cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ख्वाजा गरीब नवाज
चिशिया पद्धत - जीर्णोद्धार
चिश्तिया पद्धत अबू इसाक शमीने इराणच्या "चश्त" शहरात सुरू केली, म्हणून "चश्तिया" किंवा चिश्तिया मार्ग असे नाव पडले. पण तो भारताच्या उपविभागात पोहोचला नाही. मोईनुद्दीन चिश्ती साहिब यांनी भारताच्या उपखंडात किंवा उपखंडात या सुफी पद्धतीची स्थापना आणि प्रचार केला. हा घटक किंवा पद्धत आध्यात्मिक होती, भारत हा एक आध्यात्मिक देश असल्याने ही पद्धत समजली, स्वागतार्ह आणि स्वीकारली. धार्मिकदृष्ट्या ही पद्धत अतिशय शांततापूर्ण होती आणि धार्मिक चिन्हांनी परिपूर्ण असल्यामुळे भारतीय समाजात त्यांचे शिष्य अधिक झाले. त्याची चर्चा दूरवर पसरली आणि लोक दूरदूरवरून त्याच्या दरबारात हजर राहून धार्मिक ज्ञान मिळवत.
अजमेरमध्ये त्यांची एंट्री
अजमेरमध्ये जेव्हा ते धर्मप्रचार करत असत तेव्हा ते चिश्ती पद्धतीने करत असत. अशा रीतीने श्लोक गायनाद्वारे देवाचे गीत लोकांपर्यंत पोहोचवले गेले. याचा अर्थ, कव्वाली, समखवानी आणि कादंबऱ्यांद्वारे लोकांना देवाबद्दल सांगणे आणि त्यांना मुक्तीचा मार्ग दाखवणे. स्थानिक हिंदू राजांशीही अनेक मतभेद होते, परंतु ते सर्व मतभेद अल्पकालीन होते. मोईनुद्दीन साहेबांच्या प्रवचनाने स्थानिक राजाही मंत्रमुग्ध झाला आणि त्याने आपल्यावर कोणतीही संकटे किंवा संकट येऊ दिले नाही.
अशा प्रकारे स्थानिक लोकांची मनेही जिंकली गेली आणि लोकही त्यांचे शिष्य होऊ लागले.
त्यांचे शेवटचे क्षण
633 हिजरी आल्यावर त्यांना माहित होते की हे त्यांचे शेवटचे वर्ष आहे, जेव्हा ते अजमेरमधील जुम्मा मशिदीत आपल्या चाहत्यांसह बसले होते, तेव्हा त्यांनी शेख अली संगल (र.) यांना सांगितले की ते हजरत बख्तियार काकी (र.) यांना पत्र लिहा. त्यांना येण्यास सांगत आहे. ख्वाजा साहेबांनी कुराण-ए-पाक नंतर, त्यांची निंदा आणि त्यांची चप्पल काकी (र.ए.) यांना दिली आणि म्हणाले, "हा मुहम्मद (स.)चा विश्वास आहे, जो मला माझ्या पीर-ओ-मुर्शिदांकडून मिळाला आहे, मी विश्वास ठेवतो. तुम्ही आणि ते तुम्हाला दिले आणि मग त्याचा हात हातात घेतला आणि आकाशाकडे पाहिले आणि म्हणाले, "मी तुम्हाला अल्लाहवर बसवले आहे आणि तुम्हाला हा सन्मान आणि सन्मान मिळवण्याची संधी दिली आहे." 5 त्यानंतर आणि 6 रजब रोजी ख्वाजा साहेब आत गेले. त्याच्या खोलीत जाऊन कुराण-ए-पाक वाचायला सुरुवात केली, रात्रभर त्याचा आवाज ऐकू आला, पण सकाळी आवाज आला नाही, खोली उघडली तेव्हा तो स्वर्गात गेला होता, त्याच्या कपाळावर फक्त हीच ओळ चमकत होती. "तो अल्लाहचा मित्र होता आणि अल्लाहचे प्रेम मिळवण्यासाठी त्याने हे जग सोडले." त्याच रात्री मुहम्मद (स.अ.) स्वप्नात काकी (रा.) यांच्याकडे आले आणि म्हणाले " ख्वाजा साहिब अल्लाहचे मित्र आहेत आणि मी आलो आहे. त्याला स्वीकारण्यासाठी. त्यांच्या अंत्यसंस्काराची नमाज त्यांचा मोठा मुलगा ख्वाजा फक्रुद्दीन (र.) यांनी केली. दरवर्षी त्यांचा उर्स हजरतच्या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर होतो.
वंशज
ख्वाजा हुसेन चिश्ती अजमेरी (اردُو :- واجه سین) यांना शेख हुसेन अजमेरी आणि मौलाना हुसेन अजमेरी, ख्वाजा हुसेन चिश्ती, ख्वाजा हुसेन अजमेरी या नावानेही ओळखले जाते, हे ख्वाजा मोईनुद्दीन हसन चिश्ती यांचे वंशज (नातू) आहेत, जे एमपर येथील अकबर यांचे वंशज (नातू) आहेत. अजमेर. ख्वाजा हुसेन अजमेरी हे अजमेर दर्ग्याच्या सज्जादंशीन व मुतवल्ली येथे प्राचीन कौटुंबिक विधींनुसार जात असताना, बादशहा अकबराने तुमचा खूप छळ केला आणि अनेक वर्षे कैदेत ठेवले. दर्गा ख्वाजा साहिब अजमेर मध्ये दररोज वाचलेली प्रकाशाची दुआ ख्वाजा हुसेन अजमेरी यांनी लिहिली होती. तुमचा विसाल 1029 हिजरी मध्ये झाला. ही तारीख कळू शकते. सम्राट शाहजहानच्या कारकिर्दीत 1047 मध्ये घुमटाचे बांधकाम झाले.
चिश्ती मार्गाचे सुफिया
मोईनुद्दीन साहेबांचे सुमारे एक हजार खलिफ आणि लाखो प्रशंसक होते. अनेक पंथांचे सुफीही येऊन चिटक्या पद्धतीने त्यांच्यात सामील होत असत. त्याच्या शिष्यांमध्ये प्रमुख; कुतुबुद्दीन बख्तियार काकी, बाबा फरीद, निजामुद्दीन औलिया, हजरत अहमद अलाउद्दीन साबीर कालियारी, अमीर खुसरो, नसीरुद्दीन चिराग दहलवी, बंदे नवाज, अशरफ जहांगीर सिम्नानी आणि अता हुसेन फानी.
आजकाल मुस्लिम, हिंदू, शीख, ख्रिश्चन आणि इतर धर्माच्या लोकांसह हजारो भाविक उर्स निमित्त हजेरी लावण्यासाठी येतात.
साध्या संस्कृतीत
हुसैन इब्न अली के पाशस्त में इन्हों ने यह कविता लिखी, जो दुनियां भर में मशहूर हुई।
शाह अस्त हुसैन, बादशाह अस्त हुसैन
शाह हैं हुसैन, बादशाह हैं हुसैन
दीन अस्त हुसैन, दीनपनाह अस्त हुसैन
धर्म हैं हुसैन, धर्मरक्षक हैं हुसैन
हक़्क़ाक़-ए बिना-एला इलाह अस्त हुसैन सत्य है कि हुसैन ने शहादा की बुनियाद रखी
त्याचे भक्त आणि भक्त
भारताच्या उपखंडातील प्रत्येक भागात त्यांचे चाहते सापडतील. जेव्हा त्यांचा उर्स होतो, तेव्हा देश-विदेशातील लोक त्यांच्या दर्गाला भेट देतात आणि प्रार्थना करतात. भारत सरकार आणि इतर राज्य सरकारे या उर्सच्या निमित्ताने अनेक सोयी-सुविधा करतात. उदाहरणार्थ, विशेष रेल्वे गाड्या उभ्या करणे, अधिकृतपणे उर्सच्या निर्वाहासाठी सुविधा करणे, सरकारी आणि प्रशासकीय व्यवस्था करणे. चादर भारत सरकार आणि राजस्थान राज्य सरकार देखील देऊ करते.
मीडिया मध्ये
त्यांच्या मंत्रमुग्धतेवर अनेक हिंदी किंवा उर्दू चित्रपट तयार झाले. आणि त्यांच्या जीवनावर अनेक गाणी लिहिली आणि गायली गेली.
भारताच्या उपखंडात कोठेही कव्वाली आयोजित केली जाते, त्या कव्वालींमध्ये त्यांच्याबद्दल "मनकबत" (कव्वालीची स्तुती करणारे गाणे किंवा पद्य) गाण्याची एक सामान्य परंपरा आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:सूफी पंथ
प्रणिती शिंदे
प्रणिती सुशीलकुमार शिंदे ह्या एक भारतीय राजकारणी असून त्या महाराष्ट्र विधानसभेत सोलापूर शहर मध्य विधानसभा मतदारसंघातून तीन वेळा निवडून आलेल्या आहेत. त्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या सदस्य असून इस २०२१ पासून महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेस समितीच्या कार्यकारी अध्यक्ष देखील आहेत. तसेच त्या केरळ प्रदेश काँग्रेस समितीच्या विधानसभा निवडणुकीसाठीच्या स्क्रिनिंग समितीच्या सदस्य देखील आहेत.
प्रणिती शिंदे ह्या, माजी केंद्रीय गृह मंत्री सुशीलकुमार शिंदे यांच्या कन्या आहेत. शिंदे ह्या एक सामाजिक कार्यकर्त्या असून 'जाई जुई' या त्यांच्या अशासकीय संस्थेद्वारे काम करत असतात. शिंदे यांनी मुंबईच्या सेंट झेवियर्स महाविद्यालयातून पदवीचे शिक्षण पूर्ण केले.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:दलित नेते वर्ग:दलित राजकारणी वर्ग:सोलापूर शहर मध्यचे आमदार वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य
हाराल्ड पाचवा, नॉर्वे
हाराल्ड पाचवा (२१ फेब्रुवारी, १९३७:आकेर्शुस, नॉर्वे - ) हे नॉर्वे देशाचे विद्यमान राजे आहेत. वडील ओलाव पाचवा ह्यांच्या मृत्यूनंतर १९९१ साली हाराल्ड ५ ह्यांनी राजेपद स्वीकारले.
यांनी १९६४, १९६८ आणि १९७२ च्या ऑलिंपिक खेळांमध्ये नॉर्वेचे प्रतिनिधित्व केले होते.
बाह्य दुवे
हाराल्ड ०५ वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. ९८०
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८० वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
डॅलस
डॅलस हे अमेरिकेच्या टेक्सास राज्यातील तिसऱ्या क्रमांकाचे व अमेरिकेमधील नवव्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. सुमारे ११.९८ लाख लोकसंख्या असलेले हे शहर ६४.७७ लाख वस्तीच्या व अमेरिकेमधील चौथ्या क्रमांकाच्या डॅलस-फोर्ट वर्थ महानगरामधील प्रमुख शहर आहे. ३७४ अब्ज डॉलर इतकी उलाढाल असलेली डॅलसची अर्थव्यवस्था अमेरिकेमध्ये सहाव्या क्रमांकावर आहे.
टेक्सासच्या ईशान्य भागात इ.स. १८४१ साली स्थापन झालेले डॅलस शहर खनिज तेल व कापसाचे मोठे व्यापार व वाहतूक केंद्र म्हणून वर आले. सध्या बँकिंग, दूरध्वनी, उर्जा, आरोग्यसेवा, इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी इत्यादी वैविध्यपूर्ण उद्योगांचे महत्त्वाचे केंद्र असलेले डॅलस एक जागतिक शहर आहे.
भूगोल
डॅलस शहर टेक्सासच्या ईशान्य भागात ९९७ वर्ग किमी एवढ्या क्षेत्रफळाच्या भागावर वसले आहे.
हवामान
अमेरिकेच्या दक्षिण भागातील इतर स्थानांप्रमाणे येथील हवामान देखील उष्ण व रुक्ष आहे.
जनसांख्यिकी
२०१० सालच्या जनगणनेनुसार डॅलसची लोकसंख्या ११,९७,८१६ इतकी होती. टेक्सासमधील इतर शहरांप्रमाणे येथे देखील मेक्सिकन संस्कृतीचा प्रभाव जाणवतो. येथील ३५.६ टक्के लोक लॅटिन अमेरिकन वंशाचे आहेत. डॅलस महानगरामध्ये अनिवासी भारतीय लोक देखील मोठ्या प्रमाणावर स्थायिक झाले आहेत.
अर्थव्यवस्था
डॅलस हे टेक्सास व अमेरिकेतील एक मोठे आर्थिक केंद्र आहे. येथील अर्थव्यवस्था बहुरंगी असून सेवा क्षेत्रावर अधिक भर आहे. शून्य आयकर, व्यापारासाठी पोषक वातावरण इत्यादी टेक्सास राज्याच्या धोरणांमुळे तसेच स्वस्त मजूर वर्ग मुबलक प्रमाणावर उपलब्ध असल्यामुळे डॅलस क्षेत्राची अर्थव्यवस्था झपाट्याने वाढली आहे. अमेरिकेच्या उद्योगाचा चेहरा अवजड उत्पादनापासून सेवेकडे बदलत चालला असल्यामुळे देशाच्या पूर्व व उत्तर भागातील अनेक शहरांचे महत्त्व कमी होत आहे व दक्षिण भागातील इतर शहरांप्रमाणे डॅलसला देखील ह्याचा लाभ झाला आहे.
अमेरिकेमधील सर्वात मोठ्या ५०० कंपन्यांपैकी १२ कंपन्यांची मुख्यालये डॅलस शहरात तर २० कंपन्यांची मुख्यालये डॅलस महानगर क्षेत्रात आहेत. एटी अँड टी, टेक्सास इंस्ट्रूमेंट्स, साउथवेस्ट एअरलाईन्स, एक्झॉनमोबिल इत्यादी बलाढ्य कंपन्यांची प्रमुख कार्यालये डॅलस परिसरात आहेत.
अमेरिकेतील १४ अब्जाधीश डॅलसमध्ये राहतात. ह्या बाबतीत डॅलसचा जगात सहावा क्रमांक लागतो.
वाहतूक
अमेरिकेमधील इंटरस्टेट महामार्ग २०, इंटरस्टेट महामार्ग ३०, इंटरस्टेट महामार्ग ३५ व इंटरस्टेट महामार्ग ४५ हे चार प्रमुख व लांब पल्ल्याचे महामार्ग डॅलसमध्ये मिळतात. ह्यांव्यतिरिक्त डॅलसला इतर उपनगरांसोबत जोडणारे इतर २० द्रुतगती महामार्ग (फ्रीवे) डॅलसमध्ये आहेत.
डॅलस व फोर्ट वर्थ ह्यांच्या मध्यात असलेला डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा टेक्सासमधील सर्वात मोठा जगातील सहाव्या क्रमांकाचा वर्दळीचा विमानतळ आहे. अमेरिकन एअरलाईन्स व साउथवेस्ट एअरलाईन्स ह्या अमेरिकेमधील प्रमुख विमान कंपन्यांची मुख्य कार्यालये व वाहतूक केंद्रे येथेच आहेत.
जुळी शहरे
खालील सात शहरे डॅलसची जुळी शहरे आहेत.
चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर
चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर ऊर्फ आरती प्रभू (जन्म : बागलांची राई-तेंडोली-वेंगुर्ले, ८ मार्च १९३०; - मुंबई, २६ एप्रिल १९७६) हे एक मराठी कवी व लेखक होते.
जीवन
चिंतामणी त्र्यंबक खानोलकर यांचा जन्म वेंगुर्ले तालुक्यातील बागलांची राई, तेंडोली येथे झाला. त्यांच्या शिक्षणाची सुरुवात १९३६साली वेंगुर्ले येथून झाली. इ.स. १९३७ साली खानोलकर कुटुंब वेंगुर्ले सोडून सावंतवाडी येथे आले. सुरुवातीला त्यांच्या वडिलांचं भुसारी मालाचं दुकान होतं. पण ते वर्षभरात बंद केलं आणि 'शांतीनिवास' नावाची खानावळ सुरू केली. सावंतवाडी येथील कळसुलकर हायस्कूलमध्ये त्यांनी इंग्रजी पहिली ते इंग्रजी चौथी पर्यंतचे शिक्षण घेतले. इ.स. १९४५ पर्यंत खानोलकर कुटुंब सावंतवाडीमध्ये राहत होते. सावंतवाडी सोडण्यापूर्वी दोन-एक वर्ष त्यांची खानावळ कविवर्य मंगेश पाडगावकर यांच्या घरासमोरील एका जागेत होती. पुन्हा खानोलकर कुटुंबीय बागलांची राई, वेंगुर्ले येथे आले. त्यांनतर शिक्षणासाठी खानोलकर मुंबईत ठाकुरद्वार येथे आले व नजीकच्या सिटी हायस्कूलमध्ये इंग्रजी पाचवीत प्रवेश घेतला. साधारण जुलै इ.स. १९४८मध्ये मॅट्रिकच्या वर्गात असताना शिक्षण अर्धवट सोडून ते तडकाफडकी कुडाळला परतले. कोचरे वेंगुर्ले येथील प्राथमिक शाळेत त्यांनी प्रवेश घेतला व त्यानंतर १९४९ कुडाळ हायस्कूलमध्ये एस.एस.सी.च्या वर्गात दाखल झाले.
४ जानेवारी १९५० रोजी त्यांच्या वडिलांचे निधन झाले. त्याचवर्षी एस.एस.सी.च्या वर्गात खानोलकर अनुत्तीर्ण झाले. मे १९५० मध्ये 'बालार्क' या शालेय वार्षिकामध्ये त्यांची 'भवितव्य' ही कविता व 'मोगऱ्याची वेणी' ही कथा प्रसिद्ध झाली. खानोलकरांनी लिहिलेले हे आजवर उपलब्ध असलेले पहिले लिखाण आहे. १ जानेवारी १९५१ कुडाळ येथे ते व त्यांच्या मातोश्री, यांनी 'वीणा गेस्ट हाउस' नावाचे लॉजिंग-बोर्डिंग सुरू केले. तेथे गल्ल्यावर बसून खानोलकर कविता करत. मार्च इ.स. १९५१ मध्ये 'सत्यकथा' ह्या नियतकालिकात त्यांची 'जाणीव' ही कथा प्रसिद्ध झाली. १० मे, इ.स. १९५२ रोजी सुकळवाड, मालवण येथील कु. तारा भास्कर परुळेकर यांच्याशी खानोलकर यांचा विवाह झाला. लग्नानंतर त्यांनी पत्नीचे नाव शैलजा ठेवले. 'वैनतेय' साप्ताहिकामध्ये त्यांची 'कुढत का राहायचे?' ही कविता १७ फेब्रुवारी,इ.स. १९५३ला प्रसिद्ध झाली व पहिल्यांदाच ते कवी म्हणून प्रकाशात आले. २५ एप्रिल, इ.स. १९५३ला त्यांना मुलगा झाला त्याचे नाव त्र्यंबक ठेवले. त्यांनंतर २६ जानेवारी, इ.स. १९५४ या दिवशी त्यांच्या 'येईन एक दिवस' या नाटकाचा प्रयोग झाला. रंगभूमीवर आलेले हे त्यांचे पहिलेच नाटक. फेब्रुवारी इ.स. १९५४मध्ये 'सत्यकथा' नियतकालिकात त्यांची 'शून्य शृंगारते' ही कविता प्रसिद्ध झाली. आरती प्रभू या टोपणनावाने प्रसिद्ध झालेली ही पहिली कविता होती. १ जानेवारी १९५७ यादिवशी त्यांनी आकाशवाणी पुणे केंद्रावरील कवीसंमेलनात भाग घेतला हे त्यांचे आकाशवाणीवरील पहिले काव्यवाचन होते.
४ मे, इ.स. १९५८ रोजी मालवण येथे भरलेल्या मराठी साहित्य संमेलनात खानोलकरांच्या पल्लवी या संपादित काव्यसंग्रहाचे प्रकाशन झाले. जानेवारी इ.स. १९५९च्या अखेरीस 'वीणा गेस्ट हाऊस' बंद झाले. त्यामुळे त्यांनी नोकरीसाठी पुन्हा मुंबई गाठली. जुलै इ.स. १९५९मध्ये त्यांना लोणावळा येथील वसतिगृहावर देखरेख ठेवण्याची नोकरी मिळाली. पण सात-आठ दिवसातच ते मुंबईला परतले. त्याच वर्षी सप्टेंबर महिन्यात त्यांना आकाशवाणीच्या मुंबई केंद्रावर स्टाफ आर्टिस्ट म्हणून नेमणूक झाली. २६ सप्टेंबर, इ.स. १९५९ साली त्यांचा "जोगवा" हा कवितासंग्रह प्रकाशित झाला. १९६१ च्या ऑक्टोबर महिन्यात कम्युनिस्ट असल्याच्या आरोपावरून त्यांना आकाशवाणीच्या नोकरीवरून काढण्यात करण्यात आले. 'मौज'च्या अंकात आपल्या कविता प्रकाशित झाल्याचे बघून खानोलकर बावरून गेले. त्या अवस्थेतच त्यांनी खालील कविता लिहिली.
ये रे घना ये रे घना न्हाउं घाल माझ्या मना ...
खानोलकरांना भीती होती की अचानक मिळालेल्या या प्रसिद्धीमुळे आपली प्रतिभा, आपल्याला मिळालेली शब्दांची ही देणगी आपल्या हातून निसटून तर जाणार नाही ना. पण तसे काही झाले नाही. त्यांच्या प्रतिभेचा सूर्य त्यांच्या अकाली निधनापर्यंत मराठी साहित्यसॄष्टीत तळपतच राहिला.
नाटके
कुडाळला असताना चि.त्र्यं.खानोलकरांनी एक तीन अंकी नाटक लिहिले होते. त्याचा प्रयोगही कुडाळला झाला होता, पण ते लिखित नाटक कुठेतरी गहाळ झाले. त्यानंतर खानोलकरांनी ’एक शून्य बाजीराव’ लिहिले, ते ‘रंगायन‘ने विल्सन कॉलेजच्या रंगमंचावर सादर केले आणि प्रेक्षकांना आवडले. नाटकाच्या दिग्दर्शिका विजया मेहता होत्या.
कवी, कथाकार आणि पुरोगामी कादंबरीकार खानोलकर यांच्या नाटकांत दुःखाची अनेक रूपे उमटतात. नशीब आणि मनुष्य यांच्यात काय संबंध आहे? पाप आणि पुण्य या संकल्पनांबद्दल त्यांचे काय मत आहे? हे त्याच्या नाटकांनी दाखवले आहे. खानोलकरांची कविता ही त्यांची जीवनरेखा होती. त्यांच्या दुःखाची व्यथा त्यांच्या कवितांमध्ये व्यक्त झाली आहे. त्याला कदाचित तत्त्वज्ञान म्हणून दुःख पहाण्याचे सामर्थ्य दिले गेले होते, केवळ दुःखाकडे तटस्थतेपासून दुःख स्वीकारण्याच्या अपरिहार्यतेमुळे. कवी, कथाकार आणि कादंबरीकार म्हणून नावलौकिक मिळवलेल्या खानोलकर यांनी बरीच काळानंतर नाटकं लिहिण्यास सुरुवात केली. १९६६ मध्ये त्यांचे प्रसिद्ध नाटक 'एक शून्य बाजीराव' रंगमंचावर आले, आणि ते पुस्तक स्वरूपातही दिसले. अनेक रंग आणि शैली स्वीकारणारे बाजीराव स्वतःला बऱ्याच रूपांत प्रकट करतो.. कधी तो विदूषकाच्या शैलीत उभा राहतो, तर कधी भागवतकार, कथाकार किंवा कीर्तनकारांच्या शैलीत दिसतो. कधीकधी तो सर्कस विदूषक कलाबाजी करतो, आपल्या अंगांच्या अभिव्यक्तीसह त्याचा हेतू समृद्ध करतो आणि कधीकधी एकल नाटक सुरू करतो. कधी त्याच्या भाषेत संस्कृत भाषेचे काव्यत्व असते तर कधी थोर लेखकांचा गूढ गोडवा, तर कधी लोकनाट्याचे विडंबन, कधी विवेकी विद्वानांची प्रतिष्ठा. या सर्व शोधांमध्ये बाजीरावांचे चारित्र्य त्याचे दुःख, व्यथा, व्याधी व्यक्त करणारे रूप धारण करते. या कारणास्तव, केवळ मराठी नाट्यच नाही तर आधुनिक भारतीय रंगभूमीवर देखील एक शून्य बाजीराव हे एक 'महत्त्वाचे नाटक ' आहे.
पुरस्कार
१९७८ सालचा साहित्य अकादमी पुरस्कार – 'नक्षत्रांचे देणे'साठी.
बाहय दुवे
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी कवी वर्ग:साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेते वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७६ मधील मृत्यू
जहानुद्दिन अहमद
जहानुद्दिन अहमद ( फेब्रुवारी ११, इ.स. १९०४) हे भारत देशातील राजकारणी होते.ते प्रजा समाजवादी पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९६७च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आसाम राज्यातील धुबरी लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:प्रजा समाजवादी पक्ष नेते वर्ग:४ थी लोकसभा सदस्य वर्ग:धुबरीचे खासदार वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म
इ.स. ९८१
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८१ वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
कान्होळी (हिंगणघाट)
कान्होळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
नागोर्नो-काराबाख द्राम
नागोर्नो-काराबाख द्राम हे नागोर्नो-काराबाखचे अधिकृत चलन आहे.
मोइनुद्दीन चिश्ती
ख्वाजा मोइनुद्दीन चिश्ती' (उर्दू : معین الدین چشتی ) (पर्शियन : چشتی) (अरबी : ششتى‎ ) (जन्म इ.स. ११४१ मृत्यू इ.स. १२३०) गरीबनवाज'' या नावाने ओळखले जाणारे मोइनुद्दीन चिश्ती हे इस्लाम धर्मातील सूफी पंथाचे एक संत होते.
वर्ग:सूफी पंथ वर्ग:इ.स. ११४१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १२३० मधील मृत्यू
कापसी (हिंगणघाट)
कापसी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
इ.स. ९८२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८२ वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
मोफिदा अहमद
वर्ग:जोरहाटचे खासदार वर्ग:२ री लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:इ.स. १९२१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००८ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
बोरीसिंह
बोरीसिंह हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
जॉन गार्नर
जॉन नॅन्स गार्नर (२२ नोव्हेंबर, १८६८:रेड रिव्हर काउंटी, टेक्सास, अमेरिका - ७ नोव्हेंबर, १९६७:उव्हाल्डे, टेक्सास, अमेरिका) हा अमेरिकेचा ३२वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता.
बोरीसिंह
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
जॉन गार्नर
याला कॅक्टस जॅक असे टोपणनाव होते.
वर्ग:अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सदस्य वर्ग:इ.स. १८६८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६७ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:अमेरिकेच्या प्रतिनिधीगृहाचे सभापती
गोंदिया विधानसभा मतदारसंघ
गोंदिया विधानसभा मतदारसंघ - ६५ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, गोंदिया मतदारसंघात गोंदिया जिल्ह्यातील १. गोंदिया तालुक्यातील कामटा, रावणवाडी, दासगांव (बुद्रुक), गोंदिया ही महसूल मंडळे आणि गोंदिया न.पा. क्षेत्राचा समावेश होतो. गोंदिया हा विधानसभा मतदारसंघ भंडारा-गोंदिया लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
अपक्ष उमेदवार विनोद संतोष अग्रवाल हे गोंदिया विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:गोंदिया जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:भंडारा-गोंदिया लोकसभा मतदारसंघ
श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन
श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन तथा वेंकट.
वेंकटराघवन, श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन, श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन, श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन, श्रीनिवासराघवन वेंकटराघवन, श्रीनिवासराघवन वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते
कालिनिनग्राद ओब्लास्त
कालिनिनग्राद ओब्लास्त (Калининградская область, कालिनिंग्राद्स्काया ओब्लास्त) हे रशियाच्या संघातील सर्वांत पश्चिमेकडील ओब्लास्त आहे. हा रशियाचा एकमेव भूभाग आहे जो एकसंध रशियापासून वेगळा आहे. कालिनिनग्राद ओब्लास्त बाल्टिक समुद्रकिनाऱ्यावर वसले असून त्याच्या भोवताली लिथुएनिया व पोलंड हे देश आहेत.
कालिनिनग्राद हे कालिनिनग्राद ओब्लास्ताचे राजधानीचे व सर्वांत मोठे शहर आहे. हे शहर पूर्वी क्यॉनिग्सबेर्ग या नावाने ओळखले जात असे. पूर्वी ते ऐतिहासिक प्रशियामधील महत्त्वाचे शहर होते. त्यानंतर दुसऱ्या महायुद्धापर्यंत ते जर्मनीच्या पूर्व प्रशिया प्रांतात गणले जात असे. दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या काळात कालिनिनग्राद ओब्लास्ताच्या परिसराची सोव्हिएत संघ व पोलंड यांदरम्यान वाटणी झाली. सोव्हिएत संघात सामावलेल्या या भूभागास सोव्हिएत अध्यक्ष मिखाइल कालिनिन याच्या नावावरून नवीन नाव देण्यात आले.
बाह्य दुवे
वर्ग:रशियाचे ओब्लास्त
कमालुद्दिन अहमद
कमालुद्दिन अहमद ( ऑगस्ट १५, इ.स. १९३०) हे भारत देशातील राजकारणी आहेत.ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९८०च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातील वारंगळ लोकसभा मतदारसंघातून तर इ.स. १९८९,इ.स. १९९१ आणि इ.स. १९९६च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातीलच हनामकोंडा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
सैफुद्दीन अहमद
सैफुद्दीन अहमद हे भारत देशातील राजकारणी आहेत.ते आसाम गण परिषद पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९८४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आसाम राज्यातील मंगलदोई लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:आसाम गण परिषद नेते वर्ग:८ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:मंगलदोईचे खासदार
कमालुद्दिन अहमद
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म
इ.स. ९८३
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८३ वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
सी प्लस प्लस (आज्ञावली भाषा)
सी प्लस प्लस(C++) ही एक बहु-उद्देशी व वस्तुनिष्ठ संगणकीय भाषा (ऑब्जेक्ट ओरिएंटेड प्रोग्रॅमिंग लँग्वेज) आहे. ब्यार्न स्त्राऊस्त्रुप ह्या संगणक तज्ञाने ही भाषा विकसित केली. १९७९ च्या सुमारास या भाषेचे नाव C with Classes असे ठरविले होते आणि नंतर १९८३ मध्ये सी प्लस प्लस या नावाने ही भाषा सार्वजनिकपणे उपलब्ध केली गेली.
एका प्राथमिक आज्ञावली (program)चे उदाहरण: <blockquote style="border: 1px dotted gray;padding-left:1em;"> हा प्रोग्रॅम चालविल्यानंतर संगणकाच्या पडद्यावर "Hello, world!" अशी अक्षरे दिसतील शिकणे सी ++ C ++ शिकताना सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे संकल्पनांवर लक्ष केंद्रित करणे.
एक प्रोग्रामिंग भाषा शिकण्याचा उद्देश एक चांगला प्रोग्रामर बनणे आहे; म्हणजे, नवीन प्रणाली तयार करणे आणि त्यांचे अंमलबजावणी करणे आणि वृद्धांना देखरेख करणे अधिक प्रभावी.
C ++ विविध प्रकारचे प्रोग्रामिंग शैली. आपण कोणत्याही भाषेत फोरट्रान, सी, स्मॉलटाक इत्यादीच्या शैलीमध्ये लिहू शकता. रनटाइम आणि स्पेस कार्यक्षमता राखताना प्रत्येक शैली प्रभावीपणे त्याचे उद्दीष्ट साध्य करू शकते.
वर्ग:प्रोग्रॅमिंग भाषा
मोहिउद्दीन अहमद
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी वर्ग:१ ली लोकसभा सदस्य वर्ग:हैद्राबादचे खासदार वर्ग:इ.स. १८९८ मधील जन्म
कासापूर
कासापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:हिंगणघाट तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
बोरी (यवतमाळ)
बोरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील यवतमाळ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:यवतमाळ तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
सुभाष आहुजा
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:जनता पक्ष नेते वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:बेतुलचे खासदार वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म
विठ्ठल लक्ष्मण कोतवाल
विठ्ठल लक्ष्मण कोतवाल उर्फ भाई कोतवाल हे रायगड जिल्ह्यातील समाजसेवक व स्वातंत्र्यसेनानी होते. त्यांनी सशस्त्र क्रांतीचाही अवलंब केला. ते समाजसुधारक आणि क्रांतिकारक होते. देशाच्या स्वातंत्र्यलढ्यात त्यांनी आपल्या प्राणांची आहुती दिली. 2 जानेवारी 1943 रोजी सिद्धगडच्या जंगलात ते आपल्या टीमसह भूमिगत असताना ब्रिटीश पोलीस अधिकारी डीएसपी आर. हॉल यांच्याशी झालेल्या चकमकीत ते मारले गेले.
जन्म व शिक्षण
हुतात्मा भाई कोतवाल यांचे माथेरान हे जन्मस्थान होय. एल.एल.बी झालेल्या भाईंनी देशप्रेमाने प्रभावित होउन स्वतःला देशकार्यास वाहून घेतले. विठ्ठल कोतवाल यांचा जन्म 1 डिसेंबर 1912 रोजी रायगड जिल्ह्यातील मुंबईजवळील माथेरान येथे झाला. तो गरीब न्हावी कुटुंबातील होता. स्थानिक शाळेत शिकल्यावर चौथ्या इयत्तेपर्यंत ते तिथेच राहिले आणि 1936 मध्ये पुण्यातून पदवी प्राप्त केल्यानंतरच ते परत आले. ते सर्वात मोठे होते आणि त्यांना तीन बहिणी होत्या. स्थानिक शाळेत चौथी इयत्तेपर्यंत शिक्षण घेतल्यानंतर, तो पुण्याला तिची मावशी गौरूताई हळदे यांच्याकडे गेला, जिथे त्याने वाडिया महाविद्यालयातून पदवीचे शिक्षण पूर्ण केले. त्याच्या व्हर्नाक्युलर मेट्रिक परीक्षेत तो संपूर्ण पुणे जिल्ह्यात पहिला आला. ते मूळ गावी परतल्यानंतर त्यांनी मुंबईत कायद्याचे शिक्षण घेतले आणि १९४१ मध्ये ते वकील झाले.
मृत्यू
विठ्ठल कोतवाल यांचा विवाह पुण्यातील इंदू तिर्लापूरकर यांच्याशी 1935 मध्ये झाला होता. त्यांना भरत नावाचा मुलगा होता जो वयाच्या 22 व्या वर्षी मरण पावला. श्री कोतवाल 1942 मध्ये भूमिगत असताना त्यांची मुलगी जागृती दोन महिन्यांच्या आत मरण पावली. त्यांच्या पत्नी इंदू कोतवाल यांचे 2012 मध्ये निधन झाले. वय 91.
सामाजिक कार्य
तो काळ फार धामधुमीचा होता. दुसऱ्यामहायुद्धचा वानवा शिगेला पोहचला होता. असं असतांनाही ब्रिटिश भारतीयांच्या स्वातंत्र्याच्या मागणीपुढे झुकायला तयार नव्हते. ८ऑगस्ट१९४२ रोजी आझाद मैदान येथील भाषणात महात्मा गांधींनी ब्रिटिशांना, 'भारतातून चालते व्हा !' असे ठणकावून सांगितले व देशवासीयांना 'करेंगे या मरेंगे'चा मंत्र देऊन, शेवटच्या लढ्यासाठी तयार राहण्याच आवाहन केले, त्यांच्या आवाहनाला प्रतिसाद देत हजारो देशप्रेमी या लढ्यात सहभागी झाले.. याच १९४२ च्या :चले जाव' चळवळीतील एक धगधगते अग्निकुंड म्हणजे वीर हुतात्मा भाई कोतवाल.
उसळत्या रक्ताने मातृभूला परवशतेच्या पाशातून मुक्त करण्यासाठी आपल्या सर्वस्वाच बलिदान देणाऱ्या मातृभूमीच्या या महान सुपूत्राचा जन्म १ डिसेंबर १९१२ रोजी आताच्या रायगड जिल्ह्यातील माथेरान येथे झाला. अनंत अडचणी व अडथळे पार करत, अत्तीऊच्च धैर्य दाखवत, अपार परिश्रम करून ते बॅरिस्टार झाले. माती आणि माता यांच्याधी एकरूप होणं हा त्यांचा जन्मजात स्वभाव असल्याने मातृभूमीला परकियांच्या गुलामगिरीतून मुक्त करण्यासाठी त्यांनी स्वातंत्र्य लढ्यात झेप घेतली. देशाबद्दल ज्वलंत अभिमान आणि गुलामगिरीच पराकोटीचा तिटकारा यामुळे परकीयांच्या नोकरीचे जोखड पेलण्यापेक्षा समाज जागृत करण्यासाठी त्यांनी सामाजिक रूढी व जुनाट परंपरा या विरोधात लोकांमध्ये जागृती निर्माण केली, त्यांना अन्यायाच्या प्रतिकारार्थ लाढण्यासाठी धैय दिले. सर्वसामान्यांना तन, मन व धनाने सशक्त केलं. समाजाला आर्थिक शिस्त लागावी यासाठी स्वतःच्या बहिणीचं; राधाबाईच लग्न केवळ सत्तर रुपयात करून समाजात अनोखं स्थित्यंतर घडविले. सामाजिक प्रबोधनाच्या व परिवर्तनाच्या त्यांच्या या कार्यकृतीमुळे लोक त्यांना आदराने अण्णा म्हणू लागले.
चलेजाव चळवळीतील 'करेंगे या मारंगे' या आदेशाने आपल्या सहकाऱ्यांसमोर आवाहन केले, "स्वराज्य हवे असेल तर आपण आपल्या सर्वस्वाच बलिदान देण्यास तयार रहा." आणि या आवाहना सरशी गुलामगिरीचे सर्व पाश उध्वस्थ करत देशभक्तीचे एक दैदिप्यमान पर्व सुरू झाले, यातूनच पुढे क्रांतिकारकांच्या पुरुषार्थाची गाथा उभी राहिली. लोहकण जसे लोहचुंबकाकडे आकर्षिले जातात, तसेच अण्णांच्या उत्युंग व्यक्तिमत्त्वामुळे आणि प्रभावी नेतृत्व गुणांमुळे त्यांना असंख्ये सहकारी मिळाले. त्यातूनच पुढे निधड्या छातीचा कोतवाल गट अर्थात 'आझाद दस्ता' तयार झाला. या आझाद दस्त्यात, स्वतः भाई उर्फ अण्णासाहेब कोतवाल, गोमाजी पाटील, हिराजी पाटील, झिपरु गवळी, राघो नागो भगत, धोंडू देसाई, मारुती शेलार, धाकू डुकरे, काळू दळवी, नथू भोईर, वामन भोईर, देहू कानोजे, राघो गाडे, आप्पा शेंडे, भास्कर तांबट, उत्तरेतील रामलाल श्रीवास्तव, दक्षिणेतील गोपाळ शेट्टी, कांतरा शेट्टी, काठेवाडचा शशीलाल दलाल, राजकोटाचा चंद्रकांत गुजराथी आणि इक्या पुतळ्या कातकरी ही होता. असे अनेक ... अनेक जातीचे, धर्माचे, पंथाचे, वेगवेगळ्या प्रांतातील भिन्न भाषा बोलनारे देशभक्त एका उदात्त ध्येयासाठी एकत्र आले. 'आपण सारे एक आहोत. आपले विचार एक आहेत, आपलं ह्रदय ही एक आहे. आपण आपलं ध्येय नक्कीच साध्ये करू. आपण सारे मिळून परकीय शत्रूला देशातून हुसकावून लावू.' या जाणिवेतून हे मातृभक्त इंग्रजांविरुद्ध लढू लागले. ब्रिटिश शासनाला जेरीस आणण्यासाठी, सरकारी काचेरीवर हल्ला करणे, टेलिफोनच्या तारा तोडणे, रेल्वे रुल उखडणे, विजेचे पायलन पाडणे अशी कितीतरी जीवावरची कामे हे क्रांतीवीर करू लागले. स्वातंत्र्य संग्रामात इरेला पेटलेले हे वीर ब्रिटीशांच्या जाळ्यात अडकणे केवळ अशक्यच. कधी रानावणातून, कधी, नदीपात्रातून तर कधी डोंगर वस्त्यांतून आश्रय घेत ते ब्रिटिशांना गुंगारा देत होते.
मुरबाडच्या मातीतील सिद्धगड हे या जगातील अमृतालाही अमर करणार क्रांतीतीर्थ आहे. जगाच्या पाठीवर अनेक तीर्थक्षेत्र असतील पण मानवी अंतरंगात जाज्वल्य देशभक्ती निर्माण करणारं, कसं जगावं आणि कशास्तव मरावं हे सांगणार सिद्धगडासारखं स्फूर्ती स्थान नाही. मातृभूमीच्या मुक्तीसाठी आपल सर्वस्व अर्पण करणारे आमचे हे युगपुरुष न्यायी होते, विवेकी होते, विचारी होते; मानवतेचा कैवार घेणारे ते मानवतावादी होते, समाजसुधारनेचा पाया घालणारे ते समाजवादी होते आणि स्वर्गाहूनही स्वातंत्र्ये प्रिय असणारे क्रांतीवादी होते. राष्ट्रसंकट ओढवल्यावर त्या विरोधात लढावं कस, शत्रूशी भिडाव कस याचा धडाच आमच्या या शूरवीरांनी सिद्धगडच्या लाल मातीत गिरवला आहे. त्यांच्या रक्तमासान या मातीच पावित्र्य भस्मात रूपांतर झाले आहे.
बलिदानाची ही गाथा अमर आहे. तुम्ही आम्ही आज मुक्त आहोत, स्वतंत्र आहोत कारण सिद्धगडच्या मातीत त्यांनी आपलं रक्त सांडल आणि गुलामगिरीच्या भोगातून स्वातंत्र्याचा योग आमच्या झोळीत दान केला. मुक्तीची ही ज्योत कायम ठेवत ठेवण्यासाठी कोणतीही किंमत चुकवावी लागली तरी चालेल. भारतभूला परकीयांच्या गुलामगिरीतून मुक्त करण्यासाठी हुतात्मा भाई कोतवाल आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी सकळ सुखाचा त्याग केला. केवळ सुखभोगच नाही तर सतीप्रमाणे त्यांनी आपले प्राणही सहज झुंगारून दिले. म्हणूनच तर तुम्हा आम्हाला हेवा वाटावा असा इतिहास निर्माण झाला. आमच्या या नरवीरांनी स्वर्गातूनही स्वातंत्र्य प्रिय मानलं, त्यासाठी आपल्या सर्वस्वाचही प्रसंगी दान केलं. आम्हालाही स्वातंत्र्याची किंमत चुकवावी लागेल. आणि ती किंमत म्हणजे देशाप्रती समर्पण, कर्तव्यतत्परता आणि जबाबदारीची जाणीव.
सशस्त्र क्रांतीकार्य
शेतकरी, आदिवासी यांच्यासाठी झटत असलेल्या भाईंनी सशस्त्र क्रांतिचा मार्ग अंगीकारला. रायगड परिसरामध्ये त्यांनी आपल्या क्रांतिकारी कार्याला सुरुवात केली. भाई व त्यांचे साथीदार हिराजी पाटील, भास्कर तांबट, भगत मास्तर, यशवंत क्षीरसागर, बंडोपंत क्षीरसागर, चांदोबा देहेरकर यांनी संदेशवहन व विद्युत पुरवठा करणाऱ्या तारा तोडून, इंग्रजांची दळणवळण व्यवस्था कोलम्डून टाकण्यासाठी तारा वाहून नेणारे डोंगरांवरचे मनोरे (पायलन)पाडायला आरंभ केला. उतरणीवर असलेल्या मनोऱ्याचे वरच्या अंगाचे तीन पाय कापले की उतरत्या भागाकडील पायावर सर्व भार पडून मनोरा कोसळून जमीनदोस्त होत असे. मनोऱ्यावरील तारा तुटताच वीजपुरवठा खंडीत होत असे, संदेशवहन बंद पदत असे. १ जानेवारी १९४३ रोजी एका फितुराने दिलेल्या खबरीवरून पोलीस अधीक्षक हॉल स्वतः जातीने १०० सशस्त्र पोलीस घेऊन नेरळपासून (ता. कर्जत) जवळ असलेल्या सिद्धगडावर आला आणि त्याने गडाला वेढा घातला. गडावरील क्रांतिकारकांना दूध देण्यासाठी जाणाऱ्या गवळ्याचा पाठलाग करत पोलीस गडावर पोहचले व त्यांनी गोळीबार सुरू केला. भाई आणि हीराजी पाटील यानी मोठ्या शिळेआड लपून अखेरपर्यंत प्रतिकार केला. दोन तास झालेल्या चकमकीनंतर भाई व हीराजी यांना हौतात्म्य प्राप्त झाले. जखमी भगत मास्तर तिसऱ्या दिवशी शहीद झाले.
राजकीय कारकीर्द
विठ्ठल कोतवाल माथेरान नगर परिषदेची निवडणूक यशस्वीपणे लढले आणि 1941 मध्ये उपाध्यक्ष झाले.
स्वातंत्र्य लढा
पुण्यातील महाविद्यालयीन जीवनापासून स्वातंत्र्यलढ्यासाठी प्रेरित असले तरी, विठ्ठल यांच्यावर देशातील सामाजिक कम्युनिस्ट चळवळीचा प्रभाव पडला. त्यामुळे त्यांना कॉम्रेडचा भारतीय प्रतिशब्द म्हणून "भाई" असे संबोधले जात असे. 9 ऑगस्ट 1942 रोजी महात्मा गांधींनी ब्रिटिशांना "भारत सोडा" असे सांगितले तेव्हा ते पूर्णपणे गुंतले आणि भूमिगत झाले. भारतातील सर्व प्रमुख नेत्यांच्या अटकेनंतर भाई कोतवाल यांच्या नावाने अटक वॉरंटही जारी करण्यात आले. "माझ्या स्वतंत्र देशात किंवा स्वर्गात राहण्याची" शपथ घेऊन तो त्याच दिवशी भूमिगत झाला. तेव्हा ते माथेरानचे उपाध्यक्ष होते.
कोतवाल दस्ता
भूमिगत असताना त्यांनी रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात "कोतवाल दास्ता" नावाच्या भूमिगत भाडोत्री सैनिकांचा गट तयार केला. शेतकरी आणि स्वयंसेवी शाळेतील शिक्षक आणि त्यांचे चुलत भाऊ पेंटण्णा आणि दत्तोबा ​​हळदे यांच्यासह त्यांची संख्या सुमारे 50 होती. त्यांनी मुंबई शहराला वीजपुरवठा करणारे विजेचे तोरण तोडण्याचा निर्णय घेतला. सप्टेंबर 1942 ते नोव्हेंबर 1942 पर्यंत त्यांनी 11 तोरण पाडले आणि उद्योग आणि रेल्वे ठप्प झाली.
या धमकीचा मुकाबला करण्यासाठी पोलिसांनी भाई कोतवालला अटक करण्यासाठी 2500 रुपयांचे रोख बक्षीस जाहीर केले. तसेच भाई कोतवालचा मुकाबला करण्यासाठी विशेष अधिकारी डीएसपी आर. हॉल आणि ऑफिसर स्टाफर्ड यांना पाचारण करण्यात आले.
क्रांतिकारी कोतवाल दस्ता मुरबाड तालुक्यातील सिद्धगडच्या दुर्गम जंगलात लपून बसला असताना त्याने मदतीचे पत्र पाठवले जे तेथील एका जमीनदाराच्या हाती लागले आणि त्याने ते पत्र व संदेशवाहक अधिकारी दालनाकडे वळवले. क्रांतिकारी म्हणतो त्याचा भारतीय सैनिक
अंतिम सामना
2 जानेवारी 1943 रोजी पहाटे आझाद दस्ता दुसऱ्या सुरक्षित ठिकाणी जाण्याच्या तयारीत होता आणि मदत येण्याची वाट पाहत होता, तेव्हा आर. हॉल आणि स्टॅफर्ड यांनी दस्ता सदस्यांवर हल्ला केला. आझाद दस्ताचे उपनेते गोमाजी पाटील यांचा मुलगा हिराजी पाटील हे पहिले पडले. यात हिराजीचा जागीच मृत्यू झाला. भाई कोतवाल यांच्या मांडीला दुखापत झाल्याने त्यांना हालचाल करता आली नाही. हॉलने त्याला पॉइंट ब्लँक मारले.
लोकप्रिय संस्कृतीत
24 जानेवारी 2020 रोजी, भाई कोतवाल यांच्या जीवनावर शहीद भाई कोतवाल नावाचा चित्रपट प्रदर्शित झाला.
बाह्य दुवे
कोतवाल, भाई वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
भास्करबुवा बखले
भास्करबुवा बखले, म्हणजे भास्कर रघुनाथ बखले (ऑक्टोबर १७, १८६९ - एप्रिल ८, १९२२) हे मराठी हिंदुस्तानी संगीत परंपरेतले गायक, संगीतकार होते. त्यांचा जन्म सुरतजवळील कठोर या गावी झाला. बडोद्यातील कीर्तनकार पिंगळेबुवा यांच्याकडे त्यांनी गायनकलेचा श्रीगणेशा केला. पुढे ख्यातनाम बीनकार बंदे अलीखॉं यांनी किर्लोस्कर नाटक मंडळीत बखलेबुवांचे नाटकातील गाणे ऐकून आनंदाने बुवांची स्वतः शिकवणी घेतली. फैजमहंमदखॉं, नथ्थनखॉं आग्रेवाले यांच्याकडे भास्करबुवांचे पुढचे शिक्षण झाले. या सगळ्या अथक मेहनतीनंतर भास्करबुवा बखले यांनी ग्वाल्हेर, आग्रा, जयपूर या घराण्यांच्या गायकींवर प्रभुत्व मिळवले. नाट्यगीत, ठुमरी, भजन, टप्पा, पंजाबी लोकसंगीत, लावणी, गझल, ध्रुपद धमार, आणि ख्यालगायन या सगळ्यांवर भास्करबुवांची विलक्षण हुकमत होती. संगीतकलेवरील त्यांचे प्रभुत्व पाहून लोक त्यांना देवगंधर्व म्हणू लागले.
शास्त्रीय संगीतावर आधारित चिजांच्या चाली वापरून भास्करबुवांनी मराठी नाट्यगीते संगीतबद्ध केली. किर्लोस्कर व गंधर्व नाटक कंपन्यांत त्यांनी संगीत विषयाचे प्रमुख गुरू म्हणून काम केले. बालगंधर्व, मास्टर कृष्णराव, ताराबाई शिरोडकर, गोविंदराव टेंबे आदींना भास्करबुवा बखले यांच्या मार्गदर्शनाचा लाभ झाला. जालंधर, सियालकोट, कराची, म्हैसूर येथील मैफिली भास्करबुवांनी गाजवल्या.
१९११ साली भास्करबुवांनी भारत गायन समाज ही संस्था हिंदुस्तानी संगीत पद्धतीच्या प्रसारार्थ स्थापली. त्यांनी किर्लोस्कर नाटक मंडळीतर्फे 'रामराज्यवियोग' या नाटकात मंथरेची, संगीत सौभद्र या नाटकात नारदाची आणि संगीत शाकुंतलात शकुंतलेची भूमिकाही साकारल्या होत्या. त्यांनी व गोविंदराव टेंबे यांनी संगीत मानापमान व संगीत स्वयंवर नाटकांच्या पदांच्या चाली बांधल्या होत्या. याशिवाय भास्करबुवा बखले यांनी संगीत द्रौपदी व संगीत विद्याहरण या नाटकांचे संगीत दिग्दर्शनही केले होते.
दुर्दैवाने भास्करबुवांच्या आवाजातली एकही कलाकृति ध्वनिमुद्रित स्वरूपात उपलब्ध नाही. त्यांनी ग्वाल्हेर घराण्याच्या संगीताबद्दल लिहिलेले अर्धेमुर्धे पुस्तक भास्कबुवांच्या शैला दातार या नातसुनेने पूर्ण करून प्रकाशित केले आहे. सन १९२२ मध्ये भास्करबुवांचे दुःखद निधन झाले व त्यानंतर अध्यक्ष म्हणून मास्टर कृष्णराव यांनी भारत गायन समाजाची धुरा सांभाळली. मास्टर कृष्णरावांनी भारत गायन समाजाकरता एकूण सात भागांची रागसंग्रहमाला तयार केली. त्यात त्यांनी स्वनिर्मित राग व बंदिशी यांचा समावेश केला तसेच भास्करबुवांनी शिकवलेल्या बंदिशी आणि इतर पारंपारिक बंदिशी यांचादेखील अंतर्भाव केलेला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी गायक वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२२ मधील मृत्यू वर्ग:आग्रा घराण्यातील गायक वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
भंडारा तालुका
भंडारा तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील भंडारा जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
वर्ग:भंडारा जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
इ.स. ९८६
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८६ वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
चंदुलाल अजमीरा
चंदुलाल अजमीरा ( जुलै ८, इ.स. १९५४) हे भारत देशातील राजकारणी आहेत.ते तेलुगू देसम पक्षाचे उमेदवार म्हणून इ.स. १९९६ आणि इ.स. १९९८च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आंध्र प्रदेश राज्यातील वारंगळ लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:वारंगळचे खासदार वर्ग:इ.स. १९५४ मधील जन्म वर्ग:तेलुगू देशम पक्षातील राजकारणी
आयएनएस विराट
ही नौका आय.एन.एस. ज्योतीनंतरची भारतीय आरमारातील सगळ्यात मोठी नौका होती.
विराट भारतीय आरमारात १२ मे, इ.स. १९८७ रोजी रुजू झाली व ६ मार्च, इ.स. २०१७ रोजी निवृत्त झाली.
वर्ग:भारताच्या विमानवाहू नौका
पेत्रा क्वितोव्हा
पेत्रा क्वितोव्हा (Petra Kvitová; जन्मः ८ मार्च १९९०, बिलोव्हेच, चेकोस्लोव्हाकिया) ही एक चेक टेनिसपटू आहे. २००६ साली व्यावसायिक बनलेली क्वितोव्हा २०११ सालची विंबल्डन स्पर्धा जिंकून प्रसिद्धीझोतात आली. तिने विंबल्डन स्पर्धा दुसऱ्यांदा २०१४ साली जिंकली. सध्या क्वितोव्हा डब्ल्यूटीए क्रमवारीमध्ये पाचव्या क्रमांकावर आहे.
डाव्या हाताने खेळणारी क्वितोव्हा आपल्या वेगवान सर्व्हिससाठी ओळखली जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:चेक प्रजासत्ताकचे टेनिस खेळाडू वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
टोब्रुक
टोब्रुक (अरबी: طبرق) हे लिब्याच्या ईशान्य भागातील शहर व बंदर आहे.
इजिप्तच्या सीमेलगत असलेल्या हा शहराची संख्या १,१०,००० (२००६चा अंदाज) आहे.
वर्ग:लिबियामधील शहरे
साखरपा (रत्‍नागिरी)
कोंडगाव/साखरपा
कोंडगाव आणि साखरपा किंवा साखरपें ही गावे महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या देवरुख हे मुख्यालय असलेल्या संगमेश्वर तालुक्यात आहेत. भारताला स्वातंत्र्य मिळण्यापूर्वी या गावाचे वर्णन 'मौजे कोंडगाव तर्फे देवळे' किंवा 'मौजे साखरपा तर्फे देवळे' असे केले जात असे.कोंडगाव आणि साखरपा हे आत्ता एकच गणले जात असले तरी ही दोन्ही गावे वेगवेगळी असून त्याची ग्रामपंचायत वेगवेगळी आहे.
कोंडगावाचे वर्णन
कोंडगाव हे गाव काजळी या नदीकाठी वसलेले आहे. केव नदी व गड नदी यांचा येथेच संगम होऊन बनलेली काजळी नदी रत्‍नागिरीजवळ भाट्याच्या खाडीला जाऊन मिळते. हे गाव रत्‍नागिरी-कोल्हापूर महामार्गावरील एक मुख्य गाव आहे. कोंडगावचे कोंडगाव खुर्द, आणि बुद्रुक असे दोन भाग आहेत.
कोंडगावाची ग्रामपंचायत गावातील चावडी या भागात आहे. कोंडगावामध्ये बस स्थानक, प्राथमिक आरोग्यकेंद्र, बँका इत्यादी सोयी आहेत. कोंडगाव(साखरपा)चा पिन कोड ४१५ ८०१ हा आहे. कोंडगावातील श्री गिरिजादेवीचा प्रतिवर्षी मकर संक्रातीच्या वेळेला श्री मार्लेश्वर देवाशी मार्लेश्वर येथे विवाह सोहळा पार पडला जातो. कोंडगावात रंगपंचमी ते गुढीपाडवा या काळात श्री ग्रामदैवत गांगेश्वराची पालखी पूर्ण गावातील सगळ्या घरांमध्ये फिरते. साखरपा आणि कोंडगावच्या पालखी भेटीचा सोहळा 'सदरेच्या माळावर' उत्साहाने पार पडला जातो. कोंडगावातील वरच्या आळीतील श्री दत्त मंदिर येथील दत्तजन्मोत्सव आणि खालच्या आळीतील श्री राम मंदिर येथील रामजन्मोत्सव हे मोठ्या प्रमाणावर साजरे होतात.
कोंडगावच्या चतुःसीमा
कोंडगावाच्या पूर्वेला साखरपा हे गाव आहे. पश्चिमेला मेढे या गावाची सीमा आहे. उत्तरेला मोर्डे आणि वांझोळे या गावाची सीमा लागते. तर दक्षिणेला काजळी नदी असून त्याच्या पलीकडे भडकंबा, तिवरे व पुर्ये ही गावे आहेत.
धार्मिक स्थळे
१. श्री ग्रामदैवत देव गांगेश्वर मंदिर
२. श्री ग्रामदेवता देवी नवलाई मंदिर
४. श्री दत्त मंदिर
५. श्री राम मंदिर
६. श्री नीलकंठेश्वर मंदिर
७. श्री निधानेश्वर मंदिर
८. श्री विठ्ठल मंदिर
कोंडगावातील विभाग किंवा वाड्या
१. बाजारपेठ
२. वरची आळी किंवा श्री दत्तदर्शन पथ किंवा इब्राहीम पेठ
३. खालची आळी किंवा केतकर आळी
४. मधली आली किंवा मुरलीधर आळी
६. जोयशी वाडी
७. बाईंग वाडी
९. चावडी
इब्राहिम पेठ - कोंडगाव-साखरप्यातील इब्राहिम पेठ ही जुनी व्यापारी वसाहत आहे. विजापूरचा आदिलशहा हजरत इब्राहिम याने रत्‍नागिरीजवळील हरचेरी या गावाजवळ दोन गावांचे शिवार काढून नवीन बंदर निर्माण केले, त्याचे नाव इब्राहिमपट्टण होय. त्या बंदरावरून त्याकाळी व्यापार चालत असे. त्या बंदराला उतारपेठ पाहिजे म्हणून आत्ताच्या कोंडगाव, साखरपा, भडकंबे, पुर्ये या गांवांच्या जमिनी एकत्र करून पेठ ईभ्रामपूर ही नवीन वसाहत करविली आणि या वसाहतीत कसबे देवरुख व कसबे प्रभावळी येथील वाणी, सोनार आदी व्यापारी आणले. ही एक व्यापारी पेठ होती.
शैक्षणिक सुविधा
कोंडगावात प्राथमिक ते माध्यमिक शिक्षणापर्यंतच्या सोई आहेत.
१. श्रीमान तुकाराम गणशेठ गांधी विद्यालय.
३. जिल्हा परिषदेची केंद्र शाळा साखरपा क्र.१.
४. पद्मा कन्या शाळा.
५. दत्ताराम कबनुरकर इंग्लिश स्कूल.
६. जोयशीवाडी  शाळा
कृषी
कोंडगावामध्ये मुख्यतः भातशेती केली जाते. तसेच आंबा व काजूच्या बागा मोठ्या प्रमाणावर आढळतात.
साखरप्याचे वर्णन
आंबा घाट उतरून कोकणात आले की सर्वप्रथम साखरपा हे गाव लागते. साखरप्याचे साखरपा खुर्द आणि बुद्रुक असे दोन भाग होतात. साखरपा हे गाव काजळी नदीच्या काठी वसले आहे.
साखरप्याच्या चतुःसीमा
साखरप्याच्या उत्तरेला वांझोळे आणि निवधे, पूर्वेला दख्खन आणि मुर्शी, दक्षिणेला काजळी नदी असून त्यापलीकडे भडकंबा, तर पश्चिमेला कोंडगाव ही गावे आहेत.
धार्मिक स्थळे
१. श्री देवी जुगाई मंदिर
२. श्री सतीमाता मंदिर
३. इब्राहीम मस्जिद
४. हनुमान मंदिर
साखरप्यातील विभाग किंवा वाड्या
१. भंडारवाडी
२. गुरववाडी
३. जाधववाडी
४. गवळणीचा माळ ५. खंडवाडी
६. पाटोळेवाडी
७. सुर्वेवाडी
८. गोवरेवाडी
९. पतकेवाडी
१०. तळवाडी
११. बौद्धवाडी
साखरप्यातील शैक्षणिक सुविधा
१. महात्मा गांधी विद्यालय आणि बाबासाहेब कोलते ज्युनिअर कोलेज
२. जिल्हा परिषदेची केंद्र शाळा साखरपा क्र.२.
नागरी सुविधा
येथे राष्ट्रीयीकृत बँक ऑफ इंडियाची शाखा आहे. शेती, दुग्धव्यवसाय,विहीर खोदणे, शेळ्यामेंढ्यापालन, किराणा दुकान,इतर सेवा व्यवसाय इत्यादीसाठी बँक वित्त पुरवठा करते.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
कासरखेडा (हिंगणघाट)
कासरखेडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाट तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०९ सेंमी.पर्यंत असते.
इ.स. ९८८
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८८ वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
ज्यो हार्डस्टाफ, सिनियर
हार्डस्टाफ सिनियर, ज्यो वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
झाडीबोली
झाडीबोली नावाची एक बोली महाराष्ट्र राज्याच्या ईशान्य दिशेला असलेल्या काही भागात बोलली जाते.. महाराष्ट्राच्या भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या चार जिल्ह्यांचा भूभाग 'झाडीमंडळ' किंवा 'झाडीपट्टी' या नावाने ओळखला जातो. या प्रदेशात बोलली जाणारी मराठी भाषेची बोली 'झाडीबोली' या नावाने प्रचलित आहे. आज या चार जिल्ह्यांशिवाय या जिल्ह्यांच्या उत्तर व पूर्व सीमेवरील मध्य प्रदेशातील बालाघाट, दुर्ग व राजनांदगाव या जिल्ह्यांचा काही भाग आणि भंडारा व चंद्रपूर जिल्ह्यांच्या पश्चिम सीमेवरील नागपूर जिल्ह्याचा काही भाग यांचा झाडी भाषिक प्रदेश म्हणून समावेश करावा लागतो. झाडीपट्टीच्या चार जिल्ह्यांतील बावन्न लक्ष आणि सीमाप्रदेशातील दहा लक्ष असे एकूण बासष्ट लक्ष लोक झाडीबोली बोलतात.
झाडीबोलीची वैशिष्ट्ये
नद्या,तलावांचा प्रदेश ,घनदा जंगल,जंगलातील गावे वैशिष्ट्यपूर्ण बोलीभाषा,लोकजीवन,रितीरिवाज,सण,लोककला दंडार आणि इतर
लोकसाहित्य
झाडीबोलीत लोकसाहित्याचे क्रीडागीते, पाळणागीते, सासुरवाशिणीची गीते, रोवण्याची गाणी, महादेवाची गाणी, बिरवे, भिंगीसोंग आणि दंडीगान भुलाबाईची गाणी असे काव्यप्रकार आहेत. त्यांशिवाय, दंडार, खडीगंमत, गंगासागर, डहाका आणि गोंधळ हे नाट्यप्रकार आहेत.त्यापैकी गंगासागर, डहाका व गोंधळ हे देवतांशी संबंधित आहेत.
नियतकालिके
झाडीबोलीचे स्वतःचे मासिक आहे. डॉ. हरिश्चंद्र बोरकर यांच्या संपादकत्वाखाली 'लाडाची बाई' हे बाल मासिक झाडीबोलीत (देवनागरी लिपीत) जानेवारी २०१०पासून प्रकाशित होत आहे. हे झाडी भाषेतील पहिले मासिक आहे.
प्रकाशित साहित्य
झाडीबोलीत सर्व प्रथम लेखन प्रकाशित करण्याचा मान डॉ.हरिश्चंद्र बोरकर यांच्याकडे जातो. 'पवनपर्व' या साकोली येथून दर रविवारी प्रकाशित होणाऱ्या ’रविवासरी’ नावाच्या साप्ताहिकात 'वद्राचा देव खाल्या आला' ही त्यांची झाडीबोलीतील कथा १६ मार्च १९८० च्या अंकात प्रकाशित झाली. ही झाडीबोलीतील पहिली प्रकाशित कथा होय. तसेच याच नियतकालिकात 'अडचा घुटाची भूक' ही त्यांची झाडीबोलीतील कविता २० मार्च १९८१ च्या अंकात प्रकाशित झाली. ही झाडीबोलीतील पहिली प्रकाशित कविता समजली जाते.
'झाडीबोलीचे भाषावैज्ञानिक अध्ययन' ह्या विषयावर डॉ.हरिश्चंद्र बोरकर यांनी पीएच.डी.चा प्रबंध लिहिला होता.
झाडीबोली साहित्य मंडळाने मराठी बोली साहित्य संघ ही संस्था १५ ऑगस्ट २००३ रोजी स्थापली.
पुरस्कार
झाडीबोली साहित्य मंडळ चंद्रपूर ग्रामीण विगाभाच्या वतीने सन २०१९-२० चे पुरस्कार
झाडीबोली नाट्य कलावंत पुरस्कार डाॕ.परशुराम खुणे
झाडीबोली काव्यलेखन पुरस्कार मुरलीधर खोटोले
झाडीपट्टी उत्कृष्ट चित्रकार पुरस्कार बंशी कोठेवाड
वैचारिक साहित्य लेखन पुरस्कार अॕड.लख्खनसिंह कटरे
मराठी कथालेखन पुरस्कार मा.आनंदराव बावणे सर
मराठी साहित्य संमेलन
डोंबिवली येथे फेब्रुवारी २०१७मध्ये झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष डॉ. अक्षयकुमार काळे यांनी झाडीपट्टीतील साकोली येथील जनसाहित्य संमेलनाचे अध्यक्षपद भूषविले होते. विदर्भ साहित्य संघाच्या संमेलनाच्या तळोधी-बाळापूर येथील संमेलनाचे अध्यक्षपदही त्यांनी भूषविले होते.
झाडीपट्टी रंगभूमी
झाडीपट्टी रंगभूमी ही आपले वेगळेपण जपत कार्यशील आहे. या रंगभूमीने हजारो कलावंत घडवले आहेत. या झाडीपट्टी प्रदेशात जवळपास पन्नास नाट्यमंडळे असून, येथे दोनशेहून अधिक नाटकांचे लिखाण झाले आहे. शंभराहून अधिक नाट्यलेखक आपल्या लेखणीद्वारे नाटयलेखन करीत आहेत.
झाडीपट्टी रंगभूमीचे सामाजिक योगदान
कला आणि समाज या दृष्टीने झाडीपट्टी रंगभूमीचे सामाजिक महत्त्व फार आहे. नाटकाच्या माध्यमातून मनोरंजनाबरोबर सामाजिक प्रबोधन साधण्याचे काम होत आहे. समाजातील ज्वलंत प्रश्नांना वाचा फोडण्याचे काम केले जात आहे. अनेकांना रोजगारही उपलब्ध झाला आहे. नोकरीच्या निमित्ताने बाहेर असलेल्या लोकांना नाटकांच्या निमित्ताने गावाची ओढ लागते. त्यांची मातीशी नाळ कायम जुळवून ठेवण्याचे काम झाडीपट्टी रंगभूमीच्या माध्यमातून होत आहे. गावात पाहुणे येत असल्याने अनेक उपवर मुला-मुलींचे विवाह जुळवून आणण्याचा योग या निमित्तानं साधला जातो.सामाजिक, पौराणिक, ऐतिहासिक नाटकांचे प्रयोग झाल्यावर नवेगावबांधच्या नाट्य मंडळाने प्रस्तुत केलेल्या नाटक प्रयोगांनी प्रभावित होऊन तत्कालीन कलेक्टर स्मिथ यांनी श्री बालाजी प्रासादिक नाट्य मंडळाचे कर्तेधर्ते सीताराम पाटील डोंगरवार यांचा पदक देऊन त्यांचा गुणगौरव केला. आजही ते मेडल सीताराम पाटलांचे नातू नारायण माधवराव डोंगरवार, रा.धाबेपवनी (जि.गोंदिया) यांच्या घरी जपून ठेवले आहे. झाडीपट्टी रंगभूमीच्या इतिहासातील हा एक सुवर्णक्षण असून झाडीच्या रंगभूमीचा प्रभाव आणि लोकप्रियता यातून स्पष्ट होते. सीताराम पाटील डोंगरवार यांच्या नेतृत्वात नवेगावबांध येथील कलाकार मंडळींनी सिंहाचा छावा हे संगीत नाटक सादर केले. या नाटकात अरण्यपुत्र माधवराव डोंगरवार, रामकृष्ण डोंगरवार, लटारू पोतदार, गणा गायकवाड, सीताराम पवार, काशिनाथ डोंगरवार, आत्माराम बाळबुद्धे, पंढरी डोंगरवार, हरी खुणे, पांडुरंग बोरकर, रामा डोंगरवार यांनी अभिनय केला होता, अशी माहिती उपलब्ध आहे. कलेला कसलेही बंधन नसतात.केवळ अंगभूत असलेल्या कलेच्या जोरावर येथील कलावंत रंगभूमीवर आपली कला सादर करीत आहे. परंतु झाडीपट्टीमध्ये अभिनय, संगीत यांचे प्रशिक्षण देणाऱ्या संस्था निर्माण झाल्यास झाडीपट्टी रंगभूमीचे भविष्य आणखी उज्वल होऊ शकते.झाडीपट्टी रंगभूमीने आपले वेगळे पण जपत प्रादेशिक भान ठेवून जागतिकीकरणातही आपले स्थान अबाधित ठेवले आहे. झाडीपट्टी रंगभूमी ही महाराष्ट्रातील एक वैशिष्ट्यपूर्ण अशी रंगभूमी आहे या रंगभूमीने समग्र भारतीय रंगभूमीला सशक्त कलावंत दिलेले आहेत .भारतीय रंगभूमी समृद्ध करण्यात झाडीबोलीत पट्टी रंगभूमीचे योगदान हे अनमोल आहे. झाडीपट्टी रंगभूमी या देशातील एक अतिशय समृद्ध अशी रंगभूमी आहे .झाडीपट्टी रंगभूमीवर संशोधन होणे ही काळाची गरज आहे.
बामियान प्रांत
बामियान प्रांत तथा बाम्यान प्रांत (दारी/पश्तो:ولایت بامیان) अफगाणिस्तानच्या ३४पैकी एक प्रांत आहे. देशाच्या मध्य भागात असलेल्या या प्रांतात ८ जिल्हे असून येथील लोकसंख्या ४,९५,५५७ आहे. यांतील बव्हंश हजारा असून काही प्रमाणात ताजिक लोकही येथे राहतात. या प्रांताचे प्रशासकीय केन्द्र बामियान आहे.
चतुःसीमा
बामियान प्रांताच्या सीमा परवान प्रांत, बाघलान प्रांत, वारदाक प्रांत, समानगान प्रांत, सर-ए-पोल प्रांत, दायकुंडी प्रांत, घोर प्रांत आणि गझनी प्रांतांना लागून आहेत.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:बामियान प्रांत वर्ग:अफगाणिस्तानचे प्रांत
नोकिया
नोकिया कॉर्पोरेशन ही फिनलंडमधील मोबाईल फोन-निर्मिती करणारी, बहुराष्ट्रीय दूरसंचार कंपनी आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:फिनलंडमधील कंपन्या वर्ग:बहुराष्ट्रीय कंपन्या वर्ग:नोकिया वर्ग:मोबाईल फोन वर्ग:मोबाईल फोन उत्पादक कंपन्या
इ.स. ९८९
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८९ वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
वांग्याचे भरीत
मराठी खाद्य संस्कृतीतील एक महत्त्वाचा पदार्थ,भाजी म्हणुन खाल्ला जातो. भरीत करण्यासाठी बाजारात भरीताची वांगे विकत मिळतात,ही नेहमीच्या वांग्यापेक्षा आकारानी मोठी असतात.
सजावट
आवश्यकते प्रमाणे...तुमची कल्पकता पणाला लावा..