cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जस्टिन मॅककार्थी
जस्टीन मेकार्थी (१९५७ ) या अमेरिकेत जन्मलेल्या भारतीय भरतनाट्यम नृत्यांगना, प्रशिक्षक आणि कोरिओग्राफर आहेत. त्या दिल्लीतील श्रीराम भारतीय बाल केंद्रात गेल्या तीन दशकांपासून भरतनाट्यम शिकवतात.
बोराळाजहागिर
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
माल्टा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
वर्ग:माल्टा
बेल्गोरोद ओब्लास्त
बेल्गोरोद ओब्लास्त (Белгородская область) हे रशियाच्या अतिपश्चिम भागातील व युक्रेन देशाच्या सीमेवरील एक ओब्लास्त आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त वर्ग:बेल्गोरोद ओब्लास्त
यू-बोट
यू-बोट, यू-बूट किंवा उंटेरसीबूट या पहिल्या व दुसऱ्या महायुद्धांदरम्यान कार्यरत असलेल्या जर्मनीच्या लढाऊ पाणबुड्या होत्या. शत्रूच्या, विशेषतः कॅनडा, अमेरिका आणि ब्रिटिश साम्राज्याच्या व्यापारी नौकांचे तांडे हेरून ते बुडविणे व त्यांद्वारे रसदपुरवठा खंडित करणे ही या बोटींची प्रमुख कामगिरी होती.
वर्ग:पाणबुडी वर्ग:दुसरे महायुद्ध वर्ग:जर्मनीचे आरमार
वाडीकमळी
वाडीकमळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुदखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुदखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
श्रीनिवास वरदन
संतमंगलम रंगा आयंगार श्रीनिवास वरदन (जानेवारी २, १९४०:मद्रास-हयात) हे भारतीय गणितज्ञ आहेत. ते सध्या कुरंट गणितीय विज्ञान संस्था, न्यू यॉर्क विद्यापीठ येथे गणिताचे प्राध्यापक आहेत. त्यांना मार्च २२, इ.स. २००७ या दिवशी गणितातील नोबेल पारितोषिक समजले जाणारे अबेल पारितोषिक जाहीर करण्यात आले.
वरधन यानी बी.एस.सी. आणि एम.ए. मद्रास विद्यापीठातून केले. इ.स. १९६३ मध्ये भारतीय सांख्यिकी संस्था, कोलकाता येथून पी.एच.डी. पदवी मिळवली. त्यानंतर पुढील संशोधनासाठी ते कुरंट गणितीय विज्ञान संस्था, न्यू यॉर्क विद्यापीठ येथे गेले.
बाह्य दुवे
अबेल पारितोषिकाची घोषणा
वर्ग:भारतीय गणितज्ञ वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते
रमिला लटपटे
रमिला लटपटे (जन्म : पुणे, २ जुलै १९९५)) ही विमान उडवणारी पहिली वंजारी महिला आहे.
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हर्षी
हर्षी  हे यवतमाळ जिल्ह्याच्या पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.सन २०११ च्या जनगणनेनुसार, या गावाची लोकसंख्या ३०७३ इतकी आहे.ज्यापैकी, १५९८ पुरुष व १४७५ स्त्रिया आहेत.या गावाचा शिक्षणदर ७४% आहे.
या गावाला महाराष्ट्र शासनाचा जलसिंचनाचा प्रथम पुरस्कार देण्यात आलेला आहे.या गावाने जलसिंचनाचे योग्य नियोजन करून व हे गाव टँकरमुक्त करून हा पुरस्कार पटकावला.याकरीता सर्व गावकऱ्यांनी एकजूटीने काम केले व गावानजिक मोठे तलाव बांधून पाणी अडविले. त्यामुळे भूजल पातळी वाढली व हे गाव टँकरमुक्त झाले.
तसेच या गावाने 'संत गाडगेबाबा ग्राम स्वच्छता अभियानाचा' पुसद तालुक्यातील दुसरा पुरस्कारही मिळविला.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
छोटा बहिरी ससाणा
छोटा बहिरी ससाणा किंवा बेसरा चिमणमार ससाणा याला इंग्रजी मध्ये southern besra sparrow hawk असे म्हणतात. हा ससाणा जातीतील एक शिकारी पक्षी आहे.
ओळख
छोटा बहिरी ससाण्याचा आकार कावळ्यापेक्षा लहान असतो. नराचा वरील भाग काळसर फिकट ते गडद राखाडी असतो. डोके काळसर व पोटाचा रंग तांबूस राखाडी ते लालसर काळा असतो. छातीवर पांढरे, काळसर पट्टे आणि शेपटीखालचा भाग पांढरा असतो. मादीच्या छातीवर व पोटावर तांबूस-पिंगट रेषा असतात.
आढळ
छोटा बहिरी ससाणा हा निलगिरी, पलनी केरळ, मुंबई ही पश्चिम घाटाची पट्टी, अशा भागात दिसतो. श्रीलंकेमध्ये मार्च ते मे मध्ये हा पक्षी स्थायिक असतो.
निवासस्थाने
छोटे बहिरी ससाणे हे चीरपल्लवी व पानगळीची दमट जंगले अशा ठिकाणी राहतात.
गोंदेगाव
गोंदेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
छोटा बहिरी ससाणा
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
गोंदेगाव
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
बेटा दिप्पेनार
दिप्पेनार, बेटा दिप्पेनार, बेटा वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
वालूथ
वालूथ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
डच महाल
डच महाल हे कोचीन मधील पर्यटन क्षेत्र आहे.
वर्ग:कोचीमधील पर्यटनस्थळे वर्ग:कोची
पर्युषण पर्व
पर्युषण पर्व हे जैन धर्मातील एक महत्त्वाचे व्रत मानले जाते. भाद्रपद शुक्ल पंचमीला या व्रताची सुरुवात होते. यालाच पर्वराज किंवा महापर्व असे म्हटले जाते. इंग्रजी कालगणनेनुसार ऑगस्ट- सप्टेंबर या काळात हे व्रत येते.
महत्त्व
पर्युषण या शब्दाचा अर्थ आहे मनातील सर्व विकारांचे शमन करणे. काम, क्रोध, लोभ, वैमनस्य या विकारांपासून दूर राहून स्वतःला शांती प्राप्त करून घेणे असे या व्रताचे महत्त्व जैन संप्रदायातील उपासकांसाठी सांगितले आहे. पर्युशमन असेही या व्रताला नाव दिले जाते, कारण यामध्ये मनातील विकारांचे शमन होणे अपेक्षित आहे. या व्रताच्या माध्यमातून साधकाने आध्यात्मिक प्रगती साधावी आणि शांतता प्राप्त करावी असा उद्देश असतो. या व्रताच्या काळात पाच नियमांचे पालन केले जाते. अहिंसा, सत्य, अस्तेय, अपरिग्रह, ब्रह्मचर्य ही पाच तत्त्वे पाळली जातात.
तत्त्वार्थ सूत्र या ग्रंथात दोन संकल्पना मांडल्या आहेत - व्यवहार आणि निश्चय. व्यवहार यामध्ये बाह्य जगाशी जुळवून घेत शांततामय आयुष्य जगणे याला महत्त्व दिले गेले आहे.निश्चय यामध्ये आंतरिक समृद्धी वाढविणे आणि स्वतःचा विकास करणे याला महत्त्व दिले गेले आहे.
क्षमापना
या व्रताच्या अखेरच्या दिवसाला संवत्सरी असे म्हणतात. क्षमा हे वीरांचे भूषण आहे असे भगवान महावीर यांनी आपल्या उपदेशात सांगितले आहे. त्याला अनुसरून या पर्वाच्या सांगतेत उपासकाने सर्वांची क्षमा मागणे याला या व्रतात विशेष महात्त्व दिले गेले आहे. क्षमा ही सर्व पापांना दूर करून मोक्षाचा मार्ग दाखविते असा विचार यामागे आहे.
हेही पहा
जैन धर्म
संदर्भ
वर्ग:सण आणि उत्सव वर्ग:जैन धर्मातील सण आणि उत्सव वर्ग:जैन धर्म
बाल्परेझो
बाल्परेझो ([पर्यायी उच्चारः व्हाल्पराइजो) हे चिले देशातील सर्वात मोठे बंदर व तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे महानगर आहे. बाल्परेझो हे ह्याच नावाच्या प्रांताचे व प्रदेशाचे राजधानीचे शहर आहे व दक्षिण अमेरिकेतील एक महत्त्वाचे सांस्कृतिक केंद्र मानले जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:चिलेमधील शहरे
पिंपळगाव गरुडेश्वर
पिंपळगाव गरुडेश्वर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नाशिक तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नाशिक तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
बोनेलीचा गरुड
मोरघी किंवा बगळ्या मोरगा (इंग्लिश: bonelli's Eagle; हिंदी:मोरंगी; गुजराती:सांसागर; संस्कृत:मयूरघ्नी, सिंहल श्नेयक; तेलुगू: कुदेली सलव) हा एक शिकारी पक्षी आहे.
ओळख
हा आकाराने घारीपेक्षा मोठा,किरकोळ आणि तुरा नसलेला असतो. याच्यावरील अंगाचा रंग गर्द धुरकट व पिंगट.खालील भाग पांढरा-तांबूस.त्यावर काळसर काड्या.शेपटीचा वरील रंग गर्द राखाडी. खालील भागावर काळे पट्टे. नर-मादी दिसायला सारखे असले,तरी मादी आकाराने मोठी असते.
हा पक्षी पूर्व बंगाल वगळता भारतात सर्व ठिकाणी आढळून येतो.
या पक्ष्याची डिसेंबर ते जानेवारी या काळात भारतात वीण होते.
संदर्भ
वर्ग:गरुड
मट्टानचेरी
भारताच्या केरळ राज्यातील कोचीन बंदराच्या जवळपास समुद्रात काही बेटे आहेत. गुंडू बेट, बोलघट्टी बेट मट्टानचेरी बेट, मुलावुकड बेट, वल्लारपदम बेट, वायपिन बेट, विलिंग्डन बेट वगैरे. त्यांचा समूह गोश्री बेटे या नावाने ओळखला जातो. त्यांपैकी एक असलेले मट्टानचेरी बेट हे पर्यटन क्षेत्र आहे. मट्टानचेरी बेटावरून विलिंग्डन बेटामार्गे[ कोचीन बंदरापर्यंत जाणारा एक पूलही आहे.
वर्ग:कोचीमधील पर्यटनस्थळे वर्ग:कोची वर्ग:केरळ
खोपिवळी
खोपिवळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
कुमकुम (अभिनेत्री)
कुमकुम भारतीय चित्रपट अभिनेत्री आहे. त्यांचा जन्म झैबुनिसा,हुसेनाबाद शेखपुरा या बिहारमधील ठिकाणी १९३४ मध्ये झाला. तिने आपल्या चित्रपट कारकिर्दीत सुमारे ११५ चित्रपट केलेत. मदर इंडिया (१९५७), सन ऑफ इंडिया (१९६२), कोहिनूर (१९६०), उजाला, नया दौर, श्रीमान फंटूश, एक सपेरा एक लुटेरा, गंगा की लहरे, राजा और रंक, आंखें (१९६८),हे त्यातील काही निवडक प्रसिद्ध चित्रपट आहेत. तिने आपल्या कालखंडात अनेक चित्रपट-नायकांसह भूमिका केल्यात आणि तिची किशोर कुमारच्या सोबत बजावलेली भूमिका प्रसिद्ध झाली.ती सन १९५४ ते १९७३ या कालावधीत चित्रपटसृष्टीत कार्यरत होती.
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:माहितीचौकटीची आवश्यकता असणारे लेख वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
खोपिवळी
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
अझाक्सियो
अझाक्सियो (Ajaccio; कॉर्सिकन: Aiacciu) हे फ्रान्स देशाच्या कॉर्सिका बेटावरील सर्वात मोठे शहर आहे. अझाक्सियो शहर कॉर्सिका बेटाच्या पश्चिम भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते मार्सेलच्या आग्नेयेस २१० सागरी मैलांवर स्थित आहे.
खेळ
फुटबॉल हा येथील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून लीग १मध्ये खेळणारा ए.सी. अझाक्सियो हा येथील प्रमुख संघ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्समधील शहरे वर्ग:कॉर्स
भानुदास बळिराम शिरधनकर
भानुदास बळिराम शिरधनकर ऊर्फ भानू शिरधनकर (ऑक्टोबर १६, १९१५ - एप्रिल १२, १९७७) हे मराठी लेखक होते.
हे ही वाचा
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९७७ मधील मृत्यू
इ.स.पू. २१९
वर्ग:इ.स.पू.चे २१० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
तिबेट स्वायत्त प्रदेश
तिबेट स्वायत्त प्रदेश हा चीन देशाच्या नैऋत्य सीमेजवळील भारत देशाच्या सीमेलगतचा एक स्वायत्त प्रदेश आहे. १९५० साली तिबेट ह्या भूतपूर्व देशावर कब्जा करून चीनने त्याचे रूपांतर एका स्वायत्त प्रांतामध्ये केले. गेली अनेक दशके चीनच्या कम्युनिस्ट राजवटीखाली तिबेटमध्ये मानवी हक्कांची पायमल्ली केली जात असल्याचे येथील स्थानिक लोकांचे म्हणणे आहे. १९५९ सालापासून तिबेटचे अधिकृत शासक १४ वे दलाई लामा हे भारताच्या धरमशाला ह्या शहरामध्ये आश्रयास आहेत. तिबेट प्रांतातील सुमारे ९३% लोक तिबेटी बौद्ध वंशाचे आहेत.
वर्ग:चीनचे स्वायत्त प्रदेश
नोकिया इ५२/इ५५
नोकिया इ५२ नोकियाद्वारे तयार केलेला मोबाईल फोन आहे. या मोबाईल फोनमध्ये सिंबियन ओएस ९.३ या कार्यप्रणालीचा वापर केला गेला.
वर्ग:नोकिया
तितली चक्रीवादळ
तितली चक्रीवादळ हे बंगालच्या उपसागरात निर्माण झालेले एक चक्रीवादळ आहे.ते ओडिशा व आंध्र प्रदेश या भारताच्या किनारपट्टीवर दि. ११-१०-२०१८ रोजी धडकेल असा अंदाज वर्तविण्यात आला होता.ते सन २०१८ च्या आजवरच्या इतिहासातील सर्वात तीव्र चक्रीवदळ आहे.या वादळाचा प्रभाव ओडिशाच्या गंजम, पुरी, खुर्दा, केंद्रपाडा व जगतसिंगपूर या जिल्ह्यांंवर पडला.
या वादळामुळे आंध्र प्रदेशातील श्रीकाकुलम व विजयनगर जिल्ह्यात आठ लोक ठार झाले आहेत व ओडिशात एक व्यक्ती ठार झाली आहे. वादळामुळे ओडिशात पूरपरिस्थिती निर्माण झाली आहे. हे चक्रीवादळ पश्चिम बंगालच्या दिशेने सरकत आहे. वादळामुळे खूपशी वित्तहानीही झाली आहे.
संदर्भ
वर्ग:भारतावरील नैसर्गिक आपत्ती वर्ग:चक्रीवादळ
ब्राह्मणवाडा नजिक मारसुळ
ब्राम्हणवाडा नजिक मारसुळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
सलीम चिश्ती
सलीम चिश्ती (१४७८-१५७२) हे मुघल साम्राज्यकालीन भारतातील चिश्ती परंपरेतील एक सुफी संत होते.
चरित्र
आपल्या गादीस पुरुष वारस मिळावा म्हणून प्रार्थना करण्यासाठी मुघल सम्राट अकबर हा सिक्री येथे सलीम चिश्तींकडे आला होता. चिश्तींनी दिलेल्या आशीर्वादानंतर अकबरास दीर्घायू पुत्र झाला, असे मानले जाते. ह्या चिश्तींच्या गौरवार्थ अकबराने पुत्राचे नाव सलीम (नंतर सम्राट जहांगीर) असे ठेवले.
वर्ग:सुफी संत
लांब पायांचा बाज
उंदीरमार बाज (इंग्लिश: Longlegged Buzzard; हिंदी:चूहामार,चूहामार बाज; संस्कृत: दीर्घपाद मूषिक-बाज; गुजराती:मोसमी टीसो) हा एक शिकारी पक्षी आहे.
ओळख
ह पक्षी आकाराने घारीएवढा असतो.मोठे रुंद पंख.तांबूस रंगाची गोलाकार शेपटी.वरील अंगाचा रंग पिंगट.डोके आणि मान पिवळट किंवा पांढरी.खालील भागाचा रंग पांढुरका.पोट पिंगट.
हा पाकिस्तानातील कोहट आणि गिलगिटपासून मकराणचा समुद्रकिनारा व सिंध,भारतात हिमालय,दक्षिणेकडे नेपाळ,सिक्कीम,दख्खनचा भाग,उत्तर बंगाल,भूतान आणि आसाम ह्या भूप्रदेशात हिवाळ्यात सापडतो.
सहसा हा पक्षी डोंगराळ जंगलाचा भाग.तसेच अधूनमधून मोकळी जागा असलेल्या डोंगराळ भागाचा विणीच्या हंगामात आश्रय हिवाळ्यात मात्र निम-वाळवंटे,शेते,वाड्या,तसेच,पानगळीच्या जंगलात वास्तव्य करतात.
वर्ग:पक्षी
२००८ उन्हाळी ऑलिंपिकमधील फुटबॉल - महिला
Preliminaries
All times are China Standard Time (UTC+8)
लिलीबेयमची लढाई
Assedio di Lilibeo
चेरै चौपाटी
चेरै चौपाटी हे भारताच्या केरळ राज्यातील कोचीन शहरात असलेले एक पर्यटन क्षेत्र आहे.
वर्ग:कोचीमधील पर्यटनस्थळे वर्ग:कोची वर्ग:केरळ
इ.स.पू. २२०
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २२० वर्ग:इ.स.पू.चे २२० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
शिरधनकर
शिरधनकर हे मराठी आडनाव आहे.
इंटिग्रेटेड अथॉरिटी फाईल
इंटिग्रेटेड अथॉरिटी फाईल (Gemeinsame Normdatei, ज्यास: यूनिव्हर्सल अथॉरिटी फाईल) किंवा जीएनडी असेही म्हणतात, ही एक आंतरराष्ट्रीय अथॉरिटी फाईल आहे. यात वैयक्तिक नावे, विषय मथळे व कॉर्पोरेट बॉडिज इत्यादी ग्रंथालय तालिकेनुसार नमूद आहेत.ही बहुदा ग्रंथालयातील दस्तावेजीकरणासाठी वापरतात.सध्या याचा वापर संग्रहालयांतही सुरू आहे.जीएनडीचे व्यवस्थापन हे जर्मन राष्ट्रीय ग्रंथालयाद्वारे(Deutsche Nationalbibliothek; DNB) होते.यात जर्मन बोलणाऱ्या युरोपमधील अनेक स्थानिक ग्रंथालय जालाचा तसेच इतर सहभागींचा समावेश आहे. तसेच याचा समावेश Creative Commons Zero मध्ये होतो.
संदर्भ
वर्ग:ओळखणी वर्ग:ग्रंथालय तालिकीकरण व वर्गीकरण वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
खुताळबंगला
खुताळबंगला हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
गोव्यातील किल्ले
बाह्य दुवे
वर्ग:गोव्यातील किल्ले वर्ग:रिकामी पाने
वेळे (जावळी)
वेळे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
टिसिनसची लढाई
ही लढाई कार्थेज व रोमन प्रजासत्ताक यांच्यात लढली गेली. यात कार्थेजचा निर्णायक विजय झाला.
बोलघाटी बेट
बोलघाटी बेट हे भारताच्या केरळ राज्यातील कोचीन शहरात असलेले एक पर्यटन क्षेत्र आहे.
वर्ग:कोचीमधील पर्यटनस्थळे वर्ग:कोची वर्ग:केरळ
गोरेगाव (दारव्हा)
गोरेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
हरविंदरसिंग (तिरंदाज)
हरविंदरसिंग हा एक भारतीय तिरंदाज आहे. त्याने जकार्ता येथे सुरू असलेल्या पॅराआशियाड क्रीडा स्पर्धेत भारताला सुवर्ण पदक मिळवून दिले.त्याने आपल्या प्रतिस्पर्ध्याचा चीनच्या झाओ लिश्यूचा ६-०असा पराभव केला.
त्याने हे सुवर्ण पदक वैयक्तिक रिकर्व्ह ओपन - डब्ल्यू-२-एसटी गटात मिळविले. डब्ल्यू-२ या गटात पक्षाघात अथवा अन्य कारणाने गुडघ्याखालील पाय गमावणाऱ्यांचा समावेश असतो व त्यांना व्हिलचेअरची गरज असते.
एसटी गटातील तिरंदाजामध्ये मर्यादित दिव्यांगत्व असते.ते व्हिलचेअरविना लक्ष्यभेद करू शकतात.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय तिरंदाज वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स.पू. २२१
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २२१ वर्ग:इ.स.पू.चे २२० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
लान्स क्लुसनर
क्लुसनर, लान्स वर्ग:कोलकाता टायगर्स खेळाडू वर्ग:भारतीय क्रिकेट लीग खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म झुलू भाषेतील त्याच्या अस्खलिततेमुळे त्याला "झुलु" टोपणनाव देण्यात आले आहे . निवृत्तीनंतर त्याने अधूनमधून झुलू आणि झोसा या दोन्ही भाषेत क्रिकेटवर भाष्य केले आहे.
सप्टेंबर 2019 मध्ये, क्लुसेनरची अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे मुख्य प्रशिक्षक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली .
पिंपलाड नाशिक
पिंपलाड नाशिक हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नाशिक तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नाशिक तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
धानज (मुदखेड)
धानज हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुदखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुदखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
ट्रेबियाची लढाई
ही लढाई कार्थेज व रोमन प्रजासत्ताक यांच्यात लढली गेली. यात कार्थेजचा निर्णायक विजय झाला.
बोरडी
बोरडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
फकीरराव मुंजाजी शिंदे
'''फ.मुं. शिंदे''' (फकीरराव मुंजाजी शिंदे. १९४८ - हयात) हे मराठी कवी, लेखक आहेत.
त्यांची आई ही कविता खूप प्रसिद्ध आहे
आई एक नाव असतं
घरातल्या घरात गजबजलेलं गाव असतं!
सर्वांत असते तेव्हा जाणवत नाही
आता नसली कुठंच तरीही नाही म्हणवत नाही
जत्रा पांगते पालं उठतात
पोरक्या जमिनीत उमाळे दाटतात
आई मनामनात तशीच जाते ठेवून काही
जिवाचं जिवालाच कळावं असं जाते देऊन काही
आई असतो एक धागा
वातीला उजेड दावणारी समईतली जागा
विझून गेली अंधारात की सैरावैरा धावायलाही कमी पडतं रान
पिकं येतात जातात
माती मात्र व्याकुळच तिची कधीच भागत नाही तहान
दिसत नसलं डोळ्यांना तरी
खोदत गेलो खोल खोल की सापडतेच अंतःकरणातली खाण
याहून का निराळी असते आई?
ती घरात नाही तर मग कुणाशी बोलतात गोठ्यात हंबरणाऱ्या गायी?
आई खरंच काय असते?
लेकराची माय असते
वासराची गाय असते
लंगड्याचा पाय असते
आई असते जन्माची शिदोरी सरतही नाही उरतही नाही!
जीवन
महाराष्ट्राच्या हिंगोली जिल्ह्यातील 'रुपूर' गावी कळमनुरी तालुनक्यात १९४८ साली शिंद्यांचा जन्म झाला. पेशाने ते मराठीचे प्राध्यापक आहेत.ते सध्या औरंगाबाद मधील पदंपुरा येथे राहतात. ' आई ' कविता प्रसिद्ध असुन वाचकांच्या अंतकरणाला भिडणारी आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:मराठी कवी वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९४८ मधील जन्म वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष
अंतोफागास्ता
अंतोफागास्ता (Antofagasta) हे चिले देशाच्या उत्तर भागातील एक मोठे शहर व बंदर आहे. अंतोफागास्ता हे ह्याच नावाच्या प्रांताचे व प्रदेशाचे राजधानीचे शहर आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:चिलेमधील शहरे
रोहिस
रोहिस या नावाचे एक सुगंधी गवत आहे. ही एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. तिला विविध भाषांमध्ये पुढील नावे आहेत
इंग्रजी : जिरानियम ग्रास, रोशा ग्रास, Palma rosa
हिंदी : गंधेजघास, बुजिना, मिरचियागंध
कानडी : वासनचुल्लु
गुजराती : रोबडो, ऱ्हसघास
संस्कृत : भूति(क), भूतीक, भूतविनाशनी, भूतृण, कत्तृण, रोहिष, सौगंधिक, पौर, ध्याम, देवजग्ध(क), रामकर्पूर
लॅटिन : 1. Cymbopogon martinii(Roxb)(Wats)
2. Cymbopogon martinianus (Schult)
3. Cymbopogon pachnodes (Trin Wats)
रोहिस गवत हे एक उंच वाढणारे, बहुवर्षायू व गोड वासाचे गवत आहे. झाड दीड ते अडीच मीटर उंच. खोड पिवळसर,पर्णयुक्त. पाने सपाट, नेहमी रुंद. तळाशी हृदयाकृती किंवा गोलाकार. आतील पाने आच्छादित. फुलोऱ्याखालील पाने २३ सेंमी लांब आणि १ सेंमी रुंद, बाकीची अडीच सेंमी रुंद. पानांच्या कडा खरखरीत. फुले कणिश द्विविभाजित, १२ ते १८ मिमी लांब, तिरपी किंवा द्विचल. फुलांचा मोसम ऑक्टोबर-नोव्हेंबर.
अधिवास : उघडी कुरणे, प्रामुख्याने भारताचा दख्खन भाग
प्रदेश : गुजरात, सौराष्ट्र, कोंकण, पश्चिम घाट, उर्वरित महाराष्ट्रातील अनेक भाग, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश
प्रसार : भारत, अफगाणिस्तान, उत्तर आफ्रिका
उपयुक्त भाग : पूर्ण झाड
गुणविशेष : तुरट, कडवट
उपयोग : कफज्वर, श्वास नलिकेचा दाह व दुखणे, त्वचारोग, हृदयरोग, घशाचा त्रास, आवाज बसणे, लहान मुलांमधील अपस्मार, आकडी यांत उपयोगी.
पानांपासून ऊर्ध्वपातन करून काढलेले सुगंधी रोशा तेल उत्तेजक, वायुनाशी, स्वेदकारी, आणि आतड्यातील मुरडा यांवर उपयोगी. संधिवात, केशनाश यांवरही वापरतात. रोशा तेलाचे प्रमुख उत्पादन मध्य प्रदेशातील बैतूल आणि मिमार येथे आणि महाराष्ट्रात नाशिक जिल्ह्यात होते. रोहिस गवताचे दोन प्रमुख प्रकार आहेत. मोतिया आणि सोफिया. मोतिया प्रकारच्या गवतापासून काढलेले तेल उच्च गुणवत्तेचे असते; त्याला पामरोझा तेल किंवा ईस्ट इंडियन जिरेनियम तेल म्हणतात. सोफिया प्रकारापासून काढलेले तेल कमी प्रतीचे असून त्या तेलाला जिंजर-ग्रास तेल म्हणतात. सुगंधी तेलांमध्ये चंदनाचे तेल आणि लेमन-ग्रास तेलाच्या पाठोपाठ पामरोझा तेल हे तिसरे महत्त्वाचे आवश्यक तेल आहे. पामरोझा तेल वापरून उत्कृष्ट प्रकारचे जिरॅनिऑल बनते, त्याला गुलाबाचा सुगंध येतो. हे तेल प्रामुख्याने अंगाचे साबण आणि इतर सौंदर्यप्रसाधनांमध्ये वापरतात. सुगंधी तंबाखूत व तपकिरीतही हेच असते. जिरेनिऑल अनेक सुगंधी द्रव्यांसाठी, तर रोशा तेल कंबरदुखीच्या औषधांमध्ये आणि डास पिटाळणाऱ्या मलमांमध्ये वापरतात.
भावे
भावे हे मराठी आडनाव आहे.
प्रसिद्ध व्यक्ती
वर्ग:मराठी आडनावे
८३वे अकादमी पुरस्कार
नामांकन व विजेते
८३वे ऑस्कर पुरस्काराचे नामांकन मंगळवार, जानेवारी २५, इ.स. २०११ रोजी, बेव्हेर्ली हिल्स, कॅलिफोर्निया येथील सॅम्युयेल गोल्डव्हिन थेटर येथे जाहीर करण्यात आले. हे जाहीर करण्यासाठी ऑस्कर पुरस्कार संघटनेचे अध्यक्ष टोम शेरॅक व अभिनेत्री मॉनीक उप्सथीत होते. द किंग्स स्पीच चित्रपटाला १२ नामांकन व ट्रु ग्रिट चित्रपटाला १० नामांकन मिळाले. विजेत्यांची घोषणा फेब्रुवारी २७, इ.स. २०११ रोजी ८३वे ऑस्कर पुरस्कार सोहळ्याच्या कार्यक्रमात करण्यात आल.
ऑस्कर पुरस्कार
या वर्षी एकूण २४ पुरस्कार दिले गेले.
सर्वाधिक नामांकने व पुरस्कार
पुरस्कार -
ईतर ऑस्कर पुरस्कार
ऑस्कर पुरस्कार संघटनेने नोव्हेंबर १३, इ.स. २०१० रोजी, २रे वार्षिक गव्हर्नर पुरस्काराचा कार्यक्रम आयोजीत केला, जेथे खालील पुरस्कार देण्यात आले.
प्रस्तुतकर्ते आणि performers
=== प्रस्तुतकर्ते ===
मानवंदना
ऑस्कर पुरस्कार सोहळ्यात सिलीन डीयोन हीने स्माइल हे गाण गाऊन खालील कलाकारांना व लोकांना मानवंदना वाहीली. हॅले बेरी हिने सुद्दा ह्या सोहळ्यात लेना होर्नला मानवंदना वाहीली
Ceremony information
Opting for younger faces for the ceremony, producers Bruce Cohen and Don Mischer chose James Franco and Anne Hathaway as co-hosts. Franco's nomination for Best Actor marked the first time since 1973 that an actor or actress hosted the award ceremony in the same year that he or she was nominated for an acting award. At the 45th Academy Awards, Michael Caine co-hosted the ceremony and was nominated for Best Actor in Sleuth. The last host to win an acting award was David Niven, who won the Oscar for Best Actor in Separate Tables at the 31st Academy Awards in 1959.
This marked the first time since 1957 that an Academy Awards ceremony was co-hosted by a male/female duo. It was also the first time in the history of the awards broadcasts that a male/female duo physically shared the same stage in their hosting duties.
Voting trends and summary
अमेरिकन आणि कॅनेडियन बॉक्स ऑफिसमध्ये सलग दुसऱ्या वर्षी प्रमुख नामनिर्देशित व्यक्तींच्या क्षेत्रात किमान एक ब्लॉकबस्टरचा समावेश आहे. परंतु, नामांकन जाहीर होण्यापूर्वी केवळ तीन उमेदवारांनी १०० दशलक्ष डॉलर्सची कमाई केली होती, त्या तुलनेत मागील वर्षी पाच उमेदवार होते. ऑस्कर जाहीर झाल्यावर दहा सर्वोत्कृष्ट चित्रातील नामांकित व्यक्तींची एकत्रित कमाई १.२ billion डॉलर होती. ती २००९ नंतरची दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वाधिक कमाई आहे. सरासरी एकूण उत्पन्न ११९.३ million दशलक्ष होती.
Two of the ten Best Picture nominees were among the top ten releases in box office during the nominations. At the time of the announcement of nominations on January 25, Toy Story 3 was the highest-grossing film among the Best Picture nominees with $414.9 million in domestic box office receipts. The only other top ten box office hit to receive a nomination was Inception which earned $292.5 million. Among the remaining eight nominees, True Grit was the next-highest-grossing film with $137.9 million followed by The Social Network ($95.4 million), Black Swan $83.2 million, The Fighter ($72.6 million), The King's Speech ($57.3 million), The Kids Are All Right ($20.8 million), 127 Hours ($11.2 million), and finally Winter's Bone ($6.2 million).
Of the top 50 grossing movies of the year, 55 nominations went to 15 films on the list. Only Toy Story 3 (1st), Inception (5th), How to Train Your Dragon (9th), True Grit (17th), The Social Network (29th), The Town (32nd), Black Swan (38th), and The Fighter (45th) were nominated for directing, acting, screenwriting, Best Picture or Animated Feature. The other top-50 box office hits that earned nominations were Alice in Wonderland (2nd), Iron Man 2 (3rd), Harry Potter and the Deathly Hallows, Part 1 (6th), Tangled (10th), Tron: Legacy (12th), Salt (21st), and Unstoppable (39th)
For the sixth year in a row the award for Best Picture went to an R rated film (The King's Speech). Despite having the second most nominations of the show with ten, True Grit failed to win anything.
This was the first time since 2000 (Russell Crowe for Gladiator) when the winner of Best Picture also won Best Actor. For the fifth time in history, two performers won for playing a parent and child (Melissa Leo and Christian Bale in The Fighter), but it was the first time that both awards came in the supporting categories; Brenda Fricker and Daniel Day-Lewis also won for playing a mother and son in 1989's My Left Foot, and on three occasions (the awards for 1938, 1987 and 1993) actresses have won for playing a mother and daughter. Also notable was that three of the four acting awards went to performers playing real people, with Bale's subject Dicky Eklund being present at the ceremony; only Best Actress recipient Natalie Portman won for not playing a real person – an ironic twist, given that the Best Actress category had in recent years been the one most constantly won for biographical portrayals (eight times in the previous eleven years). While The King's Speech was the first period film since Chicago to win best picture, which is intersting since the past has usually gone to period films. Yet in the 2000s it went to films taking place in the present usually, although No Country for Old Men did take place in the 1980's yet would not be considered one.
टीकात्मक अवलोकन
या कार्यक्रमाचे मीडिया प्रकाशनांकडून मिश्रित स्वागत झाले. काही मीडिया आउटलेट या शोची खूप टीका करीत होते. स्टेजवरील फ्रँकोच्या अस्वस्थतेवर टीका करताना काही हॅथवेच्या होस्टिंग कर्तव्याची स्तुती करीत बहुतेक समीक्षक हॅथवे आणि फ्रँको यांच्या होस्टिंग कर्तव्याचा न्याय न घेता करतात. चित्रपट समीक्षक रॉजर एबर्ट यांनी "मी पाहिलेला सर्वात वाईट ऑस्करकास्ट आहे आणि मी थोड्या वेळाने परत जाईन" असे नमूद करून टीका प्रसारित केली. त्याने रात्रीच्या विजेत्यांचे कौतुक केले, परंतु "डेड. इन. द. वॉटर" या शब्दांनी त्याने आपला आढावा संपविला.
वेळेआधीच बाहेर फुटलेला कार्यक्रम
पुरस्कार वितरणाच्या दोन दिवस आधी (फेब्रुवारी २५, २०११) डेडलाइन.कॉम संकेतस्ळावर निक्की फिंकने या सोहळ्याचा कार्यक्रम जाहीर केला होता. यात फिंकने लिहिले होते की टॉम हँक्स पहिला पुरस्कार (सर्वोत्तम कला दिग्दर्शन) प्रदान करेल, कार्यक्रमाचा सुरुवातील यजमान फ्रँको आणि हॅथावे सर्वोत्तम चित्रपटासाठी नामांकित चित्रपटांतून दिसतील, पूर्वी यजमानपद भूषविलेला बिली क्रिस्टल पाहुणा म्हणून मंचावर येईल, कॅथ्रिन बिगेलो सर्वोत्तम दिग्दर्शनाचा पुरस्कार प्रदान करेल आणि स्टीवन स्पीलबर्ग सर्वोत्तम चित्रपट पुरस्कार प्रदान करेल.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्कर पुरस्कार
सिसाची लढाई
ही लढाई कार्थेज व रोमन प्रजासत्ताक यांच्यात लढली गेली. यात रोमनांचा निर्णायक विजय झाला.
मुक्ता (निःसंदिग्धीकरण)
दाते कर्वे यांच्या महाराष्ट्र शब्दकोशात मुक्ता ह्या शब्दाचा अर्थ बंधनरहित, स्वच्छंद असा दिला आहे त्या प्रमाणेच मोती अथवा मोत्यांची माळ असाही दिला आहे. मुक्ता हे मुख्यत्वे स्त्रीवाचक व्यक्तिनाम म्हणून येताना दिसते.
संदर्भ
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
ॲलिस स्प्रिंग्ज
ॲलिस स्प्रिंग्ज हे ऑस्ट्रेलिया देशाच्या नॉर्दर्न टेरिटोरी ह्या प्रदेशामधील एक शहर आहे. हे शहर भौगोलिक दृष्ट्या ऑस्ट्रेलियाच्या मधोमध वसले आहे.
इ.स.पू. २२२
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २२२ वर्ग:इ.स.पू.चे २२० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
राजा रविवर्मा
राजा रवि वर्मा (मल्याळम:രാജാ രവി വര്‍മ; २९ एप्रिल १८४८ - २ ऑक्टोबर १९०६) हे भारतीय चित्रकार आणि कलाकार होते. भारतीय कलेच्या इतिहासातील महान चित्रकारांमध्ये त्यांची गणना होते. त्यांची कामे पूर्णपणे भारतीय संवेदना आणि प्रतिमाशास्त्रासह युरोपियन कलेच्या संमिश्रणाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहेत. विशेष म्हणजे, त्यांच्या चित्रांचे परवडणारे लिथोग्राफ लोकांसाठी उपलब्ध करून देण्यासाठी ते प्रसिद्ध होते, ज्यामुळे चित्रकार आणि सार्वजनिक व्यक्तिमत्त्व म्हणून त्यांची पोहोच आणि प्रभाव मोठ्या प्रमाणात वाढला.
सान मारिनो राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
फुटबॉल संघ
राजा रविवर्मा
त्यांच्या लिथोग्राफने ललित कला आणि कलात्मक अभिरुचीमध्ये सामान्य लोकांचा सहभाग वाढविला. शिवाय, हिंदू देवतांचे त्यांचे धार्मिक चित्रण आणि भारतीय महाकाव्ये तसेच पुराणातील चित्रांना प्रचंड प्रशंसा मिळाली. ते मलप्पुरम जिल्ह्याच्या राजघराण्यातील होते.
राजा रविवर्मा यांचा सध्याच्या केरळ राज्यातील त्रावणकोरच्या राजघराण्याशी जवळचा संबंध होता. त्यांच्या आयुष्यात नंतरच्या काळात, त्यांच्या दोन नातवंडांना त्या राजघराण्यात दत्तक घेण्यात आले आणि त्यांच्या वंशजांमध्ये त्रावणकोरच्या सध्याच्या राजघराण्याचा समावेश आहे, ज्यात अलीकडील तीन महाराजांचा (बलराम वर्मा तिसरा, मार्तंड वर्मा तिसरा आणि राम वर्मा सातवा) यांचा समावेश आहे.
१८७३ मध्ये मद्रास येथील चित्रकलेच्या स्पर्धेत त्यांनी सुवर्णपदक मिळवले. महाराजांच्या दरबारात असणाऱ्या इटालियन तैलचित्रांकडे पाहून त्याने तैलचित्रे काढण्याचे ठरवले. राजा रविवर्मांच्या चित्रांत एक सुंदर, प्रमाणबद्ध व सौंदर्यवती साडी नेसलेली स्त्री असते. त्यांचा स्टुडिओ महाराष्ट्रात लोणावळ्याला होता. तेव्हा दिसलेल्या मराठी स्त्रियांकडे पाहून त्याने तशाच स्त्रिया चित्रांत रंगवल्या. सन इ.स. १८७३ मध्ये, व्हिएन्ना येथे झलेल्या कला प्रदर्शनात त्याला मिळालेल्या प्रथम पारितोषिकामुळे ते जागतिक क्षेत्रावर प्रकाशझोतात आले.
खाजगी आयुष्य
राजा रविवर्मा यांचा जन्म त्रावणकोर (सध्याचे-केरळ)च्या पूर्वीच्या संस्थानातील किलीमनूर राजवाड्यातील किलीमनूरचे कोइल थंपुर एका कुलीन कुटुंबात झाला. राजा ही पदवी व्हाईसरॉय आणि भारताचे गव्हर्नर-जनरल यांनी वैयक्तिक पदवी म्हणून बहाल केली होती.
रविवर्मा हे इझुमाविल नीलकंथन भट्टीरिपाद आणि उमायंबा थम्पुररत्ती यांचे पुत्र होते. त्यांची आई उमा अंबाबाई थमपुरट्टी (किंवा उमायांबाबाई थमपुरट्टी) त्रावणकोर राज्यातील किलीमनूर सरंजामशाही इस्टेटवर राज्य करणाऱ्या जहागीरदार कुटुंबातील होती. ती काही प्रतिभेची कवयित्री आणि लेखिका होती आणि तिचे काम पार्वती स्वयंवरम वर्मा यांनी तिच्या मृत्यूनंतर प्रकाशित केले. रविवर्मा यांचे वडील संस्कृत आणि आयुर्वेदाचे विद्वान होते आणि ते केरळमधील एर्नाकुलम जिल्ह्यातील रहिवासी होते. रविवर्मा यांना दोन भावंडे, मंगलाबाई नावाची बहीण आणि राजा वर्मा (जन्म १८६०) नावाचा भाऊ. आडनाव देखील एक चित्रकार होते आणि त्यांनी रविवर्मा यांच्याशी आयुष्यभर जवळून काम केले.
कला जीवन
आधुनिक भारतीय वास्तववादी चित्रकलेचा जनक म्हणून राजा रविर्म्याचे नाव घेतले जाते.
युरोपियन चित्रकारांप्रमाणे ‘कमिशन पोट्र्रेट’ काढणारे ते पहिले भारतीय चित्रकार. त्यांच्या चित्रकलेवर पाश्चात्त्यांचा पगडा असला तरी त्यांची चित्रे मात्र अस्सल भारतीय होती. रामायण-महाभारतातील प्रसंग, विश्वामित्र-मेनका, दुष्यंत-शकुंतला, उर्वशी-पुरुरवा अशी एकापेक्षा एक सरस चित्रे आपल्या वास्तववादी शैलीच्या कलाकृतीतून चितारली आहेत. आपली चित्रे छापण्यासाठी त्यांनी लोणावळ्याजवळील मळवली येथे शिळा (प्रेस) छापखाना उभारला. या छापखान्यातून हजारो देवदेवतांची चित्रं साऱ्या भारतभर पूजली जाऊ लागली. देवतांना मानवी चेहरे देण्याचे काम रविवर्मा यांनी केले.
आपल्या चित्रांतून भारतीय संस्कृतीचा ठसा जगात पोहचविणाऱ्या रविवर्माना अनेक मानसन्मान मिळाले. शिकागोच्या आंतरराष्ट्रीय प्रदर्शनात स्थान मिळवणारे ते एकमेव. सातव्या एडवर्डने कैसर-ए-हिंद’ हा पुरस्कार देऊन त्यांना गौरविले होते. त्या काळात देशविदेशातील राजांचे राजवाडे राजा रवि वर्माच्या चित्रांच्या दालनांनी सजले होते. त्यांच्या चित्रातून मानवी स्वभावाच्या भावना, छटा सहजसुंदरतेने दर्शविल्या. वयाच्या ५८ व्या वर्षी २ ऑक्टोबर १९०६ रोजी त्यांचे निधन झाले. भारतीय कलेच्या इतिहासात ते उत्कृष्ट चित्रकारांपैकी एक समजले जातात.
राजाची पदवी
इ.स. १९०४ मध्ये, भारताचे व्हाइसरॉय लॉर्ड कर्झन यांनी केसर-इ-हिंद या सुवर्णपदकाने सन्मानित केले. त्यावेळेस त्याचे नांव 'राजा रवि वर्मा' असे नोंदविले गेले. . इ.स. १९९३ मध्ये,नवी दिल्ली येथे त्याच्या चित्रांचे प्रदर्शन भरले. त्याने भारतीय कलेस दिलेल्या योगदानाचा गौरव म्हणून केरळ सरकारने त्याच्या नावाने राजा रवि वर्मा पुरस्कार सुरू केला. हा कला व संस्कृतीच्या क्षेत्रात उत्कृष्ट प्रावीण्य दाखविणाऱ्याला प्रतिवर्षी दिला जातो.
मावेलीक्कारा, केरळ येथे त्याच्या सन्मानाप्रित्यर्थ फाइन आर्टचे एक महाविद्यालय उघडण्यात आले आहे. पुण्यातही नवोदित चित्र-कलावंतांना व्यासपीठ मिळवून देणारे राजा रविवर्मा कलापीठ आहे.
सन्मान
1904 मध्ये व्हाईसरॉय लॉर्ड कर्झन यांनी ब्रिटीश राजा सम्राटाच्या वतीने वर्मा यांना कैसर-ए-हिंद सुवर्णपदक प्रदान केले. त्यांच्या सन्मानार्थ केरळमधील मावेलीकारा येथे ललित कलांना समर्पित महाविद्यालयाची स्थापना करण्यात आली. किलीमनूर येथील राजा रविवर्मा हाईचे नाव त्यांच्या नावावर ठेवण्यात आले आणि भारतभर त्यांच्या नावाने अनेक सांस्कृतिक संस्था आहेत. 2013 मध्ये, त्याच्या सन्मानार्थ बुधावरील विवर वर्मा हे नाव देण्यात आले. भारतीय कलेतील त्यांचे मोठे योगदान लक्षात घेऊन, केरळ सरकारने राजा रविवर्मा पुरस्कार नामक पुरस्काराची स्थापना केली आहे, जो कला आणि संस्कृतीच्या क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या लोकांना दरवर्षी दिला जातो.
त्यांच्या 65 व्या पुण्यतिथीनिमित्त इंडिया पोस्टने रविवर्मा आणि त्यांची प्रसिद्ध चित्र 'दमयंती आणि हंस' यांचे स्मरणार्थ पोस्ट स्टॅम्प जारी केले.
लिगसी
पाश्चात्य सौंदर्यशास्त्र आणि भारतीय प्रतिमाशास्त्राशी जुळवून घेण्याच्या क्षमतेमुळे राजा रविवर्मा यांना काही वेळा पहिले आधुनिक भारतीय कलाकार म्हणून ओळखले जाते. भारतीय कला इतिहासकार आणि समीक्षक गीता कपूर यांनी लिहिले,"'रविवर्मा हे आधुनिक भारतीय कलेचे निर्विवाद जनक आहेत. त्याच वेळी भोळे आणि महत्त्वाकांक्षी, तो त्याच्या नंतरच्या देशबांधवांसाठी व्यावसायिक कुशाग्रतेद्वारे वैयक्तिक प्रतिभा परिभाषित करण्याच्या विशिष्ट विषयावर वादविवाद उघडतो, सांस्कृतिक रूपांतराची चाचणी पद्धती वैशिष्ट्यपूर्ण प्रभावासह, त्याच्या ऐतिहासिक व्याप्तीसह चित्रात्मक कथन करण्याचा प्रयत्न करतो.'"त्याचप्रमाणे बडोदा शाळेतील कलाकार गुलाम मोहम्मद शेख यांनीही रविवर्मा हे आधुनिक कलाकार म्हणून लिहिले आहेत. शेख यांनी त्यांच्या "बडोद्यातील रविवर्मा" या निबंधात वर्मा हे भारतीय आधुनिक कलेच्या स्थापनेतील एक महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व असल्याचे प्रतिपादन केले आणि असा दावा केला की "रविवर्मा यांच्या प्रवेशानंतर समकालीन भारतीय कलेची कथा पूर्वीसारखी नव्हती. त्यांनी आपली छाप सोडली. त्याच्या जवळजवळ प्रत्येक पैलूवर." कपूरप्रमाणेच, शेख यांनी रविवर्मा यांच्या भारतीय आणि पाश्चात्य सौंदर्यशास्त्र आणि तंत्रांच्या एकत्रीकरणाची प्रशंसा केली आणि त्यांची तुलना भारतीय आधुनिकतावादी नंदलाल बोस यांच्याशी केली.
मात्र, रविवर्मा यांचा वारसा वादग्रस्त आहे. बडोदा शाळेचे सहकारी कलाकार आणि कला इतिहासकार रतन परीमू यांनी रवि वर्माला कमी अनुकूल प्रकाशात पाहिले, त्यांचा अपमानास्पदपणे उल्लेख केला आणि वर्माचे कार्य लोककला आणि आदिवासी कलेपेक्षा कमी आध्यात्मिकरित्या प्रामाणिक असल्याचा दावा केला. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की रवि वर्मा लोकप्रिय कलेच्या "अश्लीलतेसाठी" जबाबदार आहेत, वर्माच्या कार्याची तुलना कॅलेंडर कला आणि चित्रपटांमधील लोकप्रिय प्रतिमांच्या आकर्षक रंग आणि लैंगिकतेशी करते.
त्यांचा वादग्रस्त वारसा असूनही, रविवर्मा आधुनिक आणि समकालीन भारतीय कलाकारांसाठी एक महत्त्वाची व्यक्तिमत्त्व आहे. उदाहरणार्थ, आधुनिक कलाकार नलिनी मलानी यांनी रवि वर्माच्या आदर्शवादी राष्ट्रवादाची चौकशी करण्यासाठी रवि वर्माच्या 'गॅलेक्सी ऑफ म्युझिशियन्स' या व्हिडिओ इन्स्टॉलेशनमध्ये युनिटी इन डायव्हर्सिटीमध्ये पुन्हा तयार केले. त्याचप्रमाणे समकालीन कलाकार पुष्पमाला एन. यांनी रविवर्मा यांच्या देवी आणि भारतीय स्त्रियांच्या आदर्श चित्रणांचे विघटन करण्याचा विषय म्हणून रविवर्माची अनेक चित्रे स्वतःसोबत पुन्हा तयार केली.
मुख्य कामांची यादी
राजा रविवर्म्याच्या प्रमुख चित्रांची यादी -
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय चित्रकार वर्ग:मल्याळी व्यक्ती वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:इ.स. १८४८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९०६ मधील मृत्यू वर्ग:कैसर-ए-हिंद पुरस्कार विजेते
वायपिन
हे बेट गोश्री पुलांनिशी मुख्य भूमीशी जोडलेले आहे. फोर्ट कोच्चीपासून येथे फेरीबोटीची सेवा आहे. या बेटाला स्थानिक कोच्ची पोर्तुगीझ भाषेत इस्ला सांता असे नाव आहे.
वर्ग:कोचीमधील पर्यटनस्थळे
अक्षरनंदन
अक्षरनंदन शाळा ही पुण्यातली एक प्राथमिक व माध्यमिक शाळा आहे.
वर्ग:पुण्यातील शैक्षणिक संस्था
वरोशी
वरोशी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
चित्तोडगढ किल्ला
चित्तोडगढ किल्ला हा भारताच्या राजस्थान राज्यातील एक किल्ला आहे. संत मीराबाईपासून राणि पद्मिनीपर्यंत अनेक महत्त्वाच्या ऐतिहासिक व्यक्तिंचे स्थान असलेला हा रम्य किल्ला अतिषय प्रेक्षणीय आहे. हा अशियातील आकाराने सर्वात मोठा किल्ला आहे. या किल्याचा परिसर जवळपास ७०० एकर आहे.
वर्ग:राजस्थानातील किल्ले वर्ग:किल्ले
खुताळ बारागाव
खुटल बारागाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
बिबवेवाडी
बिबवेवाडी हे पुणे शहरामधील एक उपनगर आहे.
विश्वकर्मा इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी हे अभियांत्रिकी विद्यालय येथे आहे.
वर्ग:पुणे वर्ग:पुण्याची उपनगरे
भारताचे उपपंतप्रधान
भारताचे उपपंतप्रधान (Deputy Prime Minister of India) हे भारत सरकारच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळाचे सदस्य आहेत. तांत्रिकदृष्ट्या हे संवैधानिक कार्यालय नाही, हे क्वचितच काही वेळा विशिष्ट अधिकारांचे कार्य करत असतात. उपपंतप्रधान हा सामान्यपणे गृहमंत्री किंवा अर्थमंत्र्यांच्या रूपात एक महत्त्वाच्या कॅबिनेट पोर्टफोलियो ठेवतात. सरकारच्या संसदीय यंत्रणेत पंतप्रधानांना मंत्रिमंडळात "first among equals" असे मानले जाते; उपपंतप्रधान यांच्या स्थितीचा उपयोग गठबंधन सरकारच्या अंतर्गत किंवा राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात राजकीय स्थिरता आणि ताकद आणण्यासाठी वापरला जातो, जेव्हा आदेशाची एक योग्य श्रृंखला आवश्यक असते.
भारताचे पहिले उपपंतप्रधान वल्लभभाई पटेल होते, जे जवाहरलाल नेहरूंच्या मंत्रिमंडळात गृहमंत्री होते. हे कार्यालय फक्त मधूनमधून व्याप्त केले गेले आहे. सातव्या आणि शेवटचे उपपंतप्रधान लालकृष्ण अडवाणी होते, ज्यांनी अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या सरकारमध्ये २००२ ते २००४ या कालावधीत गृहमंत्री शिवाय हे पद स्वीकारले होते. सध्याच्या सरकारमध्ये उपपंतप्रधान नाही.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय राजकारणी
मीना कपूर
मीना कपूर (१९३०:कलकत्ता - २३ नोव्हेंबर, २०१७, मुंबई) या एक हिंदी चित्रपटासाठी पार्श्वगायन करणाऱ्या गायिका होत्या. त्यांचे वडील विक्रम कपूर हे कलकत्त्याच्या न्यू थिएटर्स स्टुडिओचे अभिनेते होते. चित्रपट निर्माते पी.सी. बरुआ हेही त्यांचे नातेवाईक होते. यांमुळे कपूर यांचा चित्रपटात प्रवेश सुकर झाला.
संगीतकार एस.डी. बर्मन यांनी कपूर यांना लहान वयातच संधी दिली. अथ दिन या चित्रपटात त्यांनी प्रथम पार्श्वगायन केले. १९४० ते ६५ या काळात कपूर यांनी अनेक गीते गायली.
कपूर यांचा संगीतकार अनिल विश्वास यांच्याशी १९५९ मध्ये विवाह झाला. अनिल विश्वासनी चित्रपटसृष्टीतून कंटाळून दिल्ली आकाशवाणीमध्ये काम करण्यासाठी तेथे गेले. मीना कपूर याही आपली कारकीर्द गुंडाळून त्यांच्याबरोबर दिल्लीला गेल्या. त्यानंतरही त्यांनी निवडक चित्रपटांत पार्श्वगायन केले.
गाणी
वर्ग:बॉलिवूड पार्श्वगायक वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बास्तिया
बास्तिया (Bastia; कॉर्सिकन: Bastia) हे फ्रान्स देशाच्या कॉर्सिका बेटावरील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर (अझाक्सियो खालोखाल) आहे. बास्तिया शहर कॉर्सिका बेटाच्या उत्तर भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून ते इटलीच्या एल्बा ह्या बेटाच्या पश्चिमेस ५० किमी अंतरावर स्थित आहे.
खेळ
फुटबॉल हा येथील सर्वात लोकप्रिय खेळ असून लीग १मध्ये खेळणारा एस.सी. बास्तिया हा येथील प्रमुख संघ आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रान्समधील शहरे वर्ग:कॉर्स वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
गुंडू बेट
गुंडू बेट हे भारताच्या केरळ राज्यातील कोचीन शहरात असलेले एक पर्यटन क्षेत्र आहे.
रॉबेर्तो बॅजियो
रोबेर्तो बॅजियो (फेब्रुवारी १८, इ.स. १९६७:काल्दोन्यो, इटली - ) हा 🇮🇹 italyचा फुटबॉल खेळाडू आहे.
बॅजियो इटलीकडून तीन फुटबॉल विश्वचषकांत खेळला आहे व तिन्ही स्पर्धांमध्ये गोल करणारा तो एकमेव इटालियन खेळाडू आहे. बॅजियोला इ.स. १९९३मध्ये युरोपमधील सर्वश्रेष्ठ खेळाडू व फिफाचा श्रेष्ठ आंतरराष्ट्रीय खेळाडू असल्याचा बहुमान मिळाला.
वर्ग:इटलीचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स.पू. २२३
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २२३ वर्ग:इ.स.पू.चे २२० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
ट्रासिमेन सरोवराची लढाई
ही लढाई कार्थेज व रोमन प्रजासत्ताक यांच्यात लढली गेली. यात कार्थेजचा निर्णायक विजय झाला.
वर्ग:इ.स.पू. २१७
बीजांडवाहिनी
प्रजननाच्या हेतूने कार्य करणाऱ्या मानवी प्रजननसंस्थेतील स्त्री प्रजननसंस्थेचा भाग असलेला हा अवयव आहे. बीजांडकोशातून मुक्त झालेले बीजांड ग्रहण करणे व त्याचे गर्भाशयाकडे वहन करणे ही बीजांडवाहिनीची कामे आहेत. योग्य वेळी शुक्रजंतू उपलब्ध झाल्यास बीजांडवाहिनीतच बीजांडाचे फलन होते व हे फलित बीजांड (गर्भ) गर्भाशयाकडे वाहून नेले जाते.
रचना
दोन्ही बीजांडकोशांजवळ प्रत्येकी एक अंडवाहिनी असते. गर्भाशयाजवळील अंडवाहिनीचा भाग फनेलच्या आकाराचा असून त्याच्या कडा झालरयुक्त असतात. झालरीच्या आतील बाजूस असलेल्या पक्षाभिकेमुळे अंडाशयातून उदरगुहेत मुक्त झालेले अंडपुटक अंडवाहिनीमध्ये वाहून नेले जाते. अंडवाहिनी सुमारे १०-११.५ सेमी लांब असते. अंडवाहिनीची आतील बाजू श्लेश्मकलेने युक्त असते.
कार्य
बीजांडकोशातून श्रोणीगुहेत मुक्त झालेले बीजांड बीजांडवाहिनीच्या बीजांडकोशाच्या जवळील मोकळ्या तोंडाकडून ग्रहण केले जाते आणि तिच्या गर्भाशयाच्या तोंडाकडे वाहून नेले जाते. बीजांडवाहिनीच्या आतील बाजूवरील श्लेष्मकलेवरील पक्षाभिकेमुळे आणि बीजांडवाहिनीच्या आकुंचनामुळे बीजांडाचे वहन होते. हे वहन एकाच दिशेने, गर्भाशयाकडे, केले जाते. संभोगाचे वेळी योनीत सोडले गेलेले व गर्भाशयमार्गे बीजांडवाहिनीत पोचलेले शुक्रजंतू योग्य वेळी उपलब्ध झाल्यास बीजांडाचे बीजांडवाहिनीतच फलन होते. फलित किंवा फलन न झालेले बीजांड शेवटी गर्भाशयात जाते. फलित बीजांडाचे गर्भाशयात रोपण होते. फलन न झालेले बीजांड मासिक स्रावाबरोबर शरीराबाहेर टाकले जाते
वैद्यकीय महत्त्व
वर्ग:प्रजनन वर्ग:शरीरशास्त्र वर्ग:महिला स्वास्थ्य अभियान २०१८
इराक
इराक हा अतिप्राचीन लिखित इतिहास असलेला मध्यपूर्वेतील एक प्रजासत्ताक देश आहे. इराकच्या पूर्वेला इराण (कुर्दिस्तान प्रदेश), दक्षिणेला सौदी अरेबिया, आग्नेयेला कुवेत, पश्चिमेला जॉर्डन, वायव्येला सीरिया व उत्तरेला तुर्कस्तान हे देश आहेत. बगदाद ही इराकची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
१९७९ ते २००३ सालादरम्यान इराक देशाचे शासन सद्दाम हुसेन ह्या हुकुमशहाच्या ताब्यात होते. २००३ साली अमेरिकेने इराकवर लष्करी कारवाई करून सद्दामची राजवट संपुष्टात आणली. नूरी अल-मलिकी हे इराकचे सध्याचे पंतप्रधान आहेत.
इराकचे क्षेत्रफळ ४,३८,३१७ वर्ग किलोमीटर एवढे असून लोकसंख्या ३,१४,३७,००० एवढी आहे. अरबी व कुर्दिश ह्या येथील प्रमुख भाषा आहेत. तैग्रिस नदी आणि युफ्रेटिस नदी या दोन नद्यांमधील प्रदेश म्हणून पूर्वी या देशाला 'मेसोपोटेमिया' असे म्हणत.
इराकचे अधिकृत चलन दिनार असून या देशाची संपूर्ण अर्थव्यवस्था खनिज तेलावर अवलंबून आहे. बार्ली हे इराकचे प्रमुख धान्य आहे. खजुराची निर्यात करण्यात इराकचा जगात पहिला क्रमांक लागतो.
ऑटोमन साम्राज्य
इराण, सुमेरिया आणि हडप्पा या तीनही समृद्ध संस्कृती साधारण एकाच कालखंडातल्या (तपासून पाहावे!). त्या काळी इराक(मेसोपोटेमिया) हा सुमेरियन संस्कृतीचा हिस्सा होता. हडप्पाचे लोक सुमेरियन लोकांशी व्यापार करण्यास उत्सुक असत.
इसवी सन १५३४ ते १९१८ या कालखंडात इराकमध्ये ऑटोमन साम्राज्य होते. इ‌‌.स. १९१७मध्ये पहिल्या जागतिक युद्धात, ब्रिटनच्या सेनेने बगदादला वेढा घातला, आणि ऑटोमन साम्राज्यावर विजय मिळवला. ब्रिटिश लोकांनी मेसोपोटेमियामध्ये आपले सरकार स्थापन केले आणि त्या देशाचे नाव इराक असे केले.
इ‌.स. १९२१मध्ये मक्का येथील शरीफ हुसेन बीन अलीच्या, फैजल नावाच्या पुत्राला इराकचा पहिला राजा म्हणून घोषित केले गेले. त्यानंतर दीर्घकाल चाललेल्या हिंसक लढायांनंतर इ‌‌.स. १९३२मध्ये इराक स्वतंत्र झाला. त्यानंतरही ब्रिटनने दुसऱ्या जागतिक महायुद्धात परत इराकवर विजय मिळवून त्याला पारतंत्र्यात ढकलले. शेवटी इसवी सन १९५८मध्ये ब्रिटिशांची सत्ता झुगारून इराक स्वतंत्र झाला.
इराकची समृद्ध संस्कृती
असाही एक काळ होता, की जेव्हा बगदाद हे अब्बासी खलिफांचे केंद्र होते. तेव्हा इराकमधील शहरे खूपच समृद्ध आणि आधुनिक असून उर्वरित जगाने आदर्श मानली होती. येथूनच जगभर व्यापार आणि संस्कृतीचा विस्तार होत होता. अब्बासी खलिफांचा सर्व भर शिक्षण, व्यापार, तंत्रज्ञान आणि सामाजिक सुधारणा यांवर होता. याचा साऱ्या अरब जगतावर चांगला परिणाम होत होता. या मध्ययुगात जेव्हा इराक हे ज्ञानाचे केंद्र होते, तेव्हा युरोपात फक्त मालक आणि गुलाम असत. तेथे लोकांना विविध प्रकारचे भरमसाठ कर द्यावे लागत. याउलट इराक हे अरब जगताचे केंद्र होते, आणि येथे कानाकोपऱ्यात विकासाचे वारे होते.
जेव्हा इराक हा देश ब्रि‌टिशांची वसाहत झाला, तेव्हा हिंदुस्थानप्रमाणेच इराकचीही आंतरिक स्थिती बिघडत गेली. ब्रिटिशांनी इराकची अर्थव्यवस्था पूर्णपणे कोलमडवून टाकली. शेवटी जेव्हा इराक ब्रिटिशांच्या तावडीतून मुक्त झाला, तेव्हानंतर आलेल्या १९८० च्या दशकात मात्र इराकमध्ये सुवर्णयुग अवतरले. तत्कालीन राष्ट्रपती सद्दाम हुसेन यांच्या नेतृत्वाखाली इराकने भरपूर प्रगती केली व इराकची गणती जगांतल्या उत्तम देशांत होऊ लागली.या देशात खूप जुनी मशीद आहेत.हे त्याच्या संस्कृतीशी निगडीत आहे.
इराकची स्थिती खालावण्याची कारणे
१. इराकच्या बरबादीचा पाया ब्रिटिशांच्या वसाहतकालात घातला गेला. ब्रिटिशांनी इराक दीर्घकाल आपल्या ताब्यात ठेवले, आणि त्याच्या नैसर्गिक साधनसंपत्तीवर पुरेपूर डल्ला मारला. इराकच्या अर्थव्यवस्थेशी स्वतःच्या देशाची अर्थव्यवस्था निगडित केली, स्वतःच्या देशाला समृद्ध केले आणि इराकची वाताहत केली. हेच दुष्कृत्य इंग्रजांनी हिंदुस्थानात केले होते.
२. इराक हा अमेरिकेचा एकेकाळचा दोस्त होता. अमेरिका आणि इराणमध्ये सन १९७९मध्ये इराणमध्ये झालेल्या इस्लामी क्रांतीनंतर शत्रुत्व आले आणि ते जपण्यासाठी अमेरिकेला इराकची मदत होत असे. इराण आणि इराकमध्ये इसवी सन १९८० पासून ते १९८८पर्यंत आखाती युद्ध झाले, त्यावेळी अमेरिका इराकच्या बरोबर होता आणि सद्दाम हुसेनची मदत घेत होता. त्या काळात ब्रिटनही इराकच्या बरोबर असे. पण जेव्हा इराकने कुवेत ताब्यात घेण्यासाठी त्या देशावर स्वारी केली, तेव्हा ब्रिटन आणि अमेरिका दोघेही इराकला शत्रू मानू लागले. या दोन्ही देशांनी इतर काही देशांच्या बरोबरीने इराकी सैन्याशी युद्ध करून त्यांना कुवेतमधून बाहेर हकलले. इराकमध्ये जनसंहारक रासायनिक शस्त्रे आहेत असा अमेरिका आणि ब्रिटन यांना संशय होता. केवळ या संशयावरून अमेरिकेने इराकवर इसवी सन २००३मध्ये हल्ला केला आणि इराकला नेस्तनाबूत केले. अमेरिकन सैन्य इराकमध्ये बरीच वर्षे राहिले आणि त्यामुळे तेथे आतंकवाद बळावला. स्त्रियांची परिस्थिती बिघडत गेली. त्यांच्यामधले शिक्षणाचे प्रमाण ७५ टक्क्यांनी खालावले, आणि ते आणखी कमी कमी होत राहिले. इराकमध्ये कोणतीही संहारक शस्त्रे सापडली नाहीतच, पण सद्दाम हुसेनला मात्र अमेरिकनांनी पकडून ठार मारले.