cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
अरबी समुद्र
व्यापार मार्ग
हे मार्ग सामान्यत: सुदूर पूर्व किंवा मध्य प्रदेश, भारतातून ऐतिहासिक भरुच (भारकुच्चा) मार्गे ट्रान्सशिपमेंटसह सुरू झाले, आधुनिक काळातील इराणच्या दुर्गम किनाऱ्यावरून पुढे गेले, नंतर हदरामौत, येमेनच्या आसपास दोन प्रवाहांमध्ये विभागले गेले. एडन आणि तेथून लेव्हंटमध्ये किंवा दक्षिणेकडे ऍक्सम सारख्या लाल समुद्रातील बंदर मार्गे अलेक्झांड्रियामध्ये. प्रत्येक प्रमुख मार्गामध्ये प्राण्यांचा ताफा बांधण्यासाठी ट्रान्सशिपिंग, वाळवंटातून प्रवास करणे आणि डाकूंचा धोका आणि स्थानिक सामर्थ्यांकडून खंडणीखोर टोलचा समावेश होतो.
दक्षिण अरबी द्वीपकल्पातील खडबडीत देशाच्या पुढे जाणारा हा दक्षिणेकडील किनारपट्टीचा मार्ग महत्त्वपूर्ण होता आणि इजिप्शियन फारोनी व्यापारासाठी अनेक उथळ कालवे बांधले, एक कमी-अधिक प्रमाणात आजच्या सुएझ कालव्याच्या मार्गावर आणि दुसरा लाल समुद्रापासून नाईल नदीपर्यंत. नदी, पुरातन काळातील प्रचंड वाळू वादळांनी गिळंकृत केलेली दोन्ही उथळ कामे. नंतर अलेक्झांड्रिया मार्गे युरोपशी व्यापारात रुजलेल्या व्यापारी साम्राज्यावर राज्य करण्यासाठी इथिओपियामध्ये एक्समचे राज्य उद्भवले. [१४]
प्रमुख बंदरे
मुंबईतील जवाहरलाल नेहरू बंदर हे अरबी समुद्रातील सर्वात मोठे बंदर आणि भारतातील सर्वात मोठे कंटेनर बंदर आहे. अरबी समुद्रातील प्रमुख भारतीय बंदरे मुंद्रा बंदर, कांडला बंदर, नवा शेवा, कोची बंदर, मुंबई बंदर आणि मोरमुगाओ आहेत.[15][16]
पया
पया भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे
केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल
केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल (CAPF) हे गृह मंत्रालयाच्या अधिकाराखाली असलेल्या भारतातील पाच सुरक्षा दलांच्या नामांकनाचा संदर्भ देते. त्यांची भूमिका प्रामुख्याने अंतर्गत धोक्यांपासून राष्ट्रीय हिताचे रक्षण करणे आहे. ते आहेत: सीमा सुरक्षा दल (बीएसएफ), केंद्रीय राखीव पोलीस दल (सीआरपीएफ), केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (सीआयएसएफ), भारत-तिबेट सीमा पोलीस दल (आयटीबीपी), सशस्त्र सीमा दल (SSB).
अरबी समुद्र
प्रमुख बंदरे
पाकिस्तानचे ग्वादर बंदर हे एक उबदार पाण्याचे, खोल समुद्रातील बंदर आहे जे बलुचिस्तानमधील ग्वादर येथे अरबी समुद्राच्या शिखरावर आणि पर्शियन गल्फच्या प्रवेशद्वारावर, कराचीच्या पश्चिमेला सुमारे 460 किमी आणि अंदाजे 75 किमी (47 मैल) आहे. पाकिस्तानच्या इराणच्या सीमेच्या पूर्वेला. हे बंदर किनाऱ्यापासून अरबी समुद्रात जाणाऱ्या नैसर्गिक हॅमरहेड-आकाराच्या द्वीपकल्पाच्या पूर्व खाडीवर स्थित आहे.
केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल
संदर्भ
वर्ग:गृह मंत्रालय वर्ग:भारताचे सैन्य
अरबी समुद्र
प्रमुख बंदरे
सलालाह, ओमानमधील सलालाह बंदर हे देखील या भागातील एक प्रमुख बंदर आहे. इंटरनॅशनल टास्क फोर्स अनेकदा पोर्टचा आधार म्हणून वापर करते. बंदरात येणा-या आणि बाहेर येणा-या सर्व राष्ट्रांच्या युद्धनौकांची लक्षणीय संख्या आहे, ज्यामुळे ते एक अतिशय सुरक्षित बबल बनते. 2009 मध्ये बंदर फक्त 3.5m teu खाली हाताळले गेले.[17]
बेटे
येमेनमधील सोकोत्रा ​​बेटाचे लँडसॅट दृश्य. अरबी समुद्रात अनेक बेटे आहेत, ज्यात लक्षद्वीप बेटे (भारत), सोकोत्रा ​​(येमेन), मसिराह (ओमान) आणि अस्टोला बेट (पाकिस्तान) ही सर्वात महत्त्वाची बेटे आहेत.
लक्षद्वीप बेटे (पूर्वी लॅकॅडिव्ह, मिनीकोय आणि अमिनीदिवी बेटे म्हणून ओळखली जाणारी) ही अरबी समुद्रातील लक्षद्वीप सागरी प्रदेशातील बेटांचा समूह आहे, भारताच्या नैऋत्य किनारपट्टीपासून २०० ते ४४० किमी (१२० ते २७० मैल) अंतरावर आहे. द्वीपसमूह हा केंद्रशासित प्रदेश आहे आणि तो भारताच्या केंद्र सरकारद्वारे शासित आहे. बेटे भारतातील सर्वात लहान केंद्रशासित प्रदेश बनवतात आणि त्यांचे एकूण क्षेत्रफळ फक्त 32 किमी 2 (12 चौरस मैल) आहे. ही बेटे लक्षद्वीप-मालदीव-चागोस बेटांच्या समूहाच्या सर्वात उत्तरेकडील आहेत.
धोडांबे
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
अरबी समुद्र
बेटे
Socotra, ज्याला Soqotra देखील म्हणतात, हे सर्वात मोठे बेट आहे, जे चार बेटांच्या छोट्या द्वीपसमूहाचा भाग आहे. हे हॉर्न ऑफ आफ्रिकेच्या पूर्वेस सुमारे 240 किमी (150 मैल) आणि अरबी द्वीपकल्पाच्या दक्षिणेस 380 किमी (240 मैल) अंतरावर आहे.
मासिराह हे ओमानच्या पूर्व किनाऱ्यावरील एक बेट आहे.
ऑक्सिजन किमान झोन
अरबी समुद्रावर फायटोप्लँक्टन फुलतो हिवाळ्यात अरबी समुद्रावर फायटोप्लँक्टन फुलतो (NASA) अरबी समुद्रात पूर्वेकडील उष्णकटिबंधीय उत्तर पॅसिफिक आणि पूर्व उष्णकटिबंधीय दक्षिण पॅसिफिकसह जगातील तीन सर्वात मोठ्या सागरी ऑक्सिजन मिनिमम झोन (OMZ) किंवा "डेड झोन" पैकी एक आहे. OMZs मध्ये ऑक्सिजनची पातळी खूपच कमी असते, कधीकधी मानक उपकरणांद्वारे ते शोधता येत नाही.[18] अरबी समुद्राच्या ओएमझेडमध्ये ऑक्सिजनची पातळी जगातील सर्वात कमी आहे, विशेषतः ओमानच्या आखातात.[19] OMZ च्या कारणांमध्ये प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी तसेच भारतीय उपखंडातील उच्च तापमान यांचा समावेश असू शकतो, ज्यामुळे भारताकडे वाहणारे वारे वाढतात, अरबी समुद्राच्या पाण्यात पोषक द्रव्ये निर्माण होतात आणि ऑक्सिजन कमी होतो. हिवाळ्यात, कमी-ऑक्सिजनच्या परिस्थितीसाठी उपयुक्त असलेले फायटोप्लँक्टन OMZ चमकदार हिरवे रंग बदलतात.[20]
पर्यावरण आणि वन्यजीव
अरबी समुद्रातील वन्यजीव वैविध्यपूर्ण आणि भौगोलिक वितरणामुळे पूर्णपणे अद्वितीय आहे.
पाण्याखालील बोगदा
समुद्राखालून रेल्वे बोगदा करण्याचे नियोजन आहे. ते UAE ला भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याशी जोडेल. बोगद्याला पोंटूनचा आधार असेल आणि त्याची लांबी सुमारे 2000 किलोमीटर असेल. [२१] [२२]
वर्ग:समुद्र वर्ग:हिंदी महासागर
मुरूड (पाटण)
मुरुड हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
धनोरा (वर्धा)
धनोरा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
असोसिएशन ऑफ टेनिस प्रोफेशनल्स
असोसिएशन ऑफ टेनिस प्रोफेशनल्स (Association of Tennis Professionals; व्यावसायिक टेनिसपटूंची संघटना, संक्षेपः एटीपी) ही व्यावसायिक पुरूष टेनिसपटूंसाठी १९७२ साली स्थापन करण्यात आलेली एक क्रीडा संघटना आहे. १९९० सालापासून एटीपी जगातील सर्व व्यावसायिक पुरुष टेनिस स्पर्धांचे आयोजन करते व पुरुष खेळाडूंची क्रमवारी कार्यरत ठेवते. टेनिस जगतामधील चार मानाच्या ग्रॅंड स्लॅम स्पर्धा, ९ ए.टी.पी. वर्ल्ड टूर मास्टर्स १००० स्पर्धा तसेच वर्षाखेरीस खेळवली जाणारी ए.टी.पी. वर्ल्ड टूर फायनल्स ह्या स्पर्धांचे आयोजन ए.टी.पी.द्वारे केले जाते.
विमेन्स टेनिस असोसिएशन ही संस्था महिला टेनिसपटूंसाठी स्थापन झाली असून तिचे कार्य बव्हंशी ए.टी.पी. समान चालते.
संदर्भ
वर्ग:क्रीडा संघटना
भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, १९७४
भारतीय क्रिकेट संघाने जून-जुलै १९७४ दरम्यान तीन कसोटी सामने आणि २ आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी इंग्लंडचा दौरा केला. याही दौऱ्यात भारताचे कर्णधारपद अजित वाडेकर यांच्याकडेच राहिले. भारताने या दौऱ्यातच आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.
इंग्लंडने कसोटी मालिका ३-० आणि आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका २-० अशी जिंकली. अजित वाडेकरांच्या नेतृत्वात मागील दौऱ्यात भारताने इंग्लंडच्या भूमीवर पहिल्यांदा कसोटी मालिका जिंकली होती. ह्या दौऱ्यात भारताकडून चांगल्या कामगिरीची अपेक्षा केली गेली होती. परंतु या वेळेस भारताला सगळ्या सामन्यात मानहानीकारक पराभवाला सामोरे जावे लागले. त्यामुळे टीकेचा सामना करत दौऱ्या संपल्यानंतर अजित वाडेकर क्रिकेटमधून निवृत्त झाले.
२रा सामना
वर्ग:इ.स. १९७४ मधील क्रिकेट वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे इंग्लंड
रोइंग
रोइंग हे भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातल्या दिबांग घाटी ह्या जिल्ह्यातील ब्रम्हपुत्रा नदीच्या काठी वसलेले एक शहर आहे. रोइंग जिल्ह्याचे हे मुख्यालय आहे. रोइंगहून इटानगर (अरुणाचल प्रदेशाची राजधानी) ३०० किलोमीटर अंतरावर आहे. २०११ च्या लोकसंख्या गणनेनुसार रोइंग शहराची लोकसंख्या ११३८९ एवढी आहे. पुरुष लोकसंख्या ६०६४ असून महिला लोकसंख्या ५३२५ एवढी आहे. येथले साक्षरता प्रमाण ८८.३९% आहे. पुरुष साक्षरता प्रमाण ९१.९४% असून महिला साक्षरता प्रमाण ८४.३५% एवढे आहे.
जवळची पर्यटन स्थळे
रोइंग येथून ४ किलोमीटर अंतरावर सॅलिलेक रिसॉर्ट आहे. या सरोवराभोवती घनदाट जंगल असून मोठ्या प्रमाणावर पक्षी आढळतात. येथे खाटीक, सूर्यपक्षी, सुलतान टीट यांसारख्या अनेक जातींचे पक्षी आहेत. रोइंग शहराच्या उत्तरेला १२ किलोमीटर अंतरावर रुक्मिणीनाती किल्ल्याचे अवशेष पाहायला मिळतात. शहरापासून ११५ किलोमीटर अंतरावर मेहाओ सरोवर आहे. रोइंगपासून २४ किलोमीटर अंतरावर भीष्मकनगर परिसरात झालेल्या उत्खननात सापडलेला विटांचा राजवाडा पाहायला मिळतो.
दळणवळण
दिब्रुगडचा मोहनबारी विमानतळ हा रोइंगसाठी सर्वात जवळचा विमानतळ आहे. दर बुधवारी तेझू ते मोहनबारी अशी हेलिकॉप्टर सेवा आहे. रोइंगकरिता जवळचे रेल्वेस्थानक तिनसुकिया येथे आहे. पासीघाट येथून नावेने सियांग नदी पार करून रोइंग येथे पोहोचता येते. दिब्रुगड, तिनसुकिया,इटानगर येथून बसेस मिळतात.
संदर्भ
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे वर्ग:दिबांग व्हॅली जिल्हा वर्ग:ईशान्य भारत
वाक्रो
वाक्रो भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे
अरुणावती नदी
अरुणावती नदी ही महाराष्ट्राच्या वाशीम जिल्ह्यात उगम पावणारी एक नदी आहे. या नदीवर यवतमाळ जिल्ह्यातील [दिग्रस]] तालुक्यात अरुणावती धरण आहे. हे धरण त्या जिल्ह्यातल्या मोठ्या धरणापैकी एक आहे. ही नदी यवतमाळ जिल्ह्यातच पैनगंगा नदीला जाऊन मिळते.अरुणावतीच्या काठावर मानोरा हे वाशीम जिल्ह्यातील महत्त्वाचे शहर वसले आहे.
वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:चित्र हवे वर्ग:विस्तार विनंती
सरासरी धावा
सरासरी धावा हे क्रिकेटच्या खेळातील फलंदाजाच्या(बॅट्समन) प्रभावीपणाचे एक मानक आहे.
एखाद्या बॅट्समनच्या सरासरी धावा मोजण्यासाठी खालील समीकरण वापरले जाते.
येथे
उदा. जून २७, इ.स. २००६ रोजी राहुल द्रविड १०३ कसोटी सामन्यात १७४ खेळ्या खेळला होता. त्यात त्याने ८,९०० धावा काढल्या. १७४ पैकी २२ वेळा राहूल द्रवीड नाबाद होता.
या परिस्थितीत द्रविडच्या सरासरी धावा अशा मोजता येतील.
म्हणजेच द्रविडच्या सरासरी धावा आहेत ५८.५५ प्रती खेळी.
वर्ग:क्रिकेट
कुर्दी भाषा
कुर्दी ह्या इराणी भाषासमूहामधील भाषा पश्चिम आशियामधील कुर्दिस्तान प्रदेशामधील कुर्दी लोक वापरतात. कुर्दी गटामध्ये सोरानी, कुमांजी, लाकी व दक्षिणी कुर्दी चार भिन्न बोलीभाषांचा समावेश केला जातो. कुर्दी ही इराक देशाच्या दोन राजकीय भाषांपैकी एक आहे परंतु सिरिया देशामध्ये कुर्दीच्या वापरावर संपूर्ण तर तुर्कस्तानमध्ये अंशतः बंदी आहे.
बाह्य दुवे
वर्ग:इराणी भाषासमूह वर्ग:भाषा भाषा,कुर्दी भाषा
लाओ भाषा
लाओ ही आग्नेय आशियामधील लाओस देशाची राष्ट्रभाषा आहे.
हे पण पहा
भाषा वर्ग:भाषा
खेरडा खुर्द
खेरडा खुर्द हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.
संदर्भ
वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे
बोरांडे
बोरांडे हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील उत्तर कोकणातील पालघर जिल्ह्यातील वाडा तालुक्यातील एक गाव आहे.
भौगोलिक स्थान
वाडा बस स्थानकापासून राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ८४८ ने जाऊन पुढे खानिवळी मार्गाने गेल्यावर पळसईफाटा-खानिवळी रस्त्याच्या पुढे बोरांडे रस्त्यावर हे गाव लागते. वाडा बस स्थानकापासून हे गाव १६ किमी अंतरावर आहे.
लोकजीवन
हे मध्यम आकाराचे गाव आहे.२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार गावात १२६ कुटुंबे राहतात. एकूण ४९९ लोकसंख्येपैकी २५६ पुरुष तर २४३ महिला आहेत. गावाची साक्षरता ६२.०९ टक्के आहे.पुरुष साक्षरता ६६.२३ आहे तर स्त्री साक्षरता ५७.२९ आहे. गावातील वय वर्ष शून्य ते सहा वर्षे लहान मुलांची संख्या ६९ आहे.ती एकूण लोकसंख्येच्या १३.८३ टक्के आहे. मुख्यतः आदिवासी व कुणबी समाजातील लोक येथे राहतात. कुणबी समाजाचा शेती हा मुख्य व्यवसाय असून आदिवासी समाज शेतमजूर, वीटभट्टीमजूर, कामगार म्हणून काम करतात. ते काही प्रमाणात कुक्कुटपालन, बकरीपालन सुद्धा करतात.
नागरी सुविधा
गावात प्राथमिक शिक्षण,प्राथमिक आरोग्यसेवा, रस्ते वीजपुरवठा, सार्वजनिक स्वच्छता,पाणी पुरवठा इत्यादी आवश्यक गोष्टी उपलब्ध आहेत.महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या बसेस वाडा बस स्थानकावरून येथे येण्यासाठी ठराविक वेळी उपलब्ध असतात. रिक्शासुद्धा वाड्यावरून उपलब्ध असतात.
जवळपासची गावे
आपटी, गोर्हे, सांगे, आवंढे, वासुरीबुद्रुक, आंबिस्तेखुर्द, आंबिस्तेबुद्रुक,आब्जे, निचोळे, भावेहर, खानिवळी ही जवळपासची गावे आहेत.पळसई ग्रामपंचायतीमध्ये आसनास, बोरांडे, कळमभाई, पळसई ही गावे येतात.
संदर्भ
१. https://www.census2011.co.in/data/subdistrict/4163-palghar-thane-maharashtra.html
२. https://villageinfo.in/maharashtra/thane/palghar.html
३. https://www.mapsofindia.com/lat_long/maharashtra/
४. http://tourism.gov.in/
५. http://districts.nic.in/districtsdetails.php?sid=MH&disid=MH036
६. https://palghar.gov.in/
वर्ग:वाडा तालुक्यातील गावे
पाटस रेल्वे स्थानक
पाटस रेल्वे स्थानक मुंबई चेन्नई रेल्वेमार्गावरील छोटे स्थानक आहे. पुणे जिल्ह्यातील पाटस गावात असलेल्या या स्थानकावर पुणे - दौंड दरम्यान धावणाऱ्या काही पॅसेंजर गाड्या थांबतात.
पोटाचा प्रश्न (पुस्तक)
पोटाचा प्रश्न हे मराठी लेखिका मंगला गोडबोले यांनी लिहिलेला विनोदी कथासंग्रह आहे.
वर्ग:मंगला गोडबोले यांचे साहित्य वर्ग:मराठी साहित्य नामसूची
नमसाई
नमसाई भारताच्या अरुणाचल प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे.
वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील शहरे
होर्हे बॅटले इबान्येझ
होर्हे बॅटले इबान्येझ (ऑक्टोबर २५, इ.स. १९२७:माँटेव्हिडिओ, उरुग्वे - ) हा उरुग्वेचा भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष आहे.
वर्ग:उरुग्वेचे राष्ट्राध्यक्ष वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:इ.स. २०१६ मधील मृत्यू
पाणी शुद्धीकरण
पाणी शुद्धीकरण करणे हे मानवासाठी मुलभूत गरज आहे. कारण जीवसृष्टी साठी शुद्ध पाणी मिळणे गरजेचे आहे. त्याचप्रकारे कारखान्यांतून बाहेर पडणारे पाणी हे दुषित असते आणि ते पाणी कारखान्यातून निघून नदी मध्ये मिसळेले पाहायला मिळते. त्यामुळे पाणी शुद्धीकरण हे खूप गरजेचे आहे.प्रत्येक गावमध्ये पाणी शुद्धीकरण घटक राबविले पाहिजे.
वर्ग:जलप्रक्रिया वर्ग:जलप्रदूषण वर्ग:पाणी तंत्रज्ञान वर्ग:लाल वर्ग असणारे लेख
फरुखाबाद
फ़रुख़ाबाद (उर्दू: فرخ آباد) एक शेहेर है, उत्तर प्रदेश मैं | उत्तर प्रदेश इंडीया मैं है |
वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील शहरे
भारतातील अभियांत्रिकी महाविद्यालयांची यादी
ही भारतातील अभियांत्रिकी महाविद्यालयांची यादी आहे. या शैक्षणिक संस्थांमध्ये अभियांत्रिकीचे पदवीशिक्षण दिले जाते तर काही संस्थांमध्ये पदव्युत्तर शिक्षणही दिले जाते. या यादीत भारतातील तीन प्रमुख नियतकालिकांनी या संस्थांना दिलेला क्रमांकसुद्धा आहे.
हे सुद्धा पहा
अभियांत्रिकी महाविद्यालय वर्ग:याद्या
खुनी नदी
ही महाराष्ट्रातील यवतमाळ जिल्ह्यातील  एक नदी आहे.
वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील नद्या वर्ग:अत्यंत छोटी पाने
जेंडर (पुस्तक)
जेंडर हे भारतीय स्त्रीवादी लेखिका व्ही. गीता द्वारे लिखित व स्त्री (भटकळ व सेनची छाप असलेली) प्रकाशनाद्वारे प्रकाशित पुस्तक आहे. सदरचे पुस्तक हे नवीन अभ्यासकांसाठी 'रीडर'च्या स्वरूपात २००२ मध्ये प्रकाशित केले गेले व मैत्रेयी कृष्णराजनच्या 'थियरायझिंग फेमिनिझम' या शृंखलेची कडी आहे. भारतात हे एक महत्त्वाचे स्त्रीवादी लेखन मानले जाते.
ठळक मुद्दे
पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत व परिचयातच व्ही. गीता स्पष्ट करतात कि लिंगभावाच्या विचारला, उलगडून त्याला जगा कडे पाहण्याची एक दृष्टी म्हणून मांडणे हे त्यांचे उद्देश आहे. सत्ता व अधिकार हे कसे काम करते हे समजण्यासाठी लिंगभाव हे महत्त्वाचे आहे. रोजच्या सामाजिक जीवनात लिंगभाव सदर करण्याचा व्यापकपणा त्या प्रभावीपणे प्रकाशात आणतात. तसेच लिंगभावाकडे वर्णनाची व विश्लेषणाची श्रेणी म्हणून बघण्याच्या गरजेकडे लक्ष वेधतात.
सारांश
पहिल्या प्रकरणात लैंगिक भिन्नतेचे तीन महत्त्वाचे लावलेले अर्थ मांडले आहे: १) स्त्री व पुरुषांसंदर्भातील धार्मिक समज २) स्त्री व पुरुषांमध्ये नैसर्गिकरित्या कांही गुण वैशिष्ट्य असतात हे स्वीकारणाऱ्या सामान्य व्याख्या ३) स्त्रीत्व व पुरुषत्वाचे नियम टिकून राहिले याचे समाजशास्त्रीय स्पष्टीकारणांचा खुलासा व विभागणी केलेली आहे.
स्त्रीत्व व पुरुषत्व या दोन कोटीक्रमाच्या व्यवहार, विचार व नैतिकतेमधील तणाव व त्या तणावाचे स्त्री-पुरुषांवर होणाऱ्या परिणामांचे परीक्षण लेखिका दुसऱ्या प्रकरणात करतात. तिसऱ्या प्रकरणात लेखिका 'भूमिकेचे सिद्धांताचे (जे कामाच्या विभागणीचा प्रवृत्ती म्हणून स्वीकार करते) कार्य प्रकाशात आणतात व बालपणापासून लिंगभावाच्या सादरीकरणाची प्रक्रियेवर भर देतात. चौथ्या प्रकरणात लिंगभावाचे विस्तृतीकरण करून ते इतर भिन्नतांशी (वंश, जात, वर्ग इ.) कसे संवादात असते हे लेखिका दाखवतात.
पाचवे प्रकरण हे पूर्वीच्या ४ प्रकरणांपासून वेगळे मार्ग निवडते व लैंगिक भिन्नतेचे विविध ऐतिहासिक स्पष्टीकारणांचा खुलासा देते. कसे, का व केव्हा स्त्री व पुरुषान वेगळे बघण्यात आले असे प्रश्न हे प्रकरण विचारते. लेखिका विविध प्रभावी लेखन जसे फ्रेडरेक ऐंगल्स द्वारा लिहिलेले 'द ओरिजीन्स ऑफ द फॅंमिली, प्रायव्हेट प्रोपर्टी व स्टेट व या भोवतीच्या विविध चर्चांचा आधार या पुस्तकात घेतात. तसेच त्या मानसशास्त्र व स्त्रीअभ्यासाच्या क्षेत्रातील प्रभावी लिखाणांवरही भर देतात. भारतीय संदर्भातील काही लिंगभावासंदर्भातील सिद्धांताकडे (जे पूर्वीच्या मांडलेल्या सिद्धांत व मांडणीवर पुनः काम केलेले स्वरूप आहे) पण लक्ष वेधतात.
सहाव्या प्रकरणात पुनः रोजच्या आयुष्याकडे परतून त्या लिंगभाव हे कशा स्वरूपात मूर्त रूप धारण करते, अनुभवले व जगले जाते या कडे बघतात. शरीराचे दिसणे, अनुभव व त्यावर लादलेल्या नियमांच्या द्वारे मानवी शरीर सादर होते या रोजच्या अभिव्यक्तींचे परीक्षण या प्रकरणात केलेले आहे.
योगदान
लग्न, कुटुंब, लिंगभाव व विज्ञान या विषयांवरील स्त्रीवादी लेखनांमध्ये या पुस्तकाचा मोठ्या प्रमाणात पुरावा म्हणून वापर दिसतो.
संदर्भ सूची
वर्ग:स्त्री अभ्यासातील संहिता वर्ग:स्त्रीवादी साहित्य
धोडारी
धोडारी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील वर्धा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा तालुक्यातील गावे वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे
किर्गिझ भाषा
किर्गिझ ही किर्गिझस्तान ह्या देशाच्या दोन राष्ट्रभाषांपैकी एक आहे. रशियन ही तेथील दुसरी राष्ट्रभाषा आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:भाषा भाषा
टीएमसी एकक
धरणांची पाणी साठवण्याची क्षमता टी एम सी (TMC)  या एककामध्ये मोजतात. एक टी एम सी (TMC) म्हणजे १,००,००,००,००० घनफूट = २८,३१६,८४६,५९२ लिटर = २८३१ कोटी लिटर
वर्ग:पाणी
मध्य रेल्वे क्षेत्र
मध्य रेल्वे हा भारतीय रेल्वेतील एक महत्त्वाचा विभाग आहे. मध्य रेल्वेचे मुख्यालय मुंबईमधील छत्रपती शिवाजी टर्मिनस येथे आहे. भारतामधील पहिली प्रवासी रेल्वेगाडी मुंबई ते ठाणे दरम्यान १६ एप्रिल १८५३ रोजी मध्य रेल्वेमार्गावरून धावली. महाराष्ट्रातील बहुतांशी, ईशान्य कर्नाटकातील काही व दक्षिण मध्य प्रदेशमधील काही रेल्वेमार्ग मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतात.
मध्य रेल्वेचे उपविभाग
मध्य रेल्वे विभाग ५ उपविभागांमध्ये विभागला गेला आहे.
अभय वैद्य
अभय वैद्य (९ फेब्रुवारी, १९६४ - ) हे इंग्लिश लेखक आणि संपादक आहेत. २००८ साली त्यांनी डीएनए वर्तमानपत्र पुण्यात आणले तर २०१७ साली हिंदुस्थान टाईम्सची पुणे आवृत्ती चालू केली. अभय वैद्य यांनी १९८७ मध्ये पत्रकारिता चालू केली. १९९१ सालात त्यांना रोटरी फाउंडेशनची शिष्यवृत्ती जाहीर झाली. १९९३-९४ मध्ये ते टाईम्स ऑफ इंडियाचे वॉशिंग्टन मधील पत्रकार बनले.
पुस्तके
वैद्य यांनी हू किल्ल्ड ओशो हे पुस्तक लिहले आहे.
संदर्भ आणि नोंदी
वर्ग:भारतीय पत्रकार वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:भारतीय वृत्तपत्र संपादक वर्ग:इ.स. १९६४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
इ.स. ९८७
समाप्ती
वर्ग:इ.स. ९८७ वर्ग:इ.स.च्या ९८० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १० व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १ ल्या सहस्रकातील वर्षे
मळदगाव रेल्वे स्थानक
मळदगांव रेल्वे स्थानक दौंड बारामती रेल्वेमार्गावरील छोटे स्थानक आहे. या स्थानकावर दौंड-बारामती दरम्यान धावणाऱ्या सगळ्या गाड्या थांबतात.
पळमनेर
पल्मानेर हे भारताच्या आंध्र प्रदेश राज्यातील शहर आहे.
वर्ग:आंध्र प्रदेशमधील शहरे वर्ग:चित्तूर जिल्हा
रॉबर्ट लुडलुम
बाह्य दुवे
लुडलम,रॉर्बट लुडलम,रॉर्बट वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म वर्ग:इ.स. २००१ मधील मृत्यू
मुत्तळवाडी
मुत्तळवाडी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
ब्राह्मी
भाषिक नावे:
उपयोग
वर्ग:औषधी वनस्पती
हिरापूर (चांदवड)
हिरापूर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्यातील चांदवड तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे मार्चच्या मध्यापासून जूनच्या पूर्वार्धापर्यंत उन्हाळा असतो. उन्हाळ्यात हवामान सामान्यतः उष्ण असून तापमान ३८ ते ४० सेल्सीअसपर्यंत असते.जून महिन्याच्या मध्यापासून पावसास सुरुवात होऊन ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत पावसाळा असतो. सर्वसाधारण नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या काळात थंडी असते.वार्षिक सर्वसाधारण हवामान उष्ण व विषम असते.वार्षिक पर्जन्यमान ८५० मि.मी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:चांदवड तालुक्यातील गावे वर्ग:नाशिक जिल्ह्यातील गावे
ज्युथिका रॉय
ज्युथिका रॉय (नामभेद - ज्युथिका राय. ज्युथिका रे; आमटा (हावरा जिल्हा), २० एप्रिल १९२०;  - ६ फेब्रुवारी २०१४) या एक बंगाली गायिका होत्या. त्यांनी हिंदीत गायलेली मीराबाईची भजने एकेकाळी अतिशय लोकप्रिय होती. त्यांनी दोन्ही भाषांत मिळून एकूण ३४० गाणी गायली.
वयाच्या सातव्या वर्षीच गाऊ लागलेल्या ज्युथिका रॉय यांच्या गाण्यांच्या, वयाच्या १२व्या वर्षीच ध्वनिमुद्रिका निघू लागल्या. त्यांचे गाणे आणि त्यांचा आवाज ऐकून त्या काळचे प्रसिद्ध कवी काझी नझरूल आणि संगीत दिग्दर्शक कमल दासगुप्ता हे दोघेही प्रभावित झाले, आणि त्यांनी ज्युथिका रे यांना हवी ती मदत देऊ केली. १९४० आणि १९५० च्या दशकांत ज्युथिका रॉय यांनी गायलेली मीराबाईंची ध्वनिमुद्रित गाणी लोकांना इतकी आवडली, की लोक त्यांना आधुनिक मीरा म्हणून ओळखू लागले. त्यांच्या भक्तिगीतांसाठी त्यांना भारतभरांतील शहरांमधून सतत आमंत्रणे येऊ लागली..
१५ ऑगस्ट १९४७ या भारताच्या स्वातंत्र्यदिनी पंडित नेहरूंनी ज्युथिकाबाईंना एक खास विनंती केली. ती अशी की, जोपर्यंत नेहरू लाल किल्ल्यावर भारताचा राष्ट्रध्वज फडकवत नाहीत तोपर्यंत, ज्युथिका रे यांनी रेडियोवर आपली गाणी चालूच ठेवावीत. त्या दिवशी त्यांची रेडियोवर एकापाठोपाठ एक अशी सात‍आठ गाणी झाली.
पुरस्कार
१९७२साली, ज्युथिका राय यांना पद्मश्री पुरस्काराने गौरवण्यात आले.
उषा मंगेशकर
(१९३५ - हयात) या मराठी आणी गुजराती गायिका, संगीतकार आहेत. त्यांची आजी देवदासी व आजोबा ब्राह्मण होते. मा. दीनानाथ मंगेशकर यांच्या त्या कन्या. ज्वानीच्या आगीची मशाल हाती, छबीदार छबी, लागली कुनाची उचकी ही चित्रपट गीते त्यांनी गायली आहेत. पंडित दीनानाथ मंगेशकर आणि शेवंती (शुधामती) यांची  ती सर्वात लहान मुलगी. लता मंगेशकर, आशा भोसले आणि मीना खडीकर यांच्यामधील ती सर्वात लहान बहीण आणि संगीत-दिग्दर्शक भाऊ हृदयनाथ मंगेशकर यांची मोठी बहीण  आहेत. ऑलटाइम ब्लॉकबस्टर ठरलेल्या 'जय संतोषी मां (1975)' साठी कमी बजेट असलेल्या चित्रपटासाठी काही भक्तीगीते गायल्यानंतर त्या  पार्श्वगायिका म्हणून चर्चेत आल्या. त्या चित्रपटातील त्यांच्या "मै तो  आरती" गाण्यासाठी त्यांना फिल्मफेअर बेस्ट फीमेल प्लेबॅक सिंगर पुरस्कारासाठी नामांकन देण्यात आले होते. २००६ मध्ये त्या चित्रपटाच्या रीमेकसाठी त्यांनी तीच गाणी गायली.
उषा यांना चित्रकलेची आवड आहे. त्यांच्या "मुंगडा" या प्रसिद्ध गाण्यासाठी आणि पिंजरा या मराठी चित्रपटाच्या गाण्यांसाठी त्या प्रामुख्याने ओळखलया  जातात.
त्यांनी दूरदर्शनसाठी 'फूलवंती' संगीत नाटकही तयार केले होते.
पुरस्कार
अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेच्या नवी मुंबई शाखेच्या वतीने स्वरसम्राज्ञी भारतरत्न लता मंगेशकर यांच्या सन्मानार्थ पुरस्कार लता दीदींच्या हस्ते त्यांना पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
बाह्य दुवे
वर्ग:मराठी गायक वर्ग:मराठी संगीतकार वर्ग:मराठी पार्श्वगायक वर्ग:इ.स. १९३५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
सायली संजीव
सायली संजीव (जन्म : ३१ जानेवारी १९९३) ही अभिनेत्री असून, अनेक दूरचित्रवाणी मालिका, चित्रपट व नाटके यातून तिने काम केले आहे. झी मराठी वरील काहे दिया परदेस ही तिची मालिका विशेष गाजली. सायली संजीव ही मूळची धुळे येथील असून तिचे शालेय तसेच पदवी शिक्षण नाशिक येथे झाले. काहे दिया परदेस आणि परफेक्ट पती या मालिकांत काम करण्यासोबतच तिने पोलीस लाईन, आटपाडी नाईट्स, एबी आणि सीडी आणि सातारचा सलमान या चित्रपटांत भूमिका केल्या आहेत.
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म वर्ग:मराठी अभिनेत्री वर्ग:मराठी चित्रपट अभिनेत्री वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री
राग चारुकेशी
राग चारुकेशी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे. यात सगळे सात स्वर असल्याने हा संपूर्ण राग आहे.
चारुकेशी चारुकेशी
महिला अत्याचार
सामाजिक विषमता ही जात, धर्म आणि लिंग या तीन घटकावर आधारित आहे. पुरुषप्रधान संस्कृतीत स्त्रियांना नेहमीच दुय्यम स्थान मिळत आले आहे. स्त्री ही केवळ उपभोगाची वस्तू आहे अशी पारंपारिक, प्रतिगामी मानसिकता आहे. स्त्रियांना शिक्षण, सत्ता, संपत्तीचे सारे अधिकार नाकारण्यात आले होते. धार्मिक कायद्यांचा आधार घेऊन स्त्रियांवर अधिकाधिक बंधने लादली गेली. सतीप्रथा, हुंडाप्रथा, बालविवाह यासारख्या अनेक अन्यायकारक चालीरीतिनी लाखो स्त्रियांचे अवघे आयुष्यच करपून टाकले. भारतात ब्रिटीशांचे आगमन होईपर्यंत या निर्दयी प्रथा चालूच होत्या. ब्रिटीशकाळात जोतीबा फुले आणि सावित्रीमाई, राजा राममोहन रोय यासारख्या भारतीय समाजसुधारकांची स्त्रीस्वातंत्र्याची चळवळ आणि ब्रिटीशांचा स्त्री विषयक पाश्चात्य दृष्टीकोन यामुळे ब्रिटीशानी अनेक वाईट चालीरीती बंद करण्यासाठी कठोर कायदे केले.
गेल्या अनेक वर्षात स्त्रियांवर होणाऱ्या शारीरिक आणि मानसिक अत्याचाराचे प्रमाण दिवसेंदिवस वाढतच चालले आहे. प्रत्यक्षात सरकारी आणि सामाजिक संस्थांनी स्त्री अत्याचाराची जी आकडेवारी उपलब्ध करून दिली आहे, ती पोलीस स्टेशनला प्रत्यक्ष नोंद होणाऱ्या तक्रारीवरून दिली आहे. परंतु नोंद होणाऱ्या घटनांपेक्षाही अनेक कारणांमुळे अंधारात राहणाऱ्या घटनांची संख्या जास्त आहे. खालील आकडेवारीवरून एक नजर टाकली तर स्त्री अत्याचाराचे भीषण वास्तव दिसून येईल. स्त्रियांवरील अन्याय/अत्याचार दूर करण्यासाठी प्रभावी कायदे आणि त्याची कठोर अंमलबजावणी आवश्यक आहेच, परंतु त्याबरोबरच आवश्य आहे ती जनजागृती. स्त्रियां/मुलींना मार्गदर्शन अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आणि शाळा, कॉलेज, स्वयंसेवी संस्था यांनी प्रयत्न करून हे उपक्रम राबवले पाहिजेत. आजकाल प्रेमप्रकरणांमध्ये झालेली वाढ लक्षात घेता मुलगा आणि मुलगी या दोघांचेहि समुपदेशन करण्याची गरज आहे. प्रेम करणे ही वाईट गोष्ट नाही. परंतु प्रेमाच्या नावाखाली अश्लीलतेचा जो नंगानाच चालू असतो, तो फार भयंकर आहे. महाविद्यालयीन तरुण-तरुणी यात फारच आघाडीवर आहेत. अनेक तरुणांची जी प्रेम प्रकरणेचालू आहेत, ते आपल्या जोडीदाराबरोबर निर्जन स्थळी जाऊन अश्लील चाळे करतात (अपवाद आहेत.) हे निश्चितच सामाजिक हिताचे लक्षण नाही. प्रेम ही उदात्त भावना बाजूलाच राहते आणि वासनेचा बाजार सुरू होतो. अशा घटनांमध्ये बहुतांशी वेळा मुलीच बळी ठरतात. महिलांना आजच्या युगात दिले जाणारे स्थान हे खालच्या पातळीचे आहे. परंतु आता सरकारने केलेले कायदे हे फार महत्त्वाचीभूमिका पार पडत आहेत. महिलांना दिले जाणारे स्थान आता हल्लीच्या काळात बदलत जात आहे. परंतु हा बदल होत असताना असे जाणवते कि, खरच हा बदल होतो आहे का? कारण आपण प्रत्येकजण म्हणतो कि, स्त्रियांना त्यांचे सर्व अधिकार दिले गेले पाहिजेत. त्यांचे हक्क प्रदान केले पाहिजेत. पण खरे पाहिले असता पुरुषप्रधान संस्कृतीत मात्र महिलांना दुय्यमच स्थान आजही दिले जात असलेले दिसून येते. आजही अनेक ठिकाणी मुलगी जन्मास आली कि, तिला घरातुनच वागणूक व्यवस्थित मिळत नसल्याचे दिसते. हीच स्त्री आज पुरुषाच्या खांद्यास खांदा लाऊन प्रत्येक क्षेत्रात आपले कर्तुत्व सिद्ध करीत असतानाही तिला आजही पुरुषी अंहमपनाचा सामना करावा लागतोय.आजही काही क्षेत्रात महिलाना दुय्यम स्थान दिले जाते. आता सर्व बंद आहे, पण आपल्या आईला, ताईला आणि बायकोला सर्व काही कामापासून सुटका नाही. आजही काही ठिकाणी महिलांना अत्याचार सहन करावा लागतो आहे. परंतु पुरुष हे कधी स्त्रीयांवर होणारा अन्याय बंद करतील. काही मुलिंना कसे कपडे परिधान करायचे, या गोष्टी वरून पण बोलताना पहिले आहे.असा म्हणतात स्त्रीयांना आणि पुरुषांना समान हक्क आहे.पण नेहमी स्त्रीयांना दुय्यम हक्क मिळतो. जेव्हा एक पुरूष शिकतो तेव्हा तो एकटाच सुशिक्षित होतो मात्र जेव्हा एखादी महिला शिकते तेव्हा तिची पूर्ण पिढी सुशिक्षित होऊ शकते. ती आई आहे, ती ताई आहे, ती मैत्रिण आहे, ती पत्नी आहे, ती मुलगी आहे, ती जन्म आहे, ती माया आहे, ती सुरुवात आहे आणि तिच नसेल तर सारं काही व्यर्थ आहे.स्री म्हणजे वास्तव्य, स्री म्हणजे मांगल्य, स्री म्हणजे मातृत्व, स्री म्हणजे कतृत्व.
विद्रोही कवी
मराठीतील पहिला विद्रोही कवी म्हणून संत तुकारामांचा उल्लेख करावा लागेल. समाजातील वाईट रुढी-परंपरा, अज्ञान आणि अंधश्रद्धा यांचा कडक शब्दांत समाचार घेऊन तुकारामांनी समाजप्रबोधन केले. स्वातंत्र्योत्तर काळातील बहुतांश दलित कवींचे काव्यलेखन हे विद्रोही काव्य या प्रकारातील आहे. दया पवार, ज वि पवार, प्रल्हाद चेंदवनकर, नामदेव ढसाळ, मल्लिका अमर शेख, प्रज्ञा दया पवार, अशा साहित्यिकांचा उल्लेख विद्रोही साहित्यिक म्हणून करण्यात येतो.तसेच सध्या या काळात विद्रोही लेखन हे नव लेखक ,पत्रकार अल्पेश करकरे (नाफिझ) हे करतात.
मार्सेल-पॉल श्युत्झेनबर्गर
श्युत्झेनबर्गर, मार्सेल-पॉल
पाणी मोजण्याची एकके
स्थिर पाणी मोजण्याची एकके - लिटर (Liter), घनफूट (Cubic meter), घनमीटर (Cubic meter).
वाहते पाणी मोजण्याची एकके - टी एम सी (TMC),  क्युसेक (Cusec), क्युमेक (Cumec)
स्थिर पाणी मोजण्याची एकके
एक टी एम सी (TMC) म्हणजे १,००,००,००,००० घनफूट = २८,३१६,८४६,५९२ लिटर = २८३१ कोटी लिटर
धरणांची पाणी साठवण्याची क्षमता टी एम सी (TMC)  या एककामध्ये मोजतात.
वाहते पाणी मोजण्याचे एकके
१ क्युसेक (Cusec) म्हणजे  १ क्युबिक फिट /सेकंद
एका सेकंदात एक घनफूट पाण्याचा प्रवाह म्हणजे एक क्युसेक होय. याचा अर्थ एक सेकंदात २८.३१ लिटर पाणी बाहेर पडते.
१ क्युमेक (Cumec) म्हणजे  १ क्युबिक मीटर /सेकंद
इ.स. १४२३
मृत्यू
वर्ग:इ.स. १४२३ वर्ग:इ.स.च्या १४२० च्या दशकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या १५ व्या शतकातील वर्षे वर्ग:इ.स.च्या २ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे
पाणी मोजण्याची एकके
एका सेकंदात एक घनमीटर पाण्याचा प्रवाह म्हणजे एक क्युमेक होय. याचा अर्थ एक सेकंदात १,००० लिटर पाणी बाहेर पडते.
राग यमन
या रागाला कल्याण असेही संबोधले जाते. हा राग रात्रीच्या प्रथम समयी म्हणजे मावळतीच्या वेळी गायला जातो. शांत आणि भक्तिपूर्ण अशा सांजेचा भाव हा राग निर्माण करतो. पंडित विष्णू नारायण भातखंडे यांनी सांगितलेल्या दहा थाटांपैकी कल्याण या थाटातील हा राग आहे. यमन हा कल्याण थाटाचे प्रतिनिधित्व करणारा राग मानला जातो. कल्याण रागांची प्रमुख वैशिष्ट्ये या रागात दिसतात.
स्वर - सा रे ग म प ध नि
आरोह -नी रे ग म धनी सां
अवरोह - सांनी ध प म ग रे सा
म - तीव्र मध्यम.
ह्या रागात कुठलाही स्वर कोमल लागत नाही. मध्यम तीव्र लागतो. शुद्ध मध्यमाचा वैशिष्ट्यपूर्ण वापर (ग म ग रे ग रे सा/ ग म ग रे सा) झाल्यास त्याला यमन-कल्याण असे नाव दिले आहे. आरोहामध्ये षड्ज आणि पंचम हे स्वर शक्यतो लावत नाहीत (लांघन अल्पत्व). या रागाचा वादी स्वर गंधार असून संवादी निषाद मानल जातो. रागामध्ये ऋषभ, गंधार, पंचम आणि निषाद ही प्रमुख न्यास स्थाने (विश्रांती स्थाने) मानली जातात. अनेक कलाकारांच्या गायनामध्ये तीव्र मध्यमाला सुद्धा सौंदर्यपूर्ण महत्त्व दिलेले आढळते.
रागात नेहमी ऐकू येणाऱ्या स्वरावली खालीलप्रमाणे.
नि रे ग,नी रे ग म प ->(मग) रे, ग रे सा, ग मे ध नि, ग मे धनी ध प, प म (ग)रे ग रे सा इत्यादी. प -> रे ही संगती रागांग कल्याणचे एक वैशिष्ट्य आहे.
यमन हा अतिशय लोकप्रिय राग असून मैफिलींमध्ये पुष्कळ वेळा गायला/वाजवला जातो. या रागावर आधारित असंख्य चित्रपटगीते तसेच भावगीते आहेत.
यमन रागावर आधारलेली काही मराठी भक्तिरचना/भावगीते/नाट्यगीते
(गीताचे शब्द, संगीत दिग्दर्शक आणि गायक/गायिका या क्रमाने).
यमन रागातील शास्त्रीय संगीताधारित बंदिशी आणि गझला - एकूण सुमारे ४०
यमन
अमोल कुलकर्णी
'''डॉ. अमोल अरविंद कुलकर्णी''' (3 डिसेंबर १९७६)  हे पुण्यातील राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेत  वरिष्ठ मुख्य वैज्ञानिक पदावर कार्यरत शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांना २०२० साली शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार देण्यात आला.
शिक्षण
अमोल कुलकर्णी यांचे प्राथमिक शिक्षण उद्गीर येथील लाल बहादूर शास्त्री विद्यालयात झाले.
त्यांनी मुंबई येथील इन्स्टीट्यूट ऑफ केमिकल टेक्नॉलॉजीमधून १९९८ साली बी.टेक. (रासायनिक अभियांत्रिकी) ही पदवी, २००० मध्ये एम. टेक. (रासायनिक अभियांत्रिकी) ही पदव्युत्तर पदवी तर २००३ साली पीएच.डी. मिळवली.
कारकीर्द
२००४ ते २००५ या काळात डॉ.कुलकर्णी यांनी जर्मनी मधील मॅक्स प्लँक इन्स्टीट्यूट फॉर डायनमिक्स ऑफ कॉम्प्लेक्स टेक्निकल सिस्टीम्स येथे पोस्ट डॉक्टरल फेलो म्हणून काम केले. एप्रिल २००५ पासून त्यांनी पुण्यातील राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेत रासायनिक अभियांत्रिकी विभागात काम करण्यास सुरुवात केली.
डॉ.कुलकर्णी यांनी औषधे, रंग, सुवासिक रसायने आणि नॅनो पदार्थ निर्मितीसाठी लागणाऱ्या रासायनिक भट्ट्याची रचना आणि विकास या क्षेत्रात   काम केले आहे. भारतातील पहिली मायक्रोरीॲक्टर लॅबोरेटरी त्यांनी उभारली.
ते विद्यावाचस्पती पदवीसाठी (पीएच.डी.) विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शक म्हणून काम करतात.
पुरस्कार
वर्ग:पुरुष चरित्रलेख वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते वर्ग:मराठी शास्त्रज्ञ वर्ग:इ.स. १९७६ मधील जन्म
गुड फ्रायडे
गूड फ्रायडे (पवित्र शुक्रवार/चांगला शुक्रवार/काळा शुक्रवार/महा शुक्रवार) हा ख्रिस्ती धर्मातील एक सुटीचा दिवस आहे. ईस्टरच्या आधील शुक्रवारी हा सण पाळला जातो. भारतामध्ये गूड फ्रायडे निमित्त बहुतांशी सरकारी व खाजगी कार्यालये व शैक्षणिक संस्थांना सुटी असते. ख्र्सिस्ती धर्मातील समजुतीप्रमाणे या दिवशी येशू ख्रिस्ताला क्रॉसवर चढवण्यात आले. याची आठवण ठेवून ख्रिस्ती जगात हा दिवस शोकदिवस म्हणून मानला जातो. काही ख्रिस्ती पारंपारिक देशांमध्ये राष्ट्रीय दुःखवट्याप्रमाणे साजरा होतो. या दिवशी कोणत्याही आनंदायक कार्यक्रम साजरा करण्यात येत नाहीत. काही भाविक लोक चर्च मध्ये जाउन येशूने केलेल्या बलिदानाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करतात.
बायबलसंबंधी गणना
शुभवर्तमानानुसार, येशूला गेथसेमानेच्या बागेत त्याचा शिष्य जुडास इस्करिओट यांच्या नेतृत्वाखाली मंदिराच्या रक्षकांनी अटक केली. यहूदाने (३० चांदीच्या नाण्या)च्या बदल्यात येशूचा विश्वासघात केला आणि मंदिराच्या रक्षकांना सांगितले की तो एकच व्यक्ती ज्याचे चुंबन घेईल तो त्यांना अटक करेल. येशूला अटक करण्यात आली आणि अण्णास, कयफाचा सासरा, तत्कालीन महायाजक याच्या घरी आणण्यात आले. तेथे त्याची चौकशी करण्यात आली परंतु त्याचा काही उपयोग झाला नाही, त्यानंतर त्याला महायाजक कैफाकडे पाठवण्यात आले, जिथे महासभा जमली होती.
अनेक साक्षीदारांनी येशूच्या विरोधात परस्परविरोधी विधाने दिली, ज्याला येशूने काहीही उत्तर दिले नाही. शेवटी मुख्य याजकाने येशूला पवित्र शपथ घेऊन उत्तर देण्यास सांगितले - "मी तुम्हाला देवाच्या नावाचे वचन देतो." मी तुम्हाला आज्ञा देतो. देवाचा पुत्र, तू एकटाच अभिषिक्त आहेस की नाही हे सांगण्यासाठी?” येशूने होकारार्थी उत्तर दिले, “तू म्हणालास आणि कालांतराने तुला मनुष्याच्या पुत्राला आकाशातील ढगांमध्ये दिसेल.” उजव्या हाताला बसलेला सर्वशक्तिमानाचा." मुख्य याजकाने येशूला ईश्वरनिंदा केल्याबद्दल दोषी ठरवले आणि येशूच्या खटल्यातील न्यायसभेच्या खटल्यात सर्वानुमते येशूला मृत्यूदंडाची शिक्षा सुनावली (मॅथ्यू २६:५७-६६). पीटरने देखील चौकशी केली तेव्हा त्याने तीन वेळा येशूला ओळखण्यास नकार दिला. येशूला आधीच माहीत होते की पेत्र त्याला तीन वेळा ओळखण्यास नकार देईल. येशूच्या दोन्ही सुनावणीसाठी न्यायसभेच्या चाचणीचा अहवाल पहा, त्यापैकी एक रात्री आणि दुसरी सकाळी झाली आणि अशा प्रकारे वेळेतील फरक गुड फ्रायडेच्या दिवसावर परिणाम करतो.
सकाळी संपूर्ण परिषद येशूला घेऊन रोमन गव्हर्नर पॉन्टियस पायलट याच्याकडे पोहोचली. त्याच्यावर देशद्रोही असल्याचा आरोप करण्यात आला, त्याने सीझरच्या करांना विरोध केला आणि स्वतःला राजा घोषित केले (लूक २३:१-२) पायलटने यहूदी नेत्यांना त्याच्या कायद्यानुसार येशूला सोडवण्याची जबाबदारी दिली परंतु यहूदी नेत्यांनी सांगितले की रोमन त्यांना अंमलात आणू दिले नाही (जॉन १८:३१).
पायलटने येशूची चौकशी केली आणि उपस्थितांना सांगितले की येशूला शिक्षा करण्याचे कोणतेही कारण नाही. येशू गालीलचा मूळ रहिवासी आहे हे जाणून पायलटने हे प्रकरण गालीलचा राजा हेरोद याच्याकडे सोपवले, जो वल्हांडण सणासाठी जेरुसलेमला गेला होता. हेरोदाने येशूला प्रश्न विचारला पण त्याला उत्तर मिळाले नाही. हेरोदने येशूला पायलटकडे परत पाठवले. पायलटने असेंब्लीला सांगितले की त्याला किंवा हेरोदला येशूमध्ये काही दोष आढळला नाही; पायलटने ठरवले की येशूला चाबूक मारून सोडावे (लूक २३:३-१६).
रोममधील वल्हांडण सणाच्या वेळी, यहुद्यांच्या विनंतीनुसार कैद्याला सोडण्याची प्रथा होती. पायलटने लोकांना विचारले की त्यांना कोणाला सोडायचे आहे. मुख्य याजकाच्या सूचनेनुसार, लोकांनी सांगितले की त्यांना बंडखोरीच्या वेळी खून केल्याप्रकरणी तुरुंगात असलेल्या बरब्बास सोडायचे आहे. पायलटने विचारले की ते येशूशी कसे वागतील, आणि त्यांनी मागणी केली, "त्याला वधस्तंभावर लटकवा" (मार्क १५:६-१४). ज्या दिवशी पायलटच्या पत्नीने येशूला स्वप्नात पाहिले होते, त्याच दिवशी तिने पायलटला सावध केले की ते येशूशी कसे वागतील. "या नीतिमान माणसाशी काहीही संबंध ठेवा" (मॅथ्यू २७:१९).
पायलटने येशूला चाबकाचे फटके मारून जमावासमोर सोडले. मुख्य पुजारी पिलातला एका नवीन आरोपाची माहिती देतो की येशू "देवाचा पुत्र असल्याचा दावा करतो" जेणेकरून त्याला मृत्यूदंडाची शिक्षा द्यावी. यामुळे पिलात घाबरला आणि येशूला राजवाड्यात परत नेतो. ते कोठून आले हे त्यांना विचारतात (जॉन १९:१-९).
जमावासमोर शेवटच्या वेळी येताना, पायलटने येशूच्या निर्दोषत्वाची घोषणा केली आणि अध्यादेशात त्याची कोणतीही भूमिका नाही हे दाखवण्यासाठी त्याचे हात पाण्याने धुतले. अखेरीस, दंगल टाळण्यासाठी पायलटने येशूला वधस्तंभावर खिळण्यासाठी स्वाधीन केले (मॅथ्यू २७:२४-२६). या वाक्यात "नाझरेथचा येशू, यहुद्यांचा राजा" असे लिहिले आहे. सायरीनच्या सायमनच्या मदतीने, येशूने स्वतः त्याचा वधस्तंभ ज्या ठिकाणी त्याला वधस्तंभावर खिळले होते तेथे नेले, हिब्रूमध्ये क्रॅनिअमची जागा किंवा "गोलगोथा". लॅटिनमध्ये कॅल्व्हरी म्हणतात. तेथे त्याला दोन गुन्हेगारांसह वधस्तंभावर खिळण्यात आले (जॉन १९:१७-२२).
येशूने वधस्तंभावर सहा तास छळ सहन केला. त्याच्या वधस्तंभावर चढवण्याच्या शेवटच्या तीन तासात, दुपारपासून ते दुपारी ३ पर्यंत संपूर्ण देश अंधारात होता. मोठ्याने ओरडून येशूचा मृत्यू झाला. आणि या मंदिराचा पडदा वरपासून खालपर्यंत फाटला. वधस्तंभाच्या ठिकाणी उपस्थित असलेल्या एका रोमन सैनिकाने घोषित केले, "खरोखर हा देवाचा पुत्र होता!" (मत्तय २७:४५-५४)
अरिमाथियाचा जोसेफ, न्यायसभेचा सदस्य, येशूचा गुप्त शिष्य, ज्याने येशूला या वाक्याला संमती दिली नाही, तो पिलाताकडे गेला आणि त्याने येशूचे शरीर मागितले (लूक 23:50-52). येशूचा आणखी एक गुप्त अनुयायी आणि निकोडेमस नावाच्या न्यायसभेच्या सदस्याने शंभर पौंड वजनाच्या मसाल्यांचे मिश्रण आणले आणि ख्रिस्ताचे शरीर गुंडाळण्यास मदत केली (जॉन 19:39-40) पायलटने सेंच्युरियनला सांगितले की तो येशू आहे याची पुष्टी करतो. मृत (मार्क 15:44). येशू मेला असल्याची पुष्टी केली (मार्क 15:45).
कीटकनाशक
कीटकनाशक किडे नष्ट करण्यासाठी वापरली जाणारी पदार्थ आहेत. २०व्या शतकातील कृषी उत्पादकता वाढीमागील कीटकनाशके हा एक प्रमुख घटक असल्याचा दावा केला जात आहे. कीटकनाशके दोन प्रमुख गटांमध्ये विभागली जाऊ शकतात: अंतरप्रवाही किंवा दैहिक कीटकनाशके, ज्यात अवशिष्ट किंवा दीर्घकालीन क्रिया असतात; आणि स्पर्शजन्य कीटकनाशके, ज्यात अवशिष्ट क्रिया नाही. कीटक नाशकांची फवारणी हे प्रामुख्याने शेतकरी आपल्या शेतात करतात. त्यामुळे त्यांचे प्रमाण हे शासनाने ठरवून दिले आहे.अधिक प्रमाणात कीटकनाशक फवारणी हे शेतकरी आपल्या शेतात करतात पण त्याचा विषारी प्रभाव हा पिकांवर पडतो. आणि शेताची नासाडी होते.म्हणून कीटक नाशके वापरू नये
गुड फ्रायडे
बायबलसंबंधी गणना
अरिमथियाच्या जोसेफने येशूचे शरीर स्वच्छ मखमली आच्छादनात गुंडाळले आणि वधस्तंभाच्या जवळ असलेल्या एका बागेत खडकात कोरलेल्या त्याच्या नवीन थडग्यात (मॅथ्यू 27:59-60) त्याला पुरले. निकोडेमस (जॉन 3:1) देखील 75 पौंड गंधरस आणि औषधाचे भांडे घेऊन आला आणि यहुदी दफन नियमांनुसार, त्याने त्यांना येशूच्या आच्छादनासह खाली ठेवले (जॉन 19:39-40). त्यांनी थडग्याच्या प्रवेशद्वारावर एक मोठा दगड ठेवून ते बंद केले (मॅथ्यू 27:60) मग ते घरी परतले आणि सूर्यास्तानंतर शब्बाथ सुरू झाल्यामुळे विश्रांती घेतली (लूक 23:54-56). तिसऱ्या दिवशी, रविवार, जो आता इस्टर संडे (किंवा भूतकाळ) म्हणून ओळखला जातो, मृत येशू उठला. या दिवशी कबीर परमात्मा जी येशूच्या रूपात कबरीतून बाहेर आले, जेणेकरून लोकांची देवावरील श्रद्धा कायम राहावी.[9]
कीटकनाशक
कीटकनाशक फवारतांना घ्यायची काळजी
कीटकनाशक फवारण्यासाठी महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने काही शिफारसी केल्या आहेत. त्या विचारात घेणे महत्त्वाचे आहे-
वर्ग:शेती वर्ग:कीटकनाशके
गुड फ्रायडे
रोमन कॅथोलिक चर्च मध्ये
रोमन प्रथेनुसार, पवित्र गुरुवारच्या संध्याकाळी लॉर्ड्स सपर नंतर, इस्टर पाळण्यापर्यंत कोणताही सामूहिक उत्सव साजरा केला जात नाही, जोपर्यंत व्हॅटिकन किंवा स्थानिक बिशपकडून एखाद्या गंभीर धार्मिक प्रकरणावर किंवा शोकप्रश्नावर विशेष सूट मिळत नाही. दिले गेले आहेत किंवा बाप्तिस्मा घेत आहेत (ज्यांना मृत्यूचा धोका आहे), प्रायश्चित्त आहेत किंवा मृत्यूला सामोरे जात आहेत. प्रभू येशू ख्रिस्ताच्या स्मरणार्थ कोणताही सण साजरा केला जात नाही आणि तो केवळ प्रभूच्या उत्कटतेच्या सेवेदरम्यान भक्तांमध्ये वाटला जातो, परंतु जे आजारपणामुळे या सेवेला उपस्थित राहू शकत नाहीत ते कोणत्याही वेळी करू शकतात. वेळ नंतर. करू शकता.
उपासनेची वेदी पूर्णपणे रिकामी राहते आणि तेथे काहीही ओलांडत नाही, मेणबत्त्या किंवा झगे राहत नाहीत. पारंपारिकपणे, इस्टर पाळण्याच्या काळात, पाण्याचा आशीर्वाद घेण्यासाठी संस्कारात्मक पात्रे रिकामी केली जातात. [१३] इस्टर वाजवू नये अशी प्रथा आहे. निरीक्षण कालावधी दरम्यान गुड फ्रायडे किंवा पवित्र शनिवारी घंटा.
परमेश्वराच्या उत्कटतेचा उत्सव साजरा करण्याची आदर्श वेळ दुपारी 3 आहे, परंतु ही वेळ पाद्री किंवा वरिष्ठ कारणांसाठी एक तासानंतर देखील निवडली जाऊ शकते. यावेळी पाळकांचा पोशाख लाल रंगाचा असतो. [१५] पूर्वी 1970 हा पोशाख काळा होता, फक्त कम्युनियन भाग जांभळा होता, आणि १९५५ पूर्वी संपूर्ण पोशाख काळा होता.
प्रार्थनेचे तीन भाग असतात: बायबल आणि धर्मग्रंथांचे वाचन, वधस्तंभाची पूजा आणि प्रभुभोजनात सहभाग. बायबलच्या मजकुराच्या पहिल्या भागामध्ये, जॉन किंवा गॉस्पेलमधील एकापेक्षा जास्त वाचक किंवा गायक, प्रभू येशूची स्तुती आणि प्रेमाची पुनरावृत्ती किंवा गायन यांचा समावेश आहे. या पहिल्या टप्प्यात चर्च, पोप, पाद्री आणि चर्चमध्ये येणारे गृहस्थ, बाप्तिस्मा घेण्यास तयार असलेले, ख्रिश्चनांचे ऐक्य, ज्यू लोक, प्रभूवर विश्वास न ठेवणारे लोक अशा प्रार्थनांच्या मालिकेचा समावेश करतात. येशू ख्रिस्त, जे देवावर विश्वास ठेवत नाहीत. लोक, सार्वजनिक कार्यालयात काम करणारे आणि विशेषतः गरजू लोक.
गुड फ्रायडे सणाचा दुसरा टप्पा म्हणजे वधस्तंभाची उपासना, एक वधस्तंभ ज्यामध्ये विशेष पारंपारिक पद्धतीने येशूसाठी गाणी गायली जातात. जरी आवश्यक नसले तरी, मंडळी सहसा वेदीच्या जवळ होते, ज्यामध्ये सत्य आणि प्रामाणिकपणाने आदर व्यक्त केला जातो आणि विशेषतः जेव्हा प्रभू येशूसाठी प्रेमाची गाणी गायली जातात.
त्याचा तिसरा भाग पवित्र लॉर्ड्स सपर आहे, जो या उत्सवाचा अंतिम भाग आहे. याची सुरुवात आमच्या वडिलांपासून होते परंतु "ब्रेड ब्रेकिंग सेरेमनी" आणि त्याच्याशी संबंधित मंत्र "अग्नस डीईआय" सह. उच्चारला जात नाही. पवित्र गुरुवारच्या प्रार्थना सभेत अभिषेक केलेला प्रभुचा प्रसाद भक्तांमध्ये वाटला जातो. प्रार्थनेसह यज्ञपात्र. दारू पिण्याचा अधिकार देखील समाविष्ट होता परंतु प्रार्थनेचा हा विधी रद्द करण्यात आला.
त्यानंतर पाद्री आणि भक्त शांतपणे निघून जातात आणि निर्गमन वेदीवर कपडे काढून टाकले जातात, फक्त क्रॉस आणि वेदीच्या बाजूला दोन किंवा चार अगरबत्ती ठेवतात.
पोलिश चर्चमध्ये येशूच्या थडग्याची एक प्रतिकृती प्रार्थना हॉलवर ठेवली जाते. अनेक भक्त रात्री अनेक तास त्याच्या थडग्याजवळ घालवतात, जिथे येशूच्या शरीराच्या जखमांचे चुंबन घेण्याची प्रथा आहे. येशूच्या थडग्यात असलेल्या आकाराच्या पुतळ्याला भक्त विशेषतः पवित्र शनिवारी भेट देतात. या थेट चित्रणात फुले, मेणबत्त्या, घड्याळातील देवदूतांचे पुतळे आणि कॅल्व्हरी पर्वतावरील तीन क्रॉस यांचा समावेश असू शकतो. प्रत्येक रहिवासी सर्वात कलात्मक आणि धार्मिक सुसंवाद सादर करण्याचा प्रयत्न करतो ज्यामध्ये पारदर्शक कापडात गुंडाळून पवित्र सहभागिता दर्शविली जाते.
येशू ख्रिस्तासाठी सुधारणा
रोमन कॅथोलिक परंपरेत विशेष प्रार्थना, येशूने गुड फ्रायडेच्या दिवशी त्याच्या उत्कटतेच्या वेळी सहन केलेल्या यातना आणि अपमानासाठी सुधारणेच्या स्वरूपात समर्पण. किंवा मृत लाभार्थीसाठी याचिका, परंतु केलेल्या पापांसाठी प्रायश्चित करण्याच्या हेतूने समाविष्ट आहे. येशू विरुद्ध. राकोल्टा कॅथोलिक प्रार्थना पुस्तक (१८५४ च्या आदेशाद्वारे मंजूर आणि १८९८ मध्ये होली सी द्वारे प्रकाशित) अशा प्रार्थनांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये सुधारणा म्हणून व्हर्जिन मेरीला केलेल्या प्रार्थनांचा समावेश आहे.
सुधारणेवर पोपच्या परिपत्रक Miseratismus Redemptor मध्ये, पोप पायस XI ने सुधारणा हे कॅथोलिकांचे येशू ख्रिस्ताचे कर्तव्य म्हटले आहे आणि "येशूवर झालेल्या आघातांची एक प्रकारची भरपाई म्हणून" आदराने ते समर्पित केले आहे.
पोप जॉन पॉल II यांनी सुधारणेचा उल्लेख "ज्या अथेनियन क्रॉसच्या बाजूला उभा राहण्याचा अखंड प्रयत्न आहे, ज्यावर परमेश्वराच्या पुत्राला सतत वधस्तंभावर खिळले जाते" असे म्हटले आहे.
माल्टा - एक उदाहरण
रोमन कॅथोलिक चर्च ख्रिस्ताच्या उत्कटतेचा उत्सव साजरा करत असताना, पवित्र आठवड्याचे स्मरण गुड फ्रायडेला त्याच्या कळसावर पोहोचते. माल्टा आणि गोझोच्या आसपासच्या विविध गावांमध्ये मिरवणुकीसह सर्व चर्चमध्ये पवित्र संस्कार केले जातात. या उत्सवादरम्यान काही ठिकाणी उत्कटतेच्या कथांचे पठण केले जाते. त्यानंतर क्रॉसची पूजा केली जाते. गुड फ्रायडेच्या मिरवणुका बिरगु, बोरमाला, घक्सक, लुकवा, मोस्ता, नक्सर, पावला, कुर्मी, रबत, सेंगल्या, वेलेट्टा[२९], झेब्बुग (सीता रोहन) आणि झेजटुन येथे काढल्या जातात. गोझोमधील मिरवणुका नादुर, व्हिक्टोरिया (सेंट जॉर्ज आणि कॅथेड्रल), जाघरा आणि झेबुग, गोझो येथे होतील.
बायझँटाईन परंपरेचे चर्च
बायझँटाईन ख्रिश्चन (पूर्वेकडील ख्रिश्चन जे कॉन्स्टँटिनोपलच्या प्रथेचे पालन करतात: पूर्व धर्माभिमानी आणि ग्रीक कॅथलिक) या दिवसाला "पवित्र आणि महान शुक्रवार" किंवा फक्त 'महान फ्रायडे' म्हणून संबोधतात.
ब्राह्मी लिपी
ब्राम्ही लिपी ही भारतातील उकल झालेली सर्वाधिक प्राचीन लिपी आहे. या लिपीत कोरलेली कांही सांकेतिक लिपी सदृश्य लेखने अनेक स्वरूपात पुरातत्त्वज्ञांना पूर्वीही सापडली आहेत. परंतु या साऱ्यांची उकल होऊनही त्यातून आजवर काहीही अर्थबोध झालेला नाही.
गुड फ्रायडे
बायझँटाईन परंपरेचे चर्च
या बलिदानाशी निगडीत दुःख आणि वेदनांमुळे, पवित्र लिटर्जी (ख्रिश्चन प्रार्थनेची प्रथा) गुड फ्रायडेला कधीही साजरी केली जात नाही; घोषणेचा महान पर्व साजरा केला जातो तो दिवस वगळता, ज्याची तारीख 25 मार्च अशी निश्चित केली जाते, जे पारंपारिक ज्युलियन कॅलेंडरचे अनुसरण करतात त्यांच्यासाठी, आधुनिक जॉर्जियन कॅलेंडरमध्ये 25 मार्च सध्या 7 एप्रिल रोजी येतो). अगदी शुक्रवारी देखील, पाळक यापुढे जांभळे किंवा लाल वस्त्र परिधान करत नाहीत जे महान लेंट दरम्यान नेहमीचे परिधान केले जात होते, परंतु त्याऐवजी काळा परिधान करतात. पश्चिमेत घडते, येथे नाही, त्याऐवजी चर्चचे सर्व बुरखे काळे केले जातात आणि हे असेपर्यंत चालू राहते. महान शनिवारी पवित्र लीटर्जी.
ब्राह्मी लिपी
इतिहास
इसवी सन पूर्व सुमारे तीनशे वर्षांच्या कालापासून कांही लेखनांमधे खूपच साम्य आढळल्याने कांही युरोपीय तज्ज्ञांना त्यात रुची निर्माण झाली आणि त्यांनी या लेखांची उकल करण्याचा प्रयत्न केला. ही उकल प्रथम सर जेम्स प्रिन्सेप या नाणे-तज्‍ज्ञाने १८३७मध्ये केली. त्यामुळे भारतीय उपखंडातील इतिहासविषयक लेख, व विशेषतः सम्राट अशोकचे शिलालेख आणि स्तंभलेख वाचता येऊ लागले. सम्राट अशोकापूर्वी देखील या लिपीत कांही लिहिले गेल्याचे संकेत मिळतात. कालांतरात या लिपीमधे अनेक बदल घडून आले. परंतु संपूर्ण उपखंडात लेखनातील लिप्यांमधील असाधारण साम्य सम्राट अशोकाच्या काळात आणि त्यानंतर लगेचचच्या काळात दिसून येते. या लिपीला ब्रिटिश तज्‍ज्ञांनी अशोक ब्राम्ही लिपी असे नाव दिले. या कालखंडानंतर भारतात खऱ्या अर्थाने लेखन शास्त्राचा विकास होत गेला. याच लिपीच्या मातृत्वाने या उपखंडात अनेक लिप्या जन्मल्या. आज हीच ब्राम्ही लिपी भारतीय उपखंडातील सर्व लिप्यांची जननी म्हणून ओळखली जाते.
गुड फ्रायडे
बायझँटाईन परंपरेचे चर्च
दिवसभर विशेष भजन गाऊन आणि धार्मिक धडे वाचून आणि येशूच्या मृत्यूशी संबंधित स्तुती गीते गाऊन भक्त या दिवसाचे स्मरण करतात. मौल्यवान दृश्य प्रतिमा आणि चिन्हे तसेच विशेष भजन हे या धार्मिक विधींचे लक्षणीय घटक आहेत. ऑर्थोडॉक्स विचारसरणीमध्ये, पवित्र आठवड्याचे कार्यक्रम हे केवळ भूतकाळातील घटनांचे वार्षिक स्मरणोत्सव नसतात, तर भक्त येशूच्या मृत्यू आणि पुनरुत्थानात भाग घेतात.
ब्राह्मी लिपी
इतिहास
ब्राम्ही लिपीत स्वर व व्यंजनांना स्वतंत्र चिन्हे आहेत. परंतु व्यंजनाला जोडून येणारा स्वर मात्र असा सुट्या चिन्हाने न लिहिता व्यंजनालाच एका लहान जोडूनच लिहिला जातो. देवनागरी लिपीतील या लहान चिन्हांना मराठीत काना, मात्रा, वेलांटी आणि उकार असे म्हणतात. ब्राम्ही लिपीतही तसाच काहीसा प्रकार आहे.
जेव्हा दोन किंवा अधिक व्यंजनांचा उच्चार एकत्रित केला जातो तेव्हा पहिले आणि दुसरे व्यंजन एकाच उभ्या प्रतलात लिहिली जातात. मराठीत या संरचनेला जोडाक्षर म्हणतात.
गुड फ्रायडे
बायझँटाईन परंपरेचे चर्च
या दिवसाचा प्रत्येक तास नवीन दुःख आणि रिडीमरच्या दुःखांसाठी प्रायश्चित करण्याचा एक नवीन प्रयत्न आहे. आणि या दुःखाची प्रतिध्वनी आपल्या प्रार्थनांमध्ये आधीच ऐकली गेली आहे, जी करुणेची शक्ती आणि आत्मा आणि तारणकर्त्याच्या दुःखासाठी करुणेची असीम खोली या दोन्हीमध्ये अद्वितीय आणि अतुलनीय आहे. गेथसेमानेच्या बागेपासून ते गोलगोथा येथील वधस्तंभापर्यंत रक्त आणि घामाने भिजलेल्या परमेश्वराच्या दुःखाचे संपूर्ण चित्र पवित्र चर्च भक्तांच्या डोळ्यांसमोर उलगडते. "पवित्र चर्च आम्हाला गोलगोथा येथे क्रॉसच्या पायथ्याशी आणते आणि तारणकर्त्याच्या जुलूमला प्रेक्षक म्हणून सादर करते" असा विचार करून आम्हाला भूतकाळात नेत आहे.
होली आणि महान फ्रायडे हा कडक उपवास म्हणून पाळला जातो आणि प्रौढ बायझंटाईन ख्रिश्चनांनी संपूर्ण दिवसभर सर्व खाण्यापिण्यापासून दूर राहावे अशी अपेक्षा असते, कारण त्यांच्या आरोग्याला सहन होत नाही. या पवित्र दिवशीना कोणाला अन्न दिले जाते आणिना आम्ही या यज्ञाच्या दिवशी काहीही खा. जर एखादी व्यक्ती असमर्थ असेल किंवा खूप म्हातारी झाली असेल, उपवास करू शकत नसेल तर त्याला सूर्यास्तानंतर भाकरी आणि पाणी दिले जाऊ शकते. अशा प्रकारे आम्ही पवित्र देवदूतांच्या आदेशाच्या जवळ आलो, महान फ्रायडेला जेवू नये.
ब्राह्मी लिपी
इतिहास
या लिपी वैशिश्ट्यांना इंग्ग्रजीमध्ये Abugida किंवा Alphasyllabary म्हणतात.
गुड फ्रायडे
पवित्र आणि महान शुक्रवारी चर्च सकाळी प्रार्थना
पवित्र आणि महान फ्रायडेची बायझंटाईन ख्रिश्चन प्रथा, औपचारिकपणे 'द ऑर्डर ऑफ द होली अॅण्ड सेव्हिंग पॅशन ऑफ आवर लॉर्ड जिझस क्राइस्ट' गुरुवारी रात्री 'माटेन्स ऑफ द ट्वेल्व्ह पॅशन गॉस्पेल' ने सुरू होते. सर्वत्र विखुरलेल्या या चर्च पूजेच्या सेवा चारही धार्मिक शिकवणींतील बारा वाचन आहेत जे शेवटच्या रात्रीचे जेवण आणि येशूच्या वधस्तंभापर्यंतच्या घटनांचे स्मरण करतात. या बारा वाचनांपैकी पहिले वाचन हे वर्षातील सर्वात मोठे धार्मिक वाचन आहे. सहाव्या प्रवचनाच्या वाचनापूर्वी, ज्यात येशूला वधस्तंभावर खिळले गेल्याची कथा सांगितली जाते; मेणबत्त्या आणि अगरबत्तीसह एक मोठा क्रॉस, पाळक पवित्र स्थानातून बाहेर काढतात. हे बोगद्याच्या मध्यभागी (जेथे सर्व भक्त जमतात) स्थापित केले आहे, त्यावर येशूच्या शरीराचे (सोम किंवा कॉर्पस) द्विमितीय पेंट केलेले चिन्ह चिकटवले आहे. जसजसा क्रॉस वर केला जातो तसतसे पाद्री किंवा गायक एक विशेष पठण गातात.