cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कल्पतरू
इतिहास
१९०८ साली लोकमान्य टिळकांना सहा वर्ष्याची शिक्षा झाली तेव्हा तिचे खापर ना. गोपाळ कृष्ण गोखले यांच्यावर फोडण्यात येत असे. या शिक्षेला गोखले कारणीभूत झाले असे निदान सूचित तरी करण्यात येत असे. या दोषारोपाच्या संदर्भात कल्पतरू आनंदवृत्त पत्रात पुढीलप्रमाणे समाचार घेण्यात आला होता. गोविंद नारायण काकडे हे त्या वेळी संपादक होते व पत्र नेमस्तवादी होते. परंतु कल्पतरूचे एकंदरीत धोरण ऋजुतेचेच असे. सहसा तोल जाऊ न देता या पत्राने मार्ग काढला. यामुळे दीर्घकाळ टिकूनही पत्राचा फार मोठा बोलबाला झाला असे मात्र नाही. ज्या वेळी मुंबई- पुण्यातही वृत्तपत्राचा व्याप बेताचाच होता, व इतर जिल्ह्यांत वृत्तपत्रे तुरळकच उगवू लागली होती, आशा वेळी सोलापूरने वृत्तपत्राच्या क्षेत्रात आघाडी मारली. सोलापूर हे तसे आडवळणी गाव, रेल्वे स्टेशन व कापडगिरण्या निघ्याल्यानंतर सोलापूरचा विकास झाला. पण त्याआधी छापखाना काढून वृत्तपत्र चालविण्याचे धाडस काकडे घराण्यांनी केले. शांत नंदादीपाप्रमाणे तेवत राहून कल्पतरू दीर्घकाळ टिकला. पत्राने कोणाला सहसा चटके दिले नाहीत किंव्हा कोणत्या लाटेवर स्वार होऊन लौकिक यशाचा नसता हव्यास त्याने धरला नाही. शांतपणे पण सातत्याने प्रबोधन करण्याची या पत्राची कामगिरी उपेक्षणीय म्हणता येणार नाही.
संदर्भ
वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
राधिका वेमुला
राधिका वेमुला ह्या दलित हक्कांसाठी आणि जातीपातीय भेदभावाच्या विरोधात काम करणाऱ्या भारतीय महिला कार्यकर्त्या आहेत.
त्या आपला मुलगा रोहित वेमुला (आंबेडकर स्टुडंट्स असोसिएशनचा नेता) यांनी काम सुरू केलेले काम करत आहेत, ज्याने २०१६ हैदराबाद विद्यापीठात आत्महत्या केली होती. त्या विद्यापीठे आणि उच्च शिक्षण संस्थांमधील जातीभेद संपविण्यात प्रयत्नशील आहेत.
बौद्ध धर्म परिवर्तन
१४ एप्रिल २०१६, रोजी, आंबेडकर जयंती दिनी, राधिका वेमुला आणि त्यांचा मुलगा राजा यांनी प्रकाश आंबेडकर यांच्या हस्ते मुंबई येथील आंबेडकर भवनात बौद्ध धर्म स्वीकारला.
संदर्भ
वर्ग:दलित महिला वर्ग:भारतीय बौद्ध वर्ग:आंबेडकरवादी वर्ग:हयात व्यक्ती वर्ग:सामाजिक कार्यकर्त्या वर्ग:दलित कार्यकर्ते
एल्विना बेक
एल्विना बेक ही एक अमेरिकन उद्योजक आहे. ती कॅलिफोर्नियातील कोलिव्हिंग कंपनी पॉडशेअरची सह-संस्थापक म्हणून ओळखली जाते, जिथे ती सीईओ म्हणूनही काम करते.
मागील जीवन आणि शिक्षण
बेकचा जन्म १९८५ मध्ये मॉस्को, यूएसएसआर येथे झाला. १९९० मध्ये बेक तिचे पालक, एल्विरा आणि अँटोनी यांच्यासह ब्रुकलिन, न्यू यॉर्क शहरात स्थलांतरित झाले. ब्रुकलिनमधील रशियन समुदायाच्या समर्थनाच्या सुरुवातीच्या कालावधीनंतर, कुटुंब लिव्हिंगस्टन, न्यू जर्सी येथे गेले. बेकचे शिक्षण लिव्हिंग्स्टन हायस्कूल आणि पेपरडाइन युनिव्हर्सिटी, मालिबू येथे झाले, २००८ मध्ये राज्यशास्त्रात पदवी प्राप्त झाली.
पॉडशेअर
२०१२ मध्ये, ट्रांझिशनर्स आणि फ्रीलांसरसाठी उपलब्ध, अल्प-मुदतीच्या घरांची कमतरता ओळखून, बेकने तिच्या वडिलांसोबत पॉडशेअर कोलिव्हिंग कंपनीची सह-स्थापना केली.
कंपनीने हॉलीवूड, लॉस एंजेलिस येथे आपले पहिले स्थान उघडले आणि त्यानंतर त्या शहरातील लॉस फेलिझ, आर्ट्स डिस्ट्रिक्ट, व्हेनिस बीच आणि वेस्टवुड येथे स्थाने जोडली. जुलै २०१९ मध्ये, पॉडशेअरने त्याचे पहिले स्थान लॉस एंजेलिसच्या बाहेर टेंडरनोब, सॅन फ्रान्सिस्को, कॅलिफोर्निया येथे उघडले. पॉडशेअर कडे लवचिक निवासस्थान आहे आणि एक फ्लोरप्लॅन आहे जो गोपनीयता वगळतो आणि अतिथींमधील परस्परसंवादाला भाग पाडतो, ज्याला बेक "टक्कर" म्हणतो.
बाह्य दुवे
अधिकृत वेबसाइट
जळगाव खटला
१९०७चा जळगाव खटला
विष्णूबुवा जोगमहाराज हे वारकरी संप्रदायाचे प्रवर्तक होते. मराठी संतवाङ्मयाचे अनेक ग्रंथ त्यांनी टिपा-प्रस्तावना-अन्वयार्थ लावून प्रसिद्ध केले. गावोगावी फिरून कीर्तने-प्रवचने दिली आणि आपल्या अमोघ वाणीने अस्सल देशी वाङ्‌मयाचा प्रचार आणि प्रसार केला. इतिहासकार वि. का. राजवाडे यांनी संतांना आणि संतवाङ्मयाला आदर,  आपुलकी, जिव्हाळा  उत्पन्न करण्याचे कार्य ज्या काही महनीय व्यक्तींनी केले त्यात जोगमहाराजांचा सिंहाचा वाटा होता असे खटले आहे.
विष्णूबुवा अत्यंत नियमशील वारकरी होते. आचरण विशुद्ध, सत्यप्रियता, देशभक्ती अशा अनेक गुणांनी जोगमहाराजांना समाजात मान होता, प्रतिष्ठा होती. अनेकांच्या मनात त्यांच्याविषयी आदराची भावना होती. अशा या सत्यनिष्ठ आणि विशुद्ध आचरणाच्या जोगमहाराजांसारख्या सत्त्वशील माणसाला एका बदनामीच्या, अब्रनुकसानीच्या न्यायालयीन खटल्याला सामोरे जावे लागले होते. १९०७ मध्ये हा खटला जळगाव कोर्टात भरण्यात आला होता.
बुवा गावोगाव कीर्तन-प्रवचन करत हिंडत असत आणि लोकही अत्यंत मानाने आणि आग्रहाने त्यांना बोलवत असत. खानदेश-विदर्भात महानुभावपंथीयां चे प्राबल्य होते. बुवा या भागात कीर्तनाला अथवा प्रवचनाला आले की साहजिकच महानुभावपंथाचा विषय निघत असे. बुवा वारकरी संप्रदायाचे आग्रही प्रचारक असल्याने, युक्तिवादाच्या जोरावर काही भाष्य बुवांकडून होत असे. त्यांच्या प्रवचनाला महानुभावपंथीय मंडळी कधी फारशी येत नसत. पण त्या काळातल्या जळगाव जिल्ह्यातल्या येनगाव इथे झालेल्या प्रवचनात दोन महानुभावी येऊन बसले होते.
तुकारामांचा उजळावया आलों वाटा। खरा खोटा निवाडा ॥...तुकारामगाथा (सरकारी प्रकाशन-गाथा क्र. ३१८)
हा अभंग बुवांनी घेतला होता. योगायोग म्हणा किंवा ' आयरनी ' म्हणा, ' खराखोटा निवाडा ' करण्याची वेळ बुवांवर या अभंगावरच्या प्रवचनामुळे आली.
बामणी (अर्धापूर)
बामणी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील अर्धापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
जळगाव खटला
१९०७चा जळगाव खटला
अभंगनिरूपणाच्या निमित्ताने तुकाराम महाजांनी पाखंड्यांची जी वासलात लावली आहे (वेदबाह्य लंड बोले तो पाखण्ड। त्याचे काळे तोंड जगामध्ये।) ती उद्घृत करून बुवांनी चर्चा केली. प्रवचनाला आलेल्या दोन महानुभावपंथीयांना ती रुचली नाही. ते तिथून निघून गेले. त्यांनी बुवांची तक्रार आपल्या महंतांपाशी केली आणि त्या महंतांनी ती पंजाबमधल्या मुख्य मठात पाठवली. पंजाबातल्या महंतांनी बुवांच्या नावाने महानुभाव पंथाची ' बेइज्जत ' केल्याबद्दल फिर्याद दाखल केली आणि तातडीने बुवांच्या नावाने पुण्यात समन्सही निघाले.
बामणी (अर्धापूर)
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८६ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
जळगाव खटला
१९०७चा जळगाव खटला
बुवांवर एकूण चार आरोप होते. महानुभाव पंथाच्या उत्पत्तीविषयी बुवांनी खोटा आणि विकृत इतिहास सांगितला. त्या पंथातल्या लोकांना बुवांनी अस्पृश्य म्हटले. त्यांना कोणी भिक्षा घालू नये आणि जो कोणी महानुभाव पंथीयाला शिवेल त्याच्या बेचाळीस पिढ्या नरकात जातील, असेही म्हटले. या चार प्रकारच्या आरोपांबाबत बुवांना योग्य ती शिक्षा व्हावी, असे फिर्यादींचं म्हणणे होते. खटला इंग्रज न्यायाधीश ई. जे. बॉट्स यांच्यापुढे उभा राहिला.
पंजाबमधले कित्येक महानुभावीय महंत खटल्यासाठी जळगावात दाखल झाले. वारकरी संप्रदायामध्येही ही वार्ता वाऱ्यासारखी पसरली आणि बुवांचे निस्सीम चाहते जळगावात येऊन दाखल झाले. ही संख्या इतकी होती की बुवांबरोबर एकेका वेळेला दोन-दोनशे माणसे जेवायला असत. उत्तमोत्तम वकील आणि बॅरिस्टर उभे करण्याचा चंग या वारकऱ्यांनी बांधला आणि या वकील मंडळींनीसुद्धा एक पै न घेता खटला चालवला. म्हाळस वकील, बॅरिस्टर सावदेकर मोठ्या जिद्दीने कामाला लागले.
कोर्टात जोगमहाराजांनी महानुभावपंथाच्या उत्पत्तीविषयी केलेले विधान मान्य केले. पण इतर तीन आरोपांचा इन्कार केला. साक्षीपुराव्यात इतर तीन आरोप टिकलेही नाहीत. परंतु पहिल्या मोठ्या, आणि महानुभावपंथाच्या उत्पत्तीविषयी असलेल्या आणि स्वतः बुवांनीच मान्य केलेल्या आरोपाबाबत मोठा पेचप्रसंग निर्माण झाला.
वकिलांनी अनेक ग्रंथ धुंडाळले, पण बुवांच्या विधानाला साधार माहिती त्यांना कुठेही सापडेना. या आरोपाबाबत मग न्यायाधीशांनीच फर्मान काढले की,’तीन दिवसांत या विधानाचा सबळ पुरावा कोर्टात सादर करावा, नाहीतर बुवांना दोषी मानण्यात येईल’.
त्या दिवशी कोर्टातून परत येताना सर्वांनाच चिंतेने घेरून टाकले होते. बुवांना खात्रीपूर्वक वाटत होते की, ही माहिती त्यांना कोणीतरी मोठ्या व्यक्तीने दिली आहे. पण ती मोठी व्यक्ती कोण, ते मात्र बुवांना काही केल्या स्मरेना. त्या रात्रीचे जेवण झाल्यावर रात्री दहा-अकरा वाजता बुवांनी ज्ञानेश्वर माऊलींना नमस्कार केला आणि आता तुम्हीच काय ते पाहा, असे विनवले. त्यानंतर ते आणि बरोबरची मंडळी झोपी गेली.
बारा वाजता बुवांना जाग आली तीच स्मरणाने. शेजारी झोपलेल्या नागोजीबुवांना त्यांनी उठवले आणि सांगितले की, ’ती माहिती मला लोकमान्य टिळकांनी दिली आहे’. त्याबरोबर इतरही सारी मंडळी जागी झाली. त्यांच्यासोबतच वकीलही झोपले होते, तेसुद्धा जागे झाले. सर्वांना पराकोटीचा आनंद झाला होता.
तेव्हा लोकमान्य टिळकांवर मुंबईत राजदोहाचा खटला चालू होता. रातोरात टिळकांना गाठायची योजना ठरली. जळगावात तेव्हा मुंबईला जाणारी गाडी रात्री एक वाजता येत असे. त्यावेळी १२.३० वाजले होते. सर्वांनी व्यवस्था केली आणि घाईगडबडीने वकील महाशयांना रात्री एक वाजता गाडीत बसवून दिले.
ती गाडी सकाळी ९.३० ते १० च्या सुमाराला बोरीबंदरला आली. लोकमान्यांना गाठायचे म्हणजे सरदारगृहात जायला हवे. वकील बाहेर आले. स्टेशनासमोरून ते सरदारगृहाकडे वळणार, तोच त्यांना समोर व्हिक्टोरियातून कोर्टाकडे जात असणारे लोकमान्य टिळक दिसले. वकीलसाहेबांचा क्षणभर स्वतःवर विश्वासच बसेना. धावत जाऊन त्यांनी लोकमान्यांना आपण विष्णूबुवांकडून आलो आहोत, असे सांगितले. विष्णूबुवांचे नाव ऐकताच, टिळकांनी व्हिक्टोरिया थांबवली. वकिलांना आत घेतले आणि सविस्तर माहिती विचारली.
काय घडले ते ऐकल्यावर, व्हिक्टोरिया कोर्टात नेण्याऐवजी टिळकांनी एशियाटिक लायब्ररीकडे गाडी घेण्यास सांगितले. लगबगीने एशियाटिकच्या पायऱ्या चढून ते आत गेले. तिथल्या क्युरेटरला त्यांनी विल्यम हंटर यांनी लिहिलेला भारतातल्या पंथांचा इतिहास पटकन काढून द्यायला सांगितले. क्युरेटरने शोधाशोध करून हवे असलेले पुस्तक हाती देताच टिळकांनी अचूक पान काढून त्यातला नेमका मजकूर वकीलसाहेबांना काढून दिला.
मजकूर तर हाती आला, पण आता प्रश्न असा निर्माण झाला की, पुस्तक जळगावला न्यायचे कसे ? त्यावेळी एशियाटिकचा असा नियम होता की, पुस्तक मुंबईबाहेर न्यायचे असेल तर कलेक्टरची परवानगी घ्यायला हवी.
निरोपाप्रमाणे दोनेक हजार वारकरी दुतर्फा ओळ करून गजर करत उभे राहिले. जोगमहाराज दहा वाजता या गजरातून सर्वांना नमस्कार करत आणि नमस्कार घेत कोर्टात हजर झाले.
अकरा वाजता केसचा पुकारा झाला. बॅरिस्टर सावदेकरांनी हंटरचं पुस्तक कोर्टाला सादर केले. सरकारी प्रकाशन, अधिकृत मजकूर, लेखक इंग्रज आणि न्यायाधीशही इंग्रज. फिर्यादीच्या वकिलास सदर मजकूर दाखवण्यात आला. त्याला काहीच म्हणता येईना. तो फक्त एवढेच म्हणाला की, पुस्तक इंग्रजी आहे. त्याचा असे म्हणायचं होते की, जोगमहाराजांना इंग्रजी कुठे येते आहे?
निकाल बुवांच्या बाजूने लागला. न्यायाधीश बुवांना म्हणाले, 'तुम्ही फिर्यादी पक्षावर बेइज्जतीचा खटला दाखल करू शकता.' बुवांनी मात्र त्याला विनयपूर्वक नकार दिला. ते एवढेच म्हणाले की, माझे त्यांच्याशी शत्रुत्व नाही.
बाहेर जयघोष चालला होता. गजर, पताका मिरवत समूह उत्साहात होता. फुलांनी सजवलेली एक मोटार खास बुवांसाठी आणली होती. पण बुवा गाडीतून गेले नाहीत. चालतच दिंडीबरोबर मुक्कामी गेले. संध्याकाळी 'धर्माचे पालन' या विषयावर बुवांचे प्रवचन झाले. त्यानंतर ते पुण्याला गेले.
ज्या इंपीरियल गॅझेटियरचा दाखला बघून जोगमहाराज निर्दोष सुटले, त्या गॅझेटियरच्या नवीन आवृत्तीत डॉ. भांडारकरांच्या सांगण्यावरून पुढे दुरुस्तीही करण्यात आली. या दुरुस्तीला हा खटला कारणीभूत ठरला आणि अशी दुरुस्ती गॅझेटियरमध्ये व्हावी यासाठी महानुभावी महंतांनीच डॉ. भांडारकर यांच्याशी संपर्क साधला होता.
' आपण विधान केले आहे ', असं निर्धारपूर्वक म्हणणारे जोगमहाराज कुठे आणि आज सनसनाटी विधाने करूनच्या करून पुन्हा पत्रकारांना खोटं पाडणारे राजकरणी कुठे! वस्तुतः जोगबुवांना त्या विधानाबाबत इन्कार करता येणे शक्य होते. लोकमान्य टिळकांची स्मरणशक्ती किती अचाट होती याचे प्रत्यंतर इथे येतेच, पण आपला खटला बाजूला ठेवून इतरांना मदत करण्यासाठी तत्परता दाखवणाऱ्या एका मोठ्या नेत्याचे दर्शन इथे घडते. एशियाटिकच्या प्रथेवरही इथे भाष्य आहेच. आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, गॅझेटियरवर बंदी घाला, ते जाळा, पुरावेच नष्ट करा, असल्या प्रथा त्यावेळी फोफावल्या नव्हत्या. चुकीची दुरुस्ती, पुराव्यानुसार जर करायला लावली, तर विद्वानही त्याला सहकार्य करतात, हे डॉ. भांडारकर यांच्यावरून दिसून आले.
वर्ग: गाजलेले खटले
कांबरे खुर्द
कांबरे खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात. मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १००० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:भोर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
परिणय फुके
परिणय फुके (५ जानेवारी, १९८१ - ) हे भंडारा-गोंदिया मतदारसंघातून विधानपरिषदेचे सदस्य म्हणून निवडल्या गेलेल्या भारतीय जनता पक्षाच्या महाराष्ट्र विधानपरिषदेचे आमदार होते.
शिक्षण आणि सुरुवातीचे कारकीर्द
फुके यांनी राज्यस्तरावर पोहण्याच्या स्पर्धेत भाग घेतला होता. यांनी नागपूर विद्यापीठातून पीएच.डी. केले.
हे २००७ मध्ये नागपूर महानगरपालिका निवडणुकीत ४००० मतांच्या आधिक्याने जिंकले.
संदर्भ
वर्ग:नागपूर मधील राजकारणी वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म वर्ग:हयात व्यक्ती वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नेताजी सुभाष तंत्रज्ञान विद्यापीठ
आंबेडकर इंस्टिट्यूट ऑफ एडव्हान्स्ड कम्युनिकेशन टेक्नोलॉजीज अँड रिसर्च (संक्षिप्त एआयएसीटीआर किंवा एआयटी दिल्ली ) हे गीता कॉलनी, दिल्ली येथे एक सार्वजनिक अभियांत्रिकी महाविद्यालय होते. आता ते नेताजी सुभाष तंत्रज्ञान विद्यापीठात (एनएसयूटी) विलीन झाले आहे आणि ते एनएसयूटीचे पूर्व कॅम्पस बनले आहे (पूर्वी ते गुरू गोबिंदसिंग इंद्रप्रस्थ विद्यापीठाशी संलग्न होते).
संदर्भ
वर्ग:डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी वर्ग:दिल्ली
संध्या नरे पवार
संध्या नरे पवार ही एक मराठी लेखिका असून तिने दलित स्त्रियांचे वर्तमान स्वातंत्र्याच्या ६५ वर्षानंतरही कसे फार बदलले नाही याबद्दल पूर्ण महाराष्ट्र भर फिरून त्याबद्दल लिहिले आहे. त्यांनी आपले तिची भाकरी कोणी चोरली? बहुजन स्त्रीचं वर्तमान हे पुस्तक ३ भागात विभावले असून, प्रथम भागात दलित कामगार स्त्रियांचे जीवन आणि कामाची स्थिती याविषयी चर्चा केली आहे. पूर्वी दलित लोकांचे व्यवसाय हे त्यांच्या जातीवरून ठरविले जात असत. पण स्वातंत्र्यानंतर लोकांना त्यांच्या मतानुसार व्यवसाय निवडण्याचे स्वतंत्र मिळाले. पण अजूनही दलित स्त्रिया ह्या त्यांच्या पारंपरिक व्यवसायात गुंतून असलेल्या दिसून येतात व हे व्यवसाय त्यांच्यावर चालत आलेल्या जातीवादी समाजरचनेमुळे मिळालेले दिसून येतात. अशा व्यवसायात स्त्रियांना दुय्यम वागणूक दिली जाते.
दुसऱ्या भागात त्यांनी दलित स्त्रियांच्या शिक्षणाची वर्तमान स्थिती कशी आहे याबद्द्दल सांगितले आहे. त्या सांगतात दलित मुलींचा शिक्षणातून गळतीच दर जास्त आहे. त्यांनी प्रथम संस्थेने मुलींच्या गळती बद्दल जो रिपोर्ट प्रकाशित केला त्याला स्वताच्या पुस्तकात संदर्भित केले. त्या पुस्तकात सागितले आहे की जर १०० दलित मुलींनी इयत्ता पहिली मध्ये स्वतःचे नाव दाखल केले तर फक्त ४ ते ५ मुली उच्च शिक्षणापर्यत पोहचतात. बाकी मध्येच शिक्षण सोडून जातात. आणि ज्या मुली उच्च शिक्षणामध्ये पोहचतात त्या स्वतः फार भेदभाव सहन करतात.
पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखिका वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:दलित महिला वर्ग:जातीय हिंसाचार वर्ग:मातोश्री भीमाबाई आंबेडकर पुरस्कार विजेत्या
मोरो केशव दामले
मोरो केशव दामले (जन्म : मालगुंड, ७ नोव्हेंबर १८६८; नागपूर-पुणे दरम्यान रेल्वे अपघातात मृत्यू, ३० एप्रिल १९१३) हे मराठीतील व्याकरणकार व निबंधकार होते. त्याचा जन्म रत्‍नागिरीनजीकच्या मालगुंड या गावी झाला. त्यांचे वडील केसो विठ्ठल हे प्राथमिक शिक्षक व पुढे रावसाहेब मंडलिक यांच्या वेळणे या गावच्या शेतीचे कारभारी होते. प्रसिद्ध कवी केशवसुत व पत्रकार सीताराम केशव हे मोरो केशवांचे अनुक्रमे थोरले व धाकटे बंधू. मधले बंधू मोरो केशव दामले हे मराठीतील नामवंत व्याकरणकार म्हणून प्रसिद्धी पावले. त्यांचे व्याकरण पुढील मराठी व्याकरणकारांस आधारभूत ठरले. त्यांच्या ग्रंथात असंख्य उदाहरणे, असंख्य शब्द गटवारीने उपलब्ध करून दिले आहेत. हे व्याकरणाच्या क्षेत्रातील मोठे काम म्हटले गेले. तसेच या ग्रंथात मोरो केशव दामले त्यांनी व्याकरणविषयक प्रश्नांची इतर अंगेही समोर आणली आहेत. विशेषतः विविध उपपत्तीही संकलित करून त्यांनी त्यांची चिकित्साही केली आहे. हा अभूतपूर्व ग्रंथ लिहून त्यांनी व्याकरणक्षेत्रात अभूतपूर्व कामगिरी केली. व्याकरणावर पीएच.डी. करणाऱ्यांसाठी मोरो केशव दामल्यांचे ’शास्त्रीय मराठी व्याकरण’ हा आजही मोलाचा संदर्भग्रंथ आहे.
शिक्षण व नोकरी
मोरो केशव यांनी इ.स.१९०४मध्ये भरलेल्या शुद्धलेखन परिषदेत भाग घेतला होता आणि त्यासंबधीची सडेतोड मते त्यांनी ’शुद्धलेखन सुधारणा अथवा सरकारी बंडावा’ या पुस्तकाद्वारे प्रसिद्ध केली होती.
मोरो केशव दामले यांच्या व्याकरणाआधी प्रसिद्ध झालेली मराठी भाषेच्या व्याकरणावरील पुस्तकांचे लेखक
इतकी व्याकरणे असूनसुद्धा ’मोरो केशव दामले’ यांचे व्याकरण सर्वोत्तम समजले गेले आणि सर्वार्थाने गाजले.
मृत्यू
१९१३ साली नागपूरहून पुण्यास येताना मोरो केशव दामले यांचा रेल्वे अपघातात मृत्यू झाला.
दीनबंधू (वृत्तपत्र)
दीनबंधू या वृत्तपत्राची सुरुवात बहुजन समाजात जागृती व्हावी व त्यांचा उद्धार करण्यासाठी सुरू केले होते. महात्मा फुले यांचे एक जवळचे सहकारी कृष्णराव भालेकर यांनी दीनबंधू पत्र सुरू केले. कृष्णराव भालेकर यांनी पुण्यात १ जानेवारी १८७७ साली दीनबंधू पत्र सुरू करून त्याचे पहिले अंक प्रसिद्ध केले.
इतिहास
दीनबंधू पत्राचे वैशिष्ट्य असे की, महाराष्ट्रात ज्या नवी जागृतीचा प्रवाह सुरू झाला होता त्याचे पाणी समाज्याच्या खालच्या थरापर्यंत बहुजन समजात फिरविण्याचे कार्य दीनबंधू पत्राने केले. हे वृतपत्र प्रत्यक्ष कृष्णराव भालेकर यांनी सुरू केले तरी त्याची प्रेरणा महात्मा ज्योतीराव फुले यांनी सुरू केलेल्या सत्यशोधक समाजाच्या चळवळीत होती. नवीन सरकारी कायदेकानून, दुष्काळाची आपत्ती इत्यादी आणि अनेक कारणांनी शेतकरी कर्जबाजारी होऊन त्यांच्या जमिनी मोठ्या प्रमाणात सावकारांच्या घशात जाऊ लागल्या. त्यामुळे त्रस्त झालेल्या शेतकऱ्यांनी वैतागून महाराष्ट्रात ठिकाण आणि उठाव केले. त्यासंदर्भात लिहिताना दीनबंधूच्या २४ नोव्हेंबर १८७९ च्या अंकात  शेतकऱ्यांच्या दुःख निवारण्याच्या कायद्याविरुद्ध ओरड केली आहे असे नोंद केली होती.
पहिला अंक
कृष्णराव भालेकर यांनी पुण्यात १ जानेवारी १८७७ साली दीनबंधू पत्र सुरू करून त्याचे पहिले अंक प्रसिद्ध केले.
पहिले संपादक मंडळ
दीनबंधू पत्राचे स्थलांतर मुंबईत झाल्यानतर नारायण मेघाजी लोखंडे त्याचे पहिले संपादक झाले.
संदर्भ
वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
बालक-पालक
बालक-पालक (बीपी) हा २०१३ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी चित्रपट आहे. ह्या विनोदी चित्रपटामध्ये लैंगिक शिक्षण हा एक महत्त्वपूर्ण विषय हाताळला आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन रवी जाधव यांनी केले आहे तर निर्मिती रितेश देशमुख आणि उत्तुंग ठाकुर यांनी केली आहे. हा रितेश देशमुख यांनी मिर्मित केलेला पहिला चित्रपट आहे. चित्रपटाची गणेश पंडित आणि अंबर हडप यांनी पटकथा लिहिली आहे तर महेश लिमये यांनी चलचित्रण केले आहे.
मिलिंद शिंदे (अभिनेता)
मिलिंद शिंदे एक भारतीय अभिनेता आणि चित्रपट दिग्दर्शक आहेत. ते मराठी, कन्नड आणि हिंदी चित्रपटांमध्ये काम करतात. गिरीश कर्नाड यांच्या हिंदी दूरचित्रवाणी मालिका आणि कन्नड चित्रपटाद्वारे त्यांनी आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. नटरंग या मराठी चित्रपटातील भूमिकेसाठी ते प्रख्यात आहेत. त्यांनी मराठी चित्रपटांची भूमिका, दिग्दर्शन आणि निर्मिती केली आहे.
सावरगाव पाट
अकोले तालुक्यातील सावरगाव पाट हे डोंगरात वसलेलं भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात योगदान देणाऱ्या क्रांतिकारी स्वातंत्रसैनिकांचं गाव आहे. ह्या भागाला डांगण भाग म्हणून ओळखले जात. आढळा नदीच्या तीरावर वसलेलं सावरगाव म्हणजे पूर्वीची साबरवाडी. काटेरी साबराची झाडे त्यावेळी फार होती, म्हणून साबरवाडी. पण नंतर अपभ्रंश होत सावरगाव असे नाव पडले. पूर्वी काही वस्त्या नदीच्या अल्याड व पल्याड अशा वसलेल्या होत्या. अहिल्याबाई होळकर यांच्या काळात पिण्याच्या पाण्याचा दगडी पाट त्या काळातील बांधकाम पद्धतीमध्ये बांधून देण्यात आला होता. नदीच्या ज्या बाजूने पाट बांधण्यात आला त्या बाजूने पल्याड राहत असलेल्या सर्व वस्त्या स्थलांतरित झाल्या. त्या पाटावरून पाटाचं सावरगाव असे लोक म्हणू लागले. नंतर सावरगाव पाट असे अधिकृत नाव या गावाला मिळाले. तो पाट अजूनही अस्तित्वात आहे. छत्रपती शिवाजी महाराज ज्यावेळी पट्टा किल्यावर विश्रांतीसाठी थांबत त्यावेळी ते सावरगावच्या जवळ असलेल्या टाहाकारी येथील देवीच्या मंदिरात काही सरदारांसह दर्शनाला येत, त्यावेळी ते जवळच्या गावांना भेटी देत. त्यांच्या पदस्पर्शाने सावरगाव पाट हेही पावन झाले आहे. सावरगाव पाट हे गाव व नाव गाजले ते भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामात. येथे भुमीगतांच्या, मोठमोठ्या स्वातंत्र्य सैनिकांच्या गुप्त बैठका होत असत. या गावात प्रवेश करण्याचे धाडस इंग्रज अधिकारी करत नसत. इतकी जरब त्या काळी येथील स्वातंत्र सैनिकांची होती. यात स्वातंत्र्यसेनानी किसन पाटील नेहे, रामभाऊ पाटील नेहे या बंधूचे योगदान मोठे होते. स्वातंत्र्यासाठी त्यांनी तुरुंगवास भोगला. स्वातंत्र्यसेनानी भाऊसाहेब थोरात, अण्णासाहेब शिंदे, धर्मा पोखरकर, रावसाहेब शिंदे आदी मंडळीचा योजना, बैठकीचा, खलबते करण्यासाठी सुरक्षित गाव म्हणजे सावरगाव पाट.( क्रमश..)-प्रसाद नेहे
जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
जोमो केन्याटा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (Jomo Kenyatta International Airport‎) हा केन्याची राजधानी नैरोबी शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. केन्याचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष जोमो केन्याटा ह्याचे नाव ह्या विमानतळाला देण्यात आले आहे. नैरोबीच्या १५ किमी आग्नेयेस स्थित असलेला हा विमानतळ २०१२ साली प्रवासी संख्येमध्ये आफ्रिका खंडातील आठव्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ होता.
केन्या एअरवेज ही केन्याची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी येथून भारताच्या मुंबई विमानतळापर्यंत प्रवासी विमानसेवा पुरवते.
बाह्य दुवे
वर्ग:केन्यामधील विमानतळ वर्ग:नैरोबी
२०१८ सौदारी चषक
२०१८ सौदारी चषक ९ ते १२ ऑगस्ट २०१८ या कालावधीत मलेशिया आणि सिंगापूरच्या महिला राष्ट्रीय संघांमध्ये खेळला गेला. सौदारी चषक हा दोन पक्षांमधील वार्षिक स्पर्धा आहे, जो २०१४ मध्ये सुरू झाला होता आणि पहिल्या तीन आवृत्त्यांपैकी प्रत्येक मलेशियाने जिंकला होता. मागील तीनही स्पर्धा मलेशियाने २-१ ने जिंकल्या होत्या, ज्यात सर्वात अलीकडील २०१६ मध्ये जोहोर येथे खेळल्या गेलेल्या होत्या. ही स्पर्धा सहा महिला ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय (टी२०आ) सामन्यांमध्ये खेळली गेली, ज्यामध्ये पहिले पाच सामने क्वालालंपूर येथील सेलांगर टर्फ क्लब येथे खेळले गेले आणि अंतिम सामना बांगी येथील यूकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल येथे खेळला गेला.
१ जुलै २०१८ नंतर असोसिएट सदस्यांच्या महिला पक्षांदरम्यान खेळल्या गेलेल्या सर्व सामन्यांना टी२०आ दर्जा देण्याच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या निर्णयानंतर, या आवृत्तीला हा दर्जा वाढवण्यात आला. सिंगापूरच्या महिलांनी या मालिकेदरम्यान महिला टी२०आ दर्जासह त्यांचे पहिले सामने खेळले.
मलेशियाने ही मालिका ४-२ ने जिंकली, जरी ती दोन स्वतंत्र मालिका (एक २०१७ आणि २०१८ साठी) म्हणून नोंदवली गेली आहे, ज्या दोन्ही मलेशियाने २-१ ने जिंकल्या.
कवठा (उमरगा)
कवठा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील उमरगा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
कवठा गावाच्या बाजूने तेरणा नदी वाहते
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६४० मिलीमीटर असते.
लोकजीवन
लोकजीवन हे सर्व सामान्य आहे तेथील प्रमुख व्यवसाय शेती आहे
संदर्भ
वर्ग:उमरगा तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
विठ्ठल हरी कुलकर्णी
विठ्ठल हरी कुलकर्णी (१४ एप्रिल, १९०२ - ९ डिसेंबर, १९८२) हे एक मराठी लेखक, समीक्षक व चरित्रकार होते. त्यांनी चंद्रहास, रत्नपारखी, शरदचंद्र, सुहास या टोपणनावांनी ही लेखन केले आहे.
ते कोकणातून बी.ए. (१९२४) व एम.ए. (१९३१) झाले. काही काळ शाळेत शिक्षकाची नोकरी केल्यानंतर त्यांनी मुंबईच्या इस्माईल युसुफ व रुईया काॅलेजांत त्यांनी प्राध्यापकी केली.
लेखन
वि.ह. कुलकर्णींनी ज्योत्स्ना, तुतारी, प्रतिभा, विविध वृत्त या नियतकालिकांमधून सदरलेखन केले. पैकी प्रयिभा नियतकालिकात 'हास-परिहास' या सदराचे लिखाण सुहास या नावाने, तर 'चांदण्याच्या गप्पा' या 'ज्योत्स्ना'च्या सदरात 'चंद्रहास ' या टोपणनावाने केलेले त्यांचे लेखन लोकप्रिय झाले.
विठ्ठल हरी कुलकर्णी यांनी निबंध स्वरूपाचे अभ्यासपूर्ण लेखनही केले आहे. त्यामध्ये गो.ग. आगरकर, अ.ब. कोल्हटकर (अर्वाचीन मराठी वाड्मय सेवक खंड १, १९३१), मराठी कादंबरी : १८७५ ते  १९३५ (अर्वाचीन मराठी साहित्य, १९३५), मराठीतील निबंधवाङ्मय (प्रदक्षिणा, १९४१), न.चिं. केळकर यांच्या षष्ट्यब्दीपूर्तीच्या निमित्ताने 'केळकर यांच्या वाड्मयातील विशेष' (केळकर षष्ट्यब्दीपूर्ती ग्रंथ, १९३२) आदींचा समावेश होतो.
आयुष्याच्या अखेरच्या काळात त्यांचे 'जॉर्ज बर्नाड शॉ' आणि 'अच्युत बळवंत कोल्हटकर : व्यक्ती आणि वाड्मय' हे अभ्यासपूर्णरीत्या लिहिलेले दोन मोठे चरित्रग्रंथ प्रकाशित झाले.
ऑस्कर वाईल्डच्या 'लेडी विडरमिअर्स फॅन'चे त्यांनी शोभेचा पंखा हे नाटक पुस्तकरूपाने प्रकाशित झाले नाही,.परंतु मुंबई मराठी साहित्य संघाने ते रंगमंचावर आणले.
वृत्तपत्रे, नियतकालिके यांमधून विपुल प्रमाणात लेखन करूनही 'व्यक्तिरेखा'(१९८६) व 'वि.ह. कुलकर्णी निवडक लेख' (१९८८) ही दोनच पुस्तके त्यांच्या निधनानंतर प्रकाशित झाली.
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मनोहर अर्जुन सुर्वे
असे मानतात की, मन्याचा एन्‌काउंटर हा कुख्यात गुन्हेगार दाऊद इब्राहीम याने दिलेल्या गुप्‍त सूचनेवरून केला गेला.
वर्ग:गुन्हेगार
राजीव गांधीच्या नावाने असलेल्या गोष्टींची यादी
१९८४ ते १९८९ पर्यंत भारताचे पंतप्रधान असलेले राजीव गांधी यांचे नाव अनेक गोष्टींना ठेवण्यात आले आहे. २०१३ मध्ये विचारलेल्या एका माहितीच्या अधिकाराच्या प्रश्नाचे उत्तर असे होते की, भारतातील ४५०हून अधिक योजना, इमारती, प्रकल्प, संस्था इत्यादींना नेहरू-गांधी कुटुंबातील तीन सदस्यांचे (जवाहरलाल नेहरू, इंदिरा गांधी आणि राजीव गांधी) नाव देण्यात आलेली आहे.
संदर्भ
वर्ग:नावावर असलेल्या गोष्टींची यादी
आजानुबाहू
आजानुबाहू शब्द अनेक अर्थाने वापरला जातो.
ज्याचे बाहू (हात, भुजा) त्याच्या गुडघ्यापर्यंत (अ-जानु) पोहोचतात त्याला आजानुबाहू म्हणतात. भारताच्या इतिहासात राम (पहा - ध्यायेत् आजानुबाहू धृतशरधनुषम् ..बुधकौशिकऋषिलिखित रामरक्षा.)
जैन तीर्थंकरांच्या मूर्तीही आजानुबाहू दाखवतात. शिर्डीचे साई बाबा, रामकृष्ण परमहंस, स्वामी समर्थ आणि गजानन महाराज हेही आजानुबाहू होते असे सांगितले जाते.
बौद्ध धर्मामध्ये कधीकधी त्याला 'पातुरबाहता'  किंवा स्थितानवनताजानुप्रलम्बबाहुः असे म्हटले जाते. अजानुबाहू असणे हे महापुरुषांच्या बत्तीस गुणांपैकी एक आहे आणि हे सर्व गुण गौतम बुद्धांमध्ये होते.
जाटव किंवा जाटव राजा-आजानुबाहू जातवाशी हा १६व्या शतकातील छिंदवाडा आणि नागपूरच्या गोंड राजघराण्याचा संस्थापक होता. त्याची बोटे त्याच्या गुडघ्यापर्यंत पोहोचत, म्हणून त्याला 'आजानुबाहू जातवाशी' म्हणत. वर्ग : मूर्ती विज्ञान
बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२
बांगलादेश क्रिकेट संघाने तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने आणि तीन आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी जुलै २०२२ दरम्यान झिम्बाब्वेचा दौरा केला. सर्व सामने हरारे येथील हरारे स्पोर्ट्स क्लब येथे झाले. दौऱ्यापूर्वी नुरुल हसनची बांगलादेशच्या ट्वेंटी२० संघाच्या कर्णधारपदी नियुक्ती करण्यात आली.
झिम्बाब्वेने पहिला ट्वेंटी२० सामना १७ धावांनी जिंकला. हा झिम्बाब्वेचा सलग सहावा आं.ट्वेंटी२० विजय होता, आत्तापर्यंतची झिम्बाब्वेची सर्वोत्कृष्ट कामगिरी. बांगलादेशने दुसरा सामना जिंकला. परंतु तिसऱ्या आणि अखेरच्या सामन्यात विजय मिळवून झिम्बाब्वेने आं.ट्वेंटी२० मालिका २-१ ने जिंकली. झिम्बाब्वेने बांगलादेशला पहिल्यांदाच ट्वेंटी२० मालिकेमध्ये हरविले. आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका देखील झिम्बाब्वेने २-१ अश्या फरकाने जिंकून इतिहास रचला.
३रा सामना
वर्ग:इ.स. २०२२ मधील क्रिकेट वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे
केसर जवळगा
केसर जवळगा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील उमरगा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ६४० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरगा तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
नरहर शंकर रहाळकर
रहाळकरांच्या कवितांमध्ये ''माझी आई आणि माझ्या आईची तसबीर' ही विलापिका गाजली. यानंतर पुष्पांजली, बिल्वदलसह पाच कवितासंग्रह, वीरधर्मदर्पण (महाभारतातील अभिमन्यूवधापासून जयद्रथवधापर्यंतच्या कथाभागावर आधारित संस्कृत नाटक) व उत्तररामचरित या नाटकांची भाषांतरे व मानाजीराव हे नाटक लिहिले. त्यांचा शाकुंतलसौंदर्य हा टीकात्मक निबंधही गाजला. त्यांचे लिखाण त्याकाळी मासिक मनोरंजनमधून प्रसिद्ध होत असे.
रहाळकरांनी केशवसुतांच्या काव्यावर अभ्यासपूर्ण लेख लिहिले. ते लेख पुढे केशवसुत आणि त्यांच्या कविता या नावाने पुस्तकरूपाने प्रकाशित झाले.
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:इ.स. १८८२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रहीमपूर तर्फे जामरुण
रहीमपूर तर्फे जामरुण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील अर्धापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८६ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:अर्धापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
मालेगाव (अर्धापूर)
मालेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील अर्धापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८६ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:अर्धापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
पांढरसडा
सेन्सस कोड ५३९०११ असलेले पांढरसडा हे गाव, गडचिरोली या जिल्ह्यातील २५९.५४ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या शिरगणतीनुसार ह्या गावात ९७ कुटुंबे आहेत व एकूण लोकसंख्या ४०१ आहे.ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर GADCHIROLI हे २५ किलोमीटर अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा-बिगर-सरकारी
गावात बाह्य रोगी विभाग नाही. बाह्य व भरती असलेले रोगी विभाग नाही. धर्मादाय बिगर-सरकारी रुग्णालय नाही. एम बी बी एस पदवीधर डॉक्टर नाही. इतर पदवीधर डॉक्टर नाही. पदवी नसलेले डॉक्टर नाही. पारंपरिक वैद्य व वैदू नाही. औषधाची दुकाने नाही. इतर बिगरसरकारी वैद्यकीय सुविधा नाही.
पिण्याचे पाणी
शुद्ध केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा : नाही. शुद्ध न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा : नाही. झाकण असलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा : नाही. झाकण नसलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा: आहे. हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा: आहे. बारमाही सुरू असलेल्या हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा: आहे. बोअर वेलच्या पाण्याचा पुरवठा : नाही. बारमाही सुरू असलेल्या बोअरवेल पाण्याचा पुरवठा : नाही. झऱ्यांच्या पाण्याचा पुरवठा : नाही. नदी /कालवे यातील पाण्याचा पुरवठा : नाही. तलाव / तळी यातील पाण्याचा पुरवठा: आहे. इतर पाण्याचा पुरवठा : नाही.
स्वच्छता
उघडी गटारे : नाही. सांडपाणी शुद्धीकरणाच्या सयंत्रात सोडले जाते. न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह : नाही. न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह : नाही. ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेयरचे दुकान : नाही. सामूहिक बायोगॅस किंवा कचऱ्याच्या उत्पादक पुनर्वापराची व्यवस्था : नाही.
संचार
पोस्ट ऑफिस ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. उपपोस्ट ऑफिस ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. मोबाइल फोन सुविधा ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. इंटरनेट कॅफे / सर्व्हिस सेंटर ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. खाजगी कूरियर ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. सार्वजनिक बस सेवा  ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. खाजगी बस सेवा ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. रेल्वे स्टेशन ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. ऑटो व टमटम ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. टॅक्सी ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. ट्रॅक्टर ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. सायकल रिक्षा (पायचाकी) ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. सायकल रिक्षा (यांत्रिक) : उपलब्धते बाबत माहिती नाही. बैल व इतर जनावरांनी ओढलेल्या गाड्या ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. समुद्र व नदीवरील बोट वाहतूक : उपलब्धते बाबत माहिती नाही. राष्ट्रीय महामार्गाला जोडलेले ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. राज्य महामार्गाला जोडलेले ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. जिल्यातील मुख्य रस्त्याला जोडलेले ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. जिल्ह्यातील दुय्यम रस्त्याना जोडलेले ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. डांबरी रस्ते ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. कच्चे रस्ते ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. पाण्यासाठी नाल्या असणारे डांबरी रस्ते ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. बारमाही रस्ते ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. बोट वाहतुकीयोग्य जलमार्ग : उपलब्धते बाबत माहिती नाही.
बाजार व पतव्यवस्था
ए टी एम ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. व्यापारी बँका  ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. सहकारी बँका ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. शेतकी कर्ज संस्था ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. स्वसहाय्य गट (SHG) ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. रेशनचे दुकान ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे. मंडया / कायम बाजार ही सुविधा गावापासून ५ ते १० की.मी. अंतरावर उपलब्ध आहे. आठवड्याचा बाजार ही सुविधा गावापासून ५ ते १० की.मी. अंतरावर उपलब्ध आहे. शेतमाल विक्री संस्था ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे.
आरोग्य, आहार व करमणूक सुविधा
शिशुविकास पौष्टिक आहार केन्द्र (ICDS) ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. अंगणवाडी पौष्टिक आहार केन्द्र ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. इतर पौष्टिक आहार केन्द्र  ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. आशा  ही सुविधा गावात उपलब्ध आहे. समुदाय भवन (टीव्ही सह अथवा विरहित) ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. क्रीडांगण ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. खेळ / करमणूक क्लब ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. सिनेमा/ व्हिडियो थियेटर ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. सार्वजनिक ग्रंथालय ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. सार्वजनिक वाचनालय ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. वृत्तपत्र पुरवठा ही सुविधा गावापासून १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर उपलब्ध आहे. विधानसभा मतदान केन्द्र ही सुविधा गावापासून ५ ते १० की.मी. अंतरावर उपलब्ध आहे. जन्म व मृत्यु नोंदणी केन्द्र ही सुविधा गावापासून ५ की.मी.पेक्षा कमी  अंतरावर उपलब्ध आहे.
वीज पुरवठा
घरगुती वापरासाठी वीजपुरवठा : आहे. शेतीसाठी वीजपुरवठा : आहे. व्यपारी वापरासाठी वीजपुरवठा : नाही. सर्व प्रकारच्या वापरासाठी वीजपुरवठा : नाही.
सिंचन सुविधा (क्षेत्रफळ हेक्टर मध्ये)
वर्ग:गडचिरोली जिल्ह्यातील गावे वर्ग:धानोरा तालुक्यातील गावे
पांडुरंग पुंडलिक फुंडकर
पांडुरंग पुंडलिक तथा भाऊसाहेब फुंडकर (२१ ऑगस्ट, १९५०:खामगांव - ३१ मे, २०१८:मुंबई) हे भारतीय राजकारणी होते. शांत संयमी अशी प्रतिमा जपत त्यांनी संघ अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद ते भाजपा असा प्रवास केला महाविद्यालयीन शिक्षण घेत असतानांच ते अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद मध्ये सक्रिय झाले होते. ते भारतीय जनता पक्षाचे उमेदवार म्हणून नवव्या, दहाव्या आणि अकराव्या लोकसभेत महाराष्ट्र राज्यातील अकोला लोकसभा मतदारसंघातून निवडून गेले. ते महाराष्ट्र राज्याचे कृषिमंत्री होते.
यांचा मुलगा आकाश पांडुरंग फुंडकर महाराष्ट्राच्या १३व्या आणि १४व्या विधानसभेवर निवडुन गेला.
1989 ते 1998 या कालावधी मध्ये अकोला लोकसभा मतदार संघातून खासदार होऊन काँग्रेस च्या वर्चस्वाला सुरुंग लावण्यात त्यांना यश आले. आणि याच काळात अटल बिहारी वाजपेयी, लालकृष्ण अडवाणी या दिग्गज नेत्यांशी संपर्क वाढला. 11 एप्रिल 2005 ला विरोधी पक्षनेते म्हणून निवड करण्यात आली. तसेच 25 एप्रिल 2008 रोजी दुसऱ्यांदा विरोधी पक्षनेता म्हणून बिनविरोध निवड करण्यात आली.
जून 2009 मध्ये तत्कालीन राष्ट्रपती प्रतिभाताई पाटील यांच्या हस्ते सन 2006-2007 या कालावधीतील उत्कृष्ट संसदपटू पुरस्कार देऊन त्यांना सन्मानित करण्यात आले.
हेही पाहा
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य वर्ग:अकोल्याचे खासदार वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू वर्ग:महाराष्ट्राचे मंत्री वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पोन्नियिन सेल्वन: १
पोन्नियिन सेल्वन: १ (अनुवाद. पोन्नीचा पुत्र) हा २०२२ चा भारतीय तमिळ-भाषेतील महाकाव्य कालावधी(एपिक पीरियड) अॅक्शन ड्रामा चित्रपट आहे ज्याचे दिग्दर्शन मणिरत्नम यांनी केले आहे, ज्यांनी एलांगो कुमारवेल आणि बी. जयमोहन यांच्यासोबत सह-लेखन केले आहे. मद्रास टॉकीज आणि लायका प्रॉडक्शन अंतर्गत रत्नम आणि सुबास्करन अल्लीराजा यांनी निर्मित, कल्की कृष्णमूर्ती यांच्या 1955 च्या कादंबरीवर आधारित दोन चित्रमय भागांपैकी हा पहिला भाग आहे, पोन्नियिन सेल्वन. या चित्रपटात विक्रम, जयम रवी, ऐश्वर्या राय बच्चन, कार्ती, त्रिशा, जयराम, ऐश्वर्या लक्ष्मी, शोभिता धुलिपाला, प्रभू, आर. सरथकुमार, विक्रम प्रभू, प्रकाश राज, रहमान, आर. पार्थिवन आणि लाल यांचा समावेश आहे. ए.आर. रहमान यांनी संगीत दिले होते, छायांकन रवि वर्मन यांनी केले होते, ए. श्रीकर प्रसाद यांनी संपादन केले होते आणि थोता थरानी यांनी प्रॉडक्शन डिझाइन केले होते. पोन्नियिन सेल्वन: मी चोल राजकुमार अरुलमोझी वर्मनच्या सुरुवातीच्या जीवनाचे नाटक करतो, जो प्रख्यात सम्राट राजाराजा पहिला (९४७-१०१४) होणार होता.
1950 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात एम.जी. रामचंद्रन यांच्या प्रयत्नासह अनेक तमिळ चित्रपट निर्मात्यांनी त्याच्या प्रकाशनानंतर, पोन्नियिन सेल्वनचे चित्रपट रूपांतर शोधले होते; तथापि, आर्थिक अडचणींमुळे ते कधीच प्रत्यक्षात आले नाही. अनेक दशकांनंतर, रत्नम यांनी 1980 च्या उत्तरार्धात आणि 2010 च्या दशकाच्या सुरुवातीस कादंबरीचे रुपांतर करण्याचा प्रयत्न केला परंतु तो अयशस्वी ठरला. याला त्याचा "ड्रीम प्रोजेक्ट" म्हणत, लायकाने चित्रपटाला निधी देण्यास सहमती दिल्यानंतर रत्नमने जानेवारी 2019 मध्ये प्रयत्न पुन्हा सुरू केले. कलाकार आणि क्रू मधील अनेक बदलांनंतर, पोनियिन सेल्वनचे उत्पादन डिसेंबर 2019 मध्ये सुरू झाले आणि सप्टेंबर 2021 मध्ये समाप्त झाले, COVID-19 साथीच्या आजारामुळे दोनदा थांबले. थायलंडमध्ये काही सीक्वेन्ससह हा चित्रपट भारतातील विविध ठिकाणी शूट करण्यात आला. हा मूळत: एकच चित्रपट बनवायचा होता पण तो दोन भागात विभागला गेला होता.
हा चित्रपट 30 सप्टेंबर 2022 रोजी जगभरातील चित्रपटगृहांमध्ये मानक आणि IMAX स्वरूपात प्रदर्शित झाला. याला चित्रपट समीक्षकांकडून प्रशंसा मिळाली, ज्यांनी दिग्दर्शन, कलाकारांची कामगिरी, स्कोअर, व्हिज्युअल आणि कादंबरीवरील विश्वासूपणाची प्रशंसा केली. या चित्रपटाने 6 दिवसांत ₹300 कोटींहून अधिक कमाई केली, अनेक विक्रम मोडले आणि 2022 मधील दुसरा-सर्वाधिक कमाई करणारा तमिळ चित्रपट आणि पाचव्या-सर्वाधिक कमाई करणारा तमिळ चित्रपट बनला.
प्रकृती (चित्रपट)
प्रकृती हा इ.स. २०१० मधील ॲनिमेशन मराठी चित्रपट आहे. प्रकृती नावाची युवती चित्रपटाची मुख्य व्यक्तिरेखा आहे, जी बुद्धांचा शिष्य आनंदच्या प्रेमात पडते. आणि ब्रह्मचर्यव्रत घेतलेल्या आनंद सोबत लग्न करण्यासाठी विविध प्रकारे प्रयत्न करते. जेव्हा गौतम बुद्धांच्या ही बाब लक्षात येते तेव्हा प्रकृतीला ते तिच्या प्रेमातील अशाश्वत गोष्टी तिला समजावून सांगतात. आपण भौतिक सुखांकडे आकर्षित झाल्याचे कळल्यावर प्रकृती बुद्धांशी क्षमा मागून आनंदशी मंगल मैत्रीचे नाते जपत भिक्खूणी बनून संघात सामील होते.
पोन्नियिन सेल्वन: १
कथा
10व्या शतकात, सम्राट सुंदरा चोझर यांच्या कारकिर्दीत, चोल राजवंश दक्षिण भारतात समृद्धपणे राज्य करत होता. त्यांचे पुत्र, राजकुमार आदिथा करिकलन आणि अरुलमोझी वर्मन यांनी चोल साम्राज्यासाठी कांची आणि लंका जिंकण्यात यश मिळवले. धर्माभिमानी पांड्या सैनिकांचा एक गट त्यांचा राजा, वीरपांडियन याचा बदला घेण्यासाठी योजना आखतो, ज्याचा चोल राजपुत्र, आदिथा करिकलन याने युद्धात खून केला होता. इतरत्र, चोल सरदारांच्या एका गटाने एकत्र येऊन आदिथा करिकालनला सिंहासनावर बसवण्याचा कट रचला आणि त्याचा काका मदुरांतकन यांना राजा म्हणून बसवण्याचा प्रयत्न केला. या विद्रोहाचे नेतृत्व चोल खजिनदार आणि अर्थमंत्री पेरिया पाझुवेत्तरय्यार करत आहेत. काळाच्या विरुद्ध शर्यतीत, चोल राजकुमारांनी पेरिया पाझुवेत्तराईरचा डाव आणि पांड्याच्या धोक्याचा सामना केला पाहिजे.
प्रकृती (चित्रपट)
कथा
एक युवती नदीतून आपल्या घागरीत पाणी भरून रत्याने आपल्या घराकडे निघते. तेथून थोडे दूर भिक्खू आनंद त्यांच्या एका भिक्खू सहकाऱ्यासोबत भ्रमण करित असतात व वाटेत त्यांना तहान लागते. तेव्हा भिक्खू आनंद पाण्याचा शोध घेऊ लागतात व तेव्हा त्यांना ती घागरीत पाणी घेऊन येणारी युवती दिसते. आनंद त्या युवतीला पिण्याचे पाणी देण्याची विनंती करतात. तेव्हा ती युवती म्हणते की, "माझे नाव प्रकृती आहे व मी एक चांडालिका (अस्पृश्य) आहे, म्हणून मी पिण्याचे पाणी तुम्हाला देऊन तुम्हाला भ्रष्ट करू इच्छित नाही.” यावर आनंद म्हणतात की, " माझा संबंध पाण्याशी आहे, तुमच्या जातीशी नाही, म्हणून कृपया मला पाणी पाजा.” प्रकृती आनंदाला घागरीतले पाणी पिण्यास देते.
त्यानंतर प्रकृती अनेक दिवस आनंदाचा विचार करू लागते. दुसऱ्या कोणत्याही कामात तिचे लक्ष लागत नाही. ही प्रकृतीची अवस्था पाहून तिची आजी तिला याबद्दल विचारते, तेव्हा ती आपण बुद्ध शिष्य आनंदाच्या प्रेमाड पडलो असल्याचे सांगते. आनंदाशी लग्न करण्याची इच्छाही ती आजीला सांगते. हे ऐकूण आजी आपल्या नातीची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी प्रयत्न करते. आजीला चेटकणीची कला अवगत असते व आनंदाला त्याद्वारे ती अडकण्याच्या प्रयत्न करते पण ती बुद्धापुढे तीची ही विद्या काम करत नाही. तेव्हा दुसरे प्रयत्न म्हणून आजी आनंदाला आपल्या घरी भोजनासाठी आमंत्रित करते. भोजन करून आनंद जेव्हा घरातून बाहेर पडू लागतात तेव्हा आजी आनंदाला थांबवून प्रकृतीची त्यांच्याविषयी मनात असलेल्या प्रेमाची भावना व लग्नाची इच्छा सांगते. आनंद आपण ब्रह्मचर्याचे व्रत घारण केल्याचे सांगून आपण कुठल्याही स्त्रीशी विवाह करू शकत नसल्याचे सांगून प्रकृतीशी लग्नास नम्रपणे नकार देतात. व घराबाहेर जाण्यास निघतात तेव्हा आजी घराची कडी लावून घेते व प्रकृती दुसऱ्या खोलित नेऊन आपल्याकडे आकर्षित करण्याचे प्रयत्न करते. परंतु आनंद तिच्याकडे आकर्षितला जात नाही व तो तिचा हात झटकून घरातून निघून जातात.
पोन्नियिन सेल्वन: १
कलाकार
•विक्रम - अदिता करिकालन उर्फ ​​आदित्य चोला दुसरा, युवराज आणि सुंदर चोलच्या कारकीर्दीत उत्तरी सैन्याचा सेनापती म्हणून. सुंदर चोलाचा ज्येष्ठ पुत्र. अरुणमोळी वर्मन आणि कुंदवाईचा मोठा भाऊ.
प्रकृती (चित्रपट)
शिकवण
चित्रपटात शेवटी एक शिकवण दिलेली आहे :-
पोन्नियिन सेल्वन: १
कलाकार
•ऐश्वर्या राय बच्चन दुहेरी भूमिकेत:
प्रकृती (चित्रपट)
शिकवण
ज्या व्यक्तिवर आपण प्रेम करतो, त्या व्यक्तीने प्रतिसाद दिला नाही तर...
पोन्नियिन सेल्वन: १
कलाकार
°नंदिनी, एक पळुवूर राणी आणि पेरिया पळुवेत्तराईर यांची पत्नी आणि आदित्य करिकालन यांच्या प्रेमाची आवड. (तरुण नंदिनीच्या भूमिकेत सारा अर्जुन.)
प्रकृती (चित्रपट)
शिकवण
त्या व्यक्तिला नष्ट करणे म्हणजे विकृती! त्या व्यक्तिशी मंगल मैत्री करणे म्हणजे प्रकृती!!
संदर्भ
वर्ग:ॲनिमेशन चित्रपट वर्ग:गौतम बुद्ध वर्ग:बौद्ध धर्म
पोन्नियिन सेल्वन: १
कलाकार
°मंदाकिनी देवी, ज्याला सिंगला नाचियार किंवा ओमाई राणी (अनुवाद. " निःशब्द राणी"), नंदिनीची मूकबधिर आई म्हणूनही ओळखले जाते.
•जयम रवी अरुणमोळी वर्मन उर्फ ​​पोन्नियिन सेल्वन, नंतर महान राजा राजा चोल I. सुंदर चोलचा सर्वात धाकटा मुलगा म्हणून ओळखला जातो. अदिता करिकालन आणि कुंदवाईचा धाकटा भाऊ.
•कार्ती- वानर कुळातील शूर, साहसी आणि व्यंग्यात्मक योद्धा राजपुत्र वल्लवरायण वंदियादेवन उर्फ ​​वंदियादेवन म्हणून कार्ती.
•तृषा - कुंदावई म्हणून त्रिशा, इलैया पिरत्ती, चोल राजकुमारी आणि सम्राट सुंदर चोल यांची मुलगी आणि अदिता करिकलन आणि अरुणमोळी वर्मनची बहीण आणि वल्लवरायण यांची प्रेमकहाणी.
निर्मिती
1958 मध्ये, एम. जी. रामचंद्रन यांनी कल्की कृष्णमूर्ती यांच्या त्याच नावाच्या ऐतिहासिक कादंबरीचे रूपांतर असलेल्या पोन्नियिन सेल्वनची घोषणा केली. रामचंद्रन यांनी कादंबरीचे चित्रपट हक्क ₹10,000 मध्ये विकत घेतले (2020 मध्ये ₹810,000 किंवा US$10,000 च्या समतुल्य), आणि ते निर्मिती, दिग्दर्शन आणि रुपांतरात स्टार करणार होते, ज्यामध्ये वैजयंतीमाला, जेमिनी गणेशन, पद्मिनी, सामुनी, सामुदायिक कलाकारांचा समावेश असेल. बी. सरोजा देवी, एम. एन. राजम, टी. एस. बलैया, एम. एन. नांबियार, ओ. ए. के. थेवर आणि व्ही. नागय्या. शूटिंग सुरू होण्यापूर्वीच रामचंद्रनचा अपघात झाला आणि जखम बरी होण्यासाठी सहा महिने लागले; चार वर्षांनंतर हक्काचे नूतनीकरण करूनही रामचंद्रन चित्रपट सुरू ठेवू शकले नाहीत.
1980 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात, अभिनेते कमल हासन आणि मणिरत्नम यांनी कल्की कृष्णमूर्तीची ऐतिहासिक कादंबरी पोन्नियिन सेल्वन चित्रपटात दत्तक घेण्यासाठी एकत्र काम केले. संगीतकार इलय्याराजा आणि सिनेमॅटोग्राफर पी.सी. श्रीराम या प्रकल्पाशी संलग्न झाले, तर सत्यराज आणि प्रभू यांच्यासह कलाकारांना प्रमुख भूमिकेत टाकण्यात आले. रत्नमने उघड केले की त्यांनी कमल हसन सोबत चित्रपटाच्या पहिल्या मसुद्यावर काम केले होते, ज्यांनी एम. जी. रामचंद्रन यांच्याकडून कादंबरीचे हक्क विकत घेतले होते, परंतु या जोडीने त्यांची योजना रद्द केली कारण त्यावेळी प्रकल्पाला आर्थिक अर्थ नव्हता. जानेवारी 1994 मध्ये फिल्मफेअरला दिलेल्या मुलाखतीत, दिग्दर्शक मणिरत्नम यांनी सांगितले की हा त्यांचा "ड्रीम प्रोजेक्ट" होता आणि त्याच्या कारकिर्दीत काम करण्याची त्यांची अपेक्षा होती. त्यानंतर कमल हासनने या कथेला चाळीस भागांच्या टेलिव्हिजन मालिका बनवण्याचा प्रयत्न केला आणि लेखक रा. कि. पटकथेवर रंगराजन, पण नंतर हा प्रकल्प रखडला. 2010 च्या उत्तरार्धात, रत्नमने या प्रकल्पात आपली आवड निर्माण केली आणि लेखक जयमोहन यांच्यासोबत पोनियिन सेल्वनच्या चित्रपट रुपांतरासाठी स्क्रिप्ट अंतिम करण्यासाठी काम केले. ₹100 कोटी खर्च करून तमिळमध्ये बनवण्याची अपेक्षा असताना, रत्नमने चित्रपट निर्मिती प्रक्रियेत नंतर एका मोठ्या प्रॉडक्शन हाऊससोबत एकत्र येण्याच्या उद्देशाने सुरुवातीला स्वतः चित्रपटाची निर्मिती करण्याची योजना आखली. संगीतकार ए.आर. रहमान, सिनेमॅटोग्राफर संतोष सिवन, संपादक ए. श्रीकर प्रसाद आणि कला दिग्दर्शक साबू सिरिल यांच्यासह तंत्रज्ञ लवकरच प्रकल्पाशी संलग्न झाले. रत्नमने विजयला वल्लवरायन वंदियादेवनच्या प्रमुख भूमिकेत कास्ट केले. चित्रपट साइन केल्यानंतर, विजयने नेरुक्कू नेर (1997) नंतर रत्नमसोबत दुसऱ्यांदा काम करणे हा "विशेषाधिकार" आणि "स्वप्न सत्यात उतरणे" असे म्हटले. महेश बाबूला अरुलमोझी वर्मनच्या भूमिकेत नेण्यात आले, जो नंतर या प्रकल्पात चोल सम्राट राजाराजा पहिला बनला आणि रत्नमने निवड केल्याबद्दल त्याने आनंदही व्यक्त केला. स्क्रिप्ट सांगितल्यानंतर आर्या तिसरी प्रमुख पुरुष भूमिका साकारण्यासाठी प्रकल्पात सामील झाला. दरम्यान, सत्यराजला या चित्रपटात सहाय्यक भूमिकेसाठी साइन करण्यात आले होते. कास्टिंग प्रक्रियेदरम्यान, रत्नमने विक्रम, सुरिया आणि विशाल यांच्यासह इतर कलाकारांचा देखील विचार केला होता परंतु अखेरीस त्यांनी अंतिम कास्ट केले नाही. प्रमुख महिला भूमिकेसाठी, ज्योतिकाचा विचार केल्यानंतर, टीमने अनुष्का शेट्टीला भूमिकेसाठी अंतिम रूप दिले आणि इतर पात्रांच्या संदर्भात प्रियांका चोप्राशी चर्चा केली. शूटिंगच्या नियोजित सुरुवातीच्या सात दिवस आधी, चेन्नईमध्ये विजय आणि महेश बाबू असलेल्या चित्रपटासाठी फोटोशूट आयोजित करण्यात आले होते. शूटिंगसाठी टीमने म्हैसूर पॅलेस आणि ललिता महलच्या अधिकाऱ्यांकडून चित्रपटाच्या सीक्वेन्ससाठी परवानगी मागितली. तथापि, त्यांच्या विनंत्या राजवाड्याच्या अधिकाऱ्यांनी नाकारल्या आणि चित्रपट कर्मचाऱ्यांना ऐतिहासिक ठिकाणांपासून दूर ठेवण्यास उत्सुक होते. निर्मितीचा अपेक्षित खर्च वाढल्याने चित्रीकरणाचा टप्पा सुरू होण्यापूर्वी चित्रपट पुढे ढकलण्यात आला. जयमोहन यांनी सांगितले की चित्रपटाच्या चित्रीकरणासाठी उपलब्ध स्थाने शोधण्यासाठी टीमने धडपड केल्यामुळे चित्रपट साकार झाला नाही. त्यांनी उघड केले की तामिळनाडूमधील मंदिराच्या अधिकाऱ्यांनी टीमला जागेवर दृश्ये चित्रित करण्यास परवानगी नाकारली आणि प्रतिकृती सेट तयार करण्यासाठी महागड्या खर्चाचा अर्थ असा होतो की तो व्यवहार्य उपाय नाही.
जानेवारी 2019 मध्ये, रत्नमने पोन्नियिन सेल्वनला पुनरुज्जीवित करण्याचा निर्णय घेतला, ज्याने लायका प्रॉडक्शन, ज्यांनी यापूर्वी चेक चिवांथा वानम (2018) मध्ये त्याच्यासोबत काम केले होते, त्यांनी चित्रपटासाठी निधी देण्याचे मान्य केले. विक्रम, विजय सेतुपती आणि जयम रवी यांनी मुख्य भूमिका साकारण्याचे ठरविले, सिलंबरासन यांच्यासोबत महत्त्वपूर्ण भूमिकेत, अमिताभ बच्चन आणि ऐश्वर्या राय बच्चन यांनीही या प्रकल्पाची जबाबदारी सोपवली; या चित्रपटात पूर्वी सुंदरा चोलची भूमिका साकारली होती. संगीतकार ए.आर. रहमान, पटकथा लेखक जयमोहन आणि संपादक श्रीकर प्रसाद यांना नवीन आवृत्तीत कायम ठेवण्यात आले आहे. एप्रिल 2019 मध्ये, चित्रपटाच्या कलाकारांमध्ये एक मोठा बदल घडला, शेड्यूलमधील संघर्षांमुळे सेतुपतीने या प्रकल्पाची निवड रद्द केली, अशा प्रकारे कार्तीने त्याची जागा घेतली आणि अनुष्का शेट्टीचा चित्रपटाच्या कलाकारांमध्ये समावेश करण्यात आला, तिने पहिल्यांदा रत्नमसोबत काम केले. ऐश्वर्या रायने नंतर स्वतःच कान्स फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये या प्रकल्पात तिच्या समावेशाची पुष्टी केली. चित्रपटाच्या जुन्या आवृत्तीचा भाग असलेल्या अनुष्का शेट्टीने अधिकृतपणे या प्रकल्पावर स्वाक्षरी केली. अभिनेत्री अमाला पॉल हिनेही या चित्रपटाचा भाग असल्याची पुष्टी केली आहे. विक्रम, जो चित्रपटातील प्रमुख पात्रांपैकी एक आहे, त्याने देखील त्याच्या भागाची पुष्टी केली. ज्येष्ठ अभिनेते आर. पार्थिबन आणि जयराम हे देखील चित्रपटाच्या कलाकारांमध्ये सामील होणार असल्याची माहिती मिळाली आहे. रजनीकांतला पेरिया पझुवेत्तरैयारची भूमिका कॅमिओमध्ये करायची होती, परंतु रत्नमने नकार दिला कारण यामुळे अभिनेत्याचे चाहते नाराज होतील; भूमिका सरथकुमारकडे गेली.