cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
चिखली (मोहोळ)
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:मोहोळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
ऑव्हेर्न्य-रोन-आल्प
ऑव्हेर्न्य-रोन-आल्प (Auvergne-Rhône-Alpes ; आर्पितान: Ôvèrgne-Rôno-Ârpes; ऑक्सितान: Auvèrnhe Ròse Aups; Alvernia-Rodano-Alpi) हा फ्रान्स देशाच्या १८ प्रदेशांपैकी एक प्रशासकीय प्रदेश आहे. हा प्रदेश फ्रान्सच्या मध्य दक्षिणपूर्व भागात असून त्याच्या पूर्वेस इटली तर ईशान्येस स्वित्झर्लंड देश आहेत. २०१६ साली ऑव्हेर्न्य व रोन-आल्प हे दोन प्रदेश एकत्रित करून ऑव्हेर्न्य-रोन-आल्प प्रशासकीय प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली. क्षेत्रफळानुसार व लोकसंख्येनुसार ह्या प्रदेशाचा फ्रान्समध्ये अनुक्रमे तिसरा व दुसरा क्रमांक लागतो.
विभाग
ऑव्हेर्न्य-रोन-आल्प प्रशासकीय प्रदेश खालील बारा विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्सचे प्रदेश
मानवी विकास अहवाल
मानव विकास निर्देशांक (HDI) म्हणजे दीर्घकालीन आणि निरोगी आयुष्य, ज्ञानार्जनास प्रवेश आणि रहाणीमानातील सभ्य मानदंड या मानव विकासाच्या तीन मूलभूत आयामांमधील प्रगतीच्या मूल्यांकनासाठी असलेले सारांश मोजमाप होय.
आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, १९९३
दक्षिण आफ्रिकेचा श्रीलंका दौरा
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील क्रिकेट
शिवथरघळ
पहाण्याची ठिकाणे
पायऱ्या चढून आल्यावर समोरच ’शिवथरघळ श्री सुंदरमठ सेवा समिती’ने स्थापन केलेली इमारत लागते. इमारतीहून पुढे गेल्यावर सरळ जाणारा रस्ता थेट घळीपाशी घेऊन जातो. घळीमधे रामदासस्वामींची मूर्ती आहे. घळीच्या समोरच सुंदर धबधबा आहे. तो धीरगंभीर आवाज करीत धरतीवर कोसळत असतो. घळीच्या वरील डोंगरसपाटीवर चंद्रराव मोऱ्यांच्या वाड्याचे अवशेष आहेत. या सपाटीवरून राजगड, रायगड, तोरणा आणि प्रतापगड सारख्याच अंतरावर आहेत.
पोहोचण्याच्या वाटा
१) शिवथरघळीला जाण्यासाठी पायथ्यापर्यंत चांगला गाडी रस्ता आहे. पुढे १०० पायऱ्या चढून गेल्यावर आपण घळीपाशी पोहोचतो. मुंबई-गोवा महामार्गावर महाडच्या पुढे एक नदीवरील पूल लागतो. त्याच्या पुढे डाव्या बाजूला भोरकडे जाणारा वरंध घाटाचा फाटा लागतो. या रस्त्याने भोरच्या दिशेला जातांना बारस गाव आहे. येथे शिवथरकडे अशी पाटी लावली आहे. येथून पुढे साधारण ३० किमी अंतर पार केल्यावर आपण शिवथरघळीच्या पायथ्याशी पोहोचतो. वाटेत कुंभे शिवथर, कसबे शिवथर, अंबे शिवथर ही गावे लागतात.
२) दुसरा मार्ग जरा अवघड आहे. पुण्याहून निघून राजगड-भुतोंडे-बेळवंडी नदी, कुंबळ्याचा डोंगर, गोप्याघाट, कसबे शिवथर मार्गे घळीत पोहोचता येते. हा मार्ग तसा अवघड आणि वेळ खाणारा आहे.
राहाण्याची सोय
येथे असणाऱ्या ’शिवथरघळ श्री सुंदरमठ सेवा समिती’च्या इमारतीमध्ये पूर्व परवानगीने अनेक जणांच्या राहण्याची सोय होते. शिधा आपण स्वतः दिला तर जेवणाची सोयदेखील होते. बारामाही पाण्याची सोय आहे. बसच्या शेवटच्या थांब्यापासून शिवथरघळीपर्यंत १० मिनिटे लागतात.
पहा
समर्थ रामदासस्वामी ; महाराष्ट्रातील घाट रस्ते
वर्ग:रायगड जिल्हा
एल्हण
एल्हण हे महानुभाव कवी होते. आपल्या काव्यात त्याने आपले नाव ‘एल्हणा’ असे दिले आहे. त्याचा कृष्णचरित्रावरील आठै सैंवरे हा ग्रंथ प्रसिद्ध आहे. ह्याच काव्याचा निर्देश कित्येकांनी श्रीकृष्णषोडशसहस्त्रविवाह अष्टस्वयंवर वर्णन (अष्टनायिकाविवाह) असा केला आहे. ह्या आठै सैंवराचे एकूण बारा भाग किंवा प्रसंग आहेत. रसाळ शैलीने लिहिलेल्या ह्या काव्यग्रंथात कृष्णाच्या अष्टनायिका (रुक्मिणी, जांबुवंती, सत्यभामा, सुमित्राविंदा, नाग्‍नजिती, लक्ष्मणा, भद्रा व कालिंदी) आणि त्याच्या सोळा सहस्त्र स्त्रिया ह्यांच्या विवाहां ची वर्णने केली आहेत. ह्याच कवीचे वसंतवर्णन म्हणून एक काव्य स्वतंत्रपणे आढळते पण वस्तुतः तेआठै सैंवरे ह्या काव्याचे शेवटचे प्रकरण होय.
उत्तर चुंगचाँग प्रांत
उत्तर चुंगचॉंग (कोरियन: 충청북도) हा दक्षिण कोरिया देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या मध्य भागात स्थित असून समुद्रकिनारा नसणारा हा ८ पैकी एकमेव प्रांत आहे. येथील अर्थव्यवस्था शेती व खाणकामावर अवलंबुन आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
आत्माराम नाटेकर
आत्माराम विठ्ठल नाटेकर (जन्म : ७ ऑगस्ट १९६४) हे एक मराठी पत्रकार आहेत. १५ एप्रिल १९८९पासून ते दैनिक लोकसत्ता या वर्तमानपत्रात काम करीत आहेत.
त्यांनी यापूर्वी दैनिक शिवनेरी आणि दैनिक सामना या वृत्तपत्रांतही नोकरी केली होती. त्यांचे दैनिक लोकसत्तातील चतुरंग, लोकरंग, ठाणे वृत्तान्त, रविवार वृत्तान्त या पुरवण्यांमध्ये विविध विषयांवर लेख प्रसिद्ध झाले आहेत.
डोंबिवली लोकसेवा समिती सामाजिक संस्थेचे ते ११ वर्षे अध्यक्ष होते. मुंबई मराठी पत्रकार संघाचे आजीव सदस्य असून सन १९९३ ते १९९७ या काळात संघाच्या कार्यकारिणीचे सदस्य होते.
आत्माराम नाटेकर यांना मिळालेले सन्मान आणि पुरस्कार
वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म
अहवाल लेखन
एखाद्या कार्यालयात किंवा संस्थेत झालेल्या कार्यक्रमाची ,समारंभाची योग्य प्रकारे नोंद करून ठेवणे म्हणजेच 'अहवाल लेखन ' होय.अहवाल लेखन करताना त्यात कार्यक्रमाचा हेतू,तारीख,सहभागी व्यक्ती ,प्रतिसाद, समारोप अशा विविध मुद्यांचा वापर केला जातो. एखाद्या विषयातील समस्येच्या संबंधाने माहितीच्या संकलनाचे ,सर्वेक्षणाचे, विशिष्ट विषयासंबंधी केलेल्या आयोगाचे अहवाल असतात .भविष्यकालीन नियोजनासाठीही अहवाल आवश्यक असतात. अहवाल नेमका कशाचा लिहायचा आहे त्यावर त्या अहवालाचा आराखडा अवलंबून असतो.विषयाच्या स्वरूपानुसार अहवालांचे लेखन करणे आवश्यक असते. अहवाल लेखन हा जरी एखादा साहित्यप्रकार नसला तरी अहवाल लेखन ही एक कला आहे.
अहवाल लेखनाची वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे :
१.वस्तुनिष्ठता आणि सुस्पष्टता
२.विश्वसनीयता
३.सोपेपणा
४.शब्दमर्यादा
अहवाल लिहिणाऱ्या व्यक्तीला संबंधित विषयाची माहिती असणे आवश्यक असते. जे घडले ,जसे घडले त्यावर आधारित अहवाल लेखन करता आले पाहिजे .अहवाला च्या विषयाचे स्वरूप ,वेगळेपण ,वैशिष्ट्य बारकाईने करता आले पाहिजे. अहवाल हा संबंधित कार्यक्रम आणि विषयाच्या स्वरूपानुसार लिहिलेला असावा तो अपुरा, अर्धवट असू नये.
केरमरान
सेन्सस कोड ५३८८८९ असलेले केरमरान हे गाव, गडचिरोली या जिल्ह्यातील ४४९.० हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या शिरगणतीनुसार ह्या गावात ३२ कुटुंबे आहेत व एकूण लोकसंख्या १३२ आहे.ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर गडचिरोली हे ५८ किलोमीटर अंतरावर आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात असणाऱ्या सुविधा - पूर्व-प्राथमिक शाळा-१. प्राथमिक शाळा-१. स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर : काही नाही ५ ते १० की.मी.अंतरावर : कनिष्ठ माध्यमिक शाळा, माध्यमिक शाळा, उच्च माध्यमिक शाळा इरूपटोला येथे आहे. १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर : पदवी महाविद्यालय, इंजिनियरिंग महाविद्यालय, वैद्यकीय महाविद्यालय मालेवाडा येथे आहे. पॉलिटेक्निक, व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा धानोरा येथे आहे. मॅनिजमेन्ट इन्स्टिट्युट, अनौपचारिक प्रशिक्षण केन्द्र, अपंगांसाठी खास शाळा गडचिरोली येथे आहे.
वैद्यकीय सुविधा-सरकारी
असलेल्या सुविधा- काही नाही नसलेल्या सुविधा - कम्युनिटी हेल्थ सेंटर, प्राथमिक आरोग्य केन्द्र, प्राथमिक आरोग्य उपकेन्द्र, प्रसूति व शिशुसंगोपन केन्द्र, क्षयरोग रुग्णालय, अ‍ॅलोपॅथिक रुग्णालय, अन्य उपचार पद्धतीचे रुग्णालय, दवाखाने, गुरांचे दवाखाने, फिरते दवाखाने, कुटुंब कल्याण केन्द्र,
वैद्यकीय सुविधा-बिगर-सरकारी
असलेल्या सुविधा- काही नाही नसलेल्या सुविधा - बाह्य रोगी विभाग, बाह्य व भरती असलेले रोगी विभाग, धर्मादाय बिगर-सरकारी रुग्णालय, एम बी बी एस पदवीधर डॉक्टर, इतर पदवीधर डॉक्टर, पदवी नसलेले डॉक्टर, पारंपरिक वैद्य व वैदू, औषधाची दुकाने, इतर बिगरसरकारी वैद्यकीय सुविधा,
पिण्याचे पाणी
असलेल्या सुविधा- झाकण नसलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, नसलेल्या सुविधा - शुद्ध केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा, शुद्ध न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा, झाकण असलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, बोअर वेलच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या बोअरवेल पाण्याचा पुरवठा, झऱ्यांच्या पाण्याचा पुरवठा, नदी /कालवे यातील पाण्याचा पुरवठा, तलाव / तळी यातील  पाण्याचा पुरवठा, इतर पाण्याचा पुरवठा,
स्वच्छता
असलेल्या सुविधा- सांडपाणी शुद्धीकरणाच्या सयंत्रात सोडले जाते. नसलेल्या सुविधा - उघडी गटारे, न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह, न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह, ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेयरचे दुकान, सामूहिक बायोगॅस किंवा कचऱ्याच्या उत्पादक पुनर्वापराची व्यवस्था,
संचार
गावात असणाऱ्या सुविधा - जिल्ह्यातील दुय्यम रस्त्याना जोडलेले रस्ते, कच्चे रस्ते, पाण्यासाठी नाल्या असणारे डांबरी रस्ते, बारमाही रस्ते, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - पोस्ट ऑफिस, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. उपपोस्ट ऑफिस, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. मोबाइल फोन सुविधा, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. इंटरनेट कॅफे / सर्व्हिस सेंटर, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. खाजगी कूरियर, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. सार्वजनिक बस सेवा, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. खाजगी बस सेवा, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. रेल्वे स्टेशन, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. ऑटो व टमटम, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. टॅक्सी, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. ट्रॅक्टर - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. सायकल रिक्षा (पायचाकी), - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. बैल व इतर जनावरांनी ओढलेल्या गाड्या, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. राष्ट्रीय महामार्गाला जोडलेले रस्ते, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. राज्य महामार्गाला जोडलेले रस्ते, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. जिल्ह्यातील मुख्य रस्त्याला जोडलेले रस्ते, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. डांबरी रस्ते, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. तळटीप- शिरगिणतीत असलेल्या पुढील सुविधांच्या उपलब्धततेची माहिती नाही - सायकल रिक्षा (यांत्रिक), समुद्र व नदीवरील बोट वाहतूक, बोट वाहतुकीयोग्य जलमार्ग,
बाजार व पतव्यवस्था
गावात असणाऱ्या सुविधा - शेतमाल विक्री संस्था, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - ए टी एम, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. व्यापारी बँका, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. सहकारी बँका, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. शेतकी कर्ज संस्था, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. स्वसहाय्य गट (SHG), - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. रेशनचे दुकान, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर. मंडया / कायम बाजार, - ५ ते १० की.मी.अंतरावर. आठवड्याचा बाजार, - ५ ते १० की.मी.अंतरावर. शेतमाल विक्री संस्था,
आरोग्य, आहार व करमणूक सुविधा
गावात असणाऱ्या सुविधा - शिशुविकास पौष्टिक आहार केन्द्र (ICDS), अंगणवाडी पौष्टिक आहार केन्द्र, अंगणवाडी पौष्टिक आहार केन्द्र, इतर पौष्टिक आहार केन्द्र, आशा, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - समुदाय भवन (टीव्ही सह अथवा विरहित), - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. क्रीडांगण, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. खेळ / करमणूक क्लब, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. सिनेमा/ व्हिडियो थियेटर, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. सार्वजनिक ग्रंथालय, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. सार्वजनिक वाचनालय, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. वृत्तपत्र पुरवठा, - १० की.मी. पेक्षा अधिक अंतरावर. विधानसभा मतदान केन्द्र, - ५ ते १० की.मी.अंतरावर. जन्म व मृत्यु नोंदणी केन्द्र, - ५ की.मी.पेक्षा कमी अंतरावर.
वीज पुरवठा
घरगुती वापरासाठी वीजपुरवठा - आहे. शेतीसाठी वीजपुरवठा - नाही. व्यापारी वापरासाठी वीजपुरवठा - नाही. सर्व प्रकारच्या वापरासाठी वीजपुरवठा - नाही.
संदर्भ
वर्ग:गडचिरोली जिल्ह्यातील गावे वर्ग:धानोरा तालुक्यातील गावे
विंडोज लाइव्ह फोटो गॅलरी
वर्ग:रिकामी पाने
बितळे
बितळे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:मोहोळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
ल.गो. विंझे
लक्ष्मण गोविंद विंझे हे एक मराठी लेखक आणि कवी होते.
पुस्तके
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आवरमरा
आवरमरा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील कुही तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:कुही तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
राजीव गौबा
राजीव गौबा (जन्म १५ ऑगस्ट १९५९) हे भारतीय नागरी सेवक असून २०१९ पासून ते भारताचे विद्यमान मंत्रिमंडळ सचिव म्हणून कार्यरत आहेत. राजीव हे झारखंड गटाच्या १९८२ च्या तुकडीचे भारतीय प्रशासकीय सेवा (भाप्रसे) अधिकारी आहेत. मंत्रिमंडळ सचिवापुर्वी त्यांनी [[भारताचे गृह सचिव]‌] म्हणून काम पाहिले.
शिक्षण
गौबा हे पटना विद्यापीठ]‌]ातून [[भौतिकशास्त्रमध्ये सुवर्ण पदक विजेते पदवीधर आहेत.
कार्यकाळ
गौबा यांनी बिहारच्या विभाजनापुर्वी-झारखंड शासनात]‌]-[[झारखंडचे मुख्य सचिव, झारखंडचे निवासी आयुक्त, तसेच गया , नालंदा आणि मुझफ्फरपूर]‌] जिल्ह्यांचे [[जिल्हाधिकारी|जिल्हाधिकारी व दंडाधिकारी म्हणून. आणि भारत सरकारमध्ये केंद्रीय गृह सचिव]‌], [[भारताचे सचिव|केंद्रीय नगर विकास सचिव]‌], [[गृह मंत्रालय भारत सरकार|गृह मंत्रालयात]‌] [[भारताचे अतिरिक्त सचिव|अतिरिक्त सचिव]‌], [[संप्रेषण मंत्रालय|संप्रेषण मंत्रालयात अतिरिक्त सचिव]‌], [[पर्यावरण, वने व हवामान बदल मंत्रालय|पर्यावरण, वने व हवामान बदल मंत्रालयात सहसचिव व संरक्षण मंत्र्याचे खासगी सचिव म्हणून भारत सरकार ‌व [[झारखंड शासन]‌] अशा दोन्ही ठिकाणी अनेक पदांवर काम केले आहे.
आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी मध्ये कार्यकारी संचालकाचे सल्लागार म्हणूनही काम पाहिले.
नगर विकास सचिव
गौबा यांची १ एप्रिल २०१६ रोजी मंत्रिमंडळाच्या नियुक्ती समितीने (मंनिस) केंद्रीय नगर विकास सचिव म्हणून नियुक्ती केली.
भारताचे गृहसचिव
२२ जून २०१७ रोजी मंनिसने गौबा यांची राजीव महर्षी यांच्यानंतर केंद्रीय गृहसचिव म्हणून नियुक्ती केली होती. महर्षीच्या निवृत्तीपर्यंत त्यांनी [[भारताचे सचिव|सचिव]‌] स्तरीय विशेष कर्तव्य अधिकारी म्हणून काम पाहिले.   he formally took charge on 31 August 2017.
ऑगस्ट २०१९ मध्ये गौबा यांची मंत्रीमंडळ सचिव म्हणून नियुक्ती झाली. २२ ऑगस्ट २०१९ त्यांनी गृह सचिवाचा प्रभार अजय कुमार भल्ला (भाप्रसे) यांना हस्तांतरित केला.
भारताचे मंत्रीमंडळ सचिव
गौबा यांनी ३० ऑगस्ट २०१९ रोजी प्रदीपकुमार सिन्हा यांच्याकडून मंत्रीमंडळ सचिवाचा कार्यभार स्वीकारला.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म
माघ नवरात्र
माघ नवरात्री हा माघ (जानेवारी-फेब्रुवारी) या चंद्र महिन्यात साजरा होणारा एक वार्षिक हिंदू सण आहे. या नवरात्री ला गुप्त नवरात्री असेही म्हणतात. या उत्सवाचा पाचवा दिवस अनेकदा स्वतंत्रपणे वसंत पंचमी किंवा बसंत पंचमी म्हणून साजरा केला जातो; जो हिंदू परंपरेतील वसंत ऋतुची अधिकृत सुरुवात असतो. यामध्ये देवी सरस्वती पूजा केली जाते आणि कला, संगीत, लेखन आणि पतंग उडवले जातात. काही प्रदेशांमध्ये, हिंदू प्रेमाचा देव काम हा पूजनीय आहे. माघ नवरात्री ही प्रादेशिक किंवा वैयक्तिकरित्या साजरी केली जाते.
नवरात्र म्हणजे नऊ रात्रींचा समूह असा शब्दशः अर्थ होत असून हा सण नऊ रात्री (आणि दहा दिवस) साजरा होतो; प्रथम चैत्र महिन्यात ( ग्रेगोरियन कॅलेंडरच्या मार्च/एप्रिलमध्ये) आणि पुन्हा शारदा महिन्यात साजरा होतो. नवरात्र वेगवेगळ्या कारणांसाठी आणि हिंदू भारतीय सांस्कृतिक क्षेत्राच्या विविध भागांमध्ये वेगळ्या पद्धतीने साजरी केली जाते.
सैद्धांतिकदृष्ट्या, चार हंगामी नवरात्री आहेत. तथापि, व्यवहारात, पावसाळ्यानंतर शरद ऋतूतील शारदा नवरात्री नावाचा हा सण आहे. हा सण हिंदू कॅलेंडर महिन्याच्या आश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षात साजरा केला जातो, जो विशेषतः सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर या ग्रेगोरियन महिन्यांमध्ये येतो.
संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव
नानासाहेब गोखले
गंगाधर विश्वनाथ उर्फ नानासाहेब गोखले (२१ डिसेंबर, १८८९:कोल्हापूर, महाराष्ट्र - २ ऑक्टोबर, १९६०) हे भारतीय क्रांतिकारक आणि मराठी नाटककार होते.
१९०९ च्या बॉम्ब कट खटल्यात गोखले यांना सक्तमजुरी भोगावी लागली होता. त्यानंतर काही काळ ते टिळकांसोबत होते. याच सुमारास ब्राह्मण-ब्राह्मणेतर वादाला तोंड फुटले तेव्हा साप्ताहिक संग्राम व विजय धर्म अशी दोन वृत्तपत्रे चालवून त्यांनी सत्यवादीकारांवर हल्ला चढवला. याशिवाय त्यांनी विविध वृत्तपत्रांतून मार्मिक लिखाण केले. ह्यातले बरेचसे लिखाण त्यांनी कृष्णद्वैपायन, शिवगंगाधर या टोपणनावांनी केले.
गोखले यांनी पत्रकारितेबरोबरच नाट्यलेखनही केले. त्यांनी ऐतिहासिक, पौराणिक व सामाजिक मिळून २५ नाटके लिहिली. त्यांपैकी संगीत प्राणप्रतिष्ठा हे स्वराज्याचे तोरण बांधण्याच्या ऐतिहासिक प्रसंगावर, तर संगीत सैरंध्री हे कीचकवधावरील प्रसंगावरचे नाटक त्यांचे गाजले. याशिवाय विद्यार्थी, कॉलेजकुमारी, महारवाडा, बुवाबाजी, बहीणभाऊ, निर्वासित ही सामाजिक विषयांवरील त्यांची नाटकेही लोकप्रिय झाली होती. बालमोहन, अरुणोदय अशा नाटक कंपन्यांही त्यांनी काढल्या.
गोखल्यांच्या लिहिलेल्या नाटकांपैकी काहीच रंगभूमीवर आली. त्यांच्या नाटकांमध्ये ''सं. विद्यार्थी हे सद्वर्तनी विद्यार्थ्यांच्या विरोधावर बेतलेले तर कॉलेज कुमारी'' हे नाटक फॅशनच्या आहारी गेलेल्या तरुणीच्या जीवनशैलीचे चित्रण करणारे नाटक होते. नवे राज्य या नाटकातून त्यांनी एका प्राथितयश साहित्यिकाच्या कलेच्या व पुरोगामीपणाच्या नावावर चालणाऱ्या ढोंगी व्यवहाराचे चित्रण रेखाटले आहे. या सामाजिक नाटकांशिवाय त्यांचे सैरंध्री हे पौराणिक नाटक आहे. उत्तर पेशवाईतील शाहीरावरही त्यांचे पारंपारिक प्रकारचे एक नाटक आहे.
२ ऑक्टोबर १९६० रोजी त्यांचे निधन झाले.
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक वर्ग:इ.स. १९८९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पिंगळीकोठाळा
पिंगळीकोठाळा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील परभणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे.येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो.पावसाळ्यात दिवसा तापमान ३१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.वार्षिक पर्जन्यमान ५५५ मिमी असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून मध्य हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४१ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:परभणी तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
हातबाण
हातबाण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
नुव्हेल-अ‍ॅकितेन
नुव्हेल-अ‍ॅकितेन (Nouvelle-Aquitaine ; ऑक्सितान: Nòva Aquitània; बास्क: Akitania Berria) हा फ्रान्स देशाच्या १८ प्रदेशांपैकी एक प्रशासकीय प्रदेश आहे. आकाराने फ्रान्समधील सर्वात मोठा असलेला हा प्रदेश फ्रान्सच्या पश्चिम भागात असून त्याच्या पश्चिमेस अटलांटिक महासागर तर दक्षिणेस स्पेन देश आहेत. २०१६ साली अ‍ॅकितेन, लिमुझे व पॉयतू-शाराँत हे तीन प्रदेश एकत्रित करून नुव्हेल-अ‍ॅकितेन प्रशासकीय प्रदेशाची निर्मिती करण्यात आली.
विभाग
नुव्हेल-अ‍ॅकितेन प्रशासकीय प्रदेश खालील बारा विभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
तीन विणकरी मुली
"द थ्री स्पिनर्स" (किंवा द थ्री स्पिनिंग वुमन; जर्मन: Die drei Spinnerinnen ) ही एक जर्मन परीकथा आहे. जी ग्रिम्स फेयरी टेल्स (के एच एम १४) मध्ये ब्रदर्स ग्रिम यांनी संकलित केली आहे. ही कथा आर्ने-थॉम्पसन प्रकार ५०१ मध्ये मोडते. ही कथा संपूर्ण युरोपमध्ये पसरलेली आहे.
यात रुम्पेस्टिल्टस्किन आणि फ्राऊ होले यांच्याशी स्पष्ट समांतरता दिसते. आणि काही स्पष्ट फरक आहेत. ज्यामुळे त्यांची अनेकदा तुलना केली जाते.
जिआम्बॅटिस्टा बॅसिलने (एक इटालियन परीकथा साहित्यिक) द सेव्हन लिटल पोर्क रिंड्स नावाने अशीच एक कथा त्याच्या १६३४ च्या पेंटामेरोनच्या कामात समाविष्ट केलेली आहे.
खेरवंड
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती केली जाते.
तीन विणकरी मुली
सारांश
एकदा सारा नावाची एक सुंदर पण अतिशय आळशी मुलगी होती. जीला काहीच करायला आवडत नव्हते. तिची आई तिला मारहाण करत असताना तिथून जाणाऱ्या राणीने ते ऐकले आणि त्याचे कारण विचारले. सारा आळशी आहे हे कबूल करायला लाजून ती स्त्री उत्तर देते की सारा इतकी फटाफट अंबाडी कातते की तिला कामात व्यापून ठेवण्यासाठी पुरेसी अंबाडी विकत घेऊ शकत नाही. या उत्तराने प्रभावित झालेल्या राणीने साराला आपल्यासोबत घेऊन जाण्याबद्दल फर्मावले.
खेरवंड
संदर्भ
१.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/
वर्ग:मालवण तालुक्यातील गावे वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे
तीन विणकरी मुली
सारांश
राणी मुलीला राजवाड्यातील अंबाडीने भरलेल्या खोलीत घेऊन जाते. ती तिला सांगते कि जर तिने ते सर्व तीन दिवसांत कातून संपवले तर तिचे लग्न राणीच्या सर्वात मोठ्या मुलाशी लावून देण्यात येईल. दोन दिवसांनंतर, राणी परत येते आणि बघते की तिने अंबाडीला स्पर्शही केलेला नाहे. ते पाहूत ती आश्चर्यचकित होते. सारा विनवणी करते की तिला घराची आठवण येत आहे त्यामुळे तिला काम करता येत नाही.
त्या रात्री खोलीत तीन महिला येतात. एकीचा पाय विचित्रपणे सुजलेला असतो. दुसरीचा अंगठा जास्त वाढलेला असतो. तर तिसरीचा ओठ लटकलेला असतो. ते त्या मुलीला तिला तिच्या लग्नासाठी आमंत्रित करण्याची आणि त्यांची मावशी म्हणून ओळख करून देण्याची अट घालतात. सारा त्या अटी मान्य करते. त्या तिघी सर्व अंबाडी कातण्याचे काम पूर्ण करतात.
सकाळी, सर्व अंबाडी सर्व कातलेले पाहून राणी खुश होते. ती तिच्या मुलाच्या, राजकुमाराच्या लग्नाची व्यवस्था करते आणि मुलगी तिच्या "काकूंना" आमंत्रित करण्यास सांगते. त्यांना पाहून राजा विचारतो की त्यांच्यात अशा विकृती कशा आल्या. त्यावर त्या तिघी सांगतात की ते त्यांच्या कातण्याच्या कामामुळे झाले आहे. ते एकुना राजा आपल्या सुंदर सुनेला कातण्यास पुर्णतः मनाई करतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:परीकथांमधील स्त्री पात्रे वर्ग:ग्रिम्सच्या परीकथा वर्ग:जर्मन परीकथा
दक्षिण चुंगचाँग प्रांत
दक्षिण चुंगचॉंग (कोरियन: 충청남도; संक्षेप: चुंगनम) हा दक्षिण कोरिया देशाचा एक प्रांत आहे. हा प्रांत दक्षिण कोरियाच्या पश्चिम भागात पिवळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसला आहे. मोठ्या प्रमाणावर उद्योगीकरण झालेला चुंगनम हा दक्षिण कोरियामधील सर्वात श्रीमंत प्रांत आहे. येथील वार्षिक दरडोई उत्पन्न ४७,५१६ अमेरिकन डॉलर असून येथील राहणीमानाचा दर्जा अमेरिकेपेक्षा उच्च आहे. येथील अर्थव्यवस्था २०१० साली १२.४ टक्क्याने वाढली.
बाह्य दुवे
वर्ग:दक्षिण कोरियाचे प्रांत
क्रिकेट मैदान
क्रिकेट मैदान अंडाकृती आकाराचे असून याचा व्यास सुमारे १३० मीटर असतो. याच्या मधोमध २०.११ मी. (६६ फूट) लांब व ३.०४ मी. (१० फूट) रुंद अशी खेळपट्टी तयार करण्यात येते.
खेळपट्टी दोन प्रकारची असू शकते. एकात खेळपट्टीवर हिरवळ  असते, तर दुसऱ्या प्रकारात खेळपट्टीवर चटई (मॅटिंग) अंथरली जाते. खेळपट्टीच्या मध्यबिंदूपासून मैदानावर ६८.५८ मी. (७५ यार्ड) अंतरावर गोलाकार सीमारेषा आखली जाते. सीमारेषेचे अंतर जास्तीत जास्त ६८.५८ मी. असावे, असा प्रायोगिक नियम आहे. या सीमारेषेच्या कक्षेतील भाग म्हणजे क्रिकेटचे एकूण क्षेत्र (फील्ड) होय. सीमारेषा लांबून दिसावी, म्हणून तिच्यावर पांढरी फक्की टाकली जाते किंवा दोर बांधण्यात येतो. तसेच ठराविक अंतरावर निशाणे ठोकली जातात.
मैदान
गारलँड काउंटी, आर्कान्सा
गारलँड काउंटी ही अमेरिकेच्या आर्कान्सा राज्यातील ७५ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र हॉट स्प्रिंग्ज येथे आहे.
२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,००,१८० इतकी होती.
गारलँड काउंटीची रचना ५ एप्रिल, १८७३ रोजी झाली. या काउंटीला आर्कान्साच्या अकराव्या गव्हर्नर ऑगस्टस हिल गारलँडचे नाव दिले आहे. गारलँड काउंटी हॉट स्प्रिंग्ज महानगरक्षेत्राचा भाग आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
* वर्ग:आर्कान्सामधील काउंटी वर्ग:इ.स. १८७३ मधील निर्मिती
संभाजी कावजी
संभाजी कावजी कोंढाळकर हे शरीरान व ऊंचीने अफझलखान यांच्या येवढे होते. जेव्हा महाराजानी अफझलखानचा कोथळा बाहेर काढला तेव्हा अफझलखान मेलेला नव्हता तो बाहेर पळु लागला. संभाजी कावजी न त्याच शिर धाडापासुन अलग केल. दुर्दैव हे कि संभाजी कोंढाळकर नंतर जाऊन शाईस्तेखानास मिळाले.
आकोळी (कुही)
आकोळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील कुही तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:कुही तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
आषाढ नवरात्र
आषाढ नवरात्री, ज्याला गुप्त नवरात्री म्हणूनही ओळखले जाते हा एक वार्षिक हिंदू सण आहे. ही नवरात्र आषाढ (जून-जुलै) या चंद्र महिन्यात पावसाळ्याच्या प्रारंभी साजरी केली जाते. आषाढ नवरात्री ही प्रादेशिक किंवा वैयक्तिकरित्या पाळली जाते.
नवरात्र म्हणजे नऊ रात्रींचा समूह असा शब्दशः अर्थ होत असून हा सण नऊ रात्री (आणि दहा दिवस) साजरा होतो; प्रथम चैत्र महिन्यात ( ग्रेगोरियन कॅलेंडरच्या मार्च/एप्रिलमध्ये) आणि पुन्हा शारदा महिन्यात साजरा होतो. नवरात्र वेगवेगळ्या कारणांसाठी आणि हिंदू भारतीय सांस्कृतिक क्षेत्राच्या विविध भागांमध्ये वेगळ्या पद्धतीने साजरी केली जाते.
सैद्धांतिकदृष्ट्या, चार हंगामी नवरात्री आहेत. तथापि, व्यवहारात, पावसाळ्यानंतर शरद ऋतूतील शारदा नवरात्री नावाचा हा सण आहे. हा सण हिंदू कॅलेंडर महिन्याच्या अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षात साजरा केला जातो, जो विशेषतः सप्टेंबर आणि ऑक्टोबर या ग्रेगोरियन महिन्यांमध्ये येतो.
संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव
देलावर खान
देलावर खान (१५ फेब्रुवारी, १९९७:डेन्मार्क - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना १६ जून, २०१९ रोजी undefinedविरुद्ध खेळला.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पंचमहाव्रते
पंचमहाव्रते म्हणजे अत्यंत काटेकोरपणे पाळण्याचे पाच नियम. अहिंसा,सत्य,अस्तेय, अपरिग्रह,आणि ब्रम्हचर्य हे ते पाच नियम आहेत.या नियमांचे पालन जैन धर्मात केले जाते. वर्ग:जैन धर्म
चिखली (कुही)
चिखली हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील कुही तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:कुही तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
आंबोली घाट
महाराष्ट्रातील सह्याद्री डोंगररांगेत आंबोली घाट नावाचे चार घाटरस्ते आहेत. यापैकी सिंधुदुर्गातील आंबोली घाट अधिक प्रसिद्ध आहे.
वैशिष्ट्ये
प्रचंड पाऊस, धबधबे, दाट जंगल आणि भरपूर विविध प्रकारची जैवविविधता आढळते. आंबोली घाटात दर वर्षी धबधबा पाहण्यासाठी खूप पर्यटक येतात. आंबोलीला महाराष्ट्राचे चेरापुंजी म्हणून ओळखले जाते. (पर्जन्यमान ७५० सेंटिमीटर). आंबोलीमधील पारपोली गावाजवळचा धबधबा सर्वात मोठा आहे. आंबोलीजवळ नांगरतास हा प्रसिद्ध धबधबा आहे. येथील हिरण्यकेशी नदीचा उगम हे पर्यटनस्थळ म्हणून प्रसिद्ध आहे. येथील देवराई समृद्धपूर्ण  जैवविविधता संपन्न आहे.
जैवविविधता
विविध प्रकारची बुरशी, बुरशीमुळे प्रकाशणारे लाकूड, उभयचर प्राणी, महाराष्टाचे राज्यफुलपाखरू व रानफुले या परिसरात पहायला मिळतात.
कसे जाल
कोल्हापूर आणि सावंतवाडी ही लोहमार्गीय स्थानके येथे जाण्यास सोयीची ठरतात.
संदर्भ
पाऊस
वर्ग:सह्याद्रीतील घाटरस्ते वर्ग:पश्चिम घाट वर्ग:धबधबा
उतरा (नरखेड)
उतरा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नागपूर जिल्ह्यातील नरखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:नरखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
चिंचरे
चिंचरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
पालघर रेल्वे स्थानकापासून पूर्वेस मनोर मार्गाने गेल्यावर मासवण फाट्यावर डावीकडे वळून किराट गावानंतर हे गाव लागते. पालघरपासून हे गाव २८ किमी अंतरावर आहे.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १७१ कुटुंबे राहतात. एकूण ९१३ लोकसंख्येपैकी ४६१ पुरुष तर ४५२ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ४७.४९ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ५८.२९ आहे तर स्त्री साक्षरता ३६.५२ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या १९५ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या २१.३६ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. छोट्या प्रमाणावर शेती व शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर म्हणून ते काम करतात.अगदी लहान प्रमाणात कुक्कुटपालन,बकरीपालन सुद्धा ते करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस पालघर रेल्वे स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. अॉटोरिक्शासुद्धा पालघरवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
नेवाळे, राणीशिगाव, हनुमाननगर, सुमडी, गारगाव, आकेगव्हाण,नानिवळी, आंबेढे, बऱ्हाणपूर, सोमाटे, मेंढवण ही जवळपासची गावे आहेत.चिंचरे ग्रामपंचायतीमध्ये आकेगव्हाण आणि चिंचरे गाव येते.
संदर्भ
२. http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
ब्रह्मपुरी तर्फे पेडगाव
ब्रह्मपुरी तर्फे पेडगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील परभणी जिल्ह्यातील परभणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:परभणी तालुक्यातील गावे वर्ग:परभणी जिल्ह्यातील गावे
देवडी
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संदर्भ
वर्ग:मोहोळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
हातविज
हातविज हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ७२० मिमी पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:जुन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
हाटकर
हाटकर किंवा हटकर धनगर ही प्राचीन पशुपालक योद्धा जमात आहे. यांना हट्टी धनगर/ बरहट्टा / बरगे / बंडे / झेंडे / मेंढे / ठेलारी / तेलवर (लिंगायत) या नावाने देखील ओळखले जाते. हाटकर मुख्यतः महाराष्ट्र, कर्नाटक, मध्यप्रदेश मध्ये वास्तव्यास आहेत.
हटकर हा शब्द हट्टीकारा या कन्नड शब्दावरून आला आहे. कानडी-मराठी शब्दकोशामधे हट्टी म्हणजे गाई-बैल असा अर्थ दिलेला अढळतो. हट्टीकारा म्हणजे गाईबैलांचा मालक. हटकर हे पशुपालक असले तरी चालुक्य, होयसळ राजघराण्यांचे सेनापती सैनिक हे हटकर असल्याचे उल्लेख कन्नड शिलालेखांमधे सापडतात.
महाराष्ट्रात असलेले हटकर ही एक लढाऊ जमात आहे. परंपरेने लढाई करणे हा त्यांचा प्रमुख व्यवसाय होता. यातूनच त्यांच्यात अनेक मोठी सरदार घराणी उदयाला आल्याचे दिसते. यांत सरदार धायगुडे, राजेपांढरे, बळंवतराव किताब असलेले देवकाते, राजे सरगर, मासाळ, हंडे इ. घराणी सापडतात यांत नेमाजी शिंदे या हटकर मराठी वीराने सर्वप्रथम नर्मदा नदी ओलांडली; त्याच काळात दामाजी थोरात हे एक पराक्रमी सरदार, तर त्यांचे सेनापती ग्यानाजी होडगिर हे होते. ते मूळ वाई रियासतीतील होते.
(विदर्भ आणि मराठवाड्यातील):- थिटे (पाटील)
नरोटे(पाटील),भांबेरे (पाटील),नप्ते,चोरमले,कन्नर,कुन्नर,नेवडे,जरारे,जेढर, शेळके,शिंदे,काळे, सोनुने,हाके,इतवारे,रामेकर, वाघमोडे,सोर,
बादाड, संसारे, आवाड, नेमाने, माटे, डोने, पाराधे, पारखे ,बंडगर,घोडके,धरणे, कारंडे, करे, कोकरे,कोळगिर, कोळेकर, गडदे, गावडे, गोरड, होडगिर, धुळगंडे, भोरगिर, नरवटे, कर्ले, जानकर, थोरात, धायगुडे, देवकर, देशमुख, घुगरे, देवकाते, नरुटे, पडळकर, पाटील, पांढरे, पुणेकर, पोले, भिसे, मसरक, माने, मार्कंड, मार्कडे, मासाळ, मासुळे, मेमाणे, मोरे, लवटे, लोखंडे, मस्के, वडकुते, वलेकर, वाघमारे, वाघमोडे, शिंगाडे, शिंदे, सरोदे, सरगर, सदगर,सलगर, सापनर, सुरनर,राऊतराय,सूळ, सोलणकर किंवा सोनवलकर, हंडे, हराळ, मारकड, हाके, होडबे, हापगुंडे आहेत.
तसेच काही हटकरांना पाटील, राव, नाईक, देशमुख, राजे, मानकरी या उपाध्या आहेत. विदर्भात आणि मराठवाड्यात हटकरांची संख्या खुप आहे पण काही हटकर म्हणतात तर काही धनगर म्हणतात तर काही हटकर धनवर म्हणतात
"१४ व्या शतकात जेव्हा निजाम दख्खनचा सुभेदार म्हणून आला होता त्याच काळात हटकरसुद्धा आले होते असे ते म्हणतात" सर्व हटकर जेव्हा कधी मोहिमेवर जातात तेव्हा हातात एक भाला आणि तलवार घेऊनच निघतात. त्यामुळे त्यांना बर्गी किंवा बारगीरसुद्धा म्हटले जाते.
अकबराने 'ऐन-ए-अकबरी' नामक ग्रंथात हटकरांचा उल्लेख केला आहे, तो असा - "हटकर हे स्वाभिमानी आहेत, ही राजपुतांची पराक्रमी आणि घमंडी प्रकारची जात आहे. त्यांनी बाशीम (सध्याचे वाशीम) येथे सशस्त्र सेना तयार केली आहे त्यांच्याकडे १००० घोडदळ आणि ५००० पायदळ सैन्य आहे. त्यांनी आजूबाजूचे राज्य आणि किल्ले कबजात ठेवले आहेत. त्यांना धनगर पण म्हणतात पण ते राजपूत आहेत आणि हे खरे आहे."
हटकर जमात मुळातच लढवय्ये होती. ब्रिटिश काळात इसवी सन १८००-१८२० या काळात जमातीने नांदेड, परभणी व पैनगंगेच्या प्रदेशात धुमाकूळ घातला. हंसाजी नाईक हटकर हा त्यांचा नेता होता. त्यांनी नांदेड व वऱ्हाड मधील अनेक प्रमुख ठाणी आपल्या ताब्यात घेतली. त्यांचे ‘नोवा‘(जिल्हा नांदेड) हे प्रमुख ठाणे होते. या ठाण्याला इंग्रजांनी ८ जानेवारी १८१९ रोजी वेढा घातला. तेव्हा किल्ल्यात एक महिना संघर्ष चालू होता. हंसाजी नाईक यांनी एक महिना ब्रिटिशांविरुद्ध झुंज दिली.
निजामाच्या राज्यात हटकरांचा दरारा होता. आणि ब्रिटिशांच्या काळात त्यांना सतत युद्धाला उभे राहणारे आणि बंड करण्यात कुख्यात आहेत, असेच समजले जाते. हटकरांमध्ये युद्धात छातीवर वार घेणे आणि शहीद होणे ही अभिमानाची गोष्ट समजली जाते. हटकरांमध्ये मिश्या कधी कापत नाहीत. मिश्या ठेवणाऱ्यांना मान दिला जातो. हटकर पुरुष हे शारीरिक दृष्ट्या धष्टपुष्ट, स्वतंत्र राहणारे, आणि स्वाभिमानी असतात. हटकरांना महाराष्ट्र सरकारने विमुक्त जमात वर्ग २(NT-C) प्रवर्गात समाविष्ट केले आहे. महाराष्ट्रात आल्यावर यांचा मुख्य व्यवसाय शेती होता. पण मूळचेच शूर असल्यामुळे यातील काही सैन्यात भरती झाले आणि काहींनी गावातील प्रशासनात सहभाग घेतला.
हटकरांचा ध्वज : हटकरांचा स्वतःचा वेगळा ध्वज असतो, निजामाच्या काळात हटकरांची संख्या अधिक होती. त्यांच्या लष्करी पेशाला शोभेल असा झेंडा त्यांच्याकडे असे, झेंड्याचा वरील भाग हा पिवळा असून खालच्या बाजूला तो लालसर रंगाचा असे. समाजातील कुठल्याही सामाजिक कार्यात, किंवा युद्धाच्या वेळी हटकर स्वतःचा झेंडा घेऊनच निघतात. इतिहासात अशाच प्रकारचे झेंडे दोन साम्राज्यांचे आहेत. एक म्हणजे दक्षिणेतील विजयनगरच्या साम्राज्यातील वडियार घराण्याचे म्हैसूरचे राज्य. त्यांचा झेंडा तंतोतंत असाच आहे. आणि दुसरे म्हणजे राजस्थान आणि पंजाब मधील भाटी राजपुतांच्या राज्याचे झेंडे. हे झेंडे रंगाने मिळते जुळते आहेत.महाराष्ट्रात धनगर समाजाचे दोन मुख्य प्रवाह आहेत असे सांगितले जाते त्यापैकी एक म्हणजेच हटकर होय. आज हटकर समाज शैक्षणिक व सामाजिक दृष्ट्या पुढारलेला असून विविध राजकीय व प्रशासकीय व्यक्ती समाजाने दिलेले आहेत. हटकर समाजा मध्ये उच्च साक्षरता दर असून आर्थिक दृष्ट्या हा गट सधन आहे.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती
अपर्णा वेलणकर
अपर्णा वेलणकर या लोकमत दैनिकाच्या दीपोत्सव नावाच्या दिवाळी अंकाच्या संपादिका आहेत. त्या लेखिकाही असून त्यांनी अनेक अमराठी पुस्तकाचे मराठी अनुवाद केले आहेत.
पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखिका वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
लकी अली (क्रिकेट खेळाडू)
लकी अली (२० ऑक्टोबर, २००३:कोपनहेगन, डेन्मार्क - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. हा आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना १३ जुलै, २०१९ रोजी 🇫🇮 finlandविरुद्ध खेळला.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू वर्ग:इ.स. २००३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:डेन्मार्कचे क्रिकेट खेळाडू
संताजी जगनाडे
संताजी जगनाडे (अंदाजे इ.स. १६२४ - इ.स. १६८८) हे संत तुकारामांनी रचलेल्या अभंगांच्या संग्रहाचे - अर्थात तुकाराम गाथेचे - लेखनिक होते. पुणे जिल्ह्यातील सुदुंब्रे गावी त्यांचे वास्तव्य असल्याचे सांगितले जाते.
बालपण
संत श्री संताजी जगनाडे महाराज यांचा जन्म ८ डिसेंबर १६२४ रोजी महाराष्ट्र राज्यात पुणे जिल्ह्यातल्या मावळ तालुक्यातील सुदुंब्रे या गावी विठोबा जगनाडे यांच्या घरी झाला. विठोबा जगनाडे व आई मथाबाई हे विठ्ठलभक्त होते, त्यामुळे संताजींवर लहानपणापासूनच धार्मिक संस्कार झाले. तेल्याचे घर असल्यामुळे मुलांला हिशोब करता येणे गरजेचेच असते त्यामुळे संताजी महाराजांना देखील लिहिता वाचता आणि हिशोब करता येईल एवढे शिक्षण घेतले होते. घरची परिस्थिती चांगली होती त्यामुळे संताजी महाराजांना कसली कमी पडली नाही संताजींवर लहानपणापासूनच धार्मिक संस्कार झाले. कीर्तनाला, भजनाला जाण्याची सवय लागली. कीर्तनाची आवड त्यांच्यात बालपणीच निर्माण झाल्यामुळेच ते नंतर संत तुकाराम महाराजांच्या चौदा टाळकऱ्या पैकी एक झाले.
विवाह
संताजींचा शिक्षण तसे फक्त हिशोब करण्यापुरतेच झाले. आणि ते झाल्यानंतर त्यांनी आपल्या पारंपरिक व्यवसाय म्हणजे तेल गाळण्यास सुरुवात केली. त्याकाळी बालविवाहाची प्रथा होती त्यामुळे संत संताजी महाराजांचा विवाह वयाच्या १२ व्या वर्षीच यमुनाबाईशी विवाह झाला व ते संसाराच्या बेडीत अडकले. आणि आता त्यांचे लक्ष फक्त कुटुंबावरच लागले. त्याच बरोबर त्यांना जसा वेळ मिळेल त्यानुसार भजनाला कीर्तनाला ही जात असत. त्यांच्यावर लहानपणापासूनच धार्मिक संस्कार असल्यामुळे त्यांचे कुटुंबापेक्षा जास्त लक्ष सामाजिक कार्यात होते.
गुरुभेट
त्या काळी संतांचे समाजाला कीर्तनांच्या आणि अभंगांच्या माध्यमातून शिकवण देण्याचे कार्य चालू होते. तेव्हा संत तुकाराम महाराजांची ख्याती संपूर्ण महाराष्ट्रात झाली होती. असेच एकदा तुकाराम महाराज संताजींच्या गावी कीर्तनासाठी आले होते. त्यांची कीर्तने ऐकून संताजींवर तुकारामांचा मोठा प्रभाव पडला व त्यांनी संसार सोडण्याच्या निर्णय घेतला. तेव्हा तुकारामांनी संताजीना समजावून सांगितले, की संसारात राहूनही परमार्थ साधता येतो. आणि तेव्हापासून संताजी जगनाडे महाराज (संतू तेली ) हे संत तुकारामाच्या टाळकऱ्यांमध्ये सामील झाले. संत तुकारामांच्या सावलीत राहून त्यांनी तुकारामांचे अभंग उतरवून घेण्यास सुरुवात केली.
गाथांचे पुनर्लेखन
संत तुकाराम महाराज यांचा जसा लोकांवर प्रभाव वाढत जात होता, ते त्या काळातील काही लोकांना सहन होत नव्हता. कारण त्यामुळे त्यांच्या व्यवसाय कमी होत होता. त्यांनी तुकारामांनी लिहिलेल्या अभंगांची गाथा इंद्रायणी नदीमध्ये बुडवून नष्ट करण्याचा प्रयत्न केला. परंतु संत तुकारामांचे सर्व अभंग हे संताजी महाराजांना मुखोद्गत होते म्हणून त्यांनी ते पुन्हा लिहून काढले.
इहलोकाचा त्याग
शेवटच्या क्षणी माती टाकण्यास येणार असे वचन संत तुकारामांनी संताजीना दिले होते. परंतु तुकाराम हे संताजी जगनाड्यांच्या अगोदरच वैकुंठाला गेले. असे म्हणतात की, जेव्हा संताजी वारले तेव्हा अंत्य संस्काराच्यावेळी कितीही प्रयत्न केले तरी काही संताजींचे पूर्ण शरीर गाडले जात नव्हते, त्याचा चेहरा वरच राहत होता. तेव्हा वैकुंठाहून संत तुकाराम महाराज आपले वचन पूर्ण करण्यासाठी आले व त्यांनी तीन मुठी माती टाकल्यानंतर संताजींचा पूर्ण देह झाकला गेला.
संताजीचे अभंग
संताजी जगनाधे ऊर्फ संतू तेली यांनीही तुकारामाप्रमाणेच काही अभंग लिहिले आहेत, त्यांपैकी काही पुढीलप्रमाणे आहेत.
》》》भाग-1《《《 {अभंग क्र. 1 } माझिया जातीचा मज भेटो कोणी । आवडिची धनी पुरवावया ।। 1 ।। माझिया जातीचा मजशी मिळेल । कळेल तो सर्व समाचार ।। 2 ।। संतु म्हणे येथे पाहिजे जातीचे । येर गबाळाचे काम नाही ।। 3 ।।
{अभंग क्र. 2} एकादशी दिनी संतु तुका वाणी । राऊळा आंगणी उभे होते ।। 1 ।। तेव्हा संतु तेली गेलासे दर्शना । पांडुरंग चरणा नमियेले ।।2।। तेथुनी तो आला तुका जेथे होता । अलिँगन देता झाला त्याशी ।।3।। तुका म्हणे संतु पुसतो तुजला । सांगतो तुजला संतु म्हणे ।।4।।
{अभंग क्र.-3} तुजशी ते ब्रम्हज्ञान कांही आहे । किंवा भक्तिमाय वसे पोटी ।। 1 ।। काय तुझ्या मागेँ कोण तुज सांगे । काय ते अभंग जाणितले ।।2।। घाणाची घेऊनी बैसलासि बुधा । जन्म पाठिमागा का गेला ।।3।। तुका म्हणे सर्व सांग तु मजला । सांगतो तुजला संतु म्हणे ।। 4
हिवरे
हिवरे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सोलापूर जिल्ह्यातील मोहोळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
संताजी जगनाडे
संताजीचे अभंग
{अभंग क्र.-4} मजशी ते ब्रम्ह्ज्ञान काही नाही । आपुल्या कृपेने होईल सर्वथाही ।। 1 ।। होईल मज आणि माझिया कुळांशी । पांडुरंग मुळाशी सर्व आहे ।। 2।। संतु म्हणे ब्रम्ह ब्रम्हा सर्व जाणे । आपुले ते मन सुधारले ।। 3 ।।
हिवरे
हवामान
येथे मध्यम आणि चांगले हवामान असते.हे कोरडे हवामानाच्या श्रेणीत येते. उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा हे ऋतू असतात. मार्च ते मे हे महिने उन्हाळ्याच्या काळात येतात आणि या काळात कमाल तापमान ३० ते ४० डिग्री सेल्सिअस पर्यंत असते. एप्रिल आणि मे महिन्याचा कालावधी सर्वात उष्ण असतो. येथे पाऊस अल्प आणि अनिश्चित प्रमाणात पडतो. जूनच्या दुसऱ्या पंधरवड्यापासून ते सप्टेंबर अखेरपर्यंत मान्सूनचा कालावधी असतो. सरासरी ५४५ मि.मी. पाऊस पडतो. येथे हिवाळा नोव्हेंबरमध्ये सुरू होतो आणि फेब्रुवारी महिन्यात तापमान कधीकधी १० अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी होते. हिवाळ्याच्या हंगामातील किमान तापमान जानेवारीत सुमारे ९ अंश सेल्सिअस असते.
संताजी जगनाडे
संताजीचे अभंग
{अभंग क्र.- 5} भक्ति ते माऊली माझे नच पोटी । जाणे उठा उठी देवराया ।। 1 ।। भक्ति या भावाची करूनिया लाट । आलिंगितो तीस राञंदिन ।। 2 ।। संतु म्हणे आपुल्या कृपेचा प्रसाद । द्यावा वारंवार मजलागी ।। 3 ।। 》》》भाग-2《《《
हिवरे
संदर्भ
वर्ग:मोहोळ तालुक्यातील गावे वर्ग:सोलापूर जिल्ह्यातील गावे
संताजी जगनाडे
संताजीचे अभंग
{क्र.6}
मज मागे घाणा सांगे द्वारकेचा राणा । मज मागे संसार सांगे रुक्मिणीचा वर।।1।। मज मागे घेवदेव सांगे रुक्मिणीचा राव । मज मागे निद्रा आहार सांगे उमा सारंगधर ।।2।। किर्तीविणा कांही मागे ते राहिना । संतु सांगे खुणा तुकयाशी ।।3।। {क्र.7} ज्याचा नोहे भंग तोची जाणावा अभंग । देह आपुला भंगतो माति मिळोनिया जातो ।।1।। त्याचे होईनाच काही अंतरी शोधुनिया पाही । प्राण जातो यमपाशी दुःख होते ते मायेशी ।।2।। संतु म्हणे असा अंभग गाइला । पुढे चालु केला देहावरी ।।3।। {क्र.8} जन्मलो मी कुठे सांगतां नये कांही । निरंजन निराकार आधार नव्हता ठाई ।।1।। तेथे मी जन्मलो शोधुनिया पाही । जन्मले माझे कूळ आशेच सर्वही ।।2।। असाच हा जन्म पाठी मागा गेला । पुन्हा नाही आला कदा काळी ।।3।। संतु म्हणे वनमाळी । चुकवा जन्माची हे पाळी ।।4।।
{क्र.9} सगुण हा घाणा घेऊनि बैसलो । तेली जन्मा आलो घाणा घ्याया ।।1।। नाही तर तुमची आमची एक जात । कमी नाही त्यात आणु रेणु ।।2।। संतु म्हणे जाती दोनच त्या आहे । स्री आणि पुरुष शोधुनिया पाहे ।।3।।
{क्र.10} आमुचा तो घाणा ञिगुण तिळाचा । नंदी जोडियला मन पवनाचा ।।1।। भक्ति हो भावाची लाट टाकियली । शांती शिळा ठेवीली विवेकावरी ।।2।। सुबुद्धीची वढ लावोनी विवेकांस । प्रपंच जोखड खांदी घेतीयले ।।3।। फेरे फिरो दिले जन्मवरी । तेल काढियले चैतन्य ते ।।4।। संतु म्हणे मी हे तेल काढियले । म्हणुनी नांव दिल संतु तेली ।।5।।
》》》》भाग - 3《《《《
{क्र.11} देह क्षेत्र घाणा ऐका त्याच्या खुणा । गुदस्थान जाणा उखळ ते ।।1।। स्वाधिष्टानावरी मन पुरचक्र । विदुं दंत चक्र आनु हात ।।2।। एकविस मनी खांब जो रोविला । सुतार तो भला विश्वकर्मा ।।3।। मनाशी जुपंले फेरे खाऊ दिले । तेल हाता आले सुटे मन ।।4।। संतु म्हणे माझा घाणा हो देहांत । चालवि आपोआप पांडुरगं ।।5।।
{क्र.12} निंदक हा घाणा म्हणावा तो जरी । विवाहा भितरी फिरे कैसा ।।1।। ब्राम्हण पुरोहित आणिक ते जोशी । भरा आधी घाणा म्हणती सर्वाशी ।।2।। भरल्यावांचुनी कार्य सिद्धी नाही । शोधुनिया पाही संतु म्हणे ।।3।।
{क्र.13} निदंक हा घाणा म्हणावा तो जरी । शुभ कार्या आधिं भरतात ।।1।। श्रीकृष्णाचे लग्नी भरीयला घाणा । म्हणवेना कोणा निंदक तो ।।2।। संतु म्हणे म्या तो घाणा भरियला । सिद्धीस तो नेला पांडुरंगे ।।3।।
{क्र.14} आणिक तो घाणा कोणता सादर । सोहं ब्रम्हध्वनी अनुहात गजर ।।1।। ब्रम्हांड शिखरी ठोक वाजे । दशनाथ होती सर्वांचे ब्रम्हांडी ।।2।। संतु म्हणे हा तो देवा घराचा घाणा । सदगुरू वांचोनी कळेनाच कोणा ।।3।।
{क्र. 15} घाण्याचा कर करा पुसलासी मज । तरी तुकयाचा गुज सांगू आता ।।1।। दशनाद होती सर्वाँचे ब्रम्हांडी । तुझे काय पिँडी वाजताती ।।2।। संतु म्हणे घाण्याचा करकरा । दशनादाचा तो खरा जगा माजी ।।3।।
{क्र.17} भुलविले ह्यांनी भस्मासुर दैत्याशी । आणिक नारदाशी त्याच रीती ।।1।। ब्रम्हदेवा आणि विश्वाही मिञाशी । तसेच भुलविले इंद्रा आणि चंद्राशी ।।2।। संतु म्हणे अशा ह्या घाण्याच्या पाचरी । काढाव्या वेगशी देहातुनी ।।3।।
{क्र.18} हरिचंद्रराजाने पाचरी ओळखिल्या । हाकलुनि दिल्या घरातुनी ।। 1 ।। अशा ह्या पाचरी ओळखिल्या कोणी । गोरोबानी आणि तुकारामजिनी ।।2।। संतु म्हणे माझ्या घाण्याच्या पाचरी । सद्गुरुवांचोनी ओळखिना कोणी ।।3।।
{क्र.20} सद्गुरुवाचोनी दाखविना कोणी । संसार मोहनी पडली असे ।। 1 ।। संसार करूनि पाचरी ओळखिल्या । उद्धरुनि नेल्या तुकोबाने ।।2।। संतु म्हणे माझ्या सद्गुरुच्या कृपेने । पाचरी बसविल्या घाण्यामाजी ।।3।।
》》》भाग - 5《《《
{क्र. 21} मनोभक्तीची करूनी लाठ । गुरुकृपेचा बसविला कठ ।।1।। आगांवरि घेऊनि नेट । दाखवि । दाखवि वैकुंठीची वाट ।।2।। अशी ही संतु तेल्याची लाट । कळिकाळाची .... फाट ।।3।।
{क्र.23} संतु तेलियाचे घाण्याची ती लाट । उचलितो कोण देउनिया नेट ।।1।। नेट तो दिधला लंकेचे रावणे । उचलेना तेने कदापिहि ।।2।। संतु म्हणे माझे घाण्याची ती लाट । सुदामा उचली तेव्हांच ती ।।3।।
{क्र.24} सुदामाशी शक्ति काहीच नव्हती । रावणाशी होती पुष्कळच ती ।।1।। रावणा उचलेना सुदामा उचली । मती गुंग झाली रावणाची ।।2।। संतु तेली म्हणे सद् गुरुवाचोनी । लाट ही उचलेना कदाकाळी ।।3।।
{क्र.25} लाठ माझी माता लाठ माझा पिता । लाठी विना कांता विद्रुपची ।।1।। लाठी हीने मजला दिधली ती लाट । चुकवीली वाट जन्ममरणाची ।।2।। संतु म्हणे उचला घाण्याची ती लाट । व्यर्थची खटपट करु नका ।।3।।
》》》》》भाग-6《《《《《
मन मोहाची करूनि खुटी । लाठीस ठोकली बळकटी ।।1।। फिरे गरगरा लाठी भोवताली । ध्यान जाईना लाठीवरी ।।2।। संतु म्हणे माझ्या घाण्याची ती खुटी । पहा उठाउठी अगोदर ।।3।।
{क्र.27} खुटिनें प्रताप कोणास दाखविला । दशरथ राजाला आणि नारदाला ।।1।। दशरथाचा अंत खुंटिनेच केला । नारद तो झाला नारदीच ।।2।। संतु म्हणे अशीहि खुंटी ती मोलाची । विश्वाच्या तोलाची एकटीच ।।3।।
{क्र.28} खुंटीने खुंटले घाने ते घ्यायाचे । मनी नाही आले अगोदर ।।1।। आता तरी सावध व्हारे लवकरी । खुंटीविना घाणा घ्यावयाशी ।।2।। संतु म्हणे माझे घाणे ते राहू द्या । खुंटिशी पाहु द्या अगोदर ।।3।।
{क्र.29} खुंटिने प्रताप कैकईस दाखविला । वनवासा राम गेला गादी दिली भरताला ।।1।। भरतानी त्याग केला पादुकास मान दिला । दुःखते होतसे कैकईच्या जिवाला ।।2।। संतु म्हणे माझ्या घाण्याची ही खुंटी । केली तुटा तुटी मायलेका ।।3।।
{क्र.30} अशिया खुंटिला धरु नये हाती । करिल ती माती सर्वञांची ।।1।। असेच खुंटिने गोपिचंदन फसविले । धातुचे पुतळे जळोनिया गेले ।।2।। संतु म्हणे माझ्या घाण्याची ही खुटी । सद्गुरुवांचोनी सोडविना मिठी ।।3।। 》》》》भाग - 7《《《《
{क्र.31} मन झोंपेची करूनी शेंडी । लाठिच्या ठोकुनि तोंडी ।।1।। काळ मोडुन टाकिल मुंडी । कितीहि आल्या झुंडीच्या झुंडी ।।2।। सोडविना कोणी सद्गुरू वांचोनी । पहा तपासुनि संतु म्हणे ।।3।।
{क्र.32} शेँडिच्या नादांने किती ते फसले । फसले अवघे जन ञैलोकीँचे ।।1।। तुका वाणी याने शेँडिशी बांधले । कधी नाही भ्याले राञंदिन ।।2।। संतु म्हणे ऐशी शेँडि ती बांधावी । जोड ती करावी विठ्ठलाची ।।3।।
{क्र.33} आणिक ते शेंडी उभी हो कोणाची । नारद मुनिची असेच कीं ।।1।। जेव्हा कोंठे कांही कळहि मिळेना । तेव्हां ती कडाडे आपोआप ।।2।। संतु म्हणे अशी शेंडी ज्याची आहे । शरण त्यांनी जावे सद् गुरूसी ।।3।।
{क्र.34} आणिक शेँडीने फसविलेँ कोणा । रावणाच्या भावा कुंभकर्णा ।। कुंभकर्णाशीँ होती झोँप फार । तेणेँ तो आहार फार करी ।। संतु म्हणे शेंडी नसावीँ बा अशी । कुळक्षय लाशी आपोआप ।।
》》》》भाग - 08《《《《
{क्र.३७} कातरिनेँ कातरला दुष्टांचा तो गळा । सावत्याचा मळा सांभाळला।। कातरीने कातरला रावणाचा मळा । लंकेचा डोँबाळा तिनेँ केला ।। संतु म्हणे कातर आणिल जो ध्यानीँ। आवडेल तो प्राणी सर्व जगा ।।
{क्र. ३८} कातरीनेँ कातरला दुःशासन कौरव । आणिक भस्मासुर भस्म केला ।। आणिक कातर चालली ती कशी । अहि महि लंकेशीं बळी दिले ।। संतु म्हणे कातर ज्याचेँ देहीँ आहे । त्याची चक्रपाणी वाट पाहे।।
{क्र.३९} कातरीधेँ धरियले पांची पांडवाशीँ । सोडुनिया दिले लाक्षागृहीँ ।। आणिक शत्रुध्न भरत धरियला । सोडुनियां दिला अश्वमेधीँ ।। संतु म्हणे कातर ज्यांनी ओळखिली । मोडोनिया गेली आपोआप ।।
{क्र.४०} कातर मोडली कोणाचिये हाते । तारामती आणि हरिचंद्र मते ।। तशीच कातर कोणी ते मोडली । आनुसया आणि सती सावित्रीनी ।। संतु म्हणे माझे घाण्याची कातर । फिरे निरंतर सर्वा देहीँ ।।
》》》》भाग - 09《《《《
{क्र. ४१} मन शांतिची करूनी शिळ । तिजवर बसलेँ माझेँ कूळ ।। तिच जन्म मरणाचे मुळ। असेँ माझेँ सांगणे समुळ।। संतु म्हणे ही शिळ जेथेँ आहे । तेथेँ यम पाश उभा राहे ।।
{क्र.४२} असा यम पाश लागलां कोणाशीँ । लागतो सर्वाँशीं शेवटीँ तो ।। आणिक कोणाशीँ लागला तो पाश । मार्कँड ऋषी आणि सत्यवानाशीँ ।। संतु म्हणे धरा शांती तुम्ही देहीँ । नरकाचे डोही जाऊं नका।।
{क्र.४३} मार्कँड ऋषीँचेँ गळी पडता पाश । केला तेणेँ ध्यास शंकराचा ।। सत्यवाना गळी पडतांच पाश । केला त्याचा नाश सावित्रीने ।। संतु म्हणे माझ्या घाण्याची ती शिळ । देतेँ तिळगुळ यमा हाती।।
{क्र.४४} क्षमा शांती जया नराचिये देहीँ । दुष्ट तया कांही करीत नाही ।। जरि ही कोणाशीँ राग फार आला । तरि तुं धरिरे शांती फार ।। संतु म्हणे शांती ज्यांनी सोडियली । तेथेँ उडी आली यमाजाची ।।
》》》》भाग - 10《《《《
{क्र. ४६} सुबुद्धिची वढ घेऊन । विवेक कातरीस बांधून ।। मन पावन ओढी जोरानेँ। मग तो घाणा चाले मौजेने ।। संतु म्हणे माझ्या घाण्याची वढ । करा वढावढ जन्मवरी।।
{क्र. ४७} अशीच ती ओढ कोठेँ ती ओढली । देवा आणि दैत्यांनि मिळोनियां ।। मंथन ते केलेँ सप्त समुद्राचेँ । हाता काय आलेँ काळकुट ।। संतु म्हणे ओढ फार ओढुं नये । तुटेल ती पाहे सहजची।।
{क्र.४८} आणिक ती ओढ पाहिली कोठेँ होती । कृष्णाच्या गोकुळी गोपी हाती ।। घुसळण करी देवकी ती माता । लोणी खात होता जगदात्मा ।। संतु म्हणे माझ्या घाण्याची ती वाढ । जन्माची जोड हेची माझी।।
{क्र.५०} अंगदानीँ वढ दिली रावणाशीँ । ऐकेना कोणाशीँ कदाकाळीँ ।। मागुनि तो आला मारुती हा बळी । लंका मग जाळी दशकंठाची ।। संतु म्हणे वढ आहे अवघड । हिशीँ काढा तोड कांही तरी ।।
》》》》भाग - 11《《《《
{क्र. ५१} संसाराचे धरून जोखड । जिजाबाई ह्याच्यासाठी रडे ।। तुकाचे नावेँ फोडी खडे। विठ्याशीँ बोटेँ मोडी कडकडे ।। संतु म्हणे हे जोखड वाईट । याचा येवो वीट सर्वाँलागीँ ।।
{क्र. ५२} नको नको जोखड म्हणे तुकावाणी । जिजाबाई राणी हानी मारी ।। म्हणे कैसेँ तुला लागलेँ हे वेड । संसारात जोड करि कांही ।। संतु म्हणे असेँ आहे हेँ जोखड । करा कांही जोड देवाजाची ।।
{क्र. ५३} प्रपंचाचे घेऊनि जोखड । युवतिच्या करि पुढेँ पुढेँ ।। देवाची करिना कधी जोड । हीँव भरी झालाशीँ बिनतोड ।। संतुबा म्हणे हे जोखड । ह्यांस पाहतां संत रडे ।।
{क्र. ५४} नको ते जोखड म्हणे गोरा कुंभार । रोहिदास चांभार तेचि म्हणे ।। नरहरी सोनार चोखा मेळा म्हणे । आमुचिही मनेँ बिघडविलीँ ।। संतु तेली म्हणे घाण्याचे जोखड । आहे फार जड जगामाजी ।।
{क्र. ५५} जोखडानी फसविलेँ नारद मुनिशीँ । आणिक वाल्मीकासी फसविलेँ ।। फसविलेँ आणिक कैकेयी मातेशी । मंथरा दासीसी त्याच वेळीँ ।। संतु म्हणे तुम्ही फसुं नका यांस । सदगुरुची कास धरा वेँगीँ ।।
》》》》भाग - 12《《《《