cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मेपलपाक
मेपल सरबत प्रथम उत्तर अमेरिकेच्या आदिवासींनी बनविला आणि वापरात आणला. नंतर ही प्रथा तेथे स्थायिक झालेल्या युरोपियन लोकांनी स्वीकारली. त्यांनी हळूहळू उत्पादन पद्धती अधिक विकसित केली. १९७० च्या दशकात झालेल्या तांत्रिक सुधारणांनी सरबत प्रक्रियेला अधिक सहज बनवले. कॅनडाचा क्युबेक प्रांत आतापर्यंतचा सर्वात मोठा उत्पादक आहे, जो जगातील ७० टक्के मेपल सरबत बनवतो. २०१६ मध्ये मेपल सरबताची कॅनेडियन निर्यात कॅनेडियन डॉलर ४८७ दशलक्ष होती, क्युबेकने यापैकी जवळपास ९० टक्के हिस्सा बनविला.
मेपल सिरप त्याच्या घनता आणि अर्धपारदर्शकतेच्या आधारावर कॅनडा, युनायटेड स्टेट्स किंवा व्हरमॉंट स्केलनुसार वर्गीकृत केले जाते. मेपल सिरपमध्ये सुक्रोज सर्वात जास्त आहे. कॅनडामध्ये, मेपल सिरप म्हणून पात्र होण्यासाठी सिरप केवळ मेपल सॅपपासून तयार केले जाणे आवश्यक आहे आणि किमान ६६% साखर असणे देखील आवश्यक आहे. अमेरिकेत, व्हर्मॉंट आणि न्यू यॉर्कसारख्या राज्यांत अधिक प्रतिबंधात्मक व्याख्या असल्या तरी, मॅरपल सेपपासून संपूर्णपणे संपूर्णपणे तयार केले जाणे आवश्यक आहे. मेपल सिरप बहुतेक वेळा पॅनकेक्स, वाफल्स, फ्रेंच टोस्ट, ओटचे जाडे भरडे पीठ किंवा लापशी यांच्यात एकत्र करून वापरले जाते. हे बेकिंगमध्ये घटक म्हणून आणि स्वीटनर किंवा फ्लेवरिंग एजंट म्हणून देखील वापरले जाते. पाकशास्त्रज्ञांनी त्याच्या अद्वितीय चवचे कौतुक केले आहे, परंतु यामागचे रसायनशास्त्र पूर्णपणे समजलेले नाही.
स्रोत
मेपलच्या झाडांच्या तीन प्रजाती प्रामुख्याने मेपल सिरप तयार करण्यासाठी वापरल्या जातात. साखर मेपल (एसर सॅचरम), ब्लॅक मेपल (ए. निग्रम) आणि लाल मेपल (ए. रुब्रम) ह्या तीन प्रजाती आहेत. कारण या प्रजातींच्या रसात साखर जास्त (अंदाजे दोन ते पाच टक्के) आहे. काळ्या मेपलला काही वनस्पतिशास्त्रज्ञांनी ए सॅचरम, शुगर मेपलच्या अधिक व्यापकपणे पाहिल्या गेलेल्या संकल्पनेत उप-प्रजाती किंवा विविधता म्हणून समाविष्ट केले आहे. त्यापैकी, लाल मेपलचा हंगाम कमी असतो कारण इतर दोन मेपल प्रजातींच्यापेक्षा तो लवकर अंकुरतो, ज्याची चवही वेगळी असते. मेपल (एसर)च्या इतर काही प्रजाती (एसर) देखील कधीकधी बॉक्स एल्डर किंवा मॅनिटोबा मेपल (एसर न्युगुंडो) सह मेपल सिरप तयार करण्यासाठी सॅप स्रोत म्हणून वापरल्या जातात. चांदीचा मेपल (ए. सॅचरिनम) आणि बिगलीफ मेपल इतर स्रोतांमधून अक्रोड, बर्च किंवा खजुरीच्या झाडापासून देखील अशी सरबत तयार केली जाऊ शकते.
संदर्भ
वर्ग:खाद्यपदार्थ
बर्गर किंग
"बर्गर किंग" एक आंतरराष्ट्रीय अन्न एजन्सी आहे जी एसची विक्री करीत होती. त्याची पहिली खोली 1954, मियामी, फ्लोरिडा.
बर्गरच्या राजाच्या आवडत्या खास वैशिष्ट्यांचा एक प्रकार म्हणजे हॅम्बर्गर याला "व्हॉप्पर" म्हणतात.
जेव्हा बर्गर किंगने ऑस्ट्रेलिया मध्ये आपले कार्य वाढविण्याचा निर्णय घेतला तेव्हा त्यांना हे ठाऊक होते की त्यांच्या व्यवसायाचा एक लहानसा सोपा अन्न स्टोअरच्या धावपटूचा ट्रेडमार्क आहे. खरं तर, पर्थ मध्ये स्थापन केलेल्या बर्गर किंग कॉप्लाझ या पहिल्या ऑस्ट्रेलियन फ्रॅंचायझीला मॅटेलैना जॅक असे लेबल केले गेले आणि त्याचे नाव बदलण्यात आले. जॅक कोविन जॅक वर्तमान बर्गर श्रेणी विकतो हे सुनिश्चित करा, तसेच ऑस्ट्रेलियन विशेषज्ञ, बर्गर ऑसी हे बर्गर ऑस्ट्रेलियातील आवडत्या मासे आणि मसाज चव वर आधारित आहे, ज्यात अंड्यांचा समावेश आहे, बेकन, कांदे आणि बीट्रोॉट आणि मांस, सॉस आणि टोमॅटो.
वर्ग:फास्ट फूड रेस्टॉरन्ट्स वर्ग:बहुराष्ट्रीय कंपन्या
गोवळकोंडा सल्तनत
__अनुक्रमणिकाहवीच__
हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर, हरिश्चंद्रगड
हरिश्चंद्रेश्वर मंदिर हे महाराष्ट्रातील अहमदनगर जिल्ह्याच्या अकोले तालुक्यातील हरिश्चंद्रगड येथे असलेले मंदिर आहे. मंदिराच्या प्रांगणात प्राकाराची भिंत आहे. या प्राकाराच्या भिंतीसमोरच एक दगडी पूल आहे. या पुलाच्या खालून एक ओढा तारामती शिखरावरून वाहत येतो यालाच `मंगळगंगेचा उगम' असेही म्हणतात. पुढे ही नदी पायथ्याच्या पाचनई गावातून वाहत जाते. मंदिराच्या आवारात अनेक गुहा आहेत. काही गुहा रहाण्यासाठी योग्य आहेत तर काही गुहांमध्ये पाणी आहे. या गुहांमधील पाणी थंडगार व अमृततुल्य आहे. मंदिराच्या मागे असणाऱ्या गुहेमध्ये एक चौथरा आहे. या चौथऱ्यात जमिनीत खाली एक खोली आहे. यावर प्रचंड शिळा ठेवली आहे. या खोलीत `चांगदेव ऋषींनी' चौदाशे वर्ष तप केलेले आहे असे स्थानिक गावकरी सांगतात. हरिश्चंद्रेश्वर मंदिराच्या दारात एक पुष्करणी आहे. त्यामधील कोनाड्यांमध्ये पूर्वी मूर्ती होत्या. मंदिराच्या समोर नंदी आहे. साधारण दहाव्या अकराव्या शतकात झांज राजाने बांधलेल्या १२ मंदिरांमधील हे मंदिर आहे. मंदिराच्या उत्तरेकडे पाण्याच्या प्रवाहाने झालेली घळ आहे. या घळीमध्ये केदारेश्वराची लेणी आहे. यामध्ये भलीमोठी पिंड आहे. पिंडीच्या बाजूला पाणी भरलेले असते. सभोवती प्रदक्षिणा मारता येते.
इतिहास
दहाव्या शतकातील शिलाहार राजा झंझ याने गोदावरी ते भीमा दरम्यानच्या बारा नद्यांच्या उगमस्थळी एकूण बारा शिवालये बांधली. त्यांतील एक हे शिवालय आहे..
ती शिवालये अशी : ही सर्व मंदिरे शिल्प सौंदर्याने नटलेली आहेत, कोरीव कलेने सजलेली आहेत. यांतच हरिश्चंद्रेश्वराच्या मंदिराचा समावेश होतो.
राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक
भारत सरकारच्या पुरातत्त्व विभागाने या मंदिराला दिनांक ४ मार्च, इ.स. १९०९ रोजी महारष्ट्रातील संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके वर्ग:अहमदनगर जिल्हा वर्ग:मंदिरे वर्ग:महाराष्ट्रातील पर्यटनस्थळे
कुतुबशहा
__अनुक्रमणिकाहवीच__
जिवाजीपंत चोरघडे
जिवाजीपंत चोरघडे हे नागपूरकर भोसल्यांचे प्रधान होता. हे अत्यंत मुत्सद्दी म्हणून प्रसिद्ध होते.
वर्ग:नागपूरचे भोसले घराणे
पीएसएलव्ही सी-२०
पीएसएलव्ही सी-२० या पीएसएलव्ही रॉकेटच्या साह्याने भारताने परदेशी उपग्रह सोडले. हे पीएसएलव्हीचे व्यावसाईक उड्डाण होते. याचे प्रक्षेपणसतीश धवन अंतराळ केंद्र येथून २५ फेब्रुवारी इ.स. २०१३ रोजी करण्यात आले. या यानाने सरल, सफायर, नेओसॅट, टगसॅट-१, युनिब्राईट, स्ट्रॅंड-१, अयुसॅट-३ उपग्रह कक्षेत यशस्वीपणे पोहचविले.
बाह्य दुवे
http://www.isro.org/pslv-c20/PSLV-C20.aspx
वर्ग:भारतीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
बस बाई बस (मालिका)
बस बाई बस हा झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेला एक मुलाखतपर कार्यक्रम आहे ज्याचे सूत्रसंचालन सुबोध भावेने केले.
संदर्भ
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
एकोजी पहिला
__अनुक्रमणिकाहवीच__
डांगमोडे
डांगमोडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:मालवण तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
पाठ्यपुस्तके
पाठ्य म्हणजे शिकविण्यास आवश्यक, नुसते वाचनीय नव्हे. विशिष्ट योग्यता शिक्षणातून प्राप्त झाल्याखेरीज ज्यांचे स्वयमेव आकलन कठीण जाते, असे पुस्तक म्हणजे पाठ्यपुस्तक होय. या संदर्भात ‘शिक्षक’ या शब्दाने माणूस शिक्षक एवढाच अर्थ विवक्षित नाही. विषयाचा उलगडा करण्यास आवश्यक असलेली साधनसामग्रीही शिक्षक या शब्दात अभिप्रेत आहे. विद्यालयांतील पाठ्यपुस्तकांचा दर्जा क्रमाने लावावा लागतो. याचे कारण कोणत्याही विद्यार्थ्याला किंवा विद्यार्थिनीला ज्ञानसाधना क्रमानेच करता येते. उदा., प्राथमिक, माध्यमिक, उच्च असा शिक्षणक्रम असतो. याचे कारण प्राथमिक (एलिमेंटरी) शिक्षण झाल्याशिवाय त्या त्या विषयाचे अधिक विस्तृत, गुंतागुंतीचे, वरच्या पायरीचे ज्ञान, मन किंवा बुद्धी ग्रहण करू शकत नाही. याकरिता पुस्तकांचा क्रम हा त्या ठिकाणी विवक्षित असतो. बहुतेक विषय असे असतात, की त्यांच्यामध्ये क्रमाक्रमानेच प्रवेश करता येतो व प्रावीण्य मिळविता येते. उदा., गणित, विज्ञान, तंत्रविद्या, व्याकरण इ. विषय असे आहेत. इतिहास, भूगोल, भूवर्णने, ललित-साहित्य इत्यादिकांच्या विषयांत क्रमाने अपरिहार्यपणे जाण्याची आवश्यकता काही विचक्षण विद्यार्थांना नसते, हेही या संदर्भात ध्यानात ठेवावे लागते परंत सर्वसाधारणपणे त्यातही ज्ञानाचा क्रमविकास हा सिद्धांत गृहीत धरावाच लागतो. उदा., कविता. प्रतिभासंपन्न विद्यार्थ्याला कवितेचा आस्वाद घेण्याकरिता क्वचित प्रसंगी क्रमाने वाचन करण्याची आवश्यकता पडत नाही.
पाठ्यपुस्तकांचे दोन प्रकार होत. वरीलप्रमाणे ज्ञानविकासक्रम लक्षात घेऊन तयार केलेली पाठ्यपुस्तके जशी आवश्यक असतात, त्याप्रमाणे तशा प्रकारचा क्रम लक्षात न घेता शास्त्रकार, साहित्यकार, संशोधक, प्रतिभाशाली ललित-लेखक स्वतःचे साहित्य निर्माण करीत असतात. त्यांचीही स्वतंत्र पुस्तके पाठ्यपुस्तकांत अंतर्भूत करावी लागतात. त्यांच्यातही ज्ञानविकासक्रम लक्षात घ्यावा लागतो – उदा., उच्च अभ्यासक्रमात शांकरभाष्य, ज्ञानेश्वरी, प्लेटोचे रिपब्लिक, मॅकीॲव्हलीचे प्रिन्स, न्यूटनचे प्रिन्सिपिआ  हे पुस्तक, मिल्टनचे पॅरडाइस लॉस्ट  हे काव्य, शेक्सपिअरची नाटके, केन्सचे जनरल थीअरी ऑफ एम्प्लॉयमेंट, इंटरेस्ट अँड मनी  इ. अंतर्भूत असतात.
शिक्षणपद्धतीत पाठ्यपुस्तकांची गरज भासते याचे कारण अध्ययन-अध्यापनाचे ते एक आवश्यक साधन आहे. पुस्तकाविना शिक्षण देता येईल काय, याचे प्रयोग अमेरिकेत करण्यात आले. तथापि पुस्तकांचे साहाय्य अपरिहार्य आहे, असाच निष्कर्ष त्या प्रयोगांतून काढण्यात आला.
रोमन लोकांच्या जीवनात धर्मापेक्षा कायदा, साहित्य इत्यादींना विशेष महत्त्व होते व म्हणून पाठ्यक्रमात त्यांना महत्त्व आले. मध्ययुगात लॅटिनद्वारा सर्वज्ञान मिळवावे लागे. म्हणून लॅटिन व्याकरणाची पाठ्यपुस्तके (उदा., लिलिज ग्रामर, डोनॅट  इ.) विशेष रूढ झाली. सॉक्रेटिस, प्लेटो यांच्यासारखी स्वतंत्र प्रतिभेची माणसे मात्र पाठ्यपुस्तकांना कमी लेखीत. पाठ्यपुस्तके स्मरणशक्ती दुबळी बनवितात व भिन्न भिन्न बौद्धिक पात्रतेच्या विद्यार्थांची बूज ती राखत नाहीत, असा प्लेटोचा आक्षेप होता. रुसोनेही पाठ्यपुस्तकांना गौण स्थानच दिले आहे. शाब्दिक ज्ञानावर आणि आप्तवाक्यप्रमाण्यावर भर देणाऱ्या प्रवृत्तीविरुद्ध ही प्रतिक्रिया होती. पाठ्यपुस्तकांच्या सुधारणेचा पहिला प्रयत्न कोमेनिअस (१५९२–१६७०) याने केला. त्याने पहिले सचित्र व सटीप पाठ्यपुस्तक तयार केले. बालकांना प्रत्यक्ष अनुभवाने म्हणजे वस्तुपाठाने शिकविण्याची पद्धत पेस्टालोत्सीने (१७४६–१८२७) सुरू केली. त्यामुळे मुलांसाठी तयार करावायाच्या पाठ्यपुस्तकांत क्रांती झाली म्हणूनच आधुनिक पाठ्यपुस्तकांच्या जनकत्वाचा मान त्याला दिला जातो. एकोणिसाव्या शतकात बहुतेक पाश्चात्त्य देशांत ‘राष्ट्रीय शिक्षणपद्धती’ सुरू झाली आणि मुद्रणकलेचाही विकास झाला. त्यामुळे पाठ्यपुस्तकांचा प्रसार मोठ्या प्रमाणावर झाला पण अध्यापनात घोकंपट्टीला अतिरिक्त महत्त्व आले, की पाठ्यपुस्तकांविरुद्ध प्रतिक्रिया व्यक्त होते. अमेरिकेत प्रगमनशील शिक्षणाच्या चळवळीत व भारतातील मूलोद्योग शिक्षणात कृतीला आणि क्रियाशीलतेला महत्त्व येताच पाठ्यपुस्तकांना गौणत्व आले. वस्तुतः ही प्रतिक्रिया पुस्तकी शिक्षणपद्धतीविरुद्ध आहे, असे म्हणता येईल.
पाठ्यपुस्तक कोणत्या वयाच्या विद्यार्थ्यांसाठी आहे व ते कोणत्वा विषयाचे आहे, यांवरून त्याचे प्रकार व उपयोग निश्चित होतात. भाषाविषयाची पुस्तके अक्षरओळख वा भाषापरिचय, वाचनपाठ व साहित्यपरिचय अशा तीन प्रकारची असू शकतात. काही काही पुस्तके सूक्ष्म अभ्यासासाठी, तर काही स्थूल वाचनासाठी असतात. अन्य विषयांच्या बाबतीत पाठ्यपुस्तके ही ज्ञानसंग्रह वा ज्ञानकोश या स्वरूपाची असतात. विषयाची क्रमबद्ध मांडणी हा शालेय पाठ्यपुस्तकांचा महत्त्वाचा गुण मानला जातो. काही पाठ्यपुस्तके अभ्यासाच्या दिशा दाखविणारी व स्वतंत्रपणे अभ्यासाला साहाय्य करणारी असतात. प्रौढ विद्यार्थ्यांच्या बाबतीत पाठ्यपुस्तक हे शिक्षक आणि मार्गदर्शक या दोन्ही भूमिका पार पाडू शकते. पाठ्यपुस्तकांचा उपयोग कसा करावा, हेही खरे म्हणजे शिकविले जावे. पाठ्यपुस्तकांतील प्रस्तावना, विविध भाग, मूळ संहिता, टीका, संदर्भ, स्वाध्याय इत्यादींचा उपयोग कसा करून ध्यावा, याची दिशा विद्यार्थांना कळावयास हवी. पाठ्यपुस्तकांमुळे विद्यार्थी स्वतःच्या गतीने व सवडीने अभ्यास करू शकतात. झालेल्या अभ्यासाची उजळणी करण्यासाठी, त्याचा आढावा घेण्यासाठी, स्मृतीला चालना व उजाळा देण्यासाठी पाठ्यपुस्तकांचा उपयोग होतो.
पाठ्यपुस्तकांचे शिक्षणप्रक्रियेतील स्थान लक्षात घेता त्यांची निर्मिती हे एक महत्त्वाचे व जबाबदारीचे काम आहे. पाठ्यपुस्तकांच्या निर्मितीचा विचार इतर पुस्तकांप्रमाणेच अंतरंग व बहिरंगाच्या दृष्टीने करता येईल. आधुनिक काळात या दोहोंची वेगवेगळी तंत्रे निर्माण झालेली आहेत. बहिरंगाचा विचार करताना पुस्तकाचा आकार, कागद, पृष्ठसंख्या, अक्षरांचा आकार, पानावरील मजकुराची मांडणी, चित्रे व पुस्तकांची बांधणी इ. गोष्टींचा सूक्ष्मपणे विचार करण्यात येतो. विद्यार्थ्यांचे वय, त्यांची वाचनशक्ती इ. गोष्टी लक्षात घेऊन वरील तपशिलातील घटकांचे स्वरूप निश्चित केले जाते. ती आकर्षक व रंजक करण्याचा प्रयत्न केला जातो. अंतरंगाच्या बाबतीत पाठ्यक्रम, त्याचे उद्दिष्ट व अध्यापनपद्धती या तीन घटकांचा विचार महत्त्वाचा ठरतो. अभ्यासक्रमात बदल झाला व नव्या नव्या अध्यापनपद्धती पुढे आल्या, की पाठ्यपुस्तकांची पुनर्रचना करावी लागते. ह्या दोन्ही गोष्टी शैक्षणिक संशोधनावर अवलंबून असतात. प्रगमनशील समाजात अभ्यासक्रम व अध्यापनपद्धती यांचे संशोधन सदैव चालूच असते. पाठ्यपुस्तकांच्या अंतरंगाचा दुसरा घटक म्हणजे त्यातील ज्ञान अद्ययावत व बिनचूक असणे व त्याची भाषा संबंधित विद्यार्थ्यांना सुबोध  असणे, पाश्चात्त्य देशांत वेगवेगळ्या वयोगटांच्या व आकलनशक्तीच्या विद्यार्थ्यांसाठी योग्य त्या शब्दांचे संशोधन करून त्या शब्दांच्या याद्या पाठ्यपुस्तकलेखकांना उपलब्ध करून दिल्या जातात. पाठ्यपुस्तकलेखक आपापल्या विषयातील केवळ तज्ञ असून भागत नाही, तर मानसशास्त्र व अध्यापनपद्धती यांचाही अभ्यास त्यांना उपयुक्त ठरतो. अंतरंगातील तिसरा घटक म्हणजे विषय सुबोध करण्यासाठी दिलेली चित्रे, आकृत्या, तक्ते इ. घटक आणि मार्गदर्शनपर विविध टीपा, पूरक वाचनासाठी ग्रंथ इ. गोष्टी होत. हा संपादन-कौशल्याचा भाग समजला जातो. पाठ्यपुस्तकांच्या संपादकांवर जशी अचूक व निर्दोष माहिती पुरविण्याची जबाबदारी असते. तशीच ती माहिती वस्तुनिष्ठ, निःपक्षपाती आणि समतोल असावी लागते. यूनेस्कोने या दृष्टीने विविध देशांतील इतिहासाची पुस्तके तज्ञांकडून तपासून घेऊन योग्य त्या सूचना केल्या आहेत. पाठ्यापुस्तकांचे मूल्यमापन करण्यासाठी संशोधकाना आता गुणपत्रिका (स्कोअर-कार्ड्‌स) दिल्या जातात.
पाठ्यपुस्तकानिर्मितीमध्ये सामान्यतः खालील प्रक्रियांचा समावेश होतो : (१) अभ्यासक्रमामध्ये अंतर्भूत असलेल्या संकल्पनांची निश्चिती करणे आणि त्यांच्या स्पष्टीकरणार्थ योग्य टिपणे करणे (२) लेखक आणि मूल्यमापकांसाठी प्रशिक्षणवर्ग घेणे (३) एकाच स्तरावरील विविध विषयांच्या पाठ्यपुस्तकांचा दर्जा समान राहील, याची यंत्रणा तयार करणे (४) जगभर पाठ्यपुस्तकांची निर्मिती चालू असते, त्यांचे परिशीलन करणे व नव्या संशोधनाची दखल घेणे (५) नवी पाठ्यपुस्तके वापरात येऊ लागल्यावर ती शिकविणाऱ्या शिक्षकांशी वरचेवर संपर्क साधून त्यांच्या अडचणी समजावून घेणे, पाठ्यपुस्तकांमध्ये योग्य त्या सुधारणा करणे व अशा तऱ्हेने पाठ्यपुस्तकांचे निरंतर मूल्यमापन करीत राहणे आणि (६) पाठ्यपुस्तकांच्या निर्मितीस आवश्यक अशा साहित्याचा राज्य व केंद्र स्तरांवर संग्रह करणे.
इतिहास, भूगोल, शास्त्र या विषयांतील मूलभूत कल्पना वरचेवर बदलत नाहीत. त्यामुळे विषयाच्या मांडणीत जो काही बदल होईल, तेवढाच बदल पाठ्यपुस्तकांत होतो. राज्यसत्ता क्रांतिकारकपणे बदलल्यास इतिहासाच्या दृष्टिकोणातही बदल होतो. मात्र भाषा विषयांच्या पाठ्यपुस्तकांचे तसे नसते. शिक्षकांना तीच पाठ्यपुस्तके प्रतिवर्षी शिकवावी लागत असल्याने सामान्यतः पाच वर्षांनी त्यांतील धडे बदलावेत, असा संकेत असतो. असे न केल्यास शिक्षकांना ती पाठ्यपुस्तके शिकविणे कंटाळवाणे होते व त्यांच्या अध्यापनातील परिणामकता कमी होते.
पाठ्यपुस्तकांचे संस्कारसामर्थ्य व त्यांचा प्रचंड खप या दोन गोष्टी लक्षात घेऊन शासनसंस्थेने पाठ्यपुस्तकनिर्मितीचे कार्य आपल्याकडे घ्यावे काय, हा वादग्रस्त प्रश्न आहे. विचाराच्या मुक्त आदानप्रदानावर भर देणारी व शिक्षणक्षेत्राची स्वायत्तता मान्य करणारी लोकशाही राष्ट्रे पाठ्यपुस्तकांची मक्तेदारी स्वतःकडे घेत नाहीत. अमेरिका, ग्रेट ब्रिटन, नेदर्लंड्स व फ्रान्स इ. देशांत खाजगी प्रकाशक पाठ्यपुस्तके तयार करतात. शाळेत कोणती पाठ्यपुस्तके लावावयाची, हे ठरविण्याचे स्वातंत्र्य मुख्याध्यापकांना असते. काही देशांत खाजगी प्रकाशकांनी प्रसिद्ध केलेली पुस्तके सरकार विकत घेऊन शाळांना मोफत पुरविते. साम्यवादी देशांत मात्र पाठ्यपुस्तके हे सत्तारूढ पक्षाच्या तत्त्वज्ञानाची नव्या पिढीला दीक्षा देण्याचे साधन मानले जात असल्याने, त्याचे सर्व अधिकार शासनाकडे असतात. विकसनशील देशांत एकराष्ट्रीयत्वाचा संस्कार करण्याची गरज, प्रशिक्षित शिक्षकांचा अभाव, जनतेचे दारिद्र्य, पाठ्यपुस्तके लावताना होणारे अपप्रकार टाळण्याची गरज इत्यादींमुळे पाठ्यपुस्तकांवर सर्व प्रकारचे नियंत्रण ठेवण्याकडे व त्यांची निर्मिती स्वतःकडे घेण्याचा सरकारचा कल दिसतो, पण शासनामार्फत तयार होणारी पुस्तके स्वस्त, सुबक, अचूक माहितीची व दर्जेदार असतातच, असे नाही तसेच इतरही काही दोष शासनालाही टाळता येत नाहीत, असाच निष्कर्ष यूनेस्कोने घडवून आणलेल्या चर्चेतून निष्पन्न झाला आहे. पाठ्यपुस्तकांबाबत विशुद्ध शैक्षणिक दृष्टी असावी, असा तज्ञांचा अभिप्राय आहे.
शासनाने मात्र उत्तम पाठ्यपुस्तकांच्या निर्मितीला साहाय्य करायला हवे, हे सर्वत्र मान्य केले जाते. अमेरिकेसारख्या देशांत प्रकाशकांना आर्थिक साहाय्य दिले जाते. आदर्श व नमुनेदार पाठ्यपुस्तके तयार करून चांगल्या पाठ्यपुस्तकांच्या निर्मितीला उत्तेजन देणे, अचूक व सांगोपांग विस्तृत माहितीचे संदर्भग्रंथ तयार करवून छापणे, नकाशे, आकृत्या, चित्रे व त्यांच्या ठशांचा अधिकृत संग्रह तयार करून प्रकाशकांना तो उपलब्ध करून देणे इ. कामे शासनातर्फे शक्य असतात व त्यामुळे पाठ्यपुस्तकांच्या प्रकाशनाचा खर्च कमी करता येतो.
प्रचलित पाठ्यपुस्तकांचे निरीक्षण करणे व अध्यापनाच्या दृष्टीने त्यांचे मूल्यमापन करणे, हे तज्ञांचे कार्य आहे. वेगवेगळ्या विद्यार्थ्यांची पात्रता, कुवत आणि गरजा तसेच अल्प वेळात अधिक ज्ञान संपादन करण्याची आजची गरज, निरुपयोगी माहिती गाळून नवीन ज्ञानाचा परिचय व उपयोग इ. गोष्टी लक्षात घेऊन पाठ्यपुस्तकांबाबत प्रयोग व संशोधन होण्याची गरज आहे. यावरच शिक्षणाचा दर्जा अवलंबून असतो. अशा तऱ्हेचे प्रयोगस्वातंत्र्य शासनाने कुशल अध्यापकांना दिले पाहिजे, असा शिक्षण शास्त्रवेत्त्यांचा आग्रह असतो.
भारतात इंग्रजी राजवट सुरू होताच पाश्चात्त्य वळणाची शिक्षणपद्धती सुरू झाली पण शिक्षणाचे कार्य राज्यपातळीवरून चालत असल्याने काही आदेश देण्यापलीकडे शासनाने पाठ्यपुस्तकांच्या प्रश्नात फारसे लक्ष घातलेले दिसत नाही. नव्याने सुरू झालेल्या शाळांना पाठ्यपुस्तके पुरविण्याची जाबाबदारी आरंभी सरकारवर येऊन पडली. मुंबई इलाख्यात बाँबे नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटीने देशी भाषांत पाठ्यपुस्तके प्रकाशित करावयाचे कार्य १८२४ पासून सुरू केले पण १८५५ पासून शिक्षण खात्याने ते कार्य आपल्याकडे घेतले. हॉवर्ड यांनी तयार केलेली पुस्तके लाहोर, लखनौ, दिल्ली या भागांतही मान्यता पावली तसेच मराठी वाचनमालांचा मध्य प्रदेशातही स्वीकार झाला. भाषाविषयाखेरीज गणित, इतिहास व भूगोल यांचीही पुस्तके सरकारने काढली पण विसाव्या शतकाच्या पहिल्या दशकापासून खाजगी प्रकाशक पुढे आल्यावर सरकारने प्रकाशनव्यवहार बंद केला. फक्त पाठ्यपुस्तकांना मंजुरी देण्याचा अधिकार आपल्याकडे ठेवला.
भारतात १९६८ मध्ये शिक्षणविषयक राष्ट्रीय धोरण जाहीर झाल्यानंतर राष्ट्रीय आणि राज्य स्तरांवर पाठ्यपुस्तकांची निर्मिती व संशोधन यांसाठी मंडळे नेमण्यात आली. राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण मंडळ यांच्या अंतर्गत ‘राष्ट्रीय पाठ्यपुस्तक मंडळ’ १९६९ मध्ये नेमण्यात आले. नव्याने स्थापन झालेल्या या मंडळाची पहिली सभा ५-६ नोव्हेंबर १९६९ रोजी झाली. या सभेत दूरगामी धोरण ठरविण्यात आले. त्यातील महत्त्वाची सूत्रे अशी : (१) पाठ्यपुस्तक मूल्यमापनाची यंत्रणा पुरविण्यात आली. (२) पाठ्यपुस्तकनिर्मितीमध्ये प्रत्यक्ष शिकविणाऱ्या शिक्षकांना सहकार्य करावे असे ठरले. (३) विषयावर शिक्षकांची मंडळे स्थापन करण्यात आली. (४) पाठ्यपुस्तक-लेखकांसाठी कृतिसत्रे घेण्याचे ठरले व तयार झालेली पाठ्यपुस्तके प्रत्यक्षात वापरून मगच कायम करण्याचे ठरले. याच सभेत दिल्लीच्या राष्ट्रीय संस्थेत एक कायमचे ‘राष्ट्रीय पाठ्यपुस्तक केंद्र’ उघडण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
मुदलियार शिक्षण आयोगाच्या (१९५२) शिफारशीप्रमाणे महाराष्ट्रातही ‘महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ’ २७ जानेवारी १९६७ रोजी स्थापन झाले. शालेय विद्यार्थांना रास्त दरात दर्जेदार पाठ्यपुस्तके मिळावीत, हा मंडळाचा प्रमुख हेतू आहे. शालेय अभ्यासक्रमाची पुनर्रचना झाल्यामुळे या मंडळाने प्रसिद्ध केलेली पाठ्यपुस्तके १९७१-७२ या शालेय वर्षापासून सर्व महाराष्ट्रभर वापरण्यात येऊ लागली. शालेय विद्यार्थ्यांसाठी पाठ्यपुस्तके, शिक्षकांसाठी हस्तपुस्तके व विद्यार्थ्यांसाठी व्यवसायपुस्तके यांची निर्मिती करणे, शालेय अध्ययन आणि अध्यापन प्रगत होण्याच्या दृष्टीने उपयुक्त असे शैक्षणिक साहित्य तयार करणे, अशा प्रकारे तयार झालेल्या पुस्तकांची आणि साहित्याची छपाई व विक्री करणे प्राथमिक, माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक स्तरांवरील अभ्यासक्रम व पाठ्यपुस्तके यांचे संशोधन करणे इ. उद्दिष्टे मंडळाने आपल्यासमोर ठेवली आहेत. या मंडळाचे कार्यालय पुण्यात असून १९७७-७८ या शैक्षणिक वर्षाअखेर मंडळाने सु. ७०० पाठ्यपुस्तके प्रकाशित केली. पाठ्यपुस्तकांव्यातिरिक्त मंडळाने ध्वनिमुद्रिका, तक्ते इ. शैक्षणिक साहित्यही तयार केले आहे. भारतातील बहुतेक सर्व राज्यांत प्राथमिक आणि माध्यमिक स्तरांवरील पाठ्यपुस्तके शासननियुक्त पाठ्यपुस्तक मंडळामार्फत प्रसिद्ध होतात.
प्राथमिक आणि माध्यमिक शाळांतून मातृभाषेतून शिक्षण देण्यात येऊ लागल्यानंतर महाराष्ट्रातील विद्यापीठांतूनही विशेषतः कला आणि वाणिज्य विद्याशाखांतून मराठीतून अध्यापन करण्यात येऊ लागले व मराठीतून लिहिलेल्या पाठ्यपुस्तकांची जरूरी भासू लागली. पुणे, कोल्हापूर, नागपूर येथील खाजगी प्रकाशकांनी अशी पुस्तके प्रसिद्ध करण्यास सुरुवात केली परंतु खपाची अनिश्चितता व पाठ्यपुस्तकांची बेताची गुणवत्ता या दृष्टीने राज्यपातळीवर काहीतरी करणे जरूर होते. त्याप्रमाणे १९ मार्च १९६९ रोजी ‘महाराष्ट्र राज्य विद्यापीठ ग्रंथनिर्मिति मंडळ’ ही स्वायत्त संस्था स्थापन करण्यात आली. या संस्थेस केंद्रीय अर्थसाहाय्य मिळते. महाराष्ट्रातील सर्व विद्यापीठांचे कुलगुरू, केंद्रीय शिक्षण विभागाचे सचिव, पवईच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीचे संचालक, एक अनुभवी प्रकाशक इ. व्यक्ती मंडळाच्या सभासद असतात. या मंडळाची कचेरी नागपूर येथे आहे. महाराष्ट्रातील सर्व विद्यापीठांच्या अभ्यासक्रमांना उपयुक्त, बहुतेक सर्व विषयांवरील, पाठ्यपुस्तके मंडळाने प्रकाशित केलेली आहेत. काही दर्जेदार इंग्रजी ग्रंथांची भाषांतरेही मंडळाने प्रसिद्ध केलेली आहेत. १९७७-७८ अखेर मंडळाची सु. दोनशे पाठ्यपुस्तके प्रकाशित झाली. शहरी विभागात शालेय आणि विद्यापीठीय शिक्षण इंग्रजी माध्यमातून घेण्याची लाट १९७० पासून पुन्हा पसरत असल्याने शास्त्र व तंत्रज्ञान विषयाच्या मराठी पुस्तकांचा उठाव तितकासा होऊ शकला नाही. मात्र इतर विद्याशाखांतील मराठी पाठ्यपुस्तके प्रसिद्ध करण्याचे मंडळाचे कार्य जोमाने चालू आहे.
आंतरराष्ट्रीय पातळीवर यूनेस्कोसारख्या संस्थानी पाठ्यपुस्तक निर्मितीच्या प्रश्नात लक्ष घातले आहे. निरनिराळ्या देशांतील पाठ्यपुस्तकांत इतर देश व त्यांतील लोक यांच्याविषयी योग्य व वस्तुनिष्ठ माहिती आलेली आहे वा नाही, याबाबत यूनेस्कोकडून संशोधन झाले आहे. अविकसित देशांतील पाठ्यपुस्तक संशोधन कार्यास युनेस्कोने साहाय्य केलेले आहे.
वर्ग:महिला संपादनेथॉन वर्ग:शिक्षण
चिल्हेवाडी
चिल्हेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
खंडाळी
खंडाळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:मोहोळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
नत्ताकन चांतम
नत्ताकन चांतम (१ जानेवारी, इ.स. १९९६:थायलंड - ) ही 🇹🇭 thailandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यम जलदगती गोलंदाजी करते.
वर्ग:थायलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पीएसएलव्ही सी-२२
पीएसएलव्ही सी-२२ या पीएसएलव्ही रॉकेटच्या साह्याने भारताने परदेशी उपग्रह सोडले. हे पीएसएलव्हीचे व्यावसाईक उड्डाण होते. याचे प्रक्षेपणसतीश धवन अंतराळ केंद्र येथून १ जुलै इ.स. २०१३ रोजी करण्यात आले. या यानाने आयआरएनएसएस १ ए उपग्रह कक्षेत यशस्वीपणे पोहचविला.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय उपग्रह प्रक्षेपण यान
कुतुबशाही राजवंश
कुतुबशाही राजवंश ( पर्शियन : قطب‌ شاهیان कुतुब शाहियां किंवा سلطنت گلکنده सुलतानत-ए गोलकोंडे ) हे एक पर्शियन तुर्कोमन वंशाचे शिया इस्लाम राजवंश होते. यांनी दक्षिण भारतातील गोलकोंडाच्या सल्तनतवर राज्य केले. बहमनी सल्तनतच्या पतनानंतर, कुतुबशाही राजघराण्याची स्थापना १५१२ मध्ये सुलतान-कुली कुतुब-उल-मुल्कने केली होती, ज्याला इंग्रजीमध्ये " कुली कुतुब शाह" म्हणून देखील ओळखले जाते.
१६३६ मध्ये, मुघल सम्राट शाहजहानने कुतुबशाहांना मुघल सत्ता मान्य करण्यास आणि नियतकालिक खंडणी देण्यास भाग पाडले. १६८७ मध्ये सातवा सुलतान अबुल हसन कुतुब शाहच्या कारकिर्दीत राजवंशाचा अंत झाला, जेव्हा मुघल शासक औरंगजेबाने अबुल हसनला अटक करून आयुष्यभर दौलताबाद येथे तुरुंगात टाकले आणि गोलकोंडाचा मुघल साम्राज्यात समावेश केला. कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, ओडिशा आणि तेलंगणा या आधुनिक राज्यांच्या काही भागांपासून राज्याचा विस्तार झाला. गोलकोंडा सल्तनत सतत आदिल शाही आणि निजाम शाह्यांशी संघर्ष करत होती.
कुतुबशाही हे पर्शियन शिया संस्कृतीचे संरक्षक होते. गोलकोंडा सल्तनतच्या अस्तित्वाच्या पहिल्या 90 वर्षांमध्ये (1512 - 1600) अधिकृत आणि न्यायालयीन भाषा देखील पर्शियन होती. 17 व्या शतकाच्या सुरुवातीस, तथापि, तेलुगू भाषेला पर्शियन भाषेचा देण्यात आला होता, तर कुतुबशाहीच्या राजवटीच्या शेवटी, ती प्राथमिक न्यायालयीन भाषा होती ज्यात पर्शियनचा वापर अधिकृत कागदपत्रांमध्ये अधूनमधून केला जात असे. इंडोलॉजिस्ट रिचर्ड ईटन यांच्या मते, कुतुबशाहांनी तेलुगू भाषा अंगीकारल्यामुळे, त्यांनी त्यांच्या राजवटीला तेलुगू भाषिक राज्य म्हणून पाहण्यास सुरुवात केली, सल्तनतीतील अभिजात वर्ग त्यांच्या शासकांना "तेलुगु सुलतान" म्हणून पाहत होते.
संदर्भ
घराणे
देऊळवाडा
देऊळवाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:मालवण तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
देऊळगावदुधाटे
देऊळगावदुधाटे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पूर्णा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पूर्णा तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
नत्ताया बूचाथम
वर्ग:थायलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नरुएमोल चैवाई
नारुएमोल चैवाई (२ जुलै, इ.स. १९९०:थायलंड - ) ही 🇹🇭 thailandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करते.
वर्ग:थायलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वादकारण
वादकारण (कॉझ ऑफ ॲक्शन). न्यायालयात उपस्थित केलेल्या दाव्याचा अथवा खटल्याचा वादविषय. सर्वसाधारणपणे जी गोष्ट घडल्यामुळे किंवा जी वस्तुस्थिती सिद्ध झाल्यामुळे दावा शाबीत करणे किंवा आपला कायदेशीर हक्क प्रस्थापित करणे शक्य होते, त्याला वादकारण असे संबोधितात. न्यायालयात दाद अथवा दावा दाखल करताना किंवा एखादा दावा चालू असतो, तेव्हा कायद्यातील ‘वादकारण’ या संज्ञेला विशेष महत्त्व प्राप्त होते. वादकारण घडले असेल, तरच न्यायालयात दावा दाखल करता येतो, अन्यथा नाही. वादकारणात एक अथवा अनेक घडलेल्या घटना किंवा प्रसंग यांचा समावेश होतो. न्यायालयात दाखल करावयाच्या तक्रार-अर्जामध्ये वादकारण कोणते आहे, ते केव्हा घडले, त्याचा कालावधी वगैरे गोष्टींचा स्पष्टपणे उल्लेख असणे आवश्यक असते. उभयपक्षांमध्ये निर्माण झालेल्या वादाचे कारण स्पष्ट केल्यावरच वाद न्यायप्रविष्ट होऊ शकतो. या निर्देशिलेल्या वादकारणावरच न्यायाधीश मुद्दे काढतात व त्यांच्या आधारे न्यायालयात दाव्याचा निकाल लागतो. प्रतिवादीविरुद्ध हुकूमनामा बजावण्यासाठी किंवा उभयपक्षांच्या वादावर पडदा पाडण्यासाठीही वादकारण विशेष महत्त्वाचे ठरते. दिवाणी व्यवहार संहितेच्या कलम २० मध्ये वादकारणाविषयी माहिती देण्यात आली आहे. फौजदारी खटल्यातही वादकारण आवश्यक असते. तथापि मुख्यतः दिवणी स्वरूपाच्या दाव्यातच वादकारण अधिक उपयुक्त ठरते.
दिवाणी दावा कोठे म्हणजे कोणत्या गावी अथवा शहरी चालविता येईल, असा प्रश्न जेव्हा उद्‌भवतो, तेव्हा वादकारण महत्त्वाचे ठरते. प्रतिवादी ज्या ठिकाणी राहतो अथवा कामधंदा करतो त्या ठिकाणी दावा चालवावा असा सर्वसाधारण नियम असला, तरी या नियमाला अपवाद म्हणून वादकारण अथवा त्याचा काही भाग जेथे उपस्थित झाला असेल त्या ठिकाणीही दावा दाखल करता येतो. उदा., उभयपक्षांत ज्या ठिकाणी कायदेशीर करार केला जातो किंवा ज्या ठिकाणी त्याचे पालन केले जाते अथवा ज्या ठिकाणी करारापोटी पैसे दिले जातात अथवा पैसे देण्याचे ठरलेले असते, त्या ठिकाणीसुद्धा दावा दाखल करता येतो. ही सर्व उदाहरणे दाखल करण्याकरिता वादकारणाचे महत्त्व विशद करणारी आहेत.
रोजच्या व्यवहारात वादकारण निर्माण होण्याविषयी अनेक उदाहरणे सांगता येतील. उदा., कराराची निर्मिती व करारभंग कसा झाला, यांतून वादकारण निर्माण होऊ शकते. एखाद्याच्या मृत्यूनंतर किंवा त्या व्यक्तीच्या ठराविक वयानंतर विम्याचे पैसे देण्याचे विमा कंपनीने कबूल केल्यानंतर, त्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यावर अथवा तिने ते विवक्षित वय ओलांडल्याचा दाखला दिल्यावर विमा कंपनीने पैसे दिले नाहीत, तर वादकारण निर्माण होते तद्वतच हुंडी (बिल ऑफ एक्स्चेंज) अथवा वचनचिठ्ठी (प्रॉमिसरी नोट) लिहून देऊनसुद्धा पैसे दिले नाहीत तसेच हुंडी अस्वीकृत झाली, तर वादकारण निर्माण होते आणि त्यावर दावा दाखल करता येतो. विवाह, घटस्फोट वगैरे कौटुंबिक स्वरूपाच्या दाव्यांत वादकारण काय घडले, कोणत्या गोष्टी दाव्यांत अंतर्भूत आहेत इ. वादकारणात सांगणे आवश्यक असते. तात्पर्य, वादकारण हे प्रत्येक दाव्याचा पाया असून ते नसेल, तर दाव्याची बांधणीच होऊ शकत नाही हा दावा उभा राहू शकत नाही.
पुष्कळदा एकाच प्रकारच्या वादकारणामधून निरनिराळ्या प्रकारच्या सुविधा न्यायालय निरनिराळे हुकूम करून पक्षकारांस उपलब्ध करून देऊ शकते. अशा वेळेस या सर्व मिळू शकणाऱ्या सुविधांबद्दल निरनिराळे हुकूम करण्याविषयीची विनंती संबंधित पक्षकारांनी न्यायालयास तक्रार-अर्ज देऊन करणे आवश्यक असते. न्यायालयाच्या परवानगीशिवाय वादकारणातून काही वगळले गेल्यास त्याच गोष्टीकरिता दुसरा दावा चालविता येत नाही. उदा., भाडेकरूचा भाडेकरू म्हणून घरावरील हक्क ज्या दिवशी नष्ट होतो, त्या दिवसानंतर दावा दाखल करावयाच्या तारखेपर्यंत जागेच्या केलेल्या वापरामुळे झालेली नुकसानभरपाईसुद्धा पूर्वीच्या थकलेल्या भाड्यासकट संबंधिताकडून मागणे आवश्यक ठरते. तथापि तशा प्रकारची नुकसानभरपाई नवीन दाव्यात मागता येत नाही. तसेच एखाद्या वादकारणाच्या आधारे केलेला दावा रद्द झालेला असेल, तर त्याच वादकारणाच्या आधारे दुसरा दावा दाखल करता येत नाही. याला अपवाद म्हणजे न्यायालयाची परवानगी घेऊन दावा काढून घेतला असेल आणि पुन्हा दावा दाखल करण्याची परवानगी त्याच वेळेस न्यायालयाकडून घेतली असेल, तर मात्र त्याच वादकारणावर नवीन दावा दाखल करता येतो.
एक वादी, एक प्रतिवादी आणि एक वादकारण हा सर्वसाधारण नियम असला, तरी अनेक पक्षकार व वादकारणे यांचे संयोजन करण्याची दिवाणी प्रक्रिया संहितेत तरतूद आहे. न्यायचौकशीत गोंधळ होत नसल्यास प्रतिवादीविरुद्ध एकाच विषयासंबंधी अनेक वादकारणांबद्दल एकच दावा दाखल करता येतो. एकापेक्षा जास्त प्रतिवादी आणि वादकारण यांच्या दुःसंयोजनाने किंवा अनावश्यक संयोजनाने (मिस्जॉइन्डर) बहुविधतेचा संभव असतो. तथापि याबाबतीत प्रतिवादीने आपला आक्षेप शक्यतो लवकर म्हणजे मुद्दे निश्चित करण्यापूर्वी घ्यावा लागतो. दाव्याची गुणवत्ता किंवा न्यायालयाची अधिकारिता यांना बाध येत नसल्यास अनावश्यक संयोजनामुळे खालच्या न्यायालयाचा हुकूमनामा अपिलात फिरविला, अंशतः बदलला तरी तो पुनःप्रेषण केला जात नाही. कोणत्याही वादकारणावरून निर्माण होणारा दावा तत्संबंधी मुदतीच्या कायद्याचा विचार करूनच योग्य त्या मुदतीत न्यायालयात दाखल करावा लागतो.
वर्ग:कायदा
भारती मुखर्जी
[[File:MukherjeeL3.jpg|thumb|भारती मुखर्जी जन्म- २७ जुलै १९४०
जन्मठिकाण- कोलकत्ता, पश्चिम बंगाल, भारत
मृत्यु - २८ जानेवारी २०१७ (न्यू यॉर्क अमेरिका )
राष्ट्रीयत्व - भारत, अमेरिका आणि कॅनडा ]] भारती मुखर्जी (जुलै २७, १९४० - जानेवारी २८, २०१७) एक अमेरिकन लेखिका होत्या. त्या कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले येथे इंग्रजी विभागाच्या प्राध्यापिका होत्या. भारती मुखर्जींनी अनेक कादंबऱ्या आणि लघुकथा, तसेच सत्य घटनांवर आधारित कथा लिहिल्या.
प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण
बंगाली भाषक भारती मुखर्जींचा जन्म कोलकाता, पश्चिम बंगाल, भारत येथे झाला. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी पालकांसोबत युरोपचा प्रवास केला. १९५० च्या दशकाच्या सुरुवातीसच त्या कोलकाता येथे परत आल्या. त्यानंतर त्यांनी लाॅरेटो शाळेतून हायस्कूलपर्य्तचे शिक्षण घेतले. १९५९ मध्ये त्या कोलकाता विद्यापीठाअंतर्गत असलेल्या लॉरेटो कॉलेजमध्ये बी.ए. व १९६१मध्ये बडोद्याच्या महाराजा सयाजीराव विद्यापीठातून एम.ए. केले. त्यानंतर त्या आयोवा विद्यापीठात अभ्यास करण्यासाठी अमेरिकेत गेल्या. १९६३ मध्ये आयोवा लेखकांच्या कार्यशाळेतून त्यांनी एम.एफ.ए. पूर्ण केले. तुलनात्मक साहित्य विभागातून त्यांनी १९६९ मध्ये पीएच.डी. केली.
कारकीर्द
कॅनडा तील मॉंट्रियाॅल आणि टोरांटोमध्ये त्या काही काळ राहिल्या होत्या. त्यानंतर भारती मुखर्जी आणि त्यांचे पती क्लार्क ब्लेझ अमेरिकेत परत आले. १९८१ साली अंकात प्रकाशित झालेल्या "अदृश्य स्त्री" निर्णयाबद्दल (?) त्यांनी लिहिले. मुखर्जी आणि ब्लेझ यांनी कोलकाता येथील दिवस आणि रात्री (?) यांचे सह-लेखक (१९७७) लिहिले. त्यांनी १९८७ मध्ये देखील काम (?) लिहिले होते. दुःख आणि दहशतवादी : एर इंडिया ट्रॅजेडीची हंटिंग लीगसी (एर इंडिया फ्लाइट १८२) (?). बिक्लेयमध्ये (?) सामील होण्यापूर्वी मुखर्जी यांनी काही लेख लिहिले. त्यामध्ये मॅकगिल युनिव्हर्सिटी, स्किडमोर कॉलेज, क्वीन्स कॉलेज आणि न्यू यॉर्क विद्यापीठात अनेक कादंबरी आणि गैर-काल्पनिक लेखन लिहिले. १९८८ मध्ये मुखर्जी यांनी नॅशनल बुक क्रिटिक्स सर्कल अवॉर्ड - द मिडलमन आणि इतर कथा संग्रहित करण्यासाठी देण्यात आला. १९८९ साली अमीना मीर यांनी मुखर्जीची मुलाखत घेतली. तेव्हा त्यांनी मुलाखतीत सांगितले की त्या स्वतःला अमेरिकन लेखक मानतात, भारतीय प्रवासी लेखक नाही मानत. २८ जानेवारी २०१७ रोजी मॅनहॅटनमध्ये ऱ्हुमेटाॅईड आर्थरायटिस आणि टोकोट्सबो कार्डिओमायोपॅथीच्या जटिलतेमुळे ७६ वर्षांच्या वयाच्या मुखर्जी यांचे निधन झाले. त्यांचा दुसरा मुलगा, बार्ट, याचा आधीच २०१५ साली मृत्यू झाला होता.
संदर्भ
वर्ग:लेखिका वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
आवई
आवई हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील पूर्णा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ५६० मिमी असते.मार्च ते मे हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३९ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:पूर्णा तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (पूर्वीचा मॅककरान आतरराष्ट्रीय विमानतळ) अमेरिकेच्या लास व्हेगस शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागाच्या दक्षिणेस ८ किमी (५ मैल) अंतरावर असलेला हा विमानतळ अंदाजे २,८०० एकर प्रदेशावर असून येथेचा धावपट्ट्या आणि दोन टर्मिनले आहेत. याला नेव्हाडाच्या भूतपूर्व सेनेटर पॅट मॅककरानचे नाव देण्यात आलेले होते. २०२१मध्ये याचे नाव बदलून हॅरी रीड या नेव्हाडाच्या अजून एक सेनेटरचे नाव देण्यात आले.
हा विमानतळ अलेजियंट एर आणि साउथवेस्ट एरलाइन्सच्या मुख्य ठाण्यांपैकी एक आहे. याशिवाय स्पिरिट एरलाइन्स आपले कर्मचारी आणि देखभालीची व्यवस्था येथे ठेवून आहे.
मॅककरान विमानतळ जगातील २४व्या क्रमांकाचा व्यस्त विमानतळ आहे. २०१३मध्ये या विमानतळावरून ४,१८.५६,७८७ प्रवाशांनी आवागमन केले. त्याच वर्षी येथून ५,२७,७३९ विमानांनी उड्डाणावतरणे केली. यानुसार हा विमानतळ जगात आठव्या क्रमांकाचा आहे
इतर कंपन्या
वर्ग:अमेरिकेतील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ वर्ग:लास व्हेगस
रंग भारवाद
रंग भारवाद (फॉव्हिझम). फ्रेंच चित्रकलाक्षेत्रातील, विसाव्या शतकाच्या प्रारंभीचा, रंगांवर विशेष भर देणारा संप्रदाय. पॅरिस येथील १९०५ च्या ‘सालाँ द ओतॉन’ या प्रदर्शनातील एका चित्रकारगटास उद्देशून लुई व्हाक्सेल्स या कलासमीक्षकाने, या चित्रांतील उग्र आणि आक्रमक वाटणाऱ्या रंगसंगती पाहून त्यांना ‘फॉव्ह्‌ज’ (जंगली श्वापदे या अर्थाचा फ्रेंच शब्द) ही संज्ञा वापरली आणि तीच पुढे या संप्रदायाला रूढ झाली. ⇨आंरी मातीस (१८६९−१९५४) हा या संप्रदायाचा प्रवर्तक व प्रमुख चित्रकार होता. या पंथाच्या चित्रकारांनी चित्रकलेतील रंग हा घटक हेच केवळ आपल्या भावप्रकटीकरणाचे एकमेव साधन मानले व रंगाचे अभिव्यक्तिसामर्थ्य जास्तीत जास्त जोपासले. रंगाचे स्वायत्त मूल्य व भावनिक गुणधर्म यांवरच त्यांनी भर दिला.
त्यांनी चित्रफलकावर रंगांची स्वच्छंद आणि मुक्त उधळण करून जणू रंगांचा स्फोट घडवून आणला. मातीसची द ओपन विंडो (१९०५ पहा : मराठी विश्वकोश : खंड १३ चित्रपत्र ४२), स्टिल लाइफ विथ रेड कार्पेट (१९०६), द जॉय ऑफ लाइफ (१९०६), द ग्रीन स्ट्राइप (१९०५ पहा : मराठी विश्वकोश : खंड ७ चित्रपत्र ४१) इ. चित्रे ही या संप्रदायाची उत्कृष्ट उदाहरणे होत. मातीसखेरीज आंद्रे दरँ (१८८०-१९५४), मोअरिस द व्ह्‌लामँक (१८७६−१९५८), राऊल दफी (१८७७−१९५३) इ. या संप्रदायाचे अन्य चित्रकार होत. चित्रकलेत रंगाची, पर्यायाने रंगद्रव्याची विशुद्धता प्रस्थापित करण्यासाठी त्यांनी रंगमिश्रण न करता सरळ रंगनळीतून शुद्ध रंग वापरून चित्रे रंगवली. व्हान गॉखच्या भावप्रक्षोभक रंगलेपन शैलीचा दाट प्रभाव या चित्रकारांवर होता. त्यांच्या चित्रांतून उग्र-आक्रमक व भावप्रक्षोभक चमकदार व झगमगीत आल्हाददायक व मनमोहक असे रंगसंगतीचे नानाविध आविष्कार पहावयास मिळतात. मात्र या पंथाची बंडखोरी फक्त रंगलेपनापुरतीच मर्यादित होती.
संदर्भ
1. Duthuit, Georges, The Fauvist Painters, New York, 1950.
देवबाग
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
सरल उपग्रह
सरल उपग्रह हा भारतीयीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रो व फ्रांसने अवकाशात सोडलेला एक कृत्रिम उपग्रह आहे. समुद्रावरील घडामोडींचा या उपग्रहाच्या मदतीने अभ्यास करतात.
वर्ग:कृत्रिम उपग्रह वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन वर्ग:भारतीय उपग्रह
प्रतिबंधक स्थानबद्धता
प्रतिबंधक स्थानबद्धता :  प्रतिबंधक स्थानबद्धता म्हणजे ज्या व्यक्तीकडून गैरकृत्य होण्याची शक्यता आहे किंवा जिच्यामुळे राष्ट्राची सुरक्षितता धोक्यात येण्याची शक्यता आहे, त्या व्यक्तीला गैरकृत्य करण्यास प्रतिबंध करण्यासाठी शासनाने केलेली अटक. गुन्हा केल्यानंतर होणारी अटक शिक्षेच्या स्वरूपातील असते, तर प्रतिबंधक स्थानबद्धता गुन्हा घडेल, ह्या केवळ संशयावरून केलेली असते. एखाद्या व्यक्तीने गुन्हा केला आहे, असा संशय आल्यास त्या व्यक्तीला स्थानबद्ध करण्याचा अधिकार पोलिसांना आहे. मात्र चोवीस तासांच्या आत त्या व्यक्तीस न्यायालयीन दंडाधिकाऱ्यापुढे सादर करावे लागते. त्यानंतर दंडाधिका‌ऱ्याने मान्य केल्यासच त्या व्यक्तीला अधिक काळ स्थानबद्ध करता येते. शिवाय अटक झालेल्या व्यक्तीस तिच्या पसंतीच्या वकिलांचा सल्ला घेण्याचा व त्याच्याकडून आपला बचाव मांडायचा अधिकार असतो. प्रतिबंधक स्थानबद्धता कायद्याखाली अटक झालेल्या व्यक्तीस हे दोन्ही अधिकार नसतात.
भारतिय् संविधान आणि प्रतिबंधक स्थानबद्धता
भारताच्या संविधानात अनुच्छेद २२ मध्ये प्रतिबंधक स्थानबद्धतेविषयी तरतुदी आहेत. गुन्हा घडण्यापूर्वीच संबंधित व्यक्तीस स्थानबद्ध करण्याचा निर्णय शासनाचा असतो व तो केवळ संशयावर आधारलेला असतो. अशा स्थानबद्धतेचा काळ दोन महिन्यांपेक्षा अधिक असल्यास, त्याच्या आवश्यकतेबाबत सल्लागार मंडळाचे मत अनुकूल असावे लागते. ह्या सल्लागार मंडळावर एक अध्यक्ष व कमीत कमी दोन सदस्य असावे लागतात. अध्यक्ष हा उच्च न्यायालयाचा मुख्य न्यायाधीश असावा आणि सभासद हे उच्च न्यायालयात काम करीत असलेले किंवा सेवानिवृत्त न्यायाधीश असावेत. स्थानबद्धतेची जास्तीत जास्त कालमर्यादा आणि सल्लागार मंडळाच्या कामकाजाची कार्यपद्धती संसदेने संमत केलेल्या अधिनियमानुसार ठरते.
भारतीय संविधानातील अनुच्छेद २२ (५) प्रमाणे प्रतिबंधक स्थानबद्धता कायद्याखाली अटक झालेल्या व्यक्तीस पुढील अधिकार आहेत : (१) अटकेची कारणे त्या व्यक्तीस शक्य तो लवकर कळविली जावीत, (२) अटकेविरुद्ध आपले समर्थन करण्याची वा बाजू मांडायची संधी शक्य तो लवकर तिला मिळावी. मात्र सार्वजनिक हितास बाधक ठरतील, ह्या कारणास्तव अटकेची कारणे गुप्त ठेवण्याचा अधिकार शासनास असतो.
प्रतिबंधक स्थानबद्धतेचा अधिनियम करण्याचा अधिकार काही बाबतींत संसदेला, तर काही बाबतींत घटकराज्यांच्या विधिमंडळांना आहे. संसदेला संरक्षण, परराष्ट्र धोरण व राष्ट्राची सुरक्षितता या बाबतींत, तर घटकराज्यांना राज्याची सुरक्षितता, सार्वजनिक सुव्यवस्था व समाजास आवश्यक असणाऱ्या वस्तू, सुविधा वा सेवा यांची व्यवस्थित उपलब्धता या बाबतींत प्रतिबंधक स्थानबद्धतेचा कायदा करता येतो. भारतीय संविधानातील प्रतिबंधक स्थानबद्धतेची तरतूद ही सुरुवातीपासूनच काही विचारवंताच्या टीकेचे लक्ष्य बनलेली आहे. संविधान समितीतही बक्शी टेकचंद व काही सभासदांनी तीसंबंधी टीकेची झोड उठविली होती. ए. के. गोपालन विरुद्ध मद्रास राज्य या सर्वोच्च न्यायालयातील खटल्यास सर्व न्यायमूर्तींनी ही तरतूद लोकशाहीशी विसंगत असल्याचे स्पष्ट केले. पण एका विशिष्ट परिस्थितीत ही तरतूद संविधानात ठेवणे भारतीय राज्यघटनाकारांना अपरिहार्य वाटले. १९४६ ते १९४९ हा काळ अत्यंत अशांततेचा व अस्थिरतेचा होता. भारताची फाळणी, निर्वासितांचा प्रश्न, काश्मीरवरील आक्रमण, पंचमस्तंभीयांच्या कारवाया, अनेक राज्यांतील दुष्काळी परिस्थिती व या परिस्थितीचा स्वार्थी हेतूने लाभ उठविणारे समाजकंटक ह्यांचा बंदोबस्त करणे आवश्यक असते. या पार्श्वभूमीवर प्रतिबंधक स्थानबद्धतेच्या तरतुदींची आवश्यकता घटनाकारांना भासली असावी.
प्रतिबंधक स्थानबद्धता ही कायद्याचे राज्य (रूल ऑफ लॉ) ह्या संकल्पनेशी विसंगत अशी तरतूद आहे. तिचा वापर अपवादात्मक परिस्थितीतच करण्यात यावा, अशी अपेक्षा असते. ब्रिटनमध्ये दोन्ही महायुद्धांच्या काळात प्रतिबंधक स्थानबद्धतेचा वापर मोठ्या प्रमाणावर करण्यात आला तसेच अमेरिकेतही दुसऱ्या महायुद्धात जपानी नागरिकांविरुद्ध तिचा वापर करण्यात आला. इंग्लंड व अमेरिका ह्या दोन्ही देशांतील विधिज्ञांनी ह्या तरतुदीवर व तिच्या वापरावर टीका केली आहे.
आणीबाणी आणि प्रतिबंधक स्थानबद्धता
वर्ग:महिला संपादनेथॉन सहभाग
प्रो कबड्डी लीग, २०१६ (जानेवारी)
२०१६ प्रो कबड्डी लीग सीझन हा प्रो कबड्डी लीगचा तिसरा सीझन होता, २०१४ पासून भारतात खेळली जाणारी ही एक प्रोफेशनल कबड्डी लीग आहे. दुसऱ्या सीझनमध्ये चकित करणारे यश मिळवल्यानंतर अवघ्या ५ महिन्यांत, ३० जानेवारी २०१६ पासून लीगचा बहुप्रतिक्षित तिसरा मोसम पुनरागमन करण्यासाठी सज्ज होता. तिसऱ्या मोसमाचा पहिला टप्पा हैदराबादमध्ये सुरू झाला. पहिला सामना तेलगू टायटन्स विरुद्ध यू मुम्बा टायटनच्या होम टर्फ, गचीबावली इनडोअर स्टेडियमवर खेळला गेला होता. आंतरराष्ट्रीय कबड्डी फेडरेशन, आशियाई कबड्डी फेडरेशन आणि भारतीय हौशी कबड्डी महासंघ यांच्या संयुक्त विद्यमाने मशाल स्पोर्ट्स आणि स्टार इंडिया द्वारे आयोजित स्टार स्पोर्ट्स प्रो कबड्डी ही आता द्विवार्षिक लीग होणार आहे, ज्यामध्ये दरवर्षी दोन स्पर्धा होतील. स्पर्धेमध्ये प्रेक्षकांसाठी अनेक कार्यक्रम तसे त्यांना कबड्डी खेळण्यास प्रोत्साहित करण्यासाठी प्रयत्न केले जाणार आहेत. लीगच्या तिसऱ्या मोसमात ३४ दिवसांत ८ शहरांमधील अत्याधुनिक इनडोअर स्टेडियममध्ये खास विकसित केलेल्या मॅट्सवर ६० सामने खेळवले गेले. पहिल्या दोन हंगामांप्रमाणेच ‘कारवां शैली’ स्वरूपाचे अनुसरण करून, लीग प्रत्येक फ्रँचायझी शहरात ४ दिवसांच्या कालावधीसाठी खेळवली गेली, जिथे घरच्या संघाने भेट देणाऱ्या ४ फ्रँचायझींविरुद्ध सामना केला. भेट देणाऱ्या सातही फ्रँचायझी संघांनी इतर प्रत्येक शहरात सामने खेळले. हैदराबादमध्ये सुरुवातीच्या टप्प्यानंतर, काफिला बेंगळुरूच्या कांतीरवा इनडोअर स्टेडियमकडे आणि त्यानंतर कोलकाता येथील नेताजी इनडोअर स्टेडियमकडे गेला. मोसमाच्या पुर्वाधाची सांगता, बालेवाडी क्रीडा संकुल, पुणे येथील बॅडमिंटन मैदानात झाली. लीगच्या उत्तरार्धात कारवा पाटलीपुत्र स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स, पाटणा येथील इनडोअर स्टेडियम नंतर २० फेब्रुवारी २०१६ रोजी जयपूरच्या सवाई मानसिंग स्टेडियममध्ये रवाना होईल. जयपूरनंतर, लीग त्यागराज इनडोअर स्टेडियम, दिल्ली येथे आणि त्यानंतर शेवटचा टप्पा गतविजेत्या मुंबई मधील नॅशनल स्पोर्ट्स क्लब ऑफ इंडिया, खेळवला गेला. उपांत्य फेरी, प्लेऑफ आणि अंतिम फेरीसाठी प्लेऑफ राष्ट्रीय राजधानीत परतले. स्टार स्पोर्ट्स प्रो कबड्डी ही एकमेव देशांतर्गत भारतीय स्पोर्ट्स लीग आहे जिच्या पहिल्या मोसमाच्या तुलनेत प्रेक्षकांमध्ये जोरदार वाढ झाली आहे. दुसऱ्या सीझनमध्ये दर्शकांची वाढ ही दर्शकांच्या सीझन 1च्या सुरुवातीच्या उत्सुकतेपासून ते कबड्डी या भारतीय खेळाच्या महत्त्वाकांक्षी अवताराशी सखोल आत्मीयता आणि प्रतिबद्धतेपर्यंतच्या प्रगतीचे प्रमाणीकरण करते. मुख्य शहरी युवा प्रेक्षकांमध्ये लीग खूपच लोकप्रिय होत आहे. सीझन २ च्या पहिल्या दोन आठवड्यांमध्ये मेट्रो शहरांचे योगदान एकूण टेलिव्हिजन दर्शकसंख्येमध्ये ६५% होते, जी शहरी प्रेक्षकांची या खेळाविषयीची आत्मियता दर्शवते. केवळ टीव्हीच नाही तर इतर डिजिटल माध्यमांमध्येही स्पर्धेचा प्रेक्षकांवर प्रभाव दिसून आला. सीझन २ च्या ऑनलाइन व्ह्यूअरशिपमध्ये आधीच सुमारे २० पट वाढ झाली होती आणि आजपर्यंत १३ दशलक्षाहून अधिक दर्शक स्पर्धेला प्राप्त झाले. ही सोशल मीडियावरील सर्वात जास्त चर्चा केल्या गेलेल्या घटनांपैकी एक आहे आणि लीग संदर्भात ३,१०,००० संभाषणांना जगभरात ५.७३ अब्ज दर्शक मिळाले.
प्लेऑफ स्टेज
सर्व सामने इंदिरा गांधी इनडोअर स्टेडियम, नवी दिल्ली येथे खेळवले गेले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:प्रो कबड्डी लीग
जेम्स ग्रँट डफ
जेम्स ग्रॅंट डफ (८ जुलै इ.स. १७८९ - २३ सप्टेंबर, इ.स. १८५८) हा एक ब्रिटिश सैनिक आणि स्कॉटिशवंशीय इतिहासकार होता. ग्रॅंट डफ याने छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राज्याच्या स्थापनेपासून पेशवाईच्या अंतापर्यंत मराठ्यांचा इतिहास लिहिला. म्हणून त्याला मराठ्यांचा आद्य इतिहासकार असेही म्हणतात.
सुरुवातीचे जीवन
जेम्स ग्रॅंट डफचा जन्म स्कॉटलंडमधील बॉन्फ या ठिकाणी किनकरडाइन ओनीलच्या 'ग्रॅंट' घराण्यात झाला. त्याच्या वडिलांचे नाव जॉन ग्रॅंट होते. जेम्स ग्रॅंट डफ याच्या वयाच्या दहाव्या वर्षी म्हणजेच इ.स. १७९९ मध्ये त्याचे वडील वारले. त्याची आई मार्गारिट मिल्न ही ईडनच्या 'डफ' या घराण्यातील होती. तिचा भाऊ इ.स. १८२४मध्ये वारला त्यामुळे भावाच्या मृत्यूनंतर डफ कुटुंबाची मालमत्ता मार्गारिटला मिल्न यांना मिळाल्यामुळे जेम्स ग्रॅंटला आईकडचे ‘डफ’ हे घराण्याचे उपनाम घ्यावे लागले.
जेम्सच्या वडिलांच्या मृत्यूनंतर जेम्स व त्याची आई उत्तर स्कॉटलंडमधील ॲबरडीन या शहरात राहायला आले. जेम्सने तेथेच त्याचे शालेय शिक्षण पूर्ण केले व त्याच शहरातील मारिशल महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. जेम्सने त्याचा अभ्यासक्रम पूर्ण करून सनदी सेवेत नोकरी करावी अशी त्याच्या आईची इच्छा होती. परंतु नोकरी मिळवण्यासाठी जो वेळ लागणार होता तो जेम्सला नको होता. म्हणून महाविद्यालयीन शिक्षण सोडून त्याने आपला देश सोडला व भारताकडे प्रयाण केले.
लष्करी कामगिरी
इ.स. १८०६ मध्ये ग्रॅंट डफ मुंबईत उतरला. त्याने मुंबईच्या लष्करात कॅडेट (सैन्य प्रशिक्षणार्थी) म्हणून प्रवेश मिळवला व एप्रिल १८०७ मध्ये तो लष्कराच्या सेवेत दाखल झाला. इ.स. १८०८मध्ये काठेवाडमधील लुटारुंच्या 'मालिया' किल्ल्यावर इंग्रज सैन्याने हल्ला केला. या हल्ल्यात ग्रॅंट डफने शौर्य दाखवले. इ.स. १८१० मध्ये त्याची 'लेफ्टनंट' पदावर पदोन्नती झाली. त्याने फार्सी भाषा आत्मसात केली. त्यामुळे इंग्रज पलटणीचा (बटालियन) फार्सी दुभाषी म्हणून तो निवडला गेला.
नोंदी
वर्ग:भारताचा इतिहास वर्ग:इतिहासकार वर्ग:इ.स. १७८९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८५८ मधील मृत्यू वर्ग:स्कॉटिश व्यक्ती वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिवसृष्टी
शिवसृष्टी म्हणजे शिवरायाच्या आयुष्यातील प्रसंगांवर आधारित चित्रांचे किंवा शिल्पांचे कायमस्वरूपी प्रदर्शन.  अशा शिवसृष्ट्या महाराष्ट्रात अनेक आहेत. सर्वात पहिली शिवसृष्टी रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील डेरवण येथे उभारली गेली. चिपळूण शहरापासून १४ किमी अंतरावर आणि सावर्डे गावापासून ४ कि.मी.वर सितारामपंत वालावलकर या सत्पुरुषाच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ ही शिवसृष्टी उभारण्यात आली आहे. यात श्री शिवाजी महाराज यांच्या जीवनातील काही निवडक प्रसंग शिल्परूपात साकार करण्यात आले आहेत.
इतर शिवसृष्ट्या
'''या सृष्ट्यांखेरीज महाराष्ट्रात आणखीही काही सृष्ट्या आहेत. त्या अशा :'''
बाह्य दुवे
वर्ग:स्मारके
जयसिंगटोला
सेन्सस कोड ५३८८७८ असलेले जयसिंगटोला हे गाव, गडचिरोली या जिल्ह्यातील १७४.९४ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या शिरगणतीनुसार ह्या गावात ८६ कुटुंबे आहेत व एकूण लोकसंख्या ३३५ आहे.ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर गडचिरोली हे ७० किलोमीटर अंतरावर आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात असणाऱ्या सुविधा - पूर्व-प्राथमिक शाळा-२. प्राथमिक शाळा-१. स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर : माध्यमिक शाळा मालेवाडा येथे आहे. उच्च माध्यमिक शाळा मालेवाडा येथे आहे. ५ ते १० की.मी.अंतरावर : कनिष्ठ माध्यमिक शाळा देवसरा येथे आहे. १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर : पदवी महाविद्यालय गडचिरोली येथे आहे. इंजिनियरिंग महाविद्यालय गडचिरोली येथे आहे. वैद्यकीय महाविद्यालय गडचिरोली येथे आहे. मॅनिजमेन्ट इन्स्टिट्युट गडचिरोली येथे आहे. पॉलिटेक्निक गडचिरोली येथे आहे. व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा गडचिरोली येथे आहे. अनौपचारिक प्रशिक्षण केन्द्र गडचिरोली येथे आहे. अपंगांसाठी खास शाळा गडचिरोली येथे आहे.
वैद्यकीय सुविधा-बिगर-सरकारी
असलेल्या सुविधा- काही नाही नसलेल्या सुविधा - बाह्य रोगी विभाग, बाह्य व भरती असलेले रोगी विभाग, धर्मादाय बिगर-सरकारी रुग्णालय, एम बी बी एस पदवीधर डॉक्टर, इतर पदवीधर डॉक्टर, पदवी नसलेले डॉक्टर, पारंपरिक वैद्य व वैदू, औषधाची दुकाने, इतर बिगरसरकारी वैद्यकीय सुविधा,
पिण्याचे पाणी
असलेल्या सुविधा- झाकण नसलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, नसलेल्या सुविधा - शुद्ध केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा, शुद्ध न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा, झाकण असलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, बोअर वेलच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या बोअरवेल पाण्याचा पुरवठा, झऱ्यांच्या पाण्याचा पुरवठा, नदी /कालवे यातील पाण्याचा पुरवठा, तलाव / तळी यातील  पाण्याचा पुरवठा, इतर पाण्याचा पुरवठा,
स्वच्छता
असलेल्या सुविधा- सांडपाणी शुद्धीकरणाच्या सयंत्रात सोडले जाते. नसलेल्या सुविधा - उघडी गटारे, न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह, न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह, ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेयरचे दुकान, सामूहिक बायोगॅस किंवा कचऱ्याच्या उत्पादक पुनर्वापराची व्यवस्था,