cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
संख्या महात्म्य १२
द्वादश आदित्य -हीं बारा सूर्याचीं नावें निरनिराळीं आढळतातः -
( आ )
१ धाता, २ मित्र , ३ अर्यमा , ४ शुक्र , ५ वरुण , ६ अंशु , ७ भग , ८ विवस्वान ‌ , ९ पूषा , १० सविता , ११ त्वष्टा आणि १२ विष्णु.
( इ )
१ लोलार्क, २ उत्तरार्क , ३ सांबादित्य , ४ द्रुपदादित्य , ५ मयूखादित्य , ६ अरुणादित्य , ७ वृद्धादित्य , ८ केशवादित्य , ९ विमलदित्य , १० गंगादित्य ,११ यमादित्य व १२ सकोलकादित्य. ( स्कंद २ - ४ - ४६ )
द्वादशकला ( सूर्याच्या )
१ जालिनी, २ कीरनी , ३ दाहिनी , ४ दीपिनी , ५ ज्योतिणी , ६ तेजनी , ७ विद्या , ८ मोहिनी , ९ जीतनी १० शंखिनी , ११ प्रकाशिनी आणि १२ दीपकलिका. ( मूळ स्तंभ ). खेरीज स्वप्रकाशिका ही तेरावी कला मानली आहे.
( आ )
१ तापिनी, २ ग्रासिका , ३ उग्रा , ४ आकुंचनी , ५ शोषिणी ,६ प्रबोधिनी , ७ स्मरा , ८ आकर्षिणी , ९ तुष्टिवर्धनी , १० उमींरेषा व ११ किरणवती आणि १२ ?, ( भा . दर्शन - संग्रह )
द्वादशकोश
१ अंतःपुर, २ धान्यागार , ४ अश्वशाळा , ५ गजशाळा , ६ उष्ट्र्शाळा , ७ रत्नशाळा , ८ पाकशाळा , ९ रथशाळा , १० शस्त्रशाळा , ११ कोशशाळा व १२ नाटकशाळा
द्वादश गंधर्व
१ तुंबरू, २ नारद , ३ हाहा , ४ हूहू , ५ विश्वावसु , ६ उग्रसेन , ७ सुरूचि , ८ परावसु , ९ चित्रसेन , १० ऊर्णायु , ११ धृतराष्ट्र आणि १२ सूर्यवर्मा. ( लिंग . अ. ५५ )
द्वादश गुण ( स्त्रीचे )
१ रूप, २ शील , ३ सत्य , ४ कुलीन , ५धर्म , ६ सतीत्व , ७ खंबीरपणा , ८ साह्स , ९ मुलक्षणी , १० उद्योगी , ११ रति आणि १२ मधुरभाषिणी .’ एकादश्यस्तथा स्त्रीणां कामाधिक्यं प्रकीर्तितम् ‌ ।मधुरं वचनं प्रोक्तं द्वादशं वरवर्णिनि ॥ ’ ( पद्म . भूमि अ . ३३ )
द्वादश ज्योतिर्लिगें -( अ )
सोरटी सोमनाथ - सौराष्ट्र, २श्रीशैल - श्रीशैल पर्वतावर , ३ महांकाळेश्वर - उज्जयिनी ,४ ओंकारमांधाता - मध्यप्रदेश , ५ परळी वैजनाथ - परभणीजवळ , ६ भीमाशंकर - पुणें जिल्ह्मांत , ७ काशी विश्वेश्वर - वाराणशी , ८ त्र्यंबकेश्वर - नासिकजवळ , ९ सेतुबंध - रामेश्वर , १० औंढया नागनाथ - मराठवाडयांत आणि ११ केदार - हिमालयांत व १२ घृष्णेश्वर - वेरूळजवळ .सौराष्ट्रे सोमनाथंच श्रीशैल्ये मल्लिकार्जुनम् ‌ ।उज्जयिन्यां महाकालमोंकारममलेश्वरम् ‌ ॥१॥परल्यां वैजनाथंच डाकिन्यां भीमशंकरम् ‌ ।सेतुबंधे तु रामेशं नागेशं दारुकावने ॥२॥वाराणस्थां तु विश्वेशं त्र्यंबकं गौतमीतटे ।हिमालये तु केदारं घृष्णेशं तु शिवालये ॥४॥ ( द्वा . ज्योतिर्लिंगस्तोत्र )
( अ ) शिवपुराणांत " वैद्यनांथ चिताभूमौ नागेशं दारुकावने । " असा निराळा पाठ आहे. हीं दोन ठिकाणें मराठवाडयाव्यतिरिक्त भारतांत अन्यत्र असल्याचीं मानलीं आहेत. ( शिव . पु . कोटी रुद्र १ - २१ )
( इ )
१ ब्रह्म, २ माया , ३ जीव , ४ मन , ५ बुद्धि , ६ चित्त , ७ अहंकार , ८ आकार , ९ वायु , १० अग्नि , ११ जल व १२ पृथ्वी. यांसहि तैत्तिरीयांत बारा ज्योतिर्लिंगेंच म्हटलें आहे. ( शिवलिंगोपासना )
द्वादश देवासुर संग्राम -
प्राचीन कालीं देव आणि असुर यांच्यांत झालेले संग्राम द्वादश देवासुरसंग्राम म्हणून पुराणांतून वर्णिले आहेत. ते असेः
१ नारसिंहसंग्राम - नारसिंह व हिरण्याक्ष, २ वामन - वामन व बलि , ३ वाराह - वराह व हिरण्याक्ष , ४ अमृतमंथन - देव व दानव , ५ तारकामय - तारकास्रु व कार्तिकेय , ६ आडिबक युद्ध - वसिष्ठ व विश्वामित्र यांच्यांत आडि व बक या पक्षीरूपानें झालेला संग्राम ( मार्कंडेय पु . अ ९ ), ७ त्रैपुर - मयनिर्मित - तीन पुरांचा ( नगरांचा ) शिवाकडून विध्वंस , ८ अंधकवध संग्राम , ९ ध्वजसंग्राम - विप्रचिति व इंद्र , १० वृत्रघात संग्राम - वृत्रासुर व इंद्र ११ हालाहल संग्राम व १२ कोलाहल संग्राम - सर्व दैत्यवर्ग व आयुपुत्र रवि. प्राचीनकालीं देवदैत्यांत असे बारा निकराचे संग्राम झाल्याचें पुराणांतरीं वर्णिलें आहे. ( मत्स्य, आग्नि , ब्रह्म आणि मार्कंडेय इ . पुराणें )
द्वादशनाम द्वादश मासांचे अधिपति क्रमानें
१ चैत्र - वासुकि, २ वैशाख - कंकनीर , ३ ज्येष्ठ - तक्षक , ४ आषाढ - नागमुख्यक , ५ श्रावण - एलापत्र , ६ भाद्रपद - शंखपाल , ७ आश्चिन - ऐरावत , ८ कार्तिक - धनंजय ९ मार्गशीर्ष - महापद्म , १० पौष - कर्कोटक , ११ माघ - कंबल आणि १२ फाल्गुन - अश्वतर .कंबलाश्वतर श्वैववहंत्येते प्रभाकरम् ‌ ।नागा द्वादशमासेषु प्रजाधीश यशाक्रमम ‌ ॥ ( मुद्रल पु . खंड २ अ १३ )
द्वादश नांवें ( गणेश देवतेचीं )
१ सुमुख, २ एकत , ३ कपिल, ४ गजकर्ण , ५ लंबोदर , ६ विकट , ७ विघ्ननाश , ८ गणाधिप ९ धूम्रकेतु , १० गणाध्यक्ष , ११ भालचंद्र व १२ गजानन ( पूजेचे मंत्र )
( आ )
द्वादश पदार्थ ( अर्ध्याचे )
१ दूध, २ दर्भाग्रं , ३ अक्षता , ४ जल , ५ दही , ६ पांढऱ्या मोहऱ्या , ७ सातू , ८ दूर्वा , ९ तीळ , १० मध , ११ कुंकूं आणि १२ गोरोचन. या बारा पदार्थांनीं देवीला अर्ध्यप्रदान करावयाचें असतें. ( देवीमाहात्म्य )
द्वादश पुंड्  ( द्वादश टिळे - गोपीचंदनाचे )
१ ललाट, २ उदर , ३ ह्रदय , ४ कंठमूल , ५ - ६ दोन कुशी , ७ - ८ दोन बाहु , ९ - १० दोन कर्ण , ११ पाठ आणि १२ पाठीचा कणा. स्नानानंतर गोपीचंदन, ’ ॐ नमो नारायणाय ’ या मंत्रानें मंत्रून शरिराच्या ज्या बारा भागांवर वैष्णव संप्रादायांत तिलक लावतात त्यांस द्वादश पुंड्र म्हणतात.
द्वादश प्रमुख स्थानें ( देवीचीं )
१ कामाक्षी ( कांचीपूर ), २ भ्रामरी, ( मलयगिरी , ), ३ कन्याकुमारी , ४ अंबा ( गुजरात ), ५ महालक्ष्मी( कोल्हापूर ), ६ कालिका ( जज्जयिनी ), ७ ललिता ( प्रयाग ), ८विंध्यवासिनी ( विंध्याद्रि ), ९ विशालाक्षी ( वाराणसी ), १० मंगलवती( गया ), ११ सुंदरी ( बंगाल ) आणि १२ गुह्मकेश्वरी ( खाटमांडू - नेपाळ ). ’ इति द्वादशरूपेण संस्थिता भारते शिवा । ’( त्रिपुरारहस्यमाहात्म्य )
द्वादश भागवत धर्मज्ञाते
१ स्वयंभु, २ नारद , ३ शंभु , ४ कुमार , ५ कपिल , ६ मनु , ७ प्रह्लाद , ८ जनक , ९ भीष्म , १० बलि , ११ व्यास व १२ शुकाचार्य. ’ द्वादशैते विजानीमो धर्मं भागवतं भटाःअ । ’ ( भा . स्कं . ६ - ३ - २१ )
द्वादश भावना अथवा अनुपेक्षा
१ अनित्यभावना, २ अशरणभावना , ३ संसारभावना , ४ एकत्वभावना , ५ अन्यत्वभावना, ६ अशुचिभावना , ७ आस्त्रिवभावना , ८ संवरभावना , ९ निर्जराभावना , १० लोकभावना , ११ बोधिदुर्लमभावना व १२ धर्मभावना , अशा द्वादशभावना जैन धर्मांत मानल्या आहेत. ( रत्नकरंडक श्रावकाचार )
द्वादशयोनि ( मानवजाती )
१ देव, २ दैत्य , ३ सिद्ध , ४ गंधर्व , ५ विद्याधर , ६ किंपुरुष , ७ पैत्रिक , ८ आर्ष , ९ मानव १० गुह्मक , ११ राक्षस आणि १२ पिशाच. प्राचीन काळीं भारतांत या बारा मानव जाती होत्या. ( वामन - पुराण अ . ११ )
द्वादश वनें ( मुथरेच्या आसमंतांतलीं )
१ मधुवन, २ तालवन, ३ कुमदवन , ४ बहुलाख्यवन , ५ खादिरवन , ६ बिल्वकवन , ७ लोहसंश्मकवन , ८ भांडीरवन , ९ भद्रकवन , १० काम्यकवन , ११ छत्रवन आणि १२ वृंदावन , हीं बारा वनें , मथुरेच्या परिसरांत होतीं. ( आदिपुराण )
द्वाद्श स्थानें अथवा भाव ( कुंडलींतील )
१ तनुस्थान, १ धनस्थान , ३ सहज अथवा पराक्रमस्थान , ४ सुह्रद् ‌- मातृस्थान अथवा सुखस्थान , ५ सुत - बुद्धि - संततिस्थान , ६शत्रुस्थान - रोगस्थान , ७ जायास्थान , ८ मृत्युस्थान अथवा गंडांतरस्थान , ९ धर्म अथवा भाग्यस्थान , १० कर्म अथवा पितृस्थान , ११ आय अथवा लामस्थान आणि १२ व्ययस्थान. ( ज्योतिष )
बारा अंगें बौद्ध ( तत्त्वज्ञानाची )
१ अविद्या, २ संस्कार, ३ विज्ञान , ४ नामरूप , ५ षडिंद्रियें , ६ स्पर्श , ७ वेदना, ८ तृष्णा , ९ उपादान , १० भव , ११ जाति व १२ जरामरण ( अमिधम्म १ - ८ )
बारा अळवार ( तामिळनाडु वैष्णव संत व कवि )
१ पोइगई - आळवार, २ भुतसार - अळवार, ३ पेइ - आळवार , ४ तिरुमळसै - आळवार , ५ नम्म - आळवार , ६ मधुरकवि - आळवार , ७ कुलशेखर , ८ आंडाळ - आळवार ( स्त्री ) ९ पेरी - आळवार , १० तोंडर डिपोडि‌ड - आळवार , ११ तिरुप्पाण - आळवार आणि १२ तिरुमंगयी. हे बारा आळवार दक्षिण भारतांत निरनिराळ्या कालांत होऊन गेले ( संस्कृतिकोश )( म . ज्ञा . को . वि . ८ )
बारा अन्नाचे परिणाम
१ पाक, २ रस , ३ मल , ४ रक्त , ५ रोम , ६मांस , ७ कोश , ८ स्त्रायु , ९ अस्थि , १० मज्जा , ११ वसा आणि १२ वीर्य. ( कल्याण पद्मपुराणांक )
बारा आनद्ध वाद्ये
१ पखवाज, २ नाल , ३ तबला , ४ डफ , ५ संबळ , ६ चौघडा , ७ ताशा ८ ढोल , ९ मर्फा , १० खंजिरी , ११ डौर व १२ कुड्मुडें. हीं बारा आनद्ध वाद्यें ( कातडयानें मढवून वाजविलीं जाणारीं ) होत.
युनिव्हर्सिटी ऑफ जॉर्जिया
जॉर्जिया विद्यापीठ (University of Georgia) हे अमेरिकेच्या जॉर्जिया राज्यातील अथेन्स ह्या शहरात स्थित असलेले एक विद्यापीठ आहे. इ.स. १७८५ साली स्थापन झालेले हे विद्यापीठ अमेरिकेमधील सर्वात जुन्या सरकारी विद्यापीठांपैकी एक मानले जाते. दरवर्षी येथे सुमारे २६,००० पदवी तर ९,००० पदव्युत्तर विद्यार्थी प्रवेश घेतात.
संख्या महात्म्य १२
बारा आभूषणें ( स्त्रियांचीं )
१ नृपुर, २ किंकिणी , ३ हार, ४ चूरी , ५ मुदरी , ६ कंकण , ७ बाजुबंद , ८ कंठश्री , ९ बेसर ,१० बिरीया , ११ टिका आणि १२ शिरफूल .पादाग्र गुल्फ नळिका कंठीं । बोटें मनगटें बाहुवटीं ।कंठ नासिक श्रवणपुटीं । भाळ मस्तकीं वेणिका ।द्वादशांगी स्त्री भूषणेंच ( मुक्तेश्वर समापर्व )
व्हर्जिन ऑस्ट्रेलिया
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑस्ट्रेलियामधील विमानवाहतूक कंपन्या
सोनखार (रोहा)
सोनखार हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
संख्या महात्म्य १२
बारा इमाम ( इस्लाम )
१ शाहमर्दान २ हसन, ३ हुसेन , ४ जैनुल , ५ अबदीन , ६ महम्मद बाकर , ७ जाफर , ८ मूसाकाजी , ९ अली ,१० मूसारजा , ११ नकी - हसन अजगरी आणि १२ भेहेंद्री. हे बाराजण मुसलमानांत महापुरुष मानले जातात व त्यांची कालतिथी पाळतात. ( पंचग्रंथी )
सोनखार (रोहा)
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संख्या महात्म्य १२
बारा कापालिक
१ आदिनाथ, २ अनाथ , ३ काल , ४ अतिकालक , ५ कराल , ६ विकराल , ७ महाकाल , ८ कालमैरवनाथ , ९ बाहुक , १० भूतनाथ , ११ वीरनाथ आणि १२ श्रीकंठ , हे बारा कापालिक तंत्रशास्त्रप्रणेते होत. ( तंत्रशास्त्र )
सोनखार (रोहा)
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
संख्या महात्म्य १२
बारा काव्याचीं उत्पत्तिस्थानें
१ श्रुति, २ स्मृति , ३इतिहास , ४ पुराणें , ५ प्रमाणविद्या , ६ समयविद्या ( दार्शनिकसिद्धान्त आणि धर्मपंथांचीं रहस्यें ), ७ नाटयशास्त्र , ८ कामशास्त्र , ९ अर्थशास्त्र , १० कोक. ११ विरचना, ( प्रत्यक्ष व काल्पनिक व्यक्तींचीं व स्थलांचीं वर्णनें ) आणि १२ प्रकीर्णक. ( हस्तिपरीक्षा, रत्नपरीक्षा वगैरे ) ’ प्रकीर्णकंच काव्यार्थानां द्वादशयोगनयः । ’ ( काव्यमीमांसा अ . ८ )
बारा कुलक्षणें वधूसंबंधीं
१ अरुंद कपाळ, २ डोकीवर केसाचे झुबके असणें , ३ पाय हरणासारखे बारीक , ४ दांत बैलासारखे , ५ चालगायी सारखी , ६ कर्कश आवाज , ७ केसामध्यें क्रूरता , ८ क्रूरद्दष्टि , ९ बेढब अवयवी , १० क्रौर्यभाव ,११ औदार्याचा अभाव व १२ हातापायांना कांहीं विकार असणें, ( अथर्व - अनु - मराठी भाग ३ रा )
बारा गुण भिक्षा भागणारास आवश्यक
१ मोठयानें म्हणणें, २ पुरातन कथा सांगणें , ३ स्त्रियांबरोबर इकडच्या तिकडच्या गोष्टी सांगणें , ४ त्यांच्या मुलाबाळांना कुरवाळणें , ५ त्यांच्या पतीची स्तुति करणें , ६ त्यांच्या पाकक्रियेची अवास्तव स्तुति , ७ किरकोळ पडेल तें काम करण्याची तयारी , ८ लेखनिपुणता , ९ ज्योतिष पाहता, येणें , १० गारुड विद्या , ११ मंत्रा आणि १२ जादूटोणा. हे बारा गुण भिक्षा मागणाराचे अंगीं असावे लागतात.
बारा गुण रसायनाचे
१ दीर्घायु, २ स्मृति , ३ बुद्धि , ४ आरोग्य ५ तारुण्य , ६ प्रमा , ७ उत्तम वर्ण , ८ उत्तम स्वर , ९ इंद्रियांची बळकटी , २० वातसिद्धि , ११ नम्रता व २२ कान्ति. ( चरक - चिकिसा १ - ६ )
बारा गुण शासनाधिकाऱ्यांचे आवश्यक
१ विद्वान ‌, २ कुलीन , ३ धार्मिक , ४ जितेंद्रिय , ५ विर्व्यसनी , ६ कामक्रोधादिकांनीं रहित , ७ ब्रुद्धो पसेवी ८ प्रजावात्सल्य , ९ प्रजेला धार्मिक शिक्षण देणारा , १० नीतिमान् ‌ , ११ उदार , आणि १२ पराक्रमी , ( वैदिक धर्म भारतीय राजनीति )
बारा गुण स्नानाचे
१ बलकारक, २ दीर्घायुष्य , २ पित्तहरण करणारे , ४ कंडूशामक , ५ निर्मलता , ६ श्रमहारक , ७ आळस झाडून टाकणारे , ८ घामटपणा नाहींसे करणारे , ९ तहान नाहींसे करणारे , १० केसाला स्थिरता निर्माण करणारे , ११ तेजस्विता व १२ मुखाला शोभा आणणारे. " इत्येवं द्वादशगुणं सदा स्नानमाचरेत् ‌ " ( सु . ).
बारा गुण ज्ञानी पुरुषाच्या नित्याचरणाचे
१ धर्म, २ सत्य , ३ दम , ५ तप , ५ निमत्सरता , ६ लोकापवादाचें भय , ७ काटकपणा , ८ हेवादावा न करणें , ९ यज्ञ , १० ज्ञान , ११ धैर्य आणि १२ गुरुजनांच्या उपदेशाचें श्रद्धापूर्वक श्रवण. ( म . भा . उद्योग . ४३ - २० )
बारा गोष्टींत शिवचरित्रसार
१ शहाजीची सुटका, २ अफजल - खानाचा वध , ३ पन्हाळ्याहून निघून जाणें , ४ उंबरखिंडीचेंयुद्ध , ५ राजापूर लुटलें , ६ फिरंग्यांना कैद , ७ शाहिस्तेखानाचीं बोटें छाटलीं , ८ सुरतेची लूट , ९ आग्र्याहून सुटका , १० सिंहगड घेतला , ११ राज्यभिषेक व १२ दक्षिण - दिग्विजय. ( दत्तोपंत आपटे लेखसंग्रह )
बारा ग्रह ( आतांपर्यंत ज्ञात ) सूर्य मालेंतले
१ रवि, २मंगळ , ३ बुध , ४ गुरू , ५ शुक्र , ६ शनि , ७ राहु , ८ केतू , ९ चंद्र , १० हर्शल ११ नेपच्यून आणि १२ प्ल्युटो ( अष्ट ग्रहांचा आसूड )
हरिप्रसाद चौरसिया
पंडित हरिप्रसाद चौरसिया (जुलै १, इ.स. १९३८; अलाहाबाद, उत्तर प्रदेश; भारत - हयात) हे भारतीय बासरीवादक, संगीतकार आहेत. हिंदुस्तानी संगीतशैलीच्या ढंगाने केलेल्या बासरीवादनासाठी ते ख्यातनाम आहेत. भारतीय केंद्रशासनाने इ.स. १९९२ साली पद्मभूषण पुरस्कार, तर इ.स. २००० साली पद्मविभूषण पुरस्कार देऊन गौरवले.
संख्या महात्म्य १२
बारा दशा जीवाच्य्या
१ गर्भवास, २ जन्म , ३ बाल्य , ४ कौमार्य , ५ पौगण्ड , ६ यौवन , स्थावीर्य , ८ जरा , ९ प्राणरोध ,१० मरण ११ स्वर्ग आणि १२ मोक्ष ( म . भा . अनु . अ . १७ )
हरिप्रसाद चौरसिया
जीवन
चौरसियांचा जन्म १ जुलै, इ.स. १९३८ रोजी उत्तर प्रदेशातील अलाहाबाद शहरात झाला. त्यांचे वडील व्यवसायाने कुस्तीपटू होते आणि हरिप्रसाद यांनीही कुस्तीतच नावलौकिक मिळवावा अशी त्यांची अपेक्षा होती. परंतु संगीताची आवड असलेल्या हरिप्रसादांनी वडिलांच्या नकळत संगीताचा अभ्यास आरंभला. मित्राच्या घरी संगीतशिक्षणाचा सराव करणारे हरिप्रसाद काही काळ तालमीसाठी वडिलांसोबत आखाड्यात जात राहिले. बासरीवादनासाठी उपयुक्त ठरणाऱ्या आपल्या दमसासाचे श्रेय ते लहानपणी केलेल्या कुस्तीच्या तालमीला देतात.
संख्या महात्म्य १२
बारा दोष वर्ज्य करावेत
१ क्रोध, २ काम , ३ लोभ , ४ मोह , ५ अनावर हाव , ६ निर्दयता , ७ दुसऱ्या नांवें ठेवण्याची वृत्ति , ८ विषयासक्ति , ९ परोत्कर्ष न पाहवणें , १० परनिंदा , ११ आढयता आणि १२ इष्टानिष्ट गोष्टीविषयीं मनासलावून घेणें , हे बारा माणसानें मग तो ज्ञानी असो वा साधारण संसारी असो - टाळावेत. ( म . भा . उद्योग . ४३ - १६ )
हरिप्रसाद चौरसिया
सांगीतिक कारकीर्द
वयाच्या पंधराव्या वर्षापासून चौरसियांनी त्यांच्या घराजवळ राहणाऱ्या पंडित राजारामांकडून हिंदुस्तानी गायकीचे धडे घ्यायला सुरुवात केली. नंतर त्यांनी वाराणसीच्या पंडित भोलानाथ प्रसन्न यांच्याकडे बासरी शिकण्यास आरंभ केला.
संख्या महात्म्य १२
बारा दोष मंत्र्यास वर्ज्य
१ कटुभाषण, २ कठोरशासन करण्याची प्रवृत्ति , ३ लोभ , ४ मद्य , ५ स्त्री , ६ मृगया , ७ द्यूत , ८ आलस्य , ९ ताठा , १० अभिमान ,११ प्रमाद व १२ भांडखोरपणा हे बारा दोष मंत्रिपदाधिष्ठित व्यक्तीस वर्ज्य मानिले आहेत. ( कांमदकीय - नीतिसार )
हरिप्रसाद चौरसिया
बाह्य दुवे
वर्ग:भारतीय संगीतकार वर्ग:बासरीवादक वर्ग:पद्मविभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९३८ मधील जन्म वर्ग:कालिदास सन्मान पुरस्कारविजेते
संख्या महात्म्य १२
बारा नक्षत्रें विवाहास वर्ज्य
१ भरणी, २ कृत्तिका , ३ आद्रा , ४ पुनर्वसु , ५ पुष्य , ६ आश्लेषा , ७ पूर्वा , ८ विशाखा , ९ ज्येष्ठा , १० पूर्वाषाढा , ११ शततारका आणि १२ पूर्वाभाद्रपदा. हीं बारा नक्षत्रें विवाहास वर्ज्य मानलीं आहेत. ( धर्मसिंधु )
बारा नारद
१ मुनिनारद, २ ज्ञानीनारद , ३ तपीनारद , ४ योगीनारद , ५ ऋषिनारद , ६ वागीशनारद , ७ खेचरनारद , ८ कलिनारद , ९ देवर्षिनारद , १० भूगामीनारद , ११ कालज्ञानारद, आणि १२ मित्रनादर. असे बारा नारद नांवाचे मुनि प्राचीनकाळीं होऊन गेले .( बृहन्नारदीय )
बारा नियम ( मंत्रसिद्धीस )
१ भूमिशयन, २ ब्रह्मचर्य , ३ मौन , ४ गुरुसेवन , ५ त्रिकाळ स्नान , ६ पापकर्मपरित्याग , ७ नित्यपूजा , ८ नित्यदान , ९ देवतेचें स्तवन , १० नैमित्तिक पूजा , ११ इष्ट देवता व गुरुवार विश्वास आणि १२जपनिष्ठा , हे बारा नियम पाळणारांचा मंत्र सिद्ध होतो.
बारा नियम ( आत्मसंयमनासाठीं करावयाचीं कृत्यें व व्रतपरिपालन )
१ शरीर स्वच्छता, २ मन निर्मळ , ३ जप , ४ तप ,५ होम , ६ श्रद्धा असणें , ७ अतिथिसत्कार , ८ भजनपूजन , ९ तीर्थाटन , १० परोपकार , ११ समाधान आणि १२ गुरुशुश्रूषा .शौचं जपस्तपो होमः श्रद्धाऽऽतिथ्यमदर्चनम् ‌ ।तीर्थाटनं पराथेंहा तुष्टिराचार्यसेवनम् ‌ ॥ ( भा . स्कं. ११ - १९ - ३४ )
बारा पथ्यें योगाभ्यासास आवश्यक
१ देश, २ कर्म , ३ अनुराग , ४ अर्थ , ५ उपाय , ६ अपाय , ७ निश्चय , ८ चक्षु , ९ आहार , १० संहार , ११ मन व १२ दर्शन , योगाभ्यासांत सिद्धि प्राप्त होण्यास अशीं बारा पथ्यें सांगितलीं आहेत.
बारा प्रकारचे गुरू
१ धातुर्वादी गुरू, २ चंदन , ३ विचारगुरू , ४ अनुग्रह , ५ परिस , ६ कच्छप ( कासवी ), ७ चंद्रा , ८ दर्पण , ९ छायानिधि गुरू , १० नादनिधि , ११ कौंचपक्षी आणि १२ सूर्यकांत गुरू. ( पां . प्र . अ . ५ )
बारा प्रकारच्या मुद्रा
१ धेनुमुद्रा, २ अमृतीकरण मुद्रा , ३ मत्स्य मुद्रा , ४ अवगुंठनीमुद्रा , ५ शंखमुद्रा , ६ मुसलमुद्रा , ७ चक्रमुद्रा , ८ परमीकरण मुद्रा , ९ महामुद्रा , १० योनिमुद्रा , ११ गुरुडमुद्रा व १२ गालिनीमुद्रा. ( तत्त्व - निज - विवेक )
बारा प्रकार श्राद्धाचे
१ नित्य, २ नैमित्तिक , ३ काम्य, ४ वृद्धि श्राद्ध , ५ सपिण्डन् ‌ , ६ पार्वण , ७ गोष्टी श्राद्ध , ८ शुद्धार्थ श्राद्ध , ९ कर्मांङ्र , १० दैविक , ११ यात्रार्थ आणि १२ पुष्टयर्थ श्राद्ध. यात्रा ह्मेकादशं प्रोक्तं - पुष्टयर्थं द्वादशं स्मृतम् ‌ ॥ " ( भविष्य - पु . )
=== बारा प्रमुख गोपाळ अथवा श्रीकृष्णाचे सवंगडी === १ श्रीदामा, २ सुदामा , ३ वसुदामा , ४ सुबल , ५ सुपार्श्व , ६ शुभांग , ७ सुंदर , ८ चंद्र - मान , ९ वीरमान , १० सूर्यमान , ११ वसुमान आणि १२ रत्नमान. असे बारा गोपाळ भगवान् ‌ श्रीकृष्ण आणि बलरामांचे प्रमुख सवंगडी होते. ’ वसुमानो रत्नमानो गोपाला द्वादशस्मृताः । ’ ( ब्रह्मवैवर्त - श्रीकृष्णखंड २७ - ६० )
=== बारा प्रमुख शिष्य ख्रिस्ताचे ===
बारा पंथ नाथ संप्रदायाचे
१ सत्यनाथी, २ धर्मनाथी , ३ रामपंथ , ४ नाटेश्वरी , ५ कन्हड , ६ कपिलानी , ७ वैराग पंथ , ८ माननाथी ,९ आईपंथ , १० पागलपंथ , ११ ध्वजपंथ व १२ गंगानाथी. या बारा पंथाच्या योग्यांना ’ बारहपंथी ’ योगी म्हणतात. ( नाथ सं .इतिहास )
बारा बहाई धर्माचीं सत्‌तत्त्वें ( सत्यें )
१ सर्व मनुष्य मात्राची एकता, २ सत्याचा शोध स्वतंत्र बुद्धीनें करणें , ३ सर्व धर्माचें मूळ एकच. ४ सर्वांच्या ऐक्यास धर्मच साधन आहे, ५ धर्म हा शास्त्रीय ज्ञान व तर्कशुद्ध विचार यांना सुसंगत असावा , ६ स्त्रीपुरुषांत समानता , ७ सर्व प्रकारचे पूर्वग्रह विसरले गेले पाहिजेत , ८ विश्वशांति , ९ सार्वत्रिक शिक्षण , १० आर्थिक प्रश्न आध्यात्मिक पातळीवरून सोडविणें , ११ जागतिक अशी एक भाषा व १२ आंतररष्ट्रीय असें एक न्यायालय.
बारा बलुते
१ सुतार, २ लोहार , ३ महार , ४ मांग , ५ कुंभार ,६ चांभार , ७ परिट , ८ न्हावी , ९ भट , १० भुलाणा , ११ गुरव आणि १२ कोळी. हे बारा वलुते म्हणजे गांवगाडयांतले जुने प्रमुख हक्कदार होत.
बारा बालग्रह -
१ स्कंद, २ विषाख , ३ मेघ , ४ श्वान व ५ पित हे पांच पुरुषाकृति व ६ शकुनि , ७ पृतना , ८ शीतपूतना , ९ द्दष्टिपूतना. १० मुखमंडलिका, ११ रेवति आणि १२ शुष्क रेवती. या सात स्त्रीआकृति, असे बारा ग्रह मूळ शंकरानें कर्तिकेयाच्या रक्षणार्थ उत्पन्न केले पण ते मानवास पीडा करूं लागले अशी कथा आहे .पुरा गुहस्य रक्षार्थं निर्मिताःशूलपाणिना ।मनुष्याविग्रहाः पंच सप्त स्त्रीविग्रहा ग्रहाः ॥ ( वाग्मट उत्तरस्थान अ ३ )
बारा मल ( शरिरांतील )
-१ रेत, २ रक्त , ३ मज्जा , ४ मूत्र , ५विष्ठा , ६ नाकांतील मल , ७ कानांतील मल. ८ कफ, ९ अश्रु , १०डोळ्यांतील मल , ११ घाम आणि १२ नखांतील मल .कर्णाक्षिनासिकाजिह्लादन्ताःअ शिश्नं गुंद नखाः ।मलाश्रयौ कफस्वेदौ विण्मूत्रे द्वादश स्मृताः । ( वी . प्र . )
वेदकालीन
१ मघु, २ माधव ( वसंत ), २ शुक्र , ४ शुचि ( ग्रीष्म ), ५ नम , ६ नमस्य ( वर्षा ), ७ इष , ८ ऊर्ज ( शरद् ‌ ), ९ सहस् ‌ , १० सहस्य ( हेमंत ), ११ तपस आणि १२ तपस्य ( शिशिर )
भारतीय
१ चैत्र, २ वैशाख , ३ ज्येष्ठ , ४ आषाढ , ५ श्रावण , ६ भाद्रपद, ७ आश्विन , ८ कार्तिक , ९ मार्गशीर्ष , १० पौष , ११ माघ आणि १२ फाल्गुन
इंग्रजी
१ जानेवारी, २ फेब्रुवारी , ३ मार्च , ४ एप्रिल , ५ मे , ६ जून , ७ जुलै. ८ ऑगस्ट, ९ सप्टेंबर , १० ऑक्टोबर , ११ नोव्हेंबर व १२ डिसेंबर
पारशी
१ फर्वर्दीन, २ अर्दिबेह्स्त , ३ खूर्दाद , ४ तीर, ५ अमर्दाद , ६ शेहरेवार , ७ मेहेर , ८ आबान , ९ आजुर , १० दय ,११ बहमन , व १२ इस्पिंदर ;
हिजरी
१ मोहरम, २ सफर , ३ रबिलावल , ४ रविलाखर , ५ जमादिलवल , ६ जमादिलाखर , ७ रज्जब , ८ साबान , ९ रमजान , १० शब्वाल , ११ जिल्काद , १२ जिल्हेज.
बारा महारथी ( कौरवांकडील )
१ दुर्योधन, २ भीष्म , ३ द्रोण , ४ कर्ण , ५ शल्य , ६ भूरिश्रवा , ७ अश्वत्थामा , ८ कृतवर्मा , ९ विकर्ण , १० कृपाचार्य , ११ दुःशासन आणि १२ जयद्रथ. असे भारतीय युद्धांत कौरवांकडील बारा महारथी होते.
बारा महाल ( शिवकालीन )
१ अंतःपुर, २ द्रव्यभांडार , ३ धान्यागार , ४ अश्वधन , ५ गोधन , ६ आरामक्षेत्र , ७ टंकशाला, ८ शिबिकादि यानें , ९ मंदिरें , १० महाल सौदागिरी , ११ महाल चौबिना व १२ वसनागार. ( पुण्य . छत्रपत्रि शिवाजी म .)
बारा महिन्याच्या बारा संक्रांति
१ धान्यसंक्रांत, २ लवणसंक्रांत , ३ भोगसंक्रांत , ४ रूपसंक्रांत , ५ तेजसंक्रांत , ६ सौभाग्यसंक्रांत , ७ तांबूलसंक्रांत , ८ मनोरथसंक्रांत , ९ विशोकसंक्रांत , १० आयुःसंक्रांत , ११ धनसंक्रांत व १२ मकरसंक्रांत ( म . वा . को . )
बारा मानव गुरू
१ विमल, २ कृशर , ३ भीमसेन , ४ मीन , ५ गोरक्ष , ६ भोजदेव , ७ मूलदेव ८ रंतिदेव , ९ विघ्नेश्वर , १०हुताशन , ११ समरानंद व १२ संतोष ( कौलवती तंत्र )
बारा मूर्खलक्षणें
१ परमेश्वराचें विस्मरण, २ वेळेचें मोल न समजणें , ३ आपण मोठे मानणें , ४ दोघे बोलत असतां मध्येंच जाऊन बसणें , ५ मोठयांची कुचेष्टा करणें , ६ प्राप्तीपेक्षां अधिक खर्च करणें , ७ सभेत उच्चासनावर बसणें , ८ भारी वटवट करणें , ९ उधार घेणें , १० आगांतुकी करणें , ११ अतिथी होऊन धन्यावर सत्ता गाजविणें व १२ स्त्रियांच्या अवयवांकडे नजर टाकणें. ( ढाईहजार अनमोल बोल )
बारा यम ( नियम - आत्मसंयमन )
१ अहिंसा २ यथार्थ भाषण, ३ परापहार न करणें , ४ विषयाची अनसवित , ५ मर्यादा ठेवणें , ६संग्रह न करणें , ७ वेदांवर श्रद्धा , ८ ब्रह्मचर्य , ९ मौन, १० मन स्थिर ठेवणें , ११ क्षमा व सहनशीलता आणि १२ सर्वांस अमय देणें , हे बारा यम होत. ( भागवत स्कंध . ११ . १९ . ३३ ).
बारा राशि व त्यांचे स्वामी
१ मेष - मंगळ, २ वृषम - शुक्र, ३ मिथुन - बुध , ४ कर्क - चंद्र , ५ सिंह - रवि , ६ कन्या - बुध , ७ तूल - शुक्र , ८ वृश्चिक - मंगळ , ९ धन - गुरू , १० मकर - शनि , ११ कुंभ - शनि व १२ मीन - गुरू ( ज्योतिष )
बारा राजनीतिशास्त्रुप्रणेते
१ ब्रह्या, २ महेश्वर , ३ स्कंद , ४ इंद्र , ५ प्राचतेस , ६ मनु , ७ बृहस्पति , ८ शुक्र, ९ भारद्वाज , १० वेदव्यास , ११ भगवान् ‌ श्रीकृष्ण आणि १२ गौरशिरामुनि.
ब्रह्मा महेश्वरः स्कंदश्चेंद्रःअ प्राचेतसो मनुः ।बृहस्पतिश्च शुक्रश्च भारद्वाजो महातपाः ॥वेदव्यासश्च भगवान् ‌ तथा गौरशिरामुनिः ।एते ही राजशास्त्राणां प्रणेतारः परंतपाः ॥ ( धनुर्वेदसंग्रह )
बारा रामनाम
१ श्रीराम, २ दशरथनंदन राम , ३ कौसल्यात्मज राम , ४ यज्ञोद्धारक राम , ५ अहल्योद्धरण राम , ६ त्राटिकामर्दन राम ,७ धनुर्धारी राम , ८ सीतामिराम , ९ , वनवासी राम , १० मारुतिप्रिय राम. ११ रावणांतक राम व १२ अयोध्यावासी राम.
बारा लक्षणें व्याकरणाचीं
१ समास, २ वचन , ३ लिंग , ४ विभक्तित , ५ प्रत्यय , ६ अव्यय , ७ काल ८ नाम , ९ उपसर्ग , १०प्रयोग , ११ धातु , आणि १२ संधि. हीं व्याकरणाचीं बारा लक्षणें होत. ( छ . शिवाजीराजे बखर )
बारा वृत्ति ( मनोव्यापार )
१ उदास, २ औदार्य , ३ खिन्न , ४तामस , ५ प्रसन्न , ६ ग्लान , ७ शांत , ८ शोक , ९ संताप , १० सौम्य , ११ हर्ष व १२ हास्यवृत्ति. ( म . श . को . )
बारा वृत्ति ( रसानुकूल शब्दरचना अथवा अर्थ योजना )
१ गंभीरा, २ ओजस्विनी , ३ प्रौढा , ४ मधुरा , ५ निष्टुरा , ६ श्लथा , ७ कठोरा , ८ कोमला , ९ मिश्रा , १० परुषा , ११ ललिता आणि १२ आसिता. ( सरस्वती कंठामरण )
बारा शृंगारावस्था
१ चक्षुः प्रीति, २ मनःसंग , ३ संकल्प , ४ प्रलापित , ५ जागर , ६ कार्श्य , ७ अरति , ८ लज्जा, ९ त्याग , १० संज्वर , ११ उन्माद आणि १२ मूर्च्छनामरण , ( प्रतापरुद्र )
बारा श्रीविद्येचे उपासक
१ मनु, २ चंद्र , ३ कुबेर , ४ लोपामुद्रा , ५ मन्मथ ( कामदेव ), ६ अगस्ति , ७ अग्नि , ८ सूर्य , ९ इंद्र , १० स्कंद , ११ शिव आणि १२ क्रोधभट्टारक , ( दुर्वास ). हे बारा श्रीविद्येचे उपासक म्हणून प्रसिद्ध आहेत .मनुश्चन्द्रः कुबेरश्च लोपामुद्राच मन्मथः ।अगस्तिरग्निः सूर्यश्च इन्द्रःअ स्कन्दः शिवस्तथा ॥क्रोधभट्टारको देव्या द्वादशामी उपासकाः ॥
बारा साध्वी स्त्रिया
१ अरुंधती, २ देवहुती , ३ लोपामुद्रा , ४ अदिती , ५ सावित्री , ६ लक्ष्मी , ७ पार्वती, ८ अनसूया , ९ इंद्राणी , १० विंध्यावली , ११ कयाधू आणि १२ देवकी. ( म . वा . को . )
बारा हवन द्रव्यें
१ चंदन, २ तीळ , ३ तूप , ४ साखर , ५ अगरु, ६ तगर , ७ कापूर , ८ केशर , ९ नागरमोथा , १० पंचमेवा , ११ जव आणि १२ तांदूळ
बारा क्षार अथवा शरीरांतील बारा घटकद्रव्यें
१ कलकेरिआफॉस ( खटस्फुरिक ), २ कलकेरिआ फ्त्यूओर ( खट प्लोषक ), ३ कलकेरिआ सल्फ ( खटगंधिक ), ४ काली फॉस ( पालाश स्फुरिक ), ५ कालीमूर ( पालाश हरक ), ६ काली सल्फ ( पालाश गंधिक ), ७ नेट्रम सल्फ ( सामुद्र गंधिक ) १० फेरम फॉरस फॉस ( लोहस्फुरिक ), ११ मॅग्नेशिया फॉस ( मग्नस्फुरिक व १२ सिलिशिया ( सिकता ). मानवी शरीरांत मुख्य बारा क्षार आहेत असें जीवनरसायनशास्त्र मानतें . ( जीवन रसायन चिकित्सा शास्त्र )
बारा ’ क्षेत्रा ’ संबंधीं बारा अज्ञानें
१ परमात्मा, २ जीवात्मा , ३ बुद्धि , ४ अहंकार , ५ मन , ६ प्राण , ७ ज्ञानेंद्रियें , ८ ज्ञानेंद्रियांचे विषय , ९ कर्मेंद्रियें , १० कर्मेंद्रियांचे विषय , ११ शरीर आणि १२ विशालजगत ‌. या बारा क्षेत्रासंबंधीं बारा अज्ञानें - मिथ्या ज्ञानें वा विषरीत ज्ञानें मानवांत असतात. ( अथर्व - अनु . मराठी )
बाराजण दुर्गुणी होत
१ चांगले काम न करणार - शहाणा, २ धर्म नसलेला - म्हातारा , ३ आज्ञाधारक नसलेला - तरुण , ४ दातृत्व नसलेला - श्रीमंत , ५ विनय सोडलेली - स्त्री , ६ कोणताहि सद्‌गुण नसलेला - धनी , ७ भांडखोर ८ गरीब असून गर्विष्ठ , ९ अधर्माचरणी , ब्राह्मण , १० अन्यायी शासनाधिकारी , ११ शिस्त नसलेले लोक व १२ कांहींच निर्बंध नसलेलें राष्ट्र. ( भाग्यरेषा )
=== बाराजणांच्या बारा लक्ष्मी === १ ज्ञानलक्ष्मी - देवांची, २ मदलक्ष्मी - दैत्यांची , ३ विषलक्ष्मी - सर्पांची , ४ द्वव्यलक्ष्मी - मानवांची , ५ संचयलक्ष्मी - वैश्यांची , ६संतोषलक्ष्मी - विप्रांची , ७ प्रतापलक्ष्मी - राजांची , ८नम्रतालक्ष्मी - शूद्रांची , ९ वैराग्यलक्ष्मी - साधकांची , १० शांतीलक्ष्मी - सिद्धांची , ११ श्रद्ध - लक्ष्मी - भक्तांची व १२ आनंदलक्ष्मी - संतांची. ( देवीविजय )
बाराजणांना बांधून समुद्रांत बुडवावें
१ कुपुत्र, २ कुलक्षणी स्त्री , ३ भांडखोर शेजारी , ४ लाजिरवाणा मनुष्य, ५ दुष्ट बुद्धीचा बंधु ,६ लंपट पुरोहित , ७ चोरटा चाकर , ८ आचरट पाहुणा , ९ मूर्ख धनी , १० अडणारा घोडा , ११ वाईट शेतकरी आणि १२ सदैव नकारघंटा वाजविणारा कारभारी , या बाराजणांना बांधून समुद्रांत बुडवावें , ( बिरबल )
संदर्भ
वर्ग:संख्याशास्त्र
भूशास्त्र
भूशास्त्र (Geology - from the Greek γῆ, gê, "पृथ्वी" and λόγος, logos, "अभ्यास" ) हे भूगर्भाच्यासंदर्भात अभ्यासाचे शास्त्र आहे. भूगर्भातील विविध स्तरांचा अभ्यास भूशास्त्रात केला जातो. याचा मुख्यत्वे खनिजांचा शोध, खनिजतेलाचे उत्खनन, पाणी नियोजन यांत केला जातो.
* वर्ग:विज्ञान वर्ग:सामाजिक शास्त्रे वर्ग:भूगोल
काकस्पर्श
काकस्पर्श हा २०१२ साली प्रदर्शित झालेला एक मराठी चित्रपट आहे. महेश मांजरेकरांनी दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये सचिन खेडेकर व प्रिया बापट ह्यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.
काकस्पर्शमध्ये विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धामधील काळात कोकणात राहणाऱ्या एका कर्मठ चित्पावन कोकणस्थ ब्राह्मण कुटुंबामध्ये घडणाऱ्या घटना कथा रंगवल्या आहेत. काकस्पर्शला टीकाकारांनी पसंदी दाखवली व तिकिट ख्डकीवर देखील तो यशस्वी ठरला.
दीपेंद्र सिंह ऐरी
दीपेंद्र सिंह ऐरी (२४ जानेवारी, २००० - हयात) हा नेपाळी पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळणारा क्रिकेटखेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी व मध्यमगती गोलंदाजी करतो.
भरतगड
इतिहास
शिवाजी महाराजांनी येथे गड बांधण्याच्या दृष्टीने पहाणी केली होती. पण पाण्याची सोय न झाल्यामुळे त्यांनी हा प्रयत्न सोडून दिला. पुढे फोंड सावंतानी प्रयत्न केला. त्यांच्या प्रयत्नांना यश आले. गडावर पाणी मिळाल्यावर त्यांनी येथे किल्ला उभारला. पुढे १८१८ मध्ये इतर किल्ल्यांप्रमाणे हा किल्ला सुद्धा इंग्रजांना मिळाला. तेव्हा गडावर अठरा तोफा असल्याची नोंद केलेली आढळते.
मसुरे गावात कालावल खाडीकाठी मोक्याच्या जागी उभ्या असलेल्या डोंगरावर किल्ला बांधण्यासाठी १६७० मध्ये शिवरायांनी पहाणी केली होती. पण डोंगरावर पाण्याची सोय नसल्यामुळे येथे गड बांधण्याचा विचार त्यांनी सोडून दिला. १६८० साली वाडीकर फोंड सावंत व कोल्हापूरचे वावडेकर पंतप्रतिनिधी यांच्यात तंटा झाल्यावर फोंड सावंतांनी मसुरे गावाजवळील डोंगरावर किल्ला बांधण्याचे ठरविले. त्यासाठी प्रथम त्यांनी विहीर खोदायला सुरुवात केली २२८ फूट खोल खोदल्यावर विहीरीला पाणी लागले. त्यानंतर १७०१ साली किल्ला बांधून झाला. पेशवे व तुळाजी आंग्रे यांच्यात वितुष्ट आल्यावर फोंड सावंत पेशव्यांच्या बाजूने उभे राहिले, त्यामुळे चिडून तुळाजी आंग्रे यांनी भरतगडावर १७४८ साली हल्ला केला व गड जिंकून घेतला. पण लवकरच सावंतांनी गड परत ताब्यात घेतला. सन १७८७ मध्ये करवीरकरांनी भरतगड सावंतांकडून जिंकला पण नंतर त्याचा ताबा सावंतांकडेच दिला. १८१८ मध्ये कॅप्टन हर्चिसनच्या नेतृत्वाखाली इंग्रजांनी हा किल्ला जिंकला, त्यावेळी त्याला गडावरील विहीर कोरडी आढळली. गडावर झालेल्या तोफांच्या माऱ्यामुळे विहिरीच्या तळाला तडे जाऊन विहिरीतील पाणी नाहीसे झाले. त्यामुळे गडावर पाणी साठवण्यासाठी लाकडाच्या धोणी वापरल्या जात होत्या.
माहिती
गडमाथ्यावर मध्यभागी बालेकिल्ला अथवा परकोट आहे. या परकोटात जाण्यासाठी दोन बाजूंना दोन दरवाजे आहेत. त्यापैकी एक दरवाजा बुरुजाला लागूनच आहे. दरवाजाच्या आत पहारेकऱ्यांची देवडी आहे. डावीकडील तटबंदीजवळच एक लहानसे मंदिर आहे. चौथऱ्यावर हे मंदिर देवसिद्ध महापुरुषाचे आहे. मंदिरासमोरच तुळशी वृंदावन केलेले आहे.
भरतगडाचे मुख्य आकर्षण म्हणजे 228 फूट खोल विहीर आहे. इथूनच पुढे भगवंतगड आहे. भगवंतगड पाहण्यासाठी होडीने खाडी ओलांडून जाता येते.
पहाण्याची ठिकाणे
चिरेबंदी पायऱ्यांच्या वाटेने गडावर पोहोचायला ५ मिनीटे लागतात. गडाचे प्रवेशद्वार नष्ट झालेले आहे, पण बाजुचे बुरुज, तटबंदी शाबूत आहेत. गडाच्या भोवताली २० फूट खोल व १० फूट रुंद खंदक आहे; दाट झाडीमुळे तो झाकला गेला आहे. प्रवेशद्वारातून आत शिरल्यावर डाव्या हाताला तटबंदी ठेवून दक्षिणेकडे चालत गेल्यास तटबंदी व बुरुज लागतात. दक्षिणेकडे तटबंदी जवळ एक खोल खड्डा आहे, ते पावसाचे पांणी साठवण्यासाठी खोदलेले "साचपाण्याचे तळे" असावे. तटबंदीच्या कडेकडेने गडाला प्रदक्षिणा घालून उत्तर टोकाला यावे. गडाच्यामध्ये उंचावर बालेकिल्ला आहे. बालेकिल्ल्याच्या चार टोकाला चार बुरुज व १० फूट ऊंच तटबंदी आहे. बालेकिल्ल्याच्या प्रवेशद्वारातून आत शिरल्यावर देवड्या आहेत. प्रवेशद्वाराजवळील बुरुजावर चढण्यासाठी जिना आहे. प्रवेशद्वाराच्या डाव्या हाताला महापुरुषाचे छोटे देऊळ आहे. देवळामागे कातळात खोदलेली खोल विहीर आहे. त्याच्या उजव्या हाताला दारूचे कोठार, धान्याचे कोठार यांचे अवशेष आहेत. दक्षिणेकडील बुरुजात चोर दरवाजा आहे. या दरवाज्याने बाहेर आल्यास आपण किल्ल्याच्या प्रवेशद्वारापाशी येतो.
कसे जाल?
मालवणपासून साधारण १६ कि.मी. अंतरावरील मसुरे येथे जाण्यासाठी गाडीमार्ग आहे. मुंबई-पणजी महामार्ग वरील कणकवली येथूनही रामगडमार्गे मसुरेपर्यंत गाडी मार्गाने येता येते. मसुरे गावापर्यंत मालवणकडून एस.टी. बसेसची सोय आहे.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
लॅटिन अमेरिका
लॅटिन अमेरिका हा अमेरिका (खंड)ातील एक भौगोलिक व सांस्कृतिक प्रदेश आहे. उत्तर अमेरिका, मध्य अमेरिका, दक्षिण अमेरिका व कॅरिबियनमधील प्रामुख्याने स्पॅनिश, पोर्तुगीज व फ्रेंच भाषा बोलल्या जाणाऱ्या देशांचा लॅटिन अमेरिकेत समावेश होतो.
वर्ग:लॅटिन अमेरिका वर्ग:अमेरिका खंडामधील भौगोलिक प्रदेश
गोजेगाव (पाटण)
गोजेगाव हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
संदर्भ
वर्ग:पाटण तालुक्यातील गावे वर्ग:सातारा जिल्ह्यातील गावे
गाठ सिद्धान्त
गाठ सिद्धांत ही गणितातील स्थानविद्या या शाखेची उपशाखा आहे. यांत प्रामुख्याने गणिती गाठींचा अभ्यास केला जातो. त्रिमितीय युक्लिडीय अवकाश(R3)
गाठींचे विविध रीतींने वर्णने केले जाऊ शकते. परंतु, सामान्यतः यासाठी प्रतलीय आकृत्या वापरतात. वर्णनाची एक पद्धत दिल्यास, त्याच गाठीसाठी, वर्णनाच्या अनेक पद्धती म्हणजेच आकृत्या असू शकतात. कुठल्याही दोन गाठी समकक्ष आहेत का नाही हे ओळखणे ही गाठ सिद्धांतातील प्रमुख समस्या मानली जाते. गाठ स्थिरक हा संख्यात्म वापरून गाठी वेगवेगळ्या आहेत हे ओळखता येते. गाठ स्थिरक हा कुठल्याही विशिष्ट गाठीच्या विविध वर्णनपद्धतींतही बदलत नाही.
गाठींची संकल्पना ही उच्च मितींनाही लावण्यात आली आहे. या कामात न-मितीय युक्लिडीय अवकाशात बहुमितीय गोलांचा विचार करण्यात आला आहे. हा विषय इसवी सन १९६० ते १९८० खूप अभ्यासला गेला आणि या काळात या संदर्भात महत्त्वाचे शोध लागलेत. हल्लीच्या काळात कमी मितींच्या समस्यांकडे अधिक लक्ष दिले जात आहे.
गाठ तक्ते आणि गाठींच्या समाकार तक्तीकरणाने गाठ सिद्धांतात संशोधन सुरू झाले. तक्तीकरण हे महत्त्वाचे काम असले तरी, हल्लीच्या संशोधनास नानाविध ध्येये आणि पार्श्वभूमी आहे. गाठ गट आणि एकतानी सिद्धांतातील स्थिरक यांचा अभिजात गाठ सिद्धांतात प्रामुख्याने अभ्यास केला जातो.
वर्ग:गणित
.
एकांबा (कारंजा)
एकांबा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
कोमायागुआ, कोमायागुआ
कोमायागुआ हे होन्डुरासमधील शहर आहे. कोमायागुआ प्रांताची राजधानी असलेले हे शहर देशाची राजधानी तेगुसिगाल्पा पासून ८० किमी वायव्सेय आहे. २०१५ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या १,५२,०५१ होती. येथील मध्यवर्ती भागात असलेल्या चर्चचे घड्याळ अमेरिकेमधील सगळ्यात जुने सार्वजनिक घड्याळ आहे.
वर्ग:होन्डुरासमधील शहरे वर्ग:कोमायागुआ प्रांत
स्टेडियो ऑलिंपिको
स्टेडियो ऑलिंपिको (Stadio Olimpico) हे इटली देशाच्या रोम शहरामधील एक स्टेडियम आहे. रोममधील सर्वात मोठे असलेले हे स्टेडियम १९६० उन्हाळी ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी वापरले गेले. सध्या ह्या स्टेडियमचा वापर प्रामुख्याने फुटबॉलसाठी होतो. एस.एस. लाझियो व ए.एस. रोमा हे सेरी आमधील क्लब तसेच इटली राष्ट्रीय रग्बी युनियन संघ हे स्टेडियम वापरतात.
बाह्य दुवे
वर्ग:ऑलिंपिक मैदाने वर्ग:इटलीमधील फुटबॉल मैदाने वर्ग:रोम
सुडकोळी (रोहा)
सुडकोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
मनप्रीत सिंग (क्रिकेट खेळाडू)
मनप्रीत सिंग (५ ऑक्टोबर, १९९४:सिंगापूर - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
भारताच्या राजदूतांचे संपर्क कार्यालय, मेलबर्न, ऑस्ट्रेलिया
मेलबर्न येथील डॉकलॅंडस् नामक उपनगरात आहे. भारताच्या राजदूतांचे मेलबर्न येथील संपर्क कार्यालय व्हिसा साठी पारपत्रे जमा करण्याची व इतर काम काजाची वेळ सकाळी ९ ते १२ इतकीच आहे व काटेकोरपणे पाळली जाते. व्हिसा मिळालेली पारपत्रे मात्र सायंकाळी ४ ते ५ याच वेळात दिली जातात. या ठिकाणी बहुतेक वेळा गर्दी असते. व्हिसा मिळालेली पारपत्रे पोस्टाद्वारे पाठवण्याची सोय आहे. त्यासाठी योग्य ते पोस्टेज पेड पाकिट पुरवणे आवश्यक आहे. (येथे पोहोचण्यासाठी अधिक माहिती मेटलिंकमेलबर्न)हा भाग झोन १ मध्ये येतो. प्रवासाच्या अधिक माहीतीसाठी मेलबर्नचे सार्वजनिक परिवहन हे पान पहा. वर्ग:भारत वर्ग:मेलबर्न
राजकोट आणि सर्जेकोट
राजकोट आणि सर्जेकोट हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे.
कसे जाल?
http://fortsofshivrai.com/sites/default/files/u1/SINDHUDURG%20copy_0.jpg
राजकोट
मालवणच्या किनाऱ्यावरून उजवीकडे साधारण एक कि.मी. चालत गेल्यावर आपण राजकोटापाशी येऊन पोहोचतो. राजकोट किल्ला सिंधुदर्गाबरोबरच बांधला गेला आह. सध्या गडावर फक्त एक बुरुज शिल्लक आहे. अन्य कोणत्याही इतिहासाच्या खाणाखुणा उरलेल्या नाहीत गडावरील सपाट जागेचा वापर कोळी लोक मासे वाळविण्यासाठी करतात. इथून पुढेच सर्जेकोट आहे.
सर्जेकोट
सर्जेकोट हा किल्ला शिवाजी महाराजांनी इ.स. 1668 मध्ये बांधला हा दुर्ग मालवणपासून आचरा रोडला 4 कि.मी. अंतरावर आहे. किल्ल्याची तबंडी आणि बुरुज ढासळला आहे. सह्याद्री प्रतिष्ठान महाराष्ट्र यांनी काम करून गडावरची झाडी झुडपे कादून टाकली आहेत  आता फिरता येत. 20 मिनीटांत संपूर्ण गड फिरून होतो. सर्जेकोटावरून सूर्यास्ताचे विलोभनीय दर्शन पर्यटकांना भुरळ घालतो.
हे सुद्धा पहा
वर्ग:महाराष्ट्रातील किल्ले
संख्या महात्म्य ११
अकरा मारुती ( समर्थस्थापित कालानुक्तमें )
१ शहापूर, २ मसूर , ३ व ४ चाफळ येथें , ५ शिंगणावाडी , ६ माजगांव , ७ जंब्रज , ८ बत्तीस शिराळें , ९ पारगांव , १० मनपाडळें व ११ बाहेबोरगांव. हीं अकरा समर्थ स्थापित मारुतिस्थानें सातारा जिल्ह्मांत आहेत .( दासायन )
अकरारुद्र
शरीरांत असणारीं १० इंद्रियें, व ११ वा आत्मा मिळून अकरारुद्र. ( योगी - याज्ञवल्क्य )
अकरा वानर सेनापति
१ गज, २ गवाक्ष , ३ गवय , ४ शरम , ५ गंधमादन , ६ मैंद , ७ द्विविद , ८ सुषेण , ९ जांबुवंत , १० नळ व ११ सुनीळ. सुग्रीवाच्या वानर - सैन्यांत हे अकरा प्रमुख सेनापति होते. ( भा . रा . किष्किंधा . ).
अकरा विद्या ( भगवान् ‌ शंकरापासून आविर्भूत )
१ व्याकरण, २ गांधर्ववेद, ३ सामुद्रिक , ४ वैद्यक , ५ अस्त्र - विद्या , ६ योगशास्त्र , ७ भक्तिशास्त्र , ८ रुद्रयामल आदितंत्रशास्त्र , ९ साबर आदि मंत्रशास्त्र , १० स्वरोदय आणि११ सर्व प्रकारच्या कथा , ( कल्याण शिवांक )
अकरा शुद्ध आहार
अकरा स्त्री - पुरुष स्वभाव अथवा गुणवैशिष्टयें
स्त्री
१ सौंदर्य, २ कोमलता , ३ धर्मनिष्ठा , ४ साहस , ५ कलनिपुणता , ६ सहनशीलता , ७ लज्जाशीलता , ८ तेजस्विता , ९ चातुर्थ , १० वत्सलता व ११ त्यागवृत्ति ,
पुरुष
१ सामर्थ्य, २ सुद्दढता , ३ तर्कनिष्ठा , ४ घैर्य , ५ कल्पकता , ६ काटकपणा , ७ उच्छृंखलपणा , ८ मानीपणा , ९ बुद्धिमत्त , १० न्यायनिष्टुरता व ११ उपभोगवृत्ति , ( गृहसौख्य )
अकरा सर्वप्रसिद्ध पतिव्रता
१ सुवर्चला, २ शची , ३ अरुंधती , ४ रोहिणी , ५ लोपामुद्रा , ६ सुकन्या , ७ सावित्री , ८ श्रीमती , ९ मदयंती , १० केशिनी व ११ दमयंती. ( वा . रा . ५ - २४ - १२ ).
अकरा स्थानें व त्यांचे मंत्री ( मानव शरीराचे )
१ मेंदू - पंत - प्रधान, २ लहानमेंदू - उपपंतप्रधान , ३ कान - नभोवाणीमंत्री , ४ त्वचा - संरक्षणमंत्री , ५ पाय - दळणवळणमंत्री , ६ पोट - अन्नमंत्री , ७ मस्तक - जंगलमंत्री, ८ बुद्धि - शिक्षणमंत्री , ९ ह्रदय - अर्थमंत्री , १० नाक - आरोग्यमंत्री , आणि ११ फुप्फुस - गृहमंत्री.
अकराजण गुरूप्रमाणें होत
१ उपाध्याय, २ पिता , ३ माता , ४ज्येष्ठबंधु , ५ राजा अथवा शासनाधिकारी , ६ मामा , ७ सासरा, ८ मातेचे वडील , ९ पित्याचे वडील , १० ब्राह्मण व ११ चुलता. " वर्णज्येष्ठः पितृव्यश्च सर्वे ते गुरवः स्मृताः " ( कूर्म पुराण )
अकराजण ब्रह्मसूत्रावरील भाष्यकार
१ श्रीमदाद्यशंकराचार्य, २ यादव प्रकाशाचार्य , ३ भास्कराचार्य , ४ विज्ञानमिक्षु , ५ रामानुजाचार्य , ६ ६ नीलकंठाचार्य , ७ श्रीपति आचार्य , ८ निंवार्काचार्य , ९ श्रीमध्वाचार्य , १० बल्लमाचार्य आणि ११ बलदेवाचार्य
एकादशाक्षरी मंत्र
जय जय रघुवीर समर्थ ( रामदासी सांप्रदाय )
एकादश गति ( संगीत )
१ भानवी, २ मीनवी , ३ गजगति , ४ तुरंगिणी , ५ हंसिनी , ६ हरिणी , ७ खंजनी , ८ लावकी , ९ मयूरगति , १० तित्तिरीगति आणि ११ कुक्कटी. ( संगीत मकरंद नृत्त्याध्याय )
एकादश गीता रामचरित मानसांतर्गत
१ श्रीशिवगीता, २ लक्ष्मणगीता , ३ पतिव्रतागीता , ४ रामगीता , ५ शबरीगीता , ६सुग्रीवगीता , ७ बिभीषणगीता , ८ धर्मगीता , ९ श्रीराम - भक्तिगीता , १० श्रीभुशुडीगीता व ११ सप्तप्रश्नगीता. ( गूढार्थमंद्रिका )
एकादश गंधर्व गण
-१ स्वान, २ भ्राज , ३ अंधारी , ४ बंभारी , ५ हस्त , ६ सुहस्त , ७ कृशानु , ८ विश्वावसु , ९ मूर्धन्वान्‌ , १० सूर्यवर्चा व ११ कृति. ( ऋग्वेदाचे - म . भाषांतर )
एकादश द्वारें ( शरीर संज्ञक नगरीचीं )
१ मुख, २ - ३ नासिकेचीं , ४ - ५ दोन डोळे. ६ - ७ दोन कान, ८ नाभि , ९ शिश्न, १० गुद व ११ मस्तकाच्या ठिकाणीं असलेलें ब्रह्मारंध्र ." पुरमेकादशद्वारमजस्यावक्रचेतसः " ॥ ( काठकोपनिषद् ‌ २ - ५ - १ )
एकादश रुद्र
-अकरा रुद्रांचीं नांवें निरनिराळ्या पुराणांत निरनिराळीं आढळतात. त्यांत एकवाक्यता नाहीं, सामान्यतः
( अ )
१ वीरभद्र, २ शंभु , ३ गिरीश , ४ अजैकपाद , ५अहिर्बुध्न्य , ६ पिनाकी , ७ अपराजित , ८ भुवनाधीश्वर , ९ कपाली , १० स्थाणु व ११ भव ;
( आ )
१ मन्यु, २ मनु , ३ महिनस् ‌, ४ महान् ‌ , ५ शिव , ६ ऋतुध्वज , ७ उग्ररेता , ८ भव , ९ काल , १० वामदेव व ११ धृतव्रत. ( भागवत स्कंध ३ - १२ - १२ );
१ भूतेश, २ नीलरुद्र , ३ कपाली , ४ वृजवाहन , ५ त्र्यंबक , ६ महाकाल , ७ भैरव , ८ मृत्युंजय , ९ कामेश , १० योगेश आणि ११ शंकर .एकादश रुद्राणी -१ धृ , २ वृत्ति , ३ उशना , ४ उमा , ५ नित्युत्सर्पि , ६ इला , ७ अंबिका , ८ इरावती , ९ सुधा , १० दीक्षा व ११ रुद्राणी. हीं अकरा रुद्रदेवतेच्या स्त्रियांचीं नांवें. ( भा . स्कंध ३ - १२ - १३ )
अकरा अंगें उपासनेचीं -
१ श्रवण, २ कीर्तन , ३ नामस्मरण , ४ सेवा , ५ अर्चन , ६ वंदन , ७ दास्य , ८सख्य , ९ आत्मनिवेदन , १० प्रेमभक्ति व ११ पराभक्ति.
अकरा अर्थ उपनिषत् ‌ शब्दाचे -
१ आत्मबल, २ उत्थान , ३ ब्रह्मचर्य , ४ गुरूसेवेंत देह झिजविणें , ५ गुरू ( ह्रदय) सांनिध्य , ६ जीवन - निरीक्षा , ७ श्रवण , ८ मनन , ९ अवबोधन ,१० आचरण व ११ अनुभूति. ( ईशावास्य वृत्ति )
अकरा अक्षौहिणी सैन्याचे अकरा सेनापति ( कौरव पक्षीय )-
१कृपाचार्य, २ द्रोणाचार्य , ३ शल्य , ४ जयद्र्थ , ५ सुदक्षिण , ६ काम्बोज , ७ कृतवर्मा , ८ अश्वत्थामा , ९ भूरिश्रवा , १० शकुनि व ११ बाल्हिक. ( म . भा . उद्योग १५५ -३२ ) भीष्माचार्य सर सेनापति होते आणि कर्णानें भीष्म असेपर्यंत मी लढणार नाहीं असेंच ठरविलें होतें.
अकरा आनंद -
१ मानुष आनंद, २ मानुष्य - गंधर्वांचा आनंद , ३देव - गंधर्वांचा आनंद , ४ पितृ लोकांचा आनंदा , ५ आजान - ज नामक देवांचा आनंद , ६ कर्म - देवांचा आनंद , ७ देवांचा आनंद , ८ इंद्राचा आनंद , ९ बृहस्पतीचा आनंद , १० प्रजापतीचा आनंद आणि ११ ब्रह्मानंद , ( तैत्तिरीय उपनिषद् ‌ आनंदवल्ली )
अकरा इंद्रियें -
५ पंचकर्मेंद्रियें, ५ ज्ञानेंद्रियें व १ मन , हीं मिळून अकरा. " इंद्रियाणि दशैकंच " ( भ . गी . १३ - ५ )
अकरा कला ( अग्नीच्या )-
१ दीपिका, २ रजिका , ३ ज्यालिनी , ४विस्फुलिंगिनी , ५ प्रचंडा , ६ पाचिका , ७ रौद्री , ८ दाहिका , ९ रागिणी , १० शिखावती आणि ११ ज्वाला , या अग्नीच्या अकरा कला असून ज्योति ही स्वःची बारावी कला होय. ( दर्शन - संग्रह )
अकरा कौरवपक्षीय रथी -
१ दुर्योधन, २ दुःशासन , ३ दुःसह , ४दुर्मर्षण , ५ विकर्ण , ६ चित्रसेन , ७ विविंशति , ८ जय , ९ सत्यव्रत , १० पुरुमित्र व ११ युयुत्सु , ( म . भा . आदि ६३ -१२० )
अकरा गंधर्व गण -
१ स्वात, २ भ्राज , ३ अंधारी , ४ बंभारी , ५हस्त , ६ सुहस्त , ७ कृशानु , ८ विश्वावसु , ९ मूर्धन्वान् ‌, १० सूर्यवची व ११ कृति ( म . ज्ञा . कोअ वि . २ )
अकरा गुण दूताचे अंगीं असावेत -
१ पटुता, २ धाष्टर्य , ३ इंगिताकारज्ञता , ४ अनाकुलत्व , ५ परमर्मज्ञता , ६ प्रमाणता , ७ प्रतारण , ८ देशज्ञान , ९ कालज्ञान , १० विषह्म ( सहन करण्याजोगा ) बुद्धित्व , आणि ११ लघुप्रतिपत्तिसोपाया
अकरा गुण महंतास आवश्यक ( समर्थ सांप्रदाय )-
१ परिभ्रमण ,२ चाळणा, ३ विवेक , ४ कष्ट , ५ मरणाविषयीं बेफिकीरपणा , ६ कीर्तीची चाड ७ निस्पृहता , ८ मृदुवचन , ९ क्षमा शांति सहिष्णुता १० परोपकार आणि ११ उत्कटता .ऐसा जाणे जो समस्त । तोचि महंत बुद्धिवंत ॥ ( दा . बो . ११ -६ - ७ )
अकरा गोष्टी अनन्य ईश प्रार्थनेनें साध्य -
१ श्रद्धा, २ मेघा , ३ यश , ४ प्रज्ञा , ५ विद्या , ६ बुद्धि , ७. श्री, ८ बल , ९ आयुष्य , १० तेज व ११ आरोग्य ( प्रार्थना मंत्र )
अकरा चर्म वाद्ये -
१ मृदंग, २ तबला , ३ डफ , ४ समेळ , ५ खंजीर ६ नौबत , ७ तास , ८ मर्फा , ९ चौघडा , १० डंका व ११ ढोल.
अकरा पांडवांचे प्रमुख साहाय्यकर्ते -
१ सात्यकि, २ धृष्टकेतु , ३ जयत्सेन , ४ पाण्डय , ५ द्रुपद , ६ विराट् ‌ , ७ श्रीकृष्ण , ८ चेकितान , ९ केकेय , १० काशीपति आणि ११ घटोत्कच. ( म . भा . सभापर्व )
अकरा पूजास्थानें -
१ सूर्य, २ अग्नि , ३ ब्राह्मण , ४ गाय ,५ वैष्णव , ६ आकाश , ७ वायुअ , ८ जल , ९ भूमि , १० आत्मा व ११ सर्व प्राणिमात्र , हीं परमेश्वरपूजेचीं अकरा पूजास्थानें होत. ( भागवत स्कंध ११ - ११ - ४२ )इयें अकराहीं अधिष्ठानें । मत्प्राप्तिकर अतिपावनें ।म्यां सांगितलीं अनुसंधानें । पूजा करणें यथाविधी ॥ ( ए .भा . ११ - १४ ५५ )
अकरा प्रकार भक्तीचे -
१ गुणमाहात्म्यासक्ति, २ रूपासक्ति , ३ पूजासक्ति , ४ स्मरणासक्ति , ५ दासासक्ति , ६सख्यासक्ति , ७ कांतासक्ति , ८ वात्सल्यासक्ति , ९ आत्मनिवेदनासक्ति , १० तन्मयासक्ति आणि ११ परमविरहासक्तित. ( नारदभक्ति सूत्रें ८२ )
अकरा प्रमुख कुलें सपुष्ष वनस्पतीचीं -
१ ज्वारीकुल, २ तूरकुल , ३ कोबीकुल , ४ वांगीकुल , ५ हळदकुल , ६ कर्दळकुल , ७लिंबुकुल , ८ कापूसकुल , ९ तुळसीकुल , १० कारळाकुल आणि ११ मिरिकुल , ( आमची शेती )
अकरा मागण्या ( अग्निदेवतेजवळ मागावयाच्या )-
१ श्रद्धा ,२ मेधा, ३ यश , ४ प्रज्ञा , ५ विद्या , ६ बुद्धि , ७ श्री , ८ बल , ९ आयुष्य , १० तेज आणि ११ आरोग्य. ( वैश्वदेव मंत्र )
वर्ग:संख्याशास्त्र
एकार्जुन
एकार्जुन हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वर्धा जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
येथील हवामान वर्षभर कोरडे असते. उन्हाळ्यात अतिउष्ण असते.हिवाळा व उन्हाळा हे दोन्ही ऋतू तीव्र असतात. उन्हाळ्यात दिवसाच्या व रात्रीच्या तापमानात जास्त फरक असतो. मे हा अतिउष्णतेचा आणि जानेवारी हा कडाक्याच्या थंडीचा महिना असतो. वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १०५ सेंमी.पर्यंत असते.
संदर्भ
वर्ग:वर्धा जिल्ह्यातील गावे वर्ग:कारंजा घाडगे तालुक्यातील गावे
शुभा मुद्गल
शुभा मुद्गल (पूर्वाश्रमीच्या शुभा गुप्ता; १९५९:अलाहाबाद, उत्तर प्रदेश, भारत - ) या भारतीय शास्त्रीय गायिका आहेत. या खयाल, ठुमरी आणि दादरा हे प्रकार गातात. त्यांनी गंधर्व महाविद्यालयाचे संस्थापक विनय चंद्र मौद्गल्य यांच्याकडून संगीत शिक्षण घेतले आहे. यांचे पती मुकुल मुद्गल हे विनय चंद्र मौद्गल्य यांचा मुलगा होय. पुढे त्यांचा घटस्फोट झाला. २००० साली त्यांनी प्रसिद्ध तबलावादक अनीश प्रधान यांच्याशी विवाह केला.
भारत सरकारने २००० साली शुभा मुद्गल यांना पद्मश्री पुरस्कार दिला.
वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख
चेतन सूर्यवंशी
चेतन सुर्यवंशी (२४ फेब्रुवारी, १९८५:पुणे, भारत - हयात) हा undefinedच्या क्रिकेट संघाकडून खेळणारा खेळाडू आहे.
संदर्भ
वर्ग:सिंगापूरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
ढोळुमरी
ढोळुमरी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील उमरी तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९९५ मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८५ टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
संदर्भ
वर्ग:उमरी तालुक्यातील गावे वर्ग:नांदेड जिल्ह्यातील गावे
शांताराम शिवराम सावरकर
शांताराम शिवराम सावरकर ऊर्फ बाळाराव सावरकर (? - नोव्हेंबर २०, इ.स. १९९७) हे मराठी राजकारणी, अखिल भारतीय हिंदू महासभेचे माजी अध्यक्ष होते.
बाळाराव सावरकरांनी लिहिलेली पुस्तके
वर्ग:अखिल भारतीय हिंदू महासभा वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी
अनुराधापुरा जिल्हा
स्थानीय सरकार
अनुराधपूरा जिल्हयात १ महानगरपालिका, १८ प्रदेश्य सभा आणि २३ विभाग सचिव आहेत. २३ विभागांचे अजुन ७०२ ग्राम निलाधारी उपविभागात विभाजन करण्यात आले आहे.
विभाग सचिव
स्रोत
संदर्भ व नोंदी
वर्ग:श्रीलंकेचे जिल्हे
सूझन रूडॉल्फ
सूझन रूडॉल्फ (१९३० - २०१५) या एक अमेरिकन लेखिका होत्या. भारतीय संस्कृती हा त्यांच्या अभ्यासाचा विषय होता. भारतावर त्यांनी लिहीलेल्या द मॉडर्निटी ऑफ ट्रेडिशन हे पुस्तक प्रसिद्ध आहे. रूडॉल्फ यांचा जन्म जर्मनी तल्या मानहाइम शहरात झाला. त्या शिकागो व जयपूर ला राहत असत. त्यांना २०१४ मध्ये पद्मभूषण पुरस्कार देण्यात आला.
वर्ग:इंग्लिश लेखक वर्ग:पद्मभूषण पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९३० मधील जन्म वर्ग:इ.स. २०१५ मधील मृत्यू वर्ग:स्त्री चरित्रलेख वर्ग:अमेरिकन महिला वर्ग:लेखिका
फिफा विश्वचषक गोल यादी
References
वर्ग:फिफा विश्वचषक
गणेश देवी
डॉ. गणेश नारायणदास देवी (जन्म :१९५० भोर) हे एक भारतीय साहित्य समीक्षक आणि भाषाशास्त्रज्ञ आहेत. बडोद्याच्या भाषा संशोधन केंद्राचे ते संस्थापक अध्यक्ष आहेत.
दाग (१९५२ चित्रपट)
दाग हा १९५२ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. ह्या चित्रपटात दिलीप कुमार, निम्मी व उषाकिरण ह्यांच्या प्रमुख भूमिका असून ह्या चित्रपटाचे संगीत शंकर जयकिशन ह्यांनी दिले आहे. १९५३ साली झालेल्या पहिल्या फिल्मफेअर पुरस्कार सोहळ्यामध्ये दिलीप कुमारला ह्या चित्रपटामधील भूमिकेसाठी सर्वोत्तम अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला.
गणेश देवी
डॉ. गणेश देवी हे बडोद्याच्या सयाजीराव गायकवाड़ विद्यापीठात  इंग्रजीचे प्राध्यापक होते. डॉ. गणेश आणि त्यांची पत्नी सुरेखादेवी 'भाषा' नावाची एक बिनसरकारी संस्था चालवतात. ही संस्था गुजरातमधील आदिवासी क्षेत्रात तेथील बोलीभाषांवर काम करते.
दाग (१९५२ चित्रपट)
बाह्य दुवे
वर्ग:इ.स. १९५२ मधील हिंदी भाषेमधील चित्रपट
गणेश देवी
भारतातील बोलींवर आणि जिवंत व नष्ट होत चाललेल्या ७८० भाषांवर संशोधन करून लिहिलेला गणेश देवी यांचा पीपल्स लिंग्विटिक सर्व्हे ऑफ इंडिया नावाचा ग्रंथ इ.स. २०१०मध्ये प्रसिद्ध झाला.
डॉ. गणेश देवी यांना त्यांच्या साहि‍त्‍यातील आणि शिक्षणक्षेत्रातील कामगिरीसाठी इ.स. २०१४ साली पद्मश्री प्रदान झाली.
३-४ एप्रिल २०१६ या काळात पंजाबातील घुमान येथे होणाऱ्या बहुभाषिक घुमान साहित्य संमेलनाचे ते अध्यक्ष आहेत.
डॉ. गणेश देवी यांचे साहित्य
वर्ग:इ.स. १९५० मधील जन्म वर्ग:भारतीय भाषाशास्त्रज्ञ वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:पुरुष चरित्रलेख
सुकेळी
सुकेळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यातील एक गाव आहे.
हवामान
पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
संदर्भ
वर्ग:रोहा तालुक्यातील गावे वर्ग:रायगड जिल्ह्यातील गावे
भुवनेश्वरी कुमारी
वर्ग:भारतीय नेमबाज वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म वर्ग:स्त्री चरित्रलेख