cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कर्ज
स्वतःकडे पैसे किंवा आर्थिक स्रोत नसल्यामुळे दुसऱ्याकडून उधार घेतलेले पैसे किंवा आर्थिक साहाय्य याला कर्ज अथवा ऋण असे म्हणतात. कर्जाने रक्कम घेणाऱ्याला ऋणको अथवा कर्जदार म्हणतात. कर्जे देणाऱ्याला धनको, किंवा सावकार असे म्हणतात.. आधुनिक काळात विविध बँका, पतपेढ्या, खासगी ऋणसंस्था, सरकारी संस्था यांच्यामार्फत कर्ज देण्याचे काम केले जाते. पैसे देउन कर्जाची परतफेड करावी लागते. क्वचित पैशाऐवजी इतर वस्तूही परतफेड म्हणून दिले-घेतले जातात.
कर्ज घेणारा पैसे वापरण्याबद्दल व्याज देतो. व्याज हे दरसाल दर शेकडा अश्या पद्धतीने मोजतात. व्याजाची परतफेड बहुधा दर महिन्याला करायची असते. मिळणारे व्याज हा धनकोचा किंवा सावकाराचा फायदा असतो.
बँक जेव्हा कर्ज देते तेव्हा या कर्जाची ऋणकोकडून परतफेड होईलच याची हमी देणाऱ्या व्यक्तीस हमीदार किंवा जामीनदार असे म्हणतात.
जामीनदार
जामीनदार हा कर्ज प्रक्रियेमधील एक महत्त्वाचा घटक आहे. कर्जाची हमी देणारा जामीनदार हा बाजारात पत असणारा असावा अशी किमान अपेक्षा असते. एखाद्या व्यक्तीला जामीनदार म्हणून स्वीकारताना बँक त्या व्यक्तीची आर्थिक परिस्थिती, उत्पन्नाची साधने, डोक्यावर असणारी कर्जे याही गोष्टींचा आढावा घेते. मासिक हजार रुपये उत्पन्न असणारा माणूस कोट्यावधी रुपयांच्या कर्जाची हमी घेऊ शकत नाही हे वास्तव आहे. त्यामुळे कर्ज देताना, जामीनदार कोण आहे याचाही विचार बँका करतात.
बँकेचा खातेदार मयत झाला असता आणि खात्याला नामनिर्देशन नसेल तर त्या खातेदाराच्या वारसांना खात्यातील शिल्लक रक्कम देण्यापूर्वी बँक जामीनदार मागू शकते. संभाव्य कायदेशीर कटकटीपासून बचाव करण्यासाठी आणि वारसदार व्यक्तीवर दबाव राहण्यासाठी जामीनदाराची मागणी केली जाते.
अस्थायी (टेंपररी) सरकारी कर्मचारी जेव्हा सरकारकडून पैशाची आगाऊ उचल करतात, त्यावेळी त्यांनाही स्थायी (परमनन्ट) सरकारी कर्मचाऱ्याच्या सहीचा जामीन द्यावा लागतो.
गुन्ह्याच्या आरोपाखाली पकडल्या गेलेल्या एखाद्या कच्च्या कैदेतील माणसाची जामीनावर तात्पुरती सुटका करता येते, त्यावेळी त्याला जामीनदार लागतो.
जामीनदाराची कर्तव्ये
१) कर्जदाराने घेतलेले कर्ज नियमितपणे फेडले जाते की नाही यावर लक्ष ठेवणे
२) कर्जाचे हप्ते नियमित भरले जात नसल्यास कर्जदारास साहाय्य करणे
३) कर्जदाराने कर्ज बुडवले असता आपल्या संपत्तीमधून हे कर्ज फेडणे. जामीनदाराने हे कर्ज भरण्याची हमी दिलेली असते, त्यामुळे कर्जदाराने पैसे बुडवल्यास त्याची थेट जबाबदारी जामीनदारावर येते.
कर्ज मंजुरी
कर्ज घेण्यासाठी ग्राहकाला बँकेकडे अथवा पत संस्थेकडे अर्ज करावा लागतो. अर्थात अर्ज केला म्हणजे कर्ज मिळेलच असे नाही कारण प्रत्येक अर्ज हा कर्जमंजुरी प्रक्रियेतून जावा लागतो. कर्ज मंजूर करताना धनको खालील गोष्टी पाहतो
१) कर्जदाराची सत्यता ( के वाय सी - आपल्या ग्राहकाला ओळखा)
२) कर्जाचा उद्देश
३) कर्जाची रक्कम
४) कर्जाचा कालावधी
५) कर्ज परतफेडीची क्षमता
६) कर्जासाठी देऊ केलेली तारण मालमत्ता
७) जामीनदार
सर्व बाबींची पूर्तता झाल्यावर सुयोग्य हुद्यावरील अधिकारी ( पतपेढी असल्यास संचालक मंडळ ) कर्ज मंजुरीचे पत्र ग्राहकास देतो. या पत्रात बँकेच्या सर्व अति, व्याज दर, परतफेडीची मुदत, मासिक हफ्ता अशा कर्जविषयक बाबी असतात. ग्राहकाने या अटींना मंजुरी दिल्यावर कर्जाची रक्कम दिली जाते.
कर्ज परतफेडीशी संबंधित संकल्पना
कर्जाची परतफेड कशी करायची हा निर्णय कर्जदार आणि धनको ठरवतात. एखाद्या व्यावसायिक किंवा विशेष हेतूने घेतलेल्या कर्जासाठी व्यवसायातून येणारे उत्पन्न, किंवा हेतूची पूर्तता याचा विचार परतफेड ठरवताना केला जातो. उदा. घर बांधणी साठी घेतलेले कर्ज फेडण्याची सुरुवात घर बांधून झाल्यावर, शैक्षणिक कर्जाची परतफेड शिक्षण पूर्ण होऊन नोकरी मिळाल्यावर करता येते. एखाद्या व्यवसायात असणारे चढ उतार, रोख रकमेची उपलब्धता यावर परतफेडीचे वेळापत्रक ठरते.
समान मासिक हप्ता
ग्राहक आपल्या कर्जाचे मुद्दल आणि व्याज समान मासिक हप्त्यांमध्ये करतो. कर्ज परतफेड सुरू असताना व्याजदर बदलले तर हप्त्याच्या रकमेवर फरक पडतो. अशा वेळी ग्राहक कर्ज हप्त्याची रक्कम तीच ठेवून कर्जाचा कालावधी कमी जास्ती करू शकतो.
मुद्दल आणि व्याजाचा हप्ता
या प्रकारात कर्जाचे मुद्दल मुदतीच्या समान प्रमणात वाटले जाते तसेच दर महिन्याला होणारी व्याजाची रक्कम वेगळी भरली जाते. दर महिन्याचे दिवस वेगवेगळे असल्याने व्याजाची रक्कम वेगवेगळी असते.
एक रकमी परतफेड
सोने किंवा मुदत पावत्यांच्या तारणावर घेतलेली कर्जे एक रकमी परतफेड तत्त्वावर मंजूर केली जातात. धनको कडे पुरेशी तारण रक्कम जमा असल्याने ही जोखीम घेण्यास धनको तयार असतो.
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
१) कर्जासाठी विनंती करणारा अर्ज
शालू
शालू हा साडीचा एक प्रकार आहे. शालूवर भरजरी नक्षीकाम असते. हे नक्षीकाम मुख्यत्वे साडीच्या काठ व पदरावर केलेले असते.
कर्ज
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
२) कर्जाची मंजुरी
३) कर्जाच्या रकमेची ऋणकोला अदायगी
शालू
वर्ग:वस्त्रे वर्ग:पोशाख
कर्ज
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
४) मासिक व्याजाची गणना
५) मासिक व्याजाची आणि मुद्दलाच्या हप्त्यांची वसुली
६) मासिक हप्ता न आल्यास दंडाची आकारणी सुrU.
साडी
साडी हे भारतीय महिलांचे मुख्य वस्त्र आहे. ही जवळजवळ ५ ते १० वार लांबीची असून तो शिवण नसलेल्या वस्तराचा एक लांबट आयताकार तुकडा असतो. साडी ही कमरेला लपेटली (नेसली) जाते. कमरेवरच्या भागावर पोलके (ब्लाऊज) किंवा चोळी (झंपर) घालतात. कोणतीही स्त्री साडीमध्ये सुंदर दिसते. साडी ही वेगवेगळ्या कापडांच्या प्रकारात उपलब्ध असतात.
कर्ज
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
७) मुदतपूर्व खाते बंद करण्यासाठी पैसे जमा करणे
८) कर्जाच्या खात्याची फेररचना - मासिक हप्ता बदलणे, कर्जाची रक्कम वाढवणे, व्याजाचा दर कमी / जास्ती करणे इत्यादी
साडी
निऱ्या
साडी कमरेभोवती गुंडाळल्यावर जास्तीचा राहिलेला भाग घड्या घालून नाभीपाशी खोचला जातो त्याला निऱ्या म्हणतात.
कर्ज
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
९) कर्ज थकीत होणे
साडी
काठ
साडीचा जमिनीकडे असणारा तळाचा भाग म्हणजे साडीचा काठ होय. साडीच्या काठावर असणाऱ्या विवक्षित नक्षीमुळे काही साड्यांचे प्रकार सहज ओळखता येतात.
कर्ज
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
१०) कर्जाची थकीत झाल्यामुळे फेररचना करणे
साडी
पदर
कमरेला गुंडाळल्यावर उरणाऱ्या साडीच्या आकर्षक तुकड्याला साडीचा पदर, पालव किंवा पल्लू म्हणतात. हा भाग खांद्यावर किंवा डोक्यावर घेतात. काहीजणी त्याला समोरच्या बाजूनेही घेतात. पदराची जास्तीची लांबी कबरेभोवती लपेटतात व उरलेली कमरेशी खोचतात.
कर्ज
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
११) थकीत कर्जाची परतफेड किंवा एकरकमी तडजोड
१२) कर्ज वसुलीसाठी कोर्टात दावा दाखल करणे
साडी
साडी नेसण्याचे प्रकार
वर्ग:वस्त्रे वर्ग:पोशाख
कर्ज
कर्जातील कालाधिष्ठित घटना
१३) तारण मालमत्ता विकून कर्जाची वसुली
कागदपत्रे
कर्ज व्यवहारासाठी अनेक कागदपत्रांची पूर्तता करावी लागते. प्रत्येक कर्ज वेगळे असले तरी खालील कागदपत्रे आणि दस्तऐवज सामान्यतः घेतले जातात.
कर्जमंजुरीसाठी
१) कर्ज मागणी अर्ज २) 'आपल्या ग्राहकाला ओळखा' साठी (इंग्लिश : Know Your Customer) लागणारी राहत्या पत्त्याचा पुरावा, छायाचित्र असणारे ओळख पत्र, कर भरणा चलने ३) मालमत्तेचे पुरावे ४) जामीनदाराची 'आपल्या ग्राहकाला ओळखा' कागदपत्रे ५) अर्जदाराच्या तसेच जामीनदाराच्या उत्पन्नाचे पुरावे ६) तारण द्यायच्या मालमत्तेचे मालकी दस्त
कर्ज उचल करताना
१) वचनचिट्ठी २) जमीनदारांची हमी पत्रे ३) मालमत्ता गहाण किंवा नजर गहाण ठेवण्याचा करारनामा ४) कर्ज उचल करण्यासाठी अर्ज ५) कर्ज वापराचा पुरावा तसेच पावत्या ६) निबंधकाकडे अचल मालमत्ता ठेवण्याबद्दलची कागदपत्रे
अराजकता
अराजकता ही अशी एक राजकीय विचारधारा आहे ज्यामध्ये सरकार अथवा शासन अनावश्यक मानले जाते व अराजक आणि अशासित समाजाची प्रस्तावना केली जाते. अराजकतेचा प्रचार करणाऱ्यांच्या मते समाजातील सर्व प्रकारचे प्रशासन बरखास्त करणे गरजेचे आहे
भारताची महासंहारक शस्त्रे
भारताच्या महासंहारक शस्त्रांमध्ये आण्विक आणि रासायनिक शस्त्रांचा समावेश आहे. यांत अंदाजे १६० आण्विक बॉम्ब आहेत आणि शिवाय २०० अधिक बॉम्ब तयार करण्याची सामग्री आहे.
अराजकता
विल्यम गॉडविन ह्या १९व्या शतकातील ब्रिटिश तत्ववेत्त्याने अराजकतेची संकल्पना जगासमोर मांडली. तेव्हापासून अनेक लेखक व विद्वानांनी अराजकतेवर लिखाण केले आहे. परंतु समाजाच्या कोणत्या स्थितीला संपूर्ण अराजकता म्हणायचे ह्याबाबत मात्र अनेक मते व व्याख्या आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:राजकीय तत्त्वज्ञान
भारताची महासंहारक शस्त्रे
संदर्भ आणि नोंदी
महासंहारक शस्त्रे वर्ग:रिकामी पाने
बुद्धिबळ संगणकप्रणाल्यांची यादी
बुद्धिबळ सॉफ्टवेअरांची यादी:
वर्ग:बुद्धिबळ
इ.स. १३२८
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३२८ वर्ग:इ.स.च्या १३२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
वासंती (चित्रपट अभिनेत्री)
वासंती विनायक घोरपडे -सासरच्या वासंती इंदुभाई पटेल (जन्म : कोल्हापूर, इ.स. १९२२; हयात) या मराठी चित्रपटांत भूमिका करणाऱ्या पहिल्या गायक बालकलावंत होत्या.
१९१७ मध्ये बाबूराव पेंटरांनी कोल्हापूरला महाराष्ट्र फिल्म कंपनीची स्थापना केली. त्या कंपनीला वासंतीच्या मावशी, तानीबाई कागलकर, यांनी अर्थसाहाय्य केले होते. तानीबाईंचा विवाह कोल्हापूरच्या महाराजांच्या भावाशी झाला होता. त्या उस्ताद अल्लादिया खान साहेबांच्या ज्येष्ठ शिष्या होत्या. उत्कृष्ट शास्त्रीय गायिका असल्या तरी, राजघराण्याशी संबंधित असल्याने त्या गायनाचे कार्यक्रम कधीच करत नसत. वासंतीबाईंचे वडील विनायकराव घोरपडे वकील होते. सर्व घोरपडे मंडळी महाराष्ट्र फिल्म कंपनीच्या आवारातच एका प्रशस्त बंगल्यात राहत होती. त्या बंगल्यात त्या काळी चित्रणही होत असे. इ.स.१९२२ मध्ये जन्मलेल्या वासंतीला पाळण्यात असतानाच बाबूराव पेंटरांनी त्यांच्या ‘कृष्णजन्म’ (१९२२) व ‘मुरलीवाला’ (१९२२) या मूकपटांत बालकृष्ण बनवले, आणि तेथपासूनच वासंतीचा अभिनयाचा प्रवास सुरू झाला.
प्रभातच्या ‘महात्मा’ (नंतरचे नाव ‘धर्मात्मा’) चित्रपटाच्या निर्मितीच्या वेळी शांताराम बापूंनी वासंतीमधील कलागुण हेरून तिला राणू महाराच्या (वसंत देसाई) मुलीची- जाईची आव्हानात्मक भूमिका दिली. वास्तविक वासंतीने अभिनय, नृत्य आणि गायनाचे तसे कोणतेही प्रशिक्षण घेतले नव्हते; तिला या सर्वाची नैसर्गिक देणगी होती. संत एकनाथांनी आपल्या घरी जेवायला येण्याचे मान्य केल्यावर हर्षभरित झालेली जाई (वासंती) ‘उद्या जेवायला येणार नाथ आमच्या घरी’ गात, नाचत, बागडत रस्त्यातून धावत जाते. वासंतीने हा प्रसंग इतका सुरेख आणि सहज साकार केला, की भल्याभल्यांनी तिच्या अभिनयाला भरभरून दाद दिली. एका हरिजन मुलीची अप्रतिम भूमिका साकार केली म्हणून स्वतः डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी वासंतीची पाठ थोपटली होती.
'धर्मात्मा'च्या एका दृश्यात जाई रडता रडता हसते, हसता हसता रडते. अल्लड वयाच्या वासंतीला रडूच येईना. शांताराम बापूंनी फटकन चपराक दिली. आश्चर्य आणि दुःखाने रडणारी 'जाई' कॅमेऱ्याने केव्हा टिपली ते कळलेच नाही. ते दृश्य चित्रपटात फार प्रभावीपणे उतरले आहे.
पुढची कारकीर्द
'धर्मात्मा' पाठोपाठ 'अमर ज्योती' (दुर्गा खोटे, चंद्रमोहन यांच्यासह), कुंकू (शांता आपटे, केशवराव दाते, राजा नेने, विमला वसिष्ठ यांच्यासह) (हिंदीत 'दुनिया न माने') हे चित्रपट आले आणि त्यांनी उत्कृष्ट चित्रपटाचे मानक स्थापित केले. 'अमर ज्योती'मधील भूमिकेसाठी वासंती 'गौहर सुवर्ण पदका'ची मानकरी झाली. ही भूमिका खास वासंतीसाठी निर्माण केली होती. वासंतीने तिचे चीज केले.
'अमरज्योती' या चित्रपटात दुर्गा खोटेंना शोधत भिकारणीचे वेषांतर करून गात गात जाण्याचे दृश्य साकारताना वासंती तापाने फणफणली होती. पण काम म्हणजे काम, तिथे दया माया नाही ही 'प्रभात'ची शिस्त होती. त्याही परिस्थितीत वासंतीने काम केले आणि त्याची तारीफ झाली.
रणजीत स्टुडिओचा ‘अछूत’ (१९४०) हा सरदार चंदुलाल शहा यांनी दिग्दर्शित केलेला शेवटचा चित्रपट होता. यामध्ये राजकुमारी, सितारादेवी या पट्टीच्या गायिका असूनही वासंतीच्या वाट्याला पाच गाणी होती. खेमचंद प्रकाशनी संगीतबद्ध केलेल्या ‘दिवाली’मधील बहुतेक गाणी वासंती आणि इंदुबालांनी गायली होती. वासंतीचे ‘जल दीपक दिवाली आयी’ खूप लोकप्रिय झाले होते.
इ.स. १९३९मध्ये सर्वोत्तम बदामीच्या ‘आप की मरजी’ (इंग्रजीत ‘अ‍ॅज यू प्लीज’) चित्रपटात वासंती केकीच्या भूमिकेत होती. खुर्शीद यामध्ये दुय्यम नायिका होती. संगीतकार ज्ञानदत्त यांनी वासंतीकडून या चित्रपटात तीन गाणी गाऊन घेतली.
प्रभातचा ‘अमर ज्योती’ हा व्हेनिसच्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात पाठवला गेला होता.
पगारावर नेमणूक
'रणजित मूव्हीटोन' या चित्रपट कंपनीचे चंदूलाल शहा हे गुणी माणसांचे पारखी होते. त्यांनी महिना १,५०० रु. पगारावर वासंतीला कंपनीत घेतले. घोरपड्यांच्या दादर स्टेशनजवळच्या घरापासून हाकेच्या अंतरावरच रणजित स्टुडिओ होता.. 'संत तुलसीदास' हा 'रणजित'चा चित्रपट खूपच लोकप्रिय झाला. त्या काळात 'मराठी चित्रपटसृष्टीची शर्ले टेम्पल' असा किताबही वासंतीला मिळाला.
संगीताचे शिक्षण आणि ध्वनिमुद्रण
जयपूर अत्रौली घराण्याचे गायक पं. वामनराव सडोलीकर हे वासंतीच्या मोठ्या बहिणीचे यजमान. त्यांच्याकडून वासंतीबाईंना पाच वर्षे शास्त्रीय संगीताची तालीम मिळाली. ठुमरी व दादराची तालीम उस्ताद घम्मन खाँकडून मिळाली. गळ्यात उपजतच सूर-ताल होते, त्यांना घराणेदार शिक्षणाचे कोंदण मिळाले. हे शिक्षण चालू असताना पुण्यातील भावे स्कूल ही शाळा, अभ्यास हेही सुरूच होते.
अभिनयाबरोबरच सुगम गायनाचे क्षेत्रही वासंतीने काबीज केले. घराजवळच ग्यानदत्त राहात होते; त्यांनी काही गीतांना संगीत देऊन वासंतीच्या वाजात रेकॉर्डिग केले. मदन मोहन त्यावेळी तरुण होते, त्यांचे घरी येणे-जाणे होते. घम्मन खाँसाहेबांची तालीम चालू असताना ते लक्षपूर्वक ऐकत, कधी पेटी घेऊन आपल्या चाली ऐकवत. दत्ता डावजेकर, मास्टर कृष्णराव, खेमचंद प्रकाश, सुधीर फडके यांच्या संगीत दिग्दर्शनाखाली वासंतीची खूप गाणी रेकॉर्ड झाली. काही चित्रपटांच्या गाण्यात दुर्गा खोटे, शांता आपटे, विष्णूपंत पागनीस, खुर्शीद, कांतिलाल, सी. रामचंद्र हे सहगायक कलाकार होते. कुंदनलाल सैगल, बेगम अख्तर यांनी वासंतीच्या गाण्याचे मनापासून कौतुक केले.
‘संत तुलसीदास’मध्ये स.अ. शुक्ल यांनी लिहिलेली वासंतीची पाच गाणी होती. या चित्रपटाने ऑपेरा हाऊसमध्ये रजत जयंती साजरी केली. संगीत निर्देशन पागनीस व ज्ञानदत्त यांनी केले होते. याच्या ध्वनिमुद्रिकांची तडाखेबंद विक्री झाली होती. मराठी 'संत तुलसीदास'मधील ‘माझ्या मामाच्या घरी’ हे वासंती व राम मराठे यांनी गायलेले गाणे प्रचंड लोकप्रिय झाले होते.
वासंतीने आपल्या सोळा वर्षांच्या कारकिर्दीत जवळजवळ २०० गाणी गायली. संगीतकार अनिल विश्वास, सी. रामचंद्र, सुधीर फडके, स्नेहल भाटकर, जी.एन. जोशी आदींनी वासंतीकडून गैरफिल्मी गीते आणि भावगीते गाणी गाऊन घेतली आहेत.
नाट्यसृष्टीत प्रवेश
चित्रपटसृष्टीत नाव गाजत असताना १९४४ च्या मराठी नाट्य महोत्सवात 'संगीत शारदा' हे नाटक करायचे ठरले. वासंतीला शारदेचे काम दिले गेले. कोदंड-गंगाधरपंत लोंढे, श्रीमंत- चिन्तोपंत गुरव आणि इंदिरा काकू- बालगंधर्व असा तगडा संच होता. सकाळपासून रात्रीपर्यंत चित्रपटाचे चित्रीकरण आटोपून घरी येऊन मेकअपसुद्धा न उतरवता वासंती शारदेच्या भूमिकेची तालीम करत असे. ही भूमिका पं. वामनराव सडोलीकर (वासंतीच्या बहिणीचे पती) यांनी बसवून घेण्याची जबाबदारी स्वीकारली होती. पदे आणि संवाद-अभिनय शिकवताना सडोलीकर (भाऊ) अतिशय शिस्तीने, वेळ पडल्यास कठोरपणे तालमी घेत. त्यांनी पदे शिकवली, पण इतरांबरोबर तालीम करताना संपूर्ण पद गायचे नाही असे वासंतीला बजावले होते. त्यामुळे सहकलाकार खूप अस्वस्थ झाले. प्रत्यक्ष प्रयोगाच्या वेळी या शारदेने अभिनय आणि गाण्याचा असा बार उडवला की बस्स! 'मूर्तिमंत भीती उभी' या पदाने वन्स मोअर तर घेतलेच, पण अंक संपताच हिराबाई बडोदेकर विंगेत येऊन वासंतीला मिठी मारून रडल्या. पोरी, तू रडवलंस आम्हाला असं म्हणून त्यांनी खूप तारीफ केली.
अखेरचा चित्रपट आणि विवाह
इ.स. १९४४मध्ये प्रकाशित झालेला 'भाग्यलक्ष्मी' हा वासंतीचा अखेरचा चित्रपट. त्यानंतर हैदराबादच्या इंदुभाई पटेल यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला आणि गृहिणी-माता या भूमिकेत वासंती रमून गेल्या. आधुनिक विचारांच्या वासंतीने आपल्या मुलांनी संगीत शिकावे म्हणून प्रोत्साहन दिले. त्यांचा मोठा मुलगा चांगला तबला वाजवतो. त्यांच्या भाचीचे- श्रुती सडोलीकरांचे नाव शास्त्रीय संगीताची एक नामवंत गायिका म्हणून सर्वश्रुत आहे. वासंतीच्या नातवंडांनाही संगीतात रुची आहे. १९८३ मध्ये वासंतीबाईंच्या पतीचे निधन झाले. वासंतींना तीन मुलगे, एक कन्या आणि नातवंडे आहेत.
विशेष
शेवटच्या एक-दोन चित्रपटांत वासंती साडीमध्ये दिसली. बाकी चित्रपटांत परकर-पोलक्यातील गोड, निरागस चिमुरडी म्हणूनच वावरली. फणी मुजुमदारच्या अप्रकाशित मीना ऊर्फ वनराणी या चित्रपटात मध्ये देव आनंदचा भाऊ चेतन आनंद तिचा नायक होता.
सिनेमाच्या रुपेरी पडद्यावर बेबी राणी (नर्गिस), बेबी [[मुमताज (मधुबाला), बेबी नाझ, डेझी इराणी अशा अनेक बालतारका चमकल्या, पण त्यांत अभिनय, नृत्य आणि गायन या तिन्ही कलांची ईश्वरी देणगी लाभलेली फक्त एकच बालतारका होती, ती म्हणजे वासंती विनायकराव घोरपडे ऊर्फ वासंती इंदुभाई पटेल.
वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:मराठी गायक वर्ग:इ.स. १९२२ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
गिलगिट नदी
गिलगिट नदी तथा गिझर नदी ही सिंधु नदीला मिळणारी एक नदी आहे.
वर्ग:पाकिस्तानमधील नद्या
बीसेत्ती वेंकट सत्यवाती
बीसेत्ती वेंकट सत्यवाती ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
जिम हिग्ग्स
हिग्स, जिम वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
जावळकी
जावळकी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
पोटी
पोटी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
एकलारा (मुखेड)
एकलारा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
बचत खाते
बचत खाते ही बँका आणि इतर वित्तसंस्थांची सर्वात लोकप्रिय सेवा आहे.
विशिष्ट अपवाद वगळता कोणीही व्यक्ती किंवा व्यवसाय आपले पैसे बँकेला देते. हे पैसे बँक तिसऱ्या व्यक्तीस कर्ज म्हणून वापरावयास देते व त्यासाठी व्याज आकारते. या व्याजातील पैशातून बँक मूळ ठेवदारास व्याज देते. घरी रोख रक्कम ठेवण्यापेक्षा सुरक्षित रहावे म्हणूनही पैसे बचत खात्यात ठेवले जातात.
ग्राहकाने आपली ओळख पत्रे आणि पत्त्याचा पुरावा बँकेला अर्जासोबत देऊन बचत खाते उघडता येते. बचत खाते उघडल्यास ग्राहकाला धनादेश (चेक बुक), ए टी एम कार्ड, नेट बँकिंग अशा अनेक सोयी उपलब्ध होतात. ग्राहक आपले पैसे हवे तेव्हा काढून घेऊ शकतो तसेच धनादेश, आर टी जी एस, एन इ एफ टी असे मार्ग वापरून इतरांना आपले पैसे देऊ शकतो.
बचत खात्या बरोबर मिळणाऱ्या विविध सोयीसाठी ग्राहकाला वेगवेगळे शुल्क द्यावे लागते. काही वेळा ग्राहकाच्या खात्यावर मोठी रक्कम शिल्लक असेल तर बँका हे शुल्क माफ करू शकतात.
बचत खाते उघडण्या साठी काही किमान रक्कम आपल्या खात्यात ठेवावी लागते. अशी किमान रक्कम खात्यात न ठेवल्यास बँक अशा ग्राहकास दंड करू शकते.
जन धन योजने अंतर्गतभारत सरकारने शून्य किमान रक्कम आणि कुठलेही शुल्क नसलेली बचत खाती उघडण्याची सोय भारतीय जनतेला करून दिली. या योजने अंतर्गत कोट्यावधी बचत खाती उघडली गेली.
खातेपुस्तक
बँकेत बचत खाते असणाऱ्या ग्राहकांना त्यांच्या खात्यावरील व्यवहारांची माहिती देणारे "खाते पुस्तक" दिले जाते. खातेपुस्तकात खातेदाराचे नाव, पत्ता, खात्याचा क्रमांक, खात्याचा प्रकार, बँक शाखेचा पत्ता, शाखेचा IFSC आय एफ एस सी कोड, पेन्शन ऑर्डर क्रमांक असे तपशील पहिल्या पानावर असतात. खाते पुस्तकावरील इतर पानावर व्यवहारांची माहिती उदा. तारीख, तपशील, रक्कम, धनादेश क्रमांक, जमा कि नावे आणि व्यवहारानंतर खात्यातील शिल्लक रक्कम असते.
खाते पुस्तक हरवले तर बँकेला अर्ज करून नवीन खातेपुस्तक मिळू शकते. या साठी काही शुल्क भरावे लागते. काही वेळा ग्राहकांच्या सुरक्षिततेसाठी पैसे काढताना खाते पुस्तक बरोबर असणे सक्तीचे केले जाते. गैर व्यक्तीने खात्यातील पैसे काढू नयेत या साठी हे आवश्यक आहे.
बचत खात्यावरील व्याजाची मोजणी
वर्ग:बँकिंग वर्ग:आर्थिक विकास
कॅनडा
कॅनडा हा उत्तर अमेरिका खंडाच्या उत्तरेस असलेला देश आहे. एकूण दहा प्रांत आणि तीन प्रादेशिक विभाग असलेल्या देशाच्या पूर्वेस अटलांटिक महासागर, पश्चिमेस प्रशांत महासागर तर उत्तरेस आर्क्टिक महासागर आहे. सुमारे ९९.८ लाख चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळाने कॅनडाला जगातील सगळ्यात मोठ्या देशांच्या यादीत द्वितीय स्थान दिले आहे. दक्षिणेस, दोन देशांना विभागणारी जगातली सर्वात लांब आंतराष्ट्रीय सीमारेषा कॅनडा आणि अमेरिकेच्या दरम्यान असून हिची लांबी ८,८९१ किलोमीटर इतकी आहे. कॅनडाची राजधानी ओटावा (उच्चार: ऑटोवा) आहे. कॅनडातील प्रमुख शहरे टोरोंटो, व्हॅन्कुव्हर, मॉन्टरियाल आहेत.
नावाची व्युत्पत्ती
कॅनडा हे नाव इराक्वॉस जमातीतील गाव किंवा वाडी या अर्थाच्या शब्दापासून आलेले आहे.
भूगोल
कॅनडा उत्तर अमेरिकेच्या उत्तर भागात पसरलेला विशाल देश आहे. याला फक्त अमेरिकेशी सीमा आहे व कॅनडाच्या इतर तीन बाजूंना समुद्र आहेत.
चतुःसीमा
कॅनडाच्या दक्षिणेला अमेरिका, पूर्वेला अटलांटिक महासागर, उत्तरेला आर्क्टिक महासागर तर पश्चिमेला पॅसिफिक महासागर व अमेरिकेचे अलास्का राज्य आहेत.
राजकीय विभाग
कॅनडाचे १० प्रांत व तीन इतर राजकीय प्रदेश आहेत.
वस्तीविभागणी
इ.स. २००६च्या अंदाजानुसार कॅनडाची लोकसंख्या ३,१६,१२,८९७ आहे. येथील लोकसंख्येतील वाढ मुख्यत्वे बाहेरदेशातून येणाऱ्या लोकांमुळे आहे. वस्तीवृद्धीचा दर वर्षास ५.४% आहे.
धर्म
धर्मनिरपेक्षता ही कॅनडातील जनतेचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. इ.स. २०११ च्या जनगणनेनुसार कॅनडातील लोकसंख्येत ६७.२% ख्रिश्चन, २३.९% निधर्मी, ३.२% मुस्लिम, १.५% हिंदू, १.४% शिख, १.१ बौद्ध, १% ज्यू व ०.६% इतरधर्मीय आहेत.
शिक्षण
कॅनडातील प्रांत व प्रदेश आपआपल्या भागातील शिक्षणव्यवस्थेची रचना ठरवतात. या सगळ्या व्यवस्था साधारण सारख्याच असतात परंतु त्यात प्रदेशानुसार संस्कृती व भूगोलाबद्दलची माहिती वेगवेगळी असते. प्रदेशानुसार वयाच्या ५-७ पासून १६-१८ वर्षांपर्यंतचे शिक्षण सक्तीचे आहे. यामुळे कॅनडातील साक्षरताप्रमाण ९९% आहे. उच्चमाध्यमिक शिक्षणसुद्धा प्रांतीय व प्रादेशिक सरकारचालवतात व त्याचा खर्च सरकारी तिजोरीतून येतो. याशिवाय केंद्र सरकारकडून संशोधनासाठी निधी आणि विद्यार्थ्यांना कर्ज तसेच शिष्यवृत्ती दिल्या जातात. इ.स. २००२मध्ये कॅनडातील २५ ते ६४ वर्षांमधील व्यक्तींपैकी ४३% व्यक्तींनी उच्चमाध्यमिक शिक्षण घेतलेले होते तर २५-३४ वर्षांमधील व्यक्तींपैकी ५१% व्यक्ती उच्चशिक्षित होत्या.
राजकारण
कॅनडा एक संपूर्ण लोकशाही देश म्हणून ओळख असून देशाला उदारमतवादी, सर्वसमावेशक राजकीय विचारसरणीची परंपरा आहे. कॅनडाने घटनात्मक राजसत्ताचा अवलंब केला आहे ज्या अनुसार देशाच्या सर्वोच्च पदी राजा (किंवा राणी) ची  पदसिद्ध प्रमुख असतात. असे असले तरी कार्यालयीन अधिकार हाऊस ऑफ कॉमन्सद्वारे मंत्रिमंडळाला आणि त्यांच्या प्रमुखाला म्हणजेच पंतप्रधानांकडे असतात.
या देशाचा राजकीय साचा बहुपक्षीय पद्धतीचा असून देशात लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा आणि कॉन्सर्व्हेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा हे दोन प्रमुख पक्ष आहेत.
अर्थतंत्र
कॅनडा जगातील धनाढ्य देशांपैकी एक आहे व त्यामुळे तो ओ.ई.सी.डी. आणि जी-८ या संघटनांमध्ये शामिल आहे. कॅनडा जगातील व्यापारउदीमातील पहिल्या दहा देशांमधील एक आहे. कॅनडाचे अर्थतंत्र मिश्र स्वरूपाचे आहे. हेरिटेज फाउंडेशनने या देशाला आर्थिक स्वातंत्र्याच्या बाबतीत अमेरिकेपेक्षा खाली तर युरोपमधील देशांपेक्षा वर क्रमित केलेले आहे.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:उत्तर अमेरिका
१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१२
१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१२ हा १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक मालिकेतील नववा विश्वचषक होता. ही स्पर्धा एकदिवसीय सामना पद्धतीने खेळविली गेली. ऑगस्ट, २०१२ मध्ये खेळविल्या गेलेल्या या क्रीडासत्रात १९ वर्षांखालील १६ संघाचा सहभाग होता.
ऑस्ट्रेलियामधील क्वीन्सलँड राज्यातील ब्रिस्बेन, सनशाईन कोस्ट आणि टाऊन्सव्हिल या शहरांमध्ये क्रिकेट सामने खेळविले गेले. अंतिम सामन्यामध्ये भारताने ऑस्ट्रेलियावर ६ गडी राखून विजय मिळविला. भारताचा कर्णधार उन्मुक्त चंद याने १३० चेंडूंमध्ये नाबाद १११ धावा फडकाविल्या, त्याला सामनावीर घोषित करण्यात आले. ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार विल्यम बेसिस्टोला मालिकावीराचा पुरस्कार मिळाला
पात्रता
१६ संघ या स्पर्धेत सहभागी झाले. आय.सी.सी. पूर्ण सदस्य असलेले १० संघ स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरले. तर इतर ६ संघ आयर्लंड मध्ये झालेल्या पात्रता फेरीद्वारे पात्र झाले.
गट
१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक, २०१२ साठी संघांचे खालीलप्रमाणे प्रत्येकी चार संघांचे गट तयार करण्यात आले. कंसांतील क्रमांक हे संघांचे मानांकन दर्शवितात. स्पर्धेची सुरुवात साखळी सामन्यांपासून झाली. प्रत्येक संघाचा गटातील इतर प्रत्येक संघाबरोबर एक सामना झाला. प्रत्येक गटातील दोन संघांना पुढील फेरीत प्रवेश मिळाला.
अ गट
ब गट
क गट
ड गट
बाह्य दुवे
वर्ग:१९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक
नाग नदी (नागपूर)
ही महाराष्ट्राच्या विदर्भातील एक नदी आहे. याच नदीवर नागपूर शहर वसले आहे. दिल्लीचे नागरीकरण पाहून १८व्या शतकात गोंड राजा बख्त बुलंद शाहने आपली राजधानी देवगड (मध्यप्रदेश), छिंदवाडा जिल्ह्यातून वेगळी काढून, नाग नदीच्या काठावर राजधानी म्हणून नागपूर शहर वसवले.
नागपूरजवळच्या लाव्हा गावानजीक असलेल्या महादगड डोंगरातून उगम पावलेल्या नाग नदीवर बंधारा बांधण्यात आला. त्याद्वारे निर्माण झालेल्या तलावास अंबाझरी तलाव (जुने नाव बिंबाझरी तलाव) म्हणतात. हा तलाव नागपुरातील तेलंगखेडी सोनगाव मार्गावर आहे. हा बिंबाझरी तलाव, आद्य रघूजी भोसले (इ.स. १७३० ते १७५५) यांच्या बिंबाजी नावाच्या पुत्राने बांधला.
भोसलेकालीन नागनदी
१८व्या शतकात, नागपूरला जीवन देणाऱ्या या संजीवन नाग नदीचा पिण्याच्या पाण्यासाठी, आंघोळ करण्यासाठी व धार्मिक कार्यांसाठी उपयोग होत होता. त्या काळात भोसले नरेशाने नाग नदीच्या काठी सुंदर देवळे, राजवाडे, उद्याने, स्मशान, राजघाट आणि काशीबाईचा घाट निर्माण केले. नागपूर शहरातल्या सीताबर्डी येथे बँक ऑफ महाराष्ट्रच्या मागे नाग नदीला एक ओढा येऊन मिळतो. या संगमावर इ.स. १७७९ मध्ये दुसऱ्या रघूजीची आई व मुधोजीची पत्‍नी चिमाबाई हिने महादेवाचे देऊळ बांधले. या संगमावर दुसरे रघूजी आणि परिवार धार्मिक कार्यासाठी जात असत. भोसले राजे विजयादशमीला सकाळी घोडे, हत्तींना संगमावर आंघोळीसाठीआणत. हत्ती बुडू शकेल इतके खोल पाणी संगमावर होते. नदीच्या काठी शस्त्रपूजा आणि शमीची पूजा व्हायची. सायंकाळी भोसले परिवार सीमोल्लंघनासाठी नाग नदी ओलांडून राजाबक्षाच्या मारुतीला जायचा.
संगमावरील महादेवाच्या देवळाचे जोते पाच फूट उंच असून भोवती २२X२५ फुटाचा चबुतरा आहे.
दुसऱ्या रघूजीने इ.स. १७७२ च्या सुमारास नाग नदीच्या काठी वेणुगोपालाचे मंदिर बांधले. मंदिरातील शिल्पकाम कलात्मक आहे.
त्या ठिकाणची देखणे शिल्प असलेल्या राधाकृष्णाच्या देवळासह इतर देवळे १९व्या शतकात बुटींनी बांधली. काही देवळे ताराबाई बुटींच्या नावाने प्रसिद्ध आहेत. हा परिसर हल्ली बुटीची चाळ किंवा संगम चाळ म्हणून ओळखला जातो.
बँक ऑफ महाराष्ट्रकडून धंतोलीकडे जाणाऱ्या रस्त्यावरचा पूल तिसऱ्या रघूजीने इ.स. १८३७मध्ये बांधला. संगम पूल या नावाने ओळखला जाई. त्यानंतर नाग नदी पटवर्धन ग्राउंड मोक्षधामावरून वाहते आणि सक्करदरामार्गे जाते. आज तो रस्ता ग्रेट कॅनॉल रोड या नावाने परिचित आहे.
इंग्रज वकील जॉर्ज फॉस्टर (इ.स. १७५२-१७९१) याचे निधन नागपुरात झाले. त्याचे दफन रघूजीने शहराच्या पूर्वेस नदीच्या काठी केले होते. नाग नदीच्या पुराने स्मारकास नुकसान होऊ नये म्हणून पुढे १९१५ साली ती शवपेटी उकरून काढली आणि नागपूर कॅन्टॉन्मेन्टमध्ये, टायगर गॅप ग्राउंडला लागून असलेल्या प्रॉटेस्टन्ट सिमेट्रीत एक थडगे बांधून त्यात ठेवली गेली. .त्यावरील शिलालेख रोमन, मोडी आणि फारसी लिपीत आहे.
समाध्या
नाग नदीच्या काठी डाव्या तीरावर ’शुक्रवारी’ पेठ विभागली गेली होती. एका विस्तृत आवारात भोसले घराण्यातील व्यक्तींसाठी एक स्मशानभूमी राखून ठेवलेली होती. त्या आवारात उत्कृष्ट शिल्पकलेने युक्त अशी भोसल्यांची समाधी मंदिरे आहेत. भोसले काळात शुक्रवारीतल्या या परिसराला थडगा नाग म्हणत.पहिले, दुसरे आणि तिसरे रघूजी यांच्या याच परिसरात समाध्या आहेत. दुसऱ्या रघूजीचे पुत्र परमेजी यांची पत्‍नी काशीबाई सती गेल्यामुळे इथल्या एका देवळाला काशीबाईचे देऊळ म्हणतात. या देवळावरील शिल्प अप्रतिम आहे.
उद्याने
काशीबाई मंदिरापासून वहात वहात नाग नदी तुळशीबागेजवळून जाते. या ठिकाणी म्हणजे आजच्या सी.पी. ॲन्ड बेरार कॉलेजसमोर डावीकडे मोगल शैलीतील मोठी तुळशीबाग आहे. तिची तशीच उजवीकडच्या बेलबागेची निर्मिती दुसऱ्या रघूजीने केली. आज संत्रीनगरी म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या नागपुरातील पहिली संत्र्याची रोपे दुसऱ्या रघूजीनेच सियालकोट व औरंगाबादहून आणली आणि आधी तुळशीबाग परिसरात आणि नंतर सबंध जिल्ह्यात लावली.
नाग नदीच्या काठी तुळशीबागेतच दुसऱ्या रघूजीने राजवाडा, नाट्यगृह आणि इतर इमारती बांधल्या. या राजवाड्यातच तो दुपारच्या विश्रांतीसाठी येत असे.
दिवाळीत नाग नदीच्या तीरावर रोषणाई करण्यात येई, ती पाहण्यासाठी सबंध शहर जमा होत असे.
आजची नाग नदी
इ.स. १९५६पर्यंत या नदीत कपडेही धुतले जात. महालातील स्त्रिया हरतालिकेच्या गौरी विसर्जनासाठी नदीवर जात. नदी तोवर स्वच्छ होती. १९५६मध्ये नाग नदीच्या काठी देखणे बंगले होते. नदीच्या बाजूने डावीकडे अशोकाची झाडे होती.
या नदीला नागपूर शहराच्या हद्दीतच लहानमोठे २३५ नाले येऊन मिळतात. यांत पिवळी नदी, हत्ती नाला, सत्ती नाला, गड्डीगोदाम नाला, बाळाभाऊपेठ नाला, बुरड नाला, बोरियापुरा नाला, डोबीनगर नाला, लाकडीपूल नाला, तकिया नाला, नरेंद्रनगर नाला या मोठ्या नाल्यांचा समावेश होतो. सर्व नाल्यांचे घाणेरडे पाणी नदीत सोडल्यामुळे नाग नदीला गटाराचे स्वरूप आले आहे. त्यामुळे एकूण १७ किलोमीटर लांबीची ही नदी आता जवळजवळ मृतप्राय झाली आहे. या नदीचे पुनरुज्जीवन करण्याचे प्रयत्‍न चालू असतात.
आपल्या घाणेरड्या पाण्यासह नाग नदी ही भिवकुंड टेकडीजवळ कन्हान नदीला मिळते. या प्रदूषित नदीमुळे गोसीखुर्दचे पाणी दूषित होत आहे व त्याचा प्रभाव वैनगंगा नदीवरही पडत आहे. नाग नदीतून सुमारे ३५० एमएलडी('मिलियन लिटर पर डे'-प्रतिदिन दहा लाख लिटर) पाणी वाहून ते वरील नद्यांना मिळते. त्यापैकी फक्त २०० एमएलडी पाण्यावर प्रक्रिया झालेली असते.
पुनरुज्जीवन आणि सौंदर्यीकरण
राष्ट्रीय नदी संवर्धन प्राधिकरणाने नाग नदी प्रदूषण निर्मूलनाचा आणि पुनरुज्जीवन प्रकल्पाला नोव्हेंबर २०१९ मध्ये मान्यता दिली आहे. नागपूर महानगरपालिकेने या प्रकल्पाची किंमत रु २४३४ कोटी सांगितली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी महापौर असताना प्रकल्पाची चर्चा झाली. नंतर हा प्रकल्प थंडबस्त्यात गेला. आघाडीच्या काळात १२६ कोटी रुपयांची योजना तयार करण्यात आली. त्याचे काम सुरू होऊ शकले नाही. प्रकल्पाला विलंब झाल्याने आता किंमत वाढली आहे. नाग नदीचा आंतरराष्ट्रीय दर्जाचा विकास करण्याची योजना आहे. नदीची लांबी ६८ किलोमीटर असून शहरात १८ किलोमीटर आहे. केंद्र ६० टक्के, राज्य सरकार २५ टक्के आणि महापालिकेला १५ टक्के भार उचलावा लागणार आहे.
नदी स्वच्छता अभियानात नागपूर शहरातील नाग नदी, पिवळी नदी आणि पोरा नदी या तीन नद्यांची स्वच्छता होणार आहे. नाग नदी शुद्धीकरण प्रकल्पाचा एकूण खर्च २४३४ कोटी रुपये आहे. ८५ टक्के कर्ज जपान सरकार उपलब्ध करून देणार आहे. महापालिका १५ टक्के गुंतविणार आहे. जपान आंतरराष्ट्रीय सहकार एजन्सी ८५ टक्के अर्थसाहाय्य करणार आहे. त्यापैकी केंद्र सरकारला ६० टक्के आणि राज्य सरकारला २५ टक्के अर्थसाहाय्य करणार आहे.
नदी प्रदूषण निर्मूलन प्रकल्पानंतर फान्सच्या मदतीने नागनदी दर्शनी भागाचा विकास (नागनदी रिव्हर फ्रन्ट डेव्हलपमेंट )प्रकल्प राबविला जाणार आहे. १६०० कोटींचा हा प्रकल्प फ्रान्स सरकारच्या निधीतून राबविला जाईल. फ्रान्सच्या ए.एफ.डी. तांत्रिक संस्थेने देशातील तीन शहरांची निवड केली आहे. यात नागपूरचा समावेश आहे. नदीला लागून पर्यटन स्थळ विकसित करण्यात येणार असून फूड फ्लाझा, कॅफेटेरिया व इतर सोयी राहतील. सांडपाण्यावर प्रक्रिया प्रकल्प व सौरऊर्जा निर्मितीचादेखील यात समावेश आहे.
संदर्भ
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:नागपूर वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
इ.स. १४९६
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४९६ वर्ग:इ.स.च्या १४९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
जांब नदी
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
रानवा
रानवा पुण्यातील निसर्गविषयक काम करणारी संस्था आहे.
वर्ग:संस्था वर्ग:पुणे
राजिंदर पाल
राजिंदर पाल.
पाल, राजिंदर वर्ग:भारताचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू
केंद्रीकृत बँकिंग प्रणाली
केन्द्रीकृत बँकिंग प्रणाली ही एकाच ठिकाणी असलेल्या केन्द्रीय संगणकाद्वारे चालविलेली बँकिंग प्रणाली आहे.
यात बँकेच्या सर्व शाखा एका केंद्रीय संगणकाला जोडल्या जातात. सर्व ग्राहकांची माहिती या केंद्रीय संगणकात साठवलेली असते. त्यामुळे बँकेचा ग्राहक कुठल्याही शाखेत गेला तरी त्याच्या खात्याची माहिती उपलब्ध होते. ग्राहक आपली बँकेची कामे कुठल्याशी शाखेतून करू शकतो. संगणकीकृत केंद्रीय प्रणालीमुळे वेळेची बचत, त्वरित व्यवहार, व्यवहाराची अचूकता अशा अनेक गोष्टी साध्य झाल्या आहेत. या प्रणालीमुळे बँकेच्या अंतर्गत व्यवहारांचे प्रमाणीकरण शक्य होते.
इन्फोसिसची फिनॅकल, ओरॅकलची फ्लेक्सक्यूब, टीसीएसची बँक्स, तेमेनोसची टी२४ हे केंद्रीकृत संगणक प्रणालींचे नमुने आहेत.
वर्ग:बँकिंग वर्ग:बँकिंग तंत्रज्ञान
इ.स. १८२३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८२३ वर्ग:इ.स.च्या १८२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
केरळ विधानसभा
केरळ विधानसभा (स्थानिक नाव: नियमासभा; मल्याळम: നിയമസഭ) हे भारताच्या केरळ राज्याच्या विधिमंडळाचे एकमेव सभागृह एक आहे. १४० आमदारसंख्या असलेल्या केरळ विधानसभेचे कामकाज तिरुवनंतपुरममधून चालते. मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे पी. श्रीरामकृष्णन विधानसभेचे सभापती असून मुख्यमंत्री पिनाराई विजयन हे विधानसभेचे नेते आहेत.
भारताच्या इतर विधिमंडळांप्रमाणे केरळ विधानसभेचा कालावधी ५ वर्षांचा असतो व आमदारांची निवड निवडणुकीद्वारे होते. सरकार स्थापनेसाठी राजकीय पक्षाला अथवा राजकीय आघाडीकडे ७१ जागांचे बहुमत असणे अनिवार्य आहे. विद्यमान १४वी विधानसभा २०१६ सालच्या निवडणुकीनंतर अस्तित्वात आली.
अरासन चेस
अरासन चेस (तामिळ:அராசன் செஸ) हे सॉफ्टवेअर मार्च इ.स. १९९४ मध्ये जॉन डार्ट यांनी सुरू केले. त्याची सर्वांत ताजी आवृत्ती अरासन चेस १४.१ आहे. तामिळमधे अरासनचा अर्थ राजा असा होतो. वर्ग:उपयोजन सॉफ्टवेअर वर्ग:बुद्धिबळ वर्ग:चित्र हवे
मस्ती वेंकटेश अय्यंगार
मस्ती वेंकटेश अय्यंगार हे साहित्यकार आहेत.
कादंब-या
वर्ग:कन्नड साहित्यिक वर्ग:ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १८९१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८६ मधील मृत्यू
बेनी बेहानन
बेनी बेहानन ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
पोघाट
पोघाट हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
लेहंगा
वर्ग:वस्त्रे वर्ग:रिकामी पाने
Blouse
पुणे मराठी ग्रंथालय
पुणे मराठी ग्रंथालय हे पुण्यातील मोठे सार्वजनिक ग्रंथालय आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील ग्रंथालये वर्ग:पुणे
कुर्ता
कुर्ता हे पुरुषाने परिधान करायचे अंगवस्त्र आहे. हे पारंपारिक वस्त्र भारत, पाकिस्तान, नेपाळ, बांगलादेश, श्रीलंका, अफगाणिस्तान या देशात वापरले जाते. कुर्त्याची लांबी साधारण गुडघ्याच्या वर पर्यंत असते. कुर्ता हे वस्त्र साधारणतः पायजमा अथवा लेंग्यासोबत घातले जाते.
वाघजाईची देवराई
वाघजाईची देवराई किंवा नांदिवलीची देवराई पुण्याहून पौड रस्त्याने मुळशीला जात असता एका उजव्या फाट्याला ५-७ कि.मी. अंतरावरील देवराई आहे.
कुर्ता
वर्ग:वस्त्रे
वाघजाईची देवराई
वनस्पती
बांबूची बेटे, सुरमाड, बेहडे ‘वेल‘, ‘गारबी‘ची माथ्यावरची जाळी, ‘वाटोळी‘ आणि ‘मोरवेल‘ या वनस्पती तसेच या सर्वांच्या परिघावरचे (भगवे) ‘पलाश‘ या वनस्पती या देवराईत आहेत.
वर्ग:निसर्ग-संरक्षण
इ.स. १८३३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८३३ वर्ग:इ.स.च्या १८३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
कल्याण पूर्व विधानसभा मतदारसंघ
कल्याण पूर्व विधानसभा मतदारसंघ - १४२ (Kalyan East Vidhan Sabha constituency) हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, कल्याण पूर्व मतदारसंघात ठाणे जिल्ह्याच्या कल्याण तालुक्यातील कल्याण डोंबिवली महानगरपालिकेच्या वॉर्ड क्र. १३ ते ३०, २. अंबरनाथ तालुक्यातील कुंभार्ली महसूल मंडळ, ३. उल्हासनगर तालुक्यातील उल्हासनगर महानगरपालिकेच्या वॉर्ड क्र.२३ ते २६, ४३ आणि ५२ ते ५५ यांचा समावेश होतो. कल्याण पूर्व हा विधानसभा मतदारसंघ कल्याण लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय जनता पक्षाचे गणपत काळू गायकवाड हे कल्याण पूर्व विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:ठाणे जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:कल्याण लोकसभा मतदारसंघ
गोंदण
गोंदण म्हणजे सुई किंवा काटा यांच्या साहाय्याने अंगाच्या कातडीवर नक्षी काढणे किंवा शरीरावर काहीतरी चिन्ह, चित्र वा प्रतिमा टोचून घेण्याची क्रिया म्हणजे गोंदण. ग्रामीण आणि आदिवासी जीवनातील ही एक कला होती/आहे.
स्वरूप
गोंदण्याची प्रथा कशी सुरू झाली याविषयी निश्चितपणे काही सांगता येत नाही किंवा याविषयीचे लेखन, संदर्भही कुठे आढळत नाहीत. हर्बर्ट स्पेन्सर हा तत्त्ववेत्ता या कलेच्या निर्मितीसंबंधात म्हणतो, "अतिभौतिक शक्तीच्या भीतीपोटीही गोंदण कला उदयास आली असावी व तीद्वारा संबंधित व्यक्तीचे रक्षण होत असावे."
गोंदवून घेण्याबद्दलचे काही गैरसमज अजूनही लोकांमध्ये प्रचलित आहेत. एकदा टॅटू गोंदवल्यावर रक्तदान करता येत नाही, कारण टॅटू काढताना ती शाई तुमच्या रक्तात मिसळते व त्यामुळे ते अशुद्ध होतं. असं रक्त अन्य कोणासाठीही घातक ठरू शकतं, असं म्हटलं जातं. हे काही अंशी खरं असलं तरी नुकत्याच झालेल्या सर्वेक्षणानुसार टॅटू गोंदवलेला माणूस सहा महिन्यांनी रक्तदान करू शकतो, असं डॉक्टरांनी मान्य केलं आहे.
जानेवारी १६
बाह्य दुवे
जानेवारी १४ - जानेवारी १५ - जानेवारी १६ - जानेवारी १७ - जानेवारी १८ - (जानेवारी महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
शास्त्रीय परिभाषा कोश
ग्रंथपरिचय
'''य.रा. दाते, चिं. ग. कर्वे. १९४८. शास्त्रीय परिभाषा कोश -  एक  वरदान'''
भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र, अभियांत्रिकी, वैद्यकीय या विज्ञानाधारित विषयांसोबत आता शेकडो अन्या विज्ञानाधारित विषय अस्तित्वात आले आहेत. उदा० संगणकशास्त्र, जैवतंत्रज्ञान इ. या विविध विषयांतील विषयलक्षी शब्दांना त्या त्या विषयातील पारिभाषिक शब्द म्हणतात. इंग्रजीत लाखो शास्त्रीय पारिभाषिक शब्द आहेत आणि यातील बहुसंख्य शब्दांना मराठी प्रतिशब्दच नाहीत अशी महाराष्ट्रातील अनेक शिक्षित, सुशिक्षितांची प्रामाणिक समजूत आहे.
'''य.रा. दाते, चिं. ग. कर्वे. संपादित १९४८मध्ये प्रसिद्ध झालेला शास्त्रीय परिभाषा कोश''' हा कोश या समजुतीला छेद  देणारा आहे. महाराष्ट्रातील उच्चशिक्षितानाही असंख्य इंग्रजी शास्त्रीय पारिभाषिक शब्दांचे मराठी प्रतिशब्द माहित नाहीत. ते शब्द माहीत नाहीत, इतकेच नाही, तर असंख्य इंग्रजी पारिभाषिक शब्दांना १९४८ किंवा त्यापूर्वीच मराठी प्रतिशब्द देण्याचे महान कार्य कोणीतरी करून ठेवले आहे याचीही गंधवार्ता अनेक शिक्षित, उच्चशिक्षितांना नाही. गेल्या सत्तर वर्षात हे मराठी पारिभाषिक शब्द वापरण्याचा प्रयोग झाला नाही,  म्हणून हा मौल्यवान खजिना  लपून राहिला होता. आता वरदा प्रकाशनाने कोशाची नवीन आवृत्ती काढली आहे.
वर्ग:कोश साहित्य
होर्मुझची सामुद्रधुनी
होर्मुझची सामुद्रधुनी (, مَضيق هُرمُز) ही आशियाच्या मध्य पूर्व भागातील इराणच्या आखाताला ओमानच्या आखातासोबत जोडणारी एक अरुंद सामुद्रधुनी आहे. इराणच्या आखाताला अरबी समुद्र व हिंदी महासागरासोबत जोडणारा हा एकमेव दुवा असून ही सामुद्रधुनी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या व मोक्याच्या सागरी स्थानांपैकी एक आहे. हिच्या उत्तरेस इराण तर दक्षिणेस संयुक्त अरब अमिराती व ओमान हे देश आहेत. जगातील एकूण खनिज तेल वाहतूकीच्या २० टक्के वाहतूक ह्या सामुद्रधुनीद्वारे होते व येथील जहाजांची वर्दळ व वाहतूक नियंत्रित करण्यासाठी शिस्तबद्ध मार्ग आखून देण्यात आले आहेत.
ह्या सामुद्रधुनीच्या इराणजवळील स्थानामुळे अनेकदा इराण व अमेरिकेदरम्यान तणावाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. ३ जुलै १९८८ रोजी अमेरिकन नौसेनेने २९० प्रवासी असलेले इराण एर फ्लाइट ६५५ हे विमान चुकीने पाडले होते.
वर्ग:सामुद्रधुन्या वर्ग:इराणचा भूगोल वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीचा भूगोल वर्ग:ओमानचा भूगोल
ऐश्वर्या राय
ऐश्वर्या राय बच्चन ( नोव्हेंबर १, १९७३) ही एक भारतीय अभिनेत्री आणि पूर्वीची फॅशन मॉडेल आहे. तिला इ.स. १९९४ मध्ये फेमिना मिस इंडिया व मिस वर्ल्ड पुरस्कार मिळाले. तिने हिंदी भाषा, तमिळ, तेलुगू, बंगाली आणि इंग्लिश अश्या अनेक चित्रपटांत काम केले आहे.
कारकीर्द
ऐश्वर्या रायने तिच्या अभिनयाची सुरुवात १९९७ मद्धे इरुवर् नावाच्य्या चित्रपटातुन केली. प्रसार माध्यमांनुसार तिची गणना जगातील सर्वात सुंदर स्त्रियांमध्ये होते.
व्यक्तीगत जीवन
ऐश्वर्याचा जन्म कर्नाटकातील मंगलोर येथे १ नोव्हेंबर १९७३ रोजी झाला. ऐश्वर्याचा २००७ मध्ये अभिषेक बच्चन बरोबर विवाह झाला.
पुरस्कार
२००९ मध्ये तिला पद्मश्री ह्या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
संदर्भ
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:विश्व सुंदरी स्पर्धा विजेत्या वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
तैत्तरीय शाखा
वर्ग:संहिता
मटका
मटका हा जुगाराचा एक प्रकार आहे.
संयोजक
आद्य मटका किंग कल्याणजी भगत याचा जन्म कच्छमधील रटाडिया-गणेशवाला गावात एका शेतकरी कुटुंबात झाला. कुटुंबाचे आडनाव गाला होते, आणि त्यांच्या धार्मिक वृत्तीसाठी त्यांना कच्छच्या राजाने भगत ही उपाधी दिली होती. हा कल्याणजी भगत मुंबईत सन १९४१मध्ये आला आणि त्याने शहरभर फिरून हातगाडीवरून कच्छचे मसाले विकायला सुरुवात केली. त्यानंतर त्याने मुंबईच्या वरळी भागात किराणा मालाचे एक दुकान काढले. हा व्यवसाय चालू असतानाच त्याने 'मटका' नावाचा जुगाराचा एक प्रकार सन १९६० साली सुरू केला. मटक्याचे आकडे न्यूयाॅर्कच्या ठोक कापूस बाजारात बाजार उघडायच्या (ओपन)आणि बंद व्हायच्या (क्लोज) भावांच्या शेवटचे अंक असत. कल्याणजी भगत लोकांकडून न्यूयाॅर्क काॅटनच्या भावावर लावलेले पैसे घॆई, आणि ज्यांचे ओपन-क्लोज अंक बरोबर येत त्यांना लावलेल्या पैशाचे नऊपट पैसे देई. हे बेटिंग घ्यायचे आणि पैसे देण्याचे व्यवहार कल्याणजी राहात होता त्या वरळीमधल्या विनोद महल नावाच्या इमारतीच्या प्रांगणात होत असत. न्यूयाॅर्कचे काॅटन मार्केटचे भाव लोकांना घरबसल्या समजू लागल्याने १९६२ साली कल्याणजीने वरळी मटका सुरू केला. यावेळी ओपन-क्लोजचे अंक एका मटक्यात (मडक्यात) ठेवलेल्या आणि लॊकांसमक्ष निवडलेल्या चिठ्ठ्यांवर ठरू लागले. हा मटका खूप लोकप्रिय झाला. मुंबईत भरभरभराटीत असलेल्या कापड गिरण्यांच्या आवारांत कल्याणजीचे एजंट बेटिंग घेत आणि संध्याकाळी कल्याणजीद्वारा आकडे फुटले की ग्राहकांना पैसे देत. काही विशिष्ट आकड्यांवर फार मोठी रक्कम लावली असल्याचे लक्षात आले तर हे एजंट त्यांतले काही पैसे मोठ्या बुकीकडे लावत म्हणजे हे आकडे खरोखरच लागले तर त्यांची गिऱ्हाइकांना पेमेन्ट करण्यासाठी त्या मोठ्या बुकीकडून मिळालेल्या पैशातून हे शक्य होई. मध्य मुंबईत शेकडो दुकानांतून कल्याणजीचे एजंट बुकिंगचे काम करू लागले. १९६० ते १९८० च्या दरम्यान कल्याणजीच्या वरळी मटक्याचचे आर्थिक व्यवहार महिना ५०० रुपयांच्या घरात गेले.
मटक्या अड्ड्यांवर मुंबई पोलिसांच्या मोठ्या प्रमाणात धाडी पडल्या आणि मटक्याचा हा धंदा मुंबईबाहेर गुजराथेत आणि राजस्थानात गेला. मुंबईत ऑनलाईन बेटिंग, झटपट लाॅटरीसारखे अन्य रूपात मटका खेळला जाऊ लागला. मटक्यामुळे श्रीमंत झालेले पंटर क्रिकेट मॅचेसवर बेटिंग करू लागले. मटक्याच्या धंद्याला उतरती कळा लागली आणि हे व्यवहार ५०० कोटी रुपयांवरून महिना १०० कोटी रुपयांपर्यंत घसरले. १९९५ सालापर्यंत मुंबईत असलेल्या बुकींची संख्या २,००० वरून ३००वर आली.
कल्याणजीच्या मृत्यूनंतर त्याची मुलगा सुरेश भगत आणि त्याची १९७९ साली लग्न करून आलेली पत्नी जया हा व्यवहार सांभाळू लागली.
११ जून २००८ रोजी महिंद्र कंपनीच्या स्काॅर्पियोतून प्रवास करणाऱ्या सुरेश भगत आणि सहा इतर जणांच्या कारला एका ट्रकने धडक दिली आणि त्या अपघातात सुरेश भगत आणि सहाजण, त्यांच्या वकिलां-शरीरसंरक्षकांसह ठार झाले. त्यावेळी ही पार्टी अलिबाग कोर्टातून मुंबईला परतत होती. पुढे असे समजले की, हा अपघात सुरेश भगतचा मुलगा हिरेश भगत आणि त्याची आई जया भगत यांनी घडवून आणला होता. हिरेश भगत आणि जया भगत यांना पोलिसांनी पकडले आणि त्यांना सश्रम कारावासाची शिक्षा झाली.
कल्याण भगतचा एकेकाळचा सहकारी रतन खत्री याने सन १९६०साली मुंबईतील मुंबादेवी भागातील धनजी स्ट्रीटवरून मटक्याचा व्यवसाय करायला सुरुवात केली. त्याचा मटका देशातल्या देशांत आणि परदेशांतही पसरला होता. त्याचे एजंट म्हणून काम करणारे कित्येक लाख पंटर होते.त्यामुळे आर्थिक व्यवहार हजारो कोटी रुपयांपर्यंत पोचला होता. न्यूयाॅर्कच्या पाच दिवसाच्या आठवड्यामुळे रतन खत्रीचा मटका आठवड्यातून पाचच दिवस चाले (कल्याणजीचा सातही दिवस होता!) त्यामुळे न्यूयाॅर्क काॅटनच्या भावांवर आधारलेला मटका बंद करावा लागला. आपल्या मित्रांच्या सल्ल्यावरून रतन खत्रीने दिवसातून दोनदा तीन कार्डे काढायचा मटका सुरू केला. हे आकडे मटक्यातून प्रेक्षकांच्या उपस्थितीत काढले जात असल्याने विश्वसनीय असत. हा तीन अंकी मटक्यात जिंकणाऱ्याला लावलेल्या पैशाच्या नऊपट ते ९९पट पैसे मिळत. त्यामुळे हा मटका फारच लोकप्रिय झाला, आणि रतन खत्री हा थोड्याच काळात मटका किंग म्हणून कुख्यात झाला.
भारतावर इंदिरा गांधी यांनी लादलेल्या आणीबाणीनंतर रतन खत्रीला १९ महिन्याचा तुरुंगवास भोगावा लागला. जेलमधून सुटल्यावर रतन खत्रीने मटका बंद केला. धंद्यातून निवृत्ती घेतलेला रतन खत्री ताडदेवला शांतपणे आपले आयुष्य व्यतीत करत होता.
अखेरीस वयाच्या ८८व्या वर्षी म्हणजे १० मे २०२० रोजी रतन खत्री याचे वृद्धत्वामुळे आणि दीर्घकाळच्या आजारपणामुळे निधन झाले.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:जुगार
हनुमंत सिंग
हनुमंत सिंग.
डाउरी अँड इनहेरिटन्स (पुस्तक)
डॉवरी अँड इनहेरिटन्स हे पुस्तक स्त्रीवादी मानववंशशास्त्रज्ञ व समाजशास्त्रज्ञ श्रीमती बसू यांनी संपादित केलेले आहे. स्त्रियांवर विविध स्वरूपात होणारी हिंसा या मुद्यांवर भारतातील स्त्रीवाद्यांची अनेक मतमतांतरे व शोधनिबंध आहेत. या शोधनिबंधांचे संकलन या पुस्तकामध्ये केलेले आहे. हे पुस्तक, भारतातील विविध स्त्रीवाद मांडणारे बहुविध आवाज त्यांच्या भिन्नत्वासह एकत्र मांडण्याचा उद्देशाने सुरू करण्यात आलेल्या इश्यूज इन कॉन्टेम्पररी इंडियन फेमिनिझम या मालिकेचा तिसरा खंड आहे.
निबंधांचे संकलन
हुंडा व वारसा या पुस्तकाचे ३ विभाग वर्गीकरण करण्यात आलेले आहे.
या शोधसंकलनामध्ये मानववंशशास्त्रीय व समाजशास्त्रीय या दोन्ही दृष्टिकोनातून झालेल्या/करण्यात आलेल्या चर्चांचा समावेश आहे. तसेच देशातील विविध भागांमध्ये हे संशोधन करण्यात आलेले आहे. या पुस्तकातील सर्व शोधनिबंध परस्परांशी संवाद साधतात. तसेच या प्रत्येक शोधनिबंधांचा लेखिकांचा दृष्टिकोन आव्हानात्मक व चिकित्सात्मक असलेला दिसतो. याचे उदाहरण म्हणजे इंदू अग्निहोत्री यांनी बिना अगरवाल यांच्या शोधनिबंधाला दिलेली प्रतिक्रिया आणि मधु किश्वर व सी. एस.लक्ष्मी यांची वारस हक्कावरील वाद.
महत्त्वाचे युक्तिवाद
पारंपरिक प्रथांतून विवाहाच्या वेळी दिल्या गेलेल्या भेटवस्तू आणि हिंसा व हुंड्याबाबतच्या लोकप्रिय आकलनातून येणारी भीती यांचे परस्पर समस्यात्मक नाते श्रीमती बसू प्रस्तावनेत मांडतात. जेव्हा भारतातील स्त्रीचळवळ हुंड्याचा प्रश्न घेऊन उभी राहिली, आणि हुंडाबळी म्हणजे काय याभोवती केंद्रित झाली त्यावेळी हुंड्याचा मुद्दा हा भारतीय स्त्रीवादाशी संबंधित आहे, अशी एक धारणा युरोप- अमेरिकन स्त्रीवाद्यात असलेली दिसून आली. सांस्कृतिक संबंधांतून निर्माण होणाऱ्या अन्य वादांसोबत, हुंड्याबद्दलचा वाद/हुंड्याचा प्रश्न हा सांस्कृतिक संबंधातून निर्माण होणाऱ्या प्रश्नांशी/वादांशी समांतर म्हणून नेहमीच बघितला जातो परंतु श्रीमती बसू त्यांच्या प्रस्तावनेत त्या हे दाखवून देतात की, हा प्रश्न सांस्कृतिक संबंधांतून येणाऱ्या प्रश्नांपेक्षाही अधिक गुंतागुंतीचा आहे. बसू यावर प्रकाश टाकतात की, लग्नाची रक्कम ही कशी वर्ग, जात आणि प्रतिष्ठेची निदर्शक असते.
लेव्ही स्ट्रॉस आणि यांच्या सामाजिक-अनुवंशशास्त्रीय सिद्धान्तातून हुंडा हा भरपाई या अर्थाने एकप्रकारे कसा रूढ होते याकडे श्रीमती बसू लक्ष वेधतात. बोझरप, वॉटसन, किश्वर इत्यादींच्या अभ्यासाचे संदर्भ आणत, हुंडा देण्याची परंपरा किंवा वधुमूल्य या गोष्टी वारसा, श्रम, प्रतिष्ठा आणि जात या मोठ्या शृंखलांशी जोडल्या गेलेल्या आहेत.
बसू या हुंडा आणि स्त्रीधन यांचा अर्थ आणि उद्देश यांबद्दलच्या गुंतागुंतीच्या आणि विसंगत अशा दोन्ही बाजूंबद्दल बोलतात. हुंडा हा पूर्णतः स्त्रियांच्या दुय्यमत्वालाच साहाय्य करतो का? बऱ्याच स्त्रिया हुंडा प्रथेमध्ये सहभागी होताना दिसतात, कारण हुंडा ही गोष्ट कुटुंब, जिव्हाळा आणि प्रेम या गोष्टींशी संबंधित समजली जाते, मग या गोष्टीचा आपण कसा अर्थ लावणार आहोत? प्राचीन ग्रंथांमध्ये असणारे हुंड्याचे स्वरूप आणि सध्या ज्या स्वरूपात हुंडा अस्तित्वात आणला गेला आहे, या दोहोंमध्ये काय संबंध आहेत? जर एखादे सकारात्मक संशोधन होऊ शकते तर त्या प्रश्नांना आपल्याला भिडता येईल.
श्रीमती बसू, या हुंडा/वधुमुल्य आणि स्त्रियांचा वारसा हक्काचा कायदा या दोहोंतील नातेसंबंधांवर ज्या विविध चर्चा अभ्यासविश्वात झालेल्या दिसतात याकडे लक्ष वेधतात. भारतातील सर्व स्त्रीवादी हे मान्य करतात की, स्त्रियांची साधनांवर पकड निर्माण व्हायला हवी आणि उत्पन्नाचे स्रोत व भांडवल यांवर स्त्रियांनी नियंत्रण मिळवायला हवे. परंतु, या गोष्टी साध्य करण्याकरिता प्रत्येकाने अवलंबिलेले मार्ग वेगळे आहेत. संपत्ती धारणा करणे हा पुरुषाचा हक्क तर हुंड्यात मिळालेल्या दागिन्यांच्या भेटवस्तू आणि संसारोपयोगी वस्तू हीच स्त्रियांची संपत्ती आहे या विचारधारेला प्रश्न विचारणे आवश्यक आहे असे बसू प्रतिपादित करतात.
योगदान
भारतीय स्त्रीवादी विचारांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या जागोरी या मासिकामध्ये 'Resisting Dowry in India' या प्रसिद्ध झालेल्या पेपरचा संदर्भ घेऊन हे पुस्तक लिहिले गेलेले आहे. (Women) विमेन अनलिमिटेड या प्रकाशनाच्या मते हे पुस्तक हुंड्याचे सामाजिक, कायदेशीर, सांस्कृतिक व आर्थिक परिणाम काय आहेत याचे परीक्षण करते. तसेच हुंडा व वधुमुल्य आणि स्त्रियांचे स्थान, वारसा हक्क आणि स्त्रियांच्या सक्षमीकरणावर झालेले परिणाम याची विविध स्त्रीवादी दृष्टीकोनातून या पुस्तकात चर्चा केलेली आहे.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य वर्ग:भेदभाव वर्ग:लिंगभावात्मक भेदभाव
पिवळी नदी
ही महाराष्ट्रातील नागपूर जिल्ह्यातील  एक नदी आहे. विदर्भातील एक नदी.
विदर्भातील इतर नद्या प्रमाणेच ही सुद्धा दक्षिण वाहिनी नदी असावी
या नदी बद्दल जास्त संशोधन झाले नाही,
वर्ग: नागपूर जिल्ह्यातील नद्या
चुडीदार
चुडीदार हे मुख्यत्वे भारतीय उपखंडात घातले जाणारे पायजम्यासारखे वस्त्र आहे. हे पुरुष आणि स्त्रिया दोघेही घालतात.
वर्ग:वस्त्रे
बेल्लना चंद्रशेखर
बेल्लना चंद्रशेखर ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
इ.स. १८३४
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८३४ वर्ग:इ.स.च्या १८३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
चीनच्या जनतेच्या प्रजासत्ताकाचे राजकीय विभाग
चीनच्या जनतेच्या प्रजासत्ताकाचे राजकीय विभाग खालीलप्रमाणे आहेत :
वर्ग:प्रशासकीय विभाग