cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मिसळ
मिसळीकरता कोल्हापूर, पुणे आणि नाशिक ही तीन गावे प्रसिद्ध आहेत. महाराष्ट्रात सर्वाधिक प्रसिद्ध मिसळ कोल्हापूर येथे मिळते.
इतर माहिती
संदर्भ :
उत्तम मिसळ मिळणारी ५१ ठिकाणे https://marathipahunchar.blogspot.in/2015/06/misal-pav.html
वर्ग:महाराष्ट्रातील खाद्यपदार्थ वर्ग:मराठी विकिबुक्स बंधूप्रकल्पात स्थानांतरित करावयाचे लेख
मिलिंद इंगळे
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी गायक वर्ग:मराठी पार्श्वगायक
हिराबाई पेडणेकर
हिराबाई पॆडणेकर (जन्म :सावंतवाडी २२ नोव्हेंबर १८८६; - पालशेत-रत्‍नागिरी १८ ऑक्टोबर १९५१)  या  मूळच्या कोकणातल्या. पण त्यांचे बालपण, शिक्षण, लेखन मुंबईतील गिरगावात झाले. शिक्षणामुळेच स्त्रियांची स्थिती सुधारेल, असा त्यांना विश्वास होता, आणि स्वतःच्या कर्तृत्वाने त्यांनी ते सिद्ध करून दाखवले. त्यांच्या घराण्यातच नृत्य, संगीत या कला होत्या. त्यांना चागले संस्कृत येत होते. त्यांचे संगीतातले अधिक शिक्षण भास्करबुवा बखले यांच्याकडे झाले.
गुर्जरशास्त्री यांच्याकडून हिराबाईंनी, संस्कृत नाट्यशास्त्र, आणि नाट्यवाङ्‌मय यांच्या सूक्ष्म अभ्यासासाठी मार्गदर्शन घेतले. गोविंद बल्लाळ देवल यांच्या प्रेरणेने त्यांना मराठी नाटकाची गोडी लागली. पुढे मराठी साहित्यिक राम गणेश गडकरी, बालकवी ठोंबरे यांच्याशी त्यांचा परिचय झाला. त्यानंतर हिराबाई पेडणेकरांचा अण्णासाहेब किर्लोस्कर आणि बालगंधर्व यांच्यासारख्या नाट्यक्षेत्रातील मंडळींशी, आणि पुढे नानासाहेब फाटक, श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर यांच्याशी घनिष्ट संबंध आला. या मंडळींकडून स्फूर्ती घेऊन हिराबाई पेडणेकर स्वतःच नाटककार झाल्या.
हिराबाईंनी वयाच्या विशीत १९०५ साली पहिले नाटक लिहिले ते 'जयद्रथ विडंबन.' ते रंगभूमीवर आले नसले तरी अनेकांनी ते वाचून हिराबाईंची प्रशंसा केली. त्यांचे 'संगीत दामिनी' (पहिला प्रयोग १९०८, पुस्तकरूपाने प्रकाशित सन १९१२) हे नाटक त्यानंतर काही वर्षांनी रंगभूमीवर आले आणि मराठी रंगभूमीच्या इतिहासात एक ऐतिहासिक नोंद झाली. कारण स्त्रीने लिहिलेले हे पहिले नाटक होते. किर्लोस्कर मंडळींनी हे नाटक करावे अशी हिराबाईंची इच्छा होती, पण ते घडू शकले नाही. 'ललितकलादर्श'ने या नाटकाला यश मिळवून दिले आणि ते चार वर्षे रंगभूमीवर गाजत राहिले. हिराबाई पेडणेकर केवळ नाटक लिहीत नव्हत्या तर कविता-निबंधलेखनही करत. त्या काळातल्या अव्वल दर्जाच्या 'मनोरंजन' मासिकात त्यांचे लेखन प्रसिद्ध होई. त्यांनी लिहिलेल्या मीराबाईच्या आणि कवी जयदेवाची पत्नी यांच्यावरच्या दोनही नाटकांना फारशी प्रसिद्धी मिळाली नाही.
हिराबाई पेडणेकरांच्या जीवनावर वसंत कानेटकरांनी 'कस्तुरीमृग' हे नाटक लिहिले होते.
संगीतकार म्हणून कारकीर्द
हिराबाईंनी श्री.कृ.कोल्हटकरांच्या 'प्रेमशोधन' (१९१०) या आणि गडकऱ्यांच्या 'पुण्यप्रभाव' (१९१६) या नाटकांना संगीत दिले होते.
संदर्भ
हिराबाई आणि कोल्टकर- म.ल. वऱ्हाडपांडे वर्ग:मराठी लेखिका वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १८८६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५१ मधील मृत्यू
वडगावसिन्नर
वडगावसिन्नर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४१ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सिन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
त्सुगस्पिट्से
त्सुगस्पिट्से जर्मनीतील सर्वात उंच ठिकाण. समुद्रसपाटीपासूनची उंची २,९६२ मी. जर्मनीतील सर्वात थंड ठिकाण म्हणून पण ओळखले जाते. हिवाळ्यात कधीकधी -२० ते - ४० पर्यंतहि तापमान खाली उतरते. स्किंग तसेच ट्रेकिंगसाठी प्रसिद्ध ठिकाण.
वर्ग:जर्मनीमधील पर्वत वर्ग:ऑस्ट्रियामधील पर्वत
होजे बुस्टामांटे इ रिव्हेरो
होजे बुस्टामांटे इ रिव्हेरो (José Luis Bustamante y Rivero; १५ जानेवारी १८९४, अरेकिपा - ११ जानेवारी १९८९, लिमा) हा दक्षिण अमेरिकेमधील पेरू देशाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. तो १९४८ ते १९४८ दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदावर होता. पेशाने वकील असलेला बुस्टामांटे १९६७ ते १९६९ दरम्यान हेगमधील आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाचा अध्यक्ष होता.
वर्ग:इ.स. १८९४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८९ मधील मृत्यू वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पद्मजा फेणाणी
पद्मश्री पद्मजा फेणाणी जोगळेकर या मराठी गायिका आणि संगीतकार आहेत.
पद्मजा फेणाणी यांना मिळालेले पुरस्कार
वर्ग:मराठी गायक वर्ग:मराठी पार्श्वगायक वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डॅनबरी, कनेटिकट
डॅनबरी हे अमेरिकेतील कनेटिकट राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर फेअरफिल्ड काउंटीमध्ये वसले आहे. इ.स. २०१० च्या जनगणनेनुसार या शहराची लोकसंख्या सुमारे ८०,८९३ आहे.
वर्ग:कनेटिकटमधील शहरे वर्ग:फेरफील्ड काउंटी (कनेटिकट)
पुसद तालुका
पुसद हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या यवतमाळ जिल्ह्यातील सर्वात मोठे व विदर्भातील मोठ्या शहरापैकी एक शहर आहे व तालुक्याचे ठिकाण आहे. या शहराचे प्राचीन नाव पुष्पावंती नगरी असे होते. शहराचा प्रशासकीय कारभार येथील नगर पालिका पाहते.
तालुक्यातील गावे
गायमुखनगर गाजीपूर (पुसद) गणेशपूर (पुसद) गौळ बुद्रुक गौळमांजरी घाटोडी गोपवाडी गौळ खुर्द हनुमाननगर (पुसद) हनवटखेडा हरशी हेगाडी हिवळणी हिवळणी खुर्द हिवळणी पाळमपाट होरकड हौसापूर हुडी बुद्रुक हुडी खुर्द इनापूर इंदिरानगर (पुसद) इसापूर (पुसद) इटावा (पुसद) जगपूर जामणी धुंडी जांब बाजार जामनाईक जामशेतपूर जानुणा (पुसद) जवाहरनगर (पुसद) जावळी (पुसद) जावळा (पुसद) ज्योतीनगर काडोळी काकडदाटी कान्हेरवाडी कारहोळ कार्ला काटखेडा बुद्रुक काटखेडा खुर्द कावडीपूर खडकदरी खैरखेडा खांडाळा खारशी खाटकाळा कोल्हा (पुसद) कोंडाई कोप्रा बुद्रुक कोप्रा खुर्द (पुसद) कृष्णनगर (पुसद) कुंभारी (पुसद) कुरहाडी लाखी लोभिवंतनगर लोहारालजरा लोहारा खुर्द लोणदरी लोणी (पुसद) मधुकरनगर (पुसद) माळसोळी मांडवा (पुसद) माणिकडोह मांजरजावळा मानसळ मारसूळ मारवाडी बुद्रुक मारवाडी खुर्द म्हैसमाळ मोहालजरा मोखाड मोप (पुसद) मुंगशी नाईकनगर (पुसद) नानंदलजरा नानंद खुर्द नंदीपूर नांदुरालजरा निंभी पाचकुडुक पालोडी (पुसद) पाळू पांढुर्णा बुद्रुक पांढुर्णा खुर्द पन्हाळा (पुसद) पारध पारडी (पुसद) पारवा (पुसद) पारवा खुर्द पिंपळगाव (पुसद) पिंपळगाव लजरा पिंपळखुटा (पुसद) पिंपरवाडी पोखरी (पुसद)
इतिहास
पुस ही नदी पुसद शहरातून वाहते. लोकमान्य टिळकांनी पुसदला स्वराज्याची पंढरी म्हणून संबोधले होते. स्वातंत्र्यपूूर्व काळात भारतातील पहिला जंगल सत्याग्रह पुसद येथे झाला होता. महाराष्ट्रात सर्वाधिक काळ मुख्यमंत्री पदावर राहणारे व हरित क्रांतीचे प्रणेते वसंतराव नाईक हे पुसदचेच होते. पुसदला वेगळा जिल्हा म्हणून दर्जा मिळवण्यासाठी अनेक वर्षापासून संघर्ष सुरू आहे. पुसद येथे जिल्ह्यातील सर्वात मोठी बाजारपेठ आहे. पुसद या शहरातून सुधाकर राव नाईक हे मुख्यमंत्री पदी विराजमान होते.पुसद हा महाराष्ट्राला दोन मुख्यमंत्री देणारं एक शहर आहे. पुसद हा यवतमाळ जिल्ह्यातील शिक्षणाचे माहेरघर म्हणून ओळखते जाते. पुसद हा यवतमाळ जिल्यात दुसऱ्या क्रमांकाचे शहर आहे. पुसद या शहराला वेगळा जिल्हा केल पाहिजे कारण शिवसेनेची खासदार भावना गवळी यांना पुसदकर मागच्या 23 वर्षपासून रेल्वे मागत आहे 2016ला रेल्वेची मंजुरी पत्रक आले आहे तसेच पुसद व आजू बाजूच्या परिसरात एकूण १० पेट्रोल पंप आहेत. आणि देव दर्शनासाठी धनकेश्र्वर, हर्शी व करला श्री संत दूधधारी महाराज संजीवन समाधी बोरी (खु) या सारखे प्राचीन देवस्थान पाहायला मिळतात. पुसद इथे सर्व महाविद्यालय आहे.पुसद इथे सर्वात जास्त बंजारा समाज राहते.इथे कोटल्या पण निवडणूक मध्ये नाईक घराण्याचे वर्चस्व राहिले आहे. सध्या इथे इंद्रनील मनोहर नाईक शासन करत आहे (आमदार २०१९ रा.काँग्रेस सरकार). वात्सल्याबई महिला महावद्यालय श्रीराम आसेगांकर विध्यालाय ही २ र्या नंबरची शाळा आहे
पुसद हे शहर डोंगराळ भागात येते. हे शहर डोंगरांनी वेढलेले असून याच्या चारही बाजूंनी डोंगर आहे. पुसद येथे येण्यासाठी किंवा येथून जाण्यासाठी घाट ओलांडावा लागतो.
शिक्षण
पुसद हे यवतमाळ जिल्ह्यातील शिक्षणाचे प्रमुख केंद्र आहे. येथे अनेक नामवंत काॅलेजेस व शाळा आहेत. बाबासाहेब नाईक अभियांत्रिकी काॅलेज, फुलसिंग नाईक महाविद्यालय, को.दौ.विद्यालय, सुधाकरराव नाईक इन्स्टिट्युट ऑफ फार्मसी, दुग्धव्यवसाय तंत्रज्ञान कॉलेज, पुसद ही येथील प्रमुख विद्यालये आहेत.जेटकीड्स इंटरनॅशनल स्कूल, पोदार स्कूल
वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके वर्ग:पुसद वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
लूट्स बोस्मान
लुंगाइल एडगर लूट्स बोस्मान (१४ एप्रिल, १९७७ - ) हा दक्षिण आफ्रिकेकडून प्रत्येकी १४ एकदिवसीय आणि आंतरराष्ट्रीय टीट्वेंटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
श्रीयंत्र
श्रीयंत्र किंवा श्री चक्र (इंग्रजी: Shri Yantra) श्रीविद्यामध्ये वापरले जाणारे एक साधन आहे.त्याला ‘श्रीयंत्र’, ‘नवचक्र’ आणि ‘महामेरु’ असेही म्हणतात. सर्व यंत्रामधील ही शिरोमणी आहे आणि त्याला 'यंत्रराज' असे म्हणतात.एक भूमितीय आकृति आहे.या यंत्राची अधिष्ठात्री देवी त्रिपुरसुंदरी(षोडशी) जी वैदिक श्रीदेवी महालक्ष्मी आहेत. श्रीयंत्राची स्थापना आणि पूजा केल्याने श्रीलक्ष्मी व संपत्ती, ऐश्वर्याची प्रत्येक सिद्धि प्राप्ती होते.
आदिशंकराचार्य व पुष्पदन्त यांनी  रचलेल्या “सौदर्यं लहरी”  नावाचा या संस्कृत भाषेतील ग्रंथात “श्री यंत्र” उपासनेविषयी सांगितले आहे.
हिंदू व्रतवैकल्यांमध्ये श्रीलक्ष्मी पूजनातील एक आकृती आहे. हा एक तांत्रिक पूजेचा किंवा कर्मकांडाचा भाग आहे. हे यंत्र कागदावर द्विमितीय आकृती स्वरूपात किंवा सोने किंवा पंचधातू यांपासून त्रिमितीय स्वरूपात तयार केले जाते. याचे विशिष्ट प्रकारचे निश्चित असे मोजमाप असते. भारतातील अनेक मंदिरांत प्राचीन काळापासून श्रीयंत्र स्थापित केलेले दिसून येते.
श्री यंत्र असलेले काही मंदिरे
श्री कल्याणिका डोळ आश्रमात १६०० किलोग्रॅमपेक्षा जास्त वजनाचे जगातील सर्वात मोठे श्रीयंत्र आहे. हे उत्तर भारतातील उत्तराखंडमधील अलमोडा जिल्ह्यातील लमगड़ा भागात आहे.
बाह्य दुवा
वर्ग:हिंदू व्रतवैकल्ये वर्ग:शाक्त पंथ वर्ग:प्रतीके
२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी – महिला कम्पाउंड वैयक्तिक
२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी मधील महिला कम्पाउंड वैयक्तिक स्पर्धा यमुना क्रीडा संकुल येथे झाली.
बाभुळगाव तालुका
बाभुळगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्याच्या यवतमाळ जिल्ह्यातील एक गाव व तालुक्याचे ठिकाण आहे.
सिम्पसन्स
द सिम्पसन्स ही एक अतिशय लोकप्रिय इंग्रजी सजीवचित्रमालिका (Animated series) आहे.
योगेश शिरसाट
योगेश शिरसाट हा एक मराठी चित्रपट अभिनेता आणि लेेेखक (चला हवा येऊ द्या) आहेे.
सिम्पसन्स
वर्ग:दूरचित्रवाहिनी मालिका
योगेश शिरसाट
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बामळी
बामळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील ठाणे तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:ठाणे तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
राष्ट्रीय महामार्ग ३१ अ (जुने क्रमांकन)
राष्ट्रीय महामार्ग ३१ अ (National Highway 31A) हा भारतामधील एक प्रमुख राष्ट्रीय महामार्ग आहे.
शास्त्रीय शिक्षण
वर्ग:रिकामी पाने
राष्ट्रीय महामार्ग ३१ अ (जुने क्रमांकन)
वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय महामार्ग (जुने क्रमांकन) वर्ग:चित्र हवे
डर्बी, कनेटिकट
वर्ग:कनेटिकटमधील शहरे वर्ग:न्यू हेवन काउंटी (कनेटिकट)
हातळा (आर्वी)
हातळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
गॉटफ्रीड लाइब्नित्स
गॉटफ्रिड विलहेल्म लेब्निझ ( १ जुलै १६४६ लिपझीग - म्रुत्यु १४ नोव्हेबर १७१६ ) जेष्ठ जर्मन गणितज्ञ होता. यांनी प्राचीन द्विअंकि गणित पद्धत पुन्हा जगापुढे मांडली व विकसित केली. त्याचाच परिणाम म्हणून कॅल्कुलेटर व संगणक यांची निर्मिती शक्य होउ शकली. तसेच कॅलक्युलस या गणिती पद्धतिचा देखील विकास केला. असे मानले जाते कि न्युटनपेक्षाहि कॅल्क्युलस विकसित करण्यात लेब्निझ यांचा मोठा वाटा आहे. जगातिल आत्तापर्यंत होउन गेलेल्या सर्वात बुद्दिमान व्यक्तिमध्ये लेब्निझ यांचा समावेश होतो.
वर्ग:जर्मन गणितज्ञ वर्ग:इ.स. १६४६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७१६ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिक्षणाचे माध्यम
शिक्षण ज्या भाषेतून दिले जाते त्या भाषेला शिक्षणाचे माध्यम म्हटले जाते. सामान्यतः स्थानिक भाषा हेच तेथील शिक्षणाचे माध्यम असते.
वर्ग:शिक्षण
अग्निष्वात्त
अग्निष्वात्त हा सप्तपितरांपैकी एक दैवी पितरसमूह आहे. मनोनिग्रह करून वैराग्याने राहणारे हे पितर कश्यपाशी संबंधित असल्याचे उल्लेख पौराणिक साहित्यात आढळतात. महाभारतातील सभापर्वानुसार हे पितर कश्यपाची संतती होते, तर अन्य काही पौराणिक संदर्भांनुसार हे पितर कश्यपाचे भाऊ होते (स्रोत हवा).
हे पितर ब्रह्मदेवापासून उत्पन्न झाले असा निर्देश कालिकापुराणातील एका आख्यायिकेत आहे. ब्रह्मदेव आपली मानसकन्या संध्या हिच्यावर मोहित झाला. तेव्हा त्याच्या घामापासून ६४,००० अग्निष्वात्त पितृगणांची उत्पत्ती झाली अशी आख्यायिका आहे.
दक्षकन्या स्वधा ही त्यांची पत्नी होती असा उल्लेख भागवत पुराणात सापडतो. त्यांची अच्छोदा नामक एक मानसकन्या होती.
या पितृगणांचे वास्तव्य वैभ्राज लोकात ('विरजस्‌' लोकात) असे. दैत्य, यक्ष, राक्षस लोक त्यांची उपासना करीत.
वर्ग:हिंदू पौराणिक पितरसमूह
राजेंद्रसिंह राणा
'''डॉ. राजेंद्रसिंह राणा''' (६ ऑगस्ट, १९५९ - ) हे भारतीय समाजसेवक व विख्यात पर्यावरणतज्ञ आहेत. ते जलपुरुष, पाणीवालेबाबा या नावाने ओळखले जातात.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय समाजसेवक वर्ग:मॅग्सेसे पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म वर्ग:भारतीय पर्यावरणतज्ञ __क्रमीत__ __नवविभागदुवा__
पिंपळापूर
पिंपळापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
जिराफ
जिराफ मुख्यत्वे आफ्रिकेत आढळणारा प्राणी आहे.
जिराफाची जीभ ५० से.मी. लांब असते व तिने जिराफ आपले कान साफ करू शकतो.
जिराफाचे शास्त्रीय नाव जिराफा कॅमलोपॅरार्डालिस असे आहे.
जिराफ हा प्राणी शाकाहारी आहे आणि तो शाकेतो गौताळ प्रांतात आढळतो. जिराफाची मान खूप उंच असते.खूप उंची
प्रतिमा
वर्ग:प्राणी वर्ग:सस्तन प्राणी
मनुएल प्राडो उगार्तेशे
मनुएल प्राडो उगार्तेशे (Manuel Prado Ugarteche; २ एप्रिल १८८९, लिमा - १५ ऑगस्ट १९६७, पॅरिस, फ्रान्स) हा दक्षिण अमेरिकेमधील पेरू देशाचा एक बँक अधिकारी व राष्ट्राध्यक्ष होता. तो १९३९ ते १९४५ व १९५६ ते १९६२ ह्या दोन वेळा राष्ट्राध्यक्षपदावर होता.
वर्ग:इ.स. १८८९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॅनियल स्टरिज
डॅनियल स्टरिज (इंग्लिश: Daniel Sturridge;, बर्मिंगहॅम) हा एक इंग्लिश फुटबॉलपटू आहे. २०११ सालापासून संघाचा भाग असलेला स्टरिज क्लब पातळीवर २००६-०९ दरम्यान प्रीमियर लीगमधील मॅंचेस्टर सिटी, २००९-१३ चेल्सी एफ.सी. व २०१३ पासून लिव्हरपूल एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे..
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लंडचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पाठारे खुर्द
पाठारे खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४१ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सिन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
ज्ञानभाषा
ज्ञानभाषा म्हणजे ज्ञानार्जनाची, ज्ञानसंवर्धनाची व ज्ञान देण्याची भाषा. ज्या भाषेत ज्ञानार्जनाची, ज्ञानसंवर्धनाची व ज्ञान आणि माहिती सूचनांची देवाण घेवाण होत नाही अशा भाषेची झीज मोठ्या वेगाने होते, आणि भाषेचे भविष्य फारतर बोली भाषा म्हणून रहाण्याचा धोका असतो.
"हेही लक्षात ठेवले पाहिजे की, ललित साहित्यामुळेच भाषा समृद्ध होते असे मानून चालणार नाही. जगभर ललित साहित्याला लोकाश्रय मोठा असतो, हे खरे आहे. तथापि, भाषा जेव्हा ज्ञानभाषा होते, तेव्हाच ती खऱ्या अर्थाने समृद्ध होते. इंग्रजी तशी होती व आहे. भारतातील हिंदीसह कोणतीही भाषा ज्ञानाची झालेली नाही. तशी होण्यासाठी अनेकविध शास्त्रांवर मान्यता मिळवणारी ग्रंथनिमिर्ती व्हायला लागते. "
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
बचत केलेल्या रकमेवर व्याज प्राप्त करण्यासाठी,
ज्ञानभाषा
इतिहास आणि प्रयत्न
पारतंत्र्यामुळे भारतासारख्या काही देशांवर परभाषा लादली गेली. व मध्यंतरीच्या काळात देशी भाषा ज्ञानभाषा म्हणून विकसित होण्याची प्रक्रिया थंडावली. त्यामुळे स्वातंत्र्योत्तर काळात इंग्रजी हीच आपली आधुनिक जगातील ज्ञानभाषा झाली.भारतातच इंग्रजी जाणणारा वर्ग इंडिया आणि इंग्रजी न जाणणारा भारत अशी वर्गवारी केली जाऊ लागली. इंग्रजी हे अर्थार्जनाचे मुख्य साधन बनल्यामुळे तिचा ज्ञानभाषा म्हणून स्विकार वाढत आहे.
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
तिस-या  पक्षाकडून पैसा जमा करून घेण्यासाठी (चेक, बँक ड्राफ्ट, रोख किंवा ऑनलाईन)
ज्ञानभाषा
इतिहास आणि प्रयत्न
आता भाषांतर–प्रक्रियेचा अवलंब करावा लागत आहे. ग्रामीण भागातील जनतेला ज्ञानाविज्ञानाची ओळख करून देण्यासाठी आपल्याला प्रादेशिक भाषांमधून ग्रंथनिर्मिती करावी लागणार आहे
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
यूटिलिटी बिलाचा भरणा करण्यासाठी (उदा. एलआयसी प्रीमियम, ट्रेनचे तिकीट बुकींग)
ज्ञानभाषा
इतिहास आणि प्रयत्न
केवळ विकासासाठी नव्हे तर अस्तित्वासाठीसुद्धा भाषेला ज्ञानभाषेचा दर्जा यावा लागतो. यासाठी शास्त्रीय व तांत्रिक शिक्षणाचे माध्यम मराठी असणे आवश्यक होते. यामध्ये पहिली अडचण अशी होती की, शास्त्रीय व तांत्रिक विद्या शाखांसाठी आवश्यक असलेला पारिभाषिक शब्दसंग्रह उपलब्ध नव्हता. सर्व विद्यापीठांतून समान व एकरूप परिभाषा वापरली जावी यासाठी शासनाने पुढाकार घेणे आवश्यक होते.
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
बँकेत खाते उघडण्यासाठी काय गरजेचे आहे
ज्ञानभाषा
इतिहास आणि प्रयत्न
शास्त्रीय व तांत्रिक विद्या शाखांसाठी आवश्यक असलेला पारिभाषिक शब्दसंग्रह उपलब्ध नव्हता. सर्व विद्यापीठांतून समान व एकरूप परिभाषा वापरली जावी यासाठी शासनाने पुढाकार घेणे आवश्यक होते.
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
भरलेला अर्ज (हा संबंधित बँकेच्या शाखेतून घेता येतो)
ज्ञानभाषा
इतिहास आणि प्रयत्न
या अनुरोधाने महाराष्ट्र शासनाचे भाषा संचालनालयांतर्गत कार्यरत असणाऱ्या भाषा सल्लागार मंडळाचे सदस्य व महाराष्ट्रातील सर्व विद्यापीठांचे कुलगुरू यांची एक संयुक्त बैठक होऊन त्यात पदव्युत्तर स्तरापर्यंत शास्त्रीय व तांत्रिक विषय धरून सर्व विषयांची परिभाषा शासनाने तयार करावी असे ठरले.
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
दोन पासपोर्ट आकाराचे रंगीत फोटो.
ओळखपत्राची झेरॉक्स कॉपी
राहत्या पत्त्याची झेरॉक्स कॉपी
ग्रोटॉन शहर, कनेटिकट
ग्रोटॉन हे अमेरिकेतील कनेटिकट राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर न्यू लंडन काउंटीमध्ये वसले आहे. इ.स. २०१० च्या जनगणनेनुसार या शहराची लोकसंख्या सुमारे १०,०१० आहे.
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
रोख रु. १००० (ही रक्कम प्रत्येक बँकेनुसार बदलते)
ग्रोटॉन शहर, कनेटिकट
वर्ग:कनेटिकटमधील शहरे वर्ग:न्यू लंडन काउंटी (कनेटिकट)
बँकेत खाते उघडण्यासाठी आवश्यक गोष्टी
एक गॅरंटर (ज्याचे त्या आगोदर बँकेत खाते आहे) जो आपल्या अर्जावर सही करेल
सूचना: ओळकखपत्र आणि राहत्या पत्त्याच्या प्रमाणासाठी दोन वेगवेगळे कागद प्रस्तूत केले जावेत.
ओळखपत्र म्हणून दिल्या जाणा-या प्रमाणासाठी खालीलपैकी कोणतीही वस्तू वापरता येते :
पासपोर्ट (पत्ता वेगळा असतो अशा वेळी),
मतदान ओळखपत्र,
पॅनकार्ड,
सरकारी/ सैनिक ओळखपत्र,
एखाद्या मान्यताप्राप्त कंपनीचे ओळखपत्र,
वाहन परवाना
पोस्ट ऑफिसने जारी केलेले फोटो आयडी कार्ड
क्रेडिट कार्ड स्टेटमेंट
पगार-पावती (पत्त्यासकट)
आयकर/ संपत्ति कर निर्धारण आदेश
दूरध्वनी बिल
बँक खाते स्टेटमेंट
एखाद्या मान्यताप्राप्त कंपनीचे ओळखपत्र
रेशन कार्ड
एकदा खाते उघडल्यावर, आपल्याला खालील कागदपत्र मिळतील :
आपल्या नावाचे फोटो असलेले पासबुक
एटीएम आणि डेबिट कार्ड (ह्यासाठी कमीतकमी दोन आठवडे लागतात)
चेक बुक (ह्यासाठीदेखील दोन आठवडे कमीतकमी लागतात)
अशोक मुळ्ये
अशोक मुळ्ये हे एक रंगकर्मी आहेत. अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या काही दिवस आधी ते "असंही एक साहित्य संमेलन" नावाचे संमेलन भरवतात.
वर्ग:साहित्य संमेलने
उष्ण कटिबंधीय वादळ कीथ (१९८८)
उष्णकटिबंधीय वादळ कीथ हे १९८८ च्या चक्रीवादळ मोसमातील ११वे अटलांटिक उष्णकटिबंधीय वादळ होते.
१९२५ सालानंतर खंडीय संयुक्त संस्थानांवर कुठेही हे वादळ धडकले नव्हते. किथ १७ नोव्हेंबर रोजी कॅरिबियन समुद्रात उष्णकटिबंधीय लाटांपासून तयार झाले होते. हे उत्तर-पश्चिम दिशेने आले आणि ११० किमी / तास तीव्रता गाठल्यानन्तर युकाटन द्वीपकल्पाच्या उत्तर टोकास धडकले. हे मेक्सिकोच्या आखातात मध्ये पूर्वोत्तर दिशेने वळले आणि २३ नोव्हेंबरला फ्लोरिडाच्या सारासोटाजवळील भूप्रदेशावर पसरले.
वर्ग:चक्रीवादळ
बॉम्बे (१९९५ चित्रपट)
बॉम्बे हा १९९५ साली प्रदर्शित झालेला तमिळ चित्रपट आहे. या चित्रपटाचे हिंदी व तेलुगु भाषेतून देखील ध्वनिमुद्रण करण्यात आले होते. दाक्षिणात्य अभिनेता अरविंद स्वामी व अभिनेत्री मनीषा कोईराला यांच्या या चित्रपटात प्रमुख भूमिका आहेत. अभिनेता प्रकाश राज, नास्सर यांच्या देखील भूमिका आहेत. बॉम्बे चित्रपटाचे दिग्दर्शन मणी रत्नम यांनी केले आहे. प्रसिद्ध संगीत दिग्दर्शक ए आर रहमान यांनी संगीत दिले आहे.
अपवर्तन
अपवर्तन किंवा प्रणमन  (इंग्लिश : Refraction) या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या घटनेत तरंगाच्या गतीतील बदलामुळे तरंगाची दिशा बदलते. सहसा असे वर्तन तरंग एका माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात शिरत असताना घडते, कारण दोन भिन्न गुणधर्मांच्या माध्यमांमधून जाताना तरंगाची गतीही भिन्न असते. अपवर्तनाचे शास्त्रीय विवरण स्नेल यांच्या नियमानुसार केले जाते; ज्यानुसार θ1 हा आयात कोन θ2 या अपवर्तन कोनाशी या सूत्राने बद्ध असतो :
इ.स. ४१
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ४१ वर्ग:इ.स.च्या ४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
बॉम्बे (१९९५ चित्रपट)
संगीत
जागतिक कीर्तीचे प्रसिद्ध संगीत दिग्दर्शक ए.आर. रहमान यांनी बॉम्बे चित्रपटाला संगीत दिले आहे. चित्रपटातील गाणी अतिशय सुश्राव्य असून लोकप्रिय बनली आहेत. कविता कृष्णमुर्ती, हरिहरन, उदित नारायण इ. गायकांनी आपल्या आवाजाने चित्रपटातील गीतांना सजविले आहे. संगीत ही या चित्रपटाची जमेची बाजू राहिली आहे. कहना ही क्या आणि कुची कुची रखमा ही गाणी विशेष गाजली.
इ.स. ४१
समाप्ती
40er
बॉम्बे (१९९५ चित्रपट)
संगीत
वर्ग:तमिळ चित्रपट नामसूची वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट वर्ग:तेलुगू भाषेमधील चित्रपट
अपवर्तन
यात v1 व v2 हे संबंधित माध्यमांतील तरंगाचे वेग आहेत आणि n1 व n2 हे अपवर्तनांक आहेत.
वर्ग:भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पना वर्ग:प्रकाशविज्ञान
पूजा सावंत
पुरस्कार
"लपाछपी" या चित्रपटातील उत्कृष्ट कामगिरी बद्दल दादासाहेब फाळके यांच्या १४९व्या पुण्यतिथी निम्मित ‘दादा साहेब फाळके सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री पुरस्कार २१ एप्रिल २०१८ रोजी वांद्रे येथील सेंट ॲड्रयूज ऑडीटोरियममध्ये  पूजा सावंतला प्रदान करण्यात आला.
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
शीव, मुंबई
शीव तथा सायन हा मुंबई महानगराचा एक भाग आहे. आताच्या मध्य मुंबईत असलेला हा भाग १७व्या शतकात मुंबई बेटाच्या उत्तर टोकाकडील छोटी वस्ती होती. या वस्ती पल्याड साळशेतचे बेट होते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मुंबई
वाईवळी
वाईवळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील ठाणे तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:ठाणे तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
मेरिडेन, कनेटिकट
मेरिडेन हे अमेरिकेतील कनेटिकट राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर न्यू हेवन काउंटीमध्ये वसले आहे. इ.स. २००५ च्या जनगणनेनुसार या शहराची लोकसंख्या सुमारे ५९,५८३ आहे.
वर्ग:कनेटिकटमधील शहरे वर्ग:न्यू हेवन काउंटी (कनेटिकट)
हिवारा (आर्वी)
हिवारा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान कोरडे व उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
गुळवंच
गुळवंच हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४१ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.पर्यंत असते.
जवळपासची गावे
निमगाव,बारागावपिंपरी दातली देवपूर मुसळगाव वडांगळी किर्तांगळी
संदर्भ
वर्ग:सिन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
पिंपळखुटी
पिंपळखुटी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
अली झफर
अली झफ़र हा पाकिस्तानी गायक आहे. त्याचा जन्म मे १८, इ.स. १९८० रोजी लाहोरमध्ये झाला.
व्यक्तिगत आयुष्य
अली ज़ाफ़रचे लग्न आयेशा फ़झली ह्यांच्याशी २८ जुलै २००९ ला लाहोर शहरात झाले. त्यांचा अज़ान ज़ाफ़र हा मुलगा ६ मार्च  २०१२ रोजी  जन्मला.
बाह्य दुवे
वर्ग:पाकिस्तानी गायक वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म वर्ग:इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
सेंट पीटर्सबर्ग, फ्लोरिडा
सेंट पीटर्सबर्ग (Saint Petersburg) हे अमेरिका देशाच्या फ्लोरिडा राज्यामधील एक शहर आहे. फ्लोरिडाच्या पश्चिम भागात मेक्सिकोच्या आखाताच्या किनाऱ्यावर वसलेले हे शहर टॅम्पा-सेंट पीटर्सबर्ग-क्लियरवॉटर महानगरामधील एक प्रमुख घटक शहर आहे. २०१० साली सेंट पीतर्सबर्ग शहराची लोकसंख्या २.४४ लाख तर विस्तृत महानगराची लोकसंख्या सुमारे २८ लाख होती.
येथील सौम्य हवा व निसर्गरम्य परिसरामुळे सेंट पीटर्सबर्ग हे एक जगप्रसिद्ध पर्यटनस्थळ आहे. येथे वर्षातील सरासरी ३६० दिवस सूर्यदर्शन होते.
संदर्भ
वर्ग:फ्लोरिडामधील शहरे वर्ग:पिनेयास काउंटी (फ्लोरिडा)
मिलवॉकी
मिलवॉकीची स्थापना १८४६ साली सॉलोमन जुनू ह्या फ्रेंच शोधकाने केली. त्यानंतर येथे जर्मन वंशाचे लोक मोठ्या प्रमाणावर स्थायिक झाले. मिलवॉकीवर जर्मन संस्कृतीचा पगडा आजही जाणवतो. विसाव्या शतकामध्ये एक मोठे औद्योगिक केंद्र असलेल्या मिलवॉकीची गेल्या काही दशकांमध्ये अधोगती झाली आहे.
हवामान
मिलवॉकीमधील हवामान थंड स्वरूपाचे आहे. येथील हिवाळे प्रदीर्घ, रूक्ष व अतिथंड तर उन्हाळे सौम्य असतात.
जनसांख्यिकी
२०१० च्या जनगणनेनुसार मिलवॉकी शहराची लोकसंख्या ५,९४,८३३ इतकी होती जी २००० सालापेक्षा ०.४ टक्क्यांनी कमी आहे. अमेरिकेमधील इतर शहरांप्रमाणे येथील जनता देखील शहरामधून बाहेर पडून उपनगरांमध्ये स्थायिक झाली आहे. ह्यामुळे गेल्या ३० वर्षांदरम्यान येथील लोकसंख्या काही प्रमाणावर घटली आहे. येथील ३९.२ टक्के लोक आफ्रिकन अमेरिकन वंशाचे आहेत. एका अहवालानुसार मिलवॉकी हे अमेरिकेमधील सर्वाधिक वर्णद्वेषी शहर आहे.
मिलवॉकीच्या स्थापनेपासून जर्मन वंशीय लोक येथे मोठ्या प्रमाणावर स्थायिक झाले असून सध्या येथील २० टक्के जनता जर्मन वंशीय कुळांची आहे.
अर्थव्यवस्था
लेक मिशिगनच्या काठावरील स्थानामुळे पर्यटन हा देखील एक प्रमुख उद्योग आहे.
ह्युबर्ट एच. हम्फ्री
ह्युबर्ट होरेशियो हम्फ्री, ज्युनियर (Hubert Horatio Humphrey, Jr; - ) हा एक अमेरिकन राजकारणी व अमेरिकेचा ३८वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता. डेमोक्रॅटिक पक्षाचा सदस्य असलेला हम्फ्री १९६५ ते १९६९ दरम्यान राष्ट्राध्यक्ष लिंडन बी. जॉन्सन ह्याच्या प्रशासनामध्ये उपराष्ट्राध्यक्षपदावर होता.
मिलवॉकी
खेळ
खालील व्यावसायिक संघ मिलवॉकीमध्ये स्थित आहेत. तसेच नॅशनल फुटबॉल लीगमधील ग्रीन बे पॅकर्स हा संघ मिलवॉकीच्या १०० मैल उत्तरेला ग्रीन बे येथे स्थित असून तो मिलवॉकी भागामधीलच एक संघ समजला जातो.
ह्युबर्ट एच. हम्फ्री
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम विजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
मिलवॉकी
बाह्य दुवे
वर्ग:विस्कॉन्सिनमधील शहरे वर्ग:मिलवॉकी काउंटी वर्ग:वॉशिंग्टन काउंटी (विस्कॉन्सिन) वर्ग:वॉकेशा काउंटी
रत्‍नाप्पा कुंभार
'''डाॅ. रत्नाप्पा भरमाप्पा कुंभार''' हे भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत अग्रेसर असलेले इचलकरंजीतील स्वातंत्र्यसैनिक होते. स्वातंत्र्यानंतर डेक्कन स्टेटमधील २१ संस्थाने त्यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या चळवळीमुळेच भारतीय संघराज्यात विलीन झाली. ते भारताच्या घटना मसूदा समितीचे सदस्य व घटनेच्या अंतिम मसुद्यावर स्वाक्षरी करणाऱ्या व्यक्तींपैकी एक होते. ते पहिल्या लोकसभेचे खासदार, तसेच महाराष्ट्र विधानसभेत ६ वेळा निवडून गेलेले आमदार व महाराष्ट्र सरकारमधील गृहमंत्री,अन्न व नागरी पुरवठा मंत्री होते. ते देशभक्त रत्नाप्पा कुंभार नावाने परिचित होते.
भारतीय स्वातंत्र्य चळवळ
त्या काळात जोमात असलेल्या मिठाच्या सत्याग्रहामुळे भारतातील राजकीय वातावरण तापले होते. रत्नाप्पा एल्.एल्.बीच्या पहिल्या वर्गात असताना १९३४ साली, कोल्हापुरात माधवराव बागल हे शेती व शेतीमालाचे ब्रिटिशांकडुन होणारे शोषण व लूट या विषयांवर सभांमधून बोलत असत. रयतेच्या सत्यस्थितीचे बागल करीत असलेल्या विश्लेषणाने रत्नाप्पा त्यांच्याकडे आकर्षित झाले व कायद्याचा अभ्यासक्रम अर्धवट सोडून ते बागलांचे सहकारी बनले. २५ डिसेंबर १९३८ रोजी कोल्हापुरात शेत-सारा कमी करण्याच्या मागणीसाठी कोल्हापूरच्या संस्थाना विरुद्ध मोर्चा निघाला. त्याकाळी अस्तित्वात असलेल्या स्थानिक संस्थानांचे राज्यांत विलीनीकरण करण्याच्या मागणीसाठी करण्यात येणाऱ्या आंदोलनांमध्ये रत्नाप्पा आघाडीवर होते. ६ जून १९३९ रोजी जयसिंगपूर गावातील श्रीराम ऑईल मिल मध्ये प्रजा परिषद स्थापनेसाठी बैठक बोलावण्यात आली. माधवराव बागल, रत्नाप्पा, दिनाकर देसाईंसह अंदाजे दोन हजार लोक उपस्थित होते. बैठकीचे फलस्वरूप संस्थान प्रजा परिषद या नावाचा राजकीय पक्ष स्थापन झाला व ते स्वातंत्र्य चळवळीत सामील झाले. हा पक्ष ऑल इंडिया स्टेट पीपल्स कॉग्रेसशी संलग्न होता. ८ जुलै १९३९ रोजी त्यांना अटक झाली व दंडाची आणि कैदेची शिक्षा ठोठावली गेली. कुंभार, बागल, देसाई व इतरांना कोल्हापूरच्या तुरुंगात कैदेत ठेवून शिवाय त्यांना दंड ही करण्यात आला. काही दिवसांनी सुटल्यावर रत्नाप्पा लगेच कॉग्रेसच्या अधिवेशनात सामील होण्याकरता मुंबईला गेले. याच अधिवेशनात चले जावचा नारा दिला गेला. ब्रिटिश सरकारने कॉग्रेसच्या नेत्यांची धरपकड सुरू केली. रत्नाप्पा रातोरात भूमिगत झाले व त्यांनी इंग्रज सरकारविरोधात लढाई सुरू ठेवली.
सुरुवातीला भूमिगत झाल्यावर त्यांनी त्यांची कचेरी मिरजे जवळ्च्या मालगाव जवळ असलेल्या दंडोबाच्या डोंगरावर असलेल्या बाबंण्णा धुळी यांच्या मळ्यात केली होती. तेथे त्यांना मदत करण्यासाठी कॉग्रेड एस. पी. पाटील सामील झाले. भूमिगत झालेले कार्यकर्ते गावातील चावड्या जाळणे, रेल्वे स्टेशन्स जाळणे, टेलिफोनच्या तारा तोडणे, दारूचे गुत्ते जाळणे आदी घातपाती कारवाया करत, रत्नाप्पांनी या भूमिगत कार्यकर्त्यांमधे एकसूत्रीपणा आणला. या भूमिगत चळवळीची सर्व आखणी आणि कर्यक्रम रत्नाप्पा या दंडोबाच्या डोंगरावरच्या कचेरीत ठरवत असत. त्या नंतर रत्नाप्पांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक घातपाती कार्यवाया झाल्या. पुढे या चळवळीच्या कामासाठी पैशाची चणचण जाणवू लागली. मिरजेजवळील मालगावात काही मोजक्या क्रांतिकारकांची रत्नाप्पांच्या अध्यक्षतेखाली २० डिसेंबर १९४३ च्या सुमारास ३ दिवासांची गुप्त बैठक झाली व यात बार्शी रेल्वेतून जाणारे इंग्रजांचे टपाल लुटण्याचा बेत त्यांनी आखला गेला. चनगोंडा पाटील, काका देसाई, कुंडल देसाई, आय.ए. पाटील, व्यंकटेश देशपांडे, हरिबा बेनाडे, दत्तोबा ताबंट, ईश्वरा गोधडे, शंकरराव माने या क्रांतिकारी युवकांनी रत्नाप्पांच्या नेतृत्वाखाली २९ डिसेंबर १९४३ रोजी बार्शी येथे टपालाच्या डब्यावर हल्ला केला. ड्रायव्हर, फायरमन व गार्ड यांना पकडून त्यांना दोन ते तीन मैल लांब सोडून देण्यात आले. टपालाच्या पिशव्या व थैल्या ताब्यात घेऊन सर्वजण पसार झाले. या लुटीत अनेक मौल्यवान वस्तुंबरोबरच एका शाळेच्या हिंदी परीक्षेच्या सर्टिफिकेट्सचा पुडका होता. तो पुडका कार्यकर्त्यांनी पोष्टाने त्या शाळेला परत पाठवला.
पुढे काही मोजक्या साथीदारांना सोबत घेऊन रत्नाप्पांनी जेजुरी येथील खंडोबाच्या मंदिरातील जामदारखाना लुटण्याचा बेत आखला. २७ जुलै १९४४ रोजीच्या रात्री शंकरराव माने, डॉ.माधवराव कुलकर्णी, दत्तोबा तांबट, शाम पटवर्धन, य. म. कुलकर्णी, शि. पी. पाटील, इब्राहीम नदाफ निवडक सहकारी क्रांतिकारी युवकांच्या साथीने रत्नाप्पांनी जेजुरी देवस्थानावर दरोडा घातला. तेथील सेवेकरी गाढ झोपेत असताना त्यांच्यावर हल्ल्ला करून त्यांना मारहाण केली व पुजाऱ्याकडून मंदिरातील जामदारखान्यातील तिजोरीच्या किल्ल्या घेऊन खजिना उघडला. तिजोरीत इंदूरचे होळकर, ग्वाल्हेरचे शिंदे आणि पुण्याचे पेशवे व इतर धनिकांनी खंडोबाला दिलेल्या सोन्याच्या, रत्नांच्या कुड्या, माणिकाचे खडे, पानड्या, लाकड्या(?), कंठी, मोत्याचे तुरे, कंबरेचे छल्ले, शिरपेच, देवाचे मुखवटे, जडजवाहीर, सोन्याच्या मूर्ती असे कोट्यवधी रुपये किमतीचे दागिने होते ते घेऊन हे सर्वजण पळून गेले. पोलिसांनी या दरोड्याचा तपास लावला व रत्नाप्पा कुंभार सोडून बाकीच्या सर्व आरोपींना पकडण्यात पोलीस यशस्वी झाले. १९४५ सालच्या जानेवारीत पुणे कोर्टात १३ आरोपींवर खटला भरण्यात आला. ब्रिटिश सरकारने रत्नाप्पांबद्दल माहिती देणाऱ्या अथवा त्यांना अटक करण्यात मदत करणाऱ्यांसाठी २०,००० रुपयांचे बक्षीस जाहीर केले तरीसुद्धा ते काही सापडले नाहीत. पुढील ६ वर्षे ते अज्ञातवासातच होते. त्यांनी सहकारी क्रांतिकारकांच्या सोबतीने लुटलेल्या पैशाचा वापर भूमिगत चळवळीच्या कामासाठी अत्यंत योग्य रितीने केला.
१९४७ साली त्यांचे वडील भरमाप्पा यांचे निधन झाले, ब्रिटिश पोलिसांनी त्यांच्या घरावर त्यांना पकडण्यासाठी पहारा ठेवला होता पर्ंतु रत्नाप्पांनी वेशांतर करून वडिलांचे अंत्यदर्शन घेतले व ते त्याही वेळेस ही पोलिसांच्या हाती लागले नाहीत. १९४७ साली स्वातंत्र्य मिळाल्यावर एके दिवशी अचानक ते कोल्हापुरात अवतरले.
संस्थाने विलीनीकरणाची चळवळ
१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी ब्रिटिशांनी भारत देशातील ५६५ संस्थानातील राजेशाही अबाधित ठेवून भारताला स्वातंत्र्य देण्याची घोषणा केली होती. यामुळे सर्वंकष स्वातंत्र्य प्राप्तीचे स्वप्न अपुरे रहाण्याचा धोका निर्माण झाला होता. सरदार वल्लभभाईंसोबत रत्नाप्पा ही या चळवळीत सामील झाले. रत्नाप्पा कुंभारांनी स्थानिक संस्थानांना आपाआपली संस्थाने खालसा करण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूर अक्कलकोट, सावंतवाडी, जंजिरा, मुधोळ व जतसह अनेक संस्थानांनी विलीनीकरणास नकार दिला होता.
अक्कलकोट संस्थान
प्रजा परिषदेने अक्कलकोट संस्थानाचे विजयसिंगराव राजे सरकारांना भारतात सामील होण्यासाठीच्या अनेक वेळा विनंत्या केल्या होत्या. पर्ंतु संस्थानिक त्यास अनुकूल नव्हते. शेवटी रत्नाप्पांनी आरपारच्या लढाईला हात घातला व आपला विश्वासू सहकारी गोपाळ बकरे यांना सत्याग्रहाच्या तयारीसाठी अक्कलकोटला पुढे धाडले. २५ डिसेंबर १९४७ रोजी रत्नाप्पांनी राज्य प्रजा परिषदेची बैठक बोलावून त्यात अक्कलकोटच्या स्वातंत्र्यासाठी सत्याग्रह करण्याचा ठराव मंजूर करून घेतला. दुसरे दिवशी सत्याग्रहाचा आराखडा तयार करून त्यांनी कामे वाटून दिली. १ जानेवारी १९४८ रोजी अक्कलकोटला सत्याग्रह सुरू करत असल्याची माहिती देण्यासाठी मुंबई व दिल्लीला तारा करून कळवले. १ जानेवारीच्या पहाटे अंदाजे १ हजार लोकांची प्रभात फेरी सुरू झाली व दुपारी १२ वाजता लक्ष्मी मार्केटवर तिरंगा ध्वज लावण्यात आला. त्याच दिवशी रात्री रत्नाप्पांचे भाषण झाले. २ जानेवारीला सत्याग्रहींनी शेंगदाण्याच्या निर्यातीस अक्कलकोट संस्थानाने घातलेली बंदी मोडली व लहान लहान पिशव्यातून शेंगदाणे सोलापूरला निर्यात केले. ३ जानेवारीला आंदोलन चिघळले व अशांतता, मारहाण व जाळपोळ सुरू झाली. सत्याग्रहींनी मामलेदार कचेरीवर तिरंगा फडकवला व राजवाड्यावर दगडफेक केली. संस्थानच्या समर्थकांनी पण रत्नाप्पा कुंभार ज्या ठिकाणी मुक्कामास होते ती कचेरी जाळली व त्यांची गाडी जाळण्याचा प्रयत्न केला. त्याच दिवशी दुपारी संचारबंदी जाहीर झाली. अक्कलकोट संस्थानाचे विजयसिंगराव राजे सरकारांनी सोलापूरच्या जिल्हाआधिकाऱ्यांकडे संरक्षण मागितले. भारतात विलिन होण्याच्या शर्तेवर संरक्षण देण्याचे जिल्हाधिकाऱ्यांनी कळवले. वाटाघाटी झाल्या व ५ जानेवारीला संस्थानिकांनी भारतात खालसा होण्यास थोडी अनुकुलता दाखवली. ८ जानेवारीला सोलापूरच्या लोखंड गल्लीत रत्नाप्पांसह त्यांचे सहकारी गोपाळ बकरे, वकील भाऊसाहेब बिरजे, शांबदे, रहीम अत्तारांसह इतर सत्याग्रहींचा सत्कार झाला. १६ जानेवारीला रत्नाप्पांनी सरदार वल्लभभाई पटेलांना लिहिलेल्या पत्रात अक्कलकोट मधील परिस्थितीचा आढावा कळवला व कायदा व सुव्यवस्था चांगली नसल्याचे सांगून भारतीय यंत्रणेने ताबडतोब हस्तक्षेप करण्याचे आवाहन केले. या सत्याग्रहचा परिणाम अक्कलकोट संस्थान ८ मार्च १९४८ साली भारताच्या मुंबई प्रांतात सामील झाले व अक्कलकोट हे सोलापूर जिल्ह्याचा एक तालुका बनले.
महात्मा गांधींची ३० जानेवारी १९४८ला हत्या झाली. देशभरात निषेधाची लाट पसरली होती. कोल्हापूर सह काही संस्थानांत जातीय हिंसाचार वाढला होता त्यातच सावंतवाडीला १४ फेब्रूवारी १९४८ रोजी रत्नाप्पांच्या अध्यक्षतेखाली प्रजापरिषदेचे तिसरे आधिवेशनस सुरुवात झाली. सावंतवाडीत त्या आधी प्रजा परिषदेने विलीनीकरणासाठी अनेक अंदोलने केली होती. रत्नाप्पांनी आपल्या भाषणात विलीनीकरणाच्या प्रश्नावर जोर देत लठा आधीक तीव्र करण्याचे संकेत दिले व अधिक विलंब न लावता, भारतात विलीन होण्यास सावंतवाडी संस्थानाच्या राजेसाहेबांना विनंती करण्याचा व तसे न झाल्यास प्रतिसरकार स्थापन करण्या संमंधिचा ठराव करून मंजुर केला. २१ जानेवारी पर्यत वाट पाहुन २२ तारखेला जाहीर पत्रके वाटुन अंदोलन करण्यात आले. २३ जानेवारीला संस्थानाच्या सर्व आधिकाऱ्यांना कुडाळला कैदेत ठेवुन संस्थानात दंगल करण्यात आली. परिस्थीती हाताबाहेर जात आसल्याचे पाहून शिवराम राजे साहेबांनी विलीनीकरणास तयार असल्याची घोषणा केली.
ब्रिटिश राजवटीच्या अंतानंतर झालेला काँग्रेसचा वाढता प्रभाव पहाता कोल्हापूर संस्थानाने सर्व समावेशक सरकार स्थापन करण्याची भूमिका घेतली व रत्नाप्पांना या सरकारात पद देऊ केले. परंतु संस्थाने भारतात पूर्णपणे विलीन करण्याच्या भूमिकेवर रत्न्नाप्पा हे ठाम होते. त्यांनी या पदाचा राजीनामा दिला. नंतर त्यांना डेक्कन रीजनल काउन्सिलचे अध्यक्ष करण्यात आले व त्यांच्या मार्गदर्शानाखाली पश्चिम महाराष्ट्रातील सगळी संस्थाने भारतात विलीन झाली.
सहकारी चळवळ
रत्नाप्पा कुंभारांनी १९५२ साली खासदार झाल्यावर लगेचच भारतातील दुसऱ्या सहकारी सहकारी साखर कारखान्याची उभारणीच्या हालचाली इचलकरंजी येथे सुरू केल्या. त्या काळात खाजगी उद्योग प्रचलित होते, सार्वजानिक अथवा सहकारी क्षेत्रातील उद्योग नव्हते. पिकलेल्या उसाचा गूळ करून गुजराती व्यापाऱ्यांना विकणे एवढेच प्रचलित होते. रत्नाप्पांनी सहकारी साखर कारखाना उभारणीसाठीचा अभ्यास केला व सरकारी परवानगी साठीच्या हालचाली करून प्रस्ताव सादर केला. तात्कालिन मुंबई राज्याचे अर्थमंत्री जीवराज मेहता यांनी साखरेच्या उत्पादनाने गुळाच्या निर्यातीस मार बसतो असे कारण सांगून कारखाना स्थापन करण्यासाठीची परवानगी नाकारली. गुजराती गुळाच्या व्यापाऱ्यांच्या हितासाठी राज्यातील शेतकऱ्यांच्या हिताचा बळी देणे योग्य नसल्याचे जाणून रत्नाप्पांनी प्रस्तावित कारखाना क्षेत्रातील एकूण बागायती असलेली जमिन, पाणी पुरवठा करून येणारी अतिरिक्त बागायती जमीन, त्यांच प्रमाणे साखर व गूळ उत्पादनाचा तुलनात्मक अभ्यास करून शेतकऱ्यांच्या हिताचा आढावा घेणारा सर्वंकष अहवाल त्यांनी अर्थ तज्ज्ञांना सादर केला. या तज्ञांच्या अभिप्रायासह कारखान्याच्या परवानगीसाठीचा प्रस्ताव पुन्हा अर्थमंत्र्यांना सादर केला गेला. ३ वर्षाच्या अथक परिश्रमांनंतर त्यांनी १ ऑक्टोबर १९५५ रोजी सहकारी तत्त्वावरच्या पंचगंगा सहकारी साखर कारखान्याच्या उभारणीचा परवाना मिळवला. १२,९६,०३७ रुपयांचे भागभांडवल शेतकरी जनतेतून उभे केले व पश्चिम जर्मनीतील बकाऊ वुल्फ या कंपनीकडून रोज १००० टन ऊस गाळण क्षमता असलेली यंत्रसामुग्री आयात केली.
कारखान्याची उभारणी पूर्ण झाल्यावर १९५७/५८ च्या पहिल्या गळित हंगामात या साखर कारखान्याने ३५३० क्विंटल साखरेचे उत्पादन केले व शेतकऱ्यांना त्यांच्या उसाला ४१ रुपये प्रती टन इतका भाव दिला. १९६३-६४ च्या हंगामात कारखान्याने २,३५,००० पोती सखरेचे उत्पादन केले. रत्नाप्पांनांनी १ कोटी रुपयांच्या खर्चाने नविन २४ पाणी पुरवठा योजना केल्या. १९६४ साली या साखर कारखान्याच्या अनुषंगाने त्यांनी उभारलेल्या एकूण ५९ पाणी पुरवठा योजनांनी अंदाजे ५६,००० एकर शेतीला पाणी पोहचवले. शेतीच्या विकासासाठी पाणी, खत, अवजारे, तांत्रिक ज्ञान, शेतीमालाच्या किमती यांबरोबरच खेड्यातून शेतीवाड्यात जाणाऱ्या पाणंद रस्त्यांची बांधणी आणि दुरुस्ती करण्यावर त्यांनी भर दिला. शेतकऱ्यांना गावातून शेताशिवारात जा-ये करण्यासाठी या पाणंद रस्त्यांची अहोरात्र गरज असते त्या पांदण रस्ते, जोड रस्ते करण्याचा २ लाख रुपये खर्चाचा प्रकल्प साखर कारखान्याच्या वतीने केला. यासाठीच रत्नाप्पा कुंभारांना, शेतकरी राजाचे आर्थिक उन्नयन होण्यात मोलाची कामगिरी बजावणारे देशभक्त म्हणून ओळखले जाते. स्थापनेच्या वेळी रोज १००० टन ऊस गाळण क्षमता असलेला कारखाना ३० सप्टेंबर १९८३ रोजी कर्जमुक्त झाला व तेव्हा तो रोज ५००० टन गाळण क्षमतेचा होता. पुढच्या काळात त्यांनी एक सहकारी बँक व ग्राहक सोसायटीही स्थापन केली, परंतु त्या दोन्ही संस्था नंतर बुडाल्या. रत्नाप्पा कुंभार यांनी स्थापन केलेली सहकारी सूतगिरणी यड्राव येथे सुरू आहे.
१९७२ साली तत्कालीन सहकारमंत्री यशवंतराव मोहिते यांनी कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी राज्य कापूस एकाधिकार महासंघाची संकल्पना मांडली. रत्नाप्पा कुंभार या महासंघाचे पहिले अध्यक्ष झाले. त्यांनी शेतकऱ्यांंकडून कापूस विकत घेऊन त्यावर प्रक्रिया करणाऱ्या जिनिंग फॅक्टऱ्यांचे जाळे उभे केले. विदर्भामध्ये कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना भरभराटीचे दिवस आले. पण पुढे काही चुकीच्या धोरणांमुळे ही योजना बुडीत निघाली. १९७५ साली डेक्कन शुगर इन्स्टिट्यूटच्या उभारणीत ते अग्रणी होते.
शिक्षण संस्था
१९५१ साली कोल्हापूर संस्थान भारतात विलीन झाल्यावर या संस्थानाच्या वतीने चालवले जाणारे शहाजी कायदा महाविद्यालय अनाथ झाले व आर्थिक मदत थांबल्यामुळे अधोगतीस आले होते. रत्नाप्पा कुंभारांनी कॉन्सिल ऑफ एज्युकेशन नामक शिक्षण संस्था १७ फेब्रुवारी १९५१ रोजी स्थापन करून या संस्थेमार्फत शहाजी कायदा महाविद्यालय दत्तक घेतले. ते या संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष आहेत. १९५७ साली त्यांनी कोल्हापुरात कॉमर्स कॉलेज स्थापन केले. १९८५ साली त्यांच्या ७५ व्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने या कॉमर्स कॉलेजचे नाव देशभक्त रत्नाप्पा कुंभार कॉलेज ऑफ कॉमर्स असे करण्यात आले. हा कार्यक्रम तेव्हाचे उपराष्ट्रपती रामस्वामी वेंकटरमण यांच्या हस्ते पार पडला. १९६० साली त्यांनी कसबा सांगाव येथे दादासाहेब मगदूम हायस्कूलची स्थापना केली. १९६३ साली त्यांनी कोरोची गावात रत्नदीप हायस्कूल उभारले. दिवसा काम करणाऱ्या मुलांसाठी त्यांनी कोल्हापुरात रात्र महाविद्यालयाची कल्पना मांडून नाइट कॉलेज ऑफ आर्ट्‌स ॲन्ड कॉमर्सची स्थापना १९७१ साली केली.
१९९० साली रत्नाप्पा कुंभार यांच्या अध्यक्षतेखाली महाराष्ट्र राज्य सार्वजनिक ग्रंथालय महासंघाची स्थापना झाली. Deshbhakta Ratnappa Kumbhar vidyalaya Kamptee Dist Nagpur also established by Educationalist Mr Ramdas Khopey
चित्रपट निर्माता
१९६७ साली निर्माता म्हणुन बाळासाहेब पाटील (सत्त्यवादीकार) यांच्या सह रत्नाप्पा कुंभारांनी सुदर्शन नामक चित्रपट केला. दत्ता माने हे या चित्रपटाचे दिग्दर्शक होते.
निधन
रत्नाप्पा कुंभार यांचे २३ डिसेंबर १९९८ च्या सकाळी वयाच्या ८९ व्या वर्षी हृदयाघाताने निधन झाले. त्या काळाचे मुख्यमंत्री मनोहर जोशी यांच्या उपस्थितीत शासकीय इतमामात त्यांचा अंतिम संस्कार करण्यात आला. रत्नाप्पा कुंभार यांच्या निधनानंतर त्यांनी उभारलेल्या सहकारी साखर कारखान्यास त्यांचे नाव देण्यात आले. आता हा साखर कारखाना देशभक्त रत्नाप्पाण्णा कुंभार पंचगंगा सहकारी साखर कारखाना मर्यादित या नावाने ओळखला जातो. कोल्हापूरच्या वाणिज्य महाविद्यालयाचेही देशभक्त रत्नाप्पाण्णा कुंभार वाणिज्य महाविद्यालय असे नामांतर झाले.
शिरोळ विधानसभा मतदारसंघाचे देशभक्‍त रत्नाप्पा कुंभार यांनी अनेक वर्षे प्रतिनिधित्व केले. त्यांच्या निधननंतर त्यांच्या कन्या रजनीताई मगदूम यांनी त्यांच्या राजकीय वारस म्हणून २००४ साली निवडणुक लढविली. पण त्या स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे राजू शेट्टी यांच्याकडून पराभूत झाल्या.
संदर्भ
__क्रमीत__
वर्ग:इ.स. १९०९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९८ मधील मृत्यू वर्ग:लोकसभा सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक वर्ग:चित्र हवे वर्ग:भारतीय संविधान सभेचे सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:कोल्हापूरचा इतिहास वर्ग:इचलकरंजी वर्ग:इचलकरंजीचे खासदार वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वर्णपट
वर्णपट (इंग्लिश : Spectrum) ही विद्युतचुंबकीय प्रारणाचे अपस्करण घडल्यामुळे निर्माण होणारी कंप्रतांची अथवा तरंगलांब्यांची संगतवार मांडणी असते.
वर्ग:भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पना वर्ग:वैज्ञानिक परिभाषा
दामिनी (चित्रपट)
दामिनी हा १९९३ या वर्षी प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे. यामध्ये ऋषी कपूर, मीनाक्षी शेषाद्री, सनी देओल, अमरीश पूरी यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन राजकुमार संतोषी यांनी केले आहे.
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
स्मॅशबर्गर
याची स्थापना कॉलोराडोच्या डेन्व्हर शहरात झाली.
वर्ग:रेस्टोरेंट
तिबेटमधील धर्म
तिबेट मध्ये बौद्ध धर्म हा सर्वात प्रमुख धर्म आहे. याशिवाय अन्य इतर धर्म सुद्धा तिबेटमध्ये अल्प प्रमाणात आहेत. ८व्या शतकापासून तिबेटमध्ये बौद्ध धर्म हा मुख्य धर्म म्हणून राहिलेला आहे. तिबेटचा ऐतिहासिक भाग (जातीय तिबेटी लोकसंख्या असलेले क्षेत्र) आजकाल मुख्यत्वे चीनच्या तिबेट स्वायत्त क्षेत्राद्वारे आणि अंशतः क्विंगई आणि सिचुआन प्रांतांद्वारे समाविष्ट केला आहे. बौद्ध धर्माच्या आगमनापूर्वी तिबेटींमध्ये मुख्य धर्म एक स्वदेशी शमाणिक (shamanic) आणि ॲनिमस्टिक (animistic) धर्म होता, बॉन धर्म, जो आता एक अल्पसंख्याक आहे आणि तिबेटी बौद्ध धर्मापासून प्रभावित आहे.
तिबेट स्वायत्त प्रदेशात चार मशिदी आहेत ज्यात सुमारे ४,००० ते ५,००० मुसलमान अनुयायी आहेत, मात्र २०१० च्या चीनी सर्वेक्षणात हे प्रमाण ०.४% असल्याचे सांगितले होते. या भागात पूर्वेस यांजिंगच्या पारंपरिक कॅथोलिक समुदायांत ७०० परराष्ट्रांसह एक कॅथोलिक चर्च आहे.
संदर्भ
धर्म वर्ग:देशानुसार धर्म वर्ग:चीनमधील धर्म वर्ग:बौद्ध धर्म
वृत्तपत्रविद्या
वार्तेचे स्वरुप, वार्ता संकलन, वार्ता लेखन, बातम्यांचे संपादन, विश्लेषण, बातम्यांवर टिकाटिपण्णी या विषयांचा अभ्यासाला वृत्तपत्रविद्या असे म्हणता येतेवृत्तपत्रविद्येत प्रामुख्याने समावेश होतो. मराठी भाषेत हा अभ्यासक्रम पूर्ण करण्यासाठी यशवंतराव चव्हाण महाराष्ट्र मुक्त विद्यापीठातर्फे वृत्तपत्रविद्या आणि जनसंपादन पदवी आणि पदविका अभ्यासक्रमासाठी प्रवेश दिले जातात.
साधने
शासनाने वृत्तपत्रविद्या परिभाषा कोश नावाने स्वतंत्र शब्दकोश उपलब्ध करून दिला आहे.
कार्य
वृत्तपत्रविद्या अभ्यासक्रम पदवी पूर्ण केल्यावर वार्ताक्षेत्रामध्ये वृत्तपत्राचे संपादक, उपसंपादक, सहसंपादक, वार्ताहर,आवृत्ती प्रमुख, व्यवस्थापक, मुक्त पत्रकार, जाहिरात अधिकारी, प्रकाशन अधिकारी, जनसंपर्क अधिकारी, माहिती अधिकारी, वृत्तवाहिनी वार्ताहर आणि नभोवाणी निवेदक वगैरे पदांवर कार्य करता येते. तसेच उच्च शिक्षणानंतर [प्राध्यापक] इत्यादी विविध पदावर काम करता येते.
इंटरनेटद्वारे जे तंत्रज्ञान उपलब्ध झाले आहे त्यामुळे समाज माध्यमे निर्माण झाली आहेत.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:वृत्तपत्रविद्या वर्ग:शिक्षण वर्ग:तात्पुरता वर्ग-१० मार्च २०१८ कार्यशाळा
फर्नांदो बेलाउंदे तेरी
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९१२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००२ मधील मृत्यू वर्ग:पेरूचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मिडलटाउन, कनेटिकट
मिडलटाउन हे अमेरिकेतील कनेटिकट राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर मिडलसेक्स काउंटीमध्ये वसले आहे. इ.स. २०१० च्या जनगणनेनुसार या शहराची लोकसंख्या सुमारे ४७,४८१ आहे.
वर्ग:कनेटिकटमधील शहरे वर्ग:मिडलसेक्स काउंटी (कनेटिकट)
देवतोरणे
देव तोरणे येथे काळभैरवनाथ यांचे मंदीर आहे. माघी पौर्णिमेला येथे मोठी यात्रा भरते.
धूतपापेश्वर मंदिर
धूतपापेश्वर हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या राजापूर तालुक्यातील धोपेश्वर गावामधील प्रसिद्ध शिवमंदिर आहे. राजापूर शहरापासून सुमारे ५ किलोमीटरवर अंतरावर हे गाव लागते. सोमवारी आणि महाशिवरात्रीला येथे प्रचंड गर्दी होते.
पाप धुऊन काढणारा ईश्वर म्हणून धूतपापेश्वर. सभोवतालचा परिसर अतिशय रम्य असून मंदिरही प्राचीन आहे. प्रशस्त असा सभामंडप, अंतर्गृह, गर्भगृह अशी रचना असलेल्या या मंदिरात येताक्षणी मन प्रसन्न होते. प्रवेशद्वारावर नगारखाना व आवारात दीपमाळा आहेत.
मंदिराशेजारी काळ्या कातळावरून खाली झोकून देणारा मृडानी नदीचा प्रवाह आहे. कोसळणाऱ्या पाण्याचा एक नितांत सुंदर धबधबा होतो. धबधब्याची खरी शोभा ऐन पावसाळ्यात दिसते.वरून खाली पाणी जेथे कोसळते तेथे एक डोह बनला आहे. त्याला “कोटितीर्थ" म्हणतात.
धूतपापेश्वर मंदिरासंबंधी आख्यायिका
राजापूरच्या परिसरात निळोबा भट नावाचा एक गरीब माणूस राहत होता. परिस्थितीने गरीब असूनही जे काही मिळेल त्यावर तो समाधानी होता. काशीविश्वेवर दर्शन आणि गंगास्नान करण्यास हे शिवभक्त दरवर्षी काशीला जात असत. परंतु वृद्धापकाळामुळे पुढे इतक्या दूर जाववेना.
त्यांच्याकडे एक गाय होती. तिने अचानक दूध देणे बंद केल्यामुळे त्यांनी तिच्यावर पाळत ठेवली. रानात जाऊन एके ठिकाणी ती गाय झाडाखाली पान्हा सोडत असल्याचे त्यांच्या निदर्शनास आले. गायीच्या गुराख्याने रागातच त्या खडकावर कुऱ्हाडीचा घाव घातला. त्या खडकाचा एक खडपा उडून विशालगडजवळच्या कासर्डे गावी जाऊन पडला, आणि त्याचे 'कपालेश्वर' लिंग झाले. मूळ खडक त्याच स्थानी राहिला. निळो भटांना त्या खडकात तुटलेले शिवलिंग आढळले. त्यांना खूप वाईट वाटले कारण शिवलिग भंग झाले त्याला आपणच कारणीभूत आहोत असे त्यांना वाटले.आजही ते स्वयंभू शिवलिगं तुटलेलेच आहे.
खडक फोडल्यावर ती गाय पळू लागली. तिने मंदिराच्या शेजारील डोहात उडी घेतली (कोटीतीर्थात). निसीम्म शिव भक्त असलेले निळोबा भटांना खुप वाईट वाटले शिवलिगं भंग आणि पवित्र गाईचा मृत्यू यास आपणच जबाबदार आहोत असे म्हणून पापाचे प्रायश्चित म्हणून निळोबाही धावले आणि त्यांनीही कोटीतीर्थात देहविसर्जन केले. अशी ही भावपूर्ण आख्यायिका आहे.
धूतपापेश्वर मंदिराची काही खास वैशिष्ट्ये
१) मंदिराशेजारून वाहणारी मृडानी नदी आणि या नदीवरील आकर्षक छोटे छोटे धबधबे. पावसाळ्यात त्याचे सौंदर्य अधिकच खुलते.
२) संपूर्ण मंदिर परिसरावर निसर्गाने मुक्त हस्ते सौंदर्याची उधळण केली आहे. गर्द झाडीत हे मंदिर वसलेले आहे.
३) मंदिराच्या सभामंडप आणि गर्भगृहावरील छतावर, खाबांवर,तुळयांवर ज्या प्राण्यांची,वनस्पतींची, फुलांची चित्रे काढून शिल्पकला केली आहे ते प्राणी वगैरे त्या मंदिर परिसरात आढळनारेच आहेत. उदाहरणार्थ - शंकराला वाह्याला जाणाऱ्यारा कैलासचाफा या आकर्षक फुलाचे झाड हे या एकमेव ठिकाणी पहायला मिळते.
४) मंदिर परिसरातील खांबांवर आणि भिंतीवर चित्रांसाठी व शिल्पकलेवर वापरलेले रंग पूर्णत नैसर्गिक म्हणजे पाने, फुले झाडाची साल यांपासून तयार केलेले रंग आहेत.
५) दररोजच्या पूजेत मांडलेल्या समयांवर इ.स.तारीख आहे त्यामुळे हे मंदिर किती प्राचीन असणार आहे याची कल्पना येते.
६) दररोज रात्री शेवटची महापूजा होते आणि शंकर-पार्वती यांच्यासाठी सारीपाटाचा (सोंगट्यांचा) खेळ मांडला जातो, . आणि गर्भगृहाचा दरवाजा बंद केला जातो. दुसऱ्या दिवशी पहाटे आरतीसाठी दरवाजे उघडतात तेव्हा ह्या सोंगट्या विखुरलेल्याले आढळतात. असे दररोज होत नाही आणि होईलच असे नाही शक्यतो (सोमवार, गुरुवार, अमावास्या, महाशिवरात्र, श्रावण सोमवार) यावेळी जास्त होते. येथील भाविकांची श्रद्धा आहे की भगवान शंकर-पार्वती येते येऊन सारीपाट खेळून जातात.