cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
नारायण भिकाजी परुळेकर
दैनिक सुरू करण्यामागील भूमिका
सुरुवातीला कुठल्याच भांडवलाचे पाठबळ नानासाहेबांना नव्हते. त्यांनी कुठल्याच राजकीय पक्षाची किंवा मतप्रवाहाची बांधिलकी मानली नाही; त्यामुळे तिकडूनही मदत येण्याची शक्यता नव्हती. काही स्नेहीजनांनी मदतीचा हात पुढे केला, तरी त्यांना मोठ्या रकमेचे कर्ज घ्यावे लागले. केवळ एकट्याच्या हिमतीवर त्यांनी जानेवारी १, इ.स. १९३२ रोजी ‘सकाळ’चा पहिला अंक प्रकाशित केला. सुरुवातीची काही वर्षे त्यांना खडतर गेली. आर्थिक मंदी आणि आर्थिक ओढाताण यांमुळे सर्व व्यवहार काटकसरीने करावे लागले. आर्थिक विवंचनेतून कुठे सुटका होते, तोपर्यंत संपादकीय आणि व्यवस्थापकीय समस्या डोके वर काढत. नानासाहेब या सर्वांना पुरून उरले. सचोटीने व्यवहार करून त्यांनी ‘सकाळ’ला यशाचा मार्ग दाखवला आणि त्यातून मिळणाऱ्या पैशाचा उपयोग आपला व्यवसाय आणखी वाढविण्यासाठी केला.
'सकाळ'नंतर
'सकाळ' सुरू केल्यानंतर वर्षभरातच नानासाहेबांनी ‘साप्ताहिक सकाळ’ हे स्वतंत्र साप्ताहिक सुरू केले आणि त्यानंतर काही दिवसांतच ‘तेज’ नावाचे एक कमी किंमतीचे दैनिकही सुरू केले. एकदा पुण्यातील वृत्तपत्रे मार्गी लावल्यावर मुंबईमध्येही वृत्तपत्र सुरू करण्याचे विचार नानासहेबांच्या डोक्यात घोळू लागले.
मुंबईतील दैनिकाचा विचार पक्का होताच नानासाहेबांनी २१ मार्च, इ.स. १९३६ रोजी ‘स्वराज्य’ दैनिक सुरू केले. पुढे ‘स्वराज्य’चे दैनिक स्वरूप बदलून ते साप्ताहिक करण्यात आले आणि कालांतराने तर त्याची मुंबईतूनही उचलबांगडी झाली. ‘तेज’ दैनिक तर बंद पडलेच पण ‘सकाळ’लाही आर्थिक तूट भरून काढावी लागली. नानासाहेबांना तीस-चाळीस खटल्यांना तोंड द्यावे लागले; मानसिक क्लेशही सहन करावे लागले. पुण्यातील रूढीप्रिय, परंपरावादी गटाला नानासाहेबांची मुक्त धोरणे आवडत नव्हती. त्याबद्दल ते नानासाहेबांची टवाळीही करीत असत. या अपयशामुळे नानासाहेबांना त्यांचा रोषही सहन करावा लागला.
नानासाहेबांनी त्या काळात कुठलेही पाठबळ नसताना वृत्तपत्र व्यवसायात पाऊल ठेवले आणि ते यशस्वी करून दाखवले. अपयश हा अनुभवातून शिकण्याचा एक टप्पा आहे असे मानून त्यांनी नव्याने व्यवसायाची नौका हाकारली; म्हणूनच त्यांचे नाव आज यशस्वी संपादकांच्या मांदियाळीत घेतले जाते.
पत्रकारितेच्या क्षेत्रात एका गोष्टीने नानासाहेबांना तारून नेले आणि ती म्हणजे त्यांची व्यावसायिकता! त्यांनी पत्रकारितेला समाजसेवेचे साधन मानले, तरी त्यात व्यावसायिकता आणली. त्याचबरोबर धंदेवाईकपणा दूर ठेवला. बांधावरच्या शेतमजुरालाही त्याच्या अस्तित्वाशी निगडित बातम्या पुरवून त्यांनी आपले दैनिक सर्वव्यापी केले. ते स्वतः वृत्तपत्राचे चालक, मालक, व्यवस्थापक आणि संपादक होतेच, पण आपला वृत्तसंपादकाचा बाणा त्यांनी कायम जागता ठेवला. आलेली प्रत्येक बातमी डोळ्यात तेल घालून तपासली आणि बातमीदारांमध्ये बातम्यांसंदर्भातली विशेष जाण विकसित केली. नानासाहेब हे यशस्वी संपादक तर होतेच, पण काळाची पावले ओळखून वृत्तपत्रात व्यावसायिक बदल करणारे, त्यातील अनावश्यक भोंगळपणा आणि वृथा आदर्शवाद निपटून काढून वृत्तपत्राला कालसुसंगत तोंडवळा बहाल करणारे एक क्रांतिकारी पत्रकार होते. नानासाहेब परुळेकर यांना अमेरिकेत अनेक नोकरीच्या संधी चालून आल्या होत्या. मात्र वृत्तपत्र काढून मला माझ्या देशाची सेवा करायची आहे. या भावनेतून नानासाहेब परुळेकर यांनी भारतात परतून सकाळ हे वृत्तपत्र सुरू केले.
वर्ग:मराठी संपादक वर्ग:मराठी पत्रकार वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १८९७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७३ मधील मृत्यू
मुगाव
मुगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
माळुंजे
माळुंजे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
कडप्पा
हे शहर कडप्पा जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
२०२२ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या ४,६६,००० इतकी आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:कडप्पा जिल्हा वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
रग्बी फुटबॉल
रग्बी फुटबॉल हा फुटबॉल खेळाचा एक प्रकार आहे. रग्बी युनियन व रग्बी लीग हे दोन खेळ रग्बी वापरतात.
वर्ग:खेळ
الرغبي Регби Ragby
इजाझ अहमद
अहमद, इजाझ वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गजल सागर प्रतिष्ठान
गजल सागर प्रतिष्ठान महाराष्ट्रातील साहित्यसंस्था आहे. ही संस्था दरवर्षी अखिल भारतीय मराठी गजल संमेलन भरवते.
आत्तापर्यंत झालेली अखिल भारतीय गजल संमेलने--
१ले, मुंबई २००१ संमेलनाध्यक्ष : भीमराव पांचाळे २रे, नाशिक २००३ संमेलनाध्यक्ष : डॉ. सुरेशचंद्र नाडकर्णी ३रे, अमरावती २००४ अध्यक्षा गजलकवी संगीता जोशी ४थे, औरंगाबाद २००५ संमेलनाध्यक्ष : इलाही जमादार ५वे, वाई २००६ संमेलनाध्यक्ष : डॉ. राम पंडित ६वे, पणजी १४-१५ जानेवारी २०१२, संमेलनाध्यक्ष कवी घनश्याम धेंडे ७वे, आष्टगाव मोर्शी तालुका, अमरावती जिल्हा), ९-१०- फेब्रुवारी २०१३, संमेलनाध्यक्ष गजलकवी प्रल्हाद सोनेवाने.   ८वे, सोलापूर, ११ जानेवारी २०१५ (अध्यक्ष पनवेलचे ए. के. शेख)
वर्ग:मराठी साहित्यसंस्था
दुगारवाडी धबधबा
दुगारवाडी धबधबा
त्र्यंबकेश्वर-जव्हार रस्त्यावर दुगारवाडी गावाजवळ असलेला धबधबा आहे. दुगारवाडी धबधबा परिसरापर्यंत पोहोचण्यासाठी कच्च्या रस्त्यापासून सुमारे दोन किलोमीटर अंतर पायी जावे लागते. निवासासाठी त्र्यंबकेश्वर हे जवळचे मोठे ठिकाण आहे. हे स्थान प्रेक्षणीय आहे तसेच धोकादायकही आहे. अनेक दुर्घटना येथे घडल्याने खबरदारी घेणे आवश्यक आहे. येथे मद्यपान करून गोंधळ घालणारी तरुण पिढीही पाहायला मिळते.
वाहन व्यवस्था
मुंबईहून नाशिकला येण्यासाठी बस, रेल्वे, टॅक्सीसेवा उपलब्ध आहे. नाशिकहून त्र्यंबकेश्वर परिसरात जाण्यासाठी खासगी वाहनांसह बसचा पर्याय उपलब्ध आहे. मात्र दुगारवाडी परिसरात जाण्यासाठी स्वतचे वाहन असेल तर उत्तम. पुण्याहून येण्यासाठी बस, शिवाय पुणे-मनमाड एक्स्प्रेस ही रेल्वे, तसेच पुण्याहून कल्याण किंवा इगतपुरीला उतरून बस, टॅक्सीने त्र्यंबकेश्वपर्यंत जाता येते.
संदर्भ
वर्ग:महाराष्ट्रातील धबधबे वर्ग:नाशिक जिल्हा वर्ग:पश्चिम घाटातील धबधबे वर्ग:पश्चिम घाटातील पर्यटन स्थळे
फिलिपाईन समुद्राची लढाई
फिलिपाईन समुद्राची लढाई दुसऱ्या महायुद्धांतर्गत प्रशांत महासागरात झालेली आरमारी लढाई होती. अमेरिका व जपान यांच्या मोठ्या तांड्यामध्ये झालेल्या या लढाईत अमेरिकेचा विजय झाला व जपानी आरमाराची शक्ती खालावली.
वर्ग:दुसरे महायुद्ध वर्ग:आरमारी लढाया
फरिद अबासोव्ह
(जन्म जानेवारी ३०, १९७९) हा बुद्धिबळातील ग्रॅंडमास्टर असून तो अझरबैजान या देशाचा नागरिक आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:बुद्धिबळ खेळाडू वर्ग:अझरबैजानचे बुद्धिबळपटू वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म
चांगुनारायण मंदिर
चांगुनारायण मंदिर हे नेपाळ मधील भक्तपुर जिल्ह्यातील चांगुनारायन गावात वसलेले प्राचीन हिंदू मंदिर आहे. हे मंदिर एका उंच टेकडीवर वसलेले आहे, ज्याला चांगू किंवा डोलागिरी असेही म्हणतात. या मंदिराच्या भोवती चंपक वृक्षाचे जंगल आहे. ही टेकडी काठमांडूच्या पूर्वेस ७ मैल म्हणजेच अंदाजे १२ किमी अंतरावर आणि भक्तपूरच्या उत्तरेस काही मैलांवर आहे. डोंगराच्या शेजारी मनोहरा नदी वाहते. हे मंदिर भगवान विष्णूला समर्पित असून ऐतिहासिक, कलात्मक आणि धार्मिक दृष्टिकोनातूनच नव्हे तर एक प्रमुख पर्यटन स्थळ म्हणूनही महत्त्वाचे आहे. तसेच हे मंदिर नेपाळच्या इतिहासातील सर्वात प्राचीन मंदिरांपैकी एक आहे. या मंदिराचा इ.स. १९७९ मध्ये युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीत समावेश करण्यात आला. तसेच हे युनेस्कोच्या नेपाळ मधील जागतिक वारसा असलेलया काठमांडू व्हॅलीच्या सात स्मारकांपैकी एक आहे.
तेलकोट भांज्यांग-तेलकोट दांडा-चांगू हा मार्ग खोऱ्यातील ट्रेकिंगचा सर्वोत्तम मार्ग मानला जातो. हे क्षेत्र नगरकोटच्या ट्रेकिंगसाठी आणि काठमांडू व्हॅलीच्या दृश्यांसाठी देखील प्रसिद्ध आहे. काश्मिरी राजाने आपली मुलगी चंपक हिचा विवाह भक्तपूरच्या राजपुत्राशी केला. चांगू नारायण मंदिर हे तिच्या नावावर आहे.
इतिहास
चांगुनारायणाला चंपकनारायण, गरुडनारायण इत्यादी नावानेही ओळखले जाते. तर लिच्छवी काळात या मंदिराचे नाव डोलशिखर स्वामी होते. चांगुनारायण मंदिरातील टेकडीचे नाव डोलागिरी आहे आणि त्याच्या शिखराचा स्वामी म्हणून त्याला डोलशिखर स्वामी म्हणतात. मल्लकाच्या काळात त्यांचे 'चंगुनारायण' हे नाव नेपाळी भाषेत लोकप्रिय झाले. याच चंगुनारायण नावाचे नंतर अपभ्रंश होऊन चाँगुनारायण असे झाले. संस्कृतमध्ये त्यांना चंपकनारायण म्हणतात.
चांगुनारायण मंदिर लिच्छवी काळात राजा हरिदत्त बर्माने बांधले असले तरी, राजा मानदेव-२ याने इस पूर्व ५२१ मध्ये चांगुनारायण मंदिरात गरुडाची मूर्ती उभारली होती. त्याच वेळी राजा मांडदेव यांनी चांगुनारायण मंदिरालगतची जमीन देऊ केली. राजा मानदेवने चांगुनारायण मंदिरात त्याची स्वतःची आणि त्याच्या पत्नीच्या मूर्ती स्थापित केल्या.
बांधकाम शैली
हे मंदिर नेपाळच्या मूळ पॅगोडा सदृश शैलीतील वास्तुकलेचे प्रातिनिधिक उदाहरण आहे. लिच्छवी स्थापत्यकलेचे ते उदाहरण आहे. त्याचे वेळोवेळी नूतनीकरण करण्यात आले आहे. मध्ययुगात राजा शिव सिंहची राणी गंगाराणी आणि १८व्या शतकाच्या सुरुवातीला कांतिपूरचा शासक भास्कर मल्ल यांच्या कारकिर्दीत. अलीकडेच काही दशकांपूर्वी त्याचे नूतनीकरण करण्यात आले.
समृद्ध नक्षीकाम असलेल्या नेपाळी मंदिर वास्तुकलेतील हा एक मैलाचा दगड आहे. दुमजली छताचे मंदिर दगडाच्या उंच टेकडीवर उभे आहे. हे मंदिर शिखर शैलीचे किंवा पॅगोडा शैलीचे नाही. त्याची एक स्थापत्य शैली आहे ज्याचे वर्णन पारंपारिक नेपाळी मंदिर म्हणून करू शकतो. गोकर्ण महादेव येथे अशीच अनेक वैशिष्ट्ये आढळतात. हे मंदिर भगवान विष्णूशी संबंधित शिल्पे आणि कलकृतींनी वेढलेले आहे. तसेच, मुख्य मंदिराच्या प्रांगणात आपल्याला भगवान शिव, अष्ट मातृका, छिन्नमस्तक, किलेश्वर आणि कृष्णाची मंदिरे आढळतात. मंदिराला चार प्रवेशद्वार आहेत आणि प्रवेशद्वारांच्या प्रत्येक बाजूला सिंह, सरभ, ग्रिफिन्स आणि हत्ती यांसारख्या प्राण्यांच्या आकाराच्या जोडीने हे दरवाजे पहारा देतात. भगवान विष्णूचे दशावतार आणि इतर मूर्ती छताला आधार देणाऱ्या स्ट्रट्समध्ये कोरलेल्या आहेत. प्रवेशद्वारावर नाग प्रतिमा कोरलेल्या आहेत. मुख्य प्रवेशद्वारावर (म्हणजे पश्चिमेकडील प्रवेशद्वारावर) चक्र, शंख, कमल आणि खड्ग हे सर्व दगडी स्तंभाच्या शीर्षस्थानी आढळतात. या दगडी खांबांवर संस्कृतमध्ये शिलालेख आहे. हा शिलालेख नेपाळमधील सर्वात जुना शिलालेख मानला जातो आणि दगडी शिलालेख स्तंभ लिच्छवी राजा मानदेव यांनी ४६४ मध्ये उभारला होता.
या मंदिराच्या बांधकामात लाकूड आणि विटा जास्त आणि दगड आणि धातूचा कमी वापर झाला आहे. मुख्य दरवाजा, तोरण आणि गेटमध्ये धातूचा वापर करण्यात आला आहे.
मुर्त्या आणि शिल्प
गर्भगृहातील मुख्य प्रतिमेची हिंदू लोक गरुड नारायण म्हणून पूजा करतात आणि बौद्ध लोक हरिहरीहरी वाहन लोकेश्वर म्हणून पूजा करतात.
संदर्भ
वर्ग:नेपाळ वर्ग:विष्णू वर्ग:नेपाळमधील तीर्थक्षेत्रे वर्ग:काठमांडू वर्ग:काठमांडूमधील हिंदू मंदिरे
कुबेर वारक्य
कुबेर वारक्य हा एक आचार्य होता. जैमिनीय उपनिषद्‌ ब्राह्मणानुसार तो जयंत वारक्य नामक आचार्यांचा शिष्य होता.
गणेशपूर (वाशिम)
गणेशपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
तिएन क्वान का
(व्हिएतनामी: Tiến Quân Ca) हे व्हिएतनामचे राष्ट्रगीत असून त्याचे लेखन व रचना १९४४ साली वन काओ यांनी केली.
वर्ग:व्हियेतनाम
दांडा
दांडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातल्या  पालघर जिल्ह्यातील  पालघर तालुक्यातले गाव आहे.हे गाव उत्तर कोकणात मोडते.
नाव
दांडा हे नाव गावाच्या उजव्या बाजूकडून वाहणाऱ्या आणि अरबी समुद्रास मिळणाऱ्या दांडा खाडी वरून पडले आहे.
लोकजीवन
येथे मुख्यतः मुस्लिम, भंडारी, मांंगेले समाजातील लोक पिढ्यानपिढ्या राहतात. खरीप हंगामातील भातशेती बरोबरच रब्बी हंगामात फुलभाज्या, फळभाज्या, पालेभाज्या पिकविल्या जातात. दांडाखाडी गावाला लागूनच असल्याने खाडी तसेच समुद्रातील मासेमारी हा येथील बारमाही व्यवसाय आहे.मासेमारीसाठी छोट्या होड्या येथेच बांधल्या जातात.ताजे मासेविक्री केळवे, मधुकरनगर, चटाळे, एडवण तसेच सफाळे ह्या ठिकाणी केली जाते. उरलेले मासे समुद्र किनाऱ्यावर सुकविले जातात. सुके मासे पालघर जिल्ह्याच्या ठिकाणी शुक्रवारच्या आठवडा बाजारात विकले जातात.कोलीम मासा हा कोलीम लोणचे व कोलीम चटणी बनविण्यासाठी वापरला जातो.
नागरी सुविधा
ग्रामपंचायतीतर्फे सार्वजनिक स्वच्छता, दिवाबत्ती, पावसाळ्यातील पाण्याचा निचरा होण्यासाठी गटारबांधणी, सार्वजनिक पाणी पुरवठा इत्यादी कामे केली जातात. येथे येण्यासाठी सफाळे रेल्वे स्थानकाजवळ एसटी बस, तसेच अॉटोरिक्षा मिळतात. पालघर, केळवे, माहीम, शिरगाव, सातपाटी येथेही रिक्षा असतात. गावात प्राथमिक शिक्षणाची सोय आहे. माध्यमिक शिक्षणासाठी केळवे, आगरवाडी, एडवण अथवा सफाळे गावात जावे लागते. उच्च माध्यमिक शिक्षण, कोर्ट, हॉस्पिटल, इत्यादी सुविधा पालघर जिल्ह्याच्या ठिकाणीच उपलब्ध आहेत.
संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
वर्ग:पालघर तालुक्यातील गावे
एक नजर
एक नज़र हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
शेवगाव
शेवगावपासून ७ कि.मी.अंतरावर शनेश्वर देवस्थान आहे. दर वर्षी शनिजयंतीला येथे मोठी यात्रा भरते. प्रत्येक शनिवारी अभिषेक व पूजा होत असते.
शेवगाव तालुक्यातील खरडगावी शैक्षणिक सुविधा तसेच बॅकेची सुविधा आहे. गावाच्या दक्षिणेला नानी नदी वहाते. शेवगावला काही काळापूर्वी "शिवग्राम" म्हणू ओळखले जाई, कारण तेथे महादेवाची ५ भव्य शिवमंदिरे आहेत. २०११ च्या जनगणनेनुसार शेवगावची लोकसंख्या ३८३७५ आहे.
शेवगांव हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील अहमदनगर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. हा तालुका मुख्यत्वे ऊस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. तालुक्यांतील शहरांतून मुख्य शहरी मार्ग जात असून व्यापार वाढत आहेत तालुक्यातील प्रमुख गावे बोधेगाव चापडगाव आहेत.
झी मराठी सर्वोत्कृष्ट सासू पुरस्कार
झी मराठी सर्वोत्कृष्ट सासू पुरस्कार दरवर्षी झी मराठी वाहिनी तर्फे मराठी मालिकांमधील सर्वोत्तम सासूला दिला जातो. हा झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कारांमधील एक पुरस्कार आहे. आजवर निवेदिता सराफ (अग्गंबाई सासूबाई), भारती पाटील (माझ्या नवऱ्याची बायको) आणि जान्हवीच्या सहा सासू (होणार सून मी ह्या घरची) यांनी हा पुरस्कार सर्वाधिक वेळा (२) जिंकला आहे.
संदर्भ
सासू
सागाडा
सागाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील घाटंजी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:घाटंजी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
देवनाळ
एक प्रकारची वनस्पती. याच्या फांद्या पोकळ असतात. त्या पुंगी बनविण्यासाठी वापरतात.
वर्ग:वनस्पती
विनीता महाजनी
डॉ. विनीता विजय महाजनी तथा शैला भालेराव (२४ ऑगस्ट, इ.स. १९४० - ) या एक मराठी लेखक व कवयित्री आहेत. त्यांनी काही जर्मन पुस्तकेही लिहिली आहेत. त्या एक रंगचित्रकार आहेत.
विनीता महाजन यांनी मराठी, इंग्रजी आणि जर्मन भाषांत मिळून एकूण १९हून अधिक पुस्तके लिहिली आहेत.
शिक्षण
विनीता महाजनी यांनी पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजातून बी.ए. केले (१९६१) व नंतर पुणे विद्यापीठातून एम.ए. त्यानंतर जर्मन ॲकॅडेमिक एक्सचेंजच्या अन्वये स्कॉलरशिप मिळवून त्या जर्मनीला गेल्या. भारतात परत आल्यावर त्यांनी मुंबई विद्यापीठातून ’जर्मन साहित्य’ या विषयावर जर्मन भाषेत प्रबंध लिहून पीएच.डी. मिळवली.
विनीता महाजनी यांनी लिहिलेली पुस्तके
वर्ग:मराठी साहित्यिक वर्ग:जर्मन लेखक वर्ग:इ.स. १९४० मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
जामुंडे
जामुंडे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना फुटबॉल संघ (बॉस्नियन/क्रोएशियन/सर्बियन: Nogometna/Fudbalska reprezentacija Bosne i Hercegovine; सिरिलिक वर्णमाला: Ногометна/Фудбалска репрезентација Боснe и Херцеговинe) हा फुटबॉल खेळात बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना देशाचे प्रतिनिधित्व करतो. बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिनाने २०१४ फिफा विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवली आहे.
बाह्य दुवे
फुटबॉल संघ
दुदा (पोर्तुगीज फुटबॉल खेळाडू)
सेर्गिओ पाउलो बार्बोसा वालेंत (पोर्तुगीज: Sérgio Paulo Barbosa Valente) ऊर्फ दुदा (पोर्तुगीज: Duda) (जून २७, इ.स. १९८० - हयात) हा पोर्तुगालातील फुटबॉल खेळाडू असून स्पॅनिश साखळी स्पर्धांमध्ये मालागा सी.एफ. संघाकडून खेळतो. तो सहसा मधल्या फळीत डाव्या विंगराच्या जागेतून खेळतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:पोर्तुगालचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विंडोज २.१क्ष
ही मायक्रोसॉफ्टची विंडोज मालिकेतील एक भूतपूर्व संचालन प्रणाली आहे.
वर्ग:मायक्रोसॉफ्ट विंडोज
आर.व्ही. (चित्रपट)
आर.व्ही. हा २००६ साली प्रदर्शित झालेला इंग्लिश चित्रपट आहे. यात रॉबिन विल्यम्सने प्रमुख भूमिका वठवली आहे.
वर्ग:इ.स. २००६ मधील इंग्लिश चित्रपट
बोत्स्वाना राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:आफ्रिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
व्होलिन ओब्लास्त
बाह्य दुवे
वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त
अरेना फोंते नोव्हा
अरेना फोंते नोव्हा (Complexo Esportivo Cultural Professor Octávio Mangabeira) हे ब्राझील देशाच्या साल्व्हादोर दा बाईया शहरामधील एक फुटबॉल स्टेडियम आहे. हे २०१४ फिफा विश्वचषक स्पर्धेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या १२ स्टेडियमपैकी एक आहे. तसेच २०१६ उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धेमधील फुटबॉल सामन्यांसाठी देखील ह्या स्टेडियमचा वापर केला जाईल.
बाणगंगा नदी (उत्तर प्रदेश)
बाणगंगा नदी ही गंगा नदीची एक उपनदी आहे. उत्तर प्रदेशातील सहारनपूर जिल्ह्यातल्या सहानिया गावाजवळ तिचा उगम आहे. मुझफ्फरपूर जिल्ह्यात हसनपूर येथे तिचा गंगा नदीशी संगम होतो.
अरेना फोंते नोव्हा
बाह्य दुवे
वर्ग:ब्राझीलमधील फुटबॉल मैदाने वर्ग:२०१४ फिफा विश्वचषक मैदाने
बाणगंगा नदी (उत्तर प्रदेश)
वर्ग:भारतातील नद्या वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील नद्या
घोटा (वाशिम)
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
प्रेक्षणीय स्थळे
घोट्याचा घाट,महादेव मंदिर,कोरड व वलित शेती प्रकार, मठ, प्रगतशील शेतकरी, सागवानी चा माळ, सोंडा फाटी
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
लोकसंगीत
लोकांना सहजतेने समजणारे संगीत म्हणजे लोकसंगीत होय. पारंपरिकता हा या प्रकाराचा गुणविशेष असतो. देवीच्या गोंधळातील गाणी हे लोकसंगिताचे उदाहरण होय.
बावर्ची
बावर्ची हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये राजेश खन्ना यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
व्यासगंगा नदी
व्यासगंगा नदी ही गंगा नदीची एक उपनदी आहे. ती उत्तरांचलामधील पौरी गढवाल जिल्ह्यातील थालीसेन गावात उगम पावते. राजवाला गावाजवळच्या व्यासघाटापाशी ती गंगेला मिळते.
वर्ग:उत्तराखंडमधील नद्या
माहुली (शहापूर)
माहुली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
करीमनगर
करीमनगर हे तेलंगणाच्या करीमनगर जिल्ह्याचे मुख्यालय व प्रमुख शहर आहे. करीमनगर शहर तेलंगणाच्या उत्तर मध्य भागात वसले असून ते हैदराबादच्या १६४ किमी ईशान्येसस स्थित आहे. २०११ साली करीमनगरची लोकसंख्या सुमारे २.६१ लाख होती. लोकसंख्येनुसार ते तेलंगणामधील चौथ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे.
करीमनगर रेल्वे स्थानक भारतीय रेल्वेच्या दिल्ली-चेन्नई रेल्वेमार्गावर आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:तेलंगणामधील शहरे वर्ग:करीमनगर जिल्हा
ब्रिटिश व्हर्जिन द्वीपसमूह राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:उत्तर अमेरिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
पेद्रो मेंदेस
पेद्रो मिगेल दा सिल्वा मेंदेस (२६ फेब्रुवारी, १९७९ - ) हा कडून आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल खेळलेला खेळाडू आहे.
वर्ग:पोर्तुगालचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
राहुरी
संदर्भ
वर्ग:अहमदनगर जिल्हा
पंचवार्षिक योजना (निःसंदिग्धीकरण)
पंचवार्षिक योजना यावरील पुढील लेख आहेत:
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
लिएस्दोन
वर्ग:पोर्तुगालचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सायफळ
सायफळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील घाटंजी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:घाटंजी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १९८०
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९८० वर्ग:इ.स.च्या १९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
लिव्हिव ओब्लास्त
(Львівська область) हे युक्रेन देशाचे एक ओब्लास्त आहे. हे ओब्लास्त युक्रेनच्या पश्चिम भागात पोलंड देशाच्या सीमेजवळ वसले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त
जानोरी (इगतपुरी)
जानोरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
भगतसिंग
भगतसिंग ( पंजाबी उच्चारण: (ऐका)  २८ सप्टेंबर, १९०७ - २३ मार्च, १९३१) एक भारतीय क्रांतिकारक होते. हिंदुस्थानातील ब्रिटिश साम्राज्याविरुद्धच्या लढ्यात त्यांनी केलेल्या दोन हिंसात्मक कार्यांमुळे वयाच्या २३व्या वर्षी त्यांना फाशीची शिक्षा देण्यात आली.
डिसेंबर १९२८ मध्ये, भगतसिंग आणि त्याचे सहकारी, शिवराम राजगुरू यांनी २१ वर्षीय ब्रिटिश पोलीस अधिकारी जॉन साँडर्सला लाहोर येथे गोळ्या घालून ठार मारले. जेम्स स्कॉट ह्यांना ठार मारण्याचा हेतू असताना चुकून साँडर्स बळी पडला. पोलीस अधीक्षक जेम्स स्कॉट याने हिंदुस्थानातील लोकप्रिय राष्ट्रवादी नेते लाला लजपत राय ह्यांच्यावर लाठी चार्जचा आदेश देऊन त्यांना जबर जखमी केले. त्यामुळे लाला लजपत राय दोन आठवड्यांनंतर मरण पावले. त्यांच्या मृत्यूचा बदला म्हणून भगतसिंगांनी स्कॉटला मारण्याचा बेत केला होता. त्याच्या या कटात चंद्रशेखर आझाद व शिवराम हरी राजगुरू सहभागी होते. त्यानंतर भगतसिंग व राजगुरू यांचा शोध घेत असल्याचे पाहून चंद्रशेखर आझाद ह्यांनी चानन सिंघ नावाच्या भारतीय पोलीस अधिकाऱ्याला मारले.
सुरुवातीचे जीवन
भगतसिंगचा जन्म १९०७ साली तत्कालीन पंजाब प्रांतातील ल्यालपूर जिल्ह्यातील बंगा गावात झाला. त्याच्या आईचे नाव विद्यावती व वडिलांचे किशन सिंग होते. ज्यावेळेस त्याच्या वडिलांची व दोन काकांची तुरुंगातून सुटका झाली, त्याच सुमारास भगतसिंगांचा जन्म झाला. त्यांच्या कुटुंबातील बरेच सदस्य भारतीय स्वातंत्र्यआंदोलनात सामील झाले होते, तर काही महाराजा रणजितसिंगाच्या सैन्यात होते. काही कुटुंबीय सामाजिक कार्यांमध्ये सक्रिय होते. त्याचे वडील व काका हे करतार सिंग साराभा व हर दयाल ह्यांच्या गदर पार्टीचे सदस्य होते.
त्यांच्या वयाच्या इतर शीख मुलांसारखे ते लाहोरच्या खालसा हायस्कूल येथे गेले नाहीत. त्यांच्या आजोबांना त्या शाळेतील लोकांची ब्रिटिश सरकारप्रती असलेली निष्ठा मंजूर नव्हती. बारा वर्षे वय असताना जालियनवाला बाग हत्याकांडाच्या नंतर भगतसिंगाने ती जागा पाहिली. १४ वर्षे वय असतांना गुरुद्वारात नानकाना साहेब येथे अनेक लोकांना ठार मारण्याविरुद्धच्या आंदोलनात ते सामील झाले. गांधीजींनी असहकार चळवळ बंद केल्यानंतर भगतसिंगांचा अहिंसेच्या मार्गाबद्दल भ्रमनिरास झाला. त्यानंतर भगतसिंग युवा क्रांतिकारी चळवळीमध्ये सामील झाले, व ब्रिटिश सरकारचा हिंसक मार्गाने पाडाव करण्यासाठीच्या विचारांचे समर्थक झाले.
इटालीच्या जोसेफ मॅझिनीच्या 'यंग इटाली' नावाच्या गटापासून प्रेरित होऊन भगतसिंगाने मार्च १९२६ मध्ये 'नवजवान भारत सभा' स्थापन केली. ते हिंदुस्तान सोशालिस्ट रिपब्लिकन संघाचे सदस्य झाले. या संघटनेत चंद्रशेखर आझाद, रामप्रसाद बिस्मिल, शहिद अशफाखल्ला खान सारखे दिग्गज होते. नंतर एक वर्षाने विवाह टाळण्यासाठी भगतसिंग घर सोडून कानपूरला निघून गेला. एका पत्रात त्याने लिहिले आहे की, 'माे जीवन मी हे सर्वोत्कृष्ट कामासाठी समर्पित केले आहे. देशाचे स्वातंत्र्य हे माझे ध्येय आहे. त्यामुळे, कोणताच आराम किंवा कोणतेच भौतिक सुख माझे आमि़ष असू शकत नाही'.
भगतसिंगांचे वाचन
भगतसिंगांचा वाचनव्यासंग दांडगा होता. क्रांतिसाहित्याने त्यांना जणू झपाटून टाकले होते. सचिंद्रनाथ संन्याल यांचे 'बंदी जीवन' हे त्यांना प्रभावित करणारे बहुधा पहिले पुस्तक असावे. ऑस्कर वाईल्डचे 'व्हेरा-दि निहिलिस्ट', क्रोपोटकिनचे 'मेमॉयर्स', मॅझिनी व गॅरिबाल्डी यांची चरित्रे, वॉल्टेर, रूसो व बकुनिनचे अनेक ग्रंथ त्यांनी वाचले होते. त्यांनी वाचलेल्या पुस्तकांची यादी फार मोठी होती. त्या यादीत विक्टर ह्युगोची 'ला मिझरेबल', हॉलकेनचे 'इटर्नल सिटी', अप्टन सिंक्लेअरची 'क्राय फॉर जस्टिस', रॉस्पिनची 'व्हॉट नेव्हर हॅपन्ड', गॉर्कीची 'मदर' ह्या कादंबऱ्याही होत्या. देशातील व परदेशातील अनेक देशभक्तांची चरित्रे व समाजक्रांतीचे अनेक ग्रंथ त्यांनी अभ्यासले होते.जर क्रांती व्ह्यायला हवी असेल तर समाजाची मानसिकता त्या दृष्टीने घडविली पाहिजे व तसे होण्यासाठी क्रांतिवाङ्मयाचा प्रसार अपरिहार्य़ आहे असे त्यांचे मत होते. त्यांनी फ्रेंच क्रांतिकारक व्हिलांत वाचला होता. साम्यवादी समाजरचना व शोषणमुक्त सक्षम समाज घडविण्यासाठी त्यांनी लेनिन, मार्क्स, टॉलस्टाॅय, गॉर्की, बकुनिन यांचे साहित्य अभ्यासले होते.
वक्ते, पत्रकार, अनुवादक आणि नाट्याभिनेते
भगतसिंग हे उत्तम वक्ते होते. १९२४-२५ च्या सुमारास बेळगाव येथे झालेल्या काँग्रेस अधिवेशनास ते 'अकाली' या पत्राचे प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित होते. अधिवेशन संपल्यानंतर ते त्यांचे प्रेरणास्थान असलेल्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राजधानीवर म्हणजे रायगडावर गेले. तेथे त्यांनी तेथील पवित्र माती आपल्या कपाळाला लावून स्वातंत्र्याच्या प्रतिज्ञेचा पुनरुच्चार केला. पत्रकार म्हणून त्यांनी 'वीर अर्जुन', 'प्रताप', इत्यादी दैनिकांत काम केले होते. पत्रकारिता करतानाच त्यांच्यातला लेखक जागा झाला. सोहनसिंग जोशी यांचे 'कीर्ती', कानपूरचे 'प्रभा', दिल्लीचे 'महारथी'नी अलाहाबादचे 'चॉंद' या नियतकालिकात ते लेखन करत असत. त्यांनी आयरिश क्रांतिकारक डॉन ब्रिन याच्या पुस्तकाचा अनुवाद 'मेरा आयरिश स्वतंत्रता संग्राम' हा बलवंतसिंग या नावाने केला. लाला लजपतराय यांच्या मृत्यूनंतर त्यांनी 'चॉंद'च्या फाशी विशेषांकात 'निर्भय', 'बलवंत', व 'ब्रिजेश' या नावाने अनेक लेख लिहिले. महाविद्यालयीन जीवनात पंजाबातील हिंदी साहित्य संमेलनानिमित्त पारितोषिकासाठी विद्यार्थ्यांकडून मागवलेल्या निबंधांत 'नॅशनल कॉलेज' तर्फे पाठविण्यात आलेला भगतसिंगांचा निबंध अव्वल ठरला होता. भगतसिंगांनी 'राणा प्रताप', 'दुर्दशा',' सम्राट चंद्रगुप्त' या नाटकांतून भूमिकाही केल्या होत्या; पुढे सरकारने या नाटकांवर बंदी घातली.
स्वातंत्र्यसंग्रामातील क्रांतिकार्य
९ सप्टेंबर १९२५ रोजी भगतसिंगांच्या पुढाकाराने व आग्रहाने क्रांतिकारकांच्या गुप्त संघटनेचे नाव 'हिंदुस्थान सोशालिस्ट रिपब्लिकन असोसिएशन' असे ठेवण्यात आले. असोसिएशन हा भाग समाजप्रबोधन, माहितीपत्रके, साहित्य सामग्रीची जमवाजमव, भूमिगतांना आश्रय देणे यासाठी तर 'आर्मी' हा भाग प्रत्यक्ष क्रांतिकार्यासाठी असे विभाजन केले गेले. हुतात्मा चंद्रशेखर आझाद हे मुख्य समन्वयक व सेनेचे 'मुख्य सेनापती' तर भगतसिंग यांच्यावर संघटनेचे समन्वयक व दोहोंचे सदस्य व नियंत्रक अशी कामगिरी सोपविली गेली. या संघटनेचे स्वप्न व एकमेव ध्येय म्हणजे सशस्त्र क्रांतीद्वारे इंग्रज सरकार उलथून टाकून भारतीय संघराज्याची स्थापना केली.
खून करून, दरोडे घालून वा चार इंग्रजांना ठार करून काही स्वातंत्र्य मिळणार नाही असा त्यांचा उपहास वा धिक्कार केला गेला तरी प्रत्यक्ष त्यांचे कार्य हे साक्षात राजसत्ता उलथून टाकण्यासाठी केलेले एक योजनाबद्ध स्वातंत्र्यसमर होते. याचा प्रत्यक्ष पुरावा म्हणजे अभियोगात सरकारने ठेवलेले आरोपपत्र होय.
आरोपपत्र
"वर निर्दिष्ट केलेल्या आरोपींनी ब्रिटिश हिंदुस्थानात लाहोर आणि इतर ठिकाणी निरनिराळ्या वेळी अन्य कित्येक सहकाऱ्यांसह १९२४ सालापासून ते अटक होईपर्यंत राजाविरुद्ध सशस्त्र युद्ध करण्याचा, त्याचे हिंदुस्थानावरील सार्वभौमत्व हिरावून घेण्याचा आणि अवैध बळाचा वापर करून किंवा धाक दाखवून हिंदुस्थानात विधिवत स्थापित झालेले सरकार उलथून टाकण्याचा कट केला आणि त्या उद्दिष्टासाठी माणसे, शस्त्रे आणि दारुगोळा जमा केला व अन्य मार्गाने सिद्धता केली.
हे उद्दिष्ट गुप्त ठेवले तर युद्ध करणे सोपे जाईल म्हणून ही उद्दिष्टे त्यांनी गुप्त ठेवली. त्यांनी व इतर आरोपींनी 'हिंदुस्थान सोशालिस्ट रिपब्लिकन असोसिएशन' व 'हिंदुस्थान सोशालिस्ट रिपब्लिकन आर्मी' या संस्थांची स्थापना केली. हिंदुस्थानातील ब्रिटिश सरकार उलथून टाकून त्या ठिकाणी एका संयुक्त प्रजासत्ताक सरकाराची स्थापना करण्याच्या उद्देशाने ब्रिटिश हिंदुस्थानात लाहोर आणि इतर ठिकाणी बैठकी घेतल्या. आरोपींनी आपली उद्दिष्टे पुढील मार्गांनी साध्य करण्याचा प्रयत्‍न केला :-
१) बँका फोडण्यासाठी व आगगाड्या लुटण्यासाठी शस्त्रे, माणसेनी पैसा तसेच दारुगोळा जमवणे.
२) हत्या करण्यासाठी व सरकार उलथून पाडण्यासाठी शस्त्रे व बॉंब व स्फोटके यांची निर्मिती करणे.
४) आगगाड्या उडविणे.
५) क्रांतिकारक आणि राजद्रोही वाङ्मयाची निर्मिती, प्रसार व संग्रह करणे.
६) तुरुंगांतून दंडितांची व इतरांची सुटका करणे.
७) कटात सहभागी होण्यासाठी सुशिक्षित तरुणांना चिथावणी देणे आणि,
८) हिंदुस्थानात क्रांती घडवून आणण्यात स्वारस्य असणाऱ्या परदेशातील व्यक्तींकडून वर्गणीच्या रूपात पैसा गोळा करणे.
सदर आरोपपत्र वाचताच प्रत्येक भारतीयाची मान अभिमानाने उंचावेल, की स्वातंत्र्ययुद्धाचा असा महान उद्गाता आमच्या या देशात होऊन गेला.
भगतसिंगांचे विचार
बालपण आजोबांच्या आर्यसमाजी संस्कारात घालवलेले व शालेय जीवनात रोज नित्य नेमाने सकाळ व सायंकाळ प्रार्थना करणारे व गायत्री मंत्रांचा जप करणारे भगतसिंग पुढे क्रांतिपर्वात पूर्णपणे निरीश्वरवादी झाले. यामुळे त्यांना 'आत्मप्रौढी व घमेंड यांची बाधा झाली आहे असेही उठवले गेले. मात्र ऑक्टोबर १९३० मध्ये त्यांनी लिहिलेले "मी निरीश्वरवादी का?" हे प्रकटन वाचल्यावर त्यांच्या महान व्यक्तिमत्त्वाची ओळख पटते.
समाज हा प्रगत असावा; प्रत्येक घटना, समज वा परंपरा या विचाराच्या ऐरणीवर घासून त्या पटल्या तरच स्वीकाराव्या, उगाच अंधश्रद्धेपोटी वा कुणाच्या व्यक्तिपूजेखातर कसोटीवर न उतरवता कोणतीही गोष्ट स्वीकारू नये, समाज हा समभावी व शोषणमुक्त असावा, समाजरचनेत व देशाच्या रचनेत धर्म, जात हे आड येऊ नयेत, उगाच कुणाचे स्तोम माजवून जनतेने आपल्या बुद्धीचा कस न लावता दबावामुळे पटत नसले तरी कुणीतरी मोठे सांगत आहे म्हणून जे वास्तविक नाही वा ज्याला तात्त्विक पाया नाही असे काही स्वीकारू नये.
समाजाची सर्वांगीण प्रगती व्हावी, पाप-पुण्य, स्वर्ग-नरक, जन्म-पुनर्जन्म, ८४ लक्ष फेरे व त्यातून मुक्ती, मृत्यूनंतरचे जीवन, वगरे तर्कशुद्ध नसलेल्या गोष्टींवर अंधविश्वास न ठेवणारा कणखर समाज निर्माण व्हावा यासाठीच त्यांचा हा प्रयत्‍न होता. कामगार हा राज्याचा मुख्य घटक असावा, त्याचे भांडवलदारांकडून शोषण होऊ नये व राज्यकारभारात त्याला स्थान असावे असे भगतसिंगांचे आग्रही प्रतिपादन होते. अत्यंत प्रतिकूल व कष्टसाध्य असे जीवन समोर असताना ज्याचा मृत्यूनंतर स्वर्गप्राप्तीवर वा या जन्मात सत्कार्य केले असता मोक्ष मिळतो वा या जन्मात केलेल्या कृत्याचे फळ म्हणून पुढील जन्म अत्यंत सुखाचा जातो या गोष्टींवर विश्वास आहे त्याला समोर असलेला मृत्यू पुढील प्राप्तीच्या ओढीने सुसह्य वाटू शकतो. मात्र ज्याचा या गोष्टींवर जराही विश्वास नाही परंतु जो मातृभूमीला परदास्यातून मुक्त करणे व समाजाला शोषणातून मुक्त करून मानाचे जीवन प्राप्त करून देणे हेच आपल्या आयुष्याचे प्रथम व अखेरचे ध्येय समजतो. त्याचे जीवन हे अधिक खडतर परंतु अर्थपूर्ण असते असा त्यांचा सिंद्धान्त होता. जगात जर सर्वांत भयानक पाप असेल तर ते गरिबी व सर्वांत मोठा शाप कोणता असेल तर तो दास्य हाच आहे. आणि या दास्याला ईश्वरी कोप मानून त्या दास्यातून मुक्त होण्यासाठी बलिदानाला सज्ज होण्याऐवजी ईश्वराची करुणा भाकणे हे मूर्खपणा व पळपुटेपणाचे लक्षण आहे; तसेच मुक्तीसाठी ठोस प्रयत्‍न न करता केवळ प्राक्तनाला दोष देणे हे भ्याडपणाचे लक्षण आहे असे त्यांनी प्रतिपादिले. सुमारे दहा पाने भरेल इतके मोठे हे प्रकटन अत्यंत प्रभावी व भारून टाकणारे आहे.
हुतात्मा भगतसिंग यांच्या चरित्राचा अभ्यास केला असता आपल्याला समजते की त्यांनी केलेले बलिदान हे भावनेच्या आहारी जाऊन वा कसल्यातरी प्राप्तीसाठी केले नसून ते अत्यंत सुनियोजित, अत्यंत ध्येयबद्ध व प्रेरणादायक होते. आपण राहणार नाही, पण आपण लावलेल्या क्रांतिवृक्षाच्या सर्व फांद्या भले शत्रूने छाटून टाकल्या तरी पाळेमुळे घट्ट रुजून राहतील व हीच मुळे एक दिवस बंदिवासाच्या भिंती उन्मळून टाकतील हा त्यांचा दृढ विश्वास होता. त्यांना आदरांजली वाहताना कुसुमाग्रजांच्या खालील ओळी सार्थ वाटतात: भगत सिंग यांचे विचार खूप मोलाचे होते ते म्हणत जिंदगी तो अपने दम पार जी जाती ही, दुसरों के कंधोंपर तो सिर्फ जनाजे उठाये जाते हैं.
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 2em;"> 'जरी न गातील भाट डफावर तुझे यशोगान,
सफल जाहले तुझेच हे रे, तुझेच बलिदान'
भगतसिंग आणि गांधी
भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू यांना जी फाशी झाली ती कायदेमंडळात बॉंब फेकला म्हणून नाही, तर सौंडर्सच्या हत्येच्या आरोपाखाली त्यांना फाशी देण्यात आली. ही हत्या १७ डिसेंबर, १९२८ रोजी झाली होती. त्यावर खटला चालवण्यात आला आणि त्याच्या अखेरीस २३ मार्च, १९३१ रोजी फासावर लटकविण्यात आले. .
महात्मा गांधींनी या संदर्भात लक्ष घालावे अशी त्यांना विनंती करण्यात आली. भगतसिंग व त्यांच्या सहकाऱ्यांची फाशीच्या शिक्षेतून सुटका व्हावी म्हणून १९ मार्च रोजी गांधींनी दिल्ली येथे व्हॉइसरॉय लॉर्ड आयर्विन यांची भेट घेतली. पण गांधींच्या रदबदलीचा काही उपयोग झाला नाही. परंतु या रदबदलीची बातमी पंजाबच्या तत्कालीन गव्हर्नरला मिळाली. ही रदबदली कदाचित यशस्वी होईल असे त्यांना वाटले. त्यामुळे २४ मार्च हा फाशीचा दिवस ठरला असूनही, आदल्या दिवशी रात्रीच लाहोरच्या तुरुंगात त्यांना फाशी देण्याचा कार्यक्रम उरकून घेण्यात आला. मुख्य म्हणजे २३ मार्च रोजीच गांधी यांनी आयर्विन यांना पत्र लिहून भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची फाशीची शिक्षा रद्द करण्याविषयीचे आवाहन केले. पण त्याचा काही परिणाम झाला नाही.
कालांतराने बीबीसीवर दिलेल्या मुलाखतीत आयर्विन यांनी आपल्या ताठरपणाचे समर्थन केले - "कायद्याची अंमलबजावणी करणे हे माझे कर्तव्य होते. मी भगतसिंगांसंबंधीचे कागदपत्र पाहिले व न्यायाची अंमलबजावणी करण्यात ढवळाढवळ न करण्याचे ठरवधीजींना पसंत नव्हता तरी त्यांच्याबद्दल गांधीजींना प्रचंड आदर होता. त्यांच्या फाशीनंतर ’यंग इंडिया’मध्ये लेख लिहून गांधीजींनी त्यांच्या हौतात्म्याला आदरांजली वाहली.
नास्तिकत्व
भगतसिंग हे नास्तिक होते. भगतसिंग यांच्यावर अनेक पुस्तके लिहिलेल्या प्रोफेसर चमनलाल यांनी सुद्धा ते नास्तिक असल्याचा दावा केला आहे. आणि या दाव्यांत तथ्य आहे, हे भगतसिंगांच्या "मी नास्तिक का झालो" या निबंधावरून स्पष्ट होते.
मी नास्तिक का झालो?
'श्रद्धा' संकटांची व कष्टांची तीव्रता कमी करते, किंबहूना या गोष्टी ती सुखावहसुद्धा करू शकते. देवावरच्या विश्वासात माणसाला सांत्वन व बळकट राहावे लागते. वादळ आणि तुफानांमध्ये फक्त स्वतःच्या पायावरच उभे राहणे हा काही पोरखेळ नाही. अशा कसोटीच्या क्षणी गर्व, जर असलाच तर पार वितळून जातो. माणूस इतर सर्वसाधारण माणसांच्या श्रद्घांना बेदरकारपणे धुत्कारू शकत नाही, आणि त्याने जर असे केलेच तर आपण असाच निष्कर्ष काढला पाहिजे की त्याच्याकडे केवळ पोकळ ऐट नव्हे तर याहून दुसरी अशी काही शक्ती असली पाहिजे. सध्या माझी स्थिती ही नेमकी अशीच आहे. न्यायालयाचा निकाल हा आधीपासूनच ठरलेला आहे. आठवड्याभरात जाहीर व्हायचा आहे. मी माझ्या ध्येयासाठी प्राणाचा त्याग करत आहे याखेरीज दुसरे कोणते सांत्वन माझ्याकरता असू शकते?
एखादा देवावर विश्वास ठेवणारा हिंदू आपण पुढच्या जन्मी राजा म्हणून जन्मावे अशी अपेक्षा करत असेल, एखादा मुसलमान किंवा ख्रिस्ती आपल्या हाल-अपेष्टांचे व त्यागाचे बक्षीस म्हणून स्वर्गात भोगायला मिळणाऱ्या ऐश्वर्याची स्वप्ने पाहत असेल, पण मी कशाची अपेक्षा करावी? मला चांगली कल्पना आहे, की ज्या क्षणी माझ्या मानेभोवती फास आवळला जाईल आणि पायाखालची फळी खेचली जाईल तो शेवटचा क्षण असेल. तोच अंतिम क्षण असेल. मी, किंवा अगदी काटेकोर आध्यात्मिक भाषेप्रमाणे बोलायचे झाले तर माझा आत्मा याचा तेथेच अंत होईल. बस्स इतकेच.
जर असे मानायचे धैर्य मला असेल तर कोणतेही भव्यदिव्य यश न मिळालेले, एक संघर्षाचे, थोड्याच दिवसांचे जीवन हेच खुद्द माझे बक्षीस आहे. याहून जास्त काही नाही. स्वार्थी हेतू न बाळगता, तसेच इहलोकी किंवा परलोकी फळाची अपेक्षा न ठेवता, अगदी निरिच्छपणे मी माझे आयुष्य स्वातंत्र्याच्या ध्येयासाठी वाहिले, कारण त्याहून वेगळे काही करणे मला जमलेच नसते.
दफनभूमीवरील स्मारक
भारत - पाकिस्तान फाळणी नंतर भगतसिंगांची दफनभूमी असलेला हुसेनीवाला हा भाग पाकिस्तानात गेला होता. भारत सरकारने बदली जमीन देऊन तो मिळविला. तेथे १९६८ मध्ये सरकारतर्फे भव्य स्मारक उभारण्यात आले. त्या वेळी भगतसिंगांच्या वृद्ध माता विद्यावती तेथे उपस्थित होत्या.
कुलदीप नय्यर यांच्या पुस्तकाची कहाणी
भगतसिंग यांच्याबद्दल जास्तीत जास्त माहिती गोळा करून हे चरित्र लिहिण्याचा नय्यर यांचा प्रयत्‍न होता. त्यासाठी ते पाकिस्तानात गेले. भगतसिंग-सुखदेव-राजगुरू या तीन क्रांतिकारकांना ज्या तुरुंगात ठेवण्यात आले होते, तसेच त्यांना जिथे फाशी देण्यात आली होती, त्या ठिकाणांना नय्यर यांनी भेट दिली. या क्रांतिकारकांची स्मृती सांगणारे आता तिथे काहीही नाही. १९३१ मध्ये २३ मार्च या दिवशी या तिघांना फाशी दिली गेली. त्यांची समग्र माहिती देता यावी, यासाठी नय्यर यांनी त्यांच्यासंबंधीच्या कागदपत्रांबाबत पाकिस्तान सरकारशी पत्रव्यवहारही केला होता; पण त्यांना ती कागदपत्रे मिळाली नाहीत. लंडनमधल्या ‘इंडिया ऑफिस लायब्ररी’मध्ये यासंबंधीची काही कागदपत्रे होती; पण तीदेखील नय्यर यांना मिळू शकली नाहीत. तुरुंगात असताना भगतसिंग यांनी आपली भूमिका आणि आपला लढा स्पष्ट करणारी चार पुस्तके लिहिली होती. या पुस्तकांची हस्तलिखिते मिळवण्याचा नय्यर यांनी प्रयत्‍न केला. मात्र, तो प्रयत्‍नही निष्फळ ठरला.
नय्यर यांनी या क्रांतिकारकांच्या कुटुंबीयांचा शोध घेतला. भगतसिंग आणि सुखदेव यांच्या भावांशी त्यांनी संपर्क साधून माहिती मिळवली. हे करताना धक्कादायक माहिती पुढे येत गेली. सुखदेव यांच्या भावाला पंजाब पोलिसांनी खूप त्रास दिला होता, त्यामुळे त्यांना गाव सोडावे लागले होते. जवळजवळ सात वर्षं नय्यर यांनी या पुस्तकासाठी काम केले. अनेकांच्या भेटी घेऊन, विविध ठिकाणच्या कागदपत्रांचा अभ्यास करून हे चरित्र त्यांनी लिहिले. ‘विदाउट फिअर : लाइफ ॲन्ड ट्रायल ऑफ भगतसिंग’ या शीर्षकाने इंग्लिशमध्ये आलेल्या या पुस्तकाचा भगवान दातार यांनी केलेला अनुवाद ‘शहीद’ या शीर्षकाने रोहन प्रकाशनातर्फे भगतसिंग यांच्या जयंतीच्या  निमित्ताने, २८ सप्टेंबर २०१५ रोजी  प्रसिद्ध झाला.
भगतसिंह आणि लेनिन
भगतसिंगासारख्या प्रखर राष्ट्रप्रेमी क्रांतिकारकाचे लेनिन आणि रशियन क्रांती यांच्याशी जे वैचारिक-राजकीय नाते जुळले होते, ते आजही तितकेच दमदार आणि ताजे वाटण्यासारखे आहे. रशियात समाजवादी क्रांती झाली, तेव्हा भगतसिंग दहा वर्षांचा होता. लहानपणापासून काका सरदार अजितसिंह, लाला हरदयाळ आणि गदर चळवळ यांच्यामुळे क्रांतिकारक विचारांशी त्याचा संपर्क येत होता. भगतसिंगाने १७ व्या वर्षी लिहिलेल्या "विश्वप्रेम' या लेखात विश्वबंधुत्वाचा प्रसार करणाऱ्यामध्ये अमेरिकन-फ्रेंच राज्यक्रांती, मॅझिनी-गॅरिबाल्डी, म. गांधी यांच्याबरोबर तो लेनिनचा उल्लेख करतो. "लेनिन होता विश्वबंधुत्वाची बाजू उचलून धरणारा..."असे म्हणत तो स्पष्ट करतो, की "विश्वबंधुता! याचा अर्थ मी जगामध्ये समानता (साम्यवाद, World wide Equality in the true sense) याशिवाय दुसरे काही मानत नाही.' भगतसिंगने स्वतःच म्हटल्याप्रमाणे पुढील काही वर्षे त्याने विविध क्रांती आणि विचारसरणींचा अभ्यास केला. त्यात लेनिनचेही वाचन केले. आधी "गांधीवादी राष्ट्रवादी', मग "स्वप्नाळू क्रांतिकारी', अल्पकाळ "अराज्यवादी साम्यवादी' असलेले आपण शेवटी "मार्क्‍सवादी-शास्त्रीय समाजवादी' झालो असे तो स्पष्ट नमूद करतो. पुढे सामूहिक वैचारिक मंथनातून "हिंदुस्थान प्रजासत्ताक संघटने'च्या नावात १९२८मध्ये "समाजवादी' हा शब्द घालण्यात आला. पुढे शेवटपर्यंत भगतसिंहाचा आणि संघटनेचा वैचारिक आधार समाजवाद तर राजकीय कार्याचा आदर्श रशियन क्रांती हा राहिला. लाला लाजपतराय यांनी मध्ये क्रांतिकारी तरुणांवर "हे तरुण खूपच धोकादायक आणि क्रांतीचे समर्थक आहेत; त्यांना लेनिनसारखा नेता हवा आहे. पण माझ्यात लेनिन बनण्याची ताकद नाही,' असे म्हणून या तरुणांना "काही परदेशी चिथावणीखोर घटकांनी भडकवले आहे,' असा आरोप केला. तेव्हा भगतसिंगाने उत्तरादाखल लिहिलेल्या लेखात लालाजींना इटलीच्या मॅझिनीने (स्वातंत्र्यासाठी) रस्ता दाखवलेला चालतो; मग आमच्या देशातील समस्यांवर उत्तरे शोधताना रशियन क्रांती व लेनिनसारख्या विचारवंतांकडून नवे विचार घेण्यात काय चूक आहे?' अशा स्वरूपाचा युक्तिवाद केला होता.
१९३० मध्ये लाहोर कट खटल्यात कैदी असताना भगतसिंह-दत्त यांनी लेनिन दिनानिमित्त (जानेवारी) न्यायाधीशांमार्फत मास्कोला पाठवलेल्या तारेत म्हटले होते : "सोव्हिएत रशियात होत असलेला महान प्रयोग व साथी लेनिन यांचे यश याना पुढे घेऊन जाण्यासाठी मनःपूर्वक सदिच्छा पाठवत आहोत. आम्ही स्वतःला जागतिक क्रांतिकारी आंदोलनाचा भाग म्हणून जोडून घेऊ इच्छितो. "या काळात अगदी न्यायालयासह सर्व माध्यमांतून भगतसिंगांनी देशभर लोकप्रिय केलेल्या तीन घोषणा होत्या : "साम्राज्यवाद मुर्दाबाद', "सर्वहारा झिंदाबाद' आणि "इन्किलाब झिंदाबाद'. या तिन्ही घोषणांमागील प्रेरणा जशी रशियातील कष्टकरी जनतेने केलेली क्रांती होती तशीच लेनिन यांनी आधुनिक साम्राज्यवादाचे आणि क्रांतिकारी व्यूहरचनेचे केलेले मूलगामी विश्‍लेषण हेदेखील होते. भगतसिंगाच्या तुरुंगातील नोंदवहीत लेनिन यांच्या लिखाणातील याविषयीच्या नोंदी आढळतात. या वैचारिक-राजकीय स्पष्टतेमुळेच हा छोटा क्रांतिकारी गट ब्रिटिश साम्राज्यशाही सत्तेशी अत्यंत प्रखरपणे झुंज देऊन तिला राजकीय-नैतिकदृष्ट्या निष्प्रभ करू शकला.
फाशीच्या दोन दिवस आधी, कायदेविषयक सल्लागार प्राणनाथ मेहतांनी काही हवे का असे विचारले, तेव्हा भगतसिंहाने त्यांना एक पुस्तक आणून देण्याची विनंती केली. तसे त्यांनी ते दिले. फाशीची वेळ झाल्यावर तुरुंग कर्मचारी जेव्हा भगतसिंहाला न्यायला त्याच्या कोठडीजवळ आला तेव्हा भगतसिंह ते पुस्तक वाचत होता. त्याला उठवू लागताच भगतसिंह म्हणाला, "ठहरो, एक क्रांतिकारी की दुसरे क्रांतिकारी के साथ मुलाकात हो रही है.' हातातील पान संपवल्यावर तो उठून म्हणाला, "चलो'. ते पुस्तक लेनिनचे चरित्र होते.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक वर्ग:पंजाबी व्यक्ती वर्ग:इ.स. १९०७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९३१ मधील मृत्यू वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:भारतीय नास्तिक
रास्ते का पत्थर
रास्ते का पत्थर हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
ब्रुनेई राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
ब्रुनेई फुटबॉल संघ आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांमध्ये ब्रुनेईचे प्रतिनिधित्व करतो. २०२१मध्ये हा संघ फिफा क्रमवारीत १९०व्या स्थानावर होता.
वर्ग:ब्रुनेईमधील खेळ वर्ग:आशियामधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
राग भैरवी
भैरवी हा हिंदुस्तानी संगीतातील एक राग आहे. कर्नाटक संगीतातले भैरवी, नटभैरवी, ललिता भैरवी, वसंत भैरवी, अहीर भैरवी, आनंद भैरवी, शालक भैरवी, शुद्ध भैरवी आणि सिंधु भैरवी हे राग हिंदुस्तानी संगीतातल्या भैरवी या रागाहून भिन्न आहेत.
भैरवी रागातली काही भावगीते/नाट्यगीते/चित्रपटगीते (गीताचे शब्द|कवी|संगीत-दिग्दर्शक|गायक|भैरवीचा खास प्रकार या क्रमाने)
वर्ग:हिंदुस्तानी राग
कुप्पम
कुप्पम हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील छोटे शहर आहे. चित्तूर जिल्ह्यातील या शहराची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार २१,९६३ होती. हे गाव बंगळूर-चेन्नई रेल्वेमार्गावर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे
गिवहा (वाशिम)
गिवहा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील वाशीम तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वाशिम तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
राहाता
राहाता हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील अहमदनगर जिल्ह्याच्या राहाता तालुक्यातील एक शहर आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:अहमदनगर जिल्हा वर्ग:राहाता तालुका
वसंत पाटणकर
अध्यापकीय कारकीर्द
वसंत पाटणकर यांनी मुंबई विद्यापीठाच्या मराठी विभागात अध्यापनाचे कार्य केले.
पुरस्कार
१. 'यशवंत दाते स्मृती संस्थे’तर्फे देण्यात येणारा ‘डॉ. भा.ल. भोळे’ पुरस्कार‘कवितेचा शोध’ या समीक्षात्मक पुस्तकाला देण्यात आला.
पुरस्कार वापसी
भारतात व महाराष्ट्र राज्यात वर्षभरात धर्माच्या नावाखाली विचारवंतांना व लेखकांना खुलेआम गोळया घालून ठार केले जात असताना सरकार मौन बाळगून होते. राज्यघटनेच्या पायाभूत मूल्यांवरच चौफेर बाजूने घाला घातला जात होता. त्यामुळे अस्वस्थ झालेल्या राज्यातील नऊ नामवंत साहित्यिकांनी पुरस्काराचे मानचिन्ह आणि रक्कम मुख्यमंत्र्यांच्या खाजगी सचिवांकडे सोपवली. या साहित्यिकांत वसंत पाटणकर होते. (सन २०१५).
काव्यविशेष
वसंत पाटणकरांनी कवितेची एकसत्त्ववादी संकल्पना मोडीत काढून तिच्या विविध उपप्रकारांना आपल्या विचारव्यूहात स्थान देत कवितेची समग्रतालक्ष्यी मांडणी केली. आत्मपरतेबरोबर अनात्मपरता हाही कवितेचा गुण असू शकतो, हे पाटणकर यांना जाणवले. त्यातून कवितेतील आत्मपरता आणि अनात्मपरता या भेदाला अग्रक्रम देत पाटणकर यांनी कविता या साहित्यप्रकाराची एक नवी व्यवस्था लावण्याचा प्रयत्न केला आहे. कवितेच्या लयबद्धता, सांगीतिकता, अनेकार्थक्षमता, प्रयोगशीलता, वैचारिकता अशा वेगवेगळ्या पैलूंचा विचार त्यांनी या नव्या व्यवस्थेअंतर्गत केला आहे. ही व्यवस्था लावताना त्यांनी कवितेसंबंधी मराठीत झालेला विचार, संस्कृत साहित्यशास्त्र, पाश्चात्य साहित्यशास्त्र यांचा यथायोग्य आधार घेतला आहे.
बल्गेरिया राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
वर्ग:रिकामी पाने फुटबॉल संघ
एसबीआय लाइफ इन्शुरन्स कंपनी
एसबीआय लाइफ इन्शुअरन्स  ही भारतीय स्टेट बँक आणि बीएनपी परिबास कार्डीफची एकत्रित मोहीम आहे. एकूण भांडवलात एसबीआयचा ७४% आणि बीएनपी परिबास कार्डीफचा उर्वरित २६% वाटा आहे. एसबीआय लाइफ इन्‍शुरन्‍सचे प्राधिकृत भांडवल ₹. २०००० कोटी आहे. आणि पेड अप भांडवल ₹. १००० कोटी आहे.
वर्ग:भारतातील आयुर्विमा कंपनी
वीत
बोटे ताणलेला हात सपाट पृष्ठभागावर ठेवला असता करंगळी व अंगठा या बोटांच्या टोकांदरम्यान असणाऱ्या अंतराचे मोजमाप.
ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स
ब्रिटिश एक्स्पिडिशनरी फोर्स हे दोन महायुद्धांदरम्यान युरोपमध्ये लढणारे ब्रिटिश सैन्य होते.
वीत
वर्ग:अवर्गीकृत
गीतयात्री गदिमा
गीतयात्री गदिमा हे मधू पोतदार यांनी लिहिलेले एक छोटे साठ पानी पुस्तक आहे. ह्या पुस्तकात ग.दि. माडगूळकरांच्या चरित्राचा आलेख आहे. यात गाण्यांच्या आठवणी, प्रेमगीते, लावण्या, बालगीते, गीतरामायण, गीतगोपाल, कथा, पटकथा व संवादही आहेत. माडगूळकरांनी वास्तव्य केलेल्या माडगूळ, औंध, कोल्हापूर, मुंबई, पुणे आणि तेथील पंचवटी बंगला येथील घटनांचा या पुस्तकात उल्लेख आहे.
बुगडी माझी सांडली गं, मज सांग लक्ष्मणा जाऊ कुठे, दिवसामागुनी दिवस चालले ही गीते या पुस्तकात आहेतच, पण गदिमांच्या जन्मापासून अखेरच्या श्वासापर्यंतचा प्रवास आहे,. ह्या पुस्तकात त्यांची पहिली कविता आहे आणि शेवटचे शब्दही (मला दिसला तो कालपुरुष. ठार काळा. त्या अंधाराला कसलाही अवयव नव्हता. माझा मीच त्याला ओळखून ओरडलो, 'हॅलो मि. डेथ’) आहेत.
’गीतयात्री गदिमा’मधील कवितांच्या काही ओळी
बिनभिंतीची उघडी शाळा
लाखो येथले गुरू
झाडे, वेली, पशू, पाखरे
-
पद्मासमान जन्मे हे काव्य जीवनी या
या जीवनात काव्ये, काव्यात जीवनी या
गंधात धुंद वारा, वाऱ्यात गंध नाचे
डोळ्यात वाच माझ्या, तू गीत भावनांचे...
देववाणीतले ओज, शीतळले माझ्या ओठी
वाल्मिकीच्या भास्कराचे होई चांदणे मराठी...
मला कशाला मोजता, मी तो भारलेले झाड...
वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची वर्ग:ग.दि. माडगूळकर
झाकारपत्तिया ओब्लास्त
(Закарпатська область) हे युक्रेन देशाचे एक ओब्लास्त आहे. हे ओब्लास्त युक्रेनच्या पश्चिम भागात पोलंड, स्लोव्हाकिया व रोमेनिया देशांच्या सीमांजवळ वसले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त
साखरा खुर्द
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:घाटंजी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
मायकेल आथरटन
मायकेल आथरटन(मार्च २३, इ.स. १९६८:फेल्सवर्थ, लॅंकेशायर, इंग्लंड - ) (इंग्लिश: Michael Andrew Atherton) (मार्च २३, १९६८ - हयात) हा इंग्लंड क्रिकेट संघाकडून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सामने खेळलेला माजी क्रिकेट खेळाडू, पत्रकार आहे. उजव्या हाताने फलंदाजी करणाऱ्या आथरटनाने ५४ कसोटी सामन्यांत इंग्लंड क्रिकेट संघाचे नेतृत्व केले.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुरुंगवाडी
कुरुंगवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
बर्किना फासो राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:आफ्रिकेमधील राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
मामनोळी
मामनोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील शहापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
हावडा–दिल्ली मुख्य रेल्वेमार्ग
दिल्ली–हावडा मुख्य रेल्वेमार्ग हा भारतामधील एक प्रमुख रेल्वेमार्ग आहे. दिल्ली व कोलकाता ह्या दोन मोठ्या महानगरांना जोडणारा हा १,५३२ किमी लांबीचा मार्ग दिल्ली, उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड व पश्चिम बंगाल ह्या राज्यांमधून धावतो. अलीगढ, कानपूर, अलाहाबाद, पाटणा, आसनसोल, दुर्गापूर इत्यादी भारतातील मोठी शहरे ह्याच मार्गावर आहेत. दिल्ली–गया–हावडा रेल्वेमार्ग हा देखील दिल्ली व कोलकात्यादरम्यान धावतो व दोन पट्टे सोडले तर तो मुख्य मार्गाचाच भाग मानला जातो.
प्रशासकीय सोयीसाठी हा मार्ग खालील पट्ट्यांमध्ये विभागला गेला आहे.
दिल्ली व कोलकाता दरम्यान धावणाऱ्या हावडा राजधानी एक्सप्रेस, दुरंतो एक्सप्रेस इत्यादी गाड्या ह्याच मार्गाचा वापर करतात.
वर्ग:भारतामधील रेल्वेमार्ग वर्ग:दिल्लीमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:बिहारमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:झारखंडमधील रेल्वे वाहतूक वर्ग:पश्चिम बंगालमधील रेल्वे वाहतूक
नवीद नवाझ
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:रिकामी पाने
डॅनी आल्वेस
दानियेल मिगेल आल्वेस गोमेझ उर्फ डॅनी (Daniel Miguel Alves Gomes;, काराकास, व्हेनेझुएला) हा एक पोर्तुगीज फुटबॉलपटू आहे. २००८ पासून राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला डॅनी २०१० फिफा विश्वचषक स्पर्धेमध्ये पोर्तुगालसाठी खेळला होता. क्लब पातळीवर डॅनी २००२-०५ दरम्यान स्पोर्टिंग क्लब दि पोर्तुगाल, २००५-०९ दरम्यान रशियन प्रीमियर लीगमधील एफ.सी. डायनॅमो मॉस्को तर २००८ पासून एफ.सी. झेनित सेंट पीटर्सबर्ग ह्या क्लबांसाठी खेळत आहे.
वर्ग:पोर्तुगालचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बॉम्बे टू गोवा
बोम्बे टू गोवा हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी अभिनय केला होता.
इ.स. १९८३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९८३ वर्ग:इ.स.च्या १९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे