cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ग्रॅहाम कॉर्लिंग
कॉर्लिंग, ग्रॅहाम वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भोकरदन विधानसभा मतदारसंघ
भोकरदन विधानसभा मतदारसंघ - १०३ हा महाराष्ट्र राज्य विधानसभे च्या २८८ मतदारसंघांपैकी एक आहे. लोकसभा आणि विधानसभा मतदारसंघ परिसीमन आदेश, २००८ नुसार, केलेल्या मतदारसंघाच्या रचणेनुसार, भोकरदन मतदारसंघात जालना जिल्ह्यातील १. जाफराबाद तालुका आमि २. भोकरदन तालुक्यातील धावडा, पिंपळगांव (रेणूकाई), सिपोराबाजार, भोकरदन ही महसूल मंडळे आणि भोकरदन नगरपालिका क्षेत्राचा समावेश होतो. भोकरदन हा विधानसभा मतदारसंघ जालना लोकसभा मतदारसंघात मोडतो.
भारतीय जनता पक्षाचे संतोष रावसाहेब दानवे हे भोकरदन विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:जालना जिल्ह्यामधील विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:जालना लोकसभा मतदारसंघ
सिद्धेश्वर खुर्द
सिद्धेश्वर खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील सुधागड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
संगणक विज्ञान
प्रथम संगणक प्रामुख्याने संख्यात्मक गणनेसाठी वापरले गेले. तथापि, कोणतीही माहिती संख्यात्मकपणे एन्कोड केली जाऊ शकते, लोकांना लवकरच समजले की संगणक सामान्य उद्देशाने माहिती प्रक्रिया करण्यास सक्षम आहेत. मोठ्या प्रमाणात डेटा हाताळण्याच्या त्यांच्या क्षमतेमुळे हवामान अंदाज वर्तवण्याची श्रेणी आणि अचूकता वाढली आहे. त्यांच्या गतीमुळे त्यांना नेटवर्कद्वारे टेलिफोन कनेक्शनचे रूटिंग आणि ऑटोमोबाईल, आण्विक अणुभट्ट्या आणि रोबोटिक सर्जिकल साधने यांत्रिक यंत्रणा नियंत्रित करण्याबाबत निर्णय घेण्याची परवानगी मिळाली आहे. ते दैनंदिन उपकरणांमध्ये एम्बेड करण्यासाठी आणि कपडे ड्रायर आणि राईस कुकर "स्मार्ट" बनविण्यासाठी देखील स्वस्त आहेत. संगणकांनी आम्हाला असे प्रश्न मांडण्याची आणि उत्तरे देण्याची परवानगी दिली आहे ज्यांचा आधी पाठपुरावा केला नाही. हे प्रश्न जीन्समधील डीएनए अनुक्रम, ग्राहक बाजारातील क्रियाकलापांचे नमुने, किंवा डेटाबेसमध्ये संग्रहित केलेल्या मजकूरातील शब्दाच्या सर्व वापराबद्दल असू शकतात. वाढत्या प्रमाणात, संगणक ते काम करत असताना शिकू आणि जुळवून घेऊ शकतात.
संगणक
संगणक (काँप्युटर) हे इलेक्ट्रॉनिक स्वरूपात माहिती विश्लेषण, माहिती प्रक्रिया, सांखिकी आकडेमोड करणारे एक उपकरण आहे. बहुतांश आधुनिक संगणक हे डिजिटल (Digital) स्वरूपातील माहिती हाताळतात.
स्मृती, तर्कशुद्ध विचारशक्ती, आणि तर्कशुद्धतानधिष्ठित कल्पनाशक्ती ही माणसाच्या बुद्धीची तीन अचाट अंगे आहेत. पण स्मृती हे माणसाच्या बुद्धीचे अंग तीन तऱ्हांनी बरेच मर्यादित आहे: माणूस एकदा शिकलेली/अनुभवलेली कोणतीही लहानमोठी गोष्ट आयुष्यात कधीही विसरत नाही आणि त्यांपैकी काही गोष्टी त्याच्या बुद्धीच्या निदान "मागच्या कप्प्यात"—सुप्त मनात-- संचित रहातात असे काही बुद्धिशास्त्रज्ञ/मानसशास्त्रज्ञ म्हणतात. तरीही पूर्वायुष्यात शिकलेल्या/अनुभवलेल्या काही काही गोष्टी माणसाच्या "जाणत्या" मनाला त्याच्या पुढच्या आयुष्यात आठवत नाहीत हा आपणा माणसांचा सर्वसामान्य अनुभव आहे. शिवाय आयुष्यकालात किती गोष्टी माणूस शिकू/अनुभवू शकेल ह्यालाही साहजिक मर्यादा आहेत. तिसरे म्हणजे ज्या गोष्टी माणसाला आठवल्यासारख्या भासतात त्या एकूण एक त्याला अचूकपणे आठवतीलच ह्याची शाश्वती नसते.
जी माणसे खोल तर्कशुद्ध विचार करू शकतात त्यांच्याही तर्कशुद्ध विचारसरणीला मुख्यत्वे स्मृतीच्या अपुरेपणाने बरीच मर्यादा रहाते. एक उघड उदाहरण म्हणजे आकडेमोड. आकडेमोडींमागे तर्कशुद्धता असते, आणि आकडेमोडींकरता स्मृतीचीह गरज असते. पण स्मृतीच्या मर्यादिततेमुळे आपण माणसे मनातल्या मनात फक्त मोजक्या आकडेमोडी करू शकतो. इतकेच नव्हे तर कागदपेन्सिल वापरूनही खूप आकडेमोडी करायला आपल्याला बराच वेळ तर लागतोच, शिवाय रटाळपणामुळे कंटाळाही चट्कन येतो. आता एक अगदी खूप आश्चर्य वाटण्याजोगी बाब अशी की कोणतीही माहिती आकड्यांच्या रूपात प्रकट करता येते आणि कोणत्याही प्रांतातल्या "अमुक वस्तुस्थिती असली तर अमुक गोष्ट घडते/घडणार, एरवी दुसऱ्या काही गोष्टी संभवतात" ह्या विचारसरणीचे "आकडेमोडीं"मधे रूपांतर करता येते ही अचाट कल्पना गेल्या शतकात माणसाच्या लक्षात आली. अर्थात गुंतागुंतीच्या तर्कशुद्ध विचारसरणी "आकडेमोडीं"च्या रूपात करण्याकरता लाखो "रटाळ" आकडेमोडींची गरज असते. संगणक विज्ञान ही आज काळाची गरज आहे
आपल्या निसर्गदत्त बुद्धीचा व्यावहारिक दृष्ट्या अफाट विस्तार करायला प्रचंड मदत करू शकणाऱ्या "संगणक" ह्या चीजेचा शोध माणसाच्या तीक्ष्ण बुद्धीने सुमारे साठसत्तर वर्षांपूर्वी लावला. ती चीज अविश्वसनीय रीत्या अधिकाधिक प्रभावी करण्याचा माणसाचा उद्योग तेव्हापासून अविरतपणे चालू आहे. येत्या पन्नास, शंभर, पाचशे, हजार,...वर्षात माणसाने संगणक किती प्रभावी केलेला असेल आणि त्यायोगे माणसाचे आयुष्य भविष्यकाळात कोणत्या प्रकारचे असेल ते पाहू शकणारा द्रष्टा ह्या पृथ्वीतलावर असणे अशक्य आहे. केवळ गेल्या पन्नास वर्षांच्या कालावधीत "संगणक" ह्या चीजेने माणसाचे आयुष्य पार बदलून टाकले आहे. (त्यापूर्वी पंधराव्या शतकातल्या सुकर छ्पाईच्या शोधाने आणि अठराव्या शतकातल्या वाफेवर चालणाऱ्या यंत्रांच्या शोधाने माणसाच्या आयुष्यात महत्त्वाचे बदल केले होते). माणसाच्या निसर्गदत्त बुद्धीचा व्यावहारिक दृष्ट्या अफाट विस्तार करायला संगणक प्रचंड मदत करू शकतात ह्यामागे संगणकाची दोन वैशिष्ट्ये आहेत ती अशी : (त्यांपैकी समजा हेना ते फक्त एकच वैशिष्ट्य संगणकात असते तर संगणक ही चीज माणसाला निरुपयोगी ठरली असती). वर लिहिलेल्या माणसाच्या स्मृतीच्या कोणत्याच मर्यादा निदान प्रभावी संगणकांना "जवळजवळ" लागू नाहीत हे हल्लीच्या संगणकांचे पहिले वैशिष्ट्य आहे. संगणक चालू ठेवणारी विद्युत ऊर्जा बंद पडली तर पूर्वी संगणक त्यांच्या स्मॄतीत माणसाने "कोंबलेल्या" सगळ्या गोष्टी एखाद्या अतिवृद्ध माणसाप्रमाणे तत्काळ कायमच्या विसरून जात असत. पण तो प्रकार शास्त्रज्ञांनी/तंत्रज्ञांनी भिन्न रीतींनी झटपट जवळजवळ संपुष्टात आणला आहे. किती गोष्टी संगणक लक्षात ठेवू शकतील ह्याची मर्यादाही शास्त्रज्ञ/तंत्रज्ञ दिवसेंदिवस वाढवत आहेत. आणि संगणकांच्या स्मॄतीत माणसाने "कोंबलेल्या" सगळ्या गोष्टी ते सर्वकाळ, शेंडी तुटो की पारंबी तुटो, अगदी अचूकपणॆ आठवत राहतील ह्या तिसऱ्या गोष्टीबाबतही शास्त्रज्ञांनी/तंत्रज्ञांनी एव्हाना खूप प्रगती केली आहे.
संणकांचे दुसरे वैशिष्ट्य म्हणजे गुंतागुंतीच्या तर्कशुद्ध विचारसरणी "आकडेमोडीं"च्या रूपात करण्याकरता ज्या लाखो "रटाळ" आकडेमोडींची गरज असते त्या रटाळ, कंटाळवाण्या न मानता काही सेकंदांमध्ये त्यांचा फडशा पाडणे हा संगणकांच्या "हातचा मळ" झाला आहे! आणि कमीकमी वेळात आकडेमोडी करण्याचे संगणकांचे कसब शास्त्रज्ञ/तंत्रज्ञ दिवसेंदिवस वाढवत आहेत. संगणकांना गरज असते ती फक्त माणसाकडून गुंतागुंतीच्या तर्कशुद्ध विचारसरणीबद्दल अचूक आणि निःसंदिग्ध सूचना मिळण्याची. त्या सूचना संगणकांना विशद करायला जे बरेच कौशल्य लागते ते कौशल्य म्हणजे संगणकसंचालनविज्ञान. तर्कशुद्धतानधिष्ठित कल्पनाशक्ती (आणि गूढवादात्मक "अंतर्ज्ञान") ही माणसाच्या बुद्धीची वैशिष्ट्ये मात्र त्याच्या बुद्धीचे अपत्य असलेल्या संगणकाच्या (निदान सध्यातरी) पार आवाक्याबाहेरची आहेत. गोविंदाग्रजांच्या "अरुण" कवितेतल्यासारख्या कल्पनाशक्तीच्या भराऱ्या असलेली एखादी कविता लिहू शकणारा संगणक कोणी शास्त्रज्ञ/तंत्रज्ञ निदान येत्या पन्नासएक वर्षात निर्माण करू शकतील असे दिसत नाही. पण माणसाच्या बुद्धीची झेप ती मर्यादा कधीच ओलांडणार नाही हे आज कोण निश्चितीने सांगू शकेल?
वाढत्या संगणक वापरामुळे जगातील सर्व माहिती ही क्षणार्धात उपलब्ध होते. त्यामुळे सर्वांच्या समस्यांचे जलद निराकरण होते...
भारतात कॉम्प्युटर आला होता सन 1952 मध्ये, ज्याला Dr. Dwijish Dutta यांनी कोलकत्ता मध्ये भारतीय सांख्यिकी संस्था येथे स्थापन केला होता. परंतु हा संगणक बाहेरून मागवला होता. सिद्धार्थ हा पहिला कॉम्प्युटर होता जो भारतामध्ये बनला होता आणि Param 8000 हा पहिला सुपर कॉम्प्युटर होता जो भारतात बनला होता. या सुपर कॉम्प्युटरला 1991 मध्ये विजय भटकर यांनी बनवलं होत.
प्रत्येक महिन्याला जवळजवळ 6000 नवीन कॉम्प्युटर व्हायरस तयार केले जातात.पहिला कॉम्प्युटर माऊस हा लाकडाचा बनवला गेला होता. ज्याला 1964 मध्ये Doug Engelbart Carl यांनी बनवलं होत.एक साधारण माणूस 1 मिनिटात 20 वेळा आपल्या पापण्या झाकतो परंतु जेव्हा तो कॉम्प्युटर समोर बसतो तेव्हा तो फक्त 7 वेळा पापण्या झाकतो.कोणत्याही टायपिंग करणाऱ्या माणसाची बोटे जवळजवळ दररोज 20 किलोमीटर अंतर पार करतात.
संगणक रचना
संगणक वेगवेगळ्या कामांसाठी वापरण्यात येतो.संगणकांना पुरवलेली माहिती आकडे, चित्रे, आवाज, ध्वनी अशी बहुरूपी असू शकते, पण संगणकसंचालकांनी रचलेल्या तर्कशुद्ध प्रोग्रॅमनुसार (सूचनांच्या यादीनुसार) व पुरवलेल्या माहितीनुसार "आकडेमोडी" करणे हे सामान्य लोकांना अगदी अजब भासणारे संगणकांचे एक वैशिष्ट्य आहे.
संगणकात सर्वप्रथम माहिती किंवा डेटा भरावा लागतो. या माहितीवर प्रक्रिया होऊन ही व्यवस्थित माहिती तुम्हाला हव्या त्या स्वरूपात मिळवता येते. माहिती भरण्याच्या क्रियेला इनपुट असे म्हणतात. त्यावर प्रक्रिया होऊन आवश्यक आउटपुट मिळवले जाते. म्हणजेच,
कच्चे इनपुट -> प्रोसेस -> आउटपुट
माहिती भरण्यासाठी जी साधने वापरली जातात त्याना इनपुट डिव्हाइसेस असे म्हणतात. कोणत्याही यंत्रणेचे इनपुट डिव्हाइसेस म्हणजे ज्या भागाद्वारे माहिती आत घेतली जाते तो भाग होय. उदा. आपण आपल्या पाच इंद्रियाद्वारे वेगवेगळ्या प्रकारची माहिती जमा करतो. म्हणजेच नाक, कान, डोळे व जीभ इ. आपले इनपुट डिव्हाइसेस आहेत, माहितीवर प्रक्रिया करणाऱ्या भागाला सेन्ट्रल प्रोसेसिंग युनिट अस म्हणतात. थोडक्यात सीपीयू हा संगणकाचा मेंदू होय. तर अंतिम उत्तरे किंवा माहिती ज्या साधनांद्वारे मिळवली जाते त्यांना आऊटपुट डिव्हाइसेस असे म्हणतात, अशा प्रकारे संगणकाच्या वेगवेगळ्या भागांचे एकत्रितरित्या काम सुरू असते व ते अतिशय वेगाने होऊन आपणास आपल्याला हवी ती उत्तरे मिळवता येतात. संगणकात भरलेल्या माहितीवर प्रक्रिया होऊन आवश्यकतेनुसार ती साठवून ठेवली जाते. मात्र टाईप करताना आपण जरी डेटा आपल्या नेहमीच्या भाषेत (मराठी, इंगजी किंवा इतर कोणतीही भाषा) लिहीत असलो तरी ही भाषा संगणकाला कळत नसते. संगणकाला कळतात त्या फक्त दोन स्थिती - ० व १। किवा ० ०) या दोन स्थितींच्या सहाय्याने प्रत्येक अक्षरास किंवा अंकास किंवा चिन्हास एक सांकेतिक कोड़ बहाल केले जाते. प्रत्येक अक्षर / अंक 03च्या संचाने बनलेला असतो.
म्हणजे या संकेतानुसार अक्षरे खालीलप्रमाणे लिहिली जातात
अशा प्रकारे ० व १ च्या संचाने एक अक्षर / अंक बनते. यास बायनरी सिस्टिम (Binary System) असे म्हणतात. प्रत्येक 0 व 1ला बिट (Bit) असे म्हणतात. आठ बिटसच्या संचास एक बाईट (Bite) असे म्हणतात.
म्हणजेच
अक्षर / अंक = ८ बिटस् =१ बाईट.
बायनरी सिस्टिममधील इतर एकके खालीलप्रमाणे आहेत -
१०२४ बाईट = १ किलो बाईट (KB)
१०२४ किलो बाईट = १ मेगा बाईट (MB)
१०२४ मेगा बाईट = १ गिगा बाईट (GB)
१०२४ गिगा बाईट = १ टेरा बाईट (TB)
अशाप्रकारे ० व 1च्या सहाय्याने संगणकात सर्व माहिती साठविली जाते. संगणकावर काम करताना मात्र ही भाषा लक्षात ठेवण्याची आवश्यकता नसते. टाईप करताना आपण आपल्याच भाषेत टाईप करतो व मॉनिटर किंवा प्रिंटरवरील आऊटपुट हाही आपल्याच भाषेत असतो. संगणकाच्या आत मात्र बायनरी सिस्टिम वापरली जाते.
1. डेस्कटॉप
बरेच लोक घरी, शाळा आणि त्यांच्या वैयक्तिक कामासाठी डेस्कटॉप संगणक वापरतात. ते अशा प्रकारे डिझाइन केलेले आहेत की आम्ही त्यांना आमच्या डेस्कवर ठेवू शकू. त्यांच्याकडे मॉनिटर, कीबोर्ड, माऊस, कॉम्प्यूटर केस(case) सारखे बरेच भाग आहेत.
2. लॅपटॉप
लॅपटॉपविषयी आपल्याला बरीच माहिती असेल. हे बॅटरी पॉवर वर चालतात, ते खूप पोर्टेबल आहेत जेणेकरून ते कोठेही आणि कधीही नेता येऊ शकतात.
3. टॅब्लेट
आता आपण टॅब्लेटबद्दल बोलू ज्यास आम्ही हँडहेल्ड संगणक देखील म्हणतो कारण ते सहजपणे हातामध्ये पकडले जाऊ शकते.
यात कीबोर्ड आणि माऊस नाही, फक्त एक टच सेन्सिटिव्ह स्क्रीन आहे जी टाइपिंग आणि नेव्हिगेशनसाठी वापरली जाते. उदाहरण- आयपॅड.
4. सर्व्हर - Servers
सर्व्हर हा एक प्रकारचा संगणक असतो जो आपण माहितीची देवाणघेवाण करण्यासाठी वापरतो. उदाहरणार्थ, जेव्हा जेव्हा आम्ही इंटरनेटमध्ये काहीतरी शोधतो, त्या सर्व गोष्टी सर्व्हरमध्ये संग्रहित केल्या जातात.
इतर प्रकारचे संगणक
आता इतर प्रकारचे संगणक म्हणजे काय ते समजू घेऊया.
स्मार्टफोनः
जेव्हा इंटरनेट एखाद्या नॉर्मल सेल फोनमध्ये सक्षम असते, आपण ते वापरून बऱ्याच गोष्टी करू शकतो, मग अशा सेल फोनला स्मार्टफोन म्हणतात.
घालण्यायोग्यः
फिटनेस ट्रॅकर्स आणि स्मार्टवॉचसह - इतर डिव्हाईस घालण्यायोग्य असतात. हे संपूर्ण दिवसभर परिधान करता येईल असे डिझाइन केलेलले असतात. या उपकरणांना सहसा वेअरेबल्स म्हटले जाते.
गेम कन्सोल:
हा गेम कन्सोल हा एक विशिष्ट प्रकारचा संगणक आहे जो आपल्या टीव्हीवर व्हिडिओ गेम खेळण्यासाठी वापरला जातो.
टीव्ही:
टीव्ही हा देखील संगणकाचा एक प्रकार आहे, ज्यामध्ये आता असे बरेच अप्लिकेशन किंवा ॲप्स आहेत की जे त्यास स्मार्ट टीव्हीमध्ये रूपांतरित करतात. आपण इंटरनेटवरून व्हिडिओ थेट आपल्या टीव्हीवर प्रवाहित करू शकतो.संगणकाचे फायदे व तोटे आणि वैशिष्ट्ये कोणती?
संगणक अभियांत्रिकी
संगणकविज्ञान आणि संगणक अभियांत्रिकी ह्या शाखा भिन्न आहेत. संगणकाची रचना आणि संगणकनिर्मिती/विकासांचा अभ्यास हे संगणक अभियांत्रिकीचे वैशिष्ट्य आहे.
संगणक कार्यप्रणाली
संगणक कार्यप्रणाली (operating system) संगणकाचे मूलभूत नियंत्रण करते. सिस्टिम सॉफ्टवेअर' ह्या वर्गात संगणक कार्यप्रणालीचे वर्गीकरण होते. संगणकाच्या हार्डवेअरचे आणि संगणकावर चालणाऱ्या वेब ब्राऊझर, ईमेल प्रोग्रॅम, वर्ड प्रोसेसर इ. सगळ्या सॉफ्टवेअर्सचे नियंत्रण संगणक कार्यप्रणाली करते. इतर सॉफ्टवेअरना लागणाऱ्या काही मूलभूत सॉफ्टवेअर सर्व्हिसेससुद्धा संगणक कार्यप्रणाली पुरवते. संगणकाचा शास्त्रीय संशोधनामध्ये वापर केला जातो.
उदाहरणार्थ :
पहा: संचालन प्रणाली (ऑपरेटिंग सिस्टिम)
टर्मिनल व प्रकार
संगणकात डेटा भरण्यासाठी म्हणजेच इनपुटसाठी व आऊटपटसाठी जी साधने वापरली जातात त्यांना टर्मिनल असे म्हणले जाते. * टर्मिनल्स तीन प्रकारचे असतात.
संगणक-प्रणाली (प्रोग्रॅमिंग लँग्वेज)
संगणकाने करावयाच्या कामासाठी सूचना देण्यासाठी विविध प्रकारच्या संगणक 'संगणक प्रणाली' अर्थात प्रोग्रॅमिंग लँग्वेज अस्तित्वात आहेत. संगणकाकडून कोणतेही काम करून घेण्यासाठी, प्रथम सूचनांची एक यादी प्रोग्रॅमिंग लँग्वेजचा उपयोग करून तयार केली जाते. ह्या यादीला 'प्रोग्रॅम' म्हटले जाते. संगणक ह्या यादीनुसार ठरावीक क्रमाने, ठरावीक क्रिया करून इच्छित काम पार पाडतो. संगणक हा विविध प्रकारची कामे एकाचवेळी करत असते.
प्रोग्रॅमिंग लँग्वेजेसचे अनेक वेगवेगळ्या दृष्टीने वर्गीकरण केले जाते.
या संगणक भाषा शिकणे खूप जरुरी आहे.
संदर्भ
वर्ग:संगणकशास्त्र
हासन विमानतळ
हासन विमानतळ भारताच्या कर्नाटक राज्यातील हासन येथे असलेला विमानतळ आहे. शहरापासून १० किमी अंतरावर बूवनहळ्ळी गावात असलेला हा विमानतळ आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत असल्याचे ठरवून सरकारने २०१२मध्ये याची पुनर्रचना करण्याचा निर्णय घेतला.
वर्ग:भारतातील विमानतळ वर्ग:कर्नाटकमधील विमानतळ
सुनयना हझारीलाल
सुनयना हझारीलाल तथा सुनयना अगरवाल या भारतीय कथक नर्तिका आहेत. त्या बनारस जानकीप्रसाद घराण्यामध्ये शिकल्या. हझारीलाल भारतीय विद्याभवनमधील कथक विभागाच्या प्रमुख आहेत.
हझारीलाल यांचा जन्म मुंबईमध्ये झाला. त्यांचे वडील भारतीय रेल्वेमध्ये अधिकारी होते.
भारतीय शासनाने २०११मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला. याशिवाय त्यांना संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार आणि महाराष्ट्र गौरव पुरस्कारही मिळाले आहेत.
ईखेर नॉफ्रेत
ईखेर नॉफ्रेत हा जगातला पहिला नाटककार मानला जातो.
संदर्भ हवा
वर्ग:नाटककार
कृष्णापूर (समुद्रपूर)
कृष्णापूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
मोनोरेल
मोनोरेल ही एका रुळाच्या आधाराने रुळाच्या बाजूने, रुळावरून किंवा रुळाला लटकून धावणारी आगगाडी किंवा तिची परिवहन प्रणाली आहे. या प्रणालीतील रूळ सामान्य लोहमार्गात वापरल्या जाणाऱ्या रुळासारखा लोखंडी असतो किंवा कॉंक्रीटच्या तुळईसारखा असतो. या रुळाला किंवा तुळईला घट्ट धरून किंवा त्यावरून या प्रणालीतील वाहने, अर्थात डबे, सरपटत जातात. अशा प्रणालीतील तुळईला देखील मोनोरेल असे संबोधले जाते. पूर्वी मोनोरेलमध्ये लोखंडी रूळ वापरत. इ.स. १८९७ च्या सुमारास मोनो (एकेरी) आणि रेल (लोखंडी रूळ) या शब्दांपासून मोनोरेल शब्दाची व्युत्पत्ती झाल्याचे आढळते. ही परिवहन प्रणाली रेल्वे या वर्गात मोडते. मोनोरेल या संज्ञेशी जमिनीपासूनच्या उंचीचा संबंध नसून, प्रामुख्याने एकेरी मार्गिकेच्या आधारावर चालणारी प्रणाली या संकल्पनेशी आहे. जगातील काही शहरांमधे मोनोरेल जमिनीलगत किंवा भुयारातून देखील धावताना आढळतात. सेयफिज प्रकारच्या उभारणींमधे मोनोरेलचे डबे तुळई किंवा रुळाच्या वरून न सरकता त्यावरून लटकवलेले असतात (उदा. जपान मधील चिबा अर्बन मोनोरेल).
फरक
इतर परिवहन प्रणालींच्या मार्गिकांच्या तुलनेत,
मॅगलेव
मोनोरेल सोसायटीच्या तुळईच्या व्याख्येला अनुसरून, जर्मनी मधील　ट्रान्सरॅपिड व जपान मधील लिनिमो अशा काही प्रणाली वगळता, इतर मॅगलेव प्रणालींचे मोनोरेलमध्ये वर्गीकरण होत नाही. मॅगलेव प्रणालीतील वाहने बहुतांश वेळ तुळईच्या संपर्कात न रहाता, तुळईपासून काही मिलिमीटर अंतरावर चुंबकीय शक्तीच्या आधारे तरंगतात.
संदर्भ
वर्ग:रेल्वे वाहतूक
पिंपारी
पिंपारी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
पुणे पोलीस
पुणे पोलिसांचा प्रमुख पोलीस आयुक्त असतो. हा राज्याच्या गृह मंत्रालयाने नेमलेला एक आय. पी. एस्‌. अधिकारी असतो. पुणे पोलीस व्यवस्था ही महाराष्ट्र राज्याच्या गृहमंत्रालयाच्या अखत्यारीत येते.
वर्ग:महाराष्ट्र पोलीस
डॅनियेल सी. त्सुइ
हे शास्त्रज्ञ आहेत.
बाह्य दुवे
त्सुइ, डॅनियेल ची त्सुइ, डॅनियेल ची वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म
इ.स. १८५०
मृत्यू
वर्ग:इ.स.च्या १८५० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
अंटार्क्टिक वृत्त
हे पृथ्वीच्या पाच प्रमुख अक्षांश वृत्तांपैकी एक आहे.याद्वारे नकाशा काढणे सोपे होते.सन २०१२ साठी,ते भूमध्य रेषेच्या दक्षिणेस, ६६° ३३′ ४४″ वर असणारा अक्षांश होते.
वर्ग:अंटार्क्टिक प्रदेश वर्ग:अक्षांश रेषा
प्रशांत दामले
प्रशांत पुरुषोत्तम दामले हा मराठी अभिनेता आहे. त्याने मराठी नाटके, चित्रपट व दूरचित्रवाणी मालिकांमधून अभिनय व सूत्रसंचालन केले आहे.
जीवन
मराठी चित्रपटातील आणि रंगभूमीवरील प्रशांत दामले यांची कारकीर्द इ.स. १९८३मध्ये सुरू झाली. 'टूरटूर' या मराठी नाटकापासून श्री. दामले सर्वप्रथम विनोदी अभिनेता म्हणून प्रसिद्ध झाले. त्यानंतर 'मोरूची मावशी' या नाटकापासून त्यांची व्यावसायिक रंगभूमीकडे वाटचाल सुरू झाली. या प्रदीर्घ कारकिर्दीत त्यांनी ३७ उत्तमोत्तम चित्रपटांत आणि २६ नाटकांत अभिनय केला. यातील चार दिवस प्रेमाचे, एका लग्नाची गोष्ट, जादू तेरी नजर, गेला माधव कुणीकडे ही नाटके आणि वाजवा रे वाजवा, सवत माझी लाडकी, पसंत आहे मुलगी, तू तिथं मी हे चित्रपट विशेष प्रसिद्ध झाले. छोटा पडदा अर्थात दूरचित्रवाणीवरही त्यांनी २४ मराठी मालिकांत भाग घेतला. यातील काय पाहिलंस माझ्यात, घरकुल, बे दुणे तीन या मालिका आणि झी मराठी या वाहिनीवरील आम्ही सारे खवय्ये ही पाककृतींविषयीची मालिका फार लोकप्रिय झाली.
कार्य
लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्स मध्ये प्रशांत दामले यांच्या नावावर तब्बल पाच रेकॉर्ड्‌स नोंदली गेली आहेत. त्यांमध्ये २४ डिसेंबर १९९५ रोजी एकाच दिवशी तीन वेगवेगळ्या नाटकांचे ४ प्रयोग, १९९५ साली ३६५ दिवसांत ४५२ प्रयोग, १९९६ साली ३६५ दिवसात ४६९ प्रयोग व १८ जानेवारी २००१ रोजी एकाच दिवशी केलेले तीन नाटकांचे पाच प्रयोग समाविष्ट आहेत.
प्रशांत दामले यांनी आतापर्यंत (६ नोव्हेंबर २०२२) एकूण १२,५०० नाट्यप्रयोग केले आहेत. ५ जानेवारी २०१३ रोजी प्रशांत दामले यांनी ’गेला माधव कुणीकडे’ या नाटकाचा केलेला प्रयोग अनुक्रमाने १७४६ वा होता.
प्रशांत दामले फॅन फाऊंडेशनच्या माध्यमातून अनेक समाजोपयोगी उपक्रम राबवीत असतात. त्यांच्या www.prashantdamle.com या संकेतस्थळाला १ जानेवारी २००५ पर्यंत तब्बल एक लाख लोकांनी भेट दिली आहे. प्रशांत दामले यांनी २७हून अधिक नायिकांबरोबर काम केले आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेते वर्ग:मराठी अभिनेते दामले, प्रशांत वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म
५ एस (पद्धत)
५ एस ही एक जपान मध्ये विकसित झालेली कार्यस्थळ संगठन पद्धति आहे. ५ एस हे "एस" पासून सुरू होणाऱ्या पांच जपानी शब्द : सेईरी, सेईतोन , सेईसो , सेईकेत्सू  व  शित्सुके  (रोमन लिप्यंतरण: seiri, seiton, seiso, seiketsu व  shitsuke ) यांचे पासून बनलेले आहे. "५ एस"च्या या ५  प्राथमिक क्रियांचा साधारण अर्थ -  वर्गीकरण, सरलीकरण, व्यवस्थित सफाई, मानकीकरण, व सुरू ठेवणे असा आहे. याशिवाय. सुरक्षा, बचाव, व संतुष्टि / समाधान ; हे अतिरिक्त तीन चरण आहेत. या ५ क्रियांद्वारे कार्यकुशलता व  प्रभावशीलता वाढवण्यासाठी  कार्यस्थळ  कशा प्रकारे सुव्यवस्थित करता येईल याचा विचार करून त्याप्रमाणे प्रत्येक कर्मचाऱ्यां कडून ही पद्धती राबवली जाते. ही पद्धत टोयोटा उत्पादन पद्धतीचा एक भाग आहे.
वर्ग:उत्पादन तंत्रज्ञान वर्ग:उत्पादन व्यवस्थापन वर्ग:व्यवस्थापन पद्धति
मिताली राज
दहा हजार धावा
मिताली राजने १२ मार्च २०२० रोजी दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध तिसऱ्या एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यात ३५ धाव घेत दहा हजार धावा पूर्ण केल्या. अशी कामगिरी करणारी ती भारतातली पहिली, तर जगातली दुसरी महिला क्रिकेटपटू आहे.
चरित्रपट
मिताली राज यांच्या जीवनावर आणि क्रिकेट कारकिर्दीवर एक हिंदी चित्रपट येत आहे. त्या चित्रपटात मिताली राज यांची भूमिका तापसी पन्नू करीत आहे.
राज, मिताली वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म
वर्ग:२३ व २४ जुलै २०१८ - पाबळ कार्यशाळेतील लेख वर्ग:मेजर ध्यानचंद खेलरत्न पुरस्कार विजेते
रेक्स सेलर्स
रेजिनाल्ड ह्यू डर्निंग रेक्स सेलर्स (ऑगस्ट २०, इ.स. १९४०:मुंबई - ) हा ऑस्ट्रेलियाकडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू आहे.
सेलर्स, रेक्स वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
बद्रिनाथ की दुल्हनिया (चित्रपट)
बद्रिनाथ की दुल्हनिया हा २०१७ मध्ये प्रदर्शित झालेला हिंदी चित्रपट आहे.
एलो गुणांकन पद्धत
एलो गुणांकन पद्धत (Elo rating system) ही काही खेळांमधील खेळाडू अथवा संघाचा इतरांच्या तुलनेतील दर्जा किंवा गुणवत्ता ठरवण्यासाठी वापरली जाते. अर्पड एलो ह्या हंगेरीयन-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञाने सर्वप्रथम बुद्धीबळ ह्या खेळासाठी ही पद्धत विकसीत केली.
केनेडी अंतराळ केंद्र
वर्ग:फ्लोरिडा वर्ग:अमेरिकेतील इमारती व वास्तू वर्ग:खगोलशास्त्र
एलो गुणांकन पद्धत
ह्या प्रणालीमध्ये दोन विरुद्ध खेळाडूंच्या अथवा संघांच्या लढतीमधील विजेत्याचा अनुमान लावण्याकरिता त्यांच्या दर्जामधील फरक विचरात घेतला जातो. जर त्यांची क्रमवारी समान असेल तर प्रत्येकाला जिंकण्याची ५० टक्के शक्यता वर्तवली जाते. जर दोघांमध्ये १०० गुणांचा फरक असेल तर श्रेष्ठ खेळाडूची जिंकण्याची शक्यता ६४ टक्के व २०० गुणांचा फरक असेल तर ७६ टक्के वर्तवली जाते. प्रत्येक सामन्यानंतर एलो गुणांमध्ये बदल होतो. जर कनिष्ठ खेळाडूने श्रेष्ठ खेळाडूला नमवल्यास श्रेष्ठ खेळाडूच्या गुणांचा मोठा भाग कनिष्ठ खेळाडूला देण्यात येतो.
बुद्धीबळाव्यतिरिक्त फुटबॉल, मेजर लीग बेसबॉल इत्यादी सांघिक खेळांमध्ये देखील एलो पद्धत वापरली जाते.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:बुद्धिबळ वर्ग:खेळ
राजुर (वणी)
राजुर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
डॅनिश वसाहती साम्राज्य
डॅनिश वसाहती साम्राज्याची सुरुवात १३व्या शतकात झाली, जेंव्हा डेन्मार्कने एस्टोनियात प्रदेश जिंकण्यास सुरुवात केली. १५३६ साली डेन्मार्क व नॉर्वेचे एकत्रीकरण झाले, यानंतर डेन्मार्क-नॉर्वे या नव्या देशाने फेरो द्वीपसमूह, आइसलॅंड व ग्रीनलॅंड जिंकले. आपल्या शिखरावर डेन्मार्कच्या वसाहती युरोप, उत्तर अमेरिका, आफ्रिका आणि आशियात पसरल्या होत्या. 1814 साली नॉर्वे स्वीडनला आंदण देण्यात आले (नेपोलियोनिक युद्धे). यामुळे वसाहती डेन्मार्कच्या हातात गेल्या.
वर्ग:डेन्मार्कचा इतिहास
निरगुडेकरंजाळी
निरगुडेकरंजाळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
इ.स. १७७२
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १७७२ वर्ग:इ.स.च्या १७७० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १८ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
सुहास भालेकर
सुहास भालेकर (११ ऑक्टोबर, इ.स. १९३१ - २ मार्च, इ.स. २०१३; मुंबई, महाराष्ट्र) हे मराठी अभिनेते, दिग्दर्शक होते. यांनी मराठी नाटके, चित्रपट, दूरचित्रवाहिनी मालिका यांतून अभिनय केला.
कारकीर्द
सुहास भालेकरांनी कारकिर्दीची सुरुवात रंगभूमीपासून केली. नाटकांत कामे करण्यास त्यांच्या वडिलांचा विरोध असल्यामुळे, त्यांनी सुरुवातीस साबाजी या नावाने लोकनाट्यांतून कामे केली. इ.स. १९६०-७६ या कालखंडात शाहीर साबळे आणि पार्टीच्या अनेक लोकनाट्यांमधून भालेकर आणि राजा मयेकर या अभिनेत्यांची जोडगोळी गाजली. शाहीर साबळे आणि पार्टीच्या अनेक लोकनाट्यांचे दिग्दर्शन त्यांनी केले.
व्ही. शांतारामांच्या चानी चित्रपटाद्वारे भालेकरांचा चित्रपटक्षेत्रात प्रवेश झाला.
नाट्यकारकीर्द
सुहास भालेकर यांची नाटके/लोकनाट्ये आणि त्यातील भूमिका :
चित्रपट-कारकीर्द
सुहास भालेकर यांची भूमिका असलेले चित्रपट:
मृत्यू
२ मार्च, इ.स. २०१३ रोजी मुंबईतल्या बाँबे हॉस्पिटल येथे भालेकरांचा मृत्यू झाला. फुप्फुसांच्या आजारामुळे त्यांना बाँबे हॉस्पिटलात दाखल करण्यात आले होते. मृत्युसमयी ते ८३ वर्षांचे होते.
धूळपाटी/डोमेन नेम म्हणजे काय
= डोमेन म्हणजे काय? डोमेन खरेदी कसे करावे? = आजच्या डिजिटल मार्केटिंग जगात वेबसाईटचे प्रमाण वाढतच चालले आहे, आजपर्यंत लाखो वेबसाईट इंटरनेटवर कार्यरत आहेत आणि काही वेबसाईट तयार केल्या जात आहेत. यापुढेही लाखो वेबसाईट तयार होतील. पण वेबसाईटची संख्या खूप असल्यामुळे त्यांना ओळखणे खूप कठीण झाले असते म्हणून वेबसाईटला ओळखण्यासाठी एक विशिष्ट प्रकारचे नाव दिले जाते, त्यालाच डोमेन नेम असे म्हणतात.
डोमेन नेम हे एखाद्या वेबसाईटची विशिष्ट ओळख असते, म्हणून डोमेन नेम घेताना घाई करू नये. डोमेन घेताना खूप विचारपूर्वक आणि योग्य डोमेन नाव खरेदी करायला हवे.
तसेच डोमेन घेण्यासाठी योग्य नाव सुचत नसेल तर विविध प्रकारचे डोमेन नेम Suggestion Tools सुद्धा उपलब्ध आहेत. त्यांच्या मदतीने एक चांगले डोमेन निवडता येते. तसेच काही कंपन्या डोमेन विक्रीची सुविधासुद्धा पुरवितात.
एक चांगले डोमेन नाव निवडण्यासाठी काही महत्त्वाच्या सूचना
डोमेन नाव निवडताना अशा प्रकारचे नाव निवडावे की जे सोप्या भाषेमध्ये असेल आणि लोकांच्या सहज लक्षात राहू शकेल.
डोमेन हे केवळ दोन किंवा तीन शब्दांचे असायला हवे, जास्त लांबलचक नाव निवडणे योग्य नाही.
वेबसाईटमध्ये ज्या प्रकारचे कन्टेन्ट असणार आहे, तशाच प्रकारचे डोमेन नाम प्रणाली सिलेक्ट करतात. म्हणजेच ते कन्टेन्टशी संबंधित असते. उदा० साईटमध्ये कन्टेन्ट तंत्रज्ञान या विषयाचे आहे, तर त्या विषयीचा Tech हा शब्द आपल्या डोमेन नेम मध्ये असायला हवा.
डोमेन नेम कोठून खरेदी करतात आणि कसे?
डोमेन खरेदी करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात डोमेन नेम सुविधा पुरवणाऱ्या वेबसाईट उपलब्ध आहेत, त्या साईट्समधून डोमेन घेता येते. डोमेन सर्व्हिस प्रोव्हाइड करणाऱ्या वेबसाईटवर जाऊन पाहिजे तसे डोमेन विकत घेता येते. एकदा डोमेन नाव विशिष्ट नावाने रजिस्टर झाले की जगामध्ये कोणीही त्या डोमेन नावाचा वापर करू शकत नाही.
डोमेन नेम विक्री करण्याऱ्या खूप साऱ्या कंपन्या आहेत. पण विश्वसनीय डोमेन सर्व्हिस प्रोव्हायडर साईट्सकडून डोमेन विकत घेतल्यास, पुढे जाऊन काही प्रॉब्लेम येत नाही.
डोमेन नाव विकत घेण्यासाठी काही महत्त्वाच्या पूर्ण स्टेप्स :
TLD (शीर्ष स्तरीय डोमेन)
टॉप लेव्हल डोमेन हे सर्वात लोकप्रिय आणि सर्वात जास्त प्रमाणात वापरले जाणारे डोमेन नाव आहे. सर्च इंजिनमध्ये अशा डोमेन नेमला सर्वात जास्त महत्त्व दिले जाते म्हणूनच या डोमेनला Top Level Domain असे म्हणतात.
काही उदाहरणे
काही मुख्य टॉप लेवल डोमेन ([./Https://en.wikipedia.org/wiki/Top-level%20domain Top Level Domain] )ची उदाहरणे पुढीलप्रमाणे आहेत.
CcTLD (देश कोड उच्चस्तरीय डोमेन)
[./Https://en.wikipedia.org/wiki/Country%20code%20top-level%20domain Country Code Top Level Domain] (ccTLD) या डोमेनचा वापर केवळ एका विशिष्ट देशामध्ये केला जातो, म्हणून याला “देश कोड उच्चस्तरीय डोमेन” (Country Code Top Level Domain) असे म्हणतात.
काही उदाहरणे :-
काही  देश वापरत असलेली देश-कोड उच्चस्तरीय डोमेन्स (Country Code Top Level Domain)ची उदाहरणे पुढीलप्रमाणे आहेत.
खासदार
संसदेच्या सदस्यांना (Member of Parliament) खासदार किंवा संसद सदस्य म्हणतात. भारतात संसदेची दोन सदने/सभागृहे आहेत — राज्यसभा व लोकसभा. संसदेमध्ये जनतेचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्ती लोकसभेचे सदस्य असतात तर राज्यांचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या व्यक्ती राज्यसभेच्या सदस्य असतात. या दोन्ही गृहांतील सदस्यांना खासदार किंवा संसद सदस्य असे म्हणतात.
लोकसभेतील खासदार
भारताच्या राज्यघटनेप्रमाणे लोकसभेचे सध्या ५४५ सदस्य आहेत. यामधील ५३० सदस्य भारताच्या राज्यांचे प्रतिनिधी आहेत, १३ पर्यंत सदस्य केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रतिनिधी आहेत, तर २ सदस्य ॲंग्लो-इंडियन समाजाचे प्रतिनिधी असतात. लोकसभेच्या खासदारांचा कार्यकाळ हा सहसा ५ वर्षांचा असतो‌.हा काळ आणीबाणीच्या काळात वाढविता येतो.सध्या उत्तर प्रदेश राज्यात सर्वाधिक ८० खासदार आहेत.
राज्यसभेतील खासदार
राज्यसभेत २४५ खासदार असून त्यापैकी २३३ खासदार राज्यांच्या विधीमंडळातील सदस्यांद्वारे निवडले जातात, तर कला, साहित्य, सामाजिक कार्य, इ. क्षेत्रांमधून १२ सदस्य हे राष्ट्रपतींद्वारे नियुक्त करण्यात येतात‌. राज्यसभेचे खासदार राज्यांचे व त्यांच्या हक्कांचे प्रतिनिधित्व करतात. राज्यसभेत दर दोन वर्षांनी एक तृतीयांश खासदार निवृत्त होतात. राज्यसभा खासदारांचा कार्यकाळ हा सहसा ६ वर्षांचा असतो‌.
सक्रिय तारा
म्हणजे ज्या ताऱ्यामध्ये हायड्रोजन किंवा हेलियम यांचे अणू-संमेलन क्रिया चालू आहे असा तारा.
वर्ग:खगोलशास्त्र
बालमित्र मराठी विभागीय साहित्य संमेलन
पहिले बालमित्र मराठी विभागीय साहित्य संमेलन २६-२७ जून २०१० या दिवसांना कऱ्हाड येथे झाले. संमेलनाध्यक्ष दैनिक सकाळचे संपादक सुरेशचंद्र पाध्ये होते.
पहा : साहित्य संमेलने वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
नारायण वासुदेव कोगेकर
नारायण वासुदेव कोगेकर हे भौतिकशास्राचे प्राध्यापक, विज्ञानप्रसारक आणि मराठी विज्ञान परिषदेचे एक संस्थापक सदस्य होते. त्यांचा जन्म ७ ऑगस्ट १९११ रोजी खामगाव मध्ये झाला. र्यांचे बंधू स.वा. कोगेकर हे आधी राज्यशास्त्राचे प्राध्यापक व नंतर सन १९५७-१९६४ या कालावधीसाठी पुण्यातील फर्ग्युसन काॅलेजचे प्राचार्य झाले.
ना. वा. कोगेकरांनी गुंतागुंतीचे शास्त्रीय विषयसुद्धा अत्यंत सोप्या रंजक भाषेत सादर करून विज्ञानलेखक म्हणून लोकप्रियता मिळवली होती. ‘विज्ञानयुग’ या मासिकात ना. वा. कोगेकरांचे लिखाण प्रसिद्ध होई.
ना.वा. कोगेकर हे पुण्याच्या गोपाल गायन समाजात गोविंदराव देसाई यांचेकडे कंठसंगीत शिकत होते. त्या संस्थेत भिंतीवर त्यांचा फोटो लावला आहे.
कोगेकरांनी मुलांसाठी लिहिलेली पुस्तके
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अतिनील किरण
अतिनील किरणे ही सूर्यप्रकाशात आढळणारी किरणे आहेत. त्यांची तरंगलांबी ही दृश्य प्रकाश किरणांपेक्षा छोटी म्हणजे १०० ते ४०० नॅनोमीटर असते. सूर्यप्रकाशाचा केवळ ७% भाग ह्या किरणांनी व्यापलेला असतो. वातावरणातील ओझोनचा थर अतिनील किरणांना पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर येण्यापासून थोपवतो. सूर्यप्रकाशाच्या वर्णपटातील जांभळ्या पट्ट्याच्या पलीकडचा, साध्या डोळ्यांनी न दिसणारा पट्टा म्हणजे अतिनील किरण अर्थात अल्ट्रा व्हायोलेट किरण. याची तरंग लांबी सु. ४००० ॲगस्ट्रॉम एककापर्यंत असते. यास जंबूपार किरण असेही म्हणतात. ही एक प्रकारची ऊर्जा आहे.
परिणाम
तीव्र स्वरूपातील अतिनील किरणे सजीवांसाठी हानीकारक असतात. त्यांच्यामुळे त्वचेची प्रतिकार शक्ती कमी होऊन त्वचेचा कर्करोग होतो. याशिवाय गुणसूत्रांचे उत्परिवर्तन (mutation) होते. पेशीतील प्रथिने आणि केंद्रकाम्लासारख्या (nuclein acid) सूक्ष्म रेणूंना झळ पोहोचते. अतिनील किरणांतील ऊर्जेमुळे त्वचेतील मुख्यत: पेशी केंद्रकाम्लाला (डीएनए) हानी पोहोचते. याचा परिणाम म्हणून विविध प्रथिने आणि विकारांची निर्मिती होते. यातील काही प्रथिनांमुळे सूक्ष्म रक्तवाहिन्या प्रसरण पावतात व त्या ठिकाणी लालसरपणा येतो. सूज, वेदना अशी लक्षणे दिसू लागतात. प्रखर किरण त्वचेवर पडल्यानंतर चार ते सहा तासानंतर ही प्रथिने तयार होतात. म्हणजेच सनबर्नची लक्षणे लगेच दिसत नाहीत. अतिनील किरणांमुळे हानी पोहोचलेल्या डीएनए पेशी केंद्रकाम्लाला पूर्वस्थितीत आणण्याची क्षमता शरीरात असते. पण त्वचा अधिक काळ अतिनील किरणांच्या सान्निध्यात राहिल्यास ते कठीण होते. तसेच डीएनएमध्ये बदल घडल्यास त्वचेचा कर्करोग होण्याचाही धोका असतो. सूर्याच्या अतिनील किरणांचा सामना कराव्या लागणा-या स्त्रियांमध्ये प्रसूतीच्या वेळी अधिक गुंतागुंत होते असे म्हंटले जाते. अतिनील किरणांचे असे अनेक दुष्परिणाम दिसून येतात. वनस्पती पेशींवरही अतिनील किरणांचा परिणाम होतो. पिकांच्या वाढीवर त्याचा परिणाम होऊन उत्पादन कमी होते. अन्नसाखळीच्या तळाशी असणाऱ्या फायटोप्लॅंक्टन हे सुक्ष्म शेवाळ (जलीय वनस्पती) अतिनील प्रारणांमुळे नष्ट होऊ शकतात.
उपयोग
पाणी निर्जंतूक करण्यासाठी याचा महत्त्वाचा उपयोग होतो. यासाठी अतिनील किरण पाण्यातून नेतात. आयआयटी चेन्नईच्या संशोधकांनी कोळसा आणि अतिनील किरण यांच्यापासून हवा शुद्धीकारक यंत्र तयार केले आहे. अतिनील किरणांनी जीवाणू व विषाणू मारले जातात नंतर शुद्ध हवा बाहेर येते. अतिनील किरण जरी अनेक प्रकारच्या जीवांणूंना नष्ट करू शकत असले तरी सर्व जीवाणूंना नष्ट करू शकत नाहीत. निर्जंतुकीकरण पद्धतीमध्ये अतिनील किरण, इलेक्ट्रॉन शलाका, क्ष-किरण, किंवा आण्वीय कणांचा वापर आवश्यकतेनुसार करतात. यातील अतिनील किरणांमुळे आयनीकरण होत नाही. विविध तरंगलांबीमध्ये निरीक्षणे घेऊ शकणारी भारताची अंतराळ दुर्बीण ॲस्ट्रोसॅट दूरवरील अतिनील किरणे शोधून अवकाश संबंधित निरिक्षणे करते. अतिनील आणि क्ष-किरण यांतील विविध तरंगलांबीमधली माहिती खगोलीय वस्तूंच्या स्वरूपाबद्दलची रहस्ये उलगडण्यास मदत करते. टायटॅनियम डायऑक्साइड अतिनील किरण शोषून घेते.
प्राणी
विशिष्ट प्राण्यांमध्ये मानवाला दिसू न शकणारे अल्ट्रा व्हायोलेट अर्थात अतिनील किरण पाहण्याची क्षमता असते.
वर्ग:सूर्य वर्ग:विद्युतचुंबकीय प्रारण वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख
टिटवी
टिटवी किंवा लाल गाठीची टिटवी, ताम्रमुखी टिटवी, राम टेहकरी किंवा हटाटी (इंग्लिश:Redwattled Lapwing; हिंदी:टीटाई, टिटी) हा एक पक्षी आहे. याला संस्कृतमध्ये टिट्टिभ, टिट्टिभक किंवा कोयष्टिक म्हणतात. इंग्लिशमध्ये यास लॅपविंग असा शब्द आहे. पायांच्या विशिष्ट रचनेमुळे टिटवीला झाडावर बसता येत नाही. ती जमिनीवरच तुरुतुरू चालते. जमीन उकरून त्यात अंडी घालते. टिट्‌-टिट्‌-ट्यूटिट्‌ असा आवाज काढून उडताना संकटाचा थोडा जरी संशय आला, तरी ती इतरांना सावध करते.
टिटवा-टिटवी हे शब्द ज्ञानेश्वरीत दोनदा आले आहेत. संत एकनाथ यांनी टिटवी नावाचे भारूड लिहिले आहे.
कुररी नावाचा एक वेगळा पक्षी आहे. संस्कृतमध्ये तिला उत्क्रोश म्हणतात आणि इंग्रजीत ’इंडियन व्हिस्कर्ड टर्न. टिटवीप्रमाणेच हाही पक्षी नदीकाठच्या वाळूत अंडी घालतो. मराठी वाङ्‌मयात कुररीला टिटवा असे म्हटले आहे. कुररीचा उल्लेख महाभारतातील शांतिपर्वात, पंचतंत्र, रघुवंश, कथासरित्सागर, भागवताचा अकरावा स्कंध आदी ठिकाणी आला आहे.
टिटवी हा पक्षी भारतवर्षात जवळपास सर्वत्र आढळतो. या पक्षाचे वैशिष्ट्य म्हणजे हा जीव पक्षी असूनही झाडावर बसत नाही. इतकेच काय स्वतःचे घरटे झाडावर बांधत नाही. प्राचीन धर्मग्रंथात असे भाकीत आहे की, टिटवी जेव्हा झाडावर बसेल तेव्हा जगाचा विनाश होईल. म्हणजे हा पक्षी झाडावर बसतच नाही. महाराष्ट्र पठारी प्रदेशात यांची घरटी मुरमाड जमीन किंवा मोरंडीमातीच्या जमीनीवर उघड्यावर असतात. त्यांची घरटे बांधण्यासाठी ते चिंध्या, गवताच्या काड्या विशेष म्हणजे काळ्या करड्या रंगाच्या गुळगुळीत गारगोट्यांचा आणि दगडांचा उपयोग करतात. यांचे वास्तव्य मनुष्य विरहीत पाणवठ्यांच्या काठावरही असते. जेव्हा पिलं काळी, कबरी आणि भुऱ्या रंगाच्या केसांची होतात. काही आवधीने पाणी पिण्यास लायक झाल्यावर टिटवी त्यांनी घरट्याच्या बाहेर काढते. किडे,किटक आणि भक्ष्य शोधण्यासाठी लागणारे शिक्षण देते. विषेश म्हणजे टिटवी पिलांपासून विशिष्ट अंतर ठेवून दूरवर असते. ती सतत पिलांवर जागता पहारा देत असते. एखाद्या वेळी कुत्रा किंवा इतर प्राणी त्यांच्या कक्षेत आला तर टिटवी त्यांच्यावर झडप घालते. तेव्हा तिच्या ओरडण्याची तऱ्हा विचित्र असते. शास्त्रात म्हटल्याप्रमाणे टिटवीला इतरांच्याही मृत्यूची चाहूल लवकर लागते. म्हणून तिच्या ओरडण्याची भीती वाटते. परंतु इतरवेळी तिचे ओरडणे तितके भयावह नसते. भारद्वाजाने माणसांच्या भोवती घिरट्या मारणे जसे शुभ शकुन माणले जाते. अगदी तसेच टिटवीने माणसाभोवती घिरट्या मारणे हे तितकेच अपशकून माणले जाते. त्यामुळे की काय हा पक्षी जनमानसात सतत घृणास्पद ठरल्या गेला.
वर्णन
टिटवी हा पक्षी सुमारे ३३ सें. मी. आकाराचा असून याची चोच लाल, डोके, गळा, छाती काळ्या रंगाची, त्या खाली पोटाकडे पांढरा रंग तर पाठीकडून पंखांपर्यंतचा भाग तपकिरी रंगाचा, पाय लांबट पिवळ्या रंगाचे असतात आणि यांची मुख्य ओळख म्हणजे दोन्ही डोळ्यांजवळ लाल रंगाचे कल्ले. नर-मादी दिसायला सारखेच असतात.
वास्तव्य/आढळस्थान
टिटवी पक्षी हिमालयाच्या १८०० मी. उंचीपर्यंत संपूर्ण भारतभर आढळणारा सर्वसामान्य पक्षी असून भारताशिवाय तो बांगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका, म्यानमार, इराण, इराक वगैरे देशांमध्येही आढळतो.
शेतीचे प्रदेश, मोकळे माळरान प्रदेश, उंच जंगलांच्या किनाऱ्यांजवळ, पाण्याच्याजवळ विशेषतः नदी, तलावांच्या किनाऱ्यांजवळ टिटवी पक्षी हमखास दिसून येतो.
खाद्य
लहान-मोठे कीटक शंख-शिंपल्यातील जीव हे टिटवी पक्ष्यांचे मुख्य खाद्य आहे.
प्रजनन काळ
या पक्ष्यांच्या वीणीचा काळ साधारणपणे मार्च ते ऑगस्ट असा असून मादी एकावेळी ३ ते ४ राखाडी किंवा राखाडी-तपकिरी रंगाची त्यावर काळे ठिपके असलेली अंडी देते. ही अंडी तलावांच्या, नदीच्या किनाऱ्याजवळील मोकळ्या मैदानात असतात. यांचे मुद्दाम बांधलेले घरटे नसते. अंड्यांजवळचा भाग सहसा खोलगट असतो आणि तेथे गारगोटी सारखे दगड असतात. यामुळे अंडी आणि दगडातील फरक चटकन ओळखता येत नाही. अंडी असतील त्या ठिकाणी जायचा प्रयत्न केल्यास नर-मादी मोठ्याने आवाज करीत त्या विरुद्ध दिशेने उडून लक्ष दुसरीकडे वेधून घेतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:पक्षी
अदिती गुप्ता
अदिती गुप्ता एक भारतीय अभिनेत्री, मॉडेल आणि फॅशन डिझायनर आहे. ही स्टार प्लस या वाहिनीवरील दूरचित्रवाणी मालिका किस देश में है मेरा दिल या अभिनय करते.
परदेस में हे मेरा दिल आणि स्टार प्लसचे इश्कबाझ या त्यांच्या नकारात्मक भूमिकांसाठीही त्या ओळखल्या  जातात.
अभिनय कारकीर्द
हर्षद चोप्रा यांच्या विरोधात गुप्ता यांनी किस देश मे हे मेरा दिल मध्ये अभिनय करिअरची सुरुवात केली. त्यांनी स्टार परिवार पुरस्कार, स्टार प्लसचा रंग दे इंडिया आणि दिवाळी रीस्तो की  कार्यक्रमांमध्ये कामगिरी केली आहे. त्यांनी जरा नचके दिखा मध्ये देखील भाग घेतला, त्यात त्यांची  टीम जिंकली. नंतर अतिती २०१४ पासून सीरियल कबूल  है मध्ये प्रतिपक्षी भूमिका बजावली. २०१६ मध्ये, त्या  स्टार प्लसच्या परदेस में है मेरा दिल मधील प्रतिपक्षी संजनाची भूमिका निभावली होती. पण २०१७ च्या सुरुवातीला सर्जनशील मुद्द्यांमुळे त्यांनी शो सोडून दिला. त्यांचे सर्वात अलीकडील काम स्टार प्लसच्या लोकप्रिय सिरीज इश्कबाझमध्ये होते.
दूरदर्शन
वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती वर्ग:भारतीय दूरचित्रवाणी अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील क्रिकेट वर्ग:राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ
लेन जॉन्सन
जॉन्सन, लेन वर्ग:ऑस्ट्रेलियाचे कसोटी क्रिकेट खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
कुरला (समुद्रपूर)
कुरला हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
अकाली
‘अकाल’ म्हणजे काल रहित वा ज्याच्यावर कालाची सत्ता चालत नाही, जो भूत, भविष्य , वर्तमान यापलीकडे असतो, तो , म्हणजे परमेश्वर. ह्या अकालपुरुष परमेश्वरात रममाण होणारे, त्याची उपासना करणारे, त्यांना ‘अकाली’ म्हटले गेले..शिख धर्मात हा शब्द विशेष महत्त्वाचा आहे. गुरू गोविंदसिंह यांनी स्थापना केलेल्या खालसा पंथ चे अनुयायी अकाली म्हणूनच ओळखले जातात.
औरंगजेबाच्या अत्याचारांच्या विरोधात अकालींनी संघटित होऊन आपल्या दलाची उभारणी केली ‘सत् श्री अकाल’ ही त्यांची रणगर्जना होती.अकाली सेनेची एक शाखा सरदार मानसिंह याच्या नेतृत्वाखाली निहंग या नावाने प्रसिद्ध झाली. निहंग लोक अविवाहित राहून साधुवृत्ति धारण करून रहातात.
अधिक वाचन
वर्ग:धर्म वर्ग:शीख धर्म
गुरू ग्रह
गुरू (Jupiter) (किंवा बृहस्पती) हा अंतरानुसार सूर्यापासून पाचव्या स्थानावर असलेला सूर्यमालेमधील आकाराने सर्वांत मोठा ग्रह आहे. गुरू, शनी, युरेनस आणि नेपच्यून यांचे वर्गीकरण राक्षसी वायू ग्रह म्हणून केले जाते. या चार ग्रहांना "जोव्हियन प्लॅनेट्स" ( jovian planets) असेसुद्धा म्हटले जाते. गुरू या शब्दाचा अर्थ शिक्षक असाही होतो, तसेच गुरुवार नावाचा आठवड्याचा एक दिवस पण असतो .पासून खगोलशास्त्रज्ञांना गुरू माहीत होता. अनेक संस्कृतींच्या पौराणिक व धार्मिक कथांमध्ये गुरूचा उल्लेख आढळतो. प्राचीन रोमवासीयांनी रोमन देव ज्युपिटर याच्यावरून या ग्रहाला ज्युपिटर हे नाव दिले होते. पृथ्वीवरून बघितले असता गुरूची दृश्यप्रत (apparent magnitude) −२.८ पर्यंत पोहोचू शकते. तेव्हा गुरू हा चंद्र व शुक्रानंतरचा आकाशातील सर्वाधिक प्रकाशमान ग्रह बनतो. (परंतु मंगळाची तेजस्विता त्याच्या कक्षाभ्रमणाच्या काही काळासाठी गुरूपेक्षा जास्त होते).
आकारमान व वस्तुमान
सूर्याभोवती प्रदक्षिणा करण्यासाठी गुरूला ४३३३ (पृथ्वी-दिवस) लागतात. मात्र त्याचा स्वतःभोवती फिरण्याचा परिवलन काळही दहा तासांपेक्षा किंचित कमी आहे. इतक्या जास्त वेगाने परिवलन केल्याने त्याच्या विषुववृत्तावर फुगवटा तयार झाला आहे. हा फुगवटा पृथ्वीवरून साध्या दुर्बिणीने सहज दिसू शकतो.
गुरू व तपकिरी बटु तारा
गुरूसारखा प्रचंड ग्रह व तपकिरी बटु यांच्यातील सीमारेषा पुसट आहे. तपकिरी बटूचा वर्णपट विशिष्ट असा असतो. सध्याच्या व्याख्येनुसार एखाद्या आकाशस्थ गोलाचे वस्तुमान जर गुरूच्या वस्तुमानापेक्षा १२ पट जास्त असले तर ते ड्युटेरियमचे ज्वलन चालू करायला पुरेसे असते. असल्या वस्तूला तपकिरी बटू असे म्हणतात. जर वस्तुमान त्यापेक्षा कमी असेल तर त्या वस्तूला ग्रह म्हणतात. गुरूचा व्यास त्याच्या वस्तुमानाच्या प्रमाणात आहे असे समजले जाते. त्यामध्ये जर अजून वस्तुमानाची भर पडली तर गुरुत्वाकर्षणामुळे तो आकुंचन पावेल व तापमान प्रचंड वाढून त्याचे ताऱ्यात रूपांतर होईल. या विचारामुळे काही खगोलशास्त्रज्ञ त्याला एक अयशस्वी तारा म्हणतात. खरे तर गुरू ग्रह हा तारा होण्यासाठी अजून ७५ पट मोठा असायला हवा होता. लहानात लहान लाल बटू हा गुरूपेक्षा ३० टक्क्याने मोठा असतो. मजेशीर गोष्ट म्हणजे, गुरूला जेवढी उष्णता सूर्यापासून मिळते त्याच्यापेक्षा जास्त उष्णता तो उत्सर्जित करतो. ही जास्तीची ऊर्जा "केल्व्हिन-हेम्होल्ट्झ प्रक्रियेद्वारे तयार होते. या प्रक्रियेचा परिणाम म्हणून गुरू दर वर्षी काही मिलिमीटरने आकुंचन पावत आहे. पूर्वी जेव्हा तो तरुण व जास्त गरम होता तेव्हा तो आजच्यापेक्षा कितीतरी मोठा होता. शनी ग्रह तर गुरूपेक्षाही मोठा होता. शनीच्या कमी वस्तुमानामुळे कमी गुरुत्वबल व जास्त उष्णता असल्याने हे दोन्हीही ग्रह जास्त फुगले (शनीच्या गाभ्यामध्ये कमी वस्तुमान असल्याने तो जास्त फुगला). सर्वसाधारणपणे गाभ्यामध्ये जितके जास्त वस्तुमान असते तितका तो ग्रह आकाराने लहान असतो.
गुरू ग्रहाची घडण
गुरू ग्रहाचा गाभा तुलनेने कमी खडकाळ किंवा कठीण आहे. हा गाभा धातुरूप हायड्रोजनने (Metallic Hydrogen) वेढला गेला आहे. त्याच्यासभोवती द्रवरूप हायड्रोजन असून त्याच्यापलीकडे वायुरूप हायड्रोजनचे आवरण आहे. हायड्रोजनच्या या सर्व अवस्थांमध्ये निश्चित अशी सीमा नाही त्या सर्व एकमेकांमध्ये जसजसे गाभ्याकडे जावे तसतशा वायू ते द्रव व द्रव ते घन याप्रमाणे हलकेच मिसळलेल्या आहेत.गुरू सदैव ढगांनी आच्छादलेला असतो. हे ढग अमोनियाच्या स्फटिकांपासून आणि अमोनियम हायड्रोसल्फेटपासून बनलेले असतात. या ग्रहावर कठीण असा पृष्ठभाग नाही. याच्यावर असणाऱ्या ढगांची घनता जसजसे केन्द्राकडे जावे तसतशी वाढत जाते.
गुरूवरचे वातावरण
अणूंच्या संख्येनुसार गुरूचे वातावरण सुमारे ९०% हायड्रोजन व १०% हेलियमने बनलेले आहे. गुरू ग्रहाच्या वातावरणात मिथेन, पाण्याची वाफ, अमोनिया व खडक यांचे अंश आहेत. या व्यतिरिक्त कार्बन, इथेन, हायड्रोजन सल्फाइड, निऑन, ऑक्सिजन, फॉस्फिन व गंधक यांचेही अंश आहेत. बाह्य वातावरणात अमोनियाचे स्फटिकही आढळून आले आहेत. अवरक्त किरण व अतिनील किरणांच्या साहाय्याने केलेल्या अभ्यासाने बेन्झिन व अन्य कर्बोदक यांचेही अस्तित्व सापडले आहे. हे वातावरण शनी ग्रहाशी अत्यंत मिळतेजुळते आहे. पण युरेनस व नेपच्यून यांचे वातवरण मात्र थोडे वेगळे आहे, त्यांच्यामध्ये हायड्रोजन व हेलियमचे प्रमाण कमी आहे.
प्रचंड तांबडा डाग
गुरू ग्रहावरील सर्वांत परिचित अशी गोष्ट म्हणजे त्यावर असणारा लाल डाग (The Great Red Spot). हा डाग म्हणजे पृथ्वीच्या आकारपेक्षा मोठे वादळ आहे. हा डाग चार शतकांपूर्वी पहिल्यांदा जियोव्हानी कॅसिनी व रॉबर्ट हूक यांनी पाहिला. याबाबतचे गणित असे दर्शविते की हे वादळ आता शांत झाले असून तो डाग सदैव या ग्रहावर राहील. इसवी सन २००० साली तीन लहान लाल डाग एकत्र येऊन त्यांचे ओव्हल बीए (Oval BA) नावाच्या मोठ्या डागात रूपांतर झाले. नंतर त्याला लाल रंग येऊ लागला व तो आधीच्या लाल डागांप्रमाणेच दिसू लागला.
गुरूचे कडे
गुरूभोवती एक धूसर कडे आहे. त्याचे तीन हिस्से आहेत. आतील हिस्सा हॅलो (halo) नावाचा धुलिकणांचा टॉरस, त्यानंतरचे मुख्य तेजस्वी कडे व सर्वांत बाहेरचे "गॉसॅमर" नावाचे कडे. हे कडे धूलिकणांनी बनलेले आहे, तर शनीचे कडे बर्फाचे आहे. मुख्य कडे बहुधा अद्रास्तिआ व मेटिस या उपग्रहांपासून उत्सर्जित झालेल्या धुळीपासून बनले आहे. उपग्रहावर वापस पडणारे हे धूलिकण व लहान लहान खडक, बहुतकरून, गुरूच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे त्याच्याभोवती फिरू लागतात. याचप्रकारे, थेबे आणि अमाल्थिआ हे उपग्रह गॉसॅमर कड्याचे दोन भिन्न भाग बनविण्यास कारणीभूत आहेत.
नैसर्गिक उपग्रह
गुरू ग्रहाला एकंदर ७९ चंद्र आहेत. त्यांपैकी ठळकपणे दिसणारे व गॅलिलियोने शोधलेले चार उपग्रह गॅलिलियन उपग्रह म्हणून ओळखले जातात.
जमिनीवरून दुर्बिणीने केलेले गुरूचे निरीक्षण
१६१० मध्ये गॅलिलियोने दुर्बिणीद्वारे आयो, युरोपा, गनिमिड व कॅलिस्टो या गुरूच्या चार नैसर्गिक उपग्रहांचा (चंद्रांचा)-गॅलिलियन उपग्रहांचा- शोध लावला. पृथ्वीच्या चंद्राव्यतिरिक्त इतर ग्रहांच्या चंद्रांचे हे पहिले निरीक्षण मानले जाते. मात्र, चिनी खगोलशास्त्राचा इतिहासकार झी झेझोंग याच्या मते, गॅलिलियोच्या आधी दोन हजार वर्षांपूर्वीच गुरूच्या एका चंद्राचा शोध चिनी खगोलशास्त्रज्ञ गान डे याने इसवी सन पूर्व ३६२मध्ये दुर्बिणीविना लावला होता.
गॅलिलियोचा शोध आणखी एका कारणासाठी महत्त्वाचा होता. त्यामुळे अवकाशातील सर्व वस्तू फक्त पृथ्वीभोवतीच फिरत नाहीत असे सिद्ध झाले. या शोधामुळे कोपर्निकसच्या सूर्यकेंद्री सिद्धान्ताला दुजोरा मिळाला. या सिद्धान्ताप्रमाणे ग्रह पृथ्वीभोवती फिरत नसून सूर्याभोवती फिरतात असे त्याने मांडले होते. गॅलिलियोचा कोपर्निकसच्या सूर्यकेंद्री सिद्धांताला असलेल्या उघड पाठिंब्यामुळे तो संकटात सापडला होता.
इ.स. १६६० मध्ये कॅसिनीने नवीन दुर्बिणीच्या साहाय्याने गुरूवरील डाग व रंगीत पट्टे पाहिले. त्याला असेसुद्धा आढळले की गुरू हा ध्रुवाजवळ थोडा चपटा आहे. कॅसिनी त्याच्या निरीक्षणांवरून गुरूचा परिभ्रमण काळ काढू शकला. १६९० मध्ये कॅसिनीला आढळले की गुरूच्या वातावरणाच्या परिवलनाचा वेग गुरूच्या वेगापेक्षा वेगळा आहे.
गुरूवरील राक्षसी तांबडा डाग हा १६६४ मध्ये रॉबर्ट हूक व १६६५ मध्ये कॅसिनीने बघितला होता असे मानले जाते, पण याबाबत जाणकारांमध्ये वाद आहेत. ज्ञात माहितीनुसार गुरूच्या राक्षसी तांबड्या डागाचे पहिले चित्र सॅम्युअल हेनरिक श्वाब याने सन १८३१मध्ये बनविले आहे. हा डाग १६६५ ते १७०८ दरम्यान अनेकदा गायब झाल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. १८७८ मध्ये तो बराच ठळक बनला तसेच १८८३ आणि विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला तो परत फिका होत गेल्याचे नोंदवण्यात आले आहे.
सिद्धेश्वर बुद्रुक
सिद्धेश्वर बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील सुधागड तालुक्यातील एक गाव आहे.
गुरू ग्रह
जमिनीवरून दुर्बिणीने केलेले गुरूचे निरीक्षण
गिओवानी बोरेली व कॅसिनी या दोघांनीही काळजीपूर्वक गुरूच्या चंद्रांच्या गतीचे तक्ते बनविले होते. त्यांच्या साह्याने चंद्र केव्हा गुरूच्या मागे जातील तसेच केव्हा गुरूच्या पुढे येतील याचे अचूक भाकित करणे शक्य होते. मात्र १६७० दरम्यान जेव्हा गुरू पृथ्वीच्या दृष्टीने सूर्याच्या पलीकडील बाजूला होता तेव्हा असे आढळले, की या नोंदींनुसार केलेली भाकिते प्रत्यक्ष निरीक्षणांपेक्षा १७ मिनिटे मागे होती. ओले रोमर याने असे मांडले की, आपल्याला वस्तू तात्काळ दिसत नाहीत. प्रकाशाला आपल्यापर्यंत यायला काही वेळ लागतो. कॅसिनीने या शोधाचा सुरुवातीला स्वीकार केला नव्हता. मात्र नंतर हा सिद्धान्त वापरून प्रकाशाच्या वेगाचे मापन करण्यात आले.
सिद्धेश्वर बुद्रुक
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
गुरू ग्रह
जमिनीवरून दुर्बिणीने केलेले गुरूचे निरीक्षण
१८९२ मध्ये ई. ई. बर्नार्ड याने कॅलिफोर्निया येथील लिक वेधशाळेत गुरूचा पाचवा चंद्र शोधून काढला. हा छोटा उपग्रह शोधून काढल्यामुळे त्याच्या वेधक नजरेचे कौतुक झाले व तो प्रसिद्ध झाला. या चंद्राला नंतर अमाल्थिआ हे नाव देण्यात आले. प्रत्यक्ष बघून शोधण्यात आलेला हा शेवटचा उपग्रह आहे. यानंतर व १९७९ मधील व्हॉयेजर १ मोहिमेपूर्वी गुरूचे अजून आठ उपग्रह शोधण्यात आले होते.
सिद्धेश्वर बुद्रुक
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
गुरू ग्रह
गुरूजवळून गेलेली अंतराळयाने
१९७३ पासून अनेक अंतराळयाने त्यांच्या प्रवासात गुरूजवळून गेली आहेत. पायोनियर अंतराळयानांनी सर्वप्रथम गुरूची व त्याच्या उपग्रहांची जवळून छायाचित्रे घेतली. या यानांना असे आढळून आले की गुरूपासून अपेक्षेपेक्षा जास्त किरणोत्सार होत आहे. पण दोन्ही याने त्या वातावरणात टिकाव धरू शकली. या यानांच्या कक्षेचा उपयोग जोव्हियन प्रणालीच्या (गुरू व त्याचे उपग्रह) एकत्रित वस्तुमान निश्चित करण्यासाठी करण्यात आला तसेच यानावरून येणाऱ्या रेडिओ संदेशांना होणारा अडथळा मोजून गुरूचा व्यास मोजण्यात आला.
सहा वर्षानंतरच्या व्हॉयेजर प्रकल्पाने गुरूच्या कड्याचा शोध लावला तसेच गॅलिलियन उपग्रहांबाबत अधिक माहिती पुरविली. या प्रकल्पातील यानांना आयो वर जिवंत ज्वालामुखी सापडले. यानंतर गुरूजवळून जाणारी मोहिम म्हणजे युलिस्सेस. या मोहिमेतील पहिल्या यानाला सूर्याभोवतीच्या ध्रुवीय कक्षेत टाकण्यासाठी गुरूजवळून नेण्यात आले. यादरम्यान यानाने गुरूच्या चुंबकांबराचा (मॅग्नेटोस्फिअरचा) अभ्यास केला. मात्र यानावर कॅमेरा नसल्यामुळे गुरूची छायाचित्रे काढता आली नाहित. या मोहिमेतील दुसरे यान गुरूपासून बऱ्याच दूरवरून गेले.
इ.स. २००० मध्ये शनीकडे निघालेले कॅसिनी यान गुरूजवळून गेले. या यानाने गुरूची आतापर्यंतची सर्वांत चांगली छायाचित्रे काढली आहेत. तसेच या यानाने गुरूचा उपग्रह हिमालियाची काहीशी धूसर छायाचित्रेसुद्धा घेतली. यानंतर प्लूटोकडे निघालेले न्यू होरायझन्स यान गुरूजवळून नेण्यात आले. यादरम्यान प्लूटोकडे फेकण्यासाठी गुरूच्या गुरुत्वाकर्षणाचा उपयोग गोफणीसारखा करून घेण्यात आला. हे यान फेब्रुवारी २८, २००७ रोजी गुरूच्या सर्वाधिक जवळ होते. यानाने आयोवरील ज्वालामुखींमधून निघणाऱ्या प्लाझ्माचे मोजमाप केले तसेच गॅलिलियन उपग्रह व हिमालिया व एलारा या उपग्रहांचे निरीक्षण केले. जोव्हियन प्रणालीचे निरिक्षण सप्टेंबर ४, २००६ पासून चालू झाले होते.