cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
रताळ्याची फराळी खांडवी
कृती
प्रथम रताळयाच्या पीठात ताक टाकून मिक्स करावे. आले, मिरची, कोथिंबीर नीट चिरून ठेवावी. तूपात जिरे मीठ, हळद, टाकून फोडणी द्यावी. त्यात आले, मिरची, कोथिंबीर इ. टाकून नीट हलवावे. त्यात रताळयाचे पीठ व ताकाचे मिश्रण टाकून मंद विस्तवावर थोडेसे शिजवावे. घट्ट झाल्यावर ताटलीत पसरवावे.
संदर्भ
http://www.marathiworld.com/ann-he-purnabramha-m/ratalycheykaap
वर्ग:उपवासाचे खाद्यपदार्थ
मोहम्मद वासिम (क्रिकेट खेळाडू)
मोहम्मद वसिम (२५ ऑगस्ट, २००१:पाकिस्तान - हयात) हा 🇵🇰 pakistanच्या क्रिकेट संघाकडून २०२१ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:पाकिस्तानचे पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. २००१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
छोटा उदेपूर जिल्हा
छोटा उदेपूर जिल्हा हा गुजरातच्या ३३ जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा १५ ऑगस्ट २०१३ रोजी वडोदरा जिल्ह्यामधून वेगळा काढण्यात आला.
गोवा क्रिकेट संघ
हा संघ गोवा या राज्याचे प्रतिनिधत्त्व करणारा आहे.
लोकप्रिय खेळाडू
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ वर्ग:गोवा वर्ग:रिकामी पाने
मुघल साम्राज्य
.
मोगल साम्राज्य (फारसी: شاهان مغول ) हे १६ व्या शतकामध्ये स्थापन झालेले दक्षिण आशियामधील एक मोठे साम्राज्य होते. बाबराने भारतात येउन याची स्थापना केली. पुढे त्याने मिळवलेले राज्य बाबरपुत्र हूमायूँने शेरशाह सूरी बरोबरच्या लढाईत गमावले. चौदा वर्षांनंतर नंतर पानिपतच्या पहिल्या लढाईत त्याने ते परत मिळवले.नंतर त्याचा मुलगा अकबर याच्या काळात मुघल साम्राज्याचा फार मोठा विस्तार झाला. इ.स. १७०० च्या सुमारास उत्कर्षाच्या शिखरावर असताना मोगल साम्राज्य पूर्वेला बांग्लादेश ते पश्चिमेला बलुचिस्तान, उत्तरेला काश्मीर ते दक्षिणेला कावेरी खोऱ्यापर्यंत पसरले होते. १७०७ मधे औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर मोगल साम्राज्याचा अस्त होण्यास सुरुवात झाली.१७०७ पासून ते १८५८ या काळात उत्तर मुघल साम्राज्य होते. मुघल साम्राज्याचा शेवटचा बादशाह बहादुरशाह जफर हा होता. १८५८ साली ब्रिटिशांनी दिल्ली ताब्यात घेऊन मोगल साम्राज्य खालसा केले व हिंदुस्थानवर एकछत्री अंमल सुरू केला.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय साम्राज्ये वर्ग:भारताचा इतिहास
राखी चिखल्या
राखी चिखल्या किंवा काळ्या पोटाची टिटवी (इंग्लिश:Blackbellied, Grey Plover; हिंदी:बडा बटन; संस्कृत:धूसर अतिजागर; गुजराती:बटण टिटोडी) हा एक पक्षी आहे.
हा पक्षी आकाराने गाव-तित्तिराएवढा असतो. ते हिवाळी पाहुणे असतात. त्यांची चोच मोठी असते. वरील भाग तपकिरी करडा, खालील भाग पंढुरका असतो. वसंत ऋतूत खालच्या भागावर काळ्या-पांढऱ्या रंगाची चिन्हे उमटतात. पोट आणि शेपटीखालून पांढरा रंग असतो.
वितरण
हे पक्षी भारताचे समुद्रकिनारे, श्रीलंका, लक्षद्वीप, मालदीव आणि निकोबार बेटे या ठिकाणी हिवाळ्यात आढळून येतात. होलार्क्टिक भागात त्यांची वीण होते.
निवासस्थाने
ते दलदली, शेती, चिखलाणी आणि राने या ठिकाणी राहतात.
कुंडभेदी
कुंडभेदी हा महाभारतातील हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व राणी गांधारी यांचा पुत्र व शंभर कौरव भावंडांपैकी एक भाऊ होता. महाभारत युद्धामध्ये हा मारला गेला.
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शिवाळे
शिवाळे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
पांगरीकुटे
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
ऑलिंपिक खेळात नेदरलँड्स
ऑलिंपिक खेळात नेदरलँड्सने १९०० च्या उन्हाळी खेळांपासून भाग घेतला आहे. त्यानंतर १९०४ चे सेंट लुइस येथील खेळ आणि १९५६ चे मेलबोर्नमधील खेळ यांशिवाय नेदरलँड्सने सगळ्या उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे.
वर्ग:नेदरलँड्समधील खेळ वर्ग:ऑलिंपिक खेळातील सहभागी देश
सॅमसंग एसजीएच-ए७४७
हा सॅमसंगच्या ए मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
दाण्याची आमटी
कृती
दाण्याचे कूट थोडे पाणी घालून, पाटयावर वाटून घ्यावे. मिरच्या, लवंगा, दालचिनी हेही वाटावे. नंतर त्यात आणखी पाणी घालून मिश्रण सारखे करावे. मीठ, आमसुले व गूळ घालावा. नंतर आमटी उकळण्यास ठेवावी. पळीत तूप घालून जिऱ्याची फोडणी करावी व ती आमटीत घालावी.
संदर्भ
http://www.marathiworld.com/ann-he-purnabramha-m/ratalycheykaap
वर्ग:खाद्यपदार्थ
स्वाभिमान चळवळ
स्वाभिमान चळवळ (इंग्रजी: The Self-Respect Movement तमिळ:சுயமரியாதை இயக்கம்/सुयमरियादै इयक्कम) ह्या चळवळीची स्थापना, तमिळनाडू चे वरिष्ठ पुढारी पेरियार ई.व्ही.रामस्वामी ह्यांनी १९२५ साली तमिळनाडूत केली. मागासवर्गीयांना उच्चवर्णीयांच्या बरोबरीने समान हक्क आणि वागणूक मिळेल अशी समाज रचना निर्माण करणे, असे ह्या चळवळीचे उद्दिष्ट होते. मागासवर्गीयांमध्ये जातीविषयी असलेला न्यूनगंड नष्ट करून स्वाभिमान निर्माण करणे हाही एक चळवळीचा उद्देश होता. ही चळवळ फक्त तमिळनाडूच नव्हे तर परप्रांतात स्थापित झालेल्या इतर तमिळ जनतेमध्येसुद्धा खूप प्रभावी ठरली. तमिळवेल जी.सारंगपाणि ह्यांच्या पुढाकाराने निघालेल्या ’तमिळ नवनिर्माण संघटना’ नावाच्या संघटनेने नियतकालिकांत लिखाण करून व तमिळ शाळांत प्रचार करून, विशेषतः मलेशिया व सिंगापूर येथील तमिळ विस्थापित आणि सिंगापूरमधील भारतीय वंशाच्या तमिळींमध्ये जनजागृती करण्यास सुरुवात केली आणि स्वाभिमान चळवळीचे तत्त्व जनमानसांत पोहचविले.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:तमिळनाडूमधील चळवळी वर्ग:स्त्रीवाद वर्ग:सामाजिक चळवळी
इ.स.पू. १०६
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. १०६ वर्ग:इ.स.पू.चे १०० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे २ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
राजाराम दुसरे
छ.शाहु निपुत्रिक वारल्या मुळे ताराबाईचा नातू व शाहुचा  दत्तक  पुत्र राजाराम  उर्फ  राम राजे छत्रपती  झाले. त्याच्या काळात  सर्व  कारभार  सुत्रे पेशवे कडे गेली
तापोणा
तापोणा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
गुरुवायूर
गुरुवायूर (मल्याळम : ഗുരുവായൂര്‍) हे भारताच्या केरळ राज्यातील त्रिसूर जिल्ह्यातले गाव व प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र आहे.
वर्ग:केरळमधील शहरे *
पांढऱ्या छातीची पाणकोंबडी
पांढऱ्या छातीची पाणकोंबडी, टरकू किंवा कुंवा कोंबडी (इंग्लिश:Ceylonese Whitebreasted Waterhen; हिंदी:जलमुर्गी, डौक, दवक) हा एक पाणपक्षी आहे.
हा पक्षी आकाराने अंदाजे तित्तिराएवढा असून याचा रंग दगडी पाटीसारखा करडा असतो, शेपटी भुंडी असते. हा लांब पायांचा जलचर पक्षी आहे. याची चेहरा व छाती पांढरी असते, शेपटीखाली गंजासारखा लालभडक डाग असतो. नर-मादी दिसायला सारखे असतात. ते एकटे किंवा जोडीने जमिनीवर आढळतात.
वितरण
ते भारतीय उपखंड, श्रीलंका आणि मालदीव बेटावर निवासी असतात. जून ते ऑक्टोबर हा त्यांच्या विणीचा हंगाम असतो.
निवासस्थाने
ते झिलाणी, भातशेती, खाजणी आणि झुडूपी दलदली अश्या भागात आढळतात.
भरताचे नाट्यशास्त्र
ख्रिस्तपूर्व काळात भारतात भरत नावाचे मुनी होऊन गेले. त्यांनी नाट्यकलेवर एक ३६ अध्यायी ग्रंथ लिहिला. तोच ग्रंथ भरताचे नाट्यशास्त्र म्हणून प्रसिद्ध आहे.
अशी आख्यायिका आहे की देवतांनी ब्रम्हदेवास सर्वसामान्यांस कळतील असे वेद निर्माण करण्यास सांगितले. त्यावर, ब्रह्मदेवाने 'नाट्यवेद' नावाचा पाचवा वेद निर्माण केला. त्यात ऋग्वेदातील पाठ्य, यजुर्वेदातील अभिनय, सामवेदातील गायन आणि अथर्ववेदातील रस घेण्यात आले. नाट्यवेदाच्या निर्मितीनंतर ब्रह्मदेवाने भरतमुनींना त्याचा पृथ्वीवर प्रसार करण्यास सांगितले. शिवाने भरतमुनीचे नाट्य बघून, आपला शिष्य तंडू यास भरत मुनीस नृत्याचे अधिकृत सिद्धान्त कथन करण्यास पाठविले. या सिद्धान्तांचा समावेश त्याने ’तांडव लक्षण’ या सदरात केला आहे. भरत मुनींनी शरीराच्या १० मुद्रांचा, मानेच्या व हातांच्या ३६ तर डोक्याच्या १३ मुद्रांचा त्यात समावेश केला आहे. नृत्यातील वेगवेगळ्या शाखांनी या मूळ सिद्द्धान्तांचा वापर करून व त्यांस फुलवुन, त्यांची, कंठ व वाद्य संगीताशी एकतानता करून, त्याचा एखाद्या कथेच्या/कथानकाच्या सादरीकरणासाठी विस्तृतपणे वापर केला.
नाट्याची व्याख्या
"लोक- वृत्त-अनुकरणं नाट्यम" "नाटय म्हणजे अनुकरण" संदर्भ:- १.भरताचे नाट्यशास्त्र (इसवी सन पूर्व ५०० ते इसवी सन ३००)
अमरकोष(पाचवे शतक):- "तौर्य त्रिकं नृत्य- गीत - वाद्यं नाट्यम"
संदर्भ:- "श्रीमदभरतमुनिप्रणीतम नाट्यशास्त्रम"- (सं) मधुसूदन शास्त्री भाग-१ ,पृष्ठ.१८.
वर्ग:अभिनय वर्ग:साहित्य वर्ग:साहित्यप्रकार
चेन्नई वीरन्स
बाह्य दुवे
वर्ग:हॉकी वर्ग:प्रीमियर हॉकी लीग संघ वीरन्स
गुजरात क्रिकेट संघ
लोकप्रिय खेळाडू
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ क्रिकेट वर्ग:रिकामी पाने
व्रणरोपक
व्रणरोपक हे अशा प्रकारचे औषध आहे जे व्रणांचे (जखमांचे) रोपण (पुर्ववत करणे) करते.
वर्ग:आयुर्वेदिक शब्दव्याख्या वर्ग:आयुर्वेद
सॅमसंग एसजीएच-ए७६७
हा सॅमसंगच्या ए मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
सुनाभ
हा महाभारतातील हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व राणी गांधारी यांचा पुत्र व शंभर कौरव भावंडांपैकी एक भाऊ होता. महाभारत युद्धामध्ये हा मारला गेला.
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
महाराष्ट्रातील रेल्वे स्थानके
(टीप: महाराष्ट्रात कित्येक ठिकाणी गावाचे/शहराचे नाव आणि तेथील रेल्वे स्थानकाचे नाव यात फरक आढळतो.)
संदर्भ
http://www.indianrail.gov.in/
https://indiarailinfo.com/
http://www.alltraintimes.com/
वर्ग:महाराष्ट्रामधील रेल्वे वाहतूक‎ *
पांगराबांदी
पांगराबांदी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
चं.ह. पळणिटकर
’ऐक्य’कार चंडिराम हरी पळणिटकर ( - सातारा, १५ सप्टेंबर १९५७) हे एक मराठी पत्रकार होते.
पळणिटकर कुटुंब हे मूळचे रायगड जिल्ह्यातील मोहोपाडा (रसायनी) गावचे आहे. चंडिराम यांचे वडील प्रवचनकार होते. ते गावोगावी प्रवचनास जात तेव्हा चंडिरामही त्यांच्यासोबत जात असत. वडिलांचे निधन झाल्यावर व्चंडिराम हर्नाक्युलर फायनल (सध्याची सातवी) झाले. नंतर ते नागपुरास गेले. १९२९साली त्यांनी लग्न केले.
पत्रकारिता
ब्रिजलाल बियाणी व वीर वामनराव जोशी यांच्या सहवासाने आणि त्यांच्या स्वातंत्र्याच्या विचाराने पळणिटकरांना लेखनाची स्फूर्ती मिळाली. स्वातंत्र्य लढ्याचा प्रसार आणि प्रचार करण्यासाठीच बॅ. मोरोपंत अभ्यंकर, डॉ.नारायण भास्कर खरे यांनी २० जानेवारी १९२६ रोजी नागपूरमधून सुरू केलेल्या साप्ताहिक तरुण भारतचे संपादक डॉ. खरे होते पण, आपल्या वैयक्तिक व्यवसायातून, या वृत्तपत्रासाठी पुरेसा वेळ मिळत नसल्याने संपादकीय साहाय्याची जबाबदारी त्यांनी चंडिराम हरी पळणिटकर आणि श्री. ना. हुद्दार यांच्याकडे सोपवली होती. पळणिटकर तेव्हा फक्त २३ वर्षांचे होते.
१९३०मधल्या कायदेभंगाच्या चळवळीत डॉ. खरे यांना अटक झाल्यावर "तरुण भारत'चे प्रकाशन काही काळ स्थगित झाले त्यामुळे पळणिटकर यांना नागपूर सोडावे लागले. नंतर अमरावती येथील बामणगावकर यांच्या वृत्तपत्रात काही काळ काम केल्यावर ते मुंबईत आले. करमणूक आणि चाबूकस्वार या नामांकित साप्ताहिकात ते सहसंपादक होते.
१९३५पासून पळणिटकर रावबहादुर रावजी रामचंद्र काळे यांच्या साताऱ्याहून प्रसिद्ध होणाऱ्या ’ऐक्य’ या साप्ताहिकाचे ’कार्यकारी संपादक' झाले. ’ऐक्य’साठी’साठी पळणिटकर यांनी खूप परिश्रम घेतले. घणाघाती आणि निर्भीड शैलीच्या त्यांच्या धारदार लेखनाने, ’ऐक्य’चा वाचक वर्ग वाढला आणि ते साप्ताहिक सातारा जिल्ह्यातील सर्वसामान्य जनतेचे आणि स्वातंत्र्य लढ्याचे मुखपत्र झाले. क्रांतिसिंह नाना पाटील यांच्या १९४२ मधल्या "प्रती सरकार'चे सातारा जिल्हा हेच केंद्र होते. त्या काळात पळणिटकर यांनी ’ऐक्य’मध्ये दाहक लेखन करून स्वातंत्र्य चळवळीचा धडाडीने प्रचारही केला.
पुढे खर्च भागेनासा झाला म्हणून मालकांनी ’ऐक्य’ बंद करायचे ठरवले, तेव्हा ’ऐक्य’चा छापखाना जोशी यांनी, आणि साप्ताहिक पळणिटकरांनी विकत घेतले. पळणिटकरांनी बराचसा नोकरवर्ग काढून टाकला आणि १९२४मध्ये स्थापन झालेले ते ’ऐक्य’ चालू ठेवले. ’ऐक्य’चे संस्थापक रावबहादुर रावजी रामचंद्र काळे १९३६सालीच निधन पावले होते. तेव्हा ’ऐक्य’चे लेख घेऊन ते चिमणपुऱ्यातील ल.म. भागवत यांच्या गजानन प्रिंटिंग प्रेसमध्ये स्वतःच जात, छापलेल्या मजकुराचे मुद्रितशोधनही करीत, आणि नंतर साप्ताहिकाच्या प्रतींचे गठ्ठे घेऊन पोस्टातून रवाना करीत. साप्ताहिकाचे स्थानिक वाटप एकदोन मुलांकरवी होत असे.
अपार जिद्द, कष्ट आणि निर्धाराच्या बळावर पळणिटकर यांनी राष्ट्रीय स्वतंत्र बाण्याचे हे साप्ताहिक यशस्वी केले. ’ऐक्य’साठी प्रचंड परिश्रम घेतले, तरी पळणिटकरांची सांपत्तिक आर्थिक स्थिती बेताचीच राहिली. पण, त्यांनी आपला सडेतोड बाणा कधीही सोडला नाही. ’ऐक्य’ला मिळालेले यश हे त्यांच्या लेखणीचे आणि स्वतंत्र पत्रकारितेचे होते. स्वातंत्र्यानंतरच्या काळात सातारा जिल्ह्याच्या विविध समस्या त्यांनी ’ऐक्य’द्वारे चव्हाट्यावर मांडल्या. जिल्ह्याच्या विकासाला गती दिली. नगरपालिका आणि डिस्ट्रिक्ट लोकल बोर्डाच्या कारभारात सुधारणा होण्यासाठी सातत्याने मार्गदर्शनपर लेख लिहिले, आणि विकासात्मक पत्रकारितेचा नवा आदर्श निर्माण केला.
लेखन
महाराष्ट्रस्तरावरील निबंध स्पर्धेत तेव्हा त्यांच्या निबंधांना पहिल्या क्रमांकाची २५ आणि दुसऱ्या क्रमांकाची १० पारितोषिके मिळाली होती. निबंधकार '''चं. ह. पळणिटकर''' असा त्यांचा लौकिक झाला होता.
निधन
१५ सप्टेंबर १९५७ रोजी '''चं.ह. पळणिटकरां'''चे निधन झाले. जीवनाच्या शेवटच्या क्षणापर्यंत त्यांनी ’ऐक्य' साप्ताहिक धडाडीने व निष्ठेने चालवले. त्यांच्या पश्चात त्यांच्या पत्नी कमलाबाई यांनी काही काळ संपादकपदाची धुरा सांभाळली. पुढे १९ जानेवारी १९६७रोजी त्यांचे चिरंजीव सुरेश आणि शरद यांनी या साप्ताहिकाचे रूपांतर दैनिकात केले. रावबहादुर काळे यांनी स्थापन केले असले तरी चंडिराम हरी पळणिटकर हेच ऐक्यकार म्हणून ओळखले जातात.
वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:इ.स. १९५७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सॅमसंग एसजीएच-ए८००
हा सॅमसंगच्या ए मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
गुरुवायूर मंदिर
गुरुवायूरचे मंदिर हे भारताच्या केरळ राज्यातील गुरुवायूर या तीर्थक्षेत्री असलेले प्रसिद्ध हिंदू मंदिर आहे. कृष्णाचे हे मंदिर वैष्णवांसाठी महत्त्वाचे असले तरी हे दिव्य देशम या १०८ विष्णूमंदिरांच्या यादीत नाही.
वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे मंदिर
मराठी उच्चारशास्त्र
मराठी भाषेच्या ध्वनिघटकांची यादी इतर अनेक हिंद-आर्य भाषांप्रमाणेच आहे. मराठीतील सर्व विरोधाभासी ध्वनींचा आयपीए चार्ट खाली दिला आहे.
स्वर
मूळ शब्दांमधील स्वर आहेत: यात यादीत नासिक स्वर नाही आहेत.
इतर अबुगिडांप्रमाणेच, देवनागरी व्यंजनांना आधार स्वरांच्यामात्रा जोडून लिहितात. खाली दिलेल्या तक्त्यात मराठीत वापरल्या जाणाऱ्या सर्व स्वरांच्या चिन्हे आणि प्रत्येक ध्वनीचे लॅटिन लिपी आणि आयपीए मध्ये लिप्यंतरण समाविष्ट आहे. या व्यतिरिक्त मराठी भाषेत /əi, əu/ आणि /ai, au/ मध्ये फरक असतो.
मराठीत आणखी दोन स्वर इंग्रजीतल्या /æ/ आणि /ɔ/ या स्वरांसाठी वापरले जातात. यांना "अ‍ॅ" आणि "ऑ" असे लिहितात.
उत्तर-भारतीय संस्कृत आधारित हिंदी जसे की हिंदी आणि बंगाली भाषांमध्ये हरवलेली संस्कृतची अनेक वैशिष्ट्ये मराठी भाषेने राखून ठेवले आहेत, विशेषतः स्वर आणि व्यंजनांच्या उच्चारणांच्या बाबतीत. उदाहरणार्थ, मराठी मूळ संस्कृत अं [əⁿ], ऐ [əi] आणि औ [əu]चे उच्चार राखून ठेवते. तथापि, गुजराती सारखे, मराठी भाषिक ऋ काहीसे [ru] सारखे उच्चरतात तर इतर भारतीय भाषांमध्ये या स्वराचा [ri] या प्रमाणे उच्चर होतो. बोली भाषेत शेवटच्या स्वरावर जोर दिल्या जातो. उदाहरणार्थ राम या शब्दात  शेवटल्या स्वरावर जोर आहे. हे गुणधर्म हिंदीमध्ये हरवले गेले आहे. हिंदी मध्ये 'राम' या शब्दाचा उच्चार 'राम्' असा होतो.
व्यंजन
खाली दिलेल्या तक्त्यात सर्व व्यंजन बेस आहेत ज्यावर स्वर डायक्रिटिक्स ठेवले आहेत. स्वर डायक्रिटिकचा अभाव एकतर स्वरांची कमतरता किंवा डीफॉल्टचे अस्तित्व किंवा "अंतर्निहित", स्वर असे दर्शवितो, जे मराठीच्या बाबतीत स्चवा आहे.
बऱ्याच भारतीय भाषांप्रमाणेच मराठी भाषेमध्ये विशिष्ट व्यंजनांसाठी अनेक शब्द आहेत (च, ज, झ आणि फ). हे सहसा अशा उच्चारणांवर लागू होते जे पर्शियन किंवा इंग्रजीमधून आयात केले गेले होते परंतु ते विद्यमान देवनागरी वर्णमाला जोडले गेले होते. पत्र ज प्रतिनिधित्व /dʑə/ (जग, खडबडीत 'जग'), तसेच /dzə/ (जागा, zāgā 'ठिकाणी') करू शकतो. हे ज़ /zə/ प्रतिनिधित्व जोडले होते जेथे हिंदी, विपरीत शब्द किंवा संदर्भ जाणून न वापरले केले आहे जे उच्चारण निर्धारित करणे शक्य नाही आहे. हा उच्चारण विसंगती मराठी शिकणाers्यांसाठी सर्वात प्रमुख अडचणींपैकी एक आहे. मराठी भाषेचे एक परिभाषित वैशिष्ट्य म्हणजे संस्कृत शब्दांमध्ये व्यंजन 'ल'च्या ऐवजी 'ळ'चा वापर करणे. उदाहरणार्थ, "कुळ" हे संस्कृत मध्ये "कुलम्" असतं  आणि "कमळ"  हे संस्कृत मध्ये "कमलम् " असतं. जरी 'ळ' हे ध्वनिघातक वैदिक संस्कृतमधून देखील झाले असले तरी ते मराठीत बहुधा द्रविड भाषांमधून आयात करणे आले असावे, असे भाषाशास्त्रज्ञांचे मत आहे. असावे.
व्यंजन – स्वर संयोजनाचे उदाहरण
'क' अक्षराच्या बाराखडीचा उच्चार
व्यंजन गट
मराठीत व्यंजनांना मूलभूत श्व (अ, /ə/) लागून येतो. म्हणून, "तयाचे" या शब्दाचा उच्चार /təyāce/ होईल, /tyāce/ नाही.
संदर्भ
वर्ग:मराठी भाषा
अवधी भाषा
अवधी ही भारत देशामधील एक भाषा आहे. प्रामुख्याने हिंदीची एक बोलीभाषा असलेली अवधी भारताच्या उत्तर प्रदेश राज्यातील ऐतिहासिक अवध भूभागामध्ये बोलली जाते. जगातील सुमारे ३.८ कोटी लोकांद्वारे वापरली जात असलेली अवधी भाषिकांच्या संख्येनुसार जगातील २९व्या क्रमांकाची भाषा आहे.
भोरड (माहूर)
भोरड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
जास्वंद
जास्वंद ही एक फुले देणारी बहुवार्षिक वनस्पती आहे.
भारतातील जास्वंदी ही बहुधा झुडुप स्वरूपात असते. जास्वंदीच्या फुलांना सुगंध नसला, तरीही ती वनस्पती बरीच लोकप्रिय आहे. साहजिकच हे फुलझाड अनेक घरांच्या सभोवताली दिसून येते. जास्वंदीची श्वेत, लालबुंद, पीतरंगी, भगवी, गुलाबी किंवा जांभळी फुले सार्वजनिक उद्यानांत उठून दिसतात. जास्वंदीच्या फुलाचे बाह्यस्वरूप आकर्षक असते. मधमाश्‍या, फुलपाखरे आणि काही पक्षी या फुलाकडे आकर्षित होतात. पण हे फूल फार काळ टिकत नाही. सकाळी टवटवीत सौंदर्य उधळणारे हे फूल संध्याकाळी मलूल दिसते. असे म्हटले जाते की श्री गणेशाला इतर फुलांपेक्षा जास्वंदीचे फुल प्रिय आहे.
उपयोग
जास्वंदीच्या फुलांचा उपयोग केस धुण्यासाठी होतो. जास्वंदीच अर्क घातलेले केशतेल जबाकुसुम म्हणून प्रसिद्ध आहे. शाम्पूमध्ये एक घटक म्हणून जास्वंदीच्या पाना-फुलांच्या अर्काचा समावेश होतो. इजिप्तमध्ये ते लघवी साफ होण्यासाठी डाययुरेटिक (मूत्रल) म्हणून वापरतात. इराणमधील वैद्य रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी एक घटक म्हणून त्याचा वापर करतात. ही वनस्पती एक सौम्य रेचक म्हणूनही उपयोगात आहे.पोट साफ करण्यासाठी, तर काही देशांमध्ये चक्क भाजी करण्यासाठी त्याचा उपयोग करतात. अनेक महिला फुलांमधील नानाविध रंग सरबतांसाठी किंवा जाम-जेलीसारख्या उपयोगातनायजेरियात खाद्यपदार्थांमध्येही वापरतात. काही फुलांचा रंग उकळत्या पाण्यात बाहेर पडतो. मेक्‍सिकोमध्ये तर जास्वंदीच्या वाळलेल्या फुलांपासून एक चविष्ट खाद्यपदार्थ तयार केला जातो.
जास्वंदाचा समावेश असलेल्या चहाच्या डिप-डिप पुड्या हा एक फार मोठी जागतिक बाजारपेठ लाभलेला व्यवसाय आहे. चहाला लालसर किंवा पिवळसर रंग प्राप्त व्हावा म्हणून वेगवेगळ्या रंगांच्या फुलांचा वापर केला जातो. याचे रंगीत पेय हे शीत किंवा गरम पेय म्हणून वापरता येतं. या गरम पेयामार्फत सूक्ष्म प्रमाणात लोह, ताम्र, जस्त (झिंक), ब-१, ब-२ आणि क ही जीवनसत्त्त्वे शरीराला मिळू शकतात. या पेयाच्या सेवनामुळे अपायकारक लो डेन्सिटी कोलेस्टेरॉल कमी होते आणि हितकारक हाय डेन्सिटी कोलेस्टेरॉल वाढते. तसेच रक्तशर्करा, रक्तदाब नियंत्रणात राहण्यासाठी मदत होते. हे पेय पाचक आहे. ज्याला तीव्र उदासीनतेची बाधा झाली आहे, त्यांच्यासाठी जास्वंदयुक्त चहा गुणकारी असल्याचे निष्कर्ष प्राप्त झालेले आहेत. जास्वंदीच्या फुलांचे असे काही गुणधर्म आधीपासूनच माहिती झालेले असले, तरी त्यासंबंधीचे सखोल संशोधन चालूच असते. जास्वंदीमुळे चहाला लाल किंवा पिवळसर रंग येण्याचे कारण म्हणजे फुलात असलेली फ्ल्याओनाईड, डेल्फिनिडिन, सायनिडिन, अन्थोसायनिंस ही सेंद्रिय द्रव्ये.. शरीरातच तयार होणारी फ्री-रॅडिकलवर्गीय रसायने निष्प्रभ करणे गरजेचे असते. त्याकरिता हिबिस्कसच्या चहात जे प्रोटोकॅटेचुइक आम्ल असते, ते ॲन्टि-ऑक्‍सिडन्ट म्हणून उत्तम कार्य करते. फिटनेस तज्ञांचा असा विश्वास आहे की या विशेष प्रकारचा चहा ऊर्जा, ताजेपणा आणि वजन कमी करण्यास मदत करु शकतो. यामध्ये पॉलिफेनोल्स कंपाऊंड असते आणि शरीरात ॲंटीऑक्सिडेंट म्हणून कार्य करते. हा चहा अल्झायमरची शक्यता सुद्धा कमी करतो, पण ह्या चहाचा अतिरेक होऊ नये
जास्वंदवर्गीय वनस्पतींचे सुमारे सव्वादोनशे प्रकार आहेत. त्यातील काही पाच-सहा मीटर उंच वाढतात. उंच वाढणाऱ्यांत "हिबिस्कस कॅनाबिनस' ही जात असून, ती त्याच्या लाकडासाठी प्रसिद्ध आहे. भरपूर सेल्युलोजयुक्त कर्बोदके असलेल्या या वनस्पतीला "केनाफ' म्हणतात आणि कागदनिर्मितीच्या उद्योगात तो एक महत्त्वाचा कच्चा माल आहे. काही प्रकारांमधील फुलांना मंद सुगंध असतो. तागाच्या वनस्पतीचे जसे तंतू निघतात, त्याप्रमाणे "हिबिस्क्‍स सब्दारिफा' या वाणाचेही शोभिवंत धागे निघतात. काही देशांमध्ये त्याचा स्कर्ट बनवतात. तसेच धाग्यांचा उपयोग केसांचा टोप बनविण्याकरितादेखील केला जातो.
भौतिक शास्त्रात उपयोग
भौतिकीशास्त्रामध्ये फोटॉनिक्‍स, ऑप्टो-इलेक्‍टॉनिक्‍स किंवा ऑप्टिक्‍स (प्रकाशकी) या शाखांचे महत्त्व वाढत आहे. ऑप्टिकल फायबरमार्फत टेलिकम्युनिकेशन, माहिती-तंत्रज्ञान संकलन, होलोग्राफी, रोबोटिक्‍स, शस्त्रक्रिया (उदाहरणार्थ डोळ्यांचा नंबर कमी करणे) अशा अनेक उपयोगांसाठी त्याचा थेट संबंध आहे. त्यासाठी लागणाऱ्या अनेक उपकरणांमध्ये प्रकाशाचा विशिष्ट वक्रीभवनांक (नॉन-लिनिअर रिफ्रॅक्‍टिव्ह इंडेक्‍स) असलेले रंगद्रव्य आवश्‍यक असते. सध्या त्यासाठी बहुधा कृत्रिम असेंद्रिय रसायने वापरली जातात.. पण ती यंत्रणा कार्यान्वित ठेवण्यासाठी उच्च क्षमतेच्या महागड्या लेसर किरणांची आवश्‍यकता असते. हा अडथळा दूर करण्यासाठी योग्य अशाच वक्रीभवनांकाचे स्वस्त, पण मस्त असे "मटेरियल' जास्वंदीच्या पानांनी क्‍लोरोफिल आणि कॅरोटेनॉईडच्या स्वरूपात रंगद्रव्ये प्राप्त करून दिले आहे.
चित्रदालन(वेगवेगळ्या रंगाचे जास्वंद)
वर्ग:वनस्पती वर्ग:फुले
पेंधारी
पेंधारी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
चंद्रपूर
चंद्रपूर (आधीचे रूढ नाव चांदा) हे चंद्रपूर जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. शहरात शंकराचे (अंकलेश्वर) व महाकालीची प्राचीन मंदीरे आहेत. चंद्रपूर पट्टा खनिजसंपत्तीत समृद्ध आहे. इ.स.२०११ च्या जनगणनेनुसार चंद्रपूरची लोकसंख्या ३,७३,००० इतकी होती आहे. या गावापासून जवळच सुमारे ५ कि.मी. अंतरावर दुर्गापूर येथे औष्णिक वीजनिर्मिती प्रकल्प आहे.
गोंड राजा खांडक्या बल्लाळशाह ह्याने १३ व्या शतकात चंद्रपूर शहराची स्थापना केली. चंद्रपूर हे त्यावेळेस ह्या गोंड राज्याची राजधानी होती. यास पूर्वी चांदागढ म्हणून नाव होते. त्याला चांदाही म्हणत असत.११ जानेवारी १९६४ रोजी महाराष्ट्र शासन निर्णय क्र> एन.एम.सी./१०६३ हा निर्गमित करण्यात आला होता. त्यानुसार याचे नाव चांदावरून चंद्रपूर असे करण्यात आले.
चंद्रपूर आणि आसपासच्या परिसरात उच्च दर्जाचा दगडी कोळसा मुबलक प्रमाणात आहे. म्हणून संपूर्ण भारतात चंद्रपूर Black Gold City (मराठी: काळ्या सोन्याचे शहर) ह्या नावाने ओळखले जाते.
चंद्रपूर शहरालगत सिमेंटचे बरेच कारखाने आहेत. उदाहरणार्थ Larsen and Toubro Limited (L&T), माणिकगढ सिमेंट. येथे महाकाली अर्थात कालीमातेचे एक प्रसिद्ध देऊळ आहे.
दुसरी दीक्षाभूमि
१९५६ मध्ये डॉ. बी. आर. आंबेडकर आणि त्यांच्या अनुयायांनी केलेला ‘दीक्षा’ सोहळा बौद्ध धर्माच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचा शहरात १ ऑक्टोबर १९५६ रोजी नागपूर येथे आपल्या कुटुंबातील सदस्यांसह बौद्ध धर्म स्वीकारला. त्यानंतर लवकरच बाबासाहेब आंबेडकर यांनी देशातील कित्येक भागांतून आलेल्या लाखो अनुयायांचे बौद्ध धर्मात रूपांतर केले. १ ऑक्टोबर १९५६ रोजी डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांनी चंद्रपूर येथे अनुयायांना बौद्ध धर्माची दीक्षा दिली. त्यानंतर या जागेला “दीक्षाभूमी” म्हणून ओळखले जाते. दीक्षा म्हणजे अक्षरशः धर्म स्वीकारणे आणि भूमी म्हणजे जमीन. तर अक्षरशः म्हणजे भूमी म्हणजे भूमी म्हणजे लोक बौद्ध धर्मात बदलतात. चंद्रपूर हे बॅरिस्टर राजाभाऊ खोब्रागडे यांचे जन्मस्थान आहे. आंबेडकरांनी केवळ धर्मपूर (बौद्ध धर्म स्वीकार) साठी नागपूर व चंद्रपूरची निवड केली आणि म्हणूनच चंद्रपूरला ऐतिहासिक महत्त्व आहे. बॅरिस्टर राजाभाऊ खोब्रागडे यांनी “डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय ”दीक्षाभूमीच्या आवारात. बुद्धगया पासून बौद्धवृक्षाची एक शाखा आवारात लावली आहे आणि कृपेने वाढत आहे. या पवित्र ठिकाणी दरवर्षी १ ऑक्टोबरला “धम्म चक्र प्रवर्तन दिन”चे दोन दिवसीय कार्यक्रम आयोजित केले जातात. समारंभात हजारो यात्रेकरू आणि भिक्षू दीक्षाभूमीला भेट देतात. दीक्षाभूमी रेल्वे स्टेशन व बसस्थानकापासून अवघ्या १ किमी अंतरावर आहे. वाहन रिक्षा सहज उपलब्ध आहे.
हवामान
तापमान किमान ७.१ ते कमाल ४७.२ से.च्या दरम्यान असते. पर्जन्यमान १३९८ मि.मी इतके आहे. जिल्ह्याचे हवामान एकंदरीत उष्ण असून मुख्यत: दोन ऋतू आहेत उन्हाळा व हिवाळा. उन्हाळा मोठा व कडक असतो तर हिवाळा कमी कालावधीचा पण सौम्य असतो.
लोकजीवन
गोंडी परंपरा
शिक्षण
चंद्रपूर शहर आपल्या शैक्षणिक सोयी-सुविधांसाठी प्रसिद्ध आहे. चंद्रपुरात तीन मुख्य पारंपारिक पदवी महाविद्यालये आहेत.
व्यावसायिक महाविद्यालये
चंद्रपूर शहरात नवीनच शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय (GMC) सुरू झाले आहे.
अभियांत्रिकी
शहरातील बाबुपेठ परिसरात सुप्रसिद्ध असे शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय (GEC) आहे. येथील विद्यार्थ्यांना कॉलेजमधूनच नौकरीच्या संधी उपलब्ध होत आहेत, बऱ्याच साॅफ्टवेअर कंपन्या ह्या कॉलेजमध्ये 'कॅम्पस भरती' (Campus Recruitment) साठी येत असतात. त्याचप्रमाणे राजीव गांधी अभियांत्रिकी महाविद्यालय (RCERT) हे चंद्रपुरातील दुसरे प्रसिद्ध अभियांत्रिकी महाविद्यालय विनाअनुदानीत तत्त्वावर चालवले जाते.
प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण
कर्मवीर दादासाहेब कन्नमवार उच्च माध्यमिक व कनिष्ट महाविद्यालय ( ज्युबिली हायस्कूल ), लोकमान्य टिळक विद्यालय (LTV), केंद्रीय विद्यालय, विद्या विहार महाविद्यालय, विद्या निकेतन उच्च माध्यमिक व कनिष्ट महाविद्यालय, भवानजी भाई चव्हाण हायस्कूल व कनिष्ट महाविद्यालय, माऊंट कार्मेल महाविद्यालय, जनता महाविद्यालय, महर्षी विद्या मंदिर, लोकमान्य टिळक कन्या विद्यालय (LTKV)
वनराजिक महाविद्यालय
येथे वनविभागाचे वन प्रशिक्षण संस्था आहे. यालाच वनविकास व व्यवस्थापन प्रबोधिनी असेही म्हटले जाते. या संस्थेत RFO अर्थात वनक्षेत्रपाल (वन परिक्षेत्र अधिकारी) यांचे प्रशिक्षण होते. ही संस्था मुल रोडवर आहे.
लष्करी शिक्षण संस्था
शहराच्या दक्षिणेकडील टोकाला विसापूरनजिक नवीन सुरू झालेले सैनिक विद्यालय उभारण्यात आले आहे. ही संस्था केंद्र शासनाच्या अधिनस्थ कार्य करते.
पर्यटन स्थळे
चंद्रपूर शहरात व शहराच्या आसपास खालील पर्यटन स्थळे सुप्रसिद्ध आहेत:
महाकाली मंदिर: चंद्रपूर येथील हे महाकालीचे मंदिर राज्यात प्रसिद्ध आहे. चंद्रपूर शहराच्या बस स्थानकापासून पूर्वेस ७ किमी वर हे मंदिर आहे. मंदिरात जाण्यासाठी ऑटो रिक्षा मुबलक प्रमाणात मिळतात. येथे दरवर्षी हिवाळ्यात चैत्र पौर्णिमेला भरणारी महाकालीची यात्रा अतिशय प्रसिद्ध आहे.
ताडोबा: हा भारतातील सुप्रसिद्ध व्याघ्र प्रकल्प आहे. चंद्रपूरपासून अवघ्या ४० किमी अंतरावर असलेले ताडोबा एक मोठे पर्यटन स्थळ म्हणून उदयास आले आहे. विशेष म्हणजे हिवाळ्यात येथे भरपूर विदेशी पर्यटक येत असतात.
आनंदवन:
दीक्षाभूमी, चंद्रपूर:- हे एक प्रसिद्ध बौद्ध तीर्थस्थळ आहे. येथे १६ ऑक्टोबर १९५६ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी ३ लाख अनुयायांसह बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली होती. त्यांनी याआधीच्या दोन दिवशी म्हणजेच १४ व १५ ऑक्टोबर रोजी नागपूर मधील दीक्षाभूमी येथे ७ लाख अनुयायांना दीक्षा दिली होती.
भीमवेग
हा महाभारतातील हस्तिनापुराचा राजा धृतराष्ट्र व राणी गांधारी यांचा पुत्र व शंभर कौरव भावंडांपैकी एक भाऊ होता. महाभारत युद्धामध्ये हा मारला गेला.
वर्ग:कौरव वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आरापंखी टिटवी
हा पक्षी आकाराने तित्तिरापेक्षा मोठा असून वरून शरबती करडा व फिकट उदी, तसाच रंग छातीचा असतो. कपाळ, डोके, शेंडी व गळा काळा, त्याला पांढरी किनार, पोटावर काळा डाग, शेपूट व शेपटी जवळचा भाग पांढरा, शेपटीचे टोक काळे आणि उडताना पंखावर लांब पांढरी पट्टी दिसते. तसेच पंखाची टोके काळी असतात. ते जोडीने किवां समुहाने राहतात.
वितरण
ते निवासी असतात व ते स्थानिक स्थलांतर करतात. मणिपूर, आसाम आणि संलग्न राज्य, बांगला देश, भूतान आणि उत्तर भारत, हरियाणा, मध्य प्रदेश, दक्षिणेकडे गोदावरी नदीपर्यंत असतात.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
जे.एच. पटेल
जयदेवप्पा हलप्पा तथा '''जे.एच. पटेल''' (कानडी:ಜಯದೇವಪ್ಪ ಹಾಲಪ್ಪ ಪಟೇಲ್: १ ऑक्टोबर, १९३०:करीगानुर, मैसूर संस्थान, भारत - १२ डिसेंबर, २०००:बंगळूर, कर्नाटक, भारत) हे भारतातील राजकारणी होते. हे कर्नाटक राज्याचे १५वे मुख्यमंत्री होते. यांचा कार्यकाल ३१ मे, १९९६ ते ७ ऑक्टोबर, १९९९ होता. याआधी ते कर्नाटकचे उपमुख्यमंत्री होते.
पटेल १९६७ च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये शिमोगा मतदारसंघातून निवडून गेले. पटेल लोकसभेत कानडीतून भाषण देणारे पहिले खासदार होते.
वर्ग:कर्नाटकचे मुख्यमंत्री वर्ग:जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)चे राजकारणी वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००० मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ऑगस्ट १०
बाह्य दुवे
ऑगस्ट ८ - ऑगस्ट ९ - ऑगस्ट १० - ऑगस्ट ११ - ऑगस्ट १२ - ऑगस्ट महिना
सॅमसंग एसजीएच-ए८२७
हा सॅमसंगच्या ए मालिकेमधील एक भ्रमणध्वनी आहे.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
भारतीय क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०१६
भारतीय क्रिकेट संघाचा जुलै आणि ऑगस्ट २०१६ दरम्यान ४-कसोटी सामन्यांच्या मालिकेसाठी एक वेस्ट इंडीजचा दौरा केला. दौऱ्यावर ४ कसोटी सामन्यांच्या अगोदर दोन सराव सामने खेळवले गेले. सदर दौरा २०१६ कॅरेबियन प्रीमियर लीग सोबतच खेळवला गेला. या आधीचा ऑक्टोबर २०१४चा दौरा वेस्ट इंडीजने अर्धवट सोडल्यानंतर उभय संघातील हा पहिलाच द्विपक्षीय दौरा होता.
जुलै २०१६ मध्ये, बीसीसीआय आणि वेस्ट इंडीज क्रिकेट बोर्ड दरम्यान झालेल्या बैठकीमध्ये तीन टी२० सामने खेळवण्याच्या शक्यतांविषयी चर्चा झाली. वेस्ट इंडीज क्रिकेट बोर्डाने विनंती केली की, ऑगस्टच्या शेवटी फ्लोरिडामधील सेंट्रल ब्रोवर्ड रिजनल पार्कमध्ये हे सामने खेळवण्यात यावेत. वेस्ट इंडीजचा संघ याआधी जून २०१२ मध्ये न्यू झीलंडविरुद्ध अमेरिकेत टी२० सामने खेळला होता. भारतीय संघाला व्हिसा मिळण्यासाठी सहा आठवडे लागतील अशी शक्यता वाटत होती, परंतु बीसीसीआय आणि वेस्ट इंडीज बोर्डाला वेळेवर व्हिसा मिळवण्यात यश आले. २ ऑगस्ट रोजी, बीसीसीआयने ऑगस्टच्या शेवटी दोन टी२० सामने फ्लोरिडामध्ये खेळविण्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिला.
संघ
=दौरा सामने=
व्हेनेडियम
व्हेनेडियम (V) (अणुक्रमांक २३) हे एक मूलद्रव्य आहे.
भारतीय क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०१६
३ दिवसीयः वेस्ट इंडीज अध्यक्षीय XI वि. भारतीय
=कसोटी मालिका=
व्हेनेडियम
वर्ग:मूलद्रव्ये
भारतीय क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०१६
४थी कसोटी
=टी२० मालिका=
२रा सामना
=संदर्भ=
=बाह्य दुवे=
वर्ग:इ.स. २०१६ मधील खेळ वर्ग:भारतीय क्रिकेट वर्ग:वेस्ट इंडीजमधील क्रिकेट २०१६ वेस्ट इंडीज वर्ग:इ.स. २०१६ मधील क्रिकेट
गजमल माळी
गजमल माळी राऊत (जन्म : इ.स. १९३४; - आौरंगाबाद, २८ फेब्रुवारी, इ.स. २०१७) हे मराठी भाषेतील लेखक, कवी व नाटककार असून  चिंतनपर मानवतावाद या विषयावरील मराठीतले महत्त्वाचे लेखक होते. अखिल भारतीय साहित्य परिषदेचे आणि मराठवाडा साहित्य परिषदेचे ते माजी अध्यक्ष असून शिक्षणतज्ज्ञ आणि मुद्रण व्यवसायात आघाडीचे प्रणेते होते.
प्राचार्य गजमल माळी हे सत्यशोधक समाजाचे खंदे कार्यकर्तेही होते. ऑरंगाबाद येथील कॉलेजचे स्थापनेपासून १५ जून १९७१ ते ३१ मार्च १९९४पर्यंत ते प्राचार्य होते. तरुण लेखकांना सतत प्रोत्साहन देणारे आणि लिहिते करणारे प्राध्यापक, साहित्यिक म्हणून त्यांची ओळख होती. त्यांचे तीन काव्यसंग्रह, पाच संपादित ग्रंथ, लोकसाहित्य शब्दकोषाचे संकलन व सत्यशोधक समाजावरील पुस्तके आहेत.
अजिंठा लेण्यांच्या परिसरात फुललेली रॉबर्ट गिल (अजिंठा लेणी प्रकाशात आणणारे ब्रिटिश अधिकारी) आणि पारो यांची प्रेमकहाणी ‘कल्पद्रुमाची डहाळी’ या नाटकातून गजमल माळींनी लिहिली. तिच्यावरून ‘पारू’ हा चित्रपट निघाला.
गजमल माळी ह्यांचा ‘राष्ट्रीय काँग्रेस आणि सत्यशोधक समाज’ हा त्यांचा वैचारिक ग्रंथ काँग्रेस आणि सत्यशोधक समाज यांच्या संबंधांवर प्रकाश टाकतो. या पुस्तकातून बराचसा अज्ञात इतिहास समाजासमोर आला आहे. भारताच्या स्वातंत्र्यपूर्व आणि स्वातंत्र्योत्तर काळात बहुजन समाज काँग्रेसकडे कसा वळला आणि त्याचे हे वळणे ही सामाजिक अभिसरणाची सुरुवात कशी होती, याचे विवेचन प्रा. माळी यांनी या वैचारिक ग्रंथातून केले आहे.
प्राचार्य गजमल माळी हे ‘राजकीय सत्तांतर’ या सामाजिक-राजकीय विषयाला वाहिलेल्या साप्ताहिकाचे संस्थापक-संपादक होते. सत्यशोधक चळवळीतील उपेक्षित, समर्पित कार्यकर्त्यांची त्यांनी आदरपूर्वक दखल घेतली. ते केवळ लेखक नव्हते, तर चळवळीतील सक्रिय कार्यकर्ते होते.
कल्पद्रुमाची डहाळी
१८१९ साली एका जॉन स्मिथ नावाच्या ब्रिटिश अधिकाऱ्यास अजिंठ्यातील लेण्यांचा शोध लागला. इ.स. १८४४ मध्ये ब्रिटिश सरकारने कॅप्टन रॉबर्ट गिल यांना मेजर पदावर पदोन्नती देऊन ‎लेण्यांची चित्रे काढण्यासाठी अजिंठ्यात पाठवले. १५ वर्षांत त्यांनी लेण्यांतील १०५ कलाकृती ‎साकारल्या. त्या वेळी अजिंठ्यात लेणींच्या उत्खननाचे कामही जोरात सुरू होते. हजारो मजूर या ‎कामात गुंतले होते. यातच एक लेणापूर गावाची आदिवासी मुलगी पारो परिसराची माहिती ‎असल्यामुळे गिल यांना मदत करायची, त्यांच्यात घनिष्ठ प्रेमसंबंध निर्माण झाले. दोघे तब्बल १० ‎वर्ष एकत्र राहत होते. या प्रेमाला ग्रामस्थांचा विरोध होता. म्हणूनच ग्रामस्थांनी तिला विष पाजून ‎मारून टाकले असे एक कथा सांगते, तर पारोचा मृत्यू आजारपणामुळे झाल्याचेही सांगितले जाते.
पारोच्या स्मरणार्थ गिल यांनी अजिंठा गावातील दिल्ली गेटजवळ संगमरवरी समाधी बांधली. त्यावर ‎इंग्रजीत " IN THE MEMORY OF MY BELOVED PARO WHO DIED 23 JULY 1856' असे लिहिले आहे. ‎रॉबर्ट यांचा भुसावळच्या रेल्वे इस्पितळात १० एप्रिल १८७९रोजी मृत्यू झाला. पारोची समाधी ‎आजही अजिंठा गावात आहे. तिच्या समाधीपासून थोड्या अंतरावर रॉबर्टचे घर आहे. त्या घराला ‎लोक गिल टेक नावाने ओळखतात. दीडशे वर्षांपूर्वी अजिंठ्याच्या लेणीं माहिती जगभरात पोहचवण्यासाठी ज्या आदिवासी कन्या पारोने ‎मदत केली, तिची अजिंठा गावातील समाधी साफ दुर्लक्षित आहे. पारोच्या जातीच्या हक्कावरून दोन ‎जातीमध्ये वाद आहेत. त्यामुळेच मे २०१२मध्ये पारो आणि इंग्रज अधिकारी कॅप्टन रॉबर्ट गिलची ‎प्रेमकथा मांडण्यास नितीन चंद्रकांत देसाई यांच्या अजिंठा चित्रपटाला कडाडून विरोध झाला होता.
फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो यांनी या प्रत्यक्षात घडलेल्या प्रेमकथेवर आधारित 'कल्पद्रुमाची डहाळी' नावाची कथा लिहिली आहे, ती त्यांच्या In search of the Oasis या पुस्तकात अंतर्भूत आहे. मराठीच्या एका शालेय पुस्तकात तो एक धडा होता.
माळी,गजमल माळी,गजमल वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू
सॅमसंग एसजीएच-ए८३७
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
हरयाणा क्रिकेट संघ
हरयाणा क्रिकेट संघ भारतातील क्रिकेट स्पर्धामध्ये हरयाणाचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे.
महत्त्वाचे विजय
हरयाणा क्रिकेट संघ १९९१मध्ये रणजी करंडक विजेता झाला.
लोकप्रिय खेळाडू
वर्ग:भारतातील क्रिकेट संघ क्रिकेट
अहमदाबाद जिल्हा
अमदावाद जिल्हा मध्य गुजरातमधील एक जिल्हा आहे.
तालुके
वर्ग:गुजरातमधील जिल्हे
मंगोपार्क
मंगोपार्क (जन्म - १८ सप्टेंबर १७७१; मृत्यु - इ.स. १८०६) हा एक स्कॅाटीश प्रवासी होता. त्याने एकोणिसाव्या शतकात सहारा वाळवंटाच्या दक्षिणेस असलेल्या नायजर नदीचा संपूर्ण प्रवाह शोधून काढला. तसेच टिंबकटू या आफ्रिकन शहरास भेट देणारा तो पहिलाच युरोपियन होता.
वर्ग:इ.स. १७७१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८०६ मधील मृत्यू वर्ग:स्कॉटिश व्यक्ती
तारनोळी
तारनोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
बिलाना टोरेस
बिलाना टोरेस हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजरमधील एक पात्र आहे. रॉक्सॅन डॉसनने हे पात्र अभिनित केले.
तारनोळी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
सिद्घौषधि
सिद्घौषधि -उपयोगाकरिता तयार झालेली औषधी; परंतु व्यवहारात विशिष्ट प्रकारच्या म्हणजे पारा, गंधक खनिजांची भस्मे व वनस्पती यांचे जे मिश्र कल्प तयार केले जातात त्या कल्पौषधींना ‘सिद्घौषधी’ म्हणतात.
तारनोळी
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बिलाना टोरेस
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक कथानकातील पात्र वर्ग:स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर वर्ग:स्टार ट्रेक
सिद्घौषधि
औषधिसिद्घ दूध ताजे असताना तयार होताच घेतले पाहिजे. अन्यथा तासाभरातच ते बिघडते. औषधिसिद्घ तूप, तेल, अवलेह इ. एक वर्षानंतर निर्वीर्य होतात; मात्र पाराघटित औषधी संरक्षित असल्याने बिघडत नाहीत. उलट त्यांपैकी बहुतेक जितक्या जुन्या तितक्या चांगल्या ठरतात.
सिद्घौषधी रसायने गुणदायी असतात. त्यामुळे पुष्कळदा असाध्य समजल्या गेलेल्या रोगांवरही गुणदायी होतात व व्यवहार दृष्ट्याही सोयीच्या असतात.
वर्ग:आयुर्वेद
पांगरखेड
पांगरखेड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
दक्षिण भारत
Inhabitants of Southern India are referred to as South Indians. A majority of South Indians speak one of the Dravidian languages: Telugu, Tulu, तमिळ, Kannada and Malayalam. During its history, a number of dynastic kingdoms ruled over parts of South India whose invasions across southern and southeastern Asia impacted the history and cultures of modern nation-states such as श्रीलंका, Singapore, the Philippines, Indonesia, Thailand and Malaysia. The region was colonised by Britain and gradually incorporated into the British Empire.
After experiencing fluctuations in the decades immediately after Indian independence, the economies of South Indian states have registered higher than national average growth over the past three decades. While South Indian states have improved in some socio-economic metrices, economic disparity, illiteracy and poverty continue to affect the region much like the rest of the country. Agriculture is the single largest contributor to the regional net domestic product, while Information technology is a rapidly growing industry. Literary and architectural styles, evolved over two thousand years, differ from other parts of the country. Politics in South India is dominated by smaller regional political parties rather than by national political parties.
South India ranks the highest in terms of social and economic development in areas such as fertility rate and infrastructure; the fertility rate of South India is 1.9, the lowest of all regions in India.
शब्दस्रोत
Apart from the English language terms Southern India and Peninsular India, southern India has been known by several other historic names. Adi Shankara coined the name Dravida in the 8th century as he called himself Dravida Shishu, meaning a child from Southern India (see etymology of Dravida). The term Deccan, an Anglicized form of the word "Dakhhan" which is a derived from the word daknug kcyovigcigcyoogciyocyouvjyfuvycicig itcogogcixih8td7rsgkufzustbdtifoycutcyctdjvjvguufchvomcn shina meaning south, refers only to the area covered by the Deccan Plateau, a volcanic plateau that covers most of peninsular India excluding the coastal areas. The Carnatic is an English term derived from "Karnād" or "Karunād", meaning high country. The terms Karnād and Carnatic have long overgrown particular association with the plateau and refer to all of South India, including the coasts, the western of which is named the Carnatic coast. The name Karnātaka is derived from the same root.
दक्षिणभारताचा इतिहास
Carbon dating on ash mounds associated with neolithic cultures in Southern India date back to 8000 BCE. Artefacts such as ground stone axes, and minor copper objects have been found in the region. Towards the beginning of 1000 BCE, iron technology spread through the region; however, there does not appear to be a fully developed Bronze Age preceding the Iron Age in South India. South India was a crossroads of the ancient world, linking the Mediterranean and the Far East. The southern coastline from Karwar to Kodungallur was the most important trading shore in the Indian subcontinent resulting in intermingling between locals and traders. The South Indian coast of Malabar and the Tamil people of the Sangam age traded with the Graeco-Roman world. They were in contact with the Phoenicians, Romans, Greeks, Arabs, Syrians, Jews, and Chinese.
There were several significant rulers and dynasties in southern Indian history. Dynasties such as the Satavahanas of Amaravati, Kadambas of Banavasi, Western Ganga Dynasty, Chalukya dynasty of Badami, Western Chalukyas, Eastern Chalukya, Cheras, Cholas, Hoysalas, Kakatiya dynasty, Pallavas, Pandyas, and Rashtrakutas of Manyaketha have ruled over South India. The late medieval period saw the rise of Muslim power in South India. The defeat of the Kakatiya dynasty of Warangal by Tughlaq forces of the Delhi Sultanate in 1323 CE heralded a new chapter in South Indian history. The struggle of the period was between the Bahmani Sultanate based in Gulbarga (and later, Bidar) and the Vijayanagara Empire with its capital in Vijayanagara in modern Hampi.
With the fall of Vijayanagara and the break-up of the Bahmani sultanate, the Qutb Shahi dynasty of Golconda and Hyderabad became the dominant power in the region. Qutb Shahi dominance of the region continued until the middle of the seventeenth century, when the Mughals under Aurangzeb made determined inroads into the Deccan. Following Aurangzeb’s death, Mughal power weakened, and South Indian rulers gained autonomy from Delhi. The Wodeyar kingdom of Mysore, the Asaf Jahis of Hyderabad, and Marathas all gained power. In the middle of the eighteenth century, the French and the British initiated a protracted struggle for military control of South India. Shifting alliances between the two European powers and the local powers marked the period with mercenary armies being employed by all sides causing general anarchy in South India. As the British consolidated power over much of India in the late 1850s, they allowed the French to retain their possessions over Pondicherry. The four Anglo-Mysore wars and the three Anglo-Maratha Wars saw Mysore, Pune and Hyderabad allying themselves with the British or the French. South India during the British colonial rule was divided into the Madras Presidency and Hyderabad, Mysore, Thiruvithamcoore (also known as Travancore), Kochi (also known as Cochin or Perumpadapu Swaroopam), Vizianagaram and a number of other minor princely states. British Residents were stationed in the capitals of the important states to supervise and report on the activities of the rulers.
भूगोल
South India is a peninsula in the shape of a vast inverted triangle, bounded on the west by the Arabian Sea, on the east by the Bay of Bengal and on the north by the Vindhya and Satpura ranges. The Narmada flows westwards in the depression between the Vindhya and Satpura ranges. The Satpura ranges define the northern spur of the Deccan plateau. The Western Ghats, along the western coast, mark another boundary of the plateau. The narrow strip of verdant land between the Western Ghats and the Arabian Sea is the Konkan region. The Western Ghats continue south, forming the Malenadu (Canara) region along the Karnataka coast, and terminate at the Nilgiri mountains, an inward (easterly) extension of the Western Ghats. The Nilgiris run in a crescent approximately along the borders of तमिळ नाडु with northern केरळ and Karnataka, encompassing the Palakkad and Wayanad hills, and the Satyamangalam ranges, and extending on to the relatively low-lying hills of the Eastern Ghats, on the western portion of the तमिळ नाडु - Andhra Pradesh border. The Tirupati and Annamalai hills form part of this range. The low lying coral islands of Lakshadweep are off the south-western coast of India. श्रीलंका lies off the south-eastern coast, separated from India by the Palk Strait and the chain of low sandbars and islands known as Rama's Bridge. The Andaman and Nicobar islands lie far off the eastern coast of India, near the Tenasserim coast of Burma. The southernmost tip of mainland India is at Kanyakumari (Cape Comorin) on the Indian Ocean.
टायटॅनियम
(Ti) (अणुक्रमांक २२) रासायनिक पदार्थ.
इतिहास
१७९१ साली इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ व खनिजशास्त्रज्ञ विल्यम ग्रेगॉर यांना एक नवा धातू मेनकॅनाइट खनिजात सापडला त्याव्रून त्यांनी त्याचे नाव मेनाकिन असे ठेवले. पुढे १७९५ साली जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ मार्टिन हेन्रिक क्लॅपरॉथ यांना रुटाइलच्या खनिजात हा धातू सापडला. क्लॅपरॉथ यांना आधीच्या शोधाबद्दल काहीच माहीत नव्हते, त्यांनी त्याचा शास्त्रीय अभ्यास करून त्यास टायटॅनियम असे नाव दिले. क्लॅपरॉथ यांनाच टायटॅनियमच्या शोधाचे श्रेय दिले जाते.
त्यानंतर अनेक शास्त्रज्ञांनी शुद्ध स्वरूपात टायटॅनियम मिळविण्याचे प्रयत्न केले. १८२३ साली इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ वोलॅस्टन यांना टायटॅनियमचे काही स्फटिके मिळविण्यात यश आले. तर १८२५ साली स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ व खनिजशास्त्रज्ञ बर्झेलियस यांनी पोटॅशियम फ्ल्युरोटायटॅनेट याचे सोडियमच्या सहाय्याने क्षपण करून प्रथमतः धातूरूप टायटॅनियम मिळविले. १८८५ साली रशियन रसायनशास्त्रज्ञ किरिलोव यांना धातूरूपातील शुद्ध टायटॅनियम मिळविता आले. त्यापुढील प्रयत्नात १८९५ साली फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ हेन्री मॉइसन यांना ९८ % शुद्ध टायटॅनियम मिळविता आले. पण यापैकी एकही पदार्थ शुद्ध टायटॅनियम नव्हता. अशुद्धतेचे काही दशांश भाग जरी यात राहिले तर टायटॅनियम सहज तुटणारा, ठिसूळ आणि यांत्रिक कामास निरूपयोगी ठरतो. १९२५ साली डच रसायनशास्त्रज्ञ फॉन आर्केल आणि द बोअर यांनी टंग्स्टनच्या तप्त तारेवर टायटॅनियम टेट्राक्लोराईडचे विघटन करून अतिशुद्ध स्वरूपाचे टायटॅनियम मिळविले.
ताकदीबाबत टायटॅनियमला औद्योगिक धातूंमध्ये प्रतिस्पर्धी नाही असे म्हटले तरी ते चूक ठरणार नाही. टायटॅनियम हा एक अतिकठीण धातू आहे. ऍल्युमिनियमपेक्षा याची कठीणता १२ पट आणि लोखंड व तांब्यापेक्षा ४ पट अधिक आहे. त्यामुळे विमानामध्ये टायटॅनियमचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात करण्यात येतो. विशेषतः विमानाची इंजिने टायटॅनियम धातू वापरून बनविली जातात त्यामुळे त्यांचे वजन तर कमी होतेच पण इंधनाची मोठी बचतही होते. उच्च तपमानाशी संबंधीत सर्वच क्षेत्रात टायटॅनियमचा मोठ्या प्रमाणात उपयोग होतो. चुंबकीय गुणधर्माचा अभाव हे आणखी एक वैशिष्ट्य टायटॅनियमच्या अंगी आहे. विद्युतवाहकतेचा निकष तपासला आणि चांदीची विद्युतवाहकता जर १०० गृहीत धरली तर तांब्याची ९४, ऍल्युमिनियमची ५५, पारा आणि लोखंडाची २ भरेल तर टायटॅनियमची विद्युतवाहकता ०.३ ठरेल.
साठे
पृथ्वीवर टायटॅनियमचे जे प्रमाण आहे ते तांबे, जस्त, शिसे, सोने, चांदी, प्लॅटिनम, टंग्स्टन, पारा, क्रोमियम, मॉलिब्डेनम, बिस्मथ, ॲंटिमनी, निकेल आणि कथील यासह इतर काही धातूंच्या आणि खनिजांच्या एकत्रित प्रमाणापेक्षाही अधिक आहे. तर ज्या खनिजांमध्ये डायऑक्साइड्च्या स्वरूपात किंवा टायटॅनिक आम्लाच्या स्वरूपात टायटॅनियम आढळते असे ७० च्या वर प्रकार उपलब्ध आहेत. टायटॅनियम खनिज आढळणारी जगात एकूण १५० च्या वर ठिकाणे आहेत.
उपयोग
घड्याळे, मोबाईल फोन, इलेक्ट्रॉनिकच्या असंख्य वस्तु, मोटारी, विमाने, रेल्वे, मेट्रो, हाड मोडल्यावर शस्त्रक्रिया करून हाड जोडण्यासाठी अशा सर्व ठिकाणी टायटॅनियम धातू वापरला जातो.
दक्षिण भारत
भूगोल
The region has a very tropical climate with the monsoons playing a major part. The South - West Monsoon accounts for most of the rainfall in the region and much of it falls from about June to October. The south-west monsoon starts from केरळ during June and moves up towards the northern parts of India. तमिळ नाडु and southeast Andhra Pradesh receive rains from the North - East Monsoon from about November to February. Much of Andhra Pradesh and Karnataka has a distinct dry season from about October - May when there is not much rainfall. This region also experiences cooler nights from October to March while the days are pleasantly warm. In the northern parts of the region temperatures can fall below 10 degrees Celsius on occasions at night during this time. Days are very hot from March to June when temps can go over 40 degrees. The southern coastal region has an average minimum temperature of 20 degrees and maximum of 35 degrees.
पशू आणि वन्यजीवन
There is a wide diversity of plants and animals in South India, resulting from its varied climates and geography. Deciduous forests are found along the Western Ghats while tropical dry forests and scrub lands Deccan thorn scrub forests are common in the interior Deccan plateau. The southern Western Ghats have high altitude rain forests called the South Western Ghats montane rain forests. The Malabar Coast moist forests are found on the coastal plains. The Western Ghats itself is a biodiversity hotspot.
टायटॅनियम
नावाची व्युत्पत्ती
वर्ग:मूलद्रव्ये
दक्षिण भारत
पशू आणि वन्यजीवन
Some of India's famous protected areas are found in South India. These include Project Tiger reserves Periyar National Park, Kalakad - Mundanthurai and Nagarjunsagar-Srisailam Tiger Reserve. Important ecological regions of South India are the Nilgiri Biosphere Reserve, located at the conjunction of the borders of Karnataka, केरळ and Tamil Nadu in the Nilgiri Hills including Mudumalai National Park, Bandipur National Park, Nagarhole National Park Silent Valley National Park, Wayanad Wildlife Sanctuary and Nugu Wildlife Sanctuary and the Anamalai Hills including the Eravikulam National Park, Chinnar Wildlife Sanctuary, Parambikulam Wildlife Sanctuary and the adjacentThe Indira Gandhi Wildlife Sanctuary and National Park of the Western Ghats. Important bird sanctuaries including Ranganathittu Bird Sanctuary, Kumarakom Bird Sanctuary, Neelapattu Sanctuary and Pulicat Sanctuary are home to numerous migratory and local birds. Other protected ecological sites include the backwaters like the Pulicut Lake in Andhra Pradesh, Pitchavarum in Tamil Nadu and the famed backwaters of केरळ formed by the Vembanad Lake, the Ashtamudi Lake and the Kayamkulam Lake.
उप विभाग
सध्या दक्षिण भारतात प्रामुख्याने चार राज्यांचा समावेश केला जातो ती म्हणजे आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू तसेच पुदुच्चेरी व लक्षद्वीप ह्या केंद्रशासीत प्रदेशांचा देखील समावेश केला जातो. Together with Pondicherry, each South Indian state has an elected state government, while the Lakshadweep islands are centrally administered by the President of India. The modern states of South India were created as a result of the States Reorganisation Act (1956), which established states and union territories based on linguistic boundaries. As a result of this act: