cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
श्री.द. महाजन
सन्मान
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ
राग रामदासी मल्हार
राग रामदासी मल्हार हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
रामदासी मल्हार वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
यादवेंद्र सिंग
यादवेंद्रसिंग वर्ग:पंजाबी व्यक्ती
पांगोली नदी
ही महाराष्ट्रातील गोंदिया जिल्ह्यातील एक नदी आहे.
वर्ग:गोंदिया जिल्ह्यातील नद्या
राग पूर्वी
राग पूर्वी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
पूर्वी वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
लोणी रेल्वे स्थानक
लोणी रेल्वे स्थानक मुंबई चेन्नई रेल्वेमार्गावरील छोटे स्थानक आहे. पुणे जिल्ह्यातील लोणी काळभोर गावात असलेल्या या स्थानकावर  पुणे - दौंड दरम्यान धावणाऱ्या काही पॅसेंजर गाड्या थांबतात.
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके वर्ग:मध्य रेल्वेची स्थानके
मून क्वेओन कांग
मून क्वेओन कांग (२४ एप्रिल, १९८८:सोल, दक्षिण कोरिया - ) हा दक्षिण कोरियाकडून आंतरराष्ट्रीय हॉकी खेळणारा खेळाडू आहे. याने २००८ आणि २०१२ उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये भाग घेतला होता.
याचा जुळा भाऊ मून क्यू कांग सुद्धा दक्षिण कोरियाकडून हॉकी खेळला.
वर्ग:दक्षिण कोरियाचे हॉकी खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बिळवळी
बिळवळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन पुढे पळसईफाटा-खानिवळी मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव १६ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात २२९ कुटुंबे राहतात. एकूण १०४२ लोकसंख्येपैकी ५१६ पुरुष तर ५२६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७०.४९ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ८२.६८ आहे तर स्त्री साक्षरता ५८.०६ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या १२७ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १२.१९ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
लखमापूर, खुपारी,चिंचघर,विजयगड, डोंगस्ते,बुधवाळी, गुंज, काटी, नंदानीगायगोठा, अंबारभुई, निंबावळी ही जवळपासची गावे आहेत.बिळवळी ग्रामपंचायतीमध्ये बिळवळी आणि खारिवळीतर्फेपोळबार ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
गोखरू
सराटा किंवा काटे गोखरू (शास्त्रीय नाव: Tribulus terrestris (ट्रिबुलस टेरेस्ट्रिस), (हिंदी: गोखरू), (संस्कृत: गोक्षुर), इंग्रजी:land caltrops लॅंड कॅलट्रॉप्स) ही प्रामुख्याने उष्ण प्रदेशात आढळणारी आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. पावसाळ्यातील सुरुवातीच्या काळात उगवणारी ही वनस्पती भारतात सर्वत्र आढळते. ही जमिनीवर सरपटत वाढणारी वनस्पती आहे. या वनस्पतीच्या खोडावर व फांद्यांवर दाट लव असते. फांद्या जवळपास ९० से.मी. लांबीच्या असतात. पाने लंबगोलाकार समोरील बाजूने किंचित टोकदार, समोरासमोर ४ ते ७ जोड्यामध्ये असतात. टोकाजवळ किंचित पांढऱ्या रंगाची असणारी पिवळी फुले पानांच्या बगलेत किंवा पानांसमोर हिवाळ्यात उगवतात. सराट्याची मुळे पांढऱ्या रंगाची मुलायम, रेशेदार, उसाच्या मुळासारखी असतात.
लहान गोखरू व मोठे गोखरू अशा गोखरूच्या दोन जाती आहेत. दोन्हींचे गुणधर्म सारखेच आहेत.
गोखरूसाठीच्या अमरकोशातील ओळी
पलंकषा त्विक्षुगन्धा श्वदंष्ट्रा स्वादुकण्टकः ॥ - अमरकोश २.४.९८चा उत्तरार्ध
गोकण्टको गोक्षुरको वनशृंगाट इत्यपि । - अमरकोश २.४.९९चा ्पूर्वार्ध.
बाह्य दुवे
वर्ग:औषधी वनस्पती
तुकडोजी महाराज
तुकडोजी महाराज (पूर्ण नाव - माणिक बंडोजी इंगळे, (१९०९-१९६८) यांना राष्ट्रसंत म्हणून ओळखले जाते. अंधश्रद्धा निर्मूलन व जातिभेदाच्या निर्मूलनासाठी त्यांनी भजनांचा आणि कीर्तनाचा प्रभावीपणे वापर केला. आत्मसंयमनाचे विचार त्यांनी ग्रामगीता या काव्यातून मांडले. त्यांनी मराठी व हिंदी भाषांमध्ये काव्यरचना केली आहे. तुकडोजी महाराजांनी इ.स. १९३५मध्ये मोझरी येथे गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना केली. खंजिरी भजन हा प्रकार त्यांच्या प्रबोधनाचे वैशिष्ट्य होते.
तुकडोजी महाराज हे आधुनिक काळातील महान संत होते. आडकोजी महाराज हे त्यांचे गुरू. त्यांनी त्यांचे मूळचे माणिक हे नाव त्यांचे गुरू आडकोजी महाराज यांनी बदलून तुकडोजी असे केले. विदर्भात त्यांचा विशेष संचार असला तरी महाराष्ट्राभरच नव्हे तर देशभर हिंडून ते आध्यात्मिक, सामाजिक व राष्ट्रीय एकात्मतेचे प्रबोधन करीत होते. एवढेच नव्हे तर जपानसारख्या देशात जाऊन त्यांनी सर्वांना विश्वबंधुत्वाचा संदेश दिला. सन १९४२ च्या भारत छोडो आंदोलनादरम्यान काही काळ त्यांना अटक झाली होती. "आते है नाथ हमारे" हे त्यांनी रचलेले पद या काळात स्वातंत्र्यलढ्यासाठी स्फूर्तिगान ठरले होते.
भारत हा खेड्यांचा देश आहे, हे लक्षात घेऊन ग्रामविकास झाला की राष्ट्राचा विकास होईल, अशी तुकडोजी महाराजांची श्रद्धा व विचारसरणी होती. समाजातल्या सर्व घटकांतील लोकांचा उद्धार कसा होईल, याविषयी त्यांनी अहर्निश चिंता केली. ग्रामोन्नती व ग्रामकल्याण हा त्यांच्या विचारसरणीचा जणू केंद्रबिंदूच होता. भारतातील खेड्यांच्या स्थितीची त्यांना पुरेपूर कल्पना होती. त्यामुळे त्यांनी ग्रामविकासाच्या विविध समस्यांचा मूलभूतस्वरूपी विचार केला व त्या समस्या कशा सोडवाव्यात, याविषयी उपाययोजनाही सुचविली. या उपाययोजना त्यांच्या काळाला तर उपकारक ठरल्याच पण त्यानंतरच्या काळालाही उचित ठरल्या. हे आज (त्यांनी आपली जीवनयात्रा संपल्यानंतरच्या काळातही) तीव्रतेने जाणवते. अशा गोष्टींतूनच राष्ट्रसंतांचे द्रष्टेपण दिसून येते.
अमरावतीजवळ मोझरीच्या गुरुकुंज आश्रमाची स्थापना हे तुकडोजींच्या आयुष्यातील जसे लक्षणीय कार्य आहे, त्याचप्रमाणे ग्रामगीतेचे लेखन हाही त्यांच्या जीवनकार्यातील अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा आहे. ग्रामगीता ही जणू तुकडोजी महाराजांच्या वाङ्‌मयसेवेची पूर्तीच होय. स्वतःला ते तुकड्यादास म्हणत कारण भजन म्हणताना ते जी भिक्षा घेत, त्यावरच आपण बालपणी जीवन कंठिले, ह्याची त्यांना जाणीव होती.
खेडेगाव स्वयंपूर्ण कसे होईल, याविषयीची जी उपाययोजना तुकडोजी महाराजांनी सुचविली होती, ती अतिशय परिणामकारक ठरली. ग्राम हे सुशिक्षित व्हावे, सुसंस्कृत व्हावे, ग्रामोद्योग संपन्न व्हावेत, गावानेच देशाच्या गरजा भागवाव्यात, ग्रामोद्योगांना प्रोत्साहन मिळा्वे, प्रचारकांच्या रूपाने गावाला नेतृत्व मिळावे, असा त्यांचा प्रयत्‍न होता. त्याचे प्रतिबिंब ग्रामगीतेत उमटले आहे. देवभोळेपणा, जुनाट कालबाह्य अंधश्रद्धा नाहीशा व्हाव्यात, याविषयी त्यांनी अविरत प्रयत्‍न केले.
सर्वधर्मसमभाव हेही या राष्ट्रसंताच्या विचारविश्वाचे एक वैशिष्ट्य होते. त्यासाठी तुकडोजी महाराजांनी सामुदायिक/सर्वधर्मीय प्रार्थनेचा आग्रहपूर्वक पुरस्कार केला.
तुकडोजी महाराज हे विवेकनिष्ठ जीवनदृष्टीतून एकेश्वरवादाचा पुरस्कार करत असत. धर्मातील अनावश्यक कर्मकांडाला त्यांनी फाटा दिला होता. आयुष्याच्या शेवटापर्यंत त्यांनी आपल्या प्रभावी खंजिरी भजनाच्या माध्यमातून त्यांना अभिप्रेत असलेल्या विचारसरणीचा प्रचार करून आध्यात्मिक, सामाजिक, राष्ट्रीय प्रबोधन केले. स्वातंत्र्याच्या चळवळीत भाग घेतला म्हणून त्यांना कारावासही भोगावा लागला. अखिल भारतीय पातळीवर त्यांनी साधुसंघटनेची स्थापना केली. गुरुकुंज आश्रमाच्या शाखोपशाखा स्थापन करून त्यांनी शिस्तबद्ध सामाजिक कार्यकर्त्यांची एक फळीच निर्माण केली. गुरुकुंजाशी संबंधित असलेले हे सर्व निष्ठावंत कार्यकर्ते आजही त्यांचे हे कार्य अखंडव्रतासारखे चालवीत आहेत.
महिलोन्नती हाही तुकडोजी महाराजांच्या विचारविश्वाचा एक लक्षणीय पैलू होता. कुटुंबव्यवस्था, समाजव्यवस्था, राष्ट्रव्यवस्था ही स्त्रीवर कशी अवलंबून असते, हे त्यांनी आपल्या कीर्तनांद्वारे समाजाला पटवून दिले. त्यामुळे स्त्रीला अज्ञानात व दास्यात ठेवणे कसे अन्यायकारक आहे, हे त्यांनी अत्यंत प्रभावीपणे पटवून दिले.
देशातले तरुण हे राष्ट्राचे भावी आधारस्तंभ. ते बलोपासक असावेत म्हणजे ते समाजाचे व राष्ट्राचे संरक्षण करू शकतील. ते नीतिमान व सुसंस्कृतयुक्त कसे होतील, याविषयीचे उपदेशपर व मार्गदर्शनपर लेखन तुकडोजींनी केले. या राष्ट्रसंताने आपल्या लेखनातून व्यसनाधीनतेचा तीव्र निषेध केला.
ऐहिक व पारलौकिक यांचा सुंदर समन्वय तुकडोजी महाराजांच्या साहित्यात झाला आहे. त्यांनी मराठीप्रमाणेच हिंदी भाषेतही विपुल लेखन केले. आजही त्यांचे हे साहित्य आपल्याला मार्गदर्शन करीत आहे, यावरून त्यांच्या साहित्यात अक्षर वाङमयाची मूल्ये कशी दडली आहेत, याची सहज कल्पना येईल. राष्ट्रपतिभवनात झालेले त्यांचे खंजिरी भजन ऐकून राष्ट्रपती राजेंद्रप्रसाद यांनी तुकडोजी महाराजांना राष्ट्रसंत म्हणून संबोधिले होते.
तुकडोजी महाराजांचे महानिर्वाण आश्विन कृष्ण पंचमी शके १८९० (३१ ऑक्टोबर, १९६८) रोजी झाले.
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या विचारांच्या प्रसिद्धीचे काम अखिल भारतीय श्री गुरुदेव सेवा मंडळाद्वारे केले जाते.
ग्रामगीता हा त्यांचा ग्राम विकासावरील ग्रंथ प्रसिद्ध आहे. या शिवाय हिंदीतून लिहिलेले लहरकी बरखा हे पुस्तकही प्रसिद्ध आहे. त्यांचे ग्रामगीता या ग्रंथामधील विचार सर्व सामान्यांपर्यंत पोहचावे याकरिता महाराष्ट्र शासनाने ग्रामगीता हा ग्रंथ पुनर्मुद्रित करून, सवलतीच्या १० रुपये या किंमतीत उपलब्ध करून दिला आहे.
अमेरिकन आयडॉल
जॉर्डिन स्पार्क्‍सने २००७ची अमेरिकन आयडॉल स्पर्धा जिंकली.
तुकडोजी महाराज
साहित्य संमेलने
तुकडोजी महाराज यांच्या नावाने (१) तुकडोजी महाराज साहित्य संमेलन आणि (२) तुकडोजी महाराज विचार साहित्य संमेलन अशी दोन संमेलने भरतात.
अमेरिकन आयडॉल
वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी मालिका
तुकडोजी महाराज
विद्यापीठ
नागपूर विद्यापीठाला 'तुकडोजी महाराज विद्यापीठ' असे नाव दिले आहे.
ग्रामगीता
ग्रामगीता या ग्रंथात तुकडोजी महाराज म्हणतात :
</i> संत देहाने भिन्न असती। परि ध्येय धोरणाने अभिन्न स्थिती।
साधने जरी नाना दिसती। तरी सिद्धान्तमति सारखी।। </i>
संत तुकडोजी महाराज यांनी अनेक भजने/कविता लिहिल्या. त्यातीलच ही एक :
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांचे एक भजन. हे भजन जपान येथे झालेल्या विश्वधर्म परिषदेत म्हटले होते.
हे भजन दिल्ली येथील राजघाटावर नियमित ऐकविले जाते. :-
दहेगावमनमाड
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
दापोरी (वर्धा)
दापोरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०१७-१८
ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघ मार्च २०१८ मध्ये ३ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची मालिका खेळण्याकरिता भारतचा दौरा करणार आहे. मालिकेतले सामने २०१७-२० महिला अजिंक्यपद स्पर्धेअंतर्गत खेळविले जातील.
३रा म.ए.दि.
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट वर्ग:महिला क्रिकेट
लोहमार्ग
लोहमार्ग हा एक प्रकारचा वाहतुकीचा मार्ग असून त्यावर आगगाडीद्वारे वाहतूक केली जाते. आगगाडी ज्या लोखंडी पट्ट्यांवरून धावते त्यांना रूळ असे म्हणतात. हा मार्ग लोहाचा म्हणजेच लोखंडाचा असून त्यात २ रूळ असतात. दोन रूळांमधील अंतराला रेल्वे गेज असे म्हणतात.
लोहमार्ग वाहतूक
रेल्वे वाहतूक हे प्रवासी व माल वाहतुकीचे एक साधन आहे. ही वाहतूक रेल्वे ह्या वाहनाद्वारे विशेषतः तयार केलेल्या रुळांवरून केली जाते. रेल्वेचे दोन भाग आहेत : सामान अथवा प्रवाशांसाठी वाघिणी अथवा डबे व हे वाहून नेण्यासाठी इंजिन. इंजिन कोळसा, डिझेल इत्यादी इंधने वापरून चालवतात, तसेच विद्युतशक्तीचा देखील ह्यासाठी वापर केला जातो. गुळगुळीत रूळ वापरल्यामुळे रस्ता वाहतुकीपेक्षा रेल्वे वाहतुकीमध्ये कमी घर्षण विरोध असतो.
इतिहास
जगातील सर्वात पहिल्या रेल्वे वाहतुकीचे पुरावे इ.स. पूर्व सहाव्या शतकात ग्रीसमध्ये सापडतात. तेव्हा वाहनासाठी इंजिनाऐवजी माणसांचा वापर केला जात असे. सोळाव्या शतकामध्ये युरोपातील अनेक कोळसा खाणींमध्ये नॅरो गेज रेल्वे वापरात होत्या ज्यांना वाहून नेण्यासाठी मनुष्य किंवा जनावरांचा उपयोग केला जायचा. ह्या रेल्वेमार्गांसाठी लाकडी रूळ वापरले जायचे.
अठराव्या शतकात युनायटेड किंग्डममध्ये वाफेच्या इंजिनाचा शोध लावला गेला व त्यानंतरच्या काळात मोठी रेल्वे क्रांती घडून आली ज्याचे औद्योगिक क्रांतीमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान होते. रेल्वे वाहतुकीमुळे सामानाचे दळणवळण स्वस्त, जलदगतीने व सुलभ करणे शक्य झाले. १८३० साली जगातील सर्वात पहिली आंतरशहरी रेल्वे मँचेस्टर व लिव्हरपूल ह्या शहरांदरम्यान धावली. ह्यासाठी वापरला गेलेला रुळांचा गेज (दोन रुळांमधील अंतर) नंतर जगभर मापदंड म्हणून (स्टँडर्ड गेज: १,४३५ मिमी) वापरला जाऊ लागला.
रेल्वे वाहतुकीसाठी प्रत्येक देशामध्ये रेल्वे कंपनी जबाबदार असते. काही देशांमध्ये ह्या कंपन्या सरकारी तर इतर ठिकाणी खाजगी आहेत. अनेक देशांमध्ये (उदा. जपान) एकापेक्षा अधिक रेल्वेकंपन्या कार्यरत आहेत. भारतात रेल्वेवाहतुकीची जवळजवळ संपूर्ण मक्तेदारी भारतीय रेल्वे ह्या सरकारी कंपनीकडे आहे.
नवनवीन तंत्रज्ञान व संशोधनामुळे सध्या जगात अवजड व अक्षम वाफेच्या इंजिनांचा वापर जवळजवळ पूर्णपणे संपुष्टात आला आहे. आजची रेल्वे इंजिने मुख्यतः डिझेल अथवा विद्युत ऊर्जेवर चालतात. २०१८ साली पर्यंत जगातील २६ टक्के रेल्वे मार्गांचे विद्युतीकरण पूर्ण झाले आहे.
मोडकवाडी
मोडकवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
लोहमार्ग
इतिहास
काळानुसार रेल्वेंचा वेग वाढत गेला आहे. सध्या अनेक देशांमध्ये द्रुतगतीने जाणाऱ्या रेल्वे आहेत (उदा. जपानमधील शिंकान्सेन व जर्मनीमधील इंटरसिटी एक्सप्रेस). ह्या द्रुतगती रेल्वेंसाठी वेगळे लोहमार्ग राखून ठेवलेले असतात.
मोडकवाडी
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
लोहमार्ग
लोहमार्गाचे प्रकार
एकेरी लोहमार्ग, दुहेरी लोहमार्ग, तिहेरी लोहमार्ग इत्यादी.
लोहमार्ग सुरक्षित ठेवण्यासाठी गँगमन नेमलेले असतात.
लोहमार्ग मापी
लोहमार्ग मापी (रेल्वे गेज) म्हणजे हे लोहमार्गाच्या दोन रुळांमधील अंतर होय. रेल्वेची इंजिने व डबे केवळ त्यांच्या चाकांमधील अंतरानुसार ठरावीक गेजच्या मार्गावरूनच धावू शकतात.
भारतामधील लोहमार्ग मापी
भारतीय रेल्वेने हाती घेतलेल्या गेज समानीकरण प्रकल्पाअंतर्गत देशामधील काही ऐतिहासिक गाड्या वगळता इतर सर्व गेजांचे रूपांतर ब्रॉड गेजमध्ये करण्यात येत आहे. आज २०२० साली देशातील ९४% रूळ ब्रॉडगेज आहेत. नॅरो गेज व मीटर गेज हे दोन्ही रेल्वेगेज कमी होत चालले आहे.
हेही पहा
वर्ग:रेल्वे वाहतूक
वावे तर्फे श्रीवर्धन
वावे तर्फे श्रीवर्धन हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील श्रीवर्धन तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:श्रीवर्धन तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
अनंत आत्माराम काणेकर
अनंत आत्माराम काणेकर (जन्म : २ डिसेंबर, इ.स. १९०५; -  - ४  मे  इ.स. १९८०),  हे मराठी कवी, लेखक, व पत्रकार होते. १९३५ ते १९३९ अशी चार वर्षे ते आधी 'चित्रा’ आणि नंतर `आशा’ या साप्ताहिकांचे संपादक होते.
अनंत काणेकर यांचे शालेय शिक्षण मुंबई-गिरगाव येथील चिकित्सक समूह शिरोडकर हायस्कूलमध्ये झाले. मुंबई विद्यापीठातून १९२७मध्ये बी.ए. झाल्यावर त्यांनी १९२९ साली एल.एल.बी.ची पदवी संपादन केली व वकिलीचा व्यवसाय केला. १९३३ मध्ये चांदरात या पहिल्या काव्यसंग्रहाचे आणि पुढील वर्षी पिकली पाने या लघुनिबंध संग्रहाचे प्रकाशन झाल्यानंतर त्यांनी १९३५ साली वकिली पैशाला रामराम ठोकला आणि साहित्य सेवेत स्वतःला वाहून घेतले.
इ.स. १९४१मध्ये अनंत काणेकर हे मुंबईच्या खालसा महाविद्यालयात प्राध्यापक झाले. आणि तेथे पाच वर्षे नोकरी झाल्यावर सिद्धार्थ महाविद्यालयात आले. तेथूनच ते निवृत्त झाले.
अनंत काणेकर हे मुंबईतील वांद्रे येथील साहित्य सहवास वसाहतीत ’झपूर्झा’ या इमारतीत रहात. काणेकरांच्या निधनानंतरही त्यांच्या पत्नी कमल या तेथे रहात होत्या. कमल काणेकर यांचे वयाच्या नव्वदाव्या वर्षी १८ जानेवारी २००८ रोजी निधन झाले. त्यांना दोन मुली, एक मुलगा व नातवंडे असा परिवार आहे. त्यांनी 'अनन्वय' या अनंत काणेकरांच्या आठवणींच्या पुस्तकाचे संपादन केले.
अनंत काणेकर यांच्या स्मरणार्थ मुंबई विद्यापीठ एक व्याख्यानमाला चालवते.
महाराष्ट्र सरकार ललित लेख असलेल्या एखाद्या पुस्तकाला अनंत काणेकर यांच्या नावाचा पुरस्कार देते. आतापर्यंत हा पुरस्कार मिळालेले लेखक :- १. विनायकदादा पाटील यांना ‘गेले लिहायचे राहून’ या ललितलेखांच्या पुस्तकाला (१९९५) २. गो.पु. देशपांडे (१९९६). ३. नागोराव घनश्याम देशपांडे (१९८७), वगैरे.
संदर्भसूची
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू
घासपित्तपापडा
ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.
वर्ग:औषधी वनस्पती
हरितगृह परिणाम
पृथ्वीलगतच्या वातावरणामध्ये कर्ब द्वी प्राणीद (कार्बन-डाय-ऑक्साईड) व अशाच काही अन्य घातक वायूंचे प्रमाण वाढले की हरितगृह परिणाम होतो. हरितगृह परिणामामुळे पृथ्वीच्या तापमानात वाढ होण्याचा संभव असतो.
विवरण
दुपारी सूर्यप्रकाश पृथ्वीवर पडल्यावर ती तापते व नंतर रात्री ती उष्णता उत्सर्जित होऊन ती आकाशाकडे जात असते. या क्रियेस उष्णतेचे प्रारण असे म्हणतात. पृथ्वीस वातावरण असल्याने ही उष्णता नाहीशी होत नाही तर, वातावरणात असलेला कर्ब-द्वी-प्राणीद ((कार्बन-डाय-ऑक्साईड) वायूचे रेणू या कामात महत्त्वाची भूमिका बजावतात असे निदर्शनास आले आहे. हे रेणू अवरक्त प्रारणाने उत्तेजित होऊन ते त्यास ग्रहण करतात,व ते प्रारण पुन्हा भूपृष्ठाकडे पाठवितात.याने पृथ्वीवरील वातावरण रात्रीदेखील उबदार राहते.हा निसर्गतः घडणारा एक 'नैसर्गिक हरितगृह परिणाम' आहे.
कर्ब-द्वी-प्राणीद हा वायू पृथ्वीवरील सर्व जीवांसाठी मदतनीसाचे काम करतो.परंतू तो अल्प प्रमाणात किंवा संतुलित असल्यावरच त्याचे या गुणधर्माचा फायदा होतो. त्यास 'संतुलित हरितगृह परिणाम' असे म्हणतात.
वाईट परिणाम
या कर्ब-द्वी-प्राणीद वायूचे तसेच मीथेन, नायट्रस ऑक्साईड व बाष्प या हरितगृह वायूचे वातावरणातील प्रमाण संतुलित असेपर्यंतच याची पृथ्वीवरील जीवांना मदत होते. या वायूचे वातावरणातील प्रमाण भरमसाठ वाढल्यास याचे खूपच तोटे आहेत.याचे जीवनावर अत्यंत वाईट परिणाम होतात. हे सर्व वायू सूर्यप्रकाशातील अवरक्त प्रारणे शोषून त्यास पृथ्वीवर मोठ्या प्रमाणात परावर्तीत करतात.या वायूच्या दाट थारांमुळे ही अवरक्त प्रारणे परावर्तीत होऊन अंतराळात जात नाहीत. त्यामूळे वैश्विक तापमानवाढ (ग्लोबल वार्मिंग) होत असते.या परिणामास 'असंतुलित हरितगृह परिणाम' म्हणतात. तापमानवाढीमुळे ध्रुवीय प्रदेशांतील बर्फ वितळते आहे. त्यामुळे महासागरांची पातळी वाढते, व किनारपट्ट्या पाण्याखाली जातात. त्याचप्रमाणे महासागरांचे तापमानही वाढते, व त्याचा परिणाम म्हणून जगभरातील पर्जन्यचक्र बिनसले आहे. याचे अनेक स्थानिक परिणाम दिसतात. काही ठिकाणी अतिवृष्टी होते, तर काही ठिकाणी दुष्काळ पडतात. काही ठिकाणी समुद्री वादळांची वारंवारिता व तीव्रता वाढते. थंड प्रदेशातील हिमवर्षावांची तीव्रता वाढते. या सर्व बदलांमुळे मनुष्यहानी व वित्तहानी होते आहे.
जागतिक तापमानातवाढ होत आहे यामुळेच आरोग्यावर परिणाम होत आहेत हरित गृह वायू मुळे आपल्या पृथ्वी भोवतालचे ओझोनचे आवरण पातळ होत चालले आहे. यातच भर म्हणून क्लोरो फ्लुरो कार्बन ( सी एफ सी ) मुळे या ओझोनच्या आवरणाला छिद्रे पडत आहेत. या छिद्रांमुळे सूर्यप्रकाशातील अतिनील प्रारणे अधिक प्रमाणात पृथ्वीवर पोहोचतात. गोऱ्या कातडीच्या लोकांमध्ये यामुळे त्वचेच्या कर्करोगाचे प्रमाण वाढले आहे.
या परिणामास नियंत्रणात ठेवणे गरजेचे आहे.
हरित गृह वाढण्याचे उद्दिष्टे
यासाठी हरितगृह वायूंचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवणे व पृथ्वीतर्फे होणारे अवरक्त प्रारणांचे प्रमाण अत्यल्प ठेवणे असा आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:हवामानशास्त्र वर्ग:वातावरण वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
राग पूरिया धनाश्री
पूरिया धनाश्री हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
थाट
पूरिया धनश्री
जेंडरिंग कास्ट (पुस्तक)
जेंडरिंग कास्ट : थ्रू अ फेमिनिस्ट लेन्स हे भारतीय स्त्रीवादी इतिहासशास्त्रज्ञ उमा चक्रवर्ती यांनी लिहिलेले पुस्तक आहे. हे पुस्तक २००३ मध्ये पहिल्यांदा प्रकाशित होऊन २००६ मध्ये पुनःप्रकाशित झाले. 'जेंडरिंग कास्ट : थ्रू अ फेमिनिस्ट लेन्स' हे मैत्रेयी कृष्णराजन यांनी संपादित केलेल्या 'थियरायझिंग फेमिनिझम; या शृंखलेतले एक पुस्तक आहे.
ठळक मुद्दे
हे पुस्तक जात व लिंगभाव या मधील आंतरसंबंध स्पष्ट करते. जातीच्या निर्मितीत लिंगभाव हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक राहिला आहे हे लेखिकेने विविध ऐतिहासिक स्रोत, धार्मिक ग्रंथ आणि मानववंशशास्त्रातील व समाजशास्त्रातील साहित्याच्या आधारावर दाखवून दिले आहे. स्त्रीवादी अध्यापनात जातीचा समावेश मंडल विरोधी आंदोलनानंतरच्या दशकात झाला असे पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत उमा चक्रवर्ती यांनी मांडले आहे. या पुस्तकामुळे 'ब्राम्हणी पितृसत्ता (Brahmanical Patriarchy)' ही संकल्पना पुढे आली.
सारांश
पुस्तकातील पहिले प्रकरण हे भारतातील जाती व्यवस्थेचे तत्त्वज्ञान व व्यवहाराचे परीक्षण करते. येथे विरोधाभासी मांडणी असेलेले ड्यूमॉन्ट व बाबासाहेब आंबेडकर यांचे विचार तसेच जाती व वर्ण यासंदर्भातील समाजशास्त्रीय व्याख्या पुढे आणतात. त्या जात व वर्ग यांमधील संबंध दाखवून देतात व धार्मिक ग्रंथांच्या आधारावर कशा पद्धतीनी जात ही ज्ञानाची एकाधिकारशाहीचे किंवा ज्ञान क्षेत्रातून काहींना वगळण्याचे समर्थन करते हे दाखवून देतात.
दुसऱ्या प्रकरणात लेखिका जात व लिंगभाव यांच्या संबंधावर लक्ष वेधतात व ह्या दोन्ही संस्था कशा पद्धतीने एक दुसऱ्यांना कामगारांच्या व लग्नाच्या क्षेत्रात घडवतात हे विशेषतः दाखवून देतात. स्त्रियांचे शरीर हे जाती व्यवस्थेचे प्रवेशद्वार कसे ठरवण्यात आले हे सुद्धा त्या मांडतात.
तिसऱ्या प्रकरणात ब्राम्हणी पितृसत्तेच्या काळात कशा रीतीने कट्टर जातीवर आधारित पितृसत्ताक नियम घडवले गेले, त्यांचा संबंध उत्पादनाशी कसा जोडण्यात आला व राज्यसंस्थेचा त्याला पाठिंबाही कसा मिळाला या ऐतिहासिक पाळ्यामुळ्यांचा उमा चक्रवर्ती आढावा घेतात..
प्रकरण ४ दाखवते की भारतात जातीची शुद्धता टिकवण्यासाठी कशा पद्धतीने स्त्रियांच्या लैंगिकतेवरील नियंत्रण हे अत्यावश्यक होते व या गरजेतून भारतातील पितृसत्ता कशी निर्माण केली गेली. जात व लिंगभावावर आधारित ही सामाजिक रचना भारतात फ़क़्त हिंसेच्या बळावर नाही तर स्त्रियांची संमती मिळवून कशी प्रस्थापित केली गेली हे या प्रकरणात लेखिका दाखवून देतात.
५व्या प्रकरणात लेखिका दाखवून देतात की भारतात कशा पद्धतीने पितृसत्ताक व्यवहारातील वैविध्यांना परवानगी देऊन, त्यांना सहन करून व लादून हिंदू समाजातील जातिव्यवस्था टिकवली जाते.जातींजातींतील भिन्न भिन्न व्यवहार एका उतरंडीत आहेत व यामुळे  पितृसत्तेचे व्यवहार हे प्रत्येक जातीत कसे वेगळे असतात व जातीय उच्चनीचता सिद्ध करण्यास कसे महत्त्वाचे ठरतात हे चक्रवर्ती या प्रकरणातून दाखवून देतात.
सहाव्या प्रकरणात लेखिकेने भारतामध्ये जातिव्यवस्थेला इतिहासात झालेले विरोध वर्णिले आहेत. या विरोधांमध्ये बौद्ध परंपरा, भक्ति-परंपरा व शैव पंथ यांचा महत्त्वाचा हात होता असे त्या दाखवून देतात.
आजची समाजव्यवस्था व आजच्या अभिव्यक्तीचे स्वरूप हे ब्रिटिश काळादरम्यान तयार होत गेले आहे व त्या आधीची जातिव्यवस्था कधीच इतकी शोषण करणारी नव्हती, असे मागील दशकापासून झालेले बरेच अभ्यास मांडतात. या मांडणीला उत्तर देत ७व्या प्रकरणात उमा चक्रवर्ती १८व्या शतकातील विविध उदाहरणांद्वारे दाखवून देतात की ब्रिटिश येण्याच्या आधीसुद्धा जात ही शोषण करण्याची यंत्रणा म्हणून काम करत होती.
पुस्तकातील ८व्या प्रकरणात लेखिकेने ब्रिटिश भारतात जातीचे स्वरूप कसे होते ते सांगितले आहे. जनगणनेसारखे प्रशासकीय साधन, ख्रिस्ती धर्मात केलेले धर्मांतर, कायद्याचा हस्तक्षेप व वासाहतिक काळात झालेल्या सुधारणा व त्यांच्या मर्यादा यांमुळे जातींच्या स्थानात कसे बदल झाले यावर त्या विशेष भर देतात.
९व्या प्रकरणात लेखिका स्वतंत्र भारतातातील जातिव्यवस्थेबाबत चर्चा करतात. दलितांची ठाम अभिव्यक्ती, जातिव्यवस्था टिकवून ठेवण्यास स्त्रियांचा सहभाग व काही महत्त्वाचे जातीय लढे यांचे जाती व लिंगभाव या चर्चाविश्वावर काय परिणाम झाले हे लेखिका काही स्वतंत्र उदाहरणे देऊन स्पष्ट करतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:दलित
सुपोषण
सुपोषण म्हणजे अधिक पोषण प्रमाण. पोषण म्हणजे नैसेगिक ही असू शकते आणि मानवनिर्मित आहेत. त्यामुळे ह्या घटकाचे प्रमान जर पाण्यामध्ये जास्तीत जास्त होते त्यावेळी सुपोषण घडून यते. सुपोषण प्रामुख्याने कारखान्यातून निघणाऱ्या पाण्यामुळे सुपोषण घडते. आणि हेच कारखान्यातले पाणी नदी मध्ये मिसळेले पाहायला जेव्हा मिळते तेव्हा सुपोषण घडते.
वर्ग:पाणी
भारतामधील बौद्ध धर्म
बौद्ध धर्म हा एक जागतिक धर्म आहे, जो मगधच्या प्राचीन साम्राज्याच्या (आताचे बिहार, भारत) सभोवती उभा आहे आणि सिद्धार्थ गौतम, "बुद्ध" ("जागृत व्यक्ती") यांच्या शिकवणींवर आधारित आहे. बुद्धांच्या जीवनकाळात सुरू हा बौद्ध धर्म मगधाबाहेर पसरला.
बौद्ध मौर्य सम्राट अशोकांच्या साम्राज्याच्या काळात बौद्ध समाज दोन शाखांमध्ये विभागला गेला: महासंघिका आणि स्थवीरवाद, हे दोन्ही बौद्ध समाज भारतभर पसरले आणि अनेक उप-संप्रदायात विभागले गेले. आधुनिक काळामध्ये बौद्ध धर्माच्या दोन प्रमुख शाखा अस्तित्वात आहेत: श्रीलंका आणि दक्षिणपूर्व आशियातील थेरवाद आणि हिमालयीन आणि पूर्व आशियातील महायान.
प्राचीन भारतात सम्राट अशोक नंतर पुढे, बौद्ध धर्म आणि बौद्ध मठांच्या प्रथांना १२ व्या शतकादरम्यान सामान्य लोक आणि राजेशाही यांचा पाठिंबा प्राप्त झाला होता परंतु सामान्यतः इ.स. १ सहस्र वर्षामध्ये यात घट झाली होती, ज्यात त्यांच्या अनेक पद्धती आणि विचार हिंदू धर्मातील होत्या. १२ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात इस्लामचे आगमन झाल्यानंतर हिमालयीन भाग आणि दक्षिण भारताव्यतिरिक्त बौद्ध धर्म भारतात जवळजवळ विलुप्त झाला.
हिमालयाच्या परिसरातील सिक्कीम, लडाख, अरुणाचल प्रदेश, पश्चिम बंगालमधील दार्जिलिंग पर्वतरांग आणि उच्च हिमाचल प्रदेशमधील लाहौल आणि स्पीति भागात बौद्ध धर्म हा मुख्य किंवा मोठा धर्म आहे. याव्यतिरिक्त बौद्ध अवशेष आंध्रप्रदेशात आढळतात, जे महायान बौद्ध धर्माचे मूळ आहे. गेल्या शंभर वर्षांपासून बौद्ध धर्माची भारतामध्ये पुनर्निर्मिती होत आहे, कारण बऱ्याच भारतीय बुद्धिमतांनी बौद्ध, तिबेटी निर्वासित लोकांचे स्थलांतर केले आणि लक्षावधी हिंदू दलितांनी बौद्ध धर्मात धर्मांतर केले. २०११ च्या जनगणनेनुसार, भारताच्या लोकसंख्येमध्ये ०.७% किंवा ८५ लाख बौद्ध व्यक्ती आहेत. इतर अहवालानुसार भारतीय लोकसंख्येत ५% ते ६% (६ ते ७ कोटी) बौद्ध आहे तर प्रसिद्ध भारतीय बौद्ध नेते व भिक्खु भदंत आर्य नागार्जुन सुरई ससाई यांच्या मते, भारतात १० कोटी बौद्ध अनुयायी आहेत.
सिद्धार्थ गौतम - बुद्ध
बुद्धांचा जन्म शाक्य राज्याच्या शुद्धोधन नावाच्या राजाकडे नेपाळमधील लुंबिनी येथील कपिलवस्तु मध्ये झाला. सामाना पद्धतीचे साधना आणि ध्यान केल्यानंतर, बुद्धांनी स्व-आनंद आणि आत्म-संवेदनांच्या कणांपासून दूर राहण्याचा मार्ग बौद्ध मध्यममार्ग शोधला.
सिद्धार्थ गौतम यांनी बोधगयामधील पिंपळ वृक्षाखाली बसून ज्ञान प्राप्त झाले, त्या पिंपळ वृक्षास बोधी वृक्ष म्हणून ओळखले जाते. तेव्हापासून गौतमला परिपूर्णपणे स्वयं जागृत करणारा असे ‘सम्यकसंबुद्ध’ म्हणून ओळखले जाते. बुद्धांनी मगधच्या शासक, सम्राट बिंबिसाराकडे संरक्षण प्राप्त केले. या सम्राटाने बौद्ध धर्माला वैयक्तिक विश्वास म्हणून स्वीकारले आणि अनेक बौद्ध विहाराची स्थापना करण्याची परवानगी दिली. अखेरीस संपूर्ण क्षेत्राचे पुनर्नामित बिहार म्हणून झाले.
भारतामध्ये बौद्ध धर्माचे पुनरुज्जीवन
बौद्ध धर्म हा इ.स पू. सहाव्या शतकापासून ते इ.स. ८व्या शतकापर्यंत भारतात प्रमुख धर्म बनून राहिलेला आहे. तर सम्राट अशोक यांच्या काळात बौद्ध धर्म अखंड भारताचा राजधर्म होता. परंतु कालांतराने देशी-विदेशी धर्मांच्या रक्तरंजित आणि हिंसक कार्यांशी सामना करता करता बौद्ध धर्म भारतात 12व्या शतकानंतर नाहिसा झाला परंतु हिमालयीन प्रदशांत हा धर्म तगून राहिला. २०व्या शतकात आधुनिक भारताचे निर्माते आणि महान बौद्ध विद्वान डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपल्या लाखों अनुयायांसोबत बौद्ध धम्म स्विकारून बौद्ध धर्माचे भारतात पुनरुत्थान केले. बोधीसत्त्व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या प्रभावामुळे एका सर्वेक्षणानुसार मार्च १९५९ पर्यंत भारतात जवळजवळ १.५ ते २ कोटी दलितांनी बौद्ध धर्म ग्रहन केला होता. आज सुद्धा दरवर्षी लाखोंच्या संख्येने लोक बौद्ध धर्मात प्रवेश करतात.
लोकसंख्या
२००१-११ दरम्यान, बौद्ध हे शीख आणि जैनाप्रमाणेच, हिंदूंपेक्षा खूप कमी दराने वाढले आहेत. भारतात बौद्धांचे दोन भिन्न वर्ग आहेत – नवयानी बौद्ध (८७%) व परंपरागत बौद्ध (१३%).
पहिला वर्ग, अरुणाचल प्रदेश, मिझोराम आणि काही इतर पूर्वोत्तर राज्यांमधील अनुसूचित जमाती; जम्मू आणि काश्मीर आणि उत्तर हिमाचल प्रदेशात; आणि, दार्जिलिंग आणि सिक्कीमचे लोक हा परंपरागत बौद्ध समुदायांचा लहान वर्ग आहे; इ.स. २०११ मध्ये एकूण ८४ लक्ष बौद्धांची गणना झाली त्यापैकी ११ लाख या वर्गात समाविष्ट केली जाऊ शकतात.
दुसरा वर्ग म्हणजे, इ.स. १९५१ नंतर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या प्रभावाखाली बौद्ध धर्मीयांचे धर्मपरिवर्तन झालेला नवयानी बौद्ध (नव-बौद्ध) या नावाचा सर्वात मोठा वर्ग आहे. या वर्गात सुमारे ७३ लाख बौद्ध समाविष्ट होतात, त्यापैकी अवघे ६५ लाख (९०% नवबौद्ध) महाराष्ट्रात आहेत, महाराष्ट्रातील एकूण लोकसंख्येत जवळजवळ ६% बौद्ध आहेत. उर्वरित सुमारे ९ लाख नव-बौद्ध मध्यप्रदेश, छत्तीसगढ, कर्नाटक, उत्तर प्रदेश आणि पंजाब, तसेच छोटे उत्तर राज्ये हरियाणा आणि दिल्ली येथे आहेत.
बौद्धांची भारतामधील स्थिती
२०११ च्या जनगणनेनुसार, भारताच्या केवळ सिक्कीम, (२७.३९%), अरुणाचल प्रदेश (११.७७%), मिझोरम (८.५१%), महाराष्ट्र (५.८१%), त्रिपुरा (३.४१%) व हिमाचल प्रदेश (१.१०%) या सहा राज्यात बौद्ध लोकसंख्येचे प्रमाण १% पेक्षा अधिक आहे.
बौद्ध लोकसंख्येची सरकारी आकडेवारी पेक्षा वास्तविक बौद्धांच्या लोकसंख्येहून ५ - ६ पटीने अधिक आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:देशानुसार बौद्ध धर्म वर्ग:भारताचा इतिहास वर्ग:भारतीय संस्कृती वर्ग:नवयान  वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
माती प्रदूषण
औद्यागिक सांडपाणी प्रक्रिया न करता आहे तसे जमिनीमध्ये सोडले जाते त्यामुळे माती प्रदूषण होते. तसेच शेतीमधील रासायनिक खतांचा अतिवापर व कचरा जाळल्यानेही माती प्रदूषण होते. जंगलतोडीमुळे झाडांची संख्या कमी होते त्यामुळे जमिनीची मोठ्या प्रमाणात धूप होते. हेही माती प्रदूषण होण्याचे कारण आहे.या प्रदूषणामुळे जमिनीखाली असलेले जीव जंतू मरतात. प्रदूषण स्रोत शोधून त्याचे निर्मूलन केले पाहिजे.
जमिनीवर नैसर्गिक घटक तसेच इमारती, रस्ते, वस्त्या, उद्योगधंदे, धरण प्रकल्प इ. सांस्कृतिक घटक असतात. हवा पाणी यांच्याप्रमाणे जमीन हाही उपयुक्त व महत्त्वाचा घटक आहे. पृथ्वीवरील जमिनीचा उपयोग, वापर विविध कारणासाठी केला जातो. त्यात वसाहती, शेती, वनस्पती, खाणकाम, उद्योगधंदे, जलसाठे इ.त्यादींचा समावेश होतो. काही जमीन लोकवस्ती, शेती विकासासाठी वापरली जाते. तर काही जमिनीवर पावसाअभावी वाळवंटे, ओसाड प्रदेश आहेत. काही ठिकाणी जमीन मैदानी वेगवेगळ्या मंद, तीव्र उताराची व पत्थरी व डोंगराळ असते, तर काही ठिकाणी जमीन बर्फाच्छादित असते. भुपृष्टावरील खडकाळ जमिनीवरील खडकांची झीज होऊन त्यापासून ‘मृदा’ (माती) निर्माण होते. त्यामुळे खडकातील मूळ गुणधर्म हे मृदेमध्ये आढळतात. मृदा ही सुपीक वा नापीक असते. या भूमीवरील माती किवा मृदा आपण वेगवेगळ्या कारणांसाठी उपयोगात आणतो. या मृदेला आर्द्रतेचा पुरवठा झाला की ती जमीन ही शेती वनस्पतीच्या, फळाफुलांच्या वाढीसाठी उपयुक्त बनते. या जमिनीवर सूर्यापासून मिळणारी उष्णताही परिणाम करते. म्हणजे अति थंड हवामानाच्या भागात मृदा बर्फाने आच्छादलेली असते. तेथील हिमक्षेत्रात शेती करता येत नाही. तर अति तीव्र उष्ण हवामानाच्या भागात मृदा ही ओसाड, नापीक, वाळवंटी असते. वाळवंटात पाण्याअभावी मृदा नापीक बनते. म्हणून योग्य हवामानात योग्य पाऊस मिळणाऱ्या भागात तसेच योग्य तापमानातील मृदा ही पिकांच्या, वनस्पतींच्या वाढीला योग्य असते. या मृदेतील अनेक खनिज घटक हे पिकांच्या व वनस्पतींच्या वाढीला पोषक असतात. खडकापासून मृदा निर्माण होण्यास हजारो वर्षाचा कालावधी लागतो. वाढते शहरीकरण, वाढती कारखानदारी, वाढती लोकसंख्या यांच्यामुळे टाकाऊ विषारी पदार्थाची विल्हेवाट लावता येत नाही. ती जमिनीत लावावी लागते. त्यामुळे निसर्गातील जमीन/मृदा हा घटकही प्रदूषित होतो. त्यातून जमीन अपुरी पडते व त्यामुळे भूमिप्रदूषण समस्या निर्माण होतात. व त्यामुळे मृदेचा गैरवापर केला जातो.
मृदाप्रदूषणाची व भूप्रदूषणाची कारणे
१) रासायनिक खते व कीटनाशके यांचा वापर-
रासायनिक घटक हे चांगले पीक यावे यासाठी जमिनीत शेतीसाठी वापरले जातात. रासायनिक खते, कीटकनाशके व इतर टाकाऊ पदार्थ जमिनीत मिसळल्याने जमिनीचा कस कमी होतो, व ती नापीक बनते. त्याचवेळी जमिनीतील शेतीसाठी उपयुक्त असलेल्या सूक्ष्म जीवजंतूंचा नाश होतो. कीटकनाशके ही जमिनीवरून पाण्यात प्रवेश करतात. शेतीतील पिकांमध्ये मिसळतात त्यामुळे शेतीच्या उत्पादनातही रासायनिक अंश मिसळतात. अन्नाद्वारे ती मानवी शरीरात प्रवेश करतात. रासायनिक खतांमुळे जमिनी नापीक व चोपड बनत चालल्या आहे. कीटकनाशकांतील टाकाऊ घटकांमध्ये हायड्रोजन सल्फाईड व सल्फरडाय ओक्साईड हे वायू तयार होऊन जमिनीतून दुर्गंधी येते.
२) शेतीतील सिंचन व मशागत पद्धतींचा वापर-	 शेतीतील पिकांना विशेषतः नगदी, बागायती, व्यापारी पिकांना अवश्यकतेपेक्षा जास्त पाणी दिल्याने पाणी शेतात तुडुंब साचते. जमिनीच्या खालच्या थरातील क्षार हे वरच्या थरात केशाकर्षण पद्धतीने जमा असतात. या अनावश्यक पाण्यामुळेव मृदेचा वरचा थर खारट, नापीक व कडक बनतो. जास्त पाणी दिल्याने पीक चांगले येत नाही. पिकाला आवश्यक तेवढेच पाणी दिले पाहिजे. परंतु बहुसंख्य शेतकरी पाण्याचा अतिवापर करतात. उन्हाने तापलेल्या जमिनींना भेगा, तडे पडतात. शेतातील मशागतीत नांगरणी, कुळावणी, पेरणी, खुरपणी इ. प्रक्रिया केल्या जातात. हे काम शेतजमिनीच्या मगदुराला अनुसरून न केले तर पावसाच्या पाण्याबरोबर मातीतील सुपीक द्रव्ये उतरामुळे वाहून जातात व माती नापीक बनते. जमिनीत सलग तीच ती पिके घेतल्याने माती नापीक बनते. शेतकऱ्याचे या बाबतीत अज्ञान असल्यामुळे तसेच जुनाट पद्धदतीने शेती केल्यानेही मातीची सुपीकता घटते. पाणी, खते किती द्यावेत बियाणे चांगले कोणते वापरावे, इ. सर्वसामान्य माहिती शेतकऱ्याला असणे गरजेच असते.
मृदा प्रदूषणाचे परिणाम
१) औद्योगिकीकरणाचे दुष्परिणाम : जमिनीवर टाकलेलेया उद्योगधंद्यातील टाकाऊ पदार्थ, कचरा व वापरात आणलेल्या रसायनिक टाकाऊ घटका यांच्या मिश्रणातून माती नापीक होते. शिवाय हवा पाण्याच्या व मृदेच्या प्रदूषणामुळे रोगांच्या साथी पसरतात हानिकारक किरणोत्सारी पदार्थ हे जलचर व जमीनीवरील वनस्पती, पिके यांच्याद्वारे मानवी शरीरात प्रवेश करतात. त्यात कार्बन, लोह, कोबाल्ट, झिंक इत्यादीचा समावेश असतो. या धातूंमुळे रोग पसरतात व कव्चित मृत्यूदेखील होतात..
२). वनस्पतींचे व जंगलतोडीचे परिणाम : जगात सर्वत्र कारखाने, वस्त्या, विविध प्रकल्पांच्या विकासासाठी शेतजमिनीवर व जंगल क्षेत्रावर आक्रमण झाले. व शेती क्षेत्र व जंगलक्षेत्र घटले. त्यामुळे पावसाचे पाणी जमिनीत मुरू शकत नाही. जंगले घटल्याने भूपृष्ठावरील हवामानात बदल होतो व तापमान वाढते. जमिनी ओसाड पडतात. असह्य उष्णतेने अनेक जीव बळी जातात. जमीन कोरडी नापीक होते. प्राणवायू व कार्बन डाय ओक्साईड यांचा समतोल ढासळतो. उताराच्या जमिनीवर जास्त पावसामुळे धूप होते.
मृदा प्रदूषणावरील उपाय
१) जलसंचयन व वनस्पतिक्षेत्रात व जंगल क्षेत्रात वाढ करणे. : जमिनीची धूप थांबवण्यासाठी योग्य पद्धतीने ‘पाणी आडवा पाणी जिरवा’ योजना आखाव्यात. ताली बांधणे, बांध घालणे, बंधारे धरणे बांधणे, पाझर तलाव बांधणे व उताराला आडव्या दिशेने ताली घालणे, त्या क्षेत्रात लवकर लवकर वाढणाऱ्या वनस्पतींची भरपूर प्रमाणात लागवड करणे. पावसाचे पाणी जमिनीत मुरावे म्हणून जमिनीवर वृक्षांची लागवड करावी. कोणत्याही ठिकाणी, गावात जिल्ह्यात, राज्यात सर्वत्र एकूण क्षेत्रफळाच्या ३३% क्षेत्र जंगलाखाली असावे, असा पर्यावरणाचा नियम आहे. कारण त्यामुळे पर्यावरणाचे संतुलन राखले जाते. पिकांना, वनस्पतींना गरजेपुरताच पाणी पुरवठा करावा. ठिबक सिंचनाने ९०% पाण्याची बचत होते, त्याला उत्तेजन द्यावे.
२) शेतीची योग्य मशागत पद्धती व शेती सिंचन : पिकांना त्यांच्या गरजे पुरतेच पाणी द्यावे पिकांच्या पाणी पुरवठ्याचे योग्य नियोजन करावे. शेतीला अतिरिक्त पाणी देऊन ते वाया घालऊ नये, पिकांचे नुकसान करू नये. शेतीतील पिके आलटून पालटून घेताना कस, मातीची सुपीकता वाढेल अशी पिके घ्यावीत. शेतीची मशागत उतारच्या दिशेने करू नये. नांगरणी, पेरणी आडव्या दिशेत करावी. शेतात सलग एकाच एक पीक घेऊ नये. मशागत आडव्या दिशेने करावी. जमिनीवर गवतांचे व वनस्पतीचे आच्छादन वाढवावे. मृदा सुपीक, निरोगी राहण्यासाठी जास्तीत जास्त शेणखत, नैसर्गिक खत वापरावे.
मातीचे प्रदूषण विषारी वायूंमुळेसुद्धा होते. तेव्व्हा अतिज्वलनामुळे व अन्य कारणांमुळे विषारी वायू निर्माण होणार नाहीत हे पहावे.
वर्ग:प्रदूषण
मे २६
बाह्य दुवे
मे २४ - मे २५ - मे २६ - मे २७ - मे २८ - (मे महिना)
राग परज
राग परज हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
परज वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
स्टील
यामध्ये लोह / लोखंडाचा वापर केलेला असतो.
सध्याच्या काळात घरोघरी स्वयंपाक करण्यासाठी तसेच जेवण करण्यासाठी स्टीलच्या भांड्यांचा सर्रास वापर केला जातो.
वर्ग:मिश्रधातू
औष्णिक प्रदूषण
वर्ग:जलप्रदूषण
खानापूर (कारंजा)
खानापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
उरुळी रेल्वे स्थानक
उरुळी रेल्वे स्थानक मुंबई चेन्नई रेल्वेमार्गावरील छोटे स्थानक आहे. पुणे जिल्ह्यातील उरुळी कांचन गावात असलेल्या या स्थानकावर  पुणे - दौंड दरम्यान धावणाऱ्या सर्व पॅसेंजर गाड्या आणि काही जलद गाड्या थांबतात.
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके वर्ग:मध्य रेल्वेची स्थानके
दत्तपूर (वर्धा)
दत्तपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
राग बसंत
बसंत येथे पुनर्निर्देशित होत आहे.
राग बसंत हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
बसंत वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार
फिल्मफेअर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार दरवर्षी फिल्मफेअर नियतकालिकातर्फे बॉलिवूडमधील सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्याला दिला जातो. हा फिल्मफेअर पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. आजवर प्राण, अमरीश पुरी, अमिताभ बच्चन व अभिषेक बच्चन ह्यांनी सर्वाधिक वेळा (प्रत्येकी ३ वेळा) हा पुरस्कार जिंकला आहे.
यादी
सहाय्यक अभिनेता
कॉलोराडोमधील फॉर्टीनर्स
कॉलोराडोमधील फॉर्टीनर्स ही अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यात असलेली १४,००० फूटांपेक्षा (४,२६७.२ मीटर) जास्त उंचीची शिखरे आहेत. फॉर्टीनर्स हे विशेषण आसपासच्या प्रदेशापेक्षा कमीतकमी ३०० फूट उंच असलेल्या आणि १४,००फूटांपेक्षा जास्त उंची असलेल्या अमेरिकेतील पर्वतशिखरांना दिले जाते.
शिखरे
याशिवाय खालील पाच शिखरांची उंची १४,०० फूट पेक्षा जास्त आहे पण त्यांची भौगोलिक दूरता ३०० फूट पेक्षा कमी आहे.
* वर्ग:अमेरिकेतील पर्वतशिखरे फॉर्टीनर्स वर्ग:गिऱ्यारोहण
विजार
विजार हा खेड्यातील एक कापड प्रकार आहे. जुन्या काळापासून धोतर मागे पडून त्याची जागा विजरीने घेतली. विजार ही जास्त प्रमाणात खेड्यात वापरली जाते. खेड्यातील लोकांचा, नेते मंडळींचा खादी विजार व सदरा हा आवडता पोशाख आहे.
वर्ग:वस्त्रे
घेवडा
ही भारतात उगवणारी एक भाजीची वनस्पती आहे. या वनस्पतीच्या एका प्रकारास श्रावणात शेंगा येतात म्हणून त्या प्रकारास 'श्रावणघेवडा' म्हणतात. श्रावणघेवड्यास कोल्हापुरात बिनीस, इंग्रजीत फ्रेंच बीन्स आणि हिंदीत फरसबी म्हणतात. घेवड्याच्या शेंगाची भाजी करतात.
शास्त्रीय नाव - Dolichos lablab, संस्कृतमध्ये अङ्गुलफल. घेवड्याचे अन्य प्रकार : काळा घेवडा, बाजीराव घेवडा, बोंबल्या घेवडा, वगैरे.
चित्रदालन
वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:वनस्पती वर्ग:भाज्या
अल्ताई भाषा
अल्ताई ही रशिया देशाच्या आल्ताय प्रजासत्ताकाच्या दोन अधिकृत भाषांपैकी एक भाषा आहे. आल्ताय वंशाचे लोक मुख्यतः ही भाषा वापरतात.
हेसुद्धा पहा
वर्ग:तुर्की भाषासमूह वर्ग:रशियामधील भाषा
मोरेवाडी (पाटण)
मोरेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
राग दिनकी पूरिया
दिनकी पूरिया वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
रफायेल त्रुहियो
रफायेल मोलिना-त्रुहियो (ऑक्टोबर २४, इ.स. १८९१ - मे २०, इ.स. १९६१)हा डॉमिनिकन प्रजासत्ताकचा राष्ट्राध्यक्ष होता.
मोलिना-त्रुहियो, रफायेल मोलिना-त्रुहियो, रफायेल मोलिना-त्रुहियो, रफायेल वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनुष्का स्त्री साहित्य कला संमेलन
निगडी (पुणे) येथील अनुष्का स्त्री मंच नावाची संस्था दरवर्षी ’अनुष्का स्त्री साहित्य-कला संमेलन’ भरवते.
पहा साहित्य संमेलने
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
वेळास (श्रीवर्धन)
वेळास हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील श्रीवर्धन तालुक्यातील समुद्रकिनारा असलेले एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:श्रीवर्धन तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
पॉल रायन
पॉल डेव्हिस रायन (Paul Davis Ryan, २९ जानेवारी १९७०) हा एक अमेरिकन राजकारणी व प्रतिनिधींच्या सभागृहाचा ६२वा सभापती आहे. २०१० पासून सभापतीपदावर राहिलेल्या जॉन बेनरने ह्या पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर २९ ऑक्टोबर २०१५ रोजी रायनची नवा सभापती म्हणून निवड केली गेली. पॉल रायन १९९९ सालापासून विस्कॉन्सिन राज्याच्या क्र. १ मतदारसंघामधून प्रतिनिधींच्या सभागृहाचा सदस्य निवडून येत आहे. जानेवारी २०११ ते जानेवारी २०१५ दरम्यान रायन सभागृहाच्या अर्थसंकल्प समितीचा चेअरमन होता.
रिपब्लिकन पक्षाच्या सदस्य असणाऱ्या रायन ह्याला नोव्हेंबर २०१२ मधील अध्यक्षीय निवडणुकीत मिट रॉम्नीने उपराष्ट्राध्यक्षपदाच्या लढतीसाठी निवडले होते परंतु रॉम्नी-रायन जोडगोळीचा निवडणुकीत पराजय झाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकन राजकारणी वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९७१
इंग्लंडच्या भूमीवर भारताने पहिल्यांदाच कसोटी मालिका जिंकली.
३री कसोटी
वर्ग:इ.स. १९७१ मधील क्रिकेट वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे इंग्लंड
रंकाळा तलाव प्रदूषण
रंकाळ्यातील संध्यामठ परिसरात मार्च महिन्यापासून पाणी कमी होत जाते. याच ठिकाणी काठावर एप्रिल २०१७ मध्ये मोठया प्रमाणात मृत माशांचा खच आढळून आला. संध्यामठ परिसरातील रंकाळयाचा काठ अशा मृत माशांमुळे पांढरा शुभ्र होतो. हजारो मासे काठावर मरून पडतात, तसेच संध्यामठ पासून रंकाळा टॉवरपर्यंत मृत मासे पाण्यावर तरंगत असतात.
रंकाळा हा कोल्हापूर शहराला लाभलेला सगळ्यात सुंदर असा हिरा आहे. अतिक्रमण व वाढत्या लोकसंख्येने तलावाचे पाणी प्रदूषित होत आहे आणि त्यातील जलचर, वनस्पती सुद्धा आपोआप नष्ट होत आहेत.
वर्ग:प्रदूषण वर्ग:कोल्हापूर
दत्ताराम हिंदळेकर
बाह्य दुवे
हिंदळेकर, दत्ताराम वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
भौगोलिक दूरता
पृथ्वीवरील एखाद्या बिंदूची भौगोलिक दूरता हे त्या बिंदूपेक्षा जास्त उंची असलेल्या सगळ्यात जवळच्या बिंदूपर्यंतचे ग्रेट सर्कल अंतर आहे. हे परिमाण सहसा पर्वतशिखरांच्या उंचीच्या संदर्भात वापरले जाते.
वर्ग:भूगोल
डग्लस डीसी-२
'''डग्लस डी.सी. २''' हे अमेरिकन बनावटीचे, दोन इंजिनांचे प्रवासी विमान आहे. चौदा प्रवाशांची क्षमता असलेले हे विमान अमेरिकेच्या डग्लस एरक्राफ्ट कॉर्पोरेशनने तयार केले होते.
या प्रकारचे पहिले विमान १९३४ मध्ये तयार केले गेले.
वर्ग:डग्लस विमाने वर्ग:अमेरिकन बनावटीची विमाने वर्ग:प्रवासी विमाने
दहिवड (चांदवड)
दहिवड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
वाघ नदी
ही महाराष्ट्रातील गोंदिया जिल्ह्यातील एक नदी आहे. याच नावाची नदी पालघर जिल्ह्यातील जव्हार तालुक्यात उगम पावते.
वर्ग: गोंदिया जिल्ह्यातील नद्या
यवत रेल्वे स्थानक
यवत रेल्वे स्थानक मुंबई चेन्नई रेल्वेमार्गावरील छोटे स्थानक आहे. पुणे जिल्ह्यातील यवत गावात असलेल्या या स्थानकावर  पुणे - दौंड दरम्यान धावणाऱ्या काही पॅसेंजर गाड्या थांबतात.
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके वर्ग:मध्य रेल्वेची स्थानके
बावनथडी नदी
ही महाराष्ट्रातील नागपूर जिल्ह्याच्या ईशान्य सरहद्दीवरून जाणारी आणि गोंदिया जिल्हा व भंडारा जिल्हा या  जिल्ह्यांतून वाहणारी नदी आहे. तिचा उगम मध्य प्रदेशातील बालाघाट जिल्ह्यातल्या परसवाडा डोंगरात आहे. पूर्वी एखाद्या मोठा नाल्यासारखी असणारी बावनखडी मध्य प्रदेशातील वाळू उपश्याच्या अतिरेकामुळे मोठी नदी झाली आहे. हिला दरवर्षी पूर येतो आणि महाराष्ट्रातल्या बपेरा गावातील शेतजमीन वाहून जाते. ही नदी पुढे जाऊन वैनगंगा नदीला मिळते.
या नदीवर महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश या दोन्ही राज्यांची सरकारे संयुक्तपणे, बावनथडी प्रकल्प(राजीवसागर) नावाचे धरण बांधीत आहेत.
पहा: जिल्हावार नद्या
वर्ग: भंडारा जिल्ह्यातल्या नद्या वर्ग: गोंदिया जिल्ह्यातील नद्या वर्ग: नागपूर जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:भंडारा जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:भूगोलावरील अपूर्ण लेख वर्ग:भंडारा जिल्हा वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
देगाव (वर्धा)
देगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
नाशिकचे सार्वजनिक परिवहन
नाशिक येथे मध्यवर्ती बस स्थानक, महामार्ग बस स्थानक, ठक्कर बाजार बस स्थानक, नासिकरोड/नाशिकरोड बस स्थानक व मेळा बस स्थानक अशी प्रमुख स्थानके आहेत. शहरी परिवहनासाठी बस व रिक्षा हे प्रमुख पर्याय उपलब्ध आहेत.
नाशिकरोड बस स्थानका जोडूनच रेल्वे स्थानक आहे. त्यामुळे शहरात येण्यासाठी रेल्वे स्थानक जोडले गेले आहे. नाशिक येथील परिवहनासाठी एस्टी महामंडळाच्या बसेस बहुतेक रेल्वेंच्या वेळापत्रकांशी जोडण्यात आल्या आहेत. शहरातील बहुतेक सर्व भागांसाठी येथून बसेस सुटतात. तसेच येथे रिक्षा स्टॅंडही आहे. मात्र रिक्षा मीटरप्रमाणेच चालतील असे नाही. त्यामुळे प्रथम भाडे ठरवून घेणे योग्य. रात्री बेरात्री अवास्तव भाडे मागितले जाऊ शकते.
नाशिकरोड येथून सिडको भागात जाण्यासाठी पांडवलेणे, अंबड, गणेश चौक, लेखा नगर आदी बसेसने जाणे योग्य ठरावे. मात्र या बसेस मध्यवर्ती बस स्थानक सी. बी. एस.हून न जाता द्वारका येथून जातात.
पंचवटीला जाणाऱ्या बसेसही द्वारका येथूनच जातात. यातील काही बसेस महामार्गावरून हिरे महाविद्यालया मार्गे पंचवटीतही जातात. महामार्ग बस स्थानक येथून मुंबईच्या कसारा लोकलला जोडणारी टॅक्सी सेवाही उपलब्ध आहे. तसेच पंचवटी स्टॅंडवरून मालेगाव धुळे आदी ठिकाणी जाणारी टॅक्सी सेवाही उपलब्ध असते. भाडे दर माणशी याप्रमाणे आकारले जाते.
पुणे, मुंबई व इतर सर्व बाहेरगावी जाणाऱ्या बहुतेक बसेस ठक्कर बाजार बस स्थानक व महामार्ग बस स्थानक, येथून सुटतात. मेळास्थानक हे त्र्यंबकेश्वर व ओझर येथे जाणाऱ्या बसेस साठी आहे.
राग बिभास
राग बिभास हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे.
बिभास रागावर आधारलेली हिंदी चित्रपट गीते
बिभास वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
घोसाळे
घोसाळे, ऊर्फ गिलके ऊर्फ चोपडे दोडके, (लेखनभेद: घोसावळे; शास्त्रीय नाव: Luffa aegyptiaca, लुफ्फा एजिप्टिएका; इंग्लिश: Smooth Luffa, स्मूद लुफ्फा;) हा मुळातला उत्तर आफ्रिकेतला आणि आता आफ्रिका व आशिया खंडांमधील उष्ण कटिबंधीय प्रदेशांत उगवणारा एक वेल आहे. याला काकडीसारखी दंडगोलाकार, गुळगुळीत सालीची फळे येतात. याच्या कोवळ्या फळांचा भाजी म्हणून पाककृती बनवण्यासाठी वापर होतो, तसेच याची वाळलेली फळे अंघोळीसाठी नैसर्गिक स्पॉंज म्हणून वापरली जातात.
बाह्य दुवे
वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:भाज्या
बीळघर
बीळघर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन पुढे तिळसा मार्गाने गेल्यावर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव ११ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ११३ कुटुंबे राहतात. एकूण ४९० लोकसंख्येपैकी २५१ पुरुष तर २३९ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ७१.९३ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ८४.०२ आहे तर स्त्री साक्षरता ५९.०२ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ६६ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १३.४७ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
वाडवळीतर्फेसोनाळे, सोनाळेखुर्द, कळंभे,निशेत, सोनाळेबुद्रुक, मोज, वरईबुद्रुक, वरईखुर्द, कांबरे, आबितघर, सावरखांड ही जवळपासची गावे आहेत.बीळघर ग्रामपंचायतीमध्ये बीळघर, कपारी, वाडवळीतर्फेसोनाळे ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/