंग असणे / मतीमंद संतती जन्माला येणे.: