cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जंगली महाराज
समाजकार्य
जंगली महाराजांना पुण्यात तुळसीबाई इंगळीकर नावाच्या बाई शिष्या म्हणून लाभल्या. शिरोळे पाटील घराण्याने पुण्यात शिवाजीनगर गावठाण येथे रोकडोबा मंदिरासमोर श्रीरामाचे देऊळ बांधले. महाराजांचे पुण्यातल्या भांबुर्डे गावठाण्यातील रोकडोबा मारुती मंदिरात वास्तव्य असे. रोकडोबाचे त्या काळचे स्वरूप भैरवाचे असल्याने त्या मंदिरात पशू बळी देणे, विंचू-दंश झाल्यास देवासमोर वाद्यांचा गजर करून साकडे घालणे, नवसपूर्तीसाठी माणसाला बगाडाला अडकवणे वगैरे अघोरी प्रकार चालत. याबरोबर रेड्यांच्या झुंजी आणि तमाशेही चालत. जंगली महाराजांनी अनिष्ट गोष्टींना पायबंद घालताना केलेला पहिला बदल म्हणजे रोकडोबाचे भैरव हे स्वरूप बदलून त्याला मारुतीचे रूप दिले.बगाड या अघोरी प्रकाराऐवजी महाराजांनी गळ्यात वीणा घेऊन देवापुढे अखंड हरिनामाचा पहारा सुरू केला. रेड्यांच्या झुंजींऐवजी जंगली महाराजांनी मल्ल्यांच्या कुस्त्या सुरू केल्या. मंदिरात आजही 'पहारा' होतो आणि जवळपासच्या तालमींमध्ये बलोपासना चालते.
जंगली महाराजांनी १८८१ साली स्थापन केलेले सद्गुरू जंगली महाराज भजनी मंडळ आजही कार्यरत आहे.
कुस्तीसाठी कार्य
महाराष्ट्रातील शाहूंच्या कारकिर्दीत बहरली गेलेली कुस्ती पश्चिम महाराष्ट्रात वाढवली पाहिजे आणि बलोपासना व अध्यात्म यांचा समन्वय साधून राष्ट्रोन्नत्ती केली पाहिजे ही जिद्द धरून जंगलीमहाराजांनी जिथे जिथे आश्रम आहेत तिथे तिथे कुस्ती सक्तीची केली. ध्यान धारणा आणि समाधी या अवस्थेत जाताना समाजाला बलोपासनेचा संदेश मिळावा यासाठी त्यानी त्यांच्या सर्व शिष्याना मल्लविद्या आत्मसात करायला शिकवले.
निर्वाण
इ.स. १८९० च्या प्रारंभी महाराजांची प्रकृती खालावत चालली. त्या काळातही ते योगसाधना करीत असत. आपल्या आयुष्याच्या सायंकाळीची चाहूल लागली असल्यानेच जणू भांबुरड्याच्‍या टेकडीवर आपल्या समाधीची/कबरीची जागा त्यांनी निश्चित करून ठेवली होती. ४ एप्रिल १८९० रोजी महाराजांनी आपली इहलोकींची यात्रा संपविली. महाराजांच्या पश्चात रखमाबाईंनी त्यांचा संप्रदाय आयुष्याच्या अखेरीपर्यंत चालवला. फेब्रुवारी १९०२मध्ये माघ वद्य षष्ठीला रखमाबाई ऊर्फ आईसाहेब निर्वतल्या. पुण्यात जंगली महाराजांच्या समाधीजवळच त्यांची आणि तुळसाआक्कांची समाधी आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी संत वर्ग:मुस्लिम संत वर्ग:इ.स. १८९० मधील मृत्यू
सुनील पुराणिक
मागील जीवन
सुनीलचा जन्म धारवाड येथे झाला. त्यांनी ज्युनिअर टेक्निकल स्कूल, हुबळी आणि कर्नाटक हायस्कूल, धारवाड येथे शिक्षण घेतले. त्यांनी के.एच.के. संस्थान, धारवाड येथून मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगमध्ये डिप्लोमा प्राप्त केला आणि आदर्श फिल्म इन्स्टिट्यूटमधून चित्रपट निर्मितीचे व्यावसायिक प्रशिक्षण घेतले.
कारकीर्द
सुनीलने दूरचित्रवाणी मालिकेत अभिनेता म्हणून चित्रपटसृष्टीत आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. त्यांचा पहिला प्रकल्प वेंकटस्वामी प्रणय प्रसंगागलू होता. त्यानंतर त्यांनी व्ही. सोमशेखर यांना रणरंगा आणि परशुराम नावाच्या चित्रपटाच्या दिग्दर्शनात मदत केली. २०१० मध्ये त्यांनी ‘गुरुकुला’ चित्रपटाद्वारे दिग्दर्शित पदार्पण केले. सुनील पुराणिक ज्यूरी ऑफ नॅशनल फिल्म अवॉर्ड्स, २०१६ मध्ये मानद सदस्य होते आणि २०१६ मध्ये आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात (आयएफएफआय) ज्युरीचे सदस्य होते.
बाह्य दुवे
सुनील पुराणिक आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:कन्नड चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९६५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
एरिया नोईर
एरिया नोईर, मरिया सिल्व्हा, केरी डूडना तथा केरी अंबल (१४ सप्टेंबर, १९७५:न्यूपोर्ट, ऱ्होड आयलंड, अमेरिका - ) ही एक अमेरिकनरतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९७५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
१९९९ स्पॅनिश ग्रांप्री
वर्ग: स्पॅनिश ग्रांप्री वर्ग:इ.स. १९९९ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
एरियाना जॉली
एरियाना जॉली ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दरभंगा जिल्हा
''हा लेख बिहार राज्यातील दरभंगा जिल्ह्याविषयी आहे. दरभंगा शहराबद्दलचा लेख येथे आहे.''
दरभंगा हा भारताच्या बिहार राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र दरभंगा येथे आहे.
तालुके
वर्ग:दरभंगा जिल्हा वर्ग:बिहारमधील जिल्हे
शर्मिला कुलकर्णी
कुलकर्णी, शर्मिला कुलकर्णी, शर्मिला वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सावरगाव (नेर)
सावरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील नेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:नेर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
१९९८ स्पॅनिश ग्रांप्री
वर्ग: स्पॅनिश ग्रांप्री वर्ग:इ.स. १९९८ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
अनंत यशवंत खरे
अनंत यशवंत खरे ऊर्फ नंदा खरे (१९४६ -२०२२) हे मराठी भाषेतील एक कादंबरीकार होते. त्यांच्या स्वतंत्र (व भाषांतरित) लेखनामध्ये समाजशास्त्रीय, ऐतिहासिक आणि वैज्ञानिक विषयांना मध्यवर्ती स्थान दिलेले आढळते. ‘अंताजीची बखर’, ‘बखर अंतकाळाची’ आणि ‘उद्या’ ह्या त्यांच्या कादंबऱ्या विशेष प्रसिद्ध आहेत. विवेकवादी आणि विज्ञानाधारित भूमिकेचा सातत्याने पुरस्कार हा गुणविशेष त्यांच्या लेखनात ठळकपणे दिसून येतो.
शैक्षणिक व व्यावसायिक कारकीर्द
खऱ्यांचे प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण नागपुरात झाले. मॅट्रिकची परीक्षा १९६१ साली उत्तीर्ण झाल्यानंतर १९६२-६७ ह्या काळात त्यांनी मुंबईतील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी ह्या संस्थेत सिव्हिल इंजीनियरिंगचे शिक्षण घेतले. तेथून B.Tech. (Honours, Civil) ही पदवी घेतल्यानंतर २००१ सालापर्यंत एका खाजगी कंपनीत ते सिव्हिल इंजीनियर होते. भीमा नदीवरील उजनी धरणाच्या बांधकामात त्यांचा मोठा वाटा आहे.
अंताजीची बखर
शैली आणि आशयाच्या दृष्टीने अंताजीची बखर ही त्यांची कादंबरी लक्षणीय ठरते. अठराव्या शतकात राहणाऱ्या ‘अंताजी खरे’ नावाच्या एक पुणेरी ब्राह्मणाने आपल्या आयुष्यातील काही निवडक प्रसंग ‘बखरी’च्या स्वरूपात लिहून ठेवले होते, आणि दोन शतकांनंतर हे जीर्णावस्थेतले कागद त्याच्या वंशजांच्या हाती लागतात अशी कल्पना करून ही कादंबरी लिहिलेली आहे. तिच्यात वर्णन केलेला काळ १७४० ते १७५७ दरम्यानचा आहे, आणि तिची भाषिक शैली अठराव्या शतकातल्या बखरवाङ्मयाशी मिळतीजुळती आहे. नागपूरकर भोसल्यांच्या बंगालमधल्या स्वाऱ्या आणि मराठा बारगीरांनी त्यावेळी केलेले अत्याचार, एका सतीचा प्रसंग, १७५६ साली कलकत्त्याच्या फोर्ट विल्यममध्ये घडलेला काळकोठडीचा प्रसंग, प्लासीची लढाई अशा अनेक ठिकाणी अंताजी जातीने हजर असतो, व आपल्या हिशेबी आणि कातडीबचावू स्वभावाला अनुसरून हरप्रसंगी नेमके भाष्य करीत जातो, अशी कादंबरीची रूपरेषा आहे.
बखर अंतकाळाची हा अंताजीची बखर या कादंबरीचा ‘पुढला भाग’ म्हणता येईल. नारायणराव पेशव्यांचा खून आणि मराठेशाहीचा शेवट हा कथाभाग त्यात आलेला आहे.
उद्या
उद्या ह्या कादंबरीची गणना dystopian fiction ह्या साहित्यप्रकारात करता येईल. कथानक नजीकच्या भविष्यकाळातलं आहे. ह्या जगात जागोजागी माणसांवर पाळत ठेवणारे कॅमेरे लावलेले आहेत, तसेच चेहऱ्यावरचे हावभाव टिपणारे संगणक आहेत. सरकारी यंत्रणा आणि (‘भरोसा’, ‘विकास’ अशी नावं मिरवणाऱ्या) जगड्व्याळ खाजगी कंपन्या यांच्यात अनेक पातळ्यांवर साटंलोटं आहे. समाजातलं स्त्रियांचं प्रमाण घटलेलं असल्यामुळे त्यांची ‘शिकार’ करून त्या श्रीमंत वर्गाला पुरवण्याच्या कामी अनेक राजकीय दलं गुंतलेली आहेत. खेड्यांपासून महानगरांपर्यंत अनेक पातळ्यांवर सगळेच समाजघटक ह्या जाळ्यात कसे अडकले आहेत याचं तपशीलवार चित्रण कादंबरीत आलेलं आहे. ह्याला पर्याय म्हणून अहिंसेच्या मार्गाने जाणारं, निसर्गाशी आपुलकीचं नातं राखून जगण्याचा प्रयत्न करणारं ‘चारगाव’ नावाचं एक खेडं (कम्यून) तग धरून आहे. ह्या दोन जगांतील संघर्ष कादंबरीत प्रभावीपणे चित्रित झाला आहे.
सामाजिक कार्य
१९९३ ते २०१७ ह्या दरम्यान खऱ्यांनी ‘आजचा सुधारक’ ह्या विवेकवादी वैचारिक मासिकाच्या विश्वस्त मंडळावर काम केले. यापैकी २००० ते २०११ या काळात ते ‘कार्यकारी संपादक’ होते. त्याचप्रमाणे १९८४ ते १९९१ ह्या कालखंडात ते मराठी विज्ञान परिषदेशी संलग्न होते. विवेकवादी विज्ञानाचा प्रसार व्हावा ह्या हेतूने माध्यमिक शाळांतील विद्यार्थ्यांसाठी ते शैक्षणिक कार्यक्रम घेत असत. तरुणांनी आपल्या अंगच्या क्षमतांचा पुरेपूर वापर करावा यासाठी त्यांना प्रोत्साहन देण्याची हातोटी त्यांना साधलेली होती.
पुरस्कार
यापुढे कोणतेही पुरस्कार न स्वीकारण्याचा निर्णय सुमारे २०१७ साली त्यांनी घेतल्यामुळे २०२० साली ‘उद्या’ ह्या कादंबरीला जाहीर झालेला साहित्य अकादमीचा पुरस्कार त्यांनी नाकारला. ह्या नकारामागे कोणतेही राजकीय कारण नसल्याने त्यांनी स्पष्ट केले.
संदर्भ
वर्ग:मराठी अभियंते वर्ग:मराठी उद्योगपती वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९४६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०२२ मधील मृत्यू वर्ग: पुरुष चरित्रलेख
लौरेंट कोसील्नी
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मधुबनी लोकसभा मतदारसंघ
मधुबनी लोकसभा मतदारसंघ भारताच्या बिहार राज्यातील मतदारसंघ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:बिहारमधील लोकसभा मतदारसंघ
इ.स. ५९१
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ५९१ वर्ग:इ.स.च्या ५९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
१९९७ स्पॅनिश ग्रांप्री
वर्ग: स्पॅनिश ग्रांप्री वर्ग:इ.स. १९९७ मधील खेळ वर्ग:रिकामी पाने
अहिल्याबाई होळकर
पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर (३१ मे, १७२५ - १३ ऑगस्ट, १७९५, राज्यकालावधी इ.स. १७६७ - इ.स. १७९५) या भारतातील, माळव्याच्या 'तत्त्वज्ञानी माहाराणी' म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी नर्मदा तीरी, इंदूरच्या दक्षिणेस असलेल्या महेश्वर या ठिकाणी आपली राजधानी हलविली. मल्हाररावांनी त्यांना प्रशासकीय व सैन्याच्या कामात पारंगत केलेल होते. त्या आधाराने अहिल्याबाईंनी इ.स. १७६६ ते इ.स. १७९५, म्हणजे त्यांच्या मृत्यूपर्यंत माळव्यावर राज्य केले होते.
होळकर यांचा जन्म ३१ मे इ.स. १७२५ रोजी महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील जामखेड तालुक्यातील चौंडी (मल्हारपीठ) खेड्यात झाला. त्यांचे वडील माणकोजी शिंदे हे त्या गावचे पाटील होते. स्त्रीशिक्षण फारसे प्रचलित नसतानाही त्यांच्या वडिलांनी त्यांना लिहिण्यावाचण्यास शिकवले होते. मल्हारराव होळकर पुण्यास जाताना चौंडीस थांबले होते. आख्यायिकेनुसार, ८ वर्षाच्या अहिल्यादेवींना, मल्हाररावांनी एका देवळात बघितले. मुलगी आवडल्यामुळे त्यांनी तिला, स्वतःचा मुलगा खंडेराव याची वधू म्हणून आणले.
मल्हारराव होळकरांच्या त्या सून होत. अहिल्यादेवींचे पती खंडेराव होळकर हे इ.स. १७५४ मध्ये कुम्हेरच्या लढाईत धारातीर्थी पडले. त्यांच्या मृत्यूनंतर सासरे मल्हाररावांनी अहिल्याबाईंना सती जाऊ दिले नाही. १२ वर्षांनंतर, मल्हारराव होळकर हेही मृत्यू पावले. त्यानंतर अहिल्याबाई मराठा साम्राज्याच्या माळवा प्रांताचा कारभार बघू लागल्या. त्या लढाईत अहिल्यादेवी स्वतः सैन्याचे नेतृत्व करीत होत्या. पुढे त्यांनी तुकोजीराव होळकर यांची सेनापती म्हणून नेमणूक केली.
इंग्रजी लेखक लॉरेन्स यांनी अहिल्यादेवी होळकर, यांना भारताच्या "कॅथरीन द ग्रेट, एलिझाबेथ मार्गारेट" असे म्हटले आहे. थोडक्यात अहिल्याबाई यांची तुलना रशियाची राणी कॅथरीन द ग्रेट, इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ तसेच डेन्मार्कची राणी मार्गारेट यांच्याशी एकत्रित केली आहे. त्याने म्हटले आहे की ज्या वेळेस जगातील सर्वात महान स्त्रीयांचा इतिहास लिहिला जाईल त्या वेळेस पुण्यशलोक अहिल्यादेवी होळकर यांचे नाव सर्व प्रथम लिहिले जाईल.
अहिल्याबाई होळकर या उचित न्यायदानासाठी प्रसिद्ध होत्या. त्यांनी भारतभरात अनेक हिंदू मंदिरे व नदीघाट बांधले, एवढचं नाही तर त्यानी लोकांना रोजगार निर्माण व्हावा म्हणून औद्योगिक धोरण आखल प्रसिद्ध हिंदू मंदिराचा त्यांनी जीर्णोद्धार केला; महेश्वर व इंदूर या गावांना सुंदर बनवले. त्या अनेक देवळांच्या आश्रयदात्या होत्या. त्यांनी अनेक तीर्थक्षेत्री धर्मशाळांचे बांधकाम केले. त्यांत द्वारका, काशी, उज्जैन, नाशिक व परळी वैजनाथ यांचा प्रामुख्याने समावेश आहे. वेरावळ येथील सोमनाथचे गझनीच्या महंमदाने ध्वस्त केलेले देऊळ बघून अहिल्यादेवींनी शेजारीच एक शंकराचे एक देऊळ बांधले. सोमनाथला जाणारे लोक या देवळालाही भेट देतात. अहिल्याबाईंना प्रजेस कल्याणकारी असे काम करण्याची आवड होती.
शासक
इ.स. १७६५ मध्ये सत्तेसाठी झालेल्या एका लढाईदरम्यान लिहिलेल्या एका पत्रावरून मल्हाररावांचा अहिल्याबाईंच्या कर्तृत्वावर किती विश्वास होता हे दिसून येते.
"चंबळ पार करून ग्वाल्हेर येथे जावा. तेथे तुम्ही ४-५ दिवस मुकाम करू शकता.तुम्ही मोठे सैन्य ठेवू शकता व त्यांचे शस्त्रांसाठी योग्य तजवीज करा.....कूच करतांना,मार्गावर तुम्ही सुरक्षेसाठी चौक्या लावा."
पूर्वीच शासक म्हणून तरबेज झाल्यामुळे, मल्हारराव व मुलाच्या मृत्यूनंतर, अहिल्यादेवींनी स्वतःलाच राज्यकारभार पाहू देण्याची अनुज्ञा द्यावी अशी पेशव्यांना विनंती केली. त्यांनी शासन करण्यास माळव्यात अनेकांचा विरोध होता, पण होळकरांचे सैन्य अहिल्याबाईंच्या नेतृत्वाखाली काम करण्यास उत्सुक होते. अहिल्यादेवी सैनिकी कवायतीत हत्तीच्या हौद्याच्या कोपऱ्यात चार धनुष्य आणि बाणांचे भाते ठेवत असत, असे म्हणतात.
पेशव्यांनी परवानगी दिल्यावर, ज्या माणसाने तिला विरोध केला होती त्यास चाकरीत घेऊन, तुकोजीराव होळकर (मल्हाररावांचा दत्तक पुत्र) यास सैन्याचा मुख्य करून, अहिल्यादेवी होळकरांनी पूर्ण दिमाखात माळव्यास प्रयाण केले. अहिल्यादेवींनी पडदा प्रथा कधीच पाळली नाही. त्या रोज जनतेचा दरबार भरवीत असत व लोकांची गाऱ्हाणी ऐकण्यास नेहमीच उपलब्ध असत. जरी राज्याची राजधानी ही नर्मदातीरावर असलेल्या महेश्वर येथे होती तरीही, इंदूर या खेड्याचा विकास करून त्याचे सुंदर  मोठ्या शहरात रूपांतर करणे, हे अहिल्यादेवींनी केलेले फार मोठे काम होते. त्यांनी माळव्यात रस्ते व किल्ले बांधले, अनेक उत्सव भरवले, हिंदूमंदिरांमध्ये कायमस्वरूपी पूजा सुरू रहावी म्हणून अनेक दाने दिली. माळव्याबाहेरही त्यांनी मंदिरे, घाट, विहिरी, तलाव व धर्मशाळा बांधल्या.
भारतीय संस्कृती कोशात अहिल्यादेवी होळकरांनी केलेल्या बांधकामांची यादी आहे - काशी, गया, सोमनाथ,अयोध्या, मथुरा, हरिद्वार, कांची, अवंती, द्वारका, बद्रीकेदार, रामेश्वर व जगन्नाथपुरी वगैरे. अहिल्यादेवींस, सावकार, व्यापारी, शेतकरी इत्यादी आर्थिकदृष्ट्या सुदृढ झालेले बघून आनंद होत असे. परंतु त्यांनी त्यांच्यावर आपला अधिकार असल्याचे कधीच जाणवू दिले नाही. त्यांनी सर्व राज्यकारभार हा सुखी व धनाढ्य लोकांकडून नियमांतर्गत मिळालेल्या धनापासून चालविला होता, असे दिसते.
अहिल्यादेवींनी जनतेच्या/रयतेच्या काळजीपोटी अनेक गोष्टी केल्या. त्यांनी अनेक विधवांना पतीची मिळकत त्यांच्यापाशीच ठेवण्यात मदत केली. अहिल्यादेवींच्या राज्यात कोणीही विधवा मुलाला दत्तक घेऊ शकत असे. एकदा त्यांच्या एका मंत्र्याने लाच घेतल्याशिवाय दत्तक घेण्याच्या मंजुरीस नकार दिला, तेव्हा अहिल्यादेवींनी दत्तकविधानाचा कार्यक्रम स्वतः प्रायोजित करून, रीतसर कपडे व दागिन्यांचा आहेर दिला. अहिल्यादेवी होळकरांच्या स्मृतीस अभिवादन म्हणून, सन १९९६ मध्ये, इंदुरातील नागरिकांनी त्यांच्या नावाने एक पुरस्कार सुरू केला. तो, दरवर्षी, जनसेवेचे विशेष काम करणाऱ्यास दिला जातो. भारताच्या पंतप्रधानांनी पहिल्या वर्षी तो पुरस्कार नानाजी देशमुखांना दिला.
अहिल्याबाई होळकर यांच्या स्मरणार्थ, इंदूर येथील विश्वविद्यालयास त्यांचे नाव दिले आहे. तसेच त्यांचे नावाचे पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ हे एक विद्यापीठ सोलापूरला आहे.
भिल्ल व गोंड या राज्याच्या सीमेवर असलेल्या जमातींमधील वाद अहिल्यादेवी सोडवू शकल्या नाहीत. तरीही, त्यांनी  त्या लोकांना पहाडातील निरुपयोगी जमीन दिली आणि त्यांना, त्या क्षेत्रातून जाणाऱ्या सामानावर थोडा 'कर' घेण्याचा अधिकार दिला. यासाठी रायगंण सुभ्यावर नवापुर या ठिकाणी ठिंगळे भिल्ल सरदार यांना नेमले त्यामुळे भिल्ल जमाती होळकराच्या सैन्यात आले व त्यांनी सुरते वर वचक बसवला. याही बाबतीत, (आंग्ल लेखक) 'माल्कम' यांच्यानुसार, अहिल्यादेवींनी' त्यांच्या सवयींवर लक्ष ठेवले'.
महेश्वर येथील अहिल्यादेवींची राजधानी ही जणू काव्य, संगीत, कला व उद्योग यांची संस्थाच होती. महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध मराठी कवी मोरोपंत व शाहीर अनंतफंदी यांना व संस्कृत विद्वान खुशालीराम यांना अहिल्याबाईंनी आश्रय दिला. कारागरांना, मूर्तिकारांना व कलाकारांना त्यांच्या राजधानीत सन्मान व वेतन मिळत असे. त्यांनी महेश्वर शहरात एक कपड्याची गिरणीपण सुरू केली.
एकोणीसाव्या व विसाव्या शतकातील भारतीय, इंग्रजी व अमेरिकन इतिहासकार हे मान्य करतात की, अहिल्यादेवी होळकरांस माळवा व महाराष्ट्रात, त्या काळी व आताही, संताचा सन्मान दिला जातो. इतिहासाच्या कोणाही अभ्यासकास ते मत खोडून काढण्याजोगे आजवर काहीही सापडलेले नाही. राजकारणातील बारकावे व तत्त्व व्यावहारिक नीती नियम व सूत्रे आपल्या देशाची राजकीय, सामाजिक, भौगोलिक स्थिती, रणांगणावरील आखाडे व अडचणी आणि बारकावे समजून घेतले. मल्हारराव यांच्या गैरहजेरीत सर्व कारभार करण्यात त्या पारंगत झाल्या.
ज्या काळी दळणवळणाची साधने फारच कमी होती किवा म्ह्टले  तर नव्हती अशी परस्थिती होती अश्या खडतर काळात त्यांनी भारतातील तिर्थक्षेत्रांच्या ठिकाणी व राज्यात मंदिरे धर्मशाळा तलाव, विहिरी, पाणपोई, घाट अशी अनेक समाज उपयोगी कामे केली. आज ही वास्तुशिल्पे व त्यांनी उभारलेली स्थापत्य कला मातोश्रीच्या भव्य कार्याची साक्ष देत उभी आहेत. वास्तुशिल्प व बांधकाम केल्यामुळे कारागिरांची कला जोपासून संकृतीचा वारसा तर जपलाच पण त्याच बरोबर गोरगरीब जनतेच्या हाताला काम मिळवून दिले. त्यांच्या कामगिरीचा हा दुहेरी बाणा निश्चीतच अभिमानास्पद आहे.
शेती व शेतकरी उद्धाराची कार्य;
शेतकरी सुखी तर जग सुखी या संकल्पनेतून शेतकऱ्यांच्या जाचक करातून मुक्त केले. अनेक ठिकाणी तलाव व विहिरी बांधल्या. शेतकऱ्यांना गोपालनाचे महत्त्व पटवून प्रजेला गाई देऊन मोठ्या प्रमाणात गोपालन घडवून आणले.
गुणग्राहता;
मातोश्रीची लोककल्याणाची कीर्ती ख्याती ऐकुन अनेक विद्वन लोक त्यांची भेट घेण्यास येत असत आणि नंतर त्या ठिकाणीच राहत असत. अनेक विषयाचे विद्वान, शास्त्री पंडीत, व्याकरणकार, कीर्तनकार, ज्योतिषी, पुजारी, वैद्य, हकीम यानाही त्या मुद्दाम बोलावून घेऊन त्यांना त्या राजाश्रय देत असत. महेश्वर नगरीत वास्तव करीत होते म्हणूनच महेश्वर नगरी त्याकाळी संस्कृती विद्वान व धर्माचे माहेरघर म्हणून नावारूपाला आली होती. ग्रंथ संपंदा- निर्मिती छापखाने नसल्याने त्या काळी धर्माचे तत्त्वज्ञान जाणून घेण्याकरिता हस्तलिखिते यावरच अवलंबून राहावे लागत होते. हस्तलिखिते लिहिणारे मोठ्या प्रमाणात रकमेची मागणी करत असत. ज्या प्रमाणे हिरा व रत्ने पारखणाऱ्या जवाहिऱ्याप्रमाणे त्या विद्द्येची महत्त्व जाणत असल्याने त्याच्या मागणीप्रमाणे रक्कम देऊन ग्रंथाची हस्तलिखिते तयार करून विद्वान विद्यार्थ्यांसाठी अनमोल ग्रंथसंपदा निर्माण करून जतन केली. शाळा काढून विद्याप्रसाराचे काम केले.
अंधश्रद्धा निवारण;
या काळात सती जाण्याची मोठी रूढी व परंपरा होती. सती गेल्याने पुण्य व न गेल्याने पाप असा समज समाजात रूढ होता. रामायण आणि महाभारत यामध्ये अनेक युद्ध होऊनही कोणी सती गेल्याचा उल्लेख नाहीत असे अनेक दाखले देऊन सती प्रथेला शास्त्राचा आधार नाही हे प्रजेला पटवून दिले. कालांतराने १८२९ साली राजाराम मोहन रॉय यांचा प्रयत्नामुळे सतीची अनिष्ट चाल कायद्याने बंद करण्यात आली यावरून अहिल्याबाई होळकर यांच्या दूरदृष्टतेची प्रचीती आपणास यते.
चोर व दरोडेखोर यांचे मत परिवर्तन;
त्या काळी प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना व प्रजेची चोर दरोडेखोर व भिल्ल लुटमार करीत असत अशा लुटारू लोकांना ठिंगळे सरदारांमार्फत सैन्यात सामील करून पाळीव पशु व गायी, म्हशी आणि शेत जमीनी दिल्या व त्यांचे मत परिवर्तन केले व ते लोक शेती करू लागले त्यामुळे त्यांचा उदरनिर्वाहाचा प्रश्न मिटला. भिल्ल लोकांना भिलकवाडी कर घेण्याची परवानगी दिली. एवढे करूनही प्रजेला त्रस्त करणाऱ्या या लोकांना त्यांनी तोफेच्या तोंडी देऊन एक प्रकारचा दरारा नर्माण केला.
न्यायप्रियता;
अहिल्याबाई होळकर यांच्या न्यायप्रियतेची ख्याती सर्व दूर पसरली होती. सर्वांना समान न्याय हा त्यांचा बाणा होता. त्यांच्या संस्थानचा सुभेदार तुकोजी होळकर यांच्या मुलाने प्रजेला त्रास दिला म्हणून त्याला तुरुंगात डांबले. तर  [अहिल्यादेवी च्या सर्वांना समान न्याय  या विचाराने  डाॅ .बाबासाहेब आंबेडकर हे सुद्धा प्रभावित होते  ]
शोकात्म अखेर – मृत्यू;
महेश्वर येथे संस्कृत पाठशाळा सुरू केली. अन्नछत्रे घातली. अनेक ठिकाणी मंदिरे बांधली. गुजराथेतील सोरटी सोमनाथाच्या मंदिराचा जिर्णोद्धार केला. असे पुण्यसंचयाचे काम अहिल्यादेवी करीत होत्या. तशातच त्यांचा नातू तेराव्या वर्षी मरण पावला. काही दिवसातच जावई लढाईत कामी आला आणि मुलगीही सती गेली. आयुष्यभर कोसळलेल्या संकटांनी त्यांचा अंत पाहिला होता. त्यांची प्रकृती बिघडत गेली आणि अखेर १३ ऑगस्ट १७९५ रोजी त्यांनी शांतपणे मृत्यूला जवळ केले.
अहिल्यादेवी यांच्याबद्दलची मते
"अहिल्यादेवी एक अतिशय योग्य शासक व संघटक होत्या. मध्य भारताच्या इंदूरमधील त्याचा राज्यकाळ सुमारे तीस वर्षे चालला. हा एक स्वप्नवत काळ होता. या काळात कायद्याचे राज्य होते आणि त्यामुळे त्या काळात जनतेची भरभराट झाली. अहिल्यादेवी होळकरांना जीवनकालात तर सन्मान मिळालाच पण मृत्यूनंतरही लोकांनी त्यांना संताचा दर्जा दिला."
"ज्याप्रमाणे शिवाजी महाराज हे जसे पुरुषांमधले उत्तम राजे होते, तसेच अहिल्यादेवी ही स्त्रियांमधील उत्तम राज्यकर्ती होती. तिच्या चांगल्या बुद्धीचे, चांगुलपणाचे व गुणांचे उदाहरण देता येऊ शकते. अशी अहिल्यादेवी ही एक महान स्त्री होती."
"आपल्या असामान्य कर्तृत्वाने अहिल्यादेवींनी रयतेचे मन जिंकले. नाना फडणवीसांसकट अनेक उच्च धुरीण आणि माळव्यातील लोकांनुसार ती एक दिव्य अवतार होती. ती आजतागायतची सर्वांत शुद्ध व उदाहरण देण्याजोगी शासक होती. अलीकडच्या काळातील चरित्रकार अहिल्यादेवींना 'तत्त्वज्ञानी राणी' असे संबोधतात.  याचा संदर्भ बहुतेक 'तत्त्वज्ञानी राजा' भोज याच्याशी असावा.
अहिल्यादेवी होळकर ह्या एक खरोखरीच विस्तृत राजकीय दृश्यपटलाच्या एक सूक्ष्म अवलोकनकर्त्या होत्या. सन १७७२ मध्ये पेशव्यांना लिहिलेल्या एका पत्रात त्यांनी ब्रिटिशांबरोबर हातमिळवणी करण्याबाबत एक ताकीद दिली होती. त्यांना कवटाळणे हे अस्वलास कवटाळण्याजोगे असल्याचे त्यांनी नोंदले आहे :" वाघासारखे इतर प्राणी हे शक्ती वा युक्तीने मारले जाऊ शकतात, परंतु अस्वल मारणे हे फारच कठीण असते.  सरळ त्याच्या चेहऱ्यावर वार केल्यासच ते मरते.  एकदा त्याच्या मजबूत पकडीत सापडल्यावर  ते त्याच्या शिकारीस,  गुदगुल्या करून ठार मारते. असाच इंग्रजांचा मार्ग आहे. हे बघता, त्यांच्यावर मात करणे कठीण आहे.
"या इंदूरमधील शासकांनी, त्यांच्या अखत्यारीत असलेल्या सर्वांस चांगले काम करण्यास प्रोत्साहन दिले. व्यापाऱ्यांनी चांगल्या कपड्यांचे उत्पादन केले, व्यापार वाढला, शेतकरी हे शांततेत व दबावरहित होते. कोणतेही प्रकरण राणीच्या निदर्शनास आले की ते कडकपणे हाताळले जाई. अहिल्यादेवीना आपल्या प्रजेचा उत्कर्ष आवडत असे. तसेच ती प्रजा राजा हिसकावून घेईल म्हणून आपली संपत्ती उघड करण्यास घाबरत नाही, हे बघणे आवडत असे.  दूरदूरपर्यंत, रस्त्यांच्या कडेला, दाट छायादार वृक्ष लावण्यात आले होते, विहिरी केल्या होत्या,  पथिकांसाठी विश्रांतीगृहे.  गरीब, घर नसलेले व अनाथ या सर्वांना त्यांच्या जरुरीनुसार, सर्व मिळत होते.  बहुत काळापासून, भिल्ल लोक पहाडांतून सामानाची नेआण करत असतांना लूटमार करीत असत.  अहिल्याबाईंनी भिल्ल लोकांना त्यापासून मुक्ती मिळवून दिली व प्रामाणिकपणे शेती करण्याची संधी त्यांना देऊ केली.  सर्व समाजाला अहिल्यादेवी आवडत असत आणि तो त्यांच्या उदंड आयुष्याची प्रार्थना करी.  त्यांच्या कन्येने तिचा पती, यशवंतराव फानसे यांच्या मृत्यूनंतर सती जाणे हे अहिल्यादेवींच्या आयुष्यातले शेवटचे सर्वात मोठे दुःख होते.
वयाच्या ७०व्या वर्षी अहिल्यादेवी होळकरांची प्राणज्योत मावळली.
भारत स्वतंत्र झाल्यावरही पुढील अनेक वर्षे शेजारील भोपाळ, जबलपूर किंवा ग्वाल्हेर या शहरांपेक्षा इंदूर सर्व बाबतीत प्रगतिशील राहिले. याच्या मागे अहिल्यादेवीची दूरदृष्टी होती.
सन्मान
अहिल्यादेवींच्या सन्मानाप्रीत्यर्थ व स्मृतिप्रीत्यर्थ भारत सरकारने २५ ऑगस्ट १९९६ रोजी एक टपाल तिकिट जारी केले.
या अशा शासनकर्तीस मानवंदना म्हणून इंदूरच्या विमानतळाचे नाव "देवी अहिल्याबाई विमानतळ" असे ठेवण्यात आले आहे, आणि इंदूर विद्यापीठास "देवी अहिल्या विश्वविद्यालय" असे नाव देण्यात आले आहे".
महाराष्ट्रातील सोलापूर विद्यापीठाचे नवीन नाव 'पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर सोलापूर विद्यापीठ' ठेवण्यात आले आहे.
होळकर यांची देशभरातील कामे
अहिल्यादेवींच्या काळातील किल्ले व भुईकोट:
अहिल्यादेवींच्या काळातील मंदिरे बारव व धर्मशाळा :
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १७२५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७९५ मधील मृत्यू वर्ग:युद्धामधील भारतीय महिला वर्ग:भारतीय राजघराण्यातील स्त्रिया वर्ग:मध्य प्रदेशचा इतिहास वर्ग:मराठा साम्राज्य वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:होळकर घराणे वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:१८ व्या शतकातील योद्धा स्त्री वर्ग:मराठा साम्राज्यातील स्त्रिया
अलिसा क्लेबानोव्हा
अलिसा क्लेबानोव्हा (Алиса Михаиловна Клейбанова; १५ जुलै, इ.स. १९८९) ही एक रशियन टेनिसपटू आहे.
वर्ग:रशियाचे टेनिस खेळाडू वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गया जिल्हा
''हा लेख बिहार राज्यातील गया जिल्ह्याविषयी आहे. गया शहराबद्दलचा लेख येथे आहे.''
गया हा भारताच्या बिहार राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र गया येथे आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:बिहारमधील जिल्हे
शोभा फडणवीस
शोभा फडणवीस या मराठी राजकारणी आहेत. या चंद्रपूर जिल्ह्याच्या निवासी असून महाराष्ट्र विधानपरिषदेच्या भूतपूर्व सदस्य आणि महाराष्ट्राच्या मंत्रीमंडळाच्या सदस्य आहेत. या भारतीय जनता पक्षाच्या सदस्य आहेत
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:मराठी व्यक्ती वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
काय घडलं त्या रात्री?
काय घडलं त्या रात्री? ही झी मराठी वाहिनीवर प्रसारित झालेली एक मालिका आहे.
कथा
एका लोकप्रिय अभिनेत्याच्या अचानक निधनामुळे त्याचे चाहते आणि पोलीस मृत्यूच्या आसपासच्या रहस्यमय परिस्थितीमुळे विस्मित झाले. पोलिसांनी त्याच्या परिवारावर संशय व्यक्त केला आणि तपास सुरू केला.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका
प्रदीप वेलणकर
प्रदीप वेलणकर हे एक मराठी नाट्य-चित्र अभिनेते आहेत.
प्रदीप वेलणकर यांची भूमिका असलेल्या दूरचित्रवाणी मालिका
वेलणकर, प्रदीप वेलणकर, प्रदीप
इ.स. ५९२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ५९२ वर्ग:इ.स.च्या ५९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१७-१८
बांग्लादेश तिरंगी मालिका, २०१७-१८ ही एकदिवसीय तिरंगी मालिका बांग्लादेश, श्रीलंका व झिम्बाब्वे यांच्या जानेवारी २०१८ मध्ये बांग्लादेशात होणार आहे. या तिरंगी मालिकेनंतर श्रीलंका बांग्लादेशविरुद्ध दोन कसोटी आणि दोन टी२० सामन्यांची मालिका खेळणार आहे.
हे ही पहा
वर्ग:इ.स. २०१८ मधील क्रिकेट वर्ग:बांगलादेशमधील क्रिकेट
जेम्स होप्स
होप्स,जेम्स वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पंजाब किंग्स माजी खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲशले ब्ल्यू
ॲशले ब्ल्यू ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ओशिवारा नदी
ओशिवारा नदीवरून जोगेश्वरीचा भाग असलेल्या एका उपनगराला ओशिवारा म्हणतात. त्या उपनगरात ओशिवारा पोलीस स्टेशन आणि ओशिवारा बस डेपोही आहे.आता तेथे ओशिवारा रेल्वे स्थानकही झाले आहे. या रेल्वे स्थानकाला राम मंदिर असे नाव देण्यात आले आहे.
वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
एरियल रेबेल
एरियल रेबेल ही एक केनेडियन रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:केनेडियन रतिअभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
दरभंगा लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:बिहारमधील लोकसभा मतदारसंघ
गोपालगंज जिल्हा
''हा लेख बिहार राज्यातील गोपालगंज जिल्ह्याविषयी आहे. गोपालगंज शहराबद्दलचा लेख येथे आहे.''
गोपालगंज हा भारताच्या बिहार राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र गोपालगंज येथे आहे.
तालुके
वर्ग:गोपालगंज जिल्हा वर्ग:बिहारमधील जिल्हे
यान एम'विला
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
टी.एस. सत्यन
तंबरहल्ली सुब्रमण्य सत्यनारायण अय्यर (टी.एस. सत्यन)(जन्मः - मृत्यू:डिसेंबर १३, २००९:म्हैसूर) हे एक नामवंत छायाचित्रपत्रकार होते. त्यांना छायाचित्रकारीतील त्यांच्या कार्याबद्दल इ.स. १९७७चा पद्मश्री पुरस्कार मिळाला होता.
संदर्भ
वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. २००९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
डॉ. बी.आर. आंबेडकर महाविद्यालय, बेताई
'''डॉ. बी.आर. आंबेडकर महाविद्यालय''' हे बेताई, नदिया जिल्हा, पश्चिम बंगाल, भारत येथील एक महाविद्यालय आहे. १९७३ मध्ये हे स्थापन झाले. येथे कला आणि वाणिज्य विषयातील पदवी अभ्यासक्रम शिकवला जातो. ते कल्याणी विद्यापीठाशी संलग्न आहे.
रोसेरा लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:बिहारमधील भूतपूर्व लोकसभा मतदारसंघ
शाबासपूर
शाबासपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील नेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:नेर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ॲशले लाँग
ॲशले लाँग ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इ.स. ५९४
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ५९४ वर्ग:इ.स.च्या ५९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
पॅट्रिशिया मायर
वर्ग:ऑस्ट्रियाचे टेनिस खेळाडू वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
१९८२-८३ ॲशेस मालिका
इंग्लंड क्रिकेट संघाने नोव्हेंबर १९८२ - जानेवारी १९८३ दरम्यान द ॲशेसअंतर्गत पाच कसोटी सामने खेळण्यासाठी ऑस्ट्रेलियाचा दौरा केला. ॲशेस (कसोटी) मालिका ऑस्ट्रेलियाने २-१ अशी जिंकली. ॲशेस मालिकेसोबतच इंग्लंडने ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडबरोबर तिरंगी मालिकेत सहभाग घेतला.
दहिसर नदी
दहिसर नदी भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक नदी आहे. दहिसर नदी मुंबईतील बोरीवली नॅशनल पार्कमधील तुळशी तलावातून उगम पावते आणि गोराई-मनोरी खाडीला मिळते. पश्चिम गतिमार्ग ओलांडण्यापूर्वी दहिसर नदीचे पाणी बऱ्यापैकी स्वच्छ असते, आणि त्यानंतर मात्र ती एक गटार बनते.
वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
ॲशलिन ब्रुक
ॲशलिन ब्रुक ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ओलिव्हिये जिरू
ओलिवर गिरौद एक फ्रेंच फुटबॉल खेळाडू आहे. त्याचा जन्म फ्रांस मधे झाला. तो इंग्लिश क्लब आर्सेनल साठी खेळतो.
इ.स. ५९५
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ५९५ वर्ग:इ.स.च्या ५९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
ओलिव्हिये जिरू
वर्ग:फ्रान्सचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हॅरोल्ड क्रोटो
सर हॅरोल्ड (हॅरी) वॉल्टर क्रोटो (इंग्लिश: Harold Walter Kroto ;), जन्मनाव हॅरोल्ड वॉल्तर क्रोटोशिनर (इंग्लिश: Harold Walter Krotoschiner ;) (ऑक्टोबर ७, इ.स. १९३९ - हयात) हा ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ आहे. त्याला इ.स. १९९६ साली रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक दोन जणांसोबत देऊन गौरवण्यात आले.
क्रोटोने अनेक वर्षे इंग्लंडातील ससेक्स विद्यापीठात अध्यापन केले. इ.स. २००४ सालापासून तो फ्लोरिडा स्टेट विद्यापीठात शिकवतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जमुई जिल्हा
''हा लेख बिहार राज्यातील जमुई जिल्ह्याविषयी आहे. जमुई शहराबद्दलचा लेख येथे आहे.''
जमुई हा भारताच्या बिहार राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र जमुई येथे आहे. या जिल्ह्याची रचना २१ फेब्रुवारी, १९९१ रोजी मुंगेर जिल्ह्यातून करण्यात आली.
तालुके
* वर्ग:बिहारमधील जिल्हे वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म
भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ
भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ तथा बोर्ड ऑफ कंट्रोल फॉर क्रिकेट इन इंडिया ही भारतातील क्रिकेटचे नियमन करणारी संस्था आहे.
लोढा समितीच्या काही सूचना :
वर्ग:भारतीय क्रिकेट
मिठी नदी
मिठी नदी ही भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील एक नदी आहे. मुंबईच्या साळशेत बेटावरील (Solsette) ही नदी विहार आणि पवई तलावांतून सुरू होते व बोरीवली नॅशनल पार्कमधून वहात वहात माहीमच्या खाडीस मिळते. मिठी म्हणजे मराठीत कडकडून मिठी मारणे किंवा आलिंगन देणे अशी ही समुद्राला आलिंगन देणारी नदी प्रदूषणाला आलिंगन देऊन बसली आहे,जी नदी मीठ जेथे भेटते तिथे उगम पावते ती मिठी उर्दू शब्द मिठी म्हणजे गोड आणि मिठी याचा ऐतिहासिक संबंध काहीही नाही कारण सर्व गोड पाण्याच्या नद्या समुद्राला मिळतात.तिला श्रद्धानंद नाला, लेलेवाडी नाला, ओबेरॉय नाला, कृष्णनगर नाला, जरीमरी नाला आणि  वाकोला नाला हे सहा नाले मिळतात. या नाल्यांलगत असणाऱ्या वस्त्यांमधून मोठ्या प्रमाणात घनकचरा आणि सांडपाणी सोडले जात असल्याने, मिठीच्या प्रदूषणात दिवसेंदिवस वाढ होत असल्याचे ‘वॉचडॉग फाऊंडेशन’ने केलेल्या पाहणीत दिसून आले. याशिवाय ‘नॅशनल वॉटर मॉनिटरिंग प्रोजेक्ट’अंतर्गत करण्यात आलेल्या तपासणीत नदीत ‘बायोकेमिकल ऑक्सिजन डिमांड’ व ‘केमिकल ऑक्सिजन डिमांड’ मर्यादित प्रमाणापेक्षा धोकादायक स्तरापर्यंत वाढल्याची माहिती आहे. जोपर्यंत नदी नॅशनल पार्कमध्ये असते तोपर्य़ंत ती स्वच्छ असते, आणि पार्कमधून बाहेर पडताच दूषित होते.
मुंबईचा विमानतळ बांधायच्या वेळी हिचे पात्र बदलण्यात आले. परिणामी दरवर्षी मिठीला पूर येतो आणि घरांचे भरपूर नुकसान होते
मिठीच्या पुनरुज्जीवनासाठी मिठी नदी प्राधिकरण स्थापन करण्यात आले आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या वर्ग:मुंबई
बोराठी
हे एक महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील व शिरपूर तालुक्यातील गाव आहे.
वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:शिरपूर तालुक्यातील गावे
केळदी चेन्नम्मा
केळदी चेन्नम्मा ही कर्नाटक राज्याच्या शिमोगा जिल्ह्यातील केळदी या संस्थानाची राणी होती.
चेन्नम्मा यांचा जन्म १६७१ साली झाला तर मृत्यू १६९६ साली झाला. केवळ २६ वर्षांच्या आयुष्यात या राणीने अतुलनीय असे शौर्य गाजविले.
केळदी हे राज्य आजच्या शिमोगा जिल्ह्यात होते. या राज्याची स्थापना इ.स. १४९९ साली झाली.हे राज्यकर्ते घराणे नायक घराणे या नावाने ओळखले जाई. या घराण्यातील सोमशेखर नायक या राजाशी इ.स.१६६७ मध्ये चेन्नम्माचे लग्न झाले. सोमशेखर नायक हा या घराण्यातील दहावा राजा होता. त्याचे राज्यकारभाराकडे नीट लक्ष नव्हते. या लग्नानंतर दहा वर्षांनी इ.स. १६७७ मध्ये विरोधी सरदारांनी सोमशेखर नायक याचा खून केला, पण त्यांना राज्य ताब्यात घेणे जमले नाही. राणी चेन्नम्मा सत्तेवर आली. सत्तेवर येताच तिने विरोधी सरदारांचा बंदोबस्त केला. कांही स्थानिक मांडलिक राजे वेगळे राज्य स्थापन करण्याच्या बेतात होते, त्यांचाही चेन्नम्माने बंदोबस्त केला. राणीला मूलबाळ नव्हते.तिने आपल्या जवळच्या नात्यातील बसवप्पा नायक याला दत्तक घेतले.
केळदी चेन्नम्माचे मोगल बादशाह औरंगजेब याच्याशी झालेले युद्ध ही ऐतिहासिकदृष्ट्या एक महत्त्वाची घटना आहे. औरंगजेब याने छत्रपती संभाजी महाराज यांचा क्रूर पद्धतीने खून केला होता. छ. संभाजी महाराज यांच्यानंतर त्यांचे धाकटे बंधू राजाराम महाराज इ.स.१६८९ मध्ये छत्रपती झाले. महाराज रायगड येथे असताना औरंगजेबाच्या मोठ्या फौजेने रायगडाला वेढा घातला. धोका ओळखून महाराणी येसूबाई यांनी छ. राजाराम महाराज यांना प्रतापगडला पाठवले. तेथून तमिळनाडुतील जिंजी येथे जाताना वाटेत ते केळदी राज्यात थांबले.राणी चेन्नम्माने छ. राजाराम महाराजांचे स्वागत केले. महाराजांनी तिला सगळ्या घटना सांगून जिंजीला जात असल्याचे सांगितले. महाराज केळदी राज्यात चेन्नमाचा अतिथी आहेत हे कळताच औरंगजेबाने महाराजांना ताब्यात देण्याचा निरोप राणीकडे पाठवला. चेन्नाम्माने नकार देताच चिडलेल्या औरंगजेबाने केळदीवर आक्रमण केले. चेन्नम्मा आणि औरंगजेब यांच्या सैन्यात घनघोर युद्ध झाले.
संदर्भ
वर्ग:राणी वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती वर्ग:इ.स. १६७१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १६९६ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कुलतली डॉ. बी.आर. आंबेडकर महाविद्यालय
'''कुलतली डॉ. बी.आर. आंबेडकर महाविद्यालय''', २००५ मध्ये स्थापन झालेले, कुलतली, दक्षिण २४ परगणा जिल्हा, पश्चिम बंगाल, भारत येथील एक पदवीधर महाविद्यालय आहे. हे कलकत्ता विद्यापीठाशी संलग्न आहे.
बाह्य दुवे
बीआर आंबेडकर महाविद्यालयातील कुलतली डॉ
कृष्णाजी केशव दामले
कृष्णाजी केशव दामले (टोपणनाव: केशवसुत) ( ७ ऑक्टोबर १८६६:मालगुंड -  ०७  नोव्हेंबर  १९०५) हे मराठी कवी होते. मराठीत संतकाव्य आणि पंतकाव्य ही परंपरा होती. ती मोडून अन्य विषयांवर कविता करणारे केशवसुत हे आद्य मराठी कवी समजले जातात.
आधुनिक मराठी काव्याचे जनक
वर्षानुवर्षे एकाच विशिष्ट पद्धतीने रचल्या जाणा-या कवितेला स्वच्छंद आणि मुक्त रूपात केशवसुतांनी प्रथम सर्वांसमोर आणले. त्यामुळे त्यांना आधुनिक मराठी काव्याचे जनक संबोधले जाते. आम्ही कोण?, नवा शिपाई, तुतारी, सतारीचे बोल, झपुर्झा, हरपले श्रेय, मूर्तिभंजन, गोफण या काही त्यांच्या उल्लेखनीय कविता आहेत.
मराठी काव्यातील योगदान
इंग्रजी काव्य परंपरेतील रोमॅण्टिक समजला जाणारा सौंदर्यवादी दृष्टीकोन प्रथम मराठी साहित्यात आणि काव्यात आणण्याचा मान केशवसुतांकडे जातो. कवीप्रतिभा स्वतंत्र असावी, कवीच्या अंतःस्फूर्तीखेरीज ती अन्य बाह्य प्रभावात ती असू नये, असे त्यांचे म्हणणे होते. काव्य हुकुमानुसार नसते, नसावे, हा वास्तववाद मराठीत त्यांनीच आधुनिक परिभाषेत मांडला. त्यांच्या काव्य विचारांवर वर्डस्वर्थ, शेली, किटस् यांसारख्या इंग्रजी कवींचा मोठा प्रभाव होता, पण त्यांची आविष्कार शैली भारतीय होती.
इंग्रजी काव्यातील चौदा ओळींचा सॉनेट हा काव्यप्रकार ‘सुनीत’ या नावाने त्यांनी मराठीत लोकप्रिय केला. त्यांनी लिहिलेल्या कवितांपैकी फक्त १३५ कविताच आज उपलब्ध आहेत. पण त्यांच्या या अल्पसंख्य कवितांमध्ये अनेक विषय दिसून येतात. अन्याय, विषमता, अंधश्रद्धा, परस्पर स्नेहभाव, स्त्रीपुरुषांमधील प्रेम, त्याचबरोबर सामाजिक बंडखोरी, मानवतावाद, राष्ट्रीयत्त्व, गूढ अनुभवांचे प्रकटीकरण, आणि निसर्ग असे अनेक विषय त्यांनी सहजी हाताळले आहेत..
गोविंदाग्रज (राम गणेश गडकरी), बालकवी, रेंदाळकर यांसारखे सुप्रसिद्ध कवीसुद्धा स्वतःला केशवसुतांचे शिष्य म्हणवून घेत असत..
मालगुंड येथे केशवसुत स्मारक
मालगुंड येथे केशवसुत स्मारक उभे करण्यात आले असून कवी कुसुमाग्रज यांच्या हस्ते ०८ मे १९९४ रोजी स्मारकाचे उद्घाटन झाले.
संदर्भ
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:इ.स. १८६६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९०५ मधील मृत्यू
जहानाबाद जिल्हा
''हा लेख बिहार राज्यातील जहानाबाद जिल्ह्याविषयी आहे. जहानाबाद शहराबद्दलचा लेख येथे आहे.''
जहानाबाद हा भारताच्या बिहार राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र जहानाबाद येथे आहे.
टेंभे बुद्रुक
हे एक महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्यातील व शिरपूर तालुक्यातील गाव आहे.
वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:शिरपूर तालुक्यातील गावे
शहापूर (नेर)
शहापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील नेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:नेर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
पाणिनीय व्याकरण आणि भाषा-तत्त्वज्ञान (पुस्तक)
कोणत्याही भाषेतील ज्ञानकोशात (भाषाविज्ञानविषयक नोंदीमध्ये किंवा विशेषतः भाषाविज्ञानाच्या ज्ञानकोशात) पाणिनी आणि संस्कृत व्याकरण परंपरेचा अत्यंत गौरवपूर्ण संदर्भ दिसून येतो. उदा. The  Routledge Linguistics Encyclopediaच्या प्रास्ताविकातील नोंद – “ The need to improve language pedagogy was one motivation for the reorientation of linguistic studies in Europe in the early nineteenth century, but so too was the renewal of contact with other traditions, most importantly that of the Sanskrit scolars whose objectivity and sharpness of focus on the linguistic (rather than literary) aspects of the subject seemed to accord with contemporary intellectual trends influenced by the methods and procedures of the natural sciences.”
किंवा इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या “Indian Language Traditions and their Influence on Modern Linguistics” या लेखात Laura Craggs यांनी केलेली नोंद अशी आहे, “ Motivated by the to preserve the ritual properties of their sacred texts, phoneticians provided accurate descriptions of the sounds of Sanskrit, while grammarians such as Panini created systematic grammars for the language (Bhargava P.M. & Chakrabarti,C. 1989. ‘Of India, Indians and Science’ in Daedalus Vol. 118 no.4, pp 145). Only in recent times – and as a direct result of the West’s discovery of Sanskrit and its grammarians – has a modern science of linguistics emerged with the capabilities to rival this ancient system.”
अशा संदर्भांमुळे संस्कृत व्याकरण – परंपरेविषयी जिज्ञासा जागी होते. या दृष्टीने  मराठीत फारच कमी पुस्तके आहेत. त्यापैकी एक मौलिक पुस्तक आहे, वा. बा. भागवत यांचे ‘पाणिनीय व्याकरण आणि भाषा-तत्त्वज्ञान’. त्या पुस्तकाचा हा परिचय आहे.
ग. ना. जोशी, दे. द. वाडेकर व सुरेंद्र बारलिंगे अशा तत्त्वज्ञानाच्या ज्येष्ठ व जाणत्या प्राध्यापकांनी वामनशास्त्री भागवतांकडून सदर पुस्तक लिहवून घेतले. मराठीतून संस्कृत व्याकरणाची परंपरा समजून घेण्याच्या दृष्टीने या पुस्तकाचे महत्त्व अनन्य म्हणावे लागेल.
प्रकरणे
यामधील पहिले प्रकरण ‘उगम’ हे आहे. या प्रकरणात इन्द्र या तथाकथित पहिल्या व्याकरणकाराने वर्ण व पदे या दोन वाक्य - घटकांचा प्राथमिक विचार केला. तसेच त्यामध्ये सायणाचार्यांच्या विवेचनावरून वाक्यातील पदे, व पदांचे नाम, क्रियापद, उपसर्ग, अव्यय असे वर्गीकरण इंद्राने केले, असे नमूद आहे. वाक्याची घटक पदे व पदांचे घटक वर्ण यांच्या विचारातून पुढे व्याकरणशास्त्राच्या शिक्षा (वर्णविचार), निरुक्त (व्युत्पत्ती) आणि व्याकरण अशा तीन शाखा, परस्परपूरक पण स्वतंत्र ज्ञानशाखा म्हणून वाढीस लागल्या.
“''पदे म्हणजे सुबन्त व तिङ्न्त व त्यावर आधारलेले समास, तद्धित-साधित-प्रातिपादिके इत्यादी विषय मुख्यत्वेकरून व्याकरण शास्त्राकडे राहिले व इतर दोन विषय वर्णविचार व व्युत्पत्ती हे अनुक्रमे शिक्षा आणि निरुक्त यांचेकडे गेले. तथापि हे विषय-वर्गीकरण म्हणजे वायुबंद डब्यासारखे पक्के नाही. त्यामुळे एकमेकांचे विषय जरुरीनुसार कमी अधिक प्रमाणात त्यांनी हाताळले आहेत.”'' असेही भागवत नमूद करतात.
मुण्डकोपनिषदात शिक्षा, निरुक्त व व्याकरण ह्यांचा ‘अपरा विद्या’ म्हणून उल्लेख आहे, असेही या प्रकरणात नमूद आहे. अर्थात् या सगळ्यामागे वेदांच्या अभ्यासाचे कारण होते.
त्यामुळे व्याकरणशास्त्र ते व्याकरणदर्शन या दुसऱ्या प्रकरणात तर स्पष्ट म्हटलेले आहे की, ‘पद, वाक्य, प्रमाण व प्रमेयशास्त्र या चार प्रकारच्या शास्त्रांच्या मालिकेत पदशास्त्र म्हणजे व्याकरणशास्त्र हा पाया आहे व प्रमेय म्हणजे वेदान्तशास्त्र हा कळस आहे.’
भाषेवर कोणाचाच खास हक्क अगर वहिवाट नसते. ती सूर्यचंद्रादींच्या प्रमाणेच दैवी कृपा आहे, अशा स्वरूपाच्या तत्कालीन चर्चेत व्याकरणाला दोन कान असल्याचे रूपक आहे. ‘''दोन डोळ्यांनी जशी कोणतीही वस्तू एकच दिसते, दोन वेगळ्या वस्तु दिसत नाहीत, तसेच माणसांच्या कानांचेही आहे. व्याकरणशास्त्राला मात्र एका कानाने ऐकू येणाऱ्या शब्दापेक्षा दुसऱ्या कानाने कळून येणारा शब्द अगदी वेगळा असतो, असे व्याकरणाच्या दोन कानांचे आगळेपण आहे. एका कानाने त्याला शब्दांचे बाह्य स्वरूप म्हणजे शरीर कळते तर दुसऱ्या कानाने शब्दांचे अंतरंग म्हणजेच आत्मा कळतो.’ या प्रकरणात शब्दप्रक्रिया, अर्थप्रक्रिया या संदर्भातील चर्चा आहे.     ''
‘शब्दस्वरूप’ या तिसऱ्या प्रकरणात लक्षणांचे प्रकार, भाषा व शब्द, लिपीरूप शब्द, लिपी शब्द नव्हे, वेद-निरुक्त-पाणिनी, वार्तिककार यांचे मौन, महाभाष्यातील दोन लक्षणे, महाभाष्य लक्षणातील विसंगती, विसंगतीचा परिहार, शब्दनित्यत्व वार्तिकमत, त्यावरील आक्षेप, प्रतिपदपाठ, शब्दरूपांचा अनियमितपणा, वैयाकरण व नैयायिक संघर्ष, शब्दनित्यत्वावर आक्षेप, आक्षेपांचे निरसन, रेखागवयन्याय, सिद्ध म्हणजे नित्य, ‘शब्द नित्य’ ह्याबद्दल उपपत्ती, भर्तृहरीचे मत, स्फोटवादावर आक्षेप, कैपटोपाध्याय मत, नागोजीभट्टांचे समर्थन, प्रतिबंदी, प्रत्यभिज्ञा, शब्दस्वरूपासंबंधी सिद्धांत अशा शीर्षकान्वये केलेली चर्चा आहे. या प्रकरणात स्फोट या संकल्पनेची सुरू झालेली चर्चा पुढील प्रकरणात अधिक आहे.
‘शब्द, वाणी व स्फोट’ या प्रकरणात सूक्ष्मतम, सूक्ष्मतर, सूक्ष्म व व्यक्त अशा चार प्रकारच्या वाणींना अनुक्रमे परा, पश्यन्ती, मध्यमा व वैखरी अशा असलेल्या संज्ञांचे स्वरूप, व्याकरणशास्त्राचा खास विषय म्हणून स्फोट संकल्पनेची चर्चा व स्फोटाचे प्रकार यांची चर्चा आहे.‘प्रमाण’ या प्रकरणात महाभाष्याचे कैयटकृत विवरण, त्यावरील आक्षेप, आक्षेप निरसन असे मुद्दे आहेत. येथेही स्फोट या संकल्पनेची मीमांसा आहे.
‘शब्दार्थ’ या प्रकरणात संशय व प्रयोजन, अधिकरण या संकल्पनांची चर्चा आहे. अधिकरणाची विषय, संशय, पूर्वपक्ष, उत्तरपक्ष व सिद्धांत ही अंगे असतात हे नमूद करून त्या आधारे शब्दार्थस्वरूप या विषयाची चिकित्सा केली आहे. त्यानंतर बौद्ध अर्थ, शब्दार्थ ही जाती का व्यक्ती, भाषाज्ञानाची प्रक्रिया या मुद्द्यांची चर्चा आहे.
‘संबंध’  या प्रकरणात शब्द व अर्थ यांच्या संबंधांची चर्चा आहे. या संदर्भात नैयायिक, मीमांसक, वैयाकरण यांची मते विशद केली आहेत. समारोप करताना अर्थाची (व्यावहारिक वस्तूची) व शब्दाची कार्यकारिता, परिणाम यांच्या या चर्चेत पाणी व अग्नी यांचे उदाहरण आहे. ''‘ पाण्याने तहान भागेल, दुसऱ्या वस्तूत ओलेपणा येईल. ते कार्य अग्नीने शक्य नाही. तसे पाणी व अग्नी ह्या शब्दांचे नाही. कोणी पाणी हा शब्द दाहक वस्तू ह्या अर्थी वापरायचे ठरविले व त्या वापराला लोकांची मान्यताही मिळाली तर त्यात काहीच बाधा येणार नाही. खुशाल ‘पाण्याने सारे रान जळून गेले,’ असे म्हणावे.''
अर्थात ''शब्दाची कार्यकारिता त्याच्या स्वरूपावर, लिंगावर किंवा शब्दसिद्धीच्या प्रक्रियेवर अवलंबून नाही. तर ती कार्यकारिता म्हणजे म्हणजेच बोधकता, ही केवळ वापर व सामाजिक मान्यतेवर अवलंबून असते,'' हा समारोप आधुनिक भाषाविज्ञानातील भाषेबाबतच्या ‘सामाजिक संस्था’, ‘यादृच्छिकता’ अशा संकल्पनांची प्राचीन जाणकारी स्पष्ट करतो.
‘संगम’ या अखेरच्या प्रकरणात ‘व्याकरणशास्त्रातील तत्त्वविचारामध्ये, वैदिककवींचा शब्दसृष्टीवाद, वार्तिककार महाभाष्यकारांचा शब्दनित्यवाद, भर्तृहरीचा शब्दाद्वैतवाद, बौद्ध अर्थवाद, तादात्म्यसंबंधवाद व ह्या सर्वांचा व त्यावरील अन्य शास्त्रकारांनी घेतलेल्या आक्षेपांचा परामर्श घेऊन नागोजीभट्टांनी मांडलेला समन्वयवाद इतक्या वादांचा म्हणजे विचारधारांचा सुंदर संगम झालेला आहे.’ असा समारोप आहे.
यातील चर्चेच्या ओघात आलेल्या रूपके, कहाण्या, दृष्टांत यामुळे रुक्ष विषय सहज आकलनाचा होऊ शकतो. तसेच पाणिनीची अष्टाध्यायी मुळातून वाचावी, असे वाटत राहते. पण ती मराठीत नसल्याची खंतही वाटते.
वा. बा. भागवतांच्या पुस्तकातील एक कहाणी
दिशास समर्पित●       म्हणजेपर्यायानंमाझंमलाचसमर्पितअसंहोतंयखरंपणत्यालाइलाजनाही
(अर्पणपत्रिका, ‘वैखरी : भाषा व भाषाव्यवहार’- अशोक केळकर)
वरील अर्पणपत्रिकेतील वाक्य सलग एकच शीर्षरेषा देऊन (एका शब्दाप्रमाणे) लिहिले आहे. व्यासंगी व्रतस्थ भाषातज्ज्ञ केवळ चूष वा वैचित्र्य यासाठी असे काही करणार नाही, असा विश्वास होता. त्यामुळे मग आठवली, वा. बा. भागवतांच्या पुस्तकातील एक कहाणी. ''“ फार प्राचीन काळी अखंड, अविभक्त, अव्यक्त अशी भाषा बोलत असत. ती भाषा बोलणारे देव इन्द्राला म्हणाले,“ही आमची भाषा अलग-विभक्त कर.” इन्द्र म्हणाला, “त्या बदल्यांत माझे एक मागणे आहे. मला व वायूला सोमरस एकाच वेळी द्या.” म्हणून इन्द्र व वायू यांना सोमरस एकाच वेळी दिला जातो. इन्द्राने देवांच्या वाणीला विभक्त केली म्हणून ही भाषा विभक्त अशी बोलली जाते.”''        ‘त्या’ देवांपुढील अखंड, अविभक्त भाषा वरीलप्रमाणे होती, हे त्यापुढील सायणाचार्यांचे मत वाचून कळले. पण इन्द्र या तथाकथित पहिल्या व्याकरणकाराविषयीची ही कथा गमतीची वाटली. सहपानासाठी  वायूला घेऊन सोमरस पिऊन (꞊ प्रयोगाच्या धुंदीत?) इन्द्राने तत्कालीन रूढ भाषेची व्यवस्था शब्दबद्ध केली. वैखरी या स्तरावरील (भाषेच्या उच्चारण स्तरावरील) वायूच्या (श्वासाच्या) नियमनाचे (नियंत्रणाचे) निर्णायक महत्त्व; तसेच बीजगणिताच्या आवडीतून ज्यांनी अधिक अवघड गणिताचा ध्यास अनुभवला असेल, अशांना (सोमरसाचा, पर्यायाने) धुंदीचा अर्थही सहजच कळू शकतो. तर असो.
डॅन ब्राऊन
( जून २२, इ.स. १९६४ - हयात) हा प्रसिद्ध अमेरिकन लेखक आहे. त्यांनी अमेरिकेतील ‘ॲमहर्स्ट कॉलेज ॲन्ड एक्झिटर ॲकॅडमी’मधून पदवी संपादन केली आणि त्याचे कॉलेजात ते इंग्रजीचे प्राध्यापक झाले. डॅन ब्राऊन यांचे इ.स. २००३ साली "द दा विंची कोड" हे वादातीत पुस्तक प्रकाशित झाले. डॅन ब्राऊन यांच्या सध्याच्या कादंबऱ्यांमध्ये रॉबर्ट लॅंगडन हे मध्यवर्ती पात्र असते. कादंबरीचे कथानक कोडी, षड्यंत्रे, चिन्हे, गुपिते याच्यावर आधारित असते. या कहाण्यांमध्ये कोड्याचा / गुपितांचा उलगडा साधारणतः २४ तासाच्या आत होतो. त्यांच्या कादंबऱ्यांचे ५२ विविध भाषांत अनुवाद झाले आहे. त्यांनी लिहिलेल्या कादंबऱ्यांच्या २० कोटी पेक्षा जास्ती प्रती विकल्या गेल्या आहेत. मराठीतील बहुतेक अनुवादित पुस्तके पुण्याच्या मेहता पब्लिशिंग हाऊसने प्रसिद्ध केली आहेत.
संदर्भ
ब्राऊन,डॅन ब्राऊन,डॅन वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
Dan Brown
चांदपुरी
चांदपुरी महाराष्ट्रातील धुळे जिल्ह्याच्या शिरपूर तालुक्यातील गाव आहे.
वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माज्या जल्माची चित्तरकथा
माज्या जल्माची चित्तरकथा हे मराठी लेखिका शांताबाई कांबळे यांचे आत्मकथन आहे. दलित वाङ्मयातील महिला लेखिकेने लिहिलेले हे भारतातील पहिले दलित स्त्रीचे आत्मकथन आहे.
दिनकर साक्रिकरांच्या प्रयत्नातुन १९८२ साली 'पूर्वा' मासिकात प्रथमतः छापण्यात आले.
पार्श्वभूमी
कांबळे ह्या जन्माने महार, पुढे १९५६ साली डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या प्रेरणेने धर्मांतर, महारकीची कामे करीत, सुगीच्या वेळी शेतावरच्या बेलांनी खाल्लेली आणि शेणातून पडलेली ज्वारी धूऊन स्वच्छ करून खात, सातवीपर्यंतचे शिक्षण खेड्याहूनही खेडे असलेल्या गावात आवडीने व जिद्दीने केले. नंतरही गावातून अन्न गोळा करत घरी आणण्याची पाळी आली, तर तेही केले. लग्न झाल्यावर नवऱ्याने दुसरी बायको करून आणली म्हणून स्वतःचे व्यक्तिमत्त्व शोधायला घराबाहेर पडलेली ही दलित 'नोरा' मास्तरकी करीत शिक्षणक्षेत्रात शिक्षणाधिकारी म्हणून सत्ता मिळवून निवृत्त झाली.
मालिका
या पुस्तकावर आधारीत नाजुका नावाची मालिका आली आहे.
संदर्भ
वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची वर्ग:दलित साहित्य वर्ग:आत्मचरित्रे
हेन्री ए. वॉलेस
वॉलेस अमेरिकेचा शेतकीसचिव आणि वाणिज्यसचिवही होता. वॉलेसने प्रोग्रेसिव्ह पार्टीकडून १९४८ची राष्ट्राध्यक्षीय निवडणूक लढवली.
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १८८८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:अमेरिकेचे वाणिज्यसचिव वर्ग:अमेरिकेचे शेतीसचिव
ऑका सकामाकी
ऑका सकामाकी ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
कॅमेरोन व्हाइट
व्हाइट,कॅमेरोन वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:बंगलोर रॉयल चॅलेंजर्स माजी खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ॲश्टन मूर
ॲश्टन मूर (३१ मार्च, १९७६:न्यूपोर्ट बीच, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - ) ही एक रतिअभिनेत्री आहे.
वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म वर्ग:रतिअभिनेत्रींवरील अपूर्ण लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:अमेरिकन रतिअभिनेत्री
अवध एक्सप्रेस
अवध एक्सप्रेस ही भारतीय रेल्वेची एक प्रवासी रेल्वेसेवा आहे. पश्चिम रेल्वेद्वारे चालवली जाणारी ही गाडी आठवड्यातून ४ वेळा मुंबई ते गोरखपूर दरम्यान तर उर्वरित तीन वेळा मुंबई ते मुझफ्फरपूर दरम्यान धावते. १९०३७/१९०३८ अवध एक्सप्रेस मुंबईच्या वांद्रे टर्मिनस ते गोरखपूरच्या गोरखपूर रेल्वे स्थानकांदरम्यान धावते तर १९०३९/१९०४० अवध एक्सप्रेस वांद्रे टर्मिनस ते बिहारमधील मुझफ्फरपूरच्या मुझफ्फरपूर रेल्वे स्थानकांदरम्यान धावते.
ऐतिहासिक अवध प्रांतावरून ह्या गाडीचे नाव पडले आहे. ही गाडी सुरत, रतलाम, कोटा, आग्रा, कानपूर, लखनौ ह्या मार्गावरून धावते.
बाह्य दुवे
वर्ग:पश्चिम रेल्वेच्या प्रवासी गाड्या वर्ग:भारतातील नामांकित रेल्वेगाड्या वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:बिहारमधील रेल्वे वाहतूक
खगरिया जिल्हा
तालुके
वर्ग:खगरिया जिल्हा वर्ग:बिहारमधील जिल्हे
इ.स. ५९७
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ५९७ वर्ग:इ.स.च्या ५९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
स्कीइंग
स्कीइंग हा बर्फावरती खेळला जाणारा खेळ आहे ज्यात स्कीज्चा वापर केला जातो. स्कीज् बरोबर बूट वापरले जातात जे त्यांत्याशी बाइंडीज् द्वारे जोडता येतात. स्कीइंग हा खेळ दोन प्रकारात विभागता येतो. नॅार्डिक स्कीइंग हा त्यातला सर्वात जुना प्रकार जो स्कँडिनेविया मधे सुरू झाला. नॅार्डिक स्कीइंग मधे वापरले जाणारे बाइंडीज् स्कीइंग करणाऱ्यच्या बूटांच्या फक्त बोटांकडे जोडलेले असतात. ॲल्पाइन स्कीइंग हा प्रकार ॲल्पस् पर्वतात सुरू झाला. आल्पाइन स्कीइंग मधे वापरले जाणारे बाइंडीज् स्कीइंग करणाऱ्यच्या बूटांच्या बोटांकडे आणि टाचेकडे दोन्ही ठिकाणी जोडलेले असतात. बाइंडीज्च्या जोरावर ठरवले जाते की नक्की कोणता स्कीइंगचा प्रकार खेळला जात आहे.
मिलिंद मुरली देवडा
मिलिंद देवडा हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे एक नेते आहेत.