cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मंगळ ग्रह
मंगळावरून खगोलीय निरीक्षणे
मंगळावर पाठविण्यात आलेल्या अनेक ऑर्बिटर, लॅंडर व रोव्हर यामुळे आता मंगळाच्या आकाशातील खगोलशास्त्राचा अभ्यास करणे शक्य झाले आहे. मंगळावरून पृथ्वी व चंद्र विनासायास दिसतात. मंगळाचा उपग्रह फोबॉस पृथ्वीवरून दिसणाऱ्या पूर्ण-चंद्राच्या कोनीय व्यासाच्या एक तृतीयांश आकाराचा दिसतो. याविरूद्ध डीमॉस ताऱ्यासारखा दिसतो व पृथ्वीवरून दिसणाऱ्या शुक्रापेक्षा थोडा अधिक तेजस्वी दिसतो.
तसेच उल्का व अरोरा यासारखे सुपरिचित आकाशातील घटना मंगळावरही बघण्यात आल्या आहेत. मंगळावर नोव्हेंबर १०, २०८४ रोजी पृथ्वीचे संकम्रण (सूर्यबिंबासमोरून पृथ्वी जाणे) दिसून येईल. यासोबतच मंगळावर बुधाचे संक्रमण व शुक्राचे संक्रमण दिसून येतात तसेच मंगळाचा उपग्रह डीमॉस खूप लहान असल्यामुळे त्याच्यामुळे होणाऱ्या खंडग्रास सूर्यग्रहणास संक्रमण म्हणणेच योग्य ठरेल. (बघा मंगळावरून दिसणारे डीमॉसचे संक्रमण)
पृथ्वीवरून निरीक्षणाच्या संधी
मंगळ दर २७ महिन्यांनी पृथ्वीजवळ येतो. मात्र, दरवेळी तो कमी जास्त अंतरावर असतो. याला कारण मंगळ व पृथ्वी यांच्या सूर्याभोवतालच्या कक्षा पूर्ण गोलाकार नसून, किंचित लंबवर्तुळाकार आहेत. यामुळे मंगळ जवळ येताना पृथ्वीपासून ५.५७ कोटी ते १०.१ कोटी किलोमीटरपर्यंत येत असतो. त्याच्या या जवळ येण्याचे १५-१७ वर्षांचे चक्र असते. यापूर्वी २००३ मध्ये तो पृथ्वीच्या अगदी जवळ म्हणजे अवघ्या ५.५७ कोटी किमी अंतरावर आला होता.
२२ मे २०१६ रोजी आणि त्यानंतर ३० मे २०१६ रोजी मंगळ पृथ्वाच्या अगदी जवळ आला होता. इतका जवळ तो या पूर्वी साठ हजार वर्षांपूर्वी आला होता. आता यानंतर ऑगस्ट २२८७ मध्ये पुन्हा मंगळ पृथ्वीलगत येईल.
मंगळाची प्रतियुती
मंगळ, पृथ्वी व सूर्य जेव्हा एका ओळीत येतात त्या स्थितीस मंगळाची प्रतियुती (अपोझिशन) म्हणून ओळखले जाते. २२ मे २०१६ रोजी अशी प्रतियुती झाली.
अशाच एका प्रतियुतीच्या वेळी म्हणजे १८७७ मध्ये मंगळाभोवती दोन चंद्र असल्याचा शोध लावला गेला. मुळातच मंगळ छोटा व तेजस्वी दिसत असल्याने त्याभोवतालचे चंद्र शोधणे अवघड होते. मात्र, वॉशिंग्टनच्या नेव्हल ऑब्झरव्हेटरीच्या 'अस्फ्हॉल' नावाच्या निरीक्षकाने मंगळाभोवतालचे अवघ्या १५-२० किमी आकाराचे बटाट्यासारखे दिसणारे चंद्र शोधले.
कालव्यांचा शोध?
मंगळाच्या १८७७ च्या प्रतियुतीवेळी जीओव्हानी शापरेली नावाच्या इटालियन खगोल निरीक्षकाने मंगळाची निरीक्षणे साडेआठ इंची दुर्बिणीतून घेऊन त्याचा छानसा नकाशा प्रसिद्ध केला. मंगळावरच्या रेघोट्यांना त्याने 'कॅनली' म्हटले. या इटालियन शब्दाचे भाषांतर इंग्रज लोकांनी 'कॅनॉल' असे करून एकच गोंधळ उडवून दिला. मंगळावर कॅनॉल असल्याची समजून काही लोकांनी करून घेतली. अमेरिकी हौशी आकाश निरीक्षक पर्सिव्हल लॉवेल याने तर स्वतःचे पैसे खर्च करून मंगळ निरीक्षणासाठी वेधशाळा बांधली. त्याचे त्याची निरीक्षणे 'मार्स' नावाच्या पुस्तकात मांडली. लॉवेलच्या मते मंगळावर प्रगत जीवसृष्टी असून, तेथील लोकांनी शेतीसाठी मंगळावर कॅनॉलचे जाळे बांधले आहे. याचमुळे मंगळाविषयीचे अनेक गैरसमज सर्वसामान्यांमध्ये पसरत गेले. मात्र, कालांतराने मोठ्या दुर्बिणीतून निरीक्षणे घेतल्यावर मंगळावर कालवे नसल्याचे सिद्ध झाले.
संदर्भ
* वर्ग:सूर्यमाला वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
रडार यंत्रणा
रडार ही रेडियो लहरी वापरून आकाशातील वस्तूंचे चित्र तयार करण्यासाठीची यंत्रणा आहे. या रडारमधून पाठवलेल्या तरंग लहरी एखाद्या वस्तूवर आदळून (उदा. ढग) परततात, तेव्हा त्यातल्या तरंगलांबीचा फरक मोजला जातो. त्यामुळे वस्तूचा वेग, आकार, घनता आदी अनेक बाबी अतिशय अचूक नोंदवता येतात.
वर्ग:तंत्रज्ञान
कन्नड विधानसभा मतदारसंघ
कन्नड विधानसभा मतदारसंघ - १०५ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, कन्नड मतदारसंघात औरंगाबाद जिल्ह्यातील १. कन्नड तालुका आणि २. सोयगांव तालुक्यातील बनोटी महसूल मंडळ यांचा समावेश होतो. कन्नड हा विधानसभा मतदारसंघ औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
शिवसेनेचे उदयसिंह सरदारसिंह राजपूत हे कन्नड विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
भूपेन हजारिका
बाह्य दुवे
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:हिंदुस्तानी गायक वर्ग:इ.स. १९२६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते वर्ग:आसामी व्यक्ती वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:दादासाहेब फाळके पुरस्कारविजेते वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:भारतरत्‍न पुरस्कारविजेते
विशाल-शेखर
वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७ वर्ग:हिंदी चित्रपट संगीतकार
आंबेवाणी
आंबेवाणी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
दलितत्व
हिंदू धर्म समाज व्यवस्थेमध्ये माणसाला माणूस म्हणून स्थान न देता, त्यांच्यात अमानुष अशी विषमता निर्माण करून ठेवली आहे. 'दलितत्त्व' हे या विषमतेचे अपत्य आहे.
त्यांच्यावर या विषमतावादी समाजव्यवस्थेने पिढ्यांपिढ्या अन्याय केला. तेव्हा या अत्याचाराला विरोध करण्यासाठी शब्द आणि साहित्यकलेला शस्त्र बनविले आहे. १९७० च्या आसपास मागासवर्गीय जातींवरील अत्याचारांनी कळस गाठला. पेरुमल समितीने त्याचा स्पष्ट निर्देश केला. हे प्रकरण ( मागासवर्गीय जातींवरील अत्याचार) इतके गंभीर बनले की २४ मे इ.स. १९७२ ला मधु लिमयेंनी लोकसभेत त्याविरूद्ध आवाज उठविला.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:दलित चळवळ
भिसियाना वायुसेना तळ
हे भारताच्या पंजाब राज्यातील भटिंडा येथे असलेला विमानतळ आहे.
वर्ग:भारतीय वायुसेनेचे विमानतळ वर्ग:भटिंडा जिल्हा
श्री गुरू रामदास जी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
२५ फेब्रुवारी २००९ रोजी अमृतसर विमानतळाचा नवा टर्मिनल वाहतूकीस खुला करण्यात आला. ह्याच वर्षी येथील प्रवासीसंख्येमध्ये ६४ टक्क्यांनी वाढ झाली.
बाह्य दुवे
वर्ग:अमृतसर वर्ग:पंजाबमधील विमानतळ
निकोला ब्राउन
निकोला जेन ब्राउन (१४ सप्टेंबर, १९८३:माटामाटा, न्यू झीलँड - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेली खेळाडू आहे.
ही २००५, २००९ आणि २०१३ विश्वचषक स्पर्धेत खेळली.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८३ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऐनवहाळ
ऐनवहाळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
पळशी (आर्णी)
पळशी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:आर्णी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
जोसेफ फुरिए
संदर्भ
वर्ग:इ.स. १७६८ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८३० मधील मृत्यू वर्ग:फ्रेंच गणितज्ञ वर्ग:फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ
प्रिस्टिना
प्रिस्टिना ही दक्षिण युरोपातील कोसोव्हो ह्या अंशतः मान्य देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.
वर्ग:कोसोव्होमधील शहरे वर्ग:युरोपातील देशांच्या राजधानीची शहरे
सिरसा वायुसेना तळ
हे भारताच्या पंजाब राज्यातील आदमपूर येथे असलेला विमानतळ आहे.
वर्ग:भारतीय वायुसेनेचे विमानतळ वर्ग:सिरसा जिल्हा
पीटर ॲलन
ऍलन, पीटर वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू
रॉबिन हॉब्स
रॉबिन निकोलस स्टुअर्ट हॉब्स (८ मे, १९४२:इंग्लंड - हयात) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून १९६७ ते १९७१ दरम्यान ७ कसोटी सामने खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे. हा ग्लॅमॉर्गनकडून काउंटी क्रिकेट खेळला.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
व्हर्ना
सोफिया (बल्गेरियन: Варна) हे बल्गेरिया देशामधील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे महानगर आहे. व्हर्ना शहर बल्गेरियाच्या पूर्व भागात काळ्या समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले आहे व बाल्कन प्रदेशातील एक लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे.
गुरमुखी
गुरमुखी (ਗੁਰਮੁਖੀ) ही पंजाबी भाषा लिहीण्यासाठी वापरली जाणारी लिपी आहे. ही लिपी ब्राह्मी कुटुंबातल्या शारदा लिपीपासून विकसित झाली. ह्या लिपीचे प्रमाणीकरण शीखांचे दुसरे गुरू गुरू अंगददेव यांनी १६व्या शतकात केले. गुरू ग्रंथ साहिब हा शीखांचा पवित्र ग्रंथ गुरमुखी वापरून लिहिला गेला आहे.
आधुनिक भारतीय भाषांतील पंजाबी भाषेची ही लिपी आहे. गुरुमुखातून निघालेल्या धर्माज्ञा लिहिण्यासाठी या लिपीचा उपयोग करीत असल्यामुळे या लिपीला ‘गुरुमुखी’ वा ‘गुरमुखी’ हे नाव पडले. शीख लोकांचे धर्मग्रंथ याच लिपीत लिहिले जात. पंजाबमध्ये महाजन (व्यापारी) लोकांमध्ये ‘लंडा’ नावाची महाजनी लिपी प्रचलित होती. या लिपीत स्वरचिन्हे नव्हती. त्यामुळे धर्मग्रंथ शुद्ध रीतीने लिहिता-वाचता येत नसत. ही अडचण दूर करण्यासाठी आणि ते धर्मग्रंथ शुद्ध रीतीने लिहिले-वाचले जावेत, म्हणून शीख गुरू अंगद यांनी नागरीप्रमाणे एक स्वरचिन्हयुक्त लिपी तयार केली. या लिपीचे काश्मीरमधील त्यावेळच्या ⇨ शारदा लिपीशी बरेच साम्य आहे. ‘उ, ऋ, ओ, घ, च, छ, ट, ड, ढ, त, थ, द, ध, प, फ, भ, म, य, श, ष, स’ हे वर्ण वर्तमान शारदा लिपीतील वर्णांशी मिळतेजुळते आहेत, तर ‘ट, ठ, प, म’ या वर्णांचे वर्तमान देवनागरी लिपीतील वर्णांशी साम्य आहे. ‘आ’ काराचा काना उजवीकडे उभा दंड काढून दाखवितात. ऱ्हस्व ‘इ’ व दीर्घ ‘ई’ देवनागरीप्रमाणेच व्यंजनाला अनुक्रमे डावीकडे व उजवीकडे लावीत असून ऱ्हस्व ‘उ’ आणि दीर्घ ‘ऊ’ देवनागरीपेक्षा भिन्न आहेत. ऱ्हस्व ‘उ’ अक्षराच्या खाली एका आडव्या लहान रेघेने, तर दीर्घ ‘ऊ’ अक्षराच्या खाली दोन आडव्या रेघांनी दाखवितात. हाच नियम व्यंजनांतर्गत ‘उ’ आणि ‘ऊ’ लाही लागू आहे. गुरुमुखीतील अंक नागरीवरूनच घेतलेले आहेत. एक ते पाच अंक गुरुमुखी आणि नागरीमधील एकच आहेत; पुढील अंकांत मात्र थोडासा फरक आहे.
संदर्भ
ओझा, गौरीशंकर, भारतीय प्राचीन लिपिमाला, दिल्ली, १९५९.
वर्ग:पंजाबी भाषा वर्ग:लिप्या
ॲबी बरोझ
ॲबी किर्स्टिन बरोझ (जानेवारी २९, इ.स. १९७७:कावेरौ, बे ऑफ प्लेंटी, न्यू झीलँड - ) ही 🇳🇿 new zealandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
बरोझ, ऍबी बरोझ, ऍबी वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
हाशिम थासी
हाशिम थासी (२४ एप्रिल, इ.स. १९६८ - ) हा कोसोव्होचा राजकारणी आहे. हा जानेवारी २००८ ते डिसेंबर २०१४ दरम्यान कोसोव्होच्या प्रजासत्ताकाचा पहिला पंतप्रधान होता
वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म वर्ग:कोसोव्होचे पंतप्रधान वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नवाथे
नवाथे हे मराठी आडनाव आहे. हे आडनाव प्रामुख्याने कऱ्हाडे ब्राह्मणांमध्ये आढळते.
प्रसिद्ध व्यक्ती
नवाथे आडनाव असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्तींची यादी:
वर्ग:मराठी आडनावे
राजेंद्र गवई
राजेंद्र रामकृष्ण गवई हे रा.सु. गवई ह्याचे पुत्र असून ते भारतीय रिपब्लिकन पक्ष (गवई) पक्षाचे नेते आहेत. त्यांना २००९ लोकसभा निवडणुकित काँग्रेस - आर.पी.आय. युतीची अमरावती लोकसभा मतदार संघातून उमेदवारी देण्यात आली होती.
वर्ग:भारतीय रिपब्लिकन पक्षातील राजकारणी वर्ग:भारतीय बौद्ध वर्ग:दलित राजकारणी वर्ग:मराठी राजकारणी वर्ग:आंबेडकरवादी
डेबिअन ऑपरेटिंग सिस्टिम
डेबियन लिनक्स ही एक खुली संगणक प्रणाली आहे जी '''डेबियन जी. एन. यु./लिनक्स''' ह्या कर्नेलवर आधारित आहे.
आंबेवाडी (रोहा)
आंबेवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
हलवारा वायुसेना तळ
हलवारा वायुसेना तळ हे भारताच्या पंजाब राज्यातील हलवारा येथे असलेला विमानतळ व वायुसेना तळ आहे.
वर्ग:पंजाबमधील विमानतळ वर्ग:भारतीय वायुसेनेचे विमानतळ वर्ग:लुधियाना जिल्हा
गेओर्गी पार्व्हानोव्ह
गेओर्गी पार्व्हानोव्ह (Георги Първанов; जन्मः २८ जून १९५७) हे बल्गेरिया देशाचे चौथे व विद्यमान राष्टाध्यक्ष आहेत. ते २२ जानेवारी २००२ पासून ह्या पदावर आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:बल्गेरियाचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९५७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दामले
दामले हे मराठी आडनाव आहे.
प्रसिद्ध व्यक्ती
वर्ग:मराठी आडनावे
आवणखेड
आवणखेड हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील दिंडोरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:दिंडोरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
शिरांबे (कोरेगाव)
शिरांबे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील कोरेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो.हिवाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १८ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २१ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ६०० मिमी पर्यंत असते. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कोरेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
पांढुर्णा (आर्णी)
पांढुर्णा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:आर्णी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
इंद्रा नूयी
इंद्रा राजकिशन नूयी (तमिळ: இந்திரா கிருஷ்ணமூர்த்தி நூயி) (जन्म : २८ ऑक्टोबर, १९५५:चेन्नई, तमिळनाडू, भारत) ह्या पेप्सिको' कंपनीच्या २ मे २००६पासून चेअरमन व मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत. या अमेरिकन नागरिक असून जन्माने भारतीय आहेत. ६ ऑगस्ट २०१८ रोजी त्या पेप्सिकोच्या संचालकपदावरून निवृत्त झाल्या.
पूर्वायुष्य
चेन्नई येथील पारंपरिक अणि सनातनी कृृष्णमूर्ती कुटुंबात इंदिरा यांचा जन्म झाला. आई शांता यांचा त्यांच्या आयुष्यावर विशेष प्रभाव आहे. इंदिरा यांच्या माहेरच्या कृष्णमूर्ती कुटुंबात संगीताला विशेष महत्त्व दिले जाई.त्यांच्या काकू अरुणा साईराम या प्रख्यात गायिका असल्याने इंदिरांना संगीताविषयी आवड निर्माण झाली.कर्नाटकी संगीतातील वर्णम् व कीर्तनाई यांचा सराव इंदिरा घरी करत असत.
१९७२ मध्ये त्यांनी एमसीसी महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. इंदिरा या काळात राॅक बॅंडच्या सदस्या होत्या आणि त्या गिटारही वाजवत.
संगीताच्या जोडीनेच त्या आपल्या बहिणीसह अलायन्स फ्रान्सकेस या संस्थेत फ्रेंच भाषा शिकायला गेल्या.कोणत्याही कार्यक्रमाचे आयोजन करणे, महाविद्यालयासाठी देणगी मिळविणे अशी विविध कामे त्यांनी यशस्वीपणे केली आहेत.क्रिकेट या खेळातही त्यांच्या संघातील त्यांचे योगदान विशेष आहे.
कामाचा अनुभव
आयआयएम मधून पदवी प्राप्त केल्यावर इंदिरा यांनी पहिली नोकरी टुटाल या ब्रिटिश टेक्सटाईल कंपनीत केली. त्यानंतर जाॅन्सन ॲन्ड जाॅन्सन या कंपनीत ब्रॅंड मॅनेजर म्हणून स्टेफ्री विभागाची जबाबदारी त्यांनी पार पाडली. १९७८मध्ये त्यांची येल विद्यापीठात पब्लिक मॅनेजमेंट ॲन्ड प्रायव्हेट मॅनेजमेंट या अभ्यासक्रमासाठी निवड झाली.येथे अभ्यासक्रमाव्यतिरिक्त इंदिरा विविध गोष्टी शिकल्या. त्यातून व्यवसायात लागणारी अंतःप्रेरणा, ज्वलंत इच्छाशक्ती आणि निर्णयक्षमता हे गुण त्यांनी आत्मसात केले. त्या काॅर्परेशनच्या विश्वस्त म्हणूनही काम पाहतात. १९८० मध्ये त्यांनी बोस्टन समूहात नोकरी स्वीकारली. येथे त्यांनी सहा वर्षे आंतरराट्रीय काॅर्पोरेट नीतिमत्ता या प्रकल्पावर कार्य केले. या नोकरीमुळेच एक बुद्धिमान व्यावसायिक म्हणून त्या ओळखल्या जाऊ लागल्या.
विवाह
१९८३ साली इंदिरा अणि राजकिशन नूयी यांचा विवाह झाला.त्यांचे पती व्यवसायाने इंजिनीअर असून मास्टर्स इन बिझनेस मॅनेजमेंट या विषयात त्यांनी शिकागो विद्यापीठातून पदवी घेतली आहे. इंदिरा नूयी यांना दोन मुली आहेत.
कारकिर्दीतील महत्त्वाचे टप्पे
आपल्या मुलीच्या जन्मानंतर इंदिरा यांनी १९८६मध्ये मोटोरोला कंपनीत काॅर्पोरेट स्ट्रॅटेजी आणि प्लॅनिंग या विभागाच्या प्रेसिडेंट आणि डायरेक्टर म्हणून कार्यभार स्वीकारला. त्यांच्या कारकिर्दीतच या कंपनीने जगासमोर पहिला पेजर आणला. त्यातून मोबाईल क्षेत्रात क्रांती झाली.
१९९०मध्ये त्यांनी एएसए ब्राऊन या स्विस स्वीडिश कंपनीत काम केले. येथील त्यांचे योगदान पाहून जॅक वेल्च यांचे लक्ष त्यांच्याकडे वेधले गेले अणि १९९४मध्ये पेप्सिको कंपनीच्या तसेच जनरल इलेट्रिक या दोन्ही कंपन्यांकडून त्यांना सीईओ पदासाठीचे प्रस्ताव आले. इंदिरा नूयी यांनी पेप्सिको या शीतपेयांची कंपनी स्वीकारली.
लक्षणीय कारकीर्द
इंदिरा नूयी यांनी वयाच्या ४४ व्या वर्षी पेप्सिकोच्या वरिष्ठ उपाध्यक्षा म्हणून कार्यभार सांभाळायला सुरुवात केली. कार्यकारी अधिकारी एन्रिको रोजर यांच्यासह त्यांनी काम केले. त्यांचा विभाग काॅर्पोरेट स्ट्रॅटेजी ॲन्ड डेव्हलपमेंट हा होता.त्यावेळी गगनाला भिडलेला कंपनीचा रेस्टाॅरंट व्यवसाय अचानक ढासळू का लागला? यावर त्यांनी काम केले.इंदिरा आणि ऐन्रिको यांनी पेप्सिकोच्या पूर्ण कार्यप्रणालीचा अभ्यास केला व तर्कशुद्ध निर्णय घेतले. या सर्व विभागाची पुनर्रचना करण्यात इंदिरा यांनी जबाबदारीची भूमिका बजावली.१९९७ च्या पेप्सिकोच्या फास्ट फूड चेन यंत्रणेतील बदल,१९९८ च्या ट्राॅपिकाना कंपनीची खरेदी आणि २००१ मधील क्वॅकर ओटची खरेदी हे त्यांचे काही महत्त्वाचे निर्णय ठरले.
अन्य दायित्व
इंदिरा नूयी ह्या मोटोरोलामधील संचालक मंडळ सदस्य, आंतरराट्रीय बचाव मंडळ सदस्य, लिंकन सेंटर फाॅर परफाॅमिंग आर्ट न्यूयाॅर्कच्या सदस्य, प्लॅनेट फायनान्स, ग्रीनिच ब्रेस्ट कॅन्सर अलायन्स व आयसेनहाॅवर या आशियाई शिष्यवृत्ती संस्थांच्या सदस्य तसेच फेडरल रिझर्व बँकेच्या संचालक मंडळावर आहेत.
सोफी डिव्हाइन
सोफी फ्रांसेस मोनिक डिव्हाइन (सप्टेंबर १, इ.स. १९८९ - )ही 🇳🇿 new zealandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
इंद्रा नूयी
भारतीय आस्था
इंदिरा नूयी या परदेशी नागरिक झाल्या असल्या तरी त्यांचे भारतीय बंध टिकून आहेत. भारतातील शेतकी क्षेत्रासाठीही त्यांनी विशेष कार्य केले आहे. दैनंदिन जीवनातही भारतीय परंपरांचे पालन त्या करतात असे दिसते.
सोफी डिव्हाइन
डिव्हाइन, सोफी डिव्हाइन, सोफी वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
इंद्रा नूयी
संदर्भ
वर्ग:भारतीय उद्योगिनी वर्ग:तमिळ भाषक उद्योगपती वर्ग:इ.स. १९५५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती
कोपनहेगन विमानतळ
कोपनहेगन विमानतळ (Københavns Lufthavn)  हा डेन्मार्क देशाच्या कोपनहेगन शहरामधील प्रमुख विमानतळ आहे. कोपनहेगन शहराच्या ८ किमी दक्षिणेस व स्वीडनच्या माल्म शहराच्या २४ किमी पश्चिमेस स्थित असलेला हा विमानतळ प्रवाशांच्या संख्येनुसार स्कॅंडिनेव्हिया व उत्तर युरोपामधील सर्वात वर्दळीचा विमानतळ आहे. ओरेसुंड पूलाद्वारे हा विमानतळ स्वीडन देशासोबत देखील जोडला गेला आहे.
एप्रिल १९२५ मध्ये खुला करण्यात आलेला कोपनहेगन विमानतळ हा जगतील सर्वात जुन्या नागरी विमानतळांपैकी एक आहे. स्कॅंडिनेव्हियन एरलाइन्सचा हब येथेच स्थित आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:डेन्मार्कमधील विमानतळ विमानतळ
आदित्य उदित नारायण
आदित्य उदित नारायण तथा आदित्य नारायण झा हा भारतीय गायक आणि अभिनेता आहे. याचे वडील उदित नारायण सुद्धा पार्श्वगायक आहेत.
वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७ वर्ग:हिंदी पार्श्वगायक
ग्रेहेम थॉमस
थोमस, ग्रेम वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्वेबेक
क्वेबेक हा कॅनडा देशाच्या पूर्व भागातील एक प्रांत आहे. फ्रेंच ही अधिकृत भाषा असलेला क्वेबेक हा कॅनडातील एकमेव प्रांत आहे. स्वतंत्र देशाची मागणी येथे अनेक वर्षे केली जात आहे.
Prime Minister Philippe Couillard (PLQ)
वर्ग:कॅनडाचे प्रांत व प्रदेश *
सौर शक्ती
सौरऊर्जा म्हणजे सूर्यापासून मिळवलेली ऊर्जा. सूर्य हा पृथ्वीवरील प्रमुख नैसर्गिक ऊर्जास्रोत आहे. ऊर्जेची गरज सध्याच्या तुलनेत काही पटीत वाढेल आणि सध्या वीजनिर्माण क्षेत्रात अग्रेसर असलेल्या आण्विक ऊर्जा क्षेत्राने दिवसाला एक अशा गतीने अणुभट्ट्या उभारल्या तरी ही गरज पुरी होण्यासारखी नाहीनाहीघ बढती समजून रोजी गमभन डोळे गमती. शिवाय जपानमधील दुर्घटनेच्या पार्श्वभूमीवर जगानेही अणुप्रकल्पांचा फेरविचार करण्यास सुरुवात केली आहे. त्या पार्श्वभूमीवर सौरऊर्जेचा विचार केला असता एका तासात पृथ्वीवर पडणारी सौरऊर्जा ही रूपांतरित केल्यास आपली एका वर्षाची ऊर्जेची गरज भागवण्यासाठी पुरेशी असते, मात्र हे प्रत्यक्षात आणण्यासाठी आणखी बऱ्याच संशोधनाची आवश्यकता आहे. अपारंपारिक आणि विशेषतः सौरऊर्जा क्षेत्रातील संशोधनावरील निधी तसेच जागरूकता दिवसेंदिवस वाढत आहे. सध्याच्या पारंपारिक ऊर्जास्रोतांचे पर्याय फक्त अजून काही वर्षेच उपलब्ध असणार आहेत. शिवाय त्यांच्या अनेक नकारात्मक बाजूही आहेत. अपारंपरिक ऊर्जाक्षेत्रात सौरऊर्जेशिवाय वायुऊर्जा, टायडल, जिओथर्मल असे पर्याय आहेत. मात्र, भविष्यकाळातील ऊर्जेची गरज काही अंशीच भागवण्याची क्षमता त्यात आहे. सध्या सौरऊर्जा क्षेत्रातील संशोधन हे मुख्यतः सौरऊर्जा ही पारंपरिक ऊर्जास्रोतांपेक्षा कमी खर्चिक करण्यासाठी चालू आहे. जपान, जर्मनी या सौरऊर्जेतील परंपरागत शिलेदारांसकट अमेरिका शिवाय चीन आणि भारतानेही याबाबत पुढाकार घेतला आहे. सौरऊर्जा निर्मितीत आणि नंतर वापरातही कुठल्याही भारतभ म्हणून division su Rico hmmm snakes प्रकारचे अपायकारक वायू वातावरणात सोडले जात नाहीत. त्यामुळे प्रदूषण, ग्लोबल वार्मिंगसारखे इतर ऊर्जाक्षेत्रांशी निगडित वादांचे विषय सौरऊर्जेपासून मात्र चार हात दूरच आहेत.
ऊर्जा संसाधने
ऊर्जा संसाधनाचे वर्गीकरण खालील प्रकारे केले जाते सरपण, शेणाच्या गोवऱ्या, पेंढा हे पारंपारिक इंधन वर्षानुवर्षे वापरले जात आहे. याशिवाय कोळसा, खनिज तेल, जल ऊर्जा, अणुऊर्जा इत्यादींचा पारंपारिक ऊर्जा संसाधनांत समावेश होतो
संदर्भ
learningwhiledoing
वर्ग:भौतिकशास्त्र
वोजिस्लाव कोस्तुनित्सा
वोस्लाव कोस्तुनित्सा (मार्च २४, इ.स. १९४४ - ) सर्बियाचा पंतप्रधान होता.
वर्ग:सर्बियाचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९४४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गंगापूर विधानसभा मतदारसंघ
गंगापूर विधानसभा मतदारसंघ - १११ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभेच्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, गंगापूर मतदारसंघात औरंगाबाद जिल्ह्याच्या १. गंगापूर तालुक्यातील शेंदुरवाडा, वाळुज, हरसूल, तुर्काबाद, गंगापूर ही महसूल मंडळे आणि गंगापूर नगरपालिका आणि २. खुलताबाद तालुका यांचा समावेश होतो. गंगापूर हा विधानसभा मतदारसंघ औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:औरंगाबाद जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:औरंगाबाद लोकसभा मतदारसंघ
पांगरी (आर्णी)
पांगरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:आर्णी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
ल्युसी डूलन
ल्युसी रोझ डूलन (११ डिसेंबर, इ.स. १९८७ - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
पीटर फिलपॉट
फिलपॉट, पीटर वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
झुणका (समुद्रपूर)
झुणका हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
डेव्हिड
वर्ग:ब्राझीलचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
आंबिवली (रोहा)
आंबिवली हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
पाईज बास्को
पाईज बास्को हा स्पेन देशाच्या उत्तर भागातील एक स्वायत्त संघ आहे. बिल्बाओ हे स्पेनमधील मोठे शहर ह्याच संघात वसले आहे.
वर्ग:स्पेनचे स्वायत्त संघ
पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९८६-८७
४० षटके: आंध्र प्रदेश गव्हर्नर XI वि पाकिस्तानी
पाकिस्तानी: १७६/१ (४०/४० षटके) ; आंध्र प्रदेश गव्हर्नर XI: १७७/२ आंध्र प्रदेश गव्हर्नर XI ८ गडी राखून विजयी धावफलक
४० षटके: भारतीय क्रिकेट क्लब वि पाकिस्तानी
पाकिस्तानी: १८९ (३९.५ षटके); भारतीय क्रिकेट क्लब: १९०/४ (३९ षटके) भारतीय क्रिकेट क्लब ६ गडी व ६ चेंडू राखून विजयी धावफलक
४० षटके: भारतीय XI वि पाकिस्तानी
पाकिस्तानी: ३०४/४ (४० षटके); भारतीय XI: १९३ (३७.४ षटके) पाकिस्तानी १११ धावांनी विजयी धावफलक
प्रथम श्रेणी: भारतीय बोर्ड अध्यक्षीय XI वि पाकिस्तानी
भारतीय बोर्ड अध्यक्षीय XI: २४७ आणि ३५/२; पाकिस्तानी: ४५७ सामना अनिर्णित धावफलक
प्रथम श्रेणी: भारत २५-वर्षांखालील संघ वि पाकिस्तानी
पाकिस्तानी: ६७४/५घो आणि ५८/१; भारत २५-वर्षांखालील: २८१ सामना अनिर्णित धावफलक
बाह्यदुवे
=संदर्भ आणि नोंदी=
सागर देशमुख
सागर देशमुख हे मराठी नट, चित्रपट अभिनेता व वकील आहेत. त्यांचे वडीलही वकील होते. सागर देशमुख हे पुण्याच्या लॉ कॉलेजचे विद्यार्थी होते. २००३ मध्ये ते वकिलीची परीक्षा पास झाले. वकिलीच्या परीक्षेनंतर मुंबईत त्यांनी चार व्यावसायिक नाटकांमध्ये काम केले. त्यानंतर पुन्हा पुण्यात येऊन त्यांनी वकिली सुरू केली. ६-७ वर्ष त्यांनी न्यायालयात जाऊन वकिलीचा व्यवसाय केला. त्यानंतर ते सोडून लेखन आणि अभिनयाकडे वळले. 'वायझेड' हा त्यांचा पहिला मराठी चित्रपट होता.
पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९८६-८७
बाह्यदुवे
वर्ग:इ.स. १९८७ मधील क्रिकेट वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे भारत दौरे
सागर देशमुख
सागर देशमुख यांनी  भाई : व्यक्ती की वल्ली चित्रपटात पु.ल. देशपांडे यांची भूमिका साकारली. सध्या ते डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर : महामानवाची गौरवगाथा या दूरचित्रवाणी मालिकेत डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची भूमिका करत आहेत. मोहित टाकळकरांनी दिग्दर्शित केलेल्या 'चहेता' नावाच्या हिंदी नाटकात ते काम करत आहेत. 'आसक्त कलामंच' या त्यांच्याच संस्थेचे ते नाटक आहे.
सागर देशमुख यांनी भालबा केळकर, श्रीराम लागू आदी मान्यवरांनी स्थापन केलेल्या 'प्रोग्रेसिव्ह ड्रॅमॅटिक असोसिएशन' या नाट्यसंस्थेत २२ दिवसांच्या नाट्य कार्यशाळेत दाखल झाले होते. तेथेच त्यांना नाटकाची आवड लागली. त्यानंतर ते नेहमी प्रायोगिक नाटके करत राहिले. हिंदी, मराठी आणि इंग्रजी प्रायोगिक नाटके केली. पुढे जाहिराती आणि चित्रपट केले. त्यांनी 'पिया बहरूपिया' नावाचे शेक्सपियरच्या Twelfth Nightचे हिंदी रूपांतर असलेले नाटक केले, त्याचा पहिला प्रयोग लंडनच्या शेक्सपिअर्स ग्लोब थिएटरमध्ये झाला.
संदर्भ
वर्ग:मराठी अभिनेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अमानत अली
अमानत अली (उर्दू: امانت علی) (जन्म:१० ऑक्टोबर १९८७) हा पाकिस्तानी शास्त्रीय, पॉप आणि पार्श्वगायक आहे. [२] [३] [४] अमानतने काही भारतीय आणि पाकिस्तानी चित्रपट 'तमन्ना', 'जिंदा भाग', 'दोस्ताना' आणि 'बाल गणेश' या चित्रपटांसाठी पार्श्वगायक म्हणून काम केले आहे.
अमानत अलीचा जन्म फैसलााबाद, पाकिस्तान येथे झाला. त्याने २००६ मध्ये मेकाल हसन बँडसह मुख्य गायक म्हणून आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. अमानतचा पहिला अल्बम कोहराम होता, जो २००९ मध्ये फायर रेकॉर्ड्सच्या सहकार्याने रिलीज झाला. त्याने पार्श्वगायक म्हणून बॉलीवूड चित्रपटांमध्येही आपला आवाज दिला, ज्यात दोस्ताना "खबर नहीं" आणि केसी बोकडिया यांच्या "जुनून" या गाण्यांचा समावेश आहे. अमानत अली हा पाकिस्तानी गायक नझाकत अली यांचा मुलगा आहे.
वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७
मौली दवे
वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७ वर्ग:रिकामी पाने
सारोळे
भोगोलिक स्थान आणि लोकसंख्या
सारोळे हे पुणे जिल्ह्यातल्या  भोर तालुक्यातील ४३८.२३ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ५९४ कुटुंबे व एकूण २४७० लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर भोर १८ किलोमीटर अंतरावर आहे. यामध्ये १२९५ पुरुष आणि ११७५ स्त्रिया आहेत. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक १७३ असून अनुसूचित जमातीचे ९७ लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणनेतील स्थल निर्देशांक ५५६७२० आहे.
शैक्षणिक सुविधा
गावात २ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहेत. गावात ३ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत. गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे. गावात १ शासकीय माध्यमिक शाळा आहे. गावात १ शासकीय उच्च माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय (घिरवळ) ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (केंदळ) ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील वैद्यकीय महाविद्यालय (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यवस्थापन संस्था (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पॉलिटेक्निक (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (पुणे) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अपंगांसाठी खास शाळा (भोर) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (शासकीय)
सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात १ प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र आहे. सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील ॲलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पशुवैद्यकीय रुग्णालय ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील फिरता दवाखाना १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील कुटुंब कल्याणकेंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
वैद्यकीय सुविधा (अशासकीय)
गावात ५ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे.
गावात ५ इतर पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहे.
पिण्याचे पाणी
गावात शुद्धीकरण केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात शुद्धीकरण न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात हॅन्डपंपच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात ट्यूबवेलच्या/बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात झऱ्याच्या पाण्याचा पुरवठा नाही. गावात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा नाही.
स्वच्छता
गावात बंद गटारव्यवस्था उपलब्ध नाही. गावात उघडी गटारव्यवस्था उपलब्ध आहे. सांडपाणी थेट जलस्त्रोतांमध्ये सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही. गावात न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.
संपर्क व दळणवळण
गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावाचा पिन कोड गावात दूरध्वनी उपलब्ध आहे. गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आहे. गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे. गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध आहे. गावात खाजगी कूरियर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी कूरियर ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध आहे. गावात खाजगी बस सेवा उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील खाजगी बस सेवा ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात रेल्वे स्थानक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेल्वे स्थानक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध आहे. गावात टॅक्सी उपलब्ध आहे. गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ट्रॅक्टर १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. राष्ट्रीय महामार्गNH4 (Mumbai-Banglore गावाला जोडलेला आहे.. राज्य महामार्ग गावाला जोडलेला आहे.. जिल्यातील मुख्य रस्ता गावाला जोडलेला आहे.. जिल्ह्यातील दुय्यम रस्ता गावाला जोडलेला आहे..
बाजार व पतव्यवस्था
गावात एटीएम उपलब्ध आहे.सर्वात जवळील एटीएम ५०० मीटर ते १ किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात व्यापारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील व्यापारी बँक ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. गावात सहकारी बँक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील सहकारी बँक ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध आहे. गावात स्वयंसहाय्य गट उपलब्ध आहे. गावात रेशन दुकान उपलब्ध आहे. गावात आठवड्याचा बाजार उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील आठवड्याचा बाजार ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. गावात कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
आरोग्य
गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे. गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे.
वीज
१५ तासांचा वीजपुरवठा प्रतिदिवस सर्व प्रकारच्या वापरासाठी उपलब्ध आहे.
जमिनीचा वापर
सारोळे ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
सिंचन सुविधा
सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
साहनेवाल विमानतळ
साहनेवाल विमानतळ किंवा लुधियाना विमानतळ हे भारताच्या पंजाब राज्यातील लुधियाना येथे असलेला विमानतळ आहे.ते लुधियाना शहराच्या नैऋत्य दिशेस 5 km अंतरावर ग्रँड ट्रंक रस्त्यावरआहे.
सारोळे
हवामान
येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १००० मिमी पर्यंत असते.
साहनेवाल विमानतळ
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील विमानतळ वर्ग:पंजाबमधील विमानतळ वर्ग:पंजाब वर्ग:लुधियाना
सारोळे
हवामान
वर्ग:पुणे वर्ग:भोर तालुक्यातील गावे वर्ग:पुणे जिल्ह्यातील गावे
भोसले
प्रसिद्ध व्यक्ती
वर्ग:मराठी आडनावे
प्लॉव्हडिव्ह
प्लॉव्हडिव्ह (बल्गेरियन: Пловдив) हे बल्गेरिया देशामधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे महानगर आहे. बल्गेरियाच्या दक्षिण भागात वसलेले प्लॉव्हडिव्ह शहर थ्रेइस ह्या ऐतिहासिक भौगोलिक प्रदेशामधील सर्वात मोठे शहर व दक्षिण बल्गेरियाचे सांस्कृतिक, आर्थिक व शैक्षणिक केंद्र आहे. प्राचीन काळापासून हे शहर फिलिप्पोपोलिस ह्या ग्रीक नावाने ओळखले जात असे.
बाहय दुवे
वर्ग:बल्गेरियामधील शहरे
सुमेधा करमहे
वर्ग:सा रे ग म पा चॅलेंज २००७ वर्ग:रिकामी पाने
Sumedha Karmahe
भारताचा ध्वज
भारताचा राष्ट्रीय ध्वज, ज्याला सामान्यतः तिरंगा म्हणतात, हा केसरी, पांढरा आणि हिरवा अशा तीन रंगांचा क्षैतिज आयताकृती ध्वज आहे; तसेच निळ्या रंगाचे अशोक चक्र हे मध्यभागी आहे. २२ जुलै १९४७ रोजी झालेल्या संविधान सभे च्या बैठकीत तो सध्याच्या स्वरूपात स्वीकारण्यात आला आणि तो १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारता चा अधिकृत ध्वज बनला. भारतात तिरंगा हा शब्द नेहमीच भारतीय राष्ट्रध्वजाचा संदर्भ घेतो. हा ध्वज पिंगाली व्यंकय्या यांनी तयार केलेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस च्या स्वराज्य ध्वजावर आधारित आहे. कायद्यानुसार राष्ट्रध्वज हा खादी चा (हाताने कातलेले कापड जे महात्मा गांधीं नी लोकप्रिय केले होते) किंवा रेशमा चा असावा. ध्वजाची निर्मिती प्रक्रिया आणि तपशील भारतीय मानक कार्यालया द्वारे ठरवले जातात. हा ध्वज तयार करण्याचा अधिकार खादी विकास आणि ग्रामोद्योग आयोगाकडे आहे, जो प्रादेशिक गटांना त्याचे वाटप करतो. २००९ पर्यंत कर्नाटक खादी ग्रामोद्योग संयुक्त संघ ध्वजाची एकमेव निर्माता होता. ध्वजाचा वापर हा भारतीय ध्वज संहिता आणि राष्ट्रीय चिन्हांशी संबंधित इतर कायद्यांद्वारे नियंत्रित केला जातो. मूळ संहितेमध्ये स्वातंत्र्य दिन आणि प्रजासत्ताक दिना सारख्या राष्ट्रीय दिवसांशिवाय नागरिकांकडून ध्वज वापरण्यास मनाई आहे. २००२ मध्ये नवीन जिंदाल या नागरिकाच्या अपीलावर सुनावणी करताना, भारताच्या सर्वोच्च न्यायालया ने भारत सरकार ला नागरिकांना ध्वज वापरण्याची परवानगी देण्यासाठी संहितेमध्ये सुधारणा करण्याचे निर्देश दिले. त्यानंतर भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळा ने मर्यादित वापरासाठी संहितेत सुधारणा केली. २००५ मध्ये कपड्यांच्या विशिष्ट प्रकारांवरील रूपांतरांसह काही अतिरिक्त वापरास अनुमती देण्यासाठी संहितेत पुन्हा एकदा सुधारणा करण्यात आली. ध्वज संहिता ही ध्वज फडकवण्याच्या प्रोटोकॉलला आणि इतर राष्ट्रीय व गैर-राष्ट्रीय ध्वजांच्या संयोगाने त्याचा वापर करण्यात नियंत्रित करते.
रचना
ध्वजातील गडद भगवा, पांढरा व हिरवा हे तीन रंगीत पट्टे आणि त्यांचे अर्थ :
भारताच्या राष्ट्रीय ध्वजात चार रंगाचा वापर केला गेला आहे. केशरी, पांढरा, हिरवा, आणि निळा. त्यामुळे भारताचा राष्ट्रीय ध्वज, रंगाचाच विचार केला तर तिरंगा नसून चौरंगा म्हणता येईल. २२ जुलै १९४७ रोजी घटना समितीच्या बैठकीत 'तिरंगी ध्वज' भारताचा अधिकृत राष्ट्रीय ध्वज म्हणून स्वीकृत करण्यात आला. त्या संबंधीचा ठराव पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी मांडला. एकाला एक लागून असलेल्या आडव्या समान प्रमाणाच्या तीन पट्ट्यांचा तो आहे. वरती गर्द केशरी, मध्यभागी पांढरा आणि खालच्या बाजूला गर्द हिरवा, अशा क्रमाने हे तीन रंग आहेत. मधल्या पांढऱ्या पट्ट्यावर निळ्या रंगाचे अशोकचक्र (धम्मचक्र) असून ते सारनाथ येथील सिंहमुद्रेवर असलेले अशोकचक्र आहे. चक्राला २४ आरे आहेत. मछलीपट्टणम जवळ जन्मलेल्या पिंगाली वेंकय्या ह्यांनी तिरंग्याची रचना केली आहे. भारतीय राष्ट्रध्वजाच्या उंचीचे व लांबीचे प्रमाण 2:3 असे आहे, तसेच राष्ट्रध्वज खादीच्या अथवा रेशमाच्या कापडाचाच बनवला जावा असा सरकारी नियम आहे. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांनी भारतीय राष्ट्रध्वजाच्या एकूण रचनेचे महत्त्व चांगल्या प्रकारे विशद केले आहे.
मोजमाप
ध्वजात तीन समान आडव्या पट्ट्यांची रचना करण्यात आली आहे.
प्रतीकवाद
१९२१ मध्ये महात्मा गांधी यांनी प्रथम भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस ला ध्वजाचा प्रस्ताव दिला. पिंगली व्यंकय्या यांनी या ध्वजाची रचना केली होती. मध्यभागी हिंदूंसाठी लाल पट्टी आणि मुस्लिमांसाठी हिरवा पट्टा यांच्यामधला एक पारंपारिक चरखा होता, जो भारतीयांना स्वतःचे कपडे बनवून स्वावलंबी बनवण्याच्या गांधींच्या ध्येयाचे प्रतीक आहे. नंतर लाल रंगाच्या जागी भगव्या रंगाची रचना करण्यासाठी आणि इतर धार्मिक समुदायांसाठी (तसेच समुदायांमधील शांततेचे प्रतीक म्हणून) मध्यभागी एक पांढरा पट्टा समाविष्ट करण्यासाठी आणि चरखासाठी पार्श्वभूमी प्रदान करण्यासाठी डिझाइनमध्ये बदल करण्यात आले. तथापि रंगसंगतीसह सांप्रदायिक संबंध टाळण्यासाठी, तीन बँडना नंतर नवीन अर्थ नियुक्त केले गेले: अनुक्रमे धैर्य आणि त्याग, शांतता आणि सत्य आणि विश्वास आणि शौर्य.
१५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र होण्याच्या काही दिवस आधी, विशेष स्थापन केलेल्या संविधान सभे ने निर्णय घेतला की भारताचा ध्वज सर्व पक्ष आणि समुदायांना स्वीकार्य असला पाहिजे. स्वराज्य ध्वजाची सुधारित आवृत्ती निवडण्यात आली; तिरंगा तोच भगवा, पांढरा आणि हिरवा राहिला. तथापि चरख्या ची जागा अशोक चक्राने घेतली जी कायद्याच्या शाश्वत चाकाचे प्रतिनिधित्व करते. भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती आणि दुसरे राष्ट्रपती सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांनी दत्तक ध्वजाचे स्पष्टीकरण केले आणि त्याचे महत्त्व खालीलप्रमाणे वर्णन केले आहे: भगवा रंग म्हणजे त्याग किंवा रसहीनता. आपल्या नेत्यांनी भौतिक फायद्यासाठी उदासीन असले पाहिजे आणि स्वतःला त्यांच्या कार्यात समर्पित केले पाहिजे. मध्यभागी पांढरा प्रकाश आहे, सत्याचा मार्ग आहे, जो आपल्या आचरणासाठी मार्गदर्शन करतो. हिरवा आपला मातीशी असलेला संबंध, इथल्या वनस्पतींच्या जीवनाशी असलेला आपला संबंध, ज्यावर इतर सर्व जीवन अवलंबून आहे ते दाखवतो. पांढऱ्याच्या मध्यभागी असलेले "अशोक चक्र" हे धर्माच्या कायद्याचे चाक आहे. सत्य, धर्म किंवा सद्गुण हे या ध्वजाखाली काम करणार्‍यांचे नियंत्रण तत्व असले पाहिजे. चाक गती दर्शवते. स्तब्धतेत मृत्यू आहे, चळवळीत जीव असतो. भारताने यापुढे बदलाला विरोध करू नये, त्याने पुढे जायला हवे. चाक शांततापूर्ण बदलाची गतिशीलता दर्शवते.मूळ इंग्रजी तील भाषण:Bhagwa or the Saffron denotes renunciation or disinterestedness. Our leaders must be indifferent to material gains and dedicate themselves to their work. The white in the centre is light, the path of truth to guide our conduct. The green shows our relation to (the) soil, our relation to the plant life here, on which all other life depends. The "Ashoka Chakra" in the centre of the white is the wheel of the law of dharma. Truth or satya, dharma or virtue ought to be the controlling principle of those who work under this flag. Again, the wheel denotes motion. There is death in stagnation. There is life in movement. India should no more resist change, it must move and go forward. The wheel represents the dynamism of a peaceful change.
ध्वजांचा इतिहास
१८३१साली राजा राममोहन राॅय बोटीने इंग्लंड ला जात असताना त्यांनी एका फ्रेंच जहाजावर फ्रान्सचा तिरंगी झेंडा पाहिला व स्वातंत्र्य समता बंधुता यांचे प्रतीक असलेला ध्वज आपल्या देशालाही लाभावा असे त्यांना वाटले.पुढे १८५७ च्या युद्धात देशभक्तीच्या भावनेतून एक ध्वजगीतही निर्माण झाले.
बुद्धगयेला शिवमंदिरात वज्रचिह्न पाहून निवेदितांना ही कल्पना सुचली. चौरसाकृती तांबड्या ध्वजावर पिवळे वज्रचिह्न व शुभ्रकमळ व भोवती १॰१दिव्यांची अरास असलेला हा ध्वज.बंगाली लिपीत त्यावर वंदे मातरम् लिहीले आहे. लाल रंग हा स्वातंत्र्यसंग्रामाचे द्योतक तर पीतवर्णी वज्रचिह्न हे विजयाचे प्रतीक.श्वेतवर्णी कमळ हे शुचिता दर्शविते असे स्वामी विवेकानंदांच्या शिष्या भगिनी निवेदिता यांनी नोदवले आहे.
राजशिष्टाचार
मुख्य लेख: भारतीय ध्वज संहिता भारतीय ध्वज संहिता, २००२, प्रतीक आणि नावे (अयोग्य वापर प्रतिबंध) कायदा, १९५०; आणि राष्ट्रीय सन्मानाचा अपमान प्रतिबंधक कायदा, १९७१ यांच्याद्वारे ध्वजाचे प्रदर्शन आणि वापर नियंत्रित केले जाते. राष्ट्रध्वजाचा घोर अपमान करणे, तसेच ध्वज संहितेच्या तरतुदींचे उल्लंघन करण्यासाठी, कायद्याने तीन वर्षांपर्यंत कारावास, किंवा दंड, किंवा दोन्ही शिक्षा, अशा तरतुदी आहेत.
अधिकृत नियमानुसार ध्वजाचा जमिनी ला किंवा पाण्या ला कधीही स्पर्श होऊ नये किंवा कोणत्याही स्वरूपात पडदा किंवा वस्त्र म्हणून वापरला जाऊ नये. फडकावण्यापूर्वी ध्वज जाणूनबुजून उलटा ठेवला जाऊ शकत नाही, कोणत्याही गोष्टीत बुडवला जात नाही किंवा फुलांच्या पाकळ्यां व्यतिरिक्त इतर कोणतीही वस्तू त्याच्यात ठेवू शकत नाही. तसेच ध्वजावर कोणत्याही प्रकारची अक्षरे कोरली जाऊ शकत नाहीत. उघड्यावर असताना ध्वज नेहमी सूर्योदय आणि सूर्यास्ता दरम्यान फडकवावा, जरी हवामान कसेही असले तरी. २००९ पूर्वी, विशेष परिस्थितीत रात्रीच्या वेळी सार्वजनिक इमारतीवर ध्वज फडकवता येत होता; सध्या भारतीय नागरिक रात्रीच्या वेळीही ध्वज फडकवू शकतात; परंतु ध्वज हा उंच ध्वजस्तंभावर फडकवावा आणि तो योग्यरित्या दिसायला हवा.
ध्वज कधीही उलटा चित्रित, प्रदर्शित किंवा फडकवला जाऊ नये. भडकलेल्या किंवा अस्वच्छ अवस्थेत ध्वज प्रदर्शित करणे हे अपमानास्पद मानले जाते आणि हाच नियम ध्वज फडकवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या ध्वजस्तंभांना आणि हॅलयार्ड्सना लागू होतो, ज्यांची देखभाल नेहमी योग्य स्थितीत असावी.
भारताच्या मूळ ध्वज संहितेने स्वातंत्र्य दिन किंवा प्रजासत्ताक दिनासारख्या राष्ट्रीय दिवसांशिवाय नागरिकांना राष्ट्रध्वज फडकवण्याची परवानगी दिली नाही. २००१ मध्ये नवीन जिंदाल या उद्योगपतीने, अमेरिके त जिथे त्यांनी शिक्षण घेतले होते, तिथे ध्वजाचा अधिक समतावादी वापर केला; त्यांनी त्यांच्या कार्यालयाच्या इमारतीवर भारतीय ध्वज फडकवला. यानंतर ध्वज जप्त करण्यात आला आणि त्यांच्यावर कारवाईचा इशारा देण्यात आला. जिंदाल यांनी दिल्ली उच्च न्यायालयात जनहित याचिका दाखल केली. त्यांनी असा युक्तिवाद केला की, नागरिक म्हणून राष्ट्रध्वज फडकवणे हा त्यांचा हक्क आहे आणि देशावरील प्रेम व्यक्त करण्याचा तो एक मार्ग आहे. त्यांनी नागरिकांच्या ध्वजाच्या वापरावरील निर्बंध रद्द करण्याचा प्रयत्न केला. अपील प्रक्रियेच्या शेवटी या प्रकरणाची सुनावणी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने केली. यामध्ये न्यायालयाने जिंदाल यांच्या बाजूने निर्णय दिला आणि भारत सरकारला या प्रकरणाचा विचार करण्यास सांगितले. त्यानंतर भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळाने भारतीय ध्वज संहितेत २६ जानेवारी २००२ पासून सुधारणा केली. त्यानुसार नागरिकांना ध्वजाचा सन्मान, आदर आणि प्रतिष्ठा राखण्याच्या अधीन राहून वर्षातील कोणत्याही दिवशी ध्वज फडकावण्याची परवानगी दिली. असे देखील मानले जाते की संहिता हा कायदा नव्हता आणि संहितेच्या अंतर्गत निर्बंधांचे पालन केले पाहिजे; तसेच, ध्वज फडकवण्याचा अधिकार हा एक पात्र अधिकार आहे, जो नागरिकांना हमी दिलेल्या पूर्ण अधिकारांपेक्षा वेगळा आहे आणि भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद १९ च्या संदर्भात त्याचा अर्थ लावला गेला पाहिजे.
ध्वज संहितेमध्ये खराब झालेल्या ध्वजांची विल्हेवाट लावणे देखील समाविष्ट आहे. खराब झालेले किंवा धूळीने माखलेले ध्वज बाजूला टाकले जाऊ शकत नाहीत किंवा अनादराने नष्ट केले जाऊ शकत नाहीत. ते ध्वज संपूर्णपणे खाजगीरित्या नष्ट केले पाहिजेत, शक्यतो जाळून किंवा ध्वजाच्या सन्मानाशी सुसंगत इतर कोणत्याही पद्धतीद्वारे ते नष्ट केले पाहिजेत.
प्रदर्शन
ध्वज प्रदर्शित करण्याच्या योग्य पद्धतींबाबतचे नियमांनुसार, जेव्हा दोन ध्वज व्यासपीठामागील भिंतीवर आडवे पसरलेले असतात, तेव्हा त्यांचे फडके एकमेकांकडे असले पाहिजेत आणि भगवे पट्टे वरच्या बाजूस असायला हवेत. जर ध्वज एका लहान ध्वजस्तंभावर लावला असेल, तर हा ध्वज भिंतीच्या कोनात लावावा आणि त्यावरून ध्वज व्यवस्थित लावलेला असावा. जर दोन राष्ट्रध्वज ओलांडलेल्या रीतीने प्रदर्शित केले असल्यास, फडकावणे एकमेकांच्या दिशेने असले पाहिजे आणि ध्वज पूर्णपणे पसरलेले असले पाहिजेत. टेबल, लेक्चर, व्यासपीठ किंवा इमारतींना झाकण्यासाठी किंवा रेलिंगवर झेंडा लावण्यासाठी ध्वजाचा वापर कधीही कापड म्हणून करू नये.
सार्वजनिक सभा किंवा कोणत्याही प्रकारच्या मेळाव्यात सभागृहात जेव्हा ध्वज प्रदर्शित केला जातो तेव्हा तो नेहमी उजवीकडे (बघणाऱ्यांच्या डावीकडे) असावा, कारण हे अधिकाराचे स्थान मानले जाते. त्यामुळे सभागृहात किंवा इतर सभेच्या ठिकाणी वक्त्याच्या शेजारी ध्वज प्रदर्शित करताना तो वक्त्याच्या उजव्या हाताला लावला पाहिजे. जेव्हा तो सभागृहात इतरत्र प्रदर्शित केला जातो तेव्हा तो प्रेक्षकांच्या उजवीकडे असावा. वरच्या बाजूला भगवा पट्टा लावून ध्वज पूर्णपणे पसरलेला असावा. व्यासपीठामागील भिंतीवर उभा टांगलेला असल्यास, भगवी पट्टी ही ध्वजाच्या वरच्या बाजूला फडकावलेल्या दोरीसह, प्रेक्षकांच्या डावीकडे असावी.
मिरवणुकीत, परेडमध्ये किंवा इतर ध्वजांसह नेला जात असताना, हा ध्वज मोर्चाच्या उजवीकडे किंवा मध्यभागी एकटा असावा. एखाद्या पुतळ्याचे, स्मारकाचे किंवा फलकाचे अनावरण करताना ध्वज एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य बनू शकतो, परंतु वस्तूचे आवरण म्हणून त्याचा कधीही वापर करू नये. रेजिमेंटल रंगांचे, संघटनात्मक किंवा संस्थात्मक ध्वज हे सन्मान चिन्ह म्हणून बुडविले जाऊ शकतात; परंतु या ध्वजाचा सन्मान म्हणून एखाद्या व्यक्तीला किंवा वस्तूला तो कधीही बुडवू नये. ध्वज फडकवण्याच्या किंवा उतरवण्याच्या समारंभाच्या वेळी, किंवा परेडमध्ये तसेच समीक्षण चालू असेल तेव्हा ध्वज जात असताना, उपस्थित असलेल्या सर्व व्यक्तींनी ध्वजाकडे तोंड करून सावधान स्थितीत उभे राहावे. गणवेशात उपस्थित असलेल्यांनी योग्य सलामी द्यावी. जेव्हा ध्वज हलत्या स्तंभात असतो, तेव्हा उपस्थित व्यक्ती सावधान स्थितीत उभ्या राहतील किंवा ध्वज त्यांच्याजवळून जाताना सलामी देतील. एक मान्यवर डोक्याचा गणवेश परिधान न करता सलामी घेऊ शकतो. ध्वजवंदन झाल्यानंतर राष्ट्रगीत वाजवावे.
वाहनांवर राष्ट्रध्वज फडकवण्याचा विशेषाधिकार हा राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती किंवा पंतप्रधान, राज्यांचे राज्यपाल आणि नायब राज्यपाल, मुख्यमंत्री, केंद्रीय मंत्री, भारताच्या संसदेचे सदस्य, भारतीय राज्यांच्या विधीमंडळाचे सदस्य (विधानसभा आणि विधान परिषद ), भारताचे सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांचे न्यायाधीश आणि लष्कर, नौदल आणि हवाई दलाचे ध्वज अधिकारी यांनाच मर्यादित आहे. ध्वज हा गाडीच्या मध्यभागी किंवा समोरच्या उजव्या बाजूला घट्ट चिकटलेल्या अवस्थेत कर्मचाऱ्यांकडून फडकवला जातो. जेव्हा एखादा परदेशी मान्यवर सरकारने उपलब्ध करून दिलेल्या गाडीमधून प्रवास करतो, तेव्हा गाडीच्या उजव्या बाजूला भारतीय ध्वज फडकवावा, तर परदेशाचा ध्वज हा डाव्या बाजूला फडकावा.
राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती किंवा पंतप्रधान परदेश दौऱ्यावर असलेल्या विमानावर ध्वज फडकवावा. राष्ट्रध्वजाबरोबरच भेट देण्यात येणाऱ्या देशाचाही ध्वज फडकवावा; तथापि, जेव्हा विमान संबंधित देशत उतरेल तेव्हा त्याऐवजी संबंधित देशांचे राष्ट्रध्वज फडकवले जातील. राष्ट्रपतींना भारतात घेऊन जाताना, राष्ट्रपती ज्या बाजूला बसतात किंवा उतरतात त्या बाजूला ध्वज लावला जातो; ध्वज हा रेल्वे गाड्यांवरही अशाच प्रकारे फडकवला जातो, परंतु जेव्हा ट्रेन थांबलेली असते किंवा रेल्वे स्थानकाजवळ येते तेव्हाच तो लावला जातो.
जेव्हा भारतीय ध्वज हा भारतीय भूभागावर इतर राष्ट्रध्वजांसह फडकवला जातो, तेव्हा सामान्य नियम असा आहे की, भारतीय ध्वज हा सर्व ध्वजांचा प्रारंभ बिंदू असावा. जेव्हा ध्वज एका सरळ रेषेत लावले जातात, तेव्हा सर्वात उजवा ध्वज (आणि ध्वजाच्या दिशेने पाहणाऱ्याच्या सर्वात डावीकडे) हा भारतीय ध्वज असतो, त्यानंतर इतर राष्ट्रीय ध्वज वर्णक्रमानुसार असतात. जर सर्व ध्वज हे वर्तुळाकारात मांडले असतील तर भारतीय ध्वज हा त्यापैकी पहिला बिंदू असतो, आणि त्यानंतर इतर ध्वज वर्णक्रमानुसार असतात. अशा रचनेत इतर सर्व ध्वज अंदाजे समान आकाराचे असले पाहिजेत आणि इतर कोणताही ध्वज भारतीय ध्वजापेक्षा मोठा नसावा. प्रत्येक राष्ट्रध्वज त्याच्या खांबावरून फडकवावा, तसेच कोणताही ध्वज दुसऱ्यापेक्षा उंच ठेवू नये. पहिला ध्वज असण्यासोबतच, भारतीय ध्वज वर्णक्रमानुसार पंक्ती किंवा वर्तुळात देखील ठेवला जाऊ शकतो. ओलांडलेल्या खांबावर फडकवला असेल तर भारतीय ध्वज दुसऱ्या ध्वजाच्या समोर व दुसऱ्या ध्वजाच्या उजवीकडे (निरीक्षकाच्या डावीकडे) असावा. या नियमाचा एकमेव अपवाद आहे; जेव्हा तो संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या ध्वजासह फडकवला जातो, तेव्हा तो भारतीय ध्वजाच्या उजवीकडे ठेवला जाऊ शकतो.
जेव्हा गैर-राष्ट्रीय ध्वज तसेच कॉर्पोरेट ध्वज आणि जाहिरात बॅनरसह भारतीय ध्वज प्रदर्शित केला जातो, तेव्हा नियम असे सांगतात की, जर हे ध्वज स्वतंत्र खांबांवर असतील तर, भारताचा ध्वज मध्यभागी असावा किंवा दर्शकाच्या सर्वात दूर डावीकडे असावा किंवा गटातील इतर ध्वजांपेक्षा ध्वजाची रुंदी जास्त असायला हवी. हा ध्वज गटातील इतर खांबांसमोर असला पाहिजे, परंतु जर सर्व ध्वज एकाच खांबावर असतील तर तो सर्वात वरचा ध्वज असावा. जर हा ध्वज मिरवणुकीत इतर ध्वजांसोबत नेला जात असेल, तर तिरंगा हा मिरवणुकीमध्ये सर्वात पुढे असला पाहिजे आणि जर रांगेत ध्वज नेला जात असेल तर तो मिरवणुकीच्या उजवीकडे असला पाहिजे.
ध्वज अर्ध्यावर फडकवणे
शोक म्हणून ध्वज अर्ध्यावर फडकवला जातो. असे करण्याचा निर्णय भारताचे राष्ट्रपती घेतात. तसेच ते अशा शोकाचा कालावधी देखील ठरवतात. जेव्हा ध्वज अर्ध्यावर फडकवायचा असेल, तेव्हा तो प्रथम खांबाच्या शीर्षस्थानी उंचावला पाहिजे आणि नंतर हळू हळू आणला पाहिजे. फक्त भारताचा ध्वज अर्ध्यावर फडकवला जातो; इतर सर्व ध्वज सामान्य उंचीवर राहतात.
राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती किंवा पंतप्रधान यांच्या निधनानंतर देशभरात ध्वज अर्ध्यावर फडकवला जातो. लोकसभेचे अध्यक्ष, सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश आणि केंद्रीय मंत्री यांच्यासाठी नवी दिल्ली आणि त्यांच्या मूळ राज्यामध्ये तो अर्धवट फडकवला जातो. राज्यपाल, उपराज्यपाल आणि मुख्यमंत्र्यांच्या मृत्यूनंतर संबंधित राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये ध्वज अर्ध्यावर फडकवला जातो.
प्रजासत्ताक दिन (२६ जानेवारी), स्वातंत्र्य दिन (१५ ऑगस्ट), गांधी जयंती (२ ऑक्टोबर) किंवा राज्य स्थापनेच्या वर्धापनदिनाच्या दिवशी भारतीय ध्वज हा अर्ध्यावर फडकवता येणार नाही. परंतु पार्थिव असलेल्या इमारतींवर तो अर्ध्यावर फडकवता येतो. तथापि, अशा परिस्थितीतही इमारतीमधून मृतदेह हलवल्यानंतर ध्वज हा पूर्ण उंचावला पाहिजे.
परदेशी मान्यवरांच्या मृत्यूबद्दल राष्ट्रीय शोक पाळणे हे विविध प्रकरणांमध्ये गृह मंत्रालयाकडून जारी केलेल्या विशेष सूचनांद्वारे नियंत्रित केले जाते. तथापि, परदेशातील राज्य प्रमुख किंवा सरकार प्रमुख यांचा मृत्यू झाल्यास, त्या देशात असलेल्या भारतीय दूतावासावरील राष्ट्रध्वज अर्ध्यावर फडकवला जाऊ शकतो.
राज्य, लष्करी, केंद्रीय निमलष्करी दलांमधील अंत्यसंस्काराच्या प्रसंगी ध्वज हा शवपेटीवर जातो, जिथे केसरी रंग शवपेटीच्या डोक्याच्या बाजूला लावला जाईल. ध्वज हा कबरीत उतरवू नये किंवा चितेत जाळू नये.
राष्ट्रध्वजाचे साहित्यिक व सांस्कृतिक उल्लेख
भारतीय राष्ट्रध्वजाने राष्ट्रगीतांप्रमाणेच भारतीय स्वातंत्र्य लढ्याच्या काळात आणि स्वातंत्र्य काळातही भारतीयांना प्रेरणा दिली आहे. विविध साहित्यात आणि राष्ट्रभक्ती गीतांमध्येही भारतीय राष्ट्रध्वजाचा गौरवला गेल्याचे दिसून येते. हिंदी कवी श्यामलाल गुप्त 'पार्षद' ह्यांनी लिहिलेल्या "विजयी विश्व तिरंगा प्यारा, झंडा ऊंचा रहे हमारा।" ह्या गीतास १९३८ च्या काँग्रेस आधीवेशनात 'झेंडा गीत' म्हणून स्वीकारले गेले.