cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
प्र
बोधन - प्रबोधन
भात - प्रभात
भाव - प्रभाव
भावी - प्रभावी
युक्त - प्रयुक्त
युक्ती - प्रयुक्ती
योग - प्रयोग
वक्ता - प्रवक्ता
वाद - प्रवाद
वाशी - प्रवाशी
वृत्त - प्रवृत्त
वृत्ती - प्रवृत्ती
वेग - प्रवेग
शासक - प्रशासक
शासकीय - प्रशासकीय
शासन - प्रशासन
शिक्षक - प्रशिक्षक
शिक्षण - प्रशिक्षण
शिक्षित - प्रशिक्षित
सरण - प्रसरण
साधन - प्रसाधन
सार - प्रसार
सारण - प्रसारण
सिद्धी - प्रसिद्धी
सिद्ध - प्रसिद्ध
सूत - प्रसूत
हर - प्रहर
आचार्य - प्राचार्य
आंगण - प्रांगण
स्थान - प्रस्थान
स्थानक - प्रस्थानक
मोद - प्रमोद
वीण - प्रवीण
साद - प्रसाद
भाकर - प्रभाकर
दीप - प्रदीप
याग - प्रयाग
अल्हाद - प्रल्हाद
बुद्ध - प्रबुद्ध
अध्यापक - प्राध्यापक
वीणा - प्रवीणा
शीला - प्रशीला
द्युम्न - प्रद्युम्न
तमिळनाडूतील किल्ले
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळनाडूतील किल्ले वर्ग:रिकामी पाने
प्र
भास - प्रभास
चूर - प्रचूर
हार - प्रहार
ज्योत - प्रज्योत
अमित - प्रमित
वाह - प्रवाह
करण - प्रकरण
वचन - प्रवचन
वर्ग:मराठी भाषा
यूटीसी–०९:३०
वर्ग:प्रमाणवेळा
हिरेन वरैया
हिरेन अशोक वरैया (एप्रिल ९, इ.स. १९८४ - ) हा 🇰🇪 kenyaकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि डाव्या हाताने मंदगती गोलंदाजी करीत असे.
वर्ग:केन्याचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:केन्याचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म
पवनार (झरी जामणी)
पवनार हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील झरी जामणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:झरी जामणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
मंडला जिल्हा
''हा लेख मंडला जिल्ह्याविषयी आहे. मंडला शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
मंडला जिल्हा भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील एक जिल्हा आहे. मंडला शहर या जिल्ह्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.
तालुके
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील जिल्हे वर्ग:मंडला जिल्हा
यूटीसी–०९:००
वर्ग:प्रमाणवेळा
इमरान नझिर
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बेगम अख्तर
अख्तरी बाई फैझाबादी तथा बेगम अख्तर (७ ऑक्टोबर, इ.स. १९१४ - ३० ऑक्टोबर, इ.स. १९७४) या भारतीय शास्त्रीय गायिका तसेच गझल, दादरा आणि ठुमरी गायिका होत्या. त्यांना त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण गझलगायकीमुळे मलिका-ए-गझल म्हणण्यात येत असे. त्यांना संगीत-नाटक-अकादमी-पुरस्कार, तसेच पद्मश्री आणि पद्मभूषण हे पुस्कार लाभले होते.
जन्म व बालपण
अख्तरीबाईंच्या बालपणाविषयी विविध मतांतरे आहेत. त्यांपैकी प्रचलित उल्लेखांनुसार अख्तरीबाईंचा जन्म मुश्तरी बेगम ह्या कलावंतिणीच्या पोटी झाला. त्यांना एक जुळी बहीण होती. तिचे नाव अन्वरी असे होते. मात्र ती वयाच्या तिसऱ्या वर्षी वारली. अख्तरीबाईंचे वडील हे लखनौमधील ख्यातनाम वकील होते. मात्र अख्तरीबाईंचा व त्यांचा फारसा संबंध आला नाही. अख्तरीबाईंचे पालनपोषण त्यांच्या आईनेच केले. अख्तरीबाईंचे बालपण गुलाबबारी, फैजाबाद येथे गेले. त्यांना बालपणापासूनच संगीताची आवड होती.
संगीतशिक्षण
वयाच्या सातव्या वा आठव्या वर्षापासून अख्तरीबाईंचे संगीतशिक्षण सुरू झाले. सारंगीवादक इमाद खॉं हे त्यांचे पहिले गुरू होते. त्यांच्याकडील अख्तरीबाईंचे शिक्षण सहा महिन्यांतच संपुष्टात आले. त्यांचे नंतरचे शिक्षण पतियाळा घराण्याच्या अता मोहोम्मद खॉं ह्यांच्याकडे सुरू झाले. त्याकाळच्या प्रथेप्रमाणे शिष्य गुरूकडे राहून शिकत असत. पण अख्तरीबाईंचे गाणे ऐकून ते त्यांना त्यांच्या घरी जाऊन शिकवण्यास तयार झाले. अता मोहोम्मद खॉं ह्यांच्याकडून अख्तरीबाईंना ख्यालगायकीचे शिक्षण मिळाले. पण त्यांचा कल शास्त्रीय गायकीपेक्षा ठुमरी, दादरा आणि गझल ह्यांत आहे हे लक्षात आल्यावर तसे शिक्षण त्यांना देण्याविषयी अता मोहोम्मद खॉं ह्यांनी मुश्तरीबाई ह्यांना सुचवले.
पहिला कार्यक्रम
१९३४ साली कोलकाता येथील आल्फ्रेड थिएटर येथे बिहारच्या भूकंपग्रस्तांसाठी निधी जमवण्यासाठी आयोजित केलेल्या संगीतमहोत्सवात महत्त्वाचे गायक न आल्याने अख्तरीबाईंना आपली कला सादर करण्याची संधी मिळाली. त्यांना लोकांची चांगली दाद मिळाली.
चित्रपटांतील अभिनय
नंतर अख्तरीबाईंना नाटकांत तसेच चित्रपटांत अभिनय करण्याची संधी मिळाली. एक दिन का बादशाह (१९३३), नलदमयंती (१९३३), मुमताझ बेगम (१९३४), अमीना (१९३५), नसीब का चक्कर (१९३५), आणि जवानी का नशा (१९३५) अशा विविध चित्रपटांत त्यांनी भूमिका केल्या.
ध्वनिमुद्रणे, संगीतशिक्षण व यश
मेगाफोन कंपनीने अख्तरीबाईंच्या ध्वनिमुद्रिका १९३३ पासून काढल्या असल्या तरी १९३८ च्या दीवाना बनाना है तो दीवाना बना दे ह्या गझलेमुळे त्यांना अमाप लोकप्रियता लाभली. चित्रपटकारकिर्दीमुळे अख्तरीबाईंच्या संगीतशिक्षणात खंड पडला होता. त्यामुळे त्यांनी पुन्हा संगीतशिक्षण घेण्याचे ठरवले. किराणा घराण्याच्या उस्ताद अब्दुल वहीद खॉं ह्यांच्याकडे शिक्षण घ्यायला प्रारंभ केला. ह्याच काळात अख्तरीबाईंच्या गाण्याला विविध संस्थानांतील संस्थानिकांकडून दाद मिळू लागली. १९४४मध्ये अख्तरीबाईंनी लखनौमधील बॅरिस्टर इश्तियाक अहमद अब्बासी ह्यांच्याशी विवाह केला. त्यायोगे त्यांना हवी असलेली सामाजिक प्रतिष्ठा त्यांना मिळाली. १९४८मध्ये अख्तरीबाईंना लखनौमध्ये ऑल इंडिया रेडियोवर गाण्याची संधी मिळाली. लवकरच त्या रेडियोवर गायिका म्हणून अ-दर्जा मिळाला.
संदर्भसूची
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक वर्ग:इ.स. १९१४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:चित्र हवे
रियल टाइम ग्रॉस सेटलमेंट
'रिअल-टाइम ग्रॉस सेटलमेंट' (आरटीजीएस) सिस्टम म्हणजे विशेषज्ञ फंड ट्रान्सफर सिस्टम ज्यामध्ये पैसे किंवा सिक्युरिटीजचे हस्तांतरण "रिअल टाइम" आणि "ग्रॉस" तत्त्वावर एका बँकेतून दुसऱ्या बँकेत अन्य बँकेत होते. "रिअल टाइम" मध्ये सेटलमेंट म्हणजे देय व्यवहार कोणत्याही प्रतीक्षा कालावधीच्या अधीन केले जात नाहीत, व्यवहारांवर प्रक्रिया होताच त्याचे व्यवहार लवकरात लवकर निकाली निघतात."ग्रॉस सेटलमेंट" म्हणजे अन्य कोणत्याही व्यवहारासह बंडलिंग किंवा नेटिंग न लावता व्यवहार एक ते एका आधारावर निकाली काढला जातो. "सेटलमेंट" म्हणजे एकदा प्रक्रिया झाल्यानंतर देयके अंतिम आणि अटल असतात.
हाऊ आय मेट यॉर मदर
हाऊ आय मेट यॉर मदर ही एक विनोदी इंग्लिश दूरचित्रवाणी मालिका आहे.
या मालिकेत टेड मोझबी नावाचे पात्र आपल्या मुलांना स्वतः आणि त्यांच्या आईची भेट कशी घडली याची गोष्ट सांगत आहे. आत्तापर्यंत या मालिकेचे ७ हंगाम झाले आहेत. यात टेडला त्याच्या ६ घनिष्ट मित्रांनी या भेटीसाठी कशी मदत केली हे दाखवलेले केले आहे.
वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी मालिका
मनोरी बुद्रुक
मनोरी बुद्रुक हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
राहटोळी
राहटोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील अंबरनाथ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
नुरिया यागोस्तेरा व्हिव्हेस
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:स्पेनचे टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
त्स्वेताना पिरोंकोवा
त्स्वेताना पिरोंकोवा (बल्गेरियन: Цветана Кирилова Пиронкова; १३ सप्टेंबर १९८७, प्लॉव्हडिव्ह) ही एक बल्गेरियन टेनिस खेळाडू आहे. सध्या ती महिला एकेरी क्रमवारीत ४६व्या स्थानावर आहे. तिने २०१० सालामधील विंबल्डन स्पर्धेच्या उपांत्य फेरीत धडक मारली होती.
एम.एस.एन.ने पिरोंकोवाला टेनिसमधील सर्वात सुंदर महिलांपैकी एक असा खिताब बहाल केला आहे.
दंगल (२०१६ चित्रपट)
२३ डिसेंबर २०१६ रोजी प्रदर्शित झालेला दंगल भारताच्या उत्तर प्रदेश, दिल्ली, उत्तराखंड, हरियाणा, छत्तीसगढ व मध्य प्रदेश ह्या ६ राज्यांमध्ये करमुक्त जाहीर करण्यात आला. प्रेक्षकांच्या व समीक्षकांच्या पसंदीस उतरलेल्या दंगलला अमाप यश मिळाले व ७४१ कोटी रुपये कमावून त्याने आजवरच्या सर्वात यशस्वी भारतीय चित्रपटांच्या यादीत दुसरे स्थान पटकावले. फिल्मफेअर पुरस्कार सोहळ्यात दंगलला सर्वोत्तम चित्रपट, सर्वोत्तम दिग्दर्शक व सर्वोत्तम अभिनेता हे तीन प्रमुख पुरस्कार मिळाले.
महावीर फोगट यांचे चरित्र
क्रीडापत्रकार सौरभ दुग्गल यांनी महावीरसिंह फोगट यांच्या जीवनप्रवासावर ‘आखाडा’ नावाच्चे इंग्रजी पुस्तक लिहिले आहे. त्या पुस्तकाचा त्याच नावाचा मराठी अनुवाद लीना सोहोनी यांनी केला आहे. मेहता पब्लिकेशनने हे मराठी पुस्तक प्रकाशित केले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
रानमळा (गेवराई)
रानमळा हे बीड जिल्ह्यातील गेवराई तालुक्यातील गाव आहे.
वर्ग:बीड जिल्ह्यातील गावे वर्ग:गेवराई तालुक्यातील गावे
उंदेरी किल्ला
उंदेरी किल्ला हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
माणिकवाडी
माणिकवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:वाळवा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
इव्हलिन
इव्हलिन (Yvelines) हा फ्रान्स देशाच्या इल-दा-फ्रान्स प्रदेशातील एक विभाग आहे. ह्या विभागाचा पूर्वेकडील भाग पॅरिस महानगरात मोडतो तर इतर प्रदेश ग्रामीण आहे. येथील व्हर्साय शहरामधील प्रसिद्ध राजवाडा युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे विभाग वर्ग:इल-दा-फ्रान्स
एंटेबी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
ऑपरेशन एंटेबी
१९७६ साली इस्रायलच्या बेन गुरियन विमानतळाहून पॅरिसकडे निघालेल्या एर फ्रान्सच्या विमानाचे काही पॅलेस्टिनी अतिरेक्यांनी अपहरण केले व ते विमान एंटेबी विमानतळावर आणून सर्व प्रवाशांना येथे ओलीस धरले. युगांडाचा तत्कालीन हुकुमशहा ईदी अमीन ह्याचा ह्या अपहरणास पाठिंबा होता. इस्रायली लष्कराने ४ जुलै १६ रोजी केलेल्या एका लष्करी कारवाईमध्ये बहुतेक सर्व प्रवाशांची सुटका करण्यात आली.
बाह्य दुवे
वर्ग:युगांडामधील विमानतळ
शुन्सुके नाकामुरा
शुन्सुके नाकामुरा (जपानी भाषा:中村 俊輔; नाकामुरा शुन्सुके) (जून २४, इ.स. १९७८ - ) हा जपानचा फुटबॉलपटू आहे.
वर्ग:जपानचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मंदसौर जिल्हा
''हा लेख मंदसौर जिल्ह्याविषयी आहे. मंदसौर शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
मंदसौर जिल्हा भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील एक जिल्हा आहे.
तालुके
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील जिल्हे
आरोग्य
शारीरिक, मानसिक, सामाजिक दृष्टिने व्यवस्थित आणि रोगमुक्त असण्याची अवस्था म्हणजेच आरोग्य होय. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या दृष्टीने "आरोग्य म्हणजे केवळ रोगांचा अभाव नसून ती एक शारीरिक, मानसिक, सामाजिक आणि आध्यात्मिक समतोलाची अवस्था आहे", अशी आरोग्याची व्याख्या आहे.
पोषण, आहार, व्यायाम, स्वच्छता, राहणीमान इतरांशी व्यक्तिगत संबंध या गोष्टी आरोग्यावर परिणाम करतात.
आयुर्वेदात आरोग्याचे लक्षण असे केले आहे - समदोष; समाग्निश्च समधातुमलक्रिय; प्रसन्नात्मेन्द्रियमना; स्वस्थ इत्यभिधीयते -
जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार मानसिक आरोग्य म्हणजे ,"अशी सुस्थिती ज्यात व्यक्तीला स्वतःच्या क्षमतांचे आकलन होते, तसेच ती व्यक्ती उपयोगी व लाभदायी काम करू शकते आणि तिचा समाजाच्या घडणीत मोलाचा वाट असतो." नियमित व्यायामामुळे आरोग्य उत्तम राहते.
देशातील सार्वजनिक आरोग्य
भारतात सर्वव्यापी आरोग्य सेवा राज्ये व संघ राज्यक्षेत्र यांकडून पुरवली जाते. भारतीय संविधानात "लोकांचे पोषण व राहाणीमान हे वाढवणे तसेच लोकांचे आरोग्य सुधारणे ही राज्यांची मूळ जबाबदारी आहे" असे म्हटले आहे. राष्ट्रीय आरोग्य धोरण संसदेने १९८३ मध्ये स्विकारले व २००२ मध्ये त्यात सुधारणा केली.
भारतात सरकारी आरोग्य क्षेत्राला समांतर आणि त्यापेक्षा अधिक लोकप्रिय असे खाजगी आरोग्य क्षेत्र आहे. शहरी तसेच ग्रामीण कुटुंबे खाजगी आरोग्य क्षेत्राचा उपयोग जास्त वेळा करतात असे पहणीत आढळून आले आहे.
कुटुंब कल्याण मंत्रालय
आरोग्य व कुटुंबनियोजनासंदर्भात देशातील ही सर्वोच्च कार्यकारी यंत्रणा आहे. या मंत्रालयाचा प्रमुख हा कॅबिनेट स्तरावरील मंत्री असतो,त्याला साहाय्य करण्यासाठी राज्यमंत्री व उपमंत्रीदेखील असतात. या मंत्रालयाच्या अंतर्गत खालील विभाग येतात - आरोग्य व कुटुंबकल्याण विभाग, आरोग्य संशोधन विभाग, आयुष विभाग (Ayush), एड्स नियंत्रण विभाग. या सर्व विभागांचा प्रमुख म्हणून सचिव नेमले जातात. या सर्व विभागांत सुसूत्रता निर्माण होण्यासाठी, केंद्रीय आरोग्य व कुटुंबकल्याण मंत्रालयास तांत्रिक साहाय्य करण्यासाठी, आरोग्य सेवा संचालनालय स्थापन करण्यात आले आहे. आरोग्य संचालनालयाचा प्रमुख हा महासंचालक असतो. राज्यस्तरावर आरोग्याची जबाबदारी, राज्य आरोग्य व कुटुंबकल्याण मंत्रालयाची असते. याचा प्रमुख हा कॅबिनेट दर्जाचा मंत्री असतो घटक या अभियानाचे प्रमुख घटक खालीलप्रमाणे आहेत - कुटुंबकल्याण कार्यक्रम, जननी सुरक्षा योजना, सार्वत्रिक लसीकरण कार्यक्रम, प्रजनन व बाल आरोग्य कार्यक्रम, शालेय आरोग्य कार्यक्रम, सुधारित राष्ट्रीय क्षयरोग नियंत्रण कार्यक्रम, राष्ट्रीय अंधत्व नियंत्रण कार्यक्रम, राष्ट्रीय कुष्ठरोग कार्यक्रम तसेच हिवताप, हत्तीरोग, मेंदूज्वर, चिकनगुनिया इ. रोगांच्या उपचार व नियंत्रणासाठी देशात कार्यक्रम राबवणे. आशा ही ग्रामीण आरोग्याची आशा ठरली आहे. राष्ट्रीय ग्रामीण आरोग्य अभियान कार्यक्रमांतर्गत (ASHA) स्वयंसेविका योजना राबविण्यात येते.
चौदा रत्ने
श्लोक
लक्ष्मीः कौस्तुभपारिजातकसुरा धन्वन्तरिश्चन्द्रमाः ।
गावः कामदुधाः सुरेश्वरगजो रम्भादिदेवाङ्गनाः ॥
अश्वः सप्तमुखो विषं हरिधनुः शङ्खोऽमृतं चाम्बुधे ।
रत्‍नानीह चतुर्दशं प्रतिदिनं कुर्यात्‌ सदा मङ्गलम् ॥
रामायण आणि महाभारत पुराणानुसार इतर रत्न
पुराण पासून पुराण पर्यंत भिन्न आहे आणि रामायण आणि महाभारत या महाकाव्यांमधेही किंचित वेगळी आहे.
यूटीसी−०७:००
यूटीसी−०७:०० ही यूटीसीच्या ७ तास मागे चालणारी प्रमाणवेळ आहे. ही वेळ उत्तर अमेरिका खंडामधील अमेरिका व कॅनडा देशांमध्ये माउंटन प्रमाणवेळ ह्या नावाने ओळखली जाते. तसेच पॅसिफिक प्रमाणवेळेची उन्हाळी प्रमाणवेळ म्हणून देखील यूटीसी−०७:०० वापरली जाते.
चौदा रत्ने
हे पण पहा
समुद्रमंथन
संदर्भ यादी
वर्ग:हिंदू धर्म उपासना पद्धती
यूटीसी−०७:००
वर्ग:प्रमाणवेळा
सांख्यकारिका
'''षड्दर्शनातले सर्वात प्राचीन म्हणजे सांख्य दर्शन. सांख्य दर्शनाचे प्रवर्तक कपिलमुनी आहेत. या दर्शनातील प्रमुख सिद्धांतापैकी पुरूषबहुत्व हा महत्त्वपूर्ण सिद्धांत आहे.'''
जन्ममरणकरणानां प्रतिनियमादयुगपत्प्रव्रृत्तेश्च।
पुरुषबहुत्वं सिद्धं त्रैगुण्यविपर्ययाच्चैव।।
सांख्यांचा पुरुष अजन्मा व नित्य आहे. मन, बुद्धी, अहंकार, इंद्रिये इ. सोबत एका नव्या देहाशी जिवाचा संबंध येणे म्हणजे जन्म व यासर्वांशी जिवाचा विच्छेद म्हणजे मरण.
1) जन्ममरणकरणानां - जगातल्या सर्व शरिरात एकच पुरूष असेल तर एकाचा जन्म होताच सर्वांचा जन्म व्हायला हवा, एकजण मरताच सर्वजणांचे मरण ओढवायला हवे. इंद्रियांबद्दल तसेच. पण व्यवहारात तसे दिसत नाही. म्हणून प्रत्येक शरिरात वेगला पुरुष मानावा लागेल.
2) अयुगपत् - युगपत् म्हणजे एकाच वेली व प्रवृृत्त्ति म
म्हणजे प्रयत्न. सर्व शरिरात एकच पुरुष असता तर सर्वांच्या क्रिया एकाच वेली झाल्या असत्या पण तसे होत नाही. एकजण स्नान करित असेल तर त्याचवेली दुसरा जेवत असेल. म्हणून पुरुष अनेक असतात हे सिद्ध होते.
3) त्रैगुण्यविपर्ययात - जगात वेगल्या स्वभावाचे लोक दिसतात. त्यांच्या स्वभावातला फरक तीन गुणांच्या न्यूनाधिक्यामुले असतो. एखादा सत्त्वगुणी असतो, आलशी व्यक्तिवर तमोगुणाचा प्रभाव असतो, तर लहान मुलांमध्ये रजोगुण अधिक असतो. म्हणून प्रत्येक देहात भिन्नभिन्न
पुरुष असतो हे सिद्ध होते.
मारियो जे. मोलिना
त्यांच्या कारकिर्दीत, मोलिना यांनी कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, इर्विन, कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, सॅन डिएगो आणि स्क्रिप्स इन्स्टिट्यूशन ऑफ ओशनोग्राफी येथे वातावरण विज्ञान केंद्र येथे संशोधन आणि अध्यापन पदे भूषवली. मोलिना मेक्सिको सिटीमधील मारियो मोलिना सेंटर फॉर एनर्जी अँड एन्व्हायर्नमेंटच्या संचालकही होते. मोलिना मेक्सिकोचे अध्यक्ष एनरिक पेना निएटो यांच्या हवामान धोरण सल्लागार होते.
७ ऑक्टोबर २०२० रोजी, मेक्सिकोच्या नॅशनल ऑटोनॉमस युनिव्हर्सिटीने मोलिनाचा हृदयविकाराच्या झटक्याने मृत्यू झाल्याची घोषणा केली.
बाह्य दुवे
वर्ग:मेक्सिकोचे रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म वर्ग:रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ओल्ड हरारीयन्स
६ मार्च २०१८ रोजी वेस्ट इंडीज आणि संयुक्त अरब अमिराती या दोन संघांमध्ये या मैदानावरचा पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळवला गेला.
५ मे २०१९ रोजी सियेरा लिओन आणि युगांडा या दोन संघांमध्ये या मैदानावरचा पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळवला गेला.
वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट मैदाने वर्ग:हरारे
बोहेमियाचे राजतंत्र
बोहेमियाचे राजतंत्र हा इ.स. ११९८ ते इ.स. १९१८ या कालखंडादरम्यान अस्तित्वात असलेला देश होता.
युरोस्टार
युरोस्टार ही युरोपमधील लंडन शहराला पॅरिस व ब्रसेल्स शहरांसोबत जोडणारी दृतगती प्रवासी रेल्वे आहे. युरोस्टारच्या सर्व रेल्वेगाड्या इंग्लिश खाडीच्या खालून खणलेल्या चॅनल टनेलमधून धावतात. लंडनमधे सेंट पॅन्क्रास, पॅरिसमध्ये गार द्यू नॉर तर ब्रसेल्समध्ये ब्रसेल्स-दक्षिण ही युरोस्टारचे टर्मिनल स्थानके आहेत. १९९४ साली सुरू झालेली युरोस्टार कंपनी २००९ सालापर्यंत इंग्लंड, फ्रान्स व बेल्जियम देशांच्या राष्ट्रीय रेल्वे कंपन्यांनी एकत्रितपणे चालवलेला उपक्रम होता. जानेवारी २०१० पासून युरोस्ट्रारचा ताबा युरोस्टार इंटरनॅशनल नावाच्या नवनिर्वाचित कंपनीकडे देण्यात आला.
क्रियाविशेषण
' क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती सांगून जी अविकारी राहतात,त्यांनाच क्रियाविशेषण अव्यय असे म्हणतात ' क्रियाविशेषणाचे प्रकार :
युरोस्टार
३०० किमी प्रति तास इतक्या वेगाने धावणाऱ्या युरोस्टारसाठी स्वतंत्र लोहमार्ग राखून ठेवण्यात आले आहेत. फ्रान्समध्ये टीजीव्ही रेल्वेचे काही लोहमार्ग युरोस्टारसाठी वापरले जातात. सध्या लंडन-पॅरिस दरम्यान रोज १७ तर लंडन-ब्रसेल्स दरम्यान रोज ११ युरोस्टार गाड्या धावतात. तसेच फ्रान्समधील इतर पर्यटनस्थळांपर्यंत देखील काही हंगामी गाड्या धावतात.
क्रियाविशेषण
१. कालवाचक : क्रिया घडण्याची वेळ,काल दर्शवितात.उदा.:आज,उद्या,नेहमी,आता,पूर्वी अचानक इ. २.स्थलवाचक : वाक्यातील क्रिया घडण्याचे स्थळ किंवा ठिकाण दर्शवितात त्या अव्ययाना स्थलवाचक क्रियाविशेषण म्हणतात. उदा.: इथे,तिथे,चोहीकडे,जवळ,दूर,वर इ. ३.रीतीवाचक : वाक्यातील क्रिया घडण्याची रीत किंवा क्रिया कशी घडते हे दर्शवितात. उदा.: तो उभ्याने गटागटा पाणी पितो. ४.संख्यावाचक वा परिणामवाचक : ही अव्यय क्रिया किती वेळ घडली किंवा क्रियेचे परिणाम दर्शवतात. उदा.:किंचित खरचटले,जरा लागले,अगदी इ. ५.प्रश्नार्थक : वाक्याला प्रश्नचे स्वरुप देणा-या अव्ययांना प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण अव्यय असे म्हणतात. उदा.: मला तुमच्या घरी न्यालना ? ६.निषेधार्थक क्रियाविशेषण अव्यय : ही अव्यय क्रियेचा नकार किंवा निषेध दर्शवितात. उदा.: तो न चुकता येतो. ७.स्वरुप मुलक : काही क्रियाविशेषण अव्यय दुस-या शब्दापासून साधलेली असतात त्यांना स्वरुप मूलक अव्यय असे म्हणतात. उदा.: तो हसत बोलतो. काही मूळचीच क्रियाविशेषण अव्यय असतात.उदा.: पुन्हा,हळू,खरोखर,लवकर इ.
युरोस्टार
बाह्य दुवे
वर्ग:युनायटेड किंग्डममधील वाहतूक वर्ग:फ्रान्समधील वाहतूक वर्ग:बेल्जियममधील वाहतूक वर्ग:द्रुतगती रेल्वे
क्रियाविशेषण
हे सुद्धा पहा
वर्ग:शब्दांच्या जाती
सागाव (अंबरनाथ)
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
महानिर्मिती
महाराष्ट्र राज्य विद्युत निर्मिती कंपनी मर्यादित किंवा महानिर्मिती (इंग्लिश: Maharashtra State Power Generation Company Ltd. MAHAGENCO) ही महाराष्ट्र शासनाची विद्युत निर्मिती करणारी संस्था आहे. महाजेनको द्वारे महाराष्ट्र राज्यात वीजनिर्मिती केली जाते. नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन या संस्थेनंतर ही दुसरी मोठी वीजनिर्मिती करणारी संस्था आहे. महाजेनको द्वारे महाराष्ट्र राज्यात विविध थर्मल पॉवर स्टेशन, गॅस टर्बाईन आणि हायड्रो पॉवर स्टेशन चालवले जातात.
महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळाची पुनर्रचना होऊन दि. ६ जून २००५ रोजी महाजेनको, महाराष्ट्र राज्य विद्युत वितरण कंपनी मर्यादित (महावितरण) व महाराष्ट्र राज्य विद्युत पारेषण कंपनी (महापारेषण) या तीन कंपन्या अस्तित्वात आल्या.
महाजेनको द्वारे वेळोवेळी भरती साठी जाहिरात प्रकाशित केल्या जातात. आई बी पी एस या बोर्डाद्वारे परीक्षा घेण्यात येतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:मुंबई मधील कंपन्या
व्राटिस्लाविस नॅड निसाऊ
व्राटिस्लाविस नॅड निसाऊ (जर्मन: मेफर्सडॉफ) हा लिबरेक (चेक प्रजासत्ताक) या शहराचा भाग असून येथील लोकसंख्या ६,७०० आहे.
वर्ग:लिबरेक
मरिया होजे मार्टिनेझ सांचेझ
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:स्पेनचे टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मुळगव्हाण
मुळगव्हाण हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील झरी जामणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:झरी जामणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
संत गाडगेबाबा ग्रामस्वच्छता अभियान
बहुतांश आजार हे अशुद्ध पाणी, अस्वच्छ परिसर आणि वैयक्तिक स्वच्छतेचा अभाव यामुळे होतात हे लक्षात घेऊन शासनाने २०००-०१ पासून संत गाडगेबाबा ग्राम स्वच्छता अभियान राबविण्यास सुरुवात केली. प्रचंड लोकसहभागाने या चळवळीला लोकचळवळीचे रूप दिले, एवढेच नाही तर कोट्यवधी रुपयांची विकास कामे ही लोकसहभागातून करण्यात आली. शुद्ध आणि सुरक्षित पिण्याचे पाणी, घराची स्वच्छता आणि अन्नाची काळजी, वैयक्तिक स्वच्छता, परिसर स्वच्छता, सांडपाण्याचे नियोजन आणि घनकचऱ्याचे व्यवस्थापन, मानवी मल-मूत्राची विल्हेवाट यासारख्या विभागात काम करून गावांनी अतिशय उत्स्फुर्तपणे ग्रामविकासाचा पाया मजबूत केला.
गावातील विद्यार्थी असो की अंगणवाडी सेविका-मदतनीस, सरपंच असो की महिला भगिनी, सर्वांनी या योजनेत भरीव योगदान तर दिलेच परंतु गावाच्या सामाजिक तसेच आर्थिक विकासाला गती ही दिली. स्वखुषीने स्वच्छता दूत म्हणून काम करणाऱ्या या सर्व लोकांनी गावागावात स्वच्छतेची ग्राम-धून निर्माण केली आणि आरोग्यसंपन्न आणि सुदृढ आरोग्याचा पाया रोवला असे म्हटले तर वावगे ठरणार नाही.v i
संत गाडगे महाराज ग्राम स्वच्छता अभियान पुरस्कार
टीप : हा पुरस्कार देणे सरकारने तूर्त बंद केले आहे.
संदर्भ
https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/mumbai-news/sant-gadgebaba-swachhta-abhiyan-suspended/articleshow/50917592.cms
https://www.loksatta.com/mumbai-news/gadgebaba-gram-swachhata-abhiyan-suspended-by-state-govt-1200043/
मोरेना जिल्हा
''हा लेख मोरेना जिल्ह्याविषयी आहे. मोरेना शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
मोरेना जिल्हा भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील एक जिल्हा आहे.
याचे प्रशासकीय केंद्र मोरेना येथे आहे.
चतुःसीमा
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील जिल्हे वर्ग:मोरेना जिल्हा
तैजुल इस्लाम
तैजुल इस्लाम (जन्म ७ फेब्रुवारी १९९२) हा बांगलादेश क्रिकेट संघाकडून कसोटी आणि आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेटपटू आहे.
डाव्या हाताने ऑर्थोडॉक्स फिरकी गोलंदाजी करणारा, तैजुल इस्लाम २०१३-१४ च्या स्थानिक मोसमातील जबरदस्त कामगिरीच्या जोरावर बांगलादेश अ संघात निवडला गेला आणि त्यानंतर २०१४ च्या वेस्ट इंडीज दौऱ्यावर त्याने कसोटी पदार्पण केले. पदार्पणातच त्याने पाच गडी बाद करण्याचा पराक्रम केला. त्यानंतर जेव्हा २०१४-१५ मोसमात झिम्बाब्वेचा संघ बांगलादेश दौऱ्यावर आला तेव्हा त्याने ३९ धावांत ८ गडी बाद करून कसोटी क्रिकेटमधील वैयक्तिक सर्वोच्च कामगिती नोंदविली. त्यानंतर त्याने एकदिवसीय पदार्पण केले, आणि पहिल्याच सामन्यात हॅटट्रिक घेतली. पदार्पणात हॅटट्रीक घेणारा तो जगातील पहिलाच गोलंदाज ठरला.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:बांगलादेशचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म
किजी तमदा
किजी तमदा हा जपानचा फुटबॉलपटू आहे.
वर्ग:जपानचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ठाणापुडे
ठाणापुडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
यूटीसी−०६:००
यूटीसी−०६:०० ही यूटीसीच्या ६ तास मागे चालणारी प्रमाणवेळ आहे. ही वेळ अमेरिका, कॅनडा व मेक्सिको देशांमधील मध्य प्रमाणवेळ तसेच डोंगरी प्रमाणवेळेची उन्हाळी प्रमाणवेळ म्हणून वापरली जाते. तसेच मध्य अमेरिकेमधील काही देश ही वेळ वापरतात. चिले देशाच्या ईस्टर द्वीपावर देखील ही वेळ वापरली जाते.
वर्ग:प्रमाणवेळा
पुरणगाव
पुरणगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील येवला तालुक्यातील एक गाव आहे.
विडा
विड्याचे आकाराप्रमाणे आणि घडीनुसार गोविंद विडा, पानपट्टी, पुडीचा विडा, पुणेरी विडा, मद्रासी विडा आदी प्रकार आहेत. विड्यासाठी वापरायच्या पानाचेही तिखट कलकत्ता पान, पूना पान, बनारसी, छोटे जोडीने घेतले जाणारे मघई पान आदी प्रकार आहेत.
पुरणगाव
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
गुरु-शिष्य परंपरा
गुरु-शिष्य परंपरा ही हिंदू, जैन, शीख आणि बौद्ध ( तिबेटी आणि झेन परंपरांसह) या मूळ भारतीय धर्मां मधील गुरू आणि शिष्यांची परंपरा आहे. प्रत्येक परंपरा एका विशिष्ट संप्रदायाशी संबंधित आहे, आणि शिकवण्यासाठी त्यांचे स्वतःचे गुरुकुल असू शकतात, जे आखाडे, गोम्पा, मठ, विहार किंवा मंदिरांवर आधारित असू शकतात. ही आध्यात्मिक संबंध आणि मार्गदर्शनाची परंपरा आहे जिथे शिकवणी गुरु, शिक्षक किंवा लामा यांच्याकडून शिष्य, श्रमण (साधक) किंवाचेला (अनुयायी) यांना औपचारिक दीक्षेनंतर दिली जाते. असे ज्ञान, मग ते अगामिक, आध्यात्मिक, शास्त्रोक्त, स्थापत्य, संगीत, कला किंवा मार्शल आर्ट्स असो, हे गुरू आणि शिष्य यांच्यातील विकसित नातेसंबंधातून दिले जाते.
असे मानले जाते की गुरूंच्या प्रामाणिकपणावर आणि विद्यार्थ्याचा आदर, बांधिलकी, भक्ती आणि आज्ञाधारकतेवर आधारित हे नाते सूक्ष्म किंवा प्रगत ज्ञान पोहोचवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग आहे. विद्यार्थ्याला अखेरीस गुरूंनी मूर्त स्वरूप दिलेले ज्ञान प्राप्त होते.
संदर्भ
वर्ग:अध्यात्म वर्ग:रिकामी पाने
सनराइज स्पोर्ट्स क्लब
सनराइज स्पोर्ट्स क्लब हे झिम्बाब्वेच्या हरारे शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते.
हे मैदान २०२१ महिला क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धेचे काही सामने आयोजित करण्यासाठी निवडले गेले.
वर्ग:झिम्बाब्वेमधील क्रिकेट मैदाने वर्ग:हरारे
अयुमी मोरिता
वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:जपानचे टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म
मुकाम्बिका
मुकाम्बिका हे देवीचे एक रूप आहे.
आख्यायिका
कर्नाटकात कोलन नावाच्या ऋषीचे वास्तव्य होते. ते शिवभक्त होते. तेथे असले्या शिवलिंगाची ते पूजा करीत असत. कामासुर नावाचा दानव त्यांच्या तपश्चर्येत विघ्ने आणीत असे. देवांनाही हा दानव डोईजड होईल असे वाटल्याने त्यांनी देवीला त्याचा बंदोबस्त कारायला सांगितले. देवीने कामासुराची वाचा बंद केली आणि तो मुकासुर झाला. अशा मुक्या कामासुराचा देवीने वध केला म्हणून तिला मुकाम्बिका म्हणू लागले.
कोलूरचे देउळ
कर्नाटकातल्या कोलूर गावी मुकाम्बिका देवीचे प्रसिद्ध देऊळ आहे. देवळाच्या पूर्व दरवाज्याजवळ अग्नितीर्थ नदी आहे. ही नदी सौपर्णिका नदीची एक शाखा आहे. देवळात दर्शनास जाणारे या नदीत अंघोळ करून मंदिरात प्रवेश करतात.
कोलूर गाव कर्नाटकातल्या कुडजाद्री पर्वताच्या टेकड्यांच्या परिसरात आहे. या पर्वतातून सौपर्णिकाशिवाय आणखी काही नद्या उगम पावतात. नद्यांवरचे अनेक धबधबे या भागात आहेत.
देवळाचे वर्णन
मुकाम्बिका देवीचे हे मंदिर इसवी सनाच्या १०व्या शतकात बांधले गेले. ग्रेनाईटच्या दगडात बांधलेले हे देऊळ बैठ्या स्वरूपात आहे. मंदिराचा कळस दाक्षिणात्य पद्धतीच्या मंदिरांना असतो तसा गोपुरासारखा द्राविड शैलीतला आहे. मंदिराच्या प्रवेशद्वारासमोर उंच दीपस्तंभ आणि ध्वजस्तंभ आहेत. दरवाज्यातून आत गेल्यावर लक्ष्मीमंडप लागतात. तेथे असलेल्या दगडी खांबांवर देवदेवतांच्या सुंदर मूर्ती कोरलेल्या आहेत.
देवीची मूर्ती असलेलल्या गाभाऱ्याचे बांधकाम प्राचीन पद्धतीचे आहे.
वर्ग:हिंदू दैवते वर्ग:उडुपी जिल्हा वर्ग:कर्नाटकमधील हिंदू मंदिरे
यूटीसी−०५:००
यूटीसी−०५:०० ही यूटीसीच्या ५ तास मागे चालणारी प्रमाणवेळ आहे. ही वेळ अमेरिका, कॅनडा देशांमधील पूर्व प्रमाणवेळ तसेच मध्य प्रमाणवेळेची उन्हाळी प्रमाणवेळ म्हणून वापरली जाते. तसेच कॅरिबियन व दक्षिण अमेरिकेमधील काही देश ही वेळ वापरतात.
वर्ग:प्रमाणवेळा
२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ कि.ग्रा.
२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ कि.ग्रा. कुस्ती स्पर्धा इंदिरा गांधी एरिनामध्ये ५ ऑक्टोबर २०१० रोजी खेळवण्यात आली..
संदर्भ व नोंदी
वर्ग :२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती
मीमांसा
मीमांसा-पाणिनीच्या व्याकरणाप्रमाणे मीमांसा म्हणजे पूजित विचार होय. पूजित म्हणजे तर्कशुद्ध विचार होय. वेद आणि वेदान्त यांतील धार्मिक कर्मांविषयी अथवा धार्मिक तत्त्वज्ञानाविषयी असलेली विधाने इतस्ततः विखुरलेली आहेत. त्यांची सुसंगत मांडणी करण्याच्या बाबतीत संभ्रम उत्पन्न होतो म्हणून वैदिक विधानांमध्ये सुसंगती स्थापन करण्याकरिता वेदवाक्यांची मीमांसा वेदकालाच्या अखेरच्या कालखंडात सुरू झाली व वेदोत्तरकाली विकास पावली. या मीमांसेतून वाक्यमीमांसेचे अनेक सिद्धांत निर्माण झाले. या सिद्धांतांची विषयवारीने मांडणी करून जे शास्त्र तयार झाले, त्यास मीमांसाशास्त्र म्हणतात. तात्पर्य, वेदार्थांच्या निर्णयाचे शास्त्र म्हणजे मीमांसा होय. वेदवाक्यांच्या अर्थांच्या निर्णयास उपयोगी जे सिद्धांत किंवा नियम तयार झाले त्यांस ‘न्याय’ अशी संज्ञा आहे. वेदांतील शब्दांचे, वाक्यांचे आणि प्रकरणांचे अर्थ कसे करावेत यांसंबंधाचे नियम म्हणजे हे न्याय होत. मीमांसा हे वाक्यार्थांचे तर्कशास्त्र असून आधुनिक पश्चिमी तत्त्वज्ञानाच्या दृष्टीने मीमांसा हे भाषेचे, विशेषतः धार्मिक भाषेचे, तत्त्वज्ञान होय. भाषाशास्त्राचे काही आधुनिक तत्त्वज्ञानी भाषेची तात्त्विक चिकित्सा हाच सर्व तत्त्वज्ञानांचा आधार होय, असे मानतात [⟶ भाषिक विश्लेषण].
मुख्य विचार
वर्ग:अध्यात्म वर्ग:रिकामी पाने
टॅलाहासी
टॅलाहासी ही अमेरिका देशाच्या फ्लोरिडा राज्याची राजधानी आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्लोरिडामधील शहरे वर्ग:अमेरिकेतील राज्यांच्या राजधानीची शहरे वर्ग:लिऑन काउंटी (फ्लोरिडा)
लिबरेक
वर्ग:चेक प्रजासत्ताकामधील शहरे वर्ग:लिबरेक
न्याय (हिंदू धर्म)
न्याय
मुख्य विचार
वर्ग:अध्यात्म वर्ग:रिकामी पाने
यूटीसी−०४:३०
यूटीसी−०४:३० ही यूटीसीच्या ४ तास ३० मिनिटे मागे चालणारी प्रमाणवेळ दक्षिण अमेरिका खंडामधील व्हेनेझुएला ह्या देशामध्ये वापरली जाते.
वर्ग:प्रमाणवेळा वर्ग:व्हेनेझुएला
ग्रंथ
ग्रंथ हा आधुनिक काळाप्रमाणे कागदावर लिहिलेल्या किंवा छापलेल्या पृष्ठांचा संग्रह होय.
हिंदू मान्यता
हिंदू मान्यता
मुख्य विचार
वर्ग:हिंदू धर्म वर्ग:रिकामी पाने
अरमुर
अरमुर हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:निजामाबाद जिल्हा
साई (अंबरनाथ)
साई हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील अंबरनाथ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:अंबरनाथ तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
नरसिंहपूर जिल्हा
''हा लेख नरसिंहपूर जिल्ह्याविषयी आहे. मध्यप्रदेश राज्यातील नरसिंहपूर शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
नरसिंहपूर जिल्हा भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील एक जिल्हा आहे.
तालुके
वर्ग:मध्य प्रदेशमधील जिल्हे
मुंजळा
मुंजळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील झरी जामणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
व्हर्जिनी राझानो
वर्ग:फ्रेंच टेनिस खेळाडू वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म
पोखरणी (वाळवा)
पोखरणी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील वाळवा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:वाळवा तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
आय.एफ.एस.सी. कोड
'''आय.एफ.एस.सी. कोड तथा भारतीय आर्थिक प्रणाली संकेतांक (इंग्लिश : Indian Financial System C'''ode) हा दोन बँकांमधील पैशाच्या देवाणघेवाणीत वापरला जाणारा संकेतांक आहे. बँकेचा एखादा खातेदार दुसऱ्या बँकेतील खातेदाराला पैसे पाठवू इच्छितो तेव्हा कुठल्या बँकेतील खातेदाराला पैसे पाठवायचे हे ओळखण्यासाठी हा कोड दिला जातो.
वापर
आय.एफ.एस.सी. कोडचा वापर देशांतर्गत आर्थिक प्रदानासाठी होतो. राष्ट्रीय इलेक्ट्रोनिक वित्तीय प्रदान  ( इंग्लिश: National Electronic Funds Transfer) तसेच वास्तव वेळेत  ढोबळ हिशोब (इंग्लिश : Real Time Gross Settlement म्हणजेच RTGS ), त्वरित भरणा सेवा(इंग्लिश :  Immediate Payment Service )या तीन  प्रणालीमध्ये आय एफ एस सी कोड वापरला जातो. आंतरराष्ट्रीय वित्तीय प्रदानासाठी स्विफ्ट कोडचा वापर केला जातो.
स्वरूप
आय एफ एस सी कोड हा ११ अंक आणि अक्षरे मिळून बनतो
पहिली चार अक्षरे बँकेचे नाव दर्शवितात. पाचवे अक्षर ० (शून्य - अंकात ) असते. शेवटचे सहा अंक शाखेचा सांकेतिक क्रमांक दर्शवितात.
बाह्य दुवे
वर्ग:व्यापार वर्ग:बँकिंग तंत्रज्ञान
गुजरखेडे
संदर्भ
वर्ग:येवला तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
यूटीसी−०४:००
यूटीसी−०४:०० ही यूटीसीच्या ४ तास मागे चालणारी प्रमाणवेळ आहे. ही वेळ कॅरिबियनमधील बहुसंख्य देशांची वर्षभर, कॅनडाच्या पूर्वेकडील काही प्रांतांची तसेच दक्षिण गोलार्धामधील ब्राझील, बोलिव्हिया, गयाना ह्या देशांची हिवाळी प्रमाणवेळ आहे. तसेच अमेरिका, कॅनडा, ब्राझील, चिले, पेराग्वे इत्यादी देशांमधील अनेक भूभाग यूटीसी-४ ही उन्हाळी प्रमाणवेळ म्हणून वापरतात.
वर्ग:प्रमाणवेळा
किशो यानो
किशो यानो (जपानी:貴章 矢野; ५ एप्रिल, इ.स. १९८४:हामामात्सु, शिझूका प्रांत, जपान - ) हा 🇯🇵 japanकडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे.
वर्ग:जपानचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पतेती
पतेती हा पारश्यांचा नववर्ष दिवस होय. मुळात पतेती म्हणजे "पश्चात्तापाचा दिवस" (पेटेटचा अर्थ "कबुलीजबाब" असा आहे). हा खरोखर आत्मनिरीक्षणाचा दिवस आहे आणि मूलतः पारसी वर्षाच्या शेवटच्या दिवशी (किंवा शेवटच्या 5 दिवसांवर) पतेती साजरा केला जात असे. कालांतराने नवीन वर्षाचा दिवस म्हणून (पहिल्या दिवशी) साजरा केला जाऊ लागला. नाव कायम ठेवले असले तरी आता पटेटी हा आत्मपरीक्षणाचा दिवस राहिलेला नाही. पारशी नववर्षाचा पहिला दिवस हा नवरोज किंवा जमशेदी नवरोज असे म्हणून ओळखला जातो. पारशी समाज हा भारतातील एक लहान समाजगट आहे. मुळातुन पर्शिया म्हणजे इराणमधूनहा समाजगट भारतात येऊन स्थिरावला आहे पती हा फारशी धर्मीयांचा महत्त्वाचा सण मानला जातो धार्मिक प्रथा व परंपरेनुसार पारशी धर्मीय हा सण साजरा करतात. दिनदर्शिकेनुसार पारशी वर्षाच्या ह्या पहिल्या दिवसाला नवरोज (नवी सृष्टी) म्हणले जाते. या दिवशी पारशी लोक अग्यारीत जाऊन प्रार्थना करतात आणि पारशी भोजन घेतात.
उपासना पंथ
झरतुष्ट हा पारशी धर्माचा संस्थापक मानला जातो. अहुर मज्द ही या धर्म संप्रदायाची प्रमुख पूजनीय देवता मानली जाते. अवेस्ता हा पारशी धर्माचा ग्रंथ असून "पैतीता" या अवेस्तामधील शब्दाचे अपभ्रंशित रूप म्हणजे "पतेती" होय.
स्वरूप
पतेतीच्या दिवशी पारशी बंधु भगिनी सकाळी लवकर उठतात. या दिवशी सणानिमित्त विशेष स्नान केले जाते त्याला "नहान" असे म्हणतात. त्यानंतर नवीन कपडे परिधान करून सर्वजण अग्यारीत प्रार्थनेला जातात.अग्यारी हे पारशी समाजाचे धर्मस्थळ आहे.अग्नी ही त्यांना पूजनीय देवता असून अग्यारीमधे सतत अग्नी प्रज्वलित ठेवलेला असतो. पतेतीच्या दिवशी धर्मोपदेशक विशेष प्रार्थना करून आशीर्वाद देतात.नंतर सर्वजण परस्परांना नूतन वर्षाच्या शुभेच्छा देतात. पतेतीच्या दिवशी गरिबांना दान करण्याचे महत्त्व विशेष आहे.ज्याप्रमाणे परस्परांना भेटवस्तू आणि मिठाई देऊन शुभेच्छा दिल्या जातात त्याप्रमाणे गरजूंना अन्नदान केले जाते. या दिवशीचे खास भोजन म्हणून सालीबोटी,मावा निबोई,पत्र निमाच्ची आणि रवा फालुदा हे पदार्थ केले जातात.
इ.स. २००७
मृत्यू
वर्ग:इ.स. २००७ वर्ग:इ.स.च्या २००० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पतेती
संदर्भ
वर्ग:पारशी धर्म वर्ग:सण आणि उत्सव वर्ग:पारशी धर्मातील सण आणि उत्सव
राम शब्दामधील संज्ञासूत्रे
1. अर्थवदधातुरप्रत्ययःप्रातिपदिकम्-
धातुं प्रत्ययं प्रत्ययान्तंच वर्जयित्वा अर्थवद शब्दस्वरुपं प्रातिपदिकसंज्ञं स्यात ।
जो धातु म्हणजे क्रियापद नाही .प्रत्यय नाही, किंवा प्रत्ययान्त शब्द नाही पण ज्याला अर्थ आहे अशा अर्थपूर्ण शब्दाला प्रातिपदिक म्हणतात .ज्या शब्दाततून मूर्त अमूर्त कोणत्यातरी गोष्टीचा बोध होतो त्या शब्दाला प्रातिपदिक असे म्हणतात. प्रत्ययग्रहणे तदन्तग्रहणम्। या परिभाषेनुसार प्रत्यय शब्दातून प्रत्ययान्ताचे पण ग्रहण होते.
2. कूत्तदधितसमाश्च।
कूत्तद्धितान्तौ समासाश्च तथा स्युः।
कूत प्रत्ययान्त शब्द तद्धित प्रत्ययान्त शब्द व सामासिक शब्द यांनाही प्रातिपदिक संज्ञा होते. हे तीनही शब्द अर्थपूर्ण असतातच. कदन्त - कत ,तद्धितान्त - राघव, सामासिक शब्द - राजपुरुष.
पूर्व आणि मध्य आफ्रिका क्रिकेट संघ
बाह्य दुवे
वर्ग:रिकामी पाने
राम शब्दामधील संज्ञासूत्रे
हे संज्ञासूत्र आहे. सु औ जस्....।या 21 प्रत्ययाचे तीन तीन प्रत्यय विभागल्यास एक त्रिकूट तयार होते. त्यातील पहिला प्रत्यय एकवचनाचा, दुसरा द्विवचनाचा ,तिसरा बहुवचनांचा असल्यामुळे त्यांना तीच नावे दिली आहेत .या त्रिकूटाला अनुक्रमे प्रथमा ,द्वितीया, ततीया नावे आहेत.
या प्रत्ययांना अनुबंध जोडलेले आहेत काही जास्तीचे स्वर, व्यजने, जोडली आहेत. ती सर्व वेगवेगळ्या सूत्राने इत संज्ञक होतात व तस्य लोपः नेहमी त्याचा लोप होतो .प्रारंभीच्या सु पासून अंतिम सुप् मधील प् पर्यत सुप् असा प्रत्यहार केला आहे.
4. बहुषु बहुवचनम्।
बहुत्वविवक्षायां बहुवचनं स्यात्।
बहुत्वाची अपेक्षा असेल तर बहुवचनी लावावे. बहु म्हणजे दोनपेक्ष्या अधिक सरूप शब्द असतील तर शब्द एकच राहील ,पण प्रत्यय बहुवचनी लावल्यास अनेक वस्तुचा बोध होतो.
5. विभक्तिश्च ।
सुप् तिङौ विभक्तिसंज्ञौ स्तः।
विभक्ति संज्ञा सांगणारे हे सूत्र आहे .सुप प्रत्यय व तिङ् प्रत्यय त्यांना विभक्ति संज्ञा प्राप्त होते .सुप म्हणजे प्रातिपदिकांना लागणारे  21 प्रत्यय .व तिङ् म्हणजे धातूना लागणारे कालवाचक 19 प्रत्यय होत. या सर्वाना विभक्ति संज्ञा होते.
6. चुटू।
प्रत्ययदौ चुटू इतौ स्तः।
प्रत्ययाच्या आरंभीच वर्ग व ट वर्ग असतील तर त्याला इत संज्ञा होते ज्याला इत संज्ञा होते त्याचा नेहमी तस्य लोपः लोप होतो जस् प्रत्ययातील ज्ला इत संज्ञा होईल व लोप होईल त्यामुळे अस् प्रत्यय लागेल.
7. यस्मात् प्रत्ययविधिः तदादि प्रत्यये अङ्गम ।
यः प्रत्ययः यस्मात् क्रियते तदादि शब्दस्वरुपं तस्मिन् अङगं स्यात्।
इथे भूअ हे तिप् प्रत्ययाकरीता अंग आहे.
8. आमि पूर्वः
अकोअम्याचि पूर्वरुपमेकादेशः
जर अ,इ,उ,ऋ,ल ह्या स्वरापुढे अम् प्रत्ययाचा स्वर आला तर एकादेश करावा .पूर्व आणि पर दोन्ही स्वराचे जागी पूर्वस्वर ठेवावा. उदा- राम +अम् - स्वौजस....।
रामम् .. आमि पूर्वः।
यूटीसी−०३:३०
यूटीसी−०३:३० ही यूटीसीच्या ३ तास ३० मिनिटे मागे चालणारी प्रमाणवेळ उत्तर अमेरिका खंडामधील कॅनडा देशाच्या न्यू फाउंडलंड आणि लाब्राडोर ह्या प्रांतामध्ये वापरली जाते.
वर्ग:प्रमाणवेळा
२००९ इटालियन ग्रांप्री
Qualifying
Cars that use the KERS system are marked with "‡"
Race
Cars that use the KERS system are marked with "‡"
वर्ग:इटालियन ग्रांप्री
टोनी तान केंग याम
टोनी तान केंग याम (सोपी चिनी लिपी: 陈庆炎 ; पारंपरिक चिनी लिपी: 陳慶炎 ; फीनयीन: Chén Qìngyán ; सिंगापुरी रोमनीकरण: Tony Tan Keng Yam ;) (७ फेब्रुवारी, इ.स. १९४०; सिंगापूर - हयात) हा सिंगापुरी राजकारणी, बँकर व गणिती असून सिंगापुराचा विद्यमान ७वा राष्ट्राध्यक्ष आहे. १ सप्टेंबर, इ.स. २०११ रोजी त्याने अध्यक्षपदाची सूत्रे हाती घेतली. त्याआधी १ जुलै, इ.स. २०११ पर्यंत तो गव्हर्मेंट ऑफ सिंगापूर इन्व्हेस्टमेंट कॉर्पोरेशन (जीआयसी) या संस्थेचा कार्यकारी संचालक व उप-पदाधिकारी होता, तर सिंगापूर प्रेस होल्डिंग्ज लिमिटेड (एसपीएच) या संस्थेचा पदाधिकारी होता. इ.स. १९९५ ते इ.स. २००५ या कालखंडात तो सिंगापुराचा उपपंतप्रधान होता.
ऑगस्ट, इ.स. २०११ मध्ये झालेल्या सिंगापुराच्या अध्यक्षीय निवडणुकींमध्ये तान उभा राहिला होता व ०.३५% एवढ्या निसटत्या फरकाने जिंकला. १ सप्टेंबर, इ.स. रोजी त्याने सिंगापुराचा ७वा अध्यक्ष म्हणून शपथ घेतली.
बाह्य दुवे
वर्ग:सिंगापुरी राजकारणी वर्ग:सिंगापूरचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म
अपरांत (संस्था)
काही उत्साही पुणेकर चित्पावन मंडळींनी सुरू केलेला हा एक उपक्रम आहे. ही सर्व मंडळी प्रथम पुण्यामधे नळ स्टॉप जवळ भेटायची परंतु नंतर सदस्यसंख्या जशी वाढू लागली तशी ही मंडळी 'स्वीकार' या खाद्यगृहात भेटू लागली. एप्रिल २००३नंतर ही मंडळी पुण्यातल्या लाॅकाॅलेज रोडवरील डी-मेक सभागृह येथे दर रविवारी सकाळी १० वाजता भेटू लागली. दर रविवारी साधरणत: ३०-३५ सभासद या साप्ताहिक भेटींना उपस्थिती लावतात.
बऱ्याच चर्चेतून मग शेवटी 'अपरांत' हे नाव मान्य करण्यात आले. ह्या शब्दाचा अर्थ असा आहे - अपर = पश्चिम + अंत = शेवट म्हणजेच कोकण भूमी! ही स्वयंसेवी संस्था चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण मंडळींनी सुरू केलेली आहे.
अपरांत ह्या नावाने ऑर्कुट ह्या संकेतस्थळावर एक कम्युनिटीसुद्धा चालविली जाते. सद्यस्थितीमध्ये यामध्ये एकूण ७५० च्या आसपास सदस्य आहेत. पुण्याप्रमाणेच मुंबईमध्येही काही ठिकाणी अश्या प्रकारे काही संस्था चालवल्या जातात. अपरांत काही वेळेला पुणे चित्पावन संघाबरोबर काही उपक्रमांमध्ये भाग घेते. त्याचप्रमाणे 'याहू' या संकेतस्थळावरील अशाच समविचारी सभासदांसह ते काही उपक्रम राबवतात.
शिष्यवृत्ती
अपरांतच्या सभासदांसाठीही हेच काम केले जाते.
दीपरंजनी
पहा : ब्राह्मण जातिधारकांच्या संस्था
संकेतस्थळ
वर्ग:पुण्यातील सामाजिक संस्था वर्ग:उपक्रम
वि.घ. देशपांडे
बालपण
केवळ अभ्यास हाच विष्णूपंतांचा मार्ग नव्हता, तर धाडस, धडाडी, उडय़ा मारणे, मुले गोळा करून शेतात हिंडणे वगैरे त्यांचे खेळ असत. सर्वसाधारण मुले खेळतात त्याहून वेगळेच खेळ करणाऱ्या या मुलाच्या खेळाबद्दल, हा त्याचा व्रात्यपणाच होय, असे मोठय़ा माणसांना वाटे. भीती, घाबरणे व फार विचार करणे हे लहानपणापासूनच त्यांच्या स्वभावात नव्हते. त्यांनी आपल्या जीवनात वेदांपासून ते अनेक शास्त्रे, पुराणे यांचा अभ्यास केला.
खामगावच्या मिडलस्कूलमध्ये विष्णूपंतांचे पुढील शिक्षण सुरू झाले. नागपूरच्या पटवर्धन विद्यालयातून ते मॅट्रिक झाले. नंतर मॉरिस कॉलेजमध्ये ते शिकत होते. तेथेही केवळ शिक्षण हे त्यांचे ध्येय नव्हते, तर कॉलेजच्या विविध विद्यार्थी-कार्यक्रमात ते अग्रेसर होते. तेथे त्यांनी मराठी शारदा मंडळाची भरीव कामगिरी केली व मॉरिस कॉलेज विद्यार्थी युनियनद्वारा विद्यार्थ्यांचे नेतृत्व केले. कॉलेज जीवनात दरवर्षी त्यांनी वक्तृत्व स्पर्धा, वादविवाद स्पर्धा वगैरेमध्ये भाग घेऊन पारितोषिके पटकावली होती. एवढेच नव्हे तर पु.भा. भावेंसारखे मित्रवर्यही त्यांना या वक्तृत्व स्पर्धेतूनच लाभले होते. त्यावेळचे मॉरिसचे प्रिन्सिपॉल गांगुली यांनी विष्णूपंतांना दिलेल्या प्रशस्तिपत्रकात ‘लीडर ऑफ स्ट्यूडन्ट्स’ म्हणून त्यांचा गौरव केला होता.
कारकीर्द
नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्या ‘युथ लीग’ या संस्थेचे विष्णूपंत सचिव होते. त्याच काळात राजकारणात आवश्यक अशी पत्रकारिताही त्यांनी ‘स्वच्छंद’ नावाचे साप्ताहिक काढून चालवली. कॉलेज जीवनात असतानाच त्यांनी स्वातंत्र्य आंदोलनात भाग घेतला होता. गुप्त रीतीने बुलेटिन छापणे व वाटणे हे त्यांचे काम असे. यात त्यांना पोलिसांनी पकडलेही होते, पण अत्यंत कौशल्याने ते बुलेटिनसह त्यातून निसटले. १९३५ साली धर्मवीर डॉ. मुंजे यांच्या प्रचारासाठी ते बैतुल भागात गेले होते. त्यावेळी एका भागाचे पूर्ण काम त्यांच्याकडे सोपवले गेले होते. डॉ. मुंजे व बॅ. अभ्यंकरांच्या निवडणुकीत या तरुणाने बॅ. अभ्यंकरांना प्रचंड मोठय़ा भरसभेत अनेक प्रश्न विचारून सळो की पळो करून सोडले होते. नागपूरला नानकचंद नावाचे एक व्यापारी राहत असत. त्यांनी डय़ुटी न भरता आगपेटय़ांचा भरपूर स्टॉक आपल्याजवळ ठेवला, असा प्रवाद होता. आपल्याला काही शिक्षा होऊ नये म्हणून त्या वेळच्या इंग्रज स्टेन्ट नावाच्या साहेबाच्या बायकोला एक मोठा सोन्याचा हार त्याने प्रेझेंट केला होता, असे लोक बोलत असत. या भ्रष्टाचाराला वाचा फोडण्यासाठी, महाराजांनी आपल्या ‘स्वच्छंद’ साप्ताहिकात अक्कडबाज मिशांचा फक्कड नानकचंद’ या शीर्षकाखाली एक व्यंगोक्तिपूर्ण लेख लिहिला होता. अशा अनेक चळवळीत सक्रिय असतानाही त्यांनी विद्यार्जन यशस्वीपणे पार पाडले. बी.ए.च्या परीक्षेत नागपूरच्या विश्वविद्यालयातर्फे त्यांना दोन पारितोषिके मिळाली. एक मराठीत पहिले आल्याबद्दल व दुसरे सर्व भाषांतून पहिले आल्याबद्दल! एम.ए.च्या परीक्षेत पहिले आल्याबद्दल त्यांना ‘सुवर्णपदक’ मिळाले होते. नंतर शासनातर्फे त्यांना ‘मॉरिस मेमोरियल’ फेलोशिपही मिळाली होती. प्रा. बनहट्टी यांच्या मार्गदर्शनाखाली "origin of marathi Language" या विषयावर महाराजांनी संशोधन केले. मॉरिस महाविद्यालयात व हिस्लॉप कॉलेजमध्येही ते काही काळ प्राध्यापक होते. एक अत्यंत मेधावी, कर्तव्यदक्ष व प्रज्ञावंत अशा आमच्या या ‘महाराजांना’ नागपूरच्या शासकीय मुद्रणालयातील एक वरिष्ठ जागा सहजासहजी मिळाली होती. पण, अशा महत्त्वाच्या गौरवास्पद व पगारदार जागेवर लाथ मारून ते सरकारी नोकरीतून बाहेर पडले. त्यावेळच्या त्यांच्या अधिकाऱ्यांनाही या गोष्टीचे दुःख झाले व त्यांनी विष्णूपंतांना या विचारापासून परावृत्त करण्याचा निष्फळ प्रयत्न केला.
१९३५ साली मेहकर येथील भाऊराव पांडे यांची सुकन्या ‘शांता’ हिच्याशी वि. घ. देशपांडे यांचे लग्न झाले. शांता पांडे - सौ. विभावरी देशपांडे झाली. त्यांना एक मुलगा झाल्यावर लगेच त्यांनी नोकरीचा राजीनामा देऊन भागानगरच्या सत्याग्रहांत उडी घेतली. भागानगर सत्याग्रह यशस्वी करण्यासाठी त्यांनी अपार कष्ट केले. आपल्या घणाघाती वक्तृत्वाने त्यांनी अनेक तरुण गोळा केले. १०० तरुण सत्याग्रहींसह ते भागानगरला सत्याग्रहासाठी गेले होते. हैद्राबाद शहराच्या मध्यवस्तीत सभा घेऊन त्यांनी सत्याग्रह केला. त्यामुळे त्यांना कारागृहात जावे लागले व अत्यंत हालअपेष्टा सहन कराव्या लागल्या. रझाकार चळवळीच्या वेळेस, हैद्राबाद संस्थानातील अनेक तरुणांनी ‘वंदेमातरम्’ चळवळीचे आंदोलन केले, त्यामुळे त्यांना विद्यापीठातून काढण्यात आले, अशा हजारो तरुणांना नागपुरात आणले गेले. त्या सर्व तरुणांना नागपूरला आणून नागपूर विद्यापीठाच्या परीक्षेस बसू देण्याची व्यवस्था करण्यास वि.घ.नी नागपूर विद्यापीठाचे तत्कालीन कुलगुरू डॉ. केदार यांना प्रवृत्त करून मुलांचे शैक्षणिक वर्ष वाया जाऊ न देण्याची खबरदारी घेतली. १९४२ च्या ‘चलेजाव’ आंदोलनात त्यांनी फार मोलाची व भरीव कामगिरी केली. नागपूरचे त्या काळचे सुप्रसिद्ध कामगार पुढारी रामभाऊ रुईकर आणि प्रा. वि.घ. देशपांडे ते याच नावाने समाजात लोकात ज्ञात होते. यांनी चिटणीसपार्कात प्रचंड सभा घेऊन लोकांमध्ये जागृती आणली. विष्णूपंतांनी भूमिगत चळवळ सुसूत्रपणे चालवली होती. ब्रिटिश सरकारने त्यांना पकडून नाशिकच्या जेलमध्ये ठेवले होते. खामगावला "Prince of Berar"च्या विरुद्ध केलेल्या आंदोलनातही त्यांच्यावर बंदूक रोखून त्यांना पकडण्यात आले. १९४६ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत पं. कानडेशास्त्री यांच्या विरोधात हिंदूमहासभेकडून ते अकोल्याहून उभे राहिले होते व फार मोठय़ा प्रमाणात त्यांनी मतेही मिळवली होती. १९४४ साली त्यांनी संपूर्ण भारताचा विस्तृत दौरा केला. कराचीला तर त्यांची प्रचंड मोठी सभा झाली. कराची महानगरपालिकेने त्यांचा बहुमान करून त्यांना मानपत्र बहाल केले. ‘स्वच्छंद’ साप्ताहिक बंद झाल्यावर ते ‘सावधान’च्या संपादनात सहभागी झाले. त्या ‘सावधान’च्या समुदायातील मावकर, वासुदेवराव फडणीस, जगन्नाथप्रसाद वर्मा, पु.भा. भावे, बाळशास्त्री हरदास, अ‍ॅड. चलपे आणि शंकरराव बूट या सर्वानी मिळून ‘सावधान’ साप्ताहिक चालविले. त्यातील लिखाण अत्यंत ज्वलज्जहाल व तेजस्वी असे. ही सारी तरुण मंडळी त्यावेळेस हिंदुमहासभेचे कार्य जोमाने करीत असत. धर्मवीर डॉ. मुंजे यांना वि.घ. गुरुस्थानी मानीत. डॉ. परांजपे, विश्वनाथराव केळकर, बाबुराव वाघ, बळवंतराव मंडलेकर, बाळासाहेब घटाटे यांचाही विष्णूपंतांना सक्रिय पाठिंबा होता. ‘सावधान नंतर त्यांनी ‘आदेश’ वर्तमानपत्र काढले. समाजातील व राजकारणातील अनेक दुष्कृत्ये ‘आदेश’द्वारे त्यांनी चव्हाटय़ावर आणली. आदेशमधील पु.भा. भावे आणि फडणीस यांचे लेख आजही संस्मरणीय आहेत.
वि.घ. देशपांडे त्यावेळेस हिंदुमहासभेचे जनरल सेक्रेटरी झाल्यामुळे त्यांना दिल्लीस राहण्यास जावे लागले. कुटुंबाचा व्याप वाढता होता, उत्पन्नाचे काहीच साधन नव्हते. विभावरीबाई अतिशय कौशल्याने व हिंमतीने संसाराचा गाडा रेटीत होत्या. देशपांड्यांचे जीवन भिंगरीसारखे फिरणारे होते. म्हणून त्या मेहकरला स्थायिक झाल्या. विष्णूपंत दिल्लीला गेल्यावर भाई परमानंद, डॉ. श्यामाप्रसाद मुकर्जी, आशुतोष लहिरी सारख्या महान पुढाऱ्यांसोबत त्यांनी काम केले. स्वातंत्र्य मिळतेय पण, ते खंडित होऊन याची लक्षणे दिसू लागल्याबरोबर त्यांनी अखंड भारत रहावा व देशाची फाळणी टळावी म्हणून जीवाचे रान केले. साऱ्या भारतभर त्यांचा झंझावाती संचार, लोकांना झड्झडून जागे करण्यासाठी सुरू होता. फाळणीच्या धामधुमीत ते लाहोर शहरातच होते. त्यावेळेस हिंदूंना वाचवण्याचे त्यांनी आत्यान्तिक प्रयत्न केले. १४ ऑगस्ट १९४७ला त्यांना लाहोरला अटक करण्यात आली. नौखालीचाही त्यांनी पुष्कळ प्रवास केला. १९४८ साली गांधी हत्येनंतर त्यांना ३-४ वर्ष कारावास भोगावा लागला. हत्येच्या कटात गोवण्यासाठी तुरुंगात त्यांचा अनन्वित छळ झाला. स्वातंत्र्योत्तर काळातील पहिल्या लोकसभेच्या निवडणुकीत त्यांनी गुणा व ग्वाल्हेर या दोन मतदारसंघातून प्रचंड मतांनी जिंकून येण्याचा विक्रम केला, आणि ग्वाल्हेर लोकसभेच्या पदाचा राजीनामा दिला. डॉ. ना.भा. खरे हे तेथून पुढे निवडून आले. गोवा, मुक्ती आंदोलनात प्रत्यक्ष भाग घेणारे ते पहिलेच लोकसभा सदस्य होते. त्यांची लोकसभेची कारकीर्द अविस्मरणीय झाली. त्यांची भाषणे अतिशय अभ्यासपूर्ण, विनोदप्रचुर ओजस्वी व श्रवणीय अशी असत. त्या काळचे पंतप्रधान पं. जवाहरलाल नेहरू हे विष्णूपंतांचे अत्यंत चाहते होते. पुढील निवडणुकीत जेव्हा विष्णूपंत लोकसभेवर निवडून आले नाहीत, तेव्हा पहिल्या सत्रांत नेहरूंनी उद्गार काढले की, ‘आता मला पार्लमेंटमध्ये फार अभ्यास करण्याची आवश्यकता नाही. एक अभ्यासू व खळखळणारे वक्तृत्व यानंतर ऐकावयास मिळणार नाही.’ राष्ट्रीय सुरक्षा कायद्याच्या अंतर्गत वायुसेनेचा उपयोग अंतर्गत सुरक्षेसाठी करण्यात येऊ नये, ही त्यांची उपसूचना सरकारला मान्य करावी लागली.
स्वातंत्र्यपूर्व व स्वातंत्र्यानंतरच्या काळातही या देशात झालेल्या राष्ट्रीय, धार्मिक व सामाजिक लढय़ात वि.घ. सदैव अग्रेसर असत. काश्मीरचा सत्याग्रह, भागानगर सत्याग्रह, काशी- विश्वेश्वर मुक्ती आंदोलन संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन, विदर्भ कृषी विद्यापीठ आंदोलन, कच्छ कराराच्या सत्याग्रहापासून ते थेट आणीबाणीपर्यंत ते सतत संघर्षरत राहिले. वादळवाऱ्यासारखे झंझावाती जीवन होते विष्णूपंतांचे! आपले व्यक्तिमत्त्व जोपासण्याची किंवा आपल्या शरीराची वा संसाराची त्यांनी कधीही पर्वा केली नाही. १९६२ साली ते शिमोग्यात अखिल भारतीय हिंदुमहासभेचे अध्यक्ष म्हणून गेले तत्पूर्वी त्यांना हृदयविकाराचा अतिशय जोरदार झटका आला होता. पण, ते स्ट्रेचरहून प्रवास करून शिमोग्याला अधिवेशनाला गेले. नेणाऱ्यांचीही व जाणाऱ्यांचीही धन्यच होती! त्यांचे ते अध्यक्षीय भाषण अतिशय प्रभावी झाले.