cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ललित गोल्फ आणि स्पा रिसोर्ट
खोल्या
रेसोर्टमध्ये २५५ वातानुकुलीत खोल्या, २३८ समुद्रदर्शनी आणि बगिच्यादर्शनी सूट्स, १४ आलिशान सूट्स आणि ३ प्रेसिडेन्शिअल सूट्स आहेत. सगळ्या खोल्यांमध्ये मिनी बार, खाजगी बाथरूम, रंगीत टीव्ही, टेलिफोन, फ्रीज, हेअर ड्रायर, आणि वृत्तपत्र असतात.
संदर्भ
वर्ग:गोवा
चोळी
चोळी हा भारतीय उपखंडात प्रचलित असलेला व सहसा साडीसोबत ल्यायला जाणारा स्त्रियांच्या पोशाखातील प्रकारविशेष आहे. चोळी स्त्रीच्या स्तनांना व सहसा पाठीच्या वरच्या भागासही झाकेल, परंतु पोट व पाठीचा मध्यभाग अनावृत राहतील, अश्या पद्धतीने बेतलेली असते. हातांतून घालण्यासाठी हिला बाह्या शिवण्यात येतात.
महाराष्ट्रीय पद्धतीची चोळी
मराठी समाजात लहान मुलींनी परकर-चोळी घालायची रीत होती. बायका नऊवारी साडीसोबत कोपरपर्यंत बाह्या असलेली, रोमन लिपीतील व्ही अक्षरासारखा गळा असलेली व स्तनांच्या मधोमध गाठ मारण्याजोगी खणाची चोळी घालत.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:भारतीय पोशाख वर्ग:मराठी पोशाख
सदरा
हा पुरुषांनी कमरेच्या वर परिधान करायचा एक वस्त्रप्रकार आहे. ग्रामीण भागामध्ये पूर्वीचे लोक हा पुरुषांनी कमरेच्या वर परिधान करण्याच्या वस्त्र प्रकाराला सदरा असे म्हणत.
जानेवारी २७
बाह्य दुवे
जानेवारी २५ - जानेवारी २६ - जानेवारी २७ - जानेवारी २८ - जानेवारी २९ - (जानेवारी महिना)
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
मालेगावकारयट
मालेगावकारयट हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
लॅरी गोम्स
वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९५३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सोवळे (वस्त्र)
सोवळे हे एक भारतीय वस्त्र आहे. हे रेशमाच्या धाग्यापासून बनवले जाते. हे वस्त्र पिवळे, लाल अथवा जांभळ्या रंगाचेही असते. या वस्त्राचा वापर मुख्यत्वे धार्मिक विधी करताना केला जातो.
वर्ग:वस्त्रे
मध्य संघशासित जिल्हा
मध्य केंद्रीय जिल्हा (Центральный федеральный округ) हा रशिया देशाच्या ८ केंद्रीय जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. मध्य जिल्हा रशियाच्या वास्तविकपणे रशियाच्या अतिपश्चिमेकडे पूर्व युरोपात वसला आहे. मध्य केंद्रीय जिल्हा हे नाव भौगोलिक नसून राजकीय व ऐतिहासिक कारणांसाठी वापरले गेले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:रशियाचे केंद्रीय जिल्हे
आंदेगाववाडी
आंदेगाववाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
मालूक नागर
मालूक नागर ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
बेलावडे (जावळी)
बेलावडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
युएफा यूरो २००८ गट क
फ्रान्स वि इटली
वर्ग:युएफा यूरो २००८
Campionat d'Europa de futbol 2008
कसोटी क्रिकेट मैदानांची यादी
पुरूष कसोटी
सदर यादी ही कालक्रमानुसार आहे
महिला कसोटी
सदर यादी ही कालक्रमानुसार आहे वर्ग:क्रिकेट मैदाने
सीएनबीसी टीव्ही१८
वर्ग:भारतातील वृत्तवाहिन्या
दोंडाईचा
दोंडाईचा महाराष्ट्रातल्या धुळे जिल्ह्यातील शिंदखेडा तालुक्यात असलेले शहर आहे. मिरचीची बाजारपेठ म्हणून प्रसिद्ध असलेले हे शहर सुरत-भुसावळ रेल्वेमार्गावरील महत्त्वाचे स्थानक आहे.
२०११ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ४५,७६७ होती.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:धुळे जिल्ह्यातील गावे
बाराबंदी
बाराबंदी म्हणजे एक आखूड सदऱ्यासमान शिवलेले वस्त्र ज्यात छातीकडील भाग बांधण्यास बारा बंद असतात. वर्ग:वस्त्रे
उत्पल चॅटर्जी
चटर्जी, उत्पल चटर्जी, उत्पल
गिनीचा ध्वज
गिनी देशाचा नागरी ध्वज लाल, पिवळ्या व हिरव्या रंगांच्या तीन उभ्या पट्ट्यांपासून बनला आहे. भूतपूर्व फ्रेंच वसाहत असल्यामुळे गिनीच्या ध्वजामध्ये तीन र्ंगांचे उभे पट्टे असणे स्वाभाविक आहे. माली देशाच्या ध्वजामध्ये देखील ह्याच रंगांचे तीन उभे पट्टे आहेत परंतु डावीकडे हिरवा व उजवीकडे लाल पट्टा आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:देशानुसार ध्वज ध्वज
जहाँआरा बेगम
सम्राट अकबराने राजकन्यांविषयी केलेल्या नियमांनुसार तिचे लग्न झालेले नव्हते.
जहानआराने आयुष्यात अनेक दुःखे भोगली. जवळच्या माणसांचे मृत्यू पाहिले; पण मोगल साम्राज्यासाठी ती कायम कणखर राहिली. प्रियकराविषयी तिच्या मनातील भावना तिने कधीच व्यक्त केल्या नाहीत.
मोगल राजघराण्यातील स्त्रियांप्रमाणेच ती अविवाहित राहिली.
जहान‍आरा बेगमविषयी पुस्तके आणि दृश्यमाध्यमे
वर्ग:मुघल साम्राज्य वर्ग:इ.स. १६१४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १६८१ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
युगोस्लाव्हियाचे साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक
युगोस्लाव्हियाचे साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक हा १९४३ ते १९९२ सालादरम्यान अस्तित्वात असलेला एक भूतपूर्व युगोस्लाव्हियन देश आहे. युगोस्लाव्हिया हा शब्द मुख्यतः ह्याच देशाचा उल्लेख करण्याकरिता वापरला जातो.
युगोस्लाव्हियाचे साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक हा देश मध्य व दक्षिण युरोपात २,५५,८०४ वर्ग किमी इतक्या क्षेत्रफळावर वसला होता व जुलै १९८९ मध्ये त्याची लोकसंख्या २,३७,२४,९१९ एवढी होती. बेलग्रेड ही युगोस्लाव्हियाची राजधानी होती. युगोस्लाव्हियाचे साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक हा एक कम्युनिस्ट देश होता.
विघटन
१९९२ साली अनेक युद्धांनंतर युगोस्लाव्हियाच्या साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताकाचे विघटन झाले व खालील स्वतंत्र देशांची स्थापना झाली.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भूतपूर्व देश वर्ग:युगोस्लाव्हिया वर्ग:युरोपातील भूतपूर्व देश
दानापूर ‍‍‍‍(संग्रामपूर‌‌‌‌)
संग्रामपूर तालुक्यातील एक गाव
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील गावे
शेवगाव तालुका
शेवगांव तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील अहमदनगर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. हा तालुका कापुस व ऊस या पिकांच्या लागवडी साठी प्रसिद्ध आहे
तालुक्यातील अनेक  शाळादर्जेदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
पतंग (निःसंदिग्धीकरण)
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
इ.स. १५३९
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५३९ वर्ग:इ.स.च्या १५३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
बंडी (वस्त्र)
बंडी हे पुरुषाने परिधान करायचे अंगवस्त्र आहे. बंडी हे वस्त्र मुख्यत्वे अंतर्वस्त्र आहे.
वर्ग:वस्त्रे
इ.स. १९३७ मधील मराठी चित्रपटांची यादी
१९३७ मध्ये महाराष्ट्रातील मराठी भाषेच्या चित्रपटसृष्टीने तयार केलेल्या चित्रपटांची यादी.
बाह्य दुवे
वर्ग:वर्षानुसार मराठी चित्रपटांच्या याद्या वर्ग:इ.स. १९३७ मधील चित्रपट
लातूर महानगरपालिका
लातूर शहराचे काम तर्फे चालते. याचे मुख्यालय लातूर येथे आहे.
वर्ग:लातूर जिल्हा वर्ग:महाराष्ट्रातील महानगरपालिका
इतिहास
लातुरला नगर परिषद होती, जी १९६५ला स्थापन झाली. पण २५ ऑक्टोबर २०११ला वाढत्या लोकसंख्येमुळे महानगर पालिका करण्याचे महाराष्ट्र शासनाने ठर‌वले.
प्रशासन
एकूण प्रभाग: १८ प्रतिनिधी प्रति प्रभाग: ४ कार्यक्षेत्र: ११७.७८ किमी२
महाराष्ट्र राज्य, नगर विकास विभागाने दिनांक ३०/१०/२००६ च्या पत्रात अविकसित लातूरला अधिसुचित करण्याची व सिडकोला विशेष नियोजन प्राधिकरण म्हणुन नेमण्याची इच्छा व्यक्त केली. सिडकोने अविकसित २६,५४१ हेक्टर क्षेत्रास १६,६९६ नगरपात्र भागासह अधिसुचित करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. शासनाने सिडकोस विशेष नियोजन प्राधिकरण म्हणुन नेमले आहे. लातूर महानगर पालिकेच्या अविकसित ४० गावांचा अधिसुचित क्षेत्रात समावेश होतो. स्थापत्य विकासासाठी १००% भुमी हस्तगत न करता न्युनतम भुमी हस्तगत पद्धत अवलम्बण्याचे नियोजन आहे.
निवडणुका
२०१७ २०१२
शेरवानी
शेरवानी हा एक लांब कोट सदृश परिधान आहे जो भारतीय उपखंडा मध्ये परिधान केला जातो जो पाश्चात्य फ्रॉक कोट किंवा पोलिश आणि लिथुआनियन żupan ​​सारखाच आहे. मुळात तिसऱ्या एडी मध्ये कुशन्सने भारतीय कुस्तींनी ओळख करून दिली होती, ती ब्रिटीशांच्या काळात मुसलमान खानदानीशी देखील संबंधित आहे.
वर्ग:वस्त्रे वर्ग:रिकामी पाने
नदी सुरय
वर्ग:पक्षी
मालेगाव महानगरपालिका
मालेगाव शहराचे काम तर्फे चालते. याचे मुख्यालय मालेगाव येथे आहे.
कर्णेश्वर मंदिर, संगमेश्वर
रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर येथील कर्णेश्वर हे एक प्राचीन हेमाडपंथी मंदिर आहे. हे मंदिर पांडवकालीन असल्याचे सांगितले जाते. देवीने दिलेल्या आदेशानुसार एका रात्रीत हे मंदिर बांधण्याचा संकल्प पांडवांनी केला होता. त्यानुसार या मंदिराचे बांधकाम करण्यात आले होते.
वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्हा वर्ग:प्राचीन संस्कृती
-गोवा महामार्गालगत असलेल्या संगमेश्वर तालुक्यातील कसबा भागात प्राचीन मंदिरे पाहायला मिळतात. या भागाला ऐतिहासिक महत्त्व देखील आहे. औरंगजेबाने छत्रपती संभाजीराजांना याच भागात अटक करून तुळापूर येथे नेऊन त्यांचा क्रूर हत्या केली. कसबाची अशीच वेगळी ओळख म्हणजे येथील पांडवकालीन श्री कर्णेश्वराचे हेमाडपंथी मंदिर.
संगमेश्वरपासून दोन किलोमीटर अंतरावर अत्यंत रम्य परिसरात असलेले हे मंदिर उत्तम स्थापत्यकलेचा नमुना आहे. पांडवांनी अज्ञातवासाच्या काळात सहावा भाऊ कर्ण याच्या स्मरणार्थ या मंदिराची उभारणी केली, अशी आख्यायिका येथे प्रचलित आहे. म्हणून हे मंदिर 'कर्णेश्वर' नावाने ओळखले जाते. वास्तूचे काम सुरू असतानाच पांडव येथून निघून गेले आणि पुढे शिलाहार राजाच्या काळात शिखराचे काम पूर्ण करण्यात आले, अशी माहिती मंदिर व्यवस्थापनाकडून मिळते.
कर्णेश्वर मंदिराला तीन दरवाजे आहेत. पूर्वाभिमुख मंदिराच्या प्रवेशद्वारावर 'शिवपंचायत' आहे. त्याच्या डाव्या बाजूस नरकासूर आणि उजव्या बाजूस किर्तीसुराच्या मूर्ती कोरण्यात आल्या आहेत. प्रवेशद्वाराच्या वरच्या बाजूस दशावताराचे शिल्प कोरण्यात आले आहे. द्वाराजवळ पांडवांचे ताट म्हणून ओळखले जाणारे उपडे ताट आहे. त्यावर बकुळीचे फुल कोरलेले आहे. ताटाच्या बाजूस पांडवांची आसने दिसतात. मंदिराच्या महाद्वाराजवळ नंदीमंडप आणि दोन अष्टभैरव द्वारपाल आहेत.
मुख्य मंडपात प्रवेश करताच नंदी आणि त्यानंतर शंकराच्या मूर्तीचे दर्शन घडते. मंडपाला चार एकसमान खांब आहेत. दक्षिण द्वाराजवळील खांबावर शिलालेख कोरलेला आढळतो. मंदिरात पांडवाच्या पाच ताटासोबत सहावे ताट कर्णाचे म्हणून ओळखले जाते आणि त्यावर शंकराची पिंडी आहे. मुख्य मंडपाच्या डाव्या हाताला श्री महालक्ष्मीची मूर्ती आणि उजव्या बाजूला शेषशायी विष्णूची मूर्ती आहे. मंदिरातील देव, दानव, नृत्यांगना, किन्नर, यक्ष-यक्षिणी, आदी मूर्तींचे कोरीव काम अत्यंत सुंदर आहे.
मंदिराच्या बाहेरील बाजूसही उत्तम कोरीवकाम केले असून शिल्पकलेचा अप्रतिम दर्शन मंदिर न्याहाळताना होते. मंदिर आवारात उत्तर दिशेला सूर्यमूर्ती आणि समोरच्या बाजूस गणेशाचे मंदिर आहे. मंदिरापासून काही अंतरावरच अलखनंदा, वरुणा आणि शास्त्री नद्यांचा संगम पाहायला मिळतो. या नद्यांच्या संगमामुळेच 'संगमेश्वर' नाव प्रचलित झाले. संगमाचा परिसर निसर्गरम्य असून संगमाला दिलेली भेट तेवढीच आनंद देणारी असते.
अप्रतिम कलाकुसरीचा नमुना असलेल्या या मंदिराला भेट दिल्यानंतर महामार्गाला लागूनच असलेल्या आरवली, राजावाडी आणि गोळवली येथील गरम पाण्याच्या कुंडांनाही भेट देता येते. जवळच असलेल्या बुरबांडच्या प्राचीन मंदिरालाही जाता येते. प्राचीन आख्यायिका आणि ऐतिहासिक घटनांशी जोडल्या गेलेल्या या परिसराची भेट इतिहासाचे अभ्यासक आणि कलाप्रेमींसाठी मोठी पर्वणीच ठरते.
सोनमर्ग
सोनमर्ग भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील शहरे वर्ग:गांदरबल जिल्हा
जून ११
बाह्य दुवे
जून ९ - जून १० -  जून ११ -  जून १२ - जून १३ (जून महिना)
मितेशभाई पटेल
मितेशभाई पटेल ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
जात
हा शब्द प्रथम पोर्तुगीजांनी त्यांच्या स्वतःच्या युरोपियन समाजात "वारसा वर्ग स्थिती"चे वर्णन करण्यासाठी वापरला होता. या शब्दाचा उगम १७व्या शतकात पोर्तुगीज casta (" वंश, जात") या शब्दातून झाला. इंग्रजीतील "जात" हा शब्द लॅटिन castus या शब्दापासून व carere या मूळ धातूपासून बनला आहे (अर्थ - वेगळा, कप्पाबंद.) युनिसेफने याला जात आधारित भेदभाव म्हटले आहे. प्रामुख्याने आशिया (भारत, श्रीलंका, बांगलादेश, नेपाळ, जपान) आणि आफ्रिका भागात ही सामाजिक व्यवस्था प्रचलित आहे.
युनिसेफच्या अंदाजानुसार जगभरातील २५ कोटी लोकांना जातिआधारित भेदभावाला तोंड द्यावे लागते.
==युरेशियातील जातिव्यवस
इंडो युरोपियन जातिव्यवस्था
इंडो युरोपीय हे युरोप, पश्चिम आशिया आणि भारतीय उपखंडामध्ये स्थायिक झाले. त्यांनी तेथील समाजाला जातिआधारित तीन हिश्श्यांत पाहिले (विभागले नाही). पुढे कदाचित त्याच जातींचे अधिक विशेषीकरण होऊन परिणामस्वरूप समाज जातींमध्ये वाटला गेला. जॉर्जेस डमझिलच्या 'क्लासिक' मांडणीनुसार मुख्यत्वे तीन जाती. एक धर्मोपदेशकासंबंधीची किंवा धार्मिकवृत्तीने व्यापलेली जात, एक योद्धा जात, आणि एक कार्यकर्ता जात. जातिव्यवस्था ही इटालिक लोकांत आणि भारतीय उपखंडात प्रस्थापित झाली. १. राजघराण्यातील लोक २. व्यापारी आणि शेतकरी ३. क्षत्रिय आणि ब्राम्हण. युरोपमध्ये ही प्रणाली तीन ऑर्डर म्हणून माहीत होती.
राजे व योद्धा हा वर्ग काही काळाने नष्ट झाला.
जातिव्यवस्थेचा अंत आणि वर्गप्रणालीद्वारे त्याची बदलण्याची शक्यता (वर्गव्यवस्था)
ब्रिटिश अमेरिका आणि फ्रान्समध्ये क्रांतीला सुरुवात झाली आणि इंडो युरोपियन संस्कृतीला आव्हान मिळाले. ज्यामुळे जातीयता नष्ट झाली आणि वर्गआधारित प्रणाली अस्तित्वात आली. पण अनेक देशांमध्ये वर्ग प्रणालीनंतर जातीयतेमध्ये तिहेरी विभागणी होताना दिसते. उदाहरणार्थ, ब्रिटन आणि जर्मनी मध्ये उच्च, मध्यम व कनिष्ट वर्ग हे  द्रेएइकलास्सेन  यंत्रणेमध्ये वापरलेले गेले.
भारत
प्राचीन काळापासून भारतीय समाज आदिवासी आणि व्यावसायिक गट, जाती किंवा समुदायामध्ये विभाजित आहे, त्यांना जाती म्हणतात. ऐतिहासिक काळापासून भारतीय समाजात प्रचलित असलेली "हिंदू जात प्रणाली" ही - ब्राम्हणी परंपरा आणि मध्ययुगीन काळातील सिद्धान्त यांमधून उदयाला आली. ,
बालीमधील वर्णव्यवस्था
बालीमधील वर्णव्यवस्था भारतातील वर्णव्यवस्थेवर आधारित आहे, पण तेथील व्यवस्था सोपी आहे. बालीत चार जाती किंवा वर्ण आहेत:
बाली भाषेत या वर्णातील व्यक्तींना संबोधण्यासाठी वेगवेगळी संबोधने आहेत. बालीतील शूद्र इतर ठिकाणांप्रमाणे अस्पृश्य मानले गेले नाहीत. बालीतील वर्णव्यवस्था जन्मावर आधारित नाही म्हणून एकाच कुटुंबात अनेक वर्णांच्या व्यक्ती असू शकतात.
जपान
जपानमध्ये सामुराई व शेतकरी हे दोन मुख्य वर्ण/जाती होत्या. सामुराई ही योद्धा जात होती व फक्त त्यांना शस्त्रे बाळगण्यास मुभा होती. एखाद्या सामुराईला वाटले की कोणी शेतकरी त्याला अपमानकारक वागणूक देत आहे तर त्या शेतकऱ्याचा वध करण्याचा हक्क सामुराईला होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:समाजव्यवस्था
अलीपूर
अलीपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील बाभुळगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:बाभुळगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स. ९३९
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९३९ वर्ग:इ.स.च्या ९३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
भालेघर
भालेघर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
संदर्भ
वर्ग:जावळी तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
जानेवारी २८
प्रतिवार्षिक पालन
जानेवारी २६ - जानेवारी २७ - जानेवारी २८ - जानेवारी २९ - जानेवारी ३०
वर्ग:दिवस वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:जानेवारी महिना
पतंग
पतंग पातळ ताव व बांबूच्या कामट्या वापरून बनवितात.ह्याला दोऱ्याच्या सहायाने आकाशात उडविले जाते. पतंग उडविताना मांजाची चक्री धरण्यास एक व पतंगाला ढील देण्यास एक, अश्या दोन व्यक्ती लागतात. पतंगाची दोरी म्हणजेच 'मांजा'काचेचा (वस्त्रगाळ) भुगा आणि शिजवलेल्या भातात घोळवला जातो. यामुळे तो कडक बनतो व इतर पतंग काटू शकतो. बारीक असलेला बरेली मांजा उत्कृष्ट मानला जातो. आणि पतंग हा मकर संक्रातिला पण काही जण उडवतात गुजरातमध्ये अमदाबाद येथे 'उत्तरायण' या नावाने पतंग महोत्सव साजरा होतो. सध्याची पिढी पतंग उडवणे विसरत आहे.
इतिहास
पतंगाचा शोध प्राचीन आहे. पहिला पतंग चीनमध्ये उडवला गेला असे उल्लेख आढळतात. बेंजामिन फ्रॅन्कलिन या शास्त्रज्ञाने ढगांमध्ये विद्युत उर्जा असतात हे पतंगाच्या दोराला धातूच्या तारा बांधून सिद्ध केले होते. भारतात संक्रातीला व २६ जानेवारीला पतंग उडवण्याची प्रथा आहे.
कार्य
पतंग हा एक पंखच आहे. पतंगाला दोन समान भाग असतात. हे भाग सारख्या आकाराचे असल्याने पतंग समतोल बनतो. पतंगाच्या काड्या, शेपूट व आकार यावर पतंग कसा उडेल हे ठरते. पतंग हवेमुळे वर आकाशात जातो. वाऱ्याचा वेग मर्यादित स्वरूपात असेल तर पतंग चांगले उडतात. पतंगाचे निमुळते टोक त्याला हवेत वर जाण्यास मदत करते. वर जातांना पतंगाचा उडण्याचा कोन वाऱ्याला अडवतो व त्याचे दोन भाग करतो. पतंगाच्या वर हवेचा कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होतो. पतंगाच्या खालील बाजूला जास्त दाबाचा पट्टा म्हणजेच हवेची उशी तयार होते. पतंगाचा मांजा (दोरा) पतंगाला ओढ देतो त्यामुळे पतंग खालील भागात असलेल्या हवेच्या उशी स्वार होतो. त्यामुळे तो खालून वर ढकलला जात राहतो.
उपयोग
संदेश पाठवणे हवामानाचा अभ्यास करणे ते माणसांची वाहतूक करण्याचे प्रयत्न या सर्वांसाठी पतंगांचा उपयोग झाला आहे. बोअर युद्धात टेहळणीसाठी आणि माणसांना वाहून नेण्याकरिता पतंगांचा उपयोग करण्यात आला होता. इतिहासात शत्रुसैन्याला घाबरवण्यासाठी पतंगांचा वापर केला गेला. मोठ्या पतंगाचा उपयोग त्यावर काही सामाजिक जागरूकतेचे संदेश, घोषणा, राजकीय पक्षाच्या प्रचाराशी संबंधित माहितीसाठीही केला जातो.
पतंगांची नावे
पतंगाना,त्याच्या आकृतीनुसार व त्यावर असलेल्या सुशोभीकरणानुसार व उडविणाऱ्याचे वैशिष्ट्य जपावे म्हणून वेगवेगळी नावे देण्यात येतात.या नावांत फारसी शब्द जास्त आहेत.
वर्ग:खेळ वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा
इ.स. १५४१
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५४१ वर्ग:इ.स.च्या १५४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
चंदनवाडी
भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर या राज्यातील एक गाव. हे गाव लीडर नदीच्या काठावर असून अमरनाथ यात्रेला जाण्याच्या मार्गावरील बेसकॅंप आहे. या गावात बेताब या चित्रपटाचे चित्रीकरण झाले होते. चित्रीकरणाची जागा आता बेताब व्हॅली म्हणून ओळखली जाते.
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीर
जेम्स हॅडली चेस
जेम्स हॅडली चेस हे रेने ब्रॅबेझॉन रेमंड (René Brabazon Raymond) या ब्रिटिश लेखकाचे टोपण नाव आहे. त्याने '''जेम्स एल. डॉकर्टी, ॲम्ब्रोज ग्रॅन्ट व रेमंड मार्शल''' या नावानेही लेखन केले आहे.
संक्षिप्त चरित्र
चेसचा जन्म डिसेंबर २४ १९०६ रोजी लंडन येथे झाला. चेसचे वडील ब्रिटिश हिंदुस्थानातील सैन्यात कर्नल होते. चेसचे शिक्षण, किंग्ज स्कूल, रोचेस्टर येथे व कलकत्त्याला झाले. वयाच्या १८ व्या वर्षी त्याने घर सोडले. नंतर त्याने विविध स्वरूपाची कामे केली. कधी पुस्तकाच्या दुकानातला एजंट म्हणून तर कधी बाल विश्वकोशाचा विक्रेता म्हणून त्याने कामे केली. लेखनाला सुरुवात करण्यापूर्वी तो पुस्तकांचा घाऊक विक्रेता म्हणून काम करत होता. त्याने एकूण ८० रह्स्यमय कांदबऱ्या लिहिल्या. १९३३ मध्ये चेस सिल्व्हिया रे हिच्याशी विवाहबद्ध झाला. त्याला एक मुलगा होता.
दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात, चेस इंग्लंडच्या रॉयल एर फोर्समध्ये दाखल झाला. तेथे त्याने स्क्वाड्र्न लीडर या पदापर्यंत मजल मारली. एरफोर्स मध्ये जेम्स चेस, डेव्हिड लॅन्ग्डॉनसमवेत रॉयल एर फोर्सच्या जर्नलचे संपादन करत असे. त्या जर्नलमधील अनेक गोष्टी पुढे "स्लिप्सस्ट्रीम" या पुस्तकात समाविष्ट झाल्या.
१९५६ मध्ये चेस फ्रान्समध्ये गेला व तिथून निघाल्यावर १९६१ पासून तो स्वित्झर्लंडमध्ये जिनीव्हा सरोवराच्या उत्तरेस असलेल्या कॉर्स्यू विवे (Corseaux-Sur-Vevey) येथे रहात असे.ते थेच त्याचा फेब्रुवारी ६ १९८५ रोजी मृत्यू झाला.
जेम्स हॅडली चेसचे लेखन
१९२९ची जागतिक महामंदी, गॅंगस्टर संस्कृती इत्यादीचे सूक्ष्म निरीक्षण यांचा व जेम्स एम. केनची "द पोस्टमन ऑलवेज रिंग्ज ट्वाईस " या कादंबरीचा जेम्स चेसवर परिणाम झाला व त्याने रहस्यात्मक लिखाण करण्याचे ठरवले. चेसने अमेरिकन गॅंगस्टर मा बार्कर व तिच्या मुलांविष्यी वाचले होते; ती माहिती, नकाशे व बोलीभाषेतील शब्द घेऊन त्याने सहा आठवड्यात "नो ऑर्किड्स फॉर मिस ब्लॅंडिश" ही कादंबरी लिहिली(१९३९). ह्या कादंबरीला वाखाणण्याजोगी लोकप्रियता तर मिळालीच शिवाय ती त्या दशकाची सर्वात जास्त विकली गेलेली कादंबरी ठरली. तिच्यावर आधारलेले एक नाटक लंडनच्या वेस्ट एंड नाट्यगृहात १९४८ साली सादर झाले. चेसच्या कथानकावर १९७१ साली रॉबर्ट आल्ड्रिच याने "द ग्रिसम गॅंग"(The Grissom Gang) या नावाने चित्रपट काढला.
व्ही.एन. मयेकर
'''व्ही.एन. मयेकर''' हे हिंदी, मराठी चित्रपटांचे संकलक आणि मराठी चित्रपट-दिग्दर्शक आहेत.
इ.स. १९७१ सालापासून ते मुंबईच्या चित्रपटसृष्टीत काम करीत आहेत. सुरुवातीला ते चित्रपट संकलक जी.जी. मयेकर यांचे साहाय्यक होते. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली व्ही.एन मयेकर यांनी चित्रपट संकलनाचे धडे गिरवले. त्यांनी संकलित केलेला पहिला चित्रपट म्हणजे बी.आर. चोप्रा फिल्म्सचा ‘छोटी सी बात’ हा चित्रपट होय. त्याचे दिग्दर्शक बासू चटर्जी होते. हा चित्रपट हिट झाला, त्यामुळे मयेकरांचे नाव सर्वतोमुखी झाले.
जेम्स हॅडली चेस
जेम्स हॅडली चेसचे लेखन
नकाशे, विश्वकोश, अमेरिकन बोलीभाषेचा शब्द्कोश व अमेरिकन अंडरवर्ल्डवरील संदर्भग्रंथ यांच्या साहाय्याने चेसने आपल्या बहुतेक कादंबऱ्या लिहिल्या. मायामी व न्यू ऑर्लिन्समधील थोडा काळ वगळता चेस कधीही अमेरिकेत राहिला नव्हता; परंतु त्याच्या बहुतेक कादंबऱ्यांतील प्रसंग अमेरिकेत घडतात. १९४३ मध्ये गुन्हेगारी जगताविषयी लिहिणाऱ्या रेमंड चॅंडलरने चेसने त्याच्या लिखाणातील मजकूर जसाच्या तसा उचलल्याचा यश़स्वी दावा केला. त्याबद्द्ल चेसला "द बुकसेलर" मध्ये जाहीर माफी मागावी लागली.
व्ही.एन. मयेकर
त्यांनी शंभरहून अधिक चित्रपट केले असून त्यांच्या ‘घातक’ व ‘घायल’ या चित्रपटांना फिल्मफेअर पुरस्कार तर ‘लिजंड ऑफ भगत सिंग’ या चित्रपटाला झी पुरस्कार मिळाला. मयेकर यांचे दामिनी, अस्तित्व, पुकार, विवाह, शौकीन, हथियार, अंदाज अपना अपना, फिदा, अपने पराये, पिता, खाकी हे चित्रपट सर्वाच्या लक्षात राहिले. त्यांनी ‘तो बात पक्की’ या केदार शिंदे यांनी दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटाचे संकलन केले. त्या चित्रपटातील त्यांचे काम पाहून त्यांना केदार यांनी ‘श्रीमंत दामोदरपंत’चे कामही दिले. मयेकर यांनी प्रत्येक चित्रपटाच्या संकलनात त्यांनी वेगळा ठसा उमटवला. बासू चटर्जी, राजकुमार संतोषी, सूरज बडजात्या, महेश मांजरेकर, राहुल रवैल या दिग्दर्शकांबरोबर त्यांना बराच अनुभवही मिळालेला आहे.
जेम्स हॅडली चेस
जेम्स हॅडली चेसचे लेखन
चेसच्या कथांमधील पात्रं कोणत्याही मार्गाने श्रीमंत कसे होता येईल ह्या विचाराने पछाडलेली असतात. त्याकरता ती निरनिराळे गुन्हे करतात. मग ते विमा पॉलिसीतील अफरातफर असो किंवा चोरी. आणि त्यात त्यांचे बेत फसतात; त्यात खून पडतात व शेवटी त्या कथेतील नायकास समजते की त्याने जे करायला घेतले होतं ते शेवटी त्याच्याच अंगावर शेकणार हे अगदी स्वाभाविकच होते. चेसच्या कथेतील स्त्रिया सुंदर, चलाख व बेईमान असतात. त्या आपल्या मार्गात येणाऱ्या व आपण केलेला गुन्हा उघडकीस आणणाऱ्यास ठार करण्यास मागेपुढे पहात नाहीत. चेसच्या कथा विभक्त कुटुंबांभोवती रचल्या गेल्या आहेत. कथेचे शीर्षक रहस्याचा शेवट थोडक्यात व्यक्त करणारे असते.
व्ही.एन. मयेकर
मयेकर यांनी चित्रपटांचे संकलन करताना कथाविषयावर सतत लक्ष केंद्रित केले. आणि काळानुसार संकलनाच्या तंत्रज्ञानात होत गेलेले बदल त्यांनी आपलेसे केले. संकलनाचे काम संगणकावर सुरू झाल्यानंतर भल्या भल्या ज्येष्ठ संकलकांनी काम करणे सोडून दिले होते. मयेकर यांनी स्वतःच संगणकावर शिकून ‘मुव्ही लॅप’, ‘फिल्म बॅक’ आणि ‘अ‍ॅव्हिड’ असा संकलनाचा बदलता प्रवासही आत्मसात केला आणि आपले काम सुरूच ठेवले.
जेम्स हॅडली चेस
जेम्स हॅडली चेसचे लेखन
अगाथा ख्रिस्तीच्या कादंबऱ्यांमध्ये वाचकाला खुनी/गुन्हेगार कोण ते जाणून घेण्याची उत्सुकता असते. याउलट जेम्स हॅडली चेसच्या कांदबऱ्यांमध्ये खुनी/गुन्हेगार कोण आहे याची माहिती वाचकाला अगोदरच असते. असे असूनसुद्धा चेस वाचकाला कथानकात गुंतवून ठेवण्यात यशस्वी होतो. पुदे काय ? याची वाचकास सतत उत्कंठा वाटत रहाते. हेच जेम्स हॅडली चेसच्या लेखनाचे वैशिष्ट्य व यश आहे.
व्ही.एन. मयेकर
व्ही.एन. मयेकर यांनी नितीश भारद्वाज, वर्षां उसगावकर, प्रशांत दामले यांच्याबरोबर ‘पसंत आहे मुलगी’ हा चित्रपट दिग्दर्शित केला. त्यानंतर त्यांनी ‘जन्मदाता’, ‘मी तुझी तुझीच रे’ या चित्रपटांचे दिग्दर्शन केले.
जेम्स हॅडली चेस
जेम्स हॅडली चेसचे लेखन
चेसच्या कादंबऱ्यांमध्ये स्त्रिया महत्त्वाची भूमिका पार पाडतात. कथेतील नायक त्यांच्या प्रेमात पडतात व आपल्य प्रेयसीच्या इच्छेनुसार, तिला प्राप्त करण्यासाठी कोणाचाही खून करण्यास राजी होतात. शेवटी नायकास समजते की आपण वापरले गेले आहोत.
व्ही.एन. मयेकर
मयेकर यांना मिळालेले पुरस्कार
वर्ग:चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:चित्रपती व्ही.शांताराम जीवनगौरव पुरस्कारविजेते
जेम्स हॅडली चेस
जेम्स हॅडली चेसचे लेखन
जेम्स हॅडली चेस आशिया व आफ्रिकेत लोकप्रिय होता. फ्रान्स व इटलीमध्ये देखील तो लोकप्रिय होता. त्याच्या २० कादंबऱ्यांवर तेथे चित्रपट बनवण्यात आले. पेरेस्त्रोइकाच्या काळात व त्यानंतर तो सोव्हिएट युनियनमध्ये प्रचंड लोकप्रिय झाला.
जेम्स हॅडली चेसच्या कादंबऱ्या
1939 - No Orchids For Miss Blandish (filmed in 1948, 1971 and 1978) 1939 - The Dead Stay Dumb 1939 - He Won't Need It Now 1940 - Twelve Chinks And A Woman 1940 - Lady, Here's Your Wreath 1941 - Get A Load Of This 1941 - Miss Callaghan Comes To Grief (filmed in 1959) 1944 - Miss Shumway Waves A Wand (filmed in 1962 and 1995) 1944 - Just The Way It Is 1945 - Eve (filmed in 1962) 1946 - More Deadly Than The Male 1946 - I'll Get You For This (filmed in 1950) 1946 - Make The Corpse Walk 1946 - Blonde's Requiem 1946 - Last Page 1947 - No Business Of Mine 1948 - The Flesh Of The Orchid 1948 - Trusted Like The Fox 1949 - You're Lonely When You're Dead 1949 - The Paw In The Bottle 1949 - You Never Know With Women
1950 - Twelve Chinamen and A Woman 1950 - Figure It Out For Yourself 1950 - Lay Her Among The Lillies (filmed in 1965) 1950 - Mallory 1951 - Why Pick On Me 1951 - Strictly For Cash 1951 - But A Short Time To Live 1951 - In A Vain Shadow 1952 - The Double Shuffle 1952 - The Wary Transgressor 1952 - The Fast Buck 1953 - I'll Bury My Dead 1953 - The Things Men Do 1953 - This Way For A Shroud 1954 - Mission To Venice (filmed in 1964) 1954 - Safer Dead 1954 - The Sucker Punch (filmed in 1958) 1954 - Tiger By The Tail (filmed in 1957) 1955 - You've Got It Coming 1955 - Mission To Siena 1955 - The Pickup 1955 - Ruthless 1956 - There's Always A Price Tag 1956 - You Find Him, I'll Fix Him 1957 - The Guilty Are Afraid 1957 - Never Trust A Woman 1958 - Not Safe To Be Free 1958 - Hit And Run (filmed in 1986) 1958 - The Case Of The Strangled Starlet 1959 - Shock Treatment 1959 - The World In My Pocket (filmed in 1961)
1960 - Come Easy, Go Easy (filmed in 1962) 1960 - What's Better Than Money 1961 - A Lotus For Miss Quon (filmed in 1967) 1961 - Just Another Sucker (filmed in 1998) 1962 - I Would Rather Stay Poor (filmed in 1974) 1962 - A Coffin From Hong Kong (filmed in 1964) 1963 - Tell It To The Birds (filmed in 1987) 1963 - One Bright Summer Morning 1964 - The Soft Centre 1965 - The Way the Cookie Crumbles 1965 - This Is For Real 1966 - You Have Yourself A Deal (filmed in 1967) 1966 - Cade 1967 - Well Now, My Pretty 1967 - Have This One On Me 1968 - An Ear To The Ground 1968 - Believed Violent (filmed in 1990) 1969 - The Whiff Of Money 1969 - The Vulture Is A Patient Bird
1970 - There's A Hippie On The Highway 1970 - Like A Hole In The Head 1971 - An Ace Up My Sleeve (filmed in 1976) 1971 - Want To Stay Alive (filmed in 1990) 1972 - Just A Matter Of Time 1972 - You're Dead Without Money 1973 - Have A Change Of Scene 1973 - Knock, Knock! Who's There 1974 - So What Happens To Me 1974 - Goldfish Have No Hiding Place 1974 - Three Of Spades 1975 - The Joker In The Pack 1975 - Believe This, You'll Believe Anything 1976 - Do Me A Favour, Drop Dead 1977 - I Hold The Four Aces 1977 - Meet Mark Girland 1977 - My Laugh Comes Last (filmed in 1995) 1978 - Consider Yourself Dead 1979 - You Must Be Kidding 1979 - A Can Of Worms 1980 - You Can Say That Again 1980 - Try This One For Size (filmed in 1989) 1981 - Hand Me A Fig Leaf 1982 - Have A Nice Night 1982 - We'll Share A Double Funeral 1983 - Not My Thing 1984 - Meet Helga Rolfe 1984 - Hit Them Where It Hurts
जेम्स हॅडले चेसच्या कादंबऱ्यांची मराठी रूपांतरे
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:इ.स. १९०६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८५ मधील मृत्यू
मीरा-भाईंदर महानगरपालिका
वर्ग:मीरा-भाईंदर वर्ग:महाराष्ट्रातील महानगरपालिका
तुंबी
तुंबी, तुंबा किंवा तांब ( शास्त्रीय नाव:Leucas aspera, संस्कृत: द्रोणपुष्पी; )  ही एक आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे. आयुर्वेदानुसार खोकला आणि ताप विकारात हे एक गुणकारी औषध आहे. होमीओपॅथी या वैद्यकशास्त्रात मलेरिया आणि दमा या रोगावरील उपचारासाठी ही एक उपयोगी व महत्त्वपूर्ण वनस्पती समजली जाते. पानांचा रस त्वचा विकारावर उपयोगी आहे. भारतातील ग्रामीण भागात सर्दी-खोकल्यावरील घरघुती उपचारात हिच्या फुलांचे व मधाचे मिश्रण देतात.
संदर्भ
वर्ग:औषधी वनस्पती पहा : विकिपीडिया:वनस्पती/यादी
हफीझुल्लाह अमीन
हफीझुल्लाह अमीन (पर्शियन:حفيظ الله امين‎‎; १ ऑगस्ट, इ.स. १९२९ - २७ डिसेंबर, इ.स. १९७९) हे अफगाणिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष होते.
अमीन, हफीझुल्लाह वर्ग:इ.स. १९२९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
माळगाव (नांदगाव)
माळगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
इ.स. ६३०
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६३० वर्ग:इ.स.च्या ६३० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
टाकळेश्वर
संग्रामपूर तालुक्यातील एक गाव
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील गावे
आंबुळगा खुर्द
आंबुळगा खुर्द हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९७५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
झाउड-हॉलंड
झाउड-हॉलंड हा नेदरलँड्स देशातील सर्वधिक लोकसंख्येचा प्रांत आहे. नेदरलँड्सच्या पश्चिम भागात उत्तर समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या ह्या प्रांताचे हेग हे राजधानीचे शहर तर रॉटरडॅम हे सर्वांत मोठे शहर आहे.
वर्ग:नेदरलँड्सचे प्रांत
वेल (दागिना)
वेल हा कानात घातला जाणारा एक सुंदर दागिना आहे व यात वेगवेगळे प्रकार आहेत. हा कानसाखळी सारखा असतो. पण तो वजनाने व आकारने कानसाखळी पेक्षा थोडा मोठा असतो. हा दागिना सोने तसेच मोती यामध्ये असतो. हा एका बाजूने कानामध्ये अडकवून तो दुसऱ्या बाजूने कानाच्या पाठीमागे केसात अडकविला जातो. या मध्ये विविध नक्षी प्रकार पण असतात.
वर्ग:दागिने
एलिएझार एक्का
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोहम्मद-अली रजाई
मोहम्मद-अली रजाई (फारसी: ‌سیِّدابوالحسن بنی‌صدر‎; १९३३ - ३० ऑगस्ट १९८१) हा आशियामधील इराण देशाचा पहिला पंतप्रधान व अल्प काळाकरिता राष्ट्राध्यक्ष होता. १९७९ सालच्या इराणी क्रांतीनंतर शहाचे राजतंत्र बरखास्त करून इराणमध्ये इस्लामिक प्रजासत्ताक प्रकारचे सरकार स्थापन करण्यात आले. १९८० साली अबोलहसन बनीसद्रने रजाईची पंतप्रधानपदी नेमणूक केली. १९८१ सालच्या सत्तापालटानंतर रजाई राष्ट्राध्यक्षपदावर आला. परंतु केवळ १ महिन्यापेक्षा कमी काळ सत्तेवर राहिल्यानंतर ३० ऑगस्ट १९८१ रोजी रजाईची हत्या करण्यात आली.
वर्ग:इराणचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इराणचे पंतप्रधान वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सेवा (वर्धा)
सेवा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १५५५
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १५५५ वर्ग:इ.स.च्या १५५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १६ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
शेल्बोर्न हॉटेल
शेल्बोर्न हॉटेल हे आयर्लंडच्या डब्लिन या शहरातील पंचतारांकित होटेल आहे. सेंट स्टीवन ग्रीन भागात असलेल्या या होटेलमध्ये २६५ खोल्या असून ते सध्या मॅरियट इंटरनॅशनलच्या मालकीचे आहे.
इतिहास
टिप्पेरारीच्या मार्टिन बर्कने डब्लिन मधील युरोप युरोपातील सर्वात मोठ्या उद्यानाच्या कोपऱ्यावर असलेले सेंट स्टीवन ग्रीनच्या शेजारी असलेली तीन टाऊन हाऊस ताब्यात घेऊन मार्च १८२४ मध्ये शेल्बोर्न हॉटेलची स्थापना केली. बर्कने या हॉटेलला विल्यम पेटी, शेल्बोर्नचा दुसरा अर्ल याचे नाव दिले.
जॉन मॅककर्डी यांनी या हॉटेलची रचना केली. पॅरिस येथील एम.एम. बरबेझेट यांनी या हॉटेलचे प्रांगणात दोन नुबियन राण्या आणि त्यांच्या गुलाम मुलींचे पुतळे उभारले. १९०० च्या दशकात एडोल्फ हिटलरचा सावत्र भाऊ ॲलोईस हिटलर या होटेलात काम करीत.
१९१६चा ईस्टर उठाव १९१६ च्या ईस्टर उठावादरम्यान येथे ४० ब्रिटिश सैनिक व अधिकारी ठाण मांडून होते. त्यांचे लक्ष्य मायकेल मॅलिनची आयरिश सिटिझन आर्मी आणि इतर स्वयंसेवी सैनिकांचा सामना करणे होते.. १९९२२मध्ये आयरिश सरकारने या हॉटेलच्या ११२ क्रमांकाच्या खोलीत आयर्लंडच्या घटनेचा मसुदा तयार केला. ती खोली आता घटना खोली म्हणून ओळखली जाते.
सुविधा
येथे दोन उपाहार गृहे असून शिवाय २४ तास खोलीत खानपान मिळण्याची सेवा आहे तसेच दोन बार आहेत.
संदर्भ
वर्ग:डब्लिन
जोगा सिंग
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू वर्ग:पंजाबी व्यक्ती वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
तृणमुळे (राज्यशास्त्र आणि लोकप्रशासन संकल्पना)
(इंग्रजी Grassroots, मराठी रूढ शब्द तळागाळातील प्रजा, रयत, रयात). सर्वसामान्य रयतेतून त्यांच्याचकरिता चालवली जाणाऱ्या संघटनेला आणि चळवळीला तृणमूल चळवळ असे म्हणतात. अश्या संघटनांचा आणि चळवळींचा उपयोग मुख्यत्वे समाजकारणासाठी व राजकारणासाठी होतो. या संकल्पनांना राज्यशास्त्रात, लोकप्रशासनशास्त्रात व व्यवस्थापनशास्त्रात खालून-वर जाणारी पद्धत (बॉटम-टू-टॉप अप्रोच), आणि विपणनशास्त्रात बॉटम ऑफ द पिरॅमिड टु टॉप असे म्हणतात. या पद्धतीत एखादी गोष्ट मोजक्या अभिजनांनी करण्यापेक्षा अधिकाधिक जनसमुदायास सामावून घेऊन उद्दिष्टपूर्तीचा प्रयत्न केला जातो.
काहीवेळा अभिजनांमध्ये अथवा उच्चशिक्षित मर्यादित वर्गात उपलब्ध असलेली क्षमता सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठीही या संकल्पनेचा उपयोग होताना दिसतो.
풀뿌리 민주주의
वायव्य संघशासित जिल्हा
वायव्य केंद्रीय जिल्हा (Северо-Западный федеральный округ) हा रशिया देशाच्या ८ केंद्रीय जिल्ह्यांपैकी एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा रशियाच्या वायव्य भागात वसला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:रशियाचे केंद्रीय जिल्हे
मिमी चक्रबोर्ती
मिमी चक्रबोर्ती ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे मतदारसंघातून भाजपतर्फे १७व्या लोकसभेवर निवडून गेले.
वर्ग:चे खासदार वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:भारतीय राजकारणी
जेम्स प्रिन्सेप
इवलेसे|जेम्स प्रिन्सेप                                                                    जन्म : २० ऑगस्ट १७९९                                                      - २२ एप्रिल १८४० जेम्स प्रिन्सेप ( [[जन्म : २० ऑगस्ट १७९९ - मृत्यू : २२ एप्रिल १८४०) हे प्राचीन भारतीय लिपिशास्त्रज्ञ होते. ब्राह्मी लिपी आणि खरोष्टी लिपी ह्या जुन्या लिप्यांच्या वाचनाचे संकेत त्या काळी लुप्त झाले होते. अशा वेळी ह्या लिप्यांमागील संकेतांची उकल प्रथमतः जेम्स प्रिन्सेप यांनीच केला.  त्यामुळे ह्या लिप्यांतील मजकुराचे वाचन करणे शक्य झाले.
संदर्भसूची
वर्ग:भारतीय शास्त्रज्ञ वर्ग:भाषा संकेत वर्ग:इ.स. १७९९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८४० मधील मृत्यू
जानेवारी २९
बाह्य दुवे
जानेवारी २७ - जानेवारी २८ - जानेवारी २९ - जानेवारी ३० - जानेवारी ३१ - जानेवारी महिना
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
भणंग
भणंग हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील जावळी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
हा भाग डोंगराळ व वनाच्छादित असल्याने येथील हवामान थंड व आल्हाददायक आहे. जून ते सप्टेंबर या कालावधीत नैर्ऋत्य मोसमी वाऱ्यांपासून वर्षातील सर्वाधिक पाऊस पडतो. येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो.एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो.
निवाना
संग्रामपूर तालुक्यातील एक गाव
नूर्द-हॉलंड
नूर्द-हॉलंड हा नेदरलँड्स देशाच्या वायव्य भागातील एक प्रांत आहे. हार्लेम ही उत्तर नेदलॅंड्स प्रांताची राजधानी तर राष्ट्रीय राजधानी अ‍ॅम्स्टरडॅम हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे.
कालिया (निःसंदिग्धीकरण)
कालिया या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
इ.स. ६२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६२ वर्ग:इ.स.च्या ६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
60er
हैदराबाद मुक्तिसंग्राम (स्वातंत्र्य सैनिकांच्या मौखिक नोंदी)
या ग्रंथाची एकूण पृष्ठे ४९६ असून ३५० रुपये किंमत आहे.
विद्यापीठाच्या हैद्राबाद मुक्तिसंग्राम संशोधन साधन प्रकल्प अंतर्गत हा ग्रंथ संपादित करण्यात आला आहे. गोविंदभाई श्रॉफ, जनार्दन वाघमारे आणि गो. रा. म्हैसेकर या प्रकल्पाचे सल्लागार होते.
गंगाप्रसादजी अग्रवाल, रामकृष्ण अनादुरकर, विजयेंद्र काबरा, देवराव कांबळे, खंडेराव कुलकर्णी, भुजंगराव कुलकर्णी, ए. मा. कुलकर्णी, श्रीधरराव कुलकर्णी, बाबुराव कुंटूरकर, पुरुषोत्तम चपळगावकर, करुणा चौधरी, देवीसिंह चौहान, बाबुराव जाधव, रतिलाल जरीवाला, काशिनाथराव जोशी, सुनंदा जोशी, बेळूर्गीकर, आण्णाराव टाकलगव्हाणकर, माणिकराव टाकलगव्हाणकर, अनंतराव नागापूरकर, माधवराव नांदेडकर, ताराबाई परांजपे, सीताराम पप्पू, भीमराव पिंगळे, साहेबराव बारडकर, वैद्य तात्यासाहेब महाजन, विमलाबाई मेलकोटे, गो. रा. म्हैसेकर, दत्तुगीर तोंडचीरकर, गंगुबाई देव, आर डी देशपांडे, दत्तोपंत देशापांडे जाफराबादकर, गो. बा. देशमुख, भगवानराव देशमुख, विष्णूपंत देशमुख, अमृतराव देशमुख, कुसुमाकर देसाई, वि. पा. देऊळगावकर, विठ्ठलराव रत्नाळीकर, रघुनाथराव रांजणीकर, पद्माकर लाठकर, नारायणराव लोहारेकर, सुमित्रादेवी वाघमारे, चंद्रशेखर वाजपेयी, प्रभाकर वाईकर, प्रतिभा वैश्न्पायन, भालचंद्र व्याहालकर, किशोर शहाणे, दगडाबाई शेळके, गोविंदभाई श्रॉफ, यशवंतराव सायगावकर, विश्वंभरराव हराळकर, शंकरराव चव्हाण, ग्रंथाच्या आरंभी गोविंदभाई श्रॉफ, जनार्दन वाघमारे, प्रभाकर देव यांचे मनोगत असून शेवटी चार परीशिष्ट्ये दिली आहेत.
वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची वर्ग:हैदराबाद मुक्तिसंग्राम वर्ग:हिंदूंचा छळ
राष्ट्रीय संस्कृत संस्थान, भोपाळ
राष्ट्रीय संस्कृत संस्थान ही एक शैक्षणिक संस्था आहे. ते भारत सरकारद्वारे  संपूर्ण अर्थसहाय्य करण्यात आलेले एक मानीत विद्यापीठ आहे. भारत सरकारने  संस्कृत आयोग (१९५६-१९५७)च्या शिफारसींच्या आधारावर, संस्कृतच्या विकास आणि प्रसारासाठी व संस्कृत या भाषेसंबंधी, केंद्रीय सरकारची धोरणे आणि कार्यक्रम यांच्या  अंमलबजावणीच्या उद्देशाने  १५ ऑक्टोबर १९७०ला एक स्वायत्त संस्था म्हणून राष्ट्रीय संस्कृत संस्था स्थापन  केली. सध्या या मानीत विद्यापीठाचे तेरा संकुल, देशाच्या विविध क्षेत्रांमध्ये कार्यरत आहेत. त्यात मध्यप्रदेशची राजधानी भोपाळ शहरात एक शिक्षासत्र, सन २००२-२००३ पासून 'भोपाळ कॅम्पस' येथे सुरू आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:संस्कृत विद्यापीठे वर्ग:अंशतः मशीन ट्रांसलेशन वापरून अनुवादित लेख वर्ग:विकिचे आशय भाषांतर अंशतः वापरून भाषांतरीत लेख‎ वर्ग:भोपाळ
राहुरी तालुका
राहुरी तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील अहमदनगर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. या तालुक्याचे प्रशासकीय मुख्यालय राहुरी गावात असून तालुक्यात एकंदरीत ९६ गावे आहेत. राहुरी तालुक्यातील महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ हे महाराष्ट्रातील सर्वांत मोठे कृषी विद्यापीठ आहे.
राहुरीपासून पश्चिमेस ८ किमी अंतरावर घोरपडवाडी गाव आहे.हे गाव कांदा व वांगी उत्पन्नात तालुक्यातील अग्रेसर गाव आहे.पाच महादेवाची मुखे असलेले जागृत देवस्थान श्री पंचमुखी केकताईश्वर देवस्थान. तसेच श्री क्षेत्र विरभद्र देवस्थान, व गावातील कार्यशील संघटना जय बजरंग युवा प्रतिष्ठाण तत्परतेने काम करत असते.
बाह्य दुवे
वर्ग:अहमदनगर जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
आलेगाव (बाभुळगाव)
आलेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील बाभुळगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:बाभुळगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ठिसूळ
पदार्थाच्या पटकन तुटण्याचा एक गुणधर्म.ठिसूळ पदार्थ तुटन्यापूर्वी तुलनेने कमी उर्जा शोषून घेतात, अगदी उच्च सामर्थ्यानेदेखील.तुटताना सहसा झटकन आवाज येतो.ठिसूळ सामग्रीमध्ये बहुतेकदा सिरेमिक आणि काच (जे प्लास्टिकच्या रूपात विकृत होत नाहीत) आणि पीएमएमए आणि पॉलिस्टीरिन सारख्या काही पॉलिमरचा समावेश आहे.बरेच स्टील्स हे त्यांच्या रचना आणि प्रक्रियेवर अवलंबून कमी तापमानात ठिसूळ होतात.
पदार्थ विज्ञानामध्ये वापरताना, सामान्यत: कमकुवत होण्यापूर्वी आणि तुटणाऱ्या साहित्यावर हे लागू होते.
वर्ग:दृढिभूत पदार्थ भौतिकी वर्ग:भौतिकशास्त्र
कंब्रिया
कंब्रिया (Cumbria) ही इंग्लंडच्या वायव्य भागातील एक काउंटी आहे. ही एक औपचारिक काउंटी असून तिच्या उत्तरेस स्कॉटलंड, ईशान्येस नॉर्थअंबरलॅंड, आग्नेयेस नॉर्थ यॉर्कशायर, पूर्वेस ड्युरॅम, दक्षिणेस लॅंकेशायर ह्या काउंट्या तर पश्चिमेस आयरिश समुद्र आहेत.
१९७४ साली अस्तित्वात आलेल्या व मुख्यत: ग्रामीण स्वरूपाच्या काउंटीमधील लोकवस्ती इंग्लंडमध्ये सर्वात तुरळक आहे. येथील प्रामुख्याने डोंगराळ भूभाग निसर्गसौंदर्यासाठी प्रसिद्ध आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लंडच्या काउंट्या
लिद्दर नदी
लिद्दर नदी ही भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील ७३ किलोमीटर लांबीची नदी असून झेलम नदीची उपनदी आहे. ही नदी गांदरबल जिल्ह्यातील सोनमर्ग शहरापासून दोन किलोमीटर अंतरावरील पहाडावरून उगम पावते. ‘लिद्दरवाट’ नावाच्या एका पठारावरून ती अरु नावाच्या एका प्रेक्षणीय स्थळावरून पहेलगामला पोहोचते. तेथ हिचा संगम ‘शेषनाग तलावा’तून उगम पावलेल्या प्रवाहाशी होतो.
पहेलगाम येथे या नदीवर व्हाइट वॉटर राफ्टिंगचा खेळ खेळता येतो.
ही नदी गुरनार खानाबल गावाजवळझेलम नदीला मिळते.
नदीकाठची काही गावे
वर्ग:जम्मू आणि काश्मीर वर्ग:भारतातील नद्या
हर्फर्डशायर
वर्ग:इंग्लंडच्या काउंट्या
मांदवड
मांदवड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नांदगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नांदगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
कोबी
पानकोबी, पत्ताकोबी (वनस्पतीशास्त्रीय नाव : Brassica oleracea Linne ; कुळ: Brassicaceae ; इंग्लिश: Cabbage (कॅबेज) ; हिंदी: बंद गोभी ;) ही एक फळभाजी आहे. पांढरट हिरव्या रंगाची फळासारखी दिसणारी ही फळभाजी बहुसंख्य पानांचा एक गुच्छ आहे.
वर्ग:भाज्या
कागदाची पुनर्प्रक्रिया
कागदाची पुनर्प्रक्रिया करून टाकाऊ कागदाचे नवीन कागदी वस्तूंमध्ये रूपांतर केले जाते.
वर्ग:कागद
पपायरस
इजिप्शियन पेपर प्लॅंट, पेपर रीड; शास्त्रीय नाव : सायपेरस पपायरस कुल-सायपेरेस ही औषधी व अनेक वर्षे जगणारी वनस्पती आफ्रिकेतील उष्ण भागात, विशेषतः मोठ्या सरोवरांच्या प्रदेशांत आढळते. सिसिलीत थोड्या क्षेत्रात तिचा प्रसार झाला आहे. इजिप्तमध्ये प्राचीन काळात तिचा प्रसार खालच्या नाईलपर्यंत आणि भूमध्य सामुद्रिक किनाऱ्यापर्यंत होता. तेव्हा तिच्या खोडातील गरापासून कागद बनवीत असत; त्यावरून वनस्पतीला वरील इंग्रजी नावे दिली गेली. नद्यांच्या देखाव्यांच्या तेव्हाच्या चित्रांत ही वनस्पती दाखविलेली आढळते. हलक्या नौका तयार करण्यासाठी तसेच नौकांमधील जोड जलाभेद्य करण्यासाठी या वनस्पतीचा उपयोग करण्यात येत असे. इजिप्शियन थडग्यांत या वनस्पतीपासून बनविलेले दोरही आढळतात. थिओफ्रॅस्टस (इ. स. पू. सु. ३७२-२८७) या ग्रीक तत्त्वज्ञाने या वनस्पतीचे प्रथम अचूक वर्णन केलेले आढळते.
फुलांची संरचना व इतर सामान्य लक्षणे : - फुले स़ायपेरेसी कुलात (मुस्तक कुलात) वर्णिल्याप्रमाणे असतात. ही वनस्पती शोभेकरिता बागेत लावतात. हिची नवीन लागवड बियांपासून करतात.
प्राचीन इजिप्शियन, रोमन व ग्रीक लोक हिच्या खोडांच्या तुकड्यांतील मगज काढून आणि त्याचे उभे व आडवे थर एकमेकांवर ठेवून बडवून सपाट लहान तक्ते बनवीत व फक्त महत्त्वाचा मजकूर लिहिण्यास ते वापरीत. रोमन शास्त्रज्ञ थोरले प्लिनी (इ.स. २३-७९) यांनी आपल्या Historia Naturalis या ग्रंथात पपायरसापासून त्या काळी कागद तयार करण्यासाठी वापरण्यात येणाऱ्या कृतीचे वर्णन दिलेले आहे. इजिप्शियन पुरोहित वैद्यांनी पपायरस कागदांवर लिहून वैद्यकीय विषयांवरचे ग्रंथ बनविले होते. रंगीत चित्रे काढण्यासाठी हा कागद अकिकाच्या साहाय्याने (अगेट नावाच्या कठीण दगडाच्या साहाय्याने) गुळगुळीत करून वापरीत. हजारो वर्षानंतर आज तो कागद ठिसूळ, फिकट व भुरकट झाला असला; तरी त्यावरचे लिखाण जसेच्या तसे दिसते. चर्मपत्राचा शोध लागल्यानंतर पपायरसाचा उपयोग कमी होत गेला. पपायरस शब्दावरूनच कागद या अर्थाचा ‘पेपर’ हा इंग्रजी शब्द आला आहे.
बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे
बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे ऊर्फ बाबासाहेब पुरंदरे (जुलै २९, इ.स. १९२२ - १५ नोव्हेंबर २०२१ ) ह्यांनी आपल्या ओजस्वी वाणीने शिवचरित्र जगातील घराघरांत पोहोचविणारे, 'राजा शिवछत्रपती' या ग्रंथाचे लेखन केले, 'जाणता राजा' या महानाट्याचे लेखन-दिग्दर्शन केले. मराठी साहित्यिक, नाटककार, इतिहासकार आणि प्रसिद्ध वक्ते म्हणुन त्यांची ख्याती जगामध्ये होती.
शिवशाहीर महाराष्ट्र भूषण बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे म्हणजेच बाबासाहेब पुरंदरे यांचा २९ जुलै २०२१ रोजी १०० वा वाढदिवस झाला होता. त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त आयोजित कार्यक्रमात त्यांच्यावर सर्वच क्षेत्रातून शुभेच्छांचा वर्षाव झाला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देखील त्यांना व्हिडीओ संदेशाच्या माध्यमातून शुभेच्छा दिल्या होत्या. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बाबासाहेबांच्या कार्याचा गौरव करतानाच शिवाजी महाराजांचा महाराष्ट्रावरच नव्हे, तर आख्ख्या देशावर असलेला प्रभाव शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांनी सांगितला अश्या शब्दात केला होता.
आदरणीय पद्मविभूषण बाबासाहेब पुरंदरे यांचे दिनानाथ मंगेशकर हॉस्पिटल मध्ये उपचार घेत असताना वृद्धापकाळाने दिनांक १५ नोव्हेंबर २०२१ रोजी सकाळी ५ वाजून ०७ मिनिटांनी दुःखद निधन झाले.
व्यक्तिगत जीवन
बळवंत मोरेश्वर ऊर्फ बाबासाहेब पुरंदरे यांचे मूळ गाव पुणे जिल्ह्यातील सासवड होय.
इतिहासाविषयी अभिमान, सत्यासत्यता तपासण्यासाठीची संशोधक वृत्ती, संयम, चिकाटी, एक प्रकारचा भारावलेपणा-वेडेपणा, स्मरणशक्ती आदी गुणांचा समुच्चय बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या व्यक्तिमत्त्वामध्ये आहे. या गुणांसह प्रखर बुद्धिमत्ता, विश्र्लेषणक्षमता आणि प्रेरणादायी इतिहासाची अभिव्यक्ती करण्यासाठीची विलक्षण लेखन-प्रतिभा व वक्तृत्वकला हे गुणविशेषही त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात दिसतात. तसेच सखोल अभ्यासासह, शिस्तबद्धता, वक्तशीरपणा हे त्यांच्या स्वभावाची खास वैशिष्ट्ये.
बाबासाहेबांच्या पत्नी निर्मला पुरंदरे या त्यांच्या शिक्षणविषयक कार्यासाठी प्रसिद्ध होत्या. त्यांनाही पुण्यभूषण हा किताब मिळाला होता. बाबासाहेबांची कन्या माधुरी पुरंदरे या एक गायिका-लेखिका आहेत.
कारकीर्द
तरुणपणा (इ.स. .....) पासून पुण्यातच स्थायिक झाले व भारत इतिहास संशोधक मंडळ या संस्थेत काम करू लागले. या ठिकाणीच इतिहाससंशोधक ग.ह. खरे हे बाबासाहेबांना गुरुस्थानी लाभले व इतिहास संशोधक म्हणून त्यांची वाटचाल सुरू झाली. पुणे विद्यापीठाच्या ’मराठा इतिहासाची शकावली- सन १७४० ते १७६१’ या भारत इतिहास संशोधन मंडळात झालेल्या संशोधन प्रकल्पात बाबासाहेब पुरंदरे संशोधक म्हणून सहभागी झाले होते.
बाबासाहेब पुरंदरे यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांवर २०१५ सालापर्यंत बारा हजाराहून अधिक व्याख्याने दिली आहेत..
इतिहासाचा ध्यास घेतलेले बाबासाहेब हे तरुणपणापासून राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी जवळून संपर्कात होते. त्या काळातच ते प्रल्हाद केशव अत्रे यांच्या वृत्तपत्रात लेखन करीत. शिवाय आपले मेहुणे श्री.ग.माजगावकर यांच्याबरोबर ते ’माणूस’मध्येही काम करत होते. ज्येष्ठ इतिहासकार व कादंबरीकार गो.नी.दांडेकरांशी पुढे त्यांची भेट झाली. ते नेहमी गडांवर एकत्र भटकंती करीत.
बाबासाहेब पुरंदरे यांनी महाराष्ट्रातील गडकिल्ल्यांचा आणि मराठा साम्राज्य आणि शिवकालीन ऐतिहासिक दस्तऐवजांचा सखोल अभ्यास केला.
दादरा नगर हवेली मुक्ती संग्रामातील सहभाग
भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर पोर्तुगीजांच्या ताब्यातील भारताचा उर्वरित भाग परत मिळविण्यासाठी लढल्या गेलेल्या दादरा नगर हवेली मुक्ती संग्रामात बाबासाहेब पुरंदरे हे सुधीर फडके यांच्याबरोबर हिरिरीने सहभागी होते.
बाबासाहेब पुरंदरे यांचे लेखन
बाबासाहेब पुरंदरे यांनी मुख्यत्वे ऐतिहासिक विषयांवर वर्णनात्मक लेखन, ललित कादंबरी लेखन तसेच नाट्यलेखन व जाणता राजा या नाटकाचे दिग्दर्शन केले.
पुरंदऱ्यांची दौलत, पुरंदऱ्यांची नौबत, गड-किल्ल्यांची ऐतिहासिक माहिती देणारे साहित्य (गडसंच), शेलारखिंड, व राजा शिवछत्रपती हे बाबासाहेबांचे आजवर प्रकाशित झालेले साहित्य. शिवचरित्र हे घरोघरी पोहोचावे हे ध्येय ठेवून बाबासाहेबांनी अथक संशोधनातून व परिश्रमांतून राजा शिवछत्रपती हा ग्रंथ साकार केला. या ग्रंथाच्या १६ आवृत्ती आजपर्यंत सुमारे ५ लाख घरांमध्ये पोहोचल्या आहेत.
बाबासाहेब पुरंदरे यांनी अनेक दस्तावेज स्वतः डोळ्याखाली घालून लिहिलेले राजा शिवछत्रपती हे पुस्तक
या पुस्तकाची १७वी आवृत्ती ३१ मार्च, २०१४ (गुडी पाडव्या)ला प्रसिद्ध झाली. पूर्वी एकच असलेले हे पुस्तक आता दोन खंडांत विभागले आहे.