cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मराठी ख्रिस्ती साहित्य
मराठी ख्रिस्ती साहित्य लेखनाचा सुरुवातीचा काळ
इ.स. १६१६ साली फादर स्टीफन्स यांनी १०,९६२ ओव्यांचे 'ख्रिस्तपुराण' हे पुस्तक लिहिले. सोळाव्या शतकामध्ये फादर आंतुनिया साल्दाज आणि सतराव्या शतकामध्ये फादर जुवांव पेत्रोझ यांनी मराठीमध्ये काव्यलेखन केले. एकोणिसाव्या शतकामध्ये रेव्हरंड हरिपंत खिस्ती यांनी ओवीबद्ध 'ख्रिस्तचरित्र' लिहिले. बाबुराव पवार हे ख्रिस्ती समाजातले पहिले शाहीर होते. इ.स. १९१४ साली रेव्हरंड भास्कर कृष्ण उजगरे यांनी 'वनवासी फूल', 'केवढे हे क्रौर्य' अशा कविता लिहिणाऱ्या नारायण वामन टिळक यांची कविता संपादित केली. इ.स. १९२० साली भास्करराव उजगरे यांनीच ना.वा. टिळकांची 'अभंगांजली' प्रकाशित केली. १९३८ साली नारायण वामन टिळकांचा 'ख्रिस्तायन' हा ग्रंथ प्रकाशित झाला. या ग्रंथात एकूण शहात्तर अध्याय आहेत. पहिले साडेबारा अध्याय स्वतः रेव्हरंड टिळकांनी, शेवटचा अध्याय देवदत्त टिळकांनी आणि बाकी सर्व ख्रिस्तायन, लक्ष्मीबाई टिळकांनी लिहिले. १९३० साली शाहू दगडोबा उजगरे या कवीचे 'नवे अंजन' हे खंडकाव्य प्रसिद्ध झाले. हे खंडकाव्य १२० श्लोकांचे असून दिंडी वृत्तामध्ये लिहिलेले आहे.
मराठी ख्रिस्ती साहित्यातील लेखिकांचे योगदान
पंडिता रमाबाईंनी इ.स. १८८२ साली 'स्त्रीधर्मनीती' नावाचे स्त्री जीवनाला मार्गदर्शक असे पुस्तक लिहिले. पंडिता रमाबाईंनी ख्रिस्ती धर्म स्वीकारल्यानंतर बायबलचे मराठीत भाषांतरही केले. त्यानंतर त्यांनी 'इंग्लंडचा प्रवास' हे पुस्तक लिहिले. या पुस्तकाचा पहिला भाग म्हणजे सदा पांडुरंग केळकर यांना लिहिलेले पत्र आहे तर दुसऱ्या भागात इंग्लंडमधील स्त्रीजीवनाचे वर्णन आहे. 'युनायटेड स्टेट्सची लोकस्थिती आणि प्रवासवर्णन' हे पुस्तकही रमाबाईंनी लिहिले. लक्ष्मीबाई टिळक यांनीही मराठी ख्रिस्ती साहित्य निर्मितीमध्ये भर घातलेली आहे. लक्ष्मीबाई टिळक या १८९० सालापर्यंत निरक्षर होत्या रेव्हरंड टिळकांनी त्यांना लिहायला वाचायला शिकविले. इ.स. १८९४ साली लक्ष्मीबाई टिळकांची 'भरली घागर' ही पहिली कविता प्रसिद्ध झाली. लक्ष्मीबाईंनी स्मृतिचित्रे हे पुस्तकही लिहिले. रेव्हरंड ना.वा. टिळकांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे अपूर्ण राहिलेले 'ख्रिस्तायन'ही लक्ष्मीबाईंनी पूर्ण केले. रामकुंवर सूर्यवंशी यांचा 'मयूरपंख' हा कथासंग्रह इ.स. १९८० साली प्रकाशित झाला. या संग्रहात 'झुंज', 'बडी हवेली', 'भैरवाच्या परिसरात' यासारख्या एकूण आठ कथा आहेत. 'मयूरपंख' या पुस्तकाला रवींद्र पिंगे यांची प्रस्तावना आहे. रामकुंवर सूर्यवंशी यांनीच ख्रिस्तचरित्रावर आधारलेली दोन हजार ओव्यांची 'भक्तिमंगला' ही रचनाही केलेली आहे. अनुपमा उजगरे यांनी 'तुम्हाला काय वाटतं?' या नावाचे सामाजिक व कौटुंबिक समस्यांवर आधारित सदर ज्ञानोदय या नियतकालिकातून लिहिले. उषा हरिश्चंद्र उजगरे यांचे 'एकेक वेस ओलांडताना' आणि डॉ. उषा विजय कोल्हटकर यांचे 'अमेरिका किती मोठी? किती छोटी?' ही पुस्तकेही महत्त्वाची आहेत. सिसिलिया कार्व्हालो यांचे 'उन्मेष', 'प्रकाशझोत', 'काठ' हे कथासंग्रह प्रकाशित आहेत. 'पंडिता रमाबाई:व्यक्ती व वाङ्मय' हा त्यांचा प्रबंधही प्रकाशित आहे.
इ.स.पू. ५६२
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५६२ वर्ग:इ.स.पू.चे ५६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
मराठी ख्रिस्ती साहित्य
हेही पहा
वर्ग:मराठी साहित्य वर्ग:ख्रिश्चन धर्म
भारती मोहन आर.के.
भारती मोहन आर.के. ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
एएलए-एलसी रोमनीकरण
ए एल ए-एल सी ( अमेरिकन लायब्ररी असोसिएशन - लायब्ररी ऑफ काँग्रेस ) हे लॅटिन लिपीमध्ये इतर लेखन प्रणालीतील मजकुराचे प्रतिनिधित्व करण्याचे, म्हणजेच रोमनीकरणाचे एक मानक आहे.
अनुप्रयोग
ही प्रणाली उत्तर अमेरिकन ग्रंथालये आणि ब्रिटिश लायब्ररीमध्ये आणि इंग्रजी-भाषिक जगातील सर्व प्रकाशनांमध्ये ग्रंथसंपत्तीच्या माहितीचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी वापरली जाते.
अँग्लो-अमेरिकन कॅटलाॅगिंग नियमांनुसार तालिकाकर्त्यांना त्यांच्या रोमन-नसलेल्या मूळ लेखनाचे रोमनीकरण करणे आवश्यक आहे. तथापि, युनिकोड वर्ण असलेल्या नोंदींना परवानगी देण्यासाठी एमएआरसी मानदंड  बऱ्याच तालिकांमध्ये रोमन आणि मूळ लिप्या, या  दोन्हीमध्ये ग्रंथसूची डेटा समाविष्ट आहे. उदयोन्मुख रिसोर्स डिस्क्रिप्शन ॲन्ड अ‍ॅक्सेस ने ए ए सी आरच्या बऱ्याच शिफारसी चालू ठेवतात, परंतु त्या प्रक्रियेचा संदर्भ "रोमानीकरण" ऐवजी "लिप्यंतरण" म्हणून करतात.
रोमनीकृत लिप्या
ए एल ए -एल सी रोमनीकरणात ७० पेक्षा जास्त रोमनीकरण सारण्या समाविष्ट आहेत. सारण्यांची काही उदाहरणे येथे आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:लिप्यंतर
पाणघोडा
'
पाणघोडा हा एक शाकाहारी प्राणी आहे. हा प्राणी जास्तिकरून पाण्यात राहात आसल्यामुळे याला पाणघोडा असे नाव पडले. इंग्रजीत या प्रणयाला हिप्पोपोटोमस असे म्हणतात. हिप्पो म्हणजे घोडा आणि पोटोमस म्हणजे नदीत राहणारा. हा प्राणी आफ्रिकेत आढळतो. हा प्राणी ईजिप्त मधून नष्ट झाला असला तरी नाईल नदीच्या खोऱ्यात टांझानिया आणि मोज़म्बिक़्यु मध्ये मिळतात. या वेतीरिक्त केन्या, सोमालिया, कॉंगो (लोकशाहीक प्रजासत्ताक), चाड, अंगोला, नामिबिया, झाम्बिया आणि दक्षिण आफ्रिका या देशांमध्ये पण मिळतात.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:प्राणी वर्ग:सस्तन प्राणी
लेसोथो
लेसोथो हा आफ्रिका खंडाच्या दक्षिण भागातील एक भूपरिवेष्ठित देश आहे. लेसोथोच्या चारही बाजुंना दक्षिण आफ्रिका देशाच्या सीमा आहेत. दुसऱ्या स्वतंत्र देशाच्या पुर्णपणे अंतर्गत असलेला लेसोथो जगातील केवळ ३ देशांपैकी एक आहे (सान मारिनो व व्हॅटिकन सिटी हे इतर दोन्ही देश इटलीमध्ये आहेत.) मासेरु ही लेसोथोची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.
१८६८ सालापासून ब्रिटिश साम्राज्याचे मांडलिक राष्ट्र राहिल्यानंतर १९६६ साली लेसोथोला स्वातंत्र्य मिळाले. सध्या लेसोथो राष्ट्रकुल परिषदेचा सदस्य असून येथे सांसदीय संविधानिक राजेशाही प्रकारचे सरकार आहे. येथील राजाला औपचारिक महत्त्व असून सर्व संविधानिक अधिकार संसद सांभाळते. लेसोथोची अर्थव्यवस्था शेती, खाणकाम, उत्पादन इत्यादी उद्योगांवर अवलंबून असून येथील ४० टक्के लोक आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्यरेषेच्या खाली जगतात.
ह्या भागातील इतर देशांप्रमाणे लेसोथोदेखील एड्सच्या मगरमिठीत अडकला आहे. २००९ मधील पाहणीनुसार येथील २३.६ टक्के लोकांना एच.आय.व्ही. विषाणूची लागण झाली आहे व येथील सरासरी आयुर्मान केवळ ४२ वर्षे आहे. एड्सचा प्रादुर्भाव कमी करण्यासाठी येथे मोठ्या प्रमाणावर प्रयत्न चालू असून ह्या प्रयत्नांना यश येण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत.
भूगोल
लेसोथो आफ्रिका खंडाच्या दक्षिण भागात स्थित असून तो चारही बाजूने दक्षिण आफ्रिका देशाने वेढला गेला आहे. संपूर्णपणे 1000 m पेक्षा अधिक उंचीवर वसलेला लेसोथो हा जगातील एकमेव स्वतंत्र देश आहे. ह्या उंचीमुळे येथील हवामान शीतल असते.
राजकीय विभाग
राजकीय दृष्ट्या लेसोथो १० जिल्ह्यांमध्ये विभागला गेला आहे.
समाजव्यवस्था
लेसोथोची लोकसंख्या अंदाजे २०.६७ लाख इतकी असून येथील २५ टक्के जनता शहरी तर ७५ टक्के ग्रामीण आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:आफ्रिकेतील देश
कोणार्क सूर्य मंदिर
कोणार्क येथील सूर्य मंदिर हे तेराव्या शतकात बांधलेले हिंदू मंदिर असून याची निर्मिती राजा नरसिंहदेव (इ.स. १२३६ - १२६४) याने करविली. हे मंदिर ओडिशा राज्याच्या कोणार्क गावामध्ये असून ते युनेस्कोचे एक जागतिक वारसा स्थान आहे. हे मंदिर पुरी पासून ३५ किमी तर भुवनेश्वर पासून ६५ किमी आहे.
वास्तुकला
प्रचंड आकाराची बारा चाके असलेला सूर्यरथ आणि त्याला जोडलेले सात घोडे अशी या मंदिराच्या स्थापत्याची कल्पना आहे. येथे असलेली सूर्यरथाची कल्पना ही अन्य कोणत्या सूर्यमंदिरात दिसत नाही. गाभारा व जगमोहन मंदिर यांच्यापुढे नटमंदिर हा स्वतंत्र मंडप आहे. या सर्वच वास्तू शिल्पांनी सजलेल्या आहेत.{१I
पौराणिक महत्त्व
हे मंदिर सूर्य देव यांना समर्पित होते, ज्यांना स्थानिक लोक 'बिरंचि-नारायण' म्हणून संबोधत असत. या कारणामुळे, या प्रदेशास अर्क-क्षेत्र (अर्क=सूर्य) किंवा पद्म-क्षेत्र म्हटले गेले. पुराणानुसार भगवान श्रीकृष्णाचा मुलगा सांब यांना त्याच्या शापामुळे कुष्ठरोगाचा त्रास झाला होता. सांब यांनी मित्रवन येथील चंद्रभागा नदीच्या समुद्राच्या संगमावर कोनार्कमध्ये बारा वर्षे तपश्चर्या केली आणि सूर्य देवाला प्रसन्न केले. सूर्यदेव, सर्व रोगांचा नाश करणारा होता. सूर्यदेवांने सांबचा आजार बरा केला होता. त्यानुसार सांबने सूर्य देवाचे मंदिर बांधायचे ठरवले. सांब यांचा आजार बरा झालानंतर, चंद्रभागा नदीत स्नान करून त्यांना सूर्यदेवाची मूर्ती सापडली.
ही सूर्यदेवाची मूर्ती शरीराच्या त्याच भागातून  देवशिल्पी श्री विश्वकर्मा यांनी बनविली होती. सांब यांनी आपल्या बांधलेल्या मित्रवनमधील मंदिरात ही मूर्ती स्थापित केली, तेव्हापासून हे स्थान पवित्र मानले गेले.
संदर्भ यादी
१. माटे म. श्री., प्राचीन कलाभारती
बाह्य दुवे
पुरी मधील कोणार्क सूर्य मंदिराचे न ऐकलेले रहस्य
वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे
कामथडी
कामथडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील भोर तालुक्यातील एक गाव आहे. कामथडी हे पुणे जिल्ह्यातल्या भोर तालुक्यातील गाव आहे.
भोगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
कामथडी हे पुणे जिल्ह्यातल्या भोर तालुक्यातील ५०५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ५२६ कुटुंबे व एकूण २४५२ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर भोर २० किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये १२८८ पुरुष आणि ११६४ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ८४ असून अनुसूचित जमातीचे ४१ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५६६९३ आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहे. गावात ३ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत. गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे. गावात १ शासकीय माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील उच्च माध्यमिक शाळा (चेलाडी ) ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय (नसरापूर) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (नसरापूर) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील वैद्यकीय महाविद्यालय (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यवस्थापन संस्था (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पॉलिटेक्निक (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अपंगांसाठी खास शाळा (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील ॲलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील फिरता दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात शुद्धीकरण न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झऱ्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा नाही.
स्वच्छता
गावात बंद गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही. गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध आहे. सांडपाणी थेट जलस्त्रोतांमध्ये सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही. गावात न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड गावात दूरध्वनी उपलब्ध आहे. गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आहे. गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे. गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील इंटरनेट सुविधा १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात खाजगी कूरियर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी कूरियर १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध आहे. गावात खाजगी बस सेवा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी बस सेवा १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात रेल्वे स्थानक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेल्वे स्थानक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आहे. गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध आहे. राष्ट्रीय महामार्ग गावाला जोडलेला आहे.. राज्य महामार्ग गावाला जोडलेला आहे.. जिल्यातील मुख्य रस्ता गावाला जोडलेला आहे.. जिल्ह्यातील दुय्यम रस्ता गावाला जोडलेला आहे..
बाजार व पतव्यवस्था
गावात एटीएम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील एटीएम ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात व्यापारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील व्यापारी बँक ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात सहकारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सहकारी बँक ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध आहे. गावात स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आहे. गावात रेशन दुकान उपलब्ध आहे. गावात आठवड्याचा बाजार उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील आठवड्याचा बाजार ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे. गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे. सर्वात जवळील क्रीडांगण १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील सार्वजनिक ग्रंथालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील सार्वजनिक वाचनालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध आहे. गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे. गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आहे.
वीज
प्रतिदिवस १६ तासांचा वीजपुरवठा सर्व प्रकारच्या वापरासाठी उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
कामथडी ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १००० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:भोर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
संजय कुलकर्णी
पुणे परिसरात दिवाळी अंकाच्या स्पर्धा संयोजनात त्यांचा मोठा सहभाग होता.
संजय दिनकर यांचे बालपण
संजय यांचे आईवडील शिक्षक होते. त्यांची जेजुरी येथे बदली झाली. त्यामुळे संजय यांना वयाच्या चौथ्या वर्षी जेजुरीला यावे लागले. दिलीपकुमार-वैजयंतीमाला यांच्या ‘नया दौर’चे चित्रीकरण त्यावेळी तिथे चालू होते. वडील दिनकरराव कुलकर्णी यांनी दिलीपकुमार यांचा सत्कार शाळेत घडवून आणला. ‘नया दौर’मधील दिलीपकुमार-अजित यांच्यातील टांग्याची शर्यत, त्यांची टेकडीवरील मारामारी या जेजुरीच्या परिसरातील झालेल्या चित्रीकरणाचा प्रभाव संजय यांच्या मनावर कायमचा कोरला गेला. त्याच्याच जोडीला, त्यांना दैनिकांत येणाऱ्या चित्रपटांच्या जाहिराती पाहण्याचा छंद जडला. त्यांचे शाळेच्या मुख्याध्यापकांच्या ट्रान्झिस्टरवर चित्रपटांची गाणी ऐकणे, संधी मिळेल तेव्हा तंबूतील चित्रपट पाहणे हेही सुरू झाले.
ते महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी पुण्यात आले. त्यांनी स.प. महाविद्यालयाच्या कला शाखेत प्रवेश घेतला. दरम्यान, वडिलांचे निधन झाले. संजय यांच्या आईवर कुटुंबाची जबाबदारी आली. संजय वृत्तविद्येच्या कमी खर्चातील अभ्यासक्रमासाठी कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठात दाखल झाले. सुधाकर पवार तिथे शिक्षणप्रमुख होते. त्यांनी शैक्षणिक सहलीसाठी विद्यार्थ्यांना औरंगाबाद, नाशिकला नेले. संजय यांना तेथून परतताना नाशिक येथे नव्याने सुरू झालेल्या ‘देशदूत’मध्ये उपसंपादकाची नोकरी लागली. त्याचवेळी नाशिकमध्ये राजेश खन्नाच्या ‘दुश्मन’चे चित्रीकरण चालू होते. त्याबद्दल स्थानिक वार्ताहराने आणलेल्या बातम्यांना शीर्षक देण्याचे पहिले काम त्यांना करावे लागले. चित्रपटविषयक मजकुराशी तेथेच, पत्रकारितेच्या पहिल्या दिवसापासून त्यांची मैत्री जमली. ती पुढे कायम टिकली.
संजय कुलकर्णी यांना मिळालेले पुरस्कार
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी पत्रकार
डेथ विश (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)
डेथ विश हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील दुसऱ्या पर्वाचा, अठरावा भाग आहे आणि संपूर्ण मालिकेतील चौतीसावे भाग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
एस.एस. लाझियो
सोसियेता स्पोर्तिव्हा लाझियो (Società Sportiva Lazio) हा इटलीच्या लात्सियो प्रदेशामधील एक फुटबॉल क्लब आहे. हा क्लब रोम येथे स्थित असून तो आपले सामने स्टेडियो ऑलिंपिको येथून खेळतो. रोममधील दुसरा क्लब ए.एस. रोमा सोबत लाझियोची तीव्र चुरस असून दोन्ही संघ इटलीच्या सेरी आ स्पर्धेत खेळतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब वर्ग:रोम
भुजंगधारी
स्थान
भुजंगधारी तारकासमूह हा मुख्यत्वे खगोलीय विषुववृत्ताच्या दक्षिणेस शौरी व तूळ यांच्या दरम्यान असून दक्षिणेकडे हा वृश्चिक व धनू यांच्या दरम्यान क्रांतिवृत्तापर्यंत पसरलेला आहे. याचा काही भाग आकाशगंगेच्या पट्‍ट्यापर्यंत गेलेला असून त्या भागात तेजोमेघ आणि तारकागुच्छ दिसतात. उत्तर गोलार्धातील उन्हाळ्यात हा नीट दिसतो.
तारे
अल्फा ओफयुची हा २.०७ दृश्यप्रतीचा तारा आणि ईटा ओफयुची हा २.४३ दृश्यप्रतीचा तारा हे भुजंगधारीमधील तेजस्वी तारे आहेत. बीटा ओफयुची आणि लॅम्ब्डा ओफयुची हे या तारकासमूहातील इतर तेजस्वी तारे आहेत.
आरएस ओफयुची एक असा तारा आहे ज्याची दीप्ती (तेजस्वीपणा) अनियमित काळाने काही दिवसांमध्ये शंभर पटिंनी वाढते. त्यामुळे या ताऱ्याचा स्फोट होऊन तो १अ प्रकारचा अतिनवतारा बनण्याच्या मार्गावर आहे आहे असे मानले जाते.
बर्नार्डचा तारा हा पृथ्वीपासून दुसरा सर्वात जवळचा तारा आहे. हा तारा या भुजंगधारी तारकासमूहामध्ये आहे. बर्नाडचा तारा पृथ्वीपासून ६ प्रकाशवर्ष अंतरावर आहे. हा बीटा ताऱ्याच्या डावीकडे आणि V आकाराच्या ताऱ्यांच्या समूहाच्या उत्तरेला आहे.
एसएन १६०४ हा अतिनवतारा थीटा ओफयुची जवळ ९ ऑक्टोबर १६०४ साली पहिल्यांदा पाहिला गेला होता. योहानेस केप्लर यांनी त्याला पहिल्यांदा १६ ऑक्टोबर रोजी पाहिले आणि त्याचा अतिशय सखोल अभ्यास केला होता. त्यामुळे त्याला केल्परचा अतिनवतारा असे नाव पडले.
भुजंगधारीमधील जीजे १२१४ या ताऱ्याची तेजस्विता दर १.५ दिवसांनी वारंवार कमी होते, असे २००९ मध्ये जाहीर करण्यात आले. असे तजस्विता कमी होणे हे लहान ग्रहाच्या संक्रमणाशी सुसंगत आहे.
दूर अंतराळातील वस्तू
भुजंगधारीमध्ये आयसी ४६६५, एनजीसी ६६३३, एम९, एम१०, एम१२, एम१४, एम१९, एम६२ आणि एम१०७ यांसारखे अनेक तारकागुच्छ आणि आयसी ४६०३-४६०४ यासारखे तेजोमेघ आहेत.
एम१० हा एक जवळचा गोलाकार तारकागुच्छ आहे. तो पृथ्वीपासून २०,००० प्रकाशवर्ष अंतरावर आहे. त्याची दृश्यप्रत ६.६ आहे.
एनजीसी ६२४० ही एक असामान्य दीर्घिका या तारकासमूहामध्ये आहे. दोन दीर्घिकांच्या विलीनीकरणातून ही दीर्घिका तयार झाली आहे. ४० कोटी प्रकाशवर्ष अंतरावरील फुलपाखराच्या आकारातील या दीर्घिकेमध्ये एकमेकांपासून ३००० प्रकाशवर्ष अंतरावर दोन कृष्णविवरे आहेत. दोन कृष्णविवरांच्या अस्तित्वावर चंद्रा क्ष-किरण दुर्बिणीतून मिळालेल्या वर्णपटाच्या आधारे शिक्कमोर्तब झाले. ही कृष्णविवरे आणखी एक अब्ज वर्षांनी एकमेकांत विलीन होतील असा अंदाज आहे. या दीर्घिकेमध्ये ताऱ्यांच्या निर्मितीचा दरदेखील असामान्य रीत्या जास्त आहे. याचे संभाव्य कारण टक्करीनंतर निर्माण झालेली उष्णता आहे.
बर्नार्ड ६८ हा पृथ्वीपासून ४१० प्रकाशवर्ष अंतरावरील एक कृष्ण तेजोमेघ आहे. ०.४ प्रकाशवर्ष व्यास असूनसुद्धा याचे वस्तुमान फक्त सूर्याच्या दुप्पट आहे. त्यामुळे हा अतिशय विरळ आणि थंड तेजोमेघ आहे (तापमान: १६ केल्व्हिन). सध्या जरी हा तेजोमेघ स्थिर असला, तरी कालांतराने यामध्ये नवीन ताऱ्यांची निर्मिती सुरू होईल. बर्नार्ड ६८ चे एक असामान्य वैशिष्ट्य म्हणजे त्याच्यातील कंपने ज्यांचा आवर्तीकाळ २,५०,००० वर्ष आहे. खगोलशास्त्रज्ञ असा तर्क लावतात की ही गोष्ट एका अतिनवताऱ्यामुळे निर्माण झालेल्या आघात लहरींमुळे होत आहे.
भुजंगधारी आणि राशिचक्र
भुजंगधारी हा क्रांतिवृत्तावरून जाणाऱ्या १३ तारकासमूहांपैकी एक आहे. त्यामुळे याला तेरावी रास असेही म्हटले जाते. त्यामुळे रास व तारकासमूह यामध्ये गोंधळ होतो.
राशिचक्रातील राशी या क्रांतिवृत्ताचे बारा समान भाग आहेत ज्यामुळे प्रत्येक रास खगोलीय रेखावृत्तावर ३०° भाग व्यापते. हे अंतर अंदाजे सूर्याने एका महिन्यामध्ये कापलेल्या अंतराएवढे आहे.
सर्व तारकासमूह आकारमानाने एकसारखे नाहीत आणि त्यांचे आकाश व्यापणे हे ताऱ्यांच्या स्थानांवर अवलंबून आहे. तारकासमूहांचा आणि राशिचक्रातील राशींचा फारसा संबंध नाही आणि या दोन गोष्टी सामान्यत: एकमेकांशी जुळत नाहीत.
हुमायूनची कबर
हुमायूनची कबर (उर्दू:ہمایون کا مقبره हुमायूँ का मकबराह) ही मुघल बादशहा हुमायूँ याचे थडगे आहे. यावर इराणी वास्तुकलेची छाप आहे. युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळात ह्या कबरीचा समावेश होतो. गुलाम घराण्याच्या काळात ही जमीन किलोकरी किल्ल्यात असायची आणि नसिरुद्दीन (१२६८-१२८७) याचा मुलगा तत्कालीन सुलतान केकुबादची राजधानी असायची. येथील मुख्य इमारत मुघल सम्राट हुमायूनची कबर आहे आणि त्यात हुमायूनच्या थडग्यासह इतर अनेक राजेशाही व्यक्तींच्या थडग्या आहेत. या समूहाला जागतिक वारसा स्थळ म्हणून घोषित करण्यात आले आहे आणि हे भारतातील मुघल वास्तुकलेचे पहिले उदाहरण आहे. ही समाधी त्याच चारबाग शैलीचे अनुसरण करते, ज्यामुळे नंतर ताजमहालचा उदय झाला. ही समाधी 1562 मध्ये हुमायूनची विधवा बेगम हमीदा बानू बेगम यांच्या आदेशानुसार बांधली गेली. या इमारतीचे शिल्पकार सय्यद मुबारक इब्न मिरक गियाथुद्दीन आणि त्यांचे वडील मिरक गियाथुद्दीन होते, ज्यांना खास अफगाणिस्तानातील हेरात शहरातून बोलावण्यात आले होते. मुख्य इमारत सुमारे आठ वर्षांत पूर्ण झाली आणि भारतीय उपखंडातील चारबाग शैलीचे पहिले उदाहरण बनले. एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर लाल वाळूचा खडक येथे पहिल्यांदा वापरण्यात आला. 1993 मध्ये या इमारतीस युनेस्कोने जागतिक वारसा स्थळ घोषित केले.
या संकुलातील मुख्य इमारत मुघल सम्राट हुमायूनची कबर आहे. हुमायूनच्या थडग्याशिवाय, त्याची बेगम हमीदा बानो आणि दारा शिकोह, नंतरचा सम्राट शाहजहानचा मोठा मुलगा आणि अनेक उत्तराधिकारी मुघल सम्राट जहांदर शाह, फारुखशियार, रफी उल-दर्जत, रफी उद-दौलत आणि आलमगीर दुसरा इत्यादींच्या थडग्या आहेत. या इमारतीने मुघल वास्तुकलेतील एक मोठा बदल घडवून आणला, ज्याचे प्रमुख वैशिष्ट्य म्हणजे चारबाग शैलीतील बाग. अशी उद्याने भारतात यापूर्वी कधीही दिसली नव्हती आणि त्यानंतर अनेक इमारतींचा अविभाज्य भाग बनली. ही समाधी मुघलांनी पूर्वी बांधलेल्या काबूलमधील हुमायूनचे वडील बाबर यांच्या बाग-ए-बाबरच्या समाधीपेक्षा खूपच वेगळी होती. बाबरबरोबरच बागेत बांधलेल्या समाधींमध्ये सम्राटांना दफन करण्याची परंपरा सुरू झाली. समरकंद (उझबेकिस्तान) येथील त्यांचे पूर्वज तैमूर लांग यांच्या समाधीवर आधारित, ही वास्तू भारतातील नंतरच्या मुघल वास्तुकलेच्या समाधीसाठी प्रेरणास्थान बनली. ताजमहालसह ही वास्तुकला शिखरावर पोहोचली.
बाह्य देखावा
दगडी बांधलेल्या प्रचंड इमारतीत प्रवेश करण्यासाठी पश्चिम आणि दक्षिणेला दोन 16 मीटर उंच दुमजली प्रवेशद्वार बनवले आहेत. या दरवाजांच्या दोन्ही बाजूंना खोल्या असून वरच्या मजल्यावर लहान अंगण आहेत. मुख्य इमारतीच्या इवानवरील तारासारखाच सहा टोकांचा तारा मुख्य प्रवेशद्वाराला शोभतो. समाधी मुळात दगडांना मोर्टारने जोडून बांधली गेली आहे आणि लाल वाळूच्या दगडाने झाकलेली आहे. याच्या वर मोझॅक, फरशीचा पृष्ठभाग, खिडक्यांची जाळी, दरवाजा-चौकट आणि बाल्कनी यासाठी पांढरा संगमरवर वापरण्यात आला आहे. समाधीचा मोठा मुख्य घुमट देखील पांढऱ्या संगमरवराने मढवलेला आहे. समाधी 8 मीटर उंच मूळ प्लिंथवर उभी आहे, ज्याचा वरचा पृष्ठभाग 12000 चौरस मीटर आहे, लाल जाळीदार बलस्ट्रेडने वेढलेला आहे. या चौकोनी प्लॅटफॉर्मचे कोपरे अष्टकोनी छाप देण्यासाठी छाटण्यात आले आहेत. या प्लॅटफॉर्मच्या पायामध्ये 56 सेल बांधले आहेत, ज्यामध्ये 100 पेक्षा जास्त कबरी बनवल्या आहेत. संपूर्ण रचना काही पावले उंच प्लॅटफॉर्मवर उभी आहे.
पर्शियन वास्तुकलेचा प्रभाव असलेली ही समाधी 47 मी. ते उंच आणि 300 फूट रुंद आहे. पर्शियन बल्बस घुमट इमारतीवर बांधलेला आहे, जो पहिल्यांदा सिकंदर लोदीच्या थडग्यात दिसला होता. हा घुमट 42.5 मीटर उंच मानेच्या आकाराच्या सिलेंडरवर बांधला आहे. घुमटाच्या वर एक 6 मीटर उंच पितळी मुकुटाचा कलश स्थापित केला आहे आणि त्यावर चंद्र ठेवला आहे, जो तैमूर वंशाच्या थडग्यांमध्ये आढळतो. घुमट दुहेरी थरात बनविला गेला आहे, बाहेरील थर पांढऱ्या संगमरवराने झाकलेला आहे आणि आतील थर गुहेच्या रूपात बनविला आहे. घुमटाच्या शुद्ध आणि स्वच्छ पांढऱ्या स्वरूपाव्यतिरिक्त, उर्वरित इमारत लाल वाळूच्या दगडाने बनलेली आहे, ज्यावर पांढरे आणि काळे संगमरवर आणि पिवळ्या वाळूच्या दगडाने मोज़ेकचे काम केले आहे. या रंगांच्या मिश्रणामुळे इमारतीला एक वेगळीच आभा येते.
अंतर्गत पोत
बाहेरून साधी दिसणारी इमारतीची अंतर्गत योजना काहीशी गुंतागुंतीची आहे. यात मुख्य मध्यवर्ती खोलीसह चौकोनी आकाराच्या नऊ खोल्या आहेत. यामध्ये, उरलेल्या आठ दुमजली खोल्या मध्यभागी बांधलेल्या आणि मधोमध उघड्या असलेल्या मुख्य खोलीला घेरलेल्या आहेत. मुख्य कक्ष घुमटाकार (हुजरा) आणि दुहेरी उंचीचा एक मजली आहे आणि घुमटाच्या खाली मध्यभागी आठ बाजूंनी जाळीदार वर्तुळात दुसरा मुघल सम्राट हुमायूनची कबर आहे. ही इमारतीची मुख्य कबर आहे. त्याचे प्रवेशद्वार दक्षिणेकडील इवानमधून आहे आणि इतर दिशांच्या इवानांना पांढऱ्या संगमरवरी जाळ्या आहेत. सम्राटाची खरी समाधी आतील चेंबरमध्ये अगदी खाली स्थित आहे, ज्यामध्ये बाहेरून प्रवेश केला जातो. त्याच्या अगदी वर एक आकर्षक पण सुंदर प्रतिकृती बनवण्यात आली आहे. तळापर्यंत प्रवेश सामान्य पर्यटकांना दिला जात नाही. पिएट्रा ड्युरा नावाच्या संगमरवरी मोज़ेकचा वापर संपूर्ण इमारतीमध्ये केला जातो आणि या प्रकारची थडग्यांचे नियोजन इंडो-इस्लामिक वास्तुकलेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे, ज्याचा वापर ताजमहालसारख्या मुघल साम्राज्याच्या नंतरच्या थडग्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केला गेला.[20]
मुख्य सभामंडपात संगमरवरी जाळीच्या अगदी वर एक मिहराब आहे, जो पश्चिमेला मक्केकडे आहे. येथे, कुरआनच्या सुरा 24 ऐवजी सामान्यत: प्रवेशद्वारांवर कोरलेली, सुरा-अन-नूरची एक ओळ आहे ज्याद्वारे किब्ला (मक्काची दिशा) मधून प्रकाश प्रवेश करतो. अशा प्रकारे सम्राटाचा दर्जा त्याच्या विरोधक आणि प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा वरचढ होतो, देवत्वाच्या जवळ जातो.
मुख्य सभामंडपाच्या चार कोपऱ्यांवर चार अष्टकोनी खोल्या आहेत, त्या दालनांनी जोडलेल्या आहेत. मुख्य चेंबरच्या हातांच्या मध्यभागी इतर चार चेंबर्स देखील बांधलेले आहेत. या आठ खोल्या मुख्य थडग्याभोवती आहेत, जसे की सूफीवाद आणि इतर अनेक मुघल समाधीमध्ये दिसतात; यासोबतच ते इस्लाम धर्मात स्वर्ग देखील सूचित करतात. या प्रत्येक खोल्यांसह 8-8 खोल्या आहेत, जे एकूण 124 खोल्यांच्या योजनेचा भाग आहेत. या छोट्या खोल्यांमध्ये वेळोवेळी अनेक मुघल नवाब आणि दरबारींच्या कबर बांधल्या गेल्या आहेत. यापैकी प्रमुख म्हणजे हमीदा बानो बेगम आणि दारा शिकोह यांच्या थडग्या. पहिल्या मजल्यासह, या मुख्य इमारतीमध्ये 100 हून अधिक कबरी आहेत, त्यापैकी बहुतेक दफन केलेल्या व्यक्तीची ओळख नाही, परंतु हे निश्चित आहे की त्या राजघराण्यातील किंवा मुघल साम्राज्याच्या दरबारातील आहेत. त्यामुळे, इमारतीला मुघलांची स्मशानभूमी अशी संज्ञा आहे.
लाल वाळूच्या दगडावर पांढऱ्या संगमरवराचे कॉम्बिनेशन या इमारतीत प्रथमच वापरले गेले. यात अनेक भारतीय स्थापत्य घटक देखील आहेत, जसे की मुख्य घुमटाभोवती राजस्थानी स्थापत्यकलेचे छोटे छत्र, जे मूळत: निळ्या टाइलने झाकलेले होते.
चार-बाग
मुख्य इमारतीच्या बांधकामाला आठ वर्षे लागली, परंतु तिची संपूर्ण वैभव त्याच्या सभोवतालच्या चारबाग शैलीतील मुघल बागांच्या 30 एकरांमधून दिसून येते. ही उद्याने केवळ भारतातच नव्हे तर दक्षिण आशियातील त्यांच्या प्रकारची पहिली उदाहरणे होती. ही उच्च क्रमाच्या भूमितीची उदाहरणे आहेत. नंदनवनाच्या रूपातील बाग सीमा भिंतीच्या आत बनवली आहे. या बागेला पायवाट (खियाबान) आणि दोन मध्यवर्ती जलवाहिन्यांनी चार भागात विभागले आहे. ते इस्लामच्या नंदनवन उद्यानात वाहणाऱ्या चार नद्यांचे प्रतिनिधित्व करतात. अशा प्रकारे तयार झालेल्या चार बागा पुन्हा दगडी वाटांनी चार लहान भागात विभागल्या आहेत. अशा प्रकारे एकूण 36 भाग बनवले जातात. मध्यवर्ती जलवाहिनी मुख्य दरवाज्यापासून समाधीकडे धावत असल्याचे दिसते, त्याखाली जा आणि कुराणातील श्लोकांमध्ये वर्णन केलेल्या 'स्वर्गातील बाग' प्रमाणेच, त्याखाली जा आणि पुन्हा दुसऱ्या बाजूने उदयास येईल.
समाधीच्या आजूबाजूला चारबाग आहेत आणि तिन्ही बाजूंनी उंच दगडी तटबंदी आहे आणि तिसऱ्या बाजूला यमुना नदी वाहायची, जी कालांतराने परिसरापासून दूर गेली आहे. मध्यवर्ती पदपथ दोन गेट्सकडे नेतात: दक्षिणेकडील भिंतीमध्ये एक मुख्य दरवाजा आणि पश्चिम भिंतीमध्ये एक लहान गेट. हे दोन्ही दरवाजे दुमजली आहेत. यापैकी पश्चिमेकडील दरवाजा आता वापरला जातो, तर दक्षिणेकडील दरवाजा मुघलांच्या काळात वापरला जायचा आणि आता बंद आहे. पूर्वेकडील भिंतीला बारादरी जोडलेली आहे. याला नावाप्रमाणे बारा दरवाजे असून त्यामध्ये थंड वाहणाऱ्या मोकळ्या हवेचा आनंद लुटला. उत्तरेकडील भिंतीला एक हमाम जोडलेला आहे जो आंघोळीसाठी वापरला जात असे.
समाधी संकुलातील चारबागच्या आत, आग्नेय दिशेला १५९० मध्ये बांधलेला नाईचा घुमट आहे. मुख्य कॉम्प्लेक्समध्ये त्याची उपस्थिती दफन केलेल्या व्यक्तीचे महत्त्व दर्शवते. तो राजेशाही नाई असायचा. ही समाधी एका उंच चबुतऱ्यावर बांधलेली आहे, ज्यावर जाण्यासाठी दक्षिणेकडून सात पायऱ्या केल्या आहेत. हे चौकोनी आहे आणि त्याच्या एकाच चेंबरवर दुहेरी घुमट आहे. आतल्या दोन थडग्यांवर कुराणातील आयते कोरलेली आहेत. यापैकी एका कबरीवर ९९९ अंक कोरलेला आहे, म्हणजे हिजरी सन ९९९ जे इसवी सन १५९०-९१ सूचित करते.
इतर स्मारके
मुख्य भिंतीच्या बाहेर असलेल्या कॉम्प्लेक्समधील इतर स्मारकांमध्ये हे समाविष्ट आहे: बु हलीमाची थडगी आणि त्याची बाग. ही कबर आता नष्ट झाली असून ती मध्यभागी नव्हती असे अवशेषांवरून कळते. यावरून असे समजते की ते नंतर जोडले गेले असावे. अफसरवाला मकबरा देखील या संकुलात बांधला आहे, जो अकबराच्या नवाबांपैकी एकासाठी बांधला गेला होता. यासोबतच त्याची मशीदही बांधण्यात आली आहे. निला बुर्ज नावाची समाधी संपूर्ण संकुलाच्या बाहेर बांधलेली आहे. त्याच्या घुमटाच्या वरच्या निळ्या चकाकलेल्या टाइल्सवरून हे नाव पडले. ही समाधी अकबराचा दरबारी बैराम खान याचा मुलगा अब्दुल रहीम खानखाना याने त्याचा सेवक मियाँ फहीम याच्यासाठी बांधली होती. फहीम मियाँ हा त्याचा मुलगा फिरोज खान याच्यासोबत मोठा झाला आणि 1625/26 मध्ये जहांगीरच्या काळात मुघल सेनापती महाबत खान याच्या बंडात त्याच्यासोबत सेवा केली. ही समाधी त्याच्या वास्तुकलेमध्ये अद्वितीय आहे. ते बाहेरून अष्टकोनी आहे तर आतून चौकोनी आहे. त्याची कमाल मर्यादा त्याच्या गळ्यातील घुमट आणि आतील प्लास्टरवर अतिशय सुंदर पेंटिंग आणि मोज़ेकसाठी उल्लेखनीय आहे, जे त्याच्या काळातील लोकप्रिय दुहेरी घुमटापेक्षा वेगळे आहे. या संकुलापासून थोडे पुढे, इतर मुघल स्मारकांमध्ये बडा बताशेवाला महाल, छोटे बताशेवाला महाल आणि बारापुला नावाचा पूल यांचा समावेश आहे ज्यामध्ये 11 कमानी असलेले 12 खांब आहेत. हे 1621 मध्ये जहांगीरच्या दरबारातील नपुंसक मिहर बानू आगा यांनी बांधले होते.
हुमायुनची कबर (tomb) हे अकबरांच्या काळातील पहिले काम आहे.
मकाओ
मकाओ (देवनागरी लेखनभेद: मकाउ, मकाव) हा चीन देशाच्या दोन विशेष शासकीय प्रदेशांपैकी एक आहे (दुसरा प्रदेश: हॉंग कॉंग). मकाओ हे जगातील सर्वात श्रीमंत शहरांपैकी एक आहे.
मकाओ ही चीनमधील पहिली व शेवटची युरोपीय वसाहत होती. पोर्तुगीज व्यापारी १६व्या शतकामध्ये येथे स्थायिक झाले व तेव्हापासून मकाओ हे पोर्तुगाल देशाचे एक प्रजासत्ताक होते. डिसेंबर २०, १९९९ रोजी मकाओची मालकी चीनकडे हास्तांतरीत करण्यात आली. ह्यावेळी करण्यात आलेल्या करारांच्या अंतर्गत मकाओला अनेक स्वायत्त अधिकार देण्यात आले जे २०४९ सालापर्यंत लागू राहतील. मकाओ हॉंग कॉंगच्या ६० किमी नैऋत्येस व ग्वांगझू शहरापासून १४५ किमी अंतरावर वसले आहे. मकाओ हा जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचा प्रदेश आहे. २९.२ वर्ग किमी क्षेत्रफळ असलेल्या ह्या शहरात ५ लाख ४६ हजार लोक राहतात (घनता: १८,७०५ प्रती किमी²).
सूर्या (चित्रपट)
सूर्या हा २०२३ चा हसनैन हैदराबादवाला दिग्दर्शित आणि एसपी मोशन पिक्चर्स निर्मित भारतीय मराठी-भाषेतील ॲक्शन ड्रामा चित्रपट आहे. सूर्या ६ जानेवारी २०२३ रोजी चित्रपटगृहामध्ये प्रदर्शित झाला. १९८५ च्या हिंदी ॲडव्हेंचर्स ऑफ टार्झनचे हेमंत बिर्जे या चित्रपटाद्वारे मराठी चित्रपटसृष्टीत पदार्पण करणार आहेत.
कलाकार
वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मराठी चित्रपट
गीता (अभिनेत्री)
गीता कदंबी (१४ जुलै, १९६२ - ) ही एक तमिळ चित्रपट अभिनेत्री आहे.
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९६२ मधील जन्म वर्ग:मल्याळी व्यक्ती वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
कोपरा (उमरखेड)
कोपरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स.पू. ५६३
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५६३ वर्ग:इ.स.पू.चे ५६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
भारतीय राष्ट्रीय लोक दल
भारतीय राष्ट्रीय लोक दल ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
सेहना (वृक्ष)
हा मोठा वृक्ष असून त्याचे उपयोग मोका वृक्ष प्रमाणेच आहेत.
संदर्भ
वर्ग:वृक्ष
इ.स.पू. ५६४
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५६४ वर्ग:इ.स.पू.चे ५६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
स्टार वॉर्स
स्टार वॉर्स ही जॉर्ज लुकासद्वारा निर्मित चित्रपटशृंखला आहे. २०१८पर्यंत यात नऊ चित्रपट आहेत. याशिवाय रोग वन आणि सोलो हे दोन इतर चित्रपट या शृंखलेतील कथानकावर आधारित आहेत. अँपल ब्रॅण्डच्या आयफोन आणि आयपॅड सह मिळणाऱ्या शुभ्र रंगांच्या इयर-फोन्स मागील डिझाईनमागील प्रेरणा,  कंपनीचे मुख्य डिझायनर श्री. जॉनी आयव्ही यांनी स्टार वॉर्स मध्ये दाखवलेल्या शत्रू-सैन्याच्या पेहरावावरून घेतलेली आहे.
वर्ग:चित्रपट शृंखला वर्ग:स्टार वॉर्स
फर्नांदो मुस्लेरा
फर्नांडो मुस्लेरा (स्पॅनिश: Diego Alfredo Lugano Morena; १६ जून १९८६, बुएनोस आइरेस, आर्जेन्टिना) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. मुस्लेरा संघाचा विद्यमान खेळाडू असून तो गोलरक्षक ह्या जागेवर खेळतो. मुस्लेरा २००७-२०११ दरम्यान एस.एस. लाझियो तर २०११ पासून गालातसराय एस.के. ह्या क्लबांसाठी फुटबॉल खेळत आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९८६ मधील जन्म वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मेनका (अभिनेत्री)
मेनका एक तमिळ चित्रपटांतून काम करणारी भारतीय अभिनेत्री आहे. हिचे मूळ नाव पद्मावती असून तिचा जन्म तमिळनाडूमधील नागरकॉइल शहरात झाला.
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९६३ मधील जन्म
गुरप्रीतसिंग संधू
गुरप्रीतसिंग संधू (३ फेब्रुवारी, १९९२:पंजाब, भारत - ) हा भारतीय फुटबॉल खेळाडू आहे. तो इंडियन सुपर लीग क्लब बेंगलोरतर्फे खेळतो. याशिवाय तो भारत राष्ट्रीय फुटबॉल संघाचा गोलकीपर आहे.
बालपण जीवन
गुरप्रीत यांचा जन्म ३ फेब्रुवारी १९९२  रोजी पंजाब, भारत येथील चमकौर साहिब येथे झाला. वयाच्या ९ व्या वर्षी त्याने फुटबॉल खेळायला सुरुवात केली.
कारकीर्द
गुरप्रीतने ५ नोव्हेंबर २००९ रोजी २०१० च्या एएफसी अंडर -१९ चॅम्पियनशिप पात्रतेत इराकविरुद्ध १९ वर्षांखालील खेळाडूच्या सामन्यात भारताकडून पदार्पण केले. गुरूप्रीतने बंगलोर येथे २०१८ च्या विश्वचषक पात्रता फेरीत इराणविरुद्ध वरिष्ठ संघात दुसरा सामना केला. २०१६ मध्ये, त्याने पोर्तो रिको विरुद्ध भारतीय राष्ट्रीय संघाचे नेतृत्व केले आणि २०१८ मध्ये झालेल्या एएफसी आशियाई चषक पात्रता सामन्यात २०१९ मधील किर्गिस्तानविरुद्ध भारताच्या १-० विजयाच्या विरुद्ध मोलाची भूमिका बजावली.२०२२(????)च्या फिफा वर्ल्ड कप क्वालिफायर्समध्ये त्याने भारतासाठी विशॆष खेळ केला. तेथे त्याने २ गोल केले.
संदर्भ
वर्ग:भारताचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वकास मक्सूद
वकास मक्सूद (४ नोव्हेंबर, १९८७:फैसलाबाद, पाकिस्तान - ) हा 🇵🇰 pakistanकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
आंतरराष्ट्रीय कारकीर्द
त्याने न्यू झीलंडविरुद्ध ४ नोव्हेंबर २०१८ रोजी २०-२० पदार्पण केले.
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑगस्ट २७
बाह्य दुवे
ऑगस्ट २५ - ऑगस्ट २६ - ऑगस्ट २७ - ऑगस्ट २८ - ऑगस्ट २९ - ऑगस्ट महिना
दिवाकर दत्तात्रय गंधे
दिवाकर दत्तात्रय गंधे (जन्म : २६ सप्टेंबर, इ.स. १९३९; - डोंबिवली, १ मार्च २०१९)) हे एक मराठी नाट्यसमीक्षक व चित्रपटविषयक लिखाण करणारे लेखक होते.  चित्रांगद या साप्ताहिकात त्यांनी सुमारे दहा वर्षेंपर्यंत नाट्यसमीक्षणे लिहिली. ते रविवार सकाळ वृत्तपत्राच्या ''सप्तरंग' या पुरवणीत 'स्मृतिपट' नावाचे सदर लिहीत (इ.स. २००५). त्या सदरात एकूण ४७ लेख प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर दिवाकर गंधे यांनी स्वरचित्र, चित्रगंध आणि बायोस्कोप नावाची सदरे लिहिली. फक्त साडेतीन वर्षांत दिवाकर गंधे यांच्या चित्रपटविषयक लेखांची संख्या अडीचशेवर पोचली.
दिवाकर गंधे यांचे वडील स्वातंत्र्यसैनिक होते.
शिक्षण आणि लेखन
मुळचे जळगावचे असलेले दिवाकर गंधे यांना शिक्षणासाठी नागपूर, इंदूर, मुंबई, पुणे येथे जावे लागले. हिंदी विषयातले एम.ए. त्यांनी पुण्याहून केले. मुंबईला जाऊन पत्रकारितेचे शिक्षण घेतले. मुंबईत आल्यावर पहिली चार वर्षे त्यांनी विल्सन हायस्कूल, राममोहन, इंग्लिश स्कूल, सोशल सर्व्हिस लीग स्कूल, श्री शिवाजी विद्यालय (कन्याशाळा) येथॆ मास्तरकी केली. शाळेत दहावीला असताना त्यांची एक कथा नागपूर आकाशवाणीवरून प्रसारित झाली होती. सन १९५९ साली त्यांची एक लघुकथा 'गावकरी'मध्ये आली होती. ुढे निरनिराळ्या वृत्तपत्रांतून व नियतकालिकांमधून त्यांनी त्यांच्या खास शैलीमध्ये हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या सुवर्णकाळाचा जागर केला.
'रुपेरी चांदणे' हा तीन तासाचा कार्यक्रम गंधे सादर करीत.
सरकारी नोकरी सांभाळून स्वतःची आवड जोपसण्यासाठी दिवाकर गंधे यांनी लेखनास सुरुवात केली. मूळ जळगाव येथील गंधे यांचे महाविद्यालयीन शिक्षण पुण्यात झाले. नोकरीनिमित्ताने मुंबईत आल्यानंतर त्यांनी आपले लिखाण सुरूच ठेवले. नोकरीत असताना लोकराज्य या शासनाच्या मासिकाच्या संपादकपदाची धुरा त्यांनी सांभाळली. साचेबद्ध लिखाण न करता लोकराज्यला अधिक दर्जेदार आणि वैविध्यपूर्ण स्वरूप देण्यासाठी विशेषांकांची सुरुवात त्यांनी केली. रवींद्रनाथ टागोर, ज्ञानेश्वरी असे त्यांनी संपादित केलेले लोकराज्यचे विशेषांक गाजले होते. धुंदस्वर, रजतपटावरील सुवर्णाक्षर, शतऋतू यांसारख्या त्यांच्या पुस्तकांना पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. चित्रपट तसेच नाटकांचे समीक्षण हा त्यांचा आवडीचा विषय होता. मिरज येथील अखिल भारतीय साहित्य संमेलनात त्यांच्या हस्तलिखितांचा संग्रह प्रकाशित झााला होता.
मोका वृक्ष
खुप मोठा जात झाड (वृक्ष) असते. लाकुड मजबूत असते. मोठया लाकडाचा घर बांधण्यासाठी,बैलबंडी व शेतीची अवजारे तसेच टेबल-खुर्च्या,कपाट,दरवाजे-खिडक्या तयारकरण्यासाठी उपयोग करतात'लहान काड्या जाळण्यासाठी वापरतात.
दिवाकर दत्तात्रय गंधे
शिक्षण आणि लेखन
दिवाकर दत्तात्रय गंधे यांनी 'लोकराज्य' या एरवी रुक्ष असलेल्या सरकारी प्रकाशनाला एका वेगळ्याच उंचीवर नेले. साहित्य, संस्कृती आणि कलेचा सुवर्णस्पर्श देऊन त्यांनी हे मासिक लोकप्रिय केले. बालकवी, लता मंगेशमर, साने गुरुजी, चित्रपटसृष्टीची पंचात्तरी या विषयांवर त्यांना 'लोकराज्या'चे विशेषांक काढले.
मोका वृक्ष
संदर्भ
पुस्तकाचे नाव:गोईण
दिवाकर दत्तात्रय गंधे
शिक्षण आणि लेखन
दिवाकर गंधे यांनी १९७९मध्ये नेरळ येथे मुक्काम हलविला होता. त्यानंतरही न थकता नेरळ येथील साहित्यवर्तुळात ते कार्यरत होते. नेरळमधील संस्था, युवा कलाकारांना मार्गदर्शन करतानाच कविसंमेलन, संस्थांचे कार्यक्रम यांमध्येही ते उत्साहाने सहभाग होत.
दिवाकर गंधे यांना मिळालेले पुरस्कार
वर्ग:चित्रपट वर्ग:मराठी नाट्यसमीक्षक वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोका वृक्ष
संदर्भ
लेखकाचे नाव:राणी बंग
वर्ग:वृक्ष
इन्व्हेस्टिगेशन्स (स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिका)
इन्व्हेस्टिगेशन्स हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील दुसऱ्या पर्वाचा, विसावा भाग आहे आणि संपूर्ण मालिकेतील छत्तीसवे भाग आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर
ए.एस. लिवोर्नो कॅल्सीवो
वर्ग:इटालियन फुटबॉल क्लब
भुवन चंद्र खांदुरी
भुवन चंद्र खांदुरी ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
चिचवा
चिचवा किंवा काली सिसम हा मोठा वृक्ष आहे. लहान फाद्या जळण म्हणून वापरतात. तर मोठ्या खोडाचा घरासमोर पाट्या, मयाली, दरवाजे, खिडक्या, टेबल-खुर्च्या इत्यादीसाठी उपयोग होतो. शेळ्या व बकऱ्या याचा पाला खातात.
संदर्भ
वर्ग:वृक्ष
इ.स.पू. ५६५
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५६५ वर्ग:इ.स.पू.चे ५६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
कुशाभाऊ ठाकरे
कुशाभाऊ ठाकरे  ( जन्म ऑगस्ट १५, इ.स. १९२२ – मृत्यू डिसेंबर  २८, इ.स. २००३ ) हे  राजकीय नेते आणि ते भारतीय जनता पक्षाचे माजी  अध्यक्ष होते.यांचा जन्म मध्य प्रदेशातील धार या ठिकाणी झाला.
जीवन वृतांत
कुशाभाऊ ठाकरे यांचे शिक्षण धार आणि ग्वालेर या ठिकाणी झाले. इ.स.१९४२ मध्ये ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ यामध्ये प्रचारक पदी रुजू झाले आणि रतलाम विभागाचे काम पाहू लागले.नंतर ते जनसंघ पक्षाचे काम पाहू लागले.
हे देखील वाचा
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००३ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय जनता पक्षाचे अध्यक्ष वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मसूर (कराड)
मसूर हे सातारा जिल्ह्यातील कराड तालुक्यातले एक गांव आहे. शहापुरापासून मसूर दोन अडीच मैलांवर आहे. पुणे-मिरज मार्गावर मसूर रेल्वे स्टेशन आहे.
समर्थांची मारुती स्थापना प्रेरणा व स्वरूप
समर्थांच्या भ्रमणामुळे, त्यांच्या रसाळ कीर्तनांमुळे आणि त्यांच्या सिद्धिसामर्थ्यामुळे त्यांचा शिष्यसंप्रदाय वाढत चालला. आपल्या शिष्यांना व आपल्याकडे आकर्षित होणाऱ्या लोकांना एकत्र आणून त्यांच्यांत परस्परांविषयी आत्मीयता निर्माण व्हावी म्हणून त्यांनी रामजन्माचे व हनुमानजयंतीचे उत्सव सुरू केले. अशा उत्सवांसाठी त्यांनी काही मोक्याच्या ठिकाणी मारुतीची स्थापना केली त्यातील एक मसूरचा मारुती होय.
महारुद्र हनुमान व मंदिर
देवळाशेजारीच नारायण महाराजांचा मठ आहे. आता या देवळाचा जीर्णोद्धार श्रीरामदासस्वामी संस्थान, सज्जनगड या संस्थेने केला असून देवळाची मालकी वरील संस्थेकडे आहे. देवळाची व्यवस्था प्रतिवर्षी ह्याच संस्थेतर्फे केली जाते. समर्थ रामदासांनी ह्या मारुतीची स्थापना केल्यानंतर सतत ४ वर्षे येथे रामवनमीचा उत्सव केला. ह्या उत्सवांपैकी एका उत्सवात समर्थांना 'कल्याण' हा शिष्य मिळाला.
शिष्य कल्याण
'कल्याणा'चे मूळ नाव 'अंबाजी' असे होते. समर्थांनी त्याची परीक्षा घ्यायचे मनात ठरविले. मसूर येथील रामनवमीच्या उत्सवाच्या मिरवणुकीत एका झाडाची एक मोठी फांदी आड येऊ लागली. समर्थांनी अंबाजीला कुऱ्हाडीने ती फांदी तोडायला सांगितली. मात्र फांदीच्या शेंडयाकडे बसून फांदी तिच्या बुंध्याकडे तोडायची अशी स्पष्ट सूचना त्याला समर्थांनी दिली व ते निघून गेले. गुरूच्या आज्ञेप्रमाणे अंबाजीने फांदी तोडली तेव्हा तो फांदीसकट तेथे खाली असलेल्या खोल विहिरीत पडला. बराच वेळ झाला तरी तो बाहेर येईना की त्याचा आवाज येईना. सर्व लोकांना काळजी वाटू लागली. समर्थांना लोकांनी हा वृत्तान्त सांगितला. तेव्हा समर्थ विहिरीजवळ आले व विहिरीत डोकावून म्हणाले, 'अंबाजी, कल्याण आहे ना?' त्याबरोबर विहिरीतून उत्तर आले, 'सर्व कल्याण आहे.' अंबाजीची गुरूनिष्ठा कसोटीला उतरली. तेव्हापासून अंबाजीचे 'कल्याण' हेच नाव रूढ झाले.
समर्थ संप्रदायातील एक अनुयायी महाराज 'रामदासी' मसूर येथे आले असता त्यांना मारुतीरायांनी 'येथेच राहा' असा आदेश दिला. त्याप्रमाणे ते येथेच राहिले व त्यांनी देवळाची दुरुस्ती करवून घेतली व उत्सवाची शिस्त व पद्धत ठरवून दिली. येथे चैत्र शु. १५ला हनुमानजयंतीचा उत्सव होतो. येथील रामदासी महाराजांच्या मठीत काही यात्रेकरूंची उतरण्याची सोय होऊ शकते. भोजनाची मात्र खास अशी सोय नाही.
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
राधा (अभिनेत्री)
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री
कोसंबी
कोसंबी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात तापमान ४६° से. पर्यंत तर हिवाळ्यात ११° से. पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:उमरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
अमेझोनास
अमेझोनास हे ब्राझिल देशाचे सर्वात मोठे राज्य आहे. ऍमेझॉन नदीच्या खोऱ्यातील घनदाट अरण्ये ही अमेझोनास राज्याची वैशिष्ट्ये आहेत.
या राज्याचे क्षेत्रफळ १५.७ लाख किमी२ आहे. येथे २५० प्रकारचे सस्तन प्राणी, २,००० प्रकारचे मासे आणि १,१०० प्रकारचे पक्षी आढळतात.
मानौस ही अमेझोनासची राजधानी आहे.
Иёлоти Амазонас
सुतार पक्षी
सुतार पक्षी हा एक झाडांमध्ये चोचीने मोठे भोक पाडून घरटे बनवणारा पक्षी आहे. सुतार जसे लाकडाचे काम करतो तसा हा पक्षी झाडात घरटे कोरतो. म्हणून या पक्ष्याला सुतार पक्षी असे नाव पडले.
सुतार पक्षी मुख्यतः झाडाच्या खोडांवर आणि फांद्यांवर कीटकांच भक्षण करतात आणि बहुतेक वेळा त्यांच्या चोचीने विशिष्ट प्रकारचा आवाज काढून एकमेकांशी संवाद साधतात. सुतार पक्षी हा ऑस्ट्रेलिया, न्यू गिनी, न्युझीलंड, मादागास्कर आणि अंटार्क्टिका सोडून जगभर सर्वत्र आढळून येणारा पक्षी आहे.
शारीरिक बदल
सुतार पक्षांनी परिस्थितीला जुळवून घेत बरेच बदल घडवलेले आहेत. त्यामुळेच ते स्वतःला इजा न करता लाकडावर जोरदारपणे मारा करू शकतात. त्यांची कवटी जाड आहे आणि मेंदूत शोषक ऊतकांद्वारे (absorptive tissue) उशी केली जाते, ज्यामुळे ते त्यांच्या डोक्याच्या वारांच्या शारीरिक धक्क्यांना सहन करण्यास मदत करतात. सुतार पक्षाची जीभ लांबलचक, काटेरी आणि चिकट असते ज्यातून किडे पकडता येतात. सुतार पक्ष्याची चोच टोकदार असते सततच्या मारामुळे ती वाढत राहते. झाडाच्या पृष्ठभागावर धरण्यास अनुकूल असावेत म्हणून सुतार पक्षांच्या पायाचे दोन बोटे पुढे आणि दोन मागे असतात.
बहुतेक सुतार पक्षी हे स्थिरावलेले आहेत व फार कमी प्रजाती स्थलांतरित आहेत. बहुतेक सुतार पक्षांच्या हालचालींचे वर्णन विखुरलेले आहे असे म्हणता येईल. तरुण पक्षी कडक हवामानापासून बचाव करण्यासाठी पळ काढून स्थलांतर करतात. काही प्रजाती स्थलांतरित असतात, उदाहरणार्थ, करड्या-रंगाच्या सुतार पक्षी हिवाळ्यातील महिन्यांत डोंगरावरून सखल भागात जातात.
वर्तन
बहुतेक सुतार पक्षी एकटे आयुष्य जगतात, परंतु त्यांचे वर्गीकरण हे असामाजिक प्रजातीपासून ते समूहात राहणाऱ्या प्रजातींमध्ये करता येऊ शकते.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेले पक्षी
हॉजसनची वृक्ष तिरचिमणी
हॉजसनची वृक्ष तिरचिमणी (इंग्लिश:Indian Tree Pipit; हिंदी:चचडी, मुसारिची) हा एक पक्षी आहे.
मध्यम आकाराच्या चिमणीएवढी. वरील भागाचा रंग हिरावत तपकिरी व त्यावर गर्द तपकिरी रेषा. भुवया, पंखावरील पट्टे आणि शेपटीच्या मध्यभागाचा रंग पंढूरका. छाती व दोन्ही अंगांचा रंगही पंढूरका आणि त्यावर ठळक गर्द तपकिरी रेषा असतात. नर-मादी दिसायला सारखे असतात.
वितरण
हिमालयात धर्मशाला, कांग्रा व कुलू, पूर्वेकडे भूतान आणि अरुणाचल प्रदेश या भागांत उन्हाळी पाहुणे. बांगला देश व भारतीय द्वीपकल्प या भागांत हिवाळी पाहुणे.
निवासस्थाने
गवती कुरणे, नेच्यानी युक्त असा उताराचा प्रदेश, दगडाळ जमीन, ओक, फर आणि देवदारांच्या जंगलांतील उघडा भाग
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
अँग्री बर्ड्‌स सीझन्स
हा एक व्हिडियो खेळ असून तो अ‍ॅंग्री बर्ड्‌स या खेळावर आधारित आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:अँग्री बर्ड्‌स
महाबलिपुरम
महाबलिपुरम(तमिळ: மகாபலிபுரம்) किंवा मामल्लपुरम्(तमिळ: மாமல்லபுரம்) तामिळनाडू राज्यात चेन्नईपासून ६० किमी अंतरावरील एक ऐतिहासिक स्थळ आहे. हे सातव्या शतकापर्यंत महत्त्वाचे बंदर होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे
मुंब्रा रेल्वे स्थानक
मुंब्रा हे मध्य रेल्वेवरील मंद मार्गावरील एक स्थानक आहे. येथे सगळ्या रेल्वेगाड्या थांबतात.
वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके
इ.स. २०००
मृत्यू
वर्ग:इ.स.च्या २००० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
इ.स.पू. ५६६
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ५६६ वर्ग:इ.स.पू.चे ५६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ६ वे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
आदिलशाही
आदिलशाही सल्तनत ही दख्खनेत इ.स.१४९० ते इ.स. १६८० पर्यंत अस्तित्वात असलेली एक सल्तनत होती. विजापूर येथे या राज्याची राजधानी होती. आदिलशाही अस्तित्वात येण्यापूर्वी विजापूर हा बहमनी सल्तनतचा (१३४७-१५१८) एक भाग होता. १२ सप्टेंबर, १६८६ रोजी मोगल सम्राट औरंगजेब याने आदिलशाहीचा पाडाव करून हा भाग मोगल साम्राज्यात विलीन केला.
आदिलशाहीचा संस्थापक युसुफ आदिल शाह (१४९०-१५१०) हा बहमनी सल्तनतच्या काळात विजापूरचा सुभेदार होता. त्याने बहमनी सल्तनतचे वर्चस्व झुगारून आदिलशाहीची स्थापना केली.
आदिलशाहीचा विस्तार महाराष्ट्राच्या दक्षिण भागापासून हिंदुस्थानच्या दक्षिण टोकापर्यंत होता.
वर्ग:भारतातील ऐतिहासिक राज्ये वर्ग:भारतीय राजवंश
कुतुब मिनार
कुतुब मिनार (उर्दू: قطب منار) ही विटांनी बांधलेली जगातील सर्वात उंच इमारत आहे. हा मिनार भारताच्या दक्षिण दिल्ली शहरातील मेहरोली भागात आहे. हा मिनार पाहायला परदेशातून लोक येत असतात. ही वास्तू युनेस्कोने जागतिक वारसा स्थळ घोषित केले आहे.
१३ व्या शतकात कुतुब मिनाराच्या बांधकामास सुरुवात झाली. हा भारतीय कलेचा एक उत्तम नमुना आहे. कुतुब मिनार लाल दगडानी बांधलेला आहे. कुतुबुद्दीन ऐबकाच्या नावावरून त्याला कुतुब मिनार असे संबोधले जाते. कुतुबुद्दीनने आपल्या हयातीच्या काळात मिनारचे बांधकाम केले. पण तो कुतुब मिनारचा फक्त पाया पूर्ण करू शकला. त्याचा ऊत्तराधिकारी इल्तमश याने मिनारचे पुढील बांधकाम पूर्ण केले. एकूण १०० एकर जागेत मिनार व मिनारचा परिसर आहे. मिनारची उंची २३७.८ फूट इतकी आहे. मिनारचा घेर जमिनीलगत १४.३२ मीटर इतका आहे. सर्वात शेवटचा मजला फिरोझ शाह तुघलक ह्याने ईसवी सन १३८६ मध्ये पूर्ण केला. कुतुब मिनार वर सर्व बाजुंनी कुराणातिल वचने आणि अनेक अप्रतिम इस्लामिक शिल्प कोरलेली आहेत.
कुतुब मिनारच्या निर्मितीचा इतिहासही तसा फार रोमांचक असा आहे. दिल्लीवर पृथ्वीराज चव्हाण या हिंदू राजाचे राज्य होते. तो अकरा-बाराव्या शतकाचा काळ होता. त्यानंतर मोहंमद घोरीने स्वारी करून दिल्ली आपल्या ताब्यात घेतली. अवघ्या काही वर्षातच कुतुबुद्दीन ऐबकाने मोहंमद घोरीला पराभूत करून दिल्लीवर आपले साम्राज्य स्थापित केले. कुतुबुद्दीनाने घोरीवर मिळविलेल्या शानदार विजयाचे प्रतिक म्हणून कुतुब मिनार बांधावयास घेतले.
कुतुब मिनार दिल्ली मध्ये स्थित असुन ह्याची ऊंची २३७.८ फूट आहे. विटांपासुन बनलेला हा जगातील सर्वात ऊंच मिनार आहे. ह्याच्या बांधकामाची सुरुवात ईसवी सन ११९३ मध्ये कुतुबुद्दिन ऐबक ह्याने सुरू केली. पण तो कुतुब मिनारचा फक्त पाया पूर्ण करू शकला.त्याचा ऊत्तराधिकारी ईल्तुतमिश ह्याने आणखिन ३ मजले चढविले. सर्वात शेवटचा पाचवा मजला फिरोझ शाह तुघलक ह्याने ईसवी सन १३८६ मध्ये पूर्ण केला. कुतुब मिनार वर सर्व बाजुंनी कुराणातिल वचने कोरलेली आहेत. कुतुब मिनारच्या निर्मिती आधी ह्या परिसरात लाल कोट ही दिल्ली (त्यावेळी धिल्लीका)चे शेवटचे हिंदू राजे तोमर आणि चौहान ह्यांची राजधानी होती. ह्या परिसरात आधी २७ हिंदू आणि जैन मंदिरे होती. ही मंदिरे उध्वस्त करून त्यांच्या दगड - विटांपासुन कुतुब मिनारची निर्मिती केली गेली. कुतुब मिनारावर एका ठिकाणी "श्री विश्वकर्मा प्रसादे रचिता" असे कोरलेले आढळते. आजही ह्या मंदिरांचे भग्नावशेष ह्या परिसरात पहायला मिळतात. कुतुब मिनार ह्या मंदिरांच्या भग्नावशेषांवर आज ऊभा आहे
दुर्घटना
सन १९८१ मध्ये कुतुबमिनार, दिल्ली येथे अचानक विद्युत पुरवठा खंडल्यामुळे अंधार झाला.त्यामुळे झालेल्या धावपळीत ४५ लोकांचा मृत्यू. त्यातच कोणीतरी कुतुबमिनार पडतो आहे अशी ठोकलेली अफवा. यात लहान मुलांची संख्या जास्त होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:दिल्लीमधील इमारती व वास्तू
भैरव प्रसाद मिश्रा
भैरव प्रसाद मिश्रा ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
दियेगो लुगानो
दियेगो आल्फ्रेदो लुगानो मोरेना (स्पॅनिश: Diego Alfredo Lugano Morena; २ नोव्हेंबर १९८०) हा एक उरुग्वेयन फुटबॉलपटू आहे. लुगानो संघाचा विद्यमान कर्णधार असून तो बचावपटू ह्या जागेवर खेळतो. लुगानो २००६-२०११ दरम्यान फेर्नबाचे एस.के., २०११-२०१३ दरम्यान पॅरिस सें-जर्मेन एफ.सी. तर २०१३ पासून वेस्ट ब्रॉम्विच अल्बियन एफ.सी. ह्या क्लबांसाठी फुटबॉल खेळत आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म वर्ग:उरुग्वेचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मुलुंड विधानसभा मतदारसंघ
मुलुंड विधानसभा मतदारसंघ - १५५ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा मतदारसंघ मुंबई उपनगर जिल्ह्यात येतो. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, मुलुंड मतदारसंघात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या जनगणना वॉर्ड क्र. २४८६ ते २४८८ यांचा समावेश होतो. मुलुंड हा विधानसभा मतदारसंघ मुंबई उत्तर पूर्व लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय जनता पक्षाचे मिहिर चंद्रकांत कोटेचा हे मुलुंड विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:मुंबई उपनगर जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:ईशान्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघ
बाजी प्रभू देशपांडे
बाजी प्रभू देशपांडे हे एक मराठा साम्राज्याचे शूर योद्धे होते. घोडखिंडीतील लढाईत यांनी अतुलनीय पराक्रम गाजवला व छत्रपती शिवाजी महाराज विशाळगडापर्यंत पोहोचेपर्यंत शत्रुसैन्याला खिंडीत रोखून ठेवले. बाजीप्रभूंचा जन्म चांद्रसेनीय कायस्थ प्रभू परिवारामध्ये झाला.