cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १९९७-९८
कसोटी मालिकेनंतर त्रिकोणी वनडे स्पर्धा झाली, ज्यामध्ये तिसरा संघ म्हणून पाकिस्तानचा समावेश होता. श्रीलंकेला गट टप्प्यात वगळण्यात आले होते, त्यांनी पाकिस्तानइतकेच सामने जिंकले होते, परंतु त्यांच्या विरुद्ध हेड-टू-हेड रेकॉर्ड खराब होते.
महाराष्ट्राचा भूगोल
महाराष्ट्राच्या हवामानावर परिणाम करणारे घटक
१. भौगोलिक स्थान
२. अक्षवृत्तीय विस्तार
३. मोसमी वारे
४. सागरी सान्निध्य
५. प्राकृतिक रचना
लक्ष्मी एन. मेनन
'''लक्ष्मी एन. मेनन''' (२७ मार्च १८९९ – ३० नोव्हेंबर १९९४ ) ह्या भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि राजकारणी होते. १९६२ ते १९६६ या काळात त्या राज्यमंत्री होत्या.
महाराष्ट्राचा भूगोल
मृदा
२. मध्यम काळी मृदा (सपाटीवरील)
लक्ष्मी एन. मेनन
प्रारंभिक जीवन
लक्ष्मी मेननचा जन्म त्रिवेंद्रममध्ये रामा वर्मा थम्पन आणि माधवीकुट्टी अम्मा यांची घरी १८९९ मध्ये झाला. १९३० मध्ये, त्यांनी प्रोफेसर व्ही.के. नंदन मेनन यांच्याशी विवाह केला. नंदन मेनन हे नंतर १९५०-५१ मध्येत्रावणकोर विद्यापीठाचे कुलगुरू बनले आणि पाटणा विद्यापीठाचे, तसेच भारतीय लोक प्रशासन संस्थेचे संचालक होते.
श्रीलंका क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, १९९७-९८
संदर्भ
वर्ग:श्रीलंका क्रिकेट संघाचे दक्षिण आफ्रिका दौरे वर्ग:इ.स. १९९८ मधील क्रिकेट
महाराष्ट्राचा भूगोल
मृदा
४. तांबूस तपकिरी डोंगरउतारावरील मृदा
लक्ष्मी एन. मेनन
कारकीर्द
१९५२ ते १९६६ या काळात लक्ष्मी राज्यसभा सदस्य होत्या. १९५२ ते १९५७ त्यांनी परराष्ट्र मंत्रालयात संसदीय सचिव म्हणून, १९५७ ते १९६२ पर्यंत उपमंत्री आणि १९६६ पर्यंत राज्यमंत्री म्हणून काम केले.
१९६७ मध्ये राजकीय सेवेतून निवृत्त झाल्यावर, त्या सामाजिक कार्याकडे वळाल्या आणि लेखन पण सुरू केले. ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसने प्रकाशित केलेल्या ऑक्सफर्ड पॅम्प्लेट्स ऑन इंडियन अफेयर्स मालिकेसाठी भारतीय महिलांवरी त्यांनी पुस्तक लिहिले.भारतामध्ये फेडरेशन ऑफ युनिव्हर्सिटी वुमन स्थापन करण्यात त्यांनी मदत केली. त्यांच्या सेवांची दखल घेऊन, त्यांना १९५७ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आणि हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या त्या दुसऱ्या मल्याळी होत्या.
मेनन यांनी राजकारणानंतर त्यांचे सक्रिय जीवन राष्ट्रहितासाठी समर्पित केले. त्यांनी अनेक वर्षे अखिल भारतीय महिला परिषदेच्या अध्यक्षा म्हणून काम केले. मोरारजी देसाई यांच्यासमवेत त्या अखिल भारतीय दारूबंदी परिषदेच्या उपाध्यक्षा होत्या. १९८८ मध्ये, त्यांनी एपी उदयभानू आणि जॉन्सन जे. एडायरनमुला यांच्यासोबत अल्कोहोल अँड ड्रग इन्फॉर्मेशन सेंटर (एडीआयसी)-इंडियाची स्थापना केली आणि अध्यक्ष म्हणून काम केले. त्यांनी अखिल भारतीय महिलांमधील निरक्षरता निर्मूल समितीचे अध्यक्षा आणि १९७२ ते १९८५ या काळात कस्तुरबा गांधी राष्ट्रीय स्मारक ट्रस्टच्या अध्यक्षा म्हणूनही काम केले.
महाराष्ट्राचा भूगोल
मृदा
६. पिवळसर तपकिरी मृदा
लक्ष्मी एन. मेनन
कारकीर्द
त्रिवेंद्रम येथे थुंबा इक्वेटोरियल रॉकेट लॉन्चिंग स्टेशन उभारताना गुंतलेली नोकरशाही प्रक्रिया सुलभ करण्यासाठी लक्ष्मी मेनन यांचा नेहरू सरकारमधील राज्यमंत्री म्हणून कार्यकाळ महत्त्वपूर्ण ठरला.
संदर्भ
<references group="" responsive="1"> वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय राजकारणी वर्ग:इ.स. १९९४ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:राज्यसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
महाराष्ट्राचा भूगोल
मृदा
७. जम्भी व जांभ्यासारखी मृदा
फागणे
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १२५० मिमी पर्यंत असते.
महाराष्ट्राचा भूगोल
मृदा
८. समुद्रकिना-यावरील खारट जमीन
फागणे
संदर्भ
वर्ग:मावळ तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
महाराष्ट्राचा भूगोल
वनस्पती
महाराष्ट्रात वनस्पतीचे प्रमुख प्रकार:
१. उष्ण कटिबंधीय सदाहरित वनस्पती
२. उष्ण कटिबंधीय निम-सदाहरित वनस्पती
३. उप-उष्ण कटिबंधीय सदाहरित वनस्पती
४. आर्द्र-पानझडी वनस्पती
५. शुष्क पानझडी वनस्पती
६. रूक्ष काटेरी वनस्पती
७. खाजण वनस्पती
वर्ग:महाराष्ट्राचा भूगोल
इटकूर
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
माया सीता
माया सीता (संस्कृत: माया सीता, "भयानक सीता") किंवा छाया सीता ही रामायणाच्या काही रूपांतरांमध्ये, ही देवी सीता (ग्रंथातील नायिका)ची भ्रामक प्रतिव्यक्ती आहे. वास्तविक सीतेऐवजी लंकेच्या राक्षस-राजा रावणाने माया सीतेचे अपहरण केले. रामायणात, सीता – रामाची पत्नी (अयोध्येचा राजकुमार आणि देव विष्णूचा अवतार) – तिला रावणाने पकडले आणि लंकेत कैद केले, जोपर्यंत तिला रामाने सोडवले नाही, ज्याने तिचा बंधक मारला. सीतेला अग्निपरीक्षा (अग्नीपरीक्षा) येते ज्याद्वारे ती रामाने स्वीकारण्यापूर्वी तिची शुद्धता सिद्ध करते. महाकाव्याच्या काही आवृत्त्यांमध्ये, अग्नि-देवता अग्नीने माया सीतेची निर्मिती केली, जी सीतेची जागा घेते आणि रावणाने त्याचे अपहरण केले आणि त्याचे बंदिवास भोगले, तर वास्तविक सीता अग्नीत लपते. अग्निपरीक्षेत माया सीता आणि प्रत्यक्ष सीता यांची पुन्हा देवाणघेवाण होते. काही ग्रंथांमध्ये माया सीतेचा अग्नि परिक्षेच्या ज्वाळांमध्ये नाश झाल्याचा उल्लेख आहे, तर इतरांनी ती कशी आशीर्वादित झाली आणि महाकाव्य नायिका द्रौपदी किंवा देवी पद्मावती म्हणून पुनर्जन्म झाला असे वर्णन केले आहे. काही धर्मग्रंथांमध्ये तिचा मागील जन्म वेदवती असा उल्लेख आहे, रावणाने तिचा विनयभंग करण्याचा प्रयत्न केला.
राम-केंद्रित पंथांची मुख्य देवी सीतेला माया सीतेचा आकृतिबंध रावणाच्या अपहरणाच्या कटाला बळी पडण्यापासून वाचवतो आणि तिच्या पवित्रतेचे रक्षण करतो. सीता आणि इतर देवींच्या तत्सम दुहेरी किंवा सरोगेट्स हिंदू पौराणिक कथांच्या विविध कथांमध्ये आढळतात.
रामायण मूळ कथानक
वाल्मिकींच्या रामायणात (5वे ते 4थे शतक) माया सीतेचा उल्लेख नाही. मिथिलाची राजकन्या सीता हिचा विवाह अयोध्येचा राजकुमार रामाशी झाला. रामाला 14 वर्षांच्या वनवासात जाण्यास भाग पाडले जाते आणि त्याच्यासोबत सीता आणि त्याचा भाऊ लक्ष्मण असतो. रावण, लंकेचा राक्षस-राजा, सीतेला पळवून नेण्याचा कट रचतो, ज्याला मारिचाने मदत केली, जी सीतेला मोहित करणाऱ्या जादुई सोन्याच्या हरणात (माया मृगा, एक भ्रामक हरीण) बदलते. दंडकाच्या जंगलात वनवासात असताना राम हरणाच्या मागे जातो आणि त्याचा वध करतो हे स्थान नेवासा जवळील प्रवरा संगम येथेआहे. जादुई हरिण रामाच्या आवाजात मदतीची हाक देते. सीता लक्ष्मणाला एकटे सोडून रामाला मदत करण्यास भाग पाडते. रावण संन्याशाच्या वेशात येतो आणि तिचे अपहरण करतो. युद्धात रावणाचा वध करणाऱ्या रामाकडून तिची सुटका होईपर्यंत तो तिला लंकेच्या अशोक वाटिका उपवनात कैद करतो. जेव्हा रामाला सीतेच्या पवित्रतेवर शंका येते तेव्हा तिची अग्निपरीक्षा (अग्नी परिक्षा) होते. सीता जळत्या चितेत प्रवेश करते आणि घोषित करते की ती जर रामाशी विश्वासू असेल तर अग्नीने तिला इजा करू नये; तिच्या शुद्धतेचा पुरावा म्हणून ती अग्नीदेवता अग्नीसोबत सुरक्षित बाहेर येते. राम सीतेला परत स्वीकारतो आणि अयोध्येला परततो, जिथे त्यांना राजा आणि राणी म्हणून राज्याभिषेक केला जातो.
संदर्भ
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पौराणिक व्यक्ती
डॉ. आंबेडकर महाविद्यालय, नागपूर
'''डॉ. आंबेडकर महाविद्यालय, नागपूर''' हे १९६४ साली स्थापन झालेले नागपूरमधील सर्वात जुन्या सामान्य पदवी महाविद्यालयांपैकी एक आहे. या महाविद्यालयात विज्ञान, कला आणि वाणिज्य क्षेत्रातील भिन्न अभ्यासक्रम आहेत. हे राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाशी संलग्न आहे.
कला व वाणिज्य (Arts and Commerce)
===कायदा ===
भोंडेतळ
भोंडेतळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील सावनेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:सावनेर तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
मारुतीमंदीरवाडी
मारुतीमंदीरवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गुहागर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:गुहागर तालुक्यातील गावे वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
रायपाडा
रायपाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्षासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
कोसबाड, नांदरे, कासारा, लष्करी, कंकराडी, जुनाडपाडा, पाटीलपाडा,पारसवाडी,वसंतवाडी,गौरवाडी, आसावे ही जवळपासची गावे आहेत.रायपाडा गावाची स्वतंत्र ग्रामपंचायत आहे.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे वर्ग:पालघर जिल्ह्यातील गावे
राजा ठाकूर
राजा ठाकूर (जन्म : २६ नोव्हेंबर, १९२३; - १९७५) हे भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक होते. ते प्रामुख्याने मराठी चित्रपट उद्योगात कार्यरत होते. त्यांनी दिग्दर्शित केलेले मी तुळस तुझ्या अंगणी (१९५५), रंगल्या रात्री अश्या (१९६२), एकटी (१९६८), मुंबईचा जावई (१९७०), घरकुल (१९७१) आणि जावई विकत घेणे आहे (१९७२) हे चित्रपट प्रसिद्ध आहेत. या चित्रपटांसांठी त्यांना अनेक राष्ट्रीय व राज्यस्तरीय पुरस्कार मिळाले.
कारकीर्द
गोव्यातील फोंडा येथे १९२३ साली ठाकूर यांचा जन्म झाला. त्यांनी मास्टर विनायक आणि राजा परांजपे यांचे साहाय्यक म्हणून चित्रपट कारकिर्दीला सुरुवात, केली आणि १९६० च्या सुमारास मध्यमवर्गीय महाराष्ट्रीय कथानकांवर आधारित अनेक कौटुंबिक चित्रपट दिग्दर्शित केले. यानंतर १९७० च्या दशकात दादा कोंडके यांचे विनोदी चित्रपट येऊ लागले, त्याआधीच राजा ठाकुर यांनी 'नवचित्र' या बॅनरखाली तसेच चित्रपट काढले होते.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९२३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७५ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी दिग्दर्शक
फ्रेया डेव्हीस
ही उजव्या हाताने फलंदाजी आणि जलद-मध्यमगती गोलंदाजी करते.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
डेलावेर काउंटी, ओक्लाहोमा
ही अमेरिकेच्या ओक्लाहोमा राज्यातील ७७ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
ची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:ओक्लाहोमामधील काउंटी
नायतणे
नायतणे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील माणगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:माणगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
देनपसार
डेनपासार तथा कोट डेनपासार हे इंडोनेशियाच्या बाली प्रांताची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. बाली बेटावरील हे शहर मोठे पर्यटनस्थळ आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ७,८८,४४५ आहे तर महानगराची लोकसंख्या २० लाखांपेक्षा अधिक आहे.
डेनपासारचे नाव बाली भाषेतील डेन (उत्तर) आणि पासार (बाजार) या दोन नावांची जोड आहे.
इतिहास
डेनपासार बाडुंग राज्याची राजधानी होते. इ.स. १९०६मध्ये नेदरलॅंड्सनी केलेल्या हल्ल्यात बाडुंग राज्याचा नाश झाला व डेनपासार डच आधिपत्यात आले. त्यावेळी डचांनी केलेल्या जाळपोळीत राजमहालासह शहराचा मोठा भाग नष्ट झाला.
वर्ग:इंडोनेशियामधील शहरे वर्ग:बाली
कामजीवाडी
कामजीवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील देगलूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
ड्युई काउंटी, ओक्लाहोमा
ही अमेरिकेच्या ओक्लाहोमा राज्यातील ७७ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
ची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:ओक्लाहोमामधील काउंटी
कंजिरा
दाक्षिणात्य संगीता च्या कार्यक्रमांमध्ये वापरले जाणारे, पाश्चात्त्य ‘टँबरीन’ सारखे एक अवनद्ध तालवाद्य. यात सु. ०⋅२३ मी. व्यासाच्या आणि सु. ०⋅१० मी. खोली असलेल्या एका वर्तुळाकार लाकडी कड्याच्या एका बाजूस चामड्याचा एक तुकडा ताणून बसवलेला असतो. हे चामडे प्रायः घोरपडी चे असते. लाकडी कड्याला तीन किंवा चार भोके असून त्यांत धातूच्या तुकड्यांचे घोस ओवलेले असतात. त्यांव्यतिरिक्त कड्याला जे आकडे लावलेले असतात, त्यांना बारीक घुंगरांचे घोस लटकावलेले असतात.
कंजिरा वाजविली जात असताना या दोहोंचा मिळून मधुर किणकिणाट साथीच्या वेळी ऐकू येतो. कंजिरा हे वाद्य डाव्या हातात धरून उजव्या हाताच्या बोटांनी वाजवतात. कंजिरेचे वादन अतिद्रुत लयीतही करता येते. कंजिरा हे उपतालवाद्य असून मृदंगासमवेत त्याची जोड अतिशय मनोवेधक होते. त्यागराजाचा एक शिष्य चित्तूर राधाकृष्ण अय्यर, मामूंडिय पिळ्ळै आणि पुदुकोट्टईचे दक्षिणामूर्ती पिळ्ळै हे कंजिरावादनातले विख्यात कलावंत होत.
महाराष्ट्रा त लोकप्रिय असलेल्या खंजिरी ह्या वाद्याचे कंजिराशी लक्षणीय साम्य आहे. तथापि खंजिरीला धातूच्या चकत्या लावलेल्या असतात धातू च्या तुकड्यांचे घोस नसतात तसेच महाराष्ट्रामध्ये खंजिरीचे वादन मृदंगा बरोबर होत नाही.
वर्ग:महिला संपादनेथॉन २०२१ लेख
दशभुजा गणपती
पुण्यात दशभुज गणेशाच्या एकूण तीन मूर्ती आहेत. त्यापैकी कोथरूडची ही मूर्ती सर्वांत मोठी आहे. उत्तर पेशवाईत हरिपंत फडके यांनी हे मंदिर बांधून दुसऱ्या बाजीरावाच्या ताब्यात दिले. मंदिराची व्यवस्था देवदेवेश्वर संस्थानातर्फे पाहण्यात येते. या मंदिराचा जीर्णोद्धार कोंडोपंत महादेव ऊर्फ दादासाहेब कुमठेकर यांनी इ.स. १९४६ मध्ये केला. हल्लीचा सभामंडप १९५७-५८ मध्ये बांधण्यात आला. हा गणपती उजव्या सोंडेचा आणि दहा हात असलेला आहे. गणपती बसलेला असून, उजवा पाय दुमडून जवळ घेतलेला व डाव्या पायाची मांडी घातली आहे. त्याच्या गुडघ्यावर द्विभुज देवी आहे.
वर्ग:पुणे वर्ग:पुण्यातील मंदिरे वर्ग:गणपती
धन सिंह रावत
धन सिंह रावत (जन्म ७ ऑक्टोबर १९७२) हे ,उत्तराखंडचे कॅबिनेट मंत्री   आणि भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) सदस्य आहेत. त्यांनी उत्तराखंड विधानसभेचे सदस्य म्हणून काम केले आहे, श्रीनगर गढवाल मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले आहे.
संदर्भ
वर्ग:श्रीनगर गढवालचे आमदार वर्ग:उत्तराखंडचे आमदार वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंदोरा (कळंब)
आंदोरा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील कळंब तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते.
संदर्भ
वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे
येराड
येराड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील माणगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:माणगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
फाळणे
फाळणे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील मावळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १२५० मिमी पर्यंत असते.
कोरमेटा
कोरमेटा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील सावनेर तालुक्यातील एक गाव आहे.
फाळणे
संदर्भ
वर्ग:मावळ तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
कोरमेटा
संदर्भ
वर्ग:सावनेर तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
कुटगिरी
कुटगिरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गुहागर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:गुहागर तालुक्यातील गावे वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे
तल्सा काउंटी, ओक्लाहोमा
ही अमेरिकेच्या ओक्लाहोमा राज्यातील ७७ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
ची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:ओक्लाहोमामधील काउंटी
कनमारपाळी
कनमारपाळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील देगलूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:देगलूर तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
गॅरी हर्बर्ट स्पेन्सर
गॅसर, हर्बर्ट स्पेन्सर :(५ जुलै १८८८–११ मे १९६३)तिरप्या मुद्राक्षरातील मजकूर. अमेरिक न शरीरक्रियावैज्ञानिक. गॅसर यांना जोसेफ एर्लांगर यांच्या समवेत १९४४ चे शरीरक्रियाविज्ञान व वैद्यकशास्त्र या विषयांतील नोबेल पारितोषिक मिळाले.
त्यांचा जन्म प्लॅटव्हिल, विस्कॉन्सिन येथे झाला. त्यांनी विस्कॉन्सिन विद्यापीठाच्या ए. बी. (१९१०) व ए. एम्. (१९११) या पदव्या मिळविल्या. तेथे असताना त्यांनी एर्लांगर यांच्या मार्गदर्शनाखाली शरीरक्रियाविज्ञानाचा अभ्यास केला. १९१५ मध्ये त्यांनी जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठाची एम्. डी. पदवी संपादन केली व पुढे एक वर्ष त्याच विद्यापीठात औषधिविज्ञान विभागात काम केले. १९१६ मध्ये सेंट लूइस येथील वॉशिंग्टन विद्यापीठात एर्लांगर यांच्या समवेत त्यांनी संशोधनास सुरुवात केली.
१९२१ साली तेथेच औषधिविज्ञानाचे प्राध्यापक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली. १९२३–२५ या काळात ते यूरोपला गेले आणि तेथे ए. व्ही. हिल, डब्ल्यू. स्ट्रॉब, एल्. लापिक व सर हेन्री डेल या विख्यात शास्त्रज्ञांबरोबर त्यांनी काम केले. १९२५–३१ मध्ये ते परत वॉशिंग्टन विद्यापीठात व त्यानंतर १९३५ पर्यंत कॉर्नेल विद्यापीठात शरीरक्रियाविज्ञानाचे प्राध्यापक व वैद्यकीय विभागाचे प्रमुख होते. १९३५–५३ या काळात ते रॉकफेलर इन्स्टिट्यूट फॉर मेडिकल रिसर्च या संस्थेचे संचालक व पुढे सेवानिवृत्त सभासद झाले.
जॉन हॉपकिन्स वैद्यक विद्यालयात असताना रक्तक्लथनासंबंधी (रक्त गोठण्यासंबंधी) त्यांनी संशोधन केले. एर्लांगर यांच्या समवेत गॅसर यांनी तंत्रिका विद्युत् क्रियाविज्ञानावर (मज्‍जेवरील विद्युत् प्रवाहाच्या परिणामावर) संशोधन केले. गॅसर यांनी प्रसिद्ध केलेल्या पहिल्या निबंधात मध्यपटल (छाती व पोट यांमधील पडद्याच्या) तंत्रिकेतील विद्युत् क्रिया प्रवाहाविषयी माहिती होती. पुढे या प्रयोगात त्यांनी नव्यानेच उपयोगात आलेल्या कमी विद्युत् दाब असलेल्या ऋण किरण दोलनदर्शकाचा [→ इलेक्ट्रॉनीय मापन] उपयोग केला. या उपकरणाद्वारे मिळणाऱ्या आलेखांची जटिलता (गुंतागुंत) निरनिराळ्या तंत्रिका समुच्चयांच्या वेगवेगळ्या विद्युत् संवाहकतेमुळे उत्पन्न होते असे दिसून आले. त्यापासून वेदना तसेच प्रतिक्षेपण (आपोआप होणारी अनैच्छिक) क्रिया यांविषयी बरीच माहिती मिळाली. वसावरणरहित (चरबीसारख्या पदार्थाचे आवरण नसलेल्या) तंत्रिकांबद्दलचे गॅसर यांचे संशोधन अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या तंत्रिकांचे कार्य आणि त्यांची रचना इलेक्ट्रॉन सूक्ष्मदर्शकाच्या साहाय्याने त्यांनी दाखवून दिली.
अनेक अमेरिकन विद्यापीठांनी तसेच पॅरिस, ब्रुसेल्स इ. विद्यापीठांनी त्यांना सन्माननीय पदव्या दिल्या. अमेरिकेची नॅशनल ॲकॅडेमी ऑफ सायन्सेस, फिलॉसॉफिकल सोसायटी, अमेरिकन फिजिऑलॉजिकल सोसायटी इ. संस्थांचे ते सभासद होते.अमेरिकन ॲसोसिएशन ऑफ फिजिशियन्स या संस्थेचे १९५४ चे कोबेल पदक त्यांना मिळाले होते. रसेल सेज इन्स्टिट्यूट ऑफ पॅथॉलॉजी या संस्थेच्या संचालक मंडळाचे ते अध्यक्ष होते. ते न्यू यॉर्क येथे मरण पावले.
एबी आणि सीडी (चित्रपट)
एबी अणि सीडी हा एक भारतीय मराठी चित्रपट आहे. हा मिलिंद लेले यांनी दिग्दर्शित केला होता व अभयनाद सिंह, अक्षय बर्दापूरकर, अरविंद रेड्डी, कृष्णा पर्सौद आणि पियुष सिंह यांनी निर्मित केला होता. हा चित्रपट १३ मार्च २०२० रोजी प्रदर्शित झाला. हे एक विनोदी नाटक आहे. या चित्रपटात विक्रम गोखले, सुबोध भावे, सायली संजीव आणि अक्षय टंकसाळे मुख्य भूमिकेत आहेत. अमिताभ बच्चन एक कॅमियोमध्ये(??) दिसले होते.
कथा
एबी आणि सीडीची कथा ७४ वर्षीय चंद्रकांत देशपांडे उर्फ सीडीची असून ते आपल्या दोन मुलांबरोबर राहतात. त्यांची दोनही मुले विवाहित असून त्यांना मुले आहेत. चंद्रकांत देशपांडे यांना सेवानिवृत्त होऊन बरेच दिवस झाले आहेत. काही वर्षांपूर्वी त्यांची पत्नी (नीलिमा कुलकर्णी) यांचे निधन झाल्यामुळे बऱ्याच दिवसांपासून त्यांना एकटे पडल्यासारखे वाटत होते. कुटुंबातली तशीच बाहेरची माणसे चंद्रकांत यांचा सतत अपमान करीत असत. हिंदी चित्रपटाचे दिग्गज अमिताभ बच्चन यांचे पत्र मिळाल्यावर त्यांचे आयुष्य एक वेगळेच वळण घेते.ef>. अमिताभ म्हणतात की ते अलाहाबादमधील शाळेत वर्गमित्र होते आणि चंद्रकांत यांना त्यांच्या शिक्षकांचा १००वा जन्मदिवस साजरा करण्यासाठी आमंत्रण येते. कुटुंबातील लोक आनंदित होतात, स्वतः देशपांडे चकित होतात.f>
कास्ट
विक्रम गोखले (चंद्रकांत देशपांडे)
सुबोध भावे
अक्षय टांकसाळे
अमिताभ बच्चन
संगीत
असा हात हाती (मेखला खडीकर)
जीवनाचा सोहळा (देवकी पंडित)
बाह्य साईट
एबी अणि सीडी आयएमडीबीवर
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मराठी चित्रपट
गोकाक विधानसभा मतदारसंघ
गोकाक विधानसभा मतदारसंघ कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ बेळगावी मतदारसंघात असून बेळगावी जिल्ह्यात मोडतो.
नोबल काउंटी, ओक्लाहोमा
ही अमेरिकेच्या ओक्लाहोमा राज्यातील ७७ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
ची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:ओक्लाहोमामधील काउंटी
मराठा आरमार
मराठा नौदल ही मराठा साम्राज्याच्या सशस्त्र दलांची नौदल शाखा होती, जी 17 व्या शतकाच्या मध्यापासून ते 18 व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत भारतात अस्तित्वात होती.
सुरुवातीचा काळ
छत्रपती शिवाजी महाराजां ना भारतीय नौदला चे जनक असेही म्हटले जाते. शिवाजी महाराजांच्या अगोदरही भारतात आरमार होते. चोळ, कलिंग राज्यांकडे स्वताचे आरमार होते, त्या आरमाराच्या जोरावर या राजांनी आपले साम्राज्या भारतीय भूखंडा बाहेर विस्तारले होते. मा्त्र त्यानंतरच्या काळात आरमाराचा वापर पूर्णपणे बंद झाला. मध्ययुगीन भारतात, मुस्लिम शासकांनी (जसे की दख्खन सल्तनत आणि मुघल सल्तनत) यांनी लढाऊ आरमाराचा विचारही केला नव्हता. याचा फायदा पोर्तुगिज-फ्रेंच-इंग्रज-सिद्दी यांनी घेतला. समुद्री व्यापारासाठी मुघलांना देखील पोर्तुगिजांकडून कार्ताझ (परवाने) विकत घ्यावे लागत असत. १६५६ साली शिवाजी महाराजांनी जावळी काबीज केली, त्यामुळे कोकणा चा बराचसा भाग स्वराज्यात आला. त्याकाळात त्यांच्यात व सिद्दीत अनेक झटापटी झाल्या. आॅक्टोबर १६५७ मध्ये महाराजांनी कल्याण आणि भिवंडी चा परिसर आपल्या ताब्यात घेतला. मिळालेल्या या प्रदेशाच्या संरक्षणासाठी व सिद्दी व युरोपियनच्या कुरापती थांबवण्यासाठी व त्यांना सागरी मार्गाने मिळणारी रसद तोडण्यासाठी शिवाजी महाराजांना आरमारची गरज भासू लागली आणि यातुनच त्यांनी २४ आॅक्टोबर १६५७ मध्ये भिवंडी, कल्याण व पेण मध्ये पहिल्या जहाजाची निर्मिती केली.
शिवाजी महाराजांनी पोर्तुगिज अभियंत्यांना देखील जहाज बांधणीच्या कामासाठी ठेवले होते. लैतांव व्हियेगस व त्याचा मुलगा फेर्नाव व्हियेगस यांच्या नेतृत्वाखाली शिवाजी महाराजांनी पहिली २० लढाई खलबते बांधण्यास सुरुवात केली. लैतांव व्हियेगसचा हाताखाली ४०० माणसे ही काम करत होते. पुढे विजरई कौंदि द संव्हिसेंति ह्याने शिवाजी महाराजांच्या आरमारात काम करत असलेल्या पोर्तुगिज लोकांना स्वदेशी जाण्यास भाग पाडले. १६६७ साली विजरईने पोर्तुगालच्या राजालाही शिवाजी महाराजांच्या आरमाराबद्दल कळवले होते. शिवाजी महाराजांनी आरमाराच्या प्रमुखाला सरखेल ही पदवी दिली होती.
पुढं जहाजांची संख्या चारशेपर्यंत वाढत गेली. महाराजांनी आरमाराचं नियोजनही अत्यंत सुव्यवस्थितपणे केलेलं होतं. दोनशे जहाजांचा ताफा करून त्यावरती सुभा, दौलतखान, मायनाक भंडारी, वेंटगी सारंगी म्हणजेच दर्यासारंग, इब्राहिम खान असे नामांकित अधिकारी नेमले आणि समुद्रावर दरारा निर्माण केला. पुढं खोल समुद्रात जाणाऱ्या नौकाही बांधण्यात आल्या. इराण, बसरा, मक्का या ठिकाणाशी व्यापारास सुरुवात झाली. शिवरायांच्या आरमारात सुमारे पाच हजार सैनिक होते.
1664 ची सुरतची लढाई एक सुसंघटित लढाई होती, ज्यायोगे मराठ्यांनी त्यांचे सैन्य आणि नौदल समन्वित पद्धतीने वापरले. शिवाजी महाराजांनी सन १६६४ मध्ये सुरत लुटली. या धनाचा उपयोग शिवाजी महाराजांनी सिंधुदुर्ग किल्ल्याच्या बांधकामासाठी केला. किल्ल्याच्या बांधकामाची जबाबदारी हिरोजी इंदुलकर यांच्यावर सोपवण्यात आली. बांधकामाला सुरुवात झाली; पण काही काळातच स्वराज्यावर मिर्झाराजे जयसिंग यांचं वादळ आलं, पुढं पुरंदरचा तह झाला. महाराजांना औरंगजेबाच्या भेटीसाठी आग्र्यास जावं लागलं. तिथं ते अडकून पडले, या काळात सिंधुदुर्ग किल्ल्याचं बांधकाम हिरोजी यांनी स्वतःचे दागदागिने गहाण टाकून पूर्ण केलं. बळकट असा किल्ला निर्माण झाला. आरमारासाठी बळकट जलदुर्गाची निर्मिती झाली पाहिजे, असं महाराजांना वाटत असे, सिंधुदुर्ग, पद्मदुर्ग, विजयदुर्ग, खांदेरी या जलदुर्गांच्या बांधकामातून महाराजांची दूरदृष्टी दिसून येते. मुरुड-जंजिऱ्याचा किल्ला हा सिद्धींच्या ताब्यात होता. शिवाजी महाराजांनी या किल्ल्याजवळ पद्मदुर्ग (कांसा) हा किल्ला बांधला. पद्मदुर्ग वसवून दुसरी राजापुरी उभी केली. सन १६७२ मध्ये मुंबईच्या जवळ खांदेरी बंदरावर शिवरायांनी किल्ल्याचं बांधकाम सुरू केलं. मुंबईला आणि पर्यायानं इंग्रजांना धाक बसावा हा यापाठीमागचा उद्देश होता. उत्तर कोकणातलं दळणवळणही यामुळं सुलभ होणार होते. सुरुवातीला दौलतखान आणि नंतर मायनाक भंडारी यांनी या किल्ल्याचं बांधकाम केलं. कल्याण आणि चौल इथल्या खजिन्यातून एक लक्ष होन या किल्ल्यासाठी महाराजांनी उभे केले.
इंग्रजांना ही बातमी समजताच त्यांच्यात खळबळ माजली. मुंबईचा गव्हर्नर जेराल्ड आँन्जिअर यानं डॅनियल ह्यूज यास तिथं पाठवलं, खडकाजवळ उभा राहून तो ‘हे बेट आमचं आहे, तुम्ही इथून निघून जा’ असं मराठ्यांना उद्देशून बोलू लागला. यावरती मायनाक म्हणाले : ‘‘हे बेट आमचंच आहे. आम्ही इथून जाणार नाही, मी माझ्या राजांचा हुकूम मानतो.’’ मराठे ऐकत नाहीत हे पाहून लढाई करून इथून मराठ्यांना हाकलून लावावं, या उद्देशानं इंग्रजांचं नाविक दल ‘हंटर’ आणि ‘रिव्हेंज’ ही लढाऊ जहाजं घेऊन त्या ठिकाणी आले. यामध्ये कॅप्टन रिचर्ड केग्वीन, कॅप्टन फ्रान्सिस थाँर्प, कॅप्टन विलियन मिंचीन, सार्जंट नॅश, कॅप्टन माँलिव्हिएर हे नामवंत इंग्रज अधिकारी होते. लढाईला सुरुवात झाली, उथळ पाण्यामुळं इंग्रजांच्या बोटी चालेनात. उलट मराठी आरमार अतिशय चपळाईनं इंग्रजांवरती हल्ले करू लागलं. रिचर्ड केग्विन म्हणाला : ‘‘मराठ्यांच्या छोट्या बोटी आम्हाला आश्चर्यकारकरित्या चकवतात. अशा छोट्या बोटी आपल्या आरमारात असत्या, तर किती बरं झालं असतं.’’ सुरुवातीला मराठ्याच्या बोटींना नावं ठेवणारे इंग्रज या बोटींचं कौतुक करू लागले. ब्रिटिश अभिमानाने म्हणत : ‘Britannia Rule the waves, Britons never will be slaves.’ मात्र, असे इंग्रज या ठिकाणी हरत गेले.
कुलाबा किल्ल्याचं बांधकाम इसवीसन १६७८ मध्ये सुरू झालं. या किल्ल्याचं बांधकाम करताना दगडी चिरे एकमेकांवर रचून भिंती बांधल्या आहेत. या बांधकामात चुन्याचा मसाला वापरला गेला नाही- म्हणजेच दरजा भरलेल्या नाहीत. याचं कारण, समुद्राच्या लाटा भिंतीवरती आदळल्या, की त्याचं पाणी दोन दगडाच्या फटीतून आतमध्ये जावं, पाण्याच्या प्रवाहाला विरोध कमी प्रमाणात व्हावा आणि बांधकाम दीर्घायुषी व्हावं.
पद्मदुर्गच्या बांधकामातसुद्धा वेगळ्याच प्रकारचं तंत्र वापरलं गेलं आहे. या किल्ल्याच्या भिंतीवर जिथं लाटा आदळतात, तिथं ७-८ सेंटिमीटर दगड झिजलेले आहेत; पण यामध्ये वापरलेला चुन्याचा मसाला मात्र झिजला नाही. दगडापेक्षा भक्कम ताकद या चुन्यामध्ये प्रयत्नपूर्वक निर्माण केलेली दिसते. खांदेरी किल्ला भक्कम व्हावा आणि शत्रूला सहजासहजी किल्ल्याजवळ जाता येऊ नये, या उद्देशानं महाराजांनी या किल्ल्याच्याभोवती वेगवेगळ्या आकाराचे दगड टाकले. या टाकलेल्या दगडावर कालवे वाढावेत म्हणजे कडा धारदार होतील आणि पाण्यातून चालत जाणं अवघड होऊन जाईल, हा उद्देश. विजयदुर्ग किल्ल्याच्या जवळत तर पाण्यात प्रचंड मोठी भिंत महाराजांनी बांधली. तिची लांबी सुमारे पाऊण किलोमीटर आहे, तर रुंदी तीन मीटर आहे. किनाऱ्यापासून खोल समुद्रात तिचं बांधकाम करण्यात आलेलं आहे. शत्रूच्या बोटी जर विजयदुर्ग किल्ल्यावर हल्ला करण्यासाठी आल्या, तर या भिंतीवर आपटून त्या फुटाव्यात, असा उद्देश. मराठी बोटींचा तळ खोल नसल्यानं या भिंतीचा धोका त्यांना नव्हता. पुढं विजयदुर्गवर इंग्रजांचा हल्ला झाला, त्यावेळी इंग्रजांच्या बोटी या भिंतीवरती आदळून फुटल्या,.
संभाजी महाराजांच्या वर्चस्वखाली
1680 ते 1689 या काळात मराठा नौदलाने संभाजीच्या कारकिर्दीत अनेक लढाया लढल्या. मेनक भंडारी, दर्या सारंग आणि दौलत खान हे संभाजीच्या कारकिर्दीत मराठा नौदलाचे एडमिरल होते.
१६७८-७९ मध्ये, शिवाजीने मुंबईजवळील खांदेरी आणि कुलाबा हे नौदल किल्ले जंजिऱ्यातील सिद्दी आणि इंग्रज ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यातील युती तपासण्यासाठी बांधण्यास सुरुवात केली. एप्रिल 1680 मध्ये शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूच्या वेळी या किल्ल्यांचे बांधकाम अपूर्ण होते. संभाजींनी गादीवर येऊन या किल्ल्यांचे उर्वरित बांधकाम तातडीने पूर्ण केले. संभाजीने या स्थानांना आपले किल्ले म्हणून मजबूत केले.
१६८१ साली औरंगजेबाच्या मार्गदर्शनाखाली जंजिऱ्याच्या सिद्दींनी कोकणातील मराठा गावांवर छापे टाकण्यास सुरुवात केली. औरंगजेबाने संभाजीच्या मराठा राज्याला चारही बाजूंनी वेढा घालण्याची योजना आखली होती म्हणून त्याने आपल्या अधीनस्थ सिद्दीला मराठा प्रदेशावर छापे टाकण्याचा आदेश दिला. हे ऐकून संभाजी संतापले पण त्यांना जंजिरा किल्ल्याचे सामरिक महत्त्वही माहीत होते. अरबी समुद्रातील व्यापारावर प्रभुत्व मिळवण्यासाठी त्याला जंजिरा काबीज करायचा होता. 1681 च्या उत्तरार्धात संभाजींनी सिद्दींना शिक्षा करण्याचा आणि जंजिरा काबीज करण्याचा निर्णय घेतला. संभाजीने सैन्य आणि नौदलातील 20,000 सैनिकांसह जंजिऱ्यावर उभयचर वेढा घातला आणि सैन्याला वैयक्तिकरित्या कमांड दिले. संभाजीने सिद्दीला फसवून किल्ला जिंकण्याची योजना आखली. त्याने ज्येष्ठ मराठा सेनापती कोंडाजी फर्जंद यांच्या नेतृत्वाखालील एक दल सिद्दीला त्याच्याशी खोट्या भांडणाच्या बहाण्याने पाठवले. खरी योजना अशी होती की कोंडाजी आणि त्याचे लोक किल्ल्यातील बंदुकीच्या साठ्याचा स्फोट करून सैनिकांचे मोठे नुकसान करतील, भिंती कोसळतील आणि दहशत निर्माण करतील जेणेकरून किना-यावरील मराठा सैन्याने हल्ला करून हादरलेल्या किल्ल्याचा ताबा घ्यावा. तथापि, सिद्दीला ही योजना पक्षातील एका महिला सदस्याकडून समजली आणि त्याने कोंडाजी फर्जंद यांच्यासह पक्षाच्या सदस्यांना अंमलात आणले. पक्षाचे दोनच सदस्य संभाजीच्या छावणीत परत जाण्यात यशस्वी झाले.
योजना अयशस्वी झाल्यानंतर संभाजीने जंजिऱ्यावर जोरदार हल्ला केला. मराठ्यांच्या तोफखान्याने किल्ल्याच्या तटबंदीचे नुकसान करण्यास सुरुवात केली. मराठा नौदलाची 300 जहाजे किल्ल्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न करत होत्या परंतु सिद्दींच्या भक्कम तोफखान्याने किल्ल्याचे रक्षण केले. दोन्ही बाजूंचे मोठे नुकसान झाले आणि दोन्ही बाजूंना वरचा हात मिळवता आला नाही. संभाजीने जंजिऱ्यावर सतत दबाव ठेवला आणि त्याच्या तोफखान्याने किल्ल्याच्या तटबंदीचे मोठे नुकसान केले. मराठा नौदलाने जंजिऱ्याला तिन्ही बाजूंनी नाकेबंदी करून किल्ल्यावरील सर्व साहित्य बंद केले. मराठा सैन्याने किनाऱ्यापासून किल्ल्यापर्यंत सागरी सेतू बांधण्यास सुरुवात केली. पूल आकार घेऊ लागला. सिद्दी अत्यंत बिकट परिस्थितीत अडकले होते आणि अन्नाच्या तीव्र टंचाईशी झुंज देत होते. काही दिवस अशीच परिस्थिती राहिल्यास संभाजी किल्ला ताब्यात घेईल हे सिद्दींच्या लक्षात आले. त्यामुळे त्यांनी औरंगजेबाकडे मदतीची याचना केली. जंजिऱ्याचे सामरिक महत्त्व औरंगजेबाला चांगलेच ठाऊक होते. संभाजीचा जंजिऱ्यावरील हल्ला वळवण्यासाठी त्याने ताबडतोब जनरल हसन अली खान याला कल्याण आणि भिवंडीचा 35,000 मजबूत फौजा उध्वस्त करण्यासाठी पाठवले. हसन अली खानने कल्याण आणि भिवंडीचा नाश केला आणि मराठ्यांची राजधानी रायगडावर हल्ला करण्याची धमकी दिली.
संभाजीने जंजिरा जवळजवळ काबीज केला होता पण हसन अली खानची आगाऊपणा तपासण्यासाठी त्यांना जंजिऱ्यातून माघार घ्यावी लागली. संभाजीच्या अनुपस्थितीत महाडचे नौदल सेनापती दादाजी रघुनाथ देशपांडे यांनी वेढा ताब्यात घेतला. संभाजीने नंतर हसन अलीखानला अहमदनगरला मारहाण केली पण कल्याण-भिवंडीच्या वाटचालीमुळे जंजिरा वाचला. तरीसुद्धा संभाजी आणि मराठा नौदलाने जंजिऱ्याच्या सिद्दींचे प्रचंड नुकसान केले आणि संभाजीच्या उर्वरित कारकिर्दीत त्यांनी कधीही मराठ्यांवर हल्ला केला नाही. सिद्दींना औरंगजेबाला मदत करण्यापासून रोखण्याचे संभाजीचे राजकीय उद्दिष्ट यशस्वीरित्या साध्य झाले, तरीही जंजिरा काबीज करण्याचे त्यांचे लष्करी उद्दिष्ट साध्य झाले नाही.
मुघल सरदार राहुललाखान आणि रणमस्तखान यांनी १६८२ मध्ये कल्याण आणि भिवंडी ताब्यात घेतली होती. त्यांनी कल्याणजवळील दुर्गाडी किल्ला नष्ट केला. संभाजीला ताबडतोब शहरे परत काबीज करायची होती आणि ते त्वरीत प्रदेशात आले. पोर्तुगीज जहाजे शत्रूंना पुरवण्यासाठी ठाणे खाडीचा वापर करत असल्याने ठाणे खाडीकडे वळणाऱ्या पारसिक टेकडीवर पारसिक किल्ला बांधण्याचे आदेश त्यांनी ताबडतोब दिले. संभाजींनी पारसिक येथे आपल्या सैन्याला ठाणे खाडी ओलांडणाऱ्या पोर्तुगीज जहाजांवर बॉम्बफेक करण्याचे आदेश दिले. नंतर संभाजीने कल्याण-डोंबिवलीच्या लढाईत राहुललाखान आणि रणमस्तखान यांचा पराभव करून कल्याण व भिवंडी पुन्हा ताब्यात घेतली. त्यांनी तातडीने कल्याण येथील दुर्गाडी किल्ल्याची दुरुस्ती करण्याचे आदेश दिले. कल्याण हा मराठ्यांचा महत्त्वाचा नौदल तळ होता.
1682 मध्ये मराठ्यांनी कोकण किनारपट्टीवर अनेक छोट्या छोट्या लढायांमध्ये पोर्तुगीजांचा पराभव केला, तारापूर आणि इतर अनेक ठिकाणे ताब्यात घेतली. गोव्याचे सामरिक महत्त्व संभाजीला चांगलेच ठाऊक होते. गोवा प्रदेशात पोर्तुगीज नौदलाच्या हालचाली रोखण्यासाठी संभाजींना कर्नाटकच्या किनारपट्टीवरील अंजदिवा बेटावर एक किल्ला बांधायचा होता. कारवार प्रदेशातील त्याचे सैन्य किल्ला बांधण्यासाठी बांधकाम साहित्यासह बेटावर उतरले. पोर्तुगीजांना ही बातमी कळताच त्यांनी बेटावर पोहोचून मराठ्यांना हुसकावून लावले. संभाजीने नंतर 1683 च्या गोव्यातील मोहिमेत पोर्तुगीजांचा दारुण पराभव केला. या पराभवानंतर, संभाजीच्या उर्वरित कारकिर्दीत पोर्तुगीजांनी मराठ्यांशी लढा दिला नाही.
1683 च्या उत्तरार्धात औरंगजेबाने आपला मुलगा मुअज्जम याला संभाजी महाराजांच्या गोव्यावरील हल्ल्यापासून पोर्तुगीजांना वाचवण्यासाठी 100,000 सैन्य, हजारो उंट, हत्ती आणि घोडे पाठवले होते. पोर्तुगीजांना मदत करण्यासाठी त्याने त्याला रामदरा घाटमार्गे गोव्यात उतरण्याचा आदेश दिला. दक्षिणेकडून कोकणातील मराठा प्रदेशांवर हल्ला करणे हा मुअज्जमचा मुख्य उद्देश होता. औरंगजेबाने आपल्या नौदलाला सुरत येथे मुअज्जमचे प्रचंड सैन्य गोव्यात पुरवण्याचे आदेश दिले. मराठा नौदलाने या पुरवठा जहाजांवर छापे टाकले आणि या पुरवठादारांचा मोठा भाग ताब्यात घेण्यात यश आले. त्यामुळे मुअज्जमच्या सैन्यात अन्नाची मोठी टंचाई निर्माण झाली. त्यामुळे उपासमार, रोगराई आणि मराठा सैन्याच्या सततच्या गनिमी हल्ल्यांमुळे मुअज्जमच्या सैन्याला माघार घ्यावी लागली.
मराठा नौदलाने 1687 मध्ये गुजरातमधील भरूच या महत्त्वाच्या व्यापारी केंद्रावर छापा टाकला होता.
मुंबईजवळील इंग्रजांचा प्रभाव रोखण्यासाठी संभाजीने एलिफंटा बेट विकत घेतले.
संभाजींना मराठा नौदलाचे आधुनिकीकरण करायचे होते. त्यामुळे त्याने अरब नौदल सेनापती जंगे खान याच्याशी मैत्री केली. मराठा नौदलाला जलद जहाज बांधणी आणि तोफखाना वापरण्याचे प्रशिक्षण देण्यासाठी संभाजींनी त्यांना कोकणात बोलावले. जांगे खानने ही ऑफर स्वीकारली आणि १६८१ मध्ये सहा महिने कोकणात आपल्या सैन्यासोबत राहिला. त्याच्या माणसांनी मराठा नौदलाला जहाजबांधणी आणि तोफखाना वापरण्याच्या विविध पैलूंचे प्रशिक्षण दिले.
१६८९ मध्ये औरंगजेबाच्या नेतृत्वाखाली मुघल सैन्याने संभाजीला पकडले, छळले आणि नंतर मृत्युदंड दिला. त्याच्या नऊ वर्षांच्या कारकिर्दीत मराठा नौदलाचा आकार वाढला होता. नौदलाला बळकट करण्यासाठी त्यांनी शिवाजीची धोरणे चालू ठेवली. त्यांच्या कारकिर्दीत मराठा नौदलाने मुंबई, जंजिरा आणि गोवा या प्रदेशांना वगळून उत्तर कोकणातील तारापूर ते उत्तर कर्नाटकातील कारवारपर्यंतच्या किनारपट्टीवर नियंत्रण ठेवले. नौदल युद्ध आणि नौदलाचे महत्त्व त्यांना चांगलेच ठाऊक होते.
मर्यादा
समुद्रात जाणाऱ्या किंवा "ब्लू वॉटर" नौदलाच्या तुलनेत मराठा नौदल प्रामुख्याने तटीय "ग्रीन वॉटर" नौदल होती. त्यांची जहाजे जमिनीवर/समुद्री वाऱ्यावर अवलंबून होती. मराठ्यांनी तटीय पाण्यापासून दूर समुद्रात ब्रिटिशांना गुंतवून ठेवण्यासाठी इतकी मोठी जहाजे बांधली नाहीत.
लोकप्रिय माध्यमांमध्ये
2007 च्या हॉलिवूड चित्रपट पायरेट्स ऑफ द कॅरिबियन: अॅट वर्ल्ड्स एंडमध्ये श्री सुंभजी नावाचे पात्र चित्रित केले आहे, जो मराठा नौदल अधिकारी कान्होजी आंग्रे यांचा मुलगा संभाजीचा कथित संदर्भ आहे.
स्मरणार्थ
अॅडमिरल कान्होजी आंग्रे यांच्या स्मरणार्थ भारतीय नौदलाच्या वेस्टर्न नेव्हल कमांडला INS आंग्रे असे नाव देण्यात आले आहे.
भारतीय नौदलाने आपल्या दोन पाणबुड्यांना INS खांदेरी असे नाव दिले आहे त्याच नावाच्या मराठा सागरी किल्ल्यावर
भारतीय टपाल सेवेने मराठा ताफ्यातील गुरब आणि पाल यांचे स्मरणार्थ तिकिट जारी केले.
हे देखील पहा
भारतीय नौदल
मराठा साम्राज्य
नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा डेन्मार्क दौरा (जर्मनीमध्ये), १९९८
नेदरलँडचा महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ जुलै १९९८ मध्ये जर्मनीमध्ये डेन्मार्कशी खेळला. दोन्ही बाजूंनी २ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले, प्रत्येकी एक सामना जिंकला.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९९८ मधील क्रिकेट वर्ग:नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचे डेन्मार्क दौरे
एमी जोन्स
एमी एलेन जोन्स (१३ जून, १९९३:सटन कोल्डफील्ड, वेस्ट मिडलॅंड्स, इंग्लंड - ) ही कडून क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
संतोष बाबू
कर्नल संतोष बाबू हे सूर्यापेट तेलंगणा येथील रहिवासी होते. ते भारतीय सेनेत १६ बिहार रेजिमेंटचे कमांडिंग ऑफिसर  कर्नल होते. १६ जून २०२० रोजी गलवान खोरे येथे चिनी सैनिकांसोबत झालेल्या हल्ल्यात ते शहिद झाले.
एमी जोन्स
जोन्स यष्टीरक्षण आणि उजव्या हाताने फलंदाजी करते.
संतोष बाबू
युनिट
कर्नल संतोष बाबू हे गलवान खोऱ्यात पेट्रोलिंग पॉईंट १४ जवळ चीनी सैनिकांकडून झालेल्या हल्ल्यात हुतात्मा झाले. त्यांच्यासोबत आणखीन दोन जवानांनीही देशासाठी सर्वोच्च बलिदान दिलं.संतोष बाबू यांची २ डिसेंबर २०१९ रोजी कमांडिंग ऑफिसरपदाची सूत्रं आपल्या हाती घेतली होती. हुतात्मा झालेले कर्नल संतोष बाबू चीनच्या सीमेवर गेल्या दीड वर्षांपासून तैनात होते.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०२० मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय सैन्यातील अधिकारी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:कर्नल
एमी जोन्स
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इंग्लंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
अप्पा बळवंत चौक
अप्पा बळवंत चौक हा महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील एक मध्यवर्ती भाग आहे.
हा भाग एबीसी म्हणूनही ओळखला जातो. पुस्तकांची आणि इतर गोष्टींची दुकाने, ग्रामदेवता जोगेश्वरी मंदिर व दगडूशेठ गणपती मंदिर , हुजूरपागा व नू.म.वि. या शाळा, प्रभात-रतन-वसंत ही चित्रपटगृहे , अनेक महत्त्वाचे रस्ते या चौकाजवळ असल्याने हा भाग सतत रहदारीचा व गजबजलेला असतो.
पुढे याच चौकात म्हणजे आत्ताच्या किबे लक्ष्मी थिएटर समोर सरदार बळवंत मेहेंदळ्यांनी इ.स. १७६१ च्या आधी ३ मजली ४ चौकी असा भव्य वाडा उभारला होता असे कळते. या वाड्यातील एक भुयार थेट शनिवारवाड्यापर्यंत होते. काही गुप्त बैठका घ्यायच्या असतील तर पेशवे या भुयारातून मेहेंदळ्यांकडे येत. भारत इतिहास संशोधन मंडळाची स्थापना याच वाड्यात आषाढ शुद्ध प्रतिपदा शके १८३२ म्हणजे ७ जुलै १९१० रोजी झाली. याप्रसंगी सरदार खंडेराव चिंतामण मेहेंदळे व विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे हे दोघेच उपस्थित होते. काळाच्या ओघात येथे रस्ता रुंदीकरणात त्यांच्या वाड्याचा जवळपास सगळाच भाग त्यात गेला. परंतु आज अप्पा बळवंत हे नाव मात्र चौकाच्या निमित्ताने राहिले आहे.
वर्ग:पुणे
वरद गणपती
पुणे शहरात शनिवारवाड्याकडून ओंकारेश्वराकडे येताना नेने घाट-आपटे घाटाकडे जाणाऱ्या उजवीकडील रस्त्यावर वळल्यावर समोर हे गणपतीचे देऊळ दिसते. या देवस्थानाची उभारणी चिंचवड येथील रामचंद्र विष्णू गुपचूप यांनी इ.स. १८९२मध्ये केली आहे. म्हणून या गणपतीला गुपचूप वरद गणपती म्हणतात. १८९४ साली या मंदिराचा सभामंडप बांधण्यात आला. देवळातली गणेशाची मूर्ती चतुर्भुज व उत्तराभिमुख असून तिची उंची ३ फूट आहे. सभामंडप दुमजली असून आत देवतांची जुनी चित्रे, हंड्या व झुंबरे आहेत. गाभाऱ्याला कळस असून प्रदक्षिणामार्गावर मागे एकेकाळी शमीचे झाड होते.
मोठा लाकडी दरवाजा, दिंडी दरवाजा, लाकडी सभामंडप आणि गाभारा असे या देवळाचे स्वरूप आहे. गणपतीची मूर्ती अष्टविनायकांची आठवण करून देते. अर्धपद्मासनबद्ध अशी ही मूर्ती आहे. गणपतीच्या वरील दोन्ही हातांत शस्त्रे आहेत. खालचा उजवा हात अभयमुद्रेत, तर डाव्या हातात मोदक आणि त्यावर सोंड आहे. अंगभूत मुकुट नसल्याने गंडस्थळ आणि मोठे कान स्पष्ट दिसतात.
लोकमान्य टिळक वरद गणपतीच्या दर्शनास येत असत. पानशेतच्या पुरात सबंध मंदिर पाण्याखाली गेले तरी मंदिरास काही हानी पोचली नाही.
हे वरद गणपती मंदिर सकाळी ७ ते २ आणि संध्याकाळी ५ ते ९ या वेळात उघडे असते.
वर्ग:गणपती वर्ग:पुणे वर्ग:पुण्यातील मंदिरे
२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक
२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक ही आठवी आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धा, ऑस्ट्रेलियामध्ये ऑक्‍टोबर आणि नोव्हेंबर २०२२ मध्ये खेळवली गेली. मूलतः, ही स्पर्धा २०२० मध्ये होणार होती, तथापि, जुलै २०२० मध्ये, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC) ने पुष्टी केली की कोविड-१९ साथीच्या आजारामुळे स्पर्धा पुढे ढकलण्यात आली आहे. ऑगस्ट २०२० मध्ये, आयसीसीने देखील पुष्टी केली की २०२२ मध्ये ऑस्ट्रेलिया पुनर्रचित स्पर्धेचे आयोजन करेल, टी२० विश्वचषक २०२१ मध्ये भारतात नियोजित होता, परंतु नंतर तो युएई आणि ओमानमध्ये हलवण्यात आला. २१ जानेवारी २०२२ रोजी, आयसीसीने स्पर्धेसाठीचे सर्व सामने निश्चित केले. यजमान ऑस्ट्रेलिया गतविजेते देखील होते.
पहिल्या उपांत्य फेरीत न्यू झीलंडचा सात गडी राखून पराभव केल्यानंतर, अंतिम फेरीत पोहोचणारा पाकिस्तान हा पहिला संघ ठरला. दुसऱ्या उपांत्य फेरीत, इंग्लंडने भारतावर दहा गडी राखून विजय मिळवला. दोन्ही संघ त्यांचे दुसरे आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक विजेतेपद जिंकण्याचा विचार करत होते. अंतिम सामन्यात, इंग्लंडने पाकिस्तानचा पाच गडी राखून पराभव करून दुसऱ्यांदा आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक जिंकला. सॅम कुरन ला सामनावीर आणि मालिकावीर म्हणून घोषित करण्यात आले.
पार्श्वभूमी
एप्रिल २०१८ मध्ये, आयसीसीने जाहीर केले की ही स्पर्धा पूर्वनियोजित २०२१ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीची जागा घेईल. १ जानेवारी २०१९ पासून सदस्य संघांदरम्यान खेळल्या जाणाऱ्या ट्वेंटी२० सामन्यांना आयसीसीने संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय दर्जा दिल्यानंतर हे घडले.
ऑक्टोबर २०१९ मध्ये, असे नोंदवले गेले की आयसीसी, टी२० विश्वचषक पात्रता रद्द करू शकते, ज्याचा उपयोग टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्रता मार्ग म्हणून केला गेला असता. त्यामुळे, २०२० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील बारा संघ आणि पात्रता स्पर्धेतील चार संघ २०२२ च्या टी२० विश्वचषक स्पर्धेत प्रवेश करतील. २३ जानेवारी २०२० रोजी, आयसीसीने स्पर्धेसाठी पात्रतेच्या संपूर्ण तपशीलाची पुष्टी केली. मे २०२० मध्ये, आयसीसीने भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाला (बीसीसीआय) सांगितले की, बीसीसीआयने या स्पर्धेसाठी भारत सरकारकडून कर सवलत मिळवून न दिल्याने, ते भारताकडून यजमानपदाचे अधिकार काढून घेण्याचे अधिकार राखून ठेवतात.
जुलै २०२० मध्ये, जेव्हा कोविड-१९ महामारीमुळे स्पर्धेच्या मागील आवृत्तीचे पुनरावलोकन केले जात होते, तेव्हा क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाचे अध्यक्ष अर्ल एडिंग्स यांनी सुचवले की ऑस्ट्रेलिया ऑक्टोबर २०२१ मध्ये त्या स्पर्धेचे आयोजन करू शकेल आणि भारत एक वर्षानंतर २०२२ मध्ये ही स्पर्धा आयोजित करेल. आयसीसीने देखील पुष्टी केली की ऑस्ट्रेलिया किंवा भारत, मूळतः २०२० आणि २०२१ मध्ये होणाऱ्या स्पर्धेचे यजमान, २०२२ च्या स्पर्धेचे यजमानपद भूषवतील.
संघ आणि पात्रता
२०२१ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषकाच्या सुपर १२ टप्प्यात पोहोचलेले बारा संघ २०२२ स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरले. अफगाणिस्तान, ऑस्ट्रेलिया, बांगलादेश, इंग्लंड, भारत, पाकिस्तान, न्यू झीलंड आणि दक्षिण आफ्रिका या सर्व संघांनी २०२१ च्या स्पर्धेतील कामगिरी आणि १५ नोव्हेंबर २०२१ नुसार त्यांच्या क्रमवारीच्या आधारे या स्पर्धेच्या सुपर १२ टप्प्यासाठी थेट पात्र ठरले. नामिबिया, स्कॉटलंड, श्रीलंका आणि वेस्ट इंडीज या सर्व संघांना स्पर्धेच्या गट टप्प्यात स्थान देण्यात आले.
उर्वरित चार स्थाने प्रत्येकी दोन जागतिक पात्रता स्पर्धेतील अव्वल दोन संघ घेतील. जागतिक पात्रता स्पर्धेमध्ये एकूण १६ संघ असतील; २०२१ आयसीटी पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेतील तळाचे चार संघ (आयर्लंड, नेदरलँड्स, ओमान आणि पापुआ न्यू गिनी), पुढील चार सर्वोच्च क्रमांकाचे आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ (झिम्बाब्वे, नेपाळ, संयुक्त अरब अमिराती आणि सिंगापूर), आणि आठ प्रादेशिक फायनलमधून प्रगती करणारे संघ. जागतिक पात्रता अ स्पर्धेमधून, आयर्लंड आणि संयुक्त अरब अमिरातीने टी२० विश्वचषक स्पर्धेमध्ये स्थान मिळवले. युएईने जागतिक पात्रता अ जिंकून टी२० विश्वचषक स्पर्धेच्या अ प्रवेश मिळविला, तर आयर्लंडला ब गटात स्थान देण्यात आले. ग्लोबल क्वालिफायर बी टूर्नामेंटमधून नेदरलँड्स आणि झिम्बाब्वे हे टी२० वर्ल्ड कपसाठी पात्र ठरणारे अंतिम दोन संघ बनले. झिम्बाब्वेने टी२० ग्लोबल क्वालिफायर बी स्पर्धा जिंकून विश्वचषकाच्या गट ब मध्ये स्थान मिळविले, तर नेदरलँड्सला अ गटात स्थान देण्यात आले.
जागतिक पात्रता
जागतिक पात्रता स्पर्धेमध्ये २०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेतील क्रमवारीतील सर्वात खालचे चार संघ, क्रमवारीतील चार सर्वोत्कृष्ट संघ जे आधीच विश्वचषक किंवा पात्रता फेरीसाठी पात्र नाहीत; आणि प्रादेशिक पात्रता फेरीतील आठ संघ यांचा समावेश असेल. २४ मार्च २०२० रोजी, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदने (ICC) ने पुष्टी केली की ३० जून २०२० पूर्वी होणाऱ्या सर्व आयसीसी पात्रता स्पर्धा कोविड-१९ महामारीमुळे पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत. डिसेंबर २०२० मध्ये, आयसीसी ने महामारीच्या व्यत्ययानंतर पात्रता मार्ग अद्यतनित केला.
ऑगस्ट २०२१ मध्ये, आयसीसीने पुष्टी केली की कोविड-१९ महामारीमुळे पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता रद्द करण्यात आली आहे. परिणामी, फिलिपाईन्सने पूर्व आशिया-प्रशांत प्रदेशातील सर्वोच्च क्रमांकाचा संघ म्हणून जागतिक पात्रता स्पर्धेमध्ये प्रवेश केला. ऑक्टोबर २०२१मध्ये, आशिया पात्रता गट ब स्पर्धादेखील साथीच्या रोगामुळे रद्द करण्यात आली, हॉंगकॉंगने सर्वोच्च क्रमांकाचा संघ म्हणून प्रगती केली. युरोपियन पात्रता स्पर्धेच्या प्रादेशिक अंतिम फेरीत, जर्सीने त्यांचे पहिले चार सामने जिंकून जागतिक पात्रता स्पर्धेमध्ये आपली प्रगती निश्चित केली. युरोपियन गटातूनही पुढे जाण्यासाठी जर्मनी निव्वळ धावगती दराने इटलीच्या पुढे दुसऱ्या स्थानावर राहिला. बहरीनने आशिया पात्रता अ गटात विजेतेपद मिळविले, निव्वळ धावगतीनुसार कतारच्या अगदी पुढे राहिला. अमेरिका पात्रता स्पर्धेमध्ये, युनायटेड स्टेट्स पहिले पाच सामने जिंकल्यानंतर जागतिक पात्रता स्पर्धेमध्ये पोहोचणारा त्या गटातील पहिला संघ बनला. त्यांच्याबरोबर कॅनडा सामील झाले, ज्याने अमेरिका पात्रता गटात दुसरे स्थान पटकावले. युगांडाने आफ्रिका पात्रता स्पर्धेचा प्रादेशिक अंतिम सामना जिंकून जागतिक पात्रता फेरीत अंतिम स्थान मिळवले.
सामना अधिकारी
३ ऑक्टोबर २०२२ रोजी, आयसीसीने या स्पर्धेसाठी सामनाधिकारी आणि मैदानावरील पंचांची नावे घोषित केली.
सामना अधिकारी
पंच
ठिकाणे
१५ नोव्हेंबर २०२१ रोजी, आयसीसीने सामन्यांचे आयोजन करणाऱ्या ठिकाणांची यादी जाहीर केली. यजमान शहरे पुढीलप्रमाणे होती : ॲडलेड, ब्रिस्बेन, गिलॉन्ग, होबार्ट, मेलबर्न, पर्थ आणि सिडनी. उपांत्य फेरीचे सामने सिडनी क्रिकेट मैदान आणि ॲडलेड ओव्हल येथेपार पडले, तर अंतिम सामना मेलबर्न क्रिकेट मैदानमध्ये खेळविला गेला.
बक्षिसाची रक्कम
३० सप्टेंबर २०२२ रोजी, आयसीसीने स्पर्धेसाठी बक्षीसाची रक्कम जाहीर केली.
पहिली फेरी
२१ मार्च २०२२ रोजी, आयसीसीने आयर्लंड आणि युएईच्या सामन्यांच्या तारखा जाहीर केल्या.
बाह्यदुवे
*
बहुवारिकीकरण
लहान रेणूंपासून बहुवारिके [लहान, साध्या रेणूंच्या संयोगाने बनणाऱ्या प्रचंड रेणूं ची संयुगे ⟶प्लॅस्टिक व उच्च बहुवारिके] बनविण्याच्या विक्रिया. यांचे दोन प्रकार आहेत : (१)समावेशक बहुवारिकीकरण व (२)संघनन बहुवारिकीकरण.
समावेशक बहुवारिकीकरण : या विक्रिया-प्रकारात एकवारिकाचे रेणू एकमेकांत सामावले जातात विक्रियेमध्ये त्यातील अणू किंवा त्यांपासून बनलेली संयुगे वेगळी होत नाहीत. ज्या संयुगांत द्विबंध किंवा त्रिबंध आहेत अशा संयुगांचे रेणू, उदा., CR2 = CR2 (R= H किंवा प्रातिष्ठापित मूलक म्हणजे एका अणूच्या वा अणुगटाच्या ठिकाणी आलेला दुसरा अणुगट).मूलक CH ≡ CH यांचे बहुवारिकीकरण या प्रकारे होते. त्याचप्रमाणे काही वलयी संयुगांच्या वलयांचा भंग झाला म्हणजे विक्रियाशील केंद्रे असलेल्या संरचना निर्माण होतात व त्यामुळे अशा संरचनांपासूनही बहुवारिके बनू शकतात.
बहुवारिकांची संरचना एकवारिकांची पुनरावृत्ती होऊन बनलेल्या, कार्बन अणुंच्या लांब साखळ्यांनी युक्त असते. उदा., पॉलिएथिलीन या बहुवारिकात एथिलिनाची पुनरावृत्ती होऊन झालेल्या कार्बन अणूं च्या साखळ्या असतात (सूत्र २). दोनापेक्षा जास्त विक्रिया केंद्रे असलेल्या एकवारिकांपासून बनलेल्या बहुवारिकांच्या साखळ्या एकमेकींस पार्श्व बंधानी जोडल्या जाऊन जाळ्यांसारख्या संरचनाही बनतात.
वर्ग:अभियांत्रिकी