cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
पाटणादेवी
मंदिराची रचना
आदिशक्तिचे मंदिर 12 व्या शतकात उभारले गेले आहे. राज्यातील हेमाडपंथीय मोठ्या मंदिरांमध्ये त्याची गणना होते. 10 ते 12 फूट उंच चौथ-यावर त्याची रचना पुर्वाभिमुख करण्यात आली आहे. गाभारा चंद्राकृती असून त्याल 28 कोपरे आहेत. 75 बाय 36 फूट मंदिराची लांबी-रुंदी तर 18 फूट उंची आहे. गाभा-यात सभामंडपामध्ये एक पुरातन शिलालेखही आहे. पाटणादेवीच्या या पुरातन मंदिरात देवीची भव्य मूर्ती आहे. देवळासमोर दोन भल्यामोठ्या दगडी दीपमाळा आहेत. मंदिरपरिसरात असलेल्या अनेक प्राचीन शिल्पाकृती पहाण्यासारख्या आहेत. शून्याचा आविष्कार करणाऱ्या प्रसिद्ध गणिती भास्कराचार्यांनी आपला लीलावती नामक ग्रंथ येथेच बसून लिहिला असा एक शिलालेख भारतीय पुरातत्त्वखात्याला मिळाला आहे. वनखात्याने [|भास्कराचार्यांच्या] स्मरणार्थ मंदिराजवळच भास्कराचार्य निसर्ग केंद्र उभारले आहे. हे केंद्र सकाळी १० ते संध्याकाळी ५ या वेळेत पर्यटकांसाठी खुले असते.
पाटणादेवीच्या आसपास कन्हेरगड, पितळखोरे लेणी, हेमाडपंती महादेव मंदिर, सीता न्हाणी नामक लेणे, शृंगारचौरी लेणी, धवलतीर्थ धबधबा, जैनांची नागार्जुन लेणी आणि गौताळा अभयारण्य आहे.
स्रोत संदर्भ
वर्ग:चाळीसगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:जळगाव जिल्ह्यातील गावे
नोकिया इ६३
हा नोकियाचा भ्रमणध्वनी असून तो २००८ मध्ये प्रकाशित झाला.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
सनी सोहेल
सनी सोहेल (१० नोव्हेंबर, १९८७:पंजाब, भारत - हयात) हा 🇺🇸 united statesच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:अमेरिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:अमेरिकेचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फलकमाला
फलकमाला हा प्राचीन भारतीय दागिना आहे.फलकमाला पूर्वी फलकहार म्हणत असे. हा स्त्रिया गळ्यात घालत असत.
स्वरूप
तीन किंवा पाच पदरी. चपट्या आकाराच्या रत्नांचा केलेला हार म्हणजे फलकमाला. ही रत्ने फलकहारात सारख्या अंतरावर बसवलेली असत.
इतिहास
भारतीय हारांतला हा प्राचीन नमुना आहे. मौर्य, आंध्र, शुंग या काळातील शिल्पांत हा पाहायला मिळतो.
मोत्यांचा आकार व संख्या यावरून बहुतेक हाराना नावे दिलेली दिसतात. काही हारांची नावे मध्याभागी असलेल्या मोत्यांवरून दिली जात, उदा शीर्षक, उपशीर्षक, प्रकंडक, अवघटक, तरलप्रतिबंध, इत्यादी. काही नावे हारातील पदरांच्या संख्येवरून आहेत. विजयच्छंद म्हणजे पाचशे पदरी हार. मंदर म्हणजे पाच पदरी होय. फलकहार मंदरमध्ये येतो.
संदर्भ
वर्ग:दागिने वर्ग:महिला वर्ग:भारतीय संस्कृती
कंबोडियाचा इतिहास
कंबोडियाचा इतिहास चार हजार वर्षांपेक्षा जास्त आहे. कंबोडिया पूर्वेकडच्या अशा देशांत मोडतो जेथे प्राचीन हिंदू संस्कृतीचे अवशेष मोठ्या प्रमाणात आढळतात. कंबोडियाच्या प्राचीन इतिहासात तेथे अतिशय सुसंस्कृत हिंदू संस्कृती नांदत होती असे दिसून येते.
कुलासीद भूजगेन्द्रकन्या सोमेती सा वंशकरी पृथिव्याम् I
कौडिन्यनाम्ना द्विजपुंगवेन कार्यार्थ पत्नीत्वमनायियापि II
चिनी इतिहासकारांनी ह्या कौडिण्यबद्दल बरेच लिहून ठेवले आहे. त्यामुळे ही केवळ काल्पनिक कथा राहत नाही.
कौडिण्य ने स्थापन केलेल्या राज्याचे चिनी नाव आहे, ‘फुनान साम्राज्य’. त्याचे हिंदू नाव उपलब्ध नाही. त्यामुळे जागतिक इतिहासात ते ‘फुनान साम्राज्य’ या नावानेच ओळखले जाते. साधारण इसवी सन ६१३ पर्यंत हे फुनान साम्राज्य होते असे उल्लेख सापडले आहेत. या काळात, भारतातील अनेक युवक या साम्राज्यात स्थायिक झाले आणि त्यांनी स्थानिक नाग युवतींशी विवाह केले, अश्या नोंदी सापडल्या आहेत. याच काळात, या भारतीयांनी आपले शेतीतील ज्ञान वापरून या साम्राज्यात कालवे खोदले आणि चांगल्या शेतीने देशात समृद्धी आणली. हे खोदलेले कालवे आजही कंबोडियाच्या उपग्रह-चित्रात स्पष्ट दिसतात.
पुढे नवव्या शतकात, जयवर्मन (दुसरा) याने ख्मेर साम्राज्याची स्थापना केली. त्याचा नातू यशवर्मन ने यशोधरपूर नावाची नवीन राजधानी स्थापन केली. याच वंशातील सम्राट सूर्यवर्मन याने जगातले सर्वात मोठे हिंदू मंदिर, ‘अंगकोर वाट’ बांधले.
म्हणजे इसवी सनाच्या पहिल्या शतकापासून ते पुढे हजार / बाराशे वर्ष, या विशाल साम्राज्यात हिंदू संस्कृती वैभवाने नांदली. भारतापासून दूर, ह्या देशात सहाशे / सातशे वर्ष संस्कृत ही राजभाषा म्हणून मानाने मिरवली.
सांस्कृतिक आणि राजकीय इतिहास
इसवी सनापूर्वी सुमारे २,००० वर्षांच्या दरम्यान मुख्यत्वे भातशेतीची लागवड करण्यासाठी सुपीक जमीनींचा शोध सुरू झाला. यातूनच भारताच्या मुख्य भूमीवरून हळूहळू पूर्वेकडे स्थलांतर होऊ लागले. सुरुवातीच्या काळात स्थलांतरितांनी स्वतःची स्वतंत्र खेडी स्थापन करण्यास प्रारंभ केला. याच बरोबर भारत आणि चीन यांच्या दरम्यान होणाऱ्या व्यापारामुळे हा भूभाग हळूहळू माणसांनी आणि भारतीय संस्कृतीने व्यापला गेला. यालाच या भूभागाचे हिंदुत्वीकरण (इंडियनायझेशन) म्हणून ओळखले जाते. खऱ्या अर्थाने हिंदुत्वीकरणाचा काळ इसवी सना पूर्वी ५०० (२००?) वर्षे मानला जातो. सर्वांत जुनी संस्कृती कंबोडियन समुद्राच्या बंदरावर तसेच मेकॉॅंग नदीच्या खोऱ्यात आणि टोन्ले सॅप सरोवराजवळ उदयास आली. भारत-चीन यांच्या व्यापारामुळे वृद्धिंगत होणाऱ्या या संस्कृतीत हळू हळू हिंदू ब्राह्मण, बौद्ध भिक्षू, अन्य विद्वान, कारागीर, कलावंत यांची ये जा ही सुरू झाली.
आख्यायिका
कंभोज (कंबुजा) राजघराण्याच्या उदयाविषयी एक आख्यायिका प्रसिद्ध आहे ती पुढील प्रमाणे—कंभोज देशाचा कौंडिण्य स्वयंभू (कम्बु स्वयंभूव: कंबोडियामधे) समुद्रमार्गाने (सौराष्ट्रातील बंदरातून प्रवास सुरू करून) मजल दरमजल करत अतिपूर्वेला पोहोचला. तिथे त्याची नजरभेट ड्रॅगन राजाची (नाग वंश?) मुलगी मीरा(Mera) हीच्याशी झाली आणि तो तिच्यावर भाळला. ड्रॅगन राजा एका पाणथळ प्रदेशावर राज्य करत होता. एक दिवस राजकन्या आपल्या नौकेतून विहारासाठी जात असता कौंडिण्याने तिच्यावर मायावी बाण मारला, जेणे करून राजकन्या त्याच्या प्रेमात पडली. आपल्या जावयाला भेट म्हणून ड्रॅगन राजाने या पाणथळ जागेतले सर्व पाणी पिऊन टाकले आणि तो भूभाग कौंडिण्याला राज्य करण्यास भेट दिला. या नव्या राज्याचे नाव पडले कंबुजा आणि कम्बु व मीरा२ यांच्या नावांच्या संकरातून या राजघराण्याला ख्मेर हे नाव पडले.
या राज्याला पुढे फुनानचे राज्य म्ह्टले जाऊ लागले. कालांतराने या भागात लहान मोठी बरीच हिंदू राज्ये वसलेली गेली. त्यापैकी चेन्लाचे (झेन्ला: चीनी उच्चार) त्यामानाने प्रबळ राष्ट्र बराच काळ फुनानचे मांडलिक होते पण पुढे जाऊन चेन्लाने फुनानवर स्वारी करून ते राज्य आपल्या अंकित केले.
हिसका (भौतिकी)
भौतिकीत, हिसका, किंवा प्रत्वरण, तीव्रती आणि झोकांडी, हे त्वरणाचे कालसापेक्ष भैदिज आणि वेगाचे दुसरे भैदिज किंवा स्थानाचे तिसरे भैदिज आहे. हिसका हे परिमाण खालीलपैकी कुठल्याही रूपांत लिहीला जाऊ शकतो::
येथे,
हिसका ही सदिश असून अदिश किंमतीसाठी साधारण संज्ञा वापरली जात नाही (जसे, वेगासाठी "चाल").
एस.आय. एककांमध्ये हिसका मीटर प्रत्येकी घन सेकंद (मीटर प्रत्येकी सेकंद प्रत्येकी सेकंद प्रत्येकी सेकंद, m/s३ किंवा m·s−३ किंवा मी/से३ किंवा मी·से−३). हिसक्यासाठी सर्वमान्य असे चिन्ह नाही, तथापि सामान्यपणे j हे चिन्ह वापरले जाते. त्वरणाचा भैदिज म्हणून न्यूटनचा दर्शक (\dot{a}) वापरला जाऊ शकतो. विशेषतः "हिसका"ऐवजी "तीव्रती" किंवा "झोकांडी" संज्ञा संदर्भात वापरली जाते.
तसेच जोर—बलाचे कालसापेक्ष भैदिज सुद्धा हिसक्याची संबंधीत आहे.
हिसका व्यवस्था
हिसका व्यवस्था ही एक रचना आहे जिची तऱ्हा हिसका समीकरणांनी वर्तविली जाते. ह्या समीकरणाची रुपे ह्या पद्धतीची असतात :
हिसका समीकरणाचे एक उदाहरण म्हणजे:
समीकरणे
जर उच्च बल किंवा त्वरण प्रयुक्त असेल तर उच्च हिसका बसतो. त्वरणामध्ये सूक्ष्म कालावधीत बदल होत असेल तेव्हापण हिसका उच्च असतो.
बाह्य दुवे
वर्ग:अभिजात यामिकी वर्ग:भौतिक परिमाणे वर्ग:त्वरण
भोवत्या (पक्षी)
भोवत्या, मजला शिखरा,मशिक्र, जळाट किंवा कहर (इंग्लिश: Pale Harrer; हिंदी: पत्तई, मटिया, गिरगिटमार) हा एक पक्षी आहे.
भोवत्या आकाराने घारीपेक्षा लहान असतो. त्याचा बाज पिवळट राखी करडा असतो. त्याचे पंख अरुंद असतात. पंखांची टोके काळी असतात व उडताना पंख ठळकपणे दिसतात.लांबट शेपटी असून त्यावर तीवर करड्या रंगाच्या आडव्या कड्या असतात.मादीचा रंग उदी असतो.डोक्याचा रंग बदामी असतो.शेतातल्या उभ्या पिकांव्रून, तसेच कुरणांवरून सुंदर एकाकी उडताना दिसतो.भोवत्या भारत,नेपाळ,श्रीलंका,मालदीव,आणि लक्षद्वीप तसेच अंदमान बेटात हिवाळी पाहुणे असतात. भोवत्या पूर्व युरोप ते पश्चिम आशियात आढळतात.भोवत्या माळरानावर जास्त प्रमाणात दिसून येतो.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
पृथ्वीचा आस
पृथ्वी परिवलन करताना ज्या काल्पनिक रेषेभोवती फिरते, त्या रेषेला आस किंवा अक्ष म्हणतात. पृथ्वीचा आस तिच्या सुर्याभोवतीच्या कक्षेच्या संदर्भात २३.५ अंशांनी कललेला आहे.
ऋतू
आसाच्या कलण्यामुळे पूथ्वीवर ऋतू निर्माण होतात. २२ मार्च ते २२ सप्टेंबर या काळात उत्तर धृव सुर्याच्या दिशेने असल्याने उत्तर गोलार्धात उन्हाळा व दक्षिण गोलार्धात हिवाळा असतो. याउलट २२ सप्टेंबर ते २२ मार्च या काळात दक्षिण धृव सुर्याच्या दिशेने असल्याने दक्षिण गोलार्धात उन्हाळा व उत्तर गोलार्धात हिवाळा असतो.
आसाचे परिवलन
पृथ्वीचा आस उत्तर दिशेला अवकाशात ज्या तार्‍‍याजवळ जातो तो धृव तारा होय. मात्र धृव तारा दर काही हजार वर्षांनी बदलतो. याचे कारण आसही स्वतःभोवती दर २८,००० वर्षांनी एक प्रदक्षिणा घालतो.
जैनी टंक
जैनी हा देवनागरी संगणक-टंक आहे. हा टंक जैन परंपरेतील कल्पसूत्र ह्या ग्रंथाच्या इ. स. १५०३मधील एका हस्तलिखितात उपलब्ध झालेल्या अक्षराकारांच्या शैलीप्रमाणे तयार करण्यात आला आहे. गिरीश दळवी आणि मैथिली शिंगरे ह्यांनी हा टंक तयार केला असून तो ओपन फॉण्ट लायसन्स ह्या मुक्त परवान्याअंतर्गत उपलब्ध आहे.
एकंबा
एकंबा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
नोकिया इ६५
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
शेवगेदरणा
शेवगेदरणा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नाशिक तालुक्यातील एक गाव आहे.
इ.स.पू. २६६
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २६६ वर्ग:इ.स.पू.चे २६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
शेवगेदरणा
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नाशिक तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
चेन्ला
चेन्ला हे कंबोडियातील एक प्राचीन राज्य होते.
(इ.स. ५५० - सुमारे ८ वे शतक) चेन्लाचा सर्वप्रथम उल्लेख चिनी दस्तावैजात फुनानचे मांडलिक राज्य म्हणून आढळतो. इ.स. ५५०च्या सुमारास चेन्ला राज्य फुनान पासून वेगळे होऊन स्वतंत्र झाले. त्यानंतर ६० वर्षांत त्यांनी फुनान बळकावले. इशानपूर ही चेन्ला राज्याची पहिली राजधानी मानली जाते. या शासकांनीही हिंदू संस्कृतीचा अंगिकार केला. पुढे या राज्याचे अनेक तुकडे पडून एकछत्री अंमल नाहीसा झाला.
वर्ग:कंबोडियाचा इतिहास
बावा बूद्या
बावा बूद्या (मराठी नामभेद: बावाबुद्धया) हे गेर नृत्यातील नर्तक असतात. यांचा पेहराव आकर्षक असतो. बावा म्हणजे डोक्यावर बांबूपासून तयार केलेले टोपी असते. अंगावर पांढऱ्या रंगाने नक्षी वा रेषा काढलेल्या असतात. गळ्यात माळा असतात. कंबरेभोवती दुधीभोपळ्यासारखी फळे बांधलेली असतात. हातात तलवार वा लाकडी बांबूची काठी असते. कंबरेला व पायात घुंगरू बांधलेले असतात. हे घुंगरांच्या ठेक्यावर किंवा डोलाच्या ठेक्यावर नाचतात. एकतालात नाचणे व घुंगरांचा आवाज यामुळे या बावाबुद्धयांचे नृत्य पाहण्यासारखे असते.
बूद्या म्हणजे डोक्यावर मोराची पिसे यांपासून बनवलेली टोपी.
वर्ग:गेर नृत्य
नोकिया इ६६
हा नोकियाचा भ्रमणध्वनी असून तो २००७ मध्ये प्रकाशित झाला.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
पाककृती
विशिष्ट खाद्यपदार्थ बनवण्याच्या सूचना संचाला पाककृती असे म्हणतात. * वर्ग:पाककला
ताशा
ताशा ह्या वाद्याचा उगम हा अतिशय मनोरंजक आहे पुर्वी वेळ पाहण्या साठी घटीका वापरली जाई या घटीकेच्या दोन वेळे नुसार एक तास होत असे हा तास सर्वांना समजण्या साठी ताशाची निर्मीती करण्यात आली दोन घटीका झाल्या की ताश्या वाजवला जाई हा ताशा पितळी किंवा तांब्याच्या भांड्याला चामडे लावून तयार केला जाई तसेच लग्नांमध्ये ही लग्न घटीका पूर्ण झाल्या नंतर ताशा वाजवला जात असे व नंतर वधू वर वर माला गळ्यात घालत असत ताश्याच्या जागेवर घंटानाद ही वाजवली जात असे त्या मुळे वेळेला घंटा संबोधले जाते. यामुळेच ताशा सनई-चौघड्यासह मिरवणुकीत वाजवायचे एक चर्मवाद्य बनले आहे. हे टोपलीच्या आकारांचे असून तांब्याचे बनविलेले असते. याचे तोंड चामड्याने मढविलेले असते. स्वर चढविण्यासाठी त्याच्या चामडयाला गरम करतात. लाकडाच्या दोन कामट्यांनी हे वाजवतात.
सिरिल वॉशब्रूक
वॉशब्रूक, सिरिल वर्ग:रिकामी पाने वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
फ्रांसिस्को गोया
फ्रान्सिस्को गोया
युद्धाच्या आघाताचा साक्षीदार
फ्रान्सिस्को गोया हा इतिहासातील महत्त्वाचा चित्रकार मानला जातो कारण नेपोलियन आणि स्पॅनिश यांच्या युद्धात जनतेची होरपळ त्याने चित्र रूपाने नोंदवून ठेवली. ही सर्व चित्रे युद्धाची आपत्ती (द डिझास्टर ऑफ वॉर) या नावाने प्रसिद्ध आहेत. ही चित्रे तो काढत असताना खरे तर तो स्पेनच्या राजदरबारात चित्रकार होता. पण गोयाला एकूणातच युद्धाचे परिणाम भयानक वाटले असावेत त्याने या चित्रांच्या रूपाने या विरुद्ध आपला आवाज नोंदवून ठेवला. परंतु ही चित्रे त्याच्या मृत्यू नंतर सुमारे ३५ वर्षांनी प्रसिद्ध केली गेली.
विषय
गोयाची ही चित्रे अम्लरेखन (इचिंग) आणि धातूवर रेषा कोरून (एन्ग्रव्हिन्ग) या तंत्राने बनवलेली आहेत.
बाह्य दुवे
गोया,फ्रांसिस्को गोया,फ्रांसिस्को वर्ग:इ.स. १७४६ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १८२८ मधील मृत्यू
हिंदी मराठी उच्चार
हिंदी आणि मराठी या दोन भाषा देवनागरी लिपीतच लिहिल्या जात असल्या तरी कधीकधी त्या लिपीत लिहिलेल्या शब्दांच्या मराठी उच्चारांपेक्षा हिंदी शब्दोच्चार वेगळे असतात. सुट्या व्यंजनाचा हिंदी उच्चार अकारान्त ते आकारान्त यांच्या दरम्यानचा, पण आकारान्ताकडे झुकणारा असा होतो. अ, क, ख, ग, घ हे उच्चार अनुक्रमे आ, का, खा, गा, घा असे ऐकू येतात. त्यामुळे सा रे ग म प ही अक्षरे हिंदी उच्चारात सा रे गा मा पा अशी होतात. दाक्षिणात्य तर, राम, मंत्र, योग हे शब्द अनुक्रमे रामा, मंत्रा आणि योगा असे उच्चारतात. या भाषांत अन्त्याक्षर हलन्त असलेले अनेक शब्द आहेत, त्यामुळे राम्‌, मंत्र्, योग्‌ असे न लिहिले गेल्यामुळे ते अन्त्याक्षरी स्वराचा दीर्घ उच्चार करतात.
वाडीमुक्ताजी
वाडीमुक्ताजी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुदखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुदखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
चर्चा
दोन किंवा अधिक व्यक्तींनी शिष्टाचाराचे नियम पाळून केलेल्या उत्स्फूर्त संवादाला चर्चा असे म्हणतात.
अरुण हळबे
अरुण अनंतराव हळबे (२८ मे, इ.स. १९३४ - मृत्यू:४ डिसेंबर, इ.स. २०१७) हे इतिहास संशोधक, लेखक आणि शिक्षक होते. यवतमाळच्या गव्हर्नमेंट हायस्कूलमधून शिक्षक म्हणून ते सेवानिवृत्त झाले होते. ‘शतकातलं यवतमाळ’ या नावाचा संशोधन ग्रंथ त्यांनी लिहिला होता.
लेखन
अनेक वृत्तपत्रांतून हळबे यांनी स्तंभलेखन केले. ‘लोकमत’मधून सातत्याने ‘शतकातलं यवतमाळ’ हे सदर त्यांनी लिहिले.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१७ मधील मृत्यू वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
नोकिया इ७-००
हा नोकियाचा भ्रमणध्वनी असून तो २०१० मध्ये प्रकाशित झाला.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
जसदीप सिंग
जसदीप सिंग (१० फेब्रुवारी, १९९३:न्यू यॉर्क, अमेरिका - हयात) हा 🇺🇸 united statesच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:अमेरिकेचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:अमेरिकेचे ट्वेंटी२० क्रिकेट खेळाडू वर्ग:अमेरिकेचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म
ध्यानचंद सिंग
ध्यानचंद सिंग (२९ ऑगस्ट १९०५ ते ३ डिसेंबर १९७९) हे भारतीय हॉकीचे नावाजलेले खेळाडू होते. त्यांना जागतिक खेळ विश्वातील सर्वोत्कृष्ट हाॅकीचे खेळाडू म्हणून ओळखले जाते. त्यांना हाॅकीचे जादूगार म्हणून संबोधले जायचे. त्यांनी भारताला 1928, 1932 व 1936 मध्ये आॅलिम्पिक सुवर्ण पदक मिळवून दिले. त्यांच्या काळात भारतीय संघ सर्वात शक्तिशाली संघ म्हणून ओळखला जायचा.ध्यानचंद यांनी आपला शेवटचा आंतरराष्ट्रीय सामना १९४८ साली खेळला. त्यांनी दिलेल्या योगदानाचा प्रभाव इतका जबरदस्त होता कि भारताने १९२८ ते १९६४ दरम्यान झालेल्या ८ ऑलिम्पिक स्पर्धेपैकी ७ स्पर्धेत सुवर्ण पदकाला गवसणी घातली. जर्मनी संघाला १९३६ मध्ये ८-१ ने नामावल्यानंतर, त्यांच्या खेळाने प्रभावित होऊन हिटलर ने त्यांना आपल्या सैन्यात वरिष्ठ पदाची ऑफर दिली होती जी त्यांनी नाकारली. त्यांनी आपल्या आंतराष्ट्रीय काराकीर्दीत ४०० पेक्षा अधिक त्यांनी एकूण 580 गोल केले.गोल केले जे हॉकी च्या इतिहासात एका खेळाडूने केलेले सर्वाधिक गोल्स आहेत. भारत सरकारने १९५६ साली त्यांचा पद्मभूषण या पुरस्काराने सन्मान केला. त्यांचा जन्मदिवस भारतीय खेळ दिवस म्हणुन साजरा केला जातो. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या दिवशी देण्यात येणाऱ्या राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराचे नाव मेजर ध्यानचंद खेलरत्न पुरस्कार असे केले आहे. राष्ट्रीय क्रीडा दिनानिमित्त Fit India चळवळ सुरू झाली.राष्ट्रीय क्रीडा दिनानिमित्त देशभरात सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. या दिवशी सर्व लोक जमतात आणि राष्ट्रीय क्रीडा दिन उत्सव यशस्वी करतात.
बालपणीचे जीवन
ध्यानचंद यांचा जन्म उत्तर प्रदेशातील अलाहाबाद येथे झाला. त्यांचे मोठे भाऊ रूपसिंग हे सुद्धा हॉकीचे खेळाडू होते. ध्यानचंद यांचे वडील सामेश्वर दत्त सिंग हे ब्रिटीश सैन्यात होते. ते सुद्धा सैन्यात हाॅकी खेळायचे. अशाप्रकारे ध्यानचंद यांना हॉकीचे बाळकडू लहानपणापासूनच मिळाले.
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९०५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९७९ मधील मृत्यू वर्ग:पंजाबी व्यक्ती वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:भारतीय हॉकी खेळाडू वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू वर्ग:ऑलिंपिकमधील भारतीय सुवर्णपदक विजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गिधाड घार (पक्षी)
गिधाड घार, गुरूवाई घार किंवा चामर कोंबडी (इंग्लिश: Indian Seavenger Velture; हिंदी:काला मुर्घ, गोबर गीद्ध) हा एक पक्षी आहे.
संदर्भ
वर्ग:घार
इ.स.पू. २६७
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २६७ वर्ग:इ.स.पू.चे २६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
रामदासी साहित्य संमेलन
१ले रामदासी साहित्य संमेलन पुणे येथे दिनांक १० मे २०१५ रोजी भरले होते. त्याचे उद्‌घाटन स्वामी गोविंददेवगिरी महाराज (पूर्वाश्रमीचे किषोर व्यास) यांनी केले.
या संमेलनात रामदासी वाङ्मयाचा प्रचार-प्रसार, समर्थ रामदास आणि त्यांच्या शिष्यांनी निर्माण केलेल्या वाङ्मयावर अनेक संशोधकांनी, सांप्रदायिकांनी केलेले काम या सर्वांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्‍न झाला. संमेलनात समर्थ रामदासांनी स्वतः लिहिलेल्या रामेण रामदासेन लिखितं-वाल्मीकिरामायणम् - बालकांडं’ या पहिल्या खंडाचे प्रकाशन झाले. तसेच तंजावरचे महाराज प्रतापसिंह सरफोजीराजे भोसले यांनी लिहिलेल्या पुस्तकाचेही प्रकाशन समर्थवंशज सू. ग. स्वामी यांच्या हस्ते झाले. या संमेलनत आशिष केसकर यांचा धन्य ते गायनी कळा’ हा कार्यक्रम झाला.
पहा : साहित्य संमेलने
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
बोल्डर काउंटी, कॉलोराडो
बोल्डर काउंटी अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्याच्या ६४पैकी एक काउंटी आहे. राज्याच्या रचनेच्या वेळी असलेल्या १७पैकी ही एक काउंटी आहे. डेन्व्हरच्या वायव्सेस असलेल्या या काउंटीची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार २,९४,५६७ होती. बोल्डर हे या काउंटीतील सगळ्यात मोठे शहर आणि प्रशासकीय केन्द्र आहे.
इतिहास
या काउंटीची रचना १ नोव्हेंबर, १८६१ रोजी झाली. तेव्हापासून याच्या सीमा बव्हंश अबाधित आहेत. काउंटीच्या आग्नेय भागातील अंदाजे ७१.२ किमी२ विस्ताराचा ब्रूमफील्ड शहर व काउंटीमध्ये रूपांतर झाले.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:कॉलोराडोमधील काउंटी * वर्ग:इ.स. १८६१ मधील निर्मिती
कारजागाव
कारजागाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
मिसळपाव (संकेतस्थळ)
मिसळपाव.कॉम हे एक मराठी संकेतस्थळ आहे. या संकेतस्थळावर सदस्य साहित्य, चर्चा, काव्य, पाककृती, कला, नवीन लेखन या धाग्यांमधून लेखन व संवाद करतात.
वर्ग:मराठी संकेतस्थळे
आंभोरा
आंभोरा हे महाराष्ट्रातील नागपूर जिल्ह्यातील एक गाव आहे. हे गाव नागपूर जिल्ह्यातील कुही तालुक्यात येते. हे एक प्रसिद्ध तीर्थस्थळ असून वैनगंगा नदीच्या किनारी वसले आहे. हे ठिकाण वैनगंगा, कन्हान, आम, मुरझा, आणि कोलारी या पाच नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे. हे अत्यंत सुंदर स्थळ असून येथे नेहमी पर्यटकांची वर्दळ असते. येथून जवळच गोसेखुर्द धरण आहे. बहुचर्चित आशिया खंडातील सर्वात मोठा वाघ असल्याचा मान मिळालेला जय वाघ हा येथून जवळच असलेल्या कऱ्हाडला अभयारण्यातच होता.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:नागपूर जिल्ह्यातील गावे
नोकिया इ७०
हा नोकियाचा भ्रमणध्वनी असून तो २००६ मध्ये प्रकाशित झाला.
वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
अबीर
एक पदार्थ. याचा रंग काळा असतो. याचा वापर देवपूजेत होतो.
वर्ग:पूजासाहित्य
माणिवली तर्फे खेडुळ
माणिवली तर्फे खेडुळ हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
गांगळवाडी
गांगळवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
करुणात्रिपदी
करुणात्रिपदी हे वासुदेवानंद सरस्वती महाराजांनी रचलेले स्तोत्र असून दत्त संप्रदायात या स्तोत्राला अनन्य साधारण महत्व आहे. करुणात्रिपदी ही नावाप्रमाणेच करुणा भाकणारी, आपण केलेल्या अपराधांची माफी मागून क्षमा करावी अशी प्रार्थना करणारी भावपूर्ण रचना आहे.
नरसोबाची वाडी ही दत्त महाराजांची राजधानी मानली जाते. येथे नृसिंह सरस्वती स्वामी महाराजांचे बारा वर्षे वास्तव्य होते. त्यांच्या 'मनोहर पादुका' कृष्णा नदीच्या काठावरील औदुंबर वृक्षाखाली स्थापन केलेल्या आहेत. या तिर्थेक्षेत्राची नित्यपूजेची व उत्सवांची सर्व पद्धत आणि आचारसंहिता ही वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींनी घालून दिलेली आहे. येथे आषाढ पौर्णिमा ते दसरा हा अडीच महिन्यांचा काळ सोडला तर बाकी वर्षभर दररोज संध्याकाळी श्रींची पालखी प्रदक्षिणा असते.
इ.स.१९०५ मध्ये एकेदिवशी येथे पालखी प्रदक्षिणा सुरू असताना, पुजारी गुंडोपंत खोंबारे यांच्या हातून अनवधानाने श्रींची उत्सवमूर्ती पालखीतून खाली आली. काहीतरी अपशकुन झाला म्हणून सगळेजण घाबरले. त्यावेळी वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी हिंगोली जिल्ह्यातील नरसी (नामदेव) येथे चातुर्मास्यानिमित्त मुक्कामी होते. तेथे पुजारी मंडळी त्यांना भेटायला गेली. पुजाऱ्यांच्या कडून ही घटना ऐकल्यावर वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी ध्यानाला बसले. ध्यानात त्यांनी दत्त महाराजांना या बाबत विचारले असता, दत्तात्रेयांनी सांगितले की,"हे लोक नियमांनुसार वागत नाहीत, पादुकांवर अशुद्ध पदार्थ घालतात, तुझी निंदा करतात. आम्हांलाच तिथे राहायचा कंटाळा आला आहे. पंच नेमून परभारे व्यवस्था करावी !" मग वासुदेवानंद सरस्वती स्वामींनी पुजाऱ्यांना कडक शब्दात तंबी देऊन परत पुन्हा असे न करण्याची सूचना देऊन परत एकदा नियमावली घालून दिली. तसेच त्यावेळेस त्यांनी दत्तात्रेयांची प्रार्थना करून काही पदांची रचना केली. हीच ती तीन पदांची करुणात्रिपदी म्हणून प्रसिद्धीस आली. तेथून पुढे दररोज पालखीच्या तिसऱ्या प्रदक्षिणेला तीन थांब्यांवर ही करुणात्रिपदी म्हटली जाते.
१. शांत हो श्रीगुरुदत्ता
शांत हो श्रीगुरुदत्ता। मम चित्ता शमवी आता।।ध्रु।।
तू केवळ माता जनिता। सर्वथा तू हितकर्ता।। तू आप्तस्वजन भ्राता। सर्वथा तूचि त्राता।। भयकर्ता तू भयहर्ता। दंडधर्ता तू परिपाता।। तुजवाचुनि न दुजी वार्ता। तू आर्ता आश्रय दत्ता (आश्रयदाता)।। शांत हो । शांत हो श्रीगुरुदत्ता...... ।।१।।
अपराधास्तव गुरुनाथा। जरि दंडा धरिसी यथार्था।। तरि आम्ही गाउनि गाथा। तव चरणीं नमवू माथा।। तू तथापि दंडिसी देवा। कोणाचा मग करूं धावा? सोडविता दुसरा तेव्हां। कोण दत्ता आम्हां त्राता? शांत हो । शांत हो श्रीगुरुदत्ता...... ।।२।।
तू नटसा होउनि कोपी। दंडिताहि आम्ही पापी ।। पुनरपिही चुकत तथापि। आम्हांवरी नच संतापी ।। गच्छतः स्खलनं क्वापि। असें मानुनि नच होऊ कोपी ।। निजकृपा लेशा ओपी। आम्हांवरि तू भगवंता।। शांत हो । शांत हो श्रीगुरुदत्ता...... ।।३।।
तव पदरीं असता ताता। आडमार्गीं पाऊल पडतां ।। सांभाळुनि मार्गावरता। आणिता न दूजा (दुसरा) त्राता।। निजबिरुदा आणुनि चित्ता। तू पतितपावन दत्ता।। वळे आतां आम्हांवरता। करुणाघन तू गुरुनाथा।। शांत हो । शांत हो श्रीगुरुदत्ता...... ।।४।।
हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा
हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा ह्या दर चार वर्षांनी खेळवल्या जाणाऱ्या बहू-क्रीडा स्पर्धा आहेत. सर्वात पहिली हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धा १९२४ साली फ्रान्सच्या शॅमोनी गावात भरवली गेली. तेव्हापासून दर चार वर्षांनी (१९४० व १९४४चा अपवाद वगळता) हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धांचे आयोजन केले जात आहे. १९९२ साली आंतरराष्ट्रीय ऑलिंपिक समितीने उन्हाळी व हिवाळी स्पर्धा वेगवेगळ्या वर्षी भरवण्याचे ठरवले. त्यानुसार १९९४ साली व नंतर दर चार वर्षांनी ह्या स्पर्धा घेतल्या जात आहेत.
करुणात्रिपदी
१. शांत हो श्रीगुरुदत्ता
सहकुटुंब सहपरिवार। दास आम्ही हें घरदार ।। तव पदी अर्पू असार। संसाराहित हा भार ।। परिहरिसी करुणासिंधो। तू दीनानाथ सुबन्‍धो।। आम्हां अघ लेश न बाधो। वासुदे-प्रार्थित दत्ता।। शांत हो श्रीगुरुदत्ता। मम चित्ता शमवी आता।।५।।
हिवाळी ऑलिंपिक क्रीडा स्पर्धा
संदर्भ
वर्ग:ऑलिंपिक
करुणात्रिपदी
१. शांत हो श्रीगुरुदत्ता
भावार्थ: हे श्रीगुरुदत्ता आपण शांत व्हा. माझ्या चित्ताला शांत करा. आपणच माझे हितकर्ते मायबाप आहात. (गर्भित अर्थ असा आहे कीं हे प्रभो अंतर्बाह्य आपणच आहात हे जरी खरे असले तरी मी स्वतःला आपल्यापेक्षा वेगळा समजत असल्यामुळे माझ्या चित्तात जे वासनामय वादळ उठले आहे व सारखे उठत आहे ते आपणच शमवू शकता! आपणच माझी आई आहात व पिताही आपणच आहात. माता-पित्याला जशी पुत्राची काळजी असते व ते त्याचे हित पाहतात तसेच आपणही माझे हित पाहावे कारण आपणच माझे हितकर्ता आहात.)
हे प्रभो आपणच माझे आप्त, आपणच माझे स्वजन, आपणच माझे भाऊ असे सर्व आपणच आहात त्यामुळे आपणच मला तारणारे आहात. भय निर्माण करणारेही आपणच आहात आणि भय नाहीसे करणारेही आपणच आहात. शिक्षा करणारेही आपणच आहात व क्षमा करणारेही आपणच आहात.
त्यामुळे आपल्या खेरीज दुसरे कोण तारणार? दुःखीताला(त्रिविध तापाने आम्ही दुःखी आहोत) आश्रय देणारे आपणच आहात त्यामुळे हे प्रभो, हे गुरुदत्ता आपणच शांत व्हा आणि माझ्या चित्ताला शांती प्राप्त होईल असे पहा.
आमच्या सदोष आचरणामुळे अनेक अपराध घडत असतात आणि तसे घडू नयेत म्हणून तर आपण दंड धारण करून आम्हालाही योग्य ती शिक्षा करताच आहात. पण हे प्रभो आम्ही आपल्या चरणी मस्तक नमवून त्यासाठीच आपली प्रार्थना करीत असतो.
आणि तरी जर आपण आम्हाला शिक्षा करणार असाल तर मग आम्ही कोणाचा बरे धावा करावा? हे प्रभो आपल्या शिवाय आम्हाला दुसरा कोणी तरी सोडवणारा आहे कां? त्यामुळे आपणच आम्हाला तारणारे आहात तेंव्हा कृपया शांत व्हा आणि आमच्या चित्ताला शांत करा.
खरे तर तूं कधीच रागावत नसल्यामुळे आम्हावर तूं रागावल्याचा अभिनय करीत असतोस असेच मला वाटते. आमच्या सारख्या पापी लोकांना शिक्षा केल्यावरही आमच्याकडून पुन्हा पुन्हा चुका होत राहतात पण कृपया आपण आमच्यावर राग धरु नये.
कारण कार्य करणाऱ्याकडून चूक होऊ शकते असे गृहीत धरून आपण आमच्या सारख्या कर्मप्रवृत्त लोकांवर कृपा करावी.
आपणास माझी प्रार्थना आहे प्रभो कीं आपण शांत व्हा व आमचे चित्त आपल्या चरणस्मरणापासून विचलित होऊ देऊ नका. हे प्रभो आपल्या चरणी शरण आलेल्यांची पाउले जर चुकीच्या मार्गावर जाऊ लागली तर त्याला सांभाळून योग्य मार्गावर आपल्या शिवाय कोण बरे आणू शकणार?
हे प्रभो भक्तवत्सल व पतितपावन करणारे  हे आपले बिरुदच आहे आणि ते आपण ध्यानात ठेवून आमच्यावर सदैव कृपा करावी ही नम्र प्रार्थना आहे. तेंव्हा कृपया शांत व्हा आणि आमच्या चित्ताला शांत करा.
हे प्रभो, सर्व परिवारासह व कुटुंबासह आम्ही आपले दास आहोत व घरादारासह हा असार असलेला संसार स्वहितासाठी आपल्या चरणी अर्पण केला आहे.
हे सर्व जाणून हे करुणासागरा, दीनानाथा, वासुदेवाने प्रार्थना केलेल्या गुरुदत्ता, आम्हाला पापांची थोडीसुद्धा बाधा होऊ देऊ नकोस. तेंव्हा कृपया शांत व्हा आणि आमच्या चित्ताला शांत करा.
२. श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता
श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता। ते मन निष्ठुर न करी आता।।ध्रु।।
चोरे द्विजासी मारीता मन जे। कळवळले ते कळवळो आता।। श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता.....।।१।।
पोटशूळाने द्विज तडफडता। कळवळले ते कळवळो आता।। श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता.....।।२।।
द्विजसुत मरता वळले ते मन हो की उदासीन न वळे आता।। श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता.....।।३।।
सतिपति मरता काकुळती येता। वळले ते मन न वळे की आता।। श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता.....।।४।।
श्रीगुरुदत्ता त्यजी निष्ठुरता। कोमल चित्ता वळवी आता।। श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता.....।।५।।
जगदीश वळवी
जगदीश वळवी महाराष्ट्राच्या तेराव्या विधानसभेतील आमदार आहे.
गंगापूर तालुका
गंगापूर तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्याचा एक तालुका आहे. गंगापूर हे या तालुक्याचे मुख्य ठिकाण आहे.
करुणात्रिपदी
२. श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता
हे श्रीगुरुदत्ता, हे भगवंता, आपला जयजयकार असो, हे दयाळू प्रभो आपले ते मन आता असे निष्ठुर करू नका.
जगदीश वळवी
वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी वर्ग:महाराष्ट्र विधानसभेचे सदस्य वर्ग:चोपडा विधानसभा मतदारसंघ वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील राजकारणी
गंगापूर तालुका
या तालुक्याच्या उत्तरेला कन्नड तालुका आहे. पश्चिमेला वैजापूर तालुका तर आग्नेय दिशेला पैठण तालुका आहे. ईशान्येला खूल्ताबाद तालुका आहे. गंगापूरच्या पूर्वेला जिल्हा मुख्यालय छत्रपती संभाजीनगर तालुका आहे. दक्षिणेला अहमदनगर जिल्हा आहे. गंगापूर - खूल्ताबाद विधानसभाचे आमदार मा. प्रशांत बंब आहे. तालुक्यातून शिवणा,गोदावरी, खाम ,प्रवारा ,मार्तेडंय ह्या नद्या वाहतात.
लासूर येथे जिल्ह्यातील सर्वात मोठी ग्रामीण भागातील बाजारपेठ आहे. लासूर हे तालुक्यातील सर्वात मोठे गाव आहे .याची लोकसंख्या 1लाख 32हजार आहे.
वर्ग:औरंगाबाद जिल्ह्यातील तालुके वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके
करुणात्रिपदी
२. श्रीगुरुदत्ता जय भगवंता
(गुरुचरित्रातल्या ३०, ३१व ३२ यात जी कथा आहे त्यात माहूरच्या दत्तात्रेय नामक द्विजाचा अंत झाला त्याची पत्नी शोकाकुल झाली त्यावेळचे हे वर्णन आहे) त्या सतीचा पती मृत झाल्यावर ती सती काकुळतिला येताच आपले मन वळले (म्हणजे तिच्या पतीला जीवित केले) ते मन आता कां बरे वळत नाही? तेंव्हा हे गुरुदत्ता हे भगवंता त्यावेळी जसे कळवळले तसे ते आताही कळवळू द्या!
तरी हे करुणाघन श्रीगुरुदत्ता कृपा करा आणि ही निष्ठुरता सोडून द्या व आपले कोमल मन आता आमच्यावर कृपा करू दे! हे श्रीगुरुदत्ता, हे भगवंता, आपला जयजयकार असो, हे दयाळू प्रभो आपले ते मन आता असे निष्ठुर करू नका.
३. जय करुणाघन निजजनजीवन
जय करुणाघन निजजनजीवन। अनसूयानन्‍दन पाहि जनार्दन।।ध्रु।।
निज-अपराधे उफराटी दृष्टी। होऊनि पोटी भय धरू पावन।।१।। जय करुणाघन .....।।
तू करुणाकर कधी आम्हांवर। रुसशी (रुससी) न किंकर-वरद-कृपाघन।।२।। जय करुणाघन .....।।
वारी अपराध तू मायबाप। तव मनी कोप लेश न वामन।।३।। जय करुणाघन .....।।
प्रार्थी वासुदेव पदी ठेवी भाव। पदी देवो ठाव देव अत्रिनन्‍दन।।५।। जय करुणाघन .....।।
भावार्थ: हे दयाळू अनसूया नंदना (म्हणजे अनसूयेच्या पुत्रा, श्रीगुरुदत्ता) तूंच आमचे जीवन आहेस त्यामुळे आमच्याकडे दायाद्र दृष्टीने पहा.
आमच्याच चुकी मुळे आम्ही हा संसार सत्य मानून त्यात रमलो आहोत वास्तविक हा स्वप्नवत असूनही खरा मानतो अशी आमची दृष्टी उलटी झाली आहे. ह्या संसार भयापासून आम्हाला सोडव.
हे भगवन् तूं करुणेचा सागर आहेस व आमच्यावर कधीही रागावत नाहीस त्यामुळे हे वर देणाऱ्या श्रेष्ठ भगवंता आम्हा दासांवर  कृपा कर.
आमचे सगळे अपराध पोटात घाल कारण तूच आमचा त्राता माय बाप आहेस तुझ्या मनात किंचितही राग असतच नाही.
आईच जर बालकाचे अपराध मोजायला लागली तर त्याला कोण तारू शकेल सांग बरे!
त्यामुळे हे भगवंता, वासुदेव आपल्या चरणी विनीत होऊन भक्तिभावाने आपली प्रार्थना करीत आहे कीं आपल्या चरणी मला जागा द्या.
संदर्भ
वर्ग:दत्त संप्रदाय वर्ग:स्तोत्रे
फ्रँक हेस
फ्रॅंक चार्ल्स हेस (इंग्लिश: Frank Charles Hayes) (डिसेंबर ६, इ.स. १९४७: प्रेस्टन, लॅंकेशायर, इंग्लंड - हयात) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हेस इ.स. १९७३ ते इ.स्. १९७६ या कालखंडात इंग्लंड संघाकडून नऊ कसोटी व सहा एकदिवसीय सामने खेळला. तो उजव्या हाताने फलंदाजी करत असे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इंग्लंडचे क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९४७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
गोविंद नामदेव
गोविंद नामदेव (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) हे हिंदी चित्रपटांमधील एक कलाकार आहेत. ते डेव्हिड धवन ह्यांच्या 'शोला और शबनम' (इ.स. १९९२) ह्या चित्रपटामुळे प्रकाशझोतात आले. नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा संस्थेचे ते विद्यार्थी असून बॉलीवूड मधील अनेक चित्रपटात त्यांनी काम केले आहे.
मध्य प्रदेशातील सागर ह्या ठिकाणी त्यांचा जन्म झाला आहे.
कुंकू
कुंकू हा हळदीचे चूर्ण करून त्यापासून तयार करण्यात येणारा एक पदार्थ आहे. याचा रंग लाल असतो. याचा वापर देवपूजेत तसेच कपाळावर लावण्यासाठी होतो. . कुंकू हे एक सौभाग्यचिन्ह आणि सौंदर्यप्रसाधनाचे साधन म्हणूनही वापरले जाते. कुंकू कोरडे असल्यास त्यास पिंजर म्हणतात. कुंकू ओले असल्यास त्यास गंध म्हणतात. असे कुंकवाचे दोन प्रकार आहेत. सुवासिक कुंकूही वापरात असते. सुहासिनी कपाळाला सौभ्याग्याची ओळख म्हणून लावतात.
पूर्वी कुंकू कपाळाला चिकटविण्यासाठी आधी मेण लावत.
करंडा
कुंकू ठेवण्यासाठी जे साधन वापरले जाते त्यास कंरडा असे म्हणतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:पूजासाहित्य वर्ग:हिंदू धर्म
इ.स.पू. २६८
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २६८ वर्ग:इ.स.पू.चे २६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
जंगल तित्तिर
जंग्ल तित्तिर किंवा काळा तीतर (इंग्लिश: southern painted partridge; हिंदी:काला तितर)हा एक पक्षी आहे.
हा पक्षी आकाराने गावतित्तिराएवढा असतो. याचा रंग काळा असतो, त्यावर ठिपके व पट्टे असतात. डोके व पंखांचा काही भाग गंजल्या सारखा तांबडा गळपट्टा नसतो. उडताना शेपटीच्या सुरुवातीचा काळा भाग दोन्ही बाजूना दिसतो. पंख काळसर तांबूस असतात. मादी नरापेक्षा वेगळी दिसते. तिचा गळा पांढरा असतो. ते एकटा किवा जोडीने आढळतात.
हा पक्षी भारतीय द्वीपकल्पात झुडपी जंगले ,गवती कुरणे आणि माळरानांवर आढळतो.
संदर्भ
वर्ग:पक्षी
अराभावी विधानसभा मतदारसंघ
अराभावी विधानसभा मतदारसंघ कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ बेळगांव लोकसभा मतदारसंघात असून बेळगांव जिल्ह्यात मोडतो.
आमदार
वर्ग:कर्नाटक विधानसभा मतदारसंघ
चिकारा
चिकारा हे एक तंतुवाद्य होते. ते दिसायला सारंगीसारखेच होते, मात्र तिच्याहून ते लहान असायचे. यामध्ये एका चर्मवेष्टित पेटीला एक पोकळ व लांब लाकडी ठोकळा जोडतात. त्यावर तातीच्या तीन तारा व धातूच्या पाच तारा बसवतात. तातीच्या तारा षड्ज, मध्यम व पंचम या स्वरांत व धातूच्या तारा षड्ज, ऋषभ, पंचम, धैवत व निषाद या स्वरांत लावतात. गजाच्या सहाय्याने हे वाद्य वाजविले जायचे.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:अप्रचलित लुप्तप्राय वाद्ये
गोविंद सखाराम सरदेसाई
रियासतकार गोविंद सखाराम सरदेसाई (जन्म : गोविल, रत्‍नागिरी जिल्हा, महाराष्ट्र, १७ मे १८६५;  - कामशेत,(खडकाळे), ता, मावळ.जिल्हा,पुणे.९ नोव्हेंबर १९५९) हे मराठी इतिहासकार व लेखक होते. मराठा साम्राज्याच्या इतिहासाविषयीची आठ खंडांत ”मराठी रियासत”, तीन खंडांत ”मुसलमानी रियासत” व दोन खंडांत ”ब्रिटिश रियासत” या ग्रंथरचनांतून यांनी महाराष्ट्राचा सुमारे हजार वर्षांचा इतिहास मांडला. भारतीय केंद्रशासनाने इतिहासविषयक साहित्यातील योगदानासाठी यांना इ.स. १९५७ साली पद्मभूषण पुरस्कार देऊन गौरविले.
वर्ग:इ.स. १८६५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९५९ मधील मृत्यू वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:मराठी इतिहास संशोधक वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इतिहासकार
हाफ टिकट
पार्श्वभूमी
इ.स. १९६२ साली प्रदर्शित झालेला हाफ टिकट हा एक हिंदी चित्रपट आहे. या चित्रपटात किशोर कुमार, मधुबाला, प्राण व मनोरमा यांनी काम केले आहे.
उल्लेखनीय
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
पागरगाव
पागरगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील मुदखेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:मुदखेड तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
शिलापूर
शिलापूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील नाशिक तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान १०५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:नाशिक तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
गुलाल
एक पिष्टमय पदार्थ. याचा रंग गुलाबी असतो. याचा वापर देवपूजेत होतो. गुलाल हे एक ताबंड्या रंगाचे आणि मृदु असे चूर्ण असते. जत्रा वगैरे महोत्सवात एकमेकांच्या अंगावर उडविण्यासाठी याचा उपयोग करतात. मंगलकार्यातही गुलाल वापरतात. तांदुळाच्या अगर शिरगोळयाच्या मुकटीला तांबडा रंग देऊन गुलाल बनवतात. कधी कधी शाडूच्या माती पासूनही तो तयार करतात.
संदर्भ भारतीय कोश
वर्ग:पूजासाहित्य
इ.स.पू. २६९
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २६९ वर्ग:इ.स.पू.चे २६० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
पीटर विली
पीटर विली (डिसेंबर ६, इ.स. १९४९:सेजफील्ड, ड्युरॅम, इंग्लंड - ) हा 🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿 englandकडून २६ कसोटी आणि तितकेच एकदिवसीय क्रिकेट सामने खेळलेला खेळाडू आहे.
विली, पीटर विली, पीटर वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
घाटा पिर शिरपूर
घाटा पिर शिरपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
ख्मेर साम्राज्य
ख्मेर साम्राज्य हे इ.स. ८०२ - इ.स. १४३१ दरम्यान आग्नेय आशियात असलेले एक साम्राज्य होते. आजच्या कंबोडिया व जवळच्या भूप्रदेशावर त्याचा विस्तार होता. यावर ख्मेर राजवंशातील राजांनी राज्य केले.
सम्राज्यनिर्मिती
दुसरा जयवर्मन या चेन्ला राज्याच्या एका शासनकर्त्याला जावा साम्राज्यात बंदी ठेवले होते. बंदिवासातील सुटके नंतर त्याने सैन्याची जमवाजमव करून इ.स.७९० पासून पुढे १२ वर्षे जावा साम्राज्याशी निकराने लढा दिला. इ.स. ८०२मध्ये त्याने स्वतःचा राज्याभिषेक करून घेतला आणि अशा प्रकारे ख्मेर घराण्याचा आणि आंकोर राजवटीच्या सुवर्ण काळाचा आरंभ झाला. आपल्या राज्यकाळात त्याने कंबोडियाच्या अनेक प्रांतांवर स्वाऱ्या करून आपला राज्य विस्तार केला आणि एकछत्री अंमल प्रस्थापित केला. याबरोबरच त्याने "देवराजा" ही महत्त्वाची प्रथा सुरू केली. राजा हा ईश्वरी अंश असतो, ही हिंदू संकल्पना त्याने प्रत्यक्ष अमलात आणली. निर्विवाद वर्चस्व आणि आधिपत्य स्थापन करून एंगकोर साम्राज्याची पाळेमुळे कंबोडियात घट्ट रोवण्यास या प्रथेचा फार मोठा उपयोग झाला. इतिहासावरून दिसून येते की जयवर्मन आणि त्यानंतरच्या पुढील देवराजांच्या मागे सर्व प्रजा एकजुटीने उभी राहिली आणि एका बळकट साम्राज्य निर्माण झाले. आंकोराचे साम्राज्य सुमारे ६०० वर्षे टिकले.
बऱ्याचशा ख्मेर राजांच्या नावामागे लावली जाणारी "वर्मन" ही उपाधी रक्षणकर्ता या अर्थाने वापरली जाते.
याच वंशातील सूर्यवर्मन दुसरा (राज्यकाळ इ.स. १११३ - इ.स. ११५०) याने जगप्रसिद्ध आंग्कोर वाट या भव्य देवळाची निर्मिती केली. भगवान विष्णूंचे हे मंदिर स्थापत्यशास्त्राचे जगातील एक आश्चर्य मानले जाते. हे देऊळ पूर्ण करण्यास ३७ वर्षे लागली व याकामी सुमारे ५०,००० मजूर राबले असा संदर्भ वाचनात येतो. या वंशातील इतर कलाप्रेमी राजांनीही अशा अनेक मंदिरांची निर्मिती केली.
कालांतराने ख्मेर राजांनी बौद्ध धर्म स्वीकारला. असे अनुमान काढले जाते की बौद्ध धर्माच्या स्वीकारानंतर 'देवराजाची' प्रथा मोडीत निघाली व हळू हळू राज्य विस्तार, नियंत्रण या सर्वांना खीळ बसली. त्यातूनच पुढे हे साम्राज्य कमकुवत झाले.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:कंबोडियाचा इतिहास वर्ग:ख्मेर साम्राज्य वर्ग:हिंदू साम्राज्ये
माझी गाणी (अल्बम)
माझी गाणी हा श्रेय घोशाल ह्यांचा मराठी अल्बम आहे. सागरिका ने तो २००८ साली तयार केला होता.
गाणी
वर्ग:गाणी
आखुड बोटांचा सर्पगरुड
पांगुळ गरुड (इंग्लिश: Short-toed Eagle; हिंदी: सापमार) हा एक पक्षी आहे.
हा पक्षी आकाराने घारीपेक्षा मोठा असतो. याचा रंग काळा असून छातीखालचा रंग पांढरा असतो. छातीवर गडद बदामी रंगाच्या कड्या.घुबडसारखे मोठे डोके. उडताना खालचा भाग धूसर चंदेरी दिसतो. डोके काळसर. शेपटीवर काळपट आडवे पट्टे.(नेहमी ३ पट्टे) पायांवर पिसे नसतात. चेहऱ्यावर केसांसारखी दिसणारी पिसे. लहान पक्षी उदी रंगाचा. नर-मादी दिसायला सारखे असले, तरी मादी नरापेक्षा मोठी असते.
वितरण
भारतात निवासी. अलीकडे नेपाळात नोव्हेंबरमध्ये दिसल्याची नोंद. डिसेंबर ते मार्च महिन्यात वीण.
निवासस्थाने
विरळ जंगले, माळराने आणि समुद्रकिनारे.
संदर्भ
वर्ग:गरुड
जेफरसन काउंटी, कॉलोराडो
जेफरसन काउंटी ही अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यामधील एक काउंटी आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ५,३४,५४३ आहे. या काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र गोल्डन येथे आहे. लेकवूड या काउंटीतील सगळ्यात मोठे शहर आहे.
जेफरसन काउंटी डेन्व्हर-ऑरोरा-लेकवूड महानगराचा भाग आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:कॉलोराडोमधील काउंटी *
विषुववृत्त
पृथ्वीच्या स्वतःभोवती फिरण्याच्या अक्षास (आस), काटकोन करून असलेले आणि उत्तर व दक्षिण ध्रुवापासून समान अंतरावर असणारे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील काल्पनिक महावर्तुळ म्हणजे विषुववृत्त होय. विषुववृत्त म्हणजे शून्य अंश अक्षवृत्त. विषुववृत्तामुळे पृथ्वीचे उत्तर गोलार्ध व दक्षिण गोलार्ध असे विभाजन होते.
विषुववृत्ताची लांबी साधारणपणे ४०,०७५.० किलोमीटर अथवा २४,९०१.५ मैल एवढी आहे. विषुववृत्त हे पृथ्वीवरील पाच प्रमुख अक्षवृत्तांपैकी एक आहे. विषुववृत्तावरील ठिकाणांवर सर्वात जलद सूर्योदय आणि सूर्यास्त होतो. तसेच विषुववृत्तावर नेहमी १२ तास दिवस तर १२ तास रात्र अनुभवायास मिळते. इतर ठिकाणी दिवस आणि रात्र ऋतूप्रमाणे लहान अथवा मोठ्या होतात.
आपली पृथ्वी ही पूर्ण गोलाकार नसून काहीशी लंबगोलाकार आहे. पृथ्वीचा सरासरी व्यास १२,७५० किलोमीटर असून विषुववृत्ताशी मात्र तो साधारणपणे ४३ किलोमीटरने अधिक आहे.
अवकाशयाने अवकाशात सोडण्यासाठी विषुववृत्तावरील ठिकाणांचा वापर करतात. कारण पृथ्वीच्या परिवलनामुळे विषुववृत्तावरील ठिकाणे पृथ्वीवरील इतर कुठल्याही ठिकाणांपेक्षा पृथ्वीच्या मध्याभोवती जास्त वेगाने फिरत असतात. ह्या मिळालेल्या अधिक वेगामुळे अवकाशयाने सोडायला कमी इंधन लागते. फ्रेंच गयाना (French Guiana) मधील कोउरू (Kourou) येथील गयाना स्पेस सेंटर (Guiana Space Center) हे ह्याचेच एक उदाहरण आहे.
वर्ग:भूगोल वर्ग:प्राकृतिक भूविज्ञान
बडे गुलाम अली खान
बडे गुलाम अली खान (उर्दू: بڑے غلام علی خان‎; २ एप्रिल, १९०२ - २३ एप्रिल, १९६८) हे पतियाळा घराण्याचे हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायक होते.
वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:भारतीय संगीतकार वर्ग:इ.स. १९०२ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६८ मधील मृत्यू वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
पिनाकी
पिनाकी हे आधुनिक व्हायोलिनचे मूळरूप आहे. याचा आकार धनुष्यासारखा असतो. याची दोन्ही टोके एका दोरीने बांधलेली असल्याने त्याचा आकार टिकून राहतो. याचे खालचे टोक एका भोपळ्यावर आधारलेले असते. याच्या दोन्ही टोकांना तांती बांधलेल्या असतात. त्यांच्या मध्यावर तांतीच्या खाली पावणे दोन बोटे लांबीची एक घोडी बसविलेली असते. स्वरस्थानकावर तांती दाबता याव्यात म्हणून ही बसविलेली असते.
धनुकलीने हे वाद्य वाजवितात. धनुकलीला घोड्याच्या शेपटीचे केस बांधतात. तिच्यावर राळ घासली की ती चांगली फिरते. खालचा भोपळा पायात धरतात. वरचे टोक खांद्यावर ठेवून डाव्या हाताने तांतीवर दाब देऊन हे वाद्य वाजवितात. याची माहिती के. वासुदेव शास्त्री यांच्या 'संगीत शास्त्र' (१९५८) या पुस्तकात मिळू शकते.
वर्ग:अप्रचलित लुप्तप्राय वाद्ये
शेंदूर
शिशाचे ऑक्साईड (Pb3O4 ) यास रेड लेड वा रेड ऑक्साईड असेही म्हटले जाते. शेंदूर विषारी द्रव्य असून त्याचा वापर रंग-द्रव्यात, गंज-रोधक म्हणून, अनेक रासायनिक प्रक्रियांमध्ये केला जातो. मारुती, गणपती, देवी , म्हसोबा , इ. ग्राम देवतांच्या मूर्तींना याचा लेप लावला जातो. शेंदूर हा आयुर्वेदातही काही रोगांवर उपचार म्हणून वापरला जातो.
संदर्भ
वर्ग:पूजासाहित्य वर्ग:रासायनिक पदार्थ
धनु (तारकासमूह)
धनू ही दक्षिण खगोलार्धातल्या राशिचक्रातील एक रास आणि ८८ तारकासमूहांतील एक तारकासमूह आहे. त्याचे इंग्रजीतील नाव Sagittarius (सॅजिटॅरियस) हे मूळ लॅटिन नाव असून त्याचा अर्थ तिरंदाज किंवा धनुर्धर असा होतो. वरचा भाग धनुर्धारी मानवाचा व खालील भाग (धड) घोड्याचा अशा अश्वमानव प्राण्याच्या (सेंटॉरच्या) आकृतीने ही रास दर्शवली जाते.
आकाशगंगेचे केंद्र धनूच्या पश्चिम भागामध्ये आहे.
वर्णन
हा तारकासमूह पूर्वेला मकर आणि पश्चिमेला वृश्चिक आणि भुजंगधारी तारकासमूहांच्या मध्ये विस्तृत (होरा १७ ता. ४० मि. ते २० ता. २० मि. आणि क्रांती –१२° ते –४५°) पसरला आहे. धनूचे खगोलावरील क्षेत्रफळ ८६७ चौ. अंश आहे. हा तारकासमूह जुलै व ऑगस्टमध्ये रात्री दक्षिणेकडे चांगला दिसतो.
तारे
अल्फा सॅजिटॅरी (α Sgr) हा ३.९६ दृश्यप्रतीचा तारा आहे. याला अल्फा ही संज्ञा असली तरी हा या तारकासमूहातील सर्वात तेजस्वी तारा नाही. यातील सर्वात तेजस्वी तारा एप्सिलॉन सॅजिटॅरी हा असून त्याची दृश्यप्रत १.८५ आहे. सिग्मा सॅजिटॅरि (σ Sgr) हा या तारकासमूहातील दुसरा सर्वात तेजस्वी तारा आहे. त्याची दृश्यप्रत २.०८ आहे. हा बी२व्ही प्रकारचा तारा असून तो अंदाजे २६० प्रकाशवर्ष अंतरावर आहे. झीटा सॅजिटॅरी (ζ Sgr) २.६१ दृश्यप्रतिचा ए२ प्रकारचा द्वैती तारा आहे ज्याच्या घटकांची दृश्यप्रत ३.३ आणि ३.५ आहे.
दूर अंतराळातील वस्तू
आकाशगंगेचे केंद्र धनूमध्ये असल्याने त्या भागात आकाशगंगा अतिशय घन आहे. त्यामुळे त्या भागात अनेक ताऱ्यांचे समूह आणि तेजोमेघ आहेत.
तेजोमेघ
धनूमध्ये अनेक प्रसिद्ध तेजोमेघ आहेत. उदा० लॅम्ब्डा सॅजिटॅरी (λ Sagittarii) ताऱ्याजवळील लगून तेजोमेघ (मेसिए ८), ढाल तारकासमूहाजवळील हॉर् सशू तेजोमेघ किंवा स्वॅन तेजोमेघ म्हणूनही प्रसिद्ध असलेला ओमेगा तेजोमेघ (मेसिए १७), आणि ज्याच्यामध्ये तरुण आणि उष्ण तारे आहेत असा एक मोठा ट्रिफिड तेजोमेघ (मेसिए २०)..
याव्यतिरिक्त असे अनेक तेजोमेघ धनूमध्ये सापडले आहेत.
इतर दूरच्या वस्तू
१९९९ मधील एका हिंस्रक उद्रेकामुळे पृथ्वीपासून सर्वात जवळील कृष्णविवराचा शोध लागला, पण पुढील तपासातून त्याचे अंतर पहिल्यापेक्षा १५ पट जास्त आहे असा निष्कर्ष निघाला. धनु अ हा एक रेडिओ स्रोत धनूमध्ये आहे. खगोलशास्त्रज्ञ असे मानतात की, त्याचा एक घटक धनु अ* हा एक प्रचंड वस्तुमानाचे कृष्णविवर आहे. हे आकाशगंगेच्या केंद्रस्थानी असून त्याचे सौर वस्तुमान २६ लक्ष आहे.<span data-sourceid="cite_ref-FOOTNOTELevy2005143_20-0" class="mw-ref" id="cxcite_ref-FOOTNOTELevy2005143_20-0" rel="dc:references" >
शोध मोहीम
न्यू होरायझन्स अंतराळयान सध्या २०१६ मध्ये सूर्यमालेच्या बाहेर जात आहे, जे आता पृथ्वीवरून धनूच्या दिशेला दिसते. इतर कुठल्याही ताऱ्याच्या जवळ पोहोचण्यापूर्वीच न्यू होरायझन्सचे रेडिओआयसोटोप थर्मोइलेक्ट्रिक जनरेटर इंधन संपेल. १५ ऑगस्ट १९७७ साली जेरी एहमन यांना अरुंद रेडिओ बॅंडमध्ये मिळालेला तीव्र असा वॉव! सिग्नल धनू तारकासमूहाच्या दिशेने आला होता.
ग्रीक दंतकथा
ग्रीक पुराणकथेनुसार चिरॉन हा सॅटर्नचा (शनीचा) मुलगा कुशल धनुर्धर होता. हर्क्युलसच्या विषारी बाणाने त्याला मृत्यू आल्यावर ज्युपिटरने (गुरूने) त्याला आकाशात तारापद दिले. तो आकाशात वृश्चिकावर बाण रोखून आहे. चिरॉन म्हणजे बैल मारणारा असेही समजतात, कारण धनू रास उगवते तेव्हा वृषभ (बैल) राशीतील तारे मावळतात.
इ.स.पू. २७०
समाप्ती
वर्ग:इ.स.पू. २७० वर्ग:इ.स.पू.चे २७० चे दशक वर्ग:इ.स.पू.चे ३ रे शतक वर्ग:इ.स.पू.चे १ ले सहस्रक
गांबियाचा ध्वज
हे सुद्धा पहा
वर्ग:देशानुसार ध्वज ध्वज
करमाळा (दारव्हा)
करमाळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील दारव्हा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:दारव्हा तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
मलावीचा ध्वज
मलावी देशाचा नागरी ध्वज काळ्या, लाल व हिरव्या रंगांच्या तीन आडव्या पट्ट्यांपासून बनला असून काळ्या पट्ट्याच्या मधोमध लाल रंगाने उगवता सूर्य दर्शवला आहे. २०१२ साली मलावीमध्ये नवी राजवट आल्यानंतर हा ध्वज बदलला जाईल असा अंदाज व्यक्त केला गेला आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:देशानुसार ध्वज ध्वज
गिवहा
गिवहा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मालेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:मालेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
माणिवलीखुर्द
माणिवलीखुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते.
संदर्भ
वर्ग:मुरबाड तालुक्यातील गावे वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे
गजलक्ष्मी
हिंदु धर्म आणि संस्कृतीतील अष्टलक्ष्मींपैकी गजलक्ष्मी ही महत्त्वाची देवता मानली जाते.हत्तींसह असणारी, कमळात बसलेली लक्ष्मी म्हणून हिला गजलक्ष्मी असे संबोधिले जाते.
वर्णन
ही देवी पद्मासनात बसलेली असून चतुर्भुजा असते. एका हाती कमळ अणि एका हातात अभय मुद्रा अशी हिची मूर्ती असते.तिच्या दोन्ही बाजूला असलेले हत्ती आपल्या सोंडेत पाणी घेऊन त्याचा देवीवर अभिषेक करताना दाखविलेले असतात. ही पर्जन्याची देवता मानली जाते तसेच समृद्धी आणि ऐश्वर्याचे प्रतीक म्हणून पूजिली जाते. हिंदु संप्रदायातही तिचे महत्त्व विशेष मानले जाते. गजलक्ष्मीला हत्ती अभिषेक करीत आहेत असे चित्रण दिसते.गजान्तलक्ष्मी हिचे स्वरूप यापेक्षा वेगळे आहे हे येथे लक्षात घ्यावे लागेल.