cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भगवानबाबा
जीवनकार्य
अठराव्या शतकातील महाराष्ट्राची परिस्थिती अत्यंत बिकट होती. मराठवाड्यानजीकच असलेल्या प्रदेशात तर परिस्थिती फारच बिघडलेली होती. या प्रदेशावर मराठेशाहीच्या अस्तानंतर निजामाची राजवट प्रस्थापित झाली होती. या दशकाच्या उत्तरार्धात निजामाचे वर्चस्व वाढले. त्याबरोबर निजामाच्या आक्रमणामुळे धर्म, देवांचे उत्सव बंद पडले होते. त्यांच्या अमानुष अन्यायात, त्रासात आणि जुलमात समाज भरडला जात होता. बायका, मुले, आयाबहिणी, देव, धर्म, संस्कृती काहीच सुरक्षित नव्हते. धर्माचे साम्राज्य बुडाले होते. धर्माचे पालन करणे समाज विसरला होता. धर्म बाटविला जात होता. आकांत, कर्मकांड आणि कर्मठपणा यात अडकलेला समाज बळी पडत होता. अज्ञान, अंधकार, अंधश्रद्धा, मांसाहार, धर्मांतरण अशा परिस्थितीत समाज पिचून निघाला होता. समाज हीन, दीन, त्रस्त व अपमानित अवस्थेत होता. अशा समयी राजकीय अस्थिरतेच्या काळात माजलेला हाहाकार संपवण्यासाठी, धर्मसंकट पार करण्यासाठी, समाजाचे चाललेले शोषण रोखण्यासाठी, अंधश्रद्धांनी जर्जर झालेल्या समाजाला सुधारण्यासाठी, समाजाकल्याणसाठी, भावनिक एकात्मता जपण्यासाठी आणि समाजाला दिशा दाखवण्यासाठी, अधर्माच्या अंधकारातून आध्यात्मिक प्रकाशाकडे जाण्यासाठी, रूढी-परंपरेला चिकटून बसलेल्या समाजाला बाहेर काढण्यासाठी तसेच अंध:कारमय जीवनात प्रकाशाचा कवडसा निर्माण करण्यासाठी गीतेतील वचनाप्रमाणे भगवानबाबा अवतरले. त्यामुळे समाजपरिवर्तनास गती आली, भागवत धर्माचे पुनरुज्जीवनासाठी प्रेरणा दिली. आधुनिक समाजप्रबोधनात त्यांनी मोलाची कामगिरी बजावली. महाराष्ट्रातील जनतेच्या हितासाठी झटणाऱ्या बाबांनी आपल्या श्रद्धा व मूल्यांशी कधीही तडजोड केली नाही. बाबांनी जनतेच्या भक्तिसुरक्षाकवच म्हणून महारथीची भूमिका बजावली. त्यांनी कायम आदर्श महानायकाच्या, समाजसुधारकाच्या, सामाजिक संतुलनाच्या भूमिकेत मार्गदर्शन केले. सोबतच डोंगरदऱ्यांत विविध पोटशाखा विभागलेला वंजारी समाज व इतर बहुजन समाज एक केला.
भगवानबाबांनी भक्तिमार्गप्रसाराचा यज्ञ सुमारे इ.स.१९१८ साली चेतवला. त्यांनी आयुष्यभर भक्तिमार्गप्रसाराचे अस्मितेचा अंगार पेटता ठेवला. महाराष्ट्राच्या लाखो माणसांचे भगवानबाबा प्रमुख आधारस्तंभ होते तर वारकरी संप्रदायाचे तारणहार होते. भगवानबाबांची सामाजिक, शैक्षणिक, धार्मिक विचारांची बैठक एका श्रेष्ठ कृतिशील समाजसुधारकाची होती. त्यांनी असंख्य भाविकांना व्यसने, दुराचरण, दुरभिमान, कलह यांपासून सोडविले. गोरक्षण, अन्नदान, वैदिक अनुष्ठान, नामस्मरण, भजनसप्ताह, तीर्थयात्रा अशारीतीने भाविकांमध्ये धर्माबद्दल व भक्तीबद्दल जागृती केली. भगवानबाबांनी समाजात समता, बंधुता, एकात्मता, जागृती, हरिनामाची गोडी स्थापन करण्यासाठी रुजविण्यासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले. त्यांच्या कीर्तनात विठ्ठलावरील प्रेम, भक्तिभाव व भावसामर्थ्य ओतप्रोत भरलेले दिसत असे. त्यांचे कीर्तन सर्वसामान्य माणसांच्या हृदयाला जाऊन भिडत असे. त्यांच्या कीर्तनाने भाविक भारावले जात असत. कीर्तनाच्या माध्यमातून त्यांनी भागवत धर्म व वारकरी संप्रदाय प्रसाराचे कार्य केले. भगवानबाबांनी वारकरी संप्रदायात राहून समाजपरिवर्तनाचे काम केले. भरकटलेल्या समाजाला शिक्षित करण्यासाठी भगवानबाबांनी गावागावांमध्ये वार्षिक नारळी हरिनाम सप्ताह सुरू केले. भगवानबाबा गावागावांमध्ये हिंडून सर्व स्तरांशी संपर्क साधून त्यांच्या बोलीत हृद्यसंवाद साधणारे आदर्श भक्तवात्सल्य पंथप्रसारक होते. त्यांनी भाविकांना आत्मोन्नतीचा मार्ग दाखविला. त्यांनी धर्माच्या वचनांचा खरा अर्थ सांगून भाविकांना सन्मार्गाला लावले. त्यांनी कीर्तनद्वारे भगवंताच्या नामस्मरणभक्तीचा संदेश सर्वत्र पसरवला. मराठेशाहीच्या अस्तानंतर एखाद्या झंझावाताप्रमाणे बाबा अवतरले व भागवत धर्माचा वारसा त्यांनी पुढे चालवला. त्यांनी महाराष्ट्रातील जनतेच्या मनात स्वाभिमानाचे, धर्मचळवळीचे स्फुर्ती चेतवण्याचे काम केले. त्यांच्या वारकरी संप्रदायातील योगदानामुळे कारकिर्दीलाही वेगळा आयाम प्राप्त झाला होता व त्यांनी स्वतःची अशी एक पकड सामान्य माणसांवर निर्माण केली होती. भागवत धर्मावरील निजामाचे आक्रमण कारणीभूत आहे अशी खात्री बाळगून भगवानबाबा यांनी कीर्तनांच्या माध्यमातून लक्ष्य करण्यास सुरुवात केली व त्यातूनच धर्मचळवळ जन्मास आली. केवळ आपल्या कीर्तनांद्वारे आणि स्वतःच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या माध्यमातून महाराष्ट्रावर जबर पकड बसविण्याच्या बाबांच्या व्यक्तिमत्त्वातील लौकिक गुण याची इतिहासाला अत्यंत गौरवाने दखल घ्यावी लागली.
जिवंत प्राण्यांचा बळी देणे धार्मिक भावनेने हा धर्म नसून महान अधर्म आहे. मराठवाड्यात देवतांपुढे बोकडांची हत्या करण्याची रूढी-परंपरा त्यांनी बंद पाडली आणि समाजाला अहिंसावादाची शिकवण दिली. माजलगाव, पाथर्डी, धारूर, केज, शेगाव यांसह अनेक गावांतील पशुहत्या त्यांनी बंद केली. माळ घालणाऱ्याला मांसाहार करशील का? असा प्रश्न विचारून त्याचं नकारात्मक उत्तर आल्यावरच ते त्याला माळ घालीत. वंजारी समाजातील मांस खाण्याच्या प्रथेला भगवानबाबांनी विरोध केला. आजही वंजारी समाजात माताभगिनी त्यांचे श्रद्धेने पालन करतात. गोहत्याबंदीची भावना त्यांनी रुजविली व त्या काळातील रूढी-परंपरेला छेद दिला. देवाची खरी भक्ती समजावण्यासाठी आपले आयुष्य जनसेवेला अर्पिले.
भगवानबाबापुढे सर्व लोक समान होते. भगवानबाबा हे मानवतेचे मोठे पुरस्कर्ते प्रतीक होते. त्यांनी धर्मसहिष्णुता, धर्मनिरपेक्षतेची शिकवण दिली.बाबांनीही आयुष्यभर याच भूमिकांचा पुरस्कार केला. मानवतेची ज्योत मनामनांत तेवत ठेवण्याचे कार्य त्यांनी आयुष्यभर केले. समाजव्यवस्था सुधारण्यासाठी कोणत्याही फळाची अपेक्षा न ठेवता सातत्याने सर्वसामान्यांसाठी अहोरात्र काम केले. भगवानबाबांचे नाव इतके लोकप्रिय झाले की ते आपलेच संत आहेत असे विविध धर्मांच्या आणि पंथांच्या लोकांना वाटे. त्यांच्या भाविकांमध्ये अनेक जाती, धर्म आणि पंथांचे लोक आहेत. वेगवेगळ्या धर्मपंथातील लोकांचा त्यांचा भक्त-परिवार वाढत चालला. त्यांनी सामाजिक तेढ निर्माण झालेल्या चिंचाळा गावात दोन समाजांत समेट घडवून आणली. एका गावात दैवताच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना करायची होती, तेथे मुस्लिम मिस्त्री असल्यामुळे संयोजकांनी त्याला विरोध केला, तो भगवानबाबांनी अमान्य करत त्या मुस्लिम मिस्त्रीलाच ते काम करू दिले. जातपात, उच्चनीचता, जातीभेद, धर्मभेद व पंथभेद दूर करण्यासाठी त्यांनी आटोकाट प्रयत्न केले. ते धर्मप्रबोधनाचे उद्गाते ठरले. समाजात प्रामाणिकपणा, नीतिमत्ता, आदरभाव, एकदुसऱ्यबद्दल प्रेमाची भावना, दया, क्षमा, शांतता, त्यागी वृत्ती आणि भक्ती या ज्या संकल्पना आहेत, त्याचा खोलवर विचार केल्यास ही धर्मनिरपेक्षतेची शिकवण भगवानबाबांनी बहाल केली.
माणसाची सेवा हीच ईश्वराची सेवा आहे तसेच सर्वमध्ये ज्यांना भगवंताचा साक्षात्कार झालेला आहे असे स्पष्ट सांगणारे, कीर्तनातून देव दगडात नसून तो माणसांत आहे हे भगवानबाबांनी सर्वसामान्यांच्या मनावर ठसविण्याचा प्रयत्न केला. खरे तत्त्वज्ञान बहुजन समाजापुढे आल्याने त्यांच्यात अज्ञान, अंधश्रद्धा, अशिक्षितपणामुळे खरा देव समजला. बहुजन समाजातील अनेक वाईट चालिरीती कीर्तनाच्या माध्यमातून पूर्णपणे बंद करण्याचा प्रयत्न केला आणि समाजाला एक रोकडा धर्म दिला. तिच खरी भक्ती आणि देवपूजा सांगितली. भगवानबाबांनी अत्यंत अशिक्षित, दीनदुबळ्या समाजाला नवचैतन्य दिले. दीनदुबळ्या समाजाला नवा आशेचा किरण दाखवला. समाजातील चुकीच्या, कालबाह्य प्रथा, अंधश्रद्धा, भोळ्या समजुती, अनिष्ट रूढी, अन्यायकारक परंपरा, अज्ञान, दुर्गुण, दोष, बुवाबाजी, गंडेदोर, अंगारा धुपार व जातीभेद वर्णव्यवस्था दूर करण्यासाठी त्यांनी आपले उभे आयुष्य वेचले. त्यांनी अनेकांना दुःख, संकटे, रोग यांपासून मुक्त करून सन्मार्गाला लावले. भगवानबाबा शैक्षणिक विकास व कृषिविकास करू इच्छिणाऱ्यांसाठी हितैषी होते. आयुष्याचा प्रत्येक दिवस सार्थकी लावण्याची पराकाष्ठा करणारा लोकशिक्षक व लोकनेता त्यांच्यात दडला होता. आपल्या कीर्तनाद्वारे तसेच कार्याच्या माध्यमातून जनकल्याणाची धुरा सांभाळत होते. जनसामान्यांवर उदात्त सुसंस्कार करण्याचे जणू व्रतच भगवानबाबांनी घेतले होते. त्यांनी जनकल्याणाचे व्रत स्वीकारले. प्रतिकूल परिस्थितीतही टीकेचे व निंदेचे प्रहार झेलत जनकल्याणाचे व्रत अखंडपणे विचलित न होता पूर्ण केले. जनकल्याणाची कामे सर्वांनी एकवटून केली पाहिजेत हा धडा समाजाला पटवून दिला. त्यांनी समाजातल्या घटकांचा उद्धार कसा होईल याविषयी समाजप्रबोधन केले. ओळख नसलेल्या सर्वसामान्यांना अस्तित्व मिळवून देणारे व माणसे घडविणारे ते चालते बोलते विद्यापीठ होते. सामाजिक परिवर्तनाचे ते शिल्पकार ठरले. समाजप्रबोधनचे चळवळीतील त्यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण होते. पुरोगामी विचारांचा व आक्रमक वृत्तीचा वारसा त्यांनी जपला.
कोणत्याही दानापेक्षा ज्ञानदान हे सहस्रपटीने श्रेष्ठ आहे. हे दान जनतेस अर्पण करून या दानामुळे समाजाचा सर्वागीण विकास होण्यास मदत होते. म्हणून मनुष्यजीवन दिशाहीन बनले असते. तत्कालीन समाजात शिक्षणाचे प्रमाण अत्यल्प होते. हे धोरण लक्षात घेऊन बाबांनी शिक्षणप्रसाराचे कार्य सुरू केले. भगवानबाबांनी खेडोपाडी हिंडून समाजात शिक्षणाचा प्रसार केला. ते शिक्षणाचा प्रसार होऊन समाज सुबुद्ध व्हावा अशी जनहिताची कळवळ जपणारे शिक्षणमहर्षी होते. भगवानबाबांनी सामान्य माणसाला अज्ञानापासून दूर करण्यासाठी जागोजागी शाळा, वसतिगृहे इत्यादी असंख्य बांधकामे केली व त्यांची नीट व्यवस्था लावून दिली. समाज सुधारण्यासाठी समाजाने शिकले पाहिजे यासाठी त्यांनी शाळा काढल्या. समाज साक्षर व्हावा यासाठी त्यांनी शाळामोहीम काढली. विद्यावाघिणीचे दूध कष्टकरी कामकरी यांच्या मुलांना मिळाले पाहिजे. याच उदात्त हेतूने भगवानगडावर शालेय शिक्षणाची सोय व्हावी म्हणून गडावर भगवान विद्यालयाची कोनशिला बसविली आहे. वाड्या, पाड्या, तांड्यांवरील मुले या ठिकाणी शिक्षणासाठी आहेत. औरंगाबादला वसतिगृहाचे उद्घाटन तत्कालीन मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्या हस्ते केले. औरंगाबादलाच भगवान होमिओपॅथी कॉलेजची स्थापना त्यांनी केली.
त्यांनी अनेक मुलींना शाळेत घातले. त्या मुली शिकल्या व त्यांनी आपले चांगले संसारही थाटले, हे दगडाबाईच्या प्रसंगावरून आपल्या लक्षात येते. या दगडाबाईनी त्यांच्या विषयीची गौरवगीते, भक्तिगीते व अभंग लिहिले. आपला वंजारी वेष घालूनच वारीला पंढरपूरला वारकऱ्यांबरोबर घेण्याविषयीही भगवानबाबांनी तिला सांगितले. त्यांना आपल्या वारकरी परंपरेचा अभिमान होता. 'माझ्या दिंडीत असे वारकरी आहेत, याचा मला अभिमान वाटतो ' असे भगवानबाबा म्हणाले होते. ते वाक्य व तो विचार समाज परिवर्तनाच्या व सामाजिक अभिसरणाच्या दृष्टीने मोलाचे ठरले. याच दगडाबाईचा १९७४ साली महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांनी पुरस्कार देऊन सत्कार केला यामागे भगवानबाबांचीच प्रेरणा होती. बाई इंदिरा गांधींना भेटल्या व प्रत्येक तांड्याला पाण्याची सोय करा अशी त्यांनी विनंती केल्यावर प्रत्येक तांड्यावर दोन हापसे बसविले गेले.
भगवानबाबांचे उपदेश
अमोघवाणीने केलेली भगवानबाबांची कीर्तने समाजाला तळागाळातून ढवळून काढणारी आणि म्हणून समाजाला योग्य दिशा देणारी ठसठशीत असत. कीर्तन म्हणजे भगवानबाबा व भगवानबाबा म्हणजे कीर्तन असे समीकरण या दशकांत रूढ झाले होते. ‘कीर्तन म्हणजे भगवानबाबांचेच' असे लोक गौरवाने म्हणत. अंतःकरणापर्यंत पोहोचणारा कीर्तनकार असे त्यांचे वर्णन करतात. भगवानबाबा निर्मळ मनाचे, सचोटीचे, धैर्यवान, पारदर्शक, दृढनिश्चयी, दूरदृष्टी, स्पष्टवक्तेपणा, परखड वक्तृत्व, जनमनावर पकड, भागवत धर्म अस्मितेची रोकठोक विचार, विसंगतीवर मार्मिक भाष्य करणारे उत्तम वक्ते दशस्रेषु व्यक्तिमत्त्व होते. प्रेमवात्सल्यता, कोमलता, सहनशीलता, करुणा, त्यागीवृत्ती, समर्पणता, सहिष्णुता, रसाळ, निर्भयता, प्रासादिकता आदी भावना भगवानबाबांच्या कीर्तनात प्रकर्षाने दिसून येत. तत्त्वचिंतनता, सोपेपणा, तर्कशुद्धता, सदाचारी, परिपक्व, मनमोकळी, विचारी, स्पष्टवक्ती, समृद्ध शब्दरचना, नेटकी मांडणी, दिलदार शैली, विचारांची रेखीव प्रकटीकरण, वैभवशाली शब्दांची उधळण अशा भाषाशैलीत कीर्तने करत. त्यांच्या कीर्तनात भावसामर्थ्य ओतप्रोत भरलेले दिसत असे. त्यांचे कीर्तन सर्वसामान्य माणसांच्या हृदयाला जाऊन भिडत असे. त्यांच्या कीर्तनाने भाविक भारावले जात. प्रत्येकाशी ते भावनिक नात्याने जोडले गेले होते. आपल्या कीर्तनात सहजपणे गुंतवून लोकजागृतीचा करत. त्यांनी सर्व क्षेत्रांत कीर्तने गाजविली. जवळपास चार दशके त्यांनी कीर्तनद्वारे तमाम समाजाच्या हृदयावर राज्य केले. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील सच्चेपणामुळे त्यांच्या कीर्तनाला गर्दी होत गेली. भगवानबाबांनी पहिला अखंड हरिनाम सप्ताह इ.स.१९३४ साली पखालडोह या ठिकाणी केला. या अखंड हरिनाम सप्ताहास लाखो लोकांनी गर्दी केली होती. या सप्ताहापासूनच भगवानबाबा आणि कीर्तनासाठी माणसांची प्रचंड गर्दी यांच्यामध्ये हे इथे जुळलेले गणित फ़िसकटले नाही. अशी विलक्षण लोकप्रियता असलेले भगवानबाबा हे एक संस्थानच होते. आपल्या कीर्तनातून ते संत अभंगांचा मुबलक वापरही करत.
संत भगवानबाबा महाराजांनी त्यांच्या संपूर्ण जीवनकाळात आपल्या वागण्यातून महाराष्ट्राला समता, एकता, बंधुत्वाची व प्रामुख्याने शांततेची शिकवण दिली होती.
वार्षिक नारळी हरिनाम सप्ताह
भगवानबाबांनी इ.स. १९३४ साली वार्षिक नारळी हरिनाम सप्ताहाला पखालडोह या गावी सुरुवात केली. त्यानंतर प्रत्येकवर्षी एक गाव अशी या सप्ताहांची मालिका चालू झाली. भगवानबाबा नारायणगडावर असेपर्यंत १७ हरिनाम सप्ताह झाले. भगवानगडाची उभारणी झाल्यावर इ.स. १९५१ साली नाथापूर येथे पहिला नारळी अखंड हरिनाम सप्ताह घेण्यात आला तर इ.स. १९६४ साली शिंगोरी येथे भगवानबाबांच्या हस्ते शेवटचा हरिनाम सप्ताह पार पडला. भगवानगडावर १८ एप्रिल ते २५ एप्रिल २००८ दरम्यान अमृत महोत्सवनिमित्त राष्ट्रीय पातळीवरचा अखंड हरिनाम सप्ताह झाला. भगवानबाबांनी सुरू केलेल्या नारळी सप्ताहास २००८ या वर्षी ७५ वर्षे पूर्ण होत असल्यामुळे त्या दिवशी ७५ हजारांपेक्षा जास्त भाविक ज्ञानेश्वरी पारायणास बसले होते. सप्ताहादरम्यान ह. भ. प. रामराव महाराज ढोक यांचे रामायण, काकडा आरती, गाथा, भजन, कीर्तन, प्रवचन, चक्री प्रवचन, भारूड, रात्रजागर आयोजित केला आहे. शेवटच्या पंगतीत भाविकांना पुरणपोळी व दूध दिले गेले.
भगवानबाबांवर आरोप
भगवानबाबा नारायणगडावर असताना त्यांची कीर्ती दूरवर पसरली. या कीर्तीमुळे समाजातील वाईट प्रवृत्तीच्या लोकांकडून त्यांना त्रास झाला. त्यांना मारण्यासाठी मारेकरी पाठवून हत्येचा प्रयत्न झाला. समाजातील वाईट प्रवृत्तीच्या रोषालाही भगवानबाबांना बळी पडावे लागले. यातूनच त्यांच्यावर काही आरोप करण्याचाही प्रयत्न झाला.
समाधी
अनेक वर्षे बाबांची कीर्तनकारणे भ्रमंती सुरू असताना त्यांनी समाजाचे जवळून निरीक्षण केले, अभ्यास केला आणि समाजाचे विदारक चित्र दिसल्यावर ते बाबांनी कीर्तनाद्वारे समाजप्रबोधन केले. समाजातील अनेक वाईट प्रथा, चालीरीती बंद करण्याचा प्रयत्न केला. अंध:कारातून प्रकाशाकडे जाणारा मार्ग बाबांनी सांगितला. इ.स. १९६५ च्या प्रारंभी भगवानबाबांची प्रकृती खालावत चालली होती. अनेक दिवसांपासून त्यांच्या प्रकृतीत चढ उतार होत होते, त्यांची प्रकृती आणखी खालावली व प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे भगवानबाबांना पुणे जिल्ह्यातील, रुबी हॉल क्लिनिक इथे औषधपाण्याकरिता दाखल केले. भगवानबाबा ह्दयविकाराने आजारी असताना उपचार करण्यासाठी रुबी हॉल क्लिनिक इस्पितळातील डॉ.के. बी. ग्रॅंट व त्यांची टीम दाखल झाली. त्यांच्या विनंतीला मान देऊन नाथा मिसाळ हा ज्ञानेश्वरीचे पारायण करत असे. तेथेच सोमवार, दि. १८ जानेवारी १९६५ रोजी रात्री एक वाजता वयाच्या ६९ व्या वर्षी समाधिस्थ होऊन जगाचा निरोप घेतला. तीन वेळा‘पुंडलीक वरदा हरी विठ्ठल, श्री ज्ञानदेव तुकाराम, पंढरीनाथ महाराज की जय, जगद्गुरू तुकाराम महाराज की जय, शान्तिब्रह्म श्री एकनाथमहाराज की जय’ हा जयघोष करून आत्मा पांडुरंगचरणी विलीन केला व देह ठेवला. लाखोंचा पोशिंदा अनंताकडे झेपावला. त्या भूमीला धरणीकंपसारखा भासला. १९१८ च्या दशकामध्ये तमाम समाजाच्या ह्रदयाला हात घालत जवळपास चार दशके महाराष्ट्रच नव्हे तर देशभर पसरलेली धर्मचळवळ शांत झाली. भागवत धर्मात कधीही भरून न निघणारी पोकळी निर्माण झाली. महाराष्ट्राचे उत्तुंग कीर्तनकार व्यक्तिमत्त्व हरपल्याने शोककळा पसरली. अटकेपार जाऊन डौलाने फडफडणारा जरीपटका स्थंबावरून अनंताकडे झेपावला. भगवानबाबा हे भागवत धर्मप्रसाराचे कार्यकारणातले एक पर्व होते आणि त्या पर्वाची सांगता झाली. भगवानबाबा नावाच्या एका पर्वाचा अस्त झाला. एका युगाचा अंत झाला. एक वादळ शांत झाले. झंझावात विरून गेला. शतकानुशतके वाट पहावी लागलेला भागवत धर्माच्या सूर्याच्या अंत झाला. वारकरी संप्रदायाचा आधारवड गेला. भागवत धर्माचा वटवृक्ष उन्मळून पडला. महाराष्ट्राच्या वारकरी संप्रदायातील एक अध्याय संपला. शुन्यातून सामर्थ्य निर्माण करणारा कुशल संघटक तारा हरपला. सामान्य माणसासाठी झटणारा एक सिंह गमावला. कीर्तनातून निघणारे सूर पांडुरंगचरणी विलीन केला होता. तब्बल पंचेचाळीस वर्षे वा त्याहूनही अधिकचा प्रदीर्घकाळ महाराष्ट्रात ज्या भगवानगडावर त्यांनी कीर्तने गाजविले ते सुन्न पडले. बाबांच्या निमित्ताने जनतेला त्यांचा ‘देव’ गवसला होता. त्यांची शैली, भाषा, व्यक्तिमत्त्व, बाणा हा पुन्हा होणे नाही. प्रखर अलौकिक भागवत भक्तीचा विचार देणाऱ्या एका विचारसूर्याचा अस्त झाला. सूर्य मावळतीला जाताना कधी नाही इतका गहिवरला.
आमच्यासारखे आम्हीच
आमच्यासारखे आम्हीच हा एक १९९० भारतीय मराठी-भाषेतील चित्रपट आहे ज्याचे दिग्दर्शक सचिन पिळगांवकर व निर्माता प्रकाश पाटील आहेत. ह्यात अशोक सराफ, सचिन पिळगांवकर, वर्षा उसगांवकर, मंगला संझगिरी, आणि जयराम कुलकर्णी, ह्यांनी प्रमुख भूमिका साकारल्या आहेत.
भगवानबाबा
समाधी
त्यांच्या अंतिम विनंतीला मान देऊन त्यांचे पार्थिव पुण्याहून भगवानगडावर आणले गेले. उत्तराधिकारी नेमल्याशिवाय त्यांचा पुढील विधी करता येत नव्हता त्यामुळे भगवानबाबांचे आवडते शिष्य म्हणून भीमसिंह महाराज यांना भगवानबाबांच्या गादीवर बसण्याची विनंती केली गेली. परंतु भीमसिंह महाराजांनी 'आपली भगवानबाबांच्या गादीवर बसण्याची लायकी नाही' असे म्हणून गादीवर बसण्यास नकार दिला. त्यामुळे भगवानबाबांचे परममित्र बाबुलाल महाराज पाडळीकर यांनी ह.भ.प. मामासाहेब दांडेकर यांच्याकडे जाऊन आज्ञापत्र आणले. ते आज्ञापत्र पाहिल्यावर भीमसिंह महाराज गादीवर बसण्यास तयार झाले व भगवानबाबांच्या गळ्यातील पवित्र तुळशीची माळ काढून भीमसिंह महाराजांच्या गळ्यात घालण्यात आली. त्यांच्या पार्थिवाचे अंत्यसंस्कार भीमसिंह महाराज यांनी केले.
धन संख्या
शुन्यापेक्षा मोठ्या संख्या धन संख्या होत.
भगवानबाबा
समाधी
भगवानबाबांचा कीर्तने ऐकलेले मंडळी आपल्या लाडक्या सम्राटाच्या बाबांचे जाण्याने. भगवानबाबांना शेवटचा निरोप देण्यासाठी, भगवानबाबांचा आशीर्वाद घेण्यासाठी गावोगावची भजनी मंडळी, दिंड्या, टाळ, पखवाज, मृदंग, तालमणी घेऊन आली होती. लाडक्या बाबांचे अंत्यदर्शन घेण्यासाठी सकाळपासून भगवानगडावर भाविक येत होते. पार्थिवाची प्रतिक्षा करीत भर ऊनात भगवानगडावर कानाकोपऱ्यात बसले. त्यातही जनसागर उपस्थितीमुळे गर्दी आवरणे पोलिसांनाही अवघड ठरले. जनसागर उसळल्यामुळे बाबांचे पार्थिव भगवानगडावर आणण्यास उशीर होत होता तरीही सकाळपासून बाबांच्या अखेरच्या दर्शनासाठी आसुलेले भाविक जागचे हलत नव्हते. भाविकांचा महासागर पार करीत बाबांचे पार्थिव भगवानगडावर आणण्यात आले. मोठा जनसागर त्यांच्या समाधिप्रसंगी हजर होता. सांयकाळी सुमारास रथातून पार्थिव व्यासपीठावर ठेवण्यात आले. पार्थिव व्यासपीठावर ठेवण्यात आल्यानंतर परत या परत या भगवानबाबा बाबा परत या...एकच बाबा.भगवानबाबा...भगवानबाबांचा जयजयकाराच्या घोषणा सुरू झाल्या व या घोषणांनी परिसर दुमदुमून गेला. पार्थिव व्यासपीठावर ठेवताच दर्शन घेण्यासाठी भाविकांची रीघ लागू लागली. दर्शन घेताना सर्व भाविक भावनाविवश झाले होते व भाविक अक्षरशः धाय मोकलून रडत होते. कुणी हात जोडून तर कुणी डोळे बंद करून गहिवरले होते. आर्त हाक घालण्यास भाविकांनी सुरुवात करताच भगवानगडही हेलावले. आपल्या लाडक्या बाबांला निरोप देताना भाविकांचे डोळे पाणावले. भाविक निघालेल्या अंत्ययात्रेत सामिल होत होते. जसजशी अंत्ययात्रा पुढे सरकत होती, तसतसे भाविक आणखीनच भावूक होत होते. अंत्यविधी सुरू झाल्यानंतर अनेक भाविकांना शोक अनावर झाला व यावेळी अनेक भाविकांना आपले अश्रू आवरता येत नव्हते. जनसागर जणू शोकसागरात बुडाला होता. सर्वत्र दुःखाश्रूंचा पूर लोटला. लाखो भाविकांचाही अश्रूंचा बांध फुटला होता. अंत्यविधी झाल्यानंतर रात्री मोठय़ा संख्येने भाविक उपस्थित राहून जयजयकाराच्या घोषणा देत होते. नंतर लाडक्या बाबांचे पार्थिव विठ्ठलाच्या मंदिराजवळच येथे आणण्यात आले. तेथेच श्री संत भगवानबाबाची संगमरवरी पाषाणबांधणी समाधी बांधली गेली व भाविकांसाठी श्रद्धास्थान ठरली.
धन संख्या
वर्ग:अंकगणित
भगवानबाबा
समाधी
श्रीक्षेत्र भगवानगडावर भगवानबाबा यांची समाधी गीतेतील वचनाप्रमाणे अजूनही भाविकांना दिशा दाखवत आहे. समाधीनंतरही भाविकांची काळजी घेण्याबरोबरच पांडुरंगचरणी विलीन झाल्याकारणाने लाखो भाविकांना त्यांची कृपा, प्रेम, आशीर्वाद, दर्शन आणि मार्गदर्शन लाभत आहे. भगवानबाबा आज देखील अनन्यभावाने भक्ती करणाऱ्या भाविकांच्या सदैव पाठीशी राहून त्यांना मार्गदर्शन करून कार्यरत आहेत व अनंतकाळपर्यंत करीत राहतील. भगवानबाबांचा भक्तिरसाचा वारसा आजही शेकडो भाविक जपताना दिसतात आणि उत्तरोत्तर तो वाढतच जाईल यात शंकाच नाही. आजही त्यांच्या समाधीला पाहून भाविक भगवानबाबांच्या चरणी नतमस्तक होतात. भक्तिभावात एकरूप झालेल्याना भाविकांना बाबांच्या समाधीजवळ त्यांच्या विठ्ठलनामाचा गजर ऐकू येतो असे बोलले जाते. भगवानगडावर आल्यावर प्राप्त होणारी मनःशांतीमुळे लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान बनले आहे.
आमच्यासारखे आम्हीच
कलाकार
वर्ग:इ.स. १९९० मधील मराठी चित्रपट
मालमसाला (चित्रपट)
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट
अर्धदीर्घ अक्ष
हा भूमितीमध्ये लंबवर्तुळाचा गुणधर्म आहे. हा लंबवर्तुळाच्या सर्वात मोठ्या व्यासाचा अर्धा भाग आहे.
भगवानबाबा
समाधी
योगियाची संपदा... त्याग आणि शांती प्रसन्न आचार्य... उभयलोकी किर्तीसोहळामान सम्राट... ईश्वर विभूती... प्रकाशमान... ब्रह्मचारीरूप गुरुवर्य... सर्वश्री... वैराग्यमुर्ती... समाजाला ज्ञानरूपी प्रकाश देणारे... समाजाचे चंद्रसूर्य समजले जाणारे... प्रबोधनाचा महामेरु... भक्तिरसाचा सागर... मायेचा पाझर... पंढरीचा अखंड वारकरी... तुळशीच्या माळेने क्रांतीची ज्योत पेटविणारे... परोपकारी... भक्तीचा गड उभारणारे... भजन-कीर्तन, प्रवचनाची गंगा... शुद्ध आचरणाचा पितामह... स्नेहप्रेमाचे सम्राट...परमविठ्ठलभक्त ... ऐश्वर्यसंपन्न संत... ह.भ.प. श्री भगवानबाबांचे कार्य अलौकिक होते. समाजात झालेले वैचारिक प्रदूषण भगवानबाबांनी कमी केले होते. अधःपतित समाजाला सन्मार्गावर आणले होते.
अर्धदीर्घ अक्ष
वर्ग:भूमिती
भगवानबाबा
संत श्री भगवानबाबांचे तथाकथित चमत्कार
भगवानबाबांनी अनेक चमत्कार केले. भक्तांच्या आध्यात्मिक उन्नतीकरिता भगवानबाबांकडून अनेक चमत्कार घडले.
त्यातील एक म्हणजे त्यांनी पाण्यावर बसून ज्ञानेश्वरी वाचली. पाण्यावर तरंगून भगवानबाबांनी ज्ञानेश्वरीचे पारायण केल्याचे बोलले जाते. ह्या घटनेतूनच भाविकांना भगवानबाबांच्या दिव्यत्वाची प्रचिती आली.
बालपणीही त्यांनी अनेक चमत्कार केले. एकदा अगदी लहान असताना त्यांनी भूक लागलेल्याला स्वतःच्या हाताने भाकरी जमिनीतून काढून दिले असे बोलले जाते.
संत श्री भगवानबाबांची मंदिरे
भगवानबाबांची कीर्ती वाढत गेल्यानंतर महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी भगवानबाबांची मंदिरे स्थापन झालेली आहेत. पंढरपुर, पैठण अशा बऱ्याच ठिकाणी बाबांचे मठ आहे. भगवानगड संस्थानचे कार्यालय पुणे, पिंपरी, मुंबई येथे सुरू होत असून
श्रीक्षेत्र भगवानगडाचे उत्तराधिकारी
भगवानबाबाच्या मृत्यूनंतर भगवानगडावरील गादीचे उत्तराधिकारी म्हणून भीमसिंह महाराज यांनी भगवानगडाची जबाबदारी ४० वर्षे सांभाळली. त्यानी भगवानबाबांच्या चालीरीती पुढे जोपासल्या. ९ नोव्हेंबर २००३ रोजी भीमसेन महाराजांचा मृत्यू झाला.
भीमसिंह महाराजच्या मृत्यूनंतर नामदेवशास्त्री सानप यांची दुसरे उत्तराधिकारी म्हणुन निवड झाली. भगवानबाबांचा वारसा पुढे चालू ठेवत त्यांनी तेथील मंदिराचे काम केले. नामदेवशास्त्री सानप हे महाराष्ट्रातील एक संत, प्रवचनकार व थोर कीर्तनकार आहेत. तेथून पुढे गडाचा विकास वाढीस लागला. गडावर अनेक सुविधा झाल्या. नामदेव महाराजांनी गडावर ज्ञानेश्वरी विद्यापीठाची स्थापना केली. नामदेव महाराज ज्ञानेश्वरीचे गाढे अभ्यासक आहेत. गडातर्फे प्रत्येक गावात मासिक अन्नदान चालू आहे. हे सर्वकाम लोकवर्गणीतून होत आहे. येथे येण्याऱ्या भाविकांची राहण्याची व जेवणाची मोफत सोय केली जाते. येथे श्री क्षेत्र भगवानगड ट्रस्ट कार्यरत आहे.
माध्यमांतील चित्रण
वर्धा येथील यशवंतराव दाते स्मृती संस्थेद्वारे संत भगवानबाबा काव्यसंग्रह पुरस्कार दिला जातो. पाच हजार रुपये, सन्मानचिन्ह आणि मानपत्र असे पुरस्कारांचे स्वरूप आहे.
दिवंगत प्रमोद महाजन यांनी टपाल तिकीट काढून भगवानबाबांचे जगात नाव पोहचविले.
संत भगवानबाबा यांच्यावर भक्तिगीतांची व्हिडिओ सीडी प्रसिद्ध गायक मुरली कुटे याने तयार केली आहे.
संत भगवानबाबा यांच्या जीवनचरित्रावर आधारित असलेल्या पोवाडा प्रसिद्ध शाहीर कल्याण काळे याने तयार केली आहे.
लेखन
भगवानबाबा यांनी काही लेखन केल्याचे ज्ञात नाही.
चित्रपट
संत भगवानबाबा यांच्या विचारांचा अधिकाधिक प्रसार होण्यासाठी भगवानबाबांच्या जीवन व कार्यावर आधारित असलेल्या राजयोगी भगवानबाबा या मराठी चित्रपटाची निर्मिती शेवगाव (जिल्हा अहमदनगर) येथील शिक्षक उमेश घेवरीकर व मफिज इनामदार यांनी केली आहे. हा चित्रपट १३ जून, इ.स. २०१० या दिवशी प्रथम प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाचे पटकथालेखन, संवादलेखन, चित्रीकरण, संकलन, डबिंग ही सर्व कामे महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील शेवगाव येथेच करण्यात आली होती.
दयानिधी संत भगवानबाबा चित्रपट: विसाव्या शतकातील महान संत भगवानबाबा यांच्या जीवनावर आधारित 'दयानिधी संत भगवानबाबा' या चित्रपटाची निर्मिती पूर्ण झाली आहे. बीड जिल्ह्यातील आजिनाथ ढाकणे, भरत डोंगरे व ऋषिकेश बाम निर्मित असलेल्या या चित्रपटात बीड जिल्यातील नवोदित कलाकारांना संधी मिळाली आहे. भगवानबाबा यांच्या भूमिकेत ऋषिकेश बाम, संत वामनभाऊ महाराज यांच्या भूमिकेत रवींद्र महाजनी आहेत. अन्य अभिनेते कुलदीप पवार, रवी पटवर्धन, सुहाशिनी देशपांडे, अतुल अभ्यंकर, मुक्ता पटवर्धन, श्रेयस कुलकर्णी, सुरेश विश्वकर्मा व भरत डोंगरे यांनी विविध भूमिका केल्या आहेत. बाबांच्या पुण्यतिथीनिमित्त श्री क्षेत्र भगवानगड येथे या चित्रपटाच्या DVDचे प्रकाशन करण्यात आले. आता ही DVD सर्वत्र मिळते.
दूरचित्रवाहिनी मालिका
भगवानबाबांच्या जीवनचरित्रावर आधारित 'भगवानबाबा (दूरचित्रवाहिनी मालिका)', साधना या आध्यात्मिक वाहिनीवरून पहिल्यांदा दिनांक ३ ऑक्टोबर, इ.स. २०१२ला प्रसारित झाली. डॉ. विलास उजवणे हे भगवानबाबांच्या भूमिकेत आहेत. सतीश परदेशी हे या मालिकेचे दिग्दर्शक आणि पुणे येथील द टायगर फिल्म्स ॲंन्ड एन्टरटेन्मेंटतर्फे रमेश सस्ते हे निर्माते आहेत. विलास उजवणे यांच्याबरोबरच अभिनेते प्रकाश धोत्रे, राघवेंद्र कडकोळ, रवी पटवर्धन, वृंदा बाळ, पोपट चव्हाण, निकिता कुलकर्णी, सीमा पिसे, महेश शेजवळ हे कलाकारही या मालिकेत होते.
बाह्य दुवे
थोर संत
पीटर ब्रूघेल (थोरला)
पीटर ब्रूघेल (Pieter Bruegel de Oude; १५२५ - ९ सप्टेंबर १५६९) हा एक डच चित्रकार होता. त्याने काढलेली अनेक निसर्गचित्रे लोकप्रिय आहेत. त्याची सुमारे ४५ चित्रे आज अस्तित्वात आहेत तर इतर चित्रे हरवली गेली आहेत.
काही चित्रे
खालील दालनात ब्रूघेलची काही चित्रे व त्यांचे सद्य स्थान दिले आहेत.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्लेमिश चित्रकार वर्ग:डच चित्रकार वर्ग:इ.स. १५२५ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १५६९ मधील मृत्यू
तानिया वूडबरी
तानिया लोरेन वूडबरी (६ जुलै, १९६४:न्यू झीलंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९२ मध्ये २ महिला कसोटी सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
ऋण संख्या
शून्यापेक्षा लहान संख्या ह्या ऋण संख्या होत. शून्याप्रमाणेच ऋण संख्यांचाही विचार भारतातच प्रथमत: झाला. ब्रह्मगुप्ताच्या ग्रंथामध्ये ऋण संख्यांच्या गणिती क्रियांचे नियम प्रथम दिलेले दिसतात.
वर्ग:अंकगणित वर्ग:संख्या
इ.स. १८१७
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८१७ वर्ग:इ.स.च्या १८१० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
महालक्ष्मी मंदिर, मुंबई
भुलाभाई देसाई मार्गावर स्थित  महालक्ष्मी देवीचे  मंदिर मुंबईतील प्रसिद्ध मंदिरांपैकी एक आहे. मंदिरात तीन मुर्ती आहेत महाकाली, महालक्ष्मी आणि महासरस्वती. धाक्जी दादाजी (१७६०- १८४६) ह्या हिंदू व्यापाऱ्याने १८३१ मध्ये ह्या मंदिराचा जीर्णोधार केला.
संदर्भ
वर्ग:मुंबईतील प्रेक्षणीय स्थळे वर्ग:मुंबई वर्ग:मुंबईतील धार्मिक स्थळे
तोरणमाळ (पेठ)
तोरणमाळ हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
पहाडफरीद
पहाडफरीद हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
एमिली ड्रम
एमिली सिसिलिया ड्रम (१५ सप्टेंबर, १९७४:ऑकलंड, न्यू झीलंड - हयात) ही च्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९९२ ते २००६ दरम्यान ५ महिला कसोटी आणि १०१ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे.
वर्ग:न्यू झीलंडच्या महिला क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
झेंडा (चित्रपट)
झेंडा हा मराठी चित्रपट इ.स.२०१० वितरित होतो आहे.
कथा
ठाकरे घराण्यातल्या फुटीवर आधारीत असलेला हा चित्रपट शिवसेनेचा वैभवीकाळ अधोरेखीत करतो. तसेच बाळासाहेब ठाकरे यांचा मराठी माणसासाठी दिलेला लढाही दाखवतो. मात्र पुढील पीढीत पडलेली फुट सामान्य माणसावर आणि कार्यकर्त्यांवर काय परिणाम घडवते हे दाखवणारा चित्रपट असे मानले जाते.
निर्मिती
चित्रपट निर्मिती विख्यात मराठी चित्रपटनिर्माते, दिग्दर्शक अवधूत गुप्ते यांनी केली आहे.
शीर्षकगीत
'जगण्याच्या वारीत मिळेना वाट...' हे या चित्रपटाचे शीर्षकगीत असून ते अरविंद जगताप यांनी रचलेले आहे. चित्रपटात याला ज्ञानेश्वर मेश्राम यांनी आवाज दिलेला आहे.
वर्ग:इ.स. २०१० मधील मराठी चित्रपट
लंबवर्तुळ
भूमितीमध्ये लंबवर्तुळ म्हणजे एखाद्या शंकुला प्रतलाने छेदले असता तयार होणारे एक बद्ध, प्रतलीय वृत्त होय. या वृत्ताच्या दोन नाभिबिंदूंपासून वृत्तावरील सर्व बिंदूंच्या अंतराची बेरीज ही समान असते.
बाह्य दुवे
वर्ग:भूमिती
शिरपूर (वणी)
शिरपूर हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
उपकार दुधाचे (चित्रपट)
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी चित्रपट
झेंडा (निःसंदिग्धीकरण)
झेंडा या शब्दाशी संबंधित खालील लेख उपलब्ध आहेत :
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
वऱ्हाडजांभुळपाडा
वऱ्हाडजांभुळपाडा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील सुधागड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
बिल इंग्लिश
सायमन विल्यम बिल इंग्लिश (३० डिसेंबर, इ.स. १९६१:लुम्सडेन, न्यू झीलँड - ) हे न्यू झीलँडचे ३९वे पंतप्रधान आहेत. जॉन की यांनी डिसेंबर, २०१६मध्ये राजीनामा देताना इंग्लिश यांची भलावण केली व इंग्लिश १२ डिसेंबर, इ.स. २०१६ रोजी इंग्लिश बिनविरोध पंतप्रधानपदी निवडून आले.
व्यवसायाने शेतकरी असलेले इंग्लिश आपल्या पालकांच्या १२ पैकी अकरावे मूल आहेत. १९८७ सालापासून हे सरकारी नोकरीत होते व १९९०मध्ये ते वॉलेस मतदारसंघातून न्यू झीलँड नॅशनल पार्टीतर्फे खासदारपदी निवडून आले. त्यानंतर
सत्तेवर येण्याआधी हे उपपंतप्रधानपदी व त्याआधी मंत्रिमंडळात अनेक वर्षे होते.
वर्ग:न्यू झीलंडचे पंतप्रधान वर्ग:इ.स. १९६१ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अपूर्णांक संख्या
ज्या संख्या पूर्ण एककात व्यक्त करता येत नाहीत, त्यास अपूर्णांक संख्या म्हणतात. अपूर्णांक संख्येच्या छेदामध्ये १ नसतो.
वर्ग :अंकगणित
आयरिश भाषा
आयरिश ही प्रामुख्याने आयर्लंड बेटावर वापरली जाणारी एक भाषा आहे. आयरिश भाषा युरोपियन संघाच्या अधिकृत भाषांपैकी एक आहे.
स्कॉटिश गेलिक व मांक्स भाषांचा उगम आयरिशमधूनच झाला असे मानण्यात येते.
मुधोळ संस्थान
मुधोळ संस्थान हे ब्रिटिश भारतातल्या मुंबई इलाख्यातील डेक्कन स्टेट्स एजन्सीतील एक संस्थान होते.
स्थापना
मुधोळ जहागिरीची स्थापना इ.स. १४६५ या वर्षी झाली. त्‍याचे जहागीरदार घोरपडे घराणे होते. इ.स. १६७० मध्ये मुधोळ जहागिरीचे रूपांतर घोरपडे संस्थानिक असलेल्या मुधोळ संस्थानात झाले. त्यानंतर हे संस्थान इ.स. १८१९ मध्ये ब्रिटिश साम्राज्याच्या अंतर्गत आले.
क्षेत्रफळ
मुधोळ संस्थानाचे क्षेत्रफळ ५०८ चौरस किमी इतके होते.
स्वातंत्र्योत्तर कालखंड
भारत स्वतंत्र झाल्यानंतर मुधोळचे महाराजा राजा भैरवसिंहराव मालोजीराव घोरपडे (द्वितीय) यांनी मुधोळ संस्थान ८ मार्च १९४८ या दिवशी भारतीय संघराज्यात विलीन केले. मुधोळ हे गाव कर्नाटक राज्यातील बागलकोट जिल्ह्यात आहे.
वर्ग:भारतातील संस्थाने वर्ग:बागलकोट जिल्हा वर्ग:डेक्कन स्टेट्स एजन्सीच्या आधिपत्याखालील संस्थाने
कुत्रा
कुत्रा हा एक पाळीव प्राणी आहे, तसाच तो एक इमानदार प्राणी आहे. त्यामुळे त्याचा वापर घराचे राखण करण्यासाठी, शिकार करण्यासाठी, गुन्ह्यांच्या तपासणीसाठी तसेच सोबतीसाठी करतात. कुत्र्यांच्या अनेक प्रजाती आहेत. अनेक व्याधींमध्ये कुत्र्याचा उपयोग ‘[थेरपी डॉग]’ म्हणून केला जातो. कारण कुत्रा मानसिक तणाव कमी करण्यास मदत करतो. रक्तदाबाचा त्रास, हृदयरोग आदींनी ग्रस्त मंडळींना कसे हाताळायचे, याकरिता आता अभ्यासक्रम तयार करण्यात आले आहे. अशा प्रशिक्षित कुत्र्यांना ‘थेरपी डॉग्ज’ म्हणतात.
उत्पत्ती
कुत्र्याची उत्पत्ती ही बहुधा लांडग्यापासून झाली असावी, असे मानण्यात येते. लांडग्याचे आकारमान आणि दातांची ठेवण ही कुत्राशी मिळती-जुळती आहे.
इंडियन परिहा किंवा इन डॉग
साधारणपणे भारतभरात सगळीकडे या प्रजातींचे कुत्रे दिसतात. आपल्याकडे दिसणाऱ्या भटक्या कुत्र्यांप्रमाणेच साधारणपणे यांचे रंग-रूप असते. मात्र तरीही ही प्रजाती पूर्णपणे वेगळी आहे. हे श्वान घोडारंगाचे किंवा काळ्या रंगाचे असतात. काटकपणा हे या प्रजातीचे वैशिष्ट्य मानले जाते.
इंडियन माऊंटन डॉग
हा हिमालयाच्या परिसरात आढळणारा कुत्रा आहे. हा तेथील हवामानाच्या गरजेनुसार केसाळ आणि ताकदवान असतो. हिमाचल प्रदेश, काश्मीर, उत्तराखंड या भागांत संरक्षणासाठी हा श्वान पाळला जातो. ‘गड्डी कुत्ता’ असे याचे स्थानिक नाव आहे.
कन्नी
कुत्र्याच्या या जातीचे मूळ स्थान मूळ स्थान तामिळनाडू असून, मालकाशी अत्यंत इमानदार राहणारी आणि पाळीव म्हणून घरात पटकन मिसळून जाणारी प्रजाती म्हणून या श्वानांची ओळख आहे. ही कुत्री साधारणपणे काळ्या रंगात आढळतात.
कोंबई
ही दक्षिण भारतात आढळणारी प्रजाती आहे. ह्या जातीचा कुत्रा शेताच्या राखणीसाठी पाळला जातो. उंचीला कमी, पण ताकदवान अशी ही प्रजाती आहे.
चिप्पीपराई
कुत्र्याची ही जातही दक्षिण भारतात ही आढळते.
मुधोळ हाऊंड, कारवान हाऊंड किंवा पश्मी
महाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्रप्रदेश येथे प्राधान्याने आढळणारी ही प्रजाती आहे. शिकारीसाठी किंवा राखणीसाठी हा श्वान पूर्वी पाळला जायचा. ह्या कुत्र्यांचा रंग पांढरा, काळा किंवा करडा असतो. ह्या जातींच्या कुत्र्यांची उंची जास्त असते व हे श्वान स्वभावाने आक्रमक असतात.
राजपलयम
ही दक्षिण भारतातील प्रजाती आहे. शुभ्र पांढरा रंग, गुलाबी नाक, उंच, लांब पाय आणि चणीने थोडे बारीक असे हे श्वान राजघराण्यांमध्ये पूर्वी पाळले जायचे. अस्वलांच्या शिकारीसाठी या श्वानांचा उपयोग पूर्वी केला जात असल्याचे उल्लेख आढळतात.
कुत्र्यांच्या भारतीय प्रजातींचे वैशिष्ट्य
भारताच्या भौगोलिक विविधतेनुसार तेथील हवामान, खाणे, जीवनशैली स्वीकारून प्रजाती देशभरातील विविध भागांत पसरल्या आहेत. त्यामुळे कुत्र्याच्या भारतीय प्रजातींची प्रतिकारशक्ती अधिक असते. त्यांच्या गरजाही तुलनेने कमी असतात. स्थानिक परिस्थितीशी नाळ जुळलेली असल्यामुळे तेथील होणारे बदलही या प्रजाती तुलनेने लवकर स्वीकारतात. स्थानिक गरजांनुसार त्यांची गुणवैशिष्ट्ये निर्माण झालेली असल्याने देशाच्या सीमा सुरक्षा दलांकडून राजपलयम किंवा हिमालयाच्या परिसरातील स्थानिक श्वान प्रजातींचा अधिक वापर केला जातो.
कुत्र्याच्या विदेशी जाती.....
(अपूर्ण) जशेफर्डर्मन जर्मन शेफर्ड : जुन्या जर्मन मेंढपाळ कुत्र्यांसह जुने जर्मन मेंढपाळ कुत्रे किंवा जुने जर्मन मेंढपाळ कुत्रे हे जर्मनीतील पारंपारिक प्रकारचे काम करणारे, पाळणारे कुत्रे आहेत. ते लँडरेसेस आहेत ज्यात कुत्र्यांच्या कार्यरत जातींचा समावेश आहे आणि त्यापैकी काही असे प्रकार आहेत ज्यामधून आधुनिक जर्मन शेफर्ड कुत्रा प्रमाणित जाती म्हणून विकसित केला गेला आहे. लँडरेस फेडरेशन सायनोलॉजिक इंटरनॅशनल द्वारे ओळखले जात नाहीत, परंतु काहींचे स्वतःचे मानक आहेत[1] जे काम करण्याच्या क्षमतेसाठी आहेत, दिसण्याच्या वैशिष्ट्यांसाठी नाहीत.
श्वानदंश
कुत्रा चावण्यास श्वानदंश असे म्हणतात. त्यामुळे रेबीज हा रोग होतो. रेबिस फकत जांका ते दुयेस आसा अशीच सुणी चाबल्यार जाता.
बाह्य दुवे
पहा : प्राण्यांचे आवाज
वर्ग:भूचर प्राणी वर्ग:प्राणी वर्ग:सस्तन प्राणी वर्ग:इयत्ता ७ वी बालभारती अभ्यासक्रम संदर्भलेख
मधुकर सामंत
महसूल खात्यातून अतिरिक्त जिल्हाधिकारी म्हणून निवृत्त झालेले मधुकर सामंत हे प्रेक्षकांसमोर विनोदी मराठी कार्यक्रम सादर करणारे एक कलावंत आहेत.
स्वलिखीत निर्मीत नाटके
नाटके : "असा  मी  काय  गुन्हा  केला ! ",    " सोंगट्या ", " ही  व्यथा  मनीची  सांगू  कुणा ? "  इत्यादी  प्रकाशित  नाटकांचे  लेखक, दिग्दर्शक  आणि  सादरकर्ते
धो धो हसा, ध्यानस्थ बसा
‘धो धो हसा, ध्यानस्थ बसा’ या कार्यक्रमाचे प्रयोग महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांसह परदेशांतही झाले. महाराष्ट्रातील अनेक व्याख्यानमालांनी हा कार्यक्रम ठेवून मधुकर सामंतांचा एकप्रकारे गौरव केला आहे.
संदर्भ
वर्ग:मराठी नाट्यदिग्दर्शक वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते वर्ग:मराठी नाटककार
समीक्षेचा अंतःस्वर (समीक्षा ग्रंथ)
समीक्षेचा अंतःस्वर हा प्रा. देवानंद सोनटक्के लिखित एक आस्वादातून समीक्षेच्या तत्त्वांचा शोध घेणारा समीक्षा ग्रंथ आहे. हा प्रा. देवानंद सोनटक्के यांचा ‘सामर्थ्याचा स्वर’ या ग्रंथानंतरचा दुसरा समीक्षाग्रंथ. पुण्याच्या पद्मगंधा प्रकाशनाने प्रकाशित केलाला आहे. ग्रंथात एकूण १७ लेख असून ते पूर्वी विविध चर्चासत्रांत वाचले गॆले आहे वा नियतकालिकांत प्रसिद्ध झाले आहेत. ग्रंथात साहित्यविचार आणि उपयोजित समीक्षा असे दोन प्रकाराचे लेख आहेत.
सोनटक्के यांची समीक्षेची भाषा बोजड आणि पंडिती नाही. त्यामुळे सामान्य वाचकाला ते या वाचनात गुंतवून ठेवतात. कितीतरी नव्या व माहीत नसलेल्या गोष्टी ते सहज समोर मांडतात. उदा. लोकसाहित्यात संज्ञाप्रवाह कसा आहे, त्याचा शोध मर्ढेकरांनी कसा घेतला, ग्रेस यांच्या कवितेत त्यांचे अंतर्मन कसे प्रकटते, आसाराम लोमटे यांची कथा आदिबंधाशी नाते कसे जोडते इत्यादी.
सोनटक्के आस्वाद मांडताना त्याची तात्त्विक चर्चा करतात पण ती बोजड होऊ देत नाही. उदा. मर्ढेकर संवेदनेसाठी प्रयोगशीलता वापरतात. करंदीकर वासनेसारख्या मानवी प्रवृत्तीलाच श्रेष्ठ मानतात. कोलटकरांची कविता अखिल विश्वाची काळजीवाहक आहे, तर ग्रेसची अमूर्त रंगचित्रासारखी आणि अरुण काळेंची तत्त्ववेत्त्याची आहे असे ते मांडत जातात.
समीक्षक द भि कुलकर्णी यांनी म्हटल्याप्रमाणे सोनटक्के यांनी नवअभिरुचीच्या साहित्याचे स्वागत आणि गतअभिरुचीच्या साहित्याचे पुनर्मूल्यन केले आहे.
साहित्यविचार
या ग्रंथात कुसुमावती देशपांडे, बा. सी. मर्ढेकर, भालचंद्र नेमाडे यांच्या साहित्याविचारांची, वसंत आबाजी डहाके यांच्या समीक्षेच्या सांस्कृतिक दृष्टीची चर्चा करणारे तात्त्विक लेख आहेत.
उपयोजित समीक्षा
पुस्तकात मर्ढेकर, करंदीकर, अरुण कोलटकर,श्रीधर शनवारे, ग्रेस अरुण काळे, दीपक रंगारी यांच्या कविता आणि श्याम मनोहर (शीतयुद्ध सदानंद), ह. मो. मराठे (काळेशार पाणी) आसाराम लोमटे (इडा पीडा टळो) यांच्या साहित्यकृतींची आस्वादक समीक्षा केली आहे.
वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
बुला चौधरी
बुला चौधरी (जन्म-२ जानेवारी १९७०,हुगली,भारत) ही माजी भारतीय राष्ट्रीय महिला जलतरणपटू आहे.ती एक अर्जुन पुरस्काराचा मानकरी आहे आणि तसेच पद्मश्री पुरस्कार विजेता आहे.२००६ ते २०११ पर्यंत पश्चिम बंगालमध्ये भारताचे आमदार म्हणून काम केले.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:भारतीय जलतरणपटू वर्ग:भारतीय महिला जलतरणपटू‎
इ.स. १८४७
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १८४७ वर्ग:इ.स.च्या १८४० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १९ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
अभिजीत चव्हाण
अभिजित चव्हाण हे एक मराठी नाट्य-चित्र अभिनेते आहेत.
दूरचित्रवाणी मालिका
वर्ग:मराठी अभिनेते
कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ(കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം) यास नेंदुबासेरी विमानतळ नाव आहे. हा विमानतळ केरळमधील सर्वाधिक वर्दळीचा तर भारतात आंतरराष्ट्रीय प्रवासीसंख्येनुसार चौथ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक वर्दळीचा विमानतळ आहे. येथे एर इंडिया एक्सप्रेसचे मुख्य ठाणे आहे.
भारतातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळांपैकी हा पहिला खाजगीकरण झालेला विमानतळ आहे.
<!--
वर्णन
Built in the traditional architectural style of Kerala, the airport is owned by Cochin International Airport Limited (CIAL), a public company, initially held by a large number of non-resident Indians investors, (Indian citizens who live outside India), major Indian corporations and a 13% holding by the government of Kerala. This is the first international airport in India to be built with only a minority (13%) Central Government stake in a public-private partnership (PPP) project. The total governmental stake (central & state), is thus 26%. The Chief Minister of Kerala, currently V. S. Achuthanandan is ex officio chairman of CIAL.
Cochin International Airport is located about 30 km from the central city area of Kochi, and amenities such as pre-paid taxis are readily available. Its location near tourist areas and the availability of undeveloped land near the location provides opportunity for growth in the region. This has helped to make it the busiest airport in Kerala.
With a 3400 m long runway, the airport is equipped to operate any type of aircraft currently in commercial service. At present, it is the fourth busiest Indian airport in international traffic. It handled a total of 2.5 million domestic and international passengers in 2006-2007. There are 464 services in the domestic sector and 314 services in the international sector in Kochi per week It has a full length parallel taxiway of 3400 m. The runways are spread over the panchayats, or local administration areas, of Nedumbasserry, Sreemoolanagaram and Kanjoor.
Currently, the largest aircraft flying into Cochin International Airport is the Boeing 777-200/-200ER, a daily flight from Dubai by Emirates and Saudi Arabian Airlines operating to Riyadh once a week. Construction of a new international terminal area with duty-free shops has been completed recently.
The total cost of the airport project was 3.15 billion rupees (about US$ 68.5 million). The airport has a domestic terminal and an international terminal. The ground control is handled by Air India & WFS and the fuel supply to the airport is by the Bharat Petroleum. Both hold interest-free security deposits in CIAL.
The airport company holds 440 acre of prime land at its disposal for commercial deployment. A 35-billion-rupee master plan (involving construction of an 18-hole golf course, business centre, hotel chains, malls, industrial and IT parks and logistics centre) has been developed by CIAL to generate revenues. Airport fees for international passengers have been waived and customs processing time is relatively quick. Supplemental revenue is generated from leasing advertisement space within the terminals. The location has been commended for its style and clean image.
In addition to flights connecting it with most major cities in India, Cochin International Airport has direct flights to several destinations in the Middle East and Southeast Asia.
प्रवासी टर्मिनल
The airport has two terminals. The Domestic terminal consists of 100,000 sq ft divided into two blocks, one for arrival and one for departure. Both departure and arrival blocks are interconnected through a corridor inside. Non-passengers can enter into terminal on purchase of guest ticket. This enables non passengers to accompany passengers upto X-ray screening. The departure hall has 20 check-in counters including 5 premium check-in counters. It also has 5 security gates and a large waiting lounge that can accommodate 400 passengers at a time. There is also a premium lounge available for business class passengers. The waiting lounge has a family room. The arrival hall has 2 baggage carousel along counters of several tourist operators, hotel reception counters, car-rentals, mobile kiosks and a pre-paid taxi counter.
The international terminal consists of 478,000 sq ft divided into departure and arrival blocks. Both departure and arrival halls are designed to accommodate 1200 people at any given time. Non passengers can enter into the terminal on payment of Rs 50 for guest tickets. There are 30 computerized CUTE enabled check-in counters including 5 premium check-in. It also has 30 passport control counters, 10 security gates and 5 customs counters. The waiting lounge is located in second floor which is very spacious and large enough to accommodate 1500 passengers at any point of time. There are two premium lounges for first and business class passengers. Expansion works are underway making many parts closed. There are 7 gates with 5 aero-bridges. The departure hall has several money changers, banks counters, medical facilities and offices of various airlines. The arrival hall is equipped with 23 passport control counters and 4 large baggage carousels, 8 red channels and 2 green channels of customs. The arrival hall also has various car-rental counters, hotel reception offices, bank and money changer counters located near the exit.
बाजारहाट
In pursuit of earning more non-aeronautical revenue, CIAL has set up more shopping facilities. The Duty-free in International terminal is the first full-scale duty free shops in India and one of the largest. The arrival hall has large duty-free shopping area of 13,000 sq ft spread over two floors with large collections of leading liquor brands, perfumes, chocolates, handicrafts, watches, gold, books and electronics. The departure block duty free is under construction, though a last-minute shopping counter of 2000 sq ft, currently functions helping passengers to buy selected liquor, chocolate, perfumes, ethnic handicrafts, spices etc.
A large shopping arcade is provided in departure hall of domestic terminal which has several stores selling traditional Kerala specialties and apparels.
जेवण
There is a large multi-cuisine restaurant operated by Saj inside departure hall of International terminal. Apart from this, several small cafes and sandwich counters operate in both domestic and international terminal. A large cafe operates in waiting lounge of domestic terminal. A food court is under construction in international terminal.
कक्षीय वक्रता निर्देशांक
खगोलशास्त्रामध्ये एखाद्या वस्तूचा अक्ष हा वर्तुळाकारापेक्षा किती अंशांनी वेगळा आहे हे दर्शविण्याकरीता वापरण्यात येणाऱ्या निर्देशांकाला  असे म्हणतात.
कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
ईतर सोयी
Both the terminals are Wi-Fi enabled giving passengers access to complimentary internet, apart from a business center operating in the departure hall of the international terminal. The airport has 7 retiring rooms for transit and early passengers in international terminal which can be booked at terminal manager's office on first-come-first-serve basis. A large child care room is available in the international terminal. Complimentary public telephones for local calls and postal counters are also available. Large plasma televisions have been installed in all waiting lounges for entertainment.
कक्षीय वक्रता निर्देशांक
वर्ग:भौतिकशास्त्र वर्ग:खगोलशास्त्र
कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
बाह्य दुवे
-->
कक्षीय वक्रता निर्देशांक
Кеплеровы элементы орбиты
कोची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ
संदर्भ
वर्ग:कोची वर्ग:केरळमधील विमानतळ वर्ग:भारतातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ वर्ग:कोचीमधील वाहतूक वर्ग:एर्नाकुलम जिल्हा
आल्बेनियन भाषा
आल्बेनियन ही प्रामुख्याने आल्बेनिया व कोसोव्हो ह्या देशांमध्ये वापरली जाणारी एक भाषा आहे. युरोपातील अनेक देशांमध्ये आल्बेनियन भाषा बोलली जाते.
हेसुद्धा पहा
वर्ग:इंडो-युरोपीय भाषा भा
ल कॉर्बूझीये
चार्ल्स एदुआर्द जीनेरे (Charles-Édouard Jeanneret), टोपणनाव ल कॉर्बूझीये (Le Corbusier; ऑक्टोबर ६, इ.स. १८८७ - ऑगस्ट २७, इ.स. १९६५) हा एक स्विस-फ्रेंच स्थापत्यकार होता. त्याला आधुनिक वास्तूशास्त्राचा जनक मानले जाते.
इ.स. १९५० च्या दशकात कॉर्बूझीयेला भारतातील चंदिगढ हा केंद्रशासित प्रदेश विकसित करण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली. भारतातील पहिले सुनियोजित शहर म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या चंदिगढमधील अनेक इमारती कॉर्बूझीयेने डिझाइन केल्या आहेत तसेच शहरामधील सेक्टरची संकल्पना देखील त्याचीच आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:फ्रेंच स्थापत्यकार वर्ग:स्विस स्थापत्यकार वर्ग:इ.स. १८८७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९६५ मधील मृत्यू
शिवणी (वणी)
शिवणी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
एदुआर्द-ऑन्री आव्रिल
एदुआर्द-ऑन्री आव्रिल (मे २१, १८४३ - १९२८) हा फ्रेंच चित्रकार व व्यावसायिक सजावटकार होता. हा पॉल आव्रिल टोपणनावाखाली शृंगारचित्रे काढत असे.
वर्ग:फ्रेंच चित्रकार वर्ग:इ.स. १८४३ मधील जन्म वर्ग:इ.स. १९२८ मधील मृत्यू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
हल्लीकर गाय
हल्लीकर हा कर्नाटकात आढळणारा गोवंश असून याचा शेती आणि कष्टाच्या कामासाठी चांगला उपयोग होतो. बैलाचा उंच खांदा, लांब आणि पाठीमागे, आत वाळलेली शिंगे, मोठं डोकं, काटक आणि उंच शरीर, राखाडी आणि कधीकधी काळा रंग ही या गोवंशाची ओळख आहे.
अमृतमहाल प्रजातीची निर्मिती यांच्या पासून झाली असे म्हणतात. अमृतमहाल सोबतच या प्रजातिला राजाश्रय मिळाला होता. टिपू सुलतानाने इंग्रजांच्या विरोधातील लढाईत सामान वाहून नेण्यासाठी या प्रजातीचा वापर केला होता. मैसूर, तुमकुर हसन या प्रांताला हल्लीकर म्हणून ओळखले जाते. आणि याच प्रांतात ही प्रजाती मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होती. आणि यावरूनच यांचं नाव सुद्धा हल्लीकर असे पडले. सामान्य पण नियमित खुराक या प्रजातीसाठी पुरेसा आहे. जरी अल्प दूध देणाऱ्या अमृतमहाल गाईची निर्मिती हल्लीकर गोवंशा पासून झालेली असली तरी पण मुळात हा गोवंश दूध देण्यात पण उत्तम आहे. शेती उपयुक्त बैल आणि दुग्धजन्य पदार्थ ही या गोवंशाची विशेषता मानली जाते.
कर्नाटक आणि तामिळनाडू मध्ये सुद्धा या प्रजातीचा प्रसार आणि वापर चांगला झाला.
सण २००० मध्ये भारतीय डाक विभाग तर्फे या प्रजातीचा फोटो असलेले तिकीट प्रकाशित करण्यात आले होते.
संदर्भ
वर्ग:गायीच्या प्रजाती वर्ग:भारतीय गायीच्या प्रजाती‎
नंदकुमार महादेव नाटेकर
नंदकुमार महादेव नाटेकर ऊर्फ नंदू नाटेकर हा माजी मराठी-भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू आहे.
वर्ग:भारतीय बॅडमिंटन खेळाडू वर्ग:मराठी खेळाडू
परिभ्रमण काळ
म्हणजे एखाद्या खगोलिय वस्तूला दुसऱ्या वस्तूभोवती पूर्ण प्रदक्षिणा घालण्यासाठी लागणारा काळ.
वर्ग:खगोलशास्त्र जशी आपली पृथ्वी ही सूर्याभोवती प्रदक्षिणा घेते त्यास परिभ्रमण म्हणतात उदा. जेव्हा वटपौर्णिमेला सौभाग्यवती स्त्रिया वडाच्या झाडाची पूजा करतात तेव्हा त्या वड या झाडाला प्रदक्षिणा घेतात ... अशास आपण परिभ्रमण म्हणतो
हम लोग (दूरचित्रवाणी मालिका)
हमलोग ही भारतातील दूरचित्रवाणी वरून प्रक्षेपित होणारी पहिली मालिका आहे. अशोक कुमार द्वारा सूत्रसंचालित आणि मनोहर श्याम जोशी द्वारा लिखित हमलोग मालिकेने तत्कालीन लोकप्रियतेचे उचांक मांडले होते.
इ.स. १६७१
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १६७१ वर्ग:इ.स.च्या १६७० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १७ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
हम लोग (दूरचित्रवाणी मालिका)
बाह्य दुवे
वर्ग:दूरदर्शन दूरचित्रवाहिनी मालिका वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी मालिका