cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मेहकर
इतर महत्त्वाचे
बँकिंग क्षेत्रात शहर मागे नाही. जीवन गतिमान झाले व लोकांच्या अपेक्षा गरजा वाढल्या. राष्ट्रीयीकृत बँकांच्या शाखांबरोबरच सहकारी बँकांनीही व्यवहार वाढवले. श्याम उमाळकरांची सत्यजित पतसंस्था, डॉ. सुभाष लोहिया, उदय सोनी, आदींच्या प्रयत्नातून विस्तारलेली महेश पतसंस्था, प्रतापराव जाधव यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्र पतसंस्था, वसंतराव मगर, सर्पमित्र वनिता बोराडे, नलिनी खडसे यांच्या विविध पतसंस्था या अर्थविषयक संस्थांच्या जाळ्याने बचत व कर्जपुरवठा गरजा भागल्या व त्याबरोबरच शहराच्या व्यापार, रोजगारसंबंधीच्या भरभराटीला मोठा हातभार लागला. रोजगार निर्मिती व शेतकऱ्यांच्या उसाला किंमत देण्याचे काम प्रतापराव जाधव, भगवान मानधने, बबनराव भोसले, प्रकाश मापारी, विलास काळे आदींच्या प्रयत्नातून साकारलेल्या शारंगधर साखर कारखान्यानेही केले आहे. मेहकर परिसरातला हा एकमेव मोठा उद्योग. एरव्ही अनेक वर्षांपासून मेहकरला अनेक एकरांच्या पडीत जमिनीवर फक्त एम.आय.डी.सी.चा बोर्डच तेवढा उभा आहे. औद्योगिक वसाहत उभीच झाली नाही. गावात मोठमोठी व्यापार प्रतिष्ठाने, व्यापारी संकुलात वाढ झाली पण, मोठ्या रोजगार निर्मितीचा केंद्रबिंदू असलेल्या औद्योगिक वसाहतीच्या उभारणीकडे मात्र पूर्णतः दुर्लक्ष झाले, ही वस्तुस्थिती आहे.
पूर्वी बालाजी संस्थानमध्ये धर्मार्थ दवाखाना वैद्यांच्या सहकार्याने चालवला जायचा. वार्षिक तीन रुपये भरून वर्षभर मोफत औषधोपचार केला जायचा. आता मेहकरात ग्रामीण रुग्णालय आहे. उच्चशिक्षित डॉक्टरांचे ४७ दवाखाने आहेत. सर्व प्रकारच्या वैद्यकीय सुविधा आहेत. १९१६ मध्ये मानमोडीच्या (एन्फ्लुएंझा) रोगाने येथील शेकडो लोक दगावले. १९२० मधील दुष्काळात उपासमार झाली. १९२६ मध्ये प्लेगने असंख्य बळी घेतले. २ जातीय दंगली झाल्या तरीही होरपळलेली माणसे पुन्हा उभी झाली व गावाला प्रगतीची गती देत राहिली. कालानुरूप सर्व परिवर्तनाचा स्वीकार करत मेहकर ताठ मानेने उभे आहे. किरण डोंगरदिवे ह्यांच्या सोबत त्यांच्या पिढितील सुनील पवार संदीप गवई नागेश कांगाने यांनी साहित्य क्षेञात तसेच अमोल टेकाळे यांची साहित्य सागर साहित्य संघाने भरीव कार्य केले आहे.
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील गावे
हॅमिल्टन, बर्म्युडा
हॅमिल्टन ही बर्म्युडा ह्या युनायटेड किंग्डमच्या कॅरिबियनमधील प्रदेशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. हॅमिल्टन शहर पर्यटनासाठी प्रसिद्ध आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:बर्म्युडा वर्ग:उत्तर अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
नाझी पक्ष
राष्ट्रीय समाजवादी जर्मन कामगार पक्ष जर्मन: ), किंवा नाझी पक्ष हा जर्मनीमधील इ.स. १९२० ते इ.स. १९४५ दरम्यान अस्तित्वात असलेला एक राजकीय पक्ष होता. पहिल्या महायुद्धानंतर जर्मनीमध्ये वाहणाऱ्या वर्णद्वेषी व कम्युनिस्टविरोधी चळवळींमध्ये ह्या पक्षाची मुळे रोवली गेली.
१९२० साली स्थापन झालेल्या ह्या पक्षाची सुत्रे ॲडॉल्फ हिटलरने १९२१ साली आपल्या हातात घेतली. वाढती बेरोजगारी, महायुद्धानंतर जर्मनीला मिळालेली हीन वागणूक, ज्यूविरोध व देशप्रेम भावना ह्यांचे भांडवल करून नाझी पक्ष १९३० सालापर्यंत जर्मनीमधील एक बलाढ्य राजकीय पक्ष बनला होता. १९३३ साली हिटलरला जर्मनीचा चॅन्सलर घोषित करण्यात आले. त्यानंतर हिटलर व त्याच्या नाझी सहकाऱ्यांनी जर्मनीमधील इतर सर्व पक्ष बरखास्त केले व राजकीय विरोधकांना तुरूंगात डांबले अथवा ठार मारले. ह्याच वर्षी नाझी जर्मनीची स्थापना झाली व ह्या राष्ट्राचा संपूर्ण अंमल नाझी पक्षाच्या हातात आला.
हिटलरच्या नेतृत्वाखाली नाझी पक्षाने अनेक फॅसिस्ट कायदे लागू केले ज्यामध्ये जर्मन समाजाचे शुद्धीकरण करण्यासाठी आर्य जर्मनेतर सर्व वंशाच्या (मुख्यतः ज्यू) तसेच अपंग, समलिंगी, काळे, मतिमंद इत्यादींचे खच्चीकरण करणाऱ्या योजनांचा समावेश होता. ह्याचे रूपांतर होलोकॉस्टमध्ये झाले ज्यात सुमारे ६० लाख लोकांची कत्तल करण्यात आली.
दुसऱ्या महायुद्धात नाझी जर्मनीचा पाडाव झाल्यानंतर नाझी पक्ष नष्ट पावला.
नाझी पक्षाचा मार्क्सवाद, लोकशाही, उद्योगीकरण इत्यादी अनेक राजकीय विचारधारांना पूर्ण विरोध होता व एक-पक्ष हुकुमशाहीवर विश्वास होता.
वर्ग:नाझी जर्मनी
सीमा (गणित)
गणितानुसार, सीमा किंवा मर्यादा (इंग्लिश: Limit, लिमिट)  म्हणजे एखाद्या राशीचे मूल्य वाढवत नेले असता, त्या राशीच्या एखाद्या फलाने किंवा श्रेणीने "गाठलेले" टोकाचे मूल्य होय. कलन या गणिताच्या शाखेत सीमा पायाभूत घटक असून सातत्य, विकलन, संकलन इत्यादी महत्त्वाच्या संकल्पनांच्या व्याख्या यांच्यावरच आधारल्या आहेत.
सूत्रे लिहिताना, सीमा lim या रोमन लघुरूपाने दर्शवल्या जातात. उदा.: lim(an) = a. एखाद्या राशीने किंवा श्रेणीने सीमा गाठल्याचे दर्शवण्यासाठी उजव्या बाणाचे चिन्ह (→) वापरतात. उदा.: an → a.
नाझीवाद
नाझीवाद (राष्ट्रीय समाजवाद, Nazism, Nationalsozialismus) हा शब्द नाझी जर्मनीच्या नाझी पक्षाची धोरणे व विचारधारांचे वर्णन करण्यासाठी वापरला जातो. नाझीझम हा फॅसिझमचाच एक प्रकार मानला जात असून त्यामध्ये वर्णद्वेष, ज्यूविरोध इत्यादी तत्त्वे देखील सामील होती. पहिल्या महायुद्धानंतर जर्मन राष्ट्रीयत्वाच्या भावनेतून व कम्युनिस्ट-विरोधी विचारांमधून नाझीवादाचा उगम झाला. नाझीवादाचा भांडवलशाही व साम्यवाद ह्या दोन्ही तत्त्वांना विरोध असून राष्ट्रीय एकात्मता व संस्कृतीवर आधारित एकसारखा समाज निर्माण करणे हे त्याचे ध्येय होते.
५ जानेवारी १९१९ रोजी वायमार प्रजासत्ताकामध्ये नाझी पक्षाची स्थापना झाली. पुढील काही वर्षांमध्ये ॲडॉल्फ हिटलरने नाझी पक्षावर संपूर्ण नियंत्रण केले व पक्षाच्या ज्यूविरोधी धोरणांचा प्रसार करण्यास सुरुवात केली. १९२४ सालच्या माइन काम्फ ह्या पुस्तकामध्ये हिटलरने नाझीवादाची तत्त्वे समजावली आहेत. नाझीवाद ही पहिल्या महायुद्धानंतर जर्मनीमध्ये उदयाला आलेली एक सर्वंकष स्वरूपाची विचार प्रणाली आहे जर्मनीचा तत्कालीन हुकुमशहा अडॉल्फ हिटलर याने नाझीवादाची मांडणी केलेले आहे
कबीरधाम जिल्हा
''हा लेख कवर्धा जिल्ह्याविषयी आहे. कवर्धा शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
कवर्धा हा भारताच्या छत्तीसगढ राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र कवर्धा येथे आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:कबीरधाम जिल्हा वर्ग:छत्तीसगढमधील जिल्हे
जोसेफ स्टिलवेल
जनरल जोसेफ वॉरेन स्टिलवेल (१९ मार्च, इ.स. १८८३:पलाट्का, फ्लोरिडा, अमेरिका - १२ ऑक्टोबर, इ.स. १९४६:सान फ्रांसिस्को, कॅलिफोर्निया, अमेरिका) हा अमेरिकन सैन्याधिकारी होता. याने दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान भारत, म्यानमार आणि चीनमध्ये जपानी सैन्यासमोर दोस्त सैन्याचे नेतृत्व केले.
आपल्या खत्रूड स्वभावामुळे स्टिलवेलला व्हिनेगार ज्यो असे टोपणनाव होते.
भारतातील लेडो आणि चीनमधील कुनमिंग शहरांना जोडणाऱ्या लेडो मार्गाला च्यांग कै शेकने स्टिलवेलच्या स्मरणार्थ स्टिलवेल रोड असे नाव दिले.
वर्ग:अमेरिकेचे सैन्याधिकारी वर्ग:इ.स. १८८३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४६ मधील मृत्यू
रिटर्न ऑफ ज्वेल थीफ
रिटर्न ऑफ ज्वैलथीफ हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
कन्नड ब्राह्मण
कन्नड ब्राह्मण (कानडी ब्राह्मण) ही कर्नाटकातील विविध ब्राह्मण पोटजातींना सामावून घेणारी एक समूहवाचक संज्ञा आहे. तेलंगी ब्राह्मण, दक्षिणी ब्राह्मण या अशाच समूहवाचक समज्ञा आहेत.
यांच्यांत तीन पंथ आढळतात -
वर्ग:ब्राह्मण पोटजाती
शिव मंदिर
पालघर-माहीम-रेवाळे रस्त्यावर एसटी बसच्या माहीम बाजार बसथांब्यावर डाव्या बाजूस हे देऊळ आहे. पालघरवरून रेवाळे, केळवे, सफाळे, एडवण, कोरे, दातिवरे, मथाणे, वेढी, चटाळे, उसरणी, भादवे, माकुणसार वगैरे ठिकाणी जाणाऱ्या सर्व एसटी बसेस तसेच सातपाटीवरून एडवणकडे जाणाऱ्या ऑटोरिक्षा येथे थांबतात. पालघरहून ऑटोरिक्षाने तसेच खाजगी टांग्याने तेथे जाता येते.
मंदिराच्या समोर पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर ह्यांनी बांधलेला, वर्षभर पाणीसाठा असणारा व दोन्ही बाजूंनी पायऱ्या असलेला दगडी तलाव आहे. तलावात मध्यवर्ती भागात एक लाकडी खांब आहे. महाशिवरात्री, दीपावली, गुढी पाडवा इत्यादी महोत्सवांत दीप प्रज्वलन करण्यासाठी तलावाच्या चारही भिंतीना आतून कोनाड्यांची सोय केली आहे.
संदर्भ
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
वर्ग:पालघर तालुका वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे वर्ग:महाराष्ट्रामधील मंदिरे
व्यंकटेश मंदिर
व्यंकटेश उर्फ बालाजी मंदिर,महिकावती
हे मंदिर पालघर तालुक्यातील माहीम गावी पालघर-माहीम-रेवाळे रस्त्यावर एसटी बसच्या माहीमबाजार बसथांब्यावर आहे. पालघरवरून रेवाळे, केळवे, सफाळे, एडवण, दातिवरे, माकुणसार, दांडा, मथाणे, कोरे, उसरणी, भवानगड या गावांकडे जाणाऱ्या सर्व एसटी बसेस ह्या थांब्यावर थांबतात.येथे वरील गावांवरून रिक्षाने सुद्धा येता येते.
दसरा उत्सव
आश्विन शुद्ध प्रतिपदेपासून आश्विन शुद्ध पौर्णिमेपर्यंत नवरात्रीच्या काळात येथे उत्सव भरला जातो. दसऱ्यास सकाळी जवळच असलेल्या महादेव मंदिरात व्यंकटेश देवाचे तुळशी /ऋक्मिणीबरोबर लग्न विवाह साजरा केला जातो.त्याच दिवशी संध्याकाळी जवळच असलेल्या आपटा वृक्षाजवळ सरकारी अधिकारी तहसिलदार पालघर ह्यांचे हस्ते आपटा वृक्षाची पूजा केली जाते व सोनेलूटीचा महोत्सव साजरा केला जातो. आसपासच्या सर्व गावातून ह्या उत्सवात भाग घेतला जातो. आश्विन द्वितीयेपासून प्रत्येक दिवशी वेगवेगळ्या वाहनावर व्यंकटेश देवाची पालखीतून मिरवणूक काढली जाते.पहिले वाहन मोर असते. मिरवणूक रात्री १० वाजता चालू होऊन रात्री ११ वाजता संपन्न होते.तृतीयेच्या दिवशीचे वाहन वाघ असते. चतुर्थीला मारुती वाहन असते. पंचमीला श्रींची रमा-लक्ष्मी सह गरुड वाहनावर पालखी काढली जाते. गरुडपंचमी असल्याने रात्री ९ ते १०.३० पर्यंत कीर्तन असते व त्यानंतर रात्री ११ ते १२ अशी पालखी काढली जाते. षष्ठीला वाहन शेष (नाग) असते.सप्तमीला वाहन घोडा असते. अष्टमीला वाहन हत्ती असते. नवमीला पालखी सोहळा नसतो. दशमी अर्थात दसरा सणाला सकाळी ६ ते ७ कीर्तन असते व श्रींची सकाळी ७.३० वाजता हरीण वाहनावर मिरवणूक काढली जाते आणि सकाळी ८ ते ९ दरम्यान श्रींचा शंकर मंदिरात तुळशीचा विवाह सोहळा साजरा करण्यात येतो. पुन्हा संध्याकाळी ४ ते ६ वाजेपर्यंत कीर्तन असते व संध्याकाळी ६.३० वाजता घोडा वाहनावर श्रींची रथ मिरवणूक काढली जाते व आपट्याच्या झाडाजवळ पालघर तहसीलदार यांचे हस्ते पूजा केली जाते व सीमोल्लंघनाचा उत्सव साजरा केला जातो. उत्सव सोहळ्यात आपट्याची पाने सोने म्हणून एकमेकांना दिली जातात व देताना 'जय गोपाळ' किंवा 'जय व्यंकटेश' बोलले जाते.एकादशीला सकाळी १० ते दुपारी ३ वाजेपर्यंत श्रींचे समुद्र स्नान केले जाते व श्रींची रमा-लक्ष्मीसह गरुड वाहनावर रथ मिरवणूक काढली जाते.त्याच रात्री ९ ते १०.३० कीर्तन असते व त्यानंतर १०.३० ते ११ वाजेपर्यंत वराह वाहनावर श्रींची रथ मिरवणूक काढण्यात येते. त्यानंतर शेज आरती व तीर्थप्रसाद होतो व उत्सव संपन्न होतो.
संदर्भ
https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. http://tourism.gov.in/india-tourism-development-corporation-itdc
बाह्य दुवे
https://www.facebook.com/116089225408331/posts/961919174158661/?sfnsn=wiwspmo
वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे वर्ग:महाराष्ट्रामधील मंदिरे
शिल्प स्थापत्य
मराठवाडा परिसर प्राचीन शिल्प स्थापत्य अवशेषांनी समृद्ध आहे. प्राचीन ऐतिहासिक पुराव्यांचा विचार करत असताना मराठवाड्याला वगळून चालतच नाही. आजही अशा अनेक ऐतिहासिक खाणाखुणा जागोजागी सर्व मराठवाडाभर उभ्या आहेत. सातवाहनांपासून यादव काळापर्यंत येथे अनेक शिल्पस्थापत्य रचना उदयास आल्या. मराठवाड्यावर सर्वप्रथम राज्य सातवाहनांनी केले.प्रतिष्ठाननगरी ही त्यांची राजधानी होती. वेरुळच्या कातळातून अखंड काव्य निर्माण करणारा सर्वश्रेष्ठ कलाकार कोकस हा या प्रतिष्ठानचाच. तर या प्रतिष्ठानवर इ.स.पूर्व २३५ पासून ते इ.स. २२५ असे सुमारे साडेचारशे वर्ष सातवाहनोनी राज्य केले. त्यानंतर या मराठवाड्यात इ.स. २२५ ते ५५० असे सुमारे तीनशे वर्ष वाकाटकांनी राज्य केले. त्यानंतर इथे बदामीच्या चालुक्यांची सत्ता निर्माण झाली. ती सुमारे दोनशे वर्ष म्हणजे इ.स. ५५० ते ७५० अशी टिकली. ह्युएन-त्सांग याच काळात मराठवाड्यात आला होता. त्यानंतर इथे राष्ट्रकुटांची सत्ता निर्माण झाली. राष्ट्रकुटांच्या प्रभावी राजवटीनंतर इथे आले कल्याणीचे चालुक्य कल्याणी. हे सरधारणत: १० वे ११ वे शतक नंतर इथे अल्पकाळ सत्ता टिकली ती कलचुरींची. सर्व राजवंशात सातवाहनांपासून ते यादवांपर्यंत मराठवाड्यात धार्मिक,सामाजिक,सांस्कृतिक असंख्य घडामोडी घडल्या. प्राचीन कलावैभवाची साक्ष देणारी अनेक देवालये व गुहाशिल्पे निर्माण झाली. या सर्व देवालयात धर्मापुरीचे केदारेश्वर देवालय वास्तुशिल्पाचा उत्कृष्ट नमुना आहे. संतोष दहिवळ १५:१०, १९ एप्रिल २०११ (UTC)
माहिती तंत्रज्ञान
माहिती तंत्रज्ञानाचा मानवी आरोग्य व पर्यावरन संवर्धनासाठि उपयोग:-
माहिती
माहिती व संचार तंत्रज्ञान या मध्ये संगणक, संगणक प्रणाली ज्या मध्ये हार्डवेयर, सॉफ्टवेयर, संगणकीय भाषा, आणि मूळ डाटा हा वापरून हवी ती माहित सरळ आणि सोप्या तऱ्हेने मिळवली जाऊ शकते. उदारणार्थ जर माझ्या कडे वर्ग अ ब क डचे गुण आहेत आणि जर मी त्यांना माहिती तंत्रज्ञाना नुसार आरेखित केले तर मी एका नजरेत ओळखू शकेल किती विद्यार्थ्यांना ६० टक्केच्या वरती गुण आहेत आणि किती पास झाली आहेत. याच तऱ्हेने माहिती तंत्रज्ञान मध्ये मूळ डाटा वापरून त्याला साधारण मनुष्य समजू शकेल असे घडविले जाते. माहिती तंत्रज्ञान म्हणजे योग्य अशी माहिती इंटरनेटच्या माध्यमाने पोहचवणे. ही भारतातील सर्वात मोठी अशी औद्यागिक क्रांती आहे. महाराष्ट्रातील पुणे इथे हा व्यवसाय भरभराटीस येत आहे. नुकतेच नागपूर या शहरात TCS या औद्योगिक संस्थेच नवीन केंद्र उघडणार आहे आणि ही महाराष्ट्रातील तरुणांसाठी खूप छान संधी आहे. या मुले जवळ पास ८ हजारावरून जास्त माहिती तंत्रज्ञान या क्षेत्रात नौकरी मिळणार आहे.
भारतातील नावाजलेल्या माहिती तंत्रज्ञान संस्था
१. विप्रो २. इन्फोसिस ३. सत्यम ४. टीसीएस.
वर्ग:तंत्रज्ञान [[वर्ग:माहिती तंत्रज्ञान|*
बॅरी जॉन
जॉन, बॅरी
शेकाटया
मराठी नाव : शेकाटया, पाणटिलवा, टिलवा.
इंग्रजी नाव : Blackwinged Stilt (ब्लॅकविंग्ड स्टिल्ट)
शास्रीय नाव : Himantopus himantopus( हिमँटोपस हिमँटोपस )
माहिती : उथळ पाण्यात वावरणारा हा एक काळा-पांढरा पक्षी असून त्याच्या लाल रंगाच्या आणि काड्यांसारख्या लांबलचक पायांवरून ओळखू येतो. नदीवर, तलावांच्या काठांवर शेकाटे दिसायला लागले, की पक्ष्यांचं स्थलांथर सुरू झाल्याची चाहूल लागते. पक्षीनिरीक्षक सावध होतात आणि इतर स्थलांतरी पक्ष्यांचा शोध सुरू होतो. दलदली, पाणथळ जागा, गावतळी, नद्या, मिठागरे आणि खाड्यांवर हे 'लंबूटांग' दिसतात.
निमुळत्या काळ्या चोचीच्या उपयोग करून शेकाटयांना गोगलगायी, कालव यांच्यासारखे कठीण कवचाचे जलचर, अळया आणि पाणकीटक पकडता येतात. हे पक्षी लहान-मोठ्या थव्यांमध्ये दिसतात आणि रात्रीच्या वेळी स्थलांतर करतात. रात्रीच्या अंधारात हे पक्षी एकमेकांना पाहू शकत नाहीत. त्यामुळे थव्यातला प्रत्येक पक्षी पिपाणीसारखा आवाज काढून आपापली जागा कुठे आहे हे दुसऱ्या पक्ष्याला सांगतो. काही शहरांमध्ये गटाराच मैलोपाणी नदीत ज्या ठिकाणी सोडलं जातं अशा जागा शेकाटे विशेष पसंत करतात. सुमारे ५० ते १०० पक्ष्यांचे थवे गोळा होतात. कारण अशा ठिकाणी त्यांना त्याचं खाद्य भरपूर प्रमाणात उपलब्ध होत. उथळ पाण्यात चालत जाणारा शेकाटया गरज वाटली तर पोहू शकतो.हा पक्षी पालघर जिल्ह्यातील पालघर तालुक्यात माकुणसार, केळवे, माहीम, खारेकुरण येथील मिठागरात हल्ली दिसू लागला आहे.
चित्रदालन
<Gallery> File:Black winged stilt 4.jpg|शेकाटा पक्षी File:Black winged stilt in flight.jpg|शेकाटा पक्ष्याचे उडताना घेतलेले छायाचित्र </Gallery>
चंद्रशेखर कदम
कार्यकाल
वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
शेकाटया
चित्रदालन
वर्ग:पक्षी
लोकजागर ग्रामीण साहित्य संमेलन
कुंटूर (ता. नायगाव, जिल्हा नांदेड)) येथील साने गुरुजी संस्कारमाला सार्वजनिक वाचनालय व बहुउद्देशीय प्रतिष्ठानने ता. २५ मार्च २०१२ रोजी तिसरे लोकजागर ग्रामीण साहित्य संमेलन आयोजित केले होते.
यापूर्वीची लोकजागर साहित्य संमेलने :
१. सांगली. संमेलनाध्यकक्ष लक्ष्मीकांत देशमुख.
२. नायगाव(जिल्हा नांदेड) तालुक्‍यातील कुंटूर येथे ता. १७ जानेवारी इ.स. २०१०रोजी दुसरे लोकजागर ग्रामीण साहित्य समंलेन झाले. त्याचे उद्‌घाटन खासदार डॉ. जनार्दन वाघमारे यांच्या हस्ते झाले. संमेलनाध्यक्ष म्हणून कथाकार डॉ. मथु सावंत होत्या. कुंटूरच्या साने गुरुजी संस्कारमाला वाचनालय आणि साने गुरुजी बहुउद्देशीय प्रतिष्ठानतर्फे या संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. या संमेलनात कथाकथन, कविसंमेलन, ग्रंथ-वृक्षदिंडी असे भरगच्च कार्यक्रम झाले होते.
वर्ग: मराठी साहित्य संमेलने
होनियारा
होनियारा ही सॉलोमन द्वीपसमूह ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
वर्ग:सॉलोमन द्वीपसमूह वर्ग:ओशनियामधील देशांच्या राजधानीची शहरे
सुहानी थडानी
सुहानी थडानी (२ ऑगस्ट, २००६: - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून २०२१ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
वर्ग:अमेरिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. २००६ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
महासमुंद जिल्हा
महासमुंद हा भारताच्या छत्तीसगढ राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र महासमुंद येथे आहे.
तालुके
वर्ग:महासमुंद जिल्हा वर्ग:छत्तीसगढमधील जिल्हे
खराशी
खराशी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
उत्तर समुद्र
उत्तर समुद्र हा अटलांटिक महासागराचा एक भाग आहे. हा समुद्र उत्तर युरोपात ग्रेट ब्रिटन, स्कॅंडिनेव्हिया, बेल्जियम व नेदरलँड्स देशांच्या मधे स्थित आहे. उत्तर समुद्र अटलांटिक महासागरासोबत दक्षिणेला इंग्लिश खाडी तर उत्तरेला नॉर्वेजियन समुद्राद्वारे जोडला गेला आहे. उत्तर समुद्र 970 km लांब व 580 km रूंद असून त्याच्या पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ 750000 km2 इतके आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:समुद्र वर्ग:अटलांटिक महासागर
भारतातील राज्यांच्या विद्यमान मुख्यमंत्र्यांची आणि राज्यपालांची यादी
वर्ग:भारतीय संवैधानिक व्यक्ती वर्ग:याद्या
इ.स. २०१४ मधील हिंदी चित्रपट
संदर्भ
वर्ग:इ.स. २०१४ मधील चित्रपट वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे
यंदा कर्तव्य आहे! (चित्रपट)
यंदा कर्तव्य आहे! हा इ.स. २००६ साली पडद्यावर झळकलेला मराठी भाषेतील चित्रपट आहे. रसिका जोशी हिच्या कथेवर आधारलेल्या व केदार शिंदे याने दिग्दर्शिलेल्या या चित्रपटात अंकुश चौधरी, स्मिता शेवाळे व मोहन जोशी यांनी अभिनय केला आहे.
उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत :
वर्ग:इ.स. २००६ मधील मराठी चित्रपट
नम्रता शिरोडकर
नम्रता शिरोडकर ( २२ जानेवारी १९७२, मुंबई) ही एक भारतीय सिने अभिनेत्री व मॉडेल आहे. १९९३ मध्ये ती मिस इंडिया किताबाची मानकरी होती. नम्रताने आजवर अनेक भारतीय चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:इ.स. १९७२ मधील जन्म वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:फेमिना मिस इंडिया विजेत्या वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
महाजनपूर (सिन्नर)
महाजनपूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४१ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सिन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
आझमायिश
आज़मायिश हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
नाताळ शुभेच्छापत्र
नाताळ शुभेच्छापत्र याद्वारे नाताळ सणाच्या शुभेच्छा  एकमेकांना दिल्या जातात. नाताळ या सणाविषयीच्या भावना यामध्ये व्यक्त केलेल्या असतात. नाताळ सणाच्या आधी सुमारे आठवडाभर एकमेकांना अशी शुभेच्छापत्र पाठवायला सुरुवात केली जाते. नाताळ सणाच्या पाठोपाठ येणाऱ्या नवीन ग्रेगोरियन वर्षाच्या शुभेच्छा सुद्धा यामध्ये दिल्या जातात. यामध्ये शुभेच्छा कविता, गीते, बायबल या ग्रंथातील वचने यांनी सजविलेली असतात. सुट्टीच्या आनंद व्यक्त करणाऱ्या शुभेच्छा सुद्धा यात समाविष्ट केलेल्या असतात.
चमनी सेनेविरत्ने
चमनी रोशिनी सेनेविरत्ने (१४ नोव्हेंबर, १९७८:श्रीलंका - ) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९७ ते २०१३ दरम्यान १ महिला कसोटी, ८० महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने आणि काही महिला ट्वेंटी२० सामने खेळलेली तर २०१८ पासून च्या महिला क्रिकेट संघाकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
नाताळ शुभेच्छापत्र
स्वरूप
नाताळची शुभेच्छापत्रे सामान्यतः व्यावसायिक स्वरूपात तयार होतात आणि बाजारात विक्रीसाठी उपलब्ध असतात. घरगुती स्वरूपात लहान मुले अथवा मोठी माणसे नातेवाईक, मित्रपरिवार यांनी देण्यासाठी अशी शुभेच्छापत्रे तयार करताना दिसतात. या शुभेच्छापत्रांच्या दर्शनी भागावर येशू ख्रिस्त, नाताळ वृक्ष, नाताळ बाबा, केक, मेणबत्या, स्नोमेन, रेनडियरची गाडी, बर्फाचे कण अशा प्रकारची चिन्हे किंवा बायबल ग्रंथातील वचने लिहिलेली असतात.
चमनी सेनेविरत्ने
वर्ग:श्रीलंकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
नाताळ शुभेच्छापत्र
इतिहास
सर्वात पहिले ज्ञात असे शुभेच्छापत्र  मिशेल मायर याने तयार केले असे मानले जाते. त्यानंतर केलेट हॉर्सले आणि सर हेनरी कोल यांनी १ मे १८४३ साली तयार केले असे मानले जाते.
प्रकार
राणी व्हिक्टोरिया हिच्या कारकिर्दीत १९४० साली नाताळच्या शुभेच्छापत्र संकल्पनेला सुरुवात झाली असे मानले जाते. केल्विन कुलीग या पहिल्या राष्ट्राध्यक्षांच्या काळात नाताळ सणाच्या शुभेच्छा व्हाईट हाऊस मधील सदस्यांना पाठविण्यात आल्या. यामध्ये असलेला, मजकूर हा आधुनिक काळातील शुभेच्छापत्राशी साधर्म्य दाखविणारा होता.
व्यावसायिक स्तरावर पाश्चात्य आणि पौर्वात्य देशातील स्थानिक दुकानदार तसेच मोठ्या व्यावसायिक लोकांपर्यत व्यावसायिक आपापल्या ग्राहकांना नाताळ आणि नवीन वर्षाच्या शुभेच्छा पाठवितात. भारत देशातही ही पद्धती प्रचलित झाल्याचे पहायला मिळते. अनेक व्यावसायिक संस्था अशा शुभेच्छापत्रांची निर्मिती करून ती ग्राहका उपलब्ध करून देतात. यावरही नाताळ सण आणि त्यासंबंधी चित्रे आणि संदेश नोंदविलेले असतात.
काही सामाजिक संस्था त्यांच्या कामासाठी देणगी प्रोत्साहित करणारी नाताळ शुभेच्छापत्रे तयार करतात. या संस्थांना देणगी दिलेल्या दानशूर व्यक्तींना अशी पत्रे पाठविली जातात. इ. स. १९४९ साली या उपक्रमाची सुरुवात झालेली दिसून येते.
टपाल तिकीटे
नाताळ सणाच्या निमित्ताने विविध देशांची पोस्ट सेवा टपालाची तिकिटे प्रकाशित करतात. वर्षभर ही तिकिटे वापरली जातात तसेच नाताळ काळात या तिकिटांवर विशेष सवलत दिली जाते.
संदर्भ
वर्ग:नाताळ वर्ग:ख्रिश्चन सण
जुनैद सिद्दिकी
सिद्दिकी,जुनैद वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
Junaid Siddique
तळेवाडी (आटपाडी)
तळेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील आटपाडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:आटपाडी तालुक्यातील गावे वर्ग:सांगली जिल्ह्यातील गावे
जळगाव जामोद तालुका
महाराष्ट्र राज्यातील बुलढाणा जिल्हा|बुलढाणा जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. जळगाव जामोद शहर हे सातपुड्याच्या कुशीत असल्याने त्याला सातपुडा नगरी म्हणून संबोधले जाते. सातपुड्यात भिंगारा हे थंड हवेचे निसर्गरम्य ठिकाण आहे. एकेकाळी शिवाजी महाराजांचे वास्तव्य असलेला मैलगडसुद्धा आहे. जामोद हे एक ऐतिहासिक वारसा असलेले गाव आहे. जळगाव हे नाव जल आणि गाव या दोन मराठी शब्दांचे संयोजन आहे, म्हणजे पाण्याचे गाव. हे नाव शहराच्या सभोवतालच्या पाण्याच्या प्रचंड स्त्रोतामुळे आले. 'जळगाव जामोद' हे नाव जळगाव जवळील 'जामोद' नावाच्या छोट्या गावातून विकसित झाले. मुघल बादशाह शाहजहांची पत्नी मुमताज महल शाहजहांच्या पूर्वीच्या सैन्याच्या मोहिमेवर जात असताना, 'जामोद' हे नाव मोगल सम्राटांनी दिले. तिला जामोदमध्ये गरोदरपणात अडचणी येऊ लागल्या व त्यामुळे जळगाव जामोद जवळील बुरहानपूर शहरात मृत्यू झाला. या घटनेनंतर मोगलांनी जा-ए-मौत (मृत्यूचे ठिकाण) हे गाव म्हटले. जा-ए-मॉट हा पर्शियन शब्द होता ज्याला नंतर स्थानिक लोक जा-मऊत, जा-मोद किंवा जामोद म्हणतात. ऐन-ए-अकबरीनुसार, हे बेरार सुबाच्या नरनाळ्यातील सरकार (तत्कालीन जिल्हा) मधील एक परगणा शहर होते. ऑगस्ट १९०५ मध्ये हा तत्कालीन अकोला जिल्हा होता आणि खामगाव तहसिलसह बुलढाणा जिल्ह्यात हस्तांतरित करण्यात आला. जळगाव नगरपालिका १९३१ मध्ये स्थापन झाली.
भूगोल संपादन
सातपुडापासून १० किमी अंतरावर हे शहर सातपुडा रेंजच्या पायथ्याशी वसलेले आहे. पूर्णा ही तहसीलमधील सर्वात मोठी नदी असून ती जिल्ह्यातही सर्वात मोठी आहे. राजुरा आणि गोराडा ही सातपुडा पर्वतरांगांमधील प्रसिद्ध नैसर्गिक धरणे आहेत. सातपुडा ओळींच्या हिरव्या सौंदर्याने ते समृद्ध झाले आहेत.
सीमा:
पूर्वेस संग्रामपूर तहसील आहे.
पश्चिमेस जळगाव खानदेश जिल्ह्यात मुक्ताईनगर तहसील आहे.
उत्तरेस मध्य प्रदेशातील बुरहानपूर जिल्हा आहे.
दक्षिणेस नंदुरा तहसील आहे.
सातपुडा पर्वतरांगेत, मार्गामध्ये 3 प्रसिद्ध बिंदू आहेत ज्याला 1ला मोरी, 2 रा मोरी आणि शेवटचा 3 रा मोरी म्हणतात. तिसरी मोरी म्हणजे आम-पनी, येथे दोन सुंदर फॉल्स (नदीचे मूळ) आहेत आणि एक भिंत ज्याला "सतपुडा भिंत" म्हणतात. या गावात गोदादा धरण नावाचे धरण आहे, ज्याला दुध गंगा नावाचे एक सुंदर ओव्हरफ्लो आहे. सातपुडा पर्वतरांगात तुम्ही धबधबे, देखावे आणि निसर्गाची सुंदर ठिकाणे पाहू शकताः अंबा बारवा, मॅगेरी महादेव (गुहा), जटाशंकर (गडी बाद होणारी), उंबरदेव (अमरनाथ), जमुपाने (पडणे), बादलखोरा (औषधी वनस्पती आणि गडी बाद होणारी), देवध्री ( निसर्ग), वारी हनुमान (श्री हनुमानजी मंदिर, हनुमान सागर धरण), काकनवाडा (त्र्यंबक), त्रिवेणी (तीन नद्यांचा संगम) आणि माहिलगड (मेलगड). ही त्यांची स्वतःची ओळख असणारी ठिकाणे आहेत आणि सर्व "सतपुडा नगरी जळगाव जामोद" पासून 40 किमीच्या अंतरावर आहेत. शहराचे सौंदर्य वाढविण्यास मदत करणारे निसर्ग. फोटोंसाठी एक उत्तम निसर्ग साइट. पूर्ण साइट पाहिल्यास जवळजवळ 4-5 दिवस लागतील.ळगाव जामोदपासून सहा किमी अंतरावर श्री महासिद्ध महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेल्या धानोरा नगरींमध्ये ८४ सिद्धांपैकी एक असे श्री महासिद्ध महाराजांचे प्राचीन मंदिर व समाधी आहे. तेथे दरवर्षी माघ शुद्ध पौणिमेला यात्रा असते. ही यात्रा बुलढाणा जिल्ह्यातून दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी व आठ दिवस चालणारी असते. जळगाव जामोद तालुक्यातील पळशी सुपो येथे प्रसिद्ध सुपो मंदिर आहे.तेथे दरवर्षी पौष महिन्यातील रविवारी यात्रा भरते. जळगाव जामोद तालुक्यातील आसलगाव बाजार येथे दर मंगळवारी आठवडी बाजार भरतो.
वर्ग:बुलढाणा जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
१९७१ ऑस्ट्रेलियन ओपन
ही ऑस्ट्रेलियन ओपन टेनिस स्पर्धेची ५९ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा ८ ते १४ जानेवारी दरम्यान सिडनी येथे भरवण्यात आली.
पुरुष एकेरी
🇦🇺 केन रोसवॉल हरविले 🇺🇸 आर्थर अ‍ॅश, ६-१, ७-५, ६-३
स्त्री एकेरी
🇦🇺 मार्गरेट कोर्ट हरविले 🇦🇺 ईवोन गोलागोंग, २-६, ७-६, ७-५
पुरुष दुहेरी
🇦🇺 जॉन न्यूकोम्ब / 🇦🇺 टोनी रोश हरविले टोम ओक्कर / 🇺🇸 मार्टी रीस्सेन, ६-२, ७-६
स्त्री दुहेरी
🇦🇺 मार्गरेट कोर्ट / 🇦🇺 ईवोन गोलागोंग हरविले 🇦🇺 जॉय इमर्सन / 🇦🇺 लेसली हँट, ६-०, ६-०
मिश्र दुहेरी
स्पर्धा घेण्यात आली नाही.
हेही पहा
वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
सुसरी
सुसरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
जॉर्ज पॅटन
जनरल जॉर्ज स्मिथ पॅटन कनिष्ठ (११ नोव्हेंबर, इ.स. १८८५:सान गॅब्रियेल, कॅलिफोर्निया, अमेरिका - २१ डिसेंबर, इ.स. १९४५:हायडेलबर्ग, जर्मनी) हा अमेरिकेचा सैन्याधिकारी होता. याने दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान अमेरिकेच्या सैन्याचे सिसिली, फ्रांस, जर्मनी आणि युरोपमधील इतर रणांगणांवर नेतृत्व केले.
पॅटनने १९४२मध्ये ऑपरेशन टॉर्च या मोहीमेदरम्यान कॅसाब्लांका शहरावर चढाई केली. त्यावेळी हतबल झालेल्या अमेरिकन सैनिकांना त्याने आपल्या भाषणातून आणि कर्तृत्त्वातून कित्ता दिला व चढाई सफल केली. त्यानंतर अमेरिकेचे सातवे सैन्याचे नेतृत्व करी त्याने सिसिली काबीज केले. जून १९४४मध्ये त्याने आपले सैन्य घेउन फ्रांस पार केले आणि बॅटल ऑफ द बल्ज या घनघोर लढाईत अडकून पडलेल्या अमेरिकन सैन्याची सुटका केली.
युद्ध संपल्यानंतर वाहनअपघातात जखमी झाल्याने पॅटन हायडेलबर्ग येथे मृत्यू पावला.
अमेरिकेच्या सैन्याने १९५० ते १९९० दरम्यान तयार केलेल्या चार प्रकारच्या रणगाड्यांना पॅटनचे नाव दिले होते.
याचा मुलगा जॉर्ज एस. पॅटन हा सुद्धा अमेरिकन सैन्यात अधिकारी होता.
वर्ग:अमेरिकेचे सैन्याधिकारी वर्ग:इ.स. १८८५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९४५ मधील मृत्यू
ओमर हेन्री
हेन्री, ओमर वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:रिकामी पाने
नवा काळ
नवा काळ हे महाराष्ट्रातील मुंबई शहरातून प्रसिद्ध होणारे दैनिक वृत्तपत्र आहे. कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर या दैनिक वृत्तपत्राचे संस्थापक-संपादक होते. मुंबईतील गिरगावातून हे वृत्तपत्र प्रकाशित होते.
इतिहास
कृष्णाजी प्रभाकर ऊर्फ काकासाहेब खाडिलकर ह्यांनी 'लोकमान्य' दैनिकाशी असलेला आपला संबंध एक सपाट्यासरशी तोडला आणि ते बाहेर पडले. हा निर्णय त्यांनी तडकाफडकी घेतला हे खरे असले तरी, कधीतरी असा प्रसंग येणार असल्याचा विचार त्यांच्या मनात रेंगाळत असला पाहिजे. त्यांच्या मानवी स्वभावाला दुसऱ्यांच्या ताबेदारीत फार काळ राहणे पटणारे नव्हते. यापूर्वी स्वाभिमान दुखावला जाताच, 'केसरी'तून ते दोनदा बाहेर पडले होते; यामुळे 'लोकमान्या'तून तेवढ्याच तडफेने ते बाहेर पडू शकले.
पूर्वीचा अनुभव पदरी असल्यामुळे यावेळी दुसऱ्यांची तांबेदारी कायमची तोडून, खो-खोच्या खेळातला भिडू यापुढे व्हायचे नाही असे त्यांनी म्हणून निश्चित केले होते असे दिसते. नव्या परिस्थितीत, राजकारणाबद्दलही त्यांनी विचार करून आपला निर्णय पक्का केला होता. 'राजकारणात महात्मा गांधी ही नवीन शक्ती प्रविष्ट होत आहे, तिचे स्वागत आपण केलेच पाहिजे', हे खुद्द लोकमान्यांनी त्यांच्यापाशी काढलेले उद्गार राजकीय भूमिकेबाबतच्या त्यांच्या निर्णयाला पोषक ठरले. लोकमान्य टिळकांवर त्यांची अनन्य भक्ती होती. लोकमान्यांच्या विचारसरणीचे ते एकनिष्ठ पाईक होते.
लोकमान्यांच्या पश्चात नव्या परिस्थितीत महात्मा गांधीजीचे राजकारण हे आपल्या गुरूच्या विचारांची पुढली पायरी आहे. त्याबाबत नसत्या शंकाकुशंका काढीत बसणे अप्रस्तुत होय, असा त्यांचा बुद्धीचा पक्का निर्णय झालेला होता. हा निर्णय अंमलात आणावयाचा तर जुन्या सहकाऱ्यांपासून स्वतंत्र असे व्यासपीठ आपल्यासाठी उभे करणे हाच निर्वेध मार्ग होता. 'लोकमान्य' दैनिकात आपल्या बुद्धीच्या निर्णयाप्रमाणे त्यांनी लेखन केले. पण ती भूमिका निर्वेधपणे चालू होणे अशक्य होणार असल्याचे दिसताच त्यांनी पत्र सोडले, आणि त्याबरोबर यापुढे कोणाच्याही ही ताबेदारी पत्करायचा नाही, हा निर्णय त्यांनी घेतला. 'लोकमान्या'चा संबंध तोडल्यावर, यामुळेच आपण काय करावयाचे याबाबत चटकन निर्णय करू शकले. एक प्रकारे त्यासाठी त्यांच्या मनाची तयारी अगोदर पासूनच होऊ लागली होती. वेळ येताच त्यांनी आपली दिशा सहज धरली. टिळक गेले, आणि गांधी आले. त्यांनी आपले असे एक युगच सुरू केले.
त्या क्रांतीची पावले काकासाहेबांनी ओळखली. तिची पायरव त्यांच्या कानी पडली. आणि ते समजून चुकले की. जुना काळ संपला आहे, 'नवा काळ' येत आहे, त्याला आपण पाठमोरे न होता सामोरे गेले पाहिजे. म्हणूनच 'नवा काळ' हे पत्रनाम घेऊनच काकासाहेब पुढे सरसावले. शिवरामपंत परांजपे यांचा 'काळ' कधीच मागे पडला, आता 'नवा काळ' पुढे आला आहे, त्याच मार्गाने पुढे गेले पाहिजे. अगदी निश्चिंत मनाने व मनात कोणतेही सम न राहता, काकासाहेबांनी नव्या मार्गावर भराभर पावले टाकली.
काकासाहेबांनी गांधीजीचा मार्ग पत्करला, पण आपल्या मूळ पीठाचे गुणधर्म जसेच्या तसे कायम राखूनच ते मार्गक्रमण करू लागले, महाराष्ट्रात शंकरराव देव, काकासाहेब कालेलकर आदी मंडळी गांधीच्या विचारांशी जेवढी समरस झाली, तेवढे काकासाहेब समरस झाले असे म्हणता येणार नाही. गांधीचे नेतृत्व त्यांनी मानले, तरी गांधीवादाशी ते कधीच तद्र्प झाले नाहीत. गांधीवादाचे कर्मकांड त्यांनी स्वीकारले नाही. टिळकांचे तत्त्वज्ञान आणि गांधीचे तत्त्वज्ञान ह्यात काही मूलभूत फरक आहे; पण म्हणून हे दोन्ही विचार पूर्ण विरोधी होते, असे नव्हे. काकासाहेबांना संपूर्ण गांधीवादी म्हणता येणार नाही, पण ते गांधी संवादी मात्र खास होते.
रचना
पत्राच्या नावाखाली 'सोमवारखेरीज करून दररोज प्रसिद्ध होतो' या टिपेखेरीज महाभारतातील पुढील शोल्क होता.--
कालो वा कारण राज्ञो राजा वा कालकारणम । इति ते संशयो माभ्रूद्राजा कालस्य कारणम ।। पहिला पानावर सर्व जाहिराती होत्या. पान दोन वर जिल्हा परिषद पहिले अधिवेशन, काँग्रेस वर्किंग कमिटीची दौरा, महाराष्ट्रातील चळवळ, पुण्यातील गांधी आठवडा,मुंबईच्या बातम्या इ.मजकूर होता.पान तीन सर्व जाहिराती होत्या.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:संदर्भ साचे
बाह्य दुवे
वर्ग:मुंबईतील वृत्तपत्रे वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे
मांदेली
मांदेली हा माश्याचा एक प्रकार असून विशेषतः महाराष्ट्रातील पश्चिम किनारपट्टीवर सर्वत्र मिळतो आणि आवडीने खाल्ला जातो. क्लुपिफॉर्मीस गणाच्या एन्‌ग्रॉलिडी (वा क्लुपिइडी) कुलातील एक खाद्य मासा. याचे शास्त्रीय नाव कोइलिया डुस्सुमिर असे आहे. हा उष्ण कटिबंधातील बहुतेक समुद्रांत सापडतो. भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर मुंबई भागात हा विपुल सापडतो. तसेच पूर्व किनाऱ्यावर ओरिसात नदीमुखखाड्यांतून व इंडोनेशियाच्या द्वीपसमूहापर्यंत हा सापडतो.
मांदेलीच्या शरीराची लांबी सु. १८–२० सेंमी. असते. शरीर लांबट, शेपटीकडे निमुळते होत जाणारे, दोन्ही बाजूंनी चापट असते. मुस्कट टोकदार असून वरचा जबडा पुढे आलेला असतो. तोंडाची फट खालच्या बाजूला व डोळ्यांपर्यंत खोलवर गेलेली असते. जीभेवर व तालूवर बारीक बारीक दात असतात. पृष्ठपक्ष (हालचालीस वा तोल सांभाळण्यास उपयोगी पडणारी पाठीवरील त्वचेची स्नायुमय घडी; पाठीवरील पर) लहान असून तो मागच्या बाजूस शेपटीपर्यंत गेलेला असतो. गुदपक्ष (ढुंगणावरील पर) मागच्या बाजूला वाढून पुच्छपक्षाला (शेपटीच्या पराला) मिळालेला असतो. शेपटी टोकदार व लांब असते. पुच्छपक्ष पालींमध्ये (खंडांमध्ये) विभागलेला नसतो. अंगावर लहान लहान खवले असतात. डोक्यावर अजिबात खवले नसतात. रंग सोनेरी चमकदार असून शरीराच्या खालच्या बाजूवर काळसर ठिपक्यांच्या २ ते ३ ओळी असतात.
मुंबई किनाऱ्यावर वर्षभर आढळणारा हा मासा या भागात अत्यंत लोकप्रिय आहे. हा ताजा किंवा खारवून, वाळवूनदेखील खातात. याच्या प्रजोत्पादनाविषयी विशेष माहिती नाही. याच्या मांसात प्रथिनांचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे एक पौष्टिक खाद्य मत्स्य म्हणून याला महत्त्व आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मासे
किंग्सटाउन
किंग्सटाउन ही सेंट व्हिन्सेंट आणि ग्रेनेडीन्स ह्या कॅरिबियनमधील द्वीप-देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
वर्ग:सेंट व्हिन्सेंट आणि ग्रेनेडीन्स वर्ग:उत्तर अमेरिकेतील देशांच्या राजधानीची शहरे
सप्टेंबर २९
बाह्य दुवे
सप्टेंबर २७ - सप्टेंबर २८ - सप्टेंबर २९ - सप्टेंबर ३० - ऑक्टोबर १ - सप्टेंबर महिना
नदीसुरय
नदीसुरय किंवा सरोता (शास्त्रीय नाव: स्टर्ना ऑरॅंशिया) हा साधारण कबुतराच्या आकाराचा (३८-४६ सेमी) पाणपक्षी आहे. याला इंग्लिशमध्ये रिव्हर टर्न म्हणतात.
माहिती
सुरय या शब्दाचा अर्थ डौलात उडणारा. रय म्हणजे वेग. जो पक्षी उडण्यात पटाईत आहे तो सुरय. लांबसडक, अरुंद, टोकदार पंखांची लयबद्ध हालचाल करत अत्यंत सहजपणे उडणारा सुरय हवेत मधूनच थांबतो, गिरकी घेतो आणि दगड पडावा तसा पाण्यात बुचकुळी मारतो. पाण्यातून बाहेर येतो तेव्हा त्याच्या चोचीत आडवा धरलेला मासा दिसतो. सुरय हा पाणपक्षी कबुतराच्या आकाराचा असला तरी त्याचा बांध शेलाटा असतो. उडत असताना त्याचं आणखी एक वैशिष्ट नजरेत भरतं ते म्हणजे त्याची दुबळ्यासारखी( म्हणजे फाटा असलेली) शेपूट. नद्या, तलाव आणि जलाशयांवर या पक्ष्यांचे थवे दिसतात.
वर्षभर भारत देशात सहजपणे दिसणारा सुरय टळटळीत उन्हात(मार्च ते मे) घरटे करतो. हे घरटे इतर पक्ष्यासारखे काडयाकाड्या जमवून केलेले नसून तर सरळ जमिनीवरच अंडी घालतो. बसून बसून त्या जागेवर एक खळगा तयार होतो. उन्हाळ्यात सुरय पक्ष्याची अंडी घालून पिल्लं वाढविण्यासाठी धडपड सुरू होते. या काळात तापमान कधी कधी ४०डिग्री सेल्शियसपर्यंत चढतं. अशा वेळी अंड्यांना उब देण्यापेक्षा ती उन्हात भाजून आतला जीव मरू नये यासाठी त्यांचं संरक्षण करणं महत्त्वाचं असतं.
वर्ग:पक्षी
जॉझिया जॉन गुडविन
जॉझिया जॉन गुडविन (२० सप्टेंबर, १८७०:बाथिएस्टन, इंग्लंड - २ जून, १८९८:उदगमंडलम, भारत) हे एक लघुलेखक आणि संपादक होते. हे स्वामी विवेकानंदांचे लिपिक आणि शिष्य होते, विवेकानंदांचेचे विश्वप्रसिद्ध भाषण उतरवून काढण्याचे श्रेय गुडविन यांना जाते. गुडविन यांनी आपल्या अनेक भाषांमध्ये लिहिलेल्या पत्रासह, स्वामीजींचे भाषण देखील लिहिले.
इंग्लंडमध्ये जन्मलेल्या गुडविन यांनी १८९३मध्ये ऑस्ट्रेलियाला व नंतर अमेरिकेला स्थलांतर केले.
विवेकानंद अमेरिकेत असताना त्यांच्या बोलण्याच्या वेगाला साथ देउन ते लिहून काढणारा लिपिक त्यांना मिळत नव्हता तेव्हा त्यांच्या अनुयायांनी त्यांना गुडविन यांचे नाव सुचवले. गुडविन दर मिनिटाला २०० शब्द ९९ टक्के अचूकतेने लिहून काढीत असत. त्यावेळी गुडविन कोर्टात काम करीत व त्यांच्या सेवेचा दर महाग होता. एक आठवडा विवेकानंदांची भाषणे व स्वगते लिहून काढताना गुडविन त्यांच्यापासून प्रभावित झाले व त्यांचे शिष्य झाले. त्यानंतर त्यांनी आपली सेवा विनामूल्य दिली.
जानेवारी १८९७मध्ये ते विवेकानंदांबरोबर कोलकात्याला आले. ब्रह्मवाणी या नियतकालिकाच्या प्रकाशनात त्यांनी योगदान दिले.
मद्रास (आताचे चेन्नई)चे उष्णता हवामान न सोसल्या ते उदगमंडलम येथे गेले. तेथेच वयाच्या २७व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.
वर्ग:स्वामी विवेकानंद वर्ग:इ.स. १८७० मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८९८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
१९७२ ऑस्ट्रेलियन ओपन
ही ऑस्ट्रेलियन ओपन टेनिस स्पर्धेची ६० वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा डिसेंबर २६ १९७१ – जानेवारी ३ १९७२ दरम्यान मेलबर्न येथे भरवण्यात आली.
अभिमन्यू इस्वरन
अभिमन्यू इस्वरन (६ सप्टेंबर, १९९५:देहरादून, भारत - हयात) हा 🇮🇳 indiaचा क्रिकेट खेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी करतो. भारतीय स्थानिक क्रिकेट मध्ये अभिमन्यू बंगालकडून खेळतो.
वर्ग:इ.स. १९९५ मधील जन्म वर्ग:भारतातील पुरूष क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
रायगढ जिल्हा
रायगढ हा भारताच्या छत्तीसगढ राज्यामधील एक जिल्हा आहे. छत्तीसगढच्या पूर्व भागात ओडिशा राज्याच्या सीमेवर स्थित असणाऱ्या रायगढ जिल्ह्याचे मुख्यालय रायगढ येथे असून २०११ साली जिल्ह्याची लोकसंख्या १४.९३ लाख इतकी होती. हिंदीसोबत येथे छत्तीसगढी व उडिया ह्या भाषादेखील वापरल्या जातात.
बाह्य दुवे
वर्ग:छत्तीसगढमधील जिल्हे
अंजनी
अंजनी (तमिळ:अंचनै, मलय:अंजनी किंवा अंजती, थाई: सावाहा) हनुमानाची माता व केसरीची पत्नी होती.
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा
वारेगाव (सिन्नर)
वारेगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील सिन्नर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४१ सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:सिन्नर तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
हम सब चोर हैं
हम सब चोर हैं हा एक हिंदी भाषा भाषेतील चित्रपट आहे. या मध्ये धर्मेंद्र यांनी काम केले होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:हिंदी भाषेमधील चित्रपट
लाडनापूर
लाडनापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील आर्वी तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:आर्वी तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
माजुरो
माजुरो ही मार्शल द्वीपसमूह ह्या प्रशांत महासागरातील देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
वर्ग:मार्शल द्वीपसमूह वर्ग:ओशनियामधील देशांच्या राजधानीची शहरे
१९७३ ऑस्ट्रेलियन ओपन
ही ऑस्ट्रेलियन ओपन टेनिस स्पर्धेची ६१ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा डिसेंबर २६, इ.स. १९७२ ते जानेवारी १, इ.स. १९७३ दरम्यान खेळण्यात आली.
पांढरेवाडी (आटपाडी)
पांढरेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सांगली जिल्ह्यातील आटपाडी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे आहे. येथे नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी मध्य हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान २९ सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १७ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. जून मध्य ते ऑक्टोबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ७०० मिमी पर्यंत असते. फेब्रुवारी मध्य ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २४ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
प्रेक्षणीय स्थळे
1. 2 किमी अंतावर असणारे सिद्धनाथ मंदिर.
अमिता पाठक
पाठक, अमिता वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
धर्मावरम
धर्मावरम हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील अनंतपूर जिल्ह्यातील एक छोटे शहर आहे. धर्मावरम आंध्र प्रदेशाच्या दक्षिण भागात अनंतपूरच्या ४० किमी दक्षिणेस तर बंगळूरच्या १८० किमी उत्तरेस वसले आहे. २०११ साली धर्मावरमची लोकसंख्या १.२१ लाख होती. धर्मावरम येथील रेशमी साड्यांसाठी प्रसिद्ध आहे.
धर्मावरम जंक्शन हे भारतीय रेल्वेचे एक स्थानक आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:अनंतपूर जिल्हा
ब्रह्मवर
ब्रह्मवर हे कर्नाटकातील उडुपी जिल्ह्यातील एक गाव आहे.
वर्ग:उडुपी जिल्हा
राजनांदगांव जिल्हा
''हा लेख राजनांदगांव जिल्ह्याविषयी आहे. राजनांदगांव शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या.''
राजनांदगांव हा भारताच्या छत्तीसगढ राज्यातील जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र राजनांदगांव येथे आहे.
चतुःसीमा
वर्ग:राजनांदगांव जिल्हा वर्ग:छत्तीसगढमधील जिल्हे
ताड उमरी
ताड उमरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील केळापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:केळापूर तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
महमुद्दुला
महमुद्दुला वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॉन (वास्तुशास्त्र)
मॉन म्हणजे दरवाजा. बौद्ध मंदिरे, शिंटो मंदिरे आणि पारंपारिक शैलीतील इमारती आणि वाड्यांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या दरवाज्यांसाठी हा जपानी शब्द आहे.
वर्णन
दरवाज्याचा आकार केन या परिमाणामध्ये मोजला जातो. एक केन म्हणजे पारंपारिक-शैलीतील इमारतीच्या दोन खांबाच्या मधली जागा. उदाहरणार्थ, एखाद्या मंदिराच्या रोमॉन हे जास्तीत जास्त ५x२ केन ते सामान्य ३x२ केन पर्यंत आकाराचे असू शकते. काही वेळेस ते अगदी एक केन मापाचेही असते. हा शब्द इंग्रजीत सहसा "बे" म्हणून अनुवादित केला जातो. हे मोजमापाच्या युनिटपेक्षा प्रमाण असल्याचे जास्त समजले जाते.
विविधता
इतरांपेक्षा रचनात्मकदृष्ट्या वेगळ्या म्हणजे टॉरीमॉन (सहसा ह्याला फक्त टॉरी असे म्हटले जाते). शिंटोशी नियमितपणे संबंधित असलेला दरवाजा ज्याला दगड किंवा लाकडाचे दोन पाय असतात. हा दरवाजा जपानी बौद्ध मंदिरांमध्येही आढळून येतो. . प्रमुख मंदिर म्हणून ओसाकाच्या शिटेन्नो-जि मध्ये एक टॉरीमॉन पहायला मिळू शकते. याची स्थापना स.न. ५९३ मध्ये शोटोकु ताइशि याने केली होते. हे देशातील सर्वात जुने बौद्ध मंदिर आहे. टॉरीमॉनची उत्पत्ती अज्ञात आहे. या विषयावरील अनेक सिद्धांत अस्तित्वात आहेत, तरीही कोणालाही सार्वत्रिक मान्यता मिळाली नाही. आशियामध्ये प्रतीकात्मक दरवाजांचा वापर व्यापक आहे. अशा रचना उदाहरणार्थ भारत, चीन, थायलंड, कोरिया आणि निकोबारिया आणि शोम्पेन खेड्यांमध्ये आढळून येतात. इतिहासकारांचा असा विश्वास आहे की टॉरीमॉन ही बाहेरून आयात केलेली परंपरा असू शकते. हे बहुतेक वेळा चिन्हांनुसार शिंटो मंदिराच्या प्रवेशद्वारास चिन्हांकित करते. या कारणास्तव ते कधीही बंद होत नाही.
संदर्भ
वर्ग:जपानी वास्तुशास्त्र वर्ग:जपानी स्थापत्य वैशिष्ट्ये वर्ग:जपानमधील दरवाजे
आस्तिक (ऋषि)
अस्तिक हे एक प्राचीन हिंदू ऋषी (ऋषी) होते आणि ते सर्प देवी मनसा महान सर्प राजा वासुकीची बहीण आणि जरतकरूचे पुत्र होते. महाभारतानुसार, जेव्हा राजा जनमेजयाने सर्प सत्रा या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या सर्प यज्ञाचे आयोजन केले आपले वडील परीक्षित यांच्या तक्षकाच्या सर्पदंशामुळे झालेल्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी. सरतेशेवटी, अस्तिक ऋषींनी सर्प शर्यतीचा छळ संपवण्यास राजाला प्रवृत्त केले आणि त्यावर विजय मिळवला. तो दिवस श्रावणातील शुक्ल पक्ष पंचमी होता आणि तेव्हापासून नागपंचमीचा सण म्हणून साजरा केला जातो. वर्ग :भारतीय ऋषि मुनि*/
ओणम
केरळ राज्याचे नवीन वर्ष  या उत्सवाने सुरू होते. हा चिंगम(आश्विन) महिन्याच्या शुक्ल पक्षात श्रवण नक्षत्र येईल त्या दिवशी साजरा करतात. १० दिवस चालणाऱ्या या उत्सवातील १० वा दिवस तिरूवोणम सगळ्यात धुमधडाक्याने साजरा केला जातो. श्रवणालाच तिरूवोणम असे म्हणतात. उत्सव मल्याळी भाषेत चिंगम (ऑगस्ट-सप्टेंबर) या महिन्यात दैत्यराज महाबली या प्रल्हादाच्या नातवाच्या न्यायीपणाची, पराक्रमाची आणि त्याच्याबद्दल असलेल्या प्रेमाची आठवण म्हणून साजरा केला जाणारा उत्सव आहे. यावेळी पारंपरिक नाचगाणी, खेळ, नाटके वगैरे कार्यक्रमांचे आयोजन संपूर्ण केरळ राज्यात केले जाते. ओणम उत्सव केरळातील सगळ्यात मोठा आणि महत्त्वाचा उत्सव असल्याने त्यावेळी नवीन कपड्यांची खरेदी केली जाते तसेच या दिवसात केवळ या उत्सवासाठीचे खास पारंपरिक पद्धतीचे अनेक खाद्यपदार्थही तयार केले जातात. केरळ राज्यातील सर्वच जाती-धर्माचे लोक हा उत्सव मोठ्या आनंदात साजरा करतात.
आख्यायिका
महाबली हा दैत्यांचा बलाढ्य राजा होता. त्याच्या पराक्रमामुळे स्वर्गातील देवांनाही परागंदा व्हावे लागले. तो दैत्य असूनही विष्णूचा भक्त होता. स्वर्गातून हद्दपार झालेल्या देवांनी कश्यप ऋषींची पत्नी अदितीकडे महाबलीची तक्रार केली. मग अदितीने विष्णूला त्यात हस्तक्षेप करण्याचे आवाहन केले, विष्णूने ते मान्य केले. याच सुमारास महाबलीने एका मोठ्या मेजवानीचे आयोजन केले होते. त्या प्रसंगी येणाऱ्या प्रत्येक अतिथीची मनोकामना पूर्ण केली जाईल असे त्याने जाहीर केले होते. या मेजवानीला विष्णूने ब्राह्मण बटूच्या वामनाच्या रूपात तेथे हजेरी लावली आणि महाबलीकडे तीन पावले जमिनीची मागणी केली. वामनाची विनंती मान्य झाली. त्यानुसार वामनाने आपल्या दोन पावलात पृथ्वी आणि स्वर्ग पादाक्रांत केला. तिसरे पाऊल ठेवण्यासाठी वामनाने महाबलीकडे जागा मागितली. त्यावर महाबलीने तिसरे पाऊल आपल्या मस्तकावर ठेवण्यास वामनाला सांगितले. वामनाने लगेच तिसरे पाऊल महाबलीच्या मस्तकावर ठेवून त्याला पाताळात ढकलले. महाबलीची वचननिष्ठा पाहून वामनाने त्यास वर मागण्यास सांगितले. त्यानुसार महाबलीने वर्षातून एकदा आपल्या राज्यात येऊन प्रजेला भेटण्याचा वर वामनाला मागितला. तेव्हापासून महाबली राजा आपल्या प्रजेला भेटण्यास दरवर्षी येतो असे मानले जाते. महाबली राजाने आपल्या वचनासाठी आपले राज्यच काय पण आपले प्राणही वामनाला देण्यास मागेपुढे पाहिले नाही. त्याच्या अशा गुणांमुळेच तो लोकप्रिय राजा ठरला, घरोघरी त्याची पूजा होऊ लागली, त्याला देवत्व प्राप्त झाले. ओणमच्या दिवसात वामनाच्या मूर्तीसह महाबलीच्या मूर्तीचीही स्थापना घरोघरी केली जाते.
साहित्यात
या उत्सवावर मल्याळम भाषेत दोन काव्ये रचली गेली आहेत.
साजरा करण्याची पद्धत
या सणासाठी केरळात घरांना रंग देऊन दर्शनी भाग फुलांनी शृंगारतात.गृहिणी घरापुढचे अंगण सारवतात व त्यावर बहुरंगी रांगोळी काढतात.गावात व रानात हिंडून फुले गोळा करणे हे मुलांचे काम असते. दहा दिवसपर्यंत अशी पुष्पशोभा केल्यावर श्रवण नक्षत्राच्या मुख्य दिवशी वामनाची मृण्मय मूर्ती करून ता अंगणात बसवितात व त्याभोवती पुष्पशोभा करतात. प्रथम सर्व मिळून "आरप्पू" असा उद्घोष करतात.त्यानंतर वामनाची पूजा करतात. उत्सवाच्या निमित्ताने केरळचे पारंपरिक नृत्य कथकली आणि पुलीकली किंवा काडुवकलीचे आयोजन ठिकठिकाणी केले जाते. ओनसद्या या पक्वान्नाशिवाय ओणमची सांगता होत नाही. तसेच तांदूळ आणि तांदळाचे विविध पदार्थ, डाळीची आमटी, पापड आणि तूप असा जेवणाचा बेत असतो. सांबार, ओलण, रसम, थोरन, अवियल, पचडी, विविध प्रकारची लोणची आणि मोरू (ताक) यांनाही फार महत्त्व आहे.
सत्यवान
रूपकात्मक अर्थ
श्रीअरविंद यांनी त्याला रूपकात्मक प्रतीक बनविले. सत्यवान म्हणजे सत्याचे मनुष्यरूप. तो या मर्त्य नश्वर जगात सत्याची प्रतिष्ठापना करू पाहणाऱ्या मानवाच्या विफल प्रयत्नांचे रूपक आहे.
ओणम
नौका स्पर्धा
पंपा नदीच्या किनारी आरन्मूळा (अलेप्पी) या गावी होणारा नौकाविहार केरळात विशेष प्रसिद्ध आहे. या स्पर्धांना "वंचीकळी" असे नाव आहे.
सत्यवान
संदर्भ
संक्षिप्त सावित्री, ले.माधव पंडित, अनुवाद - सुहास टिल्लू
बाह्य दुवे
वर्ग:सावित्रीमधील व्यक्तिरेखा
ओणम
आख्यायिका
तीर्थयात्रेला गेलेला अर्जुन कन्याकुमारीहून इंद्रप्रस्थाला निघाला. त्याच्याजवळ कृष्णाची मूर्ती होती. तो पंपा नदीकाठी येतो. पंपा नदीला पूर आलेला असल्याने नौका बंद असतात. एक नाविक आपली नौका घेऊन धाडसाने पुढे येतो आणि अर्जुनाला पैलतीरी नेतो. नदी पार झाल्यावर अर्जुनाने त्या तीरावर आपल्याकडील कृष्णाची म्हणजे पार्थ सारथीची मूर्ती स्थापन केली. कालांतराने तेथे मंदिर उभारले गेले. या घटनेच्या स्मरणार्थ प्रतिवार्षिक नौका उत्सव सुरू झाला असे मानले जाते. ओणमच्या वेळी पारंपरिक सर्प नौका स्पर्धांचे आयोजन दरवर्षी ऑगस्ट महिन्याच्या दुसऱ्या शनिवारी केले जाते. या स्पर्धेच्या खास नौका फणसाच्या लाकडाच्याच बनविलेल्या असतात. त्या खूप लांब आणि निमुळत्या असतात, एकेका नौकेत शंभरावर लोकही असतात. त्यात नौका वल्हविणाऱ्यांसह मोठ्या आवाजात साद घालून उत्साह वाढविणारेही असतात. नौका वल्हवणारे नावाडी शुभ्र वस्त्रे आणि शुभ्र शिरोवेष्टन वापरतात.
सामाजिक महत्त्व
या दिवशी घरातील नोकर माणसांना नवी वस्त्रे दिली जातात. खंडकर कुळे आपल्या धन्याला केली, काकडी इ. भेटवस्तू पाठवितात. या दिवशी चेंडूचा एक विशिष्ट खेळ खेळला जातो, त्याला "नाटन " असे नाव आहे. या दिवसात स्त्रिया व मुली रात्री एकत्र खेळ खेळतात त्याला "कैकोटीवकळी" म्हणतात.
हे ही पहा
केरळ
संदर्भ
वर्ग:हिंदू धर्मातील सण आणि उत्सव वर्ग:केरळ वर्ग:भारतीय सण आणि उत्सव वर्ग:केरळमधील उत्सव
कन्नड लिपी
कन्नड लिपी ही कन्नड भाषेची लिपी आहे.
कर्नाटक राज्यातील कन्नड भाषेच्या या लिपीत लिहिलेले लेख पाचव्या शतकापासून आढळतात. पल्लव, कदंब, पश्चिमेकडील आणि पूर्वेकडील चालुक्य, राष्ट्रकूट, गंगवशी राजे, काकतीय वंशातील राजे आणि त्यांचे मांडलिक यांचे हजारो लेख उपलब्ध झालेले आहेत. ते एपिग्राफिया इंडिका, एपिग्राफिया कर्नाटिका, इंडियन ॲंटिक्वरी इ. नियतकालिकांतून प्रसिद्ध झालेले आहेत.
नील
वर्ग:रामायणातील व्यक्तिरेखा वर्ग:रिकामी पाने
कन्नड लिपी
हेही पहा
वर्ग:लिप्या वर्ग:भाषा
दामोदर हरी चाफेकर
बालपण
लहानपणापासूनच दामोदरला व्यायामाची आवड होती. समवयस्क मित्रमंडळींना संघटीत करून त्यांनी एक व्यायामशाळा सुरू केली होती. इंग्रजांच्या अत्याचाराची दामोदरपंतांना मनस्वी चीड होती. दामोदरपंतांचे लहान भाऊ बाळकृष्ण हरी चाफेकर व वासुदेव हरी चाफेकर दोघेही त्यांच्या प्रत्येक कार्यात सहभागी असत.
अटक
गणेश आणि रामचंद्र या द्रविड बंधूंनी केलेल्या गद्दारीमुळे इंग्रजांनी दामोदरपंतांना पकडले. त्यानंतर काही दिवसातच बाळकृष्ण व वासुदेव चाफेकर, तसेच महादेव रानडे या सर्वांनाच पकडण्यात आले. इंग्रजांनी दामोदरपंतांना १८ एप्रिल १८९८ रोजी पुण्यातील येरवडा तुरूंगात फाशी दिली. त्यानंतर वासुदेव चाफेकरांना ८ मे १८९९ रोजी तर बाळकृष्ण चाफेकरांना आणि महादेव रानडे याना १० मे १८९९ रोजी फाशी देण्यात आली.
आत्मवृत्त
येरवडा तुरुंगात असताना त्यांनी आपला जीवन प्रवास आणि क्रांतीकार्याचे तपशील नमूद करणारे १०० पानी आत्मवृत्त मोडीत लिहून काढले. ते वि.गो.खोबरेकर यांनी संपादित करून मराठीत आणले. १९७४ साली ते राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ, मुंबई या संस्थेने प्रकाशित केले.
संदर्भ
वर्ग:भारतीय क्रांतिकारक वर्ग:इ.स. १८६९ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८९९ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय स्वातंत्र्यलढा
पाट्रोडे
पाट्रोडे हा एक मुळ भारतीय खाद्यपदार्थ आहे. त्याची अनेक नावे आहेत. त्याला पत्र, पाथ्रोडो, पाथ्रोडे, पाथ्राडो, पातोडे, टींपा, वडया, अळुवडी, या नावाने भारतीय विविध भाषेतील लोक म्हणतात. महाराष्ट्रात त्याला अळू वडी म्हणतात.
अळू वडी हा महाराष्ट्र राज्यातील कोंकण विभागाचे मालवण भागातील खाध्य पदार्थ आहे. तांदळाचे पीठ आणि आवडणारे मसाल्याचे पदार्थ ( हळद मीठ, जिरे, लवंग, तिखट, साखर वगैरे ) एकत्रित करून अळुचे पान पसरून त्यात हे सारण भरतात. त्याचे वेटोळे करतात आणि वाफवतात.
कोंकण भागात अळूचे पान दुमडून व घडी घालून ते वाफऊन करतात. इतर विभागात हे वाफऊन झाल्यानंतर त्याचे लहान लहान तुकडे करतात आणि ते तळून घेतात त्यावेळी ती डिश खाण्यासाठी तयार होते. पाट्रोड या शब्दात खरे तर दोन शब्द आहेत. एक ‘पत्र’ आणि ‘वडे’। पत्र म्हणजे अनेक भारतीय भाषेत पान, आणि वडे म्हणजे सारण भरून बुजविणे.
अळूवडी करण्याची पद्धत
अळू वड्यांसाठीची असलेली ४-५ अळूची पाने (भाजीचा अळू आणि वडीचा अळू हे वेगवेगळे असतात) १ कप बेसन पीठ १ चमचा तांदूळ पीठ १/४ कप चिंच (घट्ट कोळ) २ चमचा किसलेला गुळ १/४ चमचा हळद, २ चमचा लाल तिखट, एक एक चमचा धणे – जिरे पूड, चवीपुरते मीठ, तळण्यासाठी तेल इत्यादी. बेसन पीठ, तांदूळ पीठ, चिंच कोळ, गुळ, हळद, लाल तिखट, धणे – जिरे पूड, १ चमचा तेल आणि चवीपुरते मीठ घालून एकत्र घट्ट करावे. गरज पडल्यास थोडे पाणी घालावे. मिश्रण जास्त पातळ व जास्त घट्ट करु नये. पाने धुऊन, पुसून आणि देठ कापून घ्यावे. आता या पानांवर एकसमान मिश्रण लावून घ्यावे. देठाच्या बाजू कडून लहान बाजू कडे पानांची गुंडाळी करावी. आता हे तयार उंडे मोदकाप्रमाणे उकडून घ्यावेत. गार झाले की चकत्या कापून तळावेत.