cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
राणी पद्मिनी
रतनसिंहाच्या दरबारी राघव चेतन नावाचा एक कलाकार होता. कसल्यातरी गुन्ह्यासाठी राण्याने राघव चेतनला अपमानित करून दरबारातून हाकलून दिले. सूडाग्नीने पेटलेला राघव चेतन दिल्ली राज्यातील एका वनात जाऊन बसला जेथे खिलजी नियमितपणे शिकारीला येत असे. एके दिवशी खिलजीचे शिकारी टोळके येताना पाहून राघव चेतनने सुंदर बासरी वाजवणे सुरू केले. बासरीचे सूर ऐकून अल्लाउद्दीनने त्याला आपल्यासमोर हजर करण्यास सांगितले. त्यावेळी त्याने राणी पद्मिनीच्या अनुपम सौंदर्याचे रसभरित वर्णन करून सांगितले की, "तुझ्यासारख्या पराक्रमी पुरुषाच्या जनानखान्यात पद्मिनी नसणे हा तुझ्या पराक्रमाचा अपमान आहे", हे ऐकून खिलजीच्या व्यभिचारी व लंपट मनात पद्मिनीच्या प्राप्तीची इच्छा बळावली.आणि पद्मिनीसाठी खिलजीने जानेवारी 1303मध्ये चित्तोडगडावर स्वारी केली व गडाला वेढा घातला. राजपुतांच्या चिवट प्रतिकारामुळे आठ महिने होऊनही खिलजीला काहीच यश मिळत नव्हते.तेंव्हा त्याने रतनसिंहाकडे निरोप पाठवला की, "मला जर राणी पद्मिनीचे दर्शन करविण्यात आले, तर मी दिल्लीला निघून जाईन." प्रजाहितास्तव राण्याने हे मान्य केले. परंतु यामागील कुटिल डाव ओळखून राणी पद्मिनीने स्वतः समोर न जाता आरशातून खिलजीला स्वतःचे प्रतिबिंब दाखवण्यात यावे,असे सुचविले.त्याप्रमाणे खिलजीला पद्मिनीचे प्रतिबिंब दाखवण्यात आले अन् कपटी,लंपट खिलजी राणीचे रूप पाहून आणखीनच चेकाळला. 'अतिथी देवो भव' या भारतीय मूल्याचे पालन करण्यास्तव (परंतु देश-काल-पात्राचा विवेक न केल्यामुळे जी आपल्याच अंगावर उलटून अनेकदा आपली 'सद्गुणविकृती' ठरली) रतनसिंह गडाच्या दरवाजापर्यंत गेला.मात्र खिलजी व त्याच्या सैनिकांनी कपटाने राजाला कैद करून खाली आपल्या पाडावात नेले आणि निरोप पाठवला की ,"राणा जिवंत हवा असेल तर पद्मिनीला आमच्या स्वाधीन करा."
गडावर सैनिकी खलबते झडली. आणि गडावरून निरोप गेला की,"राणी पद्मिनी तिच्या पन्नास दासींसमवेत अल्लाउद्दीनच्या डेऱ्यात दाखल होईल, पण त्याबदल्यात राणा रतनसिंहास सोडून देण्यात यावे." ठरल्याप्रमाणे राणी व तिच्या दासी एका-एका पालखीत व त्या पालखी उचलणारे चार-चार पालखीचे भोई खिलजीच्या डेऱ्यात दाखल झाले.राणी पद्मिनीची पालखी खिलजीच्या शामियान्यासमोर थांबली. राणा रतनसिंहाला मोकळे करून घोड्यावर बसवण्यात आले. पद्मिनीच्या पालखीतून एक स्त्री उतरली.अन्य पन्नास पालख्यांतून पन्नास दासीही उतरल्या. संकेत झाला. आणि....आणि हे काय? क्षणात पद्मिनी, त्या दासी व त्या भोयांच्या हातात पालखीत लपवून ठेवलेल्या तलवारी तळपायला लागल्या. राणीचा मामा गोराच पद्मिनीचा वेश घेऊन आणि त्याचा पुतण्या बादल (ही गोरा-बादलची काका-पुतण्याची जोडगोळी राजस्थानी लोकगीतांमध्ये फार प्रसिद्ध आहे). काही निवडक सैनिकांना घेऊन स्त्रीवेश धारण करून खिलजीच्या डेऱ्यात घुसले होते. काही कळायच्या आतच सपासप कत्तल सुरू झाली.गोरा तर खुद्द अल्लाउद्दीनच्या तंबूत शिरला व त्याची गर्दन उडवणार तो त्याने आपल्या दासीला समोर केले. स्त्रीवर वार न करण्याच्या राजपूत बाण्यामुळे गोरा थांबला अन् मागून आलेल्या खिलजीच्या सैनिकांनी गोराचे मुंडके धडावेगळे केले. आपल्या स्वामीचे प्राण वाचविण्यासाठी गोराने हौतात्म्य पत्करले.बादल व अन्य राजपूत सैनिक आपल्या राण्याला घेऊन झपाट्याने गडावर निघून गेले अन् खिलजी हात चोळत राहिला.
आता मात्र झालेल्या प्रकाराने डिवचलेला हा विषारी भुजंग त्वेषाने चालून गेला. काही दिवस गड झुंजविल्यानंतर गडावरील रसद संपत आली आणि अंतिम युद्धासाठी राणा रतनसिंह व राजपूत वीर सिद्ध झाले. २५ ऑगस्ट १३०३ रोजी गडाचे दरवाजे उघडून, 'जय एकलिंग,जय महाकाल'चे नारे देऊन राजपूत सेना खिलजीच्या सेनासागराशी भिडली. परंतु संख्याबळात कमी असल्यामुळे लढाईचा अपेक्षितच निर्णय आला. दहा-दहा सुलतानी सैनिकांना लोळवून एक-एक राजपूत मृत्युमुखी पडला..लढाई संपली. राण्यासहित सर्व राजपूत मारले गेले. अन् वखवखलेले सुलतानी लांडगे आपल्याला सोळा हजार राजपूत जनानींची शिकार करायला मिळणार, म्हणून गडात घुसले.
पण गडावर शिरताच पाहतात तर काय, एकही स्त्री दिसेल तर शपथ.थोडे पुढे जाऊन चित्तोडगडावरील जगप्रसिद्ध 'विजयस्तंभ' ओलांडल्यावर लागणाऱ्या विस्तीर्ण मैदानावर, जिथे आज 'जौहर स्थल' म्हणून पाटी लागलेली आहे, तिथे राजपूतांच्या पराभवाची वार्ता मिळताच, खिलजीचे सैन्य गडावर शिरण्यापूर्वीच राणी पद्मिनी व सोळा सहस्र वीरांगनांनी ज्या अग्निसाक्षीने आपल्या प्राणनाथांना वरले होते, त्याच अग्नीत उड्या घेतल्या. स्वतःच्या शीलाचे व देव, देश अन् धर्माचे रक्षण करण्यास्तव या सोळा हजार तेजस्वी अग्निशलाका आगीत जळून भस्म झाल्या..तसे चित्तोडगडाने यानंतरही दोन मोठे जोहार अनुभवले, पण हा जोहार युगानुयुगे या देशाला प्रेरणा देणारा ठरला.
लढाई संपल्यावर सुमारे ३०,००० निष्पाप नागरिकांची अल्लाउद्दीनने कत्तल केली, असे त्याच्याच दरबारातील लेखक अमीर खुस्रोने लिहून ठेवले आहे.
ता घटनेवरचा महाराणी पद्मिनी हा हिंदी चित्रपट इ.स. १९६४ मध्ये आला होता. त्यानंतर संजय लीला भन्साळीचा पद्मावत नावाचा हिंदी सिनेमा २०१८ साली 'पद्मावती' चित्रपटगृहांत लागला.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऐतिहासिक व्यक्ती वर्ग:राजपूत व्यक्ती वर्ग:भारतीय राजघराण्यातील स्त्रिया
तिरुवनमलाई लोकसभा मतदारसंघ
तिरुवनमलाई हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००९ सालच्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या तिरुवनमलाई मतदारसंघामध्ये तिरुवनमलाई जिल्ह्यातील ४, तर वेल्लूर जिल्ह्यातील २, असे एकूण ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.
मतदार
दिनांक १० जानेवारी, इ.स. २०१४ च्या मतदारयादीनुसार या लोकसभा मतदारसंघात ६६४२६१ पुरुष मतदार, ६६७४४० स्त्री मतदार व २३ अन्य मतदार असे मिळून एकूण १३३१७२४ मतदार आहेत.
संदर्भ
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
रॉयल स्कूल ऑफ नीडलवर्क
इतिहास
या संस्थेची स्थापना लेडी व्हिक्टोरिया वेल्बी यांनी १८७२ साली केली. इंग्लंडची राणी व्हिक्टोरिया हीची तिसरी मुलगी आणि पाचवे अपत्य राजकुमारी क्रिस्चियन तथा हेलेना ही या संस्थेची पहिली अध्यक्षा होती.
वर्ग:लंडन वर्ग:इ.स. १८७२ मधील निर्मिती
एरबस ए३३०
एरबस ए३३० हे एरबस कंपनीने विकसित केलेले लांब पल्ल्याचे, मध्यम क्षमतेचे जेट विमान आहे. ७,४०० ते १३,४३० किमी अंतराची क्षमता असलेले ए३३० विमान कमाल ३३५ प्रवासी किंवा ७० टन माल वाहतूक करू शकते. ए-३३० चे ३३०-२०० आणि ३३०-३०० हे दोन उपप्रकार आहेत.
ए३३०ची रचना ए३४०सारखीच आहे. ए३३०ला दोन तर ए३४०ला चार इंजिने असतात. ए३३०ला जीई सीएफ६, प्रॅट अँड व्हिटनी पीडब्ल्यू४००० आणि रोल्स-रॉइस ट्रेंट ७०० या तीन प्रकारची इंजिने बसवता येतात.
चाळबार्डी (केळापूर)
चाळबार्डी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
एरबस ए३४०
एरबस ए३४० (इंग्लिश: Airbus A340) मोठ्या प्रवासीक्षमतेचे लांब पल्ल्याचे प्रवासी विमान आहे. चार इंजिने असलेले हे विमान २६१ ते ३८० प्रवाशांना ६,७०० ते ९,००० मैल (१०,८०० - १४,६०० कि.मी)पर्यंत नेऊ शकते. या विमानाची रचना एरबस ए-३३० या विमानासारखी आहे.
ए ३४० चे लांबीनुसार चार उपप्रकार आहेत. ए ३४०-३०० हा ५९.३९ मीटर लांबीचा पहिला उपप्रकार इ.स. १९९३पासून तयार केला गेला. -२०० हे त्याहून छोटे विमान आहे. ए ३४०-६०० हा -२०० पेक्षा १५.९१ मीटर जास्त लांबीचा आहे. -५०० हा सगळ्यात मोठा पल्ला असलेला उपप्रकार आहे. -३०० आणि -२०० उपप्रकारांवर वर सीएफएम५६-५सी प्रकारची इंजिने असतात. यांची क्षमता प्रत्येकी १५१ किलोन्यूटन आहे. -५०० आणि -६०० वर रोल्स-रॉइस ट्रेंट ५०० प्रकारची इंजिने असतात. यांची क्षमता २६७ किलोन्यूटन आहे. -२०० व -३००ची बाह्य रचना एरबस ए-३३०सारखीच आहे तर -५०० आणि -६००ला ए३३०पेक्षा मोठे पंख असतात.
पार्श्वभूमी
१९७० च्या दशकात एरबसने अमेरिकेतील बोईंग व डग्लस या दोन प्रस्थापित विमानोत्पादक कंपन्यांशी स्पर्धा करण्यासाठी एर बस ए-३००ची रचना करण्यास सुरुवात केली. तेव्हापासूनच ए३०० चे विविध प्रकार विकसित करून बोइंग व डग्लसशी टक्कर देण्याचा एरबसचा मनसूबा होता. पहिले विमान तयार होण्याआधीच एरबस अभियंत्यांनी त्याचे ९ वेगवेगळे भावी प्रकार तयार करण्याची शक्यता वर्तवली होती. यांना ए३००बी१-ए३००बी९ असे नामाभिधान होते. त्यानंतर इ.स. १९७३मध्ये दहावा प्रकार निश्चित करण्यात आला (ए३००बी१०) आणि त्याची रचना इतरांपेक्षा आधी करण्यात आली. या छोट्या आकाराच्या पण लांब पल्ल्याच्या उपप्रकाराचा पूर्ण विकास झाल्यावर याचे नामकरण एरबस ए३१० करून त्याचे व्यावसायिक उत्पादन सुरू करण्यात आले. यानंतरचे एरबसने आपले लक्ष एक चालपट्टी असलेल्या प्रकारांवर केंद्रित केले. याचे फळ म्हणजे, एरबस ए३२०, पहिलेवहिले फ्लाय-बाय-वायर प्रवासी विमान. याच सुमारास एरबसमधील जर्मन भागीदारांनी चार इंजिने असलेले मोठे विमान तयार करण्याचा आग्रह लावला होता. त्याऐवजी ए३२०कडे लक्ष दिल्याने एरबसच्या भागीदारांत तणाव निर्माण झालेला होता. ए३२० बोइंगच्या ७३७ आणि डग्लसच्या डीसी-९ प्रकारच्या विमानांशी स्पर्धेत उतरल्यावर एरबसने परत आपले लक्ष मोठ्या आकाराच्या विमानांकडे वळवले.
ए३१०वर आधारित ए३००बी११ची रचनादहा टनी इंजिनांच्या उपलब्धतेवर अवलंबून होती. यात १८० ते २०० प्रवाशांची बसण्याची सोय असून साधारण 6000 nmiचा पल्ला नियोजित होता. हे विमान बोईंगच्या ७०७ आणि डग्लसच्या डीसी-८ प्रकारच्या विमानांशी थेट स्पर्धेत असणार होते. या रचनेत एरबसच्या अभियंत्यांनी ए३००बी९मधील भाग आणण्यास सुरुवात केली. बी९ या ए३०० च्या मोठ्या आवृत्तीचा विकास एरबसने मंदगतीने सुरू ठेवला होता त्याला आता वेग आला. याची मुख्य कल्पना होती ती ए३००ची लांबी वाढवून त्याला त्यावेळ उपलब्ध असलेली सगळ्यात शक्तिमान टर्बोफॅन इंजिने लावण्याची. एरबसने हे विमान मध्यम पल्ल्याच्या आंतरखंडीय गर्दीच्या मार्गांवर वापरले जाण्याचा अंदाज बांधला होता. याचा पल्ला आणि भारवहनक्षमता साधारण मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१० आणि लॉकहीड ट्रायस्टार एल-१०११ इतकीच पण इंधनखर्च २५% ते ३८% पर्यंत कमी करण्याचा दावा एरबसने केला.
बी९ आणि बी११ या दोन्ही प्रकारांच्या विकासखर्चात बचत करण्यासाठी एरबसने दोन्ही विमानांना एकाच रचनेचे पंख आणि एरफ्रेम देण्याचे ठरवले. यामुळे सुमारे ५ कोटी अमेरिकन डॉलरची बचत अपेक्षित होती. या आर्थिक बचतीशिवाय तांत्रिक फायदा असा होता की चार इंजिने असलेल्या बी११ च्या (नवीन नामाभिधान टीए११) चारपैकी बाहेरच्या बाजूच्या दोन इंजिनांच्या भाराने पंख आपोआप वाकून इंधनबचत वाढली तर दोन इंजिने असलेल्या बी९ चे (टीए९) पंख न वाकल्यामुळे क्रुझगती वाढली.
उपप्रकार
ए३४० चे चार उपप्रकार आहेत. ए३४०-२०० आणि -३०० इ.स. १९८७मध्ये घोषित करण्यात आले. -२०० उपप्रकाराचे पहिले उड्डाण मार्च, इ.स. १९९३मध्ये झाले. इ.स. १९९७मध्ये ए३४०-५०० आणि -६००ची घोषणा करण्यात आली. हे दोन्ही उपप्रकार इ.स. २००२मध्ये प्रवासी सेवेत दाखल झाले. हे चारही उपप्रकार व्यावसायिक प्रवासी सेवेशिवाय खाजगी वापराकरतादेखील तयार केले जाऊ शकतात.
ए३४०-२००
ए३४०-२०० हे ए३४०चा पहिला उपप्रकार आहे. यात २६१ प्रवासी तीन वर्गांमध्ये ७४४० nmi इतक्या अंतरावर किंवा तीन वर्गांत २४० प्रवासी 8000 nmi अंतरावर नेणे अपेक्षित आहे. पंखांची लांबी फ्युजलाझ(विमानगाभा)च्या लांबीपेक्षा जास्त असलेला हा एकमेव उपप्रकार आहे. याला चार सीएफएम५६-५सी४ इंजिने लावली असतात तसेच हनीवेल ३३१-३५० ऑक्झिलरी पॉवर युनिट(उपसाधन उर्जा केंद्र)ही असते. हे विमान दूर अंतरावरील शहरांदरम्यानच्या पण अतिगर्दी नसलेल्या मार्गांवर वापरले जाणे अपेक्षित आहे. याचा मुख्य प्रतिस्पर्धी बोइंग ७६७-४००ईआर हे विमान आहे.
३४०-२००चा अजून एक उपप्रकार ए३४०-२१३एक्स आहे. याचा पल्ला ८,००० समुद्री मैल असून उड्डाणभार २७५ टन आहे तसेच याची चाके -२००पेक्षा किंचित जास्त मजबूत आहेत. याचा उगम एरबसने ब्रुनेइच्या सुलतानासाठी बांधलेल्या एकमेव ए३४०-८००० या प्रकारच्या विमानात आहे. ब्रुनेइच्या सुलतानाने स्वतःसाठी खास असे विमान बनवून घेण्यासाठी आरबसला लक्षावधी डॉलर देऊ केले व ८,१०० समैल पल्ला असलेले व २७५ टन उड्डाणभार असलेले हे विमान बनविण्यात आले. प्रत्यक्षात सुलतानाने हे विमान कधीच वापरले नाही. जर्मनीत हॅंबुर्ग येथील विमानतळावर पडून राहिलेल्या या विमानाच्या रचनेवरून एरबसने -२१३एक्स हा उपप्रकार तयार केला व -२००ऐवजी -२१३एक्सचेच उत्पादन कायम केले.
ए३४०-२०० प्रकारचे विमान प्रवासी वाहतुकीशिवाय खाजगी वापरातदेखील आहे. रॉयल ब्रुनेई एरलाइन्स, कतार अमीरी फ्लाइट, इजिप्तचे सरकार, सौदी अरेबियाची वायुसेना, जॉर्डनचा राजा आणि फ्रान्सची वायुसेना या प्रकारचे विमान अव्यावसायिक तत्त्वावर वापरतात. याशिवाय कॅथे पॅसिफिक, फिलिपाईन एरलाइन्स आणि एर बर्बन या कंपन्यांनीसुद्धा हे विमान भाड्याने देण्यासाठी वापरले.
-८००० चे विकसन केल्यावर जुन्या -२०० प्रकारच्या विमानांनाही त्यातील सुखसोयी देण्यात आल्या व त्यांचा पल्ला ८,००० समुद्री मैलांचा केला गेला. यांचे ए३४०-२१३एक्स असे पुन्हा बारसे केले गेले.
मोठे पंख, चार इंजिने, त्यामानाने असलेली कमी क्षमता आणि नंतर विकायला आलेले ए३४०-३००मधील नवीन सुखसोयी, यांमुळे -२०० जास्त लोकप्रिय झाले नाही. या प्रकारची फक्त २८ विमाने तयार केली. पैकी बरीचशी आता खाजगी वापरात आहेत. साउथ आफ्रिकन एरवेझकडे सहा, रॉयल जॉर्डेनियनकडे पाच, एरोलिनियास आर्जेन्टिनासकडे चार, इजिप्त एरकडे तीन आणि कॉन्व्हियासाकडे असलेले एक, इतकीच विमाने आता व्यावसायिक प्रवासी सेवेत आहेत. या विमानाचे उत्पादन आता थांबवले गेले आहे.
ए३४०-३००
ए३४०-३०० प्रकारच्या विमानात तीन वर्गांतून २९५ प्रवासी ६,७०० समुद्री मैल प्रवास करू शकतात. २५ ऑक्टोबर, १९९१ रोजी या प्रकारचे विमान पहिल्यांदा उडले. लुफ्तांसा व एर फ्रांसने आपल्या ताफ्यात हे शामिल करून घेतले. याला -२०० या उपप्रकाराप्रमाणेच रोल्स रॉइस सीएफएम ५६-५सी प्रकारची चार विमाने असतात आणि हनिवेल ३३१-३५०(ए) हे एपीयू असते. बोईंग ७७७-२००ईआर प्रकारचे विमान ए३४०-३०० चे थेट स्पर्धक आहे. या प्रकारची एकूण २१८ विमाने विकली गेली.
-३००चा अजून एक उपप्रकार ए३४०-३००ई होता. याला अनेकदा चुकून ए-३४०-३००एक्स असे म्हणले जाते. याला सीएफएम५६-५सी४ इंजिने असून उड्डाणाचे वेळी त्याचे महत्तम वजन २७५ टन आहे. यातून २९५ प्रवासी ७,२०० ते ७,४०० समुद्री मैल प्रवास करू शकतात. साउथ आफ्रिकन एरवेझने या विमानाचा सर्वप्रथम वापर केला व नंतर एर मॉरिशसने २००६ पासून -३००ई विमाने वापरली. यांत अधिक विकसित इंजने व एव्हियॉनिक्स होते. लुफ्तांसाकडे या उपप्रकाराची ३० विमाने होती. एप्रिल २०१६ च्या सुमारास अंदाजे ३१५ -३०० विमाने वापरात होती.
ए३४०-५००
ए३४०-५०० प्रकारच्या विमानाने ११ फेब्रुवारी, २००२ रोजी पहिल्यांदा उड्डाण केले व त्याच वर्षी २ डिसेंबर रोजी त्यास प्रमाणित केले गेले. त्यावेळी हे विमान जगातील सर्वाधिक पल्ला असलेले विमान होते. यातून ३१३ प्रवासी तीन वर्गांतून ८,६५० समुद्री मैल (१६,०२० किमी) अंतर जाऊ शकतात. या विमानाची रचना -३०० सारखी असली तरी त्यात मोठे व महत्त्वाचे बदल होते. -५००ची लांबी ४.३मी जास्त होती तसेच पंख आणि शेपूट दोन्हीचा आकार मोठा होता. याची इंधनक्षमता -३००पेक्ष४ ५०%ने जास्त होती आणि क्रुझगतीही वाढवलेली होती. मागल्या चाकांतील मध्यभागात दोनऐवजी चार चाके होती. -५००ला रोल्स रॉइस ट्रेंट ५५३ प्रकारची चार टर्बोफॅन इंजिने व हनिवेल ३३१-६०० एपीयू असते. एर कॅनडा याचा पहिला उपभोक्ता होणार होता परंतु एर कॅनडाने जानेवारी २००३मध्ये दिवाळे काढल्यामुळे पहिली विमाने एमिरेट्सला देण्यात आली. एमिरेट्सने ही विमाने वापरून दुबई-न्यू यॉर्क थेट विमानसेवा सुरू केली.
सिंगापूर एरलाइन्सने या विमानाद्वारे सिंगापूर-न्यूअर्क ही जगातील सर्वाधिक पल्ल्याची विमानसेवा सुरू केली. सुरुवातीस यातून १८१ प्रवासी दोन वर्गांतून प्रवास करीत. नंतर याची रचना बदलून यात १०० बिझनेस क्लासचे प्रवासी असायचे. एसक्यू२१ हे उड्डाण न्यूअर्क ते सिंगापूर अंतर १८ तास ४५ मिनिटांत पार करायचे. यासाठी पश्चिमेस न जाता विमान न्यूअर्कपासून थेट उत्तरेस उत्तर ध्रुवाकडे जायचे व तेथून दक्षिणेस रशिया, मंगोलिया आणि चीन मार्गे सिंगापूरात उतरायचे. सिंगापूर ते न्यूअर्क अंतर हे विमान १८ तास ३० मिनिटांत पोचायचे. हे १५,३४४ किमी विनाथांबा उड्डाण २०१३पर्यंत चालू होते.
ए३४०-५००मध्ये मृतदेह ठेवण्याची सोय आहे. प्रवासातच असताना एखादा प्रवासी दगावला तर तो मृतदेह विशेष प्रकारच्या कपाटात ठेवला जाईल. एप्रिल २०१६ च्या सुमारास फक्त ए३४०-५०० प्रकारची फक्त ११ विमाने सेवारत होती.
ए३४०-६००
ए३४०-६००ची रचना बोईंग ७४७शी स्पर्धा करण्यासाठी केली गेली. यातून ३७९ प्रवासी तीन वर्गांतून १३,९०० किमी अंतर जाऊ शकतात. याशिवाय -६००मध्ये ७४७पेक्षा २५% अधिक सामान नेण्याची क्षमता आहे. सुधारलेल्या इंधनज्वलनामुळे -६००चा प्रतिमैल खर्चही कमी आहे. या विमानाचे पहिले उड्डाण २३ एप्रिल, २००१ रोजी झाले व पहिले व्यावसायिक उड्डाण व्हर्जिन अटलांटिकसाठी ऑगस्ट २००२मध्ये झाले.
ए३४०-६०० हे -३००पेक्षा १२ मीटर आणि बोईंग ७४७पेक्षा ४ मीटर अधिक लांबीचे आहे. फक्त बोईंग ७४७-८ याच्यापेक्षा जास्त लांबीचे विमान आहे. -६००ला चार रोल्स रॉइस ट्रेंट ५५६ टर्बोफॅन इजिने आणि हनिवेल ३३१-६००ए एपीयू असतात. याच्या चाकांची रचना -५०० सारखीच असते. या विमानातील मागच्या भागातील स्वच्छतागृहे, कर्मचारी विश्रामकक्ष आणि खाद्यभांडार खालच्या भागात हलवून मुख्य मजल्यावर अधिक प्रवाशांना बसण्याची सोय केली जाऊ शकते.
-६००चा उपप्रकार ए३४०-६००एचजीडब्ल्यू हे अधिक भारवहन क्षमता असलेला आहे. याचे पहिले उड्डाण १८ नोव्हेंबर, २००५ रोजी झाले आणि प्रमाणीकरण १४ एप्रिल, २००६ रोजी झाले. या विमानातून ३८० टन अधिक वजन १४,३६० किमी पल्ल्यापर्यंत नेता येते. चार रोल्स रॉइस ट्रेंट ५६० इंजिने असलेले या विमानाची मागणी एमिरेट्सने २००३मध्ये केली परंतु नंतर ही विमाने घेण्याचे नाकारले. कतार एरवेझने अकरा विमानांच्या मागणीपैकी फक्त चार विकत घेतली.
जुलै २०१५ च्या सुमारास सात विमानवाहतूक कंपन्यांकडे ए३४०-६०० विमाने होती. एप्रिल २०६मध्ये जगभरात ७७ ३४०-६०० विमाने वापरात होती. या विमानांची जागा आता एरबस ए३५० प्रकारची विमाने घेत आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:एरबस प्रवासी विमाने
कुलभूषण खरबंदा
कुलभूषण खरबंदा (२१ ऑक्टोबर, इ.स. १९४४:हसन अब्दल, पश्चिम पंजाब, पाकिस्तान - हयात) हे हिंदी आणि पंजाबी चित्रपटांतून भूमिका करणारे अभिनेते आहेत. त्यांनी शान, जादूका शंख, अर्थ यांसह शंभरपेक्षा अधिक चित्रपटांत कामे केली आहेत.
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म
अतिसार
अतिसार (Diarrhea) म्हणजे वारंवार मलप्रवृत्ती होणे, मल पातळ होण्याचे प्रमाण वाढणे किंवा ही दोन्ही लक्षणे. अतिसार हा दूषित व अस्वच्छ आहार सेवनामुळे आणि अशुद्ध पाण्यामुळे होणारा आजार आहे. पोटात ढवळणं, उलट्या, जुलाब ही या आजाराची लक्षणे आहेत. उलट्या, जुलाब यामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊन अशक्तपणा येतो. अतिसार म्हणजे अन्ननलिकेची पोट साफ करण्यासाठीची अति हालचाल. वैद्यकीय व्याख्या याहून थोडी वेगळी आहे. प्रगत देशामधील व्यक्ती दररोज सरासरी  तीनवेळा शौचास जाते. वैद्यकीय व्याख्येनुसार तीनशे ग्रॅम हून अधिक शौच म्हणजे अतिसार. यातील 60-65 टक्के पाणी असते. या व्याख्येनुसार अतिसार म्हणजे शौचास अधिक वेळा जावे लागणे किंवा शौच स्वतःच्या नियंत्रणाशिवाय अधिक वेळा जाणे. अतिसार डॉकटरांच्या म्हणण्यानुसार तीव्र अतिसार एक आठवड्यांचा आणि दीर्घ म्हणजे 2-3 आठवड्यांचा. विषाणुजन्य आणि जिवाणूजन्य संसर्ग हे अतिसाराचे प्रमुख कारण आहे.
वर्णन- बहुतेक रुग्णामध्ये अतिसार हा मर्यादित उपद्रव आहे. पण जागतिक पातळीवर संसर्गजन्य अतिसाराचा गंभीर परिणाम होतो. दरवर्षी पन्नास लक्ष व्यक्ती अतिसारामुळे मरण पावतात. तिस-या जगात मरण पावणा-यामध्ये पाच वर्षाखालील मुले अधिक असतात. दीर्घ मुदतीच्या अतिसाराचे आरोग्यावर गंभीर परिणाम होतात. आर्थिक आणि सामाजिक परिणाम होतात ते वेगळेच. आतड्यांचे रोग, अन्ननलिका दाह, आणि इतर लवकर बरे न होणाऱ्या आजारामध्ये अतिसारामुळे पोषणासंबंधी विकृति दिसू लागतात, मुलांची वाढ थांबते, प्रतिकार शक्ती कमी होते. अतिसाराचा सामाजिक परिणाम पाहिला म्हणजे कामाचे शेकडो तास वाया जातात.
दीर्घकालीन अतिसाराची काहीं कारणे – •	एडस •	मोठ्या आतड्याचा कर्करोग अन्न् नलिकेमधील अर्बुद •	संप्रेरकामधील असामान्य बदल- उदाहरणार्थ थायरॉइड, मधुमेह इत्यादी •	अन्न अधिहर्षता •	अन्ननलिका दाह आजार (आतड्यातील व्रण- अल्सर; क्रोहान चा आजार) •	दुधशर्करा सहन ना होण्याचा विकार. •	अन्नशोषण विकृति ( सिलियाक आणि व्हिपल्स चा आजार ) •	इतर – मद्यपान, आतड्याचा दाह, किरण चिकित्सा, शस्त्रक्रिया
अतिसारामधील गुंतागुंत''' – अतिसारामुळे होणारा परिणाम एकंदरीत शरीरातील शुष्कता – डीहायड्रेशन, कुपोषण आणि वजनातील घट. शरीर शुष्कतेची लक्षणे ध्यानात येणे  अवघड असते. अधिक तहान लागणे, तोंड कोरडे पडणे, अशक्तपणा, डोके हलके झाल्यासारखे वाटणे, उभे राहिल्यानंतर चक्कर येणे, मूत्राचा रंग काळपट होणे, मूत्रविसर्जन कमी होणे या गोष्टी शुष्कतेचे दर्शक आहेत. शरीरामधील शुष्कता वाढल्यामुळे शरीरामध्ये रासायनिक असंतुलन निर्माण होते. असे असुंतलन जीवघेणे होण्याची शक्यता असते. अतिसारामुळे झालेल्या शुष्कतेमुळे वृक्काचे काम थांबणे, मेंदूच्या कार्यात अडथळा, संधिशोथ, आणि त्वचा विकार उद्भवतात.
निदान ‌– अतिसारच्या बहुतेक रुग्णामध्ये जोपर्यंत अतिसार तीव्र होत नाही तोपर्यंत निदान करण्याची आणि उपचाराची  फारशी आवश्यकता नसते. पण अतिसार झालेल्या रुग्णास 102 पर्यंत ताप, शुष्कतेची लक्षणे, शौचामधून रक्त, पोटदुखी, आणि प्रतिजैविके घेतल्याची माहिती असल्यास त्वरित वैद्यकीय उपचाराची गरज आहे. निदान पद्धतीमध्ये परजीवी शोधण्यासाठी आणि वृद्धि मिश्रणामध्ये जंतुसंसर्गाची शौच तपासणी करावी लागते. ब-याच रुग्णामध्ये ही चाचणी नकारात्मक येते. अतिसाराचे नेमके कारण कळत नाही. अतिसार झाल्याची लक्षणे सुरू झाल्यावर त्वरित या तपासण्या केल्या तरच नेमके कशामुळे अतिसार झाला आहे याचे निदान करता येते. दोन महिन्याहून अधिक काळ प्रतिजैविके घेणा-या रुग्णामध्ये प्रतिजैविक संबंधी विषारी द्रव्ये आणि बृहहदांत्रशोथ – कोलायटिस असल्यास खात्री करून घ्यावी लागते. शौचामधून रक्त पडत असल्याचे निदान सूक्ष्मदर्शक तपासणीमधून करता येते. शौचामधून रक्त पडणे आतड्याचा तीव्र दाह होत असल्याचे लक्षण आहे. आतड्याची दुर्बीणीतून तपासणी केल्यास आतड्याचा दाह किती तीव्र आहे हे ठरवता येते. रक्त तपासण्यामध्ये पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि रक्तपेशींचे प्रमाण मोजणे  आवश्यक असते. दीर्घकालीन अतिसार याहून अगदी वेगळा असतो. बहुतेक रुग्ण एवढ्या दिवसात आपली तपासणी करवून घेतात. दीर्घकालीन अतिसाराचे प्रमुख कारण परजीवी आतड्यामध्ये असणे. काळजीपूर्वक घेतलेल्या रुग्णाच्या माहितीमध्ये आधी घेतलेली औषधे, आहारातील बदल, कौटुंबिक इतिहास, आणि इतर लक्षणांचा समावेश होतो. 4.5 किलो घटलेले वजन, शौचावाटे रक्त पडणे आणि रात्री शौचासाठी झोपल्यानंतर उठावे लागणे  हे काळजी करण्यासारखी स्थिति दर्शवतात. डॉक्टरांनी लिहून दिलेली औषधे, आणि केमिस्टकडे मिळणारी औषधामध्ये असलेले लॅक्टोज आणि सॉरबिटॉल सारख्या घटकांना काही व्यक्ती संवेदनशील असतात. अशा संवेदनशील व्यक्तींना अशा घटकामुळे अतिसार होऊ शकतो. अधिहर्षता किंवा त्वचेमध्ये होणारा बदल हे आणखी एक कारण. कधी कधी ताण असल्यास अतिसार होण्याची शक्यता असते. परीक्षेच्या काळात किंवा पळण्याच्या शर्यती आधी ताणामुळे शौचास सारखे जावे लागणे हे ताणाचे लक्षण आहे. शौच, रक्त आणि मूत्र तपासणी दीर्घकालीन अतिसाराच्या नेमक्या निदानासाठी करणे आवश्यक आहे. दुर्बीणीतून आतड्याची तपासणी आणि क्ष किरण चिकित्सा वारंवार केल्यानंतर योग्य ते निदान करता येते.
उपचार - अतिसाराच्या उपचारामध्ये नेमके अतिसाराचे कारण शोधून काढण्याकडे भर असतो. प्राथमिक उपचारामध्ये शुष्कता थांबविणे आणि शरीरातील पाण्याचे प्रमाण पूर्ववत करण्यावर भर असतो. कोणत्या पद्धतीने शरीरातील गेलेल्या द्रवाची भरपाई करायची हे किती द्रव शरीरातून बाहेर गेला यावर अवलंबून असते. द्रवाची भरपाई तोडाने जलसंजीवनी, फळांचा रस, देऊन करता येते. तोंडाने किंवा शिरेमधून सलाइन द्वारे द्रवाचे शरीरातील प्रमाण पूर्ववत करता येते. शक्यतो जलसंजीवनीचा वेळीच वापर केल्यास शिरेमधून द्रव द्यावे लागत नाहीत. शरीर शुष्कतेचे कोणतेही लक्षण दिसले म्हणजे वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे. जलसंजीवनी घेण्याची झाल्यास तयार मिश्रणे किंवा घरी बनवलेली जलसंजीवनी त्वरित घेण्यास प्रारंभ करावा. जागतिक आरोग्य संघटनेने सुचविलेले मिश्रण बनवून थोडे थोडे सतत घेत रहावे. जागतिक आरोग्य संघटनेचा फॉर्म्युला खालीलप्रमाणे- •	घरगुती मीठ तीन चतुर्थांश चमचा •	खाण्याचा सोडा एक चमचा •	एका संत्र्याचा रस •	पाणी एक लिटर दीर्घकालीन अतिसारामध्ये सुद्धा आवश्यकतेनुसार अन्न घेणे चालू ठेवावे. किती आणि कोणते अन्न घ्यावे यासाठी वैद्यकीय सल्ला घ्यावा. आतड्यांची हालचाल थांबावी यासाठी लोपरामाइड, डायफेनोक्झायलेट दीर्घकालीन अतिसारावर उपयोगी आहेत. त्यांचा वापर शरीराचे तापमान वाढले असेल किंवा शौचामधून रक्त पडत असेल तर मर्यादित आहे. वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय त्यांचा वापर करू नये. अतिसाराच्या लक्षणानुरूप आणि कारणाप्रमाणे उपचार उपलब्ध आहेत. अतिसारावर उपचार म्हणून इसबगोल घेतात. इसबगोल बियामधून बाहेर पडणा-या श्लेष्मामध्ये आतड्यातील पाणी शोषण्याचा गुणधर्म आहे. त्यामुळे शौच पातळ झाले असल्यास त्याची घनता वाढते. पित्त क्षार (बाइल सॉल्ट) तक्रारीमुळे अतिसार झाला असल्यास कोलिस्टेरामिन देण्यात येते. कमी मेद /तेले असलेले अन्न किंवा पचण्यास सुलभ तेले असलेले अन्न काहीं रुग्णाना श्रेयस्कर ठरते. काहीं आजारात नवी अतिसार प्रतिबंधक औषधामुळे आतड्यामधील अन्नामधील पाणी जाणे थांबवते. काहीं रुग्णाना लॅक्टोजसारख्या घटकामुळे अतिसार होतो. अशी लॅक्टोज असलेली औषधे वैद्यकीय सल्ल्यानुसार घ्यावीत.
पर्यायी उपचार – अतिसार कशामुळे झाला आहे हे शोधून त्यावर उपचार करण्याने शरीरातील महत्त्वाचे क्षार आणि पाणी शरीरातून बाहेर जाणे थांबते. पाण्याचे शरीरातून होणारे उत्सर्जन दीर्घकाळ चालू राहणे घातक आहे. पण त्याच वेळी शरीरात अनावश्यक असलेला घातक पदार्थ बाहेर जाणे हा घातक पदार्थ बाहेर टाकण्याचा आवश्यक मार्ग असू शकतो. अतिसार बरा करण्याचा परिणामकारक मार्ग म्हणजे आतड्यातील जिवाणूची पूर्ववत वाढ करण्यास मदत करणे. आतड्यात लॅक्टोबॅसिलस असिडोफिलस, लॅ. बायफिडस, आणि सॅकॅरोमायसिस बोउलार्डी हे तीन यीस्ट कुलातील जिवाणू आतड्याच्या सामान्य कार्यासाठी आवश्यक आहेत. प्रतिजैवेके संबंधी अतिसारामध्ये या तीन जिवाणूंची संख्या कमी झालेली असते. या जिवाणूंचा जैवौपचार पद्धतीत अतिसार नियंत्रणासाठी वापर होतो. शरीरातील निघून गेलेल्या घटकांची भरपाई करणे अतिसारामध्ये तेवढेच आवश्यक आहे. झिंक पुरेशा प्रमाणात दिल्याने शरीराची प्रतिकार यंत्रणा परत कार्यान्वित होते. शरीरातील झिंक (जस्त) कमी झाले असल्यास अतिसार दीर्घकालीन अतिसारामध्ये बदलतो. कुमारवयीन रुग्णामध्ये झिंक दिल्याने त्यांची वाढ पूर्ववत होते. भरपूर द्रवपदार्थ, दिल्याने शुष्कता येत नाही. ब्रॅट आहार दिल्याने आतड्यांची स्थिति पूर्ववत होते. ब्रॅट हे बनाना, राइस,ॲसपल आणि टोस्ट चे लघुरूप आहे. या चार पदार्थाच्या आहारावर अवलंबून असलेल्या रुग्णामध्ये विरधळणारे आणि न विरघळणारे तंतू, आतड्याचा दाह न होता आहारातून मिळतात. टोस्ट थोडा काळा किंवा अधिक ब्राउन भाजला तर जिवाणू विषे चारकोल मध्ये शोषली जाऊन शरीरातून बाहेर जातात. लहान मुलामध्ये आणि बालकामध्ये होमिओपॅथीच्या औषधाने अतिसारावर चांगला परिणाम होतो.
पूर्वानुमान- अतिसाराचे कारण पूर्वानुमानाशी संबंधित आहे. सुधारित देशामध्ये अतिसाराच्या, संसर्गजन्य अतिसाराच्या कारणाने आजारी पडणे हे सामान्य व्यक्तीस असह्य होते. औद्योगिक आणि विकसनशील देशामध्ये अतिसाराचे गंभीर परिणाम होतात. वेळीच उपचार केले नाहीत तर मृत्यू ओढवतो. दीर्घकालीन आजारामध्ये अतिसाराचे कारण शोधण्यासाठी ब-याच चाचण्या कराव्या लागतात. नेमके कारण 90% रुग्णामध्ये सापडते. इतर रुग्णामध्ये नेमके कारण सापडले नाही तर आतड्यांची हालचाल नियंत्रित करणे आणि स्थूल मानाने औषध देणे एवढेच शक्य आहे. प्रतिबंध : शुद्ध आहर, स्वच्छता, अन्न हाताळण्याच्या निरोगी सवयी यामुळे अतिसार पसरत नाही. प्रवासी अतिसार पेप्टो बिस्मॉल किंवा प्रतिजैविकामुळे आटोक्यात येतो. शुष्कता येऊ ना देणे आणि शुष्कतेच्या लक्षणावर शीघ्र उपचार करणे हे अत्यावश्यक आहे.
शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊ नये म्हणून प्रयत्न करणे गरजेचे असते. ओ. आर. एस. युक्त पाणी घेणे गरजेचे आहे. एक लिटर पाण्यात एक मूठ साखर आणि चिमुटभर मीठ घातल्यास ओ. आर. एस. तयार होते. अंतराने मीठ आणि साखरेचे पाणी घेतल्यास फायदा होतो. यामुळे शरीरातील पाण्याची कमी भरून निघते, तसेच अशक्तपणा ही काही प्रमाणात कमी होतो. ओ. आर. एस. या उपचार पद्धतीमुळे अनेक बालकांचे प्राण आजपर्यंत वाचले आहेत. ओ. आर. एस. मधील मिश्रणामुळे मोठ्या आतड्यात पाणी धरून ठेवले जाते.
गरज पडल्यास डॉक्टरांच्या सल्याने योग्य ती प्रतिजैविके घेणे इष्ट आहे.
वर्ग:आरोग्य वर्ग:रोग वर्ग:विषाणूजन्य रोग वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
व्हायोलिन
वर्णन
व्हायोलिन एक तंतुवाद्य (तारवाद्य) आहे. सर्व रसांमध्ये वाजविले जाणारे 'व्हायोलिन' हे एकमेव वाद्य आहे, असे विख्यात व्हायोलिनवादक मोठ्या आत्मविश्वासाने सांगतात. व्हायोलिनलाच फिडल म्हणतात. भारतात या वाद्याला बेला हे नाव आहे..
भारतीय वाद्यसंगीत परंपरेत तंतुवाद्यांना खूप प्राचीन परंपरा आहे. या परंपरेनुसार तंतुवाद्याचे तारा छेडून वाजवावयाची वाद्ये व गजाने वाजवावयाची वाद्ये, असे दोन प्रकार अस्तित्वात आहेत. भारतामध्ये व्हायोलिनची प्राचीन जातकुळी सांगणारी वीणाकुंजू, पुल्सुवन, केंदू, पेना, बेनाम, किन्नरी, रावणहट्टा ही तंतुवाद्ये आहेत, असे मानले जाते. व्हायोलिन हे वाद्य भारतीय नाही. जरी ते परकीय असले, तरी आज देशामध्ये मैफलीच्या मध्यभागी विराजमान झालेले ते वाद्य आहे. वरील वाद्ये व्हायोलिनप्रमाणेच उलटी धरून गजाने वाजविली जातात. या वाद्यांचा वापर अभिजात शास्त्रीय संगीतात आढळत नाही. त्यांचा विशेष वापर लोकसंगीतात होत होता.
इतिहास
आजच्या व्हायोलिन वाद्याशी मिळते-जुळते पहिले चित्र ९ व्या शतकात आढळते. तेराव्या शतकात युरोपमध्ये प्रचारात आलेले 'व्हिएसे' हे वाद्य व्हायोलिन वाद्याच्या आजच्या स्वरूपाचे जनक मानले जाते. कारण पुढील दोनशे ते अडीचशे वर्षांच्या कालखंडात अनेक प्रकारचे आकार घेत, १७ व्या शतकात आजचे व्हायोलिन युरोपात नावारूपाला आले.
युरोपपासून भारतापर्यंतचा प्रवास करण्यास व्हायोलिनला फारसा काळ लागला नाही. पाश्चात्त्य लोकांमुळेच त्याचा आपल्या देशात प्रसार आणि प्रचार झाला. या वाद्याचा भारतीय संगीतात पहिला प्रवेश दक्षिण भारतातील संगीतामधून झाला. त्यानंतर कर्नाटक संगीतातील वासूस्वामी दीक्षितार, मुत्तुस्वामींचे शिष्य वडिवेसू यांनी त्याचा वापर केला. आज दक्षिण भारतातील कोणताही संगीत प्रकार व्हायोलिनच्या साथसंगतीशिवाय सादर होऊ शकत नाही. महाराष्ट्रात व्हायोलिनला स्वतंत्र स्थान मिळवून देण्याचे श्रेय कै. पंडित गजाननबुवा जोशी यांना जाते. त्यानंतर पंडित व्ही.जी. जोग, प्रभाकर जोग, श्रीमती डॉ. एम. राजम, एम. एस. गोपालकृष्णन, लालगुडी जयरामन इत्यादी श्रेष्ठ व्हायोलिन वादकांनी आपआपल्या वादनांची खास शैल्या निर्माण केल्या आहेत.
कसे वाजवितात
व्हायोलिनचा जो एक मोकळा, दमदार, घुमदार आवाज आहे, तो त्याच्या लाकडी 'बॉडी'मुळे. त्या बॉडीलाच 'ध्वनिपेटिका' असे म्हणतात. हे लाकूड विशिष्ट प्रकारचे असते. आपल्याकडे जसे तंबोऱ्याचे भोपळे पंढरपूर, मिरज या भागातच होतात, तसे व्हायोलिनचे लाकूड युरोपातील विशिष्ट प्रदेशात उपलब्ध होते. म्हणूनच इटालियन व जर्मन बनावटीची व्हायोलिने जगात सर्वोत्तम मानली जातात. या विशिष्ट लाकडापासून बनविलेली व्हायोलिनची ध्वनिपेटिका, त्याचा विशिष्ट आकार, धातूच्या तारा यामुळे व्हायोलिनला विशिष्ट आवाज प्राप्त झाला आहे. तरफांच्या जादा तारा लावताना व्हायोलिनच्या ध्वनिपेटिकेला कडेने खुंट्यांची सोय केली जाते. त्या वेळेस ध्वनिपेटिकेचे लाकूड दाबले जाते व त्यातून बद्ध व दबलेला आवाज येतो.
हे वाद्य जितके मधुर वाजते, तितकेच सुंदर दिसते. याचा नाजूक, आकर्षक, कमनीय आकार व बदामी तुळतुळीत रंग प्रथम दर्शनीच लक्ष वेधून घेतो. केवळ चार तारा सुरांत लावल्या की, मनात योजाल ते संगीत साकार करता येते. या वाद्याला कोठी (बॉडी), त्याला लागून असलेली लांब दांडी आणि गज असे तीन भाग आहेत. कोठीला चार तारा असतात. धातूच्या या तारांची लांबी सारखी असली तरी जाडी कमी-जास्त असते. जाडीवर तारेच्या स्वरांची उंची अवलंबून असते. तारेची लांबी व तिची कोठ्यापासूनची उंची यांचे प्रमाण व्यस्त असते. तार जितकी लांब तितका स्वर ढाला, खर्जातला असतो. तार जितकी आखूड तितका स्वर उंच असतो. लांबीला समान असणाऱ्या व्हायोलिनच्या तारांचा स्वर त्यांच्या जाडीवर अवलंबून असतो.
संदर्भ
वर्ग:वाद्ये
चोळ राजांची मंदिरे
चोळ (चोळर् राजघराणे) राजांची देवळे .
चोळ राज्यकर्त्यांचा सांस्कृतिक वारसा
चोळ राजांच्या साम्राज्यात तमिळ राष्ट्राने कला साहित्य आणि धर्म ह्या क्षेत्रात प्रगतीचे उच्च शिखर गाठले.पल्लवांच्या राज्यात आरंभ झालेल्या सांस्कृतिक आंदोलनाचे आपले शिखर चोळांच्या शासनात गाठले.भारतात ह्या पूर्वी कधीही न झालेल्या शिल्पकला,वास्तूकला आणि धातूपासून पुतळ्यांची निर्मितीस प्रारंभ झाला आणि भारतीय इतिहासात एका नव्या पर्वाने प्रारंभ केला.पल्लवांच्या शासनात सुरू झालेल्या भव्यदिव्य देवळांची निर्मिती तशीच चालू ठेवत चोळ राज्यकर्त्यांनी त्यात अधिक भर घालून द्राविडी वास्तूशिल्पकलेला नवसंजीवनी प्राप्त करून दिली.
कला स्थापत्य आणि धर्मविस्तार
चोळ शासनातील देऊळांची यादी (काम चालू...)
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतामधील हिंदू मंदिरे वर्ग:चोळ साम्राज्य
दोनिस एस्कोबार
दोनिस सालातियेल एस्कोबार इझाग्वेरे (३ फेब्रुवारी, इ.स. १९८१ - ) चा फुटबॉल खेळाडू आहे. हा गोलरक्षक म्हणून खेळतो.
अनागरिक धम्मपाल
अनागरिक धम्मपाल (අනගාරික ධර්මපාල; १७ सप्टेंबर १८६४ - २९ एप्रिल १९३३) हे श्रीलंकन (सिंहली) बौद्ध पुनरुज्जीवक आणि लेखक होते. ते पहिले जागतिक बौद्ध धर्मप्रचारक होते. ते अहिंसक सिंहली बौद्ध राष्ट्रवादाचे संस्थापक आणि ब्रिटिश राजवटीविरूद्ध श्रीलंकेच्या स्वातंत्र्य चळवळीतील अग्रणी व्यक्ती होते. अनेक शतके भारतात अक्षरशः नामशेष झालेल्या बौद्ध धर्माच्या पुनरुज्जीवनासाठी ते अग्रेसर होते आणि आशिया, उत्तर अमेरिका आणि युरोप अशा तीन खंडांत धर्म उपदेश करणारे ते आधुनिक काळातले पहिले बौद्ध होते. हेन्री स्टील ऑलकोट आणि थेओसॉफिकल सोसायटीचे निर्माते हेलेना ब्लाव्हत्स्की यांच्या बरोबर ते श्रीलंकेतील सिंहली बौद्ध धर्माचे प्रमुख सुधारक आणि पुनरुज्जीवन करणारे आणि पश्चिमेकडील प्रसारणातील महत्त्वाचे व्यक्तिमत्त्व होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या अर्ध्या शतकापूर्वी, तामिळ लोकांसह दक्षिण भारतीय दलितांच्या जनआंदोलनास त्यांनी प्रेरित केले. आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्यांनी बौद्ध भिक्खूंच्या अनुभवात श्री देवमित्ता धर्मपाल म्हणून संघात प्रवेश केला.
दोनिस एस्कोबार
वर्ग:होन्डुरासचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अनागरिक धम्मपाल
स्रोत
वर्ग:बौद्ध लेखक वर्ग:इ.स. १९३३ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १८६४ मधील जन्म वर्ग:बौद्ध पुनरुज्जीवक वर्ग:बौद्ध भिक्खू वर्ग:श्रीलंकन बौद्ध वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नमक हलाल (हिंदी चित्रपट)
इ.स. १९८० साली प्रदर्शित झालेला नमक हलाल हा एक हिंदी चित्रपट आहे. या चित्रपटात अमिताभ बच्चन, वहीदा रहमान व शशी कपूर यांनी काम केले आहे.
उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
एबेल मुझोरेवा
एबेल मुझोरेवा झिम्बाब्वेचा पंतप्रधान होता.
मुझोरेवा, एबेल
भाग्यनगर
भाग्यनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील खानापूर (विटा) तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
इरोड लोकसभा मतदारसंघ
इरोड (इंग्रजीत Erode) हा भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील एक लोकसभा मतदारसंघ आहे. २००० साली केलेल्या पुनर्रचनेदरम्यान निर्माण करण्यात आलेल्या इरोड मतदारसंघामध्ये इरोड जिल्ह्यातील ३, तिरुपूर जिल्ह्यातील २ तर नामक्कल जिल्ह्यातील १ असे एकूण ६ विधानसभा मतदारसंघ आहेत.
खासदार
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
सामणेरे
सामणेरे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
घामोळे
घामोळे यात घम्रग्रंथीमध्ये घाम साठून राहिला आणि त्वचेवर येऊ शखला नाही की त्वचेला सूज किंवा रॅशेस येतात. यालाच घामोळे म्हणतात. मान, काखेत किंवा मांड्या या ठिकाणी त्वचा एकमेकीला स्पर्श करत असल्याने हवा पोहोचून घामाचे बाष्पीभवन होत नाही. घट्ट कपड्यांमुळे तसेच भरपूर क्रीम चोपडल्यानेही घाम सुकण्यासाठी अडथळे येतात.
वर्ग:रोग वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
सर्जियो मेंडोझा
वर्ग:होन्डुरासचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८१ मधील जन्म
हिवरधारी
हिवरधारी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यान
नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यान हे भारताच्या उत्तराखंड राज्यातील अभयारण्य आहे. चमोली गढवाल जिल्ह्यातील या उद्यानाची स्थापना १९८२मध्ये झाली. हे संपूर्ण वनक्षेत्र ३,५०० मीटर (११,५०० फूट) पेक्षा अधिक उंचीवर आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील संरक्षित वनक्षेत्रे वर्ग:चमोली जिल्हा वर्ग:इ.स. १९८२ मधील निर्मिती वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने
स्पाँडिलोसिस
स्पाँडिलोसिस किंवा सर्व्हायकल स्पाँडिलोसिस म्हणजे मानेच्या भागात मणक्याच्या हाडांची असाधारण वाढ, मानेच्या मणक्यांमधील गादीचे (यांना मणक्यांमधील चकत्या म्हणतात) खराब होणे, बाहेर येणे आणि त्याच्यावर कॅल्शियम साठून राहणे.
मानेत एकूण सात मणके असतात. त्यांच्या साह्यानेच आपण मानेच्या हालचाली करू शकतो. या मणक्यांची झीज झाल्याने सर्व्हायकल स्पाँडिलिसिस उद्भवतो. यात मणक्यांतील अंतर कमी होणे, गादी झिजणे, मणका जागेवरून सरकणे (स्पाँडिलिस्थेसिस). नस दबली जाणे (नर्व्ह क्रॉम्प्रेशन) असे आजार यात होऊ शकतात. सर्व्हायकल स्पाँडिलिसिस या आजारात मानदुखी, पाठदुखी, डोकेदुखी येते.
व्यायाम प्रकार
एकट्या भारतात दरवर्षी १ कोटीपेक्षा जास्त लोक स्पॉडिलिसिस आजारामुळे प्रभावित आहेत. मान दुखी, कमजोरी, खांद्ये, हात आणि बोट सुन्न पडणे, डोकेदुखी, चक्कर येणे, मान हलविताना त्राास होणे इत्यादी लक्षण आहे. हे एक डिजनरेटिव डिजीज आहे. यात वयानुसार स्पाईनल डिस्कमध्ये परिवर्तन होत असतो. परिवर्तनामुळे कंबर दुखी किंवा मान दुखी होत असते. यामुळे ऑस्टियोअर्थराईटिस होऊ शकतो. तसेच हे कार्टिजेल ला नुकसान पोहचवू शकते. मध्यम वर्गातील युवा मध्ये या डिजनरेटिव बदलावा बरोबर चवथ्या आणि सातव्या सर्वाईकल वर्टेब्रे सर्वात जास्त प्रभावीत होत असते. एक दशकाअगोदर सवाईकल स्पाँडिलिसेस (सीवी) हे वयाशी संबंधित होते. तसेच ६० वर्षापेक्षा पेक्षा जास्त वय असलेल्या लोकांमध्येच हे पाहिले जात होते. मानेची हडी वाढत्या वयबरोबर कमजोर होत असते. डिस्क स्पेस आणि हड्डी घासल्याने सीवी होत असतो. पंरतू आज ४० वयापेक्षा कमी लोकांनाही हा रोग होऊ लागला आहे. एकट्या भारतात दरवर्षी १ कोटीपेक्षा जास्त लोक स्पॉडिलिसिस आजारामुळे प्रभावित होत आहे. एका अंदाजानुसार वयस्करामध्ये मानदुखीचे वार्षिक प्रमाण २० ते २५ टक्के आहेत. सीवी महिला आणि पुरुषांमध्येही आढळून येतो. परंतु सर्वात जास्त गंभीर स्थिती पुरुषांमध्ये आढळून येते. ज्येष्ठ नागरिक वृद्धामध्ये पाठीचा कणाची समस्या सर्वात जास्त दिसून येते. एका अंदाजेनुसासर ५० वर्षापेक्षा अधिक वयाचे ७० टक्के लोकांमध्ये स्पाईनल cervical vertebra चे संकुचन किंवा इंटरवर्टेब्रल फोरैमिना होत असतो. आणि यामधून ५० टक्के प्रकरणात सवाईकल स्पाईन मध्ये स्पाँडिलोटिक परिवर्तन, तसेच १५-४० टक्के रुग्णांमध्ये सॉलिटरी डिस्क स्पेस चे परिवर्तन होत असते. तसेच ८०-८५ टक्के रुग्णांमध्ये अनेक स्तरावर बदल होत असते. तर १० टक्के रुग्णांवर बोन डिफॉरमेटी जन्मजात असतो.
सवाईकल स्पाईन चे डिजनरेशन होत असतो. सर्वाइकल वरर्टेबाई बरोबर काटिलेज खराब होत असतो. तसेच मोठे होत असतात. हे सर्व वायाशी संबंधित आहे. पंरत आता युवामध्येही सीवी चे प्रकरण अचानक समोर येण्याचे कारण म्हणजे खराब पॉश्चर आहे. युवा वर्ग आपले काम पीसी किंवा लॅपटॉपवर करतात. जास्तीत जास्तवेळी स्क्रिनवर खाली पाहणे किंवा वर पाहणे हा प्रकार होत असतो. मात्र हे दोन्ही स्थिती चुकीचे आहे. जेव्हा मानेचे पोश्चर चुकीचे असते. त्यावेळी खूप समस्या उत्पन्न होत असते.
संदर्भ
वर्ग:रोग वर्ग:विकिप्रकल्प वैद्यकशास्त्र
मोमोझोनो
सम्राट मोमोझोनो (桃園天皇;१४ एप्रिल, १७४१ - ३१ ऑगस्ट, १७६२) हा जपानचा ११६वा सम्राट होता. हा १७४७पासून मृत्यूपर्यंत सत्तेवर होता.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:जपानी सम्राट वर्ग:इ.स. १७४१ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १७६२ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुनील खांडबहाले
सुनील शिवाजी खांडबहाले (जन्म १ जून, १९७८) हे एक भारतीय संशोधक आणि उद्योजक आहेत. ते नाशिक जिल्यातील त्र्यंबकेश्वर जवळील महिरावणी या खेड्यातील आहेत. खांडबहाले.कॉम या भारतीय २२ राजभाषा डिजिटल शब्दकोश निर्मितीसाठी ते ओळखले जातात. , समयसंगीत , कुंभथॉन  , ऑनलाईन ज्ञानेश्वरी रेडिओ  , इंटरनेट कम्युनिटी रेडिओ संस्कृतभारती , गोदावरीआरती.ऑर्ग   , मराठी भाषा स्पेलचेकर  ही त्यांची काही प्रसिद्ध संशोधने आहेत. अनेक वृत्तपत्रं तसेच मासिकांमधून ते स्तंभलेखन करतात.
पुरस्कार आणि सन्मान
त्यांना विविध पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले आहे.
आइसलँड राष्ट्रीय फुटबॉल संघ
आइसलॅंड फुटबॉल संघ (इस्लेन्स्का: Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu) हा युरोपमधील आइसलॅंड देशाचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. युएफाचा सदस्य असलेला आइसलॅंड २०१६ सालच्या युएफा यूरो स्पर्धेसाठी पात्र ठरला आहे.
बाह्य दुवे
फुटबॉल संघ
कल्लकुरिची लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:तमिळनाडूमधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
खुद्दार
खुद्दार हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
बी
बी एक परिपक्व बीजाण्ड आहे.,जो निषेचन के बाद क्रियाशिल होता है,बीज उचित परिस्थितिया जैसे जल,वायु,सूर्य प्रकाश आदि मिलने पर क्रियाशिल होता है।
वर्ग:वनस्पतीचे भाग वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:शेती
बैजनाथ मंदिर
बैजनाथ मंदिर हे हिंदू मंदिर आहे. हे भारताच्या हिमाचल प्रदेशच्या कांग्रा जिल्ह्यात असलेल्या बैजनाथच्या छोट्या गावात वसलेले आहे. १२०० ए.डी. मध्ये आहुका आणि मानुका या दोन स्थानिक व्यापाऱ्याने मंदिर बांधले. हे भगवाननाथांना वैद्यनाथ म्हणून समर्पित आहे.
पुरातत्त्वशास्त्र
मुख्य हॉलमध्ये दगडी पाट्यांवर दोन लांब शिलालेख कोरले आहेत या शिलालेखात मानुका आणि आहुका या व्यापाऱ्यांनी मंदिराच्या बांधकामाविषयी माहिती दिली आहे.
शिल्पे
मंदिराच्या भिंतींवर असंख्य मूर्ती कोरल्या आहेत. मंदिरात भगवान गणेश, भगवान हरिहर, कल्याणसुंदर आणि भगवान शिव ह्या देवांचे मुर्त्या आहेत
संदर्भ
वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील हिंदू मंदिरे वर्ग:शिव मंदिर
हॅरी ट्रुमन
'''हॅरी एस. ट्रुमन''' (मे ८, १८८४ - डिसेंबर २६, १९७२) हे अमेरिकेचे ३३ वे राष्ट्राध्यक्ष होते. ट्रुमन हे इ.स. १९४५ ते इ.स. १९५३ पर्यंत राष्ट्राध्यक्षपदावर होते.
परिचय
राजकारणात प्रवेश करण्यापूर्वी ते शेतकरी आणि व्यापारी होते. इ.स. १९२० साली त्यांनी राजकारणात प्रवेश केला.डेमॉक्रॅटिक पक्षाचे उमेदवार म्हणून सर्वप्रथम इ.स. १९३४ मध्ये सिनेटवर निवडून गेले. राष्ट्राध्यक्ष होण्याआधी ते फ्रँकलिन डिलानो रूझवेल्टच्या राष्ट्राध्यक्ष पदाच्या काळात इ.स. १९४४ मध्ये उपराष्ट्राध्यक्ष झाले व रूझवेल्टच्या मृत्यूनंतर इ.स. १९४५ साली आपोआप राष्ट्राध्यक्षपदावर आले.
कामगिरी
जपानवर अणुबाँब टाकण्याचा निर्णय यांनीच घेतला होता. साम्यवादाच्या प्रसाराच्या विरोधात इ.स. १९५० मध्ये कोरियामध्ये अमेरिकी सैन्य पाठवले. सोव्हियत रशिया व अमेरिकेतील शीतयुद्धाचा प्रारंभ हॅरी ट्रुमन यांच्या काळातच झाला.
बाह्य दुवे
ट्रुमन, हॅरी ट्रुमन, हॅरी वर्ग:इ.स. १८८४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७२ मधील मृत्यू वर्ग:डेमोक्रॅटिक पक्ष (अमेरिका) मधील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:अमेरिकेचे सेनेटर
रायांबे
रायांबे हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील इगतपुरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३७ ते ३९ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:इगतपुरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
पखवाज
पखवाज (हिंदीत पखावज) हे भारतात, व दक्षिण आशियात प्रचलित असणारे दोन तोंडांचे ढोलवर्गीय आडवे धरून वाजविण्याचे तालवाद्य आहे. पखवाजास मृदंग, गोमुखी, पणवानक अशी अन्य नावे आहेत. हिंदुस्तानी संगीतातील ध्रुपद गायन पद्धतीत साथीच्या वाद्यांमध्ये पखवाज हे हमखास आढळणारे तालवाद्य आहे. गायनाच्या साथीसोबतच भारतातील शास्त्रीय नृत्यांच्या संगीतसाथीतही पखवाजाचे महत्त्वाचे स्थान असते.काही प्रसिद्ध पखवाज वादकांची नावे '''श्री. विवेक पाटील''', ठाणे, श्री.भवानीशंकर, अलाहाबाद https://g.co/kgs/CohwtU 'पखवाज' हा फारसी शब्द आहे.
पखवाजाच्या दोन तोंडांपैकी लहान तोंडाकडील बाजूस शाईपूड व मोठ्या बाजूला धुमपूड म्हणतात. पखवाजवादनाच्या हिंदुस्तानी व कर्नाटकी अश्या दोन प्रमुख शैली मानल्या जातात. मुख्यत्वेकरून पखवाजावर चौताल वाजविला जातो. चौतालाचे बोल हे खुले असतात. प्रसिद्ध वादक विवेक पाटील हे उत्तम एकल पखवाजवादन करतात.
ज्या पिंग्वा
ज्या पिंग्वा (सोपी चिनी लिपी: 贾平凹; पिन्यिन: Jiǎ Píngwā) (फेब्रुवारी २१, १९५२ - हयात) ह चिनी कादंबरीकार आहे.
वर्ग:चिनी लेखक वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
विलार्ड लिबी
विलार्ड फ्रँक लिबी (१७ डिसेंबर, इ.स. १९०८:ग्रँड व्हॅली, कॉलोराडो, अमेरिका − ८ सप्टेंबर, इ.स. १९८०, लॉस एंजेल्स) हे एक अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ व १९६० सालचे रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेते होते. येथे झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव ओरा एडवर्ड लीब्बी व आईचे नाव एव्हा मे असे होते. त्यांना एल्मर आणि रेमंड नावाचे भाऊ, तसेच एव्हा आणि एव्हलिन नावाच्या बहिणी होत्या. ते पाच वर्षांचे असताना आपल्या पालकांसोबत सांता रोसा, कॅलिफोर्निया येथे आले. त्यांनी आपल्या शिक्षणाची सुरुवात एका २ खोलीच्या शाळेतून केली. त्यांनी अनली हायस्कूल येथून १९२६ साली पदवी प्राप्त केली.
१९२७ साली त्यांनी बर्क्ली येथील कॅलिफोर्निया विद्यापीठात प्रवेश घेतला. इथेच त्यांनी १९३१ साली बी.एस. व १९३३ मध्ये पीएचडी पदव्या मिळवल्या. लिबी यांची १९३३ मध्ये कॅलिफोर्निया विद्यापिठातील रसायनशास्त्र विभागात शिक्षक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. त्यांनी १९३८ मध्ये सहायक अध्यापक म्हणून काम पाहण्यास सुरुवात केली. १९४० मध्ये ते लिओनोर हिकी हिच्याशी विवाहबद्ध झाले. १९४१ साली त्यांना गुगनहाइम फेलोशिप मिळाली.
त्यांनी प्राणी व वनस्पतींच्या अवशेषांवरून त्यांचा काळ ओळखण्याची कार्बन १४ पद्धत शोधून काढली. हा शोध पुरातत्त्व विभागासाठी क्रांतिकारक ठरला. १९४६ साली त्यांनी हा शोधनिबंध प्रकाशित केला. त्यांच्या रसायनशास्त्रातील महत्त्वपूर्ण योगदानासाठी त्यांना १९६० मध्ये रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराने गौरवण्यात आले.
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू वर्ग:अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ वर्ग:रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिकविजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पियानो
वर्ग:वाद्ये
राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट चित्रपट
राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट चित्रपट ही राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमधील एक श्रेणी आहे. माहिती व प्रसारण मंत्रालय, भारत ने स्थापन केलेल्या चित्रपट महोत्सव संचालनालय द्वारे दरवर्षी हे पुरस्कार सादर करण्यात येतात. चित्रपटांसाठी सादर केलेल्या पुरस्कारांपैकी हा एक गोल्डन लोटलस (स्वर्ण कमल) पुरस्कार आहे. हा पुरस्कार देशभरात, सर्व भारतीय भाषांमध्ये वर्षभरात तयार होणाऱ्या चित्रपटांसाठी जाहीर केला जातो. २०१७ला या पुरस्कारात स्वर्ण कमल, प्रमाणपत्र आणि २,५०,००० रुपयाचे रोख पारितोषिकाचा समावेश होता. चित्रपटाच्या निर्माता व दिग्दर्शक यांना हा पुरस्कार देण्यात येतो.
उद्घाटन पुरस्कार हे "ऑल इंडिया बेस्ट फीचर फिल्मसाठी प्रेसिडेंट्स गोल्ड मेडल" म्हणून प्रसिद्ध झाले आणि प्रल्हाद केशव अत्रे निर्मित आणि दिग्दर्शित श्यामची आई या मराठी चित्रपटाला देण्यात आला. हा पांडुरंग सदाशिव साने यांच्या मराठी कादंबरी, श्यामची आई, या वर आधारित आहे. २०१६ पर्यंत, सहासष्ठ चित्रपटांना पुरस्कार देण्यात आला आहे. १९७८ मध्ये चित्रपटसृष्टीतील चेतन आनंद यांच्या अध्यक्षतेखालील मंडळाने ऐंशी चित्रपटांची छाननी केली असली तरी या श्रेणीत कोणताही पुरस्कार देण्यात आला नव्हता. २०११ मध्ये दोन चित्रपटांनी पुरस्कार सामायिक केला; मराठी चित्रपट देऊळ आणि ब्यारी चित्रपट ब्यारी.
सत्यजित रे हे सर्वाधिक सन्मानित दिग्दर्शक आहे जिथे त्याच्या सहा चित्रपटांनी हा पुरस्कार जिंकला आहे. आदि शंकराचार्य (१९८३), संस्कृत भाषेत बनलेला पहिला चित्रपट, आणि ब्यारी भाषेत बनलेला पहिला चित्रपट ब्यारी (२०११) यांनीही हा पुरस्कार जिंकला आहे.
विजेते
पुरस्कार प्राप्त चित्रपटविजेते खालील प्रमाणे आहेत.
संदर्भ
चित्रपट
गोपाळपूर (केळापूर)
गोपाळपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
कॅनडा राष्ट्रीय बेसबॉल संघ
कॅनडा राष्ट्रीय बेसबॉल संघ आंतरराष्ट्रीय बेसबॉल स्पर्धांमध्ये कॅनडाचे प्रतिनिधित्व करतो.
वर्ग: राष्ट्रीय बेसबॉल संघ
ओटावा नदी
ओटावा नदी (Ottawa River; Rivière des Outaouais) ही कॅनडा देशामधील एक नदी आहे. ऑन्टारियो व क्वेबेक ह्या कॅनडाच्या प्रांतांची बरचशी सीमा ह्या नदीवरून आखली गेली आहे.
ओटावा नदी क्वेबेकच्या निर्मनुष्य पश्चिम भागात उगम पावते व नैऋत्येकडे वाहत जाऊन सेंट लॉरेन्स नदीला मिळते. ओटावाची एकूण लांबी १,२७१ किमी (७९० मैल) असून कॅनडाची राष्ट्रीय राजधानी ओटावा तसेच मॉंत्रियाल हे क्वेबेकमधील प्रमुख शहर ओटावाच्या काठांवर वसली आहेत.
वर्ग:कॅनडामधील नद्या
मंगरूळ (खानापूर)
मंगरूळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील खानापूर (विटा) तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २३ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:खानापूर (विटा) तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
नायगाव तालुका
नायगाव हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्याचा एक तालुका आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके वर्ग:नांदेड जिल्हा
नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यातील वजीरगाव हे गोदावरीच्या काठी वसलेले गाव असून तेथील जमीन अत्यंत सूपीक आहे.
जाते
जात्याचा इतिहास
सनपूर्व दोन हजार वर्षापासून जाते प्रचारात असावे, असे मानण्यास आधार आहे. सिंधुसंस्कृतीशी समकालीन आणि समान असलेल्या लोथलमधील उत्खननात जाते (वरची तळी) सापडली आहेत. तशाच तऱ्हेची तळी असलेली जाती नेवासे, तडकोड, वडगाव व सिरपूर तेथील उत्खननात मिळाली आहेत. नागार्जुन आणि तक्षशिला येथील उत्खननात जाती सापडली आहेत.नेवासे येथील उत्खननात तर अनेक जाती सापडल्या आहेत. पिठाच्या गिरण्या सुरू होण्यापूर्वी आपल्या कुटुंब जीवनात जात्याला महत्त्वाचे स्थान होते. आजही खेड्यात पहाटेच्या प्रहरी जात्याची घरघर आवाज येतो, आणि त्या घरघरीबरोबरच दळणाऱ्या स्त्रीच्या मुखातून स्त्र्वणाऱ्या अमृतमधुर ओव्याही ऐकायला मिळतात. गाण्याने श्रम हलके होतात, म्हणून जात्यावर दळण दळताना स्त्रिया ओव्या म्हणतात.या ओव्या अनेक अनामिका स्त्रियांनी सहजपणे रचलेल्या असतात. त्यांत स्त्रीहृद्यातील अनेक भावभावनांचे कल्लोळ व्यक्त झालेले दिसतात.एखादी जबाबदारी स्वीकारली,कि ती पार पडण्यासाठी क्षमता आपोआप येते, हा भाव व्यक्त करण्यासाठी ‘जात्यावर बसल्यावर ओवी सुचते,’ अशी म्हण मराठीत प्रचारात आलेली आहे. जात्यावरच्या ओव्यातून जात्याविषयी कृतज्ञता अनेक प्रकारे व्यक्त झालेली आहे. जात्याला ईश्वर मानून एक लोक कवयित्री गाते – जात्या तू ईश्वरा | तुंझ जेवण मला ठांव | घास घालिते मनोभाव || थोरल मांझ जात | खुंटा त्याचा चकमकी | आम्ही दळू या मायलेकी || थोरल मांझ जात | चवघी बायकांचं | घर वडील नायकांच ||
गीताच्या छंदात दळण सरत आल्यावर मराठी स्त्री आपल्या भक्तीसंपन्न भावनेच्या स्पर्शाने ओलावलेली एखादी ओवी म्हणून  असा उपसंहार करते. पूर्वी ग्रामीण भागात वीज पोहोचली नव्हती.तेंव्हा ग्रामीण भागातील स्त्रिया सकाळी भल्या पाहटे जात्यावर धान्य दळत असत. आधुनिक काळात जात्याची जागा विजेवर चालणाऱ्या गिरणी(चक्की)ने जात्याची जागा घेतली आहे.तरी आजही ग्रामीण भागात "जाते" वापरले जाते व लोकप्रिय आहे.जात्यावर कडधान्य ही भरडले जातात.
स्वरूप
धान्य जात्यात दळून त्याचे बारीक पीठ करतात. जाते आकाराने वर्तुळाकार गोल असते. जाते दगडाचे असून त्यामध्ये दोन तळ्या असतात.खालची तळी ही स्थिर असते.वरच्या तळ्याला कडेला एक उंच लाकडी खुंटा असतो.हा खुंटा हाती धरून वरची तळी फिरविता येते.या तळ्याच्या मध्यभागी असलेल्या छिद्रातून थोडे थोडे धान्य टाकतात.आणि दोन्ही तळ्याच्या घर्षणामुळे त्या धान्याचे पीठ होऊन तळ्याच्या कडाच्या फटीतून बाहेर येते. जाते घडाळ्याच्या विरुद्ध दिशेने फिरवले जाते. पूर्वीच्या स्त्रिया जात्यावर धान्य दळत असताना गाणी म्हणत, त्याला जात्यावरची ओवी असे म्हणत.
उखळी सारखे जाते
हे गोल आकाराचे असुन खाली निमुळते आहे.वरच्या तळीच्या बाजु किंचित अर्धगोल असुन,तिचा खालचा भाग खोलगट आहे.वरच्या बाजुला खुंटा बसवण्यासाठी भोक पाडलेले आहे.धान्य घालण्यासाठी वरच्या तळीला जे तोंड असते.नेवासे येथील उत्खननात या प्रकारची अनेक जाती सापडली आहेत