cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
वृक
गुणधर्म
वृकच्या सीमा सहा इतर तारकासमूहांना लागून आहेत. त्यातले पाच तारकासमूह नरतुरंग, वृश्चिक, अंकनी, कर्कटक आणि तूळ हे आहेत तर वासुकी हा त्याला एका कोपऱ्यात स्पर्श करतो. हा तारकासमूह खगोलावरील ३३३.७ चौरस अंशाचा (०.८०९%) भाग व्यापतो. हा ८८ तारकासमूहांमध्ये आकाराच्या क्रमवारीमध्ये ४६वा आहे. वृक हा तारकासमूह १२ भुजांचा बहुभुज आहे. याच्या सीमा विषुवांश १४ता १७मि ४८.०६से ते १६ता ०८मि ३६.६७से, आणि क्रांति −२९.८३° ते −५५.५८° यादरम्यान आहेत. इंटरनॅशनल ॲस्ट्रॉनॉमिकल युनियनने या तारकासमूहासाठी १९२२ मध्ये "Lup" या तीन अक्षरी लघुरूपाचा अवलंब केला.
तारे
वृक तारकासमूहामध्ये ६.५ आभासी दृश्यप्रतीचे किंवा त्यापेक्षा जास्त तेजस्वी १२७ तारे आहेत. अल्फा ल्यूपी हा वृकमधील सर्वात तेजस्वी तारा आहे. बीटा ल्यूपी हा एक निळा राक्षसी तारा आहे.
अल्फा ल्यूपी हा बी१.५ III स्पेक्ट्रल प्रकारचा निळा राक्षसी तारा आहे. तो पृथ्वीपासून ४६० ± १० प्रकाश-वर्ष अंतरावर आहे.
दूर अंतराळातील वस्तू
ईएसओ २७४-१ ही एक एज-ऑन सर्पिलाकार दीर्घिका आहे. तिला १२ इंच व्यासाच्या दुर्बिणीने पूर्ण अंधाऱ्या आकाशात पाहता येऊ शकते. तिच्यामध्ये लहान लंबवर्तुळाकार केंद्रक आहे.
न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९९०
न्यू झीलंड क्रिकेट संघाने मे-जुलै १९९० दरम्यान तीन कसोटी सामने आणि दोन आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. कसोटी मालिका इंग्लंडने १-० अशी जिंकली. एकदिवसीय मालिका १-१ अशी बरोबरीत सुटली.
३री कसोटी
वर्ग:इ.स. १९९० मधील क्रिकेट वर्ग:न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे इंग्लंड
साखळी (अलंकार)
साखळी किंवा गळसरी हा दागिन्याचा एक प्रकार आहे. हा दागिना गळ्यात घालतात. सोने, चांदी वा अन्य धातूपासून हा दागिना बनवला जातो. तो एकात-एक गुंफवलेल्या साखळ्यांपासून हा बनवतात. सोनसाखळी बायका आणि पुरुष घालतात.सोन्याच्या कोणत्याही माळेला गळसरी, ‘गरसळी’ या नावाने ओळखले जाते. मूळ शब्द गळेसर (गळय़ात घालावयाची माळ) असा असावा, परंतु या शब्दाची गळसरी, गळेसर, गरसळी, गरसुळी, गरसोळ अशी अनेक अपभ्रष्ट रूपे आहेत.
संदर्भ
वर्ग:दागिने
स्वमग्नता
स्वमग्नता हा एक प्रकारचा मनोविकार म्हणून ओळखला जातो. याचे पूर्ण नाव सायकोन्यूरोलॉजिकल डेव्हलपमेंटल डिसऑर्डर असे आहे. इंग्रजीत त्याला ‘ऑटिझम’ म्हणतात. ही एक गुंतागुंतीची मानसिक स्थिती आहे. स्वमग्नता वा ऑटिझम ही जन्मस्थ अवस्था आहे. तो रोग नाही. याचा शोध लिओ केनर यांनी सन १९४३ मध्ये लावला. अशी व्यक्ती आपल्याच विश्‍वात आणि विचारात रममाण असतात. अशा व्यक्ती संवेदनांचे अर्थ लावू शकत नाहीत. त्यामुळे त्यावर प्रतिक्रिया देता येत नाही. स्वमग्नता हे विकाराचे एक लक्षण आहे. परंतु हे एक लक्षण म्हणजे पूर्ण विकार असे म्हणता येणार नाही म्हणून ही गुंतागुंतीची मानसिक स्थिती आहे असे म्हणतात. कारण ऑटिज़्म होण्याचे काही एक कारण नाही. संशोधनानुसार ऑटिज़्म होण्याचे अनेक कारणे असू शकतात जसे की-
मस्तिष्कच्या कार्यवाहीत असामान्यता होने, मस्तिष्कच्या रसायन मध्ये असामान्यता, जन्मा अगोदर बाळाचे विकास व्यवस्थित न होने इत्यादी. आत्मविमोहचे आनुवंशिक आधार
अन्य प्रस्तावित कारणांमध्ये, बालपणीचे टीकाकरण पण हे विवादास्पद आहे आणि याचे काही वैज्ञानिक दाखले पण नाहीत. सध्याच्या समीक्षणात अनुमान आहे की प्रति 1000 लोकांमागे २ मामले आत्मविमोहचे असतात जेव्हा की ही संख्या ASD साठी 6/1000च्या जवळपास आहे. सुमारे ASDचे पुरुष:महिला अनुपात 4,3:1 आहे. 1980 पासुन आत्मविमोहच्या केसेस मध्ये नाटकीय रित्या वृद्धि झाली आहे.
लक्षणे
या मध्ये खालील लक्षणे दिसतात.
'''वरील पैकी केवळ दोन-चार लक्षणे असल्यास ऑटिझम आहे असे म्हणता येणार नाही. तसेच ही सर्व लक्षणे प्रत्येक मुलात आढळतातच असेही नाही.''' मात्र, यापैकी अनेक लक्षणे दिसू शकतात.
निदान
मनोविकारतज्ञ किंवा बालरोग तज्ज्ञाचा सल्ला यासाठी घेतला पाहिजे.
जागरूकता
२ एप्रिल हा जागतिक स्वमग्नता जनजागृती दिन म्हणून साजरा केला जातो.
शिक्षण
सोलापूर येथे नॅब संस्थेची स्वमग्न मुलांसाठी 'स्पर्श ' ही शाळा आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मानसिक आजार
एनिड बेकवेल
एनिड बेकवेल (१६ डिसेंबर, १९४०:इंग्लंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९६८ ते १९८२ दरम्यान १२ महिला कसोटी आणि २३ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
चुडामण नदी
ही महाराष्ट्रातील अमरावती जिल्ह्यातील  एक नदी आहे.
चांधई
चांधई हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
शंतनू अभ्यंकर
डाॅ. शंतनू अभ्यंकर हे एक मराठी लेखक आहेत. दैनिक दिव्य मराठीच्या महिला पुरवणीत, मधुरिमात, ते 'अर्थ स्त्री आरोग्याचा' हे सदर लिहीत. त्यांचा 'पाळी मिळी गुपचिळी' हा लेख त्यांनी फेसबुकवर लिहिल्यावर तो व्हाॅट्सॲपवरही प्रसारित झाला. महाराष्ट्रातील अनेक वर्तमानपत्रांनी या लेखाची दखल घेतली आणि जिल्हा वृत्तपत्रांनी संपूर्ण लेख जशाच्या तसा छापला. येथे प्रताधिकारभंग झालेला असण्याची शक्यता आहे.
अभ्यंकर सातारा जिल्ह्यातील वैद्यकीय व्यावसायिक आहेत.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:मराठी लेखक
दातखीळ
वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:आरोग्य वर्ग:आयुर्वेद वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र वर्ग:रिकामी पाने
हत्फ-७
हत्फ-७ हे पाकिस्तानचे अण्वस्त्रे वाहून नेण्याची क्षमता असणारे क्षेपणास्त्र आहे. सातशे किलोमीटरपर्यंतच्या लक्ष्याचा वेध घेण्याची या क्षेपणास्त्राची क्षमता असल्याचा पाकचा दावा आहे.
याला पाकिस्तानने बाबर क्षेपणास्त्र असे नाव दिले आहे.
वर्ग:पाकिस्तानची क्षेपणास्त्रे
श्री गुरू गोविंद सिंगजी अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय, नांदेड
इ.स. १९८० मध्ये सुरू झालेले हे अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञान महाविद्यालय या भागातील एकमेव सरकारी अभियांत्रिकी महाविद्यालय असून आता ही स्वायत्त संस्था आहे. इ.स. २००३ मध्ये यास भारतीय प्रौध्योगिकी संस्था असे मानांकन मिळाले. नांदेड शहरापासून अंदाजे १० कि.मी. अंतरावर हे महाविद्यालय वसलेले असून संस्थेच्या स्वतःच्या परिवहन सेवेद्वारे नांदेडशी जोडलेले आहे.
प्रज्ञा
'प्रज्ञा' हा येथील एक राष्ट्रीय पातळीवरील कार्यक्रम दरवर्षी फेब्रुवारी-मे या दरम्यान होतो.
पृथ्वीचे परिवलन
पृथ्वी स्वतःच्या अक्षाभोवती गोल फिरते त्या क्रियेला पृथ्वीचे परिवलन असे म्हणतात. ह्या अक्षाला पृथ्वीचा आस असे म्हणतात. पृथ्वीचा आस दक्षिणोत्तर असून उत्तरेकडे तो साधारणपणे ध्रुव ताऱ्याकडे रोखलेला आहे. पृथ्वी स्वतःभोवती पश्चिमेकडून पूर्वेकडे फिरते. ध्रुवताऱ्यावरून बघितल्यास पृथ्वी घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने फिरते असे दिसेल.
पृथ्वी स्वतःभोवतीची एक फेरी २३ तास, ५६ मिनिटे आणि ४.०९९ सेकंदात पूर्ण करते. सूर्याचा संदर्भ घेऊन विचार केला तर पृथ्वी बरोबर एक दिवसात अथवा २४ तासात एक फेरी पूर्ण करते. हा फरक पृथ्वीच्या सूर्याभोवतीच्या परिभ्रमणामुळे होतो. प्रति दिवशी हा फरक ८६,४००(२४ तासांचे सेकंद)/३६५.२५(एका वर्षातील दिवस) = ३ मिनिटे ५६ सेकंद एवढा असतो.
वर्ग:पृथ्वी वर्ग:खगोलशास्त्र
כדור הארץ
अर्जुन बिजलानी
चित्रदालन
वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते
कोंढावळे (पाटण)
कोंढावळे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
कौठाळा
कौठाळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
सिपना नदी
ही महाराष्ट्रातील अमरावती जिल्ह्यातील  एक नदी आहे.
चिखलाप
चिखलाप हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील श्रीवर्धन तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:श्रीवर्धन तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
सिपना नदी
वर्ग: अमरावती जिल्ह्यातील नद्या
ओबेरॉय हॉटेल्स आणि रेसोर्ट्स
ओबेरॉय गट ही हॉटेल कंपनी आहे.त्याचे मुख्य कार्यालय दिल्लीत आहे.ओबेरॉयची स्थापना 1934 मध्ये केली
वर्ग:भारतातील कंपन्या
माउंट मेरी चर्च, वांद्रे
माहीमला असलेले माउंट म्यॉरीचे गिरजाघर सर्वधर्मीय आहे. याला मोत माउरीचे देवळ असेही म्हणतात.
वर्ग:मुंबईतील धार्मिक स्थळे
मोहम्मद खातामी
मोहम्मद खातामी (फारसी: سید محمد خاتمی‎‎;  २९ सप्टेंबर १९४३) हे आशियामधील इराण देशाचा एक राजकारणी व माजी राष्ट्राध्यक्ष आहे. अध्यक्ष बनण्यापूर्वी फारसा प्रसिद्ध नसलेले खातामी १९९७मधील निवडणुकीत ७० टक्के मते मिळवून विजयी झाले. त्यांचा अध्यक्षीय कारकिर्दीत त्यांनी भाषणस्वातंत्र्य, खुली अर्थव्यवस्था इत्यादी अनेक गोष्टी अंमलात आणण्याचे प्रयत्न केले.
बाह्य दुवे
वर्ग:इराणचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुचकुंदी नदी
मुचकंदी नदी ही महाराष्ट्रातल्या रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एक नदी आहे. ती पूर्णगड येथील खाडीतून अरबी समुद्रास मिळते.
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्हा
यष्टिचीत
क्रिकेटच्या खेळात यष्टिचीत(stumped-out) हा फलंदाज बाद होण्याचा एक प्रकार आहे.
यष्टिचीत होण्यासाठी खालील गोष्टींची पूर्तता होणे आवश्यक आहे -
वर्ग:क्रिकेट
सायबर गुन्हा
''सायबर गुन्हा भाग १ : - सायबर गुन्हेगारीही नवनवीन तंत्रज्ञानाच्या शोधाचा एक प्रमुख दुष्परिणाम आहे' जागतिक समस्या आहे. अशा गुन्ह्यांत मोठ्या संख्येने महिला बळी पडतात. त्यांच्या पूर्ण संरक्षितेलाचाे धोका आहे. मात्र अशा प्रकारच्या सायबर गुन्ह्यांचा सामना करण्यासाठी कठोर कायदे करणाऱ्या मोजक्या देशांमध्ये भारताचा समावेश आहे. आयटी ॲक्ट 2000 (माहिती तंत्रज्ञान कायदा, 2000) हा कायदा आपल्याकडे आहे. हॅकिंग, इंटरनेटवर अश्लील गोष्टी व मजकुराचे प्रकाशन या गोष्टी गुन्हा मानण्यात आल्या आहेत. मात्र एकूणच महिलांच्या सुरक्षेला असलेला धोका लक्षात घेता हा कायदा परिपूर्ण नाही, असेच म्हणावे लागेल. लहान मुलांना यापासून वाचविण्यासाठी सेफ्टीवेब (सुरक्षित इंटरनेट जाळे) हे पालकांना सहाय्यकारी ठरत असते. सायबर गुन्ह्याविषयी माहिती :
महिलांना सामना करावा लागत असलेले सायबर गुन्हे
'''एकूण सायबर गुन्ह्यांपैकी मोठ्या संख्येने गुन्हे हे केवळ महिलांच्याच बाबतीत घडत असतात. ते पुढीलप्रमाणे :'''
ई-मेलद्वारे होणारा छळ
'''पत्रांद्वारे दिल्या जाणाऱ्या त्रासाची ही पुढची पायरी म्हणावी लागेल. ब्लॅकमेल करणे, धमकावणे, दंडेली करणे किंवा फसवणूक करणे इत्यादी प्रकारांचा या पद्धतीच्या छळवणुकीत समावेश होतो. पत्रांद्वारे एखाद्याचा छळ करण्याप्रमाणेच हे आहे. मात्र बहुतेकवेळा बनावट खात्यांवरूनच असे ईमेल पाठविले जात असल्याने ते अधिक त्रासदायक असते.'''
सायबर स्टॉकिंग (Stalking) (सायबर विश्वातून होणारा पाठलाग)
'''आधुनिक काळातील हा सर्वाधिक चर्चित सायबर गुन्हा म्हणावा लागेल. यामध्ये सातत्याने एखाद्यावर लक्ष ठेवले जाते किंवा त्याचा पाठलाग केला जातो. एखाद्या व्यक्तीला सातत्याने मेसेजेस पाठविणे, ईमेल्स पाठविणे किंवा तो वापरत असलेल्या चॅटरुममध्ये प्रवेश करणे इत्यादी प्रकारांनी त्या व्यक्तीच्या इंटरनेटवरील सर्व हालचालींवर पाळत ठेवली जाते. यापैकी काही मेसेज धमकीचेही असतात. महिलांना पुरुषांकडून तर लहान मुलांना लैंगिक अत्याचाराची प्रवृत्ती असलेल्यांकडून अशा प्रकारच्या स्टॉकिंगला सामोरे जावे लागते. बहुतेकदा इंटरनेटच्या दुनियेत नवीन असलेल्या आणि इंटरनेट सुरक्षिततेची माहिती नसलेल्यांना याचा सामना करावा लागतो.'''
'''बहुतेक प्रकरणात महिला, मुले किंवा भावनिकदृष्ट्या कमजोर गुन्हेगारांचे बळी ठरतात. पण त्यातही 75 टक्क्यांपेक्षा जास्त महिलाच बळी ठरत असल्याचे मानले जाते. हे गुन्हे करण्यामागे चार प्रकारची कारणे किंवा मानसिकता असल्याचे दिसून येते. ज्यामध्ये लैंगिक छळ करण्याचा उद्देश, प्रेमात पछाडलेले असणे, बदल्याची किंवा द्वेषाची भावना आणि इगो यांचा समावेश आहे.वेबसाईटस, चॅट रुम्स, इंटरनेटवर असलेली चर्चा घडविणारी व्यासपीठे, ब्लॉग इत्यादी प्रकार आणि ईमेल या माध्यमांद्वारे गुन्हेगार आपल्या बळींना लक्ष्य करतात. मोफत उपलब्ध असलेले ई मेल्स तसेच चॅट रुम्स किंवा इतर व्यासपीठांवर उपलब्ध असलेले अनामिकत्व (जेथे तुम्ही तुमची खरी ओळख लपवून ठेवू शकता) यामुळे या गुन्ह्यांमध्ये वाढ झालेली दिसते.'''
आपल्या देशातील सायबर स्टॉकिंगबाबतची वास्तविकता जाणून घेणाऱ्या काही प्रातिनिधिक घटना
सायबर गुन्हे - भाग 2
बाह्य दुवे
वर्ग:कायदे वर्ग:गुन्हे
जीन क्लार्क
जीन क्लार्क (२६ सप्टेंबर, १९३६:लंडन, इंग्लंड - २५ नोव्हेंबर, १९७०:लंडन, इंग्लंड) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९६८ मध्ये १ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू होती.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७० मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
वसंतराव पाडगावकर
वसंतराव पाडगावकर (जन्म : हुबळी, १६ मार्च १९१६; - पुणे, ३० जानेवारी २०१४) हे बँक ऑफ महाराष्ट्रचे माजी महाव्यवस्थापक होते.
बी.एस्‌‍सी. ही पदवी घेऊन पाडगावकर बँकेत नोकरीला लागले. नंतर ते पुण्यात आले आणि १९५३ च्या सुमारास महाराष्ट्र बँकेत रुजू झाले. त्यांना मुळातच मैदानी खेळांची आवड होती. बँक ऑफ महाराष्ट्राच्या खो-खो आणि हुतुतू संघांतून ते खेळत असत.
बँकेत नोकरी चालू असताना क्रीडाप्रेमी पाडगावकरांनी कुस्ती, क्रिकेट, खो-खो, हुतुतू खेळणाऱ्या खेळाडूंना प्रोत्साहन दिले. त्यांना महाराष्ट्र बँकेच्या नोकरीत घेतले. यशवंतराव मोहिते आणि वसंतराव पाडगावकर यांनी महिलांच्या क्रिकेटला फार मोठे पाठबळ दिले. म्हणूनच महाराष्ट्रात महिला क्रिकेटचा मोठा विस्तार होऊ शकला.
सामाजिक कार्याची पाडगावकरांना मनापासून आवड होती. पुण्यातील बालसुधारगृहाचे ते काही वर्षे विश्वस्त होते.
वसंतराव पाडगावकर जे पत्रकार दिलीप पाडगावकर आणि पुणे जिल्हा जलतरण संघटनेच्या नीता तळावलीकर यांचे वडील होत.
वर्ग:इ.स. १९१६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१४ मधील मृत्यू
मेशिको-तेनोच्तित्लानच्या राज्यकर्त्यांची यादी
मेक्सिको टेनोच्टिट्लानच्या ट्लाटोक, ज्यंचा उल्लेख "ऍझ्टेक सम्राट" असाही केला जातो, त्यांची यादी.
स्पॅनिश अंमलाखालील राज्यकर्ते
मेशिको-तेनोच्तित्लान
मदू नदी
ही महाराष्ट्रातल्या अमरावती जिल्ह्यातील  एक नदी आहे. ही नदी वर्धा नदीला मिळते.
अशोक वृक्ष
ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.
नावे
अशोकाला भारतीय भाषांमधून वेगवेगळ्या नावांनी ओळखले जाते. यांत साधा अशोक. पानांचा अशोक आणि लाल-नारिंगी फुलांचा अशोकवगैरे प्रकार आहेत. या फुलाच्या अशोकाला सीतेचा अशोक, रक्ताशोक, रक्तपल्लव, ताम्रपल्लव, तपनीय अशोक, सुवर्णाशोक वगैरे नावे आहेत. शास्त्रीय नावे आहेत--Saraca asoca, Saraka indica व Jonesia asoca. या वृक्षाचे वर्णन कालिदासाने ऋतुसंहार या काव्यात खालील पंक्तीत केले आहे :
आमूलतो विद्रुमरागताम्रं सपल्लवं पुष्पचयं दधानः -- ऋतुसंहार ६-१७. (अर्थ : आरंभापासून पोवळ्यासारखा तांबडा रंग असणारे फुलांचे झुपके असणारा भरपूर पाने असलेला वृक्ष.
अशोकवनात रावणाच्या बंदिवासात असलेली सीता याच वृक्षाखाली बसली होती. फुले येण्याच्या बाबतीत हा वृक्ष फार लहरी आहे. फुलण्याचा काळ शरद ऋतूपासून ग्रीष्म ऋतूपर्यंत मागेपुढे होऊ शकतो. म्हणूनच बहुधा सुंदर स्त्रियांच्या लत्ताप्रहारांनी हा फुलतो अशी कविकल्पना आहे.
वर्णन
हा संयुक्त पाने असलेला घनदाट छाया देणारा डेरेदार छोटा वृक्ष बाराही महिने हिरवागार असतो. याची जाडसर पाने ७ ते २५ सेंटिमीटर लांब असतात. पर्णदलाच्या ४ ते ६ जोड्या असतात. फुले गर्द नारिंगी-तांबड्या रंगांची झुपक्याझुपक्यांनी असतात. फळे १५ ते २५ सेंटिमीटर लांब व सपाट असतात. एकेका फळात(शेंगेत) ४ ते ८ बिया असतात, पण पिकलेले बी एखादेच असते. बिया रुजायला फार वेळ लागतो अनेक बिया पेराव्यात तेव्हा त्यांतली एखादीच रुजते. त्यांतली चार रोपे ४-५ वर्षे सांभाळली की एखादा वृक्ष तयार होतो.
उत्पत्तिस्थान
अशोकाचे झाड मध्य आणि पूर्वीय हिमालयात, पूर्वीय भारतात आणि दक्षिणी भारतात आढळते. याच्या शोभिवंत फुलांसाठी हे झाड मुद्दाम लावले जाते.
उपयोग
झाडाच्या वाळलेल्या सालीत औषधी गुणधर्म आहेत. साल स्त्रियांच्या मासिक पाळीत होणाऱ्या अतिरक्तस्रावासाठी गुणकारी असते.याचा पुरुषाना ही फायदा होतो.याच्या पानाचा काढा पिल्याने थकवा निघुन जातो.
संदर्भ
वर्ग:औषधी वनस्पती वर्ग:वनसंपदा
घुबड
ऑउल्स क्रिग्निफोर्म्सच्या क्रमात आहेत, ज्यामध्ये प्रामुख्याने एकटे व रात्रीच्या जवळजवळ 200 प्रजातींचा समावेश आहे जो प्रत्यक्ष दृश्याद्वारे, मोठ्या, विस्तृत डोक्यावर, दूरबीन दृश्यासाठी, बायनॉरल ऐकणे, तीक्ष्ण ताकद आणि मूक फ्लाइटसाठी (विमानासारखी) अनुकूल पंख. अपवादांमध्ये दुपारचे उत्तरी हॉक-उल्लू आणि ग्रॅग्रीअस बोरोइंग उल्लू समाविष्ट आहे.
=वर्णन= घुबड हा शिकारी पक्षी वर्गातील प्रमुख पक्षी आहे. घुबडे बहुधा एकाकी आणि निशाचर असतात (अपवाद:बरोविंग घुबड). घुबडाच्या जवळजवळ २०० प्रजाती आहेत.
=खाद्य= घुबडे प्रामुख्याने सस्तन प्राणी, कीटक आणि पक्षी यांची शिकार करतात तरी काही प्रजातींनी मासे मारण्यात कौशल्य प्राप्त केले आहे.
=आढळस्थान=
अंटार्क्टिका, बहुतांश ग्रीनलॅंड आणि काही दूरस्थ बेटे वगळता घुबडे पृथ्वीवर सर्वत्र आढळतात. घुबड हा शिकारी वर्गातील प्रमुख पक्षी आहे. तसेच घुबडाला बुद्धिमान पक्षीसुद्धा हो म्हटले जाते. घुबडाला भूत आणि भविष्य दोन्हीचे ज्ञान आधीपासूनच आहे असे म्हटले जाते. घुबडाच नाव घेतलं कि, बऱ्याच लोकांना भीती वाटते. दिवसें -दिवस घुबड हा पक्षी नामशेष होत चालला आहे.
1) घुबडाला भारतीय संस्कृतीमध्ये शुभ आणि धनसंपत्तीचे प्रतीक मानले जाते. परंतु बरेच लोक घुबडला भीत असल्या -मुळे या भीतीपोटीच त्याला अशुभ मानले जाते.
2) घुबड लक्ष्मी देवीचे वाहन आहे. तरीसुद्धा काही लोक घुबडाला अशुभ मानतात. परंतु घुबड हे अशुभ नाही. तरीसुद्धा घुबड विषयी काही लोकांचा गैरसमज आहे.
3) घुबड हे निशाचर असल्यामुळे जेव्हा सर्व जग झोपते तेव्हा जागा होतो. हेच घुबडचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. कारण घुबडाला दिवसा दिसत नाही म्हणून ती रात्री भक्ष्य शोधण्यासाठी फिरते.
4) घुबड आपली मान 170° फिरवतात तसेच रात्री उडताना त्यांच्या पंखांचा आवाज अजिबात होत नाही आणि त्यांच्या डोळ्याच्या पापण्या कधीही मिटत नाही.
6) अंटार्टिका बहुतांशी इंग्लंड आणि काही दुरस्त बेटे वगळता पृथ्वीवर सर्वत्र घुबडे आढळतात.
7) घुबड एक असा पक्षी आहे जो शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त ठरू शकतो. तो रात्री शेतातील उंदीर, साप, विंचू त्यांची शिकार करत असल्यामुळे, जेव्हा शेतात घुबड असेल त्यावेळेस हे शेतात येणार नाहीत. तसेच लहान-मोठे कीटक खाऊन सुद्धा कीटकांची संख्या प्रमाणात ठेवण्याचे काम करतो.
7) भारतात घुबडांच्या 60 प्रजाती आणि उपप्रजाती आढळतात. सर्वात छोटे घुबड एल्फ आऊल आहे. त्याची उंची पाच ते सहा इंच असते. तर सर्वात उंच घुबड ग्रेट ग्रे आऊल आहे. ज्याची उंची 32 इंच पर्यंत असू शकते.
8) घुबडच्या डोळ्यांची रचना इतर पक्षांच्या तुलनेत जरा वेगळीच असते घुबडाचे डोळे समोर असतात आणि त्यांची रचना गोल नसून ट्यूब सारखी असते.
10) घुबड डोळे हलवू शकत नाही. म्हणून आजूबाजूला बघण्याकरिता तिला डोके पूर्ण फिरवावे लागते. घुबडच्या मानीत 14 मनके असतात. त्याच्यामुळे घुबड त्यांची मान 270 अंश फिरवू शकतात.
11) घुबडाची ऐकण्याची क्षमता देखील अतिशय उत्तम असते. घुबडांचे कान असमान असतात आणि डोक्यावर वेगवेगळ्या अंतरावर असतात. ज्यामुळे ध्वनीलहरींमधील थोडासा फरक सुद्धा त्यांना सावजाचे अचूक ठिकाण ओळखण्यास मदत करतो.
12) घुबडांच्या डोक्यावर असलेली पिसे सुद्धा घुबडाला ध्वनीलहरींना दहापट मोठे करून कानापर्यंत पोहचवतात.
13) घुबडांच्या पंखावरील केसांची रचना अशी असते की, उडताना त्यांच्या पंखांचा आवाज अजिबात होत नाही.
14) काही घुबड त्यांच्यापेक्षा छोट्या जातीच्या घुबडांची शिकार करतात. बार्न आऊल या प्रजातीची घुबड छोट्या घुबडांना अक्खी गळून घेतो. हा वर्षभरात सुमारे 1000 उंदीर खातो. उंदीर हे त्याचे आवडते खाद्य असल्यामुळे, शेतकऱ्याचा मित्र सुद्धा घुबडला समजले जाते.
15) घुबडचा चेहरा गोल चपटा असतो आणि त्यांची चोच लहान असली तरी ती खूप शक्तिवान असते. तसेच घुबड सर्वात आधी मोठ्या शक्तिशाली पिल्लांना अन्न पुरवतो व नंतर कमजोर पिलांना अन्न पुरवतो. हे पिल्ले मोठी झाल्यावर उडून जवळपासच्या झाडावर राहायला जातात. तिथे ही काही वेळा हे घुबड पिल्लाला अन्न पुरवतो.
16) दिवसा घुबड आजूबाजूच्या वातावरणा प्रमाणे स्वतःला बदलतात आणि आरामात राहतात.
17) घुबड स्वतःच्या रक्षणासाठी खूप भयावह आवाज काढू शकतो. घुबडच्या पायाला पुढे दोन व मागे दोन धारदार नखे असतात. ज्यामुळे त्यांना शिकार जखडून ठेवण्यास मदत होते. मादी घुबड नरापेक्षा मोठी असते आणि जास्त आक्रमक असते.
18) मादी ही नरापेक्षा जास्त आकर्षक रंगाची असते व तिचा आवाजही नरापेक्षा मोठा असतो आणि त्यांना एक मैल पर्यंत एकता येऊ शकतो.
19) गव्हाणी घुबड किंवा कोठीचे घुबड हा जगातील सर्वात जास्त आढळणारा पक्षी आहे. ध्रुवीय आणि वाळवंटी प्रदेश, आशियातील हिमालयाच्या उत्तरेकडील भाग, इंडोनेशिया आणि पॅसिफिक महासागरातील काही बेटे सोडली तर संपूर्ण जगात हा पक्षी आढळतो.
20) भारतात ह्या घुबडांच्या मुख्य दोन उपजाती आहेत. गव्हाणी घुबड पक्षी साधारणता 36 सेमी आकाराचा आहे. पाठीकडून सोनेरी, बदामी आणि राखाडी रंगाचा त्यावर काळ्यापांढऱ्या रंगाचे पट्टे असलेला पोटाकडे मुख्यत्वे रेशमी पांढरा रंग त्यावर बदामी रंगाची झाक आणि गडत तपकिरी रंगाचे ठिपके असतात.
21) डोकेवर गोलसर आकाराचे काहीसे माकडासारखे असते. चेहऱ्याचा रंग पांढरा बदनामी आणि चोच बाकदार असते. नर-मादी दिसायला तारखेचा साऱ्या पक्ष्यांचा विणीचा निश्चित काळ नाही.
22) जुन्या पडक्या इमारतींच्या कोनाड्यात, झाडांच्या ढोलीत काड्या वापरून तयार केलेले घरटे जमिनीपासून उंच ठिकाणी असते. घरट्यांजवळ दिवसा सावली येऊ शकेल अशा ठिकाणी ते बांधलेले असते.
23) एकच घरटे वर्षानुवर्ष वापरण्याची सवय या पक्षांना असते. मादी एकावेळी पांढऱ्या रंगाची गोलसर चार ते सात अंडी देते. त्यांचे उंदीर, घुशी, सरडे, पाली हे मुख्य खाद्य आहे.
24) पिंगळा घुबड हा भारतीय घुबड जातीच्या पक्ष्यांपैकी आकाराने सगळ्यात लहान पक्षी आहे. तो मानवी वसाहतीजवळ राहणे पसंत करीत असल्याने सर्वत्र परिचित आहे. पिंगळा पक्षी आकारणे साधारणपणे मैना पक्षी एवढी त्याची लांबी 21 सेमी असते.
25) पिंगळा घुबडाचे डोके गोल वाटोळे असते आणि मानेवर तुटक पांढऱ्या रंगाच्या रेषा असतात. त्याची चोच बाकदार शिकार पकडण्यासाठी आणि मास फाडण्यासाठी उपयुक्त तर डोळे पिवळी असतात.
26) पिंगळा घुबड मध्ये नर-मादी दिसायला सारखेच असतात. सर्व घुबड क्रमानेच पिंगळा सुद्धा आपली मान दोन्ही बाजूंनी 280° फिरू शकतो. त्यामुळे आपल्या मागे काय चालू आहे ते क्षणात पाहू शकतो. अंधारात राहण्यासाठी कान आणि डोळे अनुकुल झाले असल्याने, लहानात लहान आवाजाच्या दिशेने पिंगळा पक्षी रोखून पाहतो. याच्या रंग आणि आकारावरून तीन उपजाती आहेत.
27) पिंगळा सुद्धा निशाचर आहे. तो दिवसा जुन्या आरमारमध्ये झाडांच्या ढोलीत तसेच संधी असल्यास जुन्या घरात, जुन्या मोठाल्या घरातील छताच्या आश्रयाने राहणे पसंत करतो.
28) घनदाट वृक्षाच्या परिसरात पिंगळा कमी आढळतो. साधारणपणे नोव्हेंबर ते मार्च एप्रिल हा काळ पिंगळा पक्षांच्या वीणीचा काळ असून त्यांचे घरटे झाडाच्या ढोलीत जुन्या इमारतीच्या छिद्रात कडे-कपारीत मिळेल त्या साधनांनी बनवलेले असते किंवा त्यांचे वास्तव्य दुसऱ्या पक्षांनी सोडून दिलेल्या घरट्यात सुद्धा असते.
29) ही मादी एका वेळी तीन ते चार पांढुरक्या रंगाची अंडी देते. ते उबविण्या -साठी पिल्लांचे संगोपन आतापर्यंत सर्व कामे नर-मादी मिळून करतात.
30) हे पक्षी रात्रीच्या वेळी बेंडूक लहान पक्षी पाली उंदीर आणि लहान प्राण्यांची छोटी पिल्ले त्यांची शिकार करतात.
31) रानपिंगळा घुबड हा पक्षी महाराष्ट्र प्रदेशात व बाजूच्या मध्य प्रदेशात खूप मोठ्या प्रमाणात आढळून येत होता. परंतु आता विविध कारणाने तो दिसेनासा झाला आहे.
32) अलीकडेच पक्षी अभ्यासकांच्या एका टीमने शोध घेतला असता, तो नंदुरबार जिल्ह्यात व मेळघाट जिल्ह्यात दोनशे-तीनशे पक्षी एवढ्याच संख्यात तो आढळला.
33) हुमा घुबड हा 58 सेमी, उंचीचा पिसांची शिंगी असलेला मोठा घुबड पक्षी आहे. याचा मुख्य रंग भुरकट राखाडी असून याचे डोळे मोठे पिवळ्या रंगाचे असतात.
34) हुमा घुबड बसल्यावर त्यांच्या डोक्यावरील पिसे शिंगा सारखेवर एकमेकां जवळ येतात.
35) हुमा घुबड आणि एकदा जोडी जमली की प्रती कित्तेक वर्ष एकाच ठिकाणी राहतात.
36) भारताशिवाय बांगलादेश, चीन, मलेशिया म्यानमार, नेपाळ, पाकिस्तान, थायलंड या देशातही आढळतो.
घुबडांची अंधश्रद्धा चुकीची
या पक्ष्यांचा अधिवास स्मशानात सर्वाधिक असतो. कारण ढोली असलेली, स्थानिक प्रजातींची मोठी झाडं तेथे असतात. त्यांचे डोळे लाल गडद असतात म्हणून लोक भितात. तसेच त्यांच्याबद्दल अंधश्रद्धा पसरवतात. घुबडाला मारण्याचे प्रकार होतात. घुबड हे अशुभाचे प्रतीक आहे, ही अंधश्रद्धा थांबवली पाहिजे.
काही परिचित घुबडे
वर्ग:घुबड वर्ग:शिकारी पक्षी
वांती
पचनसंस्थेत दोष उद्भवल्यामुळे,विषयुक्त व मानवी शरीरास ज्याची सवय नाही अश्या प्रकारचे पदार्थ पोटात गेल्यामुळे(उदाहरणार्थ-तंबाखु,अतिकडु पदार्थ,मद्याचे अतिसेवन, अतीअन्नसेवन) इत्यादी कारणांनी शरीराची पोटात गेलेले अन्न/पदार्थ तोंडावाटे बाहेर टाकण्याची क्रिया. यास उलटी असे म्हणतात.
वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:आरोग्य वर्ग:रोग वर्ग:आयुर्वेद
मुहम्मदमियां सूम्रो
मुहम्मद मियां सूम्रो पाकिस्तानचा काळजीवाहू पंतप्रधान होता. राष्ट्राध्यक्ष परवेझ मुशर्रफने डिसेंबर इ.स. २००७मध्ये सुम्रोची पंतप्रधानपदी नेमणूक केली. सूम्रो मार्च २५, इ.स. २००८पर्यंत पंतप्रधान होता. ऑगस्ट १८, २००८ रोजी मुशर्रफने राष्ट्राध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्यावर सूम्रो त्यापदी चढला.
वर्ग:पाकिस्तानचे पंतप्रधान
क्रिस वॅटमॉ
क्रिस्टीन जॉय क्रिस वॅटमॉ (२२ मार्च, १९४७:लॅंकेशायर, इंग्लंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९६८ ते १९८५ दरम्यान १३ महिला कसोटी आणि २८ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
माळ (अलंकार)
माळ हा गळ्यात घालायचा एक दागिना आहे. हा दागिना सहसा स्त्रीया घालतात. एका सूत्रात ओवलेले मणी हे माळेचे मूळ स्वरूप आहे. पूर्वी माळेला एकावली असे म्हणत. एकपदरी टपोऱ्या मोत्यंची माळ. कालिदासाने 'लातावीत्पे एकावली लग्ना ' असा या अलंकाराचा उल्लेख विक्रमोर्वाशीयात केला आहे. माळ ही सहसा मोत्यांची असते.पण माळेचे मोहन माळ, बोरमाळ, इ. अनेक प्रकार आहेत हे सोन्याच्या मण्यामध्ये असतात. माळेमध्ये वेगवेगळ्या कलाकृती करता येतात. माळ ही शोभेची व किमान प्रतिष्ठेची बाब मानली जाते. सोन्याच्या, चांदीच्या माळेमध्ये मोती घालूनही माळ बनवली जाते.मोत्याच्या एकरी सरला यष्टीलता किवा यष्टिका म्हणत.कालिदासाने मोत्यांच्या यष्टीचा पुढील प्रमाणे उल्लेख केला आहे- क्वचीत्प्रभालेपीभीरीन्द्रनीलैमुक्तामयी यष्टीरिवानुवीद्धा ।।
पुरुषही माळ घालू शकतात.
संदर्भ
वर्ग:दागिने वर्ग:महिला वर्ग:भारतीय संस्कृती
सिदाथ वेट्टीमुनी
सिदाथ वेट्टीमुनी undefinedकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करायचा
याचे भाऊ मित्रा वेट्टीमुनी आणि सुनील वेट्टीमुनी हे सुद्धा श्रीलंकेकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळले.
बाह्य दुवे
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
असाणा
ही भारतात सर्व वनमध्ये आढळणारा ९ ते १५ मी उंच असणारा पानगळीचा वृक्ष आहे.कोवळ्या फाघांवर काटे असतात व ते नंतर गळुन पडतात.
शास्त्रीय नाव -ब्रायडेलिया रेेटयुसा (Bridelia retusa)
कुळ-Euphorbiaceae ( युफोरबिएसी)
स्थानिक नावे -आसन, आसाणा, फत्तरफोड, गुंजन,
काटेहसन , ला भारतीय भाषांमधून या वेगवेगळ्या नावांली ओळखले जाते -
वर्णन
हा एक
उत्पत्तिस्थान
भारतात
उपयोग
सर्वसाधारण - आयुर्वेदानुसार -    इत्यादी रोगांवर स्त्री रोगावर.
कॅरॉल एव्हन्स
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००७ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
केदारवडगाव
केदारवडगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
दाडगाव
दाडगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
लावण्या नाल्ली
लावण्या नल्ली या एक भारतीय उद्योजिका आहेत. द नल्ली ग्रुप ऑफ कंपनीझ या आपल्या कुटुंबाच्या व्यवसायाच्या त्या उपाध्यक्षा आहेत. या कंपन्या साड्या बनवितात., हे त्यांच्या कंपनीच नाव आहे.
शिक्षण
नल्ली यांनी चेन्नईच्या अण्णा विद्यापीठातून संगणकशास्त्राची पदवी घेतली व नंतर हार्वर्ड बिझनेस स्कूलमधून उच्चशिक्षण घेतले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
मनोहर कवीश्वर
मनोहर कवीश्वर (मार्च १७, जन्मवर्ष अज्ञात - जुलै २७, इ.स. २००७ ) हे मराठी गीतकार, संगीतकार, व गायक होते. गजानन दिगंबर माडगूळकरांनी लिहिलेल्या गीतरामायणापासून प्रेरणा घेऊन त्यांनी गीतगोविंद या गीतसंग्रहाची रचना केली. याच धर्तीवर त्यांनी गीतगजानन (गजानन महाराजांचे चरित्र), "गीतगौतम" आणि " गीतचक्रधर" (चक्रधरांचे चरित्र) अशी चरित्रे गीतबद्ध आणि संगीतबद्ध केली.
बाखली नदी
ही महाराष्ट्रातल्या अमरावती जिल्ह्यातील  एक नदी आहे. ही नदी वर्धा नदीला मिळते.
वर्ग: अमरावती जिल्ह्यातील नद्या
अल्तुराश आर्ट
अल्तुराश आर्ट ही संयुक्त अरब अमिरातीच्या दुबई शहरामधील आंतरराष्ट्रीय आर्ट गॅलरी आणि लिलाव कंपनी आहे. याची स्थापना २०१० साली झाली होती .हे आधुनिक व समकालीन कला कित्येक कलाकारांच्या कलेचे प्रतिनिधित्व करते.
संदर्भ
वर्ग:दुबई
व्लादिमिर पुतिन
व्लादिमिर व्लादिमीरोविच पुतिन (रशियन: Владимир Владимирович Путин) (७ ऑक्टोबर, इ.स. १९५२ - हयात) हे संयुक्त रशियाचे दुसरे राष्ट्राध्यक्ष व सध्या रशियाचे पंतप्रधान, तसेच संयुक्त रशिया व रशिया आणि बेलारुस संघाच्या मंत्रिपरिषदेचे अध्यक्ष आहेत. ३१ डिसेंबर, इ.स. १९९९ रोजी रशियाचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष बोरिस येल्त्सिन याच्या तडकाफडकी राजीनाम्यानंतर पुतिन राष्ट्राध्यक्ष बनले. इ.स. २००० सालातील राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकींत पुतिन विजयी झाले. दुसऱ्यांदा अध्यक्षपदावर निवडून आल्यानंतर ते ७ मे, इ.स. २००८ पर्यंत पदारूढ होते.
रशियन राज्यघटनेच्या अनिवार्य अटींमुळे पुतिन सलग तिसऱ्यांदा अध्यक्षपदाची सूत्रे हाती घेऊ शकले नाहीत. इ.स. २००८ च्या निवडणुकीमध्ये जिंकलेला त्याचा उत्तराधिकारी दिमित्री मेदवेदेव, याने पुतिन यांचे नाव पंतप्रधानपदासाठी सुचवले. पुतिन यांनी ८ मे, इ.स. २००८ रोजी पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतली. सप्टेंबर, इ.स. २०११ मध्ये त्यांनी इ.स. २०१२ सालातील अध्यक्षीय निवडणूक लढवणार असल्याची घोषणा करून तिसऱ्यांदा अध्यक्ष बनण्याचा इरादा स्पष्ट केला.
देशात राजनैतिक स्थैर्य आणणे आणि कायदा सुव्यवस्था पुनःप्रस्थापित करण्याचे श्रेय पुतिन यांना दिले जाते. दुसऱ्या चेचेन युद्धानंतर पुतिन यांनी राष्ट्रीय एकात्मता पुनःस्थापित केली. पुतिन यांच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत रशियन अर्थव्यवस्था आर्थिक संकटातून वर आली. सलग ९ वर्षे रशियन अर्थव्यवस्थेत वृद्धी होत आहे. देशाचे सकल आर्थिक उत्पन्न ७२% वाढले आहे आणि गरिबी ५०%नी घटली. देशातील जनतेचे सरासरी मासिक उत्पन्न ८० अमेरिकी डॉलरांहून वाढून ६४० अमेरिकी डॉलर झाले आहे.
प्रारंभिक जीवन
पुतिनची आई कारखाना कामगार होती आणि त्याचे वडील सोव्हिएत नौदलात भरती होते, 1930च्या सुरुवातीस पाणबुडीच्या ताफ्यात सेवा करत होते. दुसऱ्या महायुद्धाच्या सुरुवातीला, त्याच्या वडिलांनी NKVDच्या विनाश बटालियनमध्ये काम केले. नंतर, त्यांची नियमित सैन्यात बदली करण्यात आली आणि 1942 मध्ये ते गंभीर जखमी झाले. पुतीनच्या आजीची 1941 मध्ये टव्हर प्रदेशातील जर्मन कब्जाकर्त्यांनी हत्या केली आणि त्यांचे मामा दुसऱ्या महायुद्धात पूर्व आघाडीवर गायब झाले.
1 सप्टेंबर 1960 रोजी पुतिन यांनी त्यांच्या घराजवळील बास्कोव्ह लेन येथील शाळा क्रमांक 193 मध्ये सुरुवात केली. तो अंदाजे ४५ विद्यार्थ्यांच्या वर्गातील काही जणांपैकी एक होता जे अद्याप यंग पायोनियर संस्थेचे सदस्य नव्हते. वयाच्या 12 व्या वर्षी त्यांनी साम्बो आणि ज्युडोचा सराव करण्यास सुरुवात केली. पुतिन यांनी सेंट पीटर्सबर्ग हायस्कूल 281 मध्ये जर्मन भाषेचा अभ्यास केला आणि ते जर्मन बोलतात.
पुतिन यांनी 1970 मध्ये आंद्रेई झ्डानोव्ह (आताचे सेंट पीटर्सबर्ग स्टेट युनिव्हर्सिटी) नावाच्या लेनिनग्राड स्टेट युनिव्हर्सिटीमध्ये कायद्याचा अभ्यास केला आणि 1975 मध्ये पदवी प्राप्त केली. त्यांचा प्रबंध "द मोस्ट फेव्हर्ड नेशन ट्रेडिंग प्रिन्सिपल इन इंटरनॅशनल लॉ" या विषयावर होता. तेथे असताना, त्याला सोव्हिएत युनियनच्या कम्युनिस्ट पक्षात सामील होणे आवश्यक होते आणि त्याचे अस्तित्व संपेपर्यंत तो सदस्य राहिला (ऑगस्ट 1991 मध्ये तो बेकायदेशीर ठरला). पुतिन यांनी अनातोली सोबचॅक या सहाय्यक प्राध्यापकाची भेट घेतली, ज्यांनी व्यवसाय कायदा शिकवला[f] आणि नंतर ते रशियन राज्यघटनेचे आणि फ्रान्समध्ये छळलेल्या भ्रष्टाचार योजनांचे सह-लेखक बनले. सेंट पीटर्सबर्गमधील सोबचॅकच्या कारकिर्दीत पुतिन प्रभावशाली असतील. मॉस्कोमधील पुतिन यांच्या कारकिर्दीत सोबचॅक प्रभावी ठरेल.
केजीबी करिअर
KGB मध्ये, सी. 1980 1975 मध्ये, पुतिन केजीबीमध्ये सामील झाले आणि लेनिनग्राडच्या ओख्ता येथील 401 व्या केजीबी शाळेत प्रशिक्षण घेतले. प्रशिक्षणानंतर, त्याने प्रथम मुख्य संचालनालयात बदली होण्यापूर्वी दुसऱ्या मुख्य संचालनालयात (प्रति-गुप्तचर) काम केले, जेथे त्याने लेनिनग्राडमधील परदेशी आणि वाणिज्य दूतांचे निरीक्षण केले. सप्टेंबर 1984 मध्ये, पुतिन यांना युरी एंड्रोपोव्ह रेड बॅनर इन्स्टिट्यूटमध्ये पुढील प्रशिक्षणासाठी मॉस्को येथे पाठवण्यात आले. 1985 ते 1990 पर्यंत, त्यांनी ड्रेस्डेन, पूर्व जर्मनी येथे अनुवादक म्हणून कव्हर ओळख वापरून सेवा दिली. त्याच्या कारकिर्दीतील हा काळ बहुतेक अस्पष्ट आहे.
माशा गेसेन, एक रशियन-अमेरिकन, ज्याने पुतिनबद्दल चरित्र लिहिले आहे, असा दावा केला आहे की "पुतिन आणि त्यांचे सहकारी मुख्यतः प्रेस क्लिपिंग्ज गोळा करण्यात कमी पडले, त्यामुळे KGB द्वारे तयार केलेल्या निरुपयोगी माहितीच्या पर्वतांमध्ये योगदान दिले". माजी स्टॅसी गुप्तहेर प्रमुख मार्कस वुल्फ आणि पुतिनचे माजी KGB सहकारी व्लादिमीर उसोलत्सेव्ह यांनी देखील पुतीनचे कार्य कमी केले होते. पत्रकार कॅथरीन बेल्टन यांच्या म्हणण्यानुसार, पुतिन यांच्या KGB समन्वयातील सहभाग आणि दहशतवादी रेड आर्मी गटाला पाठिंबा देण्याचे हे डाउनप्लेईंग कव्हर होते, ज्यांचे सदस्य स्टासीच्या समर्थनाने पूर्व जर्मनीमध्ये वारंवार लपून बसले होते आणि ड्रेस्डेनला "किरकोळ" शहर म्हणून प्राधान्य दिले गेले. पाश्चात्य गुप्तचर सेवांची उपस्थिती कमी आहे.
एका निनावी स्त्रोतानुसार, माजी आरएएफ सदस्य, ड्रेस्डेनमधील यापैकी एका बैठकीत अतिरेक्यांनी पुतीन यांना शस्त्रांची यादी सादर केली जी नंतर पश्चिम जर्मनीतील आरएएफला दिली गेली. क्लॉस झुचॉल्ड, ज्याने पुतिनने भरती केल्याचा दावा केला, त्यांनी सांगितले की नंतरच्याने निओ-नाझी रेनर सोनटॅग देखील हाताळले आणि विषांवरील अभ्यासाच्या लेखकाची नियुक्ती करण्याचा प्रयत्न केला. पुतिन यांनी वायरलेस कम्युनिकेशन्ससाठी दुभाष्यासह जर्मन लोकांनाही भेटले. जर्मन अभियंत्यांच्या सहलींमुळे ते दक्षिण-पूर्व आशियातील वायरलेस कम्युनिकेशन तंत्रज्ञानामध्ये गुंतले होते, त्यांनी तेथे आणि पश्चिमेकडे भरती केली होती.
पुतिन यांच्या अधिकृत चरित्रानुसार, 9 नोव्हेंबर 1989 रोजी सुरू झालेल्या बर्लिनच्या भिंतीच्या पडझडीच्या वेळी, त्यांनी सोव्हिएत सांस्कृतिक केंद्र (हाऊस ऑफ फ्रेंडशिप) आणि ड्रेस्डेनमधील केजीबी व्हिला यांच्या फायली अधिकृत अधिकाऱ्यांसाठी जतन केल्या. केजीबी आणि स्टासी एजंट्ससह निदर्शकांना ते मिळवण्यापासून आणि नष्ट करण्यापासून रोखण्यासाठी जर्मनीने संयुक्त जर्मनी. त्यानंतर त्याने काही तासांत केवळ KGB फाइल्स जाळल्या, परंतु जर्मन अधिकाऱ्यांसाठी सोव्हिएत कल्चरल सेंटरचे संग्रहण जतन केले. या जाळपोळीदरम्यान निवडीच्या निकषांबाबत काहीही सांगितले जात नाही; उदाहरणार्थ, स्टॅसी फाइल्सबद्दल किंवा जर्मन डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक किंवा यूएसएसआरच्या इतर एजन्सीच्या फाइल्सबद्दल. भट्टी फुटल्याने अनेक कागदपत्रे जर्मनीकडेच राहिल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. परंतु केजीबी व्हिलाची अनेक कागदपत्रे मॉस्कोला पाठवण्यात आली होती.
कम्युनिस्ट पूर्व जर्मन सरकारच्या पतनानंतर, ड्रेस्डेन आणि त्यापूर्वीच्या निदर्शनांदरम्यान त्यांच्या निष्ठेबद्दल संशय निर्माण झाल्यामुळे पुतिन यांना सक्रिय केजीबी सेवेचा राजीनामा द्यावा लागला, जरी केजीबी आणि सोव्हिएत रेड आर्मी अजूनही पूर्व जर्मनीमध्ये कार्यरत आहेत आणि ते परत आले. लेनिनग्राड 1990च्या सुरुवातीस "सक्रिय राखीव जागा"चे सदस्य म्हणून, जिथे त्यांनी लेनिनग्राड स्टेट युनिव्हर्सिटीच्या आंतरराष्ट्रीय घडामोडी विभागात सुमारे तीन महिने काम केले, त्यांच्या डॉक्टरेट प्रबंधावर काम करत असताना, व्हाईस-रेक्टर युरी मोल्चानोव्ह यांना अहवाल दिला.
तेथे, त्याने नवीन KGB भर्ती शोधले, विद्यार्थी संघटना पाहिल्या, आणि लवकरच लेनिनग्राडचे महापौर म्हणून आपले माजी प्राध्यापक, अनातोली सोबचक यांच्याशी मैत्रीचे नूतनीकरण केले.[46] पुतिन यांनी दावा केला की त्यांनी 20 ऑगस्ट 1991 रोजी लेफ्टनंट कर्नल पदाचा राजीनामा दिला, 1991 सोव्हिएत राष्ट्राध्यक्ष मिखाईल गोर्बाचेव्ह यांच्या विरोधात सोव्हिएत सत्तापालटाच्या दुसऱ्या दिवशी पुतिन म्हणाले: "कूप सुरू होताच, मी ताबडतोब ठरवले की मी कोणत्या बाजूने आहे", जरी त्यांनी असेही नमूद केले की निवड करणे कठीण होते कारण त्यांनी "अवयवांसह" आयुष्यातील सर्वोत्तम भाग व्यतीत केला होता.
1999 मध्ये, पुतिन यांनी कम्युनिझमचे वर्णन "एक अंध गल्ली, सभ्यतेच्या मुख्य प्रवाहापासून दूर" असे केले.
संदर्भ
वर्ग:रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म
कोंजावडे
कोंजावडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
कोपान प्रांत
कोपान प्रांत हा होन्डुरासच्या अठरा प्रांतांपैकी एक आहे. देशाच्या वायव्य भागात असलेल्या या प्रांतात उत्तम प्रतीची तंबाखू आणि सिगार निर्माण होतात.
याची राजधानी सांता रोसा दे कोपान येथे आहे. २०१५ च्या अंदाजानुसार या प्रांताची लोकसंख्या ३,८२,७२२ होती.
कोंजावडे
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
कोपान प्रांत
या प्रांतातील कोपान नावाच्या गावात झालेल्या उत्खननात प्राचीन माया संस्कृतीची मोठी नगरी आढळून आली आहे.
वर्ग:होन्डुरासचे प्रांत *
शर्ली हॉजेस
शर्ली हॉजेस (२७ जून, १९४३:लंडन, इंग्लंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९६९ ते १९८२ दरम्यान ११ महिला कसोटी आणि २६ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
भारतामधील उच्च न्यायालयांची यादी
भारत देशाची न्यायव्यवस्था राष्ट्रीय पातळीवर सर्वोच्च न्यायालय व राज्य पातळीवर २५ उच्च न्यायालयांवर आधारित आहे. ह्या उच्च न्यायालयांचा अंमल एका किंवा अधिक राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांवर असू शकतो. ह्या सर्व उच्च न्यायालयांमधील न्यायाधीशांची नियुक्ती राष्ट्रपती सरन्यायाधीशांच्या सल्ल्याने करतो.
संदर्भ
* वर्ग:भारतीय न्यायालय वर्ग:याद्या
केमिकल लूपिंग ज्वलन
केमिकल लूपिंग ज्वलन हा एक जागतिक तापमानवाढ रोखण्यास सुचवण्यात आलेला पर्याय आहे. हा वीजनिर्मितीसाठीच्या इंधनाच्या ज्वलनाचा पर्याय असून सध्या हा प्रायोगिक स्तरावर आहे. यात मुख्यत्वे इंधनाचे ज्वलन हे विविध प्रकारच्या धातूच्या ऑक्साईडने केले (Metal oxide) जाते. इंधनाच्या ज्वलनात धातूच्या ऑक्साईड मधील ऑक्सिजन इंधनाला दिला जातो व रूपांतर धातू मध्ये होते. या धातूला वेगळ्या रिऍक्टर मध्ये हवेने जाळून पुन्हा धातूचे ऑक्साईड बनवले जाते व पुन्हा इंधनाच्या ज्वलनासाठी तयार केले जाते.
संदर्भ
वर्ग:जागतिक तापमानवाढ वर्ग:इंधने वर्ग:ज्वलन
हेदर ड्युडने
हेदर मेरी ड्युडने (१७ फेब्रुवारी, १९४७:इंग्लंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९६९ ते १९७८ दरम्यान १ महिला कसोटी आणि ६ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पु.ना. गाडगीळ अँड सन्स
'''पु.ना. गाडगीळ अँड सन्स''' ही महाराष्ट्राच्या पुणे शहरात मुख्यालय असलेली सराफ पेढी आहे. ही पेढी १८३२ पासून सोनारकामाच्या धंद्यात आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:पुणे
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २००४
२००४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुक ही १३ ऑक्टोबर २००४ रोजी आयोजित करण्यात आलेली निवडणूक होती. याद्वारे महाराष्ट्राची ११वी विधानसभा निवडण्यात आली. निवडणुकीपूर्वी राज्यात भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस व राष्ट्रवादी काँग्रेसचे लोकशाही आघाडी सरकार होते. मुख्य लढत प्रमुख आघाडी म्हणजे लोकशाही आघाडी आणि भारतीय जनता पार्टी - शिवसेना यांची युती ह्यांच्या मध्ये होती. इतर प्रमुख राजकीय पक्षांमध्ये बहुजन समाज पक्ष, समाजवादी पक्ष, राष्ट्रीय जनता दल, कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) आणि लोकजनशक्ती पक्ष ह्यांचा समावेश होता. ह्या निवडणुकीत आघाडी सरकारने चुरशीच्या लढतीत युतीचा पराभव करून आपली सत्ता कायम ठेवली. विलासराव देशमुख आघाडी सरकारचे मुख्यमंत्री बनले. ही मुख्यमंत्री म्हणून त्यांची दुसरी आणि अखेरची कारकीर्द ठरली.
निवडणूक प्रक्रिया आकडेवारी by udufuucudh
महाराष्ट्र विधानसभेच्या २८८ सदस्यांना निवडण्यासाठी एकूण ६४,५०८ मतदान केंद्रावर ६६,००० इलेक्ट्रॉनिक मतदान यंत्रे वापरली गेली. एकूण २,६७८ उम्मेदवारांनी ही निवडणूक लढवली ज्यात १,०८३ अपक्ष आणि १५७ महिला उम्मेदवारांचा समावेश होता. एकूण ६,५९,६६,२९६ पात्र मतदारांपैकी ४,१८,२९,६४५ मतदारांनी आपला मतदानाचा हक्क बजावला, अशा रीतीने एकूण ६३.४१% मतदान झाले.
निकाल
निवडणुकीचा निकाल १७ ऑक्टोबर २००४ रोजी घोषित करण्यात आला, ज्यात काँग्रेस आणि मित्र पक्षांनी मिळून बनवल्या आघाडीला म्हणजेच लोकशाही आघाडीला बहुमत मिळाले. भारतीय जनता पक्षाच्या निवडणुकीतील पराभवाची जबाबदारी घेत वेंकय्या नायडूंनी आपला राजीनामा दिला आणि त्यानंतर लालकृष्ण आडवाणी यांना पक्षाची कमान मिळाली.
निवडणुकीत भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसला सर्वाधिक २१.०६% मते मिळाली. त्यानंतर शिवसेना १९.९७%, राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष १८.७५% आणि भारतीय जनता पक्षाला १३.६७% मते मिळाली. २८८ सदस्यांच्या विधानसभेत लोकशाही आघाडीने एकत्रितपणे १४१ जागा जिंकल्या. ज्यात राष्ट्रवादी काँग्रेसने सर्वाधिक ७१, काँग्रेसने ६९ आणि रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया (आठवले) एक जागा जिंकल्या. अशाप्रकारे आघाडीला साधारण बहुसंख्य पाठबळाच्या चार जागा कमी मिळाल्या. त्यांचे मुख्य प्रतिस्पर्धी शिवसेना-भारतीय जनता पार्टीच्या युतीने ११७ जागा जिंकल्या. त्यात शिवसेना ६२, भाजपा ५४ आणि स्वातंत्र्य भारत पक्षाने (एस टी बी पी) एक जागा जिंकल्या. निवडणुकीच्या निकालामुळे फेकले जाणारे आणखी एक मोठे आश्चर्य म्हणजे बहुजन समाज पार्टीने सर्वाधिक २७२ जागा लढवल्या पण त्यांना एकही जागा जिकता आली नाही. निवडणुकीत १९ अपक्ष उम्मेदवार आणि १२ महिला उम्मेदवार विजयी झाले.
पक्षनिहाय मतदान
२००४ वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुका २००४ वर्ग:महाराष्ट्राची १२ वी विधानसभा
भोवळ
चक्कर येणे’ हे खरे तर केवळ एक लक्षण आहे. वरवर पाहता चक्कर साधी वाटली, तरी उपेक्षा न करण्याजोगी चक्कर कशा कशामुळे येते व तिच्यावर काय उपचार करणे आवश्‍यक असते याची माहिती असायला हवी. एखाद्या वेळी चक्कर आली तर लगेच घाबरून जाऊन ‘मला कुठला मेंदूचा विकार तर झालेला नाही ना’ अशी शंका घेण्याची गरज नसते. मात्र वारंवार चक्कर येत असली, तर तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन घेणे आवश्‍यक असते. चक्कर कोणत्या कारणामुळे आली हे समजल्याशिवाय तिच्यावर उपचार करण्याचा फायदा होत नाही. विशेषतः ज्येष्ठ वयाच्या व्यक्‍तींना किंवा मधुमेह, रक्‍तदाब, हृदयविकार, अर्धांगवात अशा प्रदीर्घ विकारांचा इतिहास असणाऱ्यांना चक्कर आली तर लागलीच विशेष तपासण्यांचा आधार घेणे आवश्‍यक असते.
‘चक्कर येणे’ हे खरे तर केवळ एक लक्षण आहे. साधी भूक दुर्लक्षित राहिली तरी चक्कर येऊ शकते आणि हृदय, मेंदू वगैरे महत्त्वाच्या अवयवांचे काम व्यवस्थित होत नसल्यासही चक्कर येऊ शकते. कैक वेळा भावनातिरेकामुळे सुद्धा चक्कर येताना दिसते. म्हणूनच वरवर पाहता चक्कर साधी वाटली तरी उपेक्षा न करण्याजोगी चक्कर कशाकशामुळे येते व तिच्यावर काय उपचार करणे आवश्‍यक असते याची माहिती असायला हवी.
गरगरणे, घेरी येणे, भोवळ येणे, तोल गेल्यासारखे वाटणे, डोके हलके झाल्यासारखे वाटणे या प्रकारे चकरेचे वेगवेगळ्या पद्धतीने वर्णन केले जाते. सध्या ‘व्हर्टिगो’ या सर्वांच्या परिचयाच्या त्रासातही मुख्य लक्षण चक्कर येणे हेच असते. आयुर्वेदात चक्कर येणे या त्रासाला ‘शिरोभ्रम’ असे म्हटलेले आढळते. चक्रस्थितस्येव संवेदनम्‌ । असे भ्रमाचे स्पष्टीकरण केलेले आहे. अर्थात चक्रावर बसून फिरल्याचा भास ज्या विकारात होतो त्याला शिरोभ्रम म्हणतात. ऐंशी वातविकारांपैकी हा एक विकार सांगितला आहे. तसेच मज्जाधातूत बिघाड झाल्यामुळेही भ्रम होऊ शकतो, असे म्हटले आहे.
भ्रम हा वातदोषाशी संबंधित असल्याने वातज शिरोरोगाची खालील कारणे शिरोभ्रमाला लागू पडू शकतात. - अतिशय उंच स्वरात किंवा मोठ्याने बोलणे. - खूप वेळ बोलणे. - रात्री फार वेळ जागरण करणे. - डोक्‍याला गार वारे लागणे. - अधिक प्रमाणात मैथुन करणे. - त्रादी नैसर्गिक वेग अडवून ठेवणे. - सतत तसेच कडक उपवास करणे. - डोक्‍याला इजा पोचणे. - खूप वेळ रडणे. - डोक्‍यावर जड ओझे उचलणे.
शोक, भय इत्यादी कारणांमुळे वाढलेला वात शिरोगत होऊन शिरोभागी राहणाऱ्या सिरा व धमनी मध्ये कुपित होऊन डोकेदुखी, शिरोकंप, शिरोभ्रम असे वातज शिरोरोग उत्पन्न करतो.
वाताप्रमाणे पित्तदोष शरीरात असंतुलित झाला तरी त्यामुळे चक्कर येऊ शकते. पित्त वाढल्यामुळे डोके दुखत असले तर बरोबरीने बऱ्याचदा चक्करही जाणवते. अशा वेळी उलटी होऊन पित्त पडून गेले की चक्कर येणे थांबते, तसेच डोके दुखणेही कमी होते. वातदोषाचे राहण्याचे मुख्य स्थान असते कान. वातदोष बिघडला की कानातही दोष उत्पन्न होणे स्वाभाविक असते. यातूनही व्हर्टिगो, चक्कर येणे वगैरे त्रास सुरू होतात. कानावर आघात झाला तर त्यामुळेही चक्कर येऊ शकते. बऱ्याच स्त्रियांना गर्भारपणात सुरुवातीच्या तीन महिन्यांत चक्कर येते, पण यामागे वाढलेले पित्त हेच मुख्य कारण असते. शरीरात रक्‍त कमी असले, मेंदूला रक्‍तपुरवठा व्यवस्थित होत नसला, रक्‍तदाब फार कमी किंवा फार जास्त असला, रक्‍तातील साखर एकाएकी कमी किंवा खूप वाढली तर त्यामुळेही चक्कर येऊ शकते. स्त्रियांमध्ये स्त्री-असंतुलनाचे एक लक्षण म्हणूनही चक्कर येऊ शकते. मानसिक अस्वास्थ्य, नैराश्‍य, अतिमानसिक ताण यांच्यामुळेही चक्कर येऊ शकते.
चेतासंस्थेची कार्यक्षमता कमी झाली, विशेषतः प्रदीर्घ मधुमेहाचा परिणाम चेतासंस्थेवर झालेला असला तर चक्कर येऊ शकते. मेंदूमध्ये गाठ असली तरी चक्कर येऊ शकते. मणक्‍यांमधील अंतर कमी-जास्त झाल्याने तेथील नसांवर दाब आल्याने चक्कर येऊ शकते. ताप एकाएकी खूप वाढला किंवा वात-पित्तज ताप असला तर चक्कर येऊ शकते. अंमली पदार्थांचे सेवन केल्याने किंवा ड्रग्जच्या आहारी गेल्याने चक्कर येऊ शकते. तसेच काही तीव्र औषधांचा दुष्परिणाम म्हणूनही चक्कर येऊ शकते.
झोप कमी झाली, जुलाब किंवा इतर कोणत्याही कारणामुळे शरीरातील जलांश कमी झाला, पुरेशी शुद्ध हवा मिळाली नाही, कोणत्याही कारणाने श्वास अपुरा पडला, उष्माधात झाला तरी चक्कर येऊ शकते. अनेकांना रक्‍त पाहिले तरी चक्कर येते. नावडत्या, तीव्र गंधाच्या सहवासात बराच वेळ राहण्याने सुद्धा चक्कर येऊ शकते.
प्रवासात गाडी लागण्याचेही चक्कर हे एक लक्षण असू शकते. तसेच समुद्रसपाटीपासून फार उंच पर्वतावर गेल्यामुळे विरळ हवेचा परिणाम म्हणूनही चक्कर येऊ शकते. अशा प्रकारे चक्कर येण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. अर्थात एखाद्या वेळी चक्कर आली तर लगेच घाबरून जाऊन ‘मला कुठला मेंदूचा विकार तर झालेला नाही ना’ अशी शंका घेण्याची गरज नसते. मात्र वारंवार चक्कर येत असली तर तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन घेणे आवश्‍यक असते. चक्कर कोणत्या कारणामुळे आली हे समजल्याशिवाय तिच्यावर उपचार करण्याचा फायदा होत नाही. विशेषतः ज्येष्ठ वयाच्या व्यक्‍तींना किंवा मधुमेह, रक्‍तदाब, हृदयविकार, अर्धांगवात वगैरे प्रदीर्घ विकारांचा इतिहास असणाऱ्यांना चक्कर आली तर लागलीच विशेष तपासण्यांचा आधार घेणे आवश्‍यक असते.
घरगुती उपचार - साध्या कारणामुळे चक्कर आली असली तर त्यावर पुढीलप्रमाणे घरगुती उपचार करता येतात. - पित्त वाढल्यामुळे चक्कर येत असली तर ताज्या आवळ्याचा रस चार चमचे त्यात चमचाभर खडीसाखर मिसळून घेतल्यास बरे वाटते. - रक्‍तदाब कमी झाल्याने चक्कर येत असली तर आल्याचा चमचाभर रस व चमचाभर मध हे मिश्रण थोडे थोडे चाटून खाण्याचा उपयोग होतो. - मानसिक क्षोभामुळे, अस्वस्थतेमुळे चक्कर येत असली तर कोहळ्याचा रस चार चमचे व चमचाभर खडीसाखर असे मिश्रण घेता येते. - ऊन लागल्यामुळे चक्कर येत असली तर नाकात दुर्वांच्या रसाचे २-३ थेंब टाकण्याचे तसेच टाळूवर आवळकाठीच्या चूर्णात पाणी मिसळून तयार केलेला लेप लावून ठेवण्याने बरे वाटते. - फार अशक्‍तपणा जाणवत असला व चक्कर येत असली, बरोबरीने तोंडाला चव नसली तर मनुका खाण्याचा उपयोग होतो. मनुका थोडेसे सैंधव लावून थोड्याशा तुपावर परतून घेतल्या व काही दिवस रोज खाल्ल्या तर गुण येतो. - कोणत्याही कारणाने शुक्रक्षय झाला असला (हस्तमैथुन, अतिमैथुन, स्वप्नदोष वगैरेमुळे) व त्यामुळे अशक्‍तपणा येऊन चक्कर येत असली तर रोज अर्ध्या नारळाचे ओले खोबरे वाटून त्यातून निघालेले दूध चवीनुसार साखर टाकून पिण्याचा उपयोग होतो. - ताप चढल्यामुळे चक्कर येत असली तर कपाळावर रिठ्याच्या पाण्याच्या घड्या ठेवण्याने बरे वाटते. यामुळे ताप उतरण्यासही मदत मिळते. बरोबरीने तापावर योग्य उपचार करणे आवश्‍यक होय. - डोक्‍यात सर्दी साठून म्हणजे डोके जड होऊन चक्कर येत असली तर सुंठीचे बारीक चूर्ण तपकिरीप्रमाणे नाकाद्वारा ओढल्याने बरे वाटते. रक्‍तातील साखर कमी झाल्याने चक्कर आली असता पटकन साखर-पाणी देण्याचा उपयोग होतो. - भूक लागली असूनही बराच वेळ काही खाणे झाले नाही तरी चक्कर येऊ शकते. असा वेळी साळीच्या लाह्या, दूध, साखर असे मिश्रण खाण्याने लगेच बरे वाटते. - गाडी लागल्यामुळे चक्कर येण्याची सवय असणाऱ्यांना प्रवासाच्या आधी व प्रवासात थोड्या थोड्या वेळाने साळीच्या लाह्या खाण्याचा उपयोग होताना दिसतो. - विरळ हवेच्या उंच ठिकाणी जाताना सुती कापडात कापूर, वेलची, ओवा, वेखंड यांच्या पुरचुंडीचा अधूनमधून वास घेण्याने चक्कर येण्यास प्रतिबंध होऊ शकतो.
अशा प्रकारे चकरेवर साधे उपचार करता येतात, बहुतेक वेळा त्यांचा उत्तम गुण येतो, मात्र वारंवार चक्कर येत असली, त्याबरोबर इतर गंभीर लक्षणे दिसत असली, व्यक्‍तीचे वय मोठे असले किंवा घरात गंभीर विकारांचा इतिहास असला तर मात्र लवकरात लवकर तज्ज्ञांचा सल्ला घेणेच श्रेयस्कर होय.
भोवळ म्हणजे चक्कर. चक्कर येणे हे एक लक्षण आहे त्याची अनेक कारणे असू शकतात. रक्तातील साखरेचे प्रमाण कमी होणे हे एक महत्त्वाचे कारण आहे. उन्हाळ्यात उन्ह लागणे,रक्तदाब पुष्कळ कमी होणे,शरीरातुन कोणत्याही कारणाने खूप रक्तस्त्राव होणे,रक्तातील साखरेचे प्रमाण खूप घटणे, मेंदुस अचानक रक्तपुरवठा कमी वा बंद होणे अशा व यासदृश्य कारणांनी होणारी मानवी शरीराची स्थिती यास भोवळ येणे म्हणतात.एकाच जागेवर स्वतःभोवती गोल-गोल फिरल्यावर जशी भावना निर्माण होते वा जशी शरीराची स्थिती होते त्यागत, भोवळ आल्यावर वाटते.भोवळ आल्यावर मनुष्याच्या शरीराचे संतुलन बिघडते व तो खाली पडतो.क्वचित बेशुद्धावस्थेतही जातो. वेळीच उपचार न मिळाल्यास तो कोमात जाऊ शकतो वा मृत्युमुखीही पडु शकतो. ही, मानवी शरीराची आपत्कालीन स्थिती दुर करण्यास व त्यास सामान्य स्थितीत आणण्यासाठी शरीराने केलेली प्रतिक्रिया आहे असे समजतात.
वर्ग:मानवी शरीर वर्ग:आरोग्य वर्ग:आयुर्वेद वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
चक्कर (विकार)
right|thumb|200px|चक्कर येत असतांना होणारी डोळ्याची हालचाल. चक्कर या विकारास इंग्रजीत 'व्हर्टिगो' असे म्हणतात.बऱ्याच वेळ भोवळ व चक्कर हे समानार्थी समजल्या जातात.परंतु, त्यातील लक्षणे, येण्याची कारणे व त्यावर करावे लागणारे उपचार यात बराच फरक आहे.
लक्षणे
एकाच जागी बसले असतांना गरगरल्यासारखे वाटणे,चालतांना तोल जाणे,डोके भणभणणे व हलके झाल्यासारखे वाटणे इत्यादी लक्षणे 'चक्कर येणे' या रोगात दिसून येतात.आपल्या कानाच्या आतील बाजूस असलेले 'लॅबरिथ'(अंतःकर्ण?) या भागाशी याचा संबंध असतो.त्या भागाने शरीराचा तोल सांभाळण्याचे काम होते.तो भाग उठ-बस,झोप,उभे असणे किंवा चालणे या शरीरक्रियांचे संदेश मेंदुकडे प्रक्षेपित करतो.या संदेश पाठविण्याच्या क्रियेत काही कारणांनी बिघाड झाल्यास, चक्कर येते.अचानक कमी ऐकु येणे,कानात किणकिणल्यागत नाद होणे.