cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
एर्विन श्र्यॉडिंगर
बाह्य दुवे
वर्ग:भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६१ मधील मृत्यू वर्ग:ऑस्ट्रियन भौतिकशास्त्रज्ञ
लुडोविक ओब्रानिक
वर्ग:पोलंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गाडेगाव (हिंगणघाट)
गाडेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
खोवाई जिल्हा
खोवाई हा भारताच्या त्रिपुरा राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २०१२ साली पश्चिम त्रिपुरा जिल्ह्यापासून हा जिल्हा वेगळा करण्यात आला. हा जिल्हा त्रिपुराच्या उत्तर भागात स्थित आहे. २०११ साली खोवाई जिल्ह्याची लोकसंख्या सुमारे ३.३ लाख इतकी होती. खोवाई ह्याच नावाचे शहर खोवाई जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे.
राष्ट्रीय महामार्ग ८ खोवाई जिल्ह्यामधून धावतो व जिल्ह्याला आगरताळा तसेच आसामसोबत जोडतो. लुमडिंग-साब्रूम हा रेल्वेमार्ग खोवाई जिल्ह्यामधूनच जातो.
बाह्य दुवे
वर्ग:त्रिपुरामधील जिल्हे
तक्षशिला
तक्षशिला (इंग्रजीत Taxila) हे प्राचीन भारतातील एक प्रमुख शहर आणि विद्यापीठ होते.
आत्ताच्या पाकिस्तानमधील पंजाब प्रांतात रावळपिंडी शहरापासून ३५ किमी वायव्येस असलेल्या या शहराचे अवशेष सुमारे ३,००० वर्ष जुने आहेत. प्राचीन भारतामध्ये शिक्षणाची अनेक नावाजलेली केंद्र उदयाला आली होती या केंद्रांपैकी तक्षशिला विद्यापीठ हे महत्त्वाचे शिक्षण केंद्र होते या ठिकाणी शिक्षण घेण्यासाठी परराज्यांतून तसेच परदेशांतूनही विद्यार्थी येत असत. तक्षशिला हे प्राचीन भारतीय व्यापारी मार्गावरील महत्त्वाचे शहर होते. सध्या हे स्थान पाकिस्तानमध्ये आहे या ठिकाणी सापडलेल्या पुरातत्त्वीय पुराव्याच्या आधारे हे ठिकाण इसवी सन पूर्व सहाव्या शतकामध्ये उदयास आलेले होते. सम्राट बिम्बिसार याच्या फार आधीपासून प्रसिद्धिस आलेले हे एक विश्व विद्यापीठ म्हणून नावारुपाला आलेले शिक्षणकेंद्र होते. बुद्धांचा समकालीन असलेला व अजातशत्रु राजाचा राजवैद्य म्हणून ख्यातीप्राप्त असलेला जीवक वैद्य याने तक्षशिला विद्यापीठामध्ये शिक्षण घेतले होते. इसवीसन पूर्व चौथ्या शतकात तक्षशिला विद्यापीठाची कीर्ती सर्वदूर पसरली. मौर्य साम्राज्याचा संस्थापक चंद्रगुप्त मौर्य याचे शिक्षण हे दक्षिणा विद्यापीठांमध्ये झाले होते व्याकरणकार पाणिनी तसेच चरक हा वैद्य हेदेखील तक्षशिला विद्यापीठांमध्ये विद्यार्थी होते सिकंदरा बरोबर आलेल्या ग्रीक इतिहासकारांनी देखील तक्षशिलाची वर्णन केलेले आहे ग्रीसमध्ये कोठेही अशा प्रकारचे विद्यापीठ या काळामध्ये अस्तित्वात नव्हते असे त्यांनी लिहून ठेवलेले आहे चिनी बौद्ध भिक्खू हा इसवी सन चारशेच्या सुमारास भारतामध्ये आला होता त्यावेळी त्याने तक्षशिला विद्यापीठाला भेट दिली या विद्यापीठामध्ये बौद्ध तत्त्वज्ञान,अर्थशास्त्र,तर्कशास्त्र वैद्यकीय तसेच ध्यानसाधना इ. विविध विषयांचे शिक्षण विद्यार्थ्यांना दिले जात होते या संदर्भातील सर्व माहिती परकीय प्रवाशांच्या प्रवास वर्णन मध्ये आलेली आहे तक्षशिला हे प्राचीन काळातील एक वैभव संपन्न आणि सामर्थ्यशाली शिक्षण केंद्र म्हणून पुढे आले या शिक्षण केंद्रांमधून अनेक विद्यार्थी शिक्षण घेऊन पुढे गेले
वर्ग:भारताचा इतिहास वर्ग:पाकिस्तानमधील शहरे
काकडखुंट
काकडखुंट हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
सिकंदर रझा
सिकंदर रझा बट (जन्म २४ एप्रिल १९८६ सियालकोट, पंजाब) हा पाकिस्तानमध्ये जन्म झालेला झिम्बाब्वेचा क्रिकेटपटू आहे.
वर्ग:झिम्बाब्वेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जयपूर जिल्हा
''हा लेख राजस्थानमधील जयपूर जिल्ह्याविषयी आहे. जयपूर शहराच्या माहितीसाठी पहा - जयपूर.''
जयपूर हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र जयपूर येथे आहे.
संकेतस्तळ
संकेतस्थळ
वर्ग:जयपूर जिल्हा वर्ग:राजस्थानमधील जिल्हे
ट्रेक द सह्याद्रीज
ट्रेक द सह्याद्रीज हे हरिश कापडिया यांनी इंग्रजी भाषेत लिहिलेले पुस्तक आहे. महाराष्ट्रातल्या पश्चिम घाटातील साडेतीनशेहून अधिक डोंगरी स्थानांची माहिती देऊन त्या ठिकाणी कसे पोचायचे याची थोडक्यात पण विश्वसनीय माहिती देणारे हे पुस्तक आहे. मूळ पुस्तक इ.स. १९८७ साली प्रकाशित झाले असून त्याच्या २००४ सालापर्यंत ५ आवृत्त्या निघाल्या आहेत. या पुस्तकात १३ नकाशे आणि ६६ छायाचित्रे आहेत.
पुस्तकाचे तपशीलात वर्णन
हिमालयातील पर्वतात पदभ्रमण किंवा गिरिभ्रमण केल्यावर लेखकाच्या मनात सह्याद्री पर्वतरांगा आणि त्यातील किल्ले याबद्दल असलेली आस्था वाढती राहते. हरिश कापडिया यांनी त्यांच्या नवांग या मुलासह केलेल्या सह्याद्रीतील भटकंतीचे वर्णन त्यांनी या पुस्तकात केले असून हे पुस्तक त्यांनी आपल्या मुलाला समर्पित केले आहे.सह्याद्री पर्वतरांगा आणि त्यातील समृद्ध निसर्गवैभव अनुभवावे यासाठी लेखकाने भ्रमंतीची आवड असलेल्या लोकांना मार्गदर्शक असे हे पुस्तक लिहिले आहे.
सह्याद्री पर्वतरांगा आणि त्याची सर्व भौगोलिक माहिती, समुद्रसपाटीपासून असलेली उंची, निसर्ग याची माहिती प्रस्तावना या भागात आहे. गिरिभ्रमण हा केवळ छंद राहिला नसून त्याचे शास्त्रीय प्रशिक्षण देणा-या तसेच पूरक अन्य प्रशिक्षण देत असलेल्या लहान मोठ्या वर्गांची आणि प्रशिक्षण संस्थानची माहिती या प्रकरणात समाविष्ट आहे. सह्याद्रीचा मध्यभाग, उत्तरं आणि दक्षिण भाग तसेच मुंबई आणि पुण्याचा जवळपासचा प्रदेश याबद्दल येथे माहिती दिलेली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लिश साहित्य वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:गिर्यारोहण वर्ग:इतिहास
राम नगर
राम नगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
आफ्रिकान्स विकिपीडिया
आफ्रिकान्स विकिपीडिया ( आफ्रिकान्स ) वेब -आधारित मुक्त-मजकूर ज्ञानकोश विकिपीडियाची आफ्रिकान्स भाषेतील आवृत्ती आहे. हा प्रकल्प १६ नोव्हेंबर २००१ रोजी सुरू झाला होता आणि ही ११वी तयार केलेली विकिपीडिया आवृत्ती आहे. डिसेंबर २०१६ मध्ये ही लेखसंख्येनुसार ८४वे सर्वात मोठे विकिपीडिया आवृत्ती होती. दक्षिण आफ्रिका आणि नामीबिया व्यतिरिक्त, आफ्रिकान्स विकिपीडियाचा वापर आणि देखभाल युरोप, उत्तर अमेरिका आणि ओशनिया मधील वापरकर्त्यांद्वारे केले जाते. सप्टेंबर २०२० पर्यंत ही आफ्रिकेच्या भाषांपैकी सर्वात मोठी आणि विकिपीडियाची ७० व्या क्रमांकाची सर्वात मोठी भाषा आवृत्ती होती.
भेटी आणि संपादने
आफ्रिकान्स विकिपीडिया मधील शोध सर्व विकिपीडिया शोधांपैकी ०.००८% होते. १ जुलै २००९ ते ३० सप्टेंबर २०१३ या कालावधीत आफ्रिकान्स विकिपीडिया वर सर्वाधिक वापरकर्त्यांनी खालील प्रमाणे भेटी दिल्या.
इंग्रजी विकिपीडियाच्या ९२.७%च्या आकड्यानंतर नंतर दक्षिण आफ्रिकेच्या सर्व शोधांपैकी आफ्रिकान्स विकिपीडियाचा आकडा २.२% आहे. नामिबियात, आफ्रिकान्स विकिपीडियाचा वापर १.२% शोधांवर वर इंग्रजी (८५.३%), जर्मन (५.७%) आणि पोर्तुगीज (१.५%) विकिपेडिया पेक्षा कमी, ४थ्या क्रमांकावर केला जातो.
सर्व जर्मन संपादनांपैकी ०.१ %, सर्व बेल्जियन संपादनांपैकी ०.३% आणि सर्व दक्षिण आफ्रिकेतील संपादनांपैकी २४.४% संपादने आफ्रिकान्स विकिपीडियावर होतात. आफ्रिकान्स विकिपीडियामध्ये नेदरलँड्स आणि बेल्जियमचा सहभाग बहुदा आफ्रिकान्स आणि डच भाषेच्या भाषेच्या संबंधामुळे आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भाषेनुसार विकिपीडिया विकिपीडिया
अलेक्सांद्र केर्झोकोव
अलेक्सांद्र केर्झोकोव हा एक रशियन फुटबॉलपटू आहे.
वर्ग:रशियाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महावित्त
महावित्त किंवा महाराष्ट्र राज्य वित्तिय महामंडळ याची स्थापना इ.स. १९६२ साली भारताच्या लोकसभेने संमत केलेल्या राज्य वित्तिय महामंडळे कायदा १९५१ अन्वये करण्यात आली. लघु आणि मध्यम उद्योगांना जमीन, इमारत, यंत्रसामुग्री, उपकरणे इत्यादी प्रकारची स्थावर मालमत्ता संपादन करण्यासाठी लागणाऱ्या मुदत कर्जाची गरज भागविणे हे महावित्तचे मुख्य कार्य आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील महामंडळे
दिवाशी
दिवाशी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर पुढे उधवा-खाणवेळ-मांदोणी रस्ताने जाऊन नंतर तळावळी रस्त्याने हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव ५१ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३१८ कुटुंबे राहतात. एकूण १३८० लोकसंख्येपैकी ६२० पुरुष तर ७६० महिला आहेत. गावाची साक्षरता १९.७२ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता २४.२४ आहे तर स्त्री साक्षरता १६.४१ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ३६६ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या २६.५२ टक्के आहे. आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, खाजगी नोकर, कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
बेंडगाव, कळमदेवी, शिलोंदे, पाटीलपाडा, गडचिंचाळे, दाभाडी, किन्हवळी, अलकापूर, सुकडआंबा, व्याहाळी, रामपूर ही जवळपासची गावे आहेत.दिवाशी ग्रामपंचायतीमध्ये दिवाशी आणि गडचिंचाळे ही गावे येतात.
संदर्भ
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
कॅनडाचा ध्वज
कॅनडाचा ध्वज लाल रंगाचा असून त्याच्या मधोमध पांढऱ्या रंगाचा एक चौरस आहे. ह्या चौरसामध्ये लाल रंगाचे एक मेपल वृक्षाचे पान आहे.
दिवाशी
संदर्भ
वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
सुभगाद्य
सुभगाद्य (शास्त्रीय नाव: Aegithinidae, एजिथीनिडे ; इंग्लिश: Iora, आयोरा ;) हे पक्ष्यांच्या चटकाद्या श्रेणीतील एक पक्षिकुळ आहे.
भारतीय औषधशास्त्रज्ञ संघटना
भारतीय औषधशास्त्रज्ञ संघटना ही भारतातील औषधशात्रज्ञांची व्यावसायिक संघटना आहे. सदस्यांमध्ये रुग्णालयातील औषधशास्त्रज्ञ, मॅन्युफॅक्चरिंग औषधशास्त्रज्ञ, शिक्षक आणि चिकित्सालयीन औषधशास्त्रज्ञ यांचा समावेश आहे. २०११ मध्ये स्थापित केलेली ही संघटना ग्लोबल हेल्थ वर्कफोर्स अलायन्स (डब्ल्यूएचओ)ची सदस्य आहे. ही संघटना ही भारतातील औषधशात्रज्ञांची सर्वात मोठी संस्था म्हणून उदयास येत आहे. भारतातील आरोग्य सेवा क्षेत्रात फार्मसिस्टची भूमिका निभावण्यासाठी आयपीएचे मुख्य उद्दीष्ट आहे.
भारतीय औषधशास्त्रज्ञ संघटनेने नुकतीच दिल्लीतील मौलाना आझाद दंत विज्ञान संस्था येथे भारतीय औषधशात्रज्ञांची एक राष्ट्रीय परिषद आयोजित केली होती. या परिषदेचा विषय होता 'आव्हाने आज आणि उद्या.' परिषदेमध्ये विविध राज्यांचे प्रतिनिधीत्व करणाऱ्या विविध संघटना सहभागी झाल्या.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील औषधशास्त्र
रियाउ द्वीपसमूह
बाह्य दुवे
वर्ग:इंडोनेशियाचे प्रांत वर्ग:द्वीपसमूह
श्रीकृष्ण अग्रवाल
श्रीकृष्ण अग्रवाल ( डिसेंबर ९, इ.स. १९२७) हे भारत देशातील राजकारणी होते.ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९७१च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये मध्य प्रदेश राज्यातील (सद्यकालीन छत्तिसगड राज्यात) महासमंद लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:५ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:महासमंद खासदार वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म
रांभा
रांभा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
जैसलमेर जिल्हा
याचे प्रशासकीय केंद्र जेसलमेर येथे आहे.
चतुःसीमा
वर्ग:जैसलमेर जिल्हा वर्ग:राजस्थानमधील जिल्हे
गणेशपूर (हिंगणघाट)
गणेशपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
मणीबेळी
मणीबेळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
क्रिपल क्रीक
क्रिपल क्रीक अमेरिकेच्या कॉलोराडो शहरातील एक छोटे गाव आहे. जवळ सोन्याच्या खाणी असलेल्या या गावात द्यूतशाला आहेत. हे गाव टेलर काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,१८९ होती.
वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे वर्ग:टेलर काउंटी, कॉलोराडो
गंगापूर (हिंगणघाट)
गंगापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
तैवान (बेट)
तैवान (इंग्लिश: Taiwan; हिंदी: तायवान) हे प्रशांत महासागरात चीनच्या १२० किमी पूर्व दिशेला वसलेले एक बेट आहे. इ.स. १९४९ सालापासून या बेटावर चीनचे प्रजासत्ताक अर्थात तैवान ह्या देशाची सत्ता आहे. त्यामुळे ह्या देशाचा उल्लेख करण्याकरता तैवान हे नाव वापरले जाते. तैवानचे जुने नाव 'फॉर्मोसा' असे होते.
धर्म
एका सर्वेक्षणानुसार तैवान मध्ये ९१% लोकसंख्या ही बौद्ध धर्मीय आहे. सरकारी आकड्यांनुसार बौद्ध धर्म हा तैवानचा मुख्य धर्म असुन एकूण लोकसंख्येच्या ३५.१% लोक बौद्ध धर्माचे अनुयायी आहेत तर ताओ धर्म ३३% अनुयायांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. यीगींडाओ धर्माचे ३.५% लोक अनुयायी आहेत तर त्यापाठोपाठ अनुक्रमे प्रोटेस्टंट आणि कॅथोलीक धर्माचे २.६% आणि १.३% अनुयायी आहेत.
वर्ग:तैवान वर्ग:पूर्व आशिया
Taiwan ཐའེ་ཝན། তাইৱান Dài-uăng crh:Çin Cumhuriyeti ཏའི་ཝཱན་ Taiwan An Téaváin ચીની ગણતંત્ર Taywan తైవాన్ تەيۋەن Taaywaan טייוואן zea:Taiwan
दत्तात्रय लक्ष्मण गोखले
'''द.ल. गोखले''' (पूर्ण नाव दत्तात्रय लक्ष्मण गोखले)  (१५जुलै १८९९ मृत्यू :?)  हे मराठी कवी होते. ते रविकिरण मंडळाचे सदस्य होते. द.ल. गोखले ह्यांच्याबद्दल लिखित माहिती फारशी दिसत नाही, मात्र इतरांच्या लेखनातून त्रोटक उल्लेख आढळतात. मराठी विश्वकोशातही 'मंडळाचे एक सदस्य द.ल. गोखले हे जातिवंत रसिक आणि अभ्यासक असूनही मराठी साहित्यात त्यांनी विशेष भर घातली नाही' असे म्हटले आहे.
साहित्य
द.ल. गोखले यांच्या 'किरण' या प्रातिनिधिक संग्रहात 'प्रेम कशावर' ही कविता व 'भावगीत' या विषयावर चर्चात्मक निबंध आहे. आणि 'उषा, शलाका, प्रभा' आदींमध्ये त्यांची सुनीते व गोष्टी समाविष्ट आहेत.
’स्वप्नभूमि’मधील उल्लेख
शं.के.कानेटकर लिखित 'स्वप्नभूमि' मध्ये द.ल.गोखले ह्यांचे उल्लेख विखरून सापडतात. विशेष म्हणजे त्या पुस्तकातील अनेक छायाचित्रांमध्ये ते आणि त्यांच्या पत्‍नी सुमतीबाईही आहेत. २७ सप्टेंबर १९६५ ह्या दिवशी पुणे विद्यापीठात उपकुलगुरू काकासाहेब गाडगीळ ह्यांच्या अध्यक्षतेखाली रविकिरण मंडळाच्या सदस्यांचा सत्कार करण्यात आला. त्याचा वृत्तान्त 'भटक्या' ह्या टोपणनावाने लिहिलेला 'स्वप्नभूमि'मध्ये छापलेला आहे. त्यात अन्य कवींबरोबर द.ल.गोखले ह्यांचाहि अल्पपरिचय करून देताना म्हटले आहे की, ”त्यांची काव्यनिर्मिति 'तोटकी आणि मोजकी' तरीहि 'सुगम, सुश्राव्य आणि सुंदर' होती.” पुस्तकात सर्व उपस्थित कवि आणि उपकुलगुरू गाडगीळ ह्यांचा व्यासपीठावर बसलेला फोटो आहे. त्यात द.ल.गोखले दिसतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:रविकिरण मंडळ
झालावाड जिल्हा
''हा लेख राजस्थानमधील झालावाड जिल्ह्याविषयी आहे. झालावाड शहराच्या माहितीसाठी पहा - झालावाड.''
झालावाड हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र झालावाड येथे आहे. हा जिल्हा कोटा प्रशासकीय विभागात येतो.
तालुके
वर्ग:झालावाड जिल्हा वर्ग:राजस्थानमधील जिल्हे
मारुगामे किल्ला
मारुगामे किल्ला (丸 ame 城 मारुगामे-जे), याला काम्यामा किल्ला आणि होराई किल्ला या नावानेही ओळखले जाते. जपानच्या कागावा प्रांतातील मारुगामे येथे वसलेला आहे. हा एक हिरयामा शिरो (टेकडीवरचा किल्ला ज्याच्या सभोवताली सपाट मैदान आहे) प्रकारचा किल्ला आहे.
इतिहास
या किल्ल्याच्या जागेवर बांधलेली पहिली तटबंदी ही नारा मोटोयासू यांच्या नेतृत्वाखाली नार कुळातील लोकांनी उभारली होती. हेच मुरोमाची कालखंडात होसोकावा कुळाचे अनुयायी होते. या गोष्टीचा आज फारच थोडा पुरावा उपलब्ध आहे. या किल्ल्याची मुळे १५८७ मध्ये सापडतात. त्यावेळेस मारुगामे किल्ल्यात सनुकी प्रांताचा मालक इकोमा चिकमसा हे रहात होते. इ.स. १५९७ मध्ये, चिकामासाने ताकामात्सू किल्ल्याची निर्मिती केली आणि राज्य करण्यासाठीचे त्यांचे नवीन स्थान बनवले. मारुगामे किल्ला त्याने त्याच्या मुलाकडे, इकोमा काजुमासाकडे सोपावला. काझुमासाने ताबडतोब किल्ल्याचे नूतनीकरण करण्यास सुरुवात केली आणि किल्ला अजून मजबूत केला. तथापि, १६१५ मध्ये शोगुनालने काढलेल्या फरमानाप्रमाणे, प्रत्येक प्रांताला फक्त एकच किल्ला असायला हवा होता. त्यामुळे मारुगामे किल्ला उध्वस्त करण्यात आला.
इ.स. १६३८ मध्ये, शिमाबारा बंडखोरीच्या पराक्रमासाठी यमाझाकी इहारूला किल्ल्यातील पश्चिमेकडील सनुकीचा एक छोटासा भाग (मारुगामे किल्ल्याच्या उरलेल्या भागातून) बक्षीस म्हणून देण्यात आला. इहारूने तेव्हा वाचलेल्या अवशेषांवर नविन इमारतींचे बांधकाम केले. त्याने केलेले बहुतेक काम आजही दिसून येते. त्याचे बांधकाम इ.स. १६४४ मध्ये पूर्ण झाले. तथापि, १६५८ मध्ये हा किल्ला किगोको कुळाकडे सुपूर्द करण्यात आला. इ.स. १६७० मध्ये ओटेमॉन कॉम्प्लेक्सची पुनर्बांधणी करून त्यांनी किल्ल्यात आणखी सुधारणा केली. शाही सरकारने मेइजीच्या जीर्णोद्धारादरम्यान किल्ला ताब्यात घेईपर्यंत किर्गोकूने किल्ल्यावरील नियंत्रण अबाधित राखले.
इ.स. १८६९ मध्ये किल्ल्यात आग लागली आणि बऱ्याच इमारती नष्ट झाल्या. त्यानंतर १८७० मध्ये जे काही राहिले होते त्यातील बरेच काही शाही सरकारने नष्ट केले. त्यानंतर लवकरच बाह्य खंदक देखील मातीने भरून टाकला.
सद्यस्थिती
दगडी भिंतींच्या व्यतिरिक्त, आजही मारुगामे किल्ल्यातील काही इमारती उभ्या आहेत. इ.स. १९५० मध्ये ओटे इचिनो गेट, ओटे निनो गेट आणि टेन्शु (बालेकिल्ला) यांचे मोठ्या प्रमाणात जीर्णोद्धार करण्यात आले. या मूळ इमारती जपानी सरकारने महत्त्वपूर्ण सांस्कृतिक ठेवा म्हणून घोषित केल्या आहेत. इ.स. १८६० पूर्वी बांधलेला आणि मूळ लाकडी टेंशू हयात असलेल्या फक्त डझनभर जपानी किल्ल्यांपैकी मारुगामे हा एक किल्ला आहे. हा किल्ला सध्या काम्यामा पार्कमध्ये संरक्षित आहे. त्याचे संग्रहालय त्याच्या टेंशूमध्ये बांधलेले आहे. या किल्ल्याचे नाव जपानमधीला १०० उत्तम किल्ल्यांच्या यादीत टाकलेले आहे.
कोरेगाव तालुका
कोरेगांव तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. कोरेगांव तालुक्याला मोठी ऐतिहासिक, सामाजिक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी लाभली आहे. या तालुक्याने भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्यात व सामाजिक जडणघडणीत फार मोठे योगदान दिले आहे. आधुनिक भारतातसुद्धा कोरेगांव तालुक्याने आपला वेगळा ठसा उमटवला आहे.
कोरेगांव हे शहर या तालुक्याचे मुख्य ठिकाण आहे.
चतुःसीमा
कोरेगाव तालुक्‍याच्‍या उत्‍तरेस खंडाळा व फलटण हे तालुके तर पश्चिमेस वाई सातारा हे तालुके दक्षिणेस कराड तालुका पूर्वेस खटाव तालुका.हेत.
प्रसिद्ध व्यक्ती
कोरेगाव तालुक्यातल्या कुमठे गावचे कानाने बहिरे असलेले कुस्तीपटू भरत जगदाळे यांनी बल्गेरियात मार्च २०१४मध्ये झालेल्या १७व्या जागतिक कुस्ती स्पर्धेत भाग घेतला होता.
पाहण्यासारखी ठिकाणे
हरेश्वर
संदर्भ साप गावचे अमोल कुलकर्णी
फोन नंबर
बाह्य दुवे
वर्ग:सातारा जिल्हा वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
श्रीपाद नारायण पेंडसे
श्रीपाद नारायण पेंडसे (जन्म ५ जानेवारी इ.स. १९१३; मृत्यू २३ मार्च इ.स. २००७) हे मराठी भाषेतील एक कथालेखक व कादंबरीकार होते.
बालपण आणि प्रभाव
पेंडसेंचा जन्म ५ जानेवारी १९१3 मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्य़ातील मुर्डी या गावी झाला. १९२४ मध्ये पेंडसे मुंबईला स्थायिक झाले ते कायमचे. वयाच्या ११ व्या वर्षांपर्यंत त्यांनी जो कोकण पाहिला होता, आपल्या मनात साठवला होता, त्यावर ते आयुष्यभर लिहीत राहिले. मग तो साकव असेल, व्याघ्रेश्वराचे देऊळ असेल, किंवा नारळी-पोफळीच्या बागा असतील. त्या त्यांच्या भावविश्वाचा अतूट भाग झालेल्या होत्या. श्री. ना. पेंडसेंना खाजगीत 'शिरूभाऊ' म्हणत. खाजगीतील (कौटुंबिक) हे नाव त्यांच्या मित्रमंडळीत आणि पुढे लेखनाच्या क्षेत्रातही रूढ झाले. त्यांच्या नावाचा उल्लेख साहित्य प्रांतातही ‘पेंडसे’ असा होण्याऐवजी ‘शिरूभाऊ’ असाच होत होता, याची प्रचीती ‘श्री. ना. पेंडसे : लेखक आणि माणूस’ या त्यांच्या आत्मचरित्रातूनही येते.
कारकीर्द
मुंबईच्या बेस्ट कंपनीत सेवानिवृत्तीपर्यंत नोकरी करून या संस्थेच्या आत्मीयतेपोटी त्यांनी १९७२ मध्ये ‘बेस्ट उपक्रमाची कथा’ हे पुस्तकही लिहिले.
साहित्यिक लेखन
कादंबरी, कथा, नाटक, व्यक्तिचित्रण, आत्मचरित्र अशा विविध वाङ्मयप्रकारांत लेखन केलेल्या पेंडसेंची मराठी साहित्यात ओळख आहे ती कादंबरीकार म्हणूनच श्री.ना.पेंडसे यांची ‘जीवनकला’ ही पहिली कथा १९३८ मधे प्रसिद्ध झाली. नंतर काही व्यक्तिचित्रे त्यांनी लिहिली. ‘खडकावरील हिरवळ’ हे त्यांचे व्यक्तिचित्रणात्मक पुस्तक १९४१ साली प्रकाशित झाले. हे त्यांचे प्रकाशित झालेले पहिले आणि शेवटचे व्यक्तिचित्रणात्मक पुस्तक.
पेंडसेंची पहिली कादंबरी ‘एल्गार’ १९४९ मध्ये प्रकाशित झाली.
‘एल्गार’ने पेंडसेंना जसे कादंबरीकार म्हणून नाव मिळाले, तसेच या कादंबरीच्या निमित्ताने मराठीत प्रादेशिकतेच्या संदर्भात चर्चा झडू लागल्या. ‘एल्गार’ (१९४९) पाठोपाठ ‘हद्दपार’ (१९५०) आणि ‘गारंबीचा बापू’ (१९५२) या कादंबऱ्या प्रकाशित झाल्या आणि प्रादेशिक कादंबरीकार म्हणून पेंडसेंनी मराठी साहित्यात आपले वेगळे स्थान निर्माण केले. ‘गारंबीचा बापू’ ही तर तत्कालीन वाचकांना झपाटून टाकणारी, चेटूक करणारी कादंबरी ठरली. याच तीन कादंबऱ्या समोर ठेवून गंगाधर गाडगीळांनी ‘हर्णैचा दीपस्तंभ’ हा लेख लिहून पेंडसेंचे कादंबरीकार म्हणून मूल्यमापन केले होते.
‘रथचक्र’ला अभिजात कलाकृतीचे परिमाण प्राप्त झाले. ‘रथचक्र’नंतर ‘लव्हाळी’ आली त्यामध्ये दुसऱ्या महायुद्धोत्तर काळातील जीवनजाणिवा, क्षुद्रत्व हा आशय मांडण्यासाठी त्यांनी दैनंदिनीची शैली स्वीकारली. त्यांनी ‘लव्हाळी’नंतर ‘आकांत’ नावाची आणखी एक कादंबरी लिहिली. पण त्यानंतर १९८८ मध्ये १३५८ पृष्ठांची ‘तुंबाडचे खोत’ ही त्यांची द्विखंडात्मक कादंबरी प्रकाशित झाली. पृष्ठसंख्येच्या दृष्टीने मराठीतील ही एकमेव मोठी कादंबरी होती.
‘एक होती आजी’ (१९९५), ‘कामेरू’ (१९९७), ‘घागर रिकामी रे’, ‘रंगमाळी’ (२००२) आणि लोकमान्यांच्या जीवनावरील ‘हाक आभाळाची’ (२००७) या पेंडसेंनी आपल्या उत्तरायुष्यात लिहिलेल्या कादंबऱ्या होत. कादंबरीलेखनासोबतच पेंडसेंनी नाटय़लेखनही भरपूर केले आहे. त्यांनी आपल्या हयातीत अकरा नाटके लिहिली. त्यातील ‘राजेमास्तर’, ‘यशोदा’, ‘गारंबीचा बापू’, ‘असं झालं आणि उजाडलं’ आणि ‘रथचक्र’ ही नाटके त्यांच्याच कादंबऱ्यांवर आधारित होती. याशिवाय ‘महापूर’, ‘संभूसाच्या चाळीत’,‘चक्रव्यूह’, ‘शोनार बांगला’, ‘पंडित! आता तरी शहाणे व्हा’, ‘डॉ. हुद्दार’ ही वेगळ्या पिढीतली नाटके.
त्यांची नाटके आणि कादंबऱ्या या दोन्हीही सारख्याच लोकप्रिय आहेत.त्यांच्या नाटकात कोणतीना कोणती समस्या असते. प्रेक्षकांच्या विचारशक्तीला चालना देणारे विचार त्यांच्या नाटकात असतात. संवाद मोठे प्रभावी व सहज सुंदर असतात. एखाद्या समस्येच्या मुळाशी खोल खोल जाणे हा त्यांच्या प्रतिभेचा विशेष होता.
पुरस्कार
श्री. ना. पेंडसेंना त्यांच्या लेखनासाठी अनेक पुरस्कार मिळाले. त्यात महाराष्ट्र शासनाचे पाच पुरस्कार (हद्दपार, हत्या, कलंदर, संभूसाच्या चाळीत व चक्रव्यूह), साहित्य अकादमी पुरस्कार, महाराष्ट्र फाऊण्डेशनचा जीवनगौरव पुरस्कार, प्रियदíशनी पुरस्कार, लाभसेटवार साहित्यसन्मान पुरस्कार, कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानचा जनस्थान पुरस्कार (2001) हे काही उल्लेखनीय पुरस्कार म्हणता येतील.
http://www.kusumagraj.org/pratishathan/jansthan.php
निधन
१९ मार्च २००७ला त्यांची लोकमान्य टिळकांवरची ‘हाक आभाळाची’ ही कादंबरी प्रकाशित झाली आणि २3 मार्च २००७ रोजी त्यांचे निधन झाले.
संदर्भसूची
पेंडसे, श्रीपाद नारायण पेंडसे, श्रीपाद नारायण वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:मराठी लेखक
भारतीय क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
ह्या विभागाचा प्रमुख लेख पाहण्यास येथे जा ..भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे =दक्षिण आफ्रिका दौरे=
=बाह्य दुवे=
=हे सुद्धा पहा=
दक्षिण आफ्रिका वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
गढवाल लोकसभा मतदारसंघ
हेसुद्धा पहा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:उत्तराखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
करौली जिल्हा
''हा लेख राजस्थानमधील करौली जिल्ह्याविषयी आहे. करौली शहराच्या माहितीसाठी पहा - करौली.''
करौली हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र करौली येथे आहे. हिण्डौन हे येथील एक प्रमुख शहर आहे.
तालुके
वर्ग:राजस्थानमधील जिल्हे
झ्वोला
झ्वोला (Zwolle) ही नेदरलँड्सच्या ओव्हराईजल ह्या प्रांताची राजधानी आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:नेदरलँड्समधील शहरे
बांका-बेलितुंग द्वीपसमूह
बांका-बेलितुंग द्वीपसमूह (देवनागरी लेखनभेद: बांग्का-बेलितुंग द्वीपसमूह ; भासा इंडोनेशिया: Bangka–Belitung ;) हा इंडोनेशिया देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत सुमात्रा बेटाच्या पूर्वेला स्थित असून बांग्का व बेलितुंग ही मोठी व इतर अनेक लहान बेटे ह्या प्रांतामध्ये मोडतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंडोनेशियाचे प्रांत वर्ग:द्वीपसमूह
अलमोडा लोकसभा मतदारसंघ
अलमोडा हा उत्तराखंड राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे
हेसुद्धा पहा
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:उत्तराखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
आँद्रिय यार्मोलेंको
वर्ग:युक्रेनचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
उज्ज्वल निकम
उज्ज्वल निकम (३० मार्च, इ.स. १९५३ - हयात) एक मराठी वकील आहेत. सरकारी वकील म्हणून यांनी अनेक बहुचर्चित खटल्यांमध्ये महत्त्वाची कामगिरी बजावली. दहशतवादी अजमल कसाबविरुद्ध खटल्यात सरकारी वकील म्हणून काम पाहिले.
पुइरस्कार== उज्ज्वल निकम यांना ’प्रमोद महाजन’ स्मृती पुरस्काराने गौरवण्यात आले आहे. (३०-१०-२०१५)
वर्ग:सरकारी वकील वर्ग:मराठी वकील वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म
डागरी गाय
डागरी गाय हा एक शुद्ध भारतीय गोवंश असून याचे मुख्य स्थान गुजरातमधील गोधरा, पंचमहाल, दाहोद, नर्मदा, छोटाउदेपूर आणि महीसागर जिल्ह्यातील आहे. हा गुजरात मधील पारंपरिक मशागतीचा गोवंश आहे, ज्याला "गुजरात माळवी" असेही म्हणतात. बोली भाषेत डागरी म्हणजे 'देशी' किंवा जुना किंवा मूळ.
या गोवंशाला चाऱ्याची कमी गरज असते. खास पौष्टिक आहार जरी नाही दिला तरी मुख्यतः चरण्यावर टिकून राहते. गुजरात मध्ये या गोवंशाची संख्या अंदाजे २,८०,००० आहे. हा गोवंश ग्रामीण भागात तसेच आदिवासी भागात मुख्यतः घरगुती वापरासाठी सांभाळला जातो.
वैशिष्ट्य
इतर जातींच्या तुलनेत ही गाय खूपच कमी दूध देते. त्याचे दूध उत्पादन प्रति स्तनपान चक्र ३०० ते ४०० किलो पर्यंत असते. परंतु या जातीचे बैल डोंगराळ भागात शेतीसाठी सर्वात योग्य आहेत. तसेच, यांच्या लहान आकारामुळे, यांची खाद्याची आवश्यकता कमी आहे. कमी चाऱ्यात जोपासना करण्यायोग्य असल्याने ज्यांच्याकडे कमी शेती आहे अशा आदिवासींसाठी ते अधिक किफायतशीर बनते.
'राष्ट्रीय डेरी विकास बोर्डाच्या (NDDB)' निकषानुसार हा मशागतीचा गोवंश  म्हणून ओळखला जातो.
बाह्य दुवे
वर्ग:गायीच्या प्रजाती वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती‎
युगान्त
युगान्त हा इरावती कर्वे यांनी लिहिलेला महाभारतातील व्यक्तिरेखांवर आधारित ग्रंथ आहे. याची पहिली आवृत्ती १९६७ साली देशमुख आणि कंपनी (पब्लिशर्स) प्रा.लि.पुणे यांनी प्रकाशित केली. २०१५ सालापर्यंत या पुस्तकाच्या २१ आवृत्त्या निघाल्या होत्या.
नैनिताल लोकसभा मतदारसंघ
नैनिताल हा उत्तराखंड राज्यातील लोकसभा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ १९५७मध्ये अस्तित्वात आला व २००९मध्ये इतर मतदारसंघांमध्ये विलीन करण्यात आला.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:उत्तराखंडमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
रामपूर (पुसद)
रामपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
गौळ (हिंगणघाट)
गौळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
ब्राझीलचा ध्वज
ब्राझिलचा ध्वज हिरव्या रंगाचा असून त्याच्या मधोमध पिवळ्या रंगाचा समभूज चौकोन आहे. समभूज चौकोनच्या आत एक निळ्या रंगाचे वर्तूळ आहे ज्यात २७ पांढरे तारे व एक पांढऱ्या रंगाचा वक्र पट्टा आहे. ह्या पट्ट्यावर हिरव्या रंगाच्या अक्षरांनी ब्राझिल देशाचे ब्रीदवाक्य ऑर्देम इ प्रोग्रेसो (सुव्यवस्था आणि प्रगती) लिहीले आहे.
टीपा
वर्ग:देशानुसार ध्वज ध्वज
पश्चिम जावा
पश्चिम जावा (बहासा इंडोनेशिया: Jawa Barat) हा इंडोनेशिया देशाचा सर्वाधिक लोकसंख्येचा प्रांत आहे. सुमारे ४.५ कोटी लोकसंख्या असलेला हा प्रांत जावा बेटाच्या पश्चिम भागात राजधानी जाकार्ताच्या आग्नेयेला वसला आहे. बांडुंग ही पश्चिम जावाची राजधानी आहे.
बाह्य दुवे
जावा, पश्चिम
आर्नहेम
आर्नहेम (Arnhem) ही नेदरलँड्सच्या गेल्डरलांड ह्या प्रांताची राजधानी आहे.
मोहम्मद रझा पेहलवी
मोहम्मद रझा शाहर पेहलवी (ऑक्टोबर २६, इ.स. १९१९ - जुलै २७, इ.स. १९८०) (पर्शियन: محمدرضا شاه پهلوی ; ) हा इराण चा शहा होता. हा सप्टेंबर १६, इ.स. १९४१पासून फेब्रुवारी ११, इ.स. १९७९पर्यंत सत्तेवर होता. पेहलवी घराण्याचा हा दुसरा व शेवटचा राज्यकर्ता होता.
स्टीफन होप कार्लिल
व्हाईस ॲडमिरल सर स्टीफन होप कार्लिल (जन्म - २३ डिसेंबर, इ.स. १९०२ मृत्यू - ९ फेब्रुवारी, इ.स. १९९६) हे २० जुलै, इ.स. १९५५ ते २१ एप्रिल, इ.स. १९५८ पर्यंत भारतीय नौसेनेचे प्रमुख होते.
वर्ग:भारतीय नौदल प्रमुख वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९६ मधील मृत्यू
ष्
हा मराठी भाषेतील एक वर्ण आहे. हा ३४ व्यंजनांपैकी एक व्यंजन आहे. या वर्णाचा उच्चार करताना घर्षणामुळे उष्णता निर्माण होते त्यामुळे याला 'उष्मे’ (घर्षक) असेही म्हणतात. या वर्णात ‘ह्’ या वर्णाची छटा असल्याने याला 'महाप्राण' सुद्धा म्हणतात.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी भाषेतील वर्ण वर्ग:ऊष्मे वर्ग:व्यंजने वर्ग:महाप्राण
कौलीगव्हाण
कौलीगव्हाण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नंदुरबार जिल्ह्यातील अक्कलकुवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान सामान्यतः गरम आणि कोरडे आहे.तीन वेगवेगळे ऋतू आहेत.उन्हाळा, पावसाळा,आणि हिवाळा.उन्हाळा मार्चपासून चालू होऊन जूनमध्यापर्यंत असतो.उन्हाळा गरम आणि कोरडा असतो.मे महिन्यात तापमान फार असते.तापमान ४५ अंश सेल्सियसपर्यंत जाते.जूनच्या मध्यास किंवा अखेरीस पावसाळा सुरू होतो.पावसाळी हंगामात हवामान सामान्यतः आर्द्र आणि गरम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ७६७ मि.मी.पर्यंत असते.हिवाळी मोसम नोव्हेंबरपासून चालू होऊन फेब्रुवारीपर्यंत संपतो.हिवाळा सौम्य थंड आणि कोरडा असतो.
संदर्भ
वर्ग:अक्कलकुवा तालुक्यातील गावे वर्ग:नंदुरबार जिल्ह्यातील गावे
कृत्रिम पाऊस
पाऊस पाडण्यासाठी ढगांमधल्या बाष्पाची क्षमता, तापमान, वाऱ्याची दिशा आणि वेग असे अनेक घटक आवश्यक असतात. यातल्या कोणत्याही एका घटकाचा असमतोल झाल्यास पावसाची शक्यता कमी होते. अशावेळी ढगांमधलं बाष्पाचं प्रमाण वाढवून ते विशिष्ट तापमानाला थंड केलं की त्याचं पाण्याच्या थेंबांमध्ये रूपांतर होतं. काळ्या ढगांवर विशिष्ट परिस्थितीत रसायने फवारून पाऊस पाडणे, म्हणजेच कृत्रिम पाऊस.
ढगांवर रसायने फवारून पाऊस पाडण्याप्रमाणेच गारांचा आकार कमी करण्यासाठीसुद्धा या प्रयोगांचा उपयोग केला जातो. हवेतले बाष्प एकत्र येऊन पावसाचा थेंब बनण्यासाठी एखाद्या लहानशा कणाची आवश्यकता असते. एखादा सूक्ष्म कण हा पावसाच्या थेंबाच्या केंद्राची भूमिका बजावतो. या केंद्रावर बाष्प जमा होत जाते आणि त्याचा आकार वाढला की तो पावसाचा थेंब म्हणून जमिनीवर पडतो. पण ही पावसाच्या थेंबाची निर्मिती नैसर्गिकरीत्या थांबते, तेव्हा ती कृत्रिम रित्या घडवून आणावी लागते. त्यासाठी काळ्या ढगांवर सोडियम क्लोराईड म्हणजेच मिठाचे कण फवारले जातात. मिठाच्या पाणी शोषून्याच्या गुणधर्मामुळे या कणांभोवती ढगातील बाष्प जमा होते. त्याचा आकार वाढला की बाष्प पावसाचे थेंब म्हणून खाली पडते. एकदा ही क्रिया सुरू झाली की पाऊस पडायला सुरुवात होते. काळ्या ढगांप्रमाणेच अधिक उंचीवर असलेल्या पांढऱ्या ढगांमधूनही पाऊस पाडता येतो. त्यासाठी सिल्व्हर आयोडाईड फवारले जाते. अमेरिका, इस्रायल, चीन, कॅनडा, रशिया, आफ्रिकेतील काही देश आणि युरोपीय देशांमध्येसुद्धा असे प्रयोग केले जातात. चीन येथे ओलम्पिक पूर्वी तर रशिया तही असा प्रयोग झाला होता. अमेरिका, कॅनडासारख्या ठिकाणी गारांचा आकार फार मोठा असतो. तिथेसुद्धा सोडियम आयोडाईडचे ‘कण’ फवारले की गारांची संख्या वाढते, पण त्यांचा आकार कमी होऊ शकतो. वर्ग:हवामानशास्त्र
क्षेत्री
क्षेत्री प्रादेशिक खसांना जातीचे क्षत्रिय समाज असे म्हटले जाते. खस कुरा ही त्यांची मातृभाषा असून, ती इंडो-आर्यन उत्तर विभाग समूहातील एक प्रमुख भाषा आहे. साधारणपणे, पार्वती / पहाड़ी क्षत्रियांना अक्षरभूमी क्षेत्री असे म्हटले जाते. अनेक इतिहासकारांनी क्षेत्रीला खस राजपूत असे नाव दिले आहे. क्षेत्रीस यांनी शासक, प्रशासक, राज्यपाल आणि योद्ध्यांची सेवा केली.
क्षेत्री संस्कृत शब्द क्षत्रियचे प्रत्यक्ष व्युत्पन्न केले जाते. सन् १८५४ नेपाळी मुलुकी ऐन, क्षेत्री द्विज एवं तागाधारी (यज्ञोपवीत) हिंदू जातिचे लोक वर्गीकृत करण्यात आला. सन् 1951 पर्यंत सरकारने आणि सैन्याला मक्तेदारी मिळवून बहुतेक नेपाळी इतिहासावर ते वर्चस्व गाजवले. नेपाळमध्ये लोकशाही नंतर, केसरी अजूनही नेपाळी सरकारमध्ये वर्चस्व राखत असून विशेषतः पंचायती सरकारवर वर्चस्व राखून सैनिक अधिकार एकाधिकार करते.
शब्द उत्पत्ति
क्षेत्री शब्दाचे उत्पत्ती संस्कृत शब्द क्षत्रिय आले होते.
इतिहास
क्षेत्री नेपाळचे हिंदू योद्धा रणवीर जाति आहेत. खस साम्राज्यचे उत्तम योद्धा असे म्हटले जाते. नंतर, गोरखा साम्राज्याचे सेनापती, प्रशासक आणि मंत्री यांच्यामधील प्रादेशिक जातींचे वर्चस्व होते.
क्षेत्री जाति कुटुंबाचे नाव
ऐर, अधिकारी, बगाले, बानियॉं, बरुवाल, बोहरा, बस्न्यात / बस्नेत, भंडारी, विष्ट/बिष्ट, बोगटी, बुढा, बुढथापा, बुढाथोकी, चौहान/चुहान, छेत्री, चिलुवाल, डॉंगी, धामी, देउजा, दुलाल, गोदार, कालिकोटे, कार्की, कटवाळ, कडायत, कठायत, खड्का, खाती, खत्री / खत्री छेत्री (के.सी.), खुलाल, क्षत्री/क्षेत्री, कुंवर, महत, महतारा, मरहठ्ठा, पहाडी, पांडे/पाण्डे, पुंवर, राणा, रानाभाट, राठोर, राउत / रावत, रावळ, राय, रायमाझी, रोकाया / रोक्का, साउद, सिलवाल, श्रीपाली, सुयाल, टंडन, थापा
पुस्तक
वर्ग:नेपाळी व्यक्ती वर्ग:नेपाळ वर्ग:संस्कृती वर्ग:जाति
इरावती कर्वे
इरावती कर्वे ( डिसेंबर १५, १९०५,म्यानमार - मृत्यु:ऑगस्ट ११, १९७०) या मराठी लेखिका होत. मानववंशशास्त्र, समाजशास्त्र आणि मानसशास्त्राच्या अभ्यासक असलेल्या इरावती कर्व्यांनी वैचारिक ग्रंथांबरोबर ललित लेखन देखील केले आहे. भारतीय त्याचप्रमाणे मराठी संस्कृती हा त्यांच्या जिव्हाळ्याचा विषय होता. या विषयांवर त्यांनी मराठी तसेच इंग्रजीतून लिखाण केले आहे. उच्चशिक्षित, निरीश्वरवादी, बुद्धिप्रामाण्यवादी असलेल्या इरावती कर्वे यांचे संस्कृत भाषेवर देखील प्रभुत्व होते. आधुनिक विचारांच्या असूनही आपल्या संस्कृतीबद्दल असलेली आपलेपणाची व आपुलकीची दृष्टी त्यांच्या लिखाणातून दिसून येते.नातेसंबंधांबद्दल योगदान दिले.
शिक्षण
इरावती कर्वे यांचे शालेय व महाविद्यालयीन शिक्षण पुणे येथे झाले. 'चित्पावन कोकणस्थ ब्राम्हण' हा विषय घेऊन त्या एम.ए झाल्या. पुढे उच्च शिक्षणासाठी त्या जर्मनीला गेल्या. 'मनुष्याच्या कवटीची नेहमीची असमप्रमाणता' या विषयावर बर्लिन विद्यापीठातून त्यांनी पी.एच.डी. प्राप्त केली. परतल्यावर काही काळ नाथीबाई दामोदर ठाकरसी विद्यापीठात कुलसचिव म्हणून त्यांनी काम पाहिले. १९३९ मध्ये पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजात मानववंशशास्त्र या विषयाच्या प्रपाठक म्हणून त्यांची नेमणूक करण्यात आली. १९५५ साली लंडन विद्यापीठात व्याख्याता म्हणून एका वर्षासाठी त्यांनी पद भूषवले.
कौटुंबिक
इरावती कर्वे यांचा जन्म म्यानमारमधील मिंज्यान येथे डिसेंबर १५, १९०५ रोजी झाला. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव इरावती करमरकर होय. प्रा. दि.धों.कर्वे यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला.
त्यांना जाई, आनंद, गौरी अशी तीन अपत्ये झाली. गौरी देशपांडे या सुप्रसिद्ध लेखिका तर डॉ. आनंद कर्वे हे ॲश्डेन पारितोषिक विजेते शास्त्रज्ञ आहेत.
प्रकाशित साहित्य
इरावती कर्वे यांचे प्रकाशित झालेले साहित्य पुढील प्रमाणे-
समाजशास्त्रीय ग्रंथ
याशिवाय इंग्रजी भाषेमधूनही इरावती कर्वे यांचे बारा वैचारिक ग्रंथ प्रसिद्ध झाले आहेत.
पुरस्कार
युगान्त या पुस्तकाला १९७२चा साहित्य अकादमी तसेच महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार.
इतर मान्यवरांचे विचार
"जुन्यातून यशस्वीपणे बाहेर पडणे आणि व नवे यशस्वीपणे आत्मसात करणे असे दुहेरी यश इरावती कर्व्यांना लाभले आहे. ही धडपड त्यांनी एकाकीपणे केली आहे. नव्या लघुनिबंधाच्या उगमापाशी त्या उभ्या आहेत." असे इरावती कर्वे यांबद्दल डॉ.आनंद यादव म्हणतात तर 'ललितनिबंधातील खरी कलात्मकता आणि खरे लालित्य अभिव्यक्त करणाऱ्या, नव्या आणि खऱ्याखुऱ्या ललित निबंधाच्या अग्रदूत' असे प्रा.नरहर कुरुंदकरांनी संबोधले आहे.
वर्ग:मराठी लेखिका वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेत्या महिला
नागौर जिल्हा
''हा लेख राजस्थानमधील नागौर जिल्ह्याविषयी आहे. नागौर शहराच्या माहितीसाठी पहा - नागौर.''
नागौर हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र नागौर येथे आहे.
हरिद्वार लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
लो वर्ग:उत्तराखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
पूर्व जावा
पूर्व जावा (बहासा इंडोनेशिया: Jawa Timur) हा इंडोनेशिया देशाचा जावा बेटावरील एक प्रांत आहे. सुमारे ३.७ कोटी लोकसंख्या असलेला हा प्रांत जावा बेटाच्या पूर्व भागात वसला आहे. सुरबया हे इंडोनेशियामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर पूर्व जावाची राजधानी आहे.
जेनिफर लोपेझ
जेनिफर लोपेझ ( २४ जुलै १९६९) ही एक अमेरिकन अभिनेत्री, पॉप गायक व मॉडेल आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:पॉप गायक व गायिका वर्ग:अमेरिकन संगीतकार वर्ग:अमेरिकन चित्रपट अभिनेते वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गझणापूर
गझणापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
रामनगर (पुसद)
रामनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
कांगपोक्पी जिल्हा
कांगपोक्पी हा भारताच्या मणिपूर राज्यामधील एक जिल्हा आहे. २०१६ साली सेनापती जिल्ह्यापासून हा जिल्हा वेगळा करण्यात आला. हा जिल्हा मणिपूरच्या मध्य भागात स्थित आहे. २०११ साली कांगपोक्पी जिल्ह्याची लोकसंख्या सुमारे १.९३ लाख इतकी होती.
राष्ट्रीय महामार्ग २ कांगपोक्पी जिल्ह्यामधून धावतो व कांगपोक्पी शहराला राजधानी इंफालसोबत जोडतो.
दक्षिण कोरिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
बाह्य दुवे
फु वर्ग:आशियामधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
चार्ल्स थॉमस मार्क पायझे
ॲडमिरल सर चार्ल्स थॉमस मार्क पायझे (जन्म - १७ जून, इ.स. १८९९ मृत्यू - १७ मे, इ.स. १९९३) हे १ एप्रिल, इ.स. १९५५ ते २१ जुलै, इ.स. १९५५ पर्यंत भारतीय नौसेनेचे प्रमुख होते. तत्पूर्वी १३ ऑक्टोबर, इ.स. १९५१ पासून ते भारतीय नौदलाचे प्रमुख बनेपर्यंत म्हणजेच ३१ मार्च, इ.स. १९५५ पर्यंत नौदलाचे कमांडर इन चीफ होते.
वर्ग:भारतीय नौदल प्रमुख वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९३ मधील मृत्यू
श्
हा मराठी भाषेतील एक वर्ण आहे. हा ३४ व्यंजनांपैकी एक व्यंजन आहे. या वर्णाचा उच्चार करताना घर्षणामुळे उष्णता निर्माण होते त्यामुळे याला 'उष्मे’ (घर्षक) असे म्हणतात. या वर्णात ‘ह्’ या वर्णाची छटा असल्याने याला 'महाप्राण' सुद्धा म्हणतात.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी भाषेतील वर्ण वर्ग:ऊष्मे वर्ग:व्यंजने वर्ग:महाप्राण
दक्षिण आफ्रिकेचा ध्वज
दक्षिण आफ्रिकेचा ध्वज.
नाथ संप्रदाय
नाथ संप्रदाय हा भारतातील एक शैव संप्रदाय आहे. "नाथ" या संज्ञेचा अर्थ रक्षणकर्ता अथवा स्वामी असा होतो. आदिनाथ म्हणजेच शिव वा महादेव यांच्यापासून या संप्रदायाचा उगम झाला म्हणून त्याला "नाथ संप्रदाय" असे नाव मिळाले, असे सांगण्यात येते. या संप्रदायाची दीक्षा घेतल्यानंतर व्यक्ती आपल्या नावानंतर "नाथ" हा शब्द जोडता येतो.
नाथ संप्रदायाची स्थापना मत्स्येंद्रनाथ ऊर्फ मच्छिंद्रनाथ यांनी केली, आणि गोरक्षनाथ ऊर्फ गोरखनाथ यांनी त्याचा पुढे विकास केला.
नाथपंथ वा नाथ संप्रदाय हा शैव संप्रदायातील एक योगप्रधान संप्रदाय असून ह्याचा उगम (सुमारे ८व्या ते १२वे शतकात) आदिनाथ परमेश्वर शिव ह्याच्यापासून झाला, अशी ह्यांच्या अनुयायांची समजूत आहे. योगमार्गाने सिद्घावस्था प्राप्त करणे, हे ह्या पंथाचे ध्येय होय. नवव्या शतकातील मच्छिंद्रनाथ हे ह्या संप्रदायाचे पहिले मानवी गुरु. गोरखनाथांनी ह्या संप्रदायाला नावारूपाला आणले.
नवनाथ ब्रम्हाच्या विर्यापासून उत्पन्न झाले म्हणून समस्त नाथसंप्रदाय नाथपंथी नाथसमाज हिंदू वर्ण व्यवस्था मधे मोडला जात नाही. व ब्रम्हाच्या द्वारे त्यांना देह प्राप्त झाला व त्या देहात नवनारायण यांनी प्रवेश केला. श्री दत्तगुरू यांनी नवनाथाना नाथसंप्रदाय मध्ये त्यांना महत्वपूर्ण स्थान दिले.
गुरू मच्छिंद्रनाथाना संजीवनी मंत्राची दीक्षा प्राप्त आहे. दैत्यगुरू शुक्राचार्य यांना प्रसन्न करून त्यांच्या कडून गुरू मच्छिंद्रनाथानी संजीवनी मंत्राची दीक्षा मिळवून घेतली. व नंतर ही दीक्षा गुरू गोरक्षनाथाना देण्यात आली. चुकीचा वापर होऊ नये म्हणून संजीवनी मंत्राची दीक्षा नाथानी गुप्त स्वरूपात ठेवली. नाथसंप्रदाय मध्ये गृहस्थ जीवन पद्धती सुरू करण्यासाठी गुरू गोरक्षनाथानी स्त्री व पुरुष यांची मातीचे पुतळे निर्माण करून त्यात संजीवनी मंत्र व महा मृत्युंजय मंत्रांनी मातीचे पुतळ्यात जीव निर्माण केला. त्यांनंतर अनेक स्त्री व पुरुष निर्माण करून त्यांचे विवाह करून त्यांना (सामाजिक बांधिलकी, प्रेम, त्याग, भक्ती, काम, भोग, मोक्ष) गृहस्थ जीवनाचा सुलभ व सुखी जीवनाचा मार्ग दाखविला. नाथसंप्रदायची नाथपंथी नाथसमाज सुरुवात झाली. नाथसंप्रदाय हा भारतातील एक हिंदू धार्मिक नाथ समाज आहे.
नाथसंप्रदाय मधले मुख्य दैवत
श्री शिवशक्ती - महादेव व आदिशक्ती व श्रीहरि विष्णू नारायण आणि श्री दत्तगुरू व श्री हरी विष्णू नारायण नवनाथ (नवनारायण) आणि वैष्णोवी देवी धाम येथील भैरवनाथ हे नवनाथ यांचे अग्रज मानले जातात.
नाथ संप्रदायाचा उगम कोठे झाला, ह्याबद्दल मतभेद आहेत. ह्या संप्रदायाच्या तत्त्वज्ञानाचा पाया म्हणजे शिव हेच अंतिम सत्य असून तोच पिंड बह्मांडाचा आधार होय, ही भूमिका.. नाथांचे नवनाथ कोण ह्याविषयी अभ्यासकांत एकमत नाही. नाथपंथीयांना सिद्घी प्राप्त असून ते अनेक प्रकारचे चमत्कार घडवून आणू शकतात, अशी समजूत आहे. भारतात आणि महाराष्ट्रात ह्या पंथाला महत्त्वाचे स्थान आहे ज्ञानेश्वर हे नाथपंथाशी संबद्घ होते. ज्ञानेश्वरांना नाथ संप्रदायाची शिकवण त्यांचे वडील बंधू निवृत्तिनाथ ह्यांच्याकडून मिळाली होती. त्यामुळे वारकरी संप्रदायाशी नाथपंथाचा संबंध आला. नाथ संप्रदाय वर्णव्यवस्थेला मानत नाही. भारतातील वेगवेगळ्या धर्मपंथांशी नाथपंथाचा कोणत्या तरी स्वरूपात संबंध आलेला दिसतो. बौद्ध धर्माच्या भारतातील शेवटच्या काळात महायान पंथात तांत्रिक कर्मकांड रूढ झाले होते. त्याचाच वारसा नाथ संप्रदायाने पुढे चालवला असे म्हणता येईल. या संप्रदायाच्या रूपनाथ येथील मंदिराशेजारी सम्राट अशोकाचा शिलालेख सापडला आहे.
परंपरा
नाथांचे मूळ गुरू आदिनाथ म्हणजे शिव असून याचा दत्त संप्रदायाशी देखील अगदी निकटचा संबंध आहे. नाथ परंपरेप्रमाणे नवनाथांपैकी अनेकांना या संप्रदायाची दीक्षा दत्तात्रेयाकडून मिळाल्याचे दिसून येते. तांत्रिकदृष्टय़ा जरी दत्त संप्रदाय आणि नाथ संप्रदाय यांमध्ये भिन्नत्व असले तरी दोन्ही संप्रदायांकरिता अत्यंत पूजनीय असलेल्या गुरू दत्तात्रेयांमुळे या दोन्ही संप्रदायांमध्ये सलोख्याचे संबंध असल्याचे आढळते. नाथांच्या परंपरेमध्ये अनेकदा हा संप्रदाय म्हणूनच नाथमत, अवधूतमत, अवधूत संप्रदाय, सिद्धमत इत्यादी नावांनी देखील ओळखला गेला आहे.
नाथ संप्रदायाचे प्रवर्तक म्हणून प्रामुख्याने मत्स्येन्द्रनाथ (मच्छिन्द्रनाथ) आणि गोरक्षनाथ या गुरुशिष्यांचे नाव घ्यावे लागेल. या दोहोंचा जन्म, त्यांचे चमत्कारांनी भरलेले आयुष्य, त्यांनी केलेले कार्य या विषयांशी संबंधित अनेक कथाही जनमानसात प्रचलित आहेत. मत्स्येन्द्रनाथांनी त्यांच्या मासळी- आईच्या पोटात असतानाच शिव-पार्वती संवाद दैवयोगाने कानी पडल्यावर प्राप्त  करून घेतलेले ज्ञान, गाईच्या शेणाच्या ढिगातून गोरक्षनाथांचा झालेला जन्म, मत्स्येन्द्रांना खाव्याशा वाटलेल्या वडय़ाकरिता गोरक्षनाथांनी आपला एक डोळा काढून देऊन दाखविलेली पराकोटीची गुरुभक्ती, मंत्रजप करताना हाती असलेल्या मातीच्या पुतळ्यामध्ये प्राणसंचार होऊन गोरक्षनाथांकडून गहिनीनाथांचा झालेला चमत्कृतीपूर्ण जन्म अशा त्यांच्या असंख्य कथा महाराष्ट्राच्या मातीत खोलवर रुजल्या आहेत.
नवनाथांच्या परंपरेमध्येच आपल्याला चौऱ्याऐंशी सिद्धांचा उल्लेख सापडतो. ही ८४ सिद्धांची कल्पना मूलत: वज्रयान परंपरेतील आहे. संशोधकांचे असे मत आहे की, बौद्ध धर्माच्या ऱ्हासाच्या काळात गोरक्षनाथांच्या प्रभावाने अनेक बौद्धानुयायी ज्या वेळी नाथपंथात सामील झाले, त्या वेळी त्यांच्याकडील ८४ सिद्धांची ही संकल्पना नाथांकडे रूढ झाली असावी. या सिद्धांची देखील विस्तृत नामावली उपलब्ध असून त्यापैकी ८४ सिद्ध नेमके कोणते, याबद्दल मितभिन्नता आढळते. ढोबळमानाने असे म्हणता येईल की, नवनाथांचा संप्रदाय अनेकांनी स्वीकारून सिद्धपद प्राप्त केले. या सिद्धांकडून आणि त्यांच्या शिष्यांकडून विविध लोकांना सांप्रदायिक उपदेश मिळाला आणि यातून पुढे नाथ संप्रदायातील अनेक गुरु-शिष्य परंपरांचा जन्म झाला. यातील काही परंपरांमध्ये प्रामुख्याने मंत्र-तंत्रविषयक ज्ञान आहे. काही परंपरा तत्त्वज्ञानप्रधान असून त्यामध्ये योग आणि ध्यान या उपासना पद्धतींचा अवलंब केला जातो. महाराष्ट्रातील भक्तीमार्गातही नाथ परंपरा रुजली असून अनेक भक्त मंडळी गुरुपदिष्ट मार्गाने नामसंकीर्तन, गुरुपूजन इत्यादीद्वारे मोक्षप्राप्ती करून घेण्याची मनीषा बाळगतात.
शिवशक्ति आणि दत्तात्रेय ही नाथ संप्रदायातील महत्त्वाची दैवते होत. याशिवाय ज्या विविध संप्रदायांनी नाथांचा मार्ग अनुसरला त्यांनी प्रायः आपापली दैवतेही सोबत आणली असावीत. त्यामुळेच बहुधा, इतर अनेक देवतांच्या मंत्रांचा समावेश नाथपरंपरेत झाल्याचे आढळते. दुर्गा, भैरव, नरसिंह, राम, हनुमान अशा अभिजनांच्या दैवतांसोबतच लोकधर्मातील म्हसोबा, वेताळ यासारख्या दैवतांचा, तसेच मुस्लिम पीर आणि फकिरांचा उल्लेख असणारे अनेक मंत्र नाथपरंपरेत सापडतात. ज्या ठिकाणी नवनाथांची वस्ती झाली अगर त्यांनी मठ स्थापिले ती ठिकाणे नाथांची तीर्थक्षेत्रे असून नाथपरंपरेतील जोगी अशा ठिकाणची यात्रा करतात. त्र्यंबकेश्वर, द्वारका, पुष्कर, रामेश्वर, हिंगळजा, गिरनार, गोरखपूर, पैठण अशी असंख्य ठिकाणे नाथांशी संबंधित असल्याचे प्रसिद्ध आहे. नाथ परंपरेमध्ये एकूण १२ पंथ विद्यमान असून त्यातील काही आदिनाथाने प्रवर्तित केले तर काही गोरक्षनाथांनी, अशी मान्यता आहे.
इतर नावे : योग संप्रदाय, सिद्ध संप्रदाय, अवधूत संप्रदाय, दर्शनी पंथ, गोरख पंथ, गोरखनाथी संप्रदाय, कानफाटा संप्रदाय, गुरू संप्रदाय.
उगमस्थान
त्र्यंबकेश्‍वर हे नाथसंप्रदायाचे पहिले मानले जाते. याच ठिकाणी गुरू गोरक्षनाथांनी नऊ नाथांना व ८४ सिद्धांना उपदेश केला आहे. ते उपदेश केलेले ठिकाण म्हणजे अनुपम शिळा होय. या अनुपम शिळेला बोलीभाषेत अनुपान शिळा असेही संबोधन आहे.
अनुपम शिळा महत्त्व
ब्रह्मगिरीवरील कौलगिरीच्या पोटाला अनुपम शिळा आहे. या अनुपम शिळेविषयीची नाथांची धारणा अशी एकदा सिंहस्थ कुंभमेळ्यात साठ हजार ऋषी सध्या जिला अहिल्या नदी म्हणतात तेथे स्नान करीत होते. गुरू गोरक्षनाथ बालस्वरूपात तेथे आले व तेही स्नान करू लागले. त्या वेळी त्यांनी "हर हर गंगे‘ अशी हाक दिली. बाकीचे ऋषी म्हणू लागले की ही गंगा नाही, गोदावरी आहे. तू तिला गंगा कसे काय म्हणतोस? त्या वेळी गोरक्षनाथांनी गंगेची आराधना केली. प्रत्यक्ष गंगा तेथे प्रकट झाली. त्या वेळी ऋषींनी विचारले, महाराज तुम्ही कोण आहात. तेव्हा गोरक्षनाथ मूळ रूपात प्रकट झाले. तेव्हापासून नाथसंप्रदाय तिला गंगा मानतात. त्यामुळे ज्याला सामान्य व्यक्ती अहल्या-गौतमी संगम म्हणतात, त्यालाच नाथसंप्रदायाचे साधू गंगा-गौतमीचा संगम मानतात.
नागपंचमीचे महत्त्व
दर बारा वर्षांनी नागपंचमीच्या दिवशी देशभरातील नाथ याच गंगा-गौतमी (अहिल्या-गौतमी) संगमावर स्नान करतात. साठ हजार ऋषींच्या विनंतीवरून गुरू गोरक्षनाथांनी त्यांना येथे उपदेश देण्याचे मान्य केले होते. त्या सर्व ऋषींना घेऊन गोरक्षनाथ कौलगिरीकडे गेले. तेथे त्यांनी एका शिळेवर सर्व ऋषींना बसवून उपदेश दिला. त्यातील गुरू गोरक्षनाथांची सांगितलेला प्रत्येक शब्द जसाच्या तसा नऊ जणांनी ग्रहण केला. त्यांना नवनाथ असे म्हणतात. तो उपदेश ऐकून ८४ जण उभे राहिले व त्यांना त्यातील भावार्थ समजला. म्हणून त्यांना सिद्ध म्हणतात. नवनाथ व ८४ सिद्धांना या शिळेवर गुरू गोरक्षनाथांची उपदेश केल्याने या शिळेला अनुपम शिळा म्हणतात. अनुपम म्हणजे उपमा नसलेली शिळा.
नवनारायण नवनाथ
प्रमुख नाथांची संख्या ही नऊ असून ते नऊ नारायणाचे अवतार आहेत असे मानले जाते. जेव्हा ब्रम्हदेव यांनी सृष्टी ब्रम्हांडाची निर्मिती केली त्यावेळेस भगवान श्रीहरी विष्णू यांनी त्यांचे अंश स्वरूपात ब्रम्हांडमध्ये अवतार स्थापन केले. यांना नवनारायण असेही म्हणतात. त्यामुळे सृष्टीला अलोकिक स्वरूप प्राप्त होते.
नवनाथांची यादी, मूळ अवतार आणि त्यांचे गुरू पुढील प्रमाणे आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:नाथ संप्रदाय वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती
सालशेत
सालशेत बेट भारताच्या मुंबई शहराचा भाग असलेले बेट आहे. खुद्द मुंबई शहराच्या उत्तरेस असलेला मीरा-भाईंदर हा भाग सालशेत बेटावर आहे. अत्यंत गर्दीची वस्ती असलेल्या या बेटाच्या ६१९ वर्ग किमी प्रदेशात १५ लाख व्यक्ती राहतात. हे बेट तसेच आसपासच्या छोट्या बेटांचा समूह साष्टी बेटे या नावांनीही ओळखला जातो
इतिहास
या बेटांच्या नावाची व्युत्पत्ती 'सा + अष्ट (८)' अशा अंकसूचक नावाने झाली असल्याचे मानले जाते.
भूगोल
सालशेतच्या उत्तरेस वसईची खाडी, ईशान्येस उल्हास नदी, पूर्वेस ठाण्याची खाडी तर पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. सालशेत बेटाच्या दक्षिणेस माहीमच्या खाडीपलीकडे माहीम बेट आहे. माहीमची खाडी व मिठी नदी आता जवळपास पूर्णपणे बुजलेली असल्यामुळे आता सालशेत, तुर्भे (ट्रॉम्बे) आणि माहीम बेटे एकमेकास व मुंबईच्या सात बेटांशी जोडले गेलेली आहेत. बोरिवली राष्ट्रीय उद्यान तथा संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान सालशेत बेटाच्या साधारण मध्यावर आहे तर बेटाच्या ईशान्य भागात ठाणे शहर आहे. सालशेत बेटाचा दक्षिण भाग मुंबई नागरी जिल्ह्यात तर उरलेला भाग मुंबई उपनगरी जिल्ह्यात मोडतो. बेटाचा उत्तर भाग ठाणे जिल्ह्यात आहे.
वर्ग:मुंबई
हिरोशिमा किल्ला
हिरोशिमा किल्ला (広 島 城 हिरोशिमा-जा), ज्याला कार्प किल्ला (鯉城 रिजा) या नावानेही ओळखले जातो. हा किल्ला हिरोशिमा, जपान येथे स्थित आहे. येथे हिरोशिमा हान (फिफ)च्या डेम्यो (सामंत) यांचे घर होते. किल्ल्याचे बांधकाम १५९० च्या दशकात केले गेले होते, आणि ६ ऑगस्ट १९४५ रोजी अमेरिकेने केलेल्या अणुबाँब हल्ल्यामध्ये तो उध्वस्त झाला. इ.स. १९५८ मध्ये हा किल्ला परत मुळ प्रतिकृतीनुसार बांधला. सध्या तिथे इतिहासाचे संग्रहालय बांधले आहे जे हिरोशिमाचा इतिहास दर्शवतो.