cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बागमाने टेक पार्क बंगळूर
बागमाने टेक पार्क बंगळूर राजा बागमाने ह्यांच्या बागमाने डेव्हलपर्स कंपनीचे बंगळूरमधील एक टेक्नॉलॉजी पार्क. Bagmane Tech Park is a Software technology Park in India. The park is situated at Sir C V Raman Nagar in बंगळुरू. This park is built and maintained by Bagmane Group. The park shares its boundaries with HAL and DRDO and is near the HAL Airport. It is equipped with all modern class facilities and is surrounded by a lake near the entrance. It also contains a Shopping mall, and a 4.7 hectare lake in its centre.
The park is home to some of the most prominent companies in world like Dover Corporation, Yahoo!, Oracle Corporation, HP, Juniper Networks, Lenovo, Motorola, Texas Instruments, MphasiS, Samsung India SoftwareOperations, First Indian Corporation, Sasken, Novell, Cognizant Technology Solutions, Volvo, Dell, Tesco Hindustan Service, Lifetree, and Phoenix_Technologies.
The park consists of 10 Large Buildings, 9 completed and 1 in construction
Buildings
1. I-flex park - House of I-flex solutions --> Changed to Oracle (Oracle Corporation) by the end of 2008.
2. Bagmane Commerz - House of Lenovo and Juniper Networks.It also has Barista coffee centre, McDonalds, Citibank ATM, SBI ATM, Corporation Bank office, Karvy Finapolis, a food court and shopping mall.
3. Bagmane Lake view - It is the largest of all the buildings and House of Samsung India Software Operations, MphasiS, Bagmane Builders, Motorola, First India Corporation ,Volvo.
4. Cognizant Technology Solutions India Pvt. Ltd.,
5. Bagmane Laurel - Its the House of Dover Corporation, MphasiS, Cypress_Semiconductor, Sandisk and TVS ICS. Recently Novell has opened its Development Centre in this Building. Phoenix_Technologies has opened one more development center in India here, ALSTOM Projects India Limited will be operating here shortly.
6. Bagmane Parin - Its the House of MphasiS, DELL R&D, and Sasken.
7. Bagmane Tridib - Its the House of Tecnotree Convergence Ltd, Volvo, Yahoo and Samsung India Software Operations.
Few companies like Texas Instruments, Motorola and Cognizant Technology Solutions have their independent buildings not shared by any other companies.
Transport Service
Some companies like Texas Instruments, Oracle Corporation, Samsung, MphasiS and Novell run their private pickup and drop bus services, while others rely on special BMTC service for employee drop and pickup. These buses run throughout Bangalore thrice in the morning and thrice in the evening/night.
Several companies in the tech park have come together and started Bagmanate Tech Park bus service using Bangalore Metropolitan Transport Corporation buses. The buses connect different parts of बंगळुरू to the tech park and is available only for people working on the tech park. The buses display the board 'BTP'.
बाह्य दुवे
वर्ग:बंगळूर
एप्रिल २०
बाह्य दुवे
एप्रिल १८ - एप्रिल १९ - एप्रिल २० - एप्रिल २१ - एप्रिल २२ - (एप्रिल महिना)
इ.स. ६५६
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६५६ वर्ग:इ.स.च्या ६५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
भानुका राजपक्ष
प्रमोद भानुका बंदर राजपक्ष (२४ ऑक्टोबर, १९९१:कोलंबो, श्रीलंका - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बिबी
बिबी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
चारी तर्फे कोटेबी
भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर पुढे सावटानंतर हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव ११ किमी अंतरावर आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात ३८७ कुटुंबे राहतात. एकूण १९२७ लोकसंख्येपैकी ९४१ पुरुष तर ९८६ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ४७.०५ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ६०.२५ आहे तर स्त्री साक्षरता ३४.३५ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ३१६ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १६.४० टक्के आहे.आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर,कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
आसावे, आशागड, जामशेत, सरावळी, सावटा, आगवण, मोठापाडा, पाळे, कोटबी, देहाणे, धामणगाव ही जवळपासची गावे आहेत.चारी-कोटबी ग्रामपंचायतीमध्ये चारी तर्फे कोटेबी आणि कोटबी गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
डेढ इश्किया
डेढ इश्किया हा २०१४ साली प्रदर्शित होणारा एक बॉलिवूड चित्रपट आहे. अभिषेक चौबेने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये माधुरी दीक्षित, अर्शद वारसी, नसीरुद्दीन शाह व हुमा कुरेशी ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. हा चित्रपट १० जानेवारी, २०१४ रोजी प्रदर्शित झाला.
कथानक
खलालजान "काका प्रिय" (नसीरुद्दीन शाह) आणि त्यांचा भाचा बब्बन (अर्शद वारसी), हे दोघे चोर असतात. एकदा हे दोघे, एका दागीण्याच्या दुकानात नवाब आणि त्यांच्या परिचारकाचे सोंग करून एक मोलवान हार घेऊन पळ काढण्याचा प्रयत्न करतात. पोलीस पाठलागा दरम्यान, ते वेगळे होतात; बलबन पळून जातो, तर खलालजान जखमी होतो.
काही महिन्यांनंतर, बब्बन खलुजनला शोधुन काढतो. बब्बनने पुन्हा एकदा नवाबाचे सोंग घेतले असते, कारण त्याला एका कवितेच्या स्पर्धेत भाग घ्यायचा असतो. ही स्पर्धा एक मुशायरा असते जि बेगम पारा (माधुरी दीक्षित), जी मजीदाबादच्या विधवा बेगम असते, आपल्या मृताच्या पतीच्या इच्छेच्यानुसार आयोजित केली असते. कविता स्पर्धेच्या विजेत्याला, बेगम म्हणून, बेगम पारा व मजीदाबादचा नवा नवाबची आहुदी मिळणार आहे!
पैठण
पैठण हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक गाव आहे. औरंगाबाद जिल्हा पैठण तालुक्याचे ते मुख्य ठिकाण आहे. छत्रपती‌ संभाजीनगरपासून ५० किलोमीटर अंतरावर गोदावरीकाठी ते वसले आहे. पैठण हे तेथील संत एकनाथांची समाधी, जायकवाडी धरण, ज्ञानेश्वर उद्यान तसेच पैठणी साडी यांच्यासाठी प्रसिद्ध आहे.
कसे याल-- पैठण येथे येण्यासाठी छत्रपती संभाजीनगरहून अनेक वाहने उपलब्ध आहेत.
इतिहास
साडीप्रकाराचे पैठणी हे नाव ज्या ठिकाणावरून पडले ते पैठण महाराष्ट्राच्या इतिहासात गेली २५०० वर्ष स्वतःचे वेगळेपण राखून आहे. हे गाव प्राचीन कालापासून 'दक्षिण काशी' म्हणून ओळखले जाते. पूर्वी (मूळ नाव "प्रतिष्ठान") ही सातवाहन राजाची राजधानी होती. त्या काळापासून अगदी आतापर्यंत संस्कृत आणि धर्मशास्त्रांचा अभ्यास करणाऱ्या इथल्या पंडितांनी दिलेला धर्मनिर्णय अखेरचा मानला जाई. याशिवाय पैठणचे आणखी एक महत्त्व म्हणजे महानुभाव पंथाचे प्रवर्तक चक्रधर स्वामी काही काळ पैठणला राहिले होते. पण या सगळ्यांपेक्षा पैठण आपल्या लक्षात राहते ते एकनाथ महाराजांमुळे. १६ व्या शतकात झालेल्या एकनाथ महाराजांची पैठण ही जन्मभूमी आणि कर्मभूमी. एकनाथ महाराजांचा वाडा पैठणमध्ये होता. या वाड्याचेच मंदिरात रूपांतर करण्यात आले आहे.
एकनाथांची विठ्ठलभक्ती एवढी श्रेष्ठ होती की साक्षात पांडुरंग श्रीखंड्याच्या रूपाने पाण्याच्या कावडी एकनाथांच्या घरी आणत असत अशी श्रद्धा आहे. पाण्याचा तो हौदही या वाड्यात अजून आहे. मंदिराच्या गाभाऱ्यामध्ये एकनाथांच्या पूजेतला बाळकृष्ण ठेवला आहे. या वाड्याला आतले नाथ आणि गावाबाहेर गोदावरीच्या पात्रात ज्या ठिकाणी एकनाथांनी देह ठेवला त्या ठिकाणाला बाहेरचे नाथ असे गावकरी म्हणतात. तिथे एकनाथांचे समाधिमंदिर बांधण्यात आले आहे.
फाल्गुन वद्य षष्ठीला नाथषष्ठी म्हणतात. ही एकनाथ महाराजांची पुण्यतिथी. यानिमित्त सहा दिवसांचा मोठा उत्सव होतो. अष्टमीला गोपालकाला होऊन उत्सव संपतो.
गोदावरीच्या काळावर नागघाट म्हणून एक ठिकाण आहे. ज्ञानेश्वरांनी रेड्याच्या मुखातून वेद वदवले ते याच ठिकाणी. इथे रेड्याची मोठी मूर्ती आहे.
ब्रिटिश अंमलात पैठण हे शहर हैदराबाद संस्थानच्या अखत्यारीत होते.
उद्योगधंदे
तालुक्यात उद्योगधंदे मध्यमगतीचे आहेत व वाढत आहे. पैठण शहराजवळ एमआयडीसी आहे, पण तेथील अनेक उद्योग बंद आहेत. तालुक्यातील चितेगाव येथे विडिओकॉन सारखे काही उद्योग सुरू आहेत. रोजगाराचे प्रमुख साधन शेतीच आहे.
पण यंदा (DMIC) दिल्ली मुंबई औद्योगिक केंद्र पैठण प्रकल्प बिडकीन येथे सुरू होणार असल्यामुळे तालुक्यातील रोजगाराचा प्रश्न नक्कीच सुटेल.
पैठणमध्ये आकर्षक पैठणी साडी सध्या बाजारात खूप प्रसिद्ध आहे. अनेक लांब राज्यातील पर्यटक पैठणमध्ये काही खास सुट्यांचा महिन्यात भेट देतात. पर्यटकांची खास सोय व्हावी यासाठी पैठण नगरप्रशासन व व्यापारी दर वेळेस प्रयत्न  करतात.
प्रसिद्ध व्यक्ती
१. संत भानुदास महाराज
२. संत एकनाथ महाराज
३. संत गावबा महाराज
४. कृष्णदयार्णव महाराज
५. कवी अमृतराय महाराज
६. शंकरराव चव्हाण
८. बाळासाहेब पाटील (इतिहास संशोधक)
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील तीर्थक्षेत्रे वर्ग:औरंगाबाद जिल्हा वर्ग:औरंगाबाद जिल्ह्यातील गावे वर्ग:महाराष्ट्र राज्यातील शहरे व गावे
असगिरिया स्टेडियम
असगिरिया स्टेडियम हे श्रीलंकाच्या कँडी शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते.
२२ एप्रिल १९८३ रोजी श्रीलंका आणि ऑस्ट्रेलिया संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला कसोटी सामना खेळविण्यात आला तर २ मार्च १९८६ रोजी श्रीलंका आणि पाकिस्तान संघामध्ये या स्टेडियमवर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला.
वर्ग:श्रीलंकेतील क्रिकेट मैदाने
इ.स. ६५९
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६५९ वर्ग:इ.स.च्या ६५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
ओशादा फर्नांडो
ओशादा फर्नांडो (१५ एप्रिल, १९९२:श्रीलंका - ) हा undefinedकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
वर्ग:श्रीलंकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मॅकिंटॉश
मॅकिंटॉश (इंग्लिश: Macintosh) अ‍ॅपल या कंपनीचा संगणक आहे.
इतिहास
हा जानेवारी २४, इ.स. १९८४ साली बाजारात आणला गेला. यामध्ये पाहण्याचा पडदा आणि माऊस अंतर्भूत होता.
बाह्य दुवे
वर्ग:व्यक्तिगत संगणक
बारामुल्ला लोकसभा मतदारसंघ
बारामुल्ला हा भारत देशाच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यामधील ६ लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक आहे. १९६७ साली निर्माण झालेल्या ह्या मतदारसंघावर नॅशनल कॉन्फरन्स ह्या प्रादेशिक पक्षाचे वर्चस्व राहिले आहे.
बाह्य दुवे
माहिती
लो वर्ग:जम्मू आणि काश्मीरमधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
किवळ
किवळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील कऱ्हाड तालुक्यातील एक गाव आहे. गावाला मोठी ऐतिहासिक, धार्मिक, सामाजिक, सांस्कृतिक व शैक्षणिक पार्श्वभूमी लाभली आहे. या गावाने भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात व सामाजिक जडणघडणीत योगदान दिले आहे.
प्रशासन
गावाचा कारभार ग्रामपंचायतीद्वारा पाहिला जातो. पाणी, रस्ते, वीज, आरोग्य, इत्यादी सेवा पुरवल्या जातात.
दळणवळण
एस-टी- कराड, उब्रज, मसूर या ठिकाणांवरून किवळसाठी बसेस सोडल्या जातात. तसेच ऑटो रिक्षा इत्यादी.वाहन सेवा सुद्धा आहे.
मह्त्व
किवळ हे जोतिबाचे भक्त संत नावजीनाथ यांचे गाव आहे. पंढरीच्या पांडुरंगाची भक्त संत सखुबाई हिचे किवळ हे माहेर. भागवत धर्माचे प्रचारक संत केदारबाबांचे जन्मस्थान, तसेच स्वातंत्र्य लढ्यातील कार्यकर्ते भिकोबा आप्पाजी साळुंखे-किवळकर याच गावचे होते.
चतुःसीमा
किवळ गावाच्या पूर्वेस शामगाव, खोडजाईवाडी, पश्चिमेस मसूर व कराड, वायव्येस निगडी, उत्तरेस घोलपवाडी व दक्षिणेस रिसवड व अंतवडी ही गावे आहेत.
संदर्भ
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कराड तालुक्यातील गावे
शामगाव
हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे.
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १३१४
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १३१४ वर्ग:इ.स.च्या १३१० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १४ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
मोहम्मद हसनैन
मोहम्मद हसनैन (५ एप्रिल, २०००:सिंध, पाकिस्तान - ) हा 🇵🇰 pakistanकडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. वर्ग:पाकिस्तानचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. २००० मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
१९८० उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
१९८० उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारताने पुरुष हॉकी स्पर्धेत सुवर्णपद मिळविले.
चारी तर्फे जामशेत
चारी तर्फे जामशेत हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील एक गाव आहे.
बोरगडी
बोरगडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
चारी तर्फे जामशेत
भौगोलिक स्थान
डहाणू बस स्थानकापासून जव्हार मार्गाने गेल्यावर पुढे महाराष्ट्र राज्य महामार्ग क्रमांक ७३ ने हे गाव लागते. डहाणू बस स्थानकापासून हे गाव ३१ किमी अंतरावर आहे.
बोरगडी
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
चारी तर्फे जामशेत
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.पावसाळ्यात येथे भातशेती,नागलीशेती केली जाते.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १२५ कुटुंबे राहतात. एकूण ४६४ लोकसंख्येपैकी २३० पुरुष तर २३४ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ३८.२४ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ४६.४९ आहे तर स्त्री साक्षरता ३०.६९ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ७७ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १६.५९ टक्के आहे.आदिवासी समाजातील लोक येथे राहतात. येथे शेती हा व्यवसाय असून काही लोक शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर,कामगार म्हणूनही काम करतात. दुग्धव्यवसाय, बकरीपालन, कुक्कुटपालन सुद्धा केले जाते.येथे भरपूर प्रमाणात रानभाज्या मिळतात. खरशिंग,करडू,बाफली,पेंढर, बांबूशिंद,कवळ, खुरासनीचा पाला, लोत, शेवळी, उडदाचा पाला, काकड, रानचिकू, आभईची शेंग, अळबी, आंबट बिबली, माड, चावा वेल,टेरा, कर्टुलं,लोथी, सतरा, हळंदा, शेवळे,कोरड, टाकळा, शेवगा, तेरे, कुडाची फुलं, घोळ, कोळू, रताळ्याचे कोंब, टेंभरण, मोहदोडे,नारळी, मोखा, चायवळ, वांगोटी, भोपा, बोंडारा, रानकेळी, भारंगा ह्या काही रानभाज्या आहेत. ह्या भाज्या मुख्यतः पावसाळ्यात होतात.ह्या भाज्या पोटाचे विकार, खोकला आणि इतर तत्सम आजारावर गुणकारी असतात. आदिवासी समाज बांधवांना त्याची चांगली समज असते. तारपा नृत्य आणि वारली रंगकला हे आदिवासी समाजाचे अविभाज्य भाग आहेत.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस डहाणू बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा डहाणूवरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
निंबापूर, फणसवाडी, शेणसरी, बापुगाव, पावण, धरमपूर, मणिपूर, देवगाव, सोमनाथ, गणेशबाग, दहीगाव ही जवळपासची गावे आहेत.डाह्याळे समूह ग्रामपंचायतीमध्ये चारी तर्फे जामशेत,डाह्याळे, पावण ही गावे येतात.
संदर्भ
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
६. https://palghar.gov.in/
७. https://palghar.gov.in/tourism/
वर्ग:डहाणू तालुक्यातील गावे
अग्नी (देवता)
अग्नी हे एक ऋग्वेदिक कालापासूनचे हिंदू दैवत आहे.ते 'अग्नी'चे दैवत आहे ही देवता आहूतीचा स्वीकार करते.त्यास दिलेल्या आहूती ह्या थेट देवांपर्यंत पोचतात कारण अग्नी हा दूत आहे. तो तरुण आहे व सदैव तरुणच राहतो कारण अग्नी हा दर दिवशी नविन प्रज्वलीत केल्या जातो.तो अमरही आहे.
या वैदिक देवतेस दोन मुखे आहेत.त्यापैकी एक अमरत्वाचे प्रतिनिधित्व करते तर दुसरे जीवनाचे.वरुण व इंद्राप्रमाणे ते ऋग्वेदातील एक परमोच्च दैवत आहे.तो पृथ्वी व स्वर्ग यामधील तसेच देव व मानवामधील एक दुवा आहे.
जातो यदग्रे भूतानां अग्रणी अध्वरे च यत् | नाम्ना संनयते वाङ्गं स्तुतो अग्निः इति सूरिभिः || बृहद्देवता २.२.४
सर्व भूतांच्या आधी जन्मलेला, यज्ञामध्ये अग्रणी आणि नावाने अंगाचे संनयन करणारा, म्हणून अग्नी अशी त्याची विद्वानांनी स्तुती केली आहे. द्यु, अंतरिक्ष, पृथ्वी ही तीन अग्नीची जन्मस्थाने आहेत.विस्तव हे अग्नीचे पार्थिव रूप होय.
संदर्भ- संस्क्रुति कोष
संदर्भ
संस्क्रुति कोष
वर्ग:हिंदू दैवते वर्ग:वैदिक साहित्य
१९७६ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
वर्ग: उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
राजमहल लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:झारखंडमधील लोकसभा मतदारसंघ
इ.स. ६६०
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६६० वर्ग:इ.स.च्या ६६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
१९७२ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
वर्ग: उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
घोलपवाडी
हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे.
वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
दिपाली सय्यद
सैय्यद, दिपाली सैय्यद, दिपाली वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
२००८ मोनॅको ग्रांप्री
बाह्य दुवे
वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
लिंत्स
लिंत्स हे ऑस्ट्रिया देशातील तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व ओबरओस्टराईश ह्या प्रांताची राजधानी आहे.
वर्ग:ऑस्ट्रियातील शहरे
१९६८ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
वर्ग: उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
जबलपूर जिल्हा
''हा लेख जबलपूर जिल्ह्याविषयी आहे. जबलपूर शहराविषयीचा लेख येथे आहे.''
जबलपूर जिल्हा भारतातील मध्य प्रदेश राज्यातील एक जिल्हा आहे.
तालुके
वर्ग:जबलपूर जिल्हा वर्ग:मध्य प्रदेशमधील जिल्हे वर्ग:जबलपूर जिल्हा
१९६४ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
वर्ग:उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
एल्बर्ट काउंटी, कॉलोराडो
एल्बर्ट काउंटी अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्याच्या ६४पैकी एक काउंटी आहे. डेन्व्हरच्या पूर्वेस असलेल्या या काउंटीची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार २३,०८६ होती. कायोवा शहर या काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र तर एलिझाबेथ हे सगळ्यात मोठे शहर आहे.
२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी – युएफा गट ९
गुण तक्ता
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी युएफा
एल्बर्ट काउंटी, कॉलोराडो
इतिहास
एल्बर्ट काउंटीची रचना २ फेब्रुवारी, १८७४ रोजी डग्लस काउंटीच्या पूर्व भागातून केली गेली. या काउंटीला कॉलोराडो प्रांताच्या गव्हर्नर सॅम्युएल हिट एल्बर्टचे नाव देण्यात आले आहे. १८८९मध्ये एल्बर्ट काउंटीतून लिंकन, किट कार्सन आणि शायान काउंट्यांची रचना करण्यात आली.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:कॉलोराडोमधील काउंटी * वर्ग:इ.स. १८७४ मधील निर्मिती
१९५६ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
वर्ग: उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
कारोलोस पापुलियास
कारोलोस पापुलियास (ग्रीक: Κάρολος Παπούλιας; जन्मः ४ जून १९२९ - २६ डिसेंबर २०२१) हे ग्रीस देशाचे राष्ट्राध्यक्ष होते. तो ह्या पदावर २००५ सालापासून आहे. १९८५ ते १९८९ व १९९३ ते १९९६ दरम्यान पापुलियास ग्रीसचा परराष्ट्रमंत्री होते.
बाह्य दुवे
वर्ग:ग्रीसचे राष्ट्राध्यक्ष
मकावनी पटाका
पटाका हे मकाओचे अधिकृत चलन आहे.
इ.स. ६६१
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६६१ वर्ग:इ.स.च्या ६६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
बोरी खुर्द (पुसद)
बोरी खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
२००७ मोनॅको ग्रांप्री
वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
इ.स. ६६२
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ६६२ वर्ग:इ.स.च्या ६६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या ७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
२००६ मोनॅको ग्रांप्री
वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री वर्ग:रिकामी पाने मोनॅको ग्रांप्री
बोरी मच्छिंद्र
बोरी मच्छिंद्र हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
दलित वाङ्मय
दलित वाङ्मयाची वाटचाल
दलित वाङ्मयाचा उदय १९६० नंतर झाला. चीड आणि बंड ही चळवळीची दोन प्रमुख वैशिष्ट्ये होती; तर वेदना विद्रोह आणि नकार ही या साहित्यातील महत्त्वाची तत्त्वे होती. स्वातंत्र्य, समता, बंधुता, विज्ञाननिष्ठा, न्याय आणि लोकशाही ही मूल्दोये दलित साहित्याचा मूलाधार आहेत.
हिंदु समाज व्यवस्थेमध्ये जातीची उतरंड आहे. त्अयामुळे उच्माच जात व कनिष्नुठ जात अशी विषमता असून 'दलितत्त्व' हे या विषमतेचे अपत्य आहे. दलितांवर या विषमतावादी समाजव्यवस्थेने पिढ्यांपिढ्या अन्याय केला. त्याला विरोध करण्यासाठी साहित्यकलेला दलितांनी त्यांच्याविरुद्ध लढण्याचे एक हत्यार बनविले आहे. त्यामुळे दलित लेखकांची जबाबदारी या विषमतेविरुद्लेध लेखन करून लढा देणे ही आहे, असे हा साहित्यप्रवाह मानतो. ही जबाबदारी स्पष्ट करताना अण्णा भाऊ साठे, "आम्ही दलित साहित्यिकांनी दलितांना वास्तव जगण्याच्या सर्व जुलुमातून मुक्त करणारे साहित्य निर्माण केले पाहिजे' असे यांनी सांगितले आहे.
शत्रूंवर मात करण्यासाठी आयुधापेक्षा विचार हे फार मोठे शस्त्र आहे. ही इतिहासाची साक्ष असून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी देखील रक्तपातविरहित समाज परिवर्तनासाठी शब्दशस्त्रांचाच वापर करून, आपल्या तत्त्वज्ञानाच्या सामर्थ्यावर भारतीय समाजात परिवर्तन घडवून आणले. अण्णा भाऊ साठे यांनी त्याच शब्दसामर्थ्याची जाणीव ठेवून समाजप्रबोधनासाठी लेखनमाध्यम उपयुक्त असल्याचे दलित साहित्यिकांना सांगितले. त्याचप्रमाणे स्वतःही लेखन केले. दलितकथा लिहून त्यांनी मोलाचे काम केले आहे.
आत्मकथन
मराठीमध्ये दलित आत्मकथने हा प्रकार इ.स.१९६० नंतरच्या काळात मराठीत विशेष लोकप्रिय झालेला असून दलित साहित्यालाच नव्हे तर मराठी साहित्याला समृद्ध केलेले आहे. आत्मकथनांमुळे मराठी साहित्य राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पोहोचलेले आहे. बलुतं- दया पवार, आठवणींचे पक्षी- प्र.ई. सोनकांबळे, उपरा- लक्ष्मण माने, मुक्काम पोष्ट देवाचे गोठणे- माधव कोंडविलकर, जिणं आमुचं- बेबी कांबळे, मला उद्ध्वस्त व्हायचंय- मल्लिका अमरशेख, माझ्या जल्माची चित्तरकथा-शांताबाई कांबळे, उचल्या- लक्ष्मण गायकवाड, कोल्हाट्याचं पोर- किशोर शांताबाई काळे, अक्करमाशी- शरणकुमार लिंबाळे, बेरड- भिमराव गस्ती, काट्यावरची पोटं- उत्तम बंडू तुपे, आमचा बाप आन आम्ही- नरेंद्र जाधव, अंतःस्फोट- कुमुद पावडे, तराळ अंतराळ - शंकरराव खरात, ढोर - भगवान इंगळे, संगराच्या पायवाटा - मारोतराव गोविंदराव भवरे ही मराठीतील काही गाजलेली दलित आत्मकथने आहेत.
नाटके
ही नाटके अशी आहेत; वाटा पळवाटा (दत्ता भगत), अमली (ऋषिकेश सुलभ), अश्मक (दत्ता भगत), आगट (अशोक बुरबुरे), आग्या वेताळ (जॉनी मेश्राम), उचक्का (लक्ष्मण गायकवाड), कथा खैरलांजी (प्रा. अनिलकुमार साळवे), कॅम्पस (वामन तावड़े), काॅम्रेड जोशी (अमर रामटेके), कालचक्र (हेमचंद्रजा), काळोखाच्या गर्भात (भि.शि. शिंदे),  कैफियत (रुस्तुम अचलखांब), कोर्ट मार्शल (स्वदेश दीपक), खेळीया, गांडू बगिचा (नामदेव ढसाळ यांच्या कवितासंग्रहावर आधारित एकांकिका), गावकी (आत्मचरित्र, रुस्तुम अचलखांब), चक्रांत, जय जय रघुवीर समर्थ, जाता नाही जात (सिद्धार्थ तांबे), झाडाझडती (शिल्पा मुंब्रिसकर), झुंबर विदूषक (प्रभाकर दुपारे), बाबा भांड लिखित ‘तंट्या’ कादंबरीवर आधारित ‘तंट्या’ तनमाजोरी, तृष्णापार (फ.मु. शिंदे), थांबा रामराज्य येत आहे (प्रकाश त्रिभुवन), देवनवरी, किरवंत  (प्रेमानंद गज्वी), धादान्त खैरलांजी (प्रज्ञा पवार), पांढरा बुधवार, पुन्हा एकदा नव्याने (भगवान हिरे), पैदागीर, पोतराज, बळी अडगुळ (गुणशेखरन), भाई तुम्ही कुठे आहांत? (डॉ. ऋषिकेश कांबळे), महाभोज (मन्नू भंडारी), युगयात्रा (म.भि. चिटणीस), रापी (संजय जीवने), (डॉ. अरुण मिरजकर ) निब्बान, पिलर, ब्लॅक नाईटस ..... अंडरग्राऊंड व्हाया भीमनगर मोहल्ला (राजकुमार तांगडे), सुनो शेफाली (कुसुमकुमार), सुंबरान (रामदास कांबळे), स्त्री (कमल अडिकणे, १९८०), स्मारक (कुमार देशमुख), आदि.
दलित नाटकांचे स्वरूप आणि वाटचाल
प्रस्तुत दलित रंगभूमीवरील नाट्यकृतीत अस्पृश्य समाजाचे हिणकस जीवन, प्रस्थापितांना कडून झालेली उपेक्षा , अत्याचार , छळ अंधश्रद्धा यांचे दर्शन घडते. प्रस्थापित समाजव्यवस्थेविषयी चीड म्हणजे विद्रोहाची प्रवृत्ती हे दलित नाट्य वाड् .मयचे खास वैशिष्ट्य म्हणता येईल. ह्या दलित नाटकांचे स्वरूप प्राधान्याने प्रतिक्रियात्मक, संतप्तता , त्वेषपूर्णता , झालेल्या अन्यायाचा तीव्र निषेध इत्यादीचे दर्शन घडते .सामाजिक बांधिलकीच्या प्रेरणेतून निर्माण झालेले ही दलित नाट्य वाड् .मय त्यातून निर्माण झालेला संघर्ष अत्यंत धिटाईने व बारकाईने आपल्या नजरेसमोर उभा राहतो. त्यादृष्टीने ही दलित नाटके सामाजिक परिवर्तन आणि सामाजिक बांधिलकीची केंद्रबिंदू आहेत. उदाहरणार्थ मन्वंतर, न्याय, युगयात्रा इत्यादी समाजातील वस्तुस्थिती आणि मानवी जीवनातील वास्तवता दलित नाटक नाकारू शकत नाही. म्हणूनच परिवर्तनाचा विचार देणारे सामाजिक प्रबोधनाच्या चळवळीचे एक प्रभावी हत्यार मानले गेले आहे.
ही दलित नाट्य चळवळ खरी म्हणजे अस्सल देशी आहे असे म्हटले तर वावगे ठरू नये.ह्या नाटकाची निर्मितीच मुळी एका विचारांच्या प्रचारासाठी झाली आहे. ती गोष्ट म्हणजे आंबेडकरी चळवळीचा प्रचार व प्रसार होय! मला जाणवणारा, समजलेला भाग, समाजासाठी व्यक्त झाला पाहिजे. त्यांच्यापर्यंत नेण्याची एक नैतिक जबाबदारी माझ्यावर आहे. अशी एक भूमिका ह्या चळवळीच्या नाटकाच्या पाठीमागे आहे. आंबेडकरी विचाराने त्याला प्राप्त झालेला दृष्टीकोण दलित नाटककार ह्या माध्यमातून मांडण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. त्यासाठी तो स्वतः या अभिव्यक्तीचा शोध घेत आहे. महात्मा फुले यांच्या " तृतीय रत्न " या नाटकात पासून ते सत्यशोधक तमाशा पर्यंत हा प्रयत्न झालेला दिसतो .तमाशातील मुक्त नाट्यचा वापर करून पुढे आंबेडकरी जलसे विकसित झाले. तेव्हा दलित नाटकांचा उगम शोधायचा झाल्यास ह्या जलसा शोधा घ्यावा लागणार आहे. जलसा हा त्यांच्या विचारांची अभिव्यक्तीची स्वतंत्र निर्मिती आहे. ह्याअविष्कार पद्धतीला ह्या समाजातील लोककलांची एक जणपरंपरा आहे. ह्या लोककलेतूनच तमाशा, सत्यशोधक तमाशे व पुढे आंबेडकरी चळवळीचे दलित नाटक जन्माला आले आहे. अशी ही दलित रंगभूमीवरील नाटकांची चळवळीच्या बरोबर चालत आलेली देशी परंपरा आहे.
ही नाटके नकार व विद्रोहाची जाणीव जोपासणारीच आहेत.दलितांच्या व्यथा, वेदना प्रस्तापित जोपर्यंत समजून घेत नाहीत तोपर्यंत ह्या चळवळीच्या नाटकांची अभिव्यक्ती ही विद्रोहीच राहणार. उदा. तनमाजोरी, देवनवरी ,साक्षीपुरम ,काळोखाच्या गर्भात, इत्यादी तेव्हा दलित चळवळीची ,आंबेडकरी विचारांची नाटके म्हणजे मूल्यवाचक, मूल्याधिष्ठित संकल्पना व जीवनपद्धती स्वीकारणारी साहित्यकृती होय ! असे निश्चितपणे म्हणता येऊ शकते.तेव्हा ह्या दलित नाटकांचा वेगळा प्रवाह, मानवी जीवनविषयक मू ल्ये परिवर्तनशील समाजाला परावर्तित विचारांची, शोषणा विरहित  समाजजीवनाचा , समतेचा प्रवाह बलदंड करणारा ; मूल्याधिष्ठित विचार प्रणाली स्वीकारून वेगळे अस्तित्व असलेला असा हा मूलतःच वेगळा  वाड्. मयप्रकार आहे याची नोंद ह्या ठिकाणी घेणे जरूर आहे. समाजक्रांतीचे जनक मराठीचे अध्य नाटककार महात्मा ज्योतिराव फुले हेच दलित नाट्य चळवळीचेही प्रेरणा स्थान होत. म्हणजेच दलित रंगभूमीवरील नाट्य चळवळीचा उगम महात्मा फुले यांच्या "तृतीय रत्न "(इ .स.१८५५ )यामध्ये निश्चित सापडतो. त्यांनी स्वतंत्र व वास्तवपूर्ण कथानकाचा आश्रय घेऊन धर्माच्या नावाखाली चालणारे शोषण ह्या नाटकात दाखवून दिले आहे. हा दलित नाटकांचा पहिला महत्त्वपूर्ण टप्पा होय .दलित नाट्याचे एक चांगले रूप म.भी.चिटणीस यांच्या" युगयात्रा "या नाटकात पहावयास मिळते. ह्या नाटकात ग्रीक शोकांकोचे येणारा "कोरस "जणू बोलका निवेदक म्हणून समोर उभा राहतो. दलित नाट्य चळवळीचे अभिमानाचे व गौरवाचे मानचिन्ह म्हणजे "युगयात्रा" नाटक होईल.
समीक्षा आणि मूल्यमापन
दलित नाट्य चळवळीचे अप्रतिम, वैभवसंपन्न, कुशल, समर्थ लेखणीचे नाट्यलेखक श्री. प्रेमानंद गज्वी यांच्या गाजलेल्या अनेक नाट्यकृतींचा उल्लेख ह्याच ठिकाणी करावा लागतो. पहिली कलाकृती म्हणजे" देवनवरी"(१९८०). यात कथानकाचा प्रपंच न करता देवदासींच्या आयुष्याची परवड महत्त्वाच्या घटनातून व्यक्त होते .त्याविषयीचे स्फोटक चित्र ह्या ठिकाणी, ह्या नाटकात केले आहे.ज्या पौराणिक घटनांतून ही कथा सुरू झाली ती सुरुवातीलाच संक्षेपाने ;पण प्रभावीपणे सादर केले आहे. त्यानंतर ह्या कथेत गुंतलेल्या प्रातिनिधिक व्यक्तींच्या आधारे देवदासींचे आयुष्य चित्रित करण्यात आले आहे. त्यात आई-वडील, पुजारी ,इनामदार आणि वेश्या व्यवसायाचा दलाल अशा व्यक्ती येतात. ह्या चित्रणातील त्वेष इतका अनावर आहे की, त्यामध्ये कथेची रूपरेखा ही स्पोटक रूप धारण करते. इनामदार हा एक माणूस परंपरेचा व प्रवृत्तीचा प्रतिनिधी ! देवदासींची जीवघेणी व्यथा ,वीठबिगारीचे जिने जगणाऱ्या या दुर्दैवी व्यक्ती यांना मुक्ती कधी मिळणार? असा प्रश्न ह्या नाटकाच्या निमित्ताने आपणापुढे उभा राहतो. ह्या नाटकात व्याकुळ, व्यथित , सामाजिक दुःखाने ग्रस्त असणारे , दैन्य आणि अन्याय हेच नशिबी असणारे अशा ह्या देवदासी ! त्यांच्या मनःस्थितीचे दर्शन ह्या नाटकात घडते. तिचा नाट्यरूप अविष्कार हा उद्रेकासारखा आहे. मग तो संवाद अगर कवितेच्या ओळी यातून प्रकट होताना आपला मूळ आवेग किंवा कायम ठेवतो .‘ देवनवरी ’ला राम गणेश गडकरी नाट्य पुरस्कार (१९८२—८३) मिळाला म्हणून ह्या ठिकाणी पुन्हा एकदा आवर्जून नोंद घ्यावी लागते. गज्वीचे दुसरे वैशिष्ट्यपूर्ण गाजलेले नाटक म्हणजे ‘ तनमाजोरी ’ या नाटकाला अनंत काणेकर पुरस्कार आणि इ.स.१९८४–८५–८६ ह्या तीन वर्षातील ‘ सर्वोत्कृष्ट नाटक आणि मामा वरेरकर ( १९८५ ) नाट्यपुरस्कार ’ लाभले असून हे नाटक अतिशय गाजले. तसेच ‘ तनमाजोरी ’ह्याच नाटकाला ‘राम गणेश गडकरी ’ पुरस्कार सालचा लाभला असून या नाटकाचा प्रयोग लंडन येथे देि.२/११/१९८५  रोजी ग्रॅंड हॉल, फुलहम  रोड लंडन येथे सायंकाळी ७:२० वाजता झाला. यावेळी ‘ तनमाजरी ’ नाट्यग्रंथाचे प्रकाशन डॅडी दंडवते यांच्या हस्ते झाले. या नाटकाच्या निमित्ताने श्री. प्रेमानंद गज्वी ३० ऑक्टोबर १९८५ला लंडनला गेले होते. तसेच सध्या अलीकडच्या प्रेमानंद गज्वी यांच्या गांधी-आंबेडकर (१९७७) या नाटकात प्रथमच मराठी रंगभूमीच्या इतिहासात  स्री पात्र विदूषकाची निर्मिती करून दाखवली आहे. त्यामुळे या नाटकाला वेगळीच परिणामकारकता प्राप्त होते. त्याचप्रमाणे मागे उल्लेख केलेल्या ‘तनमाजोरी’ ह्या नाटकात समाजातील अन्यायाची प्रखर जाणीव एकजीव सामर्थ्याने व्यक्त झाली आहे. या नाटकाचा प्रयोग लंडन नेते रंगभूमी दिनानिमित्त २ नोव्हेंबर १९८५ रोजी करण्यात आला. सेक्सपियरच्या रंगभूमीवर इतक्या प्रचंड ताकतीचे मराठी नाटक सादर केले जाते जागतिक नाट्य परंपरेला शोभणारी घटना होती. ‘तनमाजोरी’ हे नाटक असे आहे की, त्यामध्ये कौर्य, अन्याय , सूड यांचा सच्चा उद्रेक होणारा अनुभव साकार केला गेलाआहे .ह्यानिमित्ताने श्री. प्रेमानंद गज्वी लंडनला गेले होते. धरणावर काम करणाऱ्या वेठबिगारांच्या जीवनावरचे हे नाटक आहे. अन्यायाचा प्रतिकार करण्यासाठी माणूस कसा पेटून उठतो याचे चित्रण ह्या नाटकात सामर्थ्य संपन्नतेने प्रगट झाले आहे. आत्तापर्यंत ह्या नाटकाचे बावन्न प्रयोग झाले असून लंडन येथील नाट्यप्रयोगाचे दिग्दर्शन श्री. विक्रम गोखले यांनी केले होते.
प्राध्यापक दत्ता भगत यांच्यासारख्या दलित रंगभूमी आणि चळवळीला आकार देणाऱ्या व तिला पुढे नेणाऱ्या, समृद्ध करणाऱ्या नाटककाराचा आवर्जून उल्लेख समृद्ध करणाऱ्या नाटककाराचा आवर्जून उल्लेख केला पाहिजे , अशी त्यांची ‘खेळिया’ (१९८६)‘ वाटा-पळवाटा’ (१९८८)आणि ‘अश्मक’(१९९० )अशी दलित नाट्य सृष्टीची परिपूर्ण असणारी व मानदंड लागणारी प्रसिद्ध नाट्यकृती! प्रेक्षकांच्या अभिरुचीचे भान ठेवणाऱ्या ह्या नाट्यकृती आपणाला अंतर्मुख करतात. समाज प्रबोधनाचे व्रत स्वीकारून दलितांमधील अंतर्गत संघर्ष, विद्यमान दलित चळवळीची दिशा, त्यांच्या लढ्याचे सामर्थ्य –मर्यादा ह्याविषयी वस्तुनिष्ठतेने, अलिप्तपणे चित्रण करणारी हे नाटके लोकप्रिय आहेत. ह्या त्यांच्या कलाकृतीला मराठी नाट्यसृष्टीत तोड नाही. दलित नाट्य चळवळीतील आघाडीचे नाट्यलेखन करणारे प्राध्यापक दत्ता भगत ह्यांचा ह्या नाट्यकृती दलितांमधील अंतर्गत व बहिर्गत संघर्षात त्यातील नाट्य रंगवीत आपल्यासमोर साकार करतात.
दलित रंगभमीवरील नाटकांचा केंद्रबंदू दलित समस्या हा आहे.जात,धर्म, पंथ हा त्यांचा समस्येचा संदर्भ आहे. हे खरे असले तरी तो एका मानवजातीचा संघर्ष आहे. हे खरे असले तरी तो एका मानव जातीचा संघर्ष आहे. अशी ही दलित चळवळीची नाटके मानवाच्या मुक्तीसाठी चाललेल्या धडपडीचे, चळवळीचे साधन आहे. त्यांना अभिप्रेत असलेल्या मानवी मूल्यांसाठी हा संघर्ष आहे.दलित दलितेतर अशा सर्व प्रेक्षकांपर्यंत जाणारी ही दलित नाट्यचळवळ आहे. केवळ अन्याय, दारिद्र्याचे, अत्याचाराचे चित्रण,  सवर्ण विरुद्ध दलित हा या प्रस्तुत नाटकांचा केवळ विषय नाही, तर मानवाच्या प्रति असणाऱ्या ‘करुणेपोटी’ निर्माण झालेले हे नाट्य आहे. डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकरांच्या तत्त्वज्ञानाची जीवन ज्योत असलेल्या ह्या दलित नाट्य चळवळीने धर्मांधता, अंधश्रद्धा यांच्याविरुद्ध संघर्ष करण्याचे योजनाबद्ध कार्य स्वीकारले आहे. परंपरावाद्यांची इच्छा एकच आहे, माणसाने परंपरेनुसार जगावे आणि प्रबोधनाने जागवलेली माणसे आता तशी कृती करण्यास तयार नाहीत. हा खरा संघर्षाचा ,विद्रोहाचा मुद्दा आहे, विशेष म्हणजे ह्या आंबेडकरी चळवळीच्या दलित नाट्यकृतीत परंपरावादी व्यक्ती ‘खल’ म्हणून वावरते.
आत्तापर्यंत नऊ अखिल भारतीय स्वरूपाची दलित नाट्य संमेलने आयोजित करण्यात आली आहेत. शिवाय वेळोवेळी दलित नाट्यमहोत्सव देखील आयोजित करण्यात आले आहेत. दलित रंगभूमी समृद्ध करण्याचे श्रेय सर्वस्वी भि. शि. शिंदे, प्रेमानंद गज्वी , प्राध्यापक दत्ता भगत, श्री रामनाथ चव्हाण, श्री टेक्सास गायकवाड , श्री प्रभाकर दुपारी, श्री प्रकाश त्रिभुवन , श्री रुस्तम अचलखांब ,प्राध्यापक अविनाश डोळस, प्राध्यापक मधुसूदन गायकवाड यांच्याकडे प्रामुख्याने जाते. दलित रंगभूमीवर नाट्यकृती सादर करणाऱ्या नाट्यसंस्था खालील प्रमाणे:
पुणे :-- ￼ दलित रंगभूमी, दलित थिएटर  अकादमी , शाहीर अण्णाभाऊ साठे  रंगमंच , प्रबुद्ध रंगभूमी ,  क्रांती थेएटर्स.
नागपूर :- नवचैतन्य रंगमंच, पॅंथर्स थिएटर्स , संकेत थिएटर्स , भारतीय दलित रंगभूमी , मुक्तवाहिनी , नागसेन , अभिनव कला , विप्लवी.
मुंबई - ठाणे :-अभिरुची, नालंदा.
औरंगाबाद :- दलित थिएटर्स, प्रतिभा थेएटर्स , दलित नाट्य अकादमी , क्रांती थेएटस.
सोलापूर :- समता रंगमंच, प्रज्ञा रंगमंच , बुद्धिष्ट कल्चर अकादमी.
अमरावती :-दलित थिएटर
दिल्ली :-आव्हान.
ननेर :- नवनिर्माण रंगमंचम
मध्यप्रदेश :- जग नाटयमंच
बिहार- पाटणा :-लोक समिती, जनपथ.
संदर्भ
वर्ग:मराठी साहित्य वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
चिक्कोडी लोकसभा मतदारसंघ
चिक्कोडी हा कर्नाटक राज्यातील २८ पैकी एक लोकसभा मतदारसंघ आहे.
विधानसभा मतदारसंघ
चिक्कोडी लोकसभा मतदारसंघात खालील आठ विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो.
१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारताने पहिल्यांदाच सार्वभौम राष्ट्र म्हणून भाग घेतला. हेलसिंकी शहरातील या स्पर्धेत भारताच्या ६४ खेळाडूंनी ११ खेळांतील ४२ प्रकारात भाग घेतला.
चिक्कोडी लोकसभा मतदारसंघ
हे सुद्धा पहा
वर्ग:कर्नाटकमधील लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ
१९५२ उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
यात हॉकी संघाने सुवर्णपदक मिळवले आणि खाशाबा जाधव यांनी फ्रीस्टाइल बॅन्टमवेट कुस्तीमध्ये कांस्यपदक मिळवले. जाधवांचे हे पदक पुढील अनेक दशके भारतासाठी मिळवलेले एकमेव व्यक्तिगत पदक होते.
वर्ग: उन्हाळी ऑलिंपिक खेळात भारत
जोसेफ विजय
जोसेफ विजय चंद्रशेखर (तमिळ: விஜய்) (जून २२, १९७४ - हयात) हे तमिळ चित्रपट अभिनेते (तसेच त्यांनी पार्श्वगायन देखील केले आहे.) आहेत. १९९२ सालापासून ते अभिनय क्षेत्रात काम करीत आहेत. सध्या ते तमिळ चित्रपट सृष्टीत आघाडीचे यशस्वी नायक आहेत. त्यांना लोक इळैयतळपती विजय या नावाने ओळखतात. ते साहसी दृश्यांसाठी प्रसिद्ध आहेत. "पूवे उनकाह (१९९६)", "कादलक्कु मरियादै (१९९७)", "कुशी (२०००)", "गिल्ली (२००४)", "पोक्किरी(२००७)" हे त्यांचे काही व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी चित्रपट. त्यांचे भरपूर चित्रपटांचे दुसऱ्या भाषांमध्ये रिमेक झाले आहेत, त्यामध्ये हिंदीत सलमान खानचा “वॉन्टेड” त्यांचा चित्रपट “पोक्किरी” तमिळचा आणि अक्षय कुमार “हॉलिडे” हा “थुप्पाकी”चा रिमेक होता. सध्या ते आयपीएल मधील "चेन्नई सुपर किंग्स" ह्या संघाचे "ब्रॅंड ॲंबसेडर" आहेत. ते चित्रपट निर्माते आणि दिग्दर्शक एस.ए.चंद्रशेखर यांचे चिरंजीव आहेत.
चित्रपट कारकीर्द
वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेते
१९९२-९३ दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका
१९९२-९३ संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय मालिका ही दक्षिण आफ्रिकात झालेली आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय तिरंगी क्रिकेट स्पर्धा होती. यात यजमान दक्षिण आफ्रिकासह पाकिस्तान आणि वेस्ट इंडीज ने या स्पर्धेत सहभाग घेतला होता. पाकिस्तान आणि वेस्ट इंडीज या दोन्ही देशांनी दक्षिण आफ्रिकेमध्ये पहिल्यांदाच आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळले. प्रत्येक संघाने इतर संघांशी ३ सामने खेळले. अंतिम सामन्यात पाकिस्तानचा ५ गडी राखून पराभव करत वेस्ट इंडीजने तिरंगी मालिका जिंकली.
९वा सामना
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील क्रिकेट * *
रिसवड
हे एक महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गाव आहे.
रिसवड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
महमूद अब्बास
महमूद अब्बास (مَحْمُود عَبَّاس; रोमन लिपी: Mahmoud Abbas ;) (२६ मार्च, इ.स. १९३५ - हयात) हे ११ नोव्हेंबर, इ.स. २००४ पासून पॅलेस्टाईन मुक्ती संघटनेचे अध्यक्ष व १५ जानेवारी, इ.स. २००५पासून पॅलेस्टिनी राष्ट्रीय समितीचे अध्यक्ष आहेत. इ.स. २००४ साली यासर अराफात ह्यांच्या मृत्यूनंतर पॅलेस्टिनी राजकारणाची धुरा महमूद अब्बासांनी सांभाळली आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:पॅलेस्टिनी नेते
२००५ मोनॅको ग्रांप्री
२००५ मोनॅको ग्रांप्री  फॉर्म्युला वन हंगामातील मोटर शर्यत होती.
वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री
शरद बोबडे
शरद अरविंद बोबडे (२४ एप्रिल, १९५६ - ) हे भारताचे ४७वे सरन्यायाधीश होते. हे १८ नोव्हेंबर, २०१९ ते २३ एप्रिल, २०२१ पर्यंत या पदावर होते.
ते मध्य प्रदेश उच्च न्यायालयाचे माजी मुख्य न्यायाधीश आहेत. ते दिल्ली विद्यापीठ आणि महाराष्ट्र राष्ट्रीय कायदा विद्यापीठ, नागपूरचे कुलपती म्हणूनही कार्यरत आहेत.
बोबडे हे नागपूर येथील वकिलांच्या कुटुंबातून आले आहेत. त्याचे आजोबा वकील होते. बोबडे यांचे वडील अरविंद बोबडे हे १९८० आणि १९८५ मध्ये महाराष्ट्राचे महाधिवक्ता होते.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारताचे सरन्यायाधीश वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:मराठी न्यायाधीश
२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी – युएफा गट ५
२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी – युएफा गट ५ ही २०१० फिफा विश्वचषक फुटबॉल स्पर्धेची एक पात्रता फेरी होती. यात 🇪🇸 spain, 🇹🇷 turkey, 🇧🇪 belgium, 🇧🇦 bosnia and herzegovina, 🇦🇲 armenia, 🇪🇪 estonia या देशांनी भाग घेतला होता.
स्पेनचा संघ ही स्पर्धा जिंकून विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्र झाला तर दुसऱ्या क्रमांकावरील बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना बाद फेरीत पोचला.
गुण तक्ता
वर्ग:२०१० फिफा विश्वचषक पात्रताफेरी युएफा
लोकसभा सदस्य
लोकसभा हे भारतीय संसदेचे कनिष्ठ सभागृह आहे. लोकसभेत ५४३ सभासद (खासदार) असून ते भारतीय राज्य व केंद्रशासित प्रदेशातील प्रौढ लोकांद्वारे लोकप्रतिनिधी म्हणून निवडून दिले जातात. लोसभेचा कार्यकाळ ५ वर्षांचा असतो.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:लोकसभा *
मानसी नाईक
मानसी नाईक (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) ही मराठी अभिनेत्री, नर्तकी आहे. हिने मराठी चित्रपट, तसेच दूरचित्रवाणी माध्यमांतून अभिनय केला आहे. अभिनयासोबतच ती नृत्यही करते. इ.स. २००७ सालातील जबरदस्त या मराठी चित्रपटाद्वारे हिने चित्रपट क्षेत्रात प्रवेश केला. ई टीव्ही मराठी या दूरचित्रवाहिनीवरून प्रसारित होणाऱ्या चार दिवस सासूचे या मालिकेतील मुख्य नायिकेची तिने साकारलेली भूमिका विशेष गाजली. वाट बघतोय रिक्षावाला तसेच बाई वाड्यावर या या गीतांनी तिला विशेष ओळख मिळवून दिली.
जीवन
मानसी नाईक हिने पुण्यातील फर्ग्युसन महाविद्यालयातून उत्तीर्ण झालेली विज्ञान शाखेची पदवीधर आहे. .
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म
आदित्य रेडीज
रेडिज, आदित्य रेडिज, आदित्य
तिरुवनंतपुरम लोकसभा मतदारसंघ
बाह्य दुवे
वर्ग:लोकसभा मतदारसंघ वर्ग:केरळमधील लोकसभा मतदारसंघ
वंदना शिवा
वंदना शिवा ( ५ नोव्हेंबर १९५२; डेहराडून, उत्तराखंड, भारत) या भारतीय तत्त्वज्ञ, पर्यावरणवादी कार्यकर्त्या व लेखिका आहेत. त्यांनी २०हून अधिक पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांचे भौतिकशास्त्रात शिक्षण झाले आहे आणि कॅनडातील ओंटॅरिओ येथील विद्यापीठातून इ.स. १९७८ मध्ये त्यांनी पीएच.डी. पूर्ण केली आहे. त्या इंटरनॅशनल फोरम ऑन ग्लोबलायझेशन संघटनेच्या संचालक मंडळावर आहेत. इ.स. १९९३ मध्ये त्यांना राईट लाईव्हलीहूड पुरस्काराने आणि २०१० मध्ये त्यांना सिडनी शांतता पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. १९७० च्या दशकात वंदना शिवा यांनी अहिंसात्मक चिपको आंदोलनात भाग घेतला. झाडांची तोड थांबवण्यासाठी झाडांना मिठी मारून महिला उभ्या रहात व झाडाचे संरक्षण करीत. वंदना शिवा ह्या जेरी मँडर, एडवर्ड गोल्डस्मिथ, राल्फ नॅडर, जेरेमी रिफकिन इत्यादींसोबत जागतिकीकरणासंबंधित आंतरराष्ट्रीय फोरमच्या नेत्यांमधील एक आहेत. जागतिकीकरणामध्ये परिवर्तन घडवा (आल्टर-ग्लोबलाइझेशन मूव्हमेंट) हे एका जागतिक एकात्मता आंदोलनाचे नाव आहे. त्यांनी अनेक परंपरागत पद्धती वैज्ञानिक स्वरूपात सादर केल्या आहेत.
सुरुवातीचे जीवन आणि शिक्षण
वंदना शिवा यांचा जन्म ५ नोव्हेंबर १९५२ रोजी डेहराडून (उत्तराखंड) येथे झाला. त्यांचे वडील वनरक्षक व आई शेतीवर नितांत प्रेम करणारी. त्यांचे शिक्षण नैनिताल मधील सेंट मेरी स्कूलमध्ये व डेहराडूनमध्ये झाले. त्यानंतर त्या चंदीगडच्या पंजाब विद्यापीठात उच्च शिक्षणासाठी गेल्या. पुढे कॅनडाला जाऊन त्यांनी तेथे पीएच.डी. केली. भौतिकशास्त्रात संशोधन केले आणि बंगलोरमध्ये भारतीय विज्ञान संस्था आणि भारतीय व्यवस्थापन संस्था यांच्या विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि पर्यावरणविषयक धोरणांच्या परस्पर संबंधांवर संशोधन केले.
कारकीर्द
वंदना शिवा यांनी कृषी आणि अन्नधान्य व्यवहारामध्ये बदल घडविण्यासाठी संघर्ष केला आहे. बौद्धिक संपदा अधिकार, जैव विविधता, बायो-टेक्नॉलॉजी, जैविक-शास्त्र, अभियांत्रिकी त्या क्षेत्रांत वंदना शिवा यांनी बौद्धिक स्वरूपात आणि कार्यकर्त्यांच्या माध्यमातून योगदान दिले आहे आफ्रिका, आशिया, लॅटिन अमेरिका, आयर्लंड, स्वित्झर्लंड आणि ऑस्ट्रियातील ग्रीन चळवळीतील तळागाळातल्या संघटनांना त्यांनी अनुवांशिक अभियांत्रिकीद्वारे कृषी विकासामधील प्रगतीविरोधात मोहीम चालू केली आहे. १९८२ मध्ये त्यांनी रिसर्च फाऊंडेशन फॉर सायन्स, टेक्नॉलॉजी ॲन्ड इकोलॉजीची स्थापना केली. १९९१ मध्ये त्यांनी नवज्ञानाची निर्मिती केली; जीवनावश्यक संसाधनांचा विशेषतः देशी जाती, जैविक शेती यांचा सुयोग्य व्यापार वाढवण्यासाठी विविधता आणि एकात्मतेचे संरक्षण करण्यासाठी राष्ट्रीय चळवळ केली. विविध प्रकारच्या शेतीतील प्रादेशिक वाणांना संधी देण्यासाठी भारतभरातील ४० बियाण्यांच्या ब्रँड्सची स्थापना केली. २००४ मध्ये शिव शूमाकर कॉलेज, यूके यांच्या सहकार्याने डून व्हॅली मध्ये शाश्वत जीवन जगण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय विद्यालयाच्या बीज बिझनेसची स्थापना केली.
संदर्भ
https://www.britannica.com/biography/Vandana-Shiva
वर्ग:स्त्रीवादी कार्यकर्ते वर्ग:पर्यावरणवादी वर्ग:भारतीय लेखिका वर्ग:इ.स. १९५२ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
२००४ मोनॅको ग्रांप्री
२००४ मोनॅको ग्रांप्री  फॉर्म्युला वन हंगामातील मोटर शर्यत होती.
वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री वर्ग:इ.स. २००४ मधील खेळ
मोहमद मोर्सी
मोहमद मोर्सी (अरबी: محمد مرسي عيسى العياط;) ( २० ऑगस्ट १९५१) हा इजिप्त देशाचे भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष आहे. २०११ सालच्या इजिप्तमधील क्रांतीनंतर हुकुमशहा होस्नी मुबारकची सत्ता उलथवून टाकण्यात आली. मे-जून २०१२ मध्ये घेण्यात आलेल्या अध्यक्षीय निवडणुकीमध्ये विजय मिळवून ३० जून २०१२ रोजी मोर्सी इजिप्तचा पहिला लोकशाही मार्गाने निवडून आलेला राष्ट्राध्यक्ष बनला.
वर्ग:इजिप्तचे राष्ट्राध्यक्ष
पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२०-२१
पाकिस्तान क्रिकेट संघाने डिसेंबर २०२० - जानेवारी २०२१ दरम्यान दोन कसोटी सामने आणि तीन आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने खेळण्यासाठी न्यू झीलंडचा दौरा केला. कसोटी मालिका २०१९-२१ विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा याच्याअंतर्गत खेळवली गेली.
ट्वेंटी२० मालिकेत न्यू झीलंडने २-१ असा विजय मिळवला. ट्वेंटी२० मालिकेतील शेवटच्या सामन्यात पाकिस्तानच्या विजयामुळे पाकिस्तानला ट्वेंटी२० मालिकेत व्हाइटवॉश देण्याचे न्यू झीलंडचे स्वप्न भंग झाले. न्यू झीलंडने कसोटी मालिका २-० अशी जिंकली.
२री कसोटी
वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट वर्ग:इ.स. २०२१ मधील क्रिकेट वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे
बिश्नुपूर जिल्हा
बिश्नुपूर भारताच्या मणिपूर राज्यातील एक जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र बिश्नुपूर येथे आहे.
वर्ग:मणिपूरमधील जिल्हे
बोरनगर
बोरनगर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसद तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:पुसद तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
मोहम्मद शाहीद
वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
दिग्दर्शकाचे दृश्यशोधक
दिग्दर्शकाचे दृश्यशोधक यंत्र (इंग्लिश: Directors viewfinder) हे दिग्दर्शकाद्वारे वापरण्यात येणारे यंत्र आहे,जे साधारणपणे फिल्मकॅमेराचे काम करते.दिग्दर्शक चित्रपट प्रत्येक सीन बाय सीन(प्रत्येक दृश्यागणिक) कसा दिसेल हे पाहण्यासाठी हे यंत्र वापरतो. ते दूर्बिणीप्रमाणे दिसते.इंग्रजीत मोनोक्युलर टेलीस्कोप असे देखील म्हणतात.हे यंत्र लहान आकारात असल्यास गळ्यात अडकवून फिरता येते.
बाह्य दुवे
वर्ग:चित्रपटनिर्मितीची साधने वर्ग:प्रकाशचित्रणाची साधने
आंबेडकर मैदान, दिल्ली
संदर्भ
वर्ग:दिल्लीमधील इमारती व वास्तू वर्ग:इ.स. २००७ मधील निर्मिती वर्ग:भारतामधील फुटबॉल मैदाने
निसर्गरक्षणाच्या परंपरा
निसर्गरक्षणाच्या अनेक चांगल्या परंपरा भारतीय संस्कृतीचे भूषण आहेत. आपल्या देशभर वड-पिंपळ-उंबर-नांदरुख देवरुख ही झाडे विखुरलेली आहेत. यांना पवित्र मानून संरक्षण देण्यात आलेले आहे. आज परिसर शास्त्रज्ञांच्या लेखी ह्या सर्व वृक्षजाती "कळीची संसाधने" मानण्यात आली आहेत. इतर झाडा-झुडपांना जेव्हा काहीही फळे नसतात, अशा दिवसांतसुद्धा ह्या जाती फळतात. ह्यांच्या फळांवर अनेक किडे, पक्षी, माकडे, खारी, वटवाघळे तग धरून राहतात. म्हणून निसर्गरक्षणाच्या दृष्टीने ह्यांना टिकवणे महत्त्वाचे अशी विज्ञानाची शिकवण आहे. हे शहाणपण पूर्वीपासून आपल्या लोकपंरपरेत आहे.
देवराई
देवराई ही भारतीय परंपरेतील निसर्गरक्षणाची प्राचीन आणि नैसर्गिक प्रथा आहे. लोकसहभागातून तिच्यावर काम केले जाते. देवराई हा जंगलाचा समृद्ध असा भाग किंवा वेगळे असे एक जंगल होय. देवराई नावाचा अर्थ देवाच्या नावाने राखलेले व पवित्र समजले जाणारे वन. इंग्रजी भाषेत याला (Sacred grove) सेक्रेड ग्रोव्ह म्हणतात. सहसा, अशी अरण्ये सरकारच्या वनखात्याने सांभाळलेली नसून परंपरेने समाजाने सांभाळलेली असतात. अशा वनांना अनेकदा शरणवन, अभयारण्य किंवा अभयस्थान असेही म्हटले जाते. देवराया जशा भारतभर विखुरलेल्या आहेत तशा त्या भारताबाहेरही आहेत. काही भागांत देवरायांना ‘चर्च फॉरेस्ट’ असेही म्हटले जाते. देवाच्या नावाने राखून ठेवले असल्याने या वनाला वृक्षतोडीपासून एकप्रकारचे संरक्षण कवच असते. भारताच्या केवळ पश्चिम घाटासह संपूर्ण भारतात दाट जंगलांचे हे पुंजके आढळतात.
छपारा ब्लॉक
मध्य प्रदेशातल्या शिवणी जिल्ह्यातल्या छपारा ब्लॉक मधल्या तेरा गोंड आदिवासी गावांच्या आसपासच्या जंगलात भरपूर चारोळी पिकते. पण एकमेकांवर विश्वास नसला, सहकार नसला, की लोक फळे येतायेताच ओरबाडतात. पुरेशी मोठी होऊ देत नाहीत. कारण आपण तोडली नाहीत तर तर दुसरा कोणी तरी ती तोडेलना ! २००४ साली ह्या तेरा गावांतले लोक संयुक्त वनव्यवस्थापनासाठी एकत्र आले, तेव्हा त्यांनी ठरवले की सगळ्यांनीच संयम बाळगून चारोळी झाडावर व्यवस्थित तयार होऊ द्यायची. गोंडांच्या परंपरेप्रमाणे चारोळी पुरी वाढल्यावर मगच सर्वांनी मिळून पंडुम नावाची पूजा करेपर्यंत तोडली जायची नाही. त्यांनी ही परंपरा पुनरुज्जीवित केली. हे करताच त्या वर्षी त्यांचे चारोळीचे उत्पन्न तीस टक्कयांनी वाढले !
कारवार जवळच्या एका देवराईचे वर्णन करताना ईस्ट इंडिया कंपनीचा सर्जन बुचानन १८०२ साली लिहतो: गावचा गौडा ह्या देवाचा पुजारी आहे. त्याच्यामार्फत देवाची परवानगी घेतल्याशिवाय कोणीही देवराईला हात लावत नाही. पण ही परवानगी देण्यासाठी तो काहीही पैसे मागत नाही. उघडच आहे की ईस्ट इंडिया कंपनीने आपला कायदेशीर हक्क बजावू नये म्हणून लोकांनी ही क्लृप्ती शोधून काढली होती. उलट त्यानंतर ऐशी वर्षांनी डिट्रिच ब्रॅंडिसने ब्रिटिशपूर्व काळाचा महत्त्वाचा वारसा म्हणून भारतभर पसरलेल्या देवरायांच्या जाळ्याचे कौतुक केले. कोडगू प्रांतातल्या देवरायांचा मुद्दाम उल्लेख केला, आणि इंग्रजांच्या व्यवस्थापनाखाली ह्या भराभर नष्ट होत आहेत याबद्दल खेद व्यक्त केला.
कांकडबनी, रखतबनी, देवबनी, देवोरण्य
राजस्थानातल्या अलवार जिल्ह्यात पूर्वी प्रथा होती की गावाच्या चार दिशांना चार प्रकारची जंगले गाव सांभाळत असे. एका दिशेला कांकडबनी, ज्यातून रोजच्या गरजांकरता वस्तू आणायच्या; रखतबनी दुसऱ्या दिशेला असायची, तेथून दुष्काळ पडला तरच वस्तू घ्यायच्या; ्मोठा दुष्काळ पडला तरच तिसऱ्या दिशेच्या देवबनीला हात लावायचा, आणि देवोरण्याला कधीच हात लावायचा नाही, गाव सोडून जायची वेळ आली तरी हे साठे सांभाळायचे. कर्नाटकातल्या सागर-सोरबा-सिद्धापूर भागात ह्या देवराया अलीकडेपर्यंत बऱ्याच अंशी टिकून होत्या. तशाच मणिपूरच्या डोंगराळ भागांतही. त्यांच्या अभ्यासावरून असे वाटते की सर्व देशभर साधारण १० टक्के भूभाग अशा देवरायांखाली होता. म्हणजे हे जाळे आजच्या अभयारण्य-राष्ट्रीय उद्यानांच्या दुप्पट मोठे होते. त्यांत सर्व प्रकारच्या वनराजीचा समावेश होता. त्यातील वनस्पती सर्व लोकांना आपापल्या पंचक्रोशीत सहज उपलब्ध होत्या, आणि त्यांचा आनंद उपभोगणे शक्य होते.
राहट्या
देवरायांची परंपरा ही जरी मानवाच्या निसर्गपूजेच्या परंपरांशी निगडित आहे, तरी या रीतीने सांभाळलेल्या वनराजीतून आपले हितसंबंध जपले जात आहेत याची लोकांना जाणीव असते असे अनेक अनुभव आहेत. रायगड जिल्ह्याच्या श्रीवर्धन तालुक्यात एक रहाटी - कोंकणात व घाटमाथ्यावर देवरायांना राहट्या म्हणतात- गारंबीच्या (एन्टाडा फॅझिओलाइडेस) प्रचंड वेलाकरता राखलेली आहे. गुरांवर उपचार करण्यासाठी त्याच्या बिया गोळा करायला दूरवरून लोक येतात. झारखंडात गावाच्या प्रवेशद्वाराजवळ बांबूच्या अशाच देवराया राखलेल्या आहेत. सामान्यत: अशा देवराया किंवा रहाटयांतून कोणताही जिन्नस बाहेर नेला जात नाही. परंतु खास आवश्यकता भासल्यास ते केले जाते. उदा. पुणे जिल्ह्यातल्या घोळ गावच्या देवरायांबद्दल सांगितले की पूर्वी एकदा आगीत गावातली सारी घरे खाक झाली, तेव्हा देवीच्या परवानगीने घरे पुन्हा बांधण्यासाठी काही झाडे तोडली होती. इतर देवरायांचा मर्यादित प्रमाणात उपयोग केला जातो. राजस्थानच्या ओरणांत गुरे चारली जातात. काही ओरणांतून हाताने तोडून लाकूड फाटा घेतला जातो, पण लोखंडी कोयती - कुऱ्हाड वापरण्यावर बंदी आहे. श्रीवर्धन तालुक्यातील गाणी नावाच्या गावातल्या गावकऱ्यांनी तर १९७२ साली त्यांच्यामार्फत खास विनंती करून आपल्या गावची काळकाईची १० हेक्टरची राई वाचवली. त्यावेळी या राईत गावच्या ओढ्याचा उगम आहे, ती राई तुटल्यास ओढा आटेल; हे होऊ नये म्हणून ही राई वाचवायला हवी, असे त्यांनी बोलून दाखवले.