cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अरविंद केजरीवाल
संदर्भ
वर्ग:दिल्लीचे मुख्यमंत्री वर्ग:भारतीय समाजसेवक वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे वर्ग:आम आदमी पार्टी
महात्मा हंसराज
महात्मा हंसराज (१९ एप्रिल, इ.स. १८६४ - १५ नोव्हेंबर, इ.स. १९३८) हे सोलापूर मधील दयांनद शिक्षण संस्थेचे स्थापक होते.
बालपण आणि शिक्षण
वैदिक धर्माचे पुर्नरूद्धारक आणि आर्यसमाजाचे संस्थापक महर्षी दयानंद सरस्वती यांचे शिष्य, अनुयायी व ऋर्षी यांच्या प्रती आपले संपूर्ण जीवन समर्पित करणारे महात्मा हंसराज यांचा जन्म पंजाब राज्यातील होशियापूर जिल्ह्यातील बजवाडा या छोट्या गावामध्ये 19 एप्रिल 1864 मध्ये पिता चुन्नीलाल आणि माता गणेशदेवी याचा पोटी झाला. वडिलांची आर्थिक परिस्थिती अंत्यत गरीब होती. महात्मा हंसराज हे अंत्यत बुद्धीमान होते. ते 12 वर्षीचे असताना त्यांचे वडील सोडूून गेले. त्यामुळे त्यांची जबाबदारी मोठ्या भावावर आली. या कालखंडात त्यांचा परिवार लाहोरला स्थायिक झाला. तेथेच महात्मा हंसराज एका मिशनरी शाळेमध्ये दाखल झाले. या कालखंडामध्ये स्वामी दयानंद सरस्वतीचे विचार आचार, व्याख्याने याचा प्रभाव महात्मा हंसराज यांच्यावर पडला. महर्षि दयानंद सरस्वती यांच्या प्रेरणेने महात्मा हंसराज यांनी आपले जीवन समाजासाठी समर्पित करण्याचा निशिचय केला. 1 विद्येचा अभ्यास करून आपल्या मनाचा विकास करणे. 2 जीवनामध्ये उत्तम स्वभाव आणि उत्तम ज्ञान मिळविणे. 3 सतत सत्य बोलण्याचा प्रयत्न करणे. 4 जीवनातील विलासिता नष्ट करून त्यागमय जीवन जगणे.
महात्मा हंसराज यांनी बी.ए. परीक्षा चांगल्या गुणाने उत्तीर्ण झाले.
समाजसेवेची कारकीर्द
त्यांनी नौकरीचा विचार न करता आपला मित्र आर्य समाजाचे विचारक पंडीत गुरुदत्त विद्यार्थी याच्याबरोबर डी.ए.वी. स्कूलची सुरुवात करण्याचे ठरवले. महात्मा हंसराज यांनी स्वामी दयानंद सरस्वती गेल्यानंतर अनेक वेळा शिक्षण संस्था स्थापन करण्याचा विचार केला. पण पैशाच्या अभावामुळे करता आले नाही. महात्माजींचे मोठे बंधू लाला मुल्खराज हे पण आर्य विचारक होते. त्याने महात्मा हंसराज यांचे पालन-पोषण केले होते. त्याने आपल्या वेतनातील आर्धी हिस्सा समाजसेवेसाठी देण्यास तयार झाले. 1 जून 1886 रोजी लाहोर मध्ये डी.ए.वी. स्कूलची स्थापना केली. पुढे 1889 मध्ये या स्कूलचे काॅलेजमध्ये रूपांतर झाले. पुढे 1896 पर्यंत यामध्ये इंजिनियरिंग काॅलेज चालू झाले. ज्याप्रमाणे उत्तरोत्तर विकास होत गेला त्याप्रमाणे हजारोच्या संख्यने या संस्थेला सदस्य मिळत गेले. आज संपूर्ण भारतात या संस्थेच्या शाळा व महाविद्यालयाची संख्या 915 इतकी आहे. या संस्थेला मिळालेले सदस्य संख्येमध्ये कमी वेतनावर काम करून आपले जीवन समर्पित करण्यास तयार झाले.
एखादी व्यक्ती स्वतः आदर्श व त्यागमय जीवन जगवे तरच इतर लोक प्रभावित होतात आणि त्याप्रमाणे अनुकरण करतात. महात्मा हंसराज यांच्या अंगी साधेपणा, उच्च विचारसरणी होती. ते स्वतः काॅलेजचे प्रिसिपल असून साध्या घरात राहत होते. दुष्काळ, पूर यासारख्या नैसर्गिक आपत्ती प्रंसगी ते स्वतः अनुयायाबरोबर मदत करत असे. डी.ए.वी. आणि आर्य समाज या दोन्ही संस्था वैचारिकदृष्ट्या एकाच पातळीवर कार्यरत असून सध्या दोन्ही संस्थेचे विद्यमान अध्यक्ष मा. श्रीमानजी पूनम सुरी यांच्या नेतृत्वाखाली यशस्वी वाटचाल सुरू आहे.
महात्मा हंसराज यानी 1922 मध्ये केरळमधील 2500 पेक्षा जास्त लोकांना परत वैदिक धर्मात आणले. तसेच सन 1895 मध्ये बीकानेर मधील भिषण दुष्काळात सतत दोन वर्षे बचाव आणि सहकार्याचे कार्ये केले. अनेकांना धर्म परिवर्तन करण्यापासून रोखण्यात आले. यामध्ये लाला लाजपत राय मुख्य कार्यकर्ते होते. महात्मा हंसराज यांनी लाहोरमध्ये डी.ए.वी. स्कूल, डी.ए.वी. काॅलेज, दयानंद ब्राह्म विद्यालय, आयुवैदिक काॅलेज, महिला महाविद्यालय, औद्योगिक स्कूल, आर्य प्रादेशिक प्रतिनिधी सभा, आणि हरिद्वार मध्ये वैदिक मोहन आश्रम स्थापन केले.
महात्मा हंसराज यानी इंग्रजी शिक्षणाला विरोध केला होता. केवळ श्रीमंत व्यक्तीनां शिक्षण न देता गरीब लोकांना सुद्धा शिक्षण मिळाले पाहिजे आणि ते शिक्षण सरकाराने निःशुल्क दिले पाहिजे असे त्याचे मत होते. महात्मा हंसराज यांनी आपले संपूर्ण जीवन ध्येयनिष्ठ, तपस्या आणि त्यागामध्ये व्यतीत केले. तसेच समाजातील धर्म, देश, जाती यामधील भेद दूर करून आपले संपूर्ण जीवन समाजाच्या उद्धारासाठी, समाजाचे अज्ञान दूर करण्यासाठी घालविले. त्यानी आपल्या जीवनातील 74 वर्षापैकी 58 वर्षे निः स्वार्थपणे समाजाची सेवा केली. देश, धर्म, समाज आणि शिक्षण या क्षेत्रामध्ये बहुमूल्य योगदान देणारे महात्मा हंसराज यांचा 15 नोव्होंबर 1938 मध्ये मृत्यु झाला. महात्मा हंसराज यांचे विचार आणि दृष्टीकोन यांचे महत्त्व आज ही तितकेच मोलाचे आहेत.
संदर्भ
१) An article on Mahatma Hansraj in "The Legacy of The Punjab" by R M Chopra, 1997, Punjabee Bradree, Calcutta. २) G. R. Thursby (1975) Hindu-Muslim relations in British India: a study of controversy, conflict, and communal movements in northern India 1923-1928, Published by BRILL, ISBN 90-04-04380-2. ३) Mahatma Hansraj, Maker of the Modern Punjab: Maker of the Modern Punjab, by Sri Ram Sharma. Published by Institute of Public Administration, 1965. डाॅ. बाळकृष्ण हरी माळी इतिहास विभाग दयानंद महाविद्यालय, सोलापूर.
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात लात्व्हिया
वर्ग:लात्व्हियामधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने लात्व्हिया
रणजितसिंह डिसले
रणजितसिंह डिसले ( ५ आगस्ट १९८८) हे महाराष्ट्रातील एक शिक्षक आहेत. सोलापूर जिल्ह्यातल्या माढा तालुक्यातील परितेवाडीच्या जिल्हा परिषद शाळेत ते प्राथमिक शिक्षक म्हणून काम करतात.
सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण
रणजितसिंह डिसले हे मूळचे सोलापूर जिल्ह्यातली बार्शी तालुक्यातले आहेत. त्यांचे शालेय शिक्षण बार्शीतील सुलाखे विद्यालयामध्ये झाले. ते २००९ पासून प्राथमिक शिक्षक म्हणून काम करत आहेत. विद्यार्थ्यांना माहिती तंत्रज्ञान आणि क्यूआर कोडच्या सहाय्याने शिकवण्यासाठी डिसले प्रसिद्ध आहेत. त्यांनी माहिती तंत्रज्ञानाचा वापर करून, शिकवण्याचे नवे तंत्र विकसित केले आहे; तसेच इतर शिक्षकांनाही टेक्नोसॅव्ही होण्यासाठी प्रेरीत केले आहे. आयटीच्या प्रभावी वापरासाठी त्यांनी स्वतःची छोटेखानी प्रयोगशाळा उभारली आहे. त्याचप्रमाणे लॉकडाउनमध्येही तंत्रज्ञान आणि सोशल मीडियाचा प्रभावी वापर करून विद्यार्थ्यांना शिकवले.
ग्लोबल टीचर प्राइज
३ डिसेंबर २०२० रोजी, युनेस्को व लंडनस्थित वार्की फाउंडेशन यांच्या संयुक्त विद्यमाने दिला जाणारा ग्लोबल टीचर प्राइज रंजितसिंह डिसले यांना जाहीर झाला आहे. या पुरस्काराची रक्कम १ मिलियन अमेरिकन डॉलर्स म्हणजे ७ कोटी रुपयांहून अधिक आहे. हा पुरस्कार मिळवणारे डिसले हे पहिले भारतीय शिक्षक आहेत. या पुरस्कारासोबतच डिसले यांचा जगातील सर्वोत्तम शिक्षक म्हणून गौरव करण्यात आला आहे. या पुरस्कारासाठी जगभरातून तब्बल १२ हजार नामांकनं दाखल झाली होती. त्यापैकी १० शिक्षकांना अंतिम यादीत स्थान मिळालं.
याआधी डिसले यांना मायक्रोसॉफ्ट फाउंडेशनचा शिक्षण क्षेत्रातील पुरस्कार मिळाला होता. QR कोडचा वापर करून मुलांना पुस्तकातील कविता, धडे, अधिक माहिती मिळवता येते, या त्यांच्या कल्पकतेला तो पुरस्कार मिळाला होता.
विवाद
सोलापूरचे शिक्षण विभाग व डाएट (जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था)चे प्राचार्य डॉ. रामचंद्र कोरडे यांच्या म्हणण्यानुसार डिसले सरांना "डाएट'वर (जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था) तीन वर्षांसाठी प्रतिनियुक्‍ती देण्यात आली होती परंतु ते तिकडे फिरकले देखील नाहीत.
संदर्भ
वर्ग:शिक्षक वर्ग:मराठी व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म वर्ग:भारतीय शालेय शिक्षक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रोटरी साहित्य संमेलन
'रोटरी क्लब ऑफ पुणे पर्वती' यांच्यातर्फे साहित्य परिषदेच्या सहकार्याने दोन दिवसांचे 'रोटरी मराठी साहित्य संमेलन' आयोजित करण्यात आले आहे. संमेलनाचे अध्यक्ष फ. मुं. शिंदे यांच्या अध्यक्षतेखाली १० आणि ११ मे २०१४ रोजी पुणे शहरातील सहकारनगरच्या मुक्तांगण इंग्लिश स्कूलमध्ये हे साहित्य संमेलन होणार असून, कथाकथन, कविसंमेलन, परिसंवाद यांची पर्वणी साहित्यप्रेमींना मिळणार आहे. प्रकाश पायगुडे हे स्वागताध्यक्ष आणि साहित्य परिषदेचे प्रमुख कार्यवाह आहेत.
संमेलनाच्या उद‍्घाटनाच्या कार्यक्रमात (१० मे) हृदय शल्यविशारद डॉ. रणजित जगताप, डॉ. सिद्धार्थ नडगे यांना रोटरी व्यावसायिक गुणवत्ता पुरस्कार प्रदान करण्यात येणार आहे. डॉ. शिकारपूर यांचे 'आधुनिक तंत्रज्ञान आणि साहित्य' या विषयावर व्याख्यान, अभिराम भडकमकर यांची मुलाखत, प्रा. दीपक देशपांडे यांचा एकपात्री कार्यक्रम होणार आहे. साहित्य नाटक आणि चित्रपट या विषयावरील परिसंवादात लेखक राजन खान, दिग्दर्शक कांचन नायक, अभिनेत्री शर्वरी जमेनीस, पटकथालेखक संजय पवार सहभागी होणार आहेत. संध्याकाळच्या सत्रात हास्यकवी संमेलन होईल. दुसऱ्या दिवशी ज्येष्ठ साहित्यिक द. मा. मिरासदार यांचे कथाकथन, गीतकार प्रवीण दवणे यांचे व्याख्यान आणि रोटरी सदस्यांचा साहित्य रंजन हा कार्यक्रम होणार आहे. कार्यक्रमाला प्रवेशमूल्य आहे.
पहा : साहित्य संमेलने
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
दिंडुक्कल किल्ला
दिंडुक्कलचा किल्ला (तमिळ:திண்டுக்கல்) हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक किल्ला आहे.
वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले वर्ग:किल्ले
व्हॅलेटा
व्हॅलेटा ही भूमध्य समुद्रातील माल्टा ह्या द्वीप-देशाची राजधानी आहे. व्हॅलेटा हे युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.
वर्ग:माल्टा वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे वर्ग:माल्टामधील जागतिक वारसा स्थाने
वृत्रासुर
वृत्रासुर तथा वृत्र हा कश्यप आणि दनु यांचा पुत्र होता. याचा उल्लेख शतपथ ब्राह्मणात आहे. याला दुष्काळाचा देव मानला जातो. पर्जन्यदेव असलेल्या इंद्राचा हा नैसर्गिक शत्रू होता. हा नद्यांना बांध घालून त्यांचे पाणी अडवीत असे.
पिंपलोळी (अंबरनाथ)
पिंपलोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील अंबरनाथ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
झाडाचे मूळ
मूळ हा झाडाचा एक अवयव आहे. झाडाचा हा भाग बहुधा जमिनीखाली गेलेला असतो. झाडे याच्या साहाय्याने जमिनीतून अन्न-पाणी घेतात.
वर्ग:वनस्पती वर्ग:वनस्पतीचे भाग
रग्बी ७
वर्ग:रग्बी युनियन
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात मोरोक्को
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात मोरोक्कोच्या ४७ खेळाडूंनी ७ खेळांमध्ये भाग घेतला. त्यांना एकूण एक रजत आणि एक कांस्यपदक मिळाले.
वर्ग:मोरोक्कोमधील खेळ
साहित्यरत्न लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे पुरस्कार
साहित्यरत्न लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे पुरस्कार हा महाराष्ट्र राज्यातील मातंग समाजातील कलावंत, साहित्यिक व समाजसेवक यांना पुरस्कार देण्यात येतो. ही योजना दि. १९ जुलै १९९७ पासून कार्यान्वित आहे.
निकष व अटी
महाराष्ट्र शासनाने हा पुरस्कार प्रदान करण्यासाठी खालील निकष व अटी ठरवलेल्या आहेत.
शिफारश पद्धती
या पुरस्कारासाठी शिफारश पद्धती खालीलप्रमाणे आहे.
लाभाचे स्वरूप
२५ व्यक्ती व ६ संस्था यांना पुरस्कार प्रदान करण्यात येतो. संस्थांना प्रत्येकी ५०,००० रूपये, शाल व श्रीफळ तर प्रत्येक व्यक्तीस २५,००० रूपये, शाल व श्रीफळ, स्मृतीचिन्ह व प्रमाणपत्र, खण व सपन्तिक गौरव. एक वर्षासाठी महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळ बस मार्फत एस टी बस प्रवास सवलत.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्र सरकारचे पुरस्कार वर्ग:अण्णा भाऊ साठे वर्ग:भारतीय पुरस्कार वर्ग:सामाजिक पुरस्कार
नवजीवन एक्सप्रेस
नवजीवन एक्सप्रेस भारतीय रेल्वेची अहमदाबाद आणि चेन्नई सेंट्रल रेल्वे स्थानकांदरम्यान धावणारी गाडी आहे.
ही गाडी १९७८साली सुरू झाली. त्यावेळी ती आठवड्यातून एकदा मद्रास बीच आणि अहमदाबाद दरम्यान धावत असे. त्यावेळी १४५/१४६ क्रमांक असलेली ही गाडी मंगळवारी सकाळी ६ वाजता चेन्नईहून निघे आणि बुधवारी संध्याकाळी ५:३० वाजता अहमदाबादला पोचत असे. परतीच्या प्रवासाला गुरुवारी पहाटे ६:५० सुरुवात होत असे व शुक्रवारी संध्याकाळी ७:५० वाजती ती मद्रास बीच येथे पोचत असे. त्यावेळी हिचा मार्ग चेन्नई-रेणिगुंटा-वाडी जंक्शन-दौंड-मनमाड-जळगाव-सुरत-वडोदरा-अहमदाबाद असा असे.
आता १२६५५/१२६५६ क्रमांकानी धावणारी ही गाडी चेन्नई-विजयवाडा-वारंगळ-वर्धा-जळगाव-सुरत-वडोदरा-अहमदाबाद अशी धावते.
नवजीवन एक्सप्रेसला २४ डबे असतात.
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:तमिळनाडूमधील रेल्वे वाहतूक
वीरा राठोड
डॉ. वीरा राठोड (विनोद रामराव राठोड, ६ फेब्रुवारी, १९८०:सावळी तांडा, जिंतूर तालुका, परभणी जिल्हा, महाराष्ट्र - ) हे एक मराठी कवी आहेत. त्यांचा जन्म एका लमाण-बंजारा कुटुंबात झाला. आरंभीचे शिक्षण आश्रम शाळेत झाले.
त्यांचे तीन कविता संग्रह व एक लेखसंग्रह प्रकाशित झालेले आहेत. ' ''सेनं सायी वेस ' (२०१४)' म्हणजेच सर्वांचं कल्याण होवो असा ज्याचा अर्थ आहे. ही बंजारा लमाण जमातीची प्रार्थना आहे. व ' पिढी घडायेरी वाते '(२०१६) हा बंजारा बोलीभाषेतल्या कवितांचा संग्रह आहे. ' हाडेल हप्पी जादूची झप्पी' (२०२०) हा बालकवितांचा संग्रह आहे. शिवाय ' हस्तक्षेप '(२०१८) हा लेखसंग्रह त्त्यांच्या नावावर अाहे.''
''त्यांच्या पहिल्या कविता संग्रहास दिल्लीच्या भारतीय साहित्य अकादमीचा राष्ट्रीय साहित्य अकादमी युवा पुरस्कार- २०१५ मिळाला आहे. शिवाय दया पवार साहित्य पुरस्कार, नामदेव ढसाळ साहित्य पुरस्कार, मराठवाडा साहित्य परिषद आैरंगाबादचा कुसुमावती देशमुख काव्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार पुणे, आपटे वाचन मंदिर इचलकरंजी साहित्य पुरस्कार , कवी अनंत फंदी साहित्य पुरस्कार संगमनेर,दै.दिव्य मराठी प्राऊड आॅफ महाराष्ट्र साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण युवा साहित्य पुरस्कार अंबाजोगाई मराठी बालकुमार साहित्य संस्था पुणे आणि मराठी बालकुमार साहित्य सभा कोल्हापूर चे उत्कृष्ट बालसाहित्य पुरस्कार आदी अनेक पुरस्कार त्यांना मिळाले आहेत.''
दै. दिव्य मराठी, दै. महाराष्ट्र टाईम्स, दै. सकाळ आदी वर्तमानपत्रातून स्तंभलेखन केलेले आहे.
"मुंबई विद्यापीठ" "अमरावती विद्यापीठ" "औरंगाबाद विद्यापीठ" "नागपूर विद्यापीठ" "बालभारती इयत्ता दहावी" "विविध स्वायत्त महाविद्यालयाच्या अभ्यासक्रमात कवितांचा समावेश करण्यात आलेला आहे".
"आशियायी देशातील लेखकांसमवेत सार्क लिटरेचर फेस्टिवल मध्ये निमंत्रित करण्यात आले आहे" "राष्ट्रीय लेखकांबरोबर विविध राष्ट्रीय साहित्य उत्सवांमध्ये त्यांना विशेष निमंत्रित करण्यात आलेले आहे". शिवाय "भारतीय साहित्य अकादमी ने त्यांना प्रवासवृत्ती फेलोशीप देऊनही त्यांचा गौरव केलेला आहे".
स्वतः सामाजिक कार्यात सहभागी राहून मानवतावादी दृष्टिकोनातून व लोकशाहीच्या संवर्धनासाठी ते जाणीवपूर्वक आदिवासींच्या व भटके, विमुक्त, दलित, वंचितांच्या प्रश्नावर सातत्याने  लेखन करीत असतात. पुणे येथे भरलेल्या अग्निपंख युवा मराठी साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष राहिले आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या भाषा सल्लागार समितीचे सदस्य राहिले आहेत. तसेच बालभारती पुणे अभ्यास मंडळाचेही सदस्य राहिले आहेत. व्यवसायाने प्राध्यापक असलेले वीरा राठोड लोकसाहित्य आणि लोकभाषा- बोलीभाषांच्या संशोधनात विशेष रुची ठेवून आहेत.
सध्या ते चाळीसगाव जि.जळगाव येथे '''बी. पी.आर्टस, एस.एम.ए. सायन्स अेॅड के. के. सी. काॅमर्स काेॅलेज चाळीसगाव''' येथे'मराठी भाषा आणि साहित्य 'पदव्युत्तर विभागात सहायक प्राध्यापक या पदावर कार्यरत आहेत.
वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म
जालशास्त्र
जालशास्त्र हा अलीकडील काळातील आंतरविद्याशाखीय स्वरूपाचा महत्त्वाचा विषय असून यामध्ये व्यामिश्र जालांचा अभ्यास केला जातो.
डोंगरवाडी (वाळवा)
डोंगरवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
जालशास्त्र
जीवशास्त्र, संगणक विज्ञान, समाजशास्त्र इत्यादी विषयांमधील अनेक क्लिष्ट प्रमेये ही व्यामिश्र जालाच्या स्वरूपात दर्शवता येतात आणि त्याचा अभ्यास करता येतो.
डोंगरवाडी (वाळवा)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
जालशास्त्र
सध्या संगणकीय महाजाल (Computer Networks), विजकीय संप्रेषण (Electronics Telecommunication) या महत्त्वाच्या विषयांचा अभ्यास व संशोधनमध्ये जालशास्त्र हे महत्त्वाचे आहे.
डोंगरवाडी (वाळवा)
संदर्भ
वर्ग:वाळवा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
उदयगिरी किल्ला
उदयगिरीचा किल्ला भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील कन्याकुमारी जिल्ह्यात असलेला एक किल्ला आहे. उदयगिरी लेणी येथून जवळ आहेत.
जालशास्त्र
जालाशास्त्रमध्ये 'ग्राफ थिअरी' हा एक महत्त्वाचा विषय आहे.
उदयगिरी किल्ला
हे सुद्धा पहा
वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले वर्ग:कन्याकुमारी जिल्हा वर्ग:किल्ले
जालशास्त्र
पार्श्वभूमी आणि इतिहास
वर्ग : गणित
आंद्रे अयेव
आंद्रे मॉर्गन रामी अयेव (André Morgan Rami Ayew;, सेक्लिन, फ्रान्स) हा घानाचा एक फुटबॉल खेळाडू आहे. २००७ सालापासून राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला अयेव आजवर २०१० व २०१४ ह्या विश्वचषक स्पर्धा तसेच २००८ व २०१० आफ्रिकन देशांचा चषक स्पर्धांमध्ये घानासाठी खेळला आहे. क्लब पातळीवर अयेव २००७ पासून लीग १मधील ऑलिंपिक दे मार्सेल ह्या क्लबासाठी खेळत आहे.
अब्दुल रहिम अयेव व जॉर्डन अयेव हे घाना राष्ट्रीय संघामधील फुटबॉल खेळाडू आंद्रे अयेवचे सख्खे भाऊ आहेत.
कर्नाटक राज्य मुक्त विद्यापीठ
कर्नाटक राज्य मुक्त विद्यापीठ हे कर्नाटकच्या मैसुरु शहरातील विद्यापीठ आहे. या विद्यापीठाची स्थापना १ जून, इ.स. १९९६ रोजी झाली. यूजीसी ने २०१५ मध्ये या विद्यापीठाची मान्यता काढून घेतली.
वर्ग:कर्नाटकातील विद्यापीठे वर्ग:भारतातील मुक्त विद्यापीठे वर्ग:मैसुरु जिल्हा
उदयगिरी, आंध्र प्रदेश
उदयगिरीचा किल्ला (आं.प्र.) उदयगिरीचा किल्ला (आं.प्र.) हा भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील एक  किल्ला आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील किल्ले
आले
आले हे महत्त्वाचे मसाल्याचे पीक असुन त्याची लागवड मे महिन्याच्या पहिल्या पंधरवड्यात करतात. हे पीक उष्ण हवामानात चांगले येते. आले ही एक वनस्पती आहे. तिचे मूळ हे सुगंधी असल्याने मसाल्याचा पदार्थ म्हणून वापरले जाते.
रासायनिक विश्लेषण
Ginger has a sialagogue action, stimulating the production of saliva, which makes swallowing easier.
Culinary uses
Young ginger rhizomes are juicy and fleshy with a very mild taste. They are often pickled in vinegar or sherry as a snack or just cooked as an ingredient in many dishes. They can also be stewed in boiling water to make ginger tea, to which honey is often added as a sweetener; sliced orange or lemon fruit may also be added. Mature ginger roots are fibrous and nearly dry. The juice from old ginger roots is often used as a spice in Indian recipes and Chinese cuisine to flavor dishes such as seafood or mutton and vegetarian recipes. Powdered dry ginger root (ginger powder) is typically used to spice gingerbread and other recipes. Fresh ginger can be substituted for ground ginger at a ratio of 6 parts fresh for 1 part ground, although the flavors of fresh and dried ginger are not exactly interchangeable.
Ginger is also made into candy, is used as a flavoring for cookies, crackers and cake, and is the main flavor in ginger ale—a sweet, carbonated, non-alcoholic beverage, as well as the similar, but spicier ginger beer which is popular in the Caribbean.
Fresh ginger should be peeled before being eaten. For storage, the ginger should be wrapped tightly in a towel and placed in a plastic bag, and can be kept for about three weeks in a refrigerator and up to three months in a freezer.
स्थानिक उपयोग
भारतात यास आले/अद्रक म्हणतात. ताजे आले हा अनेक खाद्यपदार्थाचा घटक आहे. थंडीमध्ये चहाची व वेग वेगळ्या पदार्थ चव वाढविण्यासाठी त्यात आले टाकतात. काही ठिकाणी आले हे गर्भार व बाळंतीण बाईस चवीसाठी देतात. आल्यापासून वड्यांच्या स्वरूपात असलेला आलेपाक बनतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:कंदमुळे वर्ग:मसाल्याचे पदार्थ वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:पाककलेमध्ये वापरले जाणारे पदार्थ वर्ग:भारतीय मसाले वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
किरण राव
किरण राव (नोव्हेंबर ७, इ.स. १९७३) ही या भारतीय चित्रपट निर्माती, लेखिका व दिग्दर्शिका आहे. ती अभिनेता आमिर खानची पत्नी आहे.
गीत
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म वर्ग:भारतीय नास्तिक
पराग कण
कोणत्याही फुलातील पुंकेसरापासुन (Stamens) तयार होणारे बारीक कण म्हणजे परागकण होय .यामुळे प्रजनन घडते. हे कण मकरंद / फुलातील गोड पदार्थ घ्यायला येणाऱ्या कीटकांच्या पायाला चिकटतात व दुसऱ्या फुलात जातात व प्रजननाची प्रक्रिया पूर्ण होते.
महत्त्वाचे कीटक
वर्ग:वनस्पती
मॅथ्यू अमोआह
मॅथ्यू अमोआह (२४ ऑक्टोबर, १९८०:आक्रा, घाना - ) हा 🇬🇭 ghanaकडून २००२-११ दरम्यान आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे. आपल्या आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीत त्याने ४५ सामन्यांमध्ये १२ गोल केले.
वर्ग:घानाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मतदान
मतदान ही एखाद्या गटास अथवा समूहास, विशिष्ट निवडणुकीसाठी अथवा एखादा महत्त्वाचा निर्णय घेण्यासाठी लिखित अथवा ठरविलेल्या माध्यमाद्वारे (जसे: मतदान यंत्र इत्यादी.) मतप्रदर्शन करण्याची एक पद्धती आहे. याचा वापर चर्चा, वादविवाद अथवा निवडणूक प्रचारानंतर करण्यात येतो. लोकशाही राज्य प्रणालीत उच्च पदावरच्या व्यक्तिंसाठी निवडणूक घेऊन मतदान करण्यात येते.एखाद्या क्षेत्रातील अशा निवडणुकीसाठी ज्याला मतदान करण्यात येते तो उमेदवार असतो व जो मतपत्रिकेद्वारे अथवा ठरवून दिलेल्या पद्धतीद्वारे मतदान करतो तो मतदार म्हणून ओळखण्यात येतो. मतदारांनी केलेल्या मतांच्या पार्श्वभूमीवर उमेदवारांची निवड केली जाते. आपल्याला जरूर मत दिले पाहिजे.
राजकारणात
लोकशाहीत, निवडणुकीद्वारे सरकारची निवड करण्यात येते. यासाठी ईच्छुक उमेदवारांमधून निवड करावयाची असते. वेगवेगळ्या देशात,तेथील सरकारने व नागरिकांनीनी ठरविलेल्या मतदान करण्याच्या वेगवेगळ्या पद्धती आहेत.
मत हे वैयक्तिक आवडीचे प्रगटीकरण असते. कोणत्याही सरकारमध्ये अथवा संस्थेमध्ये अथवा गटांमध्ये, एकमत न होणाऱ्या एखाद्या प्रस्तावावर मतदान घेऊन तो प्रस्ताव, झालेले मतदान बघुन स्वीकारण्यात अथवा नाकारण्यात येतो.मतदान हे काही देशात मतदान केंद्रावर जाऊन करण्यात येते तसेच काही देशात ते ऐच्छिक तर काही देशात ते अनिवार्य आहे.
गुप्त मतदान
एखाद्या मतदाराने प्रगट केलेल्या मताची जाहिर वाच्यता होऊ नये म्हणून गुप्त मतदान घेण्यात येते. तसेच, मतदानानंतर, विरोधी मतदान केले म्हणून, उमेदवाराने मतदारांना भिवविण्यास अथवा त्रास देण्यास वाव मिळू नये यासाठी अशी सोय केलेली असते.
निवडणूक प्रेरणा
nivadnuk prerana
वर्ग:निवडणुका
रॉबर्ट फायको
रॉबर्ट फायको (१५ सप्टेंबर, इ.स. १९६४ - ) हा स्लोव्हाकिया देशाचा नवनिर्वाचित पंतप्रधान आहे. मार्च २०१२ मध्ये घेण्यात आलेल्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये फायकोच्या पक्षाला बहुमत मिळाले. तो ४ एप्रिल २०१२ रोजी मावळत्या पंतप्रधान इव्हेता रदिकोव्हा ह्यांच्याकडून पंतप्रधानपदाचा ताबा घेईल.
ह्या पूर्वी २००६ ते २०१० दरम्यान फायकोने पंतप्रधानपद सांभाळले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्लोव्हाकियाचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
संत रविदास पुरस्कार
हा पुरस्कार चांभार व इतर अनुसूचित जातीच्या (दलित) समाजाच्या उद्धारासाठी कार्य करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थाना संत रविदास यांच्या जयंती दिनी ६ फेब्रुवारी रोजी देऊन सन्मानित करण्यात येते. हा पुरस्कार सन २००४-२००५ पासून देण्यात येतो.
लाभाचे स्वरूप
१ व्यक्ती व १ संस्था यांना हा पुरस्कार प्रदान करण्यात येतो. प्रत्येकी व्यक्तीस २१,००० रूपये, पुरस्कार, सन्मानपत्र, शाल किंवा साडी, खण व श्रीफळ तसेच एका संस्थेसाठी ३०,००१ रूपये, स्मृतीचिन्ह, सन्मानपत्र व शाल, श्रीफळ देऊन गौरवण्यात येते.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्र सरकारचे पुरस्कार वर्ग:भारतीय पुरस्कार वर्ग:दलित
मेघा धाडे
मेघा धाडे ( २२ मे १९८४ -जळगाव, महाराष्ट्र) ही भारतीय अभिनेत्री आहे. २०१८ साली बिग बॉस मराठी १ची विजेती ठरली. त्यानंतर तिने बिग बॉस हिंदी १२ मध्ये वाइल्ड कार्ड स्पर्धक म्हणून प्रवेश घेतला.
अभिनय कारकीर्द
मेघा हिंदी चित्रपटात, मालिकेत दिसली. २०१२ साली तिने एका मराठी चित्रपटाद्वारे अभिनय केला. डीडी नॅशनलवर प्रदर्शित झालेल्या पेहचान या मालिकेत तिने काम केले आहे. २०१८ मध्ये तिने बिग बॉस मराठी हा शो जिंकला.
संदर्भ
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
करांजे
करंजे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून काडिवळी-वाडा एकतानगर मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव ४.९ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १४७ कुटुंबे राहतात. एकूण ६०१ लोकसंख्येपैकी ३१४ पुरुष तर २८७ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ५४.०४ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ६७.५६ आहे तर स्त्री साक्षरता ३९.५९ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ९४ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १५.६४ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.करांजे गावात लगतचं पिंजाळ नदी असल्यामुळे येथे भाजीपाल्याची लागवड सुद्धा केली जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
वासुरीखुर्द, खारिवळीतर्फेपोळबार, पाली, सापणेखुर्द, सापणेबुद्रुक, काडिवळी, हारोसाळे, देसई, गाळे, सोनशिव, पेठरंजनी ही जवळपासची गावे आहेत.सापणेबुद्रुक ग्रामपंचायतीमध्ये करंजे, सापणेबुद्रुक, आणि सापणेखुर्द ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
४. http://tourism.gov.in/
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
जॉन बॉयड ऑर
जॉन बॉयड ऑर (२३ सप्टेंबर इ.स. १८८०, मृत्यू - २५ जून इ.स. १९७१) हे एक प्रसिद्ध स्कॉटिश शिक्षक, वैद्य, जीवशास्त्रज्ञ व राजकारणी होते. इ.स. १९४९ साली ऑर ह्यांना नोबेल शांतता पारितोषिक मिळाले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १८८० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू वर्ग:नोबेल शांतता पारितोषिकविजेते वर्ग:स्कॉटलंडचे जीवशास्त्रज्ञ
सप्टेंबर ६
बाह्य दुवे
सप्टेंबर ४ - सप्टेंबर ५ - सप्टेंबर ६ - सप्टेंबर ७ - सप्टेंबर ८ - सप्टेंबर महिना
बाल्हेगाव
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
आयझॅक वोर्साह
आयझॅक वोर्साह (२१ जून, इ.स. १९८८:आक्रा, घाना - ) हा 🇬🇭 ghana आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळणारा खेळाडू आहे.
हा बचावफळीत मध्यातून खेळतो.
वर्ग:घानाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दुधारी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:वाळवा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
महाशिवरात्री
माघ महिन्यातील माघ कृष्ण चतुर्दशी तिथीला हिंदू समाजात महाशिवरात्र म्हणतात. प्रत्येक महिन्यातल्या कृष्ण पक्षातील त्रयोदशीयुक्त चतुर्दशीला शिवरात्री असते. मात्र माघ महिन्यातील शिवरात्रीचा महिमा मोठा आहे. महाशिवरात्रीच्या दिवशी सर्व हिंदू बांधव उपवास करतात, भगवान शिवाची आराधना आणि प्रार्थना करून दुसऱ्या दिवशी उपवास संपवतात. उत्तर भारतात हाच दिवस फाल्गुन महिन्यात गणला जातो, तर इंग्रजी महिन्याप्रमाणे हा दिवस फेब्रुवारी किंवा मार्च महिन्यात येतो.
कुडसावरे
कुडसावरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील अंबरनाथ तालुक्यातील एक गाव आहे.
महाशिवरात्री
प्राचीनता आणि महत्त्व
संस्कृत पुराण साहित्यापैकी अग्नी पुराण, शिव पुराण, पद्म पुराण या ग्रंथांमध्ये महाशिवरात्री व्रताचे महत्त्व सांगितले आहे. या दिवशी बेलाची पाने वाहून शिवाची पूजा करावी असे या व्रताचे स्वरूप आहे.
कुडसावरे
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
महाशिवरात्री
पूजापद्धती
महाशिवरात्रीला शिवलिंगाची विशेष पूजा होते. पंचगव्य म्हणजे गायीचे दूध, तूप, शेण, गोमूत्र आणि दही लावून शिवलिंगाला अभिषेक करतात. त्यानंतर दूध, दही, तूप, मध आणि साखर या पंचामृताने शिवलिंगावर लेप देतात. . त्यानंतर धोत्रा आणि बेलाची पाने तसेच पांढरी फुले वाहून पूजा करतात. शिवलिंगावर चक्का थापण्याची प्रथा महाराष्ट्रात आहे.
महाशिवरात्रीच्या निमित्ताने भाविक उपवास करतात. काही भक्त दूध आणि फळे असा आहार घेतात. प्रसादासाठी विविध प्रकारचे पदार्थ तयार करून ते शंकराला अर्पण केले जातात. खीर, पंचामृत, दूध आणि दुधापासून केलेले पदार्थ नैवेद्यासाठी तयार केले जातात.
शिवरात्रीच्या रात्री काही प्रांतात भाविक दुधामध्ये भांग मिसळून त्याचे सेवन करतात. दुधामध्ये सुकामेवा वाटून घालतात आणि ते मसाला दूध पिण्याची पद्धतीही प्रचलित आहे. याला थंडाई असे म्हटले जाते.
महाशिवरात्री पूजेसाठी आवश्यक अशी सामग्री दुकानांमध्ये भाविकांसाठी उपलब्ध करून दिली जाते. भस्म, रुद्राक्ष, रुद्राक्षमाला, त्रिशूल, शंकराच्या मूर्ती, शिवलिंगे, डमरू अशा विविध गोष्टी विक्रीसाठी उपलब्ध असतात. बेलाची पाने, पांढरी फुले, हार यांचीही विक्री या दिवशी केला जाते.
भारताच्या विविध राज्यात
दक्षिण भारतात आदल्या दिवशी एकभुक्त व्रत केले जाते. म्हणजे आदल्या दिवशी एक भोजन केले जाते. रात्री पवित्र जागी झोप घेतली जाते. नदीत स्नान करून शंकराचे दर्शन घेतले जाते. शिवाला कमल अर्पण करून तांदुळाच्या खिरीचा नैवेद्य दाखविला जातो. ऋग्वेदातील सूक्ते म्हटली जातात. तुळशीची पाने आणि पायसाचा (खिरीचा) नैवेद्य आणि यजुर्वेदाचे पठण, बेलाची पाने आणि तीळ घातलेला भाताचा नैवेद्य आणि सामवेदाचे पठण, निळी कमळे वाहून साध्या अन्नाचा नैवेद्य आणि अथर्ववेदाचे पठण केले जाते.
काश्मीरमध्ये महाशिवरात्री दरम्यान होणारी बर्फवृष्टी ही पवित्र मानली जाते. शंकराचार्य टेकडी येथील मंदिरात भक्त दिवसभर दर्शनासाठी जातात. विशेष यात्रेचे आयोजन केले जाते. पूजेचे पदार्थ, अक्रोड, कमळाची फुले यांची विक्री करणारी दुकाने मंदिर परिसरात थाटली जातात.
आसाम राज्यातील शुक्रेश्वर मंदिर, उमानंद मंदिर या ठिकाणी महाशिवरात्रीला भाविक दर्शनासाठी भेट देतात. यात्रेचे आयोजन करण्यात येते.
ओरिसा राज्यात भाविक शिवरात्रीचा उपवास करतात आणि शिव मंदिरात जाऊन दर्शन घेतात.
उत्तर प्रदेशातील वटेश्वर मंदिरात शिवरात्री निमित्त भाविक राजस्थान, मध्य प्रदेश येथून पाण्याची कावड घेऊन पोहोचतात आणि शिवाला अभिषेक करतात. मध्य हिमालयात या दिवशी यात्रा भरते.
यात्रा
महाशिवरात्रीच्या निमित्ताने भारतभरात विविध तीर्थक्षेत्रे, तसेच प्रामुख्याने बारा ज्योतिर्लिंगांच्या स्थानी विशेष यात्रा भरतात.
महाशिवरात्रीच्या दिवशी भरणाऱ्या महाराष्ट्रातील यात्रा
-सांगली जिल्ह्यातील करगणी येथे लखमेश्र्वर उर्फ श्रीराम देवस्थान हे प्राचीन मंदिर आहे. करगणी येथे दरवर्षी महाशिवरात्रीनिमित्त मोठी यात्रा भरते.
हे ही पहा
शिव
चित्रदालन
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती वर्ग:शिव वर्ग:भारतीय संस्कृती वर्ग:महाराष्ट्रातील सार्वजनिक सुट्ट्या वर्ग:सण आणि उत्सव
कर्मवीर पद्मश्री दादासाहेब गायकवाड पुरस्कार
कर्मवीर पद्मश्री दादासाहेब गायकवाड पुरस्कार हा पुरस्कार १५ ऑक्टोबर २००२ पासून देण्यात येतो. दादासाहेब गायकवाड यांनी रूढी परंपरे विरुद्ध व अस्पृश्यते विरुद्ध सामाजिक चळवळ उभारली. भूमीहीन शेत मजूर व कामगारासाठी देशात अनेक ठिकाणी त्यांनी सत्याग्रह केले. संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत त्यांचा सिंहाचा वाटा होता तसेच त्यांनी पुरोगामी महाराष्ट्र घडविण्यामध्ये अत्यंत मोलाची कामगिरी केली हे कार्य विचारात घेऊन महाराष्ट्र शासनाद्वारे दरवर्षी कर्मवीर पद्मश्री दादासाहेब गायकवाड यांच्या नावाने पुरस्कार प्रदान केला जातो.
लाभाचे स्वरूप
एक व्यक्ती व एक संस्था यांना अनक्रमे २१,००१ रूपये व ३०,००१ रूपये व शाल व श्रीफळ दिले जाते.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्र सरकारचे पुरस्कार वर्ग:भारतीय पुरस्कार
माझगाव डॉक्स लिमिटेड
माझगाव डॉक्स लिमिटेड (लघुरूप:एमडीएल) तथा 'माझगाव गोदी' हे भारताचे एक महत्त्वाचे जहाजबांधणी स्थानक आहे. ते भारतीय नौदलासाठी युद्धनौका व पाणबुड्या निर्माण करते. तसेच तेल खननासाठी आवश्यक ती जहाजे बनविते. ही कंपनी, याव्यतिरिक्त, टॅंकर, कार्गो बल्क कॅरियर्स, प्रवासी जहाजे व होड्यापण बनविते.
इतिहास
या माझगाव गोदीची स्थापना १८व्या शतकात झाली. हिची अधिकृत नोंदणी ही इ.स. १९३४ मध्ये, एक सार्वजनिक कंपनी म्हणून झाली. हिचे सन इ.स. १९६० मध्ये राष्ट्रीयीकरण झाले. माझगाव डॉक्स लिमिटेड सध्या भारत सरकारच्या अधीन असलेला एक सार्वजनिक क्षेत्र उपक्रम आहे.
वर्ग:भारतीय नौदल वर्ग:भारतामधील जहाजबांधणी कंपन्या वर्ग:मुंबई वर्ग:भारत सरकारच्या सार्वजनिक कंपन्या वर्ग:भारत सरकारच्या राष्ट्रीयीकरण झालेल्या कंपन्या वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या
स्टीवन अहोर्लु
वर्ग:घानाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तिरुचिरापल्ली रॉकफोर्ट
रॉकफोर्ट (त्रिच्चीचा किल्ला) त्रिची, तमिळनाडूतील एक किल्ला. Rockfort or Ucchi Pillayar koil, उच्चै पिल्लयार कोईल.
वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले वर्ग:किल्ले
बसंतनगर
बसंतनगर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
दिनारा साफिना
साफिनाने आत्तापर्यंत दोन ग्रॅंड स्लॅम स्पर्धांमध्ये उपविजेतेपद मिळवले आहे आणि नथाली डेशी बरोबर २००७ यु.एस. ओपनचे महिला दुहेरी विजेतेपद तसेच बीजिंगच्या २००८ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळांत सुवर्णपदक मिळवले आहे.
एप्रिल २७, २००९ रोजी साफिना जगातील प्रथम क्रमांकाची टेनिस खेळाडू झाली.
दिनारा ही मरात साफिनची छोटी बहीण आहे.
साफिना, दिनारा साफिना, दिनारा वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जिंजीचा किल्ला
जिंजी
तामिळनाडू राज्याच्या दक्षिण अर्काट जिल्ह्यातील याच नावाच्या तालुक्याचे इतिहास प्रसिद्ध ठिकाण आहे. हे मद्रास - धनुष्कोडी लोहमार्गावर, मद्रासपासून सुमारे 121 कि.मी .तसेच तिंडीवनम्‌ - तिरुवन्नामलई हमरस्त्यावर वसलेले आहे.या किल्ल्याला ट्रॉय ऑफ थदि  ईस्ट असे संबोधले जायचे. या गावाच्या पश्चिमेस सुमारे 1.5 कि.मी. वर येथील इतिहास प्रसिद्ध दुर्गम किल्ला आहे. राजगिरी, कृष्णगिरी व चंदरायदुर्ग अशा तीन टेकड्यांवर मिळून हा बांधलेला आहे. यांतील राजगिरी सर्वांत उंच (सुमारे 183 मी.) असून त्याच्या तीन बाजूंनी उंच, तुटलेले कडे आणि उत्तरेकडून एक छोटीशी वाट आहे. किल्ल्याभोवती तिहेरी तट असून वर जाण्याची वाट मजबूत व अरुंद आहे. किल्ल्यात अनेक प्राचीन प्रेक्षणीय अवशेष असून त्यात दोन देवळे, कल्याण महाल, कोठारे, स्‍नानाचे चौरंग, तोफा, कैद्यांची विहीर हे उल्लेखनीय आहेत. हा किल्ला कोणी बांधला याबाबत एकमत नसले, तरी बहुधा हा विजयानगरच्या राज्यकर्त्यांनी बांधला असावा, असा तर्क आहे. राजाराम महाराज या किल्ल्यात असताना औरंगजेबाचा सरदार झुल्फिकारखान याने दिलेला वेढा इतिहास प्रसिद्धच आहे.
वर्ग:किल्ले संताजी घोरपडे यांनी मोगलाई फौजांना रोखून धरल्यामुळे छत्रपती राजाराम महाराजांना रायगड ते जिंजी प्रवास करता आला. शिमोगा येधे मुघलांनी जेव्हा राजाराम महाराज यांच्या सैन्या वर हल्ला केला,तेव्हा संताजीचे धाकटे बंधू बर्हिजी ह्यांनी पाठीवर बसवून राजाराम महाराजांना जिंजीस पोहोचवले.
वट्टकोट्टै किल्ला
वट्टकोट्टै किल्ला गोलाकार किल्ला किंवा तमिळमध्ये :வட்டக் கோட்டை हा एक तमिळनाडूतील प्रसिद्ध किल्ला आहे. कन्याकुमारी जिल्हा. वट्टकोट्टै किल्ला हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक किल्ला आहे.
वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले वर्ग:किल्ले
ले मां
ले मां (Le Mans) हे फ्रान्स देशामधील एक शहर आहे. हे शहर फ्रान्सच्या उत्तर-मध्य भागातील पेई दाला लोआर प्रदेशाच्या सार्त विभागात सार्त नदीच्या काठावर वसले असून ते पॅरिसच्या २०० किमी नैऋत्येस स्थित आहे. २०१२ साली ले मां शहराची लोकसंख्या सुमारे १.४ लाख तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या ३.४३ लाख इतकी होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्समधील शहरे
मलाइका अरोरा
मलाइका अरोडा (पंजाबी: ਮਲਾਇਕਾ ਅਰੋੜਾ; मल्याळम: മലൈക അറോറ; रोमन: Malaika Arora) (२३ ऑक्टोबर, १९७३; मुंबई, - हयात), ही भारतीय मॉडेल, दूरचित्रवाणी-कलाकार, नर्तिका व हिंदी चित्रपटांतील अभिनेत्री आहे. छैया छैया व मुन्नी बदनाम हुई या हिंदी चित्रपटगीतांवरील तिचे नृत्य विशेष लोकप्रिय झाले. हिंदी चित्रपट-अभिनेता अरबाझ खान तिचा पती होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:पंजाबी व्यक्ती वर्ग:मल्याळी व्यक्ती वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मॉडेलिंग वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
फरणेवाडी
फरणेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:वाळवा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
हिंदुत्व: हिंदू कोण आहे?
हिंदुत्व: हिंदू कोण आहे? हा ग्रंथ रत्‍नागिरीच्या तुरुंगात असताना स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांनी लिहिला. यात हिंदुत्वाचा पुरस्कार केलेला असून, 'हिंदू' ह्या शब्दाची खालिल व्याख्या सांगितली आहे:
संदर्भ
वर्ग:सावरकरवादी वर्ग:पुस्तके
अधिक वाचन
वर्ग:हिंदुत्व वर्ग:विनायक दामोदर सावरकर
मार्गशीर्ष कृष्ण एकादशी
एकादशी व्रताला हिंदू धर्मात महत्त्वाचे स्थान आहे. दरवर्षी २४ एकादशी असतात. जेव्हा अधिकारमास किंवा मलमास येतात तेव्हा त्यांची संख्या २६ पर्यंत वाढते. पद्मपुराणात पौषमासातील कृष्ण पक्षातील एकादशीबद्दल युधिष्ठिराच्या प्रश्नावर भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले - एकादशी व्रताच्या विधीने जेवढे समाधान मला मोठ्या यज्ञातून मिळत नाही. म्हणूनच एकादशीचे व्रत अवश्य करावे. पौषमासातील कृष्ण पक्षात सफला नावाची एकादशी असते. या दिवशी भगवान नारायणाची विधिवत पूजा करावी. ही एकादशी कल्याण करणार आहे. सर्व व्रतांमध्ये एकादशी ही सर्वश्रेष्ठ आहे.
विधान
सफला एकादशीच्या दिवशी श्रीहरीच्या विविध नामांचा आणि मंत्रांचा जप करून त्याची फळांनी पूजा करावी. देवदेवेश्वर श्री हरी यांची उदबत्ती व दीप लावून पूजा करावी. सफला एकादशीच्या दिवशी दिवे दान जरूर करा. वैष्णवांसोबत नामस्मरण करीत रात्री जागृत राहावे. एकादशीला रात्री जागरण करून जे फळ मिळते ते हजारो वर्षे तपश्चर्या करूनही मिळत नाही.
व्रताच्या संदर्भात श्रीकृष्ण म्हणतात त्याप्रमाणे दशमीच्या तिथीला शुद्ध व शुद्ध अन्न एकदाच घ्यावे. या दिवशी आचरण देखील पुण्यपूर्ण असावे. उपवास करणाऱ्याने उपभोग आणि सुखाचा त्याग करून नारायणाची प्रतिमा मनात ठेवण्याचा प्रयत्न करावा. एकादशीच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करून कपाळावर श्रीखंड चंदन किंवा गोपी चंदन लावावे आणि कमळ किंवा वैजयंतीची फुले, फळे, गंगाजल, पंचामृत, धूप, दीप आणि आरतीने लक्ष्मी नारायणाची पूजा करावी. संध्याकाळी इच्छित असल्यास, दिवा दान केल्यानंतर आपण फळे खाऊ शकता. द्वादशीच्या दिवशी देवाची आराधना करून कर्मकांडाच्या ब्राह्मणाला जनेयू व दक्षिणा अर्पण करून अन्नदान करावे.
जे भक्त अशा प्रकारे सफला एकादशीचे व्रत पाळतात आणि रात्री जागरण व भजन कीर्तन करतात, त्यांना उत्तम यज्ञातून जे पुण्य मिळते, त्यापेक्षा कितीतरी अधिक फळ मिळते. उपवासात फक्त फळे, गाईचे दूध घेता येते, साबुदाणा नाही. सर्व प्रकारचा तांदूळ निषिद्ध आहे.
कथा
सफला एकादशीच्या व्रताची कथा पद्मपुराणातील उत्तराखंडात सविस्तर वर्णन केलेली आहे. या एकादशीच्या महिमामुळे पापी लुंभकभावाच्या बंधनातून मुक्त झाला. सफला एकादशीच्या दिवशी भगवान विष्णूला ऋतुफळ अर्पण करावे. जो व्यक्ती एकादशी-व्रत भक्तीभावाने पाळतो, तो निश्चितच श्री हरिकेचा आशीर्वाद प्राप्त करणारा माणूस बनतो. एकादशीचे माहात्म्य श्रवण केल्याने राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.
उद्देश
सफला एकादशीचा उपवास त्याच्या नावानुसार सानुकूलित फल देणार आहे. भगवान श्रीकृष्ण या व्रताचा मोठा महिमा सांगतात. या एकादशीचे व्रत केल्याने माणसाला जीवनात उत्तम फळ मिळते आणि जीवनातील सुखांचा उपभोग घेतल्यानंतर त्याला मृत्यूनंतर विष्णुलोकाची प्राप्ती होते (ब्रह्मविवर्त पुराण, पद्म पुराण). हे व्रत अत्यंत शुभ आणि पुण्यपूर्ण आहे. (ब्रह्मविवर्त पुराण, पद्म पुराण)
अब्दुल रहिम अयेव
अब्दुल रहिम अयेव (Abdul Rahim Ayew; ) उर्फ इब्राहिम अयेव हा घानाचा एक फुटबॉल खेळाडू आहे. २००७ सालापासून राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला अयेव आजवर २०१० फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये घानासाठी खेळला आहे.
आंद्रे अयेव व जॉर्डन अयेव हे घाना राष्ट्रीय संघामधील फुटबॉल खेळाडू इब्राहिम अयेवचे सख्खे भाऊ आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:घानाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठ
देशातील या पाचव्या मुक्त विद्यापीठास यशवंतराव चव्हाण यांचे नाव द्यावे असा आग्रह कुसुमाग्रजांनी धरला होता. विद्यापीठाचे गीत कुसमाग्रज यांनी लिहिले.
विद्यापीठाचे गौरव
कॉमनवेल्थ ऑफ लर्निंग ही संस्था जगभरातील ५३ कॉमनवेल्थ देशांच्या सरकारांनी १९८७ साली स्थापित केली. कॅनडाने या संस्थेचे यजमानपद स्वीकारले. शाश्वत व प्रगत विकासासाठी मुक्त व दूर शिक्षणाच्या माध्यमातून शिक्षणाचे नवे स्रोत निर्माण करणे व जगभरातील वंचीतांपर्यंत आधुनिक ज्ञानाचे भांडार पोचविणे हे उद्दिष्ट ठेवून ह्या संस्थेने अनेक माध्यमातून मुक्तशिक्षण संस्थांना मदतीचा हात दिला आहे. त्यातून मुक्त शिक्षण पद्धतीचा दर्जा, क्षमता आणि तंत्रज्ञानाचा वापर यांचा विकास करण्याचे कौशल्य संस्थांमध्ये निर्माण झाले. परिणामी मुक्त व दूरशिक्षणाची चळवळ सक्षमपणे उभी राहिली.
अश्या ह्या संस्थेने नाशिकच्या यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठाला अवार्ड ऑफ इन्स्टिट्यूशनल एक्सलन्स या पुरस्काराने सन्मानित केले आहे. विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. ई वायुनंदन आणि कुलसचिव डॉ. दिनेश भोंडे यांनी स्कॉटलंड मधील एडिनबर्ग येथे एका भव्य समारंभात हा पुरस्कार स्वीकारला (सप्टेंबर २०१९). ह्या पुरस्कारासाठी निवड करणाऱ्या समितीने एकमुखाने प्रशंसा करताना या विद्यापीठाने अत्यंत अल्पावधीत तंत्रज्ञानाचा वापर करून लक्षावधी विद्यार्थ्यांपर्यंत यशस्वीरीत्या पोचल्याचे पाहून आपण प्रभावित झाल्याचे नमूद केले आहे.
नाशिकच्या मुक्त विद्यापीठास सन्मानपूर्वक दिलेल्या मानपत्रात कॉमनवेल्थ ऑफ लर्निंगने पुढील मुद्द्यांचा उल्लेख करून प्रशंसा केली आहे :-
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे वर्ग:भारतातील मुक्त विद्यापीठे
मिकेलेंजेलो
मायकल ॲन्जेलो (मार्च ६, इ.स. १४७५ – फेब्रुवारी १८, इ.स. १५६४) हा एक प्रसिद्ध इटालियन चित्रकार, शिल्पकार, वास्तुकार, कवी व अभियंता होता. इटालियन रानिसां मधील सर्वश्रेष्ठ कलाकारांमध्ये त्याला गणले जाते. मायकल ॲन्जेलोने घडवलेली दोन शिल्पे पिएटा व डेव्हिड ह्या रानिसांमधील मोठ्या कलाकृती मानल्या जातात.
वयाच्या तेराव्या वर्षी तत्कालीन विख्यात चित्रकार डोमेनिको यांच्या कार्यशाळेत शिक्षणासाठी मायकेल दाखल झाला. त्याने डोमेनिकोंच्या कार्यशाळेत रेखांकन आणि भित्तिचित्रकला यांत विलक्षण प्रगती केली. फ्लोरेन्स शहराचा तत्कालीन धनाढ्य आणि कलाकारांची उत्तम पारख असलेला अधिपती लॉरेन्झो दे मेदिची याने मायकेलचे गुण हेरून त्याच्या कलासंग्रहातील रोमन शिल्पकृतींचा अभ्यास करण्यासाठी बोलावले.
१४८९ ते १४९२ या काळात लॉरेन्झचा वरदहस्त लाभल्यामुळे मिकेलेंजेलोचा संबंध तत्कालीन विख्यात शिल्पकार, तत्त्ववेत्ते यांच्याशी आला. बॅटल ऑफ लॅपीत्झ हे मिकेलेंजेलोने तयार केलेले संगमरवरातील पहिले शिल्प होय. त्यानंतरच्या आयुष्यात मायकेलने असंख्य शिल्पाकृती बनविल्या. त्यापैकी व्हॅटिकनमधील पिएता, डेव्हिड, टुम्ब ऑफ लॉरेन्झो दि मेदिची, डे अँड नाइट, डस्क ऑफ डॉन ही संगमरवरी शिल्पे अद्वितीय आणि अजरामर ठरली. याच्या शिल्पांमधून त्याने दर्शविलेली मानवी शरीर प्रमाणबद्धता आणि शरीरसौष्ठव चकित करून टाकणारे आहे.
१५३४ साली मिकेलेंजेलो रोम ला आला. रोममधील सेंट पीटर्स चर्च चे बरेचसे बांधकाम राफाएल, ब्रामांत, पेरूत्झी या वास्तुविशारदांनी केले होते. पुढे तिसऱ्या पोप पॉलच्या आग्रहाखातर मिकेलेंजेलोने हे काम पूर्ण करण्याची जबाबदारी स्वीकारली. त्यासाठी मायकेलेने आधी लोरेन्सच्या प्रसिद्ध डोमो कॅथेड्रल चा अभ्यास केला. सेंट पीटर्स चर्चमधील सिस्टीन चॅपेल च्या छतावरील चित्रकृतींसाठी मिकेलेंजेलो प्रसिद्ध आहे. या छताचा गिलावा ओला असतानाच छताखाली उताणे पडून मायकेलने ३०० मानवाकृती रंगविलेल्या आहेत.या छताशिवाय मायकेलच्या द लास्ट जजमेंट, क्रुसिफिकेशन ऑफ सेंट पीटर्स आणि कन्व्हर्शन ऑफ सेंट पॉल या चित्रकृती प्रसिद्ध आहेत.
दुसरे इंग्रज-म्हैसूर युद्ध
दुसरे इंग्रज-म्हैसूर युद्ध (मराठी नामभेद: दुसरे ब्रिटिश-म्हैसूर युद्ध ; इंग्रजी: Second Anglo-Mysore War, सेकंड ॲंग्लो-मायसोर वॉर) हे म्हैसूरच्या राज्याचा शासक हैदरअली आणि ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यामध्ये इ.स. १७७९ ते इ.स. १७८४ या कालखंडात घडलेले युद्ध होते.
कारणे
इ.स. १७७२ मध्ये मराठ्यांनी हैदरअलीवर आक्रमण केले असता मद्रासच्या तहात ठरल्याप्रमाणे ब्रिटिश हैदरअलीच्या मदतीला न आल्याने हैदरअली संतापला. इ.स. १७७८ मध्ये अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धात फ्रांस अमेरिकन वसाहतीच्या बाजूने युरोपियन आघाडीत ब्रिटिशांविरूद्ध सामील झाला त्यामुळे ब्रिटिशांनी फ्रेंचांच्या भारतातील सर्व वसाहती ताब्यात घेतल्या. या वसाहतींपैकी माहे बंदर ही फ्रेंचाची वसाहत म्हैसूर राज्याच्या अधिपत्याखाली होती. माहे हे बंदर म्हैसूर राज्याच्या दृष्टीने हैदरअलीसाठी महत्त्वाचे होते कारण समुद्री व्यापारासाठी व बाहेरून येणाऱ्या मालासाठी माहे बंदर हे मोक्याचे ठिकाण होते त्यामुळे माहेमध्ये हस्तक्षेप करू नये अशी सूचना हैदरअलीने ब्रिटिशांना केली परंतु ब्रिटिशांनी हैदरअलीच्या सूचनेकडे दुर्लक्ष करून मार्च, इ.स. १७७९ मध्ये माहे बंदराचा ताबा घेतला त्यामुळे इंग्रजांविरूद्ध युद्ध पुकारण्याशिवाय दुसरा कोणताही पर्याय हैदरअलीसमोर उरला नाही.
युद्धादरम्यानच्या घटना
ब्रिटिशांचा सूड उगवण्यासाठी हैदरअलीने मराठ्यांची व फ्रेंचाचीही मदत घेण्याचा प्रयत्न केला. जुलै, इ.स. १७८० मध्ये ८३,००० फौजेसह हैदरअलीने कर्नाटकावर स्वारी केली त्यावेळी त्याच्याकडे युरोपियन इंजिनियर्सनी बनवलेल्या शंभर अवजड मैदानी तोफाही होत्या. मार्गात येणारी खेडी व शहरे त्याने जाळून, लुटून उद्ध्वस्त केली. कर्नल बेरीच्या नेतृत्वाखालील ४००० च्या ब्रिटिश फौजेला हैदरअलीने कोंडीत पकडले व तिला पोलिलोर येथे सप्टेंबर, इ.स. १७८१ मध्ये शरण येण्यास भाग पाडले. ऑक्टोबरमध्ये अर्काटही हैदरअलीच्या हातात पडले. बक्सार येथे विजय मिळविणारा सर हेक्टर मन्रो हासुद्धा हैदरअलीसमोर टिकाव धरू शकला नाही. हेक्टर मन्रोने त्याच्याकडील अवजड तोफखाना कनिवेरम तलावात बुडवून टाकला व मद्रासकडे माघार घेतली. हैदरअलीकडून ब्रिटिश फौजा जागोजागी पराभूत होत आहेत हे कळाल्यावर वॉरन हेस्टींग्जने बंगाल येथील ब्रिटिश लष्कराचा सरसेनानी सर आयर कूटला ताबडतोब दक्षिणेत चिंगलपेट आणि वॉंदिवॉश येथील वेढ्यात अडकून पडलेल्या ब्रिटिश फौजेच्या मदतीसाठी पाठवले. १ जुलै, इ.स. १७८१ रोजी पोर्टोनोव्हो येथे हैदरअलीची सर आयर कूटशी पहिली चकमक झाली. या लढाईत हैदरअलीचे एक हजार सैनिक कामी आले व त्याला माघार घ्यावी लागली. हैदरअली व ब्रिटिश यांच्यात दुसरी लढाई तिकोल्लमच्या मैदानात झाली पण तिचा कोणताही निर्णय लागू शकला नाही. तिसरी मोठी लढाई २७ सप्टेंबर, इ.स. १७८१ रोजी शोलींघूर येथे झाली. या लढाईत हैदरअलीचे ५००० सैनिक ठार झाले. आत्तापर्यंतच्या बऱ्याच आघाड्यांवर ब्रिटिशांना विजय मिळाला असला तरी रेंगाळलेल्या युद्धात त्यांचे बरेच मनुष्य आणि वित्तबळ खर्ची पडले होते. हैदरअलीचा मुलगा टिपू सुलतान याने ब्रेथवेटच्या २००० ब्रिटिश फासैजेचा तंजावर येथे पराभव केल्याने व इंग्रजांच्या ताब्यातील कडलोर हे ठिकाण जिंकल्याने हैदरअलीच्या आशा परत पल्लवित झाल्या. तशातच डे सफ्रेनच्या नेतृत्वाखालील फ्रेंच आरमारातील २००० सैनिक हैदरअलीच्या मदतीला आले पण ७ डिसेंबर, इ.स. १७८२ रोजी हैदरअली एका लष्करी तळावर गंभीर आजाराने मृत्यू पावला. अशा परिस्थितीत हैदरअलीचा विश्वासू मंत्री पूर्णय्या याच्या सल्ल्यावरून टिपूच्या आगमनापर्यंत हैदरअलीच्या मृत्यूची बातमी गुप्त ठेवण्यात आली. टिपू आल्यानंतर त्याने आपल्या वडिलाचे शव श्रीरंगपट्टणम येथे आणून दफन केले. त्यानंतर टिपू हा टिपू सुलतान या नावाने गादीवर आला व त्याने ब्रिटिशांशी लढण्यासाठी एक योजना तयार केली. तोपर्यंत ब्रिटिशांनी मराठ्यांबरोबर सालबाईच्या तहाद्वारे युद्धविराम केला होता. इ.स. १७८३ च्या व्हर्साय तहाद्वारे फ्रेंच आणि इंग्रज यांच्यातही शांतता नांदू लागली होती. परंतु टिपूने ब्रिटिशांशी एकाकी संघर्ष चालूच ठेवला. मार्च, इ.स. १७८४ च्या मंगलोर तहाने दुसरे इंग्रज-म्हैसूर युद्ध संपुष्टात आले.
मंगलोरचा तह
या तहाद्वारे दोन्ही पक्षांनी जिंकलेला मुलुख आणि युद्धकैदी परस्परांना परत केले. वॉरन हेस्टींग्जच्या दृष्टीने हा तह ब्रिटिशांना कमीपणा आणणारा असला तरी त्याला तो मान्य करावा लागला. या तहामुळे दोन्ही पक्षात मैत्रीसंबंध निर्माण झाल्यामुळे म्हैसूर राज्यात कंपनीला व्यापार करण्याची परवानगी वॉरन हेस्टींग्जने टिपूकडे मागितली पण टिपूने ती मान्य केली नाही.
अधिक वाचनासाठी
वर्ग:ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी सहभागी असलेली युद्धे वर्ग:म्हैसूरचे राज्य सहभागी असलेली युद्धे
विलास जैतापकर
विलास जैतापकर (जन्म : मुंबई, १४ मार्च १९४८; - मुंबई, ३० एप्रिल २००५) यांना नव्या पिढीचे शाहीर म्हटले जाते. शाहिरी परंपरेचा नंदादीप तेवत ठेवण्यामध्ये शाहीर विलास जैतापकर यांचेही मोठे योगदान होते.
विलास जैतापकर यांचे शिक्षण मुंबईत झाले. त्यांना लहानपणापासूनच गाण्याची, संगीताची, शाहिरीची ओढ होती. पुढे त्यांनी ‘शाहीर विलास जैतापकर पार्टी’ काढली व गिरगाव, गिरणगावसह मुंबईबाहेरही शेकडो कार्यक्रम केले. जैतापकरांना मराठी भाषा, मराठी अस्मितेचा प्रचंड अभिमान होता. ‘युवक बिरादरी’ या सांस्कृतिक संघटनेचे ते संस्थापक सदस्य होते.
विलास जैतापकर हे संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यापासून ते संत गाडगेबाबा अभियानापर्यंतच्या सामाजिक-राजकीय कार्यांत सतत आघाडीवर असत. शाहीर साबळे यांच्या ‘महाराष्ट्राची लोकधारा’ या कार्यक्रमातील ‘पयलं नमन, आम्ही करितो वंदन’ या गीताचे तेच गीतकार होते. गाडगेबाबा अभियानात जैतापकरांनी सादर केलेली ‘स्वच्छतेचा पांडुरंग’ ही कलाकृती महाराष्ट्रात कमालीची गाजली.
जैतापकरांचा गणपतीची गाणी लिहिण्यात तर हातखंडा होता. आजही गणेशोत्सवात जैतापकर यांनी लिहिलेली गाणीच प्राधान्याने ऐकायला मिळतात. त्यांच्या सुमधुर गीतांनी रसिकांना, गणेशभक्तांना अक्षरशः वेड लावले होते. ही गीते गणेशोत्सवातले खास आकर्षण असते.
संदर्भ
विलास जैतापकर यांची २७९ गीते
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००५ मधील मृत्यू
करंजापाडा
करंजापाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन पुढे हमरापूर मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव २४ किमी अंतरावर आहे.