cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
हिरोजन
हिरोजन हे स्टार ट्रेक कथानाकातील एक काल्पनिक प्रजाती आहे. जीन रॉडेनबेरी यांनी १९६० मध्ये स्टार ट्रेक या नावाने, एका काल्पनिक ब्रह्मांडाची रचना केली व स्टार ट्रेक कथानक बनवले.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक वर्ग:स्टार ट्रेक कथानकातील प्रजाती
पेद्रो संताना लोपेस
पेद्रो मिगेल दि संताना लोपेस (२९ जून, इ.स. १९५६:लिस्बन, पोर्तुगाल - ) हा २००४-५ मध्ये आठ महिन्यांकरता पोर्तुगालचा पंतप्रधान होता.
वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म वर्ग:पोर्तुगालचे पंतप्रधान वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
क्रेस्टोन
क्रेस्टोन अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील छोटे गाव आहे. २००० च्या जनगणनेनुसार येथील वस्ती ७३ इतकी होती. सांग्रे दि क्रिस्टो पर्वतरांगेच्या पश्चिमेस असलेले हे गाव सान लुइस व्हॅलीमध्ये आहे. येथे जवळ लक्ष्मीचे देउळ आहे. दरवर्षी सप्टेंबरच्या पहिल्या वीकांतात येथे सान लुइस उर्जा बाजार भरतो.
वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे वर्ग:साग्वाश काउंटी, कॉलोराडो
समीकरण
समीकरण (इंग्लिश: Equation, इक्वेशन ;) म्हणजे दोन पदावल्यांमध्ये समानता सूचित करणारे गणिती विधान असते. समीकरणामध्ये दोन पदावल्यांमध्ये = हे चिन्ह वापरून समानता दर्शवली जाते. उदाहरणार्थ,
बाह्य दुवे
वर्ग:बीजगणित
नागाळा
नागाळा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
दामोत
दामोत हे आठव्या ते इ.स.पू. पाचव्या शतकात इरिट्रिया व उत्तर इथियोपियामधील एक राज्य होते. येहा ही त्याची राजधानी होती. हे राज्य पूर्वी अब्बाई नदीच्या (निळी नाइल) दक्षिणेस आणि मुगेर नदीच्या पश्चिमेस वसलेले होते, परंतु सोळाव्या शतकाअखेर ओरोमो लोकांच्या हल्ल्यांना कंटाळून ते अब्बाई नदीच्या उत्तरेस गेले.
वर्ग:प्राचीन राज्ये वर्ग:इथियोपियाचा इतिहास
एकपदी
एकपदी ही बीजगणितातील समीकरणांचीएक संज्ञा आहे.
वर्ग:बीजगणित
ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २००६-०७
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. २००७ मधील क्रिकेट न्यू झीलंड २००७ वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे
शाहूवाडी
शाहूवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्याच्या कोल्हापूर जिल्ह्यामधील गाव आहे. हे गाव शाहूवाडी तालुक्याचे प्रशासकीय केंद्र असून रा.म. २०४वर अंबा घाटाच्या माथ्यावर आहे.
कोळावाडी
कोळावाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील कोरेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
शाहूवाडी
जवळची प्रेक्षणीय ठिकाणे : -
आंब्यापासून तीन किलोमीटरवरील खिंडीचा प्रवेश विस्तीर्ण कोकण दर्शन घडवितो. मात्र, खिंड व हनुमान मंदिराकडे जाणाऱ्या वाटेजवळ दरड पडण्याची भीती राहत असल्याने गायमुख,विसावा पॉर्इंट व चक्रीवळण ही ठिकाणे दरीतून धुक्याची सोबत पुरविणारे पावसाचे तुषार अंगावर घेण्यास वाहनांची रीघ लागते. साहसी पर्यटनाचा वर्षा बाज म्हणजे आंबा घाट कोल्हापूर-रत्‍नागिरीच्या जिल्ह्यांची सीमा सजवलेला तेरा किलोमीटरचा नागमोडी आंबाघाट, आंबा-विशाळगड व केंबुणेर्वाडी ते पावनखिंड हा जंगलनी इतिहासाची साद घालणारी वनराई, केर्लेचा धबधबा, मानोली धरणाच्या सांडव्याने घेतलेले प्रशस्त धबधब्याचे रूप, गेळवडे धरणाचा झाडीत विसावलेला बारा किलोमीटरचा बॅक वॉटर व्हू, बर्की, पांढरेपाणी ही वर्षा पर्यटनाला हाकणारी स्थळे सर्वांनाच भुरळ घालतात. गेल्या चार-पाच वर्षांपासून कोल्हापूर,कोकण व पुणे, मुंबई भागातील हौशी मंडळी येथील शहारणारा पाऊस एन्जॉय करण्यास गर्दी करीत आहेत. भर पावसातील पावनखिंडीची वारी तर राष्ट्रीय पातळीवर पोहोचली आहे.
कोळावाडी
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो.हिवाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १८ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २१ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ६०० मिमी पर्यंत असते. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
शाहूवाडी
जवळची प्रेक्षणीय ठिकाणे : -
केर्ले धबधबा : शाहूवाडीपासून केर्ले अठरा किलोमीटरवर. गावच्या दऱ्यामधील खरब्याचा ओढा दोनशे फुटांवरून कोसळत पुढे तीन टप्प्याने खळाळत झाडीत विसावतो. घनदाट जंगलातून झेपावणारा धबधबा किर्र जंगलाचा थरार उभा करतो. महामागार्पासून अडीच किलोमीटरचा रस्ता केर्ले प्राथमिक शाळेजवळून धबधब्याकडे वळतो. त्यापुढे अर्धाकिलोमीटरची माळरान वाट धबधब्याला भिडते.
कोळावाडी
संदर्भ
वर्ग:कोरेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
शाहूवाडी
जवळची प्रेक्षणीय ठिकाणे : -
मानोली धरण व सांडवा धबधबा : आंबा बस थांब्यापासून दोन किलोमीटरवरील विशाळगड मार्गावरून हे धरण नजरेत येते. तिन्ही बाजूच्या वनराजीतून धडाडणारे निर्झर जलाशयाला मिळतात. जलाशय दोन टप्प्यात सांडव्याच्या रूपाने धबधबा बनतो. सांडव्याच्या सुरुवातीला तीनशे फूट सिमेंटच्या कठड्यावरून समांतर फेसाळणारे पाणी काळ्या खडकातून पुढे सरकते. पुढे तो प्रवाह सव्वाशे फूट उंचीच्या चरीतून प्रशस्त डोहात धडकतो. पुढे कडवी नदीचे रूप घेतो.हाकेच्या अंतरावर गावाची वस्ती व लगत हॉटेल सुविधा आहे.
विशाळगड जंगल सफर : आंबा ते केंबुणेर्वाडी हा दहा किलोमीटरचा जंगलमय घाट प्रवास साहसी थ्रील देतो. कोल्हापूरपासून अंतर ७0 किलोमीटर असून प्रवासाला २ तास लागतात. निवास व जेवणाची चांगली सोय आहे. झाडीतील पाणथळे, वाट अडवणारे गवे, वाऱ्यासोबत पाठशिवण खेळणारे धुके अंगावर घेत कोकण पॉर्इंट व वाघझऱ्यावरचा पाऊस नीरव शांतता व भयान एकांत देतो. या मार्गावर दोन ठिकाणी ओढ्याचे पाणी येते.
वर्ग:शाहूवाडी तालुका वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावे
कलमपाडा
कलमपाडा हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
अंजुम चोप्रा
अंजुम चोप्रा (२० मे, इ.स. १९७७:नवी दिल्ली, भारत - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. १२ फेब्रुवारी १९९५ रोजी विरूद्ध क्राइस्टचर्च येथे आणि १७ नोव्हेंबर १९९५ रोजी कोलकात्यातील ईडन गार्डन्स इथे तिथे अनुक्रमे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय आणि कसोटी पदार्पण केले. ती डावखुरी फलंदाज असून उजव्या हाताने मध्यम-द्रुतगती मारा करते. ती आजवर १२ कसोट्या आणि ११६ एकदिवसीय सामने खेळलेली आहे.
कलमपाडा
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
रस सिंह रावत
रस सिंह रावत ( एप्रिल १७, इ.स. १९४७) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते आहेत. ते राजस्थान राज्यातील अजमेर लोकसभा मतदारसंघातून इ.स. १९८९, इ.स. १९९१, इ.स. १९९६, इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये लोकसभेवर निवडून गेले.
मोहम्मद बुदियाफ
मोहम्मद बुदियाफ (२३ जून, इ.स. १९१९ - २३ जून, इ.स. १९९२) हा अल्जीरियाचा राष्ट्राध्यक्ष होता.
रस सिंह रावत
वर्ग:भारतीय राजकारणी वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य वर्ग:अजमेरचे खासदार वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
मोहम्मद बुदियाफ
वर्ग:अल्जीरियाचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग: इ.स. १९९२ मधील मृत्यू वर्ग:इ.स. १९१९ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
खांडसई
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
क्रेनिम
क्रेनिम हे स्टार ट्रेक कथानाकातील एक काल्पनिक प्रजाती आहे. जीन रॉडेनबेरी यांनी १९६० मध्ये स्टार ट्रेक या नावाने, एका काल्पनिक ब्रह्मांडाची रचना केली व स्टार ट्रेक कथानक बनवले.
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक वर्ग:स्टार ट्रेक कथानकातील प्रजाती
मुंडे (निःसंदिग्धीकरण)
वर्ग:निःसंदिग्धीकरण पाने
चीन-शीख युद्ध
मे १८४१ ते ऑगस्ट १८४२ या काळात चीन-शीख युद्ध झाले.
धूम (युफोरिया)
धुम हा युफोरिया बॅन्ड ने प्रसिद्ध केलेला पहिला अल्बम आहे. वर्ग:युफोरिया वर्ग:भारतीय संगीत
इ.स. १९६८
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १९६८ वर्ग:इ.स.च्या १९६० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
क्रोएशिया एरलाइन्स
बाह्य दुवे
वर्ग:क्रोएशियामधील विमानवाहतूक कंपन्या वर्ग:स्टार अलायन्स
पद्मा चव्हाण
(जन्म : ७ जुलै १९४८; - १२ सप्टेंबर १९९६) ह्या मराठी नाटकांतील आणि चित्रपटांतील अभिनेत्री होत्या. स्त्रीसौंदर्याचा एक अनोखा नमुना म्हणून ख्याती असलेल्या पद्मा चव्हाणांच्या नाटकांच्या जाहिरातींत त्यांच्या नावाआधी 'मादक सौंदर्याचा ॲटम बॉम्ब' असे छापले जात असे.
जेजुरी (समुद्रपूर)
जेजुरी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
जैत रे जैत
कथानक
चित्रपटाची कथा ठाकर अदिवासींवर बेतलेली आहे. नाग्या (मोहन आगाशे) हा भगताचा मुलगा असतो. त्याला पुण्यवंत व्हायचे असते. एकदा त्याला मधमाशी चावते आणि त्याचा डोळा निकामी होतो. म्हणून त्याला  लिंगोबाच्या डोंगरावर जाऊन तिथली राणी माशी मारायची आहे. चिंधी (स्मिता पाटील) हिचा आधी विवाह झाला असतो. परंतु धाडसी चिंधीचा नवरा दारूबाज आणि भित्रा आहे. त्यामुळे ती माहेरी परत येते. आदिवासी रितीप्रमाणे तिच्या बापाला नवऱ्याला नुकसानभरपाई द्यायला लागते. चिंधी आणि नाग्या प्रेमात पडतात. याला नाग्याच्या आईचा (सुलभा देशपांडे) विरोध असतो. चिंधी नाग्याला सराव करण्यासाठी मदत करते. दरम्यान चिंधी नाग्यापासून गरोदर राहते. शेवटी नाग्या लिंगोबाचा डोंगर सर करतो. चिडलेल्या मधमाश्या चिंधीवर हल्ला करतात व त्यात चिंधी मरते. नाग्या राणी माशीला मारण्यात यशस्वी होतो.
जैत रे जैत झालं (राणी माशी मेली) तरी हाती काहीच लागत नाही कारण त्याच्या आयुष्यातली राणीदेखील मरते.
गीते
या चित्रपटात खालील गाणी आहेत.
पेत्र चेक
पेत्र चेक (Petr Čech) हा एक चेक फुटबॉल खेळाडू आहे. चेक चेल्सी व चेक प्रजासत्ताकासाठी गोलरक्षक म्हणून खेळतो. चेकला युएफा चॅंपियन्स लीगच्या २००४-०५, २००६-०७ व २००७-०८ ह्या तीन हंगामांमध्ये सर्वोत्तम गोलरक्षकाचा पुरस्कार मिळाला आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:चेक प्रजासत्ताकाचे फुटबॉल खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म वर्ग:चेल्सी एफ.सी. खेळाडू वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
अंजली गुप्ता
फ्लाईंग ऑफिसर अंजलि गुप्ता  (?? - ११ सप्टेंबर, २०११) ही भारतीय वायुसेनेतील एक अधिकारी होती. ही कोर्ट मार्शल झालेली भारतातील पहिली महिला अधिकारी होती. ती बेंगळुरूमध्ये एअरक्राफ्ट सिस्टम्स ॲन्ड टेस्टिंग एस्टॅब्लिशमेंट येथे काम करीत होती. तिचे वडील बँक अधिकारी होते आणि तिची आई एका शाळेत शिक्षिका होती. तिला दोन बहिणी आहेत. दिल्ली विद्यापीठातून एम.फिल पूर्ण केले होते. २००१ मध्ये बेळगाव येथे तिची नेमणूक झाली.
आरोप
फेब्रुवारी २००५ मध्ये अंजली गुप्ता यांनी बेंगळुरूमधील एका पोलिस स्टेशनमध्ये आपल्या तीन वरिष्ठ अधिकाऱ्यांविरोधात तक्रार दाखल केली. पोलिसांनी तिला तिच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत सामोपचाराने समस्या सोडवण्यासाठी विचारणा केली. त्यानंतर अंजली गुप्ता यांनी केंद्रीय अन्वेषण विभागाच्या (CBI च्या) चौकशीची मागणी करून कर्नाटक उच्च न्यायालयात संपर्क साधला. काही दिवसांनी अंजली गुप्ता यांनी एका टीव्ही मुलाखतीत आरोप केला की तिच्या कामाच्या ठिकाणी लैंगिक अत्याचार होतो. यावरून तिच्याविरुद्ध जनरल कोर्ट मार्शल (जीसीएम) कार्यवाही सुरू करण्यात आली. भारतीय वायुसेनेच्या प्रशासनाने मानसोपचारासाठी तिची नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेन्टल हेल्थ ॲन्ड न्यूरो सायन्सेस आणि इन्स्टिट्यूट ऑफ एरोस्पेस मेडिसीनच्या डॉक्टरांकडून तपासणी करवली. तिला नंतर रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. प्रारंभी तिच्यावर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी ब्रेकफास्ट फेकण्याचा आरोप केला होता. अंतिम आरोपपत्रात दंडाची रक्कम कमी करण्यात आली.
वर्ग:भारतीय वायुसेनेतील महिला अधिकारी वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सोलापूर भुईकोट किल्ला
भुईकोट किल्ला, सोलापूर हा सोलापूरातील एक किल्ला आणि महत्त्वाचे पर्यटनस्थळ आहे. हा किल्ला "सोलापूरचा भुईकोट किल्ला" म्हणून ओळखला जातो. भारत सरकारने या किल्ल्याला १९३० मध्ये महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केले होते.
भौगोलिक स्थान
मुंबई-हैद्राबाद हा महामार्ग सोलापूर शहरातून जातो. सोलापूर शहरात भुईकोट प्रकारचा किल्ला आहे. हा किल्ला 'सोलापूरचा भुईकोट किल्ला' म्हणून ओळखला जातो. भारत सरकारने या किल्ल्याला दिनांक ४ डिसेंबर, इ.स. १९३० रोजी महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केलेले आहे.
मध्यकालीन इतिहासामध्ये सोलापूरच्या किल्ल्याला महत्त्वाचे स्थान प्राप्त झाले होते. बहमनींच्या राज्याची शकले उडाल्यावर त्यातून पाच शाह्या निर्माण झाल्या. या पाच शाह्यांनी आपली वेगळी चूल मांडली. या पाचही राजवटीच्या मध्यवर्ती ठिकाणी सोलापूरचे भौगोलिक स्थान होते. त्यामुळे सोलापूरचे महत्त्व वाढले.
इतिहास
बाराव्या शतकात बांधलेले हा भुईकोट किल्ला सिद्धेश्वर तलावाच्या काठावर वसलेला आहे. इतिहासप्रेमींनी, अभ्यासकांनी व होसी पर्यटकांनी आवर्जुन भेट द्यावी असा हा किल्ला आहे. दुसरे बाजीराव पेशवे, सातारचे छत्रपती प्रतापसिंह भोसले १८१८ मध्ये १ महिने येथे राहिले होते. माहिती नुसार सोलापूरचा किल्‍ला हा श्रीकांत यांनी १७१९ साली आपल्या प्रज्ञा साठी बांधला. काहींच्या मते हिंदू राजांच्या काळात बांधलेल्या या किल्ल्याभोवती महमूद गावान याने दुसरी तटबंदी बाहेरून बांधून किल्ला अभेद्य केला. महमूद गावान हा बहमनी सुलतान महंमदशाह याचा दिवाण होता.
इतिहासातील अनेक घटनांचा साक्षीदार असलेला सोलापूरचा किल्ल्या अनेक राजवटीचे आश्रय स्थान होता. या ऐतिहासिक घटनांमध्ये एक गमतीशीर मजाही आहे. ती म्हणजे 'सोलापूरचा किल्ल्‍ला' हा लग्नामध्ये हुंडा म्हणून दिल्याची नोंद आहे. ही नोंद एकदा नाही तर दोन वेळा आहे.
अहमदनगर येथे बुऱ्हाण निजामशहा गादीवर होता. तर, विजापूर येथे इस्माईल आदिलशहा सत्तेवर होता. त्यांच्यामध्ये सलोख्याचे संबंध प्रस्थापित झाले होते. हे संबंध दृढ करण्याच्या दृष्टीने एक विवाह संबंध घडवून आणण्यात आला. आदिलशहाच्या कन्येला बुऱ्हाण निजामशहाला देऊन हा लग्नसमारंभ धुमधडाक्यात साजरा करण्यात आला. हा विवाह सोलापूरच्या किल्ल्यामध्ये झाला. त्यावेळी म्हणजे, इ.स. १५२३ मध्ये हा किल्‍ला विजापूरच्या ताब्यात होता. जावयाला हुंडा म्हणून 'सोलापूरचा किल्‍ला' देण्याचे आदिलशहाने जाहीर केले होते. पण विवाहानंतर आदिलशहाने हा किल्‍ला देण्याचे नाकारले. त्यातून पुढे निजामशहा आणि आदिलशहा यांच्यात युद्धही झाले. या युद्धात जावई निजामशहाचा पराभव झाला. दुसऱ्यावेळी इ.स. १५५२ मध्ये अहमदनगरची राजकन्या चांदबिबी अली आदिलशहाला देण्यात आली. तर अली आदिलशहाची बहीण हदिया सुलताना हिचा विवाह मुतर्जा निजामशहाशी करण्यात आला. तेव्हा मात्र कबूल केल्याप्रमाणे निजामशहाने हा किल्‍ला विजापूरच्या सुलतानाला हुंडा म्हणून दिला.
सोलापूरचा किल्‍ला बहमनी, आदिलशाही, निजामशाही नंतर मोगल सत्तेत आला. औरंगजेबाच्या कारकिर्दीत त्याचा बराच काळ या किल्ल्याच्या परिसरात गेला. पुढे हैदराबादच्या निजामाच्या आणि नंतर मराठ्यांच्या ताब्यात हा किल्‍ला गेला.
पाहण्यासारखे
सोलापूरचा किल्‍ला दुहेरी तटबंदीचा आहे. खंदकाच्या आत असलेल्या या दुहेरी तटबंदीमुळे सोलापूरचा किल्‍ला अभेद्य आणि बलदंड झालेला आहे. याच्या बाहेरील तटबंदीमध्ये चार कोपऱ्यांवर चार बलदंड बुरूज आहेत. या बुरुजांना एकमेकांना जोडणाऱ्या तटबंदीमध्ये आणखी २२ बुरूज बांधून बुरुजांची एकभक्कम साखळीच निर्माण करण्यात आली. साधारण तीस फूट उंचीची तटबंदी असून त्यावर जागोजाग माऱ्यासाठी छिद्रे केलेली दिसतात. बुरुजांवर तोफा ठेवण्याची सोय करण्यात आली आहे.
बाहेरील भक्कम तटबंदीच्या आत असलेली दुसरी तटबंदी उंच आहे. याच्याही चार कोपऱ्यांवर चार बुरूज असून ते अधिकच उंच बांधण्यात आलेले आहेत. या बुरुजांवरून दूरवर टेहळणी करता येत असे. किल्ल्याच्या एका बाजूला सिद्धेश्वर तलावामुळे नैसर्गिकपणा आला आहे.
सोलापूरचा किल्‍ला हा पुरातत्त्वखात्याच्या अखत्यारीत आहे. किल्ल्यात प्रवेश करण्यासाठी नाममात्र शुल्क आकारण्यात येते. किल्‍ला आणि त्याचा परिसर सुशोभित केलेला आहे. किल्ल्याचे दरवाजे अतिशय भक्कम असून शहर दरवाजा, हत्ती दरवाजा, खाती दरवाजा अशा नावानी ते ओळखले जातात. किल्ल्यामध्ये ध्वस्त झालेले मंदिर तसेच अनेक इमारतीचे अवशेष पहायला मिळतात. नागबावडी विहीर आणि इंग्रजकालीन तोफा ही वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत.
इतिहास आणि भक्कम बांधकाम यामुळे सोलापूरचा किल्‍ला आपल्या स्मरणात राहतो.
बाहय दुवे
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले वर्ग:महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके वर्ग:सोलापूर वर्ग:सोलापूरातील पर्यटनस्थळे
बे ओव्हल
इतिहास
पूर्वी ब्लेक पार्क म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या, ह्या मैदानावर पहिला लिस्ट अ सामना १९८७/८८ मध्ये शेल चषक स्पर्धेदरम्यान नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स आणि सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट दरम्यान खेळवला गेला. १९८० आणि ९० च्या दशकात एक-दिवसीय सामन्यांसाठी ह्या मैदानावर सुटीच्या दिवशी प्रेक्षक मोठ्या संख्येने जमा झाले होते, त्यावेळी १९८७/८८ ते २००१/०२ मोसमादरम्यान मैदानावर २६ लिस्ट अ सामन्यांचे आयोजन करण्यात आले होते. नॉर्दर्न डिस्ट्रिक्ट्स महिला संघ २००४/०५ मध्ये राज्यस्तरीय लीग स्पर्धेत दोन सामने खेळला आहे.
नंतर द बे ऑफ प्लेंटी क्रिकेट असोसिएशनने ब्लेक पार्कवर नवीन क्रिकेट मैदान तयार केले, बे ओव्हल, ज्यावर वरिष्ठ संघाचा पहिला सामना २००८-०९ राज्य ट्वेंटी२० स्पर्धेदरम्यान नॉर्दन डिस्ट्रीक्ट्स आणि ओटॅगो संघांदरम्यान खेळवला गेला. त्या स्पर्धेत आणखी एक ट्वेंटी२० सामना ह्या मैदानावर खेळवला गेला, त्यानंतरच्या मोसमात २००९-१० एचआरव्ही चषक स्पर्धेतील तीन सामने आणि २०१०-११ एचआरव्ही चषक स्पर्धेतील दोन सामने ह्या मैदानावर खेळवले गेले.
बे ओव्हलवर पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना २८ जानेवारी २०१४ मध्ये आणि  ह्या संघांदरम्यान २०१४ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता स्पर्धेचा एक भाग म्हणून खेळवला गेला.
ऑक्टोबर २०१४ मध्ये, संघाविरुद्ध मायदेशातील एकदिवसीय मालिकेतील पहिले दोन एकदिवसीय सामने ह्या मैदानावर खेळवले गेले, परंतु २०१५ क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेसाठी हे मैदान वापरले गेले नाही. २०१६ च्या सुरुवातीला बे ओव्हलवर आणि  संघांदरम्यान एकदिवसीय आणि टी२० सामने आयोजित केले गेले होते.
मैदानावर पहिला कसोटी सामना आणि  संघांदरम्यान जानेवारी २०२० मध्ये खेळवला जाईल.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:न्यू झीलंडमधील क्रिकेट मैदाने
एरियेल शॅरन
एरियेल शॅरन (हिब्रू: אריאל שרון; २६ फेब्रुवारी, १९२८ - ११ जानेवारी २०१४) हा इस्रायल देशाचा एक लष्करी अधिकारी व ११वा पंतप्रधान होता. इस्रायलच्या राजकारणामध्ये प्रदीर्घ काळ कार्यरत असलेल्या शॅरनने इस्रायल सरकारमध्ये परराष्ट्रमंत्री, संरक्षणमंत्री, उर्जामंत्री इत्यादी अनेक पदे निभावली होती. ४ जानेवारी २००६ रोजी पंतप्रधान असताना शॅरनला पक्षाघात झाल्यामुळे तो कोमामध्ये गेला. त्यानंतरची ८ वर्षे ह्याच स्थितीमध्ये राहिल्यानंतर ११ जानेवारी २०१४ रोजी त्याचे निधन झाले.
बाह्य दुवे
वर्ग:इस्रायलचे पंतप्रधान वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ग्रहण
ग्रहण म्हणजे अवकाशात घडणारा प्रकाश-सावलीचा, आणि खगोलांच्या सापेक्ष स्थानांचा खेळ. जेव्हा निरीक्षक सापेक्ष एक खगोलीय वस्तू दुसऱ्या खगोलीय वस्तूच्या आड येते, म्हणजेच निरीक्षकासाठी पहिली वस्तू दुसऱ्या वस्तूला झाकते, तेव्हा पहिल्या वस्तूने दुसऱ्या वस्तूला ग्रहण लावले असे म्हणतात.
मेहफूज (युफोरिया)
वर्ग:युफोरिया
ग्रहण
ज्या दिवशी सूर्य/चंद्र ग्रहण असते त्या दिवशी सूर्य/चंद्र हा राहूजवळ किंवा केतूजवळ असतो. म्हणूनच जनसामान्यांच्या दृष्टीने, ज्या दिवशी राहू किंवा केतू हे राक्षस सूर्याचा किंवा चंद्राचा ग्रास घेतात त्या दिवशी ते ते ग्रहण होते.
ग्रहणाचे साधारण तीन प्रकार आहेत:
खग्रास सूर्यग्रहण
खग्रास म्हणजे पूर्ण ग्रासणे. पृथ्वीवरून पाहता चंद्र आणि सूर्य यांचे कोनीय माप साधारण सारखेच असल्यामुळे चंद्र आणि सूर्य यांचे आकारमान आपल्याला एकसारखेच भासते. त्यामुळे जेव्हा चंद्र सरळ रेषेत पृथ्वी आणि सूर्याच्या मध्ये येतो, तेव्हा पृथ्वीवरून पाहता तो सूर्याला पूर्णपणे झाकू शकतो. या वेळी सूर्य पूर्णपणे चंद्राच्या मागे लपला जातो; या स्थितीला खग्रास सूर्यग्रहण म्हणतात. चंद्र मध्ये आल्याने पृथ्वीवर येणारा सूर्यप्रकाश अडविला जाऊन तेथे चंद्राची गडद सावली (प्रच्छाया) पडते. पृथ्वीवरील गडद सावलीच्या भागांतूनच खग्रास सूर्यग्रहण दिसू शकते.
तेजोवलय (Corona)
खग्रास सूर्यग्रहणाच्या वेळेस, सूर्य चंद्रामागे गेल्यानंतर चंद्राच्या भोवती वर्तुळाकार प्रखर किरणे दिसतात. याला तेजोवलय असे म्हणतात. हे तेजोवलय म्हणजे एरवी आपणांस न दिसू शकणारे, सूर्याच्या दृश्य पृष्ठभागाबाहेरील अति-तप्त असे आवरण असते.
खंडग्रास सूर्यग्रहण
खंडग्रास म्हणजे काही भाग ग्रासणे. सूर्य हा आपल्याला जवळचा तारा असल्याने तो विस्तारित प्रकाशस्रोत आहे. चंद्र मध्ये आल्याने पृथ्वीवर येणारा सूर्यप्रकाश अडविला जाऊन जशी चंद्राची गडद सावली (प्रच्छाया) तयार होते, तशीच विस्तारित प्रकाशस्रोतामुळे प्रच्छायेभोवती फिकट सावली (उपच्छाया) देखील पडते. उपच्छायेमुळे खंडग्रास सूर्यग्रहण दिसते.
खंडग्रास सूर्यग्रहणामागे दोन कारणे असू शकतात.
कंकणाकृती सूर्यग्रहण
चंद्राची पृथ्वीभोवतालची कक्षा थोडी लंबवर्तुळाकार असल्याने, चंद्राचे पृथ्वीपासूनचे अंतर हे सतत थोड्याफार प्रमाणात बदलत असते. याचा परिणाम म्हणून चंद्राचा पृथ्वीवरून दिसणारा आकारही (कोनीय माप) बदलत असतो. चंद्राचे पृथ्वीपासूनचे अंतर जास्त असताना चंद्र पृथ्वी आणि सूर्य यांमध्ये एका रेषेत आल्यास चंद्राचे कोनीय माप हे सूर्यापेक्षा लहान झाल्याने सूर्य पूर्णपणे झाकला जात नाही. त्यामुळे चंद्रामागे झाकल्या गेलेल्या सूर्यबिंबाचा आकार बांगडीसारखा दिसतो. या स्थितीला कंकणाकृती सूर्यग्रहण म्हणतात.
सूर्यग्रहण साध्या डोळ्यांनी पाहणे हानिकारक असल्याने ग्रहणाचे चष्मे लावूनच, किंवा सूर्यबिंबाचे आरसा वापरून प्रतिबंबाचे भिंत किंवा पडद्यावर प्रक्षेपण करून पाहणे निर्धोक असते.
चंद्रग्रहण
जेव्हा पृथ्वी, सूर्य आणि चंद्राच्या मध्ये येते, तेव्हा पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडल्याने चंद्रग्रहण दिसते. सूर्य आणि चंद्र यांच्यामध्ये पृथ्वी म्हणजेच पौर्णिमा ही तिथी असते. चंद्रग्रहण हे पौर्णिमेलाच दिसते. चंद्रग्रहणात आपण चंद्रावर पडलेली पृथ्वीची सावली पहात असल्याने पृथ्वीच्या अनेक भागातून हे संबंधित वेळी दिसते.
खग्रास चंद्रग्रहण
सूर्य, पृथ्वी आणि चंद्र एका रेषेत आल्यास पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडते. चंद्र आकाराने लहान असल्याने पृथ्वीच्या प्रच्छायेतून पार जाण्यास त्यास जास्त कालावधी लागतो. म्हणून खग्रास चंद्रग्रहण साधारण तासभर दिसू शकते. खग्रास सूर्यग्रहणाप्रमाणे खग्रास चंद्रग्रहणात चंद्र गडद किंवा अदृश्य न होता तांबूस, लालसर होतो. यामागे पृथ्वीच्या वातावरणामुळे विखुरणारा सूर्यप्रकाश कारणीभूत असतो.
खंडग्रास चंद्रग्रहण
चंद्रग्रहण पाहताना डोळ्यांची विशेष काळजी घ्यावी लागत नाही. साध्या डोळ्यांनी ही चंद्रग्रहण पाहण्याचा आनंद लुटता येतो.
अधिक्रमण
जेव्हा एखादी लहान कोनीय माप (म्हणजेच पृथ्वीवरून दिसणारे भासमान लहान आकारमान) असलेली खगोलीय वस्तू (जसा बुध ग्रह) मोठे कोनीय माप असलेल्या (जसा सूर्य) खगोलीय वस्तूच्या व पृथ्वीच्या मध्ये येते, तेव्हा दिसणाऱ्या घटनेला अधिक्रमण असे म्हणतात. आपल्याला पृथ्वीवरून बुध व शुक्र यांची सूर्यावरील अधिक्रमणे दिसतात. अधिक्रमणामध्ये बुध किंवा शुक्र यांचे गडद व बिंदुवत् बिंब एका काळ्या ठिबक्याप्रमाणे सूर्याच्या तेजस्वी बिंबासमोरून जाताना दिसते.
बुधाची अधिक्रमणे ही साधारण एका शतकात १३ ते १४ वेळा दिसू शकतात. इ. स. २०१६ मध्ये ०९ मेला बुधाचे अधिक्रमण पृथ्वीवरील काही ठिकाणांहून दिसले होते. पुढील बुधाचे अधिक्रमण हे २०१९ मध्ये ११ व १२ नोव्हेंबरला दिसणार आहे. शुक्राची अधिक्रमणे मात्र खूपच दुर्मीळ असतात. इ.स. २००४ मध्ये ०८ जूनला शुक्राचे अधिक्रमण झाले होते; त्यानंतर इ.स. २०१२ मध्ये ५ व ६ जूनला पृथ्वीवरील काही ठिकाणहून २१व्या शतकातील शुक्राचे शेवटचे अधिक्रमण पाहण्याची संधी खगोलप्रेमींना मिळाली होती. आता शुक्राचे पुढील अधिक्रमण इ.स. २११७ मध्ये १० व ११ डिसेंबर या तारखांना दिसेल. ही अधिक्रमणे पृथ्वीच्या सर्व भागावरून एकाच वेळी दिसतीलच असे नाही.
सूर्यग्रहणाप्रमाणेच अधिक्रमण पाहताना देखील डोळ्यांची योग्य काळजी घेऊन योग्य उपकरणे वापरून निरीक्षण करतात.
पिधान
जेव्हा एखादी लहान कोनीय माप (म्हणजेच पृथ्वीवरून दिसणारे भासमान लहान आकारमान) असलेली खगोलीय वस्तू (जसे दूरचा तारा) मोठे कोनीय माप असलेल्या (जसे चंद्र) खगोलीय वस्तूच्या मागे झाकली जाते, तेव्हा दिसणाऱ्या घटनेला पिधान असे म्हणतात. आपल्याला पृथ्वीवरून अनेक ताऱ्यांची तसेच काही ग्रहांची देखील चंद्रामुळे घडणारी पिधाने दिसतात. पिधान ही घटना दुर्मीळ नाही. चंद्र पृथ्वीभोवती परिभ्रमण करताना त्याच्या मागे बिंदुवत् दिसणाऱ्या ताऱ्यांना बरेच वेळा झाकत असतो.
बाह्य दुवे
फोबोस उपग्रहामुळे मंगळावरून दिसलेले सूर्यग्रहण
नासा: ग्रहण संबंधित मुख्यपृष्ठ
वर्ग:खगोलशास्त्र वर्ग:खगोलीय घटना
कोंबडवाडी (कोरेगाव)
कोंबडवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील कोरेगाव तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो.हिवाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान १८ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २७ अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २१ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते. पावसाळ्यात मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. वार्षिक पर्जन्यमान ६०० मिमी पर्यंत असते. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ४० अंश सेल्सियस पर्यंत वाढते आणि रात्री तापमान २५ अंश सेल्सियस पर्यंत खाली जाते.
संदर्भ
वर्ग:कोरेगाव तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
व्हल्कन (स्टार ट्रेक प्रजाती)
बाह्य दुवे
वर्ग:स्टार ट्रेक वर्ग:स्टार ट्रेक कथानकातील प्रजाती
Völker und Gruppierungen im Star-Trek-Universum
क्षेत्रफळ
क्षेत्रफळ ही एखाद्या पृष्ठाच्या सीमाबद्ध भागाचे द्विमितीय आकारमान दाखवणारी भौतिक राशी आहे. चौरस मीटर हे जमिनीसाठी सगळ्यांत जास्त वापरण्यात येणारे एकक आहे.
एकके
क्षेत्रफळ अनेक एककांत मोजता येते. प्रचलित मोजमापे :
वर्ग:क्षेत्रफळ वर्ग:गणित वर्ग:भूमिती वर्ग:मापन
वेरूळ लेणी
वेरूळ लेणी (इंग्रजी: Ellora Caves) ही छत्रपती संभाजी नगर शहरापासून ३० कि.मी. अंतरावरील वेरूळ गावातील जगप्रसिद्ध लेणी आहेत. ही सह्याद्रीच्या सातमाळा पर्वत रांगेतील डोंगरकड्यात साधारणतः पाचव्या ते दहाव्या शतकाच्या कालखंडात कोरलेल्या एकूण ३४ लेणी आहेत. यामध्ये १२ बौद्ध (लेणे क्र. १ - १२), १७ हिंदू (लेणे क्र. १३ - २९) आणि ५ जैन (लेणे क्र. ३० - ३४) लेणी आहेत. इ.स. १९५१ साली भारत सरकारने या लेण्याला 'राष्ट्रीय स्मारक' म्हणून घोषित केले आणि त्यानंतर ती भारत सरकारच्या पुरातत्त्व विभागाकडे सोपवण्यात आली. युनेस्कोने इ.स. १९८३ मध्ये वेरूळ लेणीचा समावेश जागतिक वारसास्थळांच्या यादीत केला. कैलास मंदिर या जगातील त्याच्या स्थापत्यशास्त्रात अदभुत आहे जे राष्ट्रकूट राजवंश नरेश कृष्णा (प्रथम) (७५७-७८३) मध्ये बांधण्यात आले होते.
संपूर्ण पर्वत बाहेरून मूर्तीसारखे कोरलेले आहे, ते द्रविडी शैलीचे मंदिर म्हणून आकारले गेले आहे. एकूणच २७६ फूट लांब, १५४ फूट रुंद, हे मंदिर केवळ एक खडक कापून बांधले आहे. ते वरपासून खालपर्यंत तयार केले गेले आहे. ते बांधण्यासाठी, खडकातून सुमारे ४० हजार टन दगड काढला गेला. पहिला भाग त्याच्या बांधकामासाठी वेगळे करण्यात आला आणि नंतर हा पर्वत भाग आतून कापला गेला आणि ९० फूट उंच मंदिर बांधण्यात आले. मंदिर बाहेरील बाजूने मूर्तींनी भरलेले आहे. या मंदिराची महल तीन बाजूंच्या वर होती, जी मंदिराच्या वरच्या भागाला जोडलेली होती. आता हे पुल पडले आहे. खुल्या मंडपात समोर नंदी आणि विशाल हत्ती आणि स्तंभ आहेत. हे काम भारतीय स्थापत्य शास्त्र कौशल्यांचा एक अद्भुत नमुना आहे.
इतिहास
पाचव्या ते दहाव्या शतकाच्या कालखंडात निर्माण झालेल्या या लेणीतील प्रसिद्ध अशा कैलास मंदिराची निर्मिती राष्ट्रकूट राजा कृष्ण (प्रथम)यांच्या काळात झालेली आहे. या लेण्यापैकी १० क्रमांकाच्या गुहेतील मागच्या भिंतीवर राष्ट्रकूट राजा दंतीदुर्ग याचा शिलालेख आहे. इसवी सनाच्या ७५३ ते ७५७ या काळातील हा लेख आहे. कैलास लेणे निर्माण करणारा राजा कृष्ण (पहिला) हा दंतीदुर्ग राजाचा काका होता. कैलास लेण्याची निर्मिती ही इसवी सनाच्या ७५७ ते ७८३ या काळातील असावी असे यावरून समजते.
हा लेणीसमूह व्यापारी मार्गावर असल्याने तत्कालीन समाजाच्या दृष्टिपथात राहिला. राजघराण्यातील व्यक्ती तसेच उत्साही अभ्यासू प्रवासी यांनी या लेण्यांना दिलेल्या भेटीची नोंद सापडते. दहाव्या शतकात अरब प्रवासी अल-मस-उदी याने येथे भेट दिली आहे. बहामनी सुलतान गंगू याने येथे आपला तळ ठोकला आणि ही लेणी पाहिली असाही संदर्भ आढळतो. फिरिस्टा, मालेट यांसारख्या परदेशी प्रवासी अभ्यासकांनी येथे भेट दिल्याचे दिसते. ही लेणी काही काळ हैदराबादच्या निजामाच्या नियंत्रणात होती.
१९व्या शतकात भारतात ब्रिटीश राजवट असताना वेरुळ दुर्लक्षित होते. आक्रमकांमुळे किंवा काळाच्या ओघात मूर्तींचेही नुकसान झाले होते. ब्रिटिशांनी दुरुस्तीचे थोडेफार प्रयत्न केले. तथापि स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर १९६० च्या दशकात या लेण्यांची काळजी घेण्याचा प्रयत्न सुरू झाला. या काळात अजिंठा-वेरूळच्या लेण्यांचा आंतरराष्ट्रीय दर्जाची पर्यटनस्थळे म्हणून प्रसार सुरू झाला.
रचना
भव्य द्वार मंडप, दोन अति उंच स्तंभ, पूर्ण आकाराचा दगडात कोरलेला भव्य हत्ती, त्यावरील शिल्पकला हे सारे विलक्षण आहे. पुराणातील शैव प्रतिमा आणि प्रसंग या लेण्यात चितारलेले आहेत. दहाव्या क्रमांकाची विश्वकर्मा लेणी दुमजली आहेत. त्यांत खिडक्या आहेत. या ठिकाणी चैत्य विहार आणि स्तूप असून स्तूपात बैठी बुद्धमूर्ती आहे. या वास्तूत जे स्तंभ कोरलेले आहेत त्यावर नृत्य व संगीतात मग्न असलेल्या शिल्पाकृती कोरलेल्या आहेत. क्र. ११ची गुंफा म्हणजे तिमजली मठ आहे. क्र. २१ची गुंफा रामेश्वर गुंफा या नावाने प्रसिद्ध आहे. घारापुरी येथील एलिफंटा लेण्यातील शिल्पकलेशी साधर्म्य असलेली क्र. २९ची लेणी शिव शिल्पांनी व्यापलेली आहे. क्र. ३२ची गुंफा जैन धर्मीयांचा प्रभाव असलेली आहे. या लेण्याच्या छतावर सुंदर कमळाकृती कोरलेली आहे. सिंहारूढ यक्षीचे शिल्पही या गुंफेत आहे. ही गुंफाही दुमजली आहे.
बौद्ध लेणी समूह
या लेणी समूहात विहार, प्रार्थनागृहे, बौद्ध भिक्खूंची निवासस्थाने, स्वयंपाकघर, अशी रचना दिसते. गौतम बुद्धाची शिल्पे, बोधिसत्वांच्या मूर्ती, यांची शिल्प येथे प्रामुख्याने पहायला मिळतात. प्रार्थनागृह असलेले १० क्रमांकाचे विश्वकर्मा लेणे हे या लेण्यात वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. अप्सरा आणि ध्यानस्थ बुद्ध भिक्खू यांच्या शिल्पांचे अंकन या लेण्यात पहायला मिळते.
लेणी क्र.१
हे बुद्धकालीन खोरीव लेणे असून यात ८ खाने आहेत. यामध्ये भिक्खू राहत असत.
हे लेणी कलात्मक असून यात बुद्ध व तारा बोधिसत्त्वाच्या आकृत्या रेखाटलेल्या आहेत...
लेणी क्र.३
हे लेणी क्र.२ प्रमाणे आहे.
लेणे क्र.४
हे लेणे दोनमजली असून यात बुद्ध व बौद्ध विभुतींच्या आकृत्या आहेत.
लेणे क्र.५
हे लेणे महायान व थेरवाद लेणे आहे. याचे क्षेत्रफळ २७ मी. × २८ मी. असून यात बौद्ध भिक्खू शिक्षण कक्ष व भोजन कक्ष म्हणून उपयोग करत होते. यामध्ये बुद्धांची धम्मचक्र मुद्रेतील एक मुर्ती आहे व अवलोकीतेश्वर धोरा धरून झोका देत असल्याचे दिसते.
लेणे क्र.६
हे लेणे विहार आहे. येथे तारा बोधिसत्व, अवलोकीतेश्वर, मंजुर व धन या विभूतींच्या आकृत्या आहेत. तसेच यात हिंदू देवी सरस्वती सुद्धा आहे.
लेणी क्र.७
हे लेणी अपूर्णावस्थेत आहे.
लेणे क्र.८
हे लेणे सुद्धा अपूर्णावस्थेत आहे.
लेणे क्र.९
या लेण्याचा दर्शनी भाग सजवलेला असून चैत्याच्या रांगेने व खिडक्या बाणांच्या आकृत्यांनी जोडलेल्या आहेत. समोर तारा बोधिसत्वाची आकृती असून तिच्यासोबत भय प्रकट करणारे ६ साप, तलवार, हत्ती व अग्नि आहे.
लेणे क्र.१०
हे लेणे चैत्य आहे. येथे पूजास्थळ होते. छतात लाकडी सर्प आहेत. यात बुद्धांची भव्य मुर्ती बसलेल्या अवस्थेत आहे.
लेणे क्र.११
हे लेणे दोन मजले आहे. यात बौद्ध विभूतींसह हिंदू देवतांच्या मुर्ती सुद्धा आहे.
हिंदू लेणी समूह
या लेणींमधील कैलास लेणे हे स्थापत्य आणि शिल्पकलेचा मेळ असून प्राचीन शिल्पकलेचा तो कळसाप्रमाणे होय. ‘आधी कळस, मग पाया’ ही संतोक्ती या ठिकाणी प्रत्यक्षात अवतरली आहे. हे लेणे एका सलग पाषाणखंडात कोरलेलं अतिशय भव्य आणि विस्तारित मोठे लेणे आहे आणि ते डोंगराच्या पठारावरून खाली कोरलेले आहे. कैलासावर शिव-पार्वती बसलेले असून रावण खालच्या बाजूने कैलास पर्वत उचलून हलवितो आहे अशा शिल्पाच्या येथील अंकनामुले या लेण्याला "कैलास" लेणे असे म्हटले जाते. पुरातत्त्वाचे ज्येष्ठ अभ्यासक आणि संशोधक कै.म.के. ढवळीकर यांनी या लेण्याबद्दल नोंदविले आहे की या मंदिराचा महत्त्वाचा भाग कृष्ण (पहिला) या राजा च्या काळात पूर्ण झाला असावा.आणि गोत्झ या अभ्यासकाने नोंदविल्याप्रमाणे मंदिराचा उर्वरित भाग नंतरच्या काळात पूर्ण झाला असण्याची शक्यता आहे. दक्षिणेत प्रचलित असलेल्या तत्कालीन मंदिर स्थापत्य शैलीपेक्षा या मंदिराची प्रक्रिया निराळी आहे.पटडक्क्ल (कर्नाटक)  येथील विरूपाक्ष मंदिर आणि कांची येथील कैलास मंदिराच्या स्थापय शैलीचा प्रभाव या मंदिरावर जाणवतो.पण असे असले तरी स्थापत्यात तंतोतंत सारखेपणा दिसून येत नाही.
जैन लेणी समूह
जैन धर्मीयांची क्र. ३० ते ३४ अशी एकूण पाच गुहा-मंदिरे येथे आहेत. त्यात इंद्रसभा, छोटा कैलास आणि जगन्नाथ सभा पाहावयास मिळतात. तत्कालीन बौद्ध-हिंदू लेणी शिल्पकलेचा या जैन लेण्यांवर प्रभाव जाणवतो. ही लेणी एक मजली असून ती आतून एकमेकांना जोडली आहेत. विशाल आकाराचा हत्ती आणि कलापूर्ण स्तंभासह सूक्ष्म कलाकुसर, आकर्षक तोरणे अशी शिल्पकला येथे पहायला मिळते. २३ वे जैन तीर्थंकर पार्श्वनाथ यांची विशाल मूर्ती हे येथील वैशिष्ट्य आहे. याशिवाय इंद्र, गोमटेश्वर बाहुबली भगवानयांची शिल्पेही येथे पाहावयास मिळतात.
क्रूप
क्रूप (किंवा लॅरिंगोट्राकिओ ब्रॉनकाइटिस ) हा एक श्वसनासंबधीचा  आजार आहे. सामान्यत: हवेच्या मार्गातील वरच्या भागातील तीव्र विषाणू (रोगजंतू) संसर्ग त्यास कारणीभूत ठरतो. या संसर्गामुळे गळयाला सूज येऊन सामान्य श्वसनास अडथळा निर्माण होतो व “कोरडा खोकला (सील माश्याच्या ओरडण्यासारखा आवाज)” खाकरणे, श्वसन करताना येणारा आवाज, आणि घोगरेपणा ही अभिजात लक्षणे दिसून येतात. ही लक्षणे सौम्य, संयमित किंवा तीव्र असु शकतात आणि अनेकदा रात्री अधिक त्रासदायक होतात. अनेकदा मुखावाटे घायच्या औषधाच्या स्टरॉईड एकाच घटकाने त्यावर उपाय केला जातो; कधीकधी जास्त तीव्र आजारामध्ये एपिनेफ्रिन वापरले जाते. क्वचितच रुग्णालयात दाखल करायची वेळ येते.
जर लक्षणांच्या संभवनीय अतितीव्र कारणांना (म्हणजे एपिग्लोटिटिस किंवा हवेच्या मार्गातील परका भाग वगळले असेल, तर क्रूपचे निदान वैद्यकीय पद्धतीने केले जाते. पुढील तपासण्या, उदाहरणार्थ रक्ताची तपासणी, क्ष-किरण चित्र, आणि (विषाणूंच्या) विकासाचा अभ्यास यांची सामान्यतः गरज नसते. तुलनात्मक दृष्टीने पाहता हा एक सर्वत्र आढळणारा आजार असून सुमारे १५% मुलांमध्ये तो कधीनाकधी, जास्त करून ६ महिने ते ५-६ वर्षाच्या वयामध्ये आढळून येतो. पौंगडावस्थेतल्या मुलांमध्ये किंवा प्रौढांमध्ये तो बहुतेक दिसून येत नाही. एकेकाळचे मुख्य कारण डिफ्थेरिया,यासलसीकरणाच्या यशामुळे आणि सुधारित निरोगी जीवनपद्धतीमुळे पाश्चिमात्य जगात आता मुख्यतः ऐतिहासिक महत्त्व राहिले आहे.
चिन्हे व लक्षणे
"कोरडा ख़ोकला (सील माश्याच्या ओरडण्यासारखा आवाज)" खाकरणे, श्वसन करताना येणारा आवाज, घोगरेपणा, आणि शवसनास अडथळा ही क्रूपची वैशिष्ट्ये असून त्यांची तीव्रता रात्री वाढते. कोरडया खोकल्याचे वर्णन नेहमी त्याचेसील किंवासी लायनच्या आवाजाबरोबर असलेले सार्धम्य दाखवून केले जाते. व्याकुळ होण्याने किंवा रडण्यामुळेश्वसनाच्या आवाजाची (स्ट्राइडर) तीव्रता वाढते, आणि जर का श्वसनाचा आवाज (स्ट्राइडर) आरामदायक अवस्थेत पण ऐकु येत असेल तर ते हवेच्या मार्गाचे चिंताजनक संकुचणे दर्शविते. क्रूपची तीव्रता वाढत गेली की श्वसनाचा आवाज बराच कमी होऊ शकतो.
इतर लक्षणांमध्ये ताप, कराइझा (सर्दी सारखा आजर) (सामान्य सर्दीची वैशिष्ट्यपूर्ण लक्षणे ), आणिछातीच्या भिंतीचे आत ओढले जाणे यांचा समावेश आहे. लाळ गळणे किंवा अतिशय आजारी दिसणे ही लक्षणे दुसरा कोणतातरी आजार असल्याचे दर्शवितात.
कारणे
सामन्यतः क्रूप हा विषाणू संसर्गामुळे होतो असे समजले जाते. काहीजण हा शब्द ढोबळ मानाने, तीव्र लॅरिंगोट्राकाईटिस,मधून मधून येणारा क्रूप (स्पॅझ्मॉडिक क्रूप), लॅरिंगिअल डिप्थेरिया, बॅक्टेरिअल ट्राकाईटिस , लॅरिंगोट्राकिओ ब्रॉनकाइटिस, आणि लॅरिंगोट्राकिओब्रॉनकोन्युमोनिटिस या आजारांसाठी वापरतात. पहिल्या दोन आजारंमध्ये विषाणूसंसर्गाचा समावेश असतो आणि सामान्यतः वैद्यकीय लक्षणांच्या अभ्यासाच्या तुलनेत सौम्य असतात; शेवटचे चार हे जैवाणिक (सूक्ष्म रोगजंतूच्या) संसर्गामुळे होतात व सामान्यतः तीव्र असतात.
विषाणू संसर्गाने होणारा
विषाणू संसर्गाने होणारा क्रूप किंवा तीव्र लॅरिंगोट्राकाईटिस हा पॅराइंफ्लुएंझा विषाणूमुळे होतो, प्रामुख्याने ७५% रोग्यांमध्ये त्याचे प्रकार १ आणि २ दिसून येतात. इतर विषाणूंच्या अभ्यासामध्ये (एटिओलॉजी), इंन्फ्लुएंझा अ आणि ब, गोवर (मीझल्झ, अ‍ॅडेनो विषाणू आणिरेस्पिरेटरी सिंसिटिकल विषाणू (आर. एस. व्ही.)यांचा समावेश आहे. मधून मधून येणारा क्रूप (स्पॅझ्मॉडिक क्रूप) हा, तीव्र लॅरिंगोट्राकाईटिस ज्या विषाणूंमुळे होतो त्याच वर्गातील विषाणूंमुळे होतो, पण संसर्गाची सामान्य लक्षणे दिसून येत नाहीत (जसे ताप, घसा दुखणे आणि पांढऱ्या रक्तपेशींच्या संख्येत वाढ). उपचार, आणि उपचारास मिळणारा प्रतिसाद सुद्धा समान असतात.
जिवाणूंमुळे (अतिसुक्ष्म रोगजंतूंमुळे) होणारा
अतिसुक्ष्म रोगजंतूंमुळे होणाऱ्या क्रूपचे लॅरिंगिअल डिप्थेरिया, जैवाणिक ट्राकाइटिस, लॅरिंगोट्राकिओ ब्रॉंकाइटिस आणि लॅरिंगोट्राकिओब्रॉनकोन्युमोनिटिस यांमध्ये वर्गीकरण केले जाऊ शकते. लॅरिंगिअल डिप्थिरिया हा 'कॉरिनिबॅक्टेरियम डिप्थेरिए'' मुळे होतो तर जवाणिक ट्राकाइटिस, लॅरिंगोट्राकिओ ब्रॉंकाइटिस आणि लॅरिंगोट्राकिओब्रॉनकोन्युमोनिटिस हे सामन्यतः सुरुवातीला विषाणूंच्य संसर्गाने आणि नंतर जिवाणूंच्या वाढीने होतो. स्टॅफिलोकोकस ऑरिअस, स्टॅफिलोकोकस न्युमोने, हेमोफिलस इंफ्लुएंझे, आणि मोराझेला कॅटॅऱ्हलिस हे जिवाणु सर्वात जास्त आढळतात.
पॅथोफिजिओलॉजी (रोगनिदान-शरीरविज्ञानशास्त्र)
ज्या विषाणूसंर्गामुळे क्रूप होतो, त्यामुळे पांढऱ्या रक्तपेशी (विशेषतः हिस्टिओसाईट्स, लिम्फोसाईट्स, प्लॅझ्मा पेशी, आणिन्युट्रोहिलिस आत शोषल्या जाऊन घसा (लॅरिंक्स, ट्राकिआ ), आणि मोठी लघुश्वासनलिका यांना सूज येते. सूजेमुळे हवेच्या मार्गात अडथळा निर्माण होतो. तो जर महत्त्वपूर्ण असेल तर त्यामुळे श्वसनाचे कार्य नाट्यमयरित्या वाढते आणि वैशिष्ट्यपूर्ण प्रक्षुब्धता, हवेच्या प्रवाहाचा आवाज म्हणजेच “श्वसन करताना येणारा आवाज (स्ट्राईडर) “ दिसून येतात.
रोगनिदान
क्रूप हे एक वैद्यकीय निदान आहे. सर्वप्रथम हवेच्या मार्गाच्या वरील भागातील अडथळे, जसे विशेषतः एपिलोग्लोटिटिस, हवेच्या मार्गातीलपरकी गोष्ट, सबग्लोटिक स्टिनोसिस, अ‍ॅंजिओएडेमा, रेट्रोफॅरेंजिअल गळू (अ‍ॅबसिस) , आणिजैवाणिक ट्राकाईटिस दूर केले पाहिजेत.
साधारणतः गळ्याचे समोरील क्ष-किरण चित्रकाढले जात नही, पण जर का ते काढले असेल तर त्याच्यात श्वासनलिकेचे वैशिष्ट्यपूर्ण अरुंदीकरण झालेले दिसून येते. त्यास मनोऱ्यासारखे चिन्ह, असे म्हणतात. श्वासनलिकेचे हे अरुंदीकरण मनोरादिसणाऱ्या सबग्लोटिक स्टिनोसिसमुळे होते. मनोऱ्यासारखे चिन्ह हे आजाराचे सूचक असते, पण अर्ध्यापेक्षा जास्त रुग्णांमध्ये ते अनुपस्थित असते.
इतर तपासण्या (जसे रक्त तपासण्या आणिविषाणूंचा विकास ) परावृत्त केलेल्या आहेत कारण त्यामुळे रुग्णामध्ये विनाकरण अस्वस्थता निर्माण होऊ शकते व आधीच अरुंद झालेल्या हवेच्या मार्गावरील ताण वाढू शकतो. जरी नॅसोफॅरिंगिअल अ‍ॅस्परेशन तर्फे मिळलेली विषाणूंची वाढ (विकास) नेमके कारण शोधाण्यासाठी वापरली जाऊ शकते,ती साधारणतः संशोधनासाठी मर्यादित असते. . जर प्रमाणित उपचाराने रुग्णाच्या तब्यतीमध्ये सुधारणा दिसत नसेल तर जैवाणिक संसर्ग लक्षात घेतला जातो, आणि त्यावेळी पुढील तपासण्या सुचवल्या जाऊ शकतात.
प्रखरता
क्रूपच्या प्रखरतेचे वर्गीकरण करण्यासाठी सर्वसामान्यपणे वेस्टले गुणमापन पद्ध्त वापरली जाते. वैद्यकीय सरावापेक्षा ती मुख्यतः संशोधनासाठी वापरली जाते. खालील पाच कारणीभूत गोष्टींना दिलेल्या गुणांची ती बेरीज असते: शुद्धीची पातळी, त्वचेचा निळसरपणा (सायनोसिस), श्वसन करताना येणारा आवाज (स्ट्राईडर), हवेचा मार्ग आणि छातीची भिंत मागे ओढणे. प्रत्येक गोष्टीला दिलेले गुण हे तक्त्यामध्ये उजवीकडे मांडले आहेत आणि अंतिम गुणसंख्या ० ते १७ च्या मध्ये असते.
अतिदक्षता विभागात आणलेल्या बालकांपैकी ८५% बालकांना सौम्य आजार असतो; तीव्र क्रूप दुर्मिळ (<१%) असतो.
प्रतिबंध
क्रूपच्या अनेक घटनांवर इन्फ्लुएंझा आणि डिप्थेरियाया रोगांपासुनच्या सुरक्षिततेच्या उपायांमुळे प्रतिबंध केलेला आहे. एके काळी क्रूपला डिप्थेरिअल आजार म्हणून संबोधले जायचे, पण लसीकरणामुळे आता विकसित जगामध्ये डिप्थेरिआ दुर्मिळ झाला आहे.
उपचार
सर्वसामान्यपणे क्रूप झालेल्या मुलांना शक्य तेवढे आरामदायक अवस्थेत ठेवण्यात येते. आजाराची तीव्रता जास्त असलेल्या रुग्णांना नित्यक्रमाने एपिनेफ्राईनसह स्टरॉईड्स देण्यात येतात. ज्या बालकांमध्येप्राणवायुची संपृक्तता (ऑक्सिजन सॅच्युरेशन) ९२% पेक्षा कमी असते त्यांना प्राणवायु मिळाला पाहिजे आणि ज्यां बालकांमध्ये क्रूप तीव्र असतो त्यांना निरिक्षाणासाठी रुग्णालयात दाखल केले जाऊ शकते. जर प्राणवायूची गरज असेल तर "ब्लो – बाय " उपचार( बालकाच्या चेहऱ्याजवळ प्राणवायुचा पुरवठा करणे ) सुचविला जातो, त्यामुळे मुखाच्छादन(ऑक्सिजन मास्कमुळे) निर्माण होणाऱ्या अस्वस्थतेपेक्षा कमी अस्वस्थता निर्माण होते. ref name="Cherry08_NEJM"/> उपचारामुळे 0.2% पेक्षा कमी रुग्णांना एण्डोट्राकिअल इन्ट्युबेशनची गरज पडते.
स्टरॉईड्स
बालकांमधील क्रूपच्या सर्व प्रकारच्या तीव्रतेच्या पातळीमध्ये कॉर्टिकोस्टरॉईड्स, जसे डेक्सामेथाझोन आणिबुडेसोनाईड मुळे परिणामांमध्ये सुधारणा झालेली दिसली आहे. औषध दिल्यानंतर कमीतकमी सहा तासात रुग्णास पुरेसा आराम मिळतो. औषध जर तोंडाने, नसांवाटे (पॅरेंटरली) किंवा श्वसनावाटे दिल्यास ते परिणामकारक असते, पण तोंडाने औषध देणे अधिक पसंत केले जाते. नेहमी औषधाच्या फक्त एका भागाची गरज पडते, आणि साधारणपणे सुरक्षित समजला जातो. डेक्सामेथाझोनचे 0.15, 0.3 आणि 0.6 mg/kgचे भाग समान परिणामकारक असतात.
एपिनेफ्रिन
मर्यादित ते तीव्र क्रूपवर नेब्युलाईझ्ड एपिनेफ्रिन ने तात्पुरता उपचार केला जातो. जरी एपिनेफ्रिन वैशिष्ट्यापूर्णरित्या १० ते ३० मिनिटंमध्ये क्रूपची तीव्रता कमी करते तरी त्याचे फायदे फक्त 2 तासांसाठी टिकतात. उपचारानंतर जर २-४ तासांमध्ये रुग्णाची अवस्था सुधारित राहिली आणि आजारात इतर कोणतीही भर झाली नाही तर बालकाला रुग्णालयातून जाऊ दिले जाते.
कमलाकर तोरणे
कमलाकर तोरणे ( ? - मृत्यू: ९ एप्रिल, इ.स. १९९०)
नायगाव बुद्रुक
नायगाव बुद्रुक हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी तालुक्यातील एक गाव आहे.
कमलाकर तोरणे
वर्ग:मराठी दिग्दर्शक वर्ग:मराठी भाषेमधील चित्रपट दिग्दर्शक वर्ग:इ.स. १९९० मधील मृत्यू
क्रूप
इतर
जरी क्रूपसाठी इतर उपचारांचा अभ्यास केला गेला असला तरी कोणत्याही उपचाराच्या वापरास उत्तेजन देण्यासाठी त्यांचे कोणतेही पुरेसे पुरावे उपलब्ध नाही आहेत. श्वसनावाटे गरम वाफ किंवा दमट हवा आत घेणे हा एक पारंपारिक स्वतःची काळजी घेण्याचाउपचार आहे,पण वैद्यकीय अभ्यास त्याची परिणामकारकता सिद्ध करू शकला नाही आणि सध्या तो क्वचितच वापरला जातो. खोकल्याची औषधे ज्यात नेहमी डेक्स्ट्रोमेथोरफान आणि/किंवा गिआफेन्सिन असते त्यांचा वापरसुद्धा परवृत्त केलेला आहे. पूर्वी श्वसन करताना हेलिऑक्स (हेलियम आणिऑक्सिजन यांचे मिश्रण), श्वसनावरील ताण कमी करण्यासाठी वापरले जायचे,पण त्याच्या वापरास उत्तेजन देण्यासाठी खूप कमी पुरावे उपलब्ध आहेत. सामान्यतः क्रूप विषाणू संसर्गामुळे होत असल्याने, जोपर्यंत दुय्य्म जैवाणिक संसर्गाचा संशय येत नाही तोपर्यंत सुक्ष्मजंतुनाशक वापरले जात नाही. दुय्य्म जैवाणिक संसर्गाच्या शक्यतांमध्ये व्हॅनकोमायसिन आणि सेफोटॅक्सिम या सुक्ष्मजंतुनाशकांचा वापर करण्याचा सल्ला दिला जातो. इंफ्लुएंझा अ किंवा ब बरोबर आजाराची तीव्रता जास्त असलेल्या रुग्णांमध्ये विषाणूनाशक (अ‍ॅन्टीव्हायरल) न्युरामिनिडेस इनहिबिटर दिले जाऊ शकते.
नायगाव बुद्रुक
संदर्भ
वर्ग:वणी तालुक्यातील गावे वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील गावे
क्रूप
रोगाचे संभाव्य चढ-उतार
सामन्यत: विषाणूसंसर्गामुळे झालेला क्रूप हा एक स्व-संयमित आजार आहे, पण खूप क्वचितपणे त्याची अयशस्वी श्वसनामुळे आणि / किंवा ह्रृदयक्रिया बंद पडल्यामुळे मृत्युमध्ये परिणीती होऊ शकते. दोन दिवसांत लक्षणांमध्ये वाढ दिसून येते, पण ते सात   दिवसांपर्यंत राहू शकतात. इतर असामान्य गुंतागुंतीमध्ये जैवाणिक ट्राकाईटिस, न्युमोनिया, आणिपल्मोनरी एडेमा यांचा समावेश आहे.
रोगपरिस्थितीविज्ञान
साधारण १५% बालकांना क्रूप होतो आणि सामान्यतः ६ महिने ते ५-६ वर्षे वयाच्या बालकांना होतो. या बालकांमधील साधारण ५% बालकांना रुग्णालयात दाखल करावे लागते. क्वचितच हा आजार ३ महिन्याच्या लहान किंवा १५ वर्षाच्या मोठ्या मुलांमध्ये दिसून येतो. मुलिंपेक्षा मुलांमध्ये हा आजार ५०% जास्त वारंवारितेने होतो आणि त्याचा हिवाळयामध्ये (शरद ऋतु) जास्त फैलाव दिसून येतो.
इतिहास
क्रूप शब्द हा आरंभिक आधुनिक इंग्रजी मधील क्रियापद क्रूप पासून तयार झाला आहे व त्याचा अर्थ आहे " घोगऱ्या आवाजात कर्कश्शपणे रडणे "; पहिल्यांदा स्कॉटलंडमध्ये आजाराला हे नाव दिले गेले आणि अठराव्या शतकामध्ये लोकप्रिय करण्यात आले. डिप्थेरिटिक क्रूप हा होमरच्या प्राचीन ग्रीसकाळापासून माहित आहे आणि सन १८२६ मध्ये ब्रेटोनाऊने विषाणू संसर्गामुळे होणारा क्रूप आणि डिप्थेरियामुळे होणाऱ्या क्रूपमधील फरक दाखवून दिला. नंतर फ्रान्सच्या लोकांनी विषाणूसंसर्गामुळे होणाऱ्या क्रूपला "फो - क्रूप" असे नाव ठेवले, कारण त्याकाळी "क्रूप"चा डिप्थेरिया जिवाणूमुळे होणारा रोग असा उल्लेख केला जायचा. डिप्थेरियामुळे होणारा क्रूप अतिशय परिणामकारक अशा रोगापासुनच्या सुरक्षिततेच्या उपायांच्या आगमनामुळे आता जवळ जवळ नाहिसा झाला आहे.
खवळी
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:सुधागड तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
शिवराज्य पक्ष
शिवराज्य पक्ष हा महाराष्ट्रातील राजकीय पक्ष आहे.
ब्रिगेडियर सुधीर सावंत हे शिवराज्य पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष आहेत. हा पक्ष भारतीय राज्य घटनेचे पूर्णपणे तंतोतंत पालन करण्यासाठी स्थापन झाला आहे, असे सांगितले जाते. अखिल भारतीय फाॅर्वर्ड ब्लॉक, वेल्फेअर पार्टी ऑफ इंडिया व शिवराज्य पक्ष यांच्या परिवर्तन आघाडीचे ''' २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीसाठीचे उमेदवार. ''' (यांपैकी एकही उमेदवार निवडून आला नाही.) <references group="http://www.maharashtraspeaks.com/Candidates.aspx " /> महाराष्ट्रात शिवराज्य पक्ष विधानसभा २०१४ च्या सुद्धा निवडणुका लढवीत आहे. यावेळी १३ पक्ष व समविचारी संघटनांच्या आघाडीने बनविलेल्या "संविधान मोर्चा" या नावाने शिवराज्य पक्ष विधानसभा २०१४ च्या निवडणूक मैदानात आहे.
१. http://www.mantralaylive.com/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%86%E0%A4%98%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%80-%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE/(महाआघाडी बनविण्याचा शेकापचा प्रयत्न
२. http://shivrajyaparty.org
३. http://divyamarathi.bhaskar.com/news/MAH-MUM-maharashtra-election-politics-news-in-divya-marathi-4741062-NOR.html
वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकीय पक्ष
कल्याण काळे
'''डाॅ. कल्याण वासुदेव काळे''' (जन्म : १६ डिसेंबर १९३७;; - १७ जानेवारी२०२१)) हे एक मराठी लेखक आणि मराठी भाषा, साहित्य ह्या विषयाचे अभ्यासक होते.
काळे हे एम.ए. (संस्कृत), एम.ए. (मराठी) असून त्यांनी, 'पराड्याचे हंसराज स्वामी : चरित्र, वाङ्मय आणि तत्त्वज्ञान' या विषयावर प्रबंध लिहून पीएच.डी. (मराठी) मिळवली. त्यांच्या या प्रबंधाला पुणे विद्यापीठाची डॉ. य.वि. परांजपे आणि कै. न.चिं. केळकर ही दोन पारितोषिके मिळाली होती.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी लेखक वर्ग:इ.स. १९३७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सचेत भारत पक्ष
वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकीय पक्ष वर्ग:रिकामी पाने
धूळघाट
धूळघाट हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील पेठ तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान २००० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:पेठ तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
आचार्य अत्रे मराठी साहित्य संमेलन
आचार्य अत्रे विकास प्रतिष्ठान पुरंदर आणि महाराष्ट्र साहित्य परिषद सासवड शाखा यांच्यातर्फे सासवड या गावी आचार्य अत्रे मराठी साहित्य संमेलन भरते. दरवर्षी आचार्य अत्र्यांच्या जन्मदिवशी म्हणजे १३ ऑगस्ट या तारखेला, किंवा तिच्या आजूबाजूच्या दिवशी हे एक किंवा दोन दिवसीय साहित्य संमेलन होते. संमेलनात इतर कार्यक्रमाबरोबर अत्र्यांच्या नावाने ठेवलेल्या साहित्य पुरस्कारांचे वितरणही होते. या संमेलनाचे प्रमुख संयोजक विजयराव कोलते, दशरथ यादव, रावसाहेब पवार हे आहेत...साहि्ित्यक पत्रकार यादव यांच्या नियोजनाचा त्यात मोठा वाटा असतो...
जिरा (समुद्रपूर)
जिरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील समुद्रपूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
आचार्य अत्रे मराठी साहित्य संमेलन
आत्तापर्यंत झालेली आचार्य अत्रे मराठी साहित्य संमेलने
पहा : आचार्य अत्रे पुरस्कार, पुरस्कार; मराठी साहित्य संमेलने
वर्ग:मराठी साहित्य संमेलने
जिरा (समुद्रपूर)
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते.उन्हाळी मोसम अतिउष्ण असतो.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात.उन्हाळी मोसमात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो.मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान ११० सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:समुद्रपूर तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
नवनाग स्तोत्र
हिंदू धर्मामध्ये नागाला देवता मानले आहे. नवनाग स्तोत्र हे हिंदू धर्मातील एक स्तोत्र आहे. या स्तोत्रामध्ये नागांच्या नऊ नावांचा उल्लेख आहे.
नवनाग स्तोत्र खालीलप्रमाणे आहे-
अनंतं वासुकीं शेषं पद्मनाभंच कंबलं | शंखपालं धृतराष्ट्रं तक्षकं कलियं तथा||
एतानि नव नामानी नागानांच महात्मनां| सायंकाले पठेन्नित्यं प्रातः काले विशेषतः||
अनंत, वासुकी, शेष, पद्मनाभ, कम्बल, शंखपाल, धृतराष्ट्र, तक्षक आणि कालीय अशी नागांची नऊ नावे आहेत, असे या स्तोत्रात सांगितले आहे. तसेच या स्तोत्राच्या पठणाने भयाचा नाश होऊन विजय होतो, असे सांगितले आहे.
वर्ग:स्तोत्रे
कुलु-मनाली विमानतळ
भुंतार विमानतळहे भारताच्या हिमाचल प्रदेश राज्यातील कुलू येथे असलेला विमानतळ आहे.यास कुलू विमानतळ म्हणुनही ओळखले जाते.
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतातील विमानतळ वर्ग:कुलु जिल्हा वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील विमानतळ
उदय म्हैसकर
म्हैसकर, उदय म्हैसकर, उदय म्हैसकर, उदय
सलायडा, कॉलोराडो
या शहराची स्थापना १८८० साली झाली. त्यावेळी येथील रेल्वेस्थानक डेन्व्हर अँड रियो ग्रांदे वेस्टर्न रेलरोड या कंपनीचे मोठे केंद्र होते. रेल्वेवाहतूकीचे प्रमाण ओसरल्यावर सलायडा आता पर्यटनउद्योगावर चालते. मॉनार्क स्की रिसॉर्ट येथून जवळच आहे. याशिवाय कायाकिंग, व्हाइट वॉटर राफ्टिंग आणि पर्वतभ्रमणासाठीचे साहित्य विकणारी अनेक दुकाने येथे आहेत.
समाजवादी जनता पक्ष (महाराष्ट्र)
वर्ग:भारतातील राजकीय पक्ष वर्ग:महाराष्ट्रातील राजकीय पक्ष वर्ग:रिकामी पाने
बहुपदी
बहुपदी हा गणिताच्या शब्दकोशातील एक महत्त्वाचा शब्द व अतिशय महत्त्वाची संकल्पना आहे. गणिताच्या सर्वच शाखांमधे ही संकल्पना पहावयास मिळते.
X
बहुपदीची व्याख्या देण्याकरिता "रिंग" लागते. जर "र" ही रिंग असेल तर र मधील सहगुणक असणारी एकचलीय बहुपदी म्हणजे, नैसर्गिक संख्यांच्या संचावरून र मधे जाणारे व एका विवक्षित सान्त संख्येनंतर र मधील ० ही किंमत घेणारे फलन असते. म्हणजेच
p: नै → र आणि एका ठरावीक m ε नै, नंतर  p(n) = 0.
हे लिहिण्याची पद्धती मात्र खालील प्रमाणे आहे. pला सोप्या भाषेमधे सान्त क्रमिकेच्या स्वरूपात लिहिले जाते. त्याकरिता चलपद वापरले जाते. चलपद म्हणजे केवळ एक चिह्न होय. त्याला किंमत नसते. त्याचा घात हा pची कोणत्या नैसर्गिक संख्येवर किंमत काढली आहे ते ठरवतो. ही पद्धती खालीलप्रमाणे आहे. समजा क्ष हे चलपद घेतले, तर
p(क्ष) := p(०)+ p(१)क्ष + p(२) क्ष^२ + ... + p(m )क्ष^m m नंतर pची किंमत ० आहे, त्यामुळे त्या किंमती लिहीत नाहीत. क्षच्या घातांसोबत असणाऱ्या संख्यांना त्या घाताचा सहगुणक म्हणतात. बहुपदीतील चलाच्या सर्वात मोठ्या शून्येतर सहगुणकाच्या घाताला बहुपदीचा घात असे म्हणतात. दोन बहुपदींची (समजा, p आणि q ची) बेरीज ही एक नवी बहुपदी असते. तिच्यामधे क्ष^kचा सहगुण हा p मधील क्ष^kच्या सहगुणकाची आणि q मधील क्ष^kच्या सहगुणकाची वेरीज आहे. दोन बहुपदींचा(समजा, p आणि q चा) गुणाकार  केल्यानंतर मिळणारी बहुपदी म्हणजे जिच्यात क्ष^kचा सहगुणक हा p मधील क्ष^l आणि q मधील क्ष^(k-l)च्या सहगुणकांच्या गुणाकाराची बेरीज असतो.
अशाच प्रकारे द्विचलीय बहुपदीची व्याख्या देता येते. र मधील सहगुणक असणारी द्विचलीय बहुपदी म्हणजे नै × नै वरून र मधे जाणारे आणि सान्त संख्यांनंतर ० असणारे फलन होय. ही लिहिताना दोन चलांची गरज असते. अशाच प्रकारे त्रिचलीय वा बहुचलीय बहुपदीची व्याख्या करता येते.
स्सामान्यत:, केवळ बहुपदी असाच शब्द वापरला असता, त्याचहा अर्थ एकचलीय बहुपदी असा होतो. एकाहून जास्त चलांची बहुपदी असल्यास तसे लिहिले जाते.
उकल
र मधील सहगुणक असणाऱ्या बहुपदीची उकल म्हणजे र मधील अशी संख्या x की जी चल असणाऱ्या क्ष ऐवजी टाकली असता बहुपदीची एकूण किंमत ० होते. उदाहरणार्थ, p(क्ष) = १ - २क्ष ही जर वास्तव सहगुणक असणारी बहुपदी असेल तर क्ष ऐवजी १/२ ही संख्या टाकताच p(१/२)ची किंमत ० होते. त्यामुळे १/२ ही या बहुपदीची उकल आहे. बहुपदींची उकल शोधणे हा एक गणितामधील फार मोठानी जुना प्रश्न आहे. गाल्व्हा थिअरी नामक विषयाचा जन्म या प्रश्नाचे उत्तर शोधताना झाला आहे.
बीजगणिताचे मूलभूत प्रमेय सांगते की कॉम्प्लेक्स संख्यामधील सहगुणक असणाऱ्या प्रत्येक बहुपदीला किमान एक तरी उकल असतेच.