cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
आकाराम दादा पवार
क्रांतिकारी लग्नसोहळा
नंतर काहीदिवसांनी क्रांतिअग्रणी जी. डी. बापू लाड यांचा लग्नाचा बेतठरला पण ते भुमिगत असल्यामुळे शाहीर निकमयांचे लग्न असल्याचे गाजावाजा करण्यात आला व कुंडल येथील सुर्योपासना मंदिराच्या जवळील स्टेजवर लग्नसोहळा आयोजित करण्यात आला. त्या लग्नासाठी ८ ते १० हजार कार्यकर्ते जमा झाले. रायफलीच्या आवाजात '''जी. डी बापू  लाड व विजयाताई''' यांचा विवाह रक्ताचा टिळा लावून संपन्न झाला. लाडवाच्या जेवणाच्या कार्यक्रम उरकून सैनिक अवघ्या तासाभरात आपआपल्या गावी गेले. त्यावेळी कुंडल येथील जैन मंदिरात २५० पोलीस असताना कुणीही प्रतिकार केला नाही. पोलीस खाते घाबरून गेले होते. हा लग्नसोहळा, रामोशाचे बंड मोडून काढले या सर्व प्रकारामुळे ब्रिटिश शासनाने सर्व ठिकाणची सेवादले बंद केली आणि त्यामुळे सेवादलाचे पूर्ण वेळ काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांना नावे बदलून खानदेशात पाठवावे लागले.
खानदेशातील चळवळ
त्यानंतर आकाराम दादा व त्यांच्या साथीदारांनी ,पूर्णवेळ देणाऱ्या कार्य कर्त्यांना नावे बदलून खानदेशामध्ये पाठवले. त्यामध्ये आकाराम दादा  'अरविंद ' या टोपणनावाने, शंकराव जाधव  'हरी ', नारायण संकपाळ  'गिल्बर्ट ', गोविंद जोशी  'बाळ ', रघुनाथ रावळ ‘गुणड्या भाऊ’ वाई जवळच्या भागात कॅप्टन रामभाऊ लाड, शामराव लाड (बाळू),शामराव मांजर्डेकर, ईश्वर बळवंत लाड, महादेव लोहार- दूशेरे, सदाशिव पवार पारे, भगवानराव सुर्यवंशी, बब्रुवाहन जाधव त्याप्रमाणे आकाराम दादा (अरविंद) ,नारायण संकपाळ (गिल्बर्ट) व   शंकर जाधव (हरी) असे तिघे जन खानदेशात थांबले. नंतर नारायण संकपाळ व शंकर जाधव अमर नेळ येथे थांबले व आकाराम दादा धुळे जिल्ह्यात श्रावण बोधवड येथे भगा पाटील यांच्या कडे थांबले. नंतर ८ ते १० दिवसांनी चाळीस गाव तालुक्यातील पातोंडे येथे १०० मुलांचे राष्ट्रसेवा दलाचे शिबीर घेतले.नंतर दादा त्या विभागामध्ये खेडोपाडी काम करू लागले. त्याच काळा मध्ये कुंडल गावच्या भूमिगत कार्यकर्त्यांनी हजर राव्हावे व न राहिल्यास कुंडल गावावर सत्तर हजार रूपये सामुदायिक दंड बसविला जाईल असा ब्रिटिशाचा आदेश आला त्याप्रमाणे नाथाजीराव लाड यांनी आकाराम दादांना  निरोप पाठविला. त्या प्रमाणे आकाराम दादा नाथाजींना मुंबई येथे भेटण्यास गेले. तेथे गेल्यावर नाथाजी उर्फ सुरेश बाबु यांनी आकाराम दादा यांना ताबडतोब औंधला जाऊन हजर व्हा असे सांगितले. कारण ब्रिटिशांना भूमिगत कार्यकर्ते सापडत नाहीत म्हणून कुंडल गावावर सत्तर हजार रूपये दंडाची कारवाई करण्याचा निर्णय इंग्रजांनी घेतला असल्याचे सांगितले. त्या प्रमाणे आकाराम दादा  १९४४ साली औंधला हजर झाले. त्यावेळी देशभक्त आप्पासाहेब लाड, बाबुराव पाटील हे ही जेल मध्ये होते. दादांच्या अगोदर त्या ठिकाणी कुंडलचे १० ते १२ जण अटक होते. त्यांना पॅरेलवर सोडले होते.
औंध जेलमध्ये असताना औंध संस्थानाच्या राजांचे चिरंजीव बॅ.आप्पासाहेब पंत हे काँग्रेसचे नेते असल्यामुळे त्यांच्या सल्ल्याने औंधच्या आसपासच्या खेड्यात जाऊन कार्य करायचे व संध्याकाळी जेलमध्ये हजर रहायचे, असे दादा व त्यांच्या साथीदारानसुरू केले. हे सर्व संस्थानचे राजे असल्यामुळे त्यांचेच सल्ल्याने घडत असल्यामुळे हे करू शकले. त्यानंतर १९४५ साली पॅरेलवर सुटले. १९४६ साली सिमला परिषदेच्या वाटाघाटी सुरू झाल्या त्यावेळी जेल मधुन सर्व राजकीय कैदी सोडले. लॉर्ड माऊंट बॅटनच्या नेतृत्वाखाली सिमला परिषद सुरू झाली. त्यासाठी बॅ. महंमद जीना, महात्मा गांधी, पंडित नेहरू, वल्लभभाई पटेल वगैरे नेत्यांच्या वाटाघाटी सुरू झाल्या.
खानदेशातील क्रांतिसिहांचा दौरा
क्रांतिवीर नाथाजी लाड यांनी क्रांतिसिंह नाना पाटील यांचा राज्यव्यापी दौरा काढण्याचा निर्णय घेतला. त्यासाठी तुफानसेनेला पुन्हा एक वेळ एकत्र करून त्यांची शिबीरे घेऊन त्यांचे ड्रेस तयार करणे. कार्य कर्त्यांची मोजदाद सुरू केली. आकाराम दादा पॅरेलवर असल्यामुळे दादांना चिकोडी तालुक्यातील आप्पाचीवाडी येथे शिबीर घेण्याची जबाबदारी दादांवर टाकली त्याप्रमाणे आप्पाचीवाडी व आसपासचे (कर्नर, वंदूर, हंचनाळ, सौदलगा, बुद्धीहाळ, निपाणी) या भागातील काही कार्यकर्ते असे १५० लोकांचे शिबीर घेतले व कोल्हापूरला तुफान सैनिकांच्या फौजे सह नाना पाटलांचा दौरा सुरू केला त्यानंतर खानदेश मधील नेते उत्तमराव पाटील यांचे सल्ल्याने त्या भागातील काही तुफान सैनिक व सातारा जिल्ह्यातील ५०० असे जवळ जवळ १००० सैनिकांचा दौरा शिंदखेडचे विष्णूपंत पाटील, बाबुराव गुरव, महादेव पाटील, शंकर शिंपी, बाबुळ गावचे देशपांडे वगैरे खानदेश मधील भूमिगत कार्यकर्त्यांच्या समवेत क्रांतिसिंह नाना पाटील, उत्तमराव पाटील यांनी तुफान सैनिकांच्या समवेत अविस्मरणीय असा दौरा केला. तो दौरा पाहून खानदेशातील जनतेने गुलालाची उधळण, हारांची खैरात, फळांच्या दोन तीन गाड्या तसेच पैशाच्या थैल्याही देऊन यथोचित सत्कार केला. तो पैसा देशभक्त उत्तमराव पाटील यांनी खानदेशातील संघटने साठी ठेवून घेतला. सातारच्या तुफान सैनिकांचा यथोचित सत्कार केला व नंतर आपआपल्या जिल्ह्यात स्वातंत्र्याचा सोहळा साजरा करण्यासाठी परत आले.
मराठवाड्यातील चळवळ
७०० संस्थानिकांचा प्रश्न तसाच राहिला होता. म्हणून निवडून आलेल्या मंत्री मंडळाने तो प्रश्न धसास लावला. सर्व संस्थानिकांना मानधन देऊन त्यांच्या खाजगी प्रॉपर्टी त्यांना देऊन संस्थान विलीन करण्याचा आदेश दिला. त्या प्रमाणे विलीनी करण औंधचे राजे बाळासाहेब पंत प्रतिनिधीयांनी केले. अशा तऱ्हेने सर्व संस्थानिकांनी आपली संस्थाने विलीन केली. परंतु निजामाने आपले संस्थान विलीन न करता संस्थानातील जनतेला आपल्याशी एकनिष्ठ राहण्याचा आदेश दिला परंतु तेथील मराठवाड्यातील क्रांतिकारी नेत्यांनी मोठ मोठ्या सभा घेऊन निजाम विरोधी निदर्शने करण्यास जनतेला प्रोत्साहन दिले. हे पाहिल्या नंतर निजामाने ही चळवळ मोडून काढण्यासाठी जनतेवर अन्याय अत्याचार सुरू केला. मराठवाड्यातील क्रांतिकारक नेते क्रांतिसिंह नाना पाटील, केशवरावजेधे, शंकरराव मोरे, काकासो वाघ तसेच केदार गुरुजी, डॉ. पंजाबराव देशमुखयांना भेटले व मराठवाड्यातील लढा सुरू करण्यासाठी शासनास परवानगी मागण्यात आली. तत्कालीन गृहमंत्री वल्लभभाई पटेल त्या वेळी काही निमित्ताने नागपूरला आले होते. आकाराम दादा व त्यांचे सहकारी वल्लभाई पटेल यांना भेटण्यास गेले त्या मध्ये कॅ. रामभाऊ लाड, कॅ.शामराव लाड असे ५०-६० लोक भेटण्यास गेले. परंतु वल्लभभाई पटेल यांनी आकाराम दादा व त्यांच्या सहकार्यांना प्रोत्साहन न देता ते म्हणाले, “सरकार त्यासाठी समर्थ आहे. वल्लभभाई पटेल यांना भेटण्यास गेलेले मंडळी परत फिरले व नाशिक येथे सर्व नेते एकत्र जमले. मराठवाड्यात लढण्यासाठी शिबीरे घेऊन त्यातून लढाव कार्यकर्ते तयार करून निजामाला वठणीवर आणण्याचा निर्णय घेतला. त्यासाठी मराठवाडयातून आण्णासाहेब गव्हाणे, नरसिंगराव देशमुख, हरी मास्तर चातारीकर, केरबा पाटील, गोदाजीराव, गोविंदराव महल्ले, किसनराव पाटील, बी. एन. देशमुख, नामदेव मोहोळ, मधुकर धनाजी पाटील, पंढरीनाथ पाटील, संतोषराव पाटील, नारायणराव पाटील, सखाराम वायफनकर, बाबुराव पाटील, नानासाहेब मोहोळ, रामदास पाटील वगैरे कार्यकर्ते एकत्र करून मराठवाडा चळवळीसाठी प्रचार केला. मराठवाड्याचे चळवळीचे लढ्यासाठी उमरखेड ता. पुसद, जि. यवतमाळ येथे पैनगंगेच्या तिरावर काशिगीर महाराजांचे उमरखेडच्या पुर्वेस फारमोठे मठ आहे. त्या मठामध्ये देवालयात १५० ते २०० मुले झोपतील असे मोठे ठिकाण आहे. त्याठिकाणी शिबीरास जागा मिळाली. पुर्वी या मठात आसपासचे भाविक येत, ते आपआपल्या भागातुन धान्य,, पैसे आणुन खंडीच्या पुऱ्याचा जेवणाचा कार्यक्रम करत मोठ्या कढईमध्ये पुऱ्या करत, असा प्रघात होता. त्याठिकाणी जागा मिळाली, मोठी विहिर आहे, तिथे आंघोळीची व जेवणाची व्यवस्था ही होती. बाहेर तिथेच जेवणाची व्यवस्था करण्यात आली होती. केरबा पाटील, हरी मास्तर (माने) यांनी धान्य ठेवण्याची व्यवस्था केली त्यांनी लागेल तसे धान्य दिले. त्या ठिकाणी खेड्यापाड्यातल्या लोकांनी धान्य, भाजीपाल्याच्या स्वरूपात वर्गणी आणून दिली. खेड्यापाड्यातील लोकांनी फार मोठी व्यवस्था केली. तसेच मराठवाडयातील लोकांनी त्याठिकाणी धान्य, पैसा देण्याची व्यवस्था केली. ॲड. विठ्ठल संभाजी चौधरी, उमर खेडरंगारी, गोधाजीराव मुखरे या शिवाय बऱ्याच लोकांनी धान्य, पैसे दिले. तेथील कार्यकर्त्यांनी त्या भागातील खेड्यांना दिवस ठरवून दिले. त्यामुळे दादा व त्यांच्या सहकार्यांना कसलीच अडचण पडली नाही.
मराठवाड्यातील तरुण मुले त्याठिकाणी पाठवण्याची व्यवस्था मराठवाड्यातील नरसिंगराव देशमुख, किसनराव देशमुख, उद्धवराव पाटील या नेत्यांनी केली. अशा तऱ्हेने जुळणी झाल्या मुळे प्रत्येक महिन्याला १००/१५० मुले शिबीरासाठी येवू लागली. त्यांना एक महिन्याचे ट्रेनिंग दिले की, ते आपल्या भागात जाऊन संघटित काम करत असे. असे सात महिने शिबीर चालू राहिले. त्यामुळे त्या ठिकाणी अतिहल्ले सुरू केले तसेच शासनानेही मिल्ट्री अधिकाऱ्यांना आदेश दिल्यामुळे निजाम वठणीवर आला व संस्थान विलीन केले. अकोल्याचे केदार गुरुजी, किसान ताकवले अशांनी ही वर्तमान पत्राद्वारे प्रचार केला. अमरावतीचे नाना सोमोहोळ, डॉ. पंजाबराव देशमुख, शंकरराव चौगुले,बापुसाहेब देशमुख, चंपालाल शिंदे अशा कितीतरी लोकांची नावे सांगता येतील. वीर उत्तमराव मोहिते, लोंढे गुरुजी, रामदास पाटील हे शेतकरी कामगार पक्षाचे नेते अग्रभागी होते. अशा अनेक कार्यकर्त्यांची याच वेळी, साताऱ्याचे हरी मास्तर (माने) यांचा भाचा हा सातगाव तालुक्यातील आपल्या मामाकडे येत असता मुस्लिम काशिम रजवीचे शिपायांनी त्याला धानोरा येथे अडविले, "तु कोठे जातो आहेस?" असे त्याला विचारले त्याला बाभळीच्या झाडाला बांधुन खुपखुप मार दिला. नंतर त्याचे डोळे काढुन हाल हाल करून मारले. त्यानंतर संस्थान काँग्रेस मधील लोकांनी रविवारच्या भर बाजारात उमदी या ठिकाणी लाखाचा डाका टाकला. त्याच्या अगोदर वाशिम येथे त्यांच्या कॅम्पमध्ये आकाराम दादा यांना बोलवले व म्हणाले "आम्हाला शस्त्र देता का?" तेव्हा दादांनी  त्यांना सांगितले आमचे नेते क्रांतिसिंह नाना पाटील, जी. डी बापू. लाड यांच्या आदेशा शिवाय आम्ही काही करू शकत नाही ''. हे ऐकल्यानंतर त्यांनी त्यांचा नाद सोडला. त्यानंतर ‘’मराठवाड्यातील इरळी येथे ग्राम स्वराज्याची मुहूर्त मेढरोवणेची आहे तेव्हा तुम्ही व कॅप्टन रामभाऊ लाड दोघांनीही ताबडतोब निघा.’’ अशा नेत्यांच्या आदेशप्रमाणे आकाराम दादा व कॅप्टन रामभाऊ लाड बार्शी तालुक्यातील पिंपरी येथे हजरराहून तेथून इरळी येथे गेले. तिथे त्यांना आणि मराठवाड्यातील सर्व नेते हजर होते. तेथे फारमोठ्या जमावात कार्यक्रम झाला व त्या कार्यकर्त्यांनी पिंपरी येथे ज्या पांडूरंग बुरगुटे यांचे वाड्यात रझाकार राहिला होता. तिथुन त्याला हुसकुन लावण्यासाठी तुफान गोळीबार दोन्ही कडुनही चालु झाला. अंधारी रात्र असल्यामुळे परिणाम काय होतो हे कळले नाही. नंतर आकाराम दादा व कॅप्टन रामभाऊ परत फिरले.अशा तऱ्हेने मराठवाड्याचे कामकाज चालु असता १९४८ साली महात्मा गांधी यांचा नथुराम गोडसे याने खून केल्याची दुदैवी घटना कळली व देशभर या घटनेने शोककळा पसरली. नथुराम ब्राह्मण समाजाचा असल्या मुळे ज्याब्राह्मणांनी खून केला त्यांची घरे पेटवण्याची फारमोठी मोहिम सुरू झाली. त्यावेळी आकाराम दादा ती घटना पाहून त्यांचे बाबत वन्हाड मधील नेते काय निर्णय घेतात, याचा अंदाज घेण्यासाठी अमरावती येथे गेले व त्यानुसार निर्णय घेतला.
वऱ्हाडमधील शेतकऱ्यांचे संघटन
डॉ. पंजाबराव देशमुख यांनी आकाराम दादा व त्यांच्या साथीदारांना बोलावले व म्हणाले, "आपण आता अमरावती जिल्ह्यातील कार्यकर्त्यांचे शिबीर घेवूया व त्यामधुन शेतकऱ्यांची संघटना बांधून त्यांचे प्रश्न सोडवण्याचा प्रयत्न करूया." असा निर्णय घेतल्यानंतर त्याठिकाणी १५० मुलांचे एक महिन्याचे शिबीर घेतले. त्याच प्रमाणे डिग्रज येथे बाबुराव पाटील (तेली समाजाचे मोठे नेते) यांचे सल्ल्याने एक शिबीर घेतले. शिबीराच्या समारोपाच्या वेळी क्रांतिसिंह नाना पाटील हजर होते. त्यांच्या स्वागतासाठी तेथे लोकांनी एक एकर ऐवढा प्रचंड मांडव घातला. त्या भागातील अंदाजे दोन लाख समुदाय आपल्या नेत्याला पहायला जमला त्या ठिकाणी हारांच्या ढिगा मधुन नाना पाटील दिसेनात एवढा मोठा ढिग जमला होता. त्यांनी हार, थैली, फळेयांची खैरात त्या ठिकाणी केली होती. हा कार्यक्रम व नंतर वऱ्हाडभर दौरा केला. ज्या भागात नाना पाटील जात त्या रस्त्यावर लोक थांबत, हार घालत, फळे व थैली देत असत. असा हा भुतोन भविष्यतेः दौरा पाहून बडेबडे शेतकरी, श्रीमंत व्यापारी यांच्या मध्ये चर्चा सुरू झाल्या आणि त्याचा परिणाम म्हणून प्रांताध्यक्ष ब्रिजलाल बियाणी यांनी क्रांतिसिंह नाना पाटलांच्या सभेवर बंदी घातली. त्यावेळी बंदी उठे पर्यंत नाना पाटलांनी सभा घेतली नाही त्यावेळी या दौऱ्यामध्ये जेधे, शंकरराव मोरे, जी. डी बापू लाड, नाथाजी लाड, पंजाबराव देशमुख, केदार गुरुजी, शाहीर निकम, कॅप्टन रामभाऊ लाड, शामराव लाड असे दहा-पंधरा नेते होते. हा सर्व प्रकार पाहून प्रांताध्यक्ष ब्रिजलाल बियाणी यांना जाब विचारण्याची जबाबदारी आकाराम दादा यांच्या वर टाकली. त्याप्रमाणे आकाराम दादा  त्यांना भेटले आणि मग भाषणावरची बंदी उठवली गेली. आणि अशा तऱ्हेने क्रांतिसिंह नाना पाटील यांनी वऱ्हाडमधील दौरा पूर्ण केला व सर्व नेते मंडळी सातारला परतले. आकाराम दादा व रामभाऊ लाड, शामराव लाड हे तिघे डॉ. पंजाबराव देशमुख यांचे  आग्रहामुळे अमरावती कॉलेजवर थांबुन पाचही जिल्ह्यामध्ये शिबीरे घेऊन कार्यकर्त्यांची यंत्रणा उभी केली व नंतर काही काळ आकाराम दादा व कॅ. रामभाऊ लाड थांबले मग सर्वच ठिकाणी सामसुम झाले नंतर एके दिवशी अमरावतीच्या पूर्वेस छोटीसी टेकडी आहे, त्या टेकडीवर सायंकाळी ५ ते ६ वाजता चर्चा करत असता आकाराम दादांच्या डोक्यात एक विचार आला, आणि ते कॅ भाऊ यांना म्हणाले ‘’भाऊ आपण असे किती काळ थांबणार! कारण आपले सर्व कार्यकर्ते सातारला गेले आहेत. निजामचा लढाही संपला आहे. शिवाय आपल्या घरचा विचार केव्हा करायचा. "  हा विचार डोक्यात येताच, दोघांनाही गावाकडील आठवण येवू लागली.आकाराम दादा व कॅ. भाऊ यांच लग्नेही तेव्हा झाल नव्हत. बाकीचे सर्व आपआपला संसार पाहत होती. या दोघांच्या पुढे प्रश्नचिन्ह उभे राहिले. पुढे काय? त्यानंतर आकाराम दादा व कॅ. भाऊ कुंडल गावी परतले.
आकाराम दादा यांचा लग्नसोहळा
दादांच्या घरची परिस्थिती बेताचीच असल्यामुळे लग्न होणे सुद्धा मुश्किल झाले होते. आकाराम दादा व कॅ. भाऊ यांची फक्त एकच जमेची बाजू अशी कि ही दोघे पाटलांची मुले असल्यामुळे आकाराम दादा यांना हरीबा रामा लाड यांची सुकन्या सुभद्राताई यांच्याशी विवाह ठरल व '''कॅ. रामभाऊ लाड यांना विठोबा हरी सावतयांची कन्या कल्पनाताई''' ह्या पत्नी लाभल्या. व त्याच वेळी आसपासचे महार, मांग, पाटील अशा गोरगरीबांचे २१ लग्नेबत्तीच्या प्रकाशात झाली. त्यावेळी ज्यांची त्यांची जोडपी एकत्र करणे सुद्धा मुश्किल झाले. २१ लग्ने असल्यामुळे जमाव मात्र खुप होता. कपडे मात्र ज्याची त्याची घालून आकाशी मांडवात हजर झाले व मोठ्या जयजयकारात लग्नसोहळा पार पडला व सर्वजण आपआपल्या घरी जेवण्यास गेले. लग्न झाले परंतु आर्थिक प्रश्न भेडसावू लागला. दादांना घरची दिडएकर जमीन त्यावर उदरनिर्वाह  होत नव्हता म्हणून दादांचे वडील कुंडल गावातील विणकरांची ओझी बैलगाडीतून पलूस, ताकारी, शेणोली असे बाजार करीत असे. दादा भांड्यातून जेकाही येईल त्यावर संसार करीत असत. या बिकट परिस्थितीमुळे दादांचे शिक्षण अपुरेच राहिले होते. अशा अवस्थेत आशेचा एकच किरण दादांच्या पुढे होता. तो म्हणजे लग्नात दादांना ४०० रूपये हुंडा मिळाला तो दादांनी बँकेत ठेवला होता. त्याचे जीवावर काहीतरी करता येईल असा विचार दादा करीत होते. त्या पैशावर दादांनी लाकडाची वखार सुरू केली. हा धंदा चांगला चालू लागला व पुढे या धंद्यातच जम बसू लागला. त्याच दरम्यान देशभक्त आप्पासाहेब लाड भेटले व दादांना म्हणाले, ‘'मी मुंबईला तरुण गोदी कामगार युनियन काढली आहे. तीचे काम तासगावचा आपला सहकारी चंद्रकांत पोरे पाहत आहे तेव्हा तुम्ही त्याच्या मदतीला गेलातर बरे होईल आणि त्या मोबदल्यात मी तुम्हाला तीन शेरूपये देईन व तुमची जेवणाची व्यवस्था खानावळीत करीन. म्हणजे तीनशे रूपये घरी देता येतील’’. शेवटी नाइलाजाने दादा मुंबईला गेले व युनियनचे काम करू लागले. पण त्यात काही त्यांचे मन रमेना. घरी पाठवण्यास पैसे ही ते देऊ शकले नाही त्यामुळे दादा चिंतेतच होते. त्यातच संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ सुरू झाली. चळवळीत सत्याग्रही भरतीचे काम करावयाचे होते. त्यामध्ये आकाराम दादा व चंद्रकांत ह्या दोघांनी ही सत्याग्रही म्हणून नाव दिली. त्यामध्ये ४ महिन्याचा काळ गेला.
स्वातंत्र्यानंतरचे सामाजिक व राजकिय कार्य
१९५७ साली जी निवडणूक झाली त्यामध्ये दोनच मते कमी पडली म्हणून शेतकरी कामगा रपक्षाचे सरकार बनूशकले नाही. इतका विरोध थोड्या काळामध्ये तयार झाला. त्यावेळी दादांना सुद्धा वाटले की नजिकच्या काळामध्ये श्रमिकांचे राज्य येणार पण आज देशाला स्वातंत्र्य मिळवून ७५-७६ वर्ष झाली पण आज पुरोगामी विचारापासून समाज दूरचालला आहे. जातीवादी, धर्मवादी, शक्ती दिवसें दिवस वाढते आहे, म्हणून जातीवादी शक्ती विरोधात काँग्रेस व पुरोगामी विचाराची शक्ती एकत्र करून सर्व शक्तीनिशी मुकाबला करणे अत्यंत गरजेचे आहे. असे आकाराम दादा यांचे प्रामाणिक मत होते. १९५२ साली विधानसभेची निवडणूक झाली त्यावेळी दादांनी व त्यांचा सहकार्यांनी लालतारा हे कलापथक सुरू केले. हे लालतारा कलापथक महाराष्ट्रभर गाजले. पुढे या कलापथकाची धुरा पुंडलिक कुंभार या ध्येयवेड्या मुलाने सांभाळली. आपल्या घरादाराचा, संसाराचा विचार न करता लालतारा कलापथक हाच आपला संसार समजून कुंडलिक यांनी काम केले. ते परिस्थितीने गरीब होते व विचाराने श्रीमंत होते. पुढे १९५७ साली आकाराम दादा एक वर्षासाठी कुंडल गावाचे सरपंच झाले त्या काळामध्ये दादांनी न्यायदान खाते सुरू केले त्या काळी  त्या न्यायदान खात्या मार्फत भिसे यांच्या मोकळ्या जागेचे वाटप केले, गुंडा भैरु सावंत व दत्तोबा सावंत यांच्या जमिनीची मोजणी करून त्यांना न्याय दिला. तसेच २०० ते २५० भांडणाची प्रकरणे मिटवली त्यासाठी प्रत्येक गुरुवारी न्यायदान मंडळ चालू केले. भांडणे मिटवून ग्रामपंचायती मार्फत न्याय मिळवून दिला. सन १९६२ साली आकाराम दादा जिल्हा परिषदेवर निवडून आले व ८ विरोधी पक्षाचे सदस्य असताना, दखल घ्यावी असे कार्य केले. तसेच त्याकाळात अन्नधान्याच्या प्रश्नावर तासगांव तालुक्यात दहा गावाचा एक ग्रुप करून तालुका भरातील लोकांना घेऊन धान्याच्या प्रश्नावर मोर्चा काढला. तो लढा तासगांव तालुक्यात सुरू केला. पण त्याचे लोण कोल्हापूर जिल्ह्यामध्ये ही फार मोठ्याप्र माणात गेले व त्याचा विचार करून शासनाला न्याय द्यावा लागला त्यावेळी हजारो लोकांना तुरूंगवास भोगावा लागला. तसेच त्यावेळी १९६२ ते १९६७ या काळात जिल्हा परिषदेचे विरोधी पक्षाचे ८ सदस्य असून सुद्धा कार्यकर्त्यांचा संच अभ्यासू असल्यामुळे अत्यंत नावाजण्या सारखे काम झाले त्याच काळामध्ये दादांनी १७ गावच्या पिण्याच्या पाण्याची स्किम मंजूर करून घेतली व या गावातील पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न मार्गी लावला.
सहकार चळवळीतील कार्य
१९७० ते १९७२ च्या दरम्यान कुंडल विविध कार्यकारी सोसायटी अगदी डबघाईला आली होती. तिचे चेअरमन पद, सर्वांच्या आग्रहाने आकाराम दादांना स्विकारावे लागले. त्या डबघाईला आलेल्या सोसायटीचे पुर्नजीवन करून कराडच्या व्यापारांची बोलणी करून सोसायटीत 'कापड दुकान' हा विभाग दादांनी सुरू केला. त्याचा लाभ आसपासच्या २० गावातील लोकांना मिळाला. तसेच सोसायटीस उर्जित अवस्था आली. त्यानंतर 'गणेशवाडी पाणीपुरवठा' 'योजनेचा चिफ प्रमोटर म्हणून आकाराम दादांनी काम पाहिले. जून १९८६ पासून १० वर्ष चेअरमन म्हणून काम दादांनी पाहिले. ही योजना दह्यारी, तुपारी, कुंडल, घोगांव अशा गावासाठी असून ती कोणाची तक्रार न येता चालवावी अशी दादांची इच्छा होती. आयुष्यात स्वताचे व सवंगड्याचे अनेक चढउतार दादांनी पाहिले. पण काम करण्याची जिद्द संपली नव्हती. १९८० साली शेतकरी कामगार पक्षाच्या अलीबाग येथील अधिवेशनात मतभेद झाल्यामुळे जी. डी. बापूंच्या समवेत कम्युनिस्ट पक्षात दादांनी प्रवेश घेतला. १९८१ला दिल्लीच्या मोर्च्यात कार्यकर्त्यांच्या समवेत भागीदारी केली. सांगली जिल्हा किसान सभेचा अध्यक्ष या नात्याने जिल्ह्यातील शेतकरी कष्टकरी जनतेच्या प्रश्नासाठी मोर्चे काढून ग्रामीण जनतेला न्याय देण्याचा प्रयत्न दादांनी केला. जिल्हा स्वातंत्र्य सैनिक सम्मान समितीचा उपाध्यक्ष म्हणून स्वातंत्र्य सैनिकांना राज्य व केंद्र सरकारच्या विविध योजनांचा फायदा करून देण्यासाठी दादांनी प्रयत्न केला. आकाराम दादांनी कृष्णा-येरळा साखर कारखान्याच्या निर्मिती साठी अथक प्रयत्न केले. सांगली जिल्हा खादी ग्रामोद्योग मंडळाचा अध्यक्ष म्हणून ग्रामीण बेरोजगारांना रोजगार मिळवून दिला. तसेच महाराष्ट्रातील एकमेव अशी कडेगांव येथे सर्व सोयींनी युक्त ग्रामोद्योग वसाहत सुरू केली. आकाराम दादांच्या या प्रवासात क्रांतिसिंह नाना पाटील, क्रांतिअग्रणी जी. डी. बापू लाड, शाहिर शंकरराव निकम, कॅ. रामभाऊ लाड, श्री. रामचंद्र लाड (राम मास्तर), डॉ. पतंगराव कदम यांच्या सारखे नेते, सहकारी आणि प्रवासाच्या वाटचालीत अनेक साथीदार, मित्र, सौगडी लाभत गेले पण आयुष्याच्या प्रत्येक टप्यावर दादांना हा प्रवास घडी भराचा साथीदार वाटला.
प्रतिसरकारचे सैन्य दल तुफान सेना व त्यांचे प्रमुख
१. क्रांतीअग्रणी फिल्डमार्शल '''श्री. जी. डी. (बापू) लाड''' - सेनापती
२. '''श्री. रामचंद्र (भाऊ) श्रीपती लाड''' - व्यवस्थापन व सेनादल प्रमुख तुफान
३. '''श्री. आकाराम (दादा) ज्ञानदेव पवार''' - प्रमुख कॅप्टन तुफान सेना.
क्रांती कारकांच्या खांद्याला खांदा लावून लढणाऱ्या विरांगणा राजूबाई जशा होत्या त्याच प्रमाणे क्रांती कार्यात मोलाचे सहकार्य करणाऱ्या क्रांती कारकांना आश्रय देणाऱ्या प्रसंगी लढयास सिद्ध असणाऱ्या विरांगणा होत्या त्यांचे नेतृत्व करणाऱ्या क्रांतीकारी विरांगणा.
१.     क्रांतीवीरांगणा सौ. लिलाताई पाटील –खानदेश
२.     क्रांतीवीरांगणा सौ. विजयाताई गणपती लाड– कुंडल.
४.     क्रांतीवीरांगणा हौशाताई पाटील –हणमंतवडिये.
५.   क्रांतीवीरांगणा गंगूबाई ना. लाड -  कुंडल (ता. पलूस)
सहाशेपन्नास गावात अहोरात्र भ्रमंती करून प्रतिसरकारची शक्ती वाढविण्याची निरनिराळ्या गावात शिबीरे संघटीत करून राष्ट्रसेवा दलाच्या शाखा चालू करणे व त्यामाध्यमातून निवडक तरुणांची तुफान सेनेत भरती करणेचे मेहनती काम करणारे व प्रसंगी जरूरी प्रमाणे क्रांती कार्यात सहभागी होणारे तुफान सेना दलातील कॅप्टन्स्.
१) श्री. बभ्रुवाहन जाधव –कापील- कराड.
२) श्री. शंकरराव गणपती जाधव –दुशेरे –कराड.
३) श्री. दादासो पाटील –दुशेरे –कराड.
४) श्री. सदाशिव काळे– आटके –कराड.
५) श्री. महादेव पाटील- आटके –कराड.
६) श्री. गणपती कुंभार- गोंदी -कराड.
७) श्री. ज्ञानबा जाधव -घोगांव-पलूस.
८) श्री. नारायणराव बाजी संकपाळ -बांबवडे.
९) श्री. कुंभार मास्तर –राजापूर-तासगांव.
१०) श्री. श्रीधर कुंभार -माजर्डे- तासगांव.
११) श्री. ज्ञानबा खराडे- मांजर्डे–तासगांव.
१२) श्री. बापूसाहेब जमदाडे –मणेराजूरी–तासगांव.
१३) श्री. रावसाहेब शिंदे– मळणगांव– क. महांकाळ
१४) श्री. भिमराव पाटील – अलकूड- क. महांकाळ.
१५) श्री. शामराव पाटील (मास्तर) –अंजणी- तासगांव.
१६) श्री. बाळकृष्ण माळी–आळते–तासगांव.
१८) श्री. हंबीरराव धनवडे- भाळवणी- खानापूर.
१९) श्री. भगवान सव्वाशे– आळसंद–खानापूर.
२०) श्री. आकाराम घाईल– क. एकंद- तासगांव.
२१) श्री. रामचंद्र पाटील – क. एकंद- तासगांव.
डायोड
डायोड प्रत्यावर्ति वीजधारा एकच दिशेने वाहत ठेवण्यासाठी वापरतात.
आकाराम दादा पवार
प्रतिसरकारचे सैन्य दल तुफान सेना व त्यांचे प्रमुख
२२) श्री. पांडुरंग जगदाळे–विसापूर- तासगांव.
२३) श्री. गणपती कासार -विसापूर- तासगांव.
डायोड
सिलिकॉन डायोडचा क्लोज-अप व्ह्यू. एनोड उजव्या बाजूला आहे; कॅथोड डाव्या बाजुला आहे (जिथे तो काळ्या बॅंडने चिन्हांकित केला जातो). दोन लीड दरम्यान स्क्वेअर सिलिकॉन क्रिस्टल पाहिले जाऊ शकते.
आकाराम दादा पवार
प्रतिसरकारचे सैन्य दल तुफान सेना व त्यांचे प्रमुख
२४) श्री. भिवा माने विसापूर- तासगांव.
डायोड
विविध अर्धचालक डायोड. तळ: पुल सुधारक बहुतेक डायोड्समध्ये, पांढरा किंवा काळ्या रंगाचा बॅंड कॅथोड ओळखतो ज्यामध्ये डायोड कार्यरत असते तेव्हा विद्युत् प्रवाह वाहतात. विद्युतीय प्रवाह प्रवाह उलट विद्युतीय प्रवाह आहे. [1] [2] [3] [4]
आकाराम दादा पवार
प्रतिसरकारचे सैन्य दल तुफान सेना व त्यांचे प्रमुख
२५) श्री. ईश्वर पाटील –हातनोळी–तासगांव.
डायोड
व्हॅक्यूम ट्यूब डायोडची रचना. फिलामेंट स्वतः कॅथोड असू शकते, किंवा अधिक सामान्यपणे (येथे दर्शविल्याप्रमाणे) वेगळे कॅथोड म्हणून काम करणारे पृथक मेटल ट्यूब तापविण्यासाठी वापरले जाते.
लाजवंती
लाजवंती(स्लेअंडार लोरिस) ही लोरिडे कुटुंबातील एक निशाचर प्रजाती आहे. हा प्राणी भारत आणि श्रीलंकेत आढळतो. हे उपोष्णकटिबंधीय आणि उष्णकटिबंधीय कोरड्या जंगलात आणि उपोष्णकटिबंधीय किंवा उष्णकटिबंधीय आर्द्र सखल प्रदेशात राहतात. नावाप्रमाणे हा लाजवट आणि निशाचर प्राणी आहे. ही प्रजाती आय.यू.सी.एन. लाल यादी च्या वर्गवारी नुसार निकट-असुरक्षित (Near Threatened किंवा NT) म्हणजेच जवळच्या भविष्यात चिंताजनक व्हायची शक्यता आहे.
या प्राण्यांच्या शरीराची लांबी ५ ते १० इंच असून, वजन फक्त ३०० ग्रॅमपर्यंत असते. लाजवंती गटातील प्राण्यांना शेपटी नसते. त्याचे डोळे मोठे व नाक लांबट असते. अंगावरील लव अगदी मऊ लोकरीसारखी असते. लाजवंतीचे हात-पाय फांद्या पकडण्यासाठी अगदी योग्य असतात.हा पूर्णवेळ झाडावरच राहतो. दक्षिण भारतातील पश्चिम घाटामधील सदाहरित आणि पानझडीच्या जंगलामध्ये याचा प्रमुख अधिवास आहे. अन्न शोधायला ते रात्री बाहेर पडतात. घुबडाप्रमाणेच त्याचे डोळे मोठे असतात. त्यामुळे रात्री त्यांना उत्तम दिसते. लाजवंती सर्वभक्षक असून, किडे, पक्ष्यांची अंडी, पाली हे त्यांचे आवडते खाद्य आहे. त्यांची भक्ष्य पकडण्याची पद्धत अतिशय वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. ते भाक्षाचा नकळत हळुवार जवळ जातात आणि एकदम हातांनी पकडतात. बऱ्याचदा एकएकटा फिरणारा हा प्राणी उन्हाळा आणि हिवाळ्यात प्रजनन करतो. मादी एका वेळेस एकाच पिलाला जन्म देते. लाजवंतीचे पिलू माकडाप्रमाणेच आईचा पोटाला घट्ट चिटकून राहते. लाजवंती अतिशय भित्रा प्राणी आहे. अंतरराष्ट्रीय संवर्धन संस्थांनी लाजवंतीला भविष्यात दुर्मिळ होणाऱ्या प्रजातींचा यादीत सामाविष्ट केले आहे. लाजवंतीचा संवर्धणासाठी अधिवासाचे संरक्षण, तस्कीरवर आळा घालणे महत्त्वाचे आहे.
संदर्भ
डॉ प्रमोद पाटील
वर्ग:प्राणी
डायोड
डायोड हा दोन टर्मिनल इलेक्ट्रॉनिक घटक आहे जो प्रामुख्याने एका दिशेने (असीमेट्रिक आचारसंहिता) चालू करतो. त्याच्याकडे एक दिशेने कमी (आदर्शपणे शून्य) प्रतिरोध आहे आणि उच्च (आदर्शतः अमर्याद) प्रतिरोधक शक्ती आहे. डायोड व्हॅक्यूम ट्यूब किंवा थर्मोनिक डायोड हे दोन इलेक्ट्रोड्स, गरम पाण्याचे कॅथोड आणि प्लेट असलेले व्हॅक्यूम ट्यूब आहे ज्यामध्ये कॅथोडपासून प्लेटपर्यंत केवळ एक दिशेने इलेक्ट्रॉन्स वाहू शकतात. अर्धचिकित्सक डायोड, आजचा सर्वात सामान्य प्रकार आहे, अर्धचालक पदार्थाचा क्रिस्टलीय तुकडा आहे ज्याचे पी-एन जंक्शन दोन विद्युत टर्मिनलशी जोडलेले आहे. [5] सेमीकंडक्टर डायोड हे प्रथम सेमीकंडक्टर इलेक्ट्रॉनिक डिव्हाइस होते. क्रिस्टलीय खनिज आणि धातू यांच्यातील संपर्कात असीमित विद्युत वाहनांचा शोध जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ फर्डिनेंड ब्रून यांनी 1874 मध्ये तयार केला होता. आज बहुतेक डायोड सिलिकॉनपासून बनलेले आहेत, परंतु गॅलियम आर्सेनेंड आणि जर्मेनियमसारखे इतर साहित्य वापरले जातात. [6]
मुख्य कार्ये संपादन
डायोडचा सर्वात सामान्य कार्य विद्युतीय प्रवाह एका दिशेने (डायोडच्या फॉरवर्ड दिशानिर्देश म्हटल्या जाणाऱ्या) अनुमती देतो, तर उलट दिशेने (उलट दिशा) अवरोधित करते. अशा प्रकारे, डायोडला चेक वाल्वची इलेक्ट्रॉनिक आवृत्ती म्हणून पाहिले जाऊ शकते. या निर्जलीय वर्तनास सुधार म्हणतात, आणि वैकल्पिक बदल (एसी) ते थेट वर्तमान (डीसी) रूपांतरित करण्यासाठी वापरली जाते. रेक्टिफायर्सचे प्रकार, रेडिओ रिसीव्हर्समधील रेडिओ सिग्नलमधून मॉड्यूलेशन काढण्यासारख्या कार्यांकरिता डायोडचा वापर केला जाऊ शकतो.
तथापि, त्यांच्या नॉनलाइनर वर्तमान-व्होल्टेज वैशिष्ट्यांमुळे डायोडमध्ये या सामान्य ऑन-ऑफ कारवाईपेक्षा अधिक क्लिष्ट वर्तन असू शकते. [7] अर्धचिकित्सा डायोड केवळ विद्युतीय दिशेने (ज्या राज्यात डायोडला अग्रेषित असल्याचे म्हंटले जाते) मध्ये काही थ्रेशोल्ड व्होल्टेज किंवा कट-इन व्होल्टेज उपस्थित असल्यास केवळ वीज चालविणे प्रारंभ करते. फॉरवर्ड-पक्षपाती डायोडमध्ये व्होल्टेज ड्रॉप कमीतकमी थोडासा बदलतो आणि तापमानाचा कार्य असतो; या प्रभावाचा वापर तापमान सेन्सर किंवा व्होल्टेज संदर्भ म्हणून केला जाऊ शकतो. तसेच, डायोडमध्ये उलट व्होल्टेज ब्रेकडाउन व्होल्टेज नावाच्या मूल्यापर्यंत पोचते तेव्हा उलट दिशेने प्रवाहाच्या वर्तमान प्रवाहामध्ये वाहणाऱ्या विद्युत् प्रवाहाला अचानक कमी प्रतिकारशक्ती कमी होते.
अर्धचिकित्सक डायोडची वर्तमान-व्होल्टेज वैशिष्ट्य तयार केली जाऊ शकते, उत्पादनादरम्यान सामग्रीमध्ये आणलेली सेमिकंडक्टर सामग्री आणि डोपिंगिमपुरीटी निवडून. [7] ही तंत्रे विशेष-उद्देश डायोड तयार करण्यासाठी वापरली जातात जी अनेक भिन्न कार्ये करतात. [7] उदाहरणार्थ, रेडिओ-फ्रिक्वेंसी ओसीसीलन्स (टनेल डायोड्स, गुन डायोड्स) तयार करण्यासाठी, उच्च व्होल्टेज सर्जेस (ॲव्हलंच डायोड्स) पासून सर्किट्सचे संरक्षण करण्यासाठी व्होल्टेज (जेनर डायोड्स) नियंत्रित करण्यासाठी, रेडिओ आणि टीव्ही रिसीव्हर्स (वेरॅक्टर डायोड्स) इलेक्ट्रॉनिकपणे ट्यून करण्यासाठी डायोडचा वापर केला जातो. , IMPATT डायोड्स), आणि प्रकाश (प्रकाश उत्सर्जक डायोड) तयार करणे. टनेल, गुन आणि आयएमपीएटीटी डायोड नकारात्मक प्रतिकार दर्शवतात, जो मायक्रोवेव्ह आणि स्विचिंग सर्किटमध्ये उपयुक्त आहे.
व्हॅक्यूम आणि सेमीकंडक्टर या दोन्ही डायोड्सचा वापर शॉट-शोर जनरेटर म्हणून केला जाऊ शकतो.
इतिहास संपादन
थर्मोनिक (व्हॅक्यूम-ट्यूब) डायोड आणि सॉलिड-स्टेट (सेमीकंडक्टर) डायोड्स वेगाने विकसित केले गेले होते, 1 9 00च्या दशकाच्या सुरुवातीस, रेडिओ रिसीव्हर डिटेक्टर म्हणून. [8] 1 9 50 पर्यंत, व्हॅक्यूम डायोड्स रेडिओस कारण प्रारंभिक बिंदू-संपर्क अर्धसंवाहक डायोड कमी स्थिर होते. याव्यतिरिक्त, बहुतेक प्राप्त होण्याच्या सेट्समध्ये प्रबोधन करण्यासाठी व्हॅक्यूम नलिका होते ज्यामध्ये ट्यूबमध्ये थर्मोनिक डायोड्स समाविष्ट होऊ शकतील (उदाहरणार्थ 12 एसक्यू 7 डबल डायोड ट्रायोड) आणि व्हॅक्यूम-ट्यूब रेक्टिफायर्स आणि गॅस भरे रेक्टिफायर काही हाय-व्होल्टेज हाताळण्यास सक्षम होते. / उच्च-वर्तमान सुधारित कार्ये त्या वेळी उपलब्ध असलेल्या अर्धचालक डायोड (जसे की सेलेनियम रेक्टिफायर्स) पेक्षा चांगले.
व्हॅक्यूम ट्यूब डायोड्स संपादन
पुढील माहिती: व्हॅक्यूम नळी § इतिहास आणि विकास
1880 मध्ये, थॉमस एडिसन यांनी बल्बमध्ये उष्ण आणि तापलेल्या घटकांमधील अविवांशिक प्रवाह पाहिला, नंतर त्याला एडिसन प्रभाव म्हटले आणि डीसीव्हील्टमीटरमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या घटनेच्या अनुप्रयोगास पेटंट देण्यात आले. [11]
आकाराम दादा पवार
प्रतिसरकारचे सैन्य दल तुफान सेना व त्यांचे प्रमुख
२६) श्री. शामराव पाटील –हातनोळी–तासगांव.
२७) श्री. ज्ञानदेव बाळाजी जाधव -आसद-खानापूर.
२९) श्री. महादेव मोहिते- मोहितेवडगांव-खानापूर.
(३०) श्री. नामदेव आण्णा जाधव -बलवडी-खानापूर.
३१) श्री. परशूराम कोळी -बोरगांव- तासगांव.
३२) श्री. नारायण कृष्णा जाधव कुंडल-पलूस.
(३३) श्री. शामराव धोंडि थोरात -कुंडल-पलूस.
३४) श्री. शामराव पांडू चव्हाण-कुंडल-पलूस.
३५) श्री. ज्ञानबा बाबा पवार-कुंडल-पलूस.
(३६) श्री. शामराव पाटील –बोरगांव-तासगांव.
३७) श्री. शामराव पाटील –साखराळे–वाळवा.
३८) श्री. भिमराव पाटील –साखराळे–वाळवा.
३९) श्री. शामराव पाटील –रेठरेहरणाक्ष –वाळवा.
४०) श्री. आनंदराव जाधव–आळसंद–खानापूर.
४१) श्री. आबा नाना मोराळे–तासगांव.
४२) श्री. दत्ता जाधव -राजापूर - तासगांव.
४३) श्री. गोविंद जाधव- राजापूर-तासगांव.
४४) श्री. निवृत्ती पाटील –राजापूर-तासगांव.
४५) श्री. जयसिंगराव माधवराव माने –राजापूर- तासगांव.
४६) श्री. रंगराव पाटील- पुणदी तर्फ तासगांव- तासगांव.
४७) श्री. भिवा कोरे- खरसिंग– क. महांकाळ.
४८) श्री. बाबासो पाटील –बेळगांव– क. महांकाळ.
४९) श्री. पांडुरंग पाटील –हरोली– क. महांकाळ.
५०) श्री. साहेबराव शिंदे–मळणगांव– क. महांकाळ.
५१) श्री. भाऊसो पाटील –बोरगांव– क. महांकाळ.
५२) श्री. बाबुराव गायकवाड–बोरगांव– क. महांकाळ.
५३) श्री. पांडुरंग जगदाळे–विसापूर–तासगांव.
(५४) श्री. आनंदराव नलवडे- सोनकिरे–खानापूर.
५५) श्री. बाळकृष्ण मल्लू जाधव –सोनकिरे-खानापूर.
५७) श्री. हिंदुराव पाटील- सोनकिरे -खानापूर,
५८) श्री. दगडू पवार -मोहिते वडगांव–खानापूर.
५९) श्री. महादेव पाटील- पार्ले- कराड.
६०) श्री. आण्णा पाटील –पार्ले- कराड.
६१) श्री. वसुदेव घाडगे -बनवडी- कराड.
६२) श्री. विश्वास पाटील –कवठे–वाई.
६३) श्री. रघुनाथ ढेरे- कवठे (वाई) –वाई.
६४) श्रीमती इंदुताई निकम– इंदोली–कराड.
६५) श्री. तुकाराम पाटील –शिरगांव–कराड.
६६) श्री. तुकाराम कोडुगले- इंदोली–कराड.
६८) श्री. गुलाब कोरबु- कार्वे–कराड.
६९) श्री. सिताराम जगताप–कडोली- कराड.
७०) श्री. मारुती माने (मार्केट) –गोंदीकराड.
७१) श्री. शंकर नांगरे- विरवडे–कराड.
७३) श्री. हिंदुराव पाटील –घोगांव-पलूस.
७४) श्री. रामचंद्र काळे (भोई) –भवानीनगर- वाळवे.
७५) श्री. विठ्ठल सुतार–हणमंतवडिये  - खानापूर.
७६) श्री. गोविंदरावजोशी उर्फ बाळ -घोगांव.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळा, लेह
'''डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळा''' हा २०१६ मध्ये उभारलेला लडाखमधील लेह येथे स्थित आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा हा पुतळा भारतातील सर्वाधिक उंच स्थानी असलेला पुतळा समजला जातो. महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते २४ जुलै २०१६ रोजी या पुतळ्याचे अनावरण करण्यात आले. हा पुतळा साडेसात फूट उंचीचा असून नागपूरातून आणण्यात आला आहे. देशी-विदेशी लोकांना डॉ. आंबेडकरांच्या कार्यांची आणि विचारांची माहिती व प्रेरणा मिळावी या उद्देशाने हा पुतळा बसवण्यात आला आहे. २१ ऑगस्ट २०१७ रोजी भारताचे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी या पुतळ्याला भेट दिलेली आहे.
भोगलेवाडी
भोगलेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळा, लेह
इतिहास
प्राचीन काळापासून बौद्धकालीन परिसर म्हणून लेह-लडाख प्रसिद्ध आहे. येथे पहिल्यांदाच २०१६ च्या २३ ते २५ जुलैदरम्यान "डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय परिषद" आयोजित करण्यात आली होती. आणि आंबेडकरांच्या पुतळ्याचे अनावरण २४ जुलै २०१६ रोजी देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते झाले. त्यावेळी तेथे "डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मेमोरियल सेंटर" स्थापित केले व शिलान्यासही फडणवीस यांच्या हस्ते झाला. हा पुतळा नागपुरात तयार करण्यात आला होता. सनदी अधिकारी असलेले हर्षदीप कांबळे व त्यांच्या पत्नी रोंचाना व्हनिच यांनी हा पुतळा उभारणीसाठी आर्थिक मदत दिली होती. महाबोधी इंटरनॅशनल मेडिटेशन सेंटरतर्फे आंबेडकरांचा हा पुतळा उभारण्यात आला. पुतळ्याच्या अनावरण कार्यक्रमास केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले, थायलंडचे भारतातील राजदूत चलित मनित्याकूल, भंते संघसेना महाथेरा, जैन धर्मगुरू लोकेश मुनी यांची मुख्य उपस्थिती होती. या प्रसंगी लडाखचे भंते संघसेना यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे "आधुनिक भारताचे निर्माते" असल्याचे मत मांडले. हा पुतळा साडेसात फूट उंचीचा आहे. पुतळ्याचे प्रतिकात्मक दान भंते संघसेना यांना करण्यात आले. लडाखमध्ये भारतीय आणि विदेशी पर्यटक मोठ्या संख्येने येत असतात. त्यांना बाबासाहेबांच्या कार्याची आणि विचारांची प्रेरणा मिळावी, हा उद्देश पुतळा उभारण्यामागे होता. हिमालयीन पर्वतीय भागात उभारण्यात आलेला बाबासाहेबांचा हा पहिलाच पुतळा होय.
संदर्भ
वर्ग:लडाख वर्ग:जम्मू आणि काश्मीर वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी वर्ग:पुतळे वर्ग:इ.स. २०१६ मधील निर्मिती वर्ग:लेह जिल्हा वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे पुतळे वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना समर्पित स्मारके व संग्रहालये
भोगलेवाडी
संदर्भ
वर्ग:मालवण तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
भटकळवाडी
भटकळवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव (वाडी) आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ८० मिमी पर्यंत असते. हा भाग पर्जन्य छायेत येतो. पाऊस साधारणतः जुलै महिन्यात चांगला पडतो.
लोकजीवन
येथील लोक मुख्यतः शेती व दुग्धव्यवसाय करतात. येथे मुख्य आडनावे व पूर्वीपासूनचे रहिवासी काकडे, लेंडे, काचळे, बाम्हणे, वाजे ह्यांची लोकसंख्या जास्त असून भटकळ आडनावाचे मोजकेच लोक राहतात. स्थानिक राजकीय पक्ष राष्ट्रवादी काँग्रेस व शिवसेना हे 2 पक्ष आहेत, उत्तरेला कुकडी डावा कालवा व पश्चिम दिशेला कुकडी नदी यामुळे हा विभाग लाभ क्षेत्रात येतो. जमीन रेगुर प्रकारची आहे, मुख्य पिके ऊस, गहू ही आहेत.
प्रेक्षणीय स्थळे
परिनाथ बाबा मंदिर, विठ्ठल रुक्मिणी, राम मंदिर, मारुती मंदिर कानिफनाथ मंदिर (लेंडे मळा) मांगीरबाबा मंदिर.(खालचा लेंडेमळा) सत्यनारायण मंदिर (रासकरवाडी) गणेश मंदिर(बाम्हणेमळा) कुकडी नदी बंधारा
==नागरी सुविधा= प्राथमिक शाळा
संदर्भ
वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
लेट्युस
लेट्युसचे झाड (वैज्ञानिक नाव: लॅक्टुका सॅटिवा) डेझी कुटूंबातील एस्टेरासीचे आहे. ही एक वार्षिक वनस्पती आहे जी उगवण्यापासून ते बियाणे तयार होईपर्यंत, एका उगवत्या हंगामात त्याचे जीवन चक्र पूर्ण करते आणि नंतर मरते. हे बहुतेकदा पालेभाजी म्हणून पिकविली जाते, परंतु कधीकधी त्याच्या देठासाठी आणि बियाण्यासाठी हे पीक घेतले जाते. लेट्युस बहुतेक वेळा सॅलडसाठी वापरली जाते. हे सूप, सँडविच आणि रॅप्स सारख्या इतर प्रकारच्या खाद्यपदार्थांमध्ये देखील वापरले जाते. ते कोळशावर भाजता (ग्रील्ड) देखील येते. याचा एक प्रकार, वजू (莴苣) किंवा शतावरी लेट्यूस (सेल्टस), त्याच्या देठासाठी पिकवले जाते, ते एकतर कच्चे किंवा शिजवलेले खाल्ले जाते. हिरवी पालेभाजी म्हणून त्याच्या मुख्य वापर आहे. त्याव्यतिरिक्त शतकानुशतके मानवाने धार्मिक आणि औषधांसाठी देखील याचा वापर केला आहे. सुरुवातीला युरोपचे आणि उत्तर अमेरिकेचे लेट्युसच्या बाजारात वर्चस्व होते, परंतु २० व्या शतकाच्या उत्तरार्धात लेट्युस जगभर पसरले. २०१७ वर्षात लेट्युस आणि चिकोरीचे जागतिक उत्पादन २७ दशलक्ष टन होते, त्यातील ५६% उत्पादन चीनमध्ये झाले होते.
उंदरगाव (माढा)
उंदरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील माढा तालुक्यातील एक गाव आहे. उंदरगाव हे सीना नदीच्या तीरावर पश्चिमेला वसले आहे. माढा वैराग राज्यमार्गावर माढ्यापासून पूर्वेला साधारणपने सात किलोमीटर तर माढा रेल्वे स्टेशनपासून तीन किलोमीटर अंतरावर उंदरगाव आहे. संपूर्ण भारतात मदुराई नंतर मंदिराचे गाव म्हणून उंदरगाव प्रसिद्ध आहे.
लेट्युस
लेट्युस सर्वप्रथम प्राचीन इजिप्शियन लोकांनी वापरात आणेले. ते त्याच्या बियांपासून तेल तयार करत. त्याचे रसदार पाने आणि तेलाने भरलेल्या बियांमुळे याचे नंतर खाद्य वनस्पतीमध्ये रूपांतरण करण्यात आले. लेट्युस ग्रीक आणि रोमन लोकांमध्ये पसरले. त्यांनी त्याला लॅक्टुका असे नाव दिले ज्यापासून इंग्रजी शब्द लेट्युस आला. ५० एडी पर्यंत, याचे बरेच प्रकार वापरात आले. लेट्युसचा वापर अनेक वनौषधींमध्ये झालेला मध्ययुगीन काळात दिसून येतो. १६ व्या ते १८ व्या शतकात युरोपमधील अनेक जातींचा विकास झाला. १८ व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत तयार झालेली झाडे आजही बागांमध्ये दिसून येतात.
उंदरगाव (माढा)
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते. हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी 600 मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते. उंदरगाव हे ज्वारीचे कोठार म्हणून प्रसिद्ध होते. येथील जमीन काळी असून कसदार आहे. या जमिनीत ज्वारीच्या इतर कडधान्य जसे की हरभरा, मूग, जवस, करडई, तूर मोठ्या प्रमाणात घेतली जात. अन्नधान्य मध्ये ज्वारी, गहू, मका घेतली जातात.परंतु जेव्हापासून उजनी धरणातून सीना माढा कालवा झाला तेव्हापासून गावातील पीक पद्धती पूर्णतःहा बदलून गेली आहे. गावातील शेतकरी सध्या ऊस आणि इतर नगदी पिके म्हणजे द्राक्ष घेत आहेत. द्राक्ष बागायतदारांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत असून अनेक शेतकरी सांगली, मिरज, पंढरपूर, हैदराबाद, पुणे, मुंबई येथे द्राक्ष पाठवतात. काही शेतकरी बेदाणे करण्यासाठी पंढरपूर किंवा मिरज येथील वेअर हाऊस मध्ये आपले द्राक्ष ठेवतात. नगदी पिकांच्या लागवडीमुळे अनेक शेतकऱ्यांच्या जीवनात आर्थिक प्रगती झालेली आहे.
लेट्युस
लेट्युसची लागवड सहज होते. कमी तपमानात याला फुले उशीरा येतात. याव फार पटकन रोग येता, तसेच याचे भक्षण कीटक आणि सस्तन प्राणी, बुरशी आणि बॅक्टेरिया करतात. एल. सॅटिव्हा प्रजातींमध्ये आणि काही इतर प्रजातींसह लॅक्टुका या जातीमध्ये सहजपणे दिसून येतो. यामूळे झाडातून बिया नष्ट होतात. हे गुणधर्म बियाणे वाचवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या लोकांना त्रासदायक ठरते, तरीही जीवशास्त्रज्ञांनी लेट्युसच्या बियांचे जनुकीय वर्ग विस्तृत ठेवला आहे. लेट्युसमध्ये जीवनसत्त्वे के आणि ए मोठ्या प्रमाणात आहेत. तसेच फोलेट आणि लोह हे मध्यम प्रमाणात सापडतात. दूषित लेट्युस बहुतेक वेळा ई. कोलाई आणि साल्मोनेला सह बॅक्टेरिया, विषाणूजन्य आणि परजीवी किटकांच स्रोत बनतो.
उंदरगाव (माढा)
लोकजीवन
येथील लोकांचा पारंपरिक व्यवसाय शेती आहे. त्याच बरोबर पशुपालन आणि त्यातून होणारा दुग्ध व्यवसाय ही गावात मोठ्याप्रमाणावर चालतो. गावाची ग्रामपंचायत 1952 साली स्थापन झाली असून गावात जिल्हा परिषद सोलापूरची प्राथमिक शाळा आहे. ह्या शाळेला आदर्श शाळा असा पुरस्कार मिळाला आहे. गावातील बहुतांश लोक वारकरी सांप्रदायतील आहेत. बरेचशे लोक नियमितपणे महिन्याला पंढरपूरची वारी करतात. गावात धर्मनिरपेक्ष आणि सर्वधर्मसमभावाचे वातावरण आहे. गावात साक्षरतेचे प्रमाण 97.89% आहे. श्रीराम नवमीला राम मंदिरात हरीनाम सप्ताह असतो. तसेच दत्त जयंतीला दत्त मंदिरात, तर दर तीन वर्षांनी येणाऱ्या अधिक मास अर्थात पुरुषोत्तम मासात महादेव मंदिरात हरीनाम सप्ताह पार पडतो. हनुमान जयंती दिवशी तेथे कीर्तन आयोजित केले जाते. विठ्ठल बिरूदेवाचा उत्सवही मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. गणेश उत्सवात समाज प्रबोधनपर कार्यक्रम आयोजित कारण्याची मोठी परंपरा आहे. प्रत्येक महिन्याचा चतुर्थीला गणपती मंदिरात धार्मिक कार्यक्रमाचे आणि महाप्रसादाचे आयोजन केले जाते. पंधरा दिवसांच्या एकादशीला विठ्ठल रुक्मिणी मंदिरात भाविकांची कायम रीघ लागलेली असते. विठ्ठल बिरूदेवाच्या यात्रेला पट्टणकोडोली जिल्हा कोल्हापूर येथे अनेक भाविक चैत्र महिन्यात जातात. गावात ग्रामदैवताची यात्रा आयोजित केली जाते. त्या दिवशी गावात कुस्त्या आयोजित करण्याची परंपरा आहे. स्वराज्य संस्थापक छत्रपती शिवाजी महाराज आणि राजामाता अहिल्यादेवी होळकर यांची जयंती-पुण्यतिथी मोठ्या उत्साहाने साजरी केली जाते.
लेट्युस
संदर्भ
वर्ग:भाज्या
उंदरगाव (माढा)
प्रेक्षणीय स्थळे
तामिळनाडूच्या मदुराई या मंदिराच्या शहरानंतर सर्वात जास्त मंदिरे आपल्या देशात उंदरगावात आढळतात. पवनपुत्र बजरंगबली हनुमान, श्रीप्रभू रामचंद्र, दत्तगुरु, भोळा शंकर अर्थात महादेव, श्री गणेश, खंडेराया, अंबाबाई, विठ्ठल बिरूदेव, विठ्ठल रुक्मिणी, नरसिंह इ. मंदिरे प्रेक्षणीय आहेत. काही मंदिरे प्राचीन तर काही नवीन बांधली आहेत. कोल्हापूर पद्धतीचा बंधारा व गुंडेश्वर मंदिरं एक विलोभनीय ठिकाण आहे. बेंद नाल्याच्या किनारी एकविरा देवीचे एक सुंदर घडणीचे हेमाडपंथी मंदीर आहे. शेजारीच बेंद नाल्यावरील कोल्हापूर पद्धतीचा बंधारा आहे. सीना नदीचा विस्तीर्ण किनारा संध्याकाळी मनसोक्त फिरण्यासाठी एक अनोखी पर्वनीच घेऊन येतो.
नागरी सुविधा
गावामध्ये सोलापूर जिल्हा मध्यवर्ती बँकेची शाखा असून ह्या शाखेला पंचक्रोशीतील उंदरगाव, वाकाव, जामगांव, चव्हाणवाडी आणि केवड या गावांचे व्यवहार जोडले आहेत. केंद्र सरकार आणि राज्य सरकारच्या सर्व योजनांचा लाभ संबंधित लाभार्थ्यांना याच बँकेतून मिळतो. तसेच गावात विविध विकास कार्यकारी सेवा सोसायटी कार्यरत आहे. गावात पोस्ट ऑफिस असून उंदरगाव व केवड ही दोन गावे या अंतर्गत येतात. गावात जिल्हा परिषदेची आदर्श प्राथमिक शाळा असून विद्यार्थी संख्या अपेक्षेपेक्षा जास्त आहे. एका खाजगी शिक्षण संस्थेचे माध्यमिक विदयालय आणि उच्चमाध्यमिक विदयालय गावात आहे. प्राथमिक आरोग्य केंद्र गावात आहे. तेथील नर्स आणि आशा सेविका गावातील नागरिकांच्या सेवेसाठी तत्पर असतात. गावामध्ये खाजगी दवाखाना असून औषधे मिळण्यासाठी मेडिकल स्टोअर देखील आहे. गावामधील झेरॉक्स सेंटरमध्ये इंटरनेटची सुविधा उपलब्ध असून यामध्ये पीक विमा, पीक कर्ज किंवा इतर आवश्यक सर्व फॉर्म्स भरण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. त्याचबरोबर शेतीसाठी आवश्यक असणारी खते, औषधे, औजारे गावात मिळतात. चारचाकी आणि दोनचाकी वाहनांचे दुरुस्ती केंद्रे गावात आहेत. माढा वैराग राज्य मार्ग गावातून जात असल्यामुळे रस्ता वाहूतिकीची समस्या नाही. तसेच तीन किलोमीटरवर माढा रेल्वे स्टेशन आहे, तेथे काही निवडक लांब पल्ल्याच्या एक्सप्रेस थांबतात तर पॅसेंजर नेहमी थांबते. येथून दक्षिण भारतात चेन्नई, केरळ, बंगलोर, हैद्राबाद, पूर्व भारत भुबनेश्वर येथे जाणाऱ्या गाड्या थांबतात. येथून मुंबई, दिल्ली येथे जाणाऱ्या काही निवडक गाडयांना थांबा दिला आहे. कोल्हापूरला जाणारी एक्सप्रेस सुद्धा येथे थांबते.
जवळपासची गावे
माढा (तालुका), केवड, वाकाव, जामगाव, कुंभेज, खैराव, दारफळ, निमगाव, सुलतानपूर, महातपूर, चव्हाणवाडी, विठ्ठलवाडी, लोंढेवाडी तुर्कपिंपरी
संदर्भ
वर्ग:माढा तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
कंदिलपुष्प
कंदिलपुष्प तथा हनुमान बटाटा ही सेरोपेजिया (Ceropegia) गटातील वेलसदृष वनस्पती आहे. या प्रकारच्या अनेक वेली, छोट्या वनस्पती सह्याद्रीतल्या डोंगरदऱ्यांत फक्त पावसाळ्यात वाढतात.
या वनस्पतीची फुले हनुमानाच्या गदेसारखी असतात,आणि त्यांना जमीनीत एक बटाट्यासारखा कंद असतो. त्यामुळे त्यांना हनुमान बटाटा हे नाव आहे. फुले कंदिलासारखी असल्याने त्यांना कंदिलपुष्प असेही म्हणतात. स्थानिक लोक याला खरतुडी हमण या नावांनेही ओळखतात. या वनस्पती अत्यंत दुर्मिळ आहेत. कंदिलपुष्प वनस्पतींच्या वेगवेगळ्या जातींना वेगवेगळ्या रंगांची सुंदर फुले येतात. यातल्या काही जाती सुंगधीही आहेत. या वनस्पतींना चीक असतो आणि त्यांचे परागीभवन छोट्या कीटकांमार्फत होते. पावसाळ्यानंतर या वनस्पती मरून जातात अन् त्यांचा कंद फक्त जमिनीत शिल्लक राहतो. या कंदापासून पुढच्या वर्षी पुन्हा वनस्पती वाढते.
अन्य नावे : कंदील खरचुडी / कंदिलपुष्प / हनुमान गदा Scientific: Ceropegia vincifolia
सह्याद्रीच्या जवळ जवळ सर्वच डोंगरउतारांवर दिसणारी ही वेलवर्गीय वनस्पती आहे. छोट्या झुडपांवर ही पसरते. हा वनस्पतीसमूह आता नामशेष होण्याच्या मार्गाने प्रवास करतो आहे. लोक याचे कंद काढून खातात आणि त्यामुळे ह्यांचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. कासच्या पठारावर आणि मेळघाटच्या अरण्यात दर पावसाळ्यात कंदिलपुष्पाची फुले पहायला मिळतात.
वर्ग:फुले वर्ग:वनस्पती वर्ग:सह्याद्री डोंगररांग
गोळेगावपालम
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पूर्णा तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
सक्तीचे शिक्षण
प्रत्येक व्यक्तीला लिहिता-वाचता आले पाहिजे या सक्तीच्या शिक्षणाच्या कल्पनेचा विकास आणि प्रसार शिक्षणाच्या इतिहासात गेल्या दीडशे वर्षांत मोठया प्रमाणावर झाला. धर्मप्रसाराच्या भावनेमुळे ही कल्पना प्रथम यूरोपमध्ये जन्माला आली. पूर्वीचे धर्मगंथ विविध भाषांमध्ये असत. ते प्रत्येकाला वाचता यावेत, म्हणून त्यांची भाषांतरे प्रादेशिक भाषेत व्हावीत व जनतेने ती वाचावीत या हेतूने सर्वांना सक्तीने साक्षर करावे, त्यामुळे मध्यस्थ पुरोहित वर्गाची गरज पडणार नाही, अशी त्याकाळी विचारसरणी होती. १५२४ मध्ये ⇨मार्टिन ल्यूथर ने धर्मसुधारणेचा भाग म्हणून ही कल्पना प्रथम मांडली. जॉन कॅल्व्हिनने १५४२ मध्ये कायदा करून जिनीव्हामध्ये ती प्रत्यक्ष अंमलात आणली. राष्ट्र संवर्धनाच्या दृष्टीने या कल्पनेचा उपयोग प्रथम जर्मनीने करून घेतला. प्रशियामध्ये १७१७ साली ‘ सक्तीच्या शिक्षणा ’चा कायदा झाला. इतिहासातील हा पहिला आदर्श कायदा होय. १७६३ मध्ये जर्मनीच्या इतर प्रांतांत त्याच्या अंमलबजावणीसाठी प्रयत्न झाला. त्यानंतर फ्रान्स, ग्रेट ब्रिटन, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, जपान इ. प्रगत देशांत एकोणिसाव्या शतकाच्या अखेरपर्यंत सक्तीच्या शिक्षणाचे कायदे झाले.
शिक्षणाच्या सक्तीचा कायदा करताना अनेक बाबींचा विचार करावा लागतो. शिक्षणाचे प्रारंभीचे व अंतिम वय काय असावे, किती वर्षांचा कालखंड सक्तीचा असावा, मुलांची खानेसुमारी व नोंदणी कशी करावी, पालकांवर निर्बंध कोणते घालावेत, नियम मोडणाऱ्यांना शिक्षा काय कराव्यात, इमारतींचा, शिक्षकांच्या वेतनाचा व इतर खर्च कोणी-कसा करावा, शिक्षण मोफत दयावे की शुल्क घेऊन असावे मुलांनी शाळेत यावे, म्हणून मोफत पुस्तके, इतर साहित्य, वाहन, औषध-पाणी, फराळ, दूध, कपडे इ. सुविधा दयाव्यात काय, या सर्व योजनेला लागणारा प्रचंड द्रव्यनिधी कसा उभारावा व मुलांच्या वाढत्या संख्येकरिता वाढत्या खर्चाची काय व्यवस्था करावी, अशा अनेक प्रश्नांची सोडवणूक केल्यानंतर सक्तीच्या शिक्षणाची अंमलबजावणी करणे थोडेफार शक्य होऊ शकते.
वरील प्रश्नांची उत्तरे त्या त्या देशाच्या भौगोलिक, आर्थिक, राजकीय, सामाजिक, धार्मिक, सांस्कृतिक आणि औदयोगिक परिस्थितीवर अवलंबून असतात. त्यामुळे सक्तीचे वय, एकूण कालखंड आणि शिक्षणाचा दर्जा यांचे बाबतीत देशा-देशांत पुष्कळ फरक पडतो. त्याचप्रमाणे प्रत्येक देशातील राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थिती बदलत असल्यामुळे प्रारंभी केलेल्या कायद्यांत हळूहळू बदल होत असतो. अधिक मुलांना शिक्षण, अधिक काळ शिक्षण आणि अधिक व्यापक व चांगल्या दर्जाचे शिक्षण मिळावे, या दृष्टीने कायदयात सुधारणा होत असतात.