cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
साहित्याची निर्मितिप्रक्रिया
व्युत्पन्नता
व्युत्पन्नता पांडित्य अथवा व्यासंग असेही संबोधले जाते. साहित्याच्या निर्मितीमधील हा एक महत्त्वाचा घटक समजला जातो. एखादे नवीन साहित्य निर्माण होण्यापूर्वी लेखकाच्या अथवा कवीच्या मनात व्युत्पत्तीने जन्म घ्यावा लागतो. या उत्पत्तीच्या माध्यमातून लेखक कवी साहित्याला मूर्त रूप देतो.
अभ्यास
साहित्य निर्मितीमध्ये लेखकाचा अभ्यास या गोष्टीला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे, साहित्याची नवनिर्मिती करण्यासाठी लेखकाला अथवा कवीला प्रारंभी अभ्यास करावा लागतो. अभ्यासामुळे लेखन सरावाने व सफाईदार पणे होणे ,चांगले-वाईट समजणे अशा गोष्टी होऊ शकतात .या साऱ्या गोष्टीचा लेखक अथवा कवीच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या घडणीवर अनुकूल परिणामही होऊ शकतात.
नवनिर्मिती क्षमता
अशाप्रकारे साहित्यात्याच्या निर्मितिप्रक्रियेचे स्वरूप असते.
संदर्भ ग्रंथ :
१. साहित्यविचार, अ. वा. कुलकर्णी, प्रतिमा प्रकाशन पुणे
२. साहित्यशास्त्र : स्वरूप आणि समस्या, वसंत पाटणकर, पद्मगंधा प्रकाशन पुणे
३. साहित्याची निर्मितिप्रक्रिया, आनंद यादव, मेहता प्रकाशन, पुणे
डॉ. देवानंद सोनटक्के यांनी बी. ए. ३, कर्मवीर भाऊराव पाटील महाविद्यालय, पंढरपूर २२ जुलै, २०१७ रोजी दिलेले व्याख्यान
निर्मिती
वाखरी (दौंड)
वाखरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील एक गाव आहे.
बापुजी मार्तंड आंबेकर
बापुजी मार्तंड आंबेकर हे वृत्तपत्रलेखक व टीकाकार आणि मराठी चरित्र लेखक होते.
आंबेकरांची प्रसिद्ध पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक
वाखरी (दौंड)
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
नाना वाडा
बाळाजी जनार्दन भानू ऊर्फ नाना फडणवीस यांच्या इ.स.१७८० साली स्वतःकरता बांधलेल्या शनिवार वाड्याच्या मागील बाजूस बांधलेल्या वाड्यास नाना वाडा असे म्हणतात. पेशवेकालीन आणि ब्रिटिशकालीन बांधकामांचा संगम या वास्तूमध्ये आहे.
न्यू इंग्लिश स्कूल
डेक्कन एज्युकेशन सोसायटीच्या न्यू इंग्लिश स्कूलचे वर्ग एप्रिल इ.स. १८८२ ते डिसेंबर इ.स. १९५३ या काळात नानावाड्यात भरत. १९०७ मध्ये ब्रिटिशकाळात या वाड्याच्या मागील भागात न्यू इंग्लिश स्कूल या शाळेची इमारत बांधण्यात आली.
संदर्भ
वर्ग:पुण्यातील इमारती व वास्तू
एंटेबी क्रिकेट ओव्हल
एंटेबी क्रिकेट ओव्हल हे युगांडाच्या एंटेबी शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते.
ब्रूक्स काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
चेटीचंड
स्वरूप
उधेरोलाल किंवा झुलेलाल या सांप्रदायिक देवतेचा जन्मदिवस म्हणूनही हा दिवस ओळखला जातो. ही देवता म्हणजे वरुण देवता होय. जलाची देवता म्हणून तिची पूजा केली जाते. जलाची पूजा करण्यासाठी चेटीचंडच्या दिवशी पाण्याच्या साठ्याला दूध,पीठ आणि तांदूळ असे एकत्र मिश्रण अर्पण करतात. नदी किंवा विहीर अशा ठिकाणी जाऊन अशी पूजा होते.
काही व्यापारी या दिवशी नव्या खातेवहीची पूजा करतात. सिंधी लोक या दिवशी नृत्याचा आनंद घेतात,एकत्र येऊन परस्परांना शुभेच्छा देतात. या दिवशी झुलेलाल या देवतेची मूर्ती घेऊन मिरवणूक काढतात. मनोरंजनासाठी जत्रांचे आयोजन केले जाते.
संदर्भ
वर्ग:सण आणि उत्सव
रचना बॅनर्जी
रचना बॅनर्जी (२ ऑक्टोबर, इ.स. १९७४:कोलकाता - ) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. प्रामुख्याने बंगाली चित्रपटांमध्ये कामे करणाऱ्या बॅनर्जीने १९९९ सालच्या सूर्यवंशम या अमिताभ बच्चनची प्रमुख भूमिका असलेल्या बॉलिवूड चित्रपटातही अभिनय केला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म वर्ग:बंगाली चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ब्रायन काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
अन्वाधान
अन्वाधान : पुं० [सं० अनु-आ√धा (धारण)+ल्युट्-अन] म्हणजे अग्निहोत्राच्या अग्नीची स्थापना झाल्यानंतर तो प्रज्वलित ठेवण्यासाठी त्यात इंधन घालणे.
वर्ग:हिंदू पंचांग
नागाव
नागाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
पिदा
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६८० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
कमला चौधरी
कमला चौधरी (२२ फेब्रुवारी १९०८-१९७०) या हिंदी भाषेतील लघुकथा लेखिका होत्या आणि तिसऱ्या लोकसभेतील हापूरमधून खासदार होत्या. भारतीय राज्यघटनेचा मसुदा तयार करणाऱ्या संविधान सभेचा भाग असलेल्या १५ महिलांमध्ये त्या एक होत्या.
जीवन
कमला चौधरी यांचा जन्म 22 फेब्रुवारी 1908 रोजी लखनऊमध्ये झाला. त्यांचे वडील राय मनमोहन दयाल हे उपजिल्हाधिकारी होते. तर आजोबा 1857च्या पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धात लखनौ येथे स्वतंत्र अवध सैन्याचे कमांडर होते.
त्यांनी फेब्रुवारी १९२२ मध्ये जे.एम. चौधरी यांच्याशी विवाह केला. त्यांचे सासरे स्वराज्य पक्षाच्या संस्थापकांपैकी एक होते. त्यांना लेखक आणि लेखिका डॉ. इरा सक्सेना तसेच कै. माधवेंद्र मोहन आणि डॉ. हेमेंद्र मोहन चौधरी यांच्यासह अनेक मुले होती.
कारकीर्द
१९३० च्या सविनय कायदेभंगाच्या चळवळीदरम्यान चौधरी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये सामील झाल्या. तेव्हापासून त्या भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत सक्रियपणे सहभागी होत्या. ब्रिटीश अधिकाऱ्यांनी त्यांना अनेक वेळा तुरुंगात टाकले होते. अखिल भारतीय काँग्रेस समितीच्या ५४ व्या अधिवेशनात त्यांनी वरिष्ठ उपाध्यक्षा म्हणून काम केले. त्या भारताच्या संविधान सभेच्या निवडून आलेल्या सदस्य होत्या आणि संविधान स्वीकारल्यानंतर त्यांनी १९५२ पर्यंत भारताच्या प्रांतीय सरकारच्या सदस्या म्हणून काम केले. त्या उत्तर प्रदेश राज्य समाज कल्याण सल्लागार मंडळाच्या सदस्या होत्या.
१९६२ मध्ये, चौधरी या काँग्रेसच्या अधिकृत उमेदवार म्हणून 1962ची भारतीय सार्वत्रिक निवडणूक हापूरमधून जिंकून तिसऱ्या लोकसभेच्या सदस्या झाल्या. त्यांनी त्यांच्या जवळच्या प्रतिस्पर्ध्याचा 28,633 मतांच्या फरकाने पराभव केला.त्यांचे चार कथासंग्रह; उन्माद (1934), पिकनिक (1936), यात्रा (1947) आणि बेल पत्र प्रकाशित झाले. लैंगिक भेदभाव, शेतकऱ्यांचे शोषण आणि विधवांची गरीब स्थिती हे त्यांचे मुख्य विषय होते.
संदर्भ
वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य वर्ग:भारतीय संविधान सभेतील महिला सदस्य वर्ग:भारतीय लेखिका
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२०-२१
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाने फेब्रुवारी-मार्च २०२१ दरम्यान पाच आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला. वेळापत्रकानुसार हा दौरा इ.स. २०२० च्या मार्च महिन्यातच होणार होता आणि ३ ट्वेंटी२० सामने आयोजित होते. परंतु मार्च २०२० मध्ये न्यू झीलंडमध्ये कोरोनाव्हायरस हा साथीचा रोग झपाट्याने फैलावत गेल्याने न्यू झीलंड सरकारने देशांच्या सागरी आणि वायुसिमा बंद केल्या त्यानंतर न्यू झीलंड क्रिकेट बोर्डाने हा दौरा वाढत्या कोरोनाव्हायरस संक्रमणामुळे अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलण्यात येत असल्याचे स्पष्ट केले.
ऑगस्ट २०२० मध्ये न्यू झीलंड क्रिकेट बोर्डाने मार्च २०२१ मध्ये हा दौरा होऊ शकतो अशी शक्यता वर्तवली. तदनंतर दोन्ही देशांच्या सरकारची परवानगी मिळाल्यानंतर २९ सप्टेंबर २०२० रोजी क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंड क्रिकेट बोर्डाने ऑस्ट्रेलियन संघ पाच ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी फेब्रुवारी-मार्च २०२१ला न्यू झीलंडमध्ये दाखल होईल अशी घोषणा केली. दुसऱ्या दिवशी सामन्यांच्या तारखा आणि ठिकाणे प्रसिद्ध करण्यात आली. शेवटचे तीन सामने हे न्यू झीलंड महिलांच्या इंग्लंडविरुद्ध ट्वेंटी२० सामन्यांबरोबरच त्याच मैदानात काही तासांच्या अंतराने होणार आहेत.
२७ फेब्रुवारी २०२१ रोजी ऑकलंड शहरात टाळेबंदी जाहीर केल्यामुळे मालिकेतील ४था सामना हा वेलिंग्टनला हलविण्यात आला. तसेच अन्य काही अडचणी आल्यामुळे माऊंट माउंगानुईचा ५वा सामना देखील वेलिंग्टनला हलविण्यात आला. न्यू झीलंडने मालिका ३-२ अशी जिंकली.
५वा सामना
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील क्रिकेट वर्ग:ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे न्यू झीलंड
ब्रँटली काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
वर्षारंभ
१ जानेवारी हा सार्वत्रिकरीत्या वर्षारंभाचा पहिला दिवस असला तरी, जगांतील विविध देश व धर्म यांच्या हिशोबाने ३६५ दिवसांत प्रत्यक्षात ८० वर्षारंभ दिन येतात. यांपैकी कित्येक तारखा समान असल्या तरी १२ महिन्यांत ५८ दिवस असे आहेत की त्या दिवशी कुठलाना कुठला वर्षारंभ दिवस असतो.
ब्रँटली काउंटी, जॉर्जिया
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
राजेश टोपे
राजेश अंकुश टोपे हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते महाराष्ट्राचे सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण या विभागाचे २०१९ साली झालेले मंत्री आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या तिकिटावर घनसावंगी विधानसभा मतदारसंघातून ते निवडून आले आहेत.
ब्रँटली काउंटी, जॉर्जिया
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
वर्षारंभ
आज जे इसवी सनाचे संवत्सर (ग्रेगोरियन कॅलेंडर) अंमलात आहे ते ख्रिश्चन धर्मगुरू आठवा पोप ग्रेगरी याने १५८२ साली तयार केले. त्याच्या आधीचे ज्युलियन कॅलेंडर (अंलबजावणी इसपू ४५ पासून) ज्युलियस सीझरने रोमन कॅलेंडरमध्ये सुधारणा करून बनवले होते. रोमन केलेंडरमधील १० महिन्यांमध्ये ज्युलियस सीझरने जुलै महिन्याची आणि ऑगस्टसने ऑगस्ट महिन्याची भर टाकल्याने ज्युलियन कॅलेंडरचे वर्ष १२ महिन्यांचे झाले. असे असले तरी, ख्रिश्चन धर्मातील एका पंथाचे-ईस्टर्न ऑर्थोडाॅक्स चर्चचे अनुयायी अजूनही रोमन कॅलेंडरच मानतात. त्यांचे नववर्ष ग्रेगोरियन कॅलेंडरातल्या १४ जानेवारीला सुरू होते.
राजेश टोपे
वैयक्तिक जीवन
टोपे यांचा औरंगाबाद, महाराष्ट्र येथे ११ जानेवारी १९६९ रोजी जन्म झाला. मनिषा टोपेशी त्यांनी विवाह केला. त्यांना एक मुलगा आहे. तेे जालना येेथे राहतात.
वर्षारंभ
चीनचे कॅलेंडर :- चीनच्या वर्षारंभाचा दिवस २० जानेवारी ते २० फेब्रुवारी दरम्यान पडतो. दर तीन वर्षांनी ह्या चांद्र कॅलेंडरचा सौर पंचांगाशी (सूर्याधारित सोलर पंचांगाशी) मेळ घालावा लागतो. चीनच्या वर्षांची आणि राशींची नावे बारा जनावरांच्या नावांवरून ठेवली आहेत. चीनचे लोक वर्षारंभाच्या दिवशी चिनी लोक एका मोठ्या लाल लिफाफ्यात पैसे घालतात व तो लिफाफा लहान मुलांना देतात. वाईट शक्तींना दूर ठेवण्यासाठी या दिवशी खूप फटाके फोडतात. चीनने इसवी सन १९४९मध्ये ग्रेगोरियन कॅलेंडरचा स्वीकार केला.
राजेश टोपे
राजकीय कार्यकाळ
टोपे हे राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे सदस्य आहेत. १९९९,२००४, २००९, २०१४ व २०१९ या सलग पाच विधानसभा निवडणूकात ते घनसावंगी मतदारसंघातून विजयी झाले आहेत.
सायेश्वर
सायेश्वर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
राजेश टोपे
राजकीय कार्यकाळ
२०१९ मध्ये उद्धव ठाकरे मंत्रीमंडळात ते सार्वजनिक आरोग्य व कुुटुंब कल्याण मंत्री झाले.क
जाम्नी नदी
जाम्नी नदी ही बेटवा नदीची उपनदी आहे. मध्य प्रदेशमधील सागर जिल्ह्यातल्या बेहरोल गावाजवळ तिचा उगम आहे. टिकमगड जिल्ह्यातील सिमरा गावाजवळ तिचा बेटवाशी संगम होतो. सजनाम व शाहजाद या जाम्नीच्या उपनद्या आहेत. सजनाम नदी उत्तर प्रदेशातील गोना गावाजवळ उगम पावते.
राजेश टोपे
भुषवलेली पदे
• १९९९-२०२०: सदस्य, महाराष्ट्र विधानसभा
सायेश्वर
संदर्भ
वर्ग:उमरेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
राजेश टोपे
भुषवलेली पदे
• २०१९-वर्तमान: मंत्री, महाराष्ट्र शासन
वर्षारंभ
कंबोडियाचे कॅलेंडर :- ह्यांच्या वर्षाच्या आरंभाचा दिवस १३ किंवा १४ एप्रिलाला पडतो. या दिवशी कंबोडियाची जनता विभिन्न धार्मिक स्थळांमध्ये जाते आणि पारंपरिक खेळ खेळते.
जाम्नी नदी
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील नद्या वर्ग:मध्य प्रदेशमधील नद्या
वर्षारंभ
थायलंडचे कॅलेंडर : १३ किंवा १४ एप्रिल हा थायलंडच्या वर्षाचा पहिला दिवस. ह्या दिवशी लोक एकमेकांना थंडगार पाण्याने भिजवून शुभकामना देतात.
व्हिएटनामचे कॅलेंडर :- चिनी कॅलेंडरप्रमाणे व्हिएतनामी लोकांचे नवीन वर्ष २० जानेवारी ते २० फेब्रुवारी यादरम्यान सुरू होते. हा महत्त्वाच्या सणाचा आणि सुट्टीचा दिवस असतो.
राजेश टोपे
संदर्भ
वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्राच्या ११ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्राच्या १० व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:घनसावंगीचे आमदार
वर्षारंभ
युरोप :- युरोपात सर्वसाधारणपणे ग्रेगरीय दिनदर्शिका अंमलात आहे, परंतु ब्रिटनमधील पेमब्रोकशायर काऊंटीतील ग्वाटन व्हॅलीतील लोक १३ जानेवारी हा वर्षारंभाचा दिवस मानतात. हा ज्युलियन कॅलेंडरचा पहिला दिवस आहे.
डेन्मार्क :- नव्या वर्षाचे स्वागत म्हणून लोक घरातली जुनी आणि निरुपयोगी भांडी शेजाऱ्याच्या दारावर नेऊन फोडतात. वर्षारंभाच्या दिवशी सकाळी ज्याच्या दारावरती जास्तीत जास्त फुटकी भांडी मिळतील, तो वर्षभरात सर्वात अधिक प्रसिद्ध होईल, अशी कल्पना.
राजेश टोपे
संदर्भ
Rajesh Tope (politician)
वर्षारंभ
युरेशिया :- रशिया आणि जाॅर्जिया (हा युरोपात आणि आशियातही येतो.) येथील लाखो लोक ज्युलियन कॅलेंडर पाळतात. वर्षाच्या आरंभाचा दिवस १४ जानेवारीला येतो. नव्या वर्षाच्या स्वागतासाठी रशियन लोक एका कागदावर आपली इच्छा लिहून तो कागद जाळतात. याशिवाय आदल्या रात्रीच्या बारा वाजायच्या आत एका पेल्यात शँपेन घेतात व तिचा एक थेंब जमिनीवर सांडून ती पितात.
आफ्रिका :- इथियोपियात नववर्षाला 'एनकुतातश' म्हणतात. या वर्षाचा पहिला दिवस सप्टेंबरच्या ११ तारखेला येतो. ग्रेगोरियन कॅलेंडरच्या लीप वर्षात हा दिवस एक दिवस पुढे जाऊन १२ तारखेला येतो.
अमेरिका :- अमेरिकेच्या पेनसिल्व्हानियामध्ये 'ओडुंडे' नावाचा एक उत्सव असतो. ज्या दिवशी हा उत्सव असतो, त्या दिवसाला 'आफ्रिकन न्यू ईयर'डे म्हणतात. हा दिवस जूनच्या दुसऱ्या आठवड्यात पडतो. हा अमेरिकेतील आफ्रिकन लोकांकडून साजरा होणाऱ्या महत्त्वाच्या उत्सवांपैकी एक आहे.
नेपाळ :- नेपाळ परंपरेनुसार नवीन वर्ष १४ एप्रिलला सुरू होते. ह्या दिवशी सार्वत्रिक सुट्टी असते आणि लोक पारंपरिक पोषाख घालून हा दिवस साजरा करतात.
भारत
भारतात सार्वत्रिकरीत्या पाळले जाणारे कॅलेंडर म्हणजे आंतरराष्ट्रीय ग्रेगोरियन कॅलेंडर. याशिवाय [भारतीय राष्ट्रीय दिनदर्शिका|भारतीय राष्ट्रीय पंचांग]] (भारताचे राष्ट्रीय कॅलेंडर) नावाचे एक भारतातच वापरायचे सरकारी कॅलेंडर आहे. त्याच्या वर्षाचा अनुक्रमांक व महिन्यांची नावे शक संवत्सराप्रमाणेच असतात. २२ मार्च १९५७ रोजी सरकारने हे भारतीय राष्ट्रीय पंचांग वापरायला सुरुवात केली. प्रत्यक्षात जनतेची साथ न मिळाल्याने या कॅलेंडरच्या तारखा सरकारी पत्रांवर वा सरकारी राजपत्रांवर ग्रेगोरियन तारखांच्या जोडीने लिहिण्यापलीकडे अन्यत्र वापरल्या जात नाहीत. आकाशवाणीवरही या तारखेची घोषणा होते. वर्षारंभ २२ मार्चला (ग्रेगोरियन लीप वर्षात २१ मार्चला) होतो. महिन्यांची नावे हिंदू पंचांगाप्रमाणे असतात.
आर्थिक वर्षारंभ
१ एप्रिल हा भारतात आर्थिक वर्षारंभाचा दिवस असतो. ह्या दिवसापर्यंंत देशात पिकणाऱ्या शेतमालाचा अंदाज मिळत असल्याने ह्या दिवसापासून भारतात आर्थिक नववर्ष सुरू होते. इतर देशांमध्येही १ जानेवारीऐवजी अन्य दिवस हे आर्थिक वर्षारंभाचे दिवस आहेत. उदा०
१ जुलै हा आर्थिक वर्षारंभाचा दिवस असलेले देश
१ जानेवारी हा आर्थिक वर्षारंभाचा दिवस असलेले देश : - आयर्लंड, ऑस्ट्रेलिया, इटली, इस्रायल, कतार, कोलंबिया, ग्रीस, चीन, तैवान, दक्षिण कोरिया, पोलंड, पोर्तुगाल, फ्रान्स, बल्गेरिया, बेलारूस, ब्राझील, मकाव, मेक्सिको, युक्रेन, युनायटेड अरब अमिरात, रशिया, रुमानिया, सिंगापूर, स्पेन, स्विट्झरलंड, स्वीडन, वगैरे.
भारतातील सहकारी वर्ष
भारतात राज्यनिहाय वेगवेगळी पंचांगे वापरात आहेत.
महाराष्ट्र, गोवा राज्यातील संपूर्ण प्रदेशांत तर आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, मध्य प्रदेश, आणि तेलंगण राज्यातील मराठी बहुल प्रदेशांत शालिवाहन शक-कालगणना पाळतात. शक संवत्सर हे चांद्र पंचांग आहे. याचा वर्षारंभ चैत्राच्या पहिल्या दिवशी-गुढी पाडव्याला येतो. ह्याचा वर्षक्रमांक ग्रेगोरियन वर्षातून ७८ किंवा ७९ वजा केले की मिळतो.
गुजराथ : गुजराथी वर्ष दिवाळीच्या पाडव्यापासून, म्हणजे शक संवत्सराच्या कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेला सुरू होते. वर्षक्रमांक विक्रम संवत्सरानुसार असतो. तो ग्रेगोरियन वर्षक्रमांकात ५६ किंवा ५७ किंवा मिळवले की मिळतो. महिन्यांची नावे शक संवत्सराप्रमाणेच असतात.
बंगाल : वर्षारंभाचा दिवस 'पहिला वैशाख'. हा दिवस १४/१५ एप्रिलला येतो.
पारशी वर्षारंभाच्या दिवसाला नवरोज म्हणतात. भारतातील लोक हा दिवस १७/१८/१९ ऑगस्टला मानतात. पारशी पंचांग सूर्याधारित आहे. पारश्यांच्यात फसली, कदमी व शहेनशाही अशी तीन कॅलेंडरे प्रचारित आहेत. फसली पद्धतीप्रमाणे ३० दिवसांच्या १२ महिन्यांचे वर्ष होते. शेवटच्या महिन्यानंतर ५ किंवा लीप ईयरच्या वर्षी जादा बिननावाचे दिवस जोडले जातात. फसली वर्षाची सुरुवात वसंतसंपाताच्या दिवशी २३ मार्चला होते. संपात दिवस थोडाथॊडा मागे येत असल्याने तो एक दिवस मागे येईल तेव्हा बहुधा ते एक दिवस गाळतील. वर्षारंभ वसंतसंपाताला घेणे हे शास्त्रशुद्ध आहे. ही पद्धत भारतातील एका विद्वान पारशाने सुचवली व इराणात ती अमलात आली पण भारतातील पारशांनी ती स्वीकारली नाही.
ज्यूंचा वर्षारंभाचा दिवस २१ मार्चला येतो. त्यालाही नवरोज म्हणतात. ज्यू पंचांग सूर्याधारित आहे.
देशोदेशींची कॅलेंंडरे
ब्रिटन : इसवी सन ५९७मध्ये आधीच्या रोमन कॅलेंडराऐवजी इंग्लंडने ज्युलियन कॅलेंडर वापरायला सुरुवात केली. पुढे इसवी सन १७५२मध्ये अमेरिका, इंग्लंड आणि अन्य काही युरोपी देशांनी ग्रेगोरियन कॅलेंडर अंमलात आणले. त्या आधि १५८२ सालीच कॅथाॅलिक देशांनी ग्रेगोरियन दिनदर्शिका स्वीकारली होती.
ज्युलियन पंचांग : हे कॅलेंडर ज्युलियस सीझरने इसपू ४५ या वर्षी आधीच्या रोमन कॅलेंडरात सुधारणा करून सुरू केले. हे पंचांग ख्रिश्चन धर्मातील एका पंथाचे-ईस्टर्न ऑर्थोडाॅक्स चर्चचे अनुयायी अजूनही मानतात.
इस्लामी कॅलेंडर : याची सुरुवात इसवी १६ जुलै सन ६२२ रोजी झाली. हे पूर्णतः चांद्र पंचांग आहे. वर्षारंभाचा दिवस म्हणजे मोहरम महिन्याच्या सुरुवातीचा (शुक्ल पक्षातील) चंद्रदर्शनाचा दिवस. ही बहुधा द्वितीया (बीज) असते. या कॅलेंडरला हिजरी कॅलेंडर म्हणतात. इराणमध्ये या कालगणनेची सौरमानाधारित आवृत्ती वापरात आहे.
पारशी पंचांगे : पारशी पंचांग सूर्याधारित आहे. पारश्यांच्यात फसली, कदमी व शहेनशाही अशी तीन कॅलेंडरे प्रचारित आहेत. फसली पद्धतीप्रमाणे ३० दिवसांच्या १२ महिन्यांचे वर्ष होते. शेवटच्या महिन्यानंतर ५ किंवा लीप ईयरच्या वर्षी जादा बिननावाचे दिवस जोडले जातात. वर्षाची सुरुवात वसंतसंपाताच्या दिवशी २३ मार्चला होते. संपात दिवस थोडाथॊडा मागे येत असल्याने तो एक दिवस मागे येईल तेव्हा बहुधा ते एक दिवस गाळतील. वर्षारंभ वसंतसंपाताला घेणे हे शास्त्रशुद्ध आहे. ही पद्धत भारतातील एका विद्वान पारशाने सुचवली व इराणात ती अमलात आली पण भारतातील पारशांनी ती स्वीकारली नाही.
चिनी कॅलेंडर : इ.स.पू. २६३७ या वर्षी प्राचीन चिनी कॅलेडरची अंमलबजावणी सुरू झाली.
जपान : जपानने इसवी सन १५८२मध्ये ग्रेगोरियन कॅलेंडर स्वीकारले. त्यापूर्वी किंचित सुधारणा केलेले चिंनी क़लेंड अंमलात होते. या कॅलेंडरचा वर्षारंभाचा दिवस मार्च ते जुलै या महिन्यात होत असे.
शालिवाहन शक : शालिवाहन राजा (ज्याला गौतमीपुत्र शतकर्णी म्हणतात) याने इसवी सन वर्ष ७८मध्ये उज्जैनचा राजा, विक्रमादित्य याला युद्धात हरवले. त्या विजयाच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ हा शक सुरू केला. भारतातील अनेक प्रांतांत होणारे धार्मिक सण ह्या पंचांगानुसार होतात.
वीर निर्वाण संवत : भगवान वर्धमान महावीरांच्या निर्वाणाच्या दिवशी, म्हणजे इ.स.पू ५२७ सालच्या १५ ऑक्टोबर या तारखेला ही कालगणना सुरू झाली. भारतातील जैन धर्मीय ही अजूनही पाळतात. वर्षारंभाचा दिवस दिवाळीचा पाडवा.
विक्रम संवत : हा गुजराथमध्ये आणि उत्तरी भारतात अंमलात आहे. याची सुरुवात मालवगणांच्या सामूहिक प्रयत्नांनी गर्दभिल्लचा पुत्र विक्रम याच्या नेतृत्वाखाली, त्याकाळी विदेशी समजले जाणाऱ्या शक लोकांच्या पराजयाची स्मृती म्हणून सुरू झाला. संवताची सुरुवात इ.स.पू. ५७ या वर्षी झाली. वर्षारंभाचा दिवस कार्तिक शुक्ल प्रतिपदा-दिवाळीचा पाडवा. वर्षक्रमांक इसवी सनाच्या अंकात ५६ किंवा ५७ मिळवून मिळतो.
सुवर्णभूमी विमानतळ
सुवर्णभूमी विमानतळ (थाई: ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ) हा थायलंड देशामधील सर्वात मोठा व प्रमुख आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. हा विमानतळ बँकॉक शहराच्या २५ किमी पूर्वेस समुट प्राकान प्रांतामधील बांग फिल ह्या शहरामध्ये स्थित आहे. २०१२मध्ये ५ कोटींहून अधिक प्रवाशांची वाहतूक करणाऱा सुवर्णभूमी विमानतळ आशियाातील सहाव्या तर जगातील १४व्या क्रमांकाचा वर्दळीचा विमानतळ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:थायलंडमधील विमानतळ वर्ग:बँकॉक
वर्षारंभ
देशोदेशींची कॅलेंंडरे
नानकशाही कॅलेंडर : इसवी सन २०२० साली ह्या शीख कॅलेंडरचे ५५२वे वर्ष चालू आहे.
खालसा संवत - इसवी सन २०२० साली खालसा संवताचे ३२२वे वर्ष चालू आहे. (शालिवाहन शकाचे १९४२, विक्रम संवताचे २०७६-७७ आणि हिजरी संवताचे १४४२वे वर्ष चालू आहे.) वर्षारंभाचा दिवस १३ एप्रिल. सन १६९९ साली गुरू गोविंद सिंहांनी याच दिवशी खालसा पंथाची स्थापना केली
जलाली कॅलेंडर : हे पर्शियात अंमलात होते. थोड्याफार फरकाने आजही ते इराणमध्ये आणि अफगाणिस्तानात वापरले जाते. हे सोलर हिजरी कॅलेडरच आहे. जलाली कॅलेंडर हे मुळच्या यझ्दगेर्दी कॅलेंडरचे बदलेले रूप. हे १५ मार्च १०९७ रोजी पर्शियाचा तत्कालीन शासक सेलजुक सुलतान जल-अल-दिन याने खगोल शास्त्रज्ञांच्या समितीच्या शिफरशीने सुरू केले. त्या समितीत उमर खय्याम होता. कॅलेंडरचे नाव सुलतानाच्या नावावरून आले.
जगातील चालू/बंद असलेल्या अन्य संवतांचे इसवी सन २०२२ सालचे अनुक्रमांक :
वर्षारंभाचे दिवस वेगवेगळे असल्याने या वर्षानुक्रमांकात एकाचा फरक येऊ शकतो. खाली दिलेल्या संवतांच्या यादीतल्यापेक्षा काही अधिकची नावे संवत्सर या पानावर आहेत.
तांबेवाडी (दौंड)
तांबेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
सु.ल. गद्रे
सुधाकर लक्ष्मण गद्रे हे मुंबईतील मुलुंड उपनगरातील बांधकाम व्यावसायिक आणि समाजसेवक होते. त्यांनी मुलुंड आणि आसपासच्या भागात राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात काम केले.
कौटुंबिक माहिती
गद्रे यांचे कुटुंब मूळचे सांगली होते. त्यांचे वडील प्राथमिक शिक्षक होते. सु.ल. गद्रे यांनी वालचंद कॉलेज मधून १९५४मध्ये बी. ई. (सिव्हिल)ची पदवी घेतली. त्यानंतर ते महाराष्ट्र राज्य सरकारच्या रस्ते विभागात आणि नंतर मुंबई महापालिकेच्या नोकरीत दाखल झाले. काही वर्षांनी ती नोकरी सोडून त्यांनी मुलुंडमध्ये स्वतंत्र व्यवसायास प्रारंभ केला. त्यांनी आकिर्टेक्ट, इंजिनिअर आणि बांधकाम व्यावसायिक या नात्याने मध्यमवर्गीयांसाठी मोठ्या प्रमाणावर घरबांधणी केली.
सामाजिक कार्य
गद्रे यांनी मुलुंडमधील विद्या झंकार, मुलुंड जिमखाना, रावसाहेब बाळाराम ज्ञानदेव ठाकूर शिक्षणसंस्था, महाराष्ट्र सेवा संघ अशा सार्वजनिक क्षेत्रातील संस्थांमध्ये काम केले. या संस्थांना त्यांनी नियमितपणे आर्थिक मदतही केली. महाराष्ट्र सेवा संघाद्वारे मुलुंडच्या सांस्कृतिक जीवनात त्यांनी भर घातली.
पुरस्कारांची योजना
विनोदी कथालेखक मुकुंद टाकसाळे यांना जानेवारी २०१८ मध्ये मुलुंडच्या महाराष्ट्र सेवा संघातर्फे सु.ल. गद्रे पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. यापूर्वी हा पुरस्कार रंगकर्मी आणि चित्रपट अभिनेते मोहन जोशी यांना मार्च २०१५ मध्ये, २०१२ साली शेषराव मोरे यांना, २०११ साली गायिका वीणा सहस्रबुद्धे यांना व २०१० साली दिलीप प्रभावळकर यांना मिळाला होता. शांता शेळके, डॉ.मोहन आगाशे, चित्रकार शि.द. फडणीस, प्रतिमा इंगोले, शं.ना. नवरे, ना.धों. महानोर, डॉ.प्रभा अत्रे, विक्रम गोखले, ना.घ. देशपांडे ही मंडळींनाही हा पुरस्कार देण्यात आला आहे.
निधन
वर्ग:मराठी उद्योगपती वर्ग:मराठी समाजसेवक वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू
चिपको आंदोलन
चिपको आंदोलन हे झाडांना वाचविण्यासाठी झालेले आंदोलन होते. यामध्ये वृक्षतोडीचा विरोध करण्यासाठी स्त्रियांनी सहभाग नोंदविला व तोड होणाऱ्या वृक्षाला कवटाळून ठेवले. या आंदोलनामुळे शेकडो झाडांची जंगले, हजारो पक्षी, प्राण्यांची निवासस्थाने वाचली. ठेकेदार झाडं कापायला असंख्य माणसं घेऊन आला की ‘त्या’ झाडाला घट्ट मिठ्या मारून उभ्या राहायच्या आणि ‘पेड कटने नही देंगे’च्या घोषणा द्यायच्या. एप्रिल १९७३ मध्ये अलकनंदा खोऱ्यातील मंडल गावात ‘चिपको’ आंदोलनाची सुरुवात झाली. अलकनंदा खोऱ्यातील जंगलाचा एक भूभाग क्रीडा साहित्य तयार करणाऱ्या एका कंपनीला देण्याच्या सरकारच्या निर्णयाला विरोध करण्यातून आंदोलन उभे राहिले. ‘दाशैली ग्राम स्वराज्य संघ’ या स्थानिक संस्थेने शेतीची अवजारे तयार करण्यासाठी राज्य सरकारकडे याच जंगलात वृक्षतोड करण्याची परवानगी मागितली होती, ती नाकारली गेली होती. त्यामुळे साहजिकच व्यापारी कंपनीला दिलेल्या परवानगीला लोकांनी विरोध केला. त्यातून ‘चिपको’ आंदोलन उभे राहिले. त्यात गौरादेवी, सुदेशादेवी, बचनीदेवी यांसारख्या स्त्रिया हिरिरीने उतरल्या. गौरादेवीने गावागावांत फिरून स्त्रियांना एकत्र आणले आणि जंगलात ‘चिपको’ आंदोलन सुरू केले.
जंगलात तब्बल अडीच हजार झाडांचा लिलाव त्यावेळी करण्यात आला. गावातील आंदोलकांनी विरोध केला, तरीही लिलाव झालाच. ठेकेदारांना लोकांच्या विरोधाची कल्पना होती. त्यांनी कार्यकर्त्यांना लोकांची जुनी देणी देण्याच्या निमित्ताने चामोलीत बोलावून घेतले. त्यांच्या गाफीलपणाचा गैरफायदा घेऊन त्यांनी गुपचूप रेनीच्या जंगलात मजूर पाठविले. एका छोट्या झाडांची कत्तल करण्यासाठी आलेल्या मजुरांना पाहिलं आणि धावत गावात ही खबर दिली. पण, गावात फक्त १५-२० स्त्रिया आणि काही छोटी मुले होती. पुरुष मंडळींना निरोप कळवून ते परत येईपर्यंत दोन-तीन दिवस लागणार होते तोपर्यंत जंगलतोड अटळ होती. हे लक्षात येताच गावातील महिला आपल्या मुलांसह जंगलात आल्या. बायकांसह सगळी लहान मुलं झाडाला चिकटून उभी राहिली. ठेकेदारांनी स्त्रियांना विवस्त्र करण्याच्या धमक्या दिल्या. पण, एकीनीही ठेकेदारांच्या धमक्यांना भीक घातली नाही. शेवटी मजूरांनी माघार घेतली. पर्यावरणाच्या रक्षणासाठी भारतात झालेलं हे पहिलंच अनोखं आंदोलन होतं. पुढे हे आंदोलन ‘चिपको’ आंदोलन म्हणून ओळखलं जाऊ लागलं. दि.२१ मे २०२१ रोजी सुंदरलाल बहुगुणा यांचे कोरोना ने निधन झाले.
बिश्नोईंचे हत्याकांड
इ.स. १७३०मध्ये जोधपूरच्या महाराज अभयसिंह यांनी राजवाडा बांधायचा ठरवले. त्यासाठी चुन्याची कळी करायला भरपूर जळण हवे होते. ते शोधताना जोधपूरपासून सोळाच मैलांवर बिश्‍नोईंचे खेजडली गाव होते. गावाजवळ खेजडीची मुबलक झाडी होती, जवळच चुन्याच्या खाणीही होत्या. राजाचे कामगार कुऱ्हाडी घेऊन खेजडलीला पोचले. बिश्‍नोई लोकांनी विरोध केला. संतप्त दिवाणाने हुकूम केला, "चला, झाडे तोडा.' सारे गावकरी विनवण्या करू लागले, "आमचा धर्म तुडवू नका, ही वृक्षसंपदा नासू नका." वृक्षतोडीचा विरोध करण्यासाठी स्त्रियांनी सहभाग नोंदविला व तोड होणाऱ्या वृक्षाला कवटाळून ठेवले. त्यात गावातली अमृतादेवी आघाडीवर होती. सैनिकांच्या तलवारीने अमृतादेवीबरोबर गावातले ३६३ गावकरी मारले गेले. आणि बिश्‍नोईंचे जीव गेल्यावर राजाची मग्रुरी उतरली. तो खेजडलीला पोचला, माफी मागितली. यापुढे बिश्‍नोईंच्या गावापासचे एकही हिरवे झाड तुटणार नाही, अशी हमी दिली.
गढवालची गौरीदेवी
अमृतादेवीचा कित्ता गढवालच्या गौरीदेवीने गिरवला. गढवालमधील रेनी गावाजवळची झाडे तोडण्यासाठी ठेकेदारची माणसे आली, तेव्हा गावातल्या पुरुषांना नुकसानभरपाई देण्याच्या आमिषाने चमोलीला नेण्याताले होते. गावात फक्त स्त्रियाच होत्या. गावातील महिला मंगल दलाची प्रमुख असलेली गौरीदेवी हिने गावतल्य बायकांना जमा केले आणि त्यांनी रात्रभर झाडांना चिपकून उभ्या राहिल्या हे ‘चिपको आंदोलन’ देशभर गाजले आणि गौरीदेवीमुळे समाजाला एक नवा आदर्श मिळाला.
किंकरीदेवी
एका दलित शेतकऱ्याच्या कुटुंबात जन्मलेल्या आणि वयाच्या १४ व्या वर्षी शामुराम या वेठबिगाराशी विवाहबद्ध झालेल्या किंकरीदेवीचे आपल्या परिसरातील निसर्गाशी, शेतमळ्यांशी आणि पहाडांशी घट्ट नाते जुळले होते. पतिनिधनानंतर उदरनिर्वाहासाठी वयाच्या २२ व्या वर्षी हातात झाडू धरावा लागलेल्या किंकरीदेवीला आपल्या भोवतालच्या परिसरात मानवी हस्तक्षेपामुळे घडवले जाणारे बदल जाणवत होते. तेव्हा हिमाचलमधल्या पहाडांकडे चुनखडीच्या खाणींसाठी खाणमालकांची वक्र नजर वळली होती आणि हिमालयातील अस्थिर भूकवचाचा विचार न करता पहाड खोदायला सुरुवात झाली. या बेफाम खाणकामामुळे भूस्खलनाचे प्रकार वाढू लागले होते, जमिनीवरचे झाडांचे हिरवे छत्र तुटू लागल्याने जमिनीची धूप वेगाने होऊ लागली होती आणि त्यामुळे पहाडातील शेतीवर दुष्परिणाम होऊ लागले होते. निसर्गाचा हा विनाश पाहून किंकरीदेवी अस्वस्थ झाली आणि तिने याविरुद्ध आवाज उठवायला सुरुवात केली.
आपण एक कामगार आहोत, आपल्याला लिहिता-वाचताही येत नाही, आपण या मुजोर खाणमालकांविरुद्ध कसा लढा देऊ शकू, असा विचारही तिच्या मनात आला नाही. तिला ‘पीपल्स अ‍ॅक्शन फॉर पीपल इन नीड’ या स्थानिक ‘एनजीओ’ची मदत मिळाली आणि तिने सिमल्याच्या उच्च न्यायालयामध्ये एकाच वेळी ४८ खाणमालकांविरुद्ध जनहितार्थ खटला दाखल केला. मात्र सत्तेशी लागेबांधे असलेल्या खाणमालकांनी किंकरीदेवी हे सारं केवळ पैसे उकळण्यासाठी करते आहे आणि आम्ही निसर्गाची हानी करत नाही, असा दावा केला. न्यायालयात जेव्हा खटला सुनावणीसाठी येईना, तारखांवर तारखा पडू लागल्या तेव्हा न्यायालयाचे लक्ष वेधण्यासाठी किंकरीदेवीने न्यायालयाबाहेर आमरण उपोषण आरंभले आणि तब्बल १९ दिवसांनंतर न्यायालयाने किंकरीदेवीच्या केसची दखल घेतली, पण तोपर्यंत किंकरीदेवीचे नाव केवळ भारतातीलच नव्हे, तर परदेशातील प्रसारमाध्यमांपर्यंत पोहोचले होते.
किंकरीदेवीने सादर केलेल्या पुराव्यांच्या आधारे न्यायालयाने हिमाचलमधील खाणकामावर तत्कळ स्थगिती आणली आणि संपूर्ण हिमाचल प्रदेशात पहाडांमध्ये ब्लास्टिंग करण्यावर ब्लॅंकेट बॅन आणला. काही वर्षांनंतर खाणमालक उच्च न्यायालयाच्या निर्णयाविरुद्ध सर्वोच्च न्यायालयात गेले आणि १९९५ मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने त्यांचा दावा फेटाळून लावत उच्च न्यायालयाच्याच निर्णयावर शिक्कामोर्बत केले. आपल्या परिसरातील निसर्ग वाचवण्यासाठी किंकरीदेवीने दिलेला लढा तत्कालीन अमेरिकेची फर्स्ट लेडी हिलरी क्लिंटन यांच्या कानावर गेला आणि त्यांनी चीनमध्ये भरणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय महिला परिषदेला, किंकरीदेवीला तिची गोष्ट सांगण्यासाठी आणि जगभरातील स्त्रियांना प्रेरित करण्यासाठी आमंत्रित केले. १९९५सालच्या पेकिंग येथे भरलेल्या त्या ४थ्या आंतरराष्ट्रीय महिला परिषदेचा आरंभ करताना, अमेरिकेची (तत्कालीन) फर्स्ट लेडी हिलरी क्लिंटन आणि म्यानमारच्या आंग सान स्यू की यांच्या उपस्थितीत किंकरीदेवीने दीपप्रज्वलन केले.
थिमक्का
नॅशनल सिटिझन अ‍ॅवॉर्डने गौरवलेल्या कर्नाटकातील थिमक्का यांना ‘साळुमरदा’ (झाडांची रांग) या टोपणनावानेच ओळखतात. हुळिकळ गावातल्या थिम्मक्काने आपला पती चिक्कय्याच्या मदतीने भोवतालच्या चार किलोमीटरच्या परिसरात एकूण ३८४ वडाची झाडे लावून ती जगवली आहेत. पोटी मूलबाळ नसलेल्या थिम्मक्काने या झाडांची काळजी स्वतःच्या मुलांसारखी घेतली, प्रसंगी चार चार किलोमीटरवरून पाणी आणून घातले. आज हुळिकळ ते कुडूर हा महामार्ग थिम्मक्काने लावलेल्या वटवृक्षांच्या छायेखाली झाकला गेलेला आहे. २०१६ मध्ये ‘बीबीसी’ने प्रसिद्ध केलेल्या जगभरातील शंभर प्रभावशाली आणि प्रेरणादायी स्त्रियांच्या यादीत थिम्मक्काचा समावेश केला होता.हे आंदोलन अहिंसक आंदोलन म्हणून ओळखले जाते.
संदर्भ
[http://online1.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4811766808717510548&SectionId=2&SectionName=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%AF&NewsDate=20130406&NewsTitle=%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A3%20%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%87%20%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A5%80,%20%E0%A4%AB%E0%A4%B3%E0%A5%87%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%80%20%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%AE%E0%A4%9F%E0%A5%80! दै.सकाळमधील लेख]
वर्ग:भारतीय चळवळी
गुलिक काळ
गुलिक काळ हा सूर्योदय आणि सूर्यास्त यांच्या मधल्या काळाचा आठवा भाग असतो. जर हा काळ १२ तासांचा मानला तर दैनिक गुलिक काळ हा नव्वद निनिटांचा असतो.
रविवार- दुपारी- ३ ते ४.३० पर्यंत
मंगळवार - दुपारी १२ ते १.३० वाजेपर्यंत
बुधवार - सकाळी १०.३० ते १२ वाजेपर्यंत
गुरुवार - सकाळी ९ ते १०.३० वाजेपर्यंत
शनिवार - सकाळी ६ ते ७.३० वाजेपर्यंत
वर्ग:हिंदू पंचांग
मनोहर राईलकर
प्रा. मनोहर राईलकर (जन्म : ९ ऑगस्ट १९२९) हे एक मराठी लेखक आहेत. ते पुण्याच्या भावे स्कूलचे विद्यार्थी आहेत. १९४५मध्ये ते मॅट्रिक झाले. पुढे गणित आणि संख्याशास्त्र या दोन विषयांत एम.एस्‌सी. केल्यावर त्यांनी पुण्याच्या एस.पी. काॅलेजात ३४ वर्षे गणिताचे अध्यापन केले.पैकी २९ वर्षे ते गणितशाखा प्रमुख होते. त्यानंतर शेवटची ८ वर्षे ते विज्ञानशाखा प्रमुख आणि काॅलेजचे उपप्राचार्य होते. याशिवाय ते
मनोहर राईलकरांनी गणित विषयावर अनेक पुस्तके-लेख लिहिली आहेत; भाषणे दिली आहेत. त्यांच्या कथा-कादंबऱ्या-विज्ञानकथाही आहेत. बालवाडी ते पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांशी प्रत्यक्ष संबंध असलेले ते महाराष्ट्रातील बहुधा एकमेव शिक्षक असावेत.
मनोहर राईलकरांना मिळलेले पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म
धारवा
धारवा तथा बेअरिंग (इंग्लिश:bearing) हा यंत्रांमधील फिरणाऱ्या दोन भागांमधील घर्षण कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणारा भाग आहे. हा भाग बहुधा गोळी किंवा नळीच्या आकाराचा असतो. जेव्हा बेअरिंग गोळी रूपात असते तेव्हा त्याला बॉल-बेअरिंग म्हणतात. बेअरिंग हा शब्द मराठीत नपुंसकलिंगी आहे, आणि धारवा पुल्लिंगी आहे.
वर्ग:यांत्रिक अभियांत्रिकी
बेरियेन काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
नवलगाव
नवलगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील भूम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६८० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
१९९९-२००० कोका-कोला चषक
१९९९-२००० कोका-कोला कप ही २२ ते ३१ मार्च २००० दरम्यान शारजाह, संयुक्त अरब अमिराती येथे आयोजित केलेली त्रिकोणी वनडे क्रिकेट स्पर्धा होती. यात दक्षिण आफ्रिका, पाकिस्तान आणि भारताचे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ होते. त्याचे अधिकृत प्रायोजक कोका-कोला होते. अंतिम फेरीत दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव करणाऱ्या पाकिस्तानने ही स्पर्धा जिंकली होती.
नागझरी (अलिबाग)
नागझरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
१९९९-२००० कोका-कोला चषक
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २००० मधील क्रिकेट
नागझरी (अलिबाग)
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
हरबंस मुखिया
हरबंस मुखिया (१९३९) हे एक भारतीय इतिहासकार आहेत. त्यांच्या अभ्यासाचा मुख्य विषय मध्ययुगीन भारत हा आहे.
नागझरी (अलिबाग)
संदर्भ
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
हरबंस मुखिया
जीवनचरित्र
हरबंसने किरोरी माल कोलेज, दिल्ली विद्यापीठ येथून इतिहासामध्ये BA पदवी मिळवली आणि दिल्ली विद्यापीठाच्या इतिहास विभागामधून १९६९ साली ते विद्यावाचस्पती झाले. त्यांने जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ, दिल्ली येथे मध्ययुगीन भारत विषयाचे प्राध्यापक म्हणून काम केले. तिथेच ते १९९९ ते २००२ पर्यंत रेक्टर होते आणि फेब्रुवारी २००४ मध्ये त्यांनी निवृत्ती घेतली.
References
वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेन हिल काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
मांगळी (उमरेड)
मांगळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
आरबीएल बँक
आरबीएल बँक, पूर्वी रत्नाकर बँक म्हणून ओळखली जात होती, ही एक भारतीय खाजगी क्षेत्रातील बँक आहे ज्याचे मुख्यालय मुंबई येथे आहे आणि त्याची स्थापना १९४३ मध्ये झाली आहे. ती सहा अनुलंब सेवा देते: कॉर्पोरेट आणि संस्थात्मक बँकिंग, व्यावसायिक बँकिंग, शाखा आणि व्यवसाय बँकिंग, किरकोळ मालमत्ता, विकास बँकिंग आणि एक वित्तीय समावेशन, ट्रेझरी आणि वित्तीय बाजार ऑपरेशन्स. या शेड्यूल्ड कमर्शियल बँकेची स्थापना कोल्हापुरात झाली. या बँकेच्या देशात ११३हून अधिक शाखा असून, त्यांची १०६ एटीएम सेंटर्स आहेत.
इतिहास
६ ऑगस्ट, १९४३ मध्ये, रत्नाकर बँकेची स्थापना महाराष्ट्रातील प्रादेशिक बँक म्हणून कोल्हापूर आणि सांगली येथे दोन शाखांसह सांगली येथील बाबगोंडा भुजगोंडा पाटील आणि कोल्हापूर येथील गंगाप्पा सिद्धप्पा चौगुले यांनी केली. याने प्रामुख्याने कोल्हापूर-सांगली पट्ट्यातील लघु आणि मध्यम उद्योग (SME) आणि व्यावसायिक व्यापारी यांना सेवा दिली. रत्नाकर बँक लिमिटेड म्हणून १४ जून १९४३ रोजी कोल्हापूर जिल्ह्यात त्याचा समावेश करण्यात आला. १९५९ मध्ये, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायदा, १९३४ नुसार बँकेचे शेड्यूल्ड कमर्शियल बँक म्हणून वर्गीकरण करण्यात आले. या दशकात, तिला NH4 बँक म्हणून संबोधण्यात आले. १९७० मध्ये, त्याला भारतीय रिझर्व्ह बँक कडून बँकिंग परवाना मिळाला.
जुलै २०१० मध्ये, विश्ववीर आहुजा बँकेचे व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी बनले. ऑगस्ट २०१४ मध्ये बँकेचे नाव बदलून आरबीएल बँक लिमिटेड करण्यात आले.
ऑपरेशन्स
डिसेंबर 2019 पर्यंत, त्याच्याकडे 28 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये 372 शाखा आणि 394 ATMचे नेटवर्क आहे. त्यात 5,843 कर्मचारी आहेत.
2016 मध्ये, बँकेने मध्य प्रदेशातील चार जिल्ह्यांतील 25,000 व्यक्ती आणि 300 गावांना शिक्षण देण्यासाठी CDCच्या सहकार्याने Saksham नावाचा आर्थिक साक्षरता कार्यक्रम चालवला. 2013 मध्ये अहमदाबादमध्ये दुसरा सक्षम कार्यक्रम राबविण्यात आला.
2018 मध्ये, RBL बँकेने भारतातील पहिले वैयक्तिक क्रेडिट लाइन आधारित अॅप लाँच करण्यासाठी MoneyTap सह भागीदारी केली. त्याच वर्षी जूनमध्ये, कंपनीने घोषणा केली की त्यांनी मायक्रोलेंडर स्वाधार फिनसर्व्हमधील आपला हिस्सा 100 टक्क्यांपर्यंत वाढवला आहे.
निधी
2010च्या दशकात, RBL बँकेने गुंतवणूकदारांकडून एकूण INR 4,000 कोटी उभारले. 2011 मध्ये INR 700 कोटी, 2013 मध्ये INR 376 कोटी, 2014 मध्ये INR 328 कोटी आणि 2016 मध्ये INR 488 कोटी उभे केले. जुलै 2017 मध्ये, RBL बँकेला अतिरिक्त INR 1680 कोटी उभारण्यासाठी बोर्डाची मंजुरी मिळाली.
डिसेंबर 2019 मध्ये, कंपनीने जाहीर केले की त्यांनी प्राधान्य इश्यूद्वारे 675 कोटी रुपये उभारले आहेत. ईस्ट ब्रिज कॅपिटल मास्टर फंड आणि डब्ल्यूएफ एशियन रिकॉनिसन्स फंड सारख्या गुंतवणूकदारांनी सहभाग घेतला.
ऑगस्ट 2020 मध्ये, कंपनीने जाहीर केले की त्यांनी प्राधान्य इश्यूद्वारे 1566 कोटी रुपये उभारले आहेत. बॅरिंग प्रायव्हेट इक्विटी एशिया ने याचे नेतृत्व केले होते ज्यात इतर गुंतवणूकदारांप्रमाणे ICICI प्रुडेन्शियल लाइफ, CDC ग्रुप आणि स्थानिक खाजगी इक्विटी कंपनी गाजा कॅपिटल यांचा समावेश होता.
वर्ग:भारतातील वित्तसंस्था वर्ग:भारतीय बँका
रवणगाव
रवणगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
पहिले बाल्कन युद्ध
पहिले बाल्कन युद्ध इ.स. १९१२ ते १९१३ दरम्यान सर्बिया, ग्रीस, मॉंटेनिग्रो व बल्गेरिया विरुद्ध ओस्मानी साम्राज्य असे झाले, ह्या युद्धात संख्येने अधिक व डावपेचात निपुण असलेल्या बाल्कन राष्ट्रांनी ओस्मानी सैन्याला पराभूत केले. ह्या पराभवामुळे ओस्मानी साम्राज्याचा युरोपामधील जवळजवळ सर्व सत्ता संपुष्टात आली. ह्याची परिणती स्वतंत्र आल्बेनिया देशात झाली.
युद्धात विजय मिळवून देखील बल्गेरियाच्या वाट्याला मॅसिडोनियामधील फारसा भूभाग न आल्यामुळे बल्गेरिया नाराज झाला. ह्यातच दुसऱ्या बाल्कन युद्धाची मुळे रोवली गेली. तसेच १९१० च्या दशकामधील इतर घटनांचा विचार करता पहिल्या महायुद्धाच्या कारणांमध्ये बाल्कन युद्ध हे एक प्रमुख कारण मानले जाते.
महासत्तांची प्रतिक्रिया
युरोपामधील तत्कालीन बलाढ्य राष्ट्रे ह्या युद्धामध्ये सहभागी नसली तरीही येथील घडामोडींवर त्यांचे बारीक लक्ष होते.
संदर्भ
वर्ग:युरोपचा इतिहास वर्ग:बाल्कन युद्धे
नवाब मलिक
हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. ते महाराष्ट्राचे अल्पसंख्याक विकास व औकाफ, कौशल्य विकास व उद्योजकता या विभागांचे विद्यमान कॅबिनेट मंत्री आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या तिकिटावर अणुशक्ती नगर विधानसभा मतदारसंघातून ते निवडून आले आहेत.
नवाब मलिक सध्याचे गोंदिया आणि परभणीचे पालकमंत्री देखील आहेत. ते राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे राष्ट्रीय प्रवक्ते आणि मुंबई अध्यक्ष आणि महाराष्ट्राचे माजी गृहनिर्माण मंत्री आहेत.
ते 1996, 1999, 2004 मध्ये नेहरू नगर (विधानसभा मतदारसंघ) आणि 2009 मध्ये मुंबईतील अणुशक्ती नगर (विधानसभा मतदारसंघ) येथून महाराष्ट्र विधानसभेवर निवडून आले. त्यांना 23 फेब्रुवारी 2022 रोजी मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणात अटक करण्यात आली.
संदर्भ
वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:अणुशक्तीनगरचे आमदार वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य
प्र. दा. राजर्षि
श्री राघवचैतन्य महाराज व श्री केशवचैतन्य महाराज ही गुरुपरंपरा लाभलेले ह. भ. प. कै. ओतुरकरबुवा (प्र. दा. राजर्षि - जन्म : २१ नोव्हेंबर १९१५ {कार्तिकी/त्रिपुरी पोर्णिमा} मृत्यू: १७ ऑक्टोबर १९९७ {अश्विन-वद्य प्रतिपदा}) हे राष्ट्रीय कीर्तनकार म्हणून ओळखले जात.
मूळचे ओतूरचे असलेले बुवा, भारदस्त व्यक्तिमत्त्व, विद्वत्ताप्रचुर पूर्वरंग निरूपण व अत्यंत रसाळ आणि भावपूर्ण अशी आख्याने सांगण्याची शैली प्रसिद्ध होती. रंजन, अंजन आणि भंजन या तीन गोष्टी म्हणजे बुवांच्या कीर्तनाचे वैशिष्टय. त्यांची अत्यंत जोशपूर्ण ऐतिहासिक आख्याने ही त्यावेळच्या तरुण वर्गासाठी प्रभावी ठरत होती. एकाचवेळी ऐतिहासिक आख्यानंबरोबर संतचरित्र किंवा पौराणिक आख्यान अशी 'जोडाख्याने' सांगण्यात बुवांचा हातखंडा होता, त्याचबरोबर कीर्तनातील त्याची 'स्वरचित पद्ये' ही प्रसंगाला अनुरूप अशा भावगीते, नाट्यपदे, व सिनेसंगीताच्या चालींवर आधारित असायची. बुवांची ही अतिशय अर्थपूर्ण असलेली अनेक पद्ये आजही लोकांच्या स्मरणात आहेत. पोरांपसून थोरांपर्यंत कीर्तंनश्रवणाची आवड बुवांच्या कीर्तनातून निर्माण होत होती. बुवा स्वतः संवादिनी वाजवूनही कीर्तन करत असत. पूर्वरंग निरूपणतील विद्वत्ता, प्रासादिक वाणी, स्वरचित पद्यांमधील अलौकिक प्रतिभा आणि श्रोत्यांसमोर चरित्रभाग किंवा प्रसंग उभा करण्याची ताकद या सर्वच गोष्टी बुवांकडे होत्या.
कीर्तनसेवेला सर्वस्व वाहिल्याने असे कीर्तनकार तयार होतात व पूर्णतः समाजमनात आपले स्थान निर्माण करतात, हे ह. भ. प. कै. ओतुरकरबुवा (प्र. दा. राजर्षि) यांच्या कीर्तनातून समाजास जाणवत होते. बुवा त्यांच्या कीर्तनाची सांगता त्यांचीच स्वरचित भैरवीतील प्रार्थना ' अंतरात मंदिरात वैकुंठ विहारी...' याने करत असत.
वर्ग:कीर्तनकार महाराष्ट्रातील प्रथितयश कीर्तनकार सौ. पूजाताई देशमुख या त्यांचा वारसा पुढे नेत आहेत.
नवाखार तर्फे उमटे
नवाखार तर्फे उमटे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील अलिबाग तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:अलिबाग तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
बेकर काउंटी, जॉर्जिया
ही अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील १५९ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:जॉर्जियामधील काउंटी
निपाणी (भूम)
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६८० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:भूम तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
वातलुज
वातलुज हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ४२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दौंड तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
जामगड (उमरेड)
जामगड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:उमरेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
सुश्मिता बॅनर्जी
सुष्मिता बॅनर्जी किंवा सयीदा कमला उपाख्य सुष्मिता बंदोपाध्याय (?? - सप्टेंबर ४, इ.स. २०१३) ही भारतात जन्मलेली व बंगाली आणि इंग्लिश भाषेत लिखाण करणारी लेखिका होती. तिने काबुलीवालार बंगाली बोऊ हे आत्मचरित्रपर पुस्तक लिहिले. यात तिने आपल्या अफगाण युवकाशी झालेल्या लग्नाचे व अफगाणिस्तानमधील जीवनाचे वर्णन केले आहे. या पुस्तकावरून एस्केप फ्रॉम तालिबान हा चित्रपट निर्माण केला गेला.
सप्टेंबर ४, २०१३ रोजी अफगाणिस्तानच्या पक्तिया प्रांतातील तिच्या राहत्या घरातून ओढून नेऊन तालिबानने तिची हत्या केली.
सुष्मिता बॅनर्जी यांनी लिहिलेली अन्य बंगाली पुस्तके
वर्ग:इंग्लिश लेखिका वर्ग:इ.स. २०१३ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वेदोत्तेजक सभा
भारतीय विद्यांची अध्ययन परंपरा जतन व्हावी यासाठी न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी पुण्यात ३१ ऑगस्ट १८७५ रोजी वेदशास्त्रोत्तेजक सभेची स्थापना केली. त्यासाठी त्यांनी तत्कालीन वैदिक, शास्त्री, पंडित व सामाजिक कार्यकर्त्यांची मदत घेतली होती.
वेदोत्तेजक संस्थेतर्फे वेदाध्ययनास व न्याय, मीमांसा, वेदान्त, व्याकरण, साहित्यशास्त्र, काव्य इत्यादींच्या अभ्यासास उत्तेजन देण्यासाठी परीक्षाही घेण्यात येते. वेद पठणानुसार उत्तीर्ण विद्यार्थ्यांना अभिज्ञ, कोविद, चूडामणी या अनुक्रमे बारावी, बी.ए., एम.ए.च्या समकक्ष पदव्या देण्यात येतात. कर्मकांडावर मौखिक सोबतच प्रात्यक्षिक परीक्षा असते.
ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद व अथर्ववेदांचे अध्ययन करणाऱ्या निवडक विद्यार्थ्यांना वेदशास्त्रसंपन्‍न ही पदवी मिळते.
२०१५ साली ऑक्टोबर महिन्यात या परीक्षेसाठी भारतभरातून सुमारे पाचशे विद्यार्थी पुण्यात आले आहेत.
वर्ग:पुणे वर्ग:महाराष्ट्रातील संस्था वर्ग:पुण्यातील संस्था
दिनेश नंदिनी दालमिया
चरित्र
दिनेश नंदिनी दालमिया यांची जन्मनाव दिनेश नंदिनी चोरडिया होते. त्यांचा जन्म १६ फेब्रुवारी १९२८ रोजी भारताच्या राजस्थान राज्यातील उदयपूर येथे झाला. त्यांनी वयाच्या १३ व्या वर्षी तिच्या साहित्यिक क्रियाकलापांना सुरुवात केली. १९४६ मध्ये दालमिया ग्रुपचे संस्थापक रामकृष्ण दालमिया यांच्याशी वयाच्या १८ व्या वर्षी लग्न केले. पदव्युत्तर पदवी मिळवण्यासाठी त्यांनी अभ्यास सुरू ठेवला. त्या राजस्थान राज्यातील पहिली पदव्युत्तर पदवी धारक महिला बनल्या. त्यांची सुरुवातीची कामे गद्य कविता होती. परंतु नंतर त्यांनी कविता लिहिल्या, ज्याची सुरुवात निरास आशापासून झाली. त्यांचे पहिले प्रकाशित पुस्तक शबनम होते ज्याने त्यांना सक्सेरिया पुरस्कार मिळवून दिला. त्यानंतर, त्यांनी लघुकथा आणि कादंबऱ्याही लिहिल्या आणि त्यातील ३५ काव्यसंग्रह व्यतिरिक्त प्रकाशित केल्या. फुल का दर्द हा डॉक्युमेंटरी चित्रपट तिच्या याच नावावर बनवला गेला आहे.
बाह्यदुवे
वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय कादंबरीकार वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लेखिका वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय लघुकथा लेखक वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका वर्ग:भारतीय महिला पत्रकार वर्ग:भारतीय महिला कादंबरीकार वर्ग:भारतीय लघुकथा लेखिका वर्ग:भारतीय कवयित्री वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १९२८ मधील जन्म
वर्ग:साहित्य आणि शिक्षणातील पद्मभूषण प्राप्तकर्ते वर्ग:उदयपूरमधील लोक वर्ग:राजस्थानातील कवी वर्ग:भारतीय लघुकथा लेखिका वर्ग:राजस्थानमधील पत्रकार वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय कवी वर्ग:राजस्थानमधील लेखिका वर्ग:राजस्थानमधील कादंबरीकार
भारतातील तेल शुद्धीकरण कारखान्यांची यादी
१८८० च्या उत्तरार्धात भारतातील आसाम राज्यात तेलाचा शोध लागल्यानंतर, डिगबोई येथे पहिली तेल शुद्धीकरण कारखाना उभारण्यात आला. डिगबोई रिफायनरी १९०१ मध्ये कार्यान्वित झाली. भारत सरकारच्या पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड अ‍ॅनालिसिस सेलनुसार भारतातील तेल रिफायनरींची यादी खालीलप्रमाणे आहे.
एक समूह म्हणून, इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशनची सर्वात मोठी शुद्धीकरण क्षमता आहे, व त्यांच्या भारताच्या पश्चिम, उत्तर आणि उत्तर-पूर्व भागात नऊ रिफायनरी आहेत. रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेडची जामनगर रिफायनरी ही जगातील सर्वात मोठी रिफायनरी आहे आणि तिचा भारतातील सर्वात मोठा नेल्सन कॉम्प्लेक्सिटी इंडेक्स २१.१ आहे. विविध रिफायनरी क्षमता विस्ताराच्या अधीन आहेत आणि बारमेर रिफायनरी जानेवारी २०२४ मध्ये कार्यान्वित होण्याची अपेक्षा आहे
संदर्भ
वर्ग:तेल शुद्धीकरण प्रकल्प
एन. गोपालस्वामी अय्यंगार
अय्यंगार भारताच्या संविधान सभेचे सदस्य होते.
मराठवाडा मुक्तिसंग्राम दिन
मराठवाडा मुक्तिसंग्राम दिन हा महाराष्ट्रातील एक राजकीय उत्सव आहे. हा सण दरवर्षी १७ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. या दिवशी १९४८ मध्ये मराठवाड्यातील निजामाची सत्ता संपली आणि ती भारताचा एक भाग बनली.
इतिहास
१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र झाला, पण त्यावेळी संपूर्ण देश विविध संस्थानांमध्ये विखुरलेला होता. त्यावेळच्या ५६५ पैकी ५६२ संस्थांनांनी स्वतंत्र भारतात सामाविष्ट होण्याची संमती दर्शविली आणि तशी कार्यवाही केली. मात्र हैदराबाद संस्थान, जम्मू आणि काश्मीर आणि जुनागड संस्थान ही तीन संस्थाने स्वतंत्र भारतात सामाविष्ट झाली नव्हती.
हैदराबाद संस्थानावर निजाम मीर उस्मान अली खान यांचे राज्य होते. हैदराबाद संस्थानावर तब्बल सहा पिढ्यांपासून निझाम वंशाचे राज्य होते. त्यांच्या निजामांच्या राज्यातून मुक्त होऊन भारतीय संघराज्यात सामाविष्ट होण्यासाठी स्वामी रामानंद तीर्थ यांच्या नेतृत्वाखाली संपूर्ण हैदराबाद संस्थानात मुक्ती संग्राम चालू झाला होता.
हैदराबाद संस्थानची त्यावेळची लोकसंख्या १ कोटी ६० लाख होती. यात तेलंगणा, मराठवाडा आणि कर्नाटकचा काही भाग येत होता. मुक्ती संग्राम सुरू झाल्यावर निजामाचा सेनापती कासीम रझवी याने मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन (लघुरूप एम आय एम) या संघटनेच्या माध्यमातून रझाकार नावाने मुस्लिम स्वयंसेवकांची भरती केली आणि त्यांच्या साह्याने जनतेवर अमर्याद अत्त्याचार चालू केले.
याचे नेतृत्व स्वामी रामानंद तीर्थ, दिंगबरराव बिंदू, गोविंदभाई श्रॉफ, रविनारायण रेड्डी, देवीसिंग चौहान, भाऊसाहेब वैशंपायन, शंकरसिंग नाईक, विजयेंद्ग काबरा, बाबासाहेब परांजपे या आणि इतर अनेक नेत्यांकडे होते. मराठवाडयाच्या गावागावात हा संग्राम लढला गेला. यात जीवाची काळजी न करता अनेक स्वातंत्र्यवीर पुढे आले. मराठवाडयात निजामांच्या पंतप्रधानास थांबवण्यासाठी पूल उडवून देणारे काशीनाथ कुलकर्णी, मराठवाडयाची राणी लक्ष्मीबाई म्हणून विख्यात झालेल्या बदनापूर तालुक्यातील धोपटश्र्वर गावच्या दगडाबाई शेळके, रोहिल्यांना जेरीस आणणारे बीडचे विठ्ठलराव काटकर, बर्दापूर पोलीस ठाणे उडवून देणारे लातूरचे हरिश्चंद्गजी जाधव, नळदूर्ग सर करणारे उस्मानाबाद जिल्हयातील होटी गावचे जनार्दन होर्टीकर गुरजी तसेच परभणीत रझाकारांना हुसकावून लावणारे सूर्यभान पवार, विनायकराव चारठाणकर, विश्र्वनाथराव कातनेश्र्वरकर, पालम तालुक्यातील गुळखंड गावचे सुपुत्र मारोतराव पौळ, नांदेड येथील देवरावजी कवळे, जीवनराव बोधनकर आदींच्या रूपाने मराठवाड्याच्या कानाकोपज्यात स्वातंत्र्य संग्राम तेजस्वीपणे लढला गेला.