cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सागरिका घाटगे
सागरिका घाटगे (८ जानेवारी, इ.स. १९८२ - हयात) ही एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे. हिने हिंदी व मराठी चित्रपटांतून अभिनय केला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दीपक चोप्रा
दीपक चोप्रा (ज. ऑक्टोबर २२, १९४६, नवी दिल्ली) हे भारतीय-अमेरिकन डॉक्टर व लेखक आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
धोत्री किल्ला
धोत्री किल्ला
१.प्रस्तावना: महाराष्ट्राला ज्या पद्धतीचा भौगोलिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक व राजकीय पद्धतीचा दैदिप्यमान असा वारसा लाभलेला आहे, हे पाहून कोणाचाही उर अभिमानाने भरून येईल. महाराष्ट्राचा किंबहुना भारताचा सुवर्णाक्षरांनी लिहून ठेवलेला इतिहास हा आपल्याला त्याच्या वैभवशाली वास्तुवरून नक्कीच पाहता येईल. महाराष्ट म्हंटले की गढ किल्ले हे आलेच आणि महाराष्ट आणि गढ किल्ले हे समीकरण आलेच. महाराष्ट्राच्या वैभवशाली इतिहासाची साक्ष देण्यासाठी हे गढ किल्ले जागोजागी आपले स्वागत करण्यासाठी सज्ज्य आहेत. ते आपल्या आजूबाजूलाच असतात पण आपण त्यांच्याकडे फारसे लक्ष देत नाही. सोलापूर जिल्यातही असे अनेक छोटे-मोठे गढ किल्ले अस्तित्वात आहेत. असाच एक गढ किल्ला म्हणजे दक्षिण सोलापूर तालुक्यातील धोत्री या गावी असणारा गाधीवजा किल्ला होय. या किल्ल्याचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे आखीव,रेखीव,भक्कम आणि छोटेखाणी रूपं. पण तसे हा किल्ला पर्यटकांच्या आणि शासनाच्या नजरेपासून फार काळापासून दुर्लक्षित राहिला आहे. २.मुख्य प्रवेशद्वार :
धोत्री गावातून किल्ल्याच्या एका भव्य बुरुजाला वळसा घालून आपण किल्लयाच्या मुख्य प्रवेशद्वारापाशी येतो.हे प्रवेशद्वार पाहताच आपल्याला चटकन लक्षात येईल की, ताठ मानेने व भरभक्कमपणे उभे राहिलेले हे प्रवेशद्वार या किल्ल्याच्या रक्षणासाठी सदैव तत्पर आहे. हे मुख्य प्रवेशद्वार उत्तराभिमुख आहे. तब्बल १२ फूट उंचीचे हे मुख्य प्रवेशद्वार पर्यटकांचे मोठ्या अदबीने स्वागत करते. या प्रवेशद्वाराची थोडी मोडतोड झाली आहे पण याचे नवीन लाकडी प्रवेशद्वार आपले मन मोहून टाकते. प्रवेशद्वारातील तटबंदीत सज्जा आहे. ३.मुख्य मैदान : प्रवेशद्वारातून आत शिरल्यावर दोन्ही बाजूंना देवड्या आहेत. प्रवेशद्वाराच्या समोरचे १००×१०० फूटाचे भव्य चौकोनी मैदान आहे. या मैदानाच्या चारही बाजूंना पूरातन वास्तू व खोल्यांचे अवशेष मिळतात.स्थानिक लोकांचे असे म्हणणे आहे की, येथे जवळपास ७० खोल्या होत्या. कदाचित हा एखाद्या सुमांतचा अथवा सुभेदाराचे वास्तवाचे ठिकाण असेल, जो त्याला त्याच्या कामगिरीवरून एखाद्या राजाकडून मिळाला असेल. पण हा किल्ला नेमका कोणाचा याबाबत नेमकी अशी माहिती नाही. ४.बांधकाम : या किल्ल्याच्या सर्व तटबदीच्या व बुरुजांच्या भिंती या पांढऱ्या मातीच्या बनवलेल्या आहेत. त्याच्या आतील व बाहेरील बाजूस संरक्षणासाठी दगड व विटा लावलेल्या आहेत. बुरुज व तटबंदीत जागोजागी जंग्या आहेत. पण कुतूहल या गोष्टीचे वाटते की, आजुबाजूच्या परिसरात मुख्यत्वे काळी जमीन आढळते. पुढे प्रवेशद्वारातून आत शिरल्यावर उजव्या बाजूस तटबंदीत बालेकिल्ला पूर्व दिशेला मुख करून उभा आहे. येथून पुढे आत गेल्यावर जुनी दगडी बांधकामाची व पायऱ्या असलेली एक विहीर आहे. साध्या ती कोरडी आहे. बालेकिल्ल्याला चार बुरुज आहेत. दक्षिण बुरुजावर जाण्यासाठी छान वळणदार जीना आहे. जिन्यावरून वर गेल्यावर संपूर्ण किल्ला आणि किल्ल्याची एकूनेक रचना समजते. ५.गुप्त मार्ग : प्रत्येक किल्ल्याप्रमाणे या किल्ल्यालाही काही गुप्त पळवाटा आहेत. येथे देखील एक गुप्त मार्ग आहे जो थेट जातो तो अक्कलकोटच्या किल्ल्यापर्यंत. अशा पद्धतीने हा ५००×३५० फुटाचा भव्य किल्ला पर्यटकांची भूक भागवतो.
वर्ग:९ जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
जलदगती गोलंदाजी
ॲक्शन
<!-- At the end of the run-up the bowler will bring his or her lead foot down on the pitch with the knee as straight as possible. This aids in generating speed but can be dangerous due to the pressure placed on the joint by this action. Knee injuries are not uncommon amongst fast bowlers: for example the English pace bowler David Lawrence was sidelined for many months after splitting his kneecap in two. The pressure on the leading foot is such that some fast bowlers cut the front off their shoes to stop their toes from being injured as they are repeatedly pressed against the inside of the shoe. The bowler will then bring their bowling arm up over their head and release the ball at the height appropriate to where they want the ball to pitch. Again, the arm must be straight although this is a stipulation of the laws of cricket rather than an aid to speed. Bending the elbow and "chucking" the ball would make it too easy for the bowler to aim accurately at the batsman's wicket and get them out. Fast bowlers tend to have an action which leaves them either side-on or chest-on at the end of the run up. A chest on bowler has chest and hips aligned towards the batsman at the instant of back foot contact, while a side on bowler has chest and hips aligned at ninety degrees to the batsman at the instant of back foot contact. West Indian bowler Malcolm Marshall was a classic example of a chest on bowler, while Australian pace bowler Dennis Lillee used a side on technique to great effect.
While a bowler's action does not affect the speed at which they bowl, it can limit the style of balls that they can bowl. Although not hard and fast rules, side on bowlers generally bowl outswingers, and front on bowlers generally bowl inswingers.
A variant on the fast bowler's action is the sling (sometimes referred to as the slingshot or javelin), where the bowler begins his delivery with his or her arm fully extended behind their back. The slinging action generates extra speed, but sacrifices control. The most famous exponent of the slinging action is Jeff Thomson, who bowled at extraordinary pace off a short run up. Current internationals who employ a slinging action include Fidel Edwards, Shaun Tait, Lasith Malinga and Mitchell Johnson.-->
बोदनापूर
बोदनापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
जलदगती गोलंदाजी
फॉलो थ्रू
वर्ग:क्रिकेट
बोदनापूर
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
शिरसगाव (त्र्यंबकेश्वर)
शिरसगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
जेमिनी पुरस्कार
वर्ग:चित्रपट पुरस्कार
भरोडी
भरोडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
इ.स. ३२२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३२२ वर्ग:इ.स.च्या ३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
ट्युलीप जोशी
ट्यूलिप जोशी (११ सप्टेंबर, इ.स. १९७९:मुंबई, महाराष्ट्र, भारत - ) एक भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आणि मॉडेल आहे. हिने हिंदी, कन्नड, मल्लाळम आणि तेलुगू चित्रपटांत काम केलेले आहे.
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
रवींद्र आंबेकर
रवींद्र आंबेकर हे गेल्या 20 वर्षांपासून पत्रकारितेत कार्यरत आहेत. सध्या ते मॅक्समहाराष्ट्र या लोकप्रिय पोर्टलचे संस्थापक-संपादक म्हणून काम पाहत आहेत. रवींद्र आंबेकर यांनी प्रिंट पत्रकारितेत नवशक्ती, लोकमत, वृत्तमानस असा वृत्तपत्रांत काम केल्यानंतर ई टीव्ही पासून आपल्या टीव्ही पत्रकारितेची सुरुवात केली. ई टीव्ही, आईबीएन7, जय महाराष्ट्र, मी मराठी अशा वृत्तवाहिन्यांमध्ये जबाबदारीच्या पदावर काम केल्यानंतर बदललेल्या राजकीय परिस्थितीत त्यांनी पर्यायी माध्यमांमध्ये पत्रकारितेची सुरुवात केली.
आजवर त्यांनी अनेक पत्रकारांना प्रशिक्षण दिले असून, नव पत्रकारांना ते सतत मार्गदर्शन करत असतात.
रवींद्र आंबेकर हे महाराष्ट्रातील पत्रकार आहेत. ते आयबीएन ७ या हिंदी भाषिक वृत्तवाहिनीमध्ये ब्यूरोप्रमुखपदावर काम करत आहेत. तसेच महाराष्ट्रातील सर्व वृत्तवाहिन्यांच्या 'टीव्ही जर्नालिस्ट असोशिएशन' या एकमेव संघंटनेच्या अध्यक्षपदाची सूत्रे सलग दुसऱ्यांदा सांभाळत आहेत.
सामाजिक क्षेत्रातील योगदान
रवींद्र आंबेकर यांनी टीव्ही पत्रकारितेत ग्रामीण भागातील बातम्यांना विशेष महत्त्व देण्याचे प्रयत्न केले आहेत. रवींद्र आंबेकर यांनी संपूर्ण महाराष्ट्र पिंजून काढत खेड्यापाड्यांतील बातम्यांना राष्ट्रीय महत्त्व मिळवून दिले. लहान मुलांना मंदिराच्या कळसावरून खाली फेकण्याची अघोरी प्रथा, सांगलीतील स्पृश्यास्पृश्य भेदातून दलितांना मंदिरप्रवेश बंदीचे प्रकरण व लातूर भागातील शाळांमध्ये गुणवाढीचे स्टिंग ऑपरेशन इत्यादी प्रकरणांच्या बातम्या आंबेकरांनी पुढे आणल्या. आंबेकर यांनी राष्ट्रसेवा दल, छात्रभारती या संघटनांमार्फत विद्यार्थी चळवळींत काम केले. नर्मदा बचाओ आंदोलन, बचपन बचाओ आंदोलन या आंदोलनांमध्येही त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला होता.
टीव्ही जर्नालिस्ट असोसिएशन
महाराष्ट्रातील वृत्तवाहिन्यांमध्ये काम करणाऱ्या टीव्ही पत्रकारांच्या संघटनेचे रवींद्र आंबेकरांनी सलग दोनदा अध्यक्षपद भूषवले. पत्रकारांवर होणाऱ्या हल्ल्यांच्या बाबतीत कडक कायदा करण्यासाठी त्यांनी आपल्या अध्यक्षपदाच्या काळात लढा दिला. टीव्ही जर्नालिस्ट असोसिएशन संघटनेच्या लढ्यानंतर महाराष्ट्र शासनाने पत्रकारांवरील हल्ले रोखण्याविषयी विधेयक मांडण्यासाठी एक समिती स्थापली. तसेच तीन महिन्यांच्या आत कायदा करण्यासंदर्भात सरकारने घोषणा केली.
वर्ग:मराठी पत्रकार
मुरूम
मुरुम हे गाव बेन्नीतुरा नदीच्या काठी तालुका उमरगा, जिल्हा उस्मानाबाद आणि उस्मानाबाद जिल्ह्यातील सर्वात मोठी बाजारपेठ म्हणून ओळखली जाते. ह्या गावास स्वातंत्र्य सैनिकांचा वारसा आहे. विश्वंभर हराळकर विश्वनाथ बरबडे सिद्धराम देवमानकर इत्यादी स्वा. सैनिक मराठवाडा मुक्ती संग्रामासाठी लढले. माजी राज्य मंत्री आणि विद्यमान आमदार बसवराअ माधवरावजी पाटील या गावचे आहेत.
उमरगा तालुक्यातील एकमेव साखर कारखाना विठ्ठल साई सहकारी साखर कारखाना या गावी आहे.
बडोदा येथे झालेल्या ९१व्या साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष लक्ष्मीकांत देशमुख मुरुम गावचे आहेत.
वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
निलेश कुलकर्णी
कुलकर्णी, निलेश वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
एस्टेस पार्क
एस्टेस पार्क हे अमेरिकेच्या कोलोराडो राज्यातील शहर आहे. रॉकी माउंटन नॅशनल पार्कचे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. बिग थॉम्पसन नदीच्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती.
वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे
फिल्मफेअर पुरस्कार
फिल्मफेअर पुरस्कार (Filmfare Awards) हा भारताच्या चित्रपटसृष्टीमधील सर्वात जुना व मानाचा पुरस्कार सोहळा आहे. फिल्मफेअर पुरस्कारांचे वितरण दरवर्षी टाइम्स वृत्तसमूहातर्फे केले जाते. इ.स. १९५४ सालापासून चालू असलेले हे पुरस्कार राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांसोबत बॉलिवूडमध्ये प्रतिष्ठेचे मानले जातात. द क्लेअर्स हे पुरस्कार सोहळ्याचे मूळ नाव, द टाइम्स ऑफ इंडियाच्या समीक्षक क्लेअर मेंडोसा यांच्या नावावरून ठेवले होते. त्यानंतर पुरस्कारांचे नाव फिल्मफेअर या चित्रपटविषयाला वाहिलेल्या नियतकालिकाच्या नावावरून फिल्मफेअर अवॉर्ड्‌स असे झाले.
१९५६ सालापासून फिल्मफेअर पुरस्कार विजेत्यांची निवड समितीद्वारे व साधारण जनतेद्वारे केली जात आहे. फिल्मफेअर पुरस्कारांची तुलना अनेक वेळा हॉलिवूडमधील ऑस्कर पुरस्कारांसोबत केली जाते.
पुरस्कार
२०१२ सालापर्यंत एकूण ३७ श्रेण्यांसाठी फिल्मफेअर पुरस्कार दिला जात आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:चित्रपट पुरस्कार वर्ग:बॉलिवूड *
सावित्री विक्रम खानोलकर
सावित्रीबाई विक्रम खानोलकर यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव ईव्हा ईव्हॉन लिंडा माडे-डी-मारोस(Eva Yvonne Linda Maday-de-Maros-माता रशियन, पिता हंगेरियन) जन्म : स्वित्झर्लंड, २० जुलै, १९१३. यांनी रॉयल ॲकेडमी सँडहर्स्टचे कॅडेट असलेले विक्रम खानोलकर ह्यांच्याशी हिंदू धर्म स्वीकारून प्रेमविवाह केला. त्यांनी नुसती मराठी, संस्कृत, हिंदी भाषा, कथकली नृत्यशैली आणि भारतीय संस्कृतीच आत्मसात केली नाही तर, स्वतंत्र भारताच्या परमवीरचक्राच्या पदकावरील चित्राच्या निर्मितीचे श्रेय सावित्रीबाई विक्रम खानोलकर यांनाच जाते.
परमवीर चक्र हे भारताच्या लष्करातील सर्वात मोठे मानचिन्ह आहे. देशाच्या रक्षणार्थ सदैव झटणाऱ्या सैनिकांना हा सन्मान दिला जातो.
विक्रम खानोलकर हे भारतीय लष्करामध्ये एक अधिकारी होते. ते इंग्लंडमध्ये रॉयल मिलिटरी ॲकॅडमीमध्ये प्रशिक्षण घेत होते. त्यावेळी १६ वर्षे वयाच्या ईव्हा यांची विक्रम यांच्याशी भेट झाली. पुढे काही भेटींमध्येच ईव्हा आणि विक्रम यांचे संबंध जुळले. परंतु, त्यांच्या आई-वडिलांनी त्यांच्या लग्नाला परवानगी दिली नाही, कारण त्यांच्या वयांमध्ये आणि संस्कृतींमध्ये खूपच फरक होता. मात्र १९३२मध्ये ईव्हा भारतामध्ये आल्या आणि त्यांनी विक्रम खानोलकर यांच्याशी विवाह केला. लग्नानंतर सावित्री खानोलकर हे मराठमोळे नाव त्यांनी स्वीकारले.
ईव्हा युरोपियन पार्श्वभूमीतून आल्या असूनही त्यांनी भारतीय संस्कृतींशी जुळवून घेतले. त्या हिंदू प्रथा पाळू लागल्या. लोकसाहित्य, नृत्य, चित्रकला आणि संगीत यांसारख्या शास्त्रीय कलांमध्ये त्यांनी नैपुण्य मिळवले. एवढेच नाही, तर त्या अस्खलित हिंदी, मराठी आणि संस्कृत बोलू शकतं. हिंदू पौराणिक ग्रंथांचे आणि भारताच्या इतिहासाचे त्यांनी सखोल ज्ञान घेतले होते.
परमवीर चक्र बनवण्याची जबाबदारी
परमवीर चक्र बनवून घेण्याची जबाबदारी मेजर जनरल हिरालाल अटल यांच्याकडे होती. ते सावित्री खानोलकर यांच्याकडील ज्ञानाने व कलाकुसरीने प्रभावित झाले होते. यामुळेच त्यांनी परमवीर चक्राचे डिझाईन बनवण्याची जबाबदारी सावित्री यांच्याकडे सोपवली. त्यानुसार सावित्री यांनी हिंदू पुराणांतील ऋषी दधीचीच्या कथेपासून प्रेरणा घेऊन परमवीर चक्राचे डिझाईन तयार केले.
वर्ग:भारतीय कलाकार वर्ग:इ.स. १९१३ मधील जन्म
अस्मितादर्श साहित्य संमेलन
डॉ.गंगाधर पानतावणे यांच्या संपादकत्वाखाली अस्मितादर्श नावाचे त्रैमासिक निघत असते. ते त्रैमासिक दरवर्षी अस्मितादर्श साहित्य संमेलन भरवते.
यापूर्वीची अस्मितादर्श साहित्य संमेलने
---
१. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे अप्रकाशित साहित्य महाराष्ट्र शासनाने प्रकाशित करावे.
२. डॉ. आंबेडकर यांच्या इंग्रजी साहित्याचा मराठीत अनुवाद करावा.
३. बुद्धगया येथील महाबोधी महाविहार पूर्णपणे बुद्धांच्या (?) ताब्यात देण्यात यावे.
४. महाविहारात अन्य धर्मीयांकडून करण्यात येणाऱ्या कर्मकांडावर पूर्णपणे बंदी घालावी.
५. केंद्र सरकारने तत्त्वत: मान्य केलेली इंदू मिलची जागा बाबासाहेबांच्या स्मारकासाठी सहा डिसेंबरच्या आत ताब्यात द्यावी.
७. सरकारने दलित व आंबेडकरवादी वृद्ध कलाकारांना मानधन द्यावे.
८. आंबेडकरी चळवळीतील वृद्ध कार्यकर्त्यांना स्वातंत्र्यसैनिकाप्रमाणे भीमसैनिक अशी मान्यता देऊन वार्षिक मानधन द्यावे.
९. अजिंठा डोंगरावर भगवान बुद्धांचा पूर्णाकृती पुतळा उभारण्यात यावा.. वगैरे.
पहा: मराठी साहित्य संमेलने वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
इ.स. ३२३
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३२३ वर्ग:इ.स.च्या ३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
राष्ट्रीय महामार्ग २७ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग २७ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन)
नेस वाडिया
नेस वाडिया (मे ३०, इ.स. १९७० - ) हा भारतीय उद्योगपती आहे. हा प्रीती झिंटासह पंजाब किंग्स या भारतीय प्रिमियर लीगमधील क्रिकेट संघाचा मालक आहे.
वाडिया, नेस वाडिया, नेस वर्ग:पंजाब किंग्स वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म
हर्बर्ट हूवर
हूवर पेशाने खाण-अभियंता व लेखक होता. इ.स. १९२० च्या दशकामधल्या वॉरेन हार्डिंग व कॅल्विन कूलिज यांच्या अध्यक्षीय राजवटींमध्ये त्याने वाणिज्यसचिवाचा पदभार वाहिला होता. हूवराला अध्यक्षीय निवडणूकमोहिमांचा काहीही अनुभव नसतानादेखील रिपब्लिकन पक्षाने इ.स. १९२८ च्या अध्यक्षीय निवडणुकींसाठी त्याचे नामांकन जाहीर केले. या निवडणुकीत डेमोक्रॅटिक पक्षाचा उमेदवार अल स्मिथ याच्यावर त्याने घवघवीत मताधिक्याने विजय मिळवला. निवडणुकांचा किंवा सैनिकी पेशातील उच्चपदांवरचा अनुभव नसतानाही अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदावर निवडून आलेल्या दोन व्यक्तींपैकी हा एक (दुसरा म्हणजे विल्यम हॉवार्ड टाफ्ट) आहे.
इ.स. १९३० च्या दशकाच्या आरंभी पसरू लागलेल्या महामंदीचा हूवर प्रशासनाला सामना करावा लागला. त्यासाठी हूवर प्रशासनाने हूवर धरणप्रकल्पासारखे मोठे प्रकल्प हाती घेतले, स्मूट-हॉली टॅरिफ योजनेअंतर्गत कररचनेतील सर्वाधिक करचौकट २५%पासून ६३%पर्यंत पुढे रेटली; मात्र आर्थिक घडी पुन्हा बसवण्यासाठी हे प्रयत्न फारसे यशस्वी ठरले नाहीत. परिणामी इ.स. १९३२ च्या अध्यक्षीय निवडणुकींत हूवर पराभूत झाला.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १८७४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६४ मधील मृत्यू वर्ग:रिपब्लिकन पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंड दौरा, १९४८-४९
इंग्लंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ १९४८-४९ च्या मोसमात ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडच्या दौऱ्यावर गेला होता. इंग्लंड महिलांनी ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध महिला ॲशेसअंतर्गत ३ महिला कसोटी सामने खेळले तर नंतर न्यू झीलंडविरुद्ध एक महिला कसोटी सामना खेळवला गेला.
महिला ॲशेस
ऑस्ट्रेलिया महिलांनी ३ सामन्यांची महिला ॲशेस मालिका १-० अशी जिंकली. ऑस्ट्रेलियाचे नेतृत्व मॉली डाइव्ह हिने तर मॉली हाइडकडे इंग्लंडचे कर्णधारपद सोपविण्यात आले.
इंग्लंड महिला वि न्यू झीलंड महिला
महिला ॲशेस संपताच इंग्लंड संघाने शेजारील देश न्यू झीलंडकडे प्रस्थान केले. तेथे इंग्लंडने न्यू झीलंड महिलांसोबत एक महिला कसोटी खेळली. इना लामासनने न्यू झीलंडचे कसोटीत नेतृत्व केले तर इंग्लंडच्या व्यवस्थापनेनी इंग्लंडचे नेतृत्व मॉली हाइडकडेच कायम ठेवले. एकमेव महिला कसोटी सामना ऑकलंड या शहरातील प्रसिद्ध अश्या इडन पार्क या मैदानावर खेळविण्यात आला. इंग्लंड महिलांनी सामन्यावर प्रभुत्व गाजवत कसोटी १८५ धावांनी जिंकली.
एकमेव महिला कसोटी
वर्ग:इ.स. १९४९ मधील क्रिकेट वर्ग:इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे वर्ग:इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे ऑस्ट्रेलिया न्यू झीलंड
गोरखपूर
गोरखपूर हे भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील एक मोठे शहर व गोरखपूर जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. गोरखपूर शहर उत्तर प्रदेशच्या पूर्व भागात भारत-नेपाळ आंतरराष्ट्रीय सीमेजवळ वसले असून ते लखनौच्या २७० किमी पूर्वेस, अलाहाबादच्या २७० किमी ईशान्येस तर पाटण्याच्या २८० किमी वायव्येस आहे. गोरखपूर प्रामुख्याने येथील गोरखनाथ मठासाठी ओळखले जाते.
वाहतूक
गोरखपूर रेल्वे स्थानक हे भारतीय रेल्वेच्या १०० सर्वाधिक वर्दळीच्या स्थानकांपैकी एक असून ते उत्तर पूर्व रेल्वे क्षेत्राचे मुख्यालय आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे वर्ग:गोरखपूर जिल्हा वर्ग:गोरखपूर
बसराई
वर्ग: केळीच्या जाती
बोम्मीरेड्डी नागी रेड्डी
'''बी. नागी रेड्डी तथा बोम्मीरेड्डी नागी रेड्डी''' (तेलुगू:బొమ్మిరెడ్డి నాగిరెడ్డి) (डिसेंबर २, इ.स. १९१२ - फेब्रुवारी २५, इ.स. २००४ ) हा तेलुगू चित्रपट निर्माता होता.
मूळ आंध्र प्रदेश राज्यातील कडप्पा जिल्ह्यातील पोट्टीपडू गावातील नागीरेड्डीने चेन्नाईमध्ये विजय वाहिनी स्टुडियो स्थापून चित्रपटनिर्माण सुरू केले. हा स्टुडियो नंतर आशियातील सगळ्या मोठा स्टुडियो झाला.
नागीरेड्डीने पाताळ भैरवी (१९५१), मिस्साम्मा (१९५५), माया बझार (१९५७), गुंडम्मा कथा (१९६२), राम और श्याम, श्रीमान श्रीमती, जुली (१९७५), स्वर्ग नरक (१९७८) असे अनेक चित्रपट निर्मिले.
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००४ मधील मृत्यू
राहुल संघवी
संघवी, राहुल संघवी, राहुल संघवी, राहुल
बालाजी शक्तिवेल
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:रिकामी पाने
चंदन–वंदन
चंदन - वंदन हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक जोडकिल्ला आहे.
भौगोलिक स्थान
सह्याद्री पर्वताची एक शाखा महादेव डोंगर म्हणून ओळखली जाते. याच डोंगरशाखेत चंदन वंदन हे किल्ले वसलेले आहेत. चंदनपेक्षा वंदन उंच आहे. साधारण वंदनगड पाच टप्प्यात तर चंदनगड तीन टप्प्यात आहे. या किल्ल्यांमुळे कृष्णा आणि वासना नदीचे खोरे दुभागले जाते. चंदनगड कोरेगाव तालुक्यातील बनवडी तर वंदनगड वाई तालुक्यातील बेलमाची गावामध्ये मोडतो तसे इनामपत्रांमध्ये नमूद आहे.
कसे जाल ?
पुणे-सातारा रोडवर भुईंज गावापासून डावीकडे वळले की साखर कारखाना-किकली-बेलमाची मार्गे दोन्ही गडांवर जाता येते. जाताजाताच चंदन वंदन किल्ल्याचे दृश्य दिसते. तसेच सातारा फलटण रोडवर अंबवडे गाव आहे. गावावरून डावीकडे वळले की ७ ते ८ किलोमीटरवर बनवडी नावाचे गाव आहे. त्या गावाशेजारीच चंदन वंदन हा जोडकिल्ला मोठ्या दिमाखात उभा आहे.
इतिहास
कथा-कादंबऱ्यांमध्ये जुळ्या भावांविषयी आपण नेहमीच ऐकत असतो. मात्र दुर्गविश्वातही अशी जुळी भावंडे आढळतात, त्यांच्यापैकीच एक चंदन-वंदन. सातारच्या अलीकडे २४ कि.मी. अंतरावर ही दुर्गजोडी उभी आहे. उसाच्या पिकामुळे सधन झालेला हा सर्व परिसर असल्याने रस्ते, वीज, एस्. टी. या सर्व प्राथमिक सुविधा गावागावापर्यंत पोहोचल्या आहेत. सपाट माथा असल्यामुळे पुणे-सातारा मार्गावरून हे किल्ले सहजच ओळखता येतात. यांच्या पूर्वेस जरंडेश्र्वर, कल्याणगड, भवानीचा डोंगर, पश्चिमेस वैराटगड, पांडवगड. एकीकडे महाबळेश्वर प्रांत तर दुसरीकडे सातारा शहर यांच्या सीमेवर हे किल्ले उभे आहेत.
इ. स. ११९१-११९२ सालच्या ताम्रलेखानुसार हे किल्ले शिलाहार राजा दुसरा भोज याने बांधले. सध्याच्या नव्या संशोधनानुसार शिवाजी महाराजांनी हे किल्ले १६४२ला जिंकून स्वराजाची मुहूर्तमेढ रोवली, हे पुढे येत आहे. अफझलखानाच्या वधानंतर महाराजांनी साताराचा किल्ला जिंकून या गडांवर आक्रमण केल, व गडाची पूर्वीची नावे शूरगड आणि संग्रामगड बदलून चंदन वंदन अशी ठेवली. १६७३ च्या सुमारास छत्रपती शिवाजी महाराजांनी सातारा प्रांत जिंकला आणि त्याचवेळी सज्जनगड, कल्याणगड, अजिंक्यतारा या किल्ल्यांसोबत चंदन-वंदन यांनादेखील स्वराज्यात सामील करून घेतले. पुढे संभाजी राजांच्या कारकिर्दीत सन १६८५ मध्ये फेब्रुवारी महिन्यात अमानुल्लाखानाने चंदन-वंदन येथे असणाऱ्या मराठ्यांच्या तुकडीवर हल्ला केला. या चकमकीत मोगलांच्या हातात २५ घोडी, २० बंदुका, २ निशाणे, १ नगारा सापडला. पुढे १६८९ पर्यंत हा सर्व परिसर मराठ्यांच्या ताब्यात होता. नंतर मात्र तो मोगलांच्या हातात पडला. छत्रपती शाहूमहाराजांनी सन १७०७ मध्ये पावसाळ्यात हा प्रदेश जिंकून घेतला. पुढे सन १७५२ मध्ये ताराबाईवर लक्ष ठेवण्यास पुरेसा फौजफाटा देऊन बाळाजी विश्वनाथांनी या किल्ल्यावर दादोपंत यांची नेमणूक केली. नंतर हा किल्ला इंग्रजांच्या हातात पडला.
गडावरील पाहण्यासारखी ठिकाणे
अ) चंदनगडावरील वास्तू :-
ब) वंदनगडावरील वास्तू :-
गडावरील राहायची सोय
वंदनगडावर सुमारे ५० ते १०० लोकांना राहता येते एवढी जागा आहे.
गडावरील खाण्याची सोय
गडावर खाण्याची सोय नाही.
गडावरील पाण्याची सोय
चंदनगडावर एक विहीर असून तिच्यातील पाणी जुलै ते फेब्रुवारीपर्यंत असते. वंदनगडावर ४ तळी असून पैकी तीन तळ्यांतील पाणी पिण्यायोग्य आहे.
गडावर जाण्याच्या वाटा
गडावर जाण्यासाठी खिंडीतूनसुद्धा जाता येते. तसेच राऊत वाडीतून वंदन गडावर जाण्यासाठी मार्ग आहे
जाण्यासाठी लागणारा वेळ
अरबवाडी मधून एक ते दीड तासात जाता येते, तर बेलमाची मार्गे ४५ मिनिटात जाता येते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले वर्ग:सातारा जिल्हा
भिशणुर
भिशणुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आष्टी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
गोल्डन रास्पबेरी पुरस्कार
वर्ग:चित्रपट पुरस्कार
तळेगाव त्र्यंबक
तळेगाव त्र्यंबक हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
इ.स. ३२५
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ३२५ वर्ग:इ.स.च्या ३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ४ थ्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
गोल्डन ग्लोब पुरस्कार
गोल्डन ग्लोब (Golden Globe Award) हा जगातील एक प्रमुख एक सिने पुरस्कार सोहळा आहे. अमेरिकेच्या हॉलिवूड मधील ९३ सदस्य असलेल्या हॉलिवूड फॉरिन प्रेस असोसिएशन ह्या संस्थेद्वारे दरवर्षी अमेरिकन व आंतरराष्ट्रीय चित्रपट तसेच दूरचित्रवाणी मालिकांना गोल्डन ग्लोब पुरस्कार दिले जातात. ह्या पुरस्कारांची सुरुवात जानेवारी १९४४ मध्ये लॉस एंजेल्स येथे झाली. तेव्हापासून ऑस्कर पुरस्कारासह गोल्डन ग्लोब हा चित्रपट सृष्टीमधील एक मानाचा व लोकप्रिय पुरस्कार राहिला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:चित्रपट पुरस्कार
ॲशली यंग
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
समुदिरकनी
वर्ग:तमिळ भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:रिकामी पाने
आर्गो
आर्गो हा २०१२ साली प्रदर्शित झालेला एक हॉलिवूड आहे. बेन ॲफ्लेकचे दिग्दर्शन व प्रमुख भूमिका असलेला हा चित्रपट १२ ऑक्टोबर २०१२ रोजी प्रदर्शित झाला. एका सत्यकथेवर आधारित असलेल्या आर्गोमध्ये १९७९ सालच्या इराणी क्रांतीदरम्यान तेहरानमध्ये अडकलेल्या अमेरिकन दूतावास कर्मचाऱ्यांची सी.आय.ए. व कॅनडाद्वारे करण्यात आलेल्या सुटकेची कथा रंगवली आहे.
आर्गोला प्रेक्षकांचा उदंड प्रतिसाद मिळाला तसेच तो टीकाकारांच्या देखील पसंतीस उतरला. विशेषतः बेन ॲफ्लेकचे दिग्दर्शन व प्रमुख कलाकारांच्या अभिनयाची प्रशंसा झाली. ८५व्या ऑस्कर पुरस्कार सोहळ्यामध्ये आर्गोला सर्वोत्तम चित्रपटासह इतर तीन पुरस्कार मिळाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार विजेते चित्रपट
बेलोरा (दिग्रस)
बेलोरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दिग्रस तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दिग्रस तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
याह्या खान
जनरल आगा मुहम्मद याह्या खान (उर्दू: آغا محمد یحیی خان, रोमन लिपी: Agha Mohammad Yahya Khan) (फेब्रुवारी ४, इ.स. १९१७ - ऑगस्ट १०, इ.स. १९८०) हा पाकिस्तानी भूदलातील वरिष्ठ अधिकारी व इ.स. १९६९ ते इ.स. १९७१ या कालखंडात अधिकारावर असलेला पाकिस्तानचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९१७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू वर्ग:पाकिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:सैनिकी पेशातील पाकिस्तानी व्यक्ती
महानदी
महानदी भारताच्या ओडिशा राज्यातील मोठी नदी आहे.या नदीची लांबी ८५८ कि.मी. असून ही एक महत्त्वाची नदी आहे. या नदीचे पाणलोट क्षेत्र सुमारे १.३ लाख चौ.कि.मी. आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:ओडिशामधील नद्या वर्ग:छत्तीसगढमधील नद्या वर्ग:नद्या
भारतरत्न सचिन
वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख
गगन खोडा
गगन खोडा ( २४ ऑक्टोबर १९७४) हा एक निवृत्त भारतीय क्रिकेटपटू आहे. रणजीमध्ये राजस्थानकडून खेळणारा खोडा भारत क्रिकेट संघामध्ये केवळ २ आंतरराष्ट्रीय सामन्यांसाठी समाविष्ट केला गेला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू
राष्ट्रीय महामार्ग २८ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग २८ हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
सौराष्ट्र मेल
सौराष्ट्र मेल ही भारतीय रेल्वेची मुंबई ते ओखा दरम्यान विरमगाम मार्गे धावणारी रेल्वेगाडी आहे.
मार्ग
सौराष्ट्र मेल घेत असलेली महत्त्वाची स्टेशने - मुंबई, पालघर, सुरत, वडोदरा, अमदावाद, विरमगाम, सुरेंद्रनगर, राजकोट, जामनगर व ओखा ही आहेत.
रेल्वे क्रमांक
वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:गुजरातमधील रेल्वे वाहतूक
गोया पुरस्कार
गोया पुरस्कार (los Premios Goya) हे स्पेन देशामधील राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आहेत. हे पुरस्कार दरवर्षी माद्रिद येथे भरवण्यात येणाऱ्या सोहळ्यादरम्यान वितरित केले जातात. १९८७ सालापासून चालू असलेले गोया पुरस्कार आजवर २९ वेळा देण्यात आले आहेत.
एम.एस.के. प्रसाद
प्रसाद, एम.एस.के. प्रसाद, एम.एस.के. प्रसाद, एम.एस.के. वर्ग:रिकामी पाने
श्रीमंती (केळी)
श्रीमंती हे बसराई या जातीपासून निवड पद्धतीने विकसित केलेले केळीचे वाण आहे. या वाणाची उत्पादन क्षमता बसराईच्या तुलनेने अधिक आहे. ही केळी दिसायला आकर्षक व उच्च दर्जाची असतात.
वर्ग: केळीच्या जाती
मन धावे समाधाना (पुस्तक)
मन् धावे समाधाना हे पुस्तक किसन पवार याने लिहिले आहे
आउश्वित्झ छळछावणी
आउश्वित्झ छळछावणी (मराठी लेखनभेद: ऑश्विझ छळछावणी) पोलंडमधील ओश्फिन्चिम ह्या शहराजवळ नाझी जर्मनीने उभारलेली एक मोठी छळछावणी होती. अजूनही येथे तत्कालीन छळछावणीचे अवशेष जतन केले आहेत व छळछावणीत हौतात्म्य पत्करलेल्यांचे स्मारक आहे. या ठिकाणी शेकडो ज्यू, युद्धबंदी, पकडलेले हेर, राजकीय विरोधक यांना बंदी करून ठेवण्यात आले होते. त्यांचा मुख्य उपयोग युद्धकालात सामग्री उत्पादनासाठी लागणारे कामगार म्हणून केला गेला. जे श्रम करण्यास सक्षम होते, अश्यांनाच जिवंत ठेवले जाई. इतर लोकांना विविध प्रकारे ठार मारले जाई. विषारी वायूंच्या कोठडीमध्ये कोंडून ठार मारण्याची जागा अवशेषात जतन केली आहे.येथे ११ लाख व्यक्तींना ठार मारले गेले.
वैद्यकीय संशोधने
नाझी डॉक्टरनी युद्धकैदी असलेल्या ज्यूंवर अनेक प्रयोग केले. हे प्रयोग अतिशय भयानक होते.हे प्रयोग माणुसकीला काळिमा फासणारे होते. काहीकाही प्रयोग तर कां केले असा प्रश्न निर्माण होतो.
थंड पाण्याचे प्रयोग
माणूस किती कमी तापमानापर्यंत जिवंत राहू शकतो ह्या प्रश्नाचे उत्तर नाझी डॉक्टरांना हवे होते. हे शोधून काढण्यासाठी त्यांच्याकडे जू कैदी होते. त्यानी अनेक कैद्यांना थंड पाण्याच्या टबात ठेवले आणि हळू हळू तापमान कमी करत गेले. ज्या तापमानाला माणूस मरतो ते तापमान त्यानी लिहून ठेवले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:होलोकॉस्ट वर्ग:नाझी छळछावण्या वर्ग:ओश्फिन्चिम
भारतीय क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२१-२२
भारत क्रिकेट संघाने डिसेंबर २०२१ ते जानेवारी २०२२ दरम्यान तीन कसोटी सामने आणि तीन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला. कसोटी मालिका २०२१-२३ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धे अंतर्गत खेळवली गेली. दौऱ्यापूर्वी विराट कोहलीच्या जागी रोहित शर्माला भारताच्या वनडे कर्णधारपदी नेमण्यात आले. परंतु सराव सत्रादरम्यान रोहित शर्माला दुखापत झाल्याने लोकेश राहुलला एकदिवसीय संघाचा तात्पुरता कर्णधार नियुक्त करण्यात आले. नोव्हेंबर २०२१, दक्षिण आफ्रिकी देशांमध्ये ओमायक्रॉन या कोव्हिड-१९चा उपरोग फैलावल्यामुळे दौऱ्याबद्दल अनिश्चितता होती. परंतु हा दौरा होण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केले जातील असे विधान विराट कोहलीने स्पष्ट केले. जोहान्सबर्ग येथे होणारी तिसरी कसोटी कोव्हिड-१९ च्या नियमांमुळे केपटाउनला हलविण्यात आली. ४ डिसेंबर २०२१ रोजी वेळापत्रकातून मूलत: असलेले चार आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने वगळून तीन कसोटी आणि तीन वनडे सामन्यांचे वेळापत्रक जारी करण्यात आले.
भारताने सेंच्युरियन येथील पहिली कसोटी ११३ धावांनी जिंकली. सेंच्युरियनच्या मैदानावरचा भारताचा हा पहिला कसोटी विजय ठरला. दुसऱ्या कसोटीपूर्वी पाठीला दुखापत झाल्याने विराट कोहलीच्या जागी लोकेश राहुलने दुसऱ्या कसोटीत भारताचे कर्णधारपद सांभाळले. दक्षिण आफ्रिकेने दुसरी कसोटी जिंकून मालिका बरोबरीच्या स्थितीत आणून ठेवली. तसेच ही पहिलीच अशी वेळ होती जेव्हा दक्षिण आफ्रिकेने भारताला कसोटीत वॉन्डरर्स स्टेडियमवर पराभूत केले. तिसरी कसोटी देखील ७ गडी राखून जिंकत दक्षिण आफ्रिकेने तीन सामन्यांची कसोटी मालिका २-१ अशी जिंकली. कसोटी मालिकेनंतर विराट कोहली याने भारताच्या कसोटी कर्णधारपदावरून राजीनामा दिला. दक्षिण आफ्रिकेने पहिला वनडे सामना ३१ धावांनी जिंकत वनडे मालिकेत १-० अशी आघाडी घेतली. पहिल्या वनडे सामन्यात रेसी व्हान देर दुस्सेन याने नाबाद १२९ धावांची खेळी करून दक्षिण आफ्रिकेचा हा विजय सोपा केला. दुसरा सामना देखील दक्षिण आफ्रिकेने जिंकत मालिकेत २-० अशी विजयी आघाडी घेतली. थरारक झालेल्या तिसऱ्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यात ४ धावांनी विजय मिळवत दक्षिण आफ्रिकेने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका ३-० ने जिंकली.
नोंदी
वर्ग:इ.स. २०२१ मधील क्रिकेट वर्ग:इ.स. २०२२ मधील क्रिकेट वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे
शिदेहारा किजुरो
किजुरो, शिदेहारा वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
युनिव्हर्सिटी ऑफ शिकागो
शिकागो विद्यापीठ तथा युनिव्हर्सिटी ऑफ शिकागो अमेरिकेच्या शिकागो शहरातील विद्यापीठ आहे.
२०२१ च्या शिशिर सत्रात येथे ७,५५९ पदवी आणि १०,८९३ पदव्युत्तर विद्यार्थी होते.
दक्षिण मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
दक्षिण मुंबई हा महाराष्ट्रातील ४८ लोकसभा संसद मतदारसंघांपैकी एक आहे. ह्या मतदारसंघामध्ये मुंबई जिल्ह्यामधील ६ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:मुंबई शहर जिल्हा वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
गाळदेव
गाळदेव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
गाळदेव हे महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील गाव आहे. या गावची लोकसंख्या १७० च्या आसपास आहे. हे गाव सातारा-कास-महाबळेश्वर मार्गावर साताऱ्यापासून ४१ किलोमीटर व महाबळेश्वर पासून २३ किलोमीटर दूर आहे. गाळदेव समुद्रसपाटीपासून महाबळेश्वरच्या समान उंचीवर स्थित आहे. शेती या गावातील उपजीविकेचे मुख्य साधन आहे. या गावात बव्हंश जंगम लोक रहात असून ते शुद्ध शाकाहारी आहेत. या लोकांना महादेवाचे पुजारी म्हणून ओळखले जाते. या गावामध्ये महादेवाचे मंदिर आहे. ४ थी पर्यंत शाळा असून पुढील शिक्षणासाठी ५ किलोमीटरचा डोंगर उतरून म्हाते बुद्रुक येथे शिक्षणासाठी जावे लागते. या गावातील सर्व लोक शेती करत असल्यामुळे बेरोजगारीचे प्रमाण या गावात खूप आहे. ५०% जनता बेरोजगारीमुळे मुंबई मध्ये स्थलांतर झाली आहे. शेतीमध्ये प्रमुख पीक भात शेती केली जाते. उंच डोंगरावर असल्यामुळे पाण्याची कमतरता असते.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
बेलपाळी
बेलपाळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:त्र्यंबकेश्वर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
भारसवाडा
भारसवाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
भिलवडी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दिग्रस तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सापेक्ष दारिद्र्य व निरपेक्ष दारिद्र्य फरक
सापेक्ष दारिद्र्य
सापेक्ष दारिद्र्य ही संकल्पना प्रामुख्याने इंग्लंड, अमेरिका, जपान, जर्मनी इ. श्रीमंत, प्रगत व विकसित देशात लोकांचे दारिद्र्य ठरवण्यासाठी वापरली जाते. म्हणजेच सापेक्ष दारिद्र्य हे श्रीमंत देशात आढळून येते.
सापेक्ष दारिद्र्य म्हणजे,  देशातील लोकांची त्यांच्या उत्पन्नानुसार तुलना करून किंवा उत्पन्नानुसार लोकांचे गट पाडून सर्वात कमी उत्पन्न असणाऱ्या गटातील लोकांना, सापेक्ष दारिद्र्याखालील म्हटले जाते.
सापेक्ष दारिद्र्यातील व्यक्तीला अन्न, वस्त्र, निवारा, शिक्षण, औषधे इ. सर्व या मूलभूत गरजा पूर्ण करता येतात. मात्र सापेक्ष दारिद्र्याखालील लोकांचे उत्पन्न, राहणीमान श्रीमंत लोकांपेक्षा कमी असते त्यामुळे ती व्यक्ती दारिद्र्याखालील समजली जाते.
उदा. 'अ' व्यक्तीचे वार्षिक उत्पन्न 25 लाख ₹, 'ब' व्यक्तीचे 20 लाख ₹, 'क' व्यक्तीचे 15 लाख ₹ आणि 'ड' व्यक्तीचे वार्षिक उत्पन्न 10 लाख ₹ आहे असे गृहीत धरल्यास यामध्ये सर्वात कमी उत्पन्न असणारा 'ड' व्यक्ती सापेक्ष दारिद्रयाखाली येतो. मात्र 'ड' व्यक्तीला आपल्या 10 लाख ₹ उत्पन्नातून मूलभूत गरजा कशा पूर्ण कराव्या? हा प्रश्न नसतो. मात्र त्याच्या पेक्षा श्रीमंत असणाऱ्या लोकांच्या राहणीमानापेक्षा त्याचे राहणीमान कमी असते त्यामुळे 'ड' व्यक्तीला सापेक्ष दारिद्र्याखालील म्हटले जाते.
निरपेक्ष दारिद्र्य :-
भारत, बांगलादेश, श्रीलंका, पाकिस्तान, नायजेरिया, दक्षिण आफ्रिका इत्यादी विकसनशील, अविकसित व गरीब देशातील लोकांचे दारिद्र्य दाखवण्यासाठी निरपेक्ष दारिद्र्य ही संकल्पना वापरली जाते म्हणजेच निरपेक्ष दारिद्र्य केवळ गरीब देशांमध्येच दिसून येते.
निरपेक्ष दारिद्र्य म्हणजे, ज्यावेळेस व्यक्तीला आपले जीवन जगण्यासाठी आवश्यक अन्न, वस्त्र, निवारा, शिक्षण, औषधे इ. किमान मूलभूत गरजाही पूर्ण करण्याची क्षमता नसते त्यांना निरपेक्ष दारिद्रयाखालील किंवा पूर्ण दारिद्रयाखालील म्हटले जाते.
किंवा भारतात ग्रामीण भागातील प्रत्येक व्यक्तीला दररोज आहारात 2400 कॅलरी उष्मांकाची आणि शहरी भागात 2100 कॅलरी उष्मांकाची म्हणजेच हे उष्मांक देणारे अन्न आवश्यक असते. ज्या व्यक्तीकडे हे उष्मांक देणारे अन्न खरेदी करण्यासाठी आवश्यक उत्पन्न, किंवा आवश्यक कमीत कमी खर्च करू शकत नाही त्याला दारिद्रयाखालील किंवा निरपेक्ष दारिद्र्याखालील म्हटले जाते.
थोडक्यात
१)गरीब देशात निरपेक्ष दारिद्र्य तर श्रीमंत देशात सापेक्ष दारिद्र्य दिसून येते.
२) सापेक्ष दारिद्र्य लोकांच्या राहणीमानतील तुलनात्मक फरक दाखवते तर निरपेक्ष दारिद्र्यात व्यक्तीला आपल्या मूलभूत गरजाही पूर्ण करण्याची क्षमता नसते.
ढग
ढगांचे घटक
पदार्थांच्या असंख्य सूक्ष्म जलकणांचा  आणि / किंवा हिमकणांचा हवेत तरंगणारा दृश्य स्वरूपातील समूह म्हणजे ढग. ढगात जलकणां-हिमकणांबरोबरच सूक्ष्म धूलिकण किंवा धूम्रकणही असू शकतात.
क्वचित प्रसंगी प्रदूषण, धुळीची  वादळे, ज्वालामुखी, अणुस्फोट अशा काही विशिष्ट कारणांमुळे संपूर्ण ढगच धूलिकणांचाण किंवा धूम्रकणांचा असू शकतो.
जलचक्रात पाण्याची वाफ होते, ती उंच जागी गेल्यावर त्याचे ढग होतात, व त्यास थंडावा मिळाला की पाऊस पडतो. पाऊस पडण्यासाठी ढगांची आवश्यकता असते.
ढगांची निर्मिती
ढगांची निर्मिती सर्वसाधारणपणे खालील प्रकारे होते.
ढगनिर्मितीची काही विशिष्ट कारणे :
टेकडी किंवा डोंगर उतारावर पायथ्याकडील वारे टेकडी किंवा डोंगरामुळे वर उचलले जातात.अशी  खूप आर्द्रतायुक्त हवा वर वर चढत जाते तेव्हा तिचे आंतरिक प्रसरण होते व त्यामुळे ती थंड होते. त्या थंडाव्यामुळे हवेतील वाफेचे सांद्रीकरण होते आणि धुके निर्माण होते. धुक्याचेच ढग होतात.
जमिनीवरील आर्द्रतायुक्त उष्ण हवा शीतप्रदेशाकडे किंवा समुद्राकडे वाहू लागते आणि ती थंड भृपृष्ठाच्या किंवा समुद्राच्या सानिध्याने थंड होते. अशा थंडाव्यामुळे त्या हवेतील वाफेचे सांद्रीकरण होते आणि धुके निर्माण होते. असे धुके वाऱ्याच्या ऊर्ध्वगामी प्रवाहामुळे वर उचलले जाऊन स्तरीय प्रकारच्या ढगांची निर्मिती होते.
हिवाळ्यात जमिनीतून उष्णतेचे उत्सर्जन होऊन जमीन अधिक थंड होते. अशा  जमिनीवरची हवाही सानिध्याने थंड होऊन त्या हवेतील वाफेचे सांद्रीकरण होते आणि धुके तयार होते. सूर्याच्या उष्णतेने किंवा ऊर्ध्वगामी प्रवाहामुळे हे धुके वर उचलले जाऊन स्तरीय प्रकारच्या ढगांची निर्मिती होते.
ढगांचे वर्गीकरण
ढगांचे सर्वप्रथम वर्गीकरण जे बी लामार्क ह्या फ्रेंच शास्त्रज्ञाने इस १८०२ मध्ये केले. त्यानंतर इस १८०३ मध्ये ल्यूक हॉवर्ड ह्या शास्त्रज्ञाने वर्गीकरण प्रसिद्ध करून खालील नावे जाहीर केली.
तंतुमेघ, स्तरीय मेघ, राशिमेघ व वर्षामेघ हे स्वतंत्ररीत्या किंवा एकमेकांच्या संयोगाने विविध स्वरूपात आढळून येतात. शेवटी जागतिक वातावरणवैज्ञानिक संघटनेने इस १९५७ मध्ये ढगाच्या तळाची उंची,आकार, स्वरूप आणि इतर ढगांशी केलेला संयोग ह्याचा विचार करून ढगांच्या दहा मुख्य प्रजाती जाहीर केल्या. आणि त्याच आता जगभर ग्राह्य धरल्या जातात. याशिवाय इतरही काही ढग काही विशिष्ट स्थळी/विशिष्ट परिस्थितीत तयार होतात. मात्र ते वरील वर्गीकरणात मोडत नाहीत. उदा, ज्वालामुखी निर्मित, अणुस्फोटजन्य, अडथळाजन्य बहिर्गोल भिंगाकार ढग, इत्यादी.
ढगांचे पृथ्वीबाहेरचे अस्तित्व
ढगांचे अस्तित्व पृथ्वीव्यतिरिक्त इतरत्रही आढळून येते.
शुक्रावर ढगांचे आवरण आढळले असून तेथे सल्फर डायऑक्साइडचे घनदाट ढग आढळून येतात. हे  ढग स्तरीय प्रकारचे मेघ असून ज्वालामुखीय हालचालींमुळे तयार झाले आहेत. हे ढग ४५ ते ६५ किमी उंचीवर तीन मुख्य स्तरांमध्ये आढळतात आणि त्यामुळे शुक्राच्या पृष्ठभागाचे निरीक्षण करणे जवळ जवळ अशक्य बनते. त्याखाली शुक्रावर कोणतेही राशीमेघ प्रकारचे ढग आढलेलेले नाहीत, परंतु वरील पातळीवर कधीकधी स्तरराशीमेघ प्रकारचे तुटक स्वरूपातील ढग आढळून येतात.
मंगळावर बहिर्गोल भिंगाकार (lenticular), तंतुमेघ, तंतुराशीमेघ  आणि पाण्यापासूनच्या बर्फाने बनलेले स्तरराशीमेघ असे काही प्रकारचे ढग बहुतांशी ध्रुवभागाजवळ आढळले आहेत. मंगळावर पाण्याचे बर्फ आणि त्यापासूनचे धुकेदेखील आढळले  आहे.
गुरू आणि शनि या दोन्ही ग्रहांवर उच्च स्तरावर अमोनियापासून बनलेले तंतुमेघ, मध्यस्तरावर अमोनियम हायड्रोसल्फाईडपासून बनलेलले  धुके सदृश्य स्तरीय मेघ, आणि  निम्न  स्तरावर जलकणांचे  राशीमेघ आढळून येतात. तसेच गुरूच्या अंतर्भागात लाल ठिपक्याजवळ गर्जन्मेघ अस्तित्वात असल्याचे ज्ञात आहे. अशाच प्रकारचे ढगांचे आच्छादन  युरेनस आणि नेपच्यूनवर देखील आढळते परंतु हे आच्छादन  मिथेनचे  बनलेले आहे. शनिचा उपग्रह टायटनवर मिथेनचेच बनलेले तंतुमेघ आढळतात. कॅसिनी-ह्यूजेन्स शनि मोहिमेत शनीवरील ध्रुवीय स्तरीय ढगांचा आणि टायटनवरील मिथेन चक्राचा पुरावा सापडला आहे.
सूर्यमालेबाहेरील काही ग्रहांवरच्या वायुमंडलात ढगांचे अस्तित्व असल्याचे मानले जाते. ऑक्टोबर 2013 मध्ये, केप्लर -7 बी ह्या सूर्यमालेबाहेरील ग्रहाच्या  वातावरणात उच्च स्तरावर घनदाट ढगांचे अस्तित्व घोषित करण्यात आले आहे. तसेच डिसेंबर 2013 मध्येही  जीजे 436 बी आणि जीजे 1214 बी ह्या ग्रहांच्या वातावरणात ढगांचे अस्तित्व जाहीर झाले आहे.
ढगांचे महत्त्व
पृथ्वीवरच्या वातावरणाचे ढग हे महत्त्वाचे घटक आहेत कारण ते विविध कामे पार पाडतात.
ढग हे पर्जन्यचक्रात मोलाची कामगिरी बजावतात. ढगांमुळे पाऊस पडतो व पृथ्वीवर दूरदूर पर्यंत पाण्याचा पुरवठा होतो.
ढग सूर्यकिरणांचे आणि त्यामुळे येणाऱ्या उष्णतेचे परावर्तन करतात. तसेच पृथ्वी जी उष्णता उत्सर्जित करते ती ढग शोषून घेतात. त्यामुळे उष्णतेचा समतोल राखण्यास मदत होते.
विषुववृत्तीय प्रदेशातील उष्णता पृथ्वीवर इतरत्र उदा.० ध्रुवीय प्रदेशात पसरवण्यासाठी ढगांची मदत होते.
एकूणच हवामानाचा अंदाज बांधण्यासाठी त्याचे भाकीत करण्यासाठी ढगांचा उपयोग होतो.
रोचक तत्थ्य
एका ढगाचे वजन जवळजवळ पाच लाख किलो म्हणजेच एका विमानाएवढे किंवा १०० हत्तींएवढे असते.
संदर्भ
वर्ग:वातावरण वर्ग:निसर्ग वर्ग:भूगोल
तमिळ पार्श्वसंगीतकारांची यादी
ही तमिळ पार्श्वसंगीतकारांची यादी आहे:
वर्ग:तमिळ पार्श्वसंगीतकार वर्ग:याद्या
गाझियाबाद
गाझियाबाद हे भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यामधील एक मोठे शहर आहे. गाझियाबाद शहर उत्तर प्रदेशच्या पश्चिम भागात नवी दिल्लीपासून २५ किमी व नोएडापासून २० किमी अंतरावर वसले आहे. दिल्लीच्या राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्राचा भाग असलेल्या गाझियाबादची लोकसंख्या २०११ साली २३ लाख होती. गाझियाबाद पश्चिम उत्तर प्रदेशातील प्रगत औद्योगिक क्षेत्रांपैकी एक आहे.
गाझियाबादची स्थापना इ.स. १७४० मध्ये मुघल साम्राज्यादरम्यान केली गेली. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर गाझियाबादची झपाट्याने प्रगती झाली व येथे अनेक कारखाने व उद्योग उभारले. अजच्या घडीला उत्तर प्रदेशामधील औद्योगिक शहरांमध्ये कानपूर खालोखाल गाझियाबादचा क्रमांक लागतो. दिल्लीच्या जवळ स्थित असल्यामुळे गाझियाबादमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गृहसंकुले उभी राहिली आहेत व गाझियाबादला दिल्लीच्या उपनगराचा दर्जा प्राप्त झाला आहे.
वाहतूक
गाझियाबाद शहर भारतामधील इतर भागांसोबत महामार्ग व रेल्वेमार्गांद्वारे जोडले गेले आहे. दिल्लीचा इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ येथून ४५ मिनिटांच्या अंतरावर आहे. दिल्लीचा आनंद नगर बसस्टॅंड गाझियाबादच्या पश्चिमेस आहे. राष्ट्रीय महामार्ग २४, राष्ट्रीय महामार्ग ५८ व राष्ट्रीय महामार्ग ९१ गाझियाबादमधूनच जातात.
दिल्ली मेट्रोची लाल रंगाची मर्गिका सध्याच्या घडीला दिलशाद गार्डन स्थानकापर्यंत धावते. हे स्थानक गाझियाबादहून १८ किमी अंतरावर आहे. ही मार्गिका २०१७ पर्यंत गाझियाबाद बस स्थानकापर्यंत वाढवली जाईल असा अंदाज आहे. ह्यामुळे गाझियाबाद मेट्रोद्वारे दिल्लीसोबत जोडले जाईल.
बाह्य दुवे
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे वर्ग:गाझियाबाद जिल्हा वर्ग:राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र
राष्ट्रीय महामार्ग २८ अ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग २८-ए हा भारतातील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन) वर्ग:चित्र हवे
जतिन परांजपे
प्रसाद, एम.एस.के. वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने
लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कार
लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कार तथा ऑलिव्हये पुरस्कार हे सोसायटी ऑफ लंडन थियेटर या संस्थेतर्फे नाट्यकलावंतांना देण्यात येणारे वार्षिक पुरस्कार आहेत.
वर्ग:चित्रपट पुरस्कार
रहस्य नागांचे (पुस्तक)
रहस्य नागांचे (इंग्लिश:Secret of Nagas) हे अमिश त्रिपाठी यांच्या शिव नावाच्या पुस्तकमालिकेतील तीनपैकी दुसरे पुस्तक आहे. द इम्माॅर्टल्स ऑफ मेलुह' आणि द ओथ ऑफ द वायुपुत्राज ही इतर दोन पुस्तके आहेत.
वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख वर्ग:इंग्लिश साहित्य
हमीरपूर
हे शहर हमीरपुर जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे वर्ग:हमीरपूर जिल्हा
एकच मुलगी (पुस्तक)
या पुस्तकाचे लेखक अरुण शेवते आहेत.
*** मनोगत: ***
मी 1993 सलापासून दरवर्षी 'ऋतुरंग' दिवाळी अंक प्रकाशित करत असतो. वर्ग:मराठी भाषा दिवशी संपादीत लेख
स्पेन
स्पेन (स्पॅनिश:(España)एस्पान्या) (आंतरराष्ट्रीय उच्चारानुरूप अक्षर पद्धती|es'paɲa), अधिकृत नाव स्पेनचे राजतंत्र (स्पॅनिश:Reino de España रेइनो दे एस्पान्या) हा दक्षिण युरोपामध्ये वसलेला एक देश आहे. स्पेनच्या अखत्यारित भूमध्य समुद्रातील बालेआरिक व कॅनेरी बेटे आणि अटलांटिक समुद्रातील काही बेटे तसेच उत्तर आफ्रिकेतील काही भूभाग आहे. स्पेनच्या उत्तरेस बिस्के, दक्षिणेस व पूर्वेस भूमध्य समुद्र आणि पश्चिमेस अटलांटिक महासागर असून ह्या देशाच्या सीमा पश्चिमेस पोर्तुगाल, पूर्वेस फ्रान्स व आंदोरा आणि दक्षिणेस मोरोक्को व जिब्राल्टर यांना लागून आहेत. फ्रान्सनंतर स्पेन हा पश्चिम युरोपमधला दुसरा मोठा व इबेरियन द्वीपकल्पातील तीन देशांपैकी सर्वात मोठा देश आहे. माद्रिद ही स्पेनची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
इतिहास
स्पेनचा इतिहास खूप प्राचीन आहे. रोमन साम्राज्यात स्पेनची भरभराट झाली आणि हा देश रोमन साम्राज्यातील महत्त्वाच्या प्रांतांपैकी एक म्हणून उदयास आला. मध्ययुगाच्या सुरुवातीच्या काळात स्पेन जर्मेनिक अंमलाखाली आला. पुढे अरबांच्या आक्रमणानंतर जवळजवळ संपूर्ण स्पेन अरब साम्राज्याचा भाग होऊन मुस्लिम अंमलाखाली आला. उत्तरेकडील ख्रिश्चन राज्यांनी प्रदीर्घ लढा देऊन हळूहळू मुस्लिम अंमलाचे उच्चाटन केले आणि १४९२ पर्यंत हा प्रदेश अरब साम्राज्यातून पूर्णपणे मुक्त केला. त्याचवर्षी ख्रिस्तोफर कोलंबसने अमेरिका खंडाचा शोध लावला आणि स्पेनच्या जागतिक साम्राज्याची सुरुवात झाली. सोळाव्या शतकापर्यंत स्पेन हे युरोपातील सर्वात शक्तिशाली राज्य म्हणून प्रस्थापित झाले आणि हा दबदबा सतराव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत कायम राहीला. मात्र सततच्या युद्धांमुळे आणि इतर अंतर्गत प्रश्नांमुळे साम्राज्याचे विघटन झाले. विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत स्पेनमध्ये हुकुमशाही प्रस्थापित झाली आणि देशाला आर्थिक व राजकीय स्थैर्य प्राप्त झाले. १९८६ मध्ये युरोपीय महासंघात सामील झाल्यापासून स्पेनने आर्थिक व सांस्कृतिक नवनिर्मितीचा काळ अनुभवला आहे.
नावाची व्युत्पत्ती
स्पेनचे खरे नाव एस्पान्या असून स्पेन हा त्याचा इंग्लिश उच्चार आहे. रोमन काळात हा प्रदेश इस्पानिया म्हणून ओळखला जात होता व या नावावरून एस्पान्या हे नाव पडले. ग्रीक या प्रदेशास इबेरिया (इबेर (एब्रो) नदीचा प्रदेश) म्हणून ओळखत होते. इस्पानिया या नावाचा पहिला उल्लेख इ.स.पूर्व २०० व्या शतकात केला गेल्याचे आढळते. पाचवा एनो नावाच्या कवीने प्रथम हा शब्द वापरला. इस्पानिया हा लॅटिन शब्द आहे, मात्र या शब्दाचा उगम कसा झाला याबाबत मतभेद आहेत कारण लॅटिन भाषेत याचे संदर्भ मिळत नाहीत.
प्रागैतिहासिक आणि रोमनपूर्व काळ
सुमारे ३५,००० वर्षांपूर्वी आधुनिक मानवाने क्रो-मॅग्नन मानवाच्या रूपात इबेरियन द्वीपकल्पावर पहिल्यांदा पाऊल ठेवले. आधुनिक मानवाच्या सुरुवातीच्या वसाहती पिरेनिस पर्वतांमध्ये होत्या. उत्तर स्पेनमध्ये कान्ताब्रिया संघातील आल्तामिरा गुहा अशा वसाहतींपैकी आहे. ही गुहा आपल्या भित्तिचित्रांसाठी प्रसिद्ध आहे. या भित्तिचित्रांची निर्मिती सुमारे १५,००० वर्षांपूर्वी केली गेली असावी असा अंदाज आहे. आधुनिक मानवाच्या आगमनापूर्वी १२ लाख वर्षे या प्रदेशात निअँडरथल मानवाची वस्ती असल्याचे पुरावे आतापुएर्सा येथील उत्खननात मिळाले आहेत..
इबेरियन आणि केल्ट ह्या रोमनपूर्व काळात स्पेनमधील मुख्य जमाती होत्या. इबेरियन लोक दक्षिणेस भूमध्य समुद्राच्या किनारी प्रदेशात व केल्ट उत्तरेस अटलांटिक समुद्राच्या किनारी प्रदेशात रहात होते. द्वीपकल्पाच्या मध्यभागात या दोन्ही जमातींच्या मिश्र वस्त्या होत्या ज्या केल्टायबेरियन म्हणून ओळखल्या जातात. स्पेनमधल्या अनेक शहरांची नावे या जमातींच्या मूळ वसाहतींच्या नावांवरून अस्तित्वात आली आहेत. उदा.- एल्चे (मूळ लिसि), लेरिदा (मूळ लेर्दा). स्पेनमधल्या सर्वात लांब नदीला एब्रो हे नावदेखील इबेरियन लोकांमुळे पडले. ह्या दोन मुख्या जमाती वगळता इतर वंशिक समूहांच्या वस्त्या सध्याच्या आंसालुसिया संघातील मैदानी प्रदेशात होत्या.
ख्रिस्तपूर्व ५०० ते ३०० दरम्यान ग्रीक आणि फिनिशियन व्यापाऱ्यांनी आपल्या वखारी आणि व्यापारी वसाहती भूमध्य समुद्राच्या किनारी प्रदेशात उभारल्या. पुढे यांपैकी काही वसाहतींचा विकास होऊन आजची स्पॅनिश शहरे उदयास आली. मालागा, आम्पुरियास, आलिसान्ते ही त्यांपैकी काही शहरे आहेत. उत्तर आफ्रिकेतील फिनिशियन वसाहतींमधून उदयास आलेल्या कार्थेज साम्राज्याने पुढे संपूर्ण इबेरियन द्वीपकल्पावर ताबा मिळवला आणि या प्रदेशास नवीन कार्थेज (कार्तागो नोवा) असे नाव दिले. सध्याच्या कार्ताहेना या शहराचे नाव मूळ कार्तागो नोवा या शब्दावरून आले. बार्सेलोना हे विख्यात शहर कार्थेज राजा हमिल्कर बार्का याने वसविले. आपल्या कुटुंबाच्या नावावरून त्याने या शहरास बार्सिनो हे नाव दिले, ज्यावरून बार्सेलोना हे नाव आले.
इस्पानिया
दुसऱ्या प्युनिक युद्धादरम्यान (साधारणतः इ.स.पूर्व २१० ते २०५ दरम्यान) रोमन साम्राज्याने भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यालगत असणाऱ्या सर्व कार्थेज वसाहती आपल्या ताब्यात घेतल्या, ज्यामुळे पुढे संपूर्ण इबेरियन द्वीपकल्प रोमनांच्या नियंत्रणाखाली आला. सुमारे ५०० वर्षे टिकलेल्या या अंमलाचे श्रेय रोमन कायदा, भाषा आणि त्यांनी बांधलेल्या रस्त्यांच्या जाळ्याकडे जाते. मूळनिवासी असलेल्या केल्ट आणि इबेरियन लोकांचे टप्प्याटप्प्याने रोमनीकरण झाले तसेच त्यांच्या स्थानिक प्रमुखांचा रोमन अभिजनवर्गात प्रवेश झाला.