cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणूक, २०१७
उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणूक २०१७ ही भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील विधानसभा निवडणुक होती. ११ फेब्रुवारी ते ८ मार्च दरम्यान ७ फेऱ्यांमध्ये घेतल्या गेलेल्या ह्या निवडणुकीमध्ये उत्तर प्रदेश विधानसभेमधील सर्व ४०३ जागांसाठी नवे आमदार निवडण्यात आले. मागील मुख्यमंत्री अखिलेश यादव हे समाजवादी पक्षाचे तर भूतपूर्व मुख्यमंत्री मायावती ह्या बहुजन समाज पक्षाच्या नेत्या होत्या. भारतीय जनता पक्षाने आपला नेता जाहीरना करता पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ह्यांच्याच नावाखाली निवडणूक प्रचार केला. उत्तर प्रदेशसोबत उत्तराखंड, गोवा, पंजाब व मणिपूर ह्या राज्यांमध्ये देखील विधानसभा निवडणुका घेतल्या गेल्या. सर्व निवडणुकांचे निकाल ११ मार्च २०१७ रोजी घोषित करण्यात आले.
रॉबिन गिव्हेन्स
गिव्हेन्स १९८८-८९ दरम्यान मुष्टियोद्धा माइक टायसनची पत्नी होती. तिने १९९७-९८ दरम्यान आपल्या टेनिस प्रशिक्षक स्वेतोझार मारिंकोविचशी लग्न केले होते. गिव्हेन्सला एक दत्तक आणि एक अभिजात मुले आहेत.
वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणूक, २०१७
ह्या निवडणुकीत भाजपला अभुतपूर्व यश मिळाले व ४०३ पैकी तब्बल ३२५ जागांवर रालोआचे उमेदवार विजयी झाले. पश्चिम उत्तर प्रदेश, बुंदेलखंड, अवध, पूर्वांचल इत्यादी सर्व भौगोलिक भागांमध्ये भाजपने मुसंडी मारली व सपा-काँग्रेस आघाडी तसेच बसपा ह्या प्रमुख पक्षांना दारुण अपयशाचा सामना करावा लागला. भाजपच्या विधिमंडळ बैठकीदरम्यान गोरखपूर मठाचे पुजारी व विद्यमान लोकसभा सदस्य योगी आदित्यनाथ ह्यांची मुख्यमंत्रीपदावर निवड करण्यात आली व १९ मार्च २०१७ रोजी त्यांनी पदाची शपथ घेतली.
बाह्य दुवे
२०१७ वर्ग:इ.स. २०१७ मधील विधानसभा निवडणुका वर्ग:चित्र हवे
तळणी (नांदेड)
तळणी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नांदेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९७५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नांदेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
दिनेशचंद्र यादव
दिनेशचंद्र यादव ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
ॲस्टाटिन
(At) (अणुक्रमांक ८५) रासायनिक पदार्थ.
वर्ग:मूलद्रव्ये
मेळघाट गवळी
मेळघाटचा इतिहास
परतवाडा, अचलपूर, चिखलदरा, धारणी, या भागात गवळी समाजाची प्रमुख वसाहत आहे. व त्यांचा मुख्य व्यवसाय पशुपालन व शेती व्यवसाय आहे.
मेळघाटचे गवळी हे "नंदगवळी" म्हणून ओळखल्या जातात. मूळ  हिंदू-गवळी  जमातीच्या  उपजाती  वेगवेगळ्या  असल्या,  तरी  श्रीकृष्ण  हा त्यांचा  महापुरुष  आहे. श्रीकृष्ण  यदु  कुलातील  होता. त्याची  वसाहत  मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे यदुवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. असेच गवळी भटकंती करता करता विविध भागातही वसलेले आढळतात. गवळी समाज हा भटक्या जमाती मधला असून तो पशुपालन करण्यासाठी भटकंती करत राहतो.
* गवळी / गोपाल नामाची उत्पत्ती *
गोपाल : गो+पाल = गाईचे पालन करणारा
गोप : गाईचा रक्षक, गुराखी, गुरे राखणारा
मेळघाट डोंगररांगा या निसर्गाने नटलेल्या आणि जीवविविधतेने समृद्ध आहेत. या मेळघाट परिसराच्या कुशीत राहणारा जनजाती समाज हा खऱ्या अर्थाने निसर्गाचा पूजक, निसर्गाचा रक्षक आहे. वर्षानुवर्षे स्वतःच्या परंपरा, संस्कृती जपणाऱ्या या समाजाचे आणि निसर्गाचे परस्परावलंबित्व लक्षात घेतल्याशिवाय या परिसराचा विकास शक्य नाही.
मेळघाट हा मध्य भारताच्या दक्षिण सातपुडा पर्वतरांगांमध्ये वसलेला भाग आहे. ह्या पर्वतरांगांना 'गाविलगड पर्वत' असेही संबोधतात. हा भाग अमरावती जिल्ह्याच्या उत्तरेकडे असून मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्र सीमेवर असून चिखलदरा आणि धारणी या दोन तालुक्यांतील हा डोंगराळ भाग 'मेळघाट' नावाने ओळखला जातो. घाटांचा मेळ असल्यामुळेदेखील याला मेळघाट असे म्हटले जाते. वैराट हे सर्वोच्च शिखर समुद्रसपाटीपासून 1178 मीटर उंच आहे. मेळघाटातून खंडू, खापर, सिपना, गाडगा आणि डोलार ह्या पाच नद्या वाहतात आणि पुढे तापी नदीला मिळतात. मेळघाट हे महाराष्ट्र राज्याचे जीवविविधतेचे भांडार आहे. निसर्गाने काही नोंदी गुणासह एक खडबडीत भौगोलिक परिस्थितीच्या स्वरूपात देऊ केली आहे.
जीवविविधतेने संपन्न असलेल्या मेळघाटचा पूर्व वनप्रदेश म्हणजे चिखलदरा होय. हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून 3664 फूट उंचीवर आहे. कॅप्टन रॉबिन्सन या इंग्रज अधिकाऱ्याने सन 1823 मध्ये या गावाचा शोध लावला. हे थंड हवेचे ठिकाण असून विदर्भाचे महाबळेश्वर म्हणून ओळखले जाते. उंच अशा दऱ्याखोऱ्यांतून भटकताना येथील हिरवी गर्द वनराई मनाला मोहून टाकते. निसर्गाची विविध रूपे पर्यटकांना भूल पाडतात. मोरपिसासारखी सिल्व्हर ओकची झाडे आपले लक्ष वेधून घेतात. याशिवाय ऐतिहासिक प्राचीन महाभारताचा वारसा सांगणारे 'भीमकुंड', आवाजाचे पाच प्रतिध्वनी ऐकू येणारा 'पंचबोल', देवी पॉइंट, मोझरी पॉइंट, आठशे-नऊशे वर्षांचा इतिहास सांगणारा उपेक्षित किल्ला गाविलगड ही सर्व ठिकाणे येथील वैशिष्टये म्हणता येतील.
मेळघाटामधील प्राणी आणि पक्षी
मेळघाटच्या घनदाट जंगलात चिलादरी, पातुल्डा आणि गुगमाळ यासारखी दुर्गम ठिकाणेदेखील आहेत. मेळघाटमध्ये 'सिपना' (सागवान) नदी महत्त्वाची आहे. या जंगलात रानडुक्कर, वानरे, अस्वले, चितळ, नीलगाय, चौशिंगे, भुईअस्वले, रानमांजरे, कृष्णमृग, उडत्या खारी, तरस, कोल्हे, लांडगे, ससे, मोर, भूरबगडा, करकोचे, बलाक, बदके, रानकोंबडया, वाघ, तसेच सर्पगरुड, ससाणे, घार, पोपट, सुगरण, पारवे, बुलबुल, सुतार, मैना असे रानपक्षी बघायला मिळतात.
मेळघाट हा परिसर 1974 मध्ये व्याघ्र प्रकल्प म्हणून घोषित केला. एकूण सुमारे 1677 चौ.कि.मी. क्षेत्रातील 361.28 चौ.कि.मी. जागा 'गुगामल राष्ट्रीय उद्यान' क्षेत्राकरिता आणि 688.28 चौ.कि.मी. क्षेत्र रिझर्व्ह मेळघाट वाघ अभयारण्य म्हणून राज्य सरकारद्वारे 1994 मध्ये पुन्हा सूचित करण्यात आला. तसे गुगामल राष्ट्रीय उद्यान 1987 मध्ये अभयारण्य म्हणून घोषित करण्यात आले.
सण आणि उत्सव
प्रत्येक समाजात आपापल्या मान्यते नुसार देवी देवतांचे विधिपूर्वक पूजन केले जाते. मेळघाट मधील गवळी समाजही  विविध देवांचे पूजन करतो, जसे भगवान श्री कृष्ण, एकविरा, मुऱ्हादेवी, अमरावतीची अंबादेवी, माहूरगड ची  रेणुका देवी, वैराटची दुर्गादेवी, चिखलदरा देवी, बहिरम येथील भैरवनाथ ( बहिरमबाबा ) यांची पण पूजा केली जाते. मेळघाट गवळी समाजाचा मोठा सण म्हणजे दिवाळी.
हजारो  वर्षांचा  इतिहास  असलेला  सण  देश-विदेशात  साजरा  होतो, आणि सण साजरा करण्याची पद्धत प्रदेशानुसार थोडीफार बदलते. मेळघाटातील गवळी  लोकांची  दिवाळी  मात्र  आगळी  असते. लक्ष्मीपूजनापासून सुरू होणारी ही दिवाळी आठवडाभर वैविध्यपूर्ण पद्धतीने साजरी केली जाते.
‘दिवाळीचा सण मोठा..नाही आनंदाला तोटा...’ या  शब्दांत  दिवाळीचे  महत्त्व  सांगितले  जाते. दिवाळी  हा  प्रकाशाचा  सण. स्नेहसुगंधाचा दरवळ हा आनंदसण देतो. सर्वांच्या  जीवनात  सौख्य-समृद्धी  लाभो,  चांगले  आरोग्य  लाभो, अशा  शुभेच्छा  दिवाळी येताच दिल्या जातात.
पाच दिवसांच्या दिवाळीतील प्रत्येक दिवसाचे महत्त्व वेगळे. म्हणजे या माध्यमातून आनंद साजरा करायचा आणि समृद्धीची मनोकामना करायची ! ग्रामीण भागातील दिवाळी यात मोठा फरक आहे. कुठली चांगली आणि कुठली वाईट हा मुद्दा नाही तर विषय दिवाळी साजरी करण्याच्या पद्धतीचा आहे. प्रत्येक ठिकाणी दिवाळी तेथील परिस्थितीनुसार साजरी होते. ‘साजरे’ पणाचे हे वेगळेपण "मेळघाटातील गवळी" बांधवांनी  जपले  आहे. त्यांची  दिवाळी  आगळीवेगळी  असते. दिवाळीला  लक्ष्मीपूजनाची  प्रथा. पूर्वी  गाई-वासरे  समृद्धीचे  प्रतीक  होते.
गवळी बांधवांसाठी  त्यांच्या  गाई,  म्हशी  आणि  वासरे  हीच  धनसंपत्ती. त्यांच्यासाठी  हीच लक्ष्मी. एरवी गो-बारस किंवा ‘वसूबारस’ला गाई-गुरांची पूजा होते, पण मेळघाटातील दिवाळी ही लक्ष्मीपूजनापासून सुरू होते आणि पुढील दहा दिवस हा सण साजरा होतो. लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी गाई व म्हशींना जंगलातील नदीवर नेऊन आंघोळ घातली जाते. त्यानंतर नदीवरच कुलदैवताची पूजा केली जाते.
घरी परतल्यानंतर सायंकाळी गोठ्यात शिरण्याआधी  गाईंच्या  पायावर  पाणी  घातले  जाते. यथासांग  पूजा  केली  जाते. लक्ष्मीपूजनाच्या  दुसऱ्या  दिवशी  बलिप्रतिपदेला  दुभत्या  जनावरांची  विशेष  पूजा  केली जाते. त्यांना गोडधोड खाऊ घातले जाते. "गवळी समाजाच्या दिवाळी हा दिवस सर्वांत महत्त्वाचा मानला जातो". यादिवशी घरातील सर्वजण नवीन कपडे परिधान करतात. अंगावर घोंगडी घेऊन गाई-म्हशींची पूजा करण्याचीही प्रथा आहे.घरातील सर्व सदस्य या दिवशी गुराख्याच्या पाया पडतात. त्यानंतर गाई, म्हशींचेही पाय धरले जातात. घरातील मायलेकी या गुरांची पूजा करतात. सारे  सदस्य  गोधनाकडून  आशीर्वाद  घेतात. पुढील  प्रत्येक  दिवशी  गाई-म्हशींना दूध किंवा  दुग्धपदार्थांनी  आंघोळ  घातली  जाते. पुढील  सात  दिवस  हा  उत्सव  सुरू  असतो. गुराख्याला या दिवशी मोठा मान असतो. त्याला गाई, म्हशींचा मालक नवे कपडे देतो. काळाच्या  ओघात  गावेही  आधुनिक  होत  आहेत. मात्र  गावक-यांनी  परंपरा  तितक्याच निष्ठेने  जपल्या  आहेत. परंपरा  या  जगण्याचा  आधार  असतात,  असा  ग्रामस्थांचा  ठाम समज. हाच समज गवळी बांधवांनी पारंपरिक उत्सवप्रियतेतून जपला आहे. त्यांच्याकडे आज दुभती जनावरे ही मोठ्या प्रमाणात आहे.
श्रावणातील  कृष्ण  अष्टमीला  श्रीकृष्ण  जन्माचा  उत्सव करून  हा  सण  साजरा  करण्याची  प्रथा  आहे. मध्यरात्री श्रीकृष्णजन्माचे  स्मरण  करून,  एकत्र  येऊन  उपवास करून भाविक हा दिवस साजरा करतात. दुसऱ्या दिवशी ठिकठिकाणी उंचावर मडक्यात दही ठेवून, मडके  दोरीने  उंचावर  बांधतात. तरुणांनी  एकमेकांच्या आधाराने मानवी मनोरा करून ते मडके (हंडी) फोडण्याची एक प्रथा आहे. त्याला ‘दहीहंडी’ म्हणतात.
श्रीकृष्ण  म्हणजे  खट्याळ,  खोडकर, दही-दूध-लोणी  चोरून खाणारा  अशी  त्याची  प्रतिमा  पिढ्या-न-पिढ्या  सांगितली  जाते. अनेक  गाणी-गोष्टी त्याच्या या लीलांवरच रचलेल्या आहेत. श्रीकृष्णाने  त्याच्या  सवंगड्यांसह,  मनोरे  करून  दही-दूध-लोण्याच्या  हंड्या  फोडल्याच्या कथा  प्रचलित  आहेत. दुष्टांचा संहार  करणाऱ्या भगवान श्रीकृष्णाची-आठवण करण्याचा हा दिवस. काही  कथांमुळे  श्रीकृष्णाची  प्रतिमा  लहानपणापासून प्रत्येकाच्या  मनात कोरली गेलेली आहे. तरुणांनी चपळाईने, संघटितपणे उंचावरचे दही खाली काढण्याच्या निमित्ताने साहसी वृत्ती जागवावी अशाही पद्धतीने या उत्सवाकडे पाहिले जाते.
गायी-वासरे चरण्यासाठी रानात आणि पाण्यासाठी यमुनेच्या तीरावर घेऊन जाणारे सर्व गो-पालक आपापले खाद्यपदार्थ एकत्र करून मजेत खात असावेत अशी कल्पना केली जाते. हाच गोपाळकाला होय. गोकुळअष्टमी‘च्या दिवशीच संध्याकाळी मंदिरांत काल्याचे कीर्तन असते. नंतर प्रसाद म्हणून पोहे-काकडी-डाळ-दाणे-चुरमुरे (गोपाळकाला) करून प्रसाद म्हणून वाटले जाते. प्रत्येकाने  एक  एक  पदार्थ  नेऊन,  सर्वांचे  पदार्थ  एकत्र  करून  अनेक  ठिकाणी  रात्रभर भजन करण्याचीही प्रथा आहे. हा प्रसाद सर्वांना दिला जातो.
बोलीभाषा
प्रत्येक भागात वेगवेगळी भाषा बोलली जाते, मेळघाटातही "गवळी " बोली बोलतात. "आहे" या शब्दासाठी या बोलीत "शे" वापरतात. काही लोक गवळी या बोलीभाषेला "अहिराणी" या भाषेशी पण जोडतात. अहिराणी भाषा ऐकायला जरी सारखी वाटत असली तरीही तेथील जागे आणि परिस्थिती नुसार वेगळी आहे, ती भाषा खानदेशातच बोलली जाते.
गवळी समाजातील आडनावे
खडके, येवले, चव्हाण, हेकडे, झामरे, शेळके, शनवारे, चावंडे, निखाडे, काळे, गायन, भाकरे, सुडस्कर, बावस्कर, तोटे, भक्ते, आलोकर, घाटोळ, पाटणकर, घुमारे इ.
समाजातील जुन्या पिढीतील नावे
__क्रमीत__
तोळेवाडी
तोळेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
इ.स.पू. १११
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १११ वर्ग:इ.स.पू.चे ११० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
भामरूण
भामरुण हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
हेलेन मॅगिल व्हाइट
हेलेन मॅगिल व्हाइट (२८ नोव्हेंबर, १८५३:प्रॉव्हिडन्स, ऱ्होड आयलंड, अमेरिका - २८ ऑक्टोबर, १९४४:किटरी पॉइंट, मेन, अमेरिका) ही अमेरिकन विदूषी आणि शिक्षिका होती. विद्यावाचस्पती (पीएच.डी.) पदवी मिळविणारी ही पहिली अमेरिकन स्त्री होती. हीने ग्रीक भाषेवर संशोधन करून ही पदवी मिळविली.
हिने अनेक महाविद्यालयांतून ग्रीक भाषा शिकवली.
वर्ग:अमेरिकन विदूषी वर्ग:इ.स. १८५३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४४ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इ.स. १६५३
जन्म
वर्ग:इ.स.च्या १६५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
रेडॉन
(Rn) (अणुक्रमांक ८६) रासायनिक पदार्थ.
रेडॉन (Rn) हा एक निष्क्रीय वायू किंवा उदासीन वायू आहे. त्याचा अणू क्रमांक 86 आहे. हे मूलद्रव्य आवर्तसारणीमध्ये शेवटच्या म्हणजे १८  व्या गणात आहे. हे मूलद्रव्य किरणोत्सारी म्हणजे किरणोत्सर्जन करणारे आहे.
वर्ग:मूलद्रव्ये
पदार्थ
भौतिक वस्तूच्या जडण-घडणीसाठी जबाबदार असलेला मूलभूत घटक म्हणजे पदार्थ. (पदार्थामध्ये वस्तुमानाचा (ऊर्जेचा आणि [pppppppppplp[बल|बलाचा]] - energy and force fields - समावेश होत नाही.)
सिंधु नदी
सिंधु नदी ही दक्षिण आशियामधील एक प्रमुख नदी आहे. तिबेट, भारत व पाकिस्तानातून वाहणारी प्रमुख नदी आहे. तिबेटमध्ये झालेल्या उगमापासून ते भारतातील लडाख पर्यंत आणि नंतर पाकिस्तानमधून ही नदी वाहते.
सिंधूच्या पाच उपनद्या आहेत. त्यांची नावे : वितस्ता (झेलम), चंद्रभागा, इरावती, विपाशा (बियास), शतद्रू (सतलज). यांतील सतलज सर्वात मोठी उपनदी आहे. या नदीवर भाक्रा-नांगल धरण आहे. या धरणामुळे पंजाबच्या शेतीला आणि विद्युत परियोजनांना खूप मदत मिळाली आहे. त्यामुळे पंजाब (भारत) आणि हिमाचल प्रदेश मध्ये शेती ने तेथील चेहरा मोहराच बदलला. वितस्ता (झेलम) नदीच्या काठावर जम्मू आणि काश्मिरची राजधानी श्रीनगर स्थित आहे. सिंध नदी उत्तर भारतातील तीन मोठ्या नदींपैकी एक आहे. याचा उगम बृहद हिमालयामध्ये कैलासहून ५ किमी उत्तरेस सेंगेखबबच्या स्रोतांमध्ये आहे. आपल्या उगम स्थानातून निघून तिबेट पठाराच्या रूंद घाटातून काश्मिरच्या सीमेला पार करून, पाकिस्तानातील वाळवंटी आणि सिंचनाखालील भूभागातून वाहत, कराचीच्या दक्षिणेकडील अरबीसमुद्राला मिळते. याची पूर्ण लांबी सुमारे २००० किमी आहे.
बलुचिस्तानमध्ये खाइताशो गावाच्याजवळ हे जास्कर पर्वतरांगाना(पर्वतराजीला) पार करत १०,००० फुटापेक्षा जास्त खोल महाखड्डयामध्ये, जो जगातील मोठ्या खड्ड्यांपैकी एक आहे त्यात वाहते. जेथे ही गिलगिट नदीला मिळते आणि तेथे ही एक वक्र बनवत दक्षिण पश्चिम दिशेस वाकते. अटकमध्ये हे मैदानात पोहचून काबूल नदीला मिळते. सिंधु नदी पहिले आपल्या वर्तमान मुहानेतून ७० किलोमीटर  पूर्वेला कच्छच्या रणात विलीन होऊन जाते परंतु रण भरल्यामुळे  नदीचा मुहाना आता पश्चिमेला सरकला आहे.
झेलम, चिनाब, रावी (परुष्णी), बियास आणि सतलज सिंधू नदीच्या प्रमुख उपनद्या आहेत. याच्या व्यतिरिक्त गिलगिट, काबूल, स्वात, कुर्रम, टोची, गोमल, संगर इत्यादी अन्य उपनद्या आहेत. मार्चमध्ये बर्फ वितळल्यामुळे यात अचानक भयंकर पूर येतात. पावसाळ्यात मोसमी वाऱ्यामुळे पाण्याची पातळी वाढते. सप्टेंबरमध्ये पाण्याची पातळी कमी होते आणि हिवाळ्यापर्यंत कमीच असते. सतलज आणि सिंधूच्या संगमाजवळ सिंधूचे पाणी मोठ्या प्रमाणावर सिंचनासाठी प्रयुक्त होते. सन १९३२ मध्ये सक्खरमध्ये सिंधू नदीवर लॉयड बंधारा बनला आहे ज्या द्वारे ५० लाख एकर जमिनीचे सिंचन केले जाते. जेथे जेथे सिंधू नदीचे पाणी सिंचनासाठी उपलब्ध आहे तेथे गव्हाची शेती प्रामुख्याने होते आणि त्या व्यतिरिक्त कापूस आणि अन्य धान्याची ही शेती होते तसेच जनावरांसाठी गायरान होते. हैदराबाद (सिंध)च्या पुढे नदी ३,०० वर्ग किमीचा बनवते. गाद आणि नदीने मार्ग बदलल्यामुळे नदीत नौकानयन धोकादायक आहे.
उपनद्या
बियास नदी चिनाब नदी गार नदी गिलगिट नदी गोमल नदी हुनजा नदी झेलम नदी काबूल नदी कुनार नदी कुर्रम नदी पानजनाद नदी रावी नदी श्योक नदी सून नदी सुरू नदी सतलज नदी स्वात नदी जास्कर नदी झॉब नदी
वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:तिबेटमधील नद्या वर्ग:पाकिस्तानमधील नद्या वर्ग:संदर्भ नसलेली पाने
इ.स.पू. ११२
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ११२ वर्ग:इ.स.पू.चे ११० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
हाजी अरफात शेख
हाजी आरफत शेख मुंबई, महाराष्ट्र मधील भारतीय राजकारणी आहेत. ते भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)चे सदस्य आहेत. सध्या ते महाराष्ट्र राज्य अल्पसंख्यांक आयोगाचे अध्यक्ष आहेत आणि महाराष्ट्र राज्य मुस्लिम खाटीक समाज युनिटचे अध्यक्ष आहेत.
राजकीय कारकीर्द
हाजी आरफत शेख यांनी शिवसेनेचे विद्यार्थी विंग, भारतीय विद्यार्थी सेना, यांच्याबरोबर काम केले. नंतर ते महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेत सामील झाले जेथे त्यांना पक्षाचे उपाध्यक्ष आणि वाहतूक विभागाचे प्रमुख देखील देण्यात आले. हाजी अराफात शेख 2014 मध्ये शिवसेनामध्ये पुन्हा सामील झाले आणि शिवसेनेचे उपसभापती आणि पक्षाचे परिवहन शिव, महाराष्ट्र शिव वाहतूक सेनाचे अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली. 2018 मध्ये त्यांनी भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) मध्ये प्रवेश केला. त्यानंतर त्यांची महाराष्ट्र अल्पसंख्यांक आयोगाचे अध्यक्ष म्हणून नेमणूक करण्यात आली.
सौदागर नागनाथ गोरे
सौदागर नागनाथ गोरे, ऊर्फ छोटा गंधर्व, (१० मार्च, इ.स. १९१८ - ३१ डिसेंबर, इ.स. १९९७) हे हिंदुस्तानी गायक व मराठी नाट्यसंगीतातील गायक-अभिनेते-संगीत रचनाकार होते. मराठी नाट्यसंगीतामधील त्यांची कारकीर्द ५० वर्षांहून अधिक प्रदीर्घ होती.
अल्प परिचय
सौदागर नागनाथ गोरे ह्यांचा जन्म महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातल्या कोरेगाव तालुक्यातील भाडळे (415021) या गावी १० मार्च, इ.स. १९१८ रोजी, महाशिवरात्रीच्या आदल्या दिवशी झाला. जन्मतःच त्यांना एक दात होता. खेडेगावात ही गोष्ट खूप अशुभ मानली गेली. त्यावेळी सौदागरांच्या मामाने त्यावेळच्या कुर्तकोटी शंकराचार्यांना याबाबत विचारले. शंकराचार्यांनी सांगितले की हा मुलगा मोठेपणी खूप नाव कमावणार आहे. सौदागरांना गोड आवाजाची निसर्गदत्त देणगी मिळाली होती.
कोरेगावमध्ये मराठी तिसरीपर्यंतच सौदागरांचे शिक्षण झाले. शाळेत कॊणी पाहुणा येणार असेल तर ईशस्तवन व स्वागतपद्य म्हणण्यासाठी सौदागरांना सांगितले जाई. शाळेला भेट देणाऱ्या दामूअण्णा जोशी यांनी या रत्नास अचूक हेरले आणि सौदागरांचे वडील नागनाथ गोरे यांच्याकडे या मुलाची मागणी केली. सौदागर आणि धाकटा भाऊ पितांबर यांना घेऊन दामूअण्णा पुण्याला आले. आणि सौदागरांचे संगीत शिक्षण सुरू झाले. त्यांना नाट्यगीते शिकवण्यासाठी बळवंत गोवित्रीकर यांना बोलावण्यात आले. दत्तूबुवा बागलकोटकर यांनी त्यांना शास्त्रीय संगीताचे धडे दिले. यानंतर नरहरबुवा पाटणकर, गणेशबुवा पाध्ये यांनीही सौदागरांना गायनाचे शिक्षण दिले. टप्पा आणि ठुमरीचेही शिक्षण दिले.
प्र.के. अत्रे यांच्या साष्टांग नमस्कार या नाटकात सौदागरामची स्त्री-भूमिका होती. त्यानंतर घराबाहेर या नाटकात सुरुवातीला स्त्रीभूमिका आणि मग पुरुष भूमिका होती. उण्यापुऱ्या १० वर्षे वयाच्या सौदागराने ’'प्राणप्रतिष्ठा’' ह्या नाटकाद्वारे मराठी नाट्यसंगीत क्षेत्रात प्रवेश केला. अनंत हरी गद्रे ह्या समाजसुधारकाने मधुर गळ्याच्या सौदागरला 'छोटा गंधर्व' हा किताब बहाल केला. निर्भीड या वृत्तपत्रात त्यांचा सर्वप्रथम छोटा गंधर्व असा उल्लेख केल्याचे आढळते. देवमाणूस या नाटकातील पदांच्या चाली छोटा गंधर्व यांच्या होत्या.
हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीतातदेखील छोटा गंधर्वांनी मोलाची कामगिरी केली. गुणरंग ह्या नावाने त्यांनी रचलेल्या बंदिशी आणि नंदकिशोर, बसंतीकोश, नंदबसंत, बसंतीशंकरा, गुणिकंस ह्या नवीन रागांची निर्मिती ही त्यांच्या योगदानाची उदाहरणे आहेत.
बेन पार्कर
अंकल बेन तथा बेन्जामिन बेन पार्कर हे मार्व्हेल युनिव्हर्स प्रकाशित आणि स्टॅन ली लिखित स्पायडरमॅन ह्या चित्रमालिका (कॉमिक्स) मधील एक सहाय्यक पात्र आहे.
सौदागर नागनाथ गोरे
अल्प परिचय
इ.स. १९६३मधे त्यांनी काही कलाकारांसह छोट्या गंधर्वांनी 'कलाविकास' (छोटा गंधर्व कन्सर्न) ही स्वतःची नाट्यसंस्था काढली. त्या संस्थेचे 'देवमाणूस' हे खूप गाजले. या नाटकातून छोटा गंधर्व हे गीतकार म्हणूनही पुढे आले. कलाविकास आर्थिकदृष्ट्या यशस्वी होऊ शकली नाहीत. तिच्यावरील कर्जाचा बोजा वाढला आणि ती बंद पडली.
बेन पार्कर
वर्ग:काल्पनिक व्यक्ती
सौदागर नागनाथ गोरे
अल्प परिचय
आवाज खराब असेल तर थेट नाट्यप्रयोग रद्द करणाऱ्या या अवलियाला आपला उतारवयातला आवाज प्रेक्षकांना ऐकू नये असे वाटत होते. म्हणूनच १९७८ मध्ये स्वरवैभवाच्या शिखरावर असताना, छोटा गंधर्व यांनी नाट्यसंन्यास स्वीकारला. १९७९ मधे अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदाचे भाषण केल्यावर झालेल्या एका प्रयोगासाठी त्यांनी पुन्हा चेहऱ्याला रंग लावला. त्यानंतर १९८०-१९८१ मधे काही प्रयोगांत आग्रहाखातर भूमिका करून रसिकांना आनंद दिला.
वयाची पासष्ठी उलटलेल्या या स्वरमहर्षीला १९८४ मध्ये, त्यांच्या पावलावर पाऊल टाकत असलेल्या शिवप्रसाद या त्यांच्या एकुलत्या मुलाच्या अपघाती निधनाचा धक्का बसला. तरीही संगीताच्या साथीने पुढची पिढी घडवण्याचा सौदागरांचा दिनक्रम सुरू राहिला. संगीतावरील जुन्या ग्रंथांचे वाचन, ज्योतिष तसेच आध्यात्म्याचा अभ्यास व क्रिकेटसारख्या छंदांसोबत ते 'दुसरे बालपण' जगत होते. पुण्यातील केईएम हॉस्पिटलमध्ये ३१ डिसेंबर १९९७ रोजी छोट्या गंधर्व यांचे निधन झाले.
गाजलेली पदे (नाटक)
हे सुद्धा पहा : छोटा गंधर्व याची ”आठवणीतली गाणी"
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९१८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९९७ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी गायक वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक
जलविद्युत
पाणी जास्त उंचीकडून कमी उंचीकडे वाहते. या वाहण्याला विद्युत जनित्रातून वाहू दिल्यास वीजनिर्मिती होते. जितकी जास्त उंची तितकी जास्त वीजनिर्मिती असे त्याचे तत्त्व आहे. कारण या प्रकारात स्थितिज ऊर्जा ही गतिज ऊर्जेत बदलते. या तऱ्हेने केलेल्या विद्युतनिर्मितीला  असे म्हणतात.
महाराष्ट्रातील प्रकल्प
महाराष्ट्रात कोयना नगर येथे मोठा जलविद्युत प्रकल्प आहे. पावसाळ्यात वाहणारे पाणी एका धरणात साठवले जाते, व नंतर तेच पाणी उन्हाळ्यात वापरले जाते. साधारणतः धरणाच्या उंचीपासून किंवा पाण्याच्या पातळीपासून जनित्रापर्यंतची उंची २५ ते २५०० मीटर इतके असते. भारतात २६९१०.२३ मेगावॅट इतकी विद्युत ऊर्जा जलविद्युत केंद्रांमधून निर्माण होते (इ.स. २०२३चा अंदाज).
या विद्युत प्रकल्पामुळे कोणत्याही प्रकारचे प्रदूषण उद्भवत नाही, यामुळे या प्रकल्पाचा पर्यावरणास कोणत्याही प्रकारचा धोका उद्भवत नाही. या विद्युतप्रकल्पाची एक त्रुटी ही आहे, की या प्रकल्पास फार मोठी जागा लागते. तसेच धरणात साठवलेल्या पाण्याचे मोठ्या प्रमाणात बाष्पीभवन होते.
वर्ग:विद्युत अभियांत्रिकी
सेंट पॉल, मिनेसोटा
सेंट पॉल अमेरिका देशाच्या मिनेसोटा राज्याचे राजधानीचे व दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या २,८५,०६८ होती.
मिसिसिपी नदीच्या पूर्व काठावर वसलेले सेंट पॉल मिनीयापोलिसचे जुळे शहर आहे.
वाहतूक
मिनीयापोलिस-सेंट पॉल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा येथील प्रमुख विमानतळ असून डेल्टा एरलाइन्सचा तो एक हब आहे.
खेळ
खालील प्रमुख व्यावसायिक संघ मिनियापोलिस महानगरामध्ये स्थित आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:मिनेसोटामधील शहरे वर्ग:अमेरिकेतील राज्यांच्या राजधानीची शहरे वर्ग:रॅम्सी काउंटी (मिनेसोटा)
पिंपळगावधाबळी
पिंपळगावधाबळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
ऊर्जा
ऊर्जा (इंग्लिश: Energy) म्हणजे कोणताही भौतिक बदल घडविण्याची अथवा कार्य करण्याची क्षमता होय. ऊर्जा म्हणजे कार्य करण्याची क्षमता. ऊर्जा निर्मितीसाठी इंधन आवश्यक असते. ऊर्जा ही सदैव स्थिर असते. ऊर्जा निर्माण वा नष्ट करता येत नाही. ती फक्त एका रूपातून दुसऱ्या रूपात बदलता येते. (उर्जेच्या अक्षयतेचा नियम). ऊर्जेचे दोन प्रकार आहेत: गतिज ऊर्जा व स्थितिज ऊर्जा. निळ्या रंगात ऊर्जा जास्त असते आणि तांबड्या रंगात कमी असते. एंट्रॉपी म्हणजे ऊजेंचे एका स्वरूपातून दुसऱ्या स्वरूपात रूपांतर होत असताना उपयोगात न येऊ शकलेली ऊर्जा. उष्णता, प्रकाश किंवा वीज हे उर्जेचे प्रकार आहेत. रेणूंची गती वाढली म्हणजे रेणूंची गतीज ऊर्जा वाढते. ऊर्जेलाही वस्तुमान असते.
उर्जा ही माणसाच्या जिवंत एक क्रांतीची गोष्ट आहे. परंतु मानव हा या उर्जेचा चुकीचा दुरुपयोग करत आहे.
ठुगाव (नांदेड)
ठुगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील नांदेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
ऊर्जा
भौतिकशास्त्रात,ऊर्जा ही परिमाणात्मक मालमत्ता आहे जी वस्तूवर काम करण्यासाठी किंवा उष्णतेसाठी वस्तूमध्येमध्ये हस्तांतरित केली जाणे आवश्यक आहे.उर्जा ही एक संरक्षित प्रमाणात आहे;उर्जेच्या अक्षयतेचा नियम असा आहे की उर्जा एका स्वरूपातून दुसऱ्या स्वरूपात रूपांतरित केली जाऊ शकते, परंतु तयार किंवा नष्ट केली जाऊ शकत नाही.उर्जाचे एसआय एकक जूल आहे,जी उर्जा एखादी वस्तू 1 न्यूटनच्या शक्तीच्या विरुद्ध 1 मीटर अंतरावर हलविण्याच्या कार्याद्वारेहस्तांतरित केलेली ऊर्जा आहे.उर्जेच्या सामान्य प्रकारांमध्ये फिरणाऱ्या वस्तूची गतीशील ऊर्जा समाविष्ट असते,शक्ती क्षेत्रात एखाद्या वस्तूच्या स्थानाद्वारे संचयित केलेली संभाव्य उर्जा,घन वस्तू ओढून ठेवलेली लवचिक ऊर्जा,इंधन जळल्यावर सोडली जाणारी रासायनिक उर्जा,प्रकाश नेणारी तेजस्वी उर्जा आणि वस्तूच्या तापमानामुळे औष्णिक उर्जा.
ठुगाव (नांदेड)
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९७५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
ऊर्जा
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भौतिकशास्त्र
ठुगाव (नांदेड)
संदर्भ
वर्ग:नांदेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
सिडनी ऑपेरा हाऊस
सिडनी ऑपेरा हाउस (Sydney Opera House) हे ऑस्ट्रेलिया देशाच्या सिडनी शहरामधील एक बंदिस्त नाट्यगृह आहे. योर्न उट्झन ह्या डॅनिश स्थापत्यकाराने कल्पलेले व बांधलेले हे नाट्यगृह इ.स. १९७३ साली खुले करण्यात आले. सिडनी ऑपेरा हाउसमध्ये नृत्य, नाटके, ऑपेरा, संगीत अशा अनेक प्रकारचे कार्यक्रम होतात. वर्षामध्ये सरासरी १,५०० कार्यक्रम भरवणारे हे ऑपेरा हाउस जगातील सर्वात वर्दळीच्या नाट्यगृहांपैकी एक आहे.
सिडनीच्या पोर्ट जॅक्सन ह्या प्रशांत महासागरावरील नैसर्गिक बंदराजवळ स्थित असलेले ऑपेरा हाउस हे सिडनीमधील सर्वात मोठे पर्यटक आकर्षण असून जवळील सिडनी हार्बर ब्रिजसोबत ते सिडनी व ऑस्ट्रेलियाच्या सर्वात मोठ्या खुणांपैकी एक मानले जाते. ह्या वास्तूसाठी उट्झनला २००३ साली प्रिट्झ्कर स्थापत्य पारितोषिक हा स्थापत्यशास्त्रामधील सर्वोच्च पुरस्कार देण्यात आला.
युनेस्कोने २००७ साली सिडनी ऑपेरा हाउसला जागतिक वारसा स्थान बनवले.
बाह्य दुवे
वर्ग:जागतिक वारसा स्थाने ऑ
कोसल
हे प्राचीन भारतातील सोळा महाजनपदांपैकी एक होते.
प्रदेश
हिमालयाच्या पायथ्याशी आधुनिक नेपाळ व उत्तर प्रदेशच्या परिसरात कोसलचे राज्य होते. हे बलाढ्य व मोठे राज्य होते त्यामुळे त्याचे दोन विभाग करून शरयू नदी सीमा ठरविली होती. शरयूच्या उत्तरेस उत्तर कोसलचे राज्य असून श्रावस्ती ही त्याची राजधानी होती. या नदीच्या दक्षिणेकडे दक्षिण कोसलचे राज्य होते आणि कुशावती नगरी त्याची राजधानी होती. या राज्याच्या प्रभावाखाली शाक्य व कोलीय ही राज्ये होती. शरयू नदीमुळे कोसलचे उत्तर व दक्षिण असे दोन भाग पडलेले होते. पुढे रामाने हे दोन भाग लव व कुश यांना वाटून दिले. लवाने उत्तर कोसलची राजधानी श्रावस्ती तेथे नेली, तर कुशाने दक्षिण कोसलची राजधानी कुशावती येथे हलविली.
राजे व राज्यकर्ते
प्रारंभी कंस या पराक्रमी राजाने काशीचे राज्य जिंकून घेतले. बुद्धाच्या समकालीन प्रसेनजित हा सम्राट कोसलच्या सिंहासनावर आरूढ झालेला होता. याने आपल्या राज्याचा बराच मोठा विस्तार केलेला होता. शाक्य गणराज्याची मुलगी प्रसेनजितची पत्नी होती. प्रसेनजितचचा पुत्र विद्दुभ याने शाक्य राज्यावर आक्रमण केले होते.
संकिर्ण
कोसल राज्यात शेती व व्यापाराची भरभराट झालेली होती. अयोध्या, साकेत व श्रावस्ती ही मोठी व्यापारी ठिकाणे कोसल राज्यात होती. नंतर हे राज्य मगधात विलिन झाले. बौद्ध काळातील बलाढ्य राज्यात कोसलाचा समावेश होतो. गौतम बुद्धाने बराच काळ श्रावस्ती येथे वास्तव्य केले होते.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:महाजनपदे
ॲना कॉम्नेने
ॲना कॉम्नेने किंवा ॲना कॉम्नेना (१ डिसेंबर, १०८३:कॉन्स्टेन्टिनोपलचा भव्य महाल, बायझेन्टाइन साम्राज्य - ११५३:कॉन्स्टेन्टिनोपल) ही बायझेन्टाइन वैद्य, इतिहासलेखक आणि विदूषी होती.
ही बायझेन्टाईन सम्राट ॲलेक्सियोस पहिला आणि आयरीन डूकिनाची मुलगी होती. ॲना सगळ्यात मोठे अपत्य असूनही ॲलेक्सियोसने तिच्या लहान भावाला युवराज घोषित केले होते.
हिने आपल्या वडिलांच्या कारकिर्दीचा इतिहास ॲलेक्सियाड या ग्रंथात लिहून ठेवला आहे.
वर्ग:बायझेंटाईन साम्राज्य वर्ग:ग्रीक इतिहासकार वर्ग:इ.स. १०८३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. ११५३ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
फ्रान्सियम
(Fr) (अणुक्रमांक ८७) रासायनिक पदार्थ.
भुर
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
औंध संस्थान
औंध संस्थान महाराष्ट्रातील एक संस्थान होते. महाराष्ट्रात ते सातारा औंध या नावाने परिचित आहे. औंध संस्थान हे ब्रिटिश भारतातील मुंबई इलाख्यातील डेक्कन स्टेट्स एजन्सीतील एक संस्थान होते. या संस्थानाची स्थापना सन १६९९ या वर्षी झाली.या संस्थानाची पूर्वीची राजधानी कराड ही होती.
संस्थानिक
औंध संस्थानाची स्थापना परशुराम त्रिंबक पंतप्रतिनिधी यांनी केली. ते देशस्थ ब्राह्मण होते.
भवानराव पंतप्रतिनिधी
औंध संस्थानचे राजे भवानराव पंतप्रतिनिधी हे धार्मिक होते, पण दैववादी नव्हते. मानवी सामर्थ्यावर व कर्तृत्वावर त्यांचा विश्वास होता. उद्योगाचे महत्त्व त्यांना पुरेपूर पटलेले होते. बहात्तर खेडी आणि अठ्ठेचाळीस वाड्या एवढाच विस्तार असलेले आपले संस्थान उद्योग-व्यवसायांनी फुलावे, फळावे असे स्वप्न त्यांनी पाहिले. संस्थानांतील शाळांमधून तंत्रशिक्षण देण्यावर त्यांचा कटाक्ष होता.या संस्थानमधील श्री.श्री.विद्यालयातून साने गुरुजी ,ग.दि.माडगूळकर,व्यंकटेश माडगूळकर,शंकरराव खरात,मधुकर पाठक (चित्रपट क्षेत्रातील)यांनी शिक्षण घेतले.
स्वदेशी वस्तू हा भवानराव पंतप्रतिनिधींचा जिव्हाळ्याचा विषय होता. संस्थानात शेतांत पिकलेले धान्यच त्यांच्या भोजनात असे. संस्थानामधील विणकरांनी विणलेली साधी वस्त्रेच ते परिधान करीत. सूर्यनमस्कार या जुन्या व्यायामप्रकाराचे त्यांनी शास्त्रशुद्ध संशोधन करून पुनरुज्जीवन केले. ते स्वतः सूर्यनमस्कार घालीत. संस्थानातील शालेय विद्यार्थीही हा व्यायाम करीत. त्यांच्या या सूर्यनमस्कार ‘वेडा’वर आचार्य अत्र्यांनी ‘साष्टांग नमस्कार’ नावाचे नाटक लिहिले. भवानरावांनी ‘बिन भिंतीचा तुरुंग’ ही मॉरिस फ्रेडमन नावाच्या आयरिश माणसाची कल्पना त्यांनी प्रत्यक्षात आणली. उघड्यावर असलेली ती खुनी गुन्हेगारांची वसाहत पुढे ‘स्वतंत्रपूर’ या नावाने ओळखली जाऊ लागली. व्ही.शांताराम यांनी याच संकल्पनेवर ‘दो ऑंखे बारा हाथ’ नावाचा हिंदी चित्रपट काढला. हा चित्रपट जगभरात नावाजला गेला.आजही आटपाडी येथे 'बिन भिंतीचा तुरुंग 'आहे.
भवानरावांना साहित्य, संगीत, शिल्प, चित्र यांची विशेष आवड होती. दर वर्षी राजेसाहेब औंधमध्ये कला प्रदर्शन भरवीत. ते स्वतः चित्रकार होते .त्यांनी काढलेली चित्रे औंधच्या संग्रहालयात आजही आहेत.त्यांनी राजे-रजवाड्यांकडून जुनी चित्रे विकत घेतली. परदेशी जाऊन पाश्चात्त्य चित्रकारांची काही चित्रे भारतात आणली. काही दुर्मीळ चित्रांच्या नकला करवून आणल्या. आणि या चित्रा-शिल्पांसाठी औंधमध्ये ए्क वैशिष्ट्यपूर्ण संग्रहालय उभारले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतातील संस्थाने वर्ग:डेक्कन स्टेट्स एजन्सीच्या आधिपत्याखालील संस्थाने
इ.स.पू. ११३
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ११३ वर्ग:इ.स.पू.चे ११० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
अवंती
हे प्राचीन भारतातील सोळा महाजनपदांपैकी एक होते.
प्रदेश
पश्चिम मध्य भारतातील गुजरात, राजस्थान व माळव्याच्या प्रदेशात अवंतीचे विशाल राज्य होते. उज्जयिनी ही याची राजधानी होती.
राजे व राज्यकर्ते
चंडप्रद्योत किंवा महासेनप्रद्योत हा राजा या राज्यात होऊन गेला. त्याने वत्स राज्यातील वत्सराजा उदयनला आपली कन्या देऊन त्याच्याशी संबंध जोडलेले होते. तसेच शूरसेन राज्याच्या सुबाहूसही आपली कन्या देऊन त्याच्याशीही मैत्रीचे संबंध जोडले होते. चंडप्रद्योताच्या कारकीर्दीत अवंतीचा राज्यविस्तार होऊन विशाल राज्याची निर्मिती झाली होती.
संकिर्ण
अवंतीच्या राज्यात बौद्ध धर्माला राजाश्रय मिळालेला होता. भासाच्या नाटकातून आणि बौद्ध ग्रंथांमधून चंडप्रद्योत आणि अवंती राज्याची विस्तृत माहिती मिळते.
वर्ग:महाजनपदे
युएफा यूरो १९७२
युएफा यूरो १९७२ ही युएफाच्या युरोपियन फुटबॉल अजिंक्यपद स्पर्धेची चौथी आवृत्ती होती. बेल्जियम देशातील ब्रसेल्स, लीज व ॲंटवर्प ह्या तीन शहरांत भरवल्या गेलेल्या ह्या फुटबॉल स्पर्धेसाठी ३२ संघांच्या पात्रता फेरीनंतर केवळ बेल्जियम, पश्चिम जर्मनी, हंगेरी व सोव्हिएत संघ ह्या चार संघांची अंतिम स्पर्धेत निवड केली गेली.
बाह्य दुवे
१ वर्ग:बेल्जियममधील खेळ
तरंग
अवकाश वा अवकाश-कालात प्रवास करणारा आणि ऊर्जा वाहून नेणारा लयबद्ध अडखळा म्हणजे तरंग.भौतिकशास्त्र, गणित आणि संबंधित क्षेत्रांमध्ये, एक तरंग म्हणजे एका किंवा अधिक क्षेत्राचा त्रास होतो जसे की स्थिर संतुलन मूल्याबद्दल क्षेत्र वारंवार दोलायनाला महत्त्व देते.जर क्षेत्राच्या वेगवेगळ्या बिंदूंवर दोलन करण्याचे सापेक्ष मोठेपणा कायम राहिले तर तरंग एक स्थायी लहरी असल्याचे म्हटले जाते.जर क्षेत्रात वेगवेगळ्या बिंदूंवर सापेक्ष मोठेपणा बदलला तर त्या लाटला प्रवासी लहर म्हणतात.
भौतिकशास्त्रामध्ये सामान्यत: अभ्यासल्या जाणाऱ्या लाटा यांत्रिक आणि विद्युत चुंबकीय असतात.यांत्रिक लाटेत,तणाव आणि ताणलेले क्षेत्र यांत्रिक समतोलपणाबद्दल ओसंडून घेतात.विद्युत चुंबकीय लाटेमध्ये विद्युत आणि चुंबकीय क्षेत्रे हेलकावे खाते.इतर प्रकारच्या लाटांमध्ये गुरुत्वीय तरंगांचा समावेश आहे,
हे सुद्धा बघा
वर्ग:भौतिकशास्त्रामधील मूलभूत संकल्पना
रेडियम
(Ra) (अणुक्रमांक ८८) रासायनिक पदार्थ.
वर्ग:मूलद्रव्ये वर्ग:अल्कमृदा धातू
तोंडोशी
तोंडोशी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
इ.स.पू. ११४
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ११४ वर्ग:इ.स.पू.चे ११० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
मूलभूत बले
आधुनिक भौतिकशास्त्रानुसार विश्वात केवळ खालील ४ प्रकारची बले आहेत. विविध भौतिक क्रियांमध्ये दिसणारी सर्व बले मूलतः याच बलांपैकी एका बलाची रूपे असतात. उदाहरणार्थ, घर्षणाचे बल हे विद्युतचुंबकीय बल आहे.
वर्ग:भौतिकशास्त्र
इ.स. १०९५
समाप्ती
वर्ग:इ.स. १०९५ वर्ग:इ.स.च्या १०९० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ११ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
ग्रेगोरीयन दिनदर्शिका
ग्रेगोरीय दिनदर्शिका ही जगातील सध्या सगळ्यात जास्त प्रचलित असलेली दिनदर्शिका आहे. ही कालमापनपद्धती अलोयसियस लिलियस याने प्रस्तावित केली. तेरावा पोप ग्रेगोरीने पोपचा फतवा काढून २४ फेब्रुवारी १५८२ रोजी तिला अधिकृत मान्यता दिली. ही कालगणनापद्धती मुळात ज्युलियन दिनदर्शिकेवर आधारित आहे. पण दोघांमध्ये ११ दिवसांचा फरक आहे. ज्युलियन कॅलेंडरमधील ४ ऑक्टोबर १५८२ च्या पुढच्या दिवशी ग्रेगोरियन कॅलेंडरची १५ ऑक्टोबर १५८२ ही तारीख आली.
एक अधिवेशन म्हणून आणि व्यावहारिक कारणांसाठी, ग्रेगोरियन कॅलेंडर जगभरातील कॅलेंडर वर्ष ठरवण्यासाठी स्वीकारले जाते, जे राष्ट्रांमध्ये संबंध सुलभ करते. हे एकत्रीकरण ऐतिहासिकदृष्ट्या उर्वरित जगात त्याचे मानके निर्यात केले या वस्तुस्थितीवर आधारित आहे.
इतिहास
जगात वेगवेगळ्या भूप्रदेशांमधे कालौघात वेगवेगळ्या दिनदर्शिका वापरण्यात आल्या आहेत. त्यांपैकी ग्रेगरीय दिनदर्शिकेने आंतरराष्ट्रीय कारभारांकरताच नव्हे तर वेगवेगळ्या राष्ट्रांच्या अंतर्गत कारभारांकरताही गेली चारशे वर्षे जगात अधिकाधिक मान्यता मिळवली आहे. निदान गेली शंभर वर्षे सगळे आंतरराष्ट्रीय कारभार ग्रेगरीय दिनदर्शिका वापरून चालत आहेत.
प्रसिद्ध रोमन सम्राट ज्युलियस सीझरने इ.स.पू. ४५ मधे आपल्या नावाने ज्युलियन दिनदर्शिका सुरू केली. त्यापूर्वी रोममधे प्रचलित असलेल्या दिनदर्शिकेप्रमाणेच ती दिनदर्शिका पृथ्वीच्या सूर्यभ्रमणावर अधिष्ठित होती, पण तिच्यातली कालमापनपद्धत सीझरच्या सल्लागारांनी बऱ्यापैकी सुधारलेली होती. पुढे ५७० वर्षांनी डायोनिसीअस एग्झिगस नावाच्या (सध्या रोमेनिया ह्या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या प्रदेशातल्या) एका वजनदार मठवासीने त्यावेळच्या समजूतीनुसार येशू ख्रिस्ताचा जन्म ५२५ वर्षांपूर्वी झाला होता असे धरून तेव्हाचा जू.स. ५७० लोकांनी इ.स. ५२५ मानावा असे सुचवले. ती सूचना हळूहळू युरोपीय लोकांनी स्वीकारली. इ.स. १५८२ पर्यंत ज्युलियन दिनदर्शिकेमागे असलेली कालमापनपद्धतच वापरण्यात येत असे, पण तिच्यात बरेच दोष उरले होते.
तेव्हा इ.स. १५८० मधे रोममधल्या क्रिस्ती धर्मगुरू पोप तेराव्या ग्रेगरींनी विद्वानांचे एक मंडळ स्थापून त्या मंडळावर कालमापनपद्धत निर्दोष करण्याची जबाबदारी सोपवली. त्या मंडळाच्या शिफारसींनुसार इ.स. १५८२ मध्ये सध्याची ग्रेगरीय दिनदर्शिका वापरायला रोममध्ये, हळूहळू युरोप खंडात आणि मग सगळ्या जगात सुरुवात झाली. ग्रेगरीय दिनदर्शिकेनुसारचे एक वर्ष पृथ्वीच्या सूर्यभ्रमणानुसार अचूकपणे असावे त्यापेक्षा सरासरी २६.३ सेकंद अधिक लांबच आहे! म्हणजे ग्रेगरीय दिनदर्शिकेनुसार शतायुषी मानली जाणारी व्यक्ती आपल्या शंभराव्या वर्षी पृथ्वीच्या सूर्यभ्रमणानुसार वास्तविक १०० वर्षे आणि ४३.८३३३३ मिनिटे जगलेली असेल!
पण ४०० वर्षांपूर्वी पोप ग्रेगरींनी नियुक्त केलेले खगोलशास्त्रज्ञ सौरवर्षाचे कालमान केवळ सरासरी २६.३ सेकंदाच्या अगदी किरकोळ फरकाने चुकावेत ह्या गोष्टीत दिसणारे त्यांचे खोल ज्ञान फार कौतुकाचे निःसंशय आहे.
महिने
ग्रेगरी दिनदर्शिकेमध्ये एकूण १२ महिने पुढीलप्रमाणे आहेत.
१. जानेवारी २. फेब्रुवारी ३. मार्च ४. एप्रिल ५. मे ६. जून ७. जुलै ८. ऑगस्ट ९. सप्टेंबर १०. ऑक्टोबर ११. नोव्हेंबर १२. डिसेंबर
संदर्भ
वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:कालगणना
थोरियम
(Th) (अणुक्रमांक ९०) रासायनिक पदार्थ. हे मूलद्रव्य किरणोत्सारी म्हणजे किरणोत्सर्जन करणारे आहे.
वर्ग:मूलद्रव्ये
जेरोम के. जेरोम
जेरोम क्लॅप्का जेरोम (इंग्लिश:Jerome Klapka Jerome;) (मे २, इ.स. १८५९ - जून १४, इ.स. १९२७) हा इंग्लिश लेखक व विनोदकार होता. त्याची 'थ्री मेन इन अ बोट' ही साहित्यकृती प्रसिद्ध आहे.
जेरोमाचा जन्म वॉल्सल, इंग्लंडातील काल्डमोर या गावी झाला. त्याचे बालपण लंडनात हलाखीत गेले. त्याने लंडनातील सेंट मेरिलिबोन ग्रामर स्कूल येथे शालेय शिक्षण घेतले.
'थ्री मेन इन अ बोट' या साहित्यकृतीच्या जोडीनेच त्याची 'आयडल थॉट्स ऑफ अ‍ॅन आयडल फेलो' आणि 'सेकंड थॉट्स ऑफ अ‍ॅन आयडल फेलो' हे निबंधसंग्रह, थ्री मेन ऑन अ बमेल, अ सिक्वल टू थ्री मेन इन अ बोट, इत्यादी पुस्तके प्रसिद्ध आहेत.
जीवन
जेरोम के. जेरोम हा जेरोम क्लॅप (ज्याने नंतर आपले नाव बदलून जेरोम क्लॅप जेरोम असे केले) व मार्गरिट जोन्स या दांपत्याचे चौथे अपत्य होय. त्याच्या वडिलांचा लोखंडी सामान विकण्याचा व्यवसाय होता व ते हौशी धर्मोपदेशक होते. त्याला पॉलिना व ब्लॅंडिना नावाच्या दोन बहिणी व मिल्टन नावाचा भाऊ होता, जो लहान वयात वारला. त्याच्या वडिलांप्रमाणेच त्याचेही नाव आधी 'जेरोम क्लॅप जेरोम' असे नोंदले गेले होते. ते नंतर 'क्लॅप्का' असे बदलले गेले (हंगेरियन जनरल ज्यार्ज क्लॅप्का याच्या नावावरून). स्थानिक खाणउद्योगातल्या पैशाच्या गुंतवणुकीत फटका बसल्याने या कुटुंबाला वाईट दिवस आले. घेणेकरी सतत घरी येत असत. इ.स. १९२६सालच्या आपल्या आत्मचरित्रात जेरोमाने आपले हे अनुभव नमूद केले आहेत.
तरुण जेरोमाची राजकारणात जायची अथवा लेखक व्हायची महत्त्वाकांक्षा होती. पण त्याच्या वयाच्या तेराव्या वर्षी वडिलांच्या आणि पंधराव्या वर्षी आईच्या मृत्यूने त्याला शिक्षण सोडून काम शोधणे भाग पडले. त्याला 'लंडन आणि वायव्य रेल्वे' या कंपनीमध्ये रुळांवर सांडलेला कोळसा गोळा करायची नोकरी मिळाली, जी त्याने पुढे चार वर्षे केली.
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:इ.स. १८५९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२७ मधील मृत्यू
इ.स.पू. ११५
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ११५ वर्ग:इ.स.पू.चे ११० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
वडगाव (नांदेड)
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९७५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
मिशेल ओबामा
मिशेल रॉबिन्सन ओबामा (जानेवारी १७, इ.स. १९६४) ह्या अमेरिकेच्या प्रथम महिला (इंग्लिश: First Lady) (राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामांच्या पत्नि) आहेत. अमेरिकेच्या इतिहासात प्रथमच एका आफ्रिकन अमेरिकन महिलेला हा मान मिळाला आहे.
मिशेल रॉबिन्सनचा जन्म व बालपण शिकागो शहरात झाले. त्यांनी प्रिन्सटन विद्यापीठ व हार्वर्ड विधी विद्यालयामधून शिक्षण घेतले आहे. शिक्षणानंतर शिकागोमध्ये नोकरी करत असताना त्यांची बराक ओबामांशी ओळख झाली. बराक व मिशेल ह्यांनी १९९२ साली लग्न केले. ओबामा दांपत्याला मलिया आणि साशा ह्या दोन मुली आहेत.
२००८ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये मिशेल ओबामांनी आपल्या नवऱ्याला निवडुन आणण्यात मोठा वाटा उचलला. डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या बैठकीदरम्यान त्यांनी दिलेल्या भाषणाला चांगला प्रतिसाद मिळाला.
प्रथम महिला ह्या पदावर मिशेल ओबामांनी जगभरातील लोकांना मोहून टाकले आहे. त्यांचे प्रभावशाली व्यक्तिमत्त्व, उच्च शिक्षण, समाजकार्याची कळकळ इत्यादी बाबींच्या जोरावर त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. त्यांचे उत्कृष्ट कपडे हा फॅशन जगतातील एक मोठा चर्चेचा विषय झाला आहे.
वर्ग:अमेरिकेच्या प्रथम महिला वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बितोडा
संदर्भ
वर्ग:मंगरुळपीर तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
खडकवासला
खडकवासला हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
खडकवासला हे पुणे जिल्ह्या तील हवेली तालुक्या तील एक गाव आहे.
येथे असलेल्या खडकवासला धरणातून पुणे जिल्ह्याच्या काही भागासाठी पाणीपुरवठा केला जातो.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ६१० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हवेली तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्हा
जुन्नर
जुन्नर हे पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. शिवाजी महाराजांचे जन्मस्थान म्हणजे शिवनेरी किल्ला या शहरापासून जवळच आहे.
कसे पोहचाल
कल्याणवरून राज्य महामार्ग २२२ वरून बसने बनकरफाटा येथे उतरून तेथून जुन्नर बसने जुन्नरला जाता येते. तसेच पुणे-नाशिक या राष्टीय महामार्ग क्र. ५० वरून बसने नारायणगाव येथे आल्यावर, बस बदलून नारायणगाव-जुन्नर बसने जुन्नरला जाता येते. कल्याणवरून राज्य महामार्ग २२२ वरून बसने पारगाव तर्फे मढ येथुन गणेशखिंड मार्गे जुन्नरला पोहचता येते. 2. पुणे शहरातून थेट बस सुविधा आहेत.
पर्यटन स्थळे
शिवनेरी किल्ला:- जुन्नर मधील महत्त्वाचे पर्यटन स्थळ म्हणजे शिवनेरी किल्ला.जुन्नर मध्ये प्रवेश करतानाच शिवनेरीचे दर्शन होते. १६३० मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म या किल्ल्यावर झाल्याने यास विशेष महत्त्व प्राप्त झाले असून किल्ल्यावर प्रत्येक वर्षी १९ फेब्रुवारीस राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांच्या उपस्थित भव्य शिवजयंतीसोहळा साजरा होतो. १६७३ मध्ये ईस्ट इंडिया कंपनीतील डॉ. जॉन फ्रायर याने या किल्ल्याला भेट दिली होती. त्याने आपल्या साधनग्रंथात, या किल्ल्यावर हजार कुटुंबांना सात वर्षे पुरेल एवढी शिधासामुग्री आहे असा उल्लेख केला आहे.
वत्स
हे प्राचीन भारतातील सोळा महाजनपदांपैकी एक होते.
जुन्नर
अन्य वैशिष्ट्ये
जुन्नरजवळ खोडद या गावी खगोलशास्त्रीय संशोधनासाठी वापरला जाणारा जायंट मीटरवेव्ह रेडिओ टेलिस्कोप नावाचा रेडिओ दुर्बिणींचा प्रकल्प आहे. या प्रकल्पातील रेडिओ दुर्बीण वर्णपट ग्रहणक्षमतेत जगात दुसऱ्या क्रमांकाच्या शक्तिशाली दुर्बिणी आहेत.
वत्स
प्रदेश
वत्स राज्य हे यमुनेच्या खोऱ्यात व अलाहाबादच्या परिसरात होते. कोसाम, कौशाली किंवा कौशांबी ही याची राजधानी होती.
जुन्नर
अन्य वैशिष्ट्ये
निमगाव सावा येथे संत मनाजीबाबा पवार यांची संजीवन समाधी आहे.
वत्स
राजे व राज्यकर्ते
उदयन हा राजा याठिकाणी राज्य करीत होता. यौगंधरायण हा मुत्सद्दी मंत्री उदयनच्या दरबारात होता. उदयनने काशी, बंगाल व कलिंगचे राज्य जिंकून घेतलेले होते.
जुन्नर
हेही पहा
वर्ग:जुन्नर तालुका
वत्स
उदयन राजाविषयी कथा
उदयन हा पराक्रमी राजा होता. त्याचा राजकीय प्रभाव अवंतीच्या चंडप्रद्योताला सहन झाला नाही. उदयनला नामोहरम करण्याचे चंडप्रद्योताचे सगळे प्रयत्न अयशस्वी झाले. उदयन राजाला रानटी हत्ती माणसाळविण्याची कला अवगत होती. ती आपल्याला प्राप्त व्हावी म्हणून चंडप्रद्योताने लाकडी हत्तीमध्ये सैन्य पाठवून विश्वासघाताने उदयनला कैद केले. मात्र शेवटी आपली मुलगी वासवदत्ता ही उदयनला दिली. अशी कथा बौद्ध ग्रंथात व भासाच्या प्रतिज्ञायौगंधरायण व स्वप्नवासवदत्ता या संस्कृत नाटकात वर्णिलेली आहे.
संकिर्ण
उदयन हा बौद्ध धर्माभिमानी होता आणि त्याने धर्मप्रसारासाठी प्रयत्नही केले. शेवटी वत्स राज्य मगधाने जिंकून घेतले.
वर्ग:महाजनपदे
लोध्र
लोध्र ( शास्त्रीय नाव: Symplocos racemosa ; इंग्रजी:Lodh Tree ) ही एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. हिचा उपयोग प्राचीन काळी प्रसाधनांमध्ये केला जायचा वर्ग:औषधी वनस्पती
शिशिर शिंदे
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेतील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:चौसाळाचे आमदार वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॅन्कॅटो, मिनेसोटा
मॅन्कॅटो अमेरिकेच्या मिनेसोटा राज्यातील शहर आहे. हे ब्लू अर्थ काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.
हे शहर ब्लू अर्थ, निकोलेट आणि ल सूअर काउंट्यांमध्ये पसरलेले आहे.
वर्ग:मिनेसोटामधील शहरे वर्ग:ब्लू अर्थ काउंटी
पिंपळनरे
पिंपळनरे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
इ.स. ६०४
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६०४ वर्ग:इ.स.च्या ६०० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
प्रोटॅक्टिनियम
(Pa) (अणुक्रमांक ९१) रासायनिक पदार्थ.
वर्ग:मूलद्रव्ये
वईनिवडंग
ही भारतात उगवणारी एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे.
वर्ग:औषधी वनस्पती
सीवेरोदोनेत्स्क
सीवेरोदोनेत्स्क युक्रेनमधील शहर आहे. हे शहर लुहान्स्क ओब्लास्तमध्ये आहे.
वर्ग:युक्रेनमधील शहरे
घोड नदी
घोड नदी महाराष्ट्राच्या पुणे जिल्ह्यातील नदी आहे. ही नदी भीमा नदीची उपनदी आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या
इ.स.पू. ११६
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. ११६ वर्ग:इ.स.पू.चे ११० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
लाजाळू
ही भारतात उगवणारी आणि आयुर्वेदात उल्लेख असलेली एक वनस्पती आहे. या वनस्पतीच्या पानांना स्पर्श केला असता तिची पाने मिटतात.
लाजाळू' (लाजणारे) [ संस्कृत नाव - नमस्कारी,लॅटिन भाषेत=pudica'' = shy=लाजरे], ही एक बहुवर्षीय औषधी वनस्पती आहे. अनेक ठिकाणी आपोआप तणासारखी वाढते. केव्हाकेव्हा तिच्याबद्दलच्या कुतूहलामुळे ही वाढवण्यात येते. हिच्या पानांना हात लावल्यास पाने आतील बाजूस वळतात(चित्र बघा), व पुन्हा थोड्या वेळाने परत आधी होती तशी होतात. ही मुळात दक्षिण अमेरिकेची व मध्य अमेरिकेची वनस्पती आहे, परंतु सध्या कुठेही उगवते.
वर्णन
या छोट्या झुडपाचे खोड सरळ असते, परंतु झुडूप जास्त जुने झाले की ते वाकते. खोड सडपातळ असून त्यावर बारीक पुटकुळ्यासमान सच्छिद्र रचना असते. लाजाळूचे रोपटे जेमतेम गुडघ्याइतके किंवा फार तर दीड मीटर उंच वाढते. याची पाने संयुक्तपर्णी प्रकारातील असतात. या संयुक्त पानाच्या मधल्या दांड्याच्या (पर्णाक्षाच्या) दोन्ही बाजूस असलेली दले पुन्हा तशीच विभागलेली असतात. अशा पानांना bipinnately compound पाने म्हणतात. अशा सुमारे १० ते २० पर्णिकांच्या जोड्या मिळून एक पान बनते. पानाचे देठ (petioles) काटेरी असतात. फुलोऱ्याचा डेख-पुष्पबंधाक्ष (peduncle) फिकट गुलाबी किंवा जांभळट असून तो गुच्छ(flowerhead) पानाच्या बगलेतून (axil) फुटलेला असतो. फुलाचा खालचा भाग गोळीदार असून ८-१० मिलिमीटर व्यासाचा असतो. फुलाच्या पाकळ्या वरच्या भागी लाल असतात आणि त्यांचे तंतू जांभळट गुलाबी असतात. फुलांचे परागीभवन वाऱ्याने आणि कीटकांकडून होते. लाजाळूला हाताच्या बोटांप्रमाणे ७-८ शेंगा येतात. शेंगेत एकापुढे एक अशा २-४ बिया असतात. शेंगा काटेरी असतात.
वनस्पतीची हालचाल
लाजाळू तिच्या त्वरित हालचालीमुळे ओळखली जाते. संध्याकाळी झाडाची पाने आपोआप दुमडतात व संपूर्ण पान खाली ओघळते. सूर्योदयास ती पुन्हा उघडतात आणि उभी होतात. स्पर्श, गरम करणे, धमाका/स्फोट वा हालवण्याने या झाडाची पाने उत्तेजित होउन मिटतात. स्पर्श केलेल्या पानाच्या शेजारील पानासदेखील ही उत्तेजना झाडाद्वारे वितरित होते व तीदेखील मिटतात. ही हालचाल मुख्यतः पानातील टर्गर दाब कमी झाल्यामुळे होते असे आढळले आहे.टर्गर दाब हा कोषिकांच्या आतील द्रवामुळे व पाण्यामुळे कोषिकांच्या बाह्यावरणावर पडणारा जोर होय. तो जोर या झाडास सरळ उभे राहण्यास मदत करतो. परंतु तो दबाव जर उत्तेजनेमुळे बिघडला तर झाडांमधील रसायने आतील पाण्यास, ती कोषिका सोडण्यास बाध्य करतात. हा दबाव कमी झाल्यामुळे झाड गळल्यागत होते. Mimosaceae कुळांमधील झाडांमध्ये हा गुणधर्म असतो.
लाजाळूने ही पद्धत कां स्वीकारली हे कळलेले नाही. अनेक शास्त्रज्ञांच्या मते स्वसंरक्षणासाठी ते झाड असे करते. जनावरांनी या कृतीस घाबरून झाडापासून दूर रहावे अशी त्यामागची कल्पना असावी.
नामकरण
लाजाळूचे Mimosa pudica।लॅटिन नांवमायमोसा पुडिका    Carl Linnaeus।कार्ल लिन्नाअस    या शास्त्रज्ञाने सर्वप्रथम सन १७५३ ला   Species Plantarum।स्पेसीज प्लँटेरम मध्ये हिचे वर्णन केले. pudica,हे म्हणजे लॅटिन भाषेत त्याच्या स्पर्श केल्यानंतर होणाऱ्या प्रतिक्रियेनुसार "आकसणारे".("bashful" or "shrinking").
इतर नावे
ही वनस्पती खालील नावांनीही ओळखली जाते.
८ मॅन फुटबॉल
८ मॅन फुटबॉल अमेरिकन फुटबॉलचा प्रकार आहे.
लाजाळू
शेतीवर परिणाम
मका, नारळ, टमाटे, कापूस, कॉफी, केळ, सोयाबीन, पपई व ऊस इत्यादी पिकांसाठी लाजाळू ही वनस्पती त्रासदायक आहे. हवाई बेटांमध्ये ही वनस्पती विषारी असल्याची नोंद आहे. ही वनस्पती हवेतून नत्रवायू शोषून स्वतःला व इतर झाडांना देते. Fabaceae वर्गाच्या वनस्पतींसाठी ही तशी साधारण गोष्ट आहे.
८ मॅन फुटबॉल
वर्ग:खेळ वर्ग:अमेरिकन फुटबॉल
लाजाळू
लागवड
लाजाळू ही वनस्पती अनेक घरांमध्ये आवडीने लावली जाते. जमीन आच्छादण्या/झाकण्यासाठी पण हिचा वापर करतात.
उपयोग
लाजाळूचे रोपटे अनेकदा एक खास भेट म्हणून दिले जाते. शाळेत वनस्पतींच्या अभ्यासाठी हे रोप आवर्जून जोपासले जाते..
पुण्यातील लाजाळू
इ.स. २०००सालापर्यंत, निसर्गसाखळीत महत्त्वाची भूमिका बजावणारी लाजाळू वनस्पती पुणे जिल्ह्याच्या पूर्व भागाची ओळख होती. इंदापूर, दौंड, बारामती या परिसरात ती मोठ्या प्रमाणात आढळायची, पण आता अनेक कारणांमुळे ती या भागांतून हद्दपार झाली आहे. वनस्पती शास्त्रज्ञांच्या दृष्टीने महत्त्वाची व सर्वसामान्यांसाठी कुतूहलाचा विषय असलेली ही वनस्पती आता मोठ्या प्रमाणावर कोकणातच पहायला मिळते.