cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जागतिक पर्यावरण दिन
वार्षिक थीम आणि प्रमुख उपक्रम आणि यजमानपद
2014 WED ची थीम लहान बेटांच्या विकसनशील राज्यांचे आंतरराष्ट्रीय वर्ष (SIDS) होती. ही थीम निवडून यूएन जनरल असेंब्लीचे उद्दिष्ट SIDS च्या विकासातील आव्हाने आणि यशांवर प्रकाश टाकणे होते. 2014 मध्ये, जागतिक पर्यावरण दिनाने जागतिक तापमानवाढ आणि त्याचा महासागर पातळीवरील प्रभावावर लक्ष केंद्रित केले. WED 2014 चे घोषवाक्य आहे "समुद्र पातळीपेक्षा आवाज वाढवा", कारण बार्बाडोसने जागतिक पर्यावरण दिनाच्या 42 व्या आवृत्तीचे जागतिक समारंभ आयोजित केले होते. UN पर्यावरण कार्यक्रमाने अभिनेता इयान सोमरहाल्डर यांना WED 2014 चा अधिकृत सदिच्छा दूत म्हणून नियुक्त केले आहे.
२०१५
जागतिक पर्यावरण दिनाच्या 2015 च्या आवृत्तीचे घोषवाक्य आहे "सात अब्ज स्वप्ने. एक ग्रह. काळजी घ्या". ही घोषणा सोशल मीडियावर मतदान प्रक्रियेद्वारे निवडली गेली. सौदी अरेबियामध्ये, WED 2015 च्या समर्थनार्थ 15 महिलांनी 2000 प्लास्टिक पिशव्यांचा पुनर्वापर केला. भारतात, नरेंद्र मोदी यांनी जागतिक पर्यावरण दिन साजरा करण्यासाठी आणि पर्यावरणासाठी जनजागृती करण्यासाठी कदंबचे रोपटे लावले. इटली हा WED च्या 43 व्या आवृत्तीचा यजमान देश आहे. मिलन एक्स्पोचा एक भाग म्हणून हा उत्सव झाला: फीडिंग द प्लॅनेट - एनर्जी फॉर लाइफ या थीमवर.
२०१६
2016 WED चे आयोजन "Go wild for life" या थीम अंतर्गत करण्यात आले होते. WED च्या या आवृत्तीचे उद्दिष्ट वन्यजीवांमधील अवैध व्यापार कमी करणे आणि प्रतिबंधित करणे आहे. पॅरिसमधील COP21 दरम्यान 2016 WED चा यजमान देश म्हणून अंगोलाची निवड करण्यात आली.
भोपाळ, भारत येथे जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त उपक्रम
२०१७
2017 ची थीम होती 'लोकांना निसर्गाशी जोडणे – शहरात आणि जमिनीवर, ध्रुवांपासून विषुववृत्तापर्यंत'. यजमान राष्ट्र कॅनडा होता.
२०१८
2018 ची थीम "बीट प्लास्टिक पोल्युशन" होती. यजमान राष्ट्र भारत होता. ही थीम निवडून, प्लास्टिक प्रदूषणाचा मोठा भार कमी करण्यासाठी लोक त्यांचे दैनंदिन जीवन बदलण्याचा प्रयत्न करतील अशी आशा आहे. लोक एकल-वापर किंवा डिस्पोजेबलवर जास्त अवलंबून राहण्यापासून मुक्त असले पाहिजे कारण त्यांचे गंभीर पर्यावरणीय परिणाम आहेत. आपण आपली नैसर्गिक ठिकाणे, आपले वन्यजीव आणि आपले स्वतःचे आरोग्य प्लास्टिकपासून मुक्त केले पाहिजे.[35] भारत सरकारने 2022 पर्यंत भारतातील सर्व प्लास्टिकचा एकच वापर दूर करण्याचे वचन दिले आहे.
२०१९
2019 ची थीम "बीट एअर पोल्युशन" होती. यजमान राष्ट्र चीन होता. वायू प्रदूषणामुळे दरवर्षी सुमारे 7 दशलक्ष लोकांचा मृत्यू होतो म्हणून ही थीम निवडली गेली.
२०२०
कोलंबिया हा जगातील सर्वात मोठ्या विविध देशांपैकी एक आहे आणि ग्रहाच्या जैवविविधतेपैकी 10% जवळ आहे. हा ऍमेझॉन रेनफॉरेस्टचा भाग असल्याने, कोलंबिया पक्षी आणि ऑर्किड प्रजातींच्या विविधतेमध्ये प्रथम आणि वनस्पती, फुलपाखरे, गोड्या पाण्यातील मासे आणि उभयचरांमध्ये दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
२०२१
जागतिक पर्यावरण दिन 5 जून रोजी येतो. 2021 ची थीम "इकोसिस्टम रिस्टोरेशन" आहे, आणि त्याचे आयोजन पाकिस्तानने केले होते. या प्रसंगी यूएन डीकेड ऑफ इकोसिस्टम रिस्टोरेशन देखील सुरू करण्यात आले.
२०२२
2022 साठी जागतिक पर्यावरण दिनाची थीम "फक्त एक पृथ्वी" आहे आणि कार्यक्रमाचे आयोजन स्वीडन करत आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:जागतिक प्रतिवार्षिक दिनपालन
गिरगाव
गिरगाव दक्षिण मुंबईतील एक भाग आहे. पश्चिम रेल्वे वरील चर्नीरोड हे रेल्वे स्थानक गिरगावाचा भाग आहे.
वर्ग:मुंबई
सावळी (मुरूड)
सावळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील मुरूड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:मुरूड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
भवानी पेठ, पुणे
भवानी पेठ हा भारताच्या पुणे शहरातील एक भाग आहे. येथे बांधकाम, सुतारकाम व तत्सम उद्योगांच्या सामानाची किरकोळ तसेच ठोक विक्री करणारी दुकाने आहेत.
काळबादेवी
वर्ग:मुंबई
इ.स. १३२७
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३२७ वर्ग:इ.स.च्या १३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पिंगुळी
पिंगुळी हे महाराष्ट्राच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातल्या कुडाळ तालुक्यातले एक गाव आहे. गाव समुद्र सपाटीपासून २६ मीटर उंचीवर आहे. पिंगुळी हे कुडाळपासून सात किलोमीटरवर आहे.
पिंगुळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कुडाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
अवेस्तन भाषा
अवेस्तन भाषा तथा झेंद भाषा ही प्राचीन पर्शिया (इराण) मधील भाषा. ही भाषा वैदिक भाषेची भगिनी भाषा आहे.
पिंगुळी
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
अवेस्तन भाषा
झोराष्ट्रीय धर्माचा धर्म ग्रंथ झेंद अवेस्ता या भाषेत लिहिलेला असल्याने या भाषेला अवेस्तन असे नाव आहे.
पिंगुळी
पिंगुळीच्या लोककला
पिंगुळीमध्ये आढळणाऱ्या 'चित्रकथी', 'कळसूत्र', 'छायाबाहुल्या', 'गोंधळ', 'तमाशा(राधा)', 'पांगुळ', 'पोवाडा', 'पिंगळी(जोशी)' आणि 'गीता' या नऊ लोककलांना 'पिंगुळी लोकपरंपरेतील कला' असे नाव आहे.
यांपैकी 'चित्रकथी' ही पिंगुळी परंपरेतली प्रयोगात्म कला म्हणून ओळखली जाते. ही लोककला ठाकर जमातीतील लोककलाकार परंपरेने सादर करीत आले आहेत. पिंगुळी परंपरेतील नामशेष होत चाललेल्या या 'चित्रकथी'वर डाॅ. महेश केळुसकर यांनी 'चित्रकथी' नावाचे संशोधनात्मक पुस्तक लिहिले आहे. ठाण्याच्या अनघा प्रकाशनाने ते प्रसिद्ध केले आहे.
अवेस्तन भाषा
आधुनिक फारसी भाषेवरही या भाषेचा प्रभाव आहे.
पिंगुळी
पिंगुळीच्या लोककला
वर्ग:कुडाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे वर्ग:लोककला
अवेस्तन भाषा
वर्ग:प्राचीन भाषा
स्टीव वॉझनियाक
स्टीव्ह वॉझनियाक (इंग्लिश: Steve Wozniak) (११ ऑगस्ट, इ.स. १९५० - हयात) हा अमेरिकन संगणक-अभियंता आणि प्रोग्रामर आहे. याने स्टीव्ह जॉब्ज व रॉनल्ड वेन यांच्यासमवेत अ‍ॅपल काँप्युटर, को. (आताची अ‍ॅपल) ही कंपनी स्थापली.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमेरिकन व्यक्ती वर्ग:संगणकशास्त्रज्ञ
सारथी (तारकासमूह)
सारथी हा आधुनिक ८८ तारकासमूहातील एक तारकासमूह आहे. दुसऱ्या शतकातील खगोलशास्त्रज्ञ टॉलेमी यांच्या ४८ तारकासमूहांच्या यादीत याचा समावेश होता. हा तारकासमूह खगोलीय विषुववृत्तच्या उत्तरेला आहे त्यामुळे तो ३४° दक्षिणपर्यंतच पूर्णपणे दिसू शकतो. त्याला इंग्रजीमध्ये Auriga (ऑरिगा) म्हणतात. हा मूळ लॅटिन शब्द असून त्याचा अर्थ "सारथी" असा आहे. सारथी उत्तर खगोलार्धामध्ये हिवाळ्यात संध्याकाळी सर्वात चांगला दिसतो. ६५७ चौ.अंशाचा हा तारकासमूह वासुकी या सर्वात मोठ्या तारकासमूहाच्या अर्ध्या आकाराचा आहे.
तारे
अल्फा ऑरिगे (कॅपेला), सारथीमधील सर्वात तेजस्वी तारा, ४३ प्रकाश-वर्ष अंतरावर आहे. हा आकाशातील सहावा सर्वात तेजस्वी तारा असून त्याची आभासी दृश्यप्रत ०.०८ आहे. याला भारतीय पुराणकथांमध्ये ब्रह्महृदय असे नाव दिले गेले आहे. अरबीमध्ये याला अल्-'अयुक, म्हणजे "शेळी" म्हटले जाई. ब्रह्महृदय हा एक द्वैती तारा आहे ज्याचा आवर्तीकाळ १०४ वर्षे आहे. याचे दोन्ही घटक पिवळे राक्षसी तारे आहेत.
बीटा ऑरिगे (मेन्कालिनन, मेन्कार्लिना) हा पृथ्वीपासून ८१ प्रकाश-वर्षे अंतरावरील तेजस्वी तारा आहे. याच्या अरबी नावाचा अर्थ "सारथ्याचा खांदा" असा होतो आणि याचा संबंध त्याच्या तारकासमूहातील स्थानाशी आहे. बीटा ऑरिगेची दृश्यप्रत १.९ आहे. हादेखील एक द्वैती तारा आहे.
आयोटा ऑरिगे हा पृथ्वीपासून ४९४ प्रकाशवर्षे अंतरावरील २.६९ दृश्यप्रतीचा तारा आहे. त्याला अरबी भाषेत कब्धिलिनन असेही म्हणतात याचे वर्गीकरण तेजस्वी  तारा असे केले जाते, पण आकाशगंगेतील वायूंचे ढग काही प्रकाश शोषून घेतात त्यामुळे हा तारा थोडा कमी तेजस्वी दिसतो. आयोटा ऑरिगेचा अंत अतिनवताऱ्याने होऊ शकतो, कारण याचे वस्तुमान तश्याप्रकारच्या ताऱ्यांच्या वस्तुमानाच्या मर्यादेजवळ जाणारे आहे.
डेल्टा ऑरिगे हा सारथीमधील सर्वात उत्तरेकडील तारा पृथ्वीपासून १२६ प्रकाश-वर्ष अंतरावर आहे आणि सुमारे १.३ अब्ज वर्ष जुना आहे. त्याची आभासी दृश्यप्रत ३.७२, निरपेक्ष दृश्यप्रत ०.२ आणि तेजस्विता ६०  आहे. सूर्याच्या १२ पट त्रिज्येच्या या ताऱ्याचे वस्तुमान फक्त दोन सौर वस्तुमान आहे.
यांव्यतिरिक्त अनेक प्रकारचे चलतारे, द्वैती तारे सारथीमध्ये आहेत.
ग्रहमाला असणारे तारे
सारथीमधील अनेक ताऱ्यांभोवती ग्रहमाला आहेत. एचडी ४०९७९ ला एक ग्रह आहे, एचडी ४०९७९ बी. एचडी ४०९७९ पृथ्वीपासून ३३.३ पार्सेक अंतरावर आहे. त्याची दृश्यप्रत ६.७४ आहे आणि आकार सुमारे सूर्याएवढा आहे. ग्रहाचे वस्तुमान गुरू ग्रहाच्या ३.८३ पट आहे आणि तो ताऱ्याभोवती ०.८३ AU अंतरावरून २६३.१ दिवसात एक प्रदक्षिणा पूर्ण करतो. एचडी ४५३५० या ताऱ्याभोवती एक ग्रह आहे. एचडी ४५३५० बी चे वस्तुमान १.७९ गुरू वस्तुमान आहे आणि तो त्याच्या ताऱ्याभोवती १.९२ AU अंतरावरून ८९०.७६ दिवसांमध्ये प्रदक्षिणा पूर्ण करतो. तो पृथ्वीपासून ४९ पार्सेक अंतरावर आहे. याशिवाय एचडी ४३६९१ या ताऱ्याभोवतीदेखील २.४९ गरू वस्तुमानाचा ग्रह आढळला आहे.
याशिवाय एचडी ४९६७ए, एचडी ४२१७ए या ताऱ्यांभोवती ग्रह सापडले आहेत.
दूर अंतराळातील वस्तू
खगोलावरील दीर्घिकीय केंद्राचा विरुद्ध बिंदू बीटा ऑरिगेपासून ३.५° अंतरावर आहे. आकाशगंगा त्याच्यामधून जात असल्याने सारथीमध्ये अनेक खुले तारकागुच्छ आहेत. एम३६, एम३७ आणि एम३८ हे तीनही सारथीमधील सर्वात मोठे खुले तारकागुच्छ आहेत, जे लहान दुर्बिणीतून किंवा द्विनेत्रीतून दिसतात.
एम३६ (एनजीसी १९६०) एक तरुण खुला तारकागुच्छ आहे ज्यामध्ये सुमारे ६० तुलनेने प्रखर तारे आहेत. तो पृथ्वीपासून ३,९०० प्रकाश-वर्ष अंतरावर आहे आणि त्याची सरासरी दृश्यप्रत ६.० आहे. त्याची रुंदी १४ प्रकाश-वर्ष आहे. यातील बहुतांश तारे बी-प्रकारचे मुख्य अनुक्रम तारे आहेत.
एम३७ (एनजीसी २०९९) हा एम३६ पेक्षा थोडा मोठा खुला तारकागुच्छ आहे ज्यामध्ये सुमारे १५० तारे आहेत. तो पृथ्वीपासून ४,२०० प्रकाश-वर्ष अंतरावर आहे आणि त्याची सरासरी दृश्यप्रत ५.६ आहे. त्याचा व्यास सुमारे २५ प्रकाश-वर्ष आहे. यातील तारे एम३६ मधील ताऱ्यांपेक्षा जुने आहेत. यातील बहुतांश तारे ए-प्रकारचे मुख्य अनुक्रम तारे आहेत.
एम३८ हा वरील दोघांपेक्षा थोडा विखुरलेला खुला तारकागुच्छ आहे ज्यामध्ये सुमारे १०० तारे आहेत. तो पृथ्वीपासून ३,९०० प्रकाश-वर्ष अंतरावर आहे आणि त्याची सरासरी दृश्यप्रत ६.४ आहे. त्याचा व्यास सुमारे २५ प्रकाश-वर्ष आहे. यातील तारे एम३६ मधील ताऱ्यांपेक्षा जुने आहेत. वरील तारकागुच्छांविरुद्ध यामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारचे तारे आहेत.
नरसिंहगुप्त
नरसिंहगुप्त हा गुप्त साम्राज्याच्या उत्तर काळातील राज्यकर्ता होता. याने हूणांचा बंदोबस्त करण्यात नरसिंहगुप्तला थोडेफार यश आल्याचे इतिहासकार सांगतात. नरसिंहगुप्त हा बुद्धगुप्तचा वारसदार असण्याची शक्यता आहे.
वर्ग:गुप्त साम्राज्य
झेप साहित्य संमेलन
ही संमेलने मराठवाड्यात भरतात'
हेही पहा : साहित्य संमेलने
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
इकळीमाळ
इकळीमाळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
मावळ लोकसभा मतदारसंघ
मावळ हा महाराष्ट्र राज्यातील ४८ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ २००८ साली निर्माण करण्यात आला व ह्यामध्ये पुणे व रायगड जिल्ह्यांमधील प्रत्येकी ३ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट केले गेले आहेत.
संदर्भ
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:महाराष्ट्रामधील लोकसभा मतदारसंघ
खार रोड रेल्वे स्थानक
खार रोड हे मुंबई शहराच्या खार-सांताक्रूझ भागामधील एक रेल्वे स्थानक आहे. वांद्रे मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या पश्चिम मार्गावर स्थित असून पश्चिम रेल्वेचे वांद्रे टर्मिनस हे लांब पल्ल्याचे स्थानक येथून जवळच आहे.
वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके
देवबाप्पा (चित्रपट)
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९५३ मधील मराठी चित्रपट
वॉरविक आर्मस्ट्राँग
आर्मस्ट्रॉँग, वॉरविक आर्मस्ट्रॉँग, वॉरविक वर्ग:इ.स. १८७९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शशिकांत लोखंडे
शशिकांत लोखंडे यांची पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक
नारायण पेठ, पुणे
वर्ग:पुण्यातील पेठा
बिलाल खान
बिलाल खान (१० एप्रिल, १९९८:पेशावर, पाकिस्तान - हयात) हा पाकिस्तानी जन्मलेला पण ओमानच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे. त्याने ८ फेब्रुवारी रोजी ओमानकडून आयसीसी विश्व क्रिकेट लीग विभाग दोन, २०१८मध्ये लिस्ट-अ पदार्पण केले.
संदर्भ
वर्ग:ओमानचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मलबार हिल
मलबार हिल हे मुंबईतील एक प्रसिद्ध पर्यटन ठिकाण आणि वसाहत क्षेत्र आहे. मुंबईतील सर्वात उंच निवासी ठिकाण म्हणून ह्याची ख्याती आहे. हे मुंबईतील उच्चभ्रूंचे आवडते निवासस्थान आहे.
वर्ग:मुंबई
व्यक्ती आणि वल्ली
व्यक्ती आणि वल्ली (१९६६) हा मराठी भाषेतील पु.ल. देशपांडे यांचा कथासंग्रह आहे. मौज प्रकाशनाकडून तो प्रसिद्ध करण्यात आला होता. हे पुस्तक मराठीतल्या सर्वोत्कृष्ट आणि सर्वात प्रसिद्ध पुस्तकांमध्ये गणले जाते. बऱ्याच खाजगी संकेतस्थळांकडून याचा समावेश मराठीतल्या पहिल्या दहा पुस्तकांमध्ये केला गेला आहे.
कझाकस्तान
भूगोल
मध्य आशियात वसलेला कझाकस्तान ४०° उ. ते ५६° उ. अक्षांशांदरम्यान आणि ४६° पू. ते ८८° पू. रेखांशांदरम्यान पसरला आहे. २७,२७,३०० वर्ग कि.मी. क्षेत्रफळ असलेला ह देश जगातील नवव्या क्रमांकाचा मोठा देश असून सर्वांत मोठा भूवेष्टित देश आहे. पश्चिम युरोपाएवढे याचे आकारमान आहे. याचा बहुतांश भूभाग आशियात मोडत असला, तरीही उरल पर्वतरांगांच्या पश्चिमेकडील याचा अल्पसा भूप्रदेश पूर्व युरोपात मोडतो. कझाकस्तानाचा पूर्वपश्चिम विस्तार पश्चिमेस कास्पियन समुद्रापासून पूर्वेस आल्ताय पर्वतरांगांपर्यंत पसरला असून दक्षिणेकडील मध्य आशियाई वाळवंटी प्रदेशापासून उत्तरेकडील पश्चिम सैबेरिया प्रदेशापर्यंतचा दक्षिणोत्तर भूभाग याने व्यापला आहे. याच्या रशियासोबत ६,८४६ किलोमीटर, उझबेकिस्तानासोबत २,२०३ किलोमीटर, चिनी जनता-प्रजासत्ताकासोबत १,५३३किलोमीटर, किर्गिझस्तानासोबत १,०५१ किलोमीटर, तर तुर्कमेनिस्तानासोबत ३७९ किलोमीटर लांबीच्या सीमा भिडल्या आहेत. सोव्हिएत संघाच्या काळात याचा काही भूभाग याच्यापासून तोडला गेला व तोडलेला भूभाग शेजारील चिनी जनता-प्रजासत्ताकाच्या शिंच्यांग प्रांतास व उझबेकिस्तानाच्या काराकालपाकस्तान प्रदेशास देण्यात आला.
व्यक्ती आणि वल्ली
या पुस्तकावर आधारित नमुने नावाची दूरदर्शन मालिका सोनी सब या वाहिनीने तयार केली.
कझाकस्तान
अर्थतंत्र
कझाकस्तानाची अर्थव्यवस्था मध्य आशियाई अर्थव्यवस्थांपैकी सर्वांत मोठी आहे. कझाकस्तानाला नैसर्गिक इंधनसाठ्यांचे वरदान लाभले असल्यामुळे कच्च्या खनिज तेलाचे उत्पादन कझाक अर्थव्यवस्थेचा लक्षणीय हिस्सा आहे. याखेरीज गहू, कापड व प्राणिज उत्पादने या वस्तूंची कझाकस्तान निर्यात करतो. युरेनियम-उत्पादनाच्या इ.स. २०१० सालातील सांख्यिकीनुसार जगभरातील ३३% उत्पादन कझाकस्तानात झाले असून कझाकस्तान जगात अव्वल क्रमांकाचा युरेनियम-उत्पादक देश आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मध्य आशियाई देश
व्यक्ती आणि वल्ली
इ.स. १९४४ मध्ये 'अभिरुची' नावाच्या मासिकात पु.लं.नी 'अण्णा वडगावकर' नावाचे काल्पनिक व्यक्तिचित्र लिहिले. तेव्हापासून इ.स. १९६१ पर्यंत लिहिलेल्या व्यक्तिचित्रांचा या संग्रहात समावेश केला गेला आहे. पहिल्या ४ आवृत्यांत १८ व्यक्तिचित्रांचा समावेश होता. नंतर "तो" आणि "हंड्रेड पर्सेंट पेस्तनकाका" ही दोन व्यक्तिचित्रे पुस्तकात घालण्यात आली.
तौसीफ अहमद
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कीथ फ्लेचर
कीथ विल्यम रॉबर्ट फ्लेचर (२० मे, १९४४:वूस्टर, इंग्लंड - हयात) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून १९६८ ते १९८२ दरम्यान ५९ कसोटी आणि २४ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
शिघरे
शिघरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील मुरूड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
पूस धरण
वर्ग:भारतातील धरणे वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
इ.स. ८२७
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ८२७ वर्ग:इ.स.च्या ८२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
अझरबैजान
अझरबैजान हा मध्यपूर्व आशियातील व पूर्व युरोपातील एक देश आहे. कॉकासस प्रदेशामधील सर्वात मोठा देश असलेल्या अझरबैजानच्या उत्तरेला रशिया, वायव्येला जॉर्जिया, पश्चिमेला आर्मेनिया व दक्षिणेला इराण हे देश आहेत तर पूर्वेला कॅस्पियन समुद्र आहे. १९९१ साली स्वातंत्र्य मिळण्यापूर्वी अझरबैजान हे सोव्हिएट संघाचे एक प्रजासत्ताक होते.
अझरबैजान हा मुस्लिम देश आहे, येथील बहुसंख्य जनता तुर्की व सुन्नी इस्लाम वंशाची आहे. बाकू ही अझरबैजानची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे. नागोर्नो-काराबाख ह्या अझरबैजानच्या पश्चिमेकडील भागामध्ये फुटीरवादी सरकार स्थापन झाले असून ह्या भागाने स्वातंत्र्याची घोषणा केली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:आशियातील देश वर्ग:विस्तार विनंती
इकळीमोरे
इकळीमोरे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
तिसरा कुमारगुप्त
तिसरा कुमारगुप्त हा गुप्त साम्राज्याच्या उत्तर काळातील राज्यकर्ता होता. याचा कार्यकाल साधारणपणे इ.स. ५३० ते ५४० असा मानला जातो.
हा आपले वडील नरसिंहगुप्तच्या नंतर सत्तेवर आला व त्याच्या नंतर विष्णूगुप्त राजा झाला.
वर्ग:गुप्त साम्राज्य
नवी पेठ, पुणे
नवी पेठ हा भारताच्या पुणे शहरातील एक भाग आहे. हा भाग पानशेतच्या पूरानंतर निर्वासित झालेल्या व्यक्तींना वसविण्यासाठी पहिल्यांदा विकसित केला गेला.
अलका टॉकीझ चौकापासून दांडेकर पुलापर्यंतच्या लाल बहादूर शास्त्री मार्गाच्या दुतर्फा असलेला भाग यात मोडतो.
मेहरान खान
मेहरान खान (१३ एप्रिल, १९८७:मर्दन, खैबर पख्तूनख्वा, पाकिस्तान - हयात) हा पाकिस्तानी जन्मलेला पण ओमानच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:ओमानचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ब्रुन्सविक-लूनबर्गचे निर्वाचन क्षेत्र
ब्रुन्सविक-लूनबर्गचे निर्वाचन क्षेत्र हा पवित्र रोमन साम्राज्याचा एक प्रांत होता.
कुब्लाई खान
कुब्लाई खान हा चंगीझ खानाचा नातू होता.
वर्ग:मंगोलियाचा इतिहास वर्ग:इ.स. १२१५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १२९४ मधील मृत्यू
१९८४ उन्हाळी ऑलिंपिक
१९८४ उन्हाळी ऑलिंपिक ही उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धेची तेविसावी आवृत्ती अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने देशाच्या लॉस एंजेल्स शहरामध्ये जुलै १९ ते ऑगस्ट ३ दरम्यान खेळवली गेली. इ.स. १९०४ नंतर अमेरिकेने प्रथमच उन्हाळी स्पर्धांचे आयोजन केले.
अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व सहकारी देशांनी टाकलेल्या १९८० मॉस्को ऑलिंपिक स्पर्धेवरील बहिष्काराचा वचपा म्हणून सोव्हिएत संघ व इतर १३ कम्युनिस्ट देश ह्या स्पर्धेत सहभागी झाले नाहीत.
सहभागी देश
ह्या स्पर्धेत एकूण १४० देशांनी सहभाग घेतला ज्यांपैकी ६ देशांची ही पहिली ऑलिंपिक स्पर्धा होती.
बहिष्कार
खालील १४ देशांनी ह्या स्पर्धेवर बहिष्कार टाकला होता. इराण व लिबिया ह्या देशांनी देखील ह्या स्पर्धेत भाग घेतला नाही.
बाह्य दुवे
वर्ग:लॉस एंजेलसमधील खेळ वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
हाकोन सातवा, नॉर्वे
हाकोन सातवा (जन्मनाव: Christian Frederik Carl Georg Valdemar Axel; ३ ऑगस्ट १८७२, कोपनहेगन - २१ सप्टेंबर १९५७, ओस्लो) हा नॉर्वे देशाचा पहिला राजा होता. इ.स. १९०५ साली नॉर्वे व स्वीडन ह्यांचे संयुक्त राज्य संपुष्टात आल्यानंतर हाकोन राज्यपदावर आला. तो १८ नोव्हेंबर १९०५ ते मृत्यूपर्यंत ह्या पदावर होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:नॉर्वेचे राज्यकर्ते वर्ग:इ.स. १८७२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू
सांताक्रुझ, मुंबई
सांताक्रूझ हे मुंबई शहराचे एक उपनगर आहे. सांताक्रूझच्या उत्तरेस विले पार्ले, पश्चिमेस जुहू, दक्षिणेस खार तर पूर्वेस वांद्रे व कुर्ला ही उपनगरे आहेत. छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचा डॉमेस्टिक टर्मिनल सांताक्रूझमध्येच स्थित आहे.
सांताक्रूझ रेल्वे स्थानक मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या पश्चिम मार्गावरील एक स्थानक आहे.
वर्ग:मुंबईची उपनगरे
बृहत्संहिता
बृहत्संहिता हा ज्योतिष शास्त्रावर असलेला ग्रंथ आहे. याचे लेखन वराहमिहिर यांनी उज्जैन येथे केले. या ग्रंथात ज्योतिषाच्या सर्व अंगांचा विचार केला आहे. त्यात राशी, नक्षत्र आणि ग्रह विचार प्रामुख्याने केला गेला आहे.
बृहत्संहिता हा ग्रंथ म्हणजे ज्ञानाचा खजिना आहे. ज्योतिषासोबत यात मानवी जीवनास उपयुक्त असलेल्या इतर विषयांचे मार्गदर्शनही केलेले आहे. याच्या १४ व्या कूर्माध्यायात पर्जन्य गर्भलक्षण, गर्भधारण व वर्षण हे विषय आहेत.त्यात मार्गशीर्षदि मासात पर्जन्यवृष्टी कशी होईल ते सांगितले आहे. तसेच पर्जन्यमापनाची रीतही दिली आहे. उदकार्गल प्रकरणात पाण्याचा शोध घेण्याविषयी ठोकताळे सांगितले आहेत. श्री. शं. बा. दीक्षित म्हणतात, ‘सृष्टिज्ञानाच्या ज्योति:शास्त्र या एका शाखेवर ग्रंथ करणारे पुष्कळ झाले, परंतु त्याच्या अनेक शाखांवर विचार करणारा ज्योतिषी दुसरा झाला नाही. नानाप्रकारचे सृष्टिचमत्कार, पदार्थाचे गुणधर्म, त्यांचा व्यवहारातील उपयोग याकडे त्यांचे बारीक लक्ष होते. त्याने पूर्वसूरींची ऋणेही लपवून ठेवली नाहीत. जागजागी गर्ग, पराशर, असित, देवल इ. ऋषींची नावे देऊन त्यांनी सांगितल्याप्रमाणे अमुक विषय सांगतो, असे वराह स्पष्टपणे म्हणतो.
वराहमिहिराच्या ‘बृहत्संहिता’ या बृहत्ग्रंथाचा वृक्षायुर्वेद हा ५५ वा अध्याय आहे. यात एकूण ३१ श्लोक आहेत. यात झाडांची अभिवृद्धी, जमिनीची लागवडीचे दृष्टीने तयारी, बीजप्रक्रिया, रोपप्रक्रिया, झाडांसाठी जीवनसत्त्वे, झाडांवरील रोग, लागवडीचे तंत्र व सिंचन या गोष्टींचा विचार केला आहे.
वर्ग:हिंदू ग्रंथ वर्ग:ज्योतिषशास्त्र वर्ग:हिंदू कालमापन
करीना कपूर
करीना कपूर खान(सप्टेंबर २१, इ.स. १९८०; मुंबई, महाराष्ट्र - हयात) ही हिंदी चित्रपटांतील भारतीय अभिनेत्री आहे. ती अभिनेता रणधीर कपूर आणि बबिता यांची मुलगी आणि अभिनेत्री करिश्मा कपूरची धाकटी बहीण आहे. रोमँटिक कॉमेडीपासून क्राइम ड्रामापर्यंत अनेक प्रकारच्या चित्रपट शैलींमध्ये विविध पात्रे साकारण्यासाठी प्रसिद्ध आहे.
करिनाला सहा फिल्मफेअर पुरस्कारांसह अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत. ती हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वात लोकप्रिय आणि सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या अभिनेत्रींपैकी एक आहे.
रोमँटिक विनोदी चित्रपट जब वी मेट (२००७) आणि एक मैं और एक तू (२०१२), थ्रिलर्स कुर्बान (२००९) आणि तलाश: द आन्सर लाइज विदिन (२०१२), हिरोईन (२०१२) आणि उडता पंजाब (२०१६). आणि वी आर फॅमिली (२०१२) यांमधील तिच्या अभिनयाची खूप प्रशंसा झाली. सिंघम रिटर्न्स (२०१४), गुड न्यूझ (२०१९), आणि ३ इडियट्स (२००९), बॉडीगार्ड (२०११) आणि बजरंगी भाईजान (२०१५) यांचा समावेश तिच्या सर्वाधिक कमाई करणाऱ्या चित्रपटांमध्ये आहे.
अभिनेता सैफ अली खानशी तिचे लग्न झाले आणि त्यांना दोन मुलगे आहेत. करिना कपूरचे ऑफ-स्क्रीन जीवन भारतात व्यापक चर्चेचा विषय आहे. तिचा स्पष्टवक्तपणा आणि खंबीरपणा यासाठी ती प्रसिद्ध आहे. तसेच तिच्या फॅशन शैली आणि चित्रपटातील भूमिकांद्वारे चित्रपट उद्योगातील तिच्या योगदानासाठी ओळखली जाते.
चित्रपट अभिनयाव्यतिरिक्त करिना स्टेज शोमध्ये भाग घेते, रेडिओ शो होस्ट करते आणि तिने चार पुस्तकांसाठी सह-लेखक म्हणून योगदान दिले आहे. त्यापैकी दोन आत्मचरित्रात्मक संस्मरण आणि दोन पोषण मार्गदर्शक आहेत. तिने महिलांसाठी कपडे आणि सौंदर्यप्रसाधनांची स्वतःची लाइन सुरू केली आहे आणि २०१४ पासून युनिसेफसोबत मुलींच्या शिक्षणासाठी आणि भारतात गुणवत्ता आधारित शिक्षणात वाढ करण्यासाठी काम केले आहे.
आरंभिक जीवन आणि कुटुंब
हिंदी चित्रपटसृष्टीत सुप्रसिद्ध असलेल्या कपूर घराण्यातल्या रणधीर कपूर आणि बबिता यांच्या पोटी करीना दुसरी मुलगी म्हणून जन्माला आली. रणधीर कपूर याच्या म्हणण्याप्रमाणे हिचे पहिले नाव ॲना कारेनिना या पुस्तकावरून ठेवण्यात आले आहे. करीना ही राज कपूर यांची नात आहे आणि पृथ्वीराज कपूरची पणती आहे. करिष्मा कपूर ही हिंदी चित्रपटांतील अभिनेत्री करीनेची मोठी बहीण आहे. ऋषी कपूर आणि नीतू सिंग यांची ती पुतणी आहे.
कौटुंबिक कलह
कपूर घराण्याच्या कौटुंबिक परंपरेप्रमाणे करीनानेही लग्न करून स्थिरस्थावर व्हावे, अशी तिच्या वडिलांची इच्छा होती; कारण कपूर घराण्यातल्या बायकांनी चित्रपटांत काम करणे हे चांगले समजले जात नसे. याच कारणामुळे तिच्या आईवडिलांमधील दुरावा वाढला आणि बबिता आपल्या मुलींसह वेगळी राहू लागली. करीनाचा सांभाळ तिच्या आईनेच केला. इ.स. १९९१ साली तिची बहीण चित्रपटांमध्ये काम करेपर्यंत आईने प्रचंड कष्टामध्ये दिवस काढले. ती दोन नोकऱ्या करत असे.
कारकीर्द
रेफ्युजी (इ.स. २०००) या चित्रपटाद्वारे चित्रपटसॄष्टीत पदार्पण करून, तिने त्या वर्षीचा सर्वोत्कृष्ट नवोदित नायिकेचा फिल्मफेअर पुरस्कार पटकावला. परंतु मुझे कुछ कहना है (इ.स. २००१) या तिच्या दुसऱ्या चित्रपटाने तिला व्यावसायिक यश मिळवून दिले. त्याच वर्षी आलेल्या कभी खुशी कभी गम या करण जोहर-दिग्दर्शित चित्रपटाने हिंदी चित्रपटाचे परदेशातील व्यवसायाचे सर्व उच्चांक मोडण्याएवढे यश कमवले. या चित्रपटातील तिच्या भूमिकेचे मोठे कौतुक झाले आणि याच चित्रपटाने तिला आजवरच्या तिच्या कारकिर्दीतले सर्वाधिक व्यावसायिक यश मिळवून दिले. यानंतर करीनाने भरपूर चित्रपट केले; परंतु ते सर्व तिकीटखिडकीवर अपयशी ठरले. या काळात एकाच पठडीच्या भूमिकांमध्ये अडकून पडल्याबद्दल तिच्यावर टीकाही झाली. चमेली (इ.स. २००४) चित्रपटातील तिची भूमिका तिच्या कारकिर्दीला वळण देणारी ठरली. या चित्रपटातील भूमिकेसाठी तिला फिल्मफेअर विशेष पुरस्कार मिळाला. नंतर समीक्षकांनी नावाजलेल्या देव (इ.स. २००४) आणि ओंकारा (इ.स. २००६) या चित्रपटांसाठी तिला समीक्षकांचे दोन फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले.
इ.स. २००७ साली करीनाने तिच्या जब वी मेट चित्रपटातील भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा फिल्मफेअर पुरस्कार पहिल्यांदा पटकवला. विशेष गाजलेले चित्रपट न देतासुद्धा करीनाने आघाडीची अभिनेत्री म्हणून स्थान मिळवले आहे.
गुळाचा गणपती (चित्रपट)
चित्रपटाची हस्तलिखित प्रत
या चित्रपटाची निर्मिती विनायक राजगुरू यांनी केली होती. त्यांच्याच कुटुंबातील डॉ. सरोजिनी राजगुरू यांच्याकडे या चित्रपटाच्या हस्तलिखिताची प्रत होती. ती त्यांनी २०१५ सालच्या नोव्हेंबर महिन्यात राष्ट्रीय चित्रपट संग्रहालयाला दिली. हा चित्रपट १९५३ साली प्रकाशित झाला होता, त्याअर्थी ही हस्तलिखित प्रत त्याआधीची आहे. हे हस्तलिखित चांगल्या अवस्थेत असून त्यामध्ये 'पुलं'नी काही सूचना लिहून ठेवल्या आहेत.
नशीम खुशी
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
लोकसंख्येची घनता
वर्ग:लोकसंख्येची घनता वर्ग:भूगोल Population density
औरंगापूर
औरंगापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
पैनगंगा धरण
वर्ग:भारतातील धरणे वर्ग:महाराष्ट्रातील धरणे
ह्युरॉन सरोवर
ह्युरॉन सरोवर हे उत्तर अमेरिकेतील ५ भव्य सरोवरांपैकी दुसरे सर्वात मोठे सरोवर आहे.
शिरगाव (मुरूड)
शिरगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील मुरूड तालुक्यातील एक गाव आहे.
खराडवाडी
खराडवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
शिरगाव (मुरूड)
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:मुरूड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
खराडवाडी
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
रॉजर प्रिदू
रॉजर माल्कम प्रिदू (३१ जुलै, १९३९:लंडन, इंग्लंड - हयात) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून १९६८ ते १९६९ दरम्यान ३ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी आणि मध्यमगती गोलंदाजी करीत असे.
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रक्तगट
रक्तगटाचा शोध लॅंड्स्टेनर यानी लावला या शोधांबद्दल त्याना नोबेल पुरस्कार मिळाला. मानवी रक्तामध्ये असलेल्या तांबड्या रक्तपेशीवरील असलेले विशिष्ट प्रथिनांमुळे रक्तगट ठरतो. या प्रथिनांना प्रतिपिंडे असेही म्हणतात. महत्त्वाचे रक्तगट दोंन आहेत. प्रथिन प्रकार ए, आणि प्रथिन प्रकार बी. यालाच ए रक्तगट आणि बी रक्तगट असे म्हणतात. तांबड्या पेशीवर कोणत्याही प्रकारचे प्रथिने नाहीत म्हणजे रक्तगट ओ. आणि ए, व बी या दोन्ही प्रकार्ची प्रथिने असल्यास एबी रक्तगट. रक्त हे पेशी आणि रक्तरस म्हणजे प्लाझमा या द्रवांनी बनलेले असते. रक्तपेशी ए गटातील असल्या म्हणजे रक्तरसामध्ये बी प्रकारच्या प्रथिनांविरुद्ध प्रतिद्रव्य असते. तसेच बी रक्तगट असल्यास ए प्रकारच्या पेशी विरुद्ध प्रतिद्रव्य रक्तरसामध्ये असते. ए बी रक्तगट असल्यास रक्तरसामध्ये प्रतिद्रव्य नाही. पण ओ गटाचे रक्त असल्यास रक्तरसामध्ये दोन्ही ए आणि बी पेशी विरुद्ध प्रतिद्रव्य असते.
रक्ताचे चार प्रमुख गट आहेत.
प्रकार
रक्तगट
'ए', 'एबी', 'बी', आणि 'ओ' असे चार प्रमुख गट असून 'आरएच' (ऱ्हिसस) पॉझिटिव्ह व 'आरएच' निगेटिव्ह असे या प्रत्येक गटाचे दोन प्रकार मिळून आठ रक्‍तगट होतात.
रक्तगट ही रक्ताच्या वर्गीकरणाची पद्धत आहे. तांबड्या रक्तपेशींच्या पटलावरील प्रतिजनांशी (ॲंटिजेन) रक्तगटाचा संबंध आहे. हे प्रतिजन आनुवंशिक असतात. ही प्रतिजने, प्रथिने, कर्बोदके, ग्लायकोप्रथिने, किंवा ग्लायकोलिपिड (मेदाम्ले) याने बनलेली असतात. रक्तगटाच्या पद्धतीप्रमाणे प्रतिजन कोणत्या रेणूनी बनलेले असतात हे ठरते. यामधील काहीं प्रतिजन इतर उतींच्या पेशी पृष्ठभागावर असतात. तांबड्या रक्त पेशीवरील पृष्ठभागावरील प्रतिजन युग्मविकल्पी (अलील) जनुकामुळे व्यक्त झालेले असतात. त्याना एकत्रपणे रक्तगट असे म्हणण्याची पद्धत आहे. रक्तगट आनुवंशिकता माता आणि पित्याच्या रक्तगटाच्या संक्रमणामुळे पुढील पिढीमध्ये येतात. एकूण तीसहून अधिक रक्तगट ज्ञात आहेत. आंतराष्ट्रीय रक्त संचरण समितीने याना मान्यता दिली आहे. ( इंटरनॅशनल सोसायटी ऑफ ब्लड ट्रांसफ्यूजन).
काहीं स्त्रियांमध्ये गर्भ मातेच्या रक्तगटाऐवजी वेगळ्या गटाचा असतो. अशा वेळी मातेच्या रक्तामध्ये गर्भाच्या रक्तपेशीविरुद्ध प्रतिजन तयार होतात. मातेच्या रक्तातील प्रतिजन (IgG) प्रकारचे असते .हे प्रतिजन अपरेमधून (प्लॅसेंटा) गर्भाच्या रक्तप्रवाहामध्ये जाते. अशा प्रतिजनामुळे नुकत्याच जन्मलेल्या बालकास रक्तपेशीविघटन आजार होतो. बालकामधील रक्तपेशींची संख्या या आजारामध्ये काळजी करण्याएवढी कमी होते.
रक्तगट वेगवेगळे असण्याची कारणे
रक्‍तात लाल रक्त पेशीवर एक प्रकारचे प्रोटीन (अ‍ॅन्टिजेन) ही असतात. या अ‍ॅन्टिजेनांच्या भिन्‍नतेमुळे वेगवेगळ्या माणसांचे रक्‍त वेगवेगळे असते. या वेगवेगळ्या रक्‍तांनाच रक्‍तगट वा ब्लडग्रुप म्हणतात. ए. (प्रोटीन) असलेला ‘ए’ रक्‍तगट, बी असलेला ‘बी’ रक्‍तगट, दोन्ही असलेले ‘एबी’ रक्‍तगट यापैकी एकही प्रोटीन नसलेला ‘ओ’ रक्‍तगट.
लग्न आणि रक्तगट सबंध
होणाऱ्या नवरा बायकोचा ब्लडग्रुप एक असला काय किंवा वेगळा वेगळा असला काय, सगळं सारखंच.
रक्त जुळवणी
रक्त अनुकूलनासाठी रक्तगटाव्यतीरिक्त इतरही अनेक बाबी महत्त्वाच्या असतात. या बाबतीत वैद्यकीय सल्ला अपरिहार्य आहे.
रक्तगट आणि आजार यांचा संबंध आहे. उदाहरणार्थ ‘केल’ प्रतिजन मॅक्लॉड सिंड्रोमशी संबंधित आहे. रक्तगट आणि आजारामध्ये ‘डफी प्रतिजन’ (प्रथिन) रक्तपेशीवर असल्यास विशिष्ठ जातीच्या मलेरिया पासून संरक्षण मिळते. ज्या भागामध्ये मलेरियाचा प्रादुर्भाव अधिक आहे अशा भागामध्ये रक्तपेशीवर डफी प्रतिजने आढळली. डफी प्रतिजनाची निर्मिती निसर्ग निवडीमुळे मलेरियास प्रतिबंध करण्यासाठी झाली असावी.
एबीओ रक्तप्रणाली मानवी रक्त संचरणाच्या (ट्रान्स्फ्यूजन ) दृष्टीने एबीओ रक्तप्रणाली अत्यंत महत्त्वाची आहे. प्रति ए आणि प्रति बी प्रतिपिंड इम्युनोग्लोबिन M या नावाने ओळखले जातात. एबीओ IgM प्रतिपिंड जन्मल्यानंतर पहिल्या वर्षात पर्यावरणातील घटक जसे अन्न, विषाणू आणि जिवाणू यांच्या संसर्गामुळे तयार होतात. एबीओ मधील ‘0’ म्हणजे शून्य किंवा नाही. 0 रक्तगट म्हणजे प्रतिपिंड नाही. दृश्यप्रारूप जनुकप्रारूप
आरएच (Rh) रक्तगट एबीओ नंतर आरएच हा रक्तसंचरणाच्या दृष्टीने दुसरा महत्त्वाचा रक्तगट आहे. या रक्तगटामध्ये 50 प्रतिजन भाग घेतात. यामधील महत्त्वाचे प्रतिजन ‘डी’ मुळे पाच मुख्य प्रतिजनाशी संबंधित प्रतिपिंड निर्माण होतात. डी प्रतिजन रक्तामध्ये नसल्यास (डी निगेटिव्ह) IgG or IgM प्रतिपिंड नसतात. डी विरुद्ध प्रतिपिंड न तयार होण्याचे कारण म्हणजे पर्यावरणातील घटकामुळे हे प्रतिपिंड तयार होत नाही. डी विरुद्ध प्रतिपिंड तयार होण्याचे एकमेव कारण म्हणजे सेंन्सटायझेशन क्रिया. सूक्ष्म प्रमाणात डी प्रतिजन नसलेल्या रक्तामध्ये मिसळले म्ह्णजे डी प्रतिपिंडे तयार होतात. मातेचे रक्त आर एच निगेटिव्ह आणि गर्भाचे रक्त आर एच + असल्यास अपरेमधून डी प्रतिजनअसलेल्या पेशी मातेच्या रक्तप्रवाहात जातात. अशामुळे डी प्रतिपिंडे मातेच्या रक्तात मोठ्या प्रमाणात तयार होतात. क्वचित आरएच निगेटिव्ह रक्तामध्ये आर एच रक्त संचरणाचे वेळी आल्यास डी प्रतिपिंडे तयार होतात. आशियायी वंशाच्या व्यक्तीमध्ये आरएच निगेटिव्ह रक्ताचे प्रमाण अत्यल्प म्ह्णजे ०.३% एवढे आहे. या उलट युरोप आणि अमेरिकेत ते १५% आहे.
रक्तगटात वंशपरत्वे विविधता आहे. बी रक्तगट उत्तर भारत आणि मध्य आशियायी रक्तगट म्हणून ओळखला जातो.बी रक्तगटाचे प्रमाण पूर्व आणि पश्चिम दिशेच्या देशामध्ये कमी कमी होत जाते. स्पेनमध्ये बी रक्तगट अगदीच दुर्मीळ आहे. मूळ अमेरिकन आणि मूळ ऑस्ट्रेलियन वंशाच्या व्यक्तीमध्ये बी रक्तगट मुळीच नाही. युरोपमधून मानवी वसाहती अमेरिकेत आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये पसरेपर्यंत हीच स्थिति होती.
युरोप, स्कॅंडेनेव्हिया, मध्य युरोप, आणि ऑस्ट्रेलियन मूळ रहिवाशांच्या मध्ये ए रक्तगट असलेल्या व्यक्तींची संख्या मोठ्या प्रमाणात आहे.
इतर रक्तगट प्रणाली आंतराष्ट्रीय रक्त संचरण मंडळ इंटरनॅशनल सोसायटी ऑफ ब्लड ट्रान्सफ्यूजन यानी सध्या 30 रक्तगटाना मान्यता दिली आहे. एबीओ आणि आरएच शिवाय इतर प्रतिजन तांबड्या पेशी पटलावर असतात. उदाहरणार्थ एबी डी पॉझिटिव्ह सोबत व्यक्ती एम आणि एन पॉझिटिव्ह,के पॉझिटिव्ह, एलए एलबी निगेटिव्ह, असू शकते. प्रत्येक रक्तगट पॉझिटिव्ह आणि निगेटिव्ह आहे ते वेगळेच. यापैकी बरेच रक्तगट त्या त्या विशिष्ट रुग्णाच्या नावावरून ओळखले जातात. या रुग्णामध्ये त्यांचे प्रतिपिंड शोधून काढलेले होते.
निदानाचे महत्त्व रक्त संचरण (ट्रान्स्फ्यूजन) ही ‘हिमॅटॉलॉजी’- रक्तशास्त्रामधील एक विशेष शाखा आहे. या मध्ये रक्तगट, रक्तपेढ्या, रक्तसंचरण सेवा, आणि इतर रक्त उत्पादने यांच्या अभ्यासावर भर दिला जातो. जगभरात रक्त उत्पादने मान्यताप्राप्त डॉक्टराने इतर औषधांप्रमाणे निर्देशित करावयाची असतात.
रक्तपेढ्यांमध्ये दात्यांचे रक्त जमा करतात. रुग्णाला रक्त चढवण्यापूर्वी रुग्णाच्या रक्ताशी अनुरूप आणि सुरक्षित असल्याची खात्री करून घ्यावी लागते. जर अनुरूप नसलेले रक्त रुग्णास दिले गेले तर रक्त पेशी विघटन, वृक्क निकामी होणे आणि शॉक (वैद्यकीय शॉक) वा मृत्यू असे गंभीर परिणाम होतात. प्रतिपिंड रक्तपेशी पेशीपटलावर परिणाम करून संचरण केलेल्या दात्याच्या रक्तपेशी नष्ट करते. उपचाराचा भाग म्हणून रक्त संचरणाचा सल्ला दिला असल्यास रक्तपेढीमधून आणलेले रक्त स्वतःच्या रक्तगटाशी अनुरूप आहे की नाही त्याची प्रत्येक पातळीवर खात्री करून घेतत्यास रक्तातील पेशी विघटनाचा गंभीर धोका टळतो. सुरक्षिततेसाठी दाता आणि रुग्ण या दोघांचे रक्त परस्परास अनुरूप असल्याची रक्तपेढीमध्ये खात्री करून घेतली जाते. या पद्धतीस क्रॉस मॅच असे म्ह्णतात. तातडीच्या वेळी रक्त देण्याची वेळ आलीच तर फक्त रक्त गट एक आहे एवढी खात्री करवून दात्याचे रक्त रुग्णास देण्यात येते. रक्त क्रॉस मॅच करण्यासाठी रुग्णाचा रक्तरस (सीरम) आणि दात्याचे रक्त एकत्र मिसळून इन्क्युबेटरमध्ये ठेवून सूकक्ष्मदर्शकाखाली परीक्षण करतात. रक्त अनुरूपता नसल्यास रुग्णाच्या सीरम आणि दात्याच्या रक्तमिश्रणात सूक्ष्म गुठळ्या सूक्ष्मदर्शकाखाली दिसतात. या प्रकारास प्रसमूहन (अग्लुटिनेशन) म्ह्णतात. रक्तामध्ये प्रसूहन झाल्याचे दिसल्यास दात्याचे रक्त रुग्णास देता येत नाही. रक्तपेढी दात्यानी दिलेल्या रक्ताची चाचणी करून रुग्णास देण्यास जबाबदार आहे. रक्तगट, रक्त किती दिवसापासून पेढीमध्ये दिले आहे, दात्याचे रक्त हिपॅटायटिस बी, एचआयव्ही, कुष्ठरोग असे जिवाणू, विषाणूंचे वाहक नाही याचे खात्री रक्तपेढ्या करतात. एकदा रक्त सुरक्षित आहे याची खात्री झाल्यानंतर ते रक्तगटाप्रमाणे वर्गवारी करून साठवून ठेवले जाते. साठवलेल्या रक्ताच्या युनिटवर ISBT १२८-पद्धतीने बारकोड लेबल चिकटवणे बंधनकारक आहे. अमेरिकन संरक्षण दलातील व्यक्तींच्या गळ्यातील आयडेंटिफिकेशन बिल्ल्यावर रक्तगटाचे उठावरेखन (एंबॉस) किंवा शरीरावर रक्तगट गोंदलेला असतो. दुसऱ्या महायुद्धामध्ये जर्मन स्टॉर्म ट्रुपर्सच्या शरीरावर रक्तगट गोंदलेला असे. याचा उपयोग तातडीच्या वेळी योग्य त्या रक्तगटाचे रक्त त्वरित उपलब्ध व्हावे यासाठी होतो. भारतात ड्रायव्हिंग लायसेंन्स, संरक्षण सेवा दल, अग्निशमन दलाच्या ओळखत्रावर रक्तगट नोंदवणे आता बंधनकारक आहे. दुर्मीळ रक्तगटाचे रक्त उपलब्ध होणे ही रक्तपेढीच्या दृष्टीने कठीण गोष्ट् आहे. उदाहरणार्थ आफ्रिकन वंशाच्या व्यक्तीमध्ये डफी निगेटिव्ह रक्तगटाचा आढळ अधिक संख्येने आहे. डफी निगेटिव्ह रक्तगट इतर वंशाच्या व्यक्तीमध्ये दुर्मीळ आहे. आफ्रिकन वंशाची व्यक्ती पूर्व आशियामध्ये प्रवासास गेल्यास गंभीर प्रसंग ओढवू शकतो. कारण पूर्व आशियामध्ये डफी निगेटिव्ह रक्तगट अति दुर्मीळ आहे. अशा वेळी रक्तपेढ्याना स्वयंसेवी पाश्चिमात्य रक्तदात्यांच्या सेवेवर अवलंबून रहावे लागते. ‘’’ अर्भकामधील रक्त विघटन आजार.’’’
आर एच निगेटिव्ह रक्तगटाच्या गर्भवती स्त्रीमध्ये अर्भकाचे रक्त आर एच+ असल्यास मातेच्या रक्तामध्ये आरएच प्रतिपिंड नसतात. अपरेमधून काहीं आरएच + पेशी मातेच्या अभिसरण संस्थेमध्ये प्रवेश करतात. अशा पेशीमुळे मातेच्या रक्तामध्ये आरएच प्रतिपिंडांची निर्मिती होते. एरवी आरएच प्रतिजन विरुद्ध नैसर्गिक प्रतिपिंड नाहीत. याचा अर्थ IgG प्रतिपिंड मातेच्या शरीरात सेंन्सटायझेशनमुळे निर्माण होतात. मूल जन्मताना किंवा काहीं मातेच्या चाचण्या करताना अर्भकाचे रक्त मातेच्या रक्तात प्रवेश करू शकते. चुकून रक्त संचरणाच्या वेळी आर एच निगेटिव्ह व्यक्तीस आर एच + रक्त दिले जाऊ शकते. या एका रक्त संचरणाने रक्त घेणाऱ्याच्या रक्तात आर एच प्रतिपिंड तयार होतात. असे झाल्यास त्याचा शेवट जन्मत: होणारा अर्भकाचा रक्त विघटन आजार होऊ शकतो. मातेच्या रक्तामध्ये ‘ डी ‘ विरुद्ध प्रतिपिंड आढळल्यास अर्भकाच्या रक्ततपासणामध्ये आरएच आजाराची शक्यता किती आहे हे शोधून काढता येते. विसाव्या शतकातील उपचारपद्धतीमुळे आरएच आजारास प्रतिबंध करता येतो. डी निगेटिव्ह माताना “ ॲंेटिडी प्रतिपिंड” इंजेक्शन दिल्यास त्यांच्या रक्तात आरएच प्रतिपिंड तयार होत नाहीत. “आरएचओ इम्युन ग्लोबिन” या नावाने हे इंजेक्शन मिळते. काहीं रक्तगटाशी संबंधित प्रतिपिंडामुळे तीव्र, मध्यम आणि सौम्य रक्त विघटन आजार होतात. ‘’’रक्त घटक’’’
दात्याने दिलेल्या रक्ताच्या युनिट पासून अधिक व्यक्तीना लाभ व्हावा आणि दिलेल्या युनिट अधिक दिवस कार्यक्षम रहावे यासाठी दिलेल्या रक्तापासून रक्त घटक वेगळे केले जातात. रक्तामधील फक्त तांबड्या पेशी, रक्तद्रव, रक्तकणीका, शीतकरणाने वेगळे केलेला साका, गोठवलेला रक्तद्रव वगैरे. नुकत्याच मिळवलेल्या रक्तामधील रक्तद्रव गोठवल्याने त्यातील फॅक्टर ५ आणि फॅक्टर ७ हे रक्तक्लथन घटक रक्त गोठण्यासंबंधी तक्रारी असलेल्या गरजूना उपलब्ध होतात. काहीं जीवघेण्या आजारात बरे होण्यासाठी यांची तातडीने गरज असते. उदाहरणार्थ यकृताच्या गंभीर तक्रारी, रक्त न गोठण्यासाठी वापरलेल्या औषधांचा अति वापर, धमन्यामध्ये रक्त विस्तृत प्रमाणात गोठणे वगैरे. रक्तामधील रकतद्रव वेगळा केला म्हणजे फक्त तांबड्या पेशी शिल्लक राहतात. याला ‘पॅक ब्लड सेल’ म्हणतात. पुनःसंयोजित डीएनए तंत्राच्या सहाय्याने आधुनिक काळात रक्त गोठण्यासाठी आवश्यक घटक उपलब्ध झालेले आहेत. मोठ्या प्रमाणात हे घटक मिळवताना पूर्वी रक्तजन्य विकारांचे कारक विषाणू रुग्णामध्ये संक्रमित होण्याचा घोका असायचा. ही शक्यता नव्या तंत्राने दूर झाली आहे.
‘’’ रक्तपेशी अनुरूपता’’’ • एबी रक्तगट – हा रक्तगट असलेल्या व्यक्तीमध्ये तांबड्या रक्तपेशी पटलावर ए आणि बी दोन्ही प्रतिजन असतात. रक्तद्रवामध्ये मात्र ए आणि बी प्रतिजनविरुद्ध प्रतिपिंड नसतात. त्यामुळे एबी रक्तगटाच्या व्यक्तीस ए, बी आणि ओ यापैकी कोणत्याही गटाचे रक्त देता येते. प्रत्यक्षात एबी रक्तगटाचे रक्त उपलब्ध असल्यास अधिक पसंती. दुसऱ्या एबी रक्त गटाच्या व्यक्तीस रक्त देता येते. यामुळे एबी रक्तगट हा युनिव्हर्सल रिसीपियंट (ग्राहक) म्हणून ओळखला जातो. • ए रक्तगट – हा रक्तगट असलेल्या व्यक्तीमध्ये तांबड्या रक्तपेशी पटलावर ए प्रतिजन असते. रक्तरसामध्ये बी प्रतिजनाविरुद्ध IgM प्रतिपिंड असतात. त्यामुळे ए रक्तगटाच्या व्यक्तीस फक्त ए किंवा ओ रक्तगटाचेच रक्त घेता येते. (पसंती ए रक्तगटाची). ए रक्तगटाची व्यक्ती ए किंवा एबी रक्तगटाच्या व्यक्तीस रक्तदान करू शकते. • रक्तगट बी- हा रक्तगट असलेल्या व्यक्तीमध्ये तांबड्या रक्तपेशी पटलावर बी प्रतिजन असते. रक्तरसामध्ये ए प्रतिजनाविरुद्ध IgM प्रतिपिंड असतात. त्यामुळे बी रक्तगटाच्या व्यक्तीस फक्त बी किंवा ओ रक्तगटाचेच रक्त घेता येते. (पसंती बी रक्तगटाची). बी रक्तगटाची व्यक्ती बी किंवा एबी रक्तगटाच्या व्यक्तीस रक्तदान करू शकते. • रक्तगट ओ- (काहीं देशामध्ये हा रक्तगट ‘झीरो’ या नावाने ओळखतात. हा रक्तगट असलेल्या व्यक्तीमध्ये तांबड्ता पेशीवर ए किंवा बी प्रतिजन नसतात. पण त्यांच्या रक्तरसात ए आणि बी प्रतिजन विरुद्ध प्रतिपिंड असतात. ओ व्यक्ती त्यामुळे ए, बी, एबी आणि ओ अशा सर्व रक्तगटातील व्यक्तीस रक्तदान करू शकतो. प्रत्यक्षात रुग्णास रक्त मिळण्यास फार उशीर होत असल्यास इतर रक्तगटाच्या रुग्णास ओ निगेटिव्ह रक्त दिले जाते. ओ रक्तगटाच्या व्यक्तीस मात्र फक्त ओ रक्तगटाचे रक्तच घेता येते. ओ रक्तगट युनिव्हर्सल डोनर- दाता म्हणून ओळखले जाते. • आरएच डी निगेटिव्ह व्यक्तीमध्ये ॲंोटि डी प्रतिपिंड नाहीत ( प्रत्यक्षात पूर्वी सेन्सटायझेशन झाले नसल्यास ॲंेटि डी प्रतिपिंड तयारही होत नाहीत. अशा व्यक्तीस एकदा आर एच डी पॉझिटिव्ह रक्त दिल्यास ॲंेटि डी प्रतिपिंड नसल्याने त्यावर परिणाम होत नाही. त्याच्या रक्तामध्ये ॲंमटि डी प्रतिपिंड मात्र तयार होतात. या व्यक्तीस आणखी एकदा आर एच पॉझिटिव्ह रक्त दिल्यास रक्त विघटन आजार होतो. स्त्री रुग्णामध्ये ॲंरटि डी प्रतिपिंड असल्यास अर्भकास जन्मत: होणारा रक्त विघटन आजार होतो. आर एच निगेटिव्ह रुग्णासाठी रक्तपेढ्यामध्ये पुरेसा आर एच निगेटिव्ह रक्ताचा साठा करून ठेवावा लागतो. याउलट आर एच पॉझिटिव्ह रक्तगट असलेल्या व्यक्तीमध्ये आर एच निगेटिव्ह रक्ताची काहींही रिॲक्शन येत नाही.
'रक्तद्रव अनुरूपता' रक्त गट एकच असल्यास त्याच रक्तगटाचा रक्तद्रव (प्लाझमा) रुग्णास देता येतो. तांबड्या रक्तपेशीहून प्लाझमा अनुरूपता वेगळी आहे. एबी रक्तगटाच्या व्यक्तीचा रक्तद्रव कोणत्याही रक्तगटाच्या रुग्णास चालतो. ओ रक्तगटाचा रक्तद्रव फक्त ओ गटाच्या व्यक्तीसच चालतो. आर एच डी प्रतिपिंड जनमत: नसल्याने दुर्मीळ आहेत. त्यामुळे डी निगेटिव्ह आणि डी पॉझिटिव्ह रक्तामध्ये आर एच डी प्रतिपिंडे नसतात. रक्तदात्याच्या रक्तामध्ये चाचणीच्या वेळी आर एच डी प्रतिपिंड असल्याचे आढळल्यास ते रक्तपेढीमध्ये साठवून ठेवले जात नाही. असे रक्त रुग्णास दिलेही जात नाही. अशा रक्तापासून वेगळा केलेला रक्तद्रव डी पॉझिटिव्ह किंवा डी निगेटिव्ह व्यक्तीस देता येतो.
'रक्तगटाविषयी काहीं समज' अशा समजांचा प्रारंभ जपानमध्ये १९२७ मध्ये झाला. रक्तगटानुसार व्यक्तिमत्त्व, आणि वर्तन याचा संबंध असतो असा जपानमध्ये चालू झालेल्या संबंधांच्या समजुती आशिया आणि तैवानमध्ये पसरत गेल्या. शास्त्रीय वंशवाद असे या प्रकारास म्ह्णतात. १९२७ मध्ये काहीं मानसशास्त्राज्ञांच्या म्हणण्यावर विश्वास ठेवून त्यावेळी आस्तित्वात असलेल्या सैनिकी शासनाने उत्तम सैनिकांची पैदास व्हावी हा उद्देश्य पुढे ठेवून हा रिपोर्ट मान्य केला. १९३०मध्ये हा रिपोर्ट फेटाळला गेला. पण १९७० साली एका रेडियोवरून मसाहिनो नोमी नावाच्या शास्त्रीय अभ्यास नसलेल्या एका प्रसारकाने तो आणखी एकदा प्रसिद्ध केला.
बॉंबे दृश्यप्रारूप रक्तगट एका अत्यंत दुर्मीळ बॉम्बे रक्तगटामध्ये (hh) प्रतिपिंडे एच तांबड्या पेशीवर दृशप्रारूप होत नाहीत. एच प्रतिपिंड ए आणि बी प्रतिपिंडाचे पूर्वगामी स्वरूप आहे. एच प्रतिपिंड नसणे म्हणजे रक्तपेशीवर ए आणि बी प्रतिपिंडाचा अभाव (ओ रक्तगटाप्रमाणे पेशीवर प्रतिपिंड नसतात). एच प्रतिपिंड नसले तरी त्यांच्या रक्तात एच, ए आणि बी प्रतिपिंडाविरुद्ध प्रतिद्रव्य मात्र तयार होते. ओ रक्तगटाचे रक्त त्याना द्यावे लागल्यास एच प्रतिपिंडाविरुद्ध प्रतिद्रव्य तांबड्या पेशींचे विघटन करते. त्यामुळे बॉंबे रक्तगटाच्या रुग्णाना फक्त इतर (hh) दात्याकडूनच रक्त घ्यावे लागते. ते स्वतः ओ रक्तगट असल्यासारखे रक्तदान करू शकतात. या रक्तप्रकारास रक्तशास्त्रामध्ये बॉंबे दृशप्रारूप रक्तगट असे नाव आहे.
कृत्रिम रक्त एप्रिल २००७ मध्ये नेचर बायोटेक्नॉलॉजी मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका शोधनिबंधाप्रमाणे ए, बी, एबी रक्तगटाचे रक्त ओ रक्तगटामध्ये रूपांतर एका सोप्या परिणामकारक पद्धतीने करता येते. एका जिवाणूतील ग्लायकोसायडेझ विकरामुळे रक्तपेशीवरील प्रतिपिंड काढून टाकणे शक्य झाले आहे. ए आणि बी प्रतिपिंड काढल्याने ऱ्हिसस प्रतिपिंडाच्या प्रश्नावर अजून उपाय सापडला नाही. प्रत्यक्ष व्यक्तीवर उपचार करण्याआधी याच्या पुरेशा चाचण्या घेण्याची आवश्यकता आहे. तातडीच्या प्रसंगी मानवी रक्त उपलब्ध होईपर्यंत कृत्रिम रक्त बनविण्याचे प्रयत्‍न चालू आहेत.
वाळकेश्वर
वाळकेश्वर हा मुंबई शहरामधील एक उच्चभ्रू भाग आहे. दक्षिण मुंबईमध्ये मलबार हिल भागात मरीन ड्राइव्हच्या वायव्य टोकाला उभे असलेले वाळकेश्वर येथील वाळकेश्वर मंदिर, बाणगंगा तलाव इत्यादी ऐतिहासिक स्थळांकरिता प्रसिद्ध आहे. महाराष्ट्राच्या राज्यपालांचे अधिकृत निवास राज भवन येथेच आहे.
रक्तगट
रक्तगट तपासणी गरज
माणसाच्या शरीरातील अत्यंत महत्त्वाचा घटक म्हणजे रक्त.रक्त हे शरीरात नैसर्गिकरित्या तयार होत असते.परंतु कधी-कधी अपघात व शस्रक्रिया यांमुळे अति रक्तस्त्राव होत असतो मग अश्यावेळी रक्ताची गरज भासते,अशावेळी आपल्याला तसेच आपल्या गरच्यांना स्वतःचा रक्तगट माहित असणे गरजेचे असते जेणेकरून गरजेच्या वेळी लवकरात लवकर आपल्याला मदत मिळेल. त्याचबरोबर दुसऱ्याच रक्तगटाच्या व्यक्तीचं रक्त आपल्याला मिळाले तर अनेक अडचणी निर्माण होऊ शकतात त्या अडचणी होऊ न देण्यासाठी आपल्याला आपला रक्तगट माहित असणे गरजेचे असते.
वाळकेश्वर
वर्ग:मुंबई
रक्तगट
बाह्यदुवा
वर्ग:वैद्यकशास्त्र वर्ग:शरीरशास्त्र
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या पुतळ्याची विटंबना
पार्श्वभूमी
आंबेडकर हे अस्पृश्य व्यक्ती होते आणि १९४७ मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार या भूमिकेतून हिंदू धर्मातील जातीव्यवस्थेवर टीका करत अस्पृश्यता आणि जातीय भेदभाव यांस प्रतिबंधित करणाऱ्या तरतुदी करून ठेवल्या. दलित आणि इतर ऐतिहासिकदृष्ट्या छळलेल्या समुदायांना संरक्षण देण्यासाठी हे आणि नंतरचे कायदे अस्तित्वात आलेले असूनही, पूर्वग्रह, धमकी आणि त्यांच्यावरील हिंसाचाराची उदाहरणे सामान्य आहेत. आंबेडकर दलितांसाठी एक उत्कृष्ट व्यक्तिमत्त्व आहेत आणि त्यांचे संदर्भ दलित नसलेल्या सनातनी लोकांमध्ये संताप व्यक्त करू शकतात.
पारंपारिकपणे उदारमतवादाचे प्रतीक म्हणून पाहिले जात असले, तरी बाबासाहेब आंबेडकरांच्या व्यक्तीत्वाला २०१४ च्या निवडणुकीनंतर नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्व करणाऱ्या उजव्या विचारसरणीच्या भारतीय जनता पक्षानेही स्वीकारले आहे.
तोडफोड वा विटंबना
देशभरात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे पुतळे मोठ्या प्रमाणात उभारलेले आहेत, आणि त्यांची संख्या १ लक्ष पेक्षा अधिक आहे. बहुतेक वेळा हे पुतळे अधिकृत/शासकीय अधिकाऱ्यांऐवजी त्यांचा आदर करणाऱ्या त्यांच्या अनुयायांद्वारे खाजगीरित्या उभे केले जातात. तमिळनाडू, पंजाब,, महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश यासारख्या राज्यांमध्ये त्यांच्या पुतळ्यांची विटंबना केल्याची उदाहरणे नोंदली गेली आहेत. उत्तर प्रदेशातील अलाहाबादमध्ये खासगीरित्या उभारलेल्या एका पुतळ्याचे २०१५ ते २०१८ मध्ये किमान चार वेळा नुकसान केले गेले आहे. २०१५ मध्ये झालेल्या तामिळनाडूसंदर्भातील तामिळनाडूच्या राज्य सरकारने, बाबासाहेब आंबेडकरांच्या पुतळ्यांना पिंजऱ्यासह संरक्षण देण्यात आले होते.
प्रतिक्रिया
लोक अनेकदा आंबेडकरांच्या पुतळ्यांच्या विटंबनेचा निषेध करतात,  २००६ मधील महाराष्ट्रातील दलित निषेध ही एक उल्लेखनीय घटना आहे. अशाच दुसऱ्या निषेधांमुळे १९९७ मधील रमाबाई हत्याकांड घडले.
राधानगरी विधानसभा मतदारसंघ
राधानगरी विधानसभा मतदारसंघ - २७२ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, राधानगरी मतदारसंघात कोल्हापूर जिल्ह्यातील राधानगरी आणि भुदरगड ही दोन तालुके आणि आजरा तालुक्यातील आजरा महसूल मंडळाचा समावेश होतो. राधानगरी हा विधानसभा मतदारसंघ कोल्हापूर लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:कोल्हापूर लोकसभा मतदारसंघ
सदाशिव पेठ, पुणे
पानिपतच्या लढाईमध्ये सदाशिवराव भाऊंना वीरगती प्राप्त झाली. त्यानंतर ह्या पेठेला सदाशिव पेठ असे नाव देण्यात आले.
ही पेठ पुणे शहराच्या मध्यवर्ती भागात मोडते. या पेठेत मराठी ब्राह्मण वस्ती जास्त प्रमाणात आहे. पुण्यातील असंख्य जुने वाडे येथे आजही बघायला मिळतात. आणि इथे राहणाऱ्या लोकांनी स्वतःची एक नवीन शैली तयार केली आहे. ह्या शैलीमुळे मराठीमध्ये "सदाशिव पेठ" हे नवे विशेषण तयार झाले आहे.
सदाशिव पेठेतील महत्त्वाची स्थळे:
महत्त्वाची मंदिरे:
इझतगाव
इझतगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नायगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
विलेपार्ले
विले पार्ले हे मुंबईचे उपनगर व मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या पश्चिम मार्गावरील एक स्थानक आहे. मराठी भषिक रहिवाशांचे वर्चस्व असलेल्या पार्ल्यात पार्ले-जी ह्या भारतीय बिस्किट कंपनीचा पहिला बिस्किटांचा कारखाना होता.
मुंबईच्या छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचा डॉमेस्टिक (आंतर्देशीय) टर्मिनल पार्ल्यामध्येच आहे. तसेच पश्चिम द्रुतगती महामार्गावरून आंतरराष्ट्रीय टर्मिनसकडे जाण्यासाठी बांधलेला सहार उन्नत मार्ग देखील पार्ल्यामध्येच आहे.
वर्ग:मुंबईची उपनगरे
पनामा पेपर्स
पनामातील मोझॅक फोन्सेका या कायदेविषयक कंपनीशी संबंधित १.१५ कोटी गुप्त कागदपत्रे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर काम करणाऱ्या शोधपत्रकारांच्या एका जागतिक गटाने पनामा पेपर्स या नावाने उघड केली आहेत. या प्रकरणाला जागतिक शोधपत्रकारितेच्या इतिहासातील सर्वात मोठे प्रकरण मानले जात आहे. या कागदपत्रांमध्ये २,१४,००० पेक्षा जास्त ऑफशोअर कंपन्यांबद्दलची विस्तृत माहिती आहे, ज्यामध्ये त्यांचे भागधारक आणि संचालकांची माहितीसुद्धा आहे. यामध्ये जे या कंपन्यांचे भागधारक आणि संचालक आहेत अशा अर्जेंटिना, आइसलॅंड, सौदी अरेबिया, युक्रेन, संयुक्त अरब अमिराती या देशातील सध्या सत्तेत असणाऱ्या राजकारण्यांची नावे आहेत. त्याचबरोबर इतर ४०हून अधिक देशातील बडे नेते, सरकारी अधिकारी, जवळचे नातेवाईक, जवळचे सहकारी, विविध सरकारांचे प्रमुख आणि उद्योगपतींची नावे आहेत, ज्यामध्ये ब्राझील, चीन, पेरु, फ्रान्स, भारत, मलेशिया, मेक्सिको, पाकिस्तान, इंडोनेशिया, रशिया, दक्षिण आफ्रिका, स्पेन, सिरिया आणि युनायटेड किंग्डम या देशांचा समावेश आहे.