cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जानकी आती नाहप्पन
वर्ग:मलेशियाचे सेनेटर वर्ग:आझाद हिंद सेना वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९२५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
धावसाबुद्रुक
धावसाबुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
वेंब्ली स्टेडियम (१९२३)
वेंब्ली स्टेडियम हे युनायटेड किंग्डमच्या लंडन शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम होते. ग्रेटर लंडनच्या ब्रेंट बरोमध्ये १९२३ साली बांधले गेलेले हे स्टेडियम २००३ साली पाडून टाकण्यात आले. ह्याच जागेवर आजचे नवीन वेंब्ली स्टेडियम उभे आहे.
वेंब्ली स्टेडियममध्ये १९४८ उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धा खेळवल्या गेल्या होत्या. तसेच २००० सालापर्यंत ते इंग्लंड फुटबॉल संघाचे यजमान स्टेडियम होते. येथे अनेक संगीत महोत्सवांचे देखील आयोजन केले गेले.
वर्ग:ऑलिंपिक मैदाने वर्ग:लंडनमधील इमारती व वास्तू
शिरवली (रोहा)
शिरवली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
२०१४ ऑस्ट्रेलियन ओपन
२०१४ ऑस्ट्रेलियन ओपन ही ऑस्ट्रेलियन ओपन टेनिस स्पर्धेची १०२वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा १३ ते २६ जानेवारी दरम्यान ऑस्ट्रेलियाच्या मेलबर्न शहरात खेळवण्यात आली.
पुरुष एकेरी
स्तानिस्लास वाव्रिंकाने 🇪🇸 रफायेल नदालला ६–३, ६–२, ३–६, ६–३ असे हरवून ही स्पर्धा जिंकली.
पुरुष दुहेरी
🇵🇱 वूकाश कुबोट / 🇸🇪 रॉबर्ट लिंडस्टेटनी 🇺🇸 एरिक बुटोरॅक / रेव्हन क्लासेन ह्यांना ६–३, ६–३ असे हरवले.
महिला दुहेरी
🇮🇹 सारा एरानी / 🇮🇹 रॉबेर्ता व्हिंचीनीं 🇷🇺 इकॅटेरिना माकारोव्हा / 🇷🇺 एलेना व्हेस्निना ह्यांना ६–४, ३–६, ७–५ असे हरवले.
मिश्र दुहेरी
🇫🇷 क्रिस्टिना म्लादेनोविच / 🇨🇦 डॅनियेल नेस्टरनीं 🇮🇳 सानिया मिर्झा / होरिया टेकाऊ ह्यांना ६–३, ६–२ असे हरवले.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्ट्रेलियन ओपन
अमजद महबूब
अमजद महबूब (२७ फेब्रुवारी, १९८१:लाहोर, पाकिस्तान - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आय.एम.टी., नागपूर
आय.एम.टी. नागपूरातील अग्रगण्य व्यवस्थापन महाविद्यालय आहे.
वर्ग:नागपूर
अंगणवाडी
अंगणवाडी देशामध्ये एकूण १३.७७ लाख अंगणवाडी असून राज्यात १,०८,००५ अंगणवाडी कार्यान्वित आहेत. यात १२.८ लाख अंगणवाडी सेविका तर ११.६ लाख अंगणवाडी मदतनीस कार्यरत आहेत.
अंगणवाडी म्हणजे काय
ग्रामीण भागांमध्ये अंगण परिसरात चालवली जाणारी माहितीकेंद्र म्हणजे अंगणवाडी. आईसीडीएस (ICDS) हा अंगणवाडी कार्यक्रम म्हणूनही ओळखला जातो, कारण स्थानिक अंगणवाडी ही आईसीडीएस (ICDS) चा आधारशिला आहे. खरं तर आईसीडीएस (ICDS) सेवा त्याच्या केंद्रांच्या विशाल नेटवर्कद्वारे पुरवल्या जातात त्याला 'अंगणवाडी' म्हणतात. नावाप्रमाणेच अंगणवाडी हे एक केंद्र आहे. अंगणवाडी केंद्र पगारदार अंगणवाडी सेविका चालवतात आणि अंगणवाडी मदतनीस त्यांना मदत करतात. अंगणवाडी केंद्रे स्थापन करण्यासाठी सर्वसाधारण मार्गदर्शक तत्त्वे लोकसंख्येच्या निकषांवर आधारित आहेत. ह्यात महिला आणि बालकांच्या सर्वांगीण विकासावर अधिक भर दिला जातो. ३ ते ६ वर्ष वयोगटातील बालकांना पूर्व प्राथमिक शिक्षण देणे तसेच माता-बालक ह्यांच्या आरोग्य, आहार, कुपोषण या अन्य बाबीं कडे लक्ष पुरवणे अश्या कार्यांचा समावेश अंगणवाडी मध्ये होतो. ह्या शिवाय पालकांना वेळोवेळी मार्गदर्शन करणे, ग्रामीण भागातील महिलांना आहार व आरोग्य ह्या विषयी योग्य मार्गदर्शन करणे हे देखील अंगणवाडीचे मुलभूत कार्य आहे.
भारतातील अंगणवाडी शिक्षणाची पार्श्वभूमी
भारतात अंगणवाडी शिक्षणाची सुरुवात १९ व्या शतकापासून झाली आहे. त्यावेळी लॉर्ड कर्झन हा भारताचा व्हाईस रॉय होता. त्याच्याच काळात किंडगार्डन पद्धती आपल्या देशात सुरू झाली. त्यामुळे त्या पद्धतीचा परिणाम आपल्या शिक्षणक्षेत्रात व विशेषतः प्राथमिक शिक्षणात आजही दिसून येते आहे.
भारतात १८९४ साली माँटेसरी पद्धतीची पहिली शाळा मद्रासजवळ अडयारला सुरू झाली. या शिक्षणपद्धतीचा प्रसार व्हावा म्हणून भावनगरचे गिजुभाई व ताराबाई मोडक या दोघांनी बराच प्रयत्न केला आहे. मुंबई राज्यात १८९६ मध्ये माँटेसरी शाळेची स्थापना "बडोदे जिल्ह्यातील वासते" या गावी झाली. भावनगर येथे १९२५ मध्ये पहिली "माँटेसरी परिषद भरली. श्रीमती ताराबाई मोडक व श्री. गिजुभाई बधेका यांच्या संयुक्त प्रयत्नानी त्याच वर्षी नुतन बालशिक्षण संघाची स्थापना झाली.
"नूतन बालशिक्षण संघ" या नावाची शिक्षण संस्था सुरू झाल्यावर या शिक्षणाचा बराच प्रसार होवून गावोगावी बालमंदिरे व शिशुसदने निघण्यास सुरुवात झाली. या शाळेमध्ये अध्यापन करणारी व पालकांनी या वयोगटातील मुलांशी कसे वागावे हे त्यांना कळावे व मुलांच्या घरगुती वातावरणातील अडचणी स्पष्ट व्हाव्यात या उद्देशाने गिजुभाईनी गुजराती भाषेत शिक्षण पत्रिका सुरू केली. ताराबाई मोडक यांनी मराठी आवृत्ती सुरू केली. त्याकाळी गिजुभाई आणि ताराबाई यांनी संपादित केलेली ८० - ९० बालवाडःमय आजही लोकप्रिय आहेत. या शिक्षणाचे काम ब-याच प्रमाणात सुरुवातीस शहरातून झाले. शिक्षणाचा प्रसार व प्रचार खेडेगावातही व्हावा म्हणून "नूतन बाल शिक्षण संघाने लक्ष दिले त्यासाठी प्रसारकार्य शिक्षण पत्रिकेद्वारे करण्यात आले होते. याबाबतीत ५ वर्षे विशेष संशोधन करून प्रत्यक्ष कामास सुरुवात करण्याचे पहिले पाऊल नुतन बालशिक्षण संघाने डिसेबर १९४५ मध्ये बोर्डी ग्रामवालशिक्षण केंद्र सुरू केले व त्या केंद्राचे नेत्वृत्व श्रीमती ताराबाई मोडक यांच्याकडे देण्यात आले.
महाराष्ट्रातील अंगणवाडी शिक्षणाची पार्श्वभूमी
भारत सरकारच्या एकात्मिक बाल विकास सेवा योजना कार्यक्रम अंतर्गत महाराष्ट्र राज्यात दिनांक २ ऑक्टोबर १९७५ रोजी अमरावती जिल्ह्यातील धारणी व मुंबई येथील धारावी या दोन प्रकल्पात बालकांच्या पोषण व आहाराचा दर्जा सुधारण्यासाठी त्यासोबतच बालमृत्यूचे व कुपोषणाचे प्रमाण कमी करण्यासाठी या योजनेची योजनेची सुरुवात करण्यात आली होती. आजपर्यंत एकात्मिक बाल विकास सेवा योजना प्रकल्पात वाढ झाली आहे.
== राज्यातील एकात्मिक बाल विकास प्रकल्प == प्रकल्प
राज्यातील मंजूर अंगणवाडी केंद्र
सेवा
सद्यस्थितीत एकात्मिक बाल विकास सेवा योजनंतर्गत अंगणवाडीतील लाभार्थ्यांना ६ सेवा पुरविण्यात येत आहेत.
कार्यरत यंत्रणा
ग्रामीण
नागरी
संदर्भ
वर्ग:शिक्षणसंस्था
आर्थर फिलिप
आर्थर फिलिप (ऑक्टोबर ११, इ.स. १७३८:लंडन - ऑगस्ट ३१, इ.स. १८१४:बाथ, इंग्लंड) हा ब्रिटीश आरमारी अधिकारी आणि ऑस्ट्रेलियातील पहिल्या युरोपीय वसाहतीचा राज्यपाल होता.
आरमारी सेवा
आर्थर हा एलिझाबेथ व जेकब फिलिपचा मुलगा होता. थोडेसे शालेय शिक्षण घेतल्यावर तो वयाच्या १३व्या वर्षी जहाजावर प्रशिक्षणासाठी गेला. पंधराव्या वर्षी तो ब्रिटीश आरमारात दाखल झाला. या काळात त्याने मिनोर्काच्या लढाईत भाग घेतला. युद्ध संपल्यावर त्याने हॅंपशायरमध्ये शेती पत्करली. इ.स. १७७४मध्ये तो पोर्तुगीझ आरमारात कॅप्टन म्हणून रुजू झाला व स्पेनविरूद्ध लढाईत लढला. इ.स. १७७८मध्ये ईंग्लंडने फ्रांसशी युद्ध पुकारले व फिलिपला परत बोलावले. इ.स. १७७९मध्ये त्याला स्वतःचे जहाज (बेसिलिस्क) मिळाले. इ.स. १७८४त पुन्हा तो हॅम्पशायरला गेला.
न्यू साउथ वेल्स
इ.स. १७८६मध्ये आपल्या शेजाऱ्याच्या मदतीने त्याने न्यू साउथ वेल्सचे राज्यपालपद व सिरियस नावाचे जहाज मिळवले. ब्रिटीश सरकारने याबरोबर त्याला ७७८ कैदी व काही शिपाई देउन नवीन देश वसवण्याचा आदेश दिला. आठ महिन्यांनी जानेवारी २६, इ.स. १७८८ रोजी तो सध्याच्या सिडनी येथे पोचला व तेथे शहर स्थापले. अनेक खडतर प्रसंगांना तोंड देउन त्याने ही वसाहत यशस्वी केली.
इ.स. १७९३च्या मे महिन्यात तो परत लंडनला गेला व निवृत्ति स्वीकारली. त्यानंतरचा काल त्याने समुद्रकिनाऱ्यावर बाथ येथे घालवला.
फिलिप, आर्थर फिलिप, आर्थर फिलिप, आर्थर
गो.गं. लिमये
कॅ. गोपाळ गंगाधर लिमये (जन्म : पुणे, २५ सप्टेंबर, इ.स. १८८१; - - पुणे, नोव्हेंबर १९, १९७१) हे एक मराठी विनोदी लेखक होते.
गो.गं. लिमये यांचे प्राथमिक शिक्षण बेळगावात आणि माध्यमिक शिक्षण पुण्याच्या न्यू इंग्लिश स्कूलमधून झाले. मुंबईच्या ग्रॅंट मेडिकल कॉलेजातून सुवर्णपदकासहित त्यांनी वैद्यकीय पदवी घेतली आणि त्या जोरावर ते लष्करात दाखल झाले. इ.स. १९१८ ते १९२१ या काळात त्यांनी सैन्यदलात कॅप्टनच्या हुद्द्यावर नोकरी केली. तेथून सेवानिवृत्ती घेतल्यावर कॅ.लिमये यांनी मुंबई महापालिकेत आरोग्याधिकारी म्हणून काम केले.
१९३७ साली मुंबईत स्थापन झालेल्या फोटोग्राफिक सोसायटी ऑफ इंडियाचे ते संस्थापक सदस्य होते.
लिमये यांनी इ.स. १९१२पासून मासिक मनोरंजनमध्ये कथा लिहून मराठी कथालेखनाचा प्रारंभ केला. ते मराठीतील वैशिष्ट्यपूर्ण विनोदी लेखक समजले जात.
प्रवासवर्णन, आत्मनिवेदन अशा अनेक माध्यमांचा विनोदासाठी लिमये यांनी मोठ्या कुशलतेने उपयोग करून घेतला. त्यामुळे त्यांच्या विनोदी लेखनात लक्षणीय नाट्यमय विविधता आलेली आहे.
कॅ. लिमये यांनी युद्धाच्या अनुभवांवर कथा लिहून मराठीत युद्धकथांची लक्षणीय भर घातली. ’सैन्यांतील आठवणी’ हे लिमये यांचे आत्मनिवेदनात्मक पुस्तक. पेशावर, दारेसलाम, बगदाद इत्‍यादी ठिकाणच्या त्यांच्या आठवणी त्यांनी त्यात मनोरंजक पद्धतीने सांगितल्या आहेत. ह्यांशिवाय विख्यात फ्रेन्च नाटककार मोलियर ह्याच्या काही नाटकांचे मराठी अनुवाद त्यांनी केले. वैद्यक, शुश्रूषा अशा विषयांशी संबंधित पुस्तकेही त्यांनी लिहिली आहेत.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १८८१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७१ मधील मृत्यू
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ
राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठ (पूर्वीचे नागपूर विद्यापीठ) महाराष्ट्रातील नागपूर शहरात आहे. ही एक मध्य भारतातील प्रमुख शिक्षण संस्था आहे. नागपूर जिल्ह्यातील (तसेच नागपूर शहरातील) सर्व महाविद्यालये या विद्यापीठाशी संलग्न आहेत.
इतिहास
नागपूर विद्यापीठाची स्थापना ४ ऑगस्ट १९२३ रोजी झाली. सर फ्रॅक स्लाय हे त्या वेळेचे कुलपती होते. या विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू सर बिपिनकृष्ण बोस हे होते. त्या वेळेस फक्त ६ महाविद्यालये, ९१७ विद्यार्थी, व फक्त ४ विद्याशाखा या पुंजीवर हे विद्यापीठ सुरू झाले. एका मोठ्या कालावधीनंतर २००५ साली विद्यापीठाचे नाव बदलण्यात आले.
बाह्य दुवे
Nagpuruniversity.org
वर्ग:महाराष्ट्रातील विद्यापीठे वर्ग:नागपूर वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
भारताच्या केंद्र सरकारच्या मंत्रालयांची यादी
भारत सरकार अनेक सरकारी मंत्रालये किंवा राज्याच्या विभागांद्वारे त्याचे कार्यकारी अधिकार वापरते. मंत्रालय हे नियोजित अधिकाऱ्यांचे बनलेले असते, ज्यांना नागरी सेवक म्हणून ओळखले जाते आणि मंत्र्यामार्फत राजकीयदृष्ट्या जबाबदार असते. बऱ्याच मोठ्या मंत्रालयांचे नेतृत्व कॅबिनेट मंत्री करतात, जे केंद्रीय मंत्रिपरिषदेत बसतात आणि सामान्यत: कनिष्ठ मंत्र्यांच्या संघाला राज्य मंत्री म्हणतात.
काही मंत्रालयांमध्ये उपविभाग असतात. उदाहरणार्थ, दूरसंचार मंत्रालयाचे दोन विभाग आहेत - दूरसंचार विभाग आणि पोस्ट विभाग. भारताच्या केंद्र सरकारच्या विविध मंत्रालयांची यादी आहे:
संदर्भ
भारत सरकारचे संकेतस्थळ
वर्ग:याद्या वर्ग:भारत सरकार
बेगडेवाडी रेल्वे स्थानक
बेगडेवाडी रेल्वे स्थानक हे एक पुणे-मुंबई रेल्वे मार्गावरील रेल्वे स्थानक आहे. हे रेल्वे स्थानक जुन्या पुणे-मुंबई महामार्गावर शेलारवाडी गावाजवळ आहे. शेलारवाडीशिवाय घोरावाडी लेणी, सोमाटणे या स्थानकाचा वापर करतात. महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम येथून जवळ आहे.
या स्थानकाला दोन फलाट आहेत. लोकल रेल्वेच्या सगळ्या गाड्या येथे थांबतात. लांब पल्ल्याच्या गाड्या येथे थांबत नाहीत.
वर्ग:पुणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके वर्ग:पुणे उपनगरी रेल्वे
नागठाणा खुर्द
नागठाणा खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील उमरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
अश्विनी कुमार (पौराणिक वैद्य)
अश्विनीकुमार हे देवदेवतांचे नव्हेत, तर ऋषींचेही वैद्य होते. ह्यांनी वृद्ध च्यवन ऋषींना तारुण्य प्राप्त करून दिले. अश्विनीकुमार ही जुळी भावंडे असून एकाचे नाव नासत्य व दुसऱ्याचे दस्र होय. त्यांच्या आईचे नाव संज्ञा आणि वडिलांचे विवस्वान आहे. ते समुद्रमंथनामधून वर आलेले धन्वंतरी हेही देवांचे वैद्य होत. अश्विनीकुमार हे वैवस्वत मन्वंतरात देव समजले गेले आहेत. अश्विनीकुमारांना आवाहन करून पंडूच्या माद्री नावाच्या पत्‍नीने नकुल-सहदेव या जुळ्या पांडवांना जन्म दिला.
नागठाणा खुर्द
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:उमरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
अश्विनी कुमार (पौराणिक वैद्य)
ऋग्वेदांतील जवळजवळ ५० सूत्रांमध्ये अश्विनीकुमारांचा उल्लेख आला आहे. अथर्ववेदातही हे प्रेमी युगुलांचा मिलाप घडवून आणतात असे म्हटले आहे. (अथर्व-२.३०.२). त्यांची बायको वैष्णविवती होती जे कृष्ण आणि रुक्मिणी ची नात होती.
लाल बहादूर शास्त्री मार्ग
लाल बहादूर शास्त्री मार्ग किंवा एलबीएस मार्ग, हा २१ किमी लांबांचा एक मुख्य रस्ता आहे. हा मुंबईच्या पूर्व उपनगरात स्थित असून मुंबईच्या शेजारील शहर ठाणेसह उपनगर सायन जोडतो. . साधारणपणे, दररोज ३ लाख वाहने या रस्त्याचा वापर करतात. हा मार्ग भारताचे दुसरे पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या नावाने ओळखला जातो.
संदर्भ
वर्ग:मुंबईमधील रस्ते वर्ग:लाल_बहादूर_शास्त्री
गणित
मोजणी, संरचना, अवकाश आणि बदल या संकल्पनांवर आधारित असलेली आणि त्यांचा अभ्यास करणारी गणित ही ज्ञानाची एक शाखा आहे. गणित हे निरपवाद निष्कर्ष काढण्याचे शास्त्र आहे असे विद्वान मानतात. हे प्रतिमानांचे (पॅटर्न) शास्त्र असून संख्या, अवकाश, विज्ञान, संगणक, अमूर्त कल्पना आणि अशाच काही तत्सम विषयांमध्ये गणिताच्या साह्याने प्रतिमाने शोधता येतात. आलेख कॅल्क्युलेटर चा वापर गणिताचा अभ्यास करतना होत.यात एचपी प्राइम चा वापर खुप  केला जातो
नवीन संकल्पना(थिअरी) मांडून तिला, तिच्यातील तथ्ये, मूळवाक्ये आणि व्याख्यांपासून कठोर तर्काद्वारे सिद्ध करण्यासाठी गणिती अशा संकल्पनेचा धांडोळा घेतात.
इतिहास अमूर्तता आणि तर्क यांच्या वापराने मोजणी, आकडेमोड, मापन यांपासून भौतिक जगतातील आकार आणि कृती यांच्या शिस्तबद्ध अभ्यासातून गणितशास्त्र विकसित पावले. गणिताचे ज्ञान व वापर हा नेहेमीच व्यक्ती आणि समाज या दोन्ही पातळींवर जीवनाचा अविभाज्य भाग होता. मूळ कल्पनांचा विकास होतांना प्राचीन भारत, प्राचीन ग्रीस, इजिप्त, मेसोपोटॅमिया, प्राचीन चीन, इत्यादी संस्कृतींमध्ये सापडलेल्या गणितावरील ग्रंथांत दिसून येतो. पाश्चात्य इतिहासलेखकांना गणिताची कठोर तर्कट चालवण्याची पद्धत लिखित स्वरूपात युक्लिडच्या एलिमेंट्स या ग्रंथात सर्वप्रथम मिळाली. सोळाव्या शतकाच्या रेनैसन्स चळवळीच्या काळापर्यंत गणिताचा विकास कमी-अधिक मगदुराने झालेला दिसतो. रेनैसन्स ही एक बौद्धिक चळवळ होती. तिच्यात गणित आणि विज्ञानातील नवीन शोधांची सुयोग्य सांगड यशस्वीरीत्या घालण्यात आली होती. अशा चळवळीमुळे संशोधनाचा वेग वाढण्याचा घटनाक्रम आजवरही अबाधित राहिला आहे.
आज गणित हे विज्ञान, अभियांत्रिकी, औषधशास्त्र, तसेच अर्थशास्त्र आणि समाजशास्त्रासारख्या ज्ञानाच्या विविध शाखांमध्ये जगभर वापरले जाते. या शास्त्रात गणिताचा वापर करणारी गणिताचीच उपयोजित गणित ही शाखा नवीन गणिती शोधांना प्रेरणा देते आणि त्यांचा वापर करते. त्यामुळे ज्ञानाच्या सर्वस्वी नवीन शाखाही उदयास येतांत. कलेसाठी कला या न्यायाने केवळ गणितासाठी गणित अशा ध्येयाने शुद्ध गणिताचा अभ्यास करणारे गणितीही आहेत. अशा शुद्ध गणितातील शोधांचा कालांतराने उपयोजित गणितात वापर कसा करावा त्या पद्धतींचा शोध बहुधा लागतोच.
व्युत्पत्ती
गणित या शब्दाची व्युत्पत्ती "गण्" या संस्कृत धातूपासून झाली आहे; गण् म्हणजे मोजणे.
इतिहास
गणिताविषयी एक संस्कृत श्लोक असा आहे :
यथा शिखा मयूराणां, नागानां मणयो यथा | तथा वेदांगशास्त्राणां गणितं मूर्धनि स्थितम् ||
अर्थ: ज्याप्रमाणे मोराचा तुरा त्याच्या शरीराच्या सर्वात वर असतो त्याप्रमाणेच वेदांच्या सर्व अंगांपेक्षा गणित हे सर्वात वर(उच्च) आहे. हा श्लोक वेदाङ्गज्योतिषामधील ३५व्या श्लोकामधे बदल करून हा बनवला आहे.
गणिताचा सध्याचा विकास अमूर्त संकल्पनांच्या चढत्या भाजणीतून किंवा विषयाच्या विस्तारातून झाला असे मानता येईल. संख्या ही अमूर्ततेची पहिली पायरी होय. भौतिक वस्तूंची मोजदाद करण्याशिवाय प्राचीन लोकांना काळासारख्या अमूर्त कल्पना (जसे दिवस, महिने वर्ष) कसे मोजावे याचेही ज्ञान होते. अर्थातच बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार, भागाकार यांसारख्या मूलभूत अंकगणिती क्रिया येणे क्रमप्राप्तच होते. प्राचीन काळातील भव्य वास्तू पूर्वजांच्या ज्ञानाची साक्ष देतात.
गणिताच्या अधिक प्रगतीसाठी लेखनाची किंवा संख्यांची नोंद करण्याची पद्धतीची गरज पडली. पडताळ्याच्या रेघा किंवा इंका साम्राज्यातील क्विपू नावाच्या गाठ मारलेल्या दोऱ्या वापरून संख्यात्मक माहितीची नोंदी ठेवल्या जात होत्या. जगभर विविध संख्यापद्धती प्रचलित होत्या.
लिखित इतिहासाच्या प्रारंभापासूनच कर आणि वाणिज्याशी संबंधित व्यवहारांची आकडेमोड करण्यासाठी, संख्यांचा परस्परसंबंध समजण्यासाठी, जमिनीची मोजणी करण्यासाठी आणि खगोलीय घटनांचा वेध घेण्यासाठी गणिताची निकड भासली. यावरूनच मोजणी, संरचना, अवकाश आणि बदल यांच्या अभ्यासांचा गणिताच्या शाखांशी स्थूलरूपाने संबंध जोडता येतो.
विज्ञान आणि गणित यांचा एकमेकांशी परस्परपोषक असा संबंध असल्याने असून हल्लीचे गणित अतिशय विकसित आहे. ऐतिहासिक काळापासूनच गणितात विविध शोध लागले आणि हे चक्र सुरूच आहे.
अमेरिकी गणिती संघटनेच्या (American Mathematical Society जानेवारी २००६ च्या वार्तापत्रातील मिखाईल बी. सेव्हरिक यांच्या लेखानुसार, संघटनेच्या मॅथॅमॅटिकल रिव्ह्यू या विदागारात, त्याच्या प्रथम वर्षापासून म्हणजेच इसवी सन १९४० पासून १९ लाख पुस्तके आणि प्रबंध होते. दरवर्षी त्यांत ७५ हजार नवीन रचना जोडल्या जातात . यातील बहुतांश कृती या नवीन प्रमेये आणि त्यांच्या सिद्धान्तांशी संबंधित आहेत.
प्रेरणा, शुद्ध व उपयोजित गणित, आणि सौंदर्यशास्त्र
जेव्हा मोजणी, संरचना, अवकाश आणि बदल यांच्याशी संबंधित क्लिष्ट समस्या उभ्या ठाकतात तेव्हा गणित प्रगटते. प्राचीन काळी जमिनीची मोजणी, कर, खगोलशास्त्र इत्यादींमध्ये या समस्यांची सुरुवात झाली. आज विज्ञानातील सर्व शाखांत निर्माण होणाऱ्या समस्या गणिताच्या वापराने सुटू शकतात. तसेच, खुद्द गणितातही अनेक मनोरंजक समस्या प्रगटतात. अनंताश्रयी कलनाचा शोध लावणाऱ्यांपैकी न्यूटन हा एक मानला जातो. फेनमन पथ कलनाचा शोध फेनमनने भौतिकशास्त्रातील अंतर्दृष्टी आणि तर्काच्या साहाय्याने लावला. सांप्रत काळी भौतिकशास्त्रात, ब्रह्मांडशास्त्राशी संबंधित तंतुसिद्धान्तामुळे गणितात नवनिर्मिती होत आहे. गणिताचा काही भाग हा एखाद्या विशिष्ट शाखेशीच निगडित असतो आणि तेथेच त्याचा वापर होतो. परंतु, बहुतेक वेळा ज्ञानाच्या एखाद्या शाखेतील प्रेरणेने विकसित झालेले गणित इतर शाखांमध्येही उपयोगी पडते आणि गणितातील विविधोपयोगी भव्य कोठाराचा भाग बनते. अगदी शुद्धतम गणिताचासुद्धा उपयोजित शाखांमध्ये कुठेना कुठे उपयोग होतोच. या अद्भुत सत्याला स्तिमित होऊन यूजिन विगनर या भौतिकीतील शास्त्रज्ञाने गणिताची अतर्क्य कार्यक्षमता (| इंग्रजी दुवा) असे संबोधले आहे.
ज्ञानाच्या इतर शाखांप्रमाणेच गणिताच्या देदीप्यमान विकासामुळे त्यांतही वैशेषीकरण झाले आहे. मुळात शुद्ध गणित आणि उपयोजित गणित या दोन प्रमुख शाखा होत्या. आता मात्र, गणिताच्या नाना उपयोजित शाखांचा गणिताबाहेरील परंपरांशी संगम होऊन सांख्यिकी, क्रियन संशोधन आणि संगणन विज्ञानासारख्या अनेक नवीन विषयांची निर्मिती झाली आहे.
अनेक गणिती, गणिताच्या नेटकेपणाबद्दल म्हणजेच त्याच्या कलात्मक आणि उस्फूर्त सौंदर्याबद्दल बोलतात. गणिताच्या साधेपणाला आणि व्यापकत्वाला विशेष महत्त्व दिले जाते. चतुरपणे मांडलेली सिद्धता (उदाहरणार्थ, जसे मूळ संख्या अनंत असल्याची युक्लिडची सिद्धता) किंवा आकडेमोड सोपी करण्याच्या पद्धती (जसे चपळ फोरियर रूपांतर) यांतही सौंदर्य आहे. जी. एच. हार्डीने "एका गणितीचे वक्तव्य" या आपल्या पुस्तकात म्हटले आहे की सौंदर्याचे हे निकषच शुद्धगणिताचा अभ्यास करण्यासाठी पुरेसे आहेत. नेटक्या प्रमेयांच्या सिद्धता शोधण्यासाठी गणिती विशेष प्रयत्न करतात. पॉल इरडॉजने या प्रकारास "देवांच्या गणितविषयावरील आवडत्या पुस्तकातील प्रमेयांचा शोध" असे म्हटले आहे. बऱ्याच लोकांना गणिती समस्या उकलण्यास आवडते. अशानेच गणिताचे रंजकत्व आणि लोकप्रियता समजते कि ज्यामुळे गणिताची भीती कमी होण्यास मदत होईल. इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी बॉम्बे (आयआयटी बॉम्बे)चे एस जी. त्यांचा असा विश्वास आहे की याने गणिताच्या शिक्षणाच्या अध्यापनशास्त्राला कोणत्याही वैचारिक कठोरतेशिवाय युक्त्यांचा गुच्छ म्हणून सादर केले आणि इतिहासशास्त्रातील संशयास्पद मानदंडांचे पालन करून भारतातील विज्ञान आणि तंत्रज्ञान अभ्यासाला (एसटीएस) या दोहोंचा उच्छेद केला. [२] [ अ] तीर्थ यांची प्रणाली शिकवण्याच्या सहाय्याने वापरली जाऊ शकते असेही त्यांनी निदर्शनास आणून दिले की “पब्लिक”चा वापर रोखण्याची गरज होती
नबनीता देव सेन
नबनीता देव सेन (१३ जानेवारी, १९३८:कोलकाता, भारत - ) या बंगाली लेखिका आणि कवियत्री आहेत. यांना १९९९मध्ये साहित्य अकादमी पुरस्कार तर २०००मध्ये पद्मश्री पुरस्कार मिळाला.
गणित
नोटेशन, भाषा आणि तर्काधिष्ठता
गणितात हल्ली वापरल्या जाणाऱ्या नोटशनपैकी काहीच सोळाव्या शतकापर्यंत शोधले गेले होते. त्या आधी गणित हे केवळ शब्दांत व्यक्त केले जात असे. शब्दांच्या बोजडपणामुळे गणिताचा फारसा विकास होऊ शकलेला नव्हता. आधुनिक नोटेशनमुळे तज्ज्ञांसाठी गणित सोयीचे, परंतु, नवशिक्यासाठी अधिक क्लिष्ट झाले आहे. आधुनिक नोटेशन अतिशय संक्षिप्त आहे. मोजक्याच मुळाक्षरांमध्ये प्रचंड माहिती देता येते. पाश्चात्य संगीताच्या नोटेशनप्रमाणेच गणिताच्या नोटेशनचे कडक नियम असून ते नोटेशन ज्या प्रकारची माहिती लिखित रूपात सांगते, ती इतर कोणत्याही पद्धतीने व्यक्त करणे जवळजवळ अशक्यच आहे.
नबनीता देव सेन
नबनीता देव सेन या १९५८ ते १९७६ पर्यंत अमर्त्य सेन यांच्या पत्नी होत्या.
गणित
नोटेशन, भाषा आणि तर्काधिष्ठता
नवशिक्यांसाठी गणिताची भाषासुद्धा अंमळ क्लिष्टच आहे. अगदी, किंवा-केवळ सारख्या साध्यासुध्या शब्दांनाही गणितात दैनंदिन व्यवहारापेक्षा अधिक नेमका अर्थ असतो. तसेच ‘उघड’ आणि १क्षेत्र’, सारख्या कित्येक शब्दांना गणितात विशेष अर्थ असतो. गणितात सारणिक आणि कलनीय अशा तांत्रिक संज्ञाही आहेत. या विशेष नोटेशन आणि तांत्रिक संज्ञांमागे एक मोठेच कारण आहे. ते म्हणजे, गणिताला दैनंदिन व्यवहारातील बोलीपेक्षा अधिक नेमकेपणा लागतो. भाषेच्या आणि तर्काच्या या नेमकेपणास गणिती "काटेकोरपणा" म्हणतात.
नबनीता देव सेन
वर्ग:बंगाली साहित्यिक वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गणित
नोटेशन, भाषा आणि तर्काधिष्ठता
मूलतः काटेकोरपणा हे गणितातील सिद्धतांसाठी आवश्यक आहे. शिस्तबद्ध कार्यकारणभाव लावून मूळ वाक्यांपासून प्रमेये सिद्ध करण्याची गणितींची इच्छा असते. अंतःप्रेरणा आयत्या वेळेस दगा देऊ शकते. त्यामुळे चुकीचे सिद्धान्तही मांडले जाऊ शकतात. गणिताच्या इतिहासात असे अनेक वेळा झालेही आहे. हे टाळण्यासाठी काटेकोरपणा पाळावाच लागतो. हा काटेकोरपणा काळानुसार कमी-अधिक झालेला आहे.
ग्रीकांच्या काळी सिद्धतांचे मुद्दे विस्तृत रितीने मांडण्यावर भर होता. न्यूटनच्या काळी काटकोरपणा त्या मानाने कमी होता. न्यूटन ने वापरलेल्या व्याख्यांमधील कच्च्या दुव्यांमुळे १९ व्या शतकात काळजीपूर्वक विश्लेषण आणि औपचारिक सिद्धतांचा पुन्हा उदय झाला. संगणकाच्या मदतीने लिहिलेल्या सिद्धता वापरल्या जाव्यात अथवा नाही यावर आजच्या गणितींमध्ये मतभेद आहेत. अतिभव्य आकडेमोडींचा पडताळा करणे अत्यंत अवघड असल्याने अशा प्रकारच्या सिद्धान्तांमध्ये अपेक्षित काटेकोरपणाचा अभाव असू शकतो. परंपरेच्या दृष्टीने मूलवाक्ये ही स्वयंप्रकाशित तथ्ये होती. परंतु, पुढेपुढे ती तथ्ये जशीच्या तशी मानण्यात बऱ्याच व्यावहारिक अडचणी असल्याचे लक्षात आले. औपचारिक दृष्टीने पाहता, ज्याचा मूळ अर्थ त्या-त्या मूळवाक्याच्या विधिविधानातील सूत्रांच्या संदर्भातच असतो असे मूलवाक्य म्हणजे चिन्हांनी बनलेले केवळ एक नाम असते,
सगळ्याच गणितास मूलवाक्याच्या आधाराने सिद्ध करणे हे हिलबर्टच्या आज्ञावलीचे उद्दिष्ट होते. परंतु गोडेलच्या अपूर्णतेच्या सिद्धान्तानुसार कुठल्याही यथोचित मूळ वाक्यांच्या विधिविधानात सिद्ध न करता येण्याजोगी सूत्रे असतातच. त्यामुळे गणिताचे संपूर्ण मूलवाक्यायन अशक्य आहे. इतके असले तरी गणित हे कुठल्यातरी संच सिद्धांतातील (संचप्रवादातील) मूळवाक्यायन आहे असे समजले जाते. या दृष्टीने पहाता प्रत्येक गणिती वाक्य किंवा सिद्धान्त हा संचसिद्धान्तातील सूत्रांच्या रूपात मांडला जाऊ शकतो.
गणितातला "पाय"(π)
याबद्दलचा विस्तृत लेख येथे आहे.
ग्रीक भाषेतले अक्षर "पाय" "पाय x व्यासाची लांबी = परीघाची लांबी" ह्या वर्तुळासंबंधित समीकरणात रूढीने वापरण्यात येते आणि त्यात
पायची किंमत जवळ जवळ ३.१४१५९ आहे. वर्तुळातील परिघाची लांबी व व्यासाची लांबी यांचे गुणोत्तर म्हणजेच पाय हे स्थिरांक म्हणून मानले जाते.
फर्माचे "शेवटचे प्रमेय"
पिएर फर्मा (इ.स. १६०१ -१६६५) हे एक बुद्धिमान फ्रेंच गणिती होते. वास्तविक कायदेशास्त्राच्या शिक्षणानंतर ते सरकारी नोकरीत वकिलीचा व्यवसाय करत असत, पण गणितशास्त्राचा अभ्यास हा त्यांचा आवडता छंद होता.
"जर
कन + खन = गन
ह्या समीकरणात, 'न'ही २हून मोठी नैसर्गिक संख्या असेल, तर या समीकरणाचे समाधान करणारे 'क', 'ख' आणि 'ग' असे तीन पूर्णांकात अस्तित्वात नाहीत" असे एक विधान फर्माने आपल्या एका शोधनिबंधात मांडले. शिवाय "या विधानाची एक खास सिद्धता मी शोधून काढली आहे, पण ह्या पानावरची (छापील मजकुराभोवतीची) समासाची जागा ही सिद्धता लिहायला अपुरी आहे" असेही त्याने या शोधनिबंधात लिहिलेसंदर्भ?. मात्र फर्माने आपल्या हयातीत ही सिद्धता कुठेही लिहिली नाही. त्याच्या पश्चात जेव्हा हे विधान सिद्ध करण्याचे प्रयत्न केले गेले, तेव्हा गणितज्ञांच्या ध्यानात आले की हे विधान सिद्ध करणे सोपे नाही.
फर्मा ह्यांच्या निधनानंतर हे विधान "फर्माचे शेवटचे प्रमेय" ह्या नावाने गणितशास्त्रात प्रसिद्धीला आले --- सिद्ध केले नसले तरी या विधानाले प्रमेय म्हटले जात होते. सुमारे ३३० वर्षे ते प्रमेय सिद्ध करण्याचे किंवा ते चूक असल्याचे सिद्ध करायचे जंगी प्रयत्‍न अनेक बुद्धिमान गणितज्ञांनी केले, पण त्या प्रदीर्घ काळात कोणालाही त्यात यश मिळाले नव्हते. सरतेशेवटी आंड्र्यू वाइल्स ह्या ब्रिटिश गणितज्ञाने अनेक वर्षांच्या प्रयत्‍नाने १९९४ साली ते प्रमेय सिद्ध केले !
पिएर फर्मा, रेने देकार्त, आणि ब्लेस पास्कॅल हे तीन श्रेष्ठ फ्रेंच गणिती समकालीन होते.
बाह्य दुवे
* वर्ग:विज्ञान वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
धावसाखुर्द
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादी
ह्या लेखात स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादी आहे. जी यु.पी.यन. वाहिनीवर जानेवारी १९९५पासून मे २००१ पर्यंत प्रक्षेपित करण्यात आली. स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका ही, स्टार ट्रेक श्रुंखेलेतील चौथी मालिका आहे. स्टार ट्रेक:व्हॉयेजरचे एकूण ७ पर्व आहेत ज्यामधे एकूण १७२ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले. या मालिकेचे ४ भाग, केयरटेकर, डार्क फ्रंटियर, फ्लेश अँड ब्लड आणि एंडगेम हे सुरुवातीला २-तासाचे-एकच भाग म्हणुन प्रक्षेपित करण्यात आले. नंतर पुन्हा-प्रक्षेपण करतांना, याच २ तासांच्या एका भागाला, १-तासांचे-दोन भाग म्हणुन प्रक्षेपित करण्यात आले.
या यादीतील सर्व भाग त्यांच्या प्रक्षेपण दिनांक प्रमाणे अनुक्रमांकीत करण्यात आले आहेत. या यादीत स्टार ट्रेक कथानकातील काल्पनिक तारीख स्टारडेटचा पण समावेश करण्यात आलेला आहे. स्टारडेट हे स्टार ट्रेक कथानकातील, काल्पनिक ब्रम्हांडातील ती तारीख दर्शवते ज्या दिवशी एखादी घटना घडलेली असते.
पहिले पर्व (१९९५)
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादीच्या लेखातील या भागात पहील्या पर्वाच्या भागांची यादी आहे, जी यु.पी.यन. वाहिनीवर पासून पर्यतं प्रक्षेपित करण्यात आली. पहील्या पर्वात एकूण १६ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले.
दुसरे पर्व (१९९५-१९९६)
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादीच्या लेखातील या भागात दुसऱ्या पर्वाच्या भागांची यादी आहे, जी यु.पी.यन. वाहिनीवर ऑगस्ट २८, १९९५पासून मे २०, १९९६ पर्यतं प्रक्षेपित करण्यात आली. दुसऱ्या पर्वात एकूण २६ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले.
तिसरे पर्व (१९९६-१९९७)
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादीच्या लेखातील या भागात तिसऱ्या पर्वाच्या भागांची यादी आहे, जी यु.पी.यन. वाहिनीवर सप्टेंबर ४, १९९६पासून मे २१, १९९७ पर्यतं प्रक्षेपित करण्यात आली. तिसऱ्या पर्वात एकूण २६ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले.
चौथे पर्व (१९९७-१९९८)
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादीच्या लेखातील या भागात चौथ्या पर्वाच्या भागांची यादी आहे, जी यु.पी.यन. वाहिनीवर सप्टेंबर ३, १९९७पासून मे २०, १९९८ पर्यतं प्रक्षेपित करण्यात आली. चौथ्या पर्वात एकूण २६ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले.
पाचवे पर्व (१९९८-१९९९)
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादीच्या लेखातील या भागात पाचव्या पर्वाच्या भागांची यादी आहे, जी यु.पी.यन. वाहिनीवर ऑक्टोबर १४, १९९८पासून मे २६, १९९९ पर्यंतच प्रक्षेपित करण्यात आली. पाचव्या पर्वात एकूण २६ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले.
सहावे पर्व (१९९९-२०००)
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादीच्या लेखातील या भागात सहाव्या पर्वाच्या भागांची यादी आहे, जी यु.पी.यन. वाहिनीवर सप्टेंबर २२, १९९९पासून मे २४, २००० पर्यंतच प्रक्षेपित करण्यात आली. सहाव्या पर्वात एकूण २६ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले.
सातवे पर्व (२०००-२००१)
स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादीच्या लेखातील या भागात सातव्या पर्वाच्या भागांची यादी आहे, जी यु.पी.यन. वाहिनीवर ऑक्टोबर ४, २०००पासून मे २३, २००१ पर्यंतच प्रक्षेपित करण्यात आली. सातव्या पर्वात एकूण २६ भाग प्रक्षेपित करण्यात आले.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर वर्ग:स्टार ट्रेक
ca:Star Trek: Voyager
चीन राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
चीन राष्ट्रीय फुटबॉल संघ (चिनी: 中国国家足球队) हा पूर्व आशियामधील चीन देशाचा राष्ट्रीय पुरुष फुटबॉल संघ आहे. फिफाच्या ए.एफ.सी. शाखेचा सदस्य असलेल्या चीनने २००२ साल्च्या फिफा विश्वचषकांसाठी पात्रता मिळवली होती. तसेच चीनने आजवर ११ आशिया चषक स्पर्धांमध्ये सहभाग घेतला असून दोनवेळा अंतिम फेरी गाठली होती.
बाह्य दुवे
फु वर्ग:आशियामधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
अनिश परम
अनिश एडवर्ड परम (१९ जुलै, १९९०:सिंगापूर - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टिम ब्रेस्नन
टिमोथी थॉमस टिम  ब्रेस्नन हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
ब्रेस्नन, टिम वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
निलंगा विधानसभा मतदारसंघ
निलंगा विधानसभा मतदारसंघ - २३८ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, निलंगा मतदारसंघात लातूर जिल्ह्यातील १. शिरूर अनंतपाळ तालुका, २. देवणी तालुका आणि ३. निलंगा तालुक्यातील अंबुलगा, औराड शहाजानी, निलंगा ही महसूल मंडळे आणि निलंगा नगरपालिका क्षेत्राचा समावेश होतो. निलंगा हा विधानसभा मतदारसंघ लातूर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय जनता पक्षाचे संभाजीराव दिलीपराव निलंगेकर-पाटील हे निलंगा विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
== निलंगा मतदारसंघातून निवडून आलेले आमदार ==
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:लातूर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:लातूर लोकसभा मतदारसंघ
लाल बहादूर शास्त्री रस्ता
लाल बहादूर शास्त्री (एलबीएस) रस्ता हा पुण्यामधील नवी पेठेतील एक रस्ता असून तो भारताचे दुसरे पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या नावाने ओळखला जातो. हा रस्ता दांडेकर पूल आणि अलका चौक यांना जोडणारा एक महत्त्वाचा रस्ता आहे.
वर्ग:लाल बहादूर शास्त्री वर्ग:पुणे
हेराल्ड सन
हेरल्ड सन हे मेलबर्न येथील प्रमुख टॅब्लॉईड स्वरूपाचे वृत्तपत्र आहे. सनसनाटी बातम्यांसाठी ते प्रसिद्ध आहे. हे वृत्तपत्र आंतरजालावर वाचण्याची सोय उपलब्ध आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील वृत्तपत्रे वर्ग:मेलबर्न
राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क
राजीव गांधी इन्फोटेक पार्क हे पुणे येथील हिंजवडी या उपनगरातील माहिती तंत्रज्ञान पार्क आहे. येथे सुमारे वीस भारतीय तसेच बहुराष्ट्रीय कंपन्यांची कार्यालये आहेत. रोज अंदाजे ३-५ लाख कर्मचारी येथे काम करण्यासाठी ये-जा करतात. अरुंद रस्ते आणि वाहतूकनियोजनाचाच अभाय यांनी येथे रोज वाहनांची प्रचंड गर्दी होते व लोकांचा खोळंबा होतो.े
वर्ग:पुणे
नव्हासा द्वीप
वर्ग:अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
मॅक्सिमिनस दुसरा
मॅक्सिमिनस ०२ वर्ग:इ.स. २७० मधील जन्म वर्ग:इ.स. ३१३ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पॅट्रिशिया मुखिम
पॅट्रिशिया मेरी मुखिम (जन्म:शिलॉंग, मेघालय, भारत - ) या भारतीय समाजसेविका आणि पत्रकार आहेत. या शिलॉंग टाइम्सच्या संपादिका आहेत.
मुखिम यांनी मेघालयातील खासी लोकांवर लेखन केलेले आहे. २०००मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला.
वर्ग:भारतीय पत्रकार वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गिरेवाडी
गिरेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
सोनगाव (रोहा)
सोनगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
कुरुनेगला जिल्हा
श्रीलंकेच्या वायव्य प्रांतामधील कुरुनेगला हा एक जिल्हा असून त्याचे क्षेत्रफळ ४,८१६ वर्ग किमी आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार कुरुनेगला जिल्ह्याची लोकसंख्या १,४६०,२१५ होती.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:श्रीलंकेचे जिल्हे
हेलसिंकी ऑलिंपिक स्टेडियम
हेलसिंकी ऑलिंपिक स्टेडियम ((Helsingin olympiastadion; Helsingfors Olympiastadion)) हे फिनलंड देशाच्या हेलसिंकी शहरामधील एक स्टेडियम आहे. फिनलंडमधील सर्वात मोठे असलेले हे स्टेडियम १९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी वापरले गेले. सध्या फिनलंडचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आपले सामने येथून खेळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑलिंपिक मैदाने वर्ग:हेलसिंकी
जनक प्रकाश
जनक प्रकाश (१६ ऑगस्ट, २०००:सिंगापूर - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वीणा तलवार
वीणा तलवार या एक भारतीय इतिहासतज्ञ आहेत. त्या अमेरिकेत न्यू यॉर्क मध्ये भरूच कॉलेजात शिकवतात. तलवार यांचा जन्म लखनऊ मध्ये झालेला आहे. हुंडाबळींवर त्यांनी लिहीलेल्या पुस्तकाकरीता त्या प्रसिद्ध आहेत. या पुस्तकांत हुंडाबळीचे गुन्हे ब्रिटीश राजवटीत सुरू झाले असा विचार मांडला आहे.
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कोमायागुआ प्रांत
कोमायागुआ प्रांत हा होन्डुरासच्या अठरा प्रांतांपैकी एक आहे. देशाच्या पश्चिम मध्य भागात असलेला हा प्रांत दुर्गम आणि डोंगराळ आहे. या प्रांतात सोने, तांबे, चांदी आणि ॲस्बेस्टोसच्या खाणी आहेत.
याची राजधानी कोमायागुआ याच नावाच्या शहरात आहे. २०१५ च्या अंदाजानुसार या प्रांताची लोकसंख्या ५,११,९४३ होती.
विनेश फोगट
विनेश फोगट (२५ ऑगस्ट, १९९४ - ) ही भारतीय कुस्तीगीर आहे. कुस्ती खेळणाऱ्या फोगट भगिनींच्यापैकी ती एक आहे. तिने २०१८ साली इंडोनेशिया येथे झालेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत कुस्तीमध्ये सुवर्णपदक मिळवले. आशियाई क्रीडा स्पर्धेत कुस्तीमध्ये सुवर्णपदक मिळवणारी ती पहिली भारतीय महिला ठरली. २०२० मध्ये तिला भारतातील सर्वोच्च क्रीडा पुरस्कार असलेल्या खेलरत्न पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
ही महावीर सिंग फोगट यांची पुतणी असून महावीर फोगट यांच्या मुली गीता फोगट आणि बबिता कुमारी फोगट तसेच रितू फोगट या सुद्धा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भाग घेणाऱ्या कुस्तीगीर आहेत.
२०१३ आशियाई कुस्ती स्पर्धा
२०१३ साली भारतातील नवी दिल्ली येथे झालेल्या आशियाई कुस्ती स्पर्धेत विनेशने ५२ किग्रॅ गटात कांस्य पदक जिंकले.
२०१४ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा
२०१४ साली ग्लासगो येथे झालेल्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत ४८ किग्रॅ गटात विनेशने सुवर्णपदक जिंकले.
२०१४ आशियाई क्रीडा स्पर्धा
२०१४ साली इंचेऑन, दक्षिण कोरिया येथे झालेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत ४८ किग्रॅ गटात  विनेशने कांस्यपदक जिंकले.
२०१५ आशियाई अजिंक्यस्पर्धा
२०१५ साली दोहा, कतार येथे झालेल्या आशियाई अजिंक्य स्पर्धेत विनेशने रौप्य पदक जिंकले. इस्तंबूल येथे २०१६ रिओ ऑलिम्पिक स्पर्धेसाठी झालेल्या पात्रता स्पर्धेत तिने अंतिम फेरी जिंकून ऑलिम्पिक स्पर्धेत सहभाग निश्चित केला.
२०१६ ऑलिम्पिक
२०१६ साली रीओ येथे झालेल्या ऑलिम्पिक स्पर्धेत विनेशकडून पदकाची अपेक्षा केली जात होती. मात्र चीनच्या सन यानान बरोबर झालेल्या उपांत्यपूर्व लढतीच्या वेळी गुडघ्याला दुखापत झाल्यामुळे तिला सामना सोडून द्यावा लागला.
२०१८ राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा
२०१८ साली गोल्ड कोस्ट येथे झालेल्या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत विनेशने ४८ किग्रॅ गटात  विनेशने सुवर्णपदक जिंकले.
२०१८ आशियाई क्रीडा स्पर्धा
२०१८ साली इंडोनेशिया येथे झालेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत विनेशने सुवर्णपदक जिंकले आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकणारी ती पहिली भारतीय महिला कुस्तीगीर ठरली.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय कुस्तीगीर वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:२०१८ आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील पदक विजेते वर्ग:२०१४ आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील पदक विजेते वर्ग:राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्कार विजेते वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील सुवर्ण पदक विजेते भारतीय
न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १९५३-५४
न्यू झीलंड क्रिकेट संघाने डिसेंबर १९५३-फेब्रुवारी १९५४ दरम्यान पाच कसोटी सामने खेळण्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला. न्यू झीलंडने प्रथमच दक्षिण आफ्रिकेचा दौरा केला. पाहुण्या न्यू झीलंड संघाचे नेतृत्व अनुभवी जॉफ राबोन याने केले. दक्षिण आफ्रिकेने ५ पैकी ४ कसोट्या मोठ्या फरकाने जिंकल्या आणि कसोटी मालिका ४-० अशी जिंकली.
५वी कसोटी
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील क्रिकेट वर्ग:इ.स. १९५४ मधील क्रिकेट वर्ग:न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे वर्ग:न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे
डोंगरगाव (कारंजा घाडगे)
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा अमेरिका देशाच्या टेनेसी राज्यातील मेम्फिस ह्या शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. मेम्फिस येथे फेडेक्स ह्या कंपनीच्या फेडेक्स एक्सप्रेस ह्या मालवाहू विमान वाहतूक कंपनीचा सर्वात मोठा वाहतूकतळ आहे. ह्या कारणास्तव हॉंग कॉंग विमानतळाखालोखाल मेम्फिस विमानतळ मालवाहतूकीच्या दृष्टीने जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा विमानतळ आहे. परंतु प्रवासी वाहतूकीच्या बाबतीत मेम्फिस विमानतळावरील प्रवाशांची संख्या २०१३ ते २०१४ ह्या काळादरम्यान २२ टक्क्यांनी घटली. एकेकाळी डेल्टा एरलाइन्सचा हब असलेल्या मेम्फिस विमानतळावर सध्या रोज ८३ प्रवासी विमाने थांबतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ विमानतळ
हस्सा
हस्सा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील उमरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
शिल्पकला
शिल्पकला म्हणजे संगमरवरासारखे दगड, धातू, लाकूड इत्यादी कठीण पदार्थ किंवा माती, मेण, पॉलिमर इत्यादी मऊ पदार्थांना आकार देऊन, जोडून अथवा कोरून त्रिमितीय आकृती बनवण्याची कला होय. शिल्पकलेतून बनवलेल्या कलाकृतीस 'शिल्प' असे म्हणतात. मूर्ती, पुतळे तसेच रचनात्मक आकृतिबंध अशा स्वरूपांत शिल्पे घडवली अथवा कोरली जातात.
संस्कृत साहित्यात मूर्तिकलेचे शास्त्र विकसित झालेले आढळते. मानसार नावाच्या ग्रंथात शिल्पलक्षण नावाचे एक प्रकरण आहे. त्यात मूर्तिकलेविषयी अधिक माहिती दिलेली आहे. भारताच्या स्थापत्य, शिल्पकला, कला आणि हस्तकलेची मुळे भारतीय संस्कृतीच्या इतिहासात खोलवर दिसते. भारतीय शिल्पकलेने सुरुवातीपासूनच एक वास्तववादी रूप धारण केले आहे, ज्यात मानवी व्यक्तिरेखा बहुतेक वेळा पातळ कमर, लवचिक अवयव आणि एक तरुण आणि संवेदनशील रूप दर्शवते. भारतीय शिल्पांमध्ये वनस्पती आणि प्राण्यांपासून बनवलेल्या असंख्य देवतांचे चित्रण करण्यात आले आहे.
सिंधू खोरे सभ्यता भारतातील मोहेंजोदरोचे मोठे जलसाठा प्राचीन शिल्पकलेचे उत्कृष्ट उदाहरण आहेत. दक्षिणेकडील कांचीपुरम, मदुरै, श्रीरंगम आणि रामेश्वरम आणि उत्तरेकडील वाराणसीची मंदिरे ही मंदिरे ही भारतातील भरभराट झालेल्या कलेचे एक प्रसिद्ध उदाहरण आहे.
इतकेच नाही तर मध्य प्रदेशातील खजुराहो मंदिर आणि ओरिसाच्या सूर्यमंदिरातही या नितांत कलेचा जिवंत देखावा आहे. सांची स्तूप शिल्पसुद्धा अतिशय भव्य आहे जे ईसापूर्व तिसऱ्या शतकातील आहे. तसेच सभोवतालची जंगले (बलसट्रेड्स) आणि तोरणांचे दरवाजे सुशोभित करीत आहे. ममल्लापुरमचे मंदिर; सारनाथ संग्रहालयाची लायन कॅपिटल (जिथून भारताच्या अधिकृत सीलला अभिवादन करण्यात आले होते) ही मोरयाची मूर्ती आहे, अमरावती महात्मा बुद्धांच्या जीवनातील घटना आणि नागार्जुनघोंडाच्या स्थापत्य शिल्पांचे वर्णन करणारे इतर उदाहरण आहेत.
मुंबईच्या जवळ असलेल्या एलिफंटा लेण्यांमध्ये हिंदू गुहेच्या स्थापत्य वास्तूचा कळस दिसतो आणि त्याचप्रमाणे एलोराच्या हिंदू आणि जैन खडकांच्या मंदिरांमध्ये, विशेषतः आठव्या शतकातील कैलास मंदिरही या वास्तुकलेच्या रूपात पाहिले जाऊ शकते.
भारतातील प्राचीन शिल्पकला/मूर्तीकला
भारतातील एखाद्या प्राचीन देवदेवतांच्या मूर्तीत अनेक आयुधे, अलंकार इत्यादी असतात. ते कोरण्याच्या शैलीवरून ती मूर्ती कोणत्या कालखंडातील आहे हे ओळखता येते. अशी प्रतिमा अथवा मूर्ती कोरतांना ती सौंदर्यपूर्ण, लयबद्ध कशी होईल याचाही ती मूर्ती घडविणारा कलाकार विचार करतो. मूर्ती बहुदा एकसंध पाषाणातूनच कोरली जाते. त्यासमवेतच त्या मूर्तीतील आयुधे, अलंकार देखील कोरल्या जातात. पण ते इतके अप्रतिम असतात कि ते मूर्तीसमवेतच कोरले असे बघणाऱ्याला जाणवत नाही. ते अलंकार/आयुधे ही मूर्ती कोरल्यावर घातल्या गेलीत असे वाटते. मध्ययुगीन काळात विशेषतः शिवकाळात कसबा गणपती मंदिर जीर्णोद्धार, लाल महाल उभारणी राजगड व रायगडावरील बांधकामे जलदुर्गांची उभारणी या प्रकारचे स्थापत्य उभारण्याचे उल्लेख इतिहासामध्ये आहेत हिरोजी इंदुलकर हा त्या काळातील प्रसिद्ध स्थापत्य विशारद होऊन गेला गाव वसवताना शक्यतो काटकोनात तील रस्ते कडेला दगडी बांधकाम व नदीपात्राच्या कडेला घाट अशी रचना केली जात असे पेशवेकाळात अहमदनगर विजापूर सारखी पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था पुणे शहरात करण्यात आली पेशव्यांनी भूमिगत छोटी छोटी धरणे बाग-बगीचे हाऊद कारंजी उभारले पुणे शहराच्या जवळील हडपसर भागातील दिवेघाटातील मस्तानी तलाव स्थापत्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे पुण्यातील शनिवार वाडा विश्रामबागवाडा नाशिकचा सरकार वाडा कोपरगावचा रघुनाथ पेशव्यांचा वाडा सातारकर छत्रपतींची वाडे याशिवाय वाई मेनवली टोके श्रीगोंदे पंढरपूर येथील जुने वाडे मध्ययुगीन वाडा संस्कृतीची चिंता आहेत या बांधकामात विटा वापरल्या जात लाकडी खांब तुळ्या पाठ घडीव दगड कमानी उत्तम घोटलेले चुना नळीच्या कौलांचे छप्पर चिखल व बांबू यांचा वापर बांधकामात केला जात असे वाड्यांच्या सजावटीसाठी चित्रकाम रंग काम काष्ठशिल्प आरसे याचा वापर केला जात असे मध्ययुगीन काळातील शिल्पकलेला एक वेगळे वैशिष्ट्य व स्थान मिळाले शिवकाळ ते पेशवाई काळ याकाळात वैशिष्ट्यपूर्ण शिल्प शैली बहरली
शैली किंवा डौल
मूर्तीत वेगवेगळ्या बसण्याच्या अथवा उभे राहण्याच्या शैली असतात. त्यास डौलही म्हणतात.
उभी राहण्याची शैली
यात शरीरास असलेल्या वाकास 'भंग' असे नाव आहे.
आयुधे व उपकरणे
मूर्त्यांनी धारण केलेली आयुधे व उपकरणे खालील प्रकारची असू शकतात.
आयुधे
इत्यादी.
उपकरणे
इत्यादी.
मुद्रा
हाताचा तळवा व बोटे यांच्या सहाय्याने तयार केलेल्या विविध मुद्रा.प्राचीन शास्त्रात याचाही सखोल विचार केल्या गेला आहे.त्या मुद्रा खालील प्रकारे असू शकतात.
इत्यादी.
मूर्तींचे अलंकार
इत्यादी.
संदर्भ
वर्ग:शिल्पकला वर्ग:कला
पिलू नौशिर जंगलवाला
पिलू नौशिर जंगलवाला (पूर्वाश्रमीच्या पिलू नाणावटी) या भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ आहेत. या पार्झोर फाउंडेशन या संस्थेच्या अधिकारी असून त्या मुंबईतील विल्सन कॉलेजमध्ये प्राध्यापिका होत्या. त्या दिल्ली विद्यापीठाच्या मेमोरियल कॉलेजच्या प्राचार्याही होत्या. २००० साली भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला.
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:भारतीय शिक्षणतज्ज्ञ
प्रिया प्रकाश वारीयर
वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९९९ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
करसनदास मुळजी
करसनदास मुळजी (जन्म : २५ जुलै १८३२;  - २८ ऑगस्ट १८७५) हे एक भारतीय पत्रकार होते. १८५७ च्या बंडानंतर थोड्याच दिवसात इंग्लंडला जाऊन तिथल्या प्रवासाच्या गुजरातीत केलेल्या वर्णनाकरता ते ओळखले जातात. हे त्यांचे पुस्तक १८६५ साली प्रकाशित झाले. या त्यांच्या प्रवासवर्णनाचा भास्कर हरी भागवत यांनी केलेला मराठी अनुवाद १८६५ साली इंग्लंडातील प्रवास या नावाखाली प्रसिद्ध झाला. हे मराठी भाषेतील पहिले प्रवासवर्णन म्हटले जाते. याशिवाय मुळजी “सत्यप्रकाश” (की सत्यार्थप्रकाश?) नावाचे नियतकालिक चालवीत असत. विधवा पुनर्विवाहाच्या समर्थनात व तत्कलीन संस्थानिकांच्या भ्रष्टाचाराविरुद्धदेखील मुळजी यांनी लिखाण केले आहे.
डॉ. अनिल अवचट यांनी आपल्या "संभ्रम' या पुस्तकात गुजराथमधील वल्लभ नावाच्या साधूंचा पुष्टीसंप्रदायची एक मनोरंजक हकीकत सांगितली आहे. हे वल्लभ साधू स्वतःस कृष्ण समजत आणि बायका स्वतःस राधा समजून सर्वतऱ्हेच्या क्रीडा ते करत. मोठमोठ्यांच्या बायका यांच्या नादी लागू लागल्या, तेव्हा इ.स. १८६२ च्या सुमारास करसनदास मुळजी यांनी आपल्या "सत्यार्थप्रकाश' या पत्रातून जोरदार टीका चालविली. तेव्हा वल्लभपंथी साधूंनी त्यांच्यावर खटला भरला. त्या खटल्यात डॉ. भाऊ दाजी लाड यांची डॉक्टर म्हणून साक्ष झाली. वकिलाने त्यांना या साधूंना ओळखता का, असे विचारता ते म्हणाले, "होय. त्यांच्यावर औषधोपचार करण्यासाठी मी त्यांच्याकडे जात असतो.' "कोणत्या रोगासाठी?' असे विचारता, वैद्यकीय नीतिमत्तेमुळे त्यांनी उत्तर नाकारले. पण न्यायमूर्तींच्या सांगण्यावरून त्यांनी शेवटी सांगितले, "गुप्तरोगासाठी मी त्यांच्यावर उपचार करतो.'!!
करसनदास मुळजी यांच्या 'इंग्लडातील प्रवास' या पुस्तकाचा परिचय प्राचीन हिदू लोकांत प्रवासाची चाल या ठिकाणी सापडेल.
माथेरानमधील ग्रंथालय
माथेरान ला शतक महोत्सवी परंपरा असलेले करसनदास मुळजी म्युनिसिपल वाचनालय आहे.
वर्ग:इ.स. १८३२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८७५ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी लेखक
हस्तकला
हस्तकला म्हणजे हात किंवा / व साधी हत्यारे/उपकरणे वापरून तयार करण्यात आलेल्या कलात्मक वस्तू आहेत.हा कले चा पारंपारिक भाग आहे.यात कातणे,विणणे, सुईकाम, जरीकाम,शिवणकाम, बाहुल्या बनविणे, कोरीवकाम,नक्षीकाम ,सुतारकाम कुंभारकाम अश्या सारख्या कामांचा समावेश होतो.भारत यासाठी प्रसिद्ध आहे. वर्ग:हस्तकलाकलेचे महत्त्व
ज्या भावना, जे विचार शब्दांत सांगता येत नाहीत व मांडता येत नाहीत ते अनेकदा कलेच्या माध्यमातूर व्यक्त करणे जास्त परिणामकारक होते.
कलेमुळे आपले जीवन आनंदी व समृद्ध होते. कलेच्या माध्यमातून लोक एकत्र येतात आणि त्यातून
परस्परांबद्दलचा आदर वाढतो. जगण्यातील सौंदर्य वाढवण्याची वृत्ती
भुसावळ
भुसावळ हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील जळगाव जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
हस्तकला
तयार होते. आपण स्वतःलाही चांगल्या प्रकारे ओळखू शकतो.
भुसावळ
भुसावळ हे गांव उत्तर महाराष्ट्रात येते. भारतातल्या मोठ्या रेल्वे जंक्शनपैकी हे एक आहे. मनमाड, भोपाळ आणि नागपूरकडे जाणारे रेल्वेमार्ग भुसावळहून निघतात. महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे भुसावळ हे आशिया खंडातील सर्वात मोठे रेल्वे यार्ड आहे. येथे आशिया खंडातले रेल्वेचे दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे इंजिन प्रांगण (लोकोमोटिव्ह यार्ड) आहे. भुसावळ शेजारीच दोन आयुध निर्माण कारखाने व एक औष्णिक विद्युत निर्मिती केंद्र आहे. भुसावळ हे गांव तापी नदीशेजारी वसले आहे. या गावाची लोकसंख्या जवळपास ४ लाख आहे. भुसावळ हे 21°02′50.56″N 75°47′15.99″E वसलेले आहे. त्याची सरासरी उंची २०९ [ ६८५ फूट ] मीटर आहे. भुसावळ हा जळगावातील सर्वात मोठा तालुका आहे, आणि हा तालुका राष्ट्रीय महामार्ग ६ वर वसलेला आहे. जग प्रसिद्ध अजिंठा लेणी येथून अवघ्या ६० किलो मीटर अंतरावर आहे. भुसावळची इंग्लिश मधील स्पेलिंग [ Bhusawal & Bhusaval ] Central Goverment India आंनी नगरपालिकेने वापरली आहे.
हस्तकला
कोणत्याही समाजामध्ये मग तो सुशिक्षितांचा, अशिक्षितांचा मागासलेला किंवा सुसंस्कृत पुढारलेला असो, कलानिर्मिती है लोकजीवनाचे एक आवश्यक अंग बनले आहे.
भुसावळ
लोकसंख्या आणि साक्षरता.
भुसावळची लोकसंख्या २०४,०१६ {२ लाख चार हजार सोळा} आहे. त्यात पुरुष प्रमाण १०५,१६४ आणि महिला ९८ ,८५२ आहेत. भुसावळचे साक्षरता प्रमाण हे ९०.५३% आहे जे भारतातल्या शहरी साक्षरतेच्या ८५% पेक्षाही जास्त  आहे. साक्षरतेचे पुरुष आणि महिला प्रमाण हे ९४.९४% आणि ८५% अनुक्रमे आहे.
हस्तकला
कलेचा विकास हा कोणत्याही शास्त्रीय प्रगतीवर अवलंबून नाही. अगदी प्राचीन काळातही इजिप्त मेसोपोटेमिया भारत, चीन, ग्रीस, इ. देशांमधील मानव प्रगत नसतानाही कलाक्षेत्रात त्यांनी आश्चर्यकारक कामगिरी केल्याचे दिसून येते.
भारतीय संस्कृतीमध्ये खूप प्राचीन काळापासून उत्कृष्ट शिल्पकलेचे नमुने आपल्याला पाहायला मिळतात. अजिंठा, वेरूळ, घारापुरी, एलिफंटा केव्हज, कोपेश्वर शिवमंदिर, खजुराहो, हळेबीड, बंगळूर अशी अनेक ठिकाणे आहेत जेथे उत्तम शिल्पकला आपण पाहू शकतो.
भुसावळ
रस्ता
भुसावळ हे शहर हायवे ४२ वर स्थित आहे. वरणगाव रोड, खडका रोड, साक्री फाटा जामनेर रोड, जळगाव रोड हे देखील खूप व्यस्त रोड्स आहेत. भुसावळच्या बाहेर जाण्यासाठी एकून चार रस्ते आहेत. नाशिक इथून फक्त साडे तीन तासांच्या अंतरावर आहे आणि जळगाव अर्ध्या तासाच्या अंतरावर आहे जे भारताच्या पूर्व राष्ट्रपती प्रतिभा पाटील ह्यांचे घर आहे. शेगाव येथून १२० किलोमीटर अंतरावर आहे.
रेल्वेमार्ग
भुसावळ रेल्वे स्थानक देशातील सगळ्या मोठ्या शहरांशी जोडलेले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:वीज निर्मिती प्रकल्प असणारी गावे वर्ग:भुसावळ
संख्या महात्म्य १२
== संख्या महात्म्य 🌹संख्या १२ ==
द्वादश अंगें ( व्याकरणाचीं )
१ समास, २ वचन , ३लिंग , ४ विभक्ति , ५ प्रत्यय , ६ वव्यय , ७ काल , ८नाम , ९ उपसर्ग , १० प्रयोग , ११ धातु आणि १२ संहिता .समासो वचनं लिंगं विभक्तिः प्रत्ययोऽव्ययम् ‌ ।कालो नामोपसर्गश्च प्रयोगो धातुसंहिते ॥ ( सु . )
द्वादश अंगें ( शरीराचीं )
१ शिर, २ नेत्र , ३ कर्ण , ४ प्राण , ५ मुख , ६ हात , ७ पाय , ८ नाक , ९ कंठ , १० त्वचा , ११ गुद आणि १२ जननेंद्रिय
द्वादश अक्षरी मंत्र -( अ )
’ ॐ नमो भगवते वासुदेवाय ’ हा मंत्र म्हणजे सिद्ध वाणी ;
( आ )
पुंडलिक वरदा हरि विठ्ठल .( वारकरी सांप्रदाय )
द्वादश आदित्य -हीं बारा सूर्याचीं नावें निरनिराळीं आढळतातः -
( अ ) १ मित्र, २ रवि , ३ सूर्य , ४ भानु , ५ खग , ६ पूषा , ७ हिरण्यगर्म ,८ मरीचि , ९ आदित्य , १० सविता , ११ अर्क आणि १२ भास्कर. हींप्रचलित सूर्यनमस्कारांतील बारा नांवें ;