cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗဳထဝ် မန်ဇြာ၊ နာဲ
ပၞောဝ်ကဵုလိက် ညးမချူလဝ် သီုဖအိုတ်တအ်ဂှ် လိက်ဝတ္ထုဝင် ＂ဟံသာဝတဳဂြးစပ်＂ မပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၇ မဒှ်လိက် ပရူဝင် ဍုင်ဟံသာဝတဳလီုဂှ် မၞိဟ်တီဂၠိုင်တုဲ လိက်မဆေင်ကဵုဝင်မ္ဂး လိက်ကၞပ်ညးမချူလဝ်ဗီုဗၟာ ＂နိရုတ္တိ စကားဇစ်မြစ်အမြင်ဖြင့် ပျူနှင့် မွန်လူမျိုးတို့အကြောင်း＂မပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၄ ဂှ် မၞိဟ်တီဂၠိုင်အိုတ်ရ၊၊ စပ်ကဵုလိက်တၟအ်တုဲ လိက်တၟအ်မဆဵုတၟိ ပ္ဍဲဍုင်မ္လစ်သာ (မြစ်သား) ရးမာန္တလေဂှ် ညးကၠာဲစၠောအ် သီုပိဘာသာ မန်၊ ပါဠိ၊ ပျူမာန်လဝ်ရ၊၊
ပရေင်ချဳဓရာင် ကမၠောန်ဂကူမန် ကြဴနူ မစိုပ် ဒိန်မက်
နာဲမိုးကျော်သူ (ကတုံး) ဇာတိကွာန်ကအ်တောမ် ကေုာံ ကောန်တြုဟ်ၜါ စိုပ်ကၠုင်ဒိန်မက်ကီု စတမ်နူ ဂိတုဂျောန်ဂှ် တုဲ လုပ်ပကောန်ဂကောံမန် ဍုင်ဒိန်မက်ကီုရ၊၊ ဂကောံမန်စိုပ်ဌာန်ဇမ္ၚောဲ (ဒိန်မက်)ဂှ် ပံင်ကဵု ကောန်ဂကူမန် မၞုံပ္ဍဲဍုင်နဝ်ဝေ နာဲကျော်ကျော်တုဲ ဒှ်အာ ယၟု ဂကောံမန်စိုပ်ဌာန်ဇမ္ၚောဲ (သကေန်ဒိနေဗိယျာ)ရ၊၊ အဓိက ပရေင်ကမၠောန်ဂကောံဂှ် သွက်ဂွံထံက်ပင် ပရေင်ကမၠောန် သၠုင်ပတိုန် ဍာ်ဒကေဝ်သၟတ် မဗတောန်လိက်အင်္ဂလိက်၊ ဘာပရေင်ဍုင်ကွာန် နူကဵု ဂကောံသၟတ်မန် လညာတ်တၟိ မကၠောန်ဒၟံင်ဂှ်ရ၊၊
ဝင်ဗုကာံ ကေုာံ သဓီု
ကောန်ဖရေန် ဂၠးကဝ် (The 3rd SEAMEO SPAFA Intternational Conference on Southeast Asian Archaeology) မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲဍုင်ၜင်ကံက်၊ ဍုင်သေံ ပ္ဍဲ ၁၇ - ၂၁ ဂျောန် ၂၀၁၉ ဂှ် ညးဂွံဒုင်ဘိက် သွက်ဂွံပတိုန်ထ္ၜး လိက်စံင် မဆေင်ကဵု လိက်တြေံဂှ် ညးပတိုန်ထ္ၜး နကဵုက္ဍိုပ်လိက် Epigraphy as Source for the History of Old Burma (လိက်တၟအ် နဒဒှ် တင်ဂၞင် သွက်ဝင်ဍုင်ဗၟာခေတ်တြေံ) ဂှ် ညးဒုင်သဇိုင် ကုတင်ဂၞင်အဓိက မကလိဂွံ နူလိက်တၟအ် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာတုဲ ညးပတိုန်ထ္ၜး ဂကူမန် ပ္ဍဲဍုင်မန် စပြံင်လှာဲထောအ် အက္ခရ် နူအက္ခရ်ပလ္လဝ နကဵုအက္ခရဝ်မန်တြေံ နူစအခိင် ၜိုတ် ၈-၉ ဗွဝ်ကၠံ မဒှ်အခိင် မန် ပ္ဍဲဒွါရဝတဳ (ဍုင်သေံ) ဆက်စကာဒၟံင် မအက္ခရ် ပလ္လဝဖိုဟ်ဂှ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ လိက်တၟအ်မန် မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဍုင်မန် ဍုင်ဗၟာတအ်ဂှ် ဒှ်လိက်တြေံ နူကဵုတၠပညာတြေံတအ် မစၟတ်သမ္တီလဝ်ဂှ်ဏီ၊ တုဲပၠန် စပ်ကဵု ဝင်တုဲ ပ္ဍဲဍုင်ဗုကာံဂှ် ဒှ်လဝ် ဍုင်မန်တုဲ သၟိင်ဂကူမန် လက္ကရဴအိုတ်ဂှ် ဒှ်သၟိင်ဗဇြာဘရဏဒေဝ (ညးဂမၠိုင် မကော် စောလူမင်း)၊ သၟိင်ဝွံ ဒးဒုင်သီအဝဵုဍုင် နကဵုသကိုပ်ပၞာန်ဂကူဗၟာ (ကျန်စစ်သား)တုဲ အဝဵုဂကူမန် ဍိုန်လျစှ်ေ စဵုကဵု ဂကူမန် မဒးကၠေအ်အာ နူဒေသဗုကာံဂှ်ရ။ တုဲပၠန် ပရူ ဒဒှ်သၟိင် ဗၟာအနဝ်ရထာ မဗတိုက် ဍုင်သဓီုဂှ် သက်သဳဝင်ခိုင်င်ကၠိုက်က်ဟွံဂွံဆဵုကေတ်တုဲ လိက်တၟအ်သက်သဳဝင် မဆေင်ကဵု အရာဏအ် မပ္တံကဵု လိက်တၟအ်ကျာ်မနုဟဝ်၊ ကေုာံ လိက်တၟအ်ဗၟာတအ်ဂှ် ဒှ်လိက်တၟအ်ပတောအ် မကၠောန်ကေတ်လဝ် ဗွဲကြဴဏအ်ဟေင်တုဲ ဝင်သၟိင်အနဝ်ရထာ မဗတိုက်သဓီု ကေုာံ ပရူသၟိင်မနုဟဝ်ဂှ် ဒှ်အရာ မဒှ်လဝ် ဇေတ်တ်ဟွံသေင် ဒှ်ပေါမ်အာဂီု မဇန်လဝ် ဗွဲကြဴဏအ်။
ပရေၚ်ဂကူ
အလန်ဒုတိယ
၈။ ဂကူတုပ်မ္ဂး ဒးရီုဗၚ်မၚ်မွဲ ညးသ္ကအ်ရောၚ်။ဂကူကြုက်၊ ဂကူဂလာ၊ (မူသလေမ်)တအ် ရီုဗၚ်မၚ်မွဲ ညးသ္ကအ်ခိုဟ်တုဲ ဂကူဍေံတအ် ဇၞော်မောဝ်ပြာကတ်ရောၚ်။
- ဂကူဟွံမွဲကုအခေါၚ်ပရေၚ်ဂကူဇကုဇကုဖန် သ္ဂောံ တန်ကြန်အာဍာ်ဇမၠိၚ် ဒှ်ဟွံမာန်။ - ဂကူဟွံမွဲကုဒပ်ပၞာန် ညးသ္ပမာန်ဍဵုဍိုက် ဒးဗၠိုက်တၞီအာ ပြဟ်ဟ်ရောၚ်။
၁၈။ လ္ၚတ်ဝၚ်ဂကူ သွက်ဂွံကြီုကြဴမံၚ်ဟွံသေၚ်၊လ္ၚတ်ဝၚ်ဂကူ သွက်ဂွံတီ အာဲကၟာဲဟေၚ်၊ တီအာဲကၟာဲတုဲ ညံၚ်သ္ဂောံစိုပ်တဲဂကူဇကု ဒးပြုပြေၚ်။
၂၆။ မိက်ဂွံကဵုဂကူဗၠးၜးမ္ဂး အလုံဂကူမန်တအ် စိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူ ညံၚ်သ္ဂောံသၠုၚ်၊ ညံၚ်သ္ဂောံမြဟ်မြဴကၠုၚ်ဂှ် ဒးကၠောန်ကၠာအိုတ်ရောၚ်။စိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူသၠုၚ် မံၚ် ဟေၚ်ဒုၚ်ဒဒိုက်၊ ဒုၚ်ဂိ၊ ဒုၚ်ကဵုမာန် စိုတ်ဓါတ် ဆာန်ဂကူ မြဟ်မြဴဟေၚ် ဒုၚ်ထံၚ် ဒုၚ်ချိုတ် သွက်ဂကူမာန်ရောၚ်။
၃၉။ မၞိဟ်တအ် စိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူ ၜိုတ်လဵုဇြိုဟ်နက်ရောဂှ် အခါဆဵုဂဗကြေပ်ဂြတ်ဟေၚ် တီကေတ်မာန်ရ။ အခါကြေပ်ဂြတ် ဝေၚ်ပဲါ၊ အခိၚ်သၠဲလးမ္ဂး လုပ်ဗဒဲါ၊ ကြပ်ကၠုၚ်ပေဲါအံၚ်ဇၞးမ္ဂး ပၠံၚ်ဒၞာဲ ပွသာ်ဏံဂှ် ပွရဲဗက်သာတအ်ရောၚ်။
သာသနမဉ္ဇူ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ရီု ကုညးမချူ လိက်ပရေင်ကၠာအိုတ်
နိဒါန်
ခၞံလိက်ပရေင်တၟိ ကိုပ်ကၠာအိုတ်မ္ဂး အရာဗွဲသၟဝ်ဝွံ မၞးဒးတီလဝ် ထေက်ရ။
ယဝ်ရ ပ္ဍဲမၞး နွံဒၟံင် ကုအကံက်ဝဳကဳပဳဒဳယာတုဲ လုပ်လံက်အေန်လဝ်မ္ဂး ပ္ဍဲခံက်အင် ယၟုက္ဍိုပ်လိက် မၞးမိက်ဂွံချူဂှ် တက်စုတ် ပ္ဍဲခံက်အင်တုဲ ဍဵု "ခၞံဗဒှ် လိက်ပရေင်တၟိ/Create page" ညိ။
ဂၠာဲရံင် လိက်ပရေင် မနွံဒၟံင်တုဲတုဲ
ယဝ်ရ ပရူမၞးမိက်ဂွံချူဂှ် ယဝ်ရ ဟွံမဲဏီ ပ္ဍဲမုက်လိက်မန်ဏအ်မ္ဂး မၞးကၠောန်ဗဒှ် လိက်ပရေင်တၟိဂွံရ။
Avoid orphans
See Drawing attention to new pages to learn how to get others to see your new articles.
Read a traditional encyclopedia
The World Book is a good place to start. The goal of Wikipedia is to create an up-to-the-moment encyclopedia on every notable subject imaginable. Pretend that your article will be published in a paper encyclopedia.
ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဂၠံင်တၟိ
ဒှ်သာ်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲလောကဇၞော် မၞုံတဴကဵု ဓဝ်ပြိုင်ပ္ကာန်ဂမၠိုင်ဂှ် မၞးပ္တဝ်အာမုက်ခိုဟ်ဟ်မာန်ရ
အံင်သုခ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကွာန်သာသာ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်သာယာ၊ တၟအ်ကၞေင်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၄၊ ဝှ် ၂၆။
မတ်ပညာသၟာဗၞိက်တံ
ယဝ်ရဆက်ဟီုညိပၠန်မ္ဂး ညးမိက်သ္ဂောံကၠောန် ကေၚ်ကာသွံရာန်ဗၞိက်တံဂှ် သ္ဒးနွံကဵုမတ်ပညာရ၊ ကပေါတ်ဗၞိက်ဂကူဏံဂှ် ပ္ဍဲဒၞာဲဌာန်ဒေသဏံ တိတ်ဂၠိုၚ်မံၚ်ရ၊ ယဝ်ရာန်ကပေါတ်ဗၞိက်ဂှ်မ္ဂး ၚုဟ်ကွဳ၊ ကွဳစက်၊ ၚုဟ်မးဂၠုၚ်က္ၜၚ် ၚုဟ်စသုၚ် ၚုဟ်ဒးကဵုကောန်ရဲသၟာကမၠောန် ဒးပ္တိတ်စရိတ်တမ်အိုတ် ၜိုတ်ဂလိုၚ်လဵုရော ကပေါတ်ဗၞိက်ဂှ်ပၠန် ဂွံအာသွံဒၞာဲလဵုမ္ဂး ၚုဟ်မးပရဲဍေံ ဂလိုၚ်လဵုကလိဂွံမာန် နူကဵုၚုဟ်မးသွံဏာဂှ် နုက်ဂိုၚ်ထောံခရိတ်ဂၠံၚ် စရိတ်စသုၚ်တံဂှ်တုဲဒှ်အိုတ်တုဲ ပရဲဍေံမုစိဂလိုၚ်လဵုသှ်ေ ကလိဂွံမာန် မုရဴအခိၚ်လဵုမွဲ ပ္ဍဲဒၞာဲဌာန်လဵုဂွံအာ ဂွံသွံဒှ်ဂုဏ်ဖဵုခိုဟ် ကလိဂွံပရဲဇၞော်မောဝ်ဂၠိုၚ်ရော နမပ္တံမြဲသာ်ဝွံ မတ်ညာတ်သ္ဒးတီစဳကၠးကၠိုဟ်လဝ် သ္ဒးညာတ်အာမံၚ်ဂတ မတ်ပညာ ပ္ဍဲပရေၚ်သွံရာန်ဗၞိက်ဖျာ သ္ဒးနွံတဴမံၚ်လၟိုန်ကာလရ။
(ခ)       ယွံကောန်အဲကျာ်တံ သၟာဗၞိက်ဂှ် ဗီုလဵုသ္ဒးနွံကဵုဓဝ်ဝဳရိယ မစိုန်သ္ကီုကေုာံညာဏ်ဂှ်ရော သၟာဗၞိက်ပ္ဍဲလောကဏံ ပ္ဍဲအရာပွမရာန်ကပေါတ်ဗၞိက် သွံကပေါတ်ဗၞိက်တံဂှ် သ္ဒးတီစဳကၠးစိုန်သ္ကီုခိုဟ်တဴရ၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဌာန်ကပေါတ်တံဗၞိက်တိတ်ကၠုၚ် ရာန်ကေတ်နၚ်တုဲ ကပေါတ်တံဂှ် အာသွံပ္ဍဲဒၞာဲဌာန်ဍေံတိတ်အောန်တေံ ဗီုဗီုဏံ ဒှ်ညးမလေပ်တီကၠိုဟ်စဳကၠးတဴ ပ္ဍဲကဵုပရေၚ်သွံရာန်သၠာဲဂတးဗၞိက်ဖျာရောၚ် ရဴဝွံအာစာအဋ္ဌကထာတံ ပံက်လဝ်ရ။
‘သွက်သၟာဗၞိက်မွဲ ဌာန်သ္ၚောဲဟွံမွဲ’ ရဴဝွံ အတိုၚ်ကၠုၚ်နူပြကိုဟ်နဳတိ ပ္ဍဲဒၞာဲဒေသတိဍာ် ဍုၚ်ကွာန်သ္ၚိဌာန်ဇကုဏံသၟး ဒးကၠောန်သွံရာန် သၠာဲဂတးအာဟွံသေၚ် သွက်ဂွံကလိဂွံပရဲဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်မာန်ဟီုမ္ဂး ၜဳခြာဒဵုခြာ ဍုၚ်ကွာန်ဒၞာဲဌာန်တၞဟ်သ္အာၚ်လေဝ် ဒးအာသွံရာန်သၠာဲဂတးဗၞိက်မာန်ရ၊ ဒၞာဲတေံကွာန်တေံ သ္ၚောဲမံၚ် ဒးတတ်ကၠောံၜဳ ဒးဂ္စါန်တိုန်ဒဵုဂးတုဲ ဖဍိုန်ထောံဇြဟတ် လၞုဟ်မံၚ်ဟွံဂွံရ။ “ဒၞာဲဌာန်ၜိုန်သ္ၚောဲ ဒဵုသၠုၚ်တတ်ထောံ စွံသၟဝ်ဇိုၚ်ရောၚ်”ရဴဝွံ ပၠုပ်စိုတ် ပ္တိတ်ဇြဟတ်ဇဲလွဳ ဒုၚ်ခဳတုဲ ဒးအာသွံရာန်သၠာဲဂတးဗၞိက်မာန်ရ။
ပရေင်အရေဝ်ဘာသာ
ထာမ်မာဲဃုန်ဖောတ်ယျၚ်နာန် မုဟိုတ်နာဲဟီုဏံရော ထာမ်မာဲ့ဒပ် မုဟိုတ် ဟွံသွဟ်ရော
သန္တိသုခ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တသုနန္ဒ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၂၇။
ပရေင်သာသနာ
ကာလပတိုန်ထ္ၜးကဆံၚ်ကဆံၚ်ဏံဂှ် ဒးစၟဳစၟတ် ထေရုပ္ပတ္တိ ခမဳသၚ်ဂှ်ရ။ ခမဳသၚ်လ္ၚဵုတံဂှ် ဟွံမိက်ဒုၚ်စၟဳစၟတ်သာ်ဂှ်လေဝ် နွံရောၚ်ဂှ် ဒါယကာ လတူဍုၚ်မတ်မလီုမွဲတၠ ဟီုရ။
ကာရန်
အယာံမာတ် ရမျာၚ်ကြပ်ညောန်တဴညးသ္ကံဂှ် ရပ်စပ်ဟွံထေက်ရ
ဥပမာ - မပ္တံကဵု ဍန်ကဵု ဍိုန်၊ ကွာၚ်ကဵု ကွိုၚ်၊ သာၚ်ကဵုသိုၚ်၊ ဒေံ ကဵု ဒိ၊ ဂၠောဲကဵုရဲ၊ တဆိပ်ကဵု ရုပ်၊ မန်ကဵုအောန်၊ ဗော်ကဵုမံက်၊ မောဝ် ကဵု မူ၊ တုဲကဵု ဟိုဲတံဂှ် အယာံမာတ်ကာရန်ကြပ်ညောန်ညးသ္ကအ်တုဲ ကာရန်ဟွံတုပ်လးလးရ။
စန္ဒောဘာသ
ပထမ အဝဲ
၁။ မိသာန်နဲ
ပရေၚ်ထတ်ယုက်
ပရေင်ထတ်ယုက်  ဟီုမ္ဂးဂှ် နကဵု ဂကောံပရေင်ထတ်ယုက်ဂၠးကဝ် (World Health Organization-WHO) ပံက်လဝ် အဓိပ္ပါယ် ＂ဒတန် အလုံမွဲ ခန္ဓကာယ၊ စိတ္တ ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ် တတ်ယုက် မံင်ခိုဟ်တုဲ မဟွံမဲ ကု ဂိယဲ (disease)၊ မဟွံခိုင်ဗိုန်တုဲ ဍိုန်လျ (infirmity)ဂှ် ဒှ်ပရေင်ထတ်ယုက် ရ၊၊＂ နကဵုပွံက်အဓိပ္ပါယ်ဂှ် ကာလဓမံက်ရုပ်ရဴကမၠောန်မ္ဂး ဟွံရုမ်ဂပ်ဂးတုဲ ဒးဒုင်ပါ်ပါဲ နွံကီုရ၊၊   ဟိုတ်ဂှ်ရ ပရေင်ထတ်ယုက်ဂှ် ဒးပံက်အဓိပ္ပါယ် ＂ပရေင်ထတ်ယုက် ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်အရာ ဍာ်ဒကေဝ် သွက်ဂွံပြံင်လှာဲ ကေုာံ မင်မဲ အရာမဒးဆဵုဂဗ ဇီုကပိုက် ပ္ဍဲကဵုဘဝမၞိဟ်မွဲမွဲ မစပ်ကဵု ပရေင်ခန္ဓကာယ၊ ပရေင်စိုတ် ကေုာံ ပရေင်မၞိဟ်၊၊＂ဗီုဏအ်ထေက်ရောင် ပတိုန်ထ္ၜးရ၊၊
ကျာ်သြဳမန်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဇြပ်ဗု
ဘာကျာ်သြဳမန် ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဇြပ်ဗု ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗု၊ တွဵုရးဍုင်မန်။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၁ ဇကု။
ကုန်ဘုတ်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ကုန်ဘုတ်၊ တၟအ်ကၞေင်
ဘာကုန်ဘုတ် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ကုန်ဘုတ်၊ တၟအ်ကၞေင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
စန္ဒကိန္နရဳဇာတ်
ကောန်ခၞောဝ်တြုံဒးလဴ
၂၀။ တိဏမိဝ ဝနမိဝ မိလာယာမိ၊ နဒဳအပရိပုဏ္ဏာဝသုဿာမိ။
၁၈၊ စန္ဒေ၊ ယွံၝောံစန္ဒ။ လောဟိတမဒ္ဒေန၊ ဗွဲမလံက်လေတ်တဴနဆီ၊ ဣဒံ၊ ၚ်လမျီုအဲဝွံ၊ ဥပနိယျာတိမညေ၊ ညံၚ်ရဴမရံၚ်တၠုၚ်ဏာ ပွမပိုတ်ရောၚ်သွံ။ အဇ္ဇ၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဝွံ၊ ဇဳဝိတံ၊ န်လမျဳု။ ဇဟာမိ၊ ပ္ဍံဒးသၠးရုဂဒ္ဒ၊ မညာမိ၊ ပ္ဍဲအဲစၟတ်သမ္တီရ၊ စန္ဒေ၊ ယွံၝောံစန္ဒာ။ မေ၊ ဒဒက်တဴအဲ၊ ပါဏာ၊ ၚ်လမျီုဂမၠိုၚ်၊ နိရုဇ္ဇျန္တိ၊ ညံၚ်ရဴမပၠိုတ်ရောၚ်သွံ။
ပရေၚ်မၞိဟ်
= က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂကူမန် ညောန်အောန်ကၠုၚ်ရဟာ = ဥက္ကဌဇၞော် နာဲၚိုဲတိၚ်၊ ဒှ်ဥက္ကဌ ဗော်ကောန်ဂကူမန် လက္ကရဴအိုတ် စုတိအာ ပ္ဍဲကဵုစၟတ်တ္ၚဲ (၂) ဂိတုအံက်တဝ်ပါ သၞာံ (၂၀၁၈) ဏံတုဲ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂကူမန် ဂတာပ်လ္ပာ်ခေတ်ဗၠးၜး နူလက်ထက်အၚ်္ဂလိက် စဵုကဵုလက်ထက်ခေတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ သ္ကုတ်လပါ်အဏံဂှ်တှေ် ညးဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်လက္ကရဴအိုတ်မွဲရောၚ်။ က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကလိလောန်အာတုဲတုဲတံ နွံတဴဗွဲမဂၠိုၚ် မပတံကဵု နာဲတိၚ်မိုၚ်၊ နာဲထောန်တိၚ် တံဂှ် ဒှ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဝှ်ကြံၚ် ဆဂး ပြဟ်လလုဲအာတုဲကီုရောၚ်။
က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်တြေံ (၃)တၠ
တ္ၚဲဏံ အတိုၚ်အလုံကောန်ဂကူမွဲ ဒြဟတ်ဗော် (၃) ဗော်တံ ပံၚ်ကောံညးသကအ်တုဲရောၚ်။ ကၠောန်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် အခိၚ်တ္ၚဲဏံဂှ် ဟွံဒှ်ဒဝိၚ် ဗီုကဵုအခိၚ်ကၠာကၠာတေံရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကဵုဗော်မန်ဏံ သၟတ်မန်တံ သွက်ဂွံလုပ်ကၠုၚ်ဂှ် ဒးပံက်ကဵုပၞော်ရောၚ်၊ ဒးဆက်လွဳၜံၚ်ကဵု ဒတောဝ်တၞောဝ်တၟိတုဲ သၟာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန်တံ သွက်ဂွံဗိုၚ်ပၠတရဴ ကုကောန်ဍုၚ်အရေၚ်တံဂှ် ပၟိက်ဇၞော်တဴ ဗွဲမလောန်ရောၚ် ပတိုန်ထ္ၜးဏာရအဴ။
င္ၚာင်င္ၚုဲ(တၞံ)
ဓါတ်
င္ၚာင်င္ၚုဲဂှ် မနွံကဵု ဓါတ် carcinogenic pyrrolizidine alkaloids. ဓါတ်ဏအ်ဂှ် သွက်ပြေင်ဂၠဴမ္ဂး ဒှ်ဂျိရ။ သွက်ညးဟွံကိတ်တအ်မ္ဂး ပကဵုဂွံဒှ် အာလ္လာဂိစ် (allergic) မာန်ရ။ အတိုင်သုတေသန မလ္ၚတ်ဆဵုမ္ဂး င္ၚာင်င္ၚုဲဂှ် ဒစဵုဒစးကဵု ဝေက်တာ (စၟဇွဟ်) နူကဵု ဂမိတ်ဂကူနာနာတအ် (all major mosquito vectors) မာန်ရ။
ဂြိုပ်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်ကာန်ဏဳ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တစန္ဒောဘာသ သၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် ကလိဂွံ ဝှ် ၃၇။
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ကအ်ကြိက်
ဓမ္မသုခ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်တံင်ပြင်
ဘာဓမ္မသုခ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်တံင်ပြင်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တနန္ဒ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၆၇၊ ဝှ် ၃၀။
နန်ထဝ်ဝန်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ခေါဇာ
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
မ္လစ်သာ၊ လိက်တၟအ်
ဗီုလိက်တၟအ် မုက်ဂတ (ပါဠိ ကဵု မန်)
(၂၀) ဨယ် တိတေယ် ကု ကျာယ်ထရ်ၜါရ် [ကျာက်သြေည်ၜါရ်]- - - - - - - - - - - - -
(၂၂) - - - - န် ဨယ်ကုန္ဒံ ရုပ်ကျာက်ဒုန်လူ[ယ် ဇိကႝုဨယ်]  - - - - - - [သိနြင်ဨယ် သြရ်]
နကဵုလိက်မန်ခေတ်လၟုဟ်
(၁၄) တၠပိုယ် မယဵု အဘိပြာယ် - - - - - ယ - -
(၁၉) (ရ်- -ရာဝ)နက္ချတြ၊ ရိဒ္ဓိ ဇောဂ။ သိမိ - - - - - - - - - - - - - - - - -
မြန်မာပြန်။
(၁၀) ရိက္ခာ(မြို့)မြစ်သားသည် ငါတို့အရှင်အား - - - - - - - - - -
(၂၅) ဤဥပေက္ခာလေးပါး - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
(၂၆) အနောက်ရပ်။ ဆင်းတုတော်အားလုံးတို့အား - - - - - - - - - - - - - - -ငါတို့အရှင်
ပၞောန် ၁၂ - ၂၀
သြေရ်။ ငွေ။ (သြေရ် -  သြန်)။
ပၞောန် ၂၁ - ၂၈
ဂေါအ်။ ရရှိသည်၊ ရသည်။ (ဂေါအ် - ဂွေါအ် / ဂွအ် - ဂွံ)။
ဘာသာပါဠိ
(၃) ညသဝဿ ဎိန္နဿ သဝကော ဗုဒ္ဓသာသနေ။ ဗဇြိဘရဏဒေဝေါတိ တဿပုတ္တော မမြော သသောပုညဝါ
စၠောန် မအက္ခရ် နကဵုအက္ခရ်မန်
(၂) - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -  - - - - - - - - - - - - - -
ပၞောန် ၃။
“ဠာသော” လဆယ် “ပြာသိုလ”ဟု ကျွန်တော်ယူဆသည်။ ယခုခေတ်မြန်မာ (၁၂) နာမည်နှင့်ပတ်သက်ပြီး အမြင်အမျိုးမျိုး ပြောကြတော့လည်း တချို့လတွေက ဂဏန်းအတိုင်းသာ ခေါ်သည်ဟု ကျွန်တော်ယူဆသည်။ ဥပမာ တန်ခူးလ ကို ကရင်တွေက “လာတာ” ဟု ခေါ်သည်။ “တန်” နှင့် “တာ”တို့သည် “တစ်” ဟုအဓိပ္ပါယ်ရှိသော *te31 (PTB) နှင့် “တံ” ပျူကနေလာသည်ဟု ယူဆသည်။
ပၞောန် (၄)
စာကြောင်း (၃) အဆုံး၌ “လ” ကို တွေ့ရပြီးဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့် လရဲ့အနောက် “နေ့”လာမည်ကို သေချာသည်။ န္မပံ က လအကြောင်းကို ဆက်ပြောသောဝေါဟာရ ဖြစ်နိုင်သည်။ လပြည့် ဖြစ်နိုင်သည်။ “နြု” က နေ့ဖြစ်နိုင်ပြီး “ဒိံး” က “သုံး” “နြုဒိံး” “အင်္ဂါနေ့” ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ကျွန်တော်ယူဆသည်။
မြဟန္ဂတံ - “တံ” ကို “တစ်” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည့်အတွက်ကြောင်း “မြဟန္ဂ”သည် ပစ္စည်းတစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။ နောက်ပြီး “ၜံးနွိံတံ” လည်း “ၜံးနွိံ” ကအဓိပ္ပါယ် မသိနိုင်သော်လည်း အလှူပစ္စည်းတစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောနိုင်သည်။ “ၜံးဟြထကှိ” က မွန်စာမျက်နှာ၌ တွေ့ရသည့် “ကျာက်ထရ်ၜါရ် - ရွှေဘုရားနှစ်ဆူ” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ မြစေတီကျောက်စာ၌လည်း “ၜံးဟြထ” ဟုတွေ့ရသည်။ “ကှိ” သည် သရေခေတ္တရာ အရိုးအိုးကျောက်စာ၌ ဗလက်တင် (Charles Otto Bladden) က ခုနှစ် ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖေါ်ပြထားသည်၊ ဦးမြပျူဖတ်စာ၌လည်း “ခုနှစ်”ဟုသာ ဖေါ်ပြထားသည်။ သို့သော် မွန်စာမျက်နှာ၌ “ကျာက်ထရ်ၜါရ်” “ရွှေဘုရားနှစ်ပါး” ဟု သေချာစွာ ဖေါ်ပြထားသည့်အတွက်ကြောင့် “က္နိ” သည် “၇/ခုနှစ်” မဟုတ် “၂/နှစ်” ဖြစ်နေသည်ကို သိရသည်။
ပၞောန် (၅)
“ဟ္ယက္ဍရာ” “စပါးစိုက်ပျိုးမြေတရာပယ်”။ “ရာ” က “တရာ”။ စပါးစိုက်ပျိုးမြေ/လယ်မြေကို PTB က *hya ဟု ခေါ်သည်။ ယခုခေတ်မြန်မာစကား “ယာ” နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။ “တောက္ဍသော” နှင့် “ဟ္ယက္ဍရာ”တွေကို ကြည့်ပြီး “က္ဍ” သည် “ခု” ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်နိုင်သည်။
ပၞောန် (၇)
“ဥဝံ” က “မင်း” ဟုအဓိပ္ပါယ်ရပြီး “ဆဲ” “ဆုတောင်းသည်၊ ဆိုသည်” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ဆုံးစာ နှစ်ကြောင်း၏ အဓိပ္ပါယ်က “သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ရှင် ဘုရားသခင်ဖြစ်စေသော်ဟု ဗဇြောဘရဏဒေဝမင်းက ဆုတောင်းသည်” ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်နိုင်သည်။
မြန်မာပြန်
(၅) ငွေဆင်းတုတော်နှစ်ဆူ၊ နွား အရှဉ်းတဆယ်၊ ယာမြေ တရာ၊ စပါးတင်းတစ်ထောင်၊ လှည်းဆယ်စီး၊ ဘုရားဆွမ်းတော်တင်သူ နှင့် အကသည်ဆယ်ယောက်၊
နိဿဲ
ဘီထော မွန်ဇြာ (နိုင်) မြစ်သားကျောက်စာ Bee Htaw Monzel (Nai), Myittha Inscription, First published 2018, by Hla Kyin - 02249, Printed and bound in Myanmar by Kyonemange Printing Services, No. 1377-78, Coner of Hlaing River Street & Moe Makha Road, 63 Quarter, Zone (2), South Dagon Township, Yangon.
တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ခေါဇာ
ဘာတြေံ ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ခေါဇာ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
ဍုင်တြေံ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ဍုင်ခေါဇာ
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖယသ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၅၆၊ ဝှ် ၃၆။
ကအ်ကျာ်၊ ကွာန်
လၟိဟ်မၞိဟ်
ကွာန်ကအ်ကျာ်ဝွံ ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၈ဂှ် သ္ၚိ သီုဖအိုတ် နွံ ၜိုတ် (၆၀၀) မပြၚ်တုဲ လၟိဟ်မၞိဟ်ဂှ်ဟွံဂွံတီလဝ်ဏီရ၊၊
ပလံၚ်ဗစိုပ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ဂြိုပ်၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကွာန်သၞေဟ်သြောအ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်
ကအ်ကျာ်၊ ကွာန်
ဝၚ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
တရဴအအာ
သြိုင်ဘာဗတောန်လိက် ဒေသလှာဒကှ်
ဟိုတ်နူ မကလိဂွံ သြန်ဒါန် သွက်သြိုင်ဘာဂၠိုင်ကၠုင်ကီု တုဲပၠန် ဘာကောန်ဂကူမန် ပ္ဍဲဒေသလှာဒကှ်တအ် သီုဖအိုတ် နွံ ၁၆ ဘာဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် ဘာခရိုဟ်လီုဒၟံင်သၟးတုဲ ပါဲနူ ဘာကွာန်ဝေသာလဳပလိုတ်တုဲ ပ္ဍဲကွာန်တၞဟ်ပၠန် ပန်မ စသြိုင်ကီုရ။ ကာလပံက်ဘာ သၞာံ ၂၀၁၈ ဂှ် ဘာတုဲအာခိုဟ်ဟ်ၜါဘာ ဘာဝေသာလဳပလိုတ်၊ ကဵု ဘာကွာန်ဖဴခပဵု သၟေဟ် ၃ ဘာဂှ် တုဲဒှ်အာ ၜိုတ်မံင်ဂွံရ။ ဂိတုမေ ၂၀၊ ၂၀၁၈ ဂှ် ပသဘင်ပအပ်ဘာရ။ ဘာဝေသာလဳပလိုတ်ဂှ် အိုတ်အာသြန် ၜိုတ် ၄၀၀ ကိုဋ်ဂှ် ရဲကွာန်တအ် စုတ်ကဵု သြန်သီုဖအိုတ် ဗဒါဲ ၁၀၀ ကိုဋ်။ သီုဖအိုတ် ကလိဂွံသြန်ဒါန် ၜိုတ် ၁၀၀၀ ကိုဋ်တုဲ အိုတ်အာ သြန်ဒါန် ၉၀၀ ကိုဋ်ပြင်ရ။
ဂလာန်သၟာန် လတူကမၠောန် ကေုာံ လဒက်ပ္တန်ဂကောံ
စပ်ကဵု ဂလာန်သၟာန် ကေုာံ လဟီုနာဲဨရာမာန်တုဲ ၜိုန်ရ နကဵုညးမအာဂတပၠတရဴ ဟွံခၠေဝ်သှ် တပ်ပ်ကီုလေဝ် နကဵု တရဴအအာ ကၠောန်ဗဒှ် ဝိုင်တက်ကျာတရဴအအာ ပ္ဍဲကဵု ဇာန်နဝါရဳ ၁၀ တုဲ မၞိဟ်မပူဗိုင်တရဴအအာဂမၠိုင်ကီု သီုကဵု မၞိဟ်မ္ၚး အလုံလိုက်၊ မၞိဟ်နူကဵုဍုင်သြသတြေရဳယျာ၊ ကိုဝ်ရိယျာ၊ ဂျပေန်၊ သေံ၊ မလေရှာ၊ ဍုင်မန်ဗၟာ၊ ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံအမေရိကာန်၊ ခနေဒါ၊ ရးယူရောပ် (ဒိန်မက်) တိုန်စိုပ် ပ္ဍဲကဵု Zoom Conference မၞိဟ်သီုဖအိုတ် ပိစှ်ောတြဴတၠတုဲ ကောန်ဖရေန်ဂှ် ဗလးလဝ် Live ပ္ဍဲမုက်လိက်ဝှုက်ၜောက်တရဴအအာဂှ် မၞိဟ်မဗဵု နွံအကြာ ၄၅၀-၅၀၀ တၠ။ နာဲသိုက်ဆာန်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်သကိုပ်ဝိုင်ကျာဂှ်ရ။ နကဵု နာဲဨရာမာန် ကေုာံ မၞိဟ်လညာတ်တၟုပ် ကုညးတေအ် ၜါတၠ နာဲစူဠာနန်၊ နာဲဆာန်လွဳဟံသာ ဂှ်လေဝ် နကဵု တၠဂုန်အဇ္ဇ ပလံင်လဝ်လိက်ဘိက် ကဵုလဝ် ဂၞန်လုပ်ကောန်ဖရေန် သွက်ဂွံသၟာန် အရာဇကုမိက်ဂွံတီ ပ္ဍဲကဵုဝိုင်ဂှ်ကီုလေဝ် ညးတအ် ကလေင်ကဵုပရိုင် ညးတအ်တိုန်စိုပ်ဟွံမာန်ရ။
တုဲဂှ် နာဲသိုက်ဆာန် ဆက်သၟာန် နာဲဗဳထဝ်မန်ဇြာ ဂကောံဟွံသေင်ပုဟ်၊ ဆဂး ရံင်အာကဵု ဂၠံင်တရဴ ပရေင်ကမၠောန် သြန်ဒါန်ကောန်ဂကူဂှ် ဗစိုပ်ဏာကဵု ညးဒမုင်ဒါန်၊ ဂကောံဟွံမဲမွဲသာ် ကၠောန်ဗီုဗီုဏအ် ပ္ဍဲကဵုဍုင်ဂၠးတိ ဒၞာဲတၞဟ် နွံဒၟံင်ကီုဟာ။
သာလ်ဝါဒေါရ် ဒလဳ
ဘဝသၟတ်
Dalí was haunted by the idea of his dead brother throughout his life, mythologizing him in his writings and art. Dalí said of him, "[we] resembled each other like two drops of water, but we had different reflections." He "was probably the first version of myself but conceived too much in the absolute". Images of his brother would reappear in his later works, including Portrait of My Dead Brother (1963).
On 6 February 1921, Dalí's mother died of uterine cancer. Dalí was 16 years old and later said his mother's death "was the greatest blow I had experienced in my life. I worshipped her... I could not resign myself to the loss of a being on whom I counted to make invisible the unavoidable blemishes of my soul." After his wife's death, Dalí's father married her sister. Dalí did not resent this marriage, because he had great love and respect for his aunt.
Madrid, Barcelona and Paris
In May 1925 Dalí exhibited eleven works in a group exhibition held by the newly formed Sociedad Ibérica de Artistas in Madrid. Seven of the works were in his Cubist mode and four in a more realist style. Several leading critics praised his work. Dalí held his first solo exhibition at Galeries Dalmau in Barcelona, from 14 to 27 November 1925. This exhibition, before his exposure to Surrealism, included twenty-two works and was a critical and commercial success.
Post War in United States (1946–48)
In early 1948 Dalí's 50 Secrets of Magic Craftsmanship was published. The book was a mixture of anecdotes, practical advice on painting, and Dalínian polemics.
Later years in Spain
In December 1949 Dalí's sister Anna Maria published her book Salvador Dalí Seen by his Sister. Dalí was angered by passages that he considered derogatory towards his wife Gala and broke off relations with his family. When Dalí's father died in September 1950 Dalí learned that he had been virtually disinherited in his will. A two-year legal dispute followed over paintings and drawings Dalí had left in his family home, during which Dalí was accused of assaulting a public notary.
In 1960, Dalí began work on his Theatre-Museum in his home town of Figueres. It was his largest single project and a main focus of his energy through to 1974, when it opened. He continued to make additions through the mid-1980s.
Final years and death
In 1968, Dalí bought a castle in Púbol for Gala, and from 1971 she would retreat there for weeks at a time, Dalí having agreed not to visit without her written permission. His fears of abandonment and estrangement from his longtime artistic muse contributed to depression and failing health.
Gala died on 10 June 1982, at the age of 87. After her death, Dalí moved from Figueres to the castle in Púbol, where she was entombed.
Symbolism
From the late 1920s, Dalí progressively introduced many bizarre or incongruous images into his work which invite symbolic interpretation. While some of these images suggest a straightforward sexual or Freudian interpretation (Dalí read Freud in the 1920s) others (such as locusts, rotting donkeys, and sea urchins) are idiosyncratic and have been variously interpreted. Some commentators have cautioned that Dalí's own comments on these images are not always reliable.
Literary works
In his only novel, Hidden Faces (1944), Dalí describes the intrigues of a group of eccentric aristocrats whose extravagant lifestyle symbolizes the decadence of the 1930s. The Comte de Grandsailles and Solange de Cléda pursue a love affair, but interwar political turmoil and other vicissitudes drive them apart. It is variously set in Paris, rural France, Casablanca in North Africa, and Palm Springs in the United States. Secondary characters include aging widow Barbara Rogers, her bisexual daughter Veronica, Veronica's sometime female lover Betka, and Baba, a disfigured U.S. fighter pilot. The novel was written in New York, and translated by Haakon Chevalier.
List of selected works
Dalí produced over 1,600 paintings and numerous graphic works, sculptures, three-dimensional objects, and designs. Below is a sample of important and representative works.
Further reading
Important books by or about Salvador Dalí readily available in English include:
ကဝိမာံရောဂေါ
လိက်ဗြရတ်ဣဏင်ကင်ရဳ၊ ပုံဣဏင်ကင်ရဳဂှ် ဒှ်ပုံမဟာဇန် မလဴကၠုင် နူတမၠာတမၠာဂှ် ကျာ်ဇၞော်နန္ဒသာရ ကွာန်ကံဂဵု ဆန်ဒဒှ်လိက်မွဲဝါတုဲရ။ ဆဂး ကျာ်ဇၞော်ဂှ် အယုက်ဇၞော်တုဲ တမ်ကၞောတ် နှဴရဴတဴကွေဟ် မင်ဗၠာဲဆာံပျာ ညာတ်ကေတ်တုဲ မင်ဗၠာဲဆာံပျာ ဖအောဝ်ညး ကဵုဇန်တၟိရ။ ကာလညးဇန်လိက်ဂှ် အယုက်ညး ၆၆။ ကာလဂှ် ဒှ်သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ဂိတုခ္ဍဲသဳ ၁၄ မံက်၊ တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ။ ရံင်တၠုင်လအာကၞေဟ်ညး ပ္ဍဲလိက်ဗြဏင်ဣကင်ရဳဂှ်တုဲ ဒဒှ်ရ ညးဝွံ ကွတ်ကဝိခိုဟ်ဂှ် ဒးထိုင်သးကွေဟ်ရ။
ဝိဝေကာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်မဟာယျေန် ဍုင်ဗြဝတဳ
ဘာဝိဝေကာရာမ ဂိုဏ်မဟာယျေန်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဍုင်ဗြဝတဳ၊ ပွိုင်ဍုင်ဗြဝတဳ၊ ဒေသရးမန် (တွဵုရးဍုင်ကရေင်)။ အတိုင်စရင်လုပ်ဒဂိုန်ဝှ် အလုံဂိုဏ်မဟာယျေန်မ္ဂး ပ္ဍဲဘာဝွံ သင်မလုပ်ဒဂိုန် သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နွံခမဳ ၃ ဇကု၊ ထပိုယ် ၁ ဇကု။
ပါန်အံင်(နာဲ)
ကမၠောန်ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်
ပ္ဍဲအခိင် သၟာပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်တအ် ဒက်ပ္တန် ဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူမန် သၞာံ ၁၉၈၉ ဂှ် ပ္ဍဲကဵု ဌာနဗဟဵုဂှ် နာဲပါန်အံင် ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် သကိုပ်စန်ဒက်တုဲ ပ္ဍဲသဘင်မာဲ ၁၉၉၀ ဂိတုမေဂှ် လုပ်ပြိုင်မာဲ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ဆန္ဒမာဲစၟတ်(၂) ကီုလေဝ် ဟွံမာန်ကေတ် ဗော်အေန်အေဝ်ဒဳ (NLD) ရ။ ဗွဲကြဴညိ ဂကောံဒဳမဝ်ကရေသဳကောန်ဂကူမန်ဂှ် နကဵုအလဵုအသဳ ပလီုထောအ်တုဲ နာဲပါန်အံင် လုပ်ယိုက်ဂၠေင်ကၠောန် ပ္ဍဲကဵု ကမ္မတဳလိက်ပတ်ယေန်သၞာင်မန် နဒဒှ် နာယက စဵုကဵု လအိတ်ဘဝရ။
ရုၚ်ရာမညနိကာယ
thumb
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ရေဝ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ကအ်ကြိက်၊ ကွာန်
ဆက်စၠောအ်
အဓိက ပရေၚ်ဆက်စၠောအ် ကွာန်ဝွံ ဒှ်ဂၠံၚ်စက်တုဲ နကဵုဂၠံၚ်ဍာ်လေဝ် အာကၠုၚ်ဂွံကီုရ၊၊ ခေတ်လၟုဟ် ဟိုတ်နူဒဒန်တအ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ်တုဲ မၞိဟ်စကာဂၠံၚ်ဍာ်ဂှ် အောန်တုဲ မၞိဟ်ဍိုက်ယာန် ကွဳလိုန်ဓါတ် ကုကွဳစက်ဂၠိုၚ်ရ၊၊
ပရေၚ်ပညာ
ပ္ဍဲဘာလကျာ်လေဝ် ဒှ်ဒတန် ဗ္တောန်လိက် သွက်ကောန်ၚာ်တအ်ကီုရ၊၊
အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်
ပွံက်
အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် လုပ်ကေတ်ဒၞာဲ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ အလဵုအသဳ ပ္ဍဲသၞောတ်စၠတ်ထဝ် မလီုလာ်အာ ဥပမာ ဗီုကဵု အလဵုအသဳဂှ် ပ္ဍဲစၠတ်ထဝ် ညးစၞးလပါ်ဂၠိုင် ဒစဵုဒစး (ဝါ) ပတိုန်ဂလာန် ဟွံစွံဓဝ်ပတှ်ေ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲအခိင်ကာလ နကဵုအလဵုအသဳ မနွံဒၟံင်ဂှ် သွက်ဂွံ ဆက်ကေတ်အာ လျိုင်ဍုင် ဟွံသၟဟ်အစောမ်တုဲ တၞဟ်န မဂွံထ္ပက်စၞး အလဵုအသဳတုဲ ညးဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် စဵုကဵု အလဵုအသဳတၟိ မရုဲစှ် နကဵုသဘင်မာဲ ကလေင်တိုန်ပၠန်ရ။ ပ္ဍဲဍုင်လ္ၚဵု စကာ သၞောတ်ပါလဳမာန် အေင်္ဂလိက် မကော်ဂး သၞောတ် (Westminster system) မ္ဂး အလဵုအသဳ မကလိဂွံလဝ် အဝဵုဍုင်ပြဟ်ဟ်ဂှ်ရ ဆက်ထိင်အာ နဒဒှ် အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင် စဵုကဵု အခိင် မရုဲစှ်မာဲတုဲ၊ ဒက်ပ္တန် အလဵုအသဳတၟိတုဲရ။ အရာတၟေင်တၞဟ်ခြာ ကုအလဵုအသဳဓမ္မတာဂှ် အလဵုအသဳပၟင်ပၟဲဍုင်ဂှ် အခေါင်မကၠောန်ဂွံဂှ် ညးပိုင်ခြာလဝ် ပ္ဍဲသၞောဝ်တုဲ ဟွံမဲကဵု အခေါင်ကၠောန် ဍိုက်ပေင်၊ မဂွံအခေါင်  ဆမင်မဲအာ အတိုင်တြေံဟေင်ရ။
ကအ်ခတဝ်၊ ကွာန်
ကျာ်စေတဳ
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ဝါ (ကလျာဏမိတ္တ)၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ရေဝ်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဂတိ ၅
နိရယဂတိ
- ပွမဒးအာ အပဲါ
မနုဿဂတိ
ပွမအာဒှ်ဘဝမၞိဟ်
တိုက်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ယံင်ဒိန်
ဘာတိုက် ဂိုဏ်ရာမညနိကာယဝွံ နွံပ္ဍဲ ကွာန်ယံင်ဒိန်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ တွဵုရးဍုင်မန်။
ပါင်မ္ၚဵုဇၞော်၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်ပါင်မ္ၚဵုဇၞော်
နိဿဲ
ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန်ကဏ္ဍ:ဘာလကျာ်မန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်
ဝိပဿနာဉာဏ်
မုဉ္စိတုကမျတဉာဏ်
ဉာဏ်သ္ၚဳမၠာ်ရုပ်သာ် သၟိက်ဂွံတိတ်ဗၠးနူသံသာ
အနုလောမဉာဏ်
ဉာဏ်မဗဗွဲကဵုဝိပဿနာဉာဏ် (၉) ကိုပ်ကၠာ ကေုာံ မဂ်ဉာဏ်ကြဴ
ဂဗုတ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ ရဝ်ဟိန်ဂျာ
၁၁ ဒဳဇြေန်ပါ ၂၀၁၉
တၠပညာသၞောဝ်ပိ ညးတအ် မလိင်လဝ်ဂှ် ညးမွဲတၠဂှ်ဟီု ပရူမကတဵုလဝ် ပ္ဍဲဍုင်ဗၟာဂှ် ဟွံစိုပ်ကဆံင် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ၊ ဟွံဒှ် ပြသၞာပဋိပက္ခ မဖန်ဗဒှ် နကဵုသၟိင်တၠ။ ညးမွဲပၠန်ဂှ် ဟီုဒဒှ်ရ နကဵုဂါမ်ပဳယျာ မပတိုန်ဂဗုတ် စၞးဂကောံဍုင်အေဿလာမ်ဂမၠိုင်ဂှ် ကၠောန်ဟွံထေက် ဟွံလုပ်သၞောဝ် မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ကောန်ဂကောံ ပ္ဍဲဂကောံဍုင်အေဿလာမ် ဗွဲမဂၠိုင် ဟွံပါလုပ်လဝ် ပ္ဍဲတင်လတုပ်စိုတ် ပဋိညာဉ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ တုဲပၠန် ညးဟွံညာတ်ကေတ် ပဋိပက္ခမကတဵုဒှ်လဝ်ဂှ် ဟွံကိတ်ညဳ ကုမအရေဝ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူရ။ မၞိဟ်သၟေဟ်မွဲဂှ်လေဝ် ဟီုဗီုဂှ်ပၠန်ရ။ ဗွဲတၟေင် ဒဒှ်ရ ဍုင်ဗၟာဖန်ဒၟံင် ပရေင်ဇၞော်မောဝ် ပ္ဍဲဒေသ မပ္တံကဵု ပရေင်ရီုဗင် မပ္တံကဵု ကလေင်သြိုင်ခၞံသ္ၚိဌာန်တအ် ဒှ်တမ်ရ။
၁၂ ဒဳဇြေန်ပါ ၂၀၁၉ အခိင်သဝ်တ္ၚဲ
မၞိဟ်စၞး ဍုင်ဗၟာတအ်ဂှ် ဆက်ပတိုန်ထ္ၜး ဒဒှ်ရ ဍုင်ဂါမ်ဗဳယျာဂှ် နမပစၞးဂကောံမွဲမွဲတုဲ မပတိုန်ဂဗုတ်ဂှ် ဟွံသၟဟ်ကဵုသၞောဝ်ဂၠးတိ။ တုဲပၠန် နကဵုဂကောံအဝ်အာင်သဳဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် လှုဲဂအုံ သွက်ဂွံ ဗက်ဂဗုတ်ဏအ်ဂှ် ထံက်ထ္ၜးရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵုသၞောဝ်ဂၠးတိမ္ဂး ဂဗုတ်ဝွံ ဟွံစှ်ေကဵု သၞောတ်တုဲ အာတ်မိက် ကဵုတးပါဲထောအ်ရ။
ရုင်ဗစာ ဖျေဟ်သ္ဂုတ်သွာတ် စပ်ကဵု ကၟိန်ဍုင်ပံင်ကောံဗၟာ မပ္တိုန်လဝ်
နကဵု ရုင်ဗစာ သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်
မင်္ဂလာရာမ၊ ဘာဂိုဏ်ရာမညနိကာယ ကွာန်မ္ၚဵုဇၞော်
ကျာ်ဇၞော်မနွံပိုန်ဘာဂမၠိုင်
ကျာ်ဇၞော်ဘဒ္ဒန္တဇယမင်္ဂလ သက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ က္လိဂွံအာယုက် ၄၄၊ ဝှ် ၂၄။
ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ
သၞောဝ် ဂၠးကဝ်
ကြဴနူ ဂကူဂျူ မဒးဒုင်စံင်ယဇ် (Holocaust) ကုနာဇြဳဂျာမနဳ ကေုာံ မဟာမိတ်ညးတအ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယဂှ်တုဲ လေမ်ခိန် (Lemkin) ဂစာန်ဗက်စန်ဒက် ညံင်ညးဂၠးကဝ်ဂမၠိုင် ဂွံဒုင်တဲ သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ကေုာံ ကၟာတ်လဒဵု ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူရ။ ပရေင်ဂိုတ်ဂစာန်ညးဂှ် အံင်ဇၞး ဗွဲမပြဟ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၄၆ ပ္ဍဲကဵု ကောံဓရီုအသာမ်ဗလဳ ကုလသမဂ္ဂ ဒကုတ်ကိုပ်ကၠာဂှ် နကဵုကုလသမဂ္ဂ ပဒတန် ဒဒှ်ရ ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူဂှ် မဒှ်အရာ မဒစဵုဒစး ကုသၞောဝ်ဂၠးကဝ်၊ ဆဂး နကဵုသၞောဝ် ဟွံဂွံဖျေဟ်လဝ်ဏီရ။ စိုပ်သၞာံ ၁၉၄၈ ပ္ဍဲကဵု ကောံဓရီုအသာမ်ဗလဳ ဂှ် ပဒတန် လိက်ကသုက်ပဋိညာဉ် စဵုဒၞာ ကေုာံ ကဵုဒုဟ်ဒဏ် ကုရာဇာဝတ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ (Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide) (CPPCG)တုဲ လိက်ကသုက်ဂှ် ဒှ်လိက်ကသုက် မပံက်အဓိပ္ပါယ် ရာဇာဝတ် ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ ကၠာအိုတ်ရ။
ဆန္ဒ ဂမ္စိုတ်ကမၠက်ဂကူ (Genocidal intent)
ပ္ဍဲကဵု ဥပဓိ/သၞောဝ် ရဝ်မ မ္ဂး "ဆန္ဒနွံနွံ" ဝွံ ပံက်လဝ် အဓိပ္ပါယ် ဒဒှ်ရ မကၠောန်ပ နကဵုမဖန်ဇန် စပ်ကဵု ကိစ္စရာဇာဝတ် မပတုဲဂှ်ရ။
ကအ်ဂဵု၊ ကွာန်
ဝၚ်
လိက်ဗွဲသၟဝ်ဝွံ ရန်တၟအ် သွက်ဂွံဗပေၚ်လိက်တုဲ မချူလဝ်ရ၊၊ ညးမတီပရူကွာန်ဝွံ ပလေဝ် ဗပေၚ်ချူညိ၊၊
ရာမညနိကာယ ဘာဗၟံက်
ရာမညနိကာယ ဘာဗၟံက်ဝွံ နွံ လပါ်ဗၟံက်ကွာန်တုဲ မဒှ်ဘာတြေံအိုတ် ပ္ဍဲကွာန်ဝဝဝ ဏအ်ရ၊၊ ဘာဝွံ ပ္ဍဲအခိၚ် ကျာ်ဇၞော်ဝိမလဂှ် ခၞံဗဒှ်လဝ်သီမွဲရ၊၊ ပါဲနူသီတုဲ ဇြပ်သဘၚ်ဓရ်၊ ဇြပ်မၚ်သဳလ်တအ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊
သောတာပန်
၃။ ကောလံကောလသောတာပန်
ကလေၚ်ကၠုၚ်တန်ပဋိသန္ဓိဍုၚ်မၞိဟ် (၂၊၃၊၄၊၅၊၆) ဝါတုဲ လုပ်နိဗ္ဗာန်
သာရဝဏ်နဳတိ
ပဏာမ
ဂုဏ်ညးတအ် ကလအ်လ္ၚောဝ်ဇအ်သဝ် ။
(က)
ညးဒေါန်တုဲမှအာ  မေတ္တာဒးအေဲကှ်။
ယဝ်ကၠောန်ဒှ်မ္ၚဵု ဇၟာပ်ညးဆဵုဒးစိုတ်၊
ရံၚ်ဗဵုယဝ်ဒှ်ဂုဏ် ဟွံရုန်မဵုချိုတ်ပၠိုတ် ။
ခါဝေတ်ယဝ်တီမ္ဂး ၜိုန်ဒးဍေံကေတ်ဝါတ် ။
ကုသိုလ်ဟွံဝိုတ်မ္ဂး ဂွံဗၠးအပါယ်ပန်၊
၁၂။ ကုသိုလ်လေဝ်ကၠောန်၊ ကမၠောန်အကုသဵုလေဝ်ပါဲ။
၂၁။ ကၠအ်ညးလ္ပတဵု ကၠဵုညးလ္ပလွဳ။
၂၇။ ကွေတ်လ္ပဗၠေတ် ဒ္ဂေတ်လ္ပမုတ်။
၃၁။ ကေတ်ဗြဴတုဲဒးတ္ၚအ် ကေတ်ကၠအ်ဒးတဵု။
၃၉။ ကၠးကၠးဟီုဂး ဒးဒးဖန်ဏာ။
ယဝ်ကၠိုဟ်မ္ဂး ဂွံဗၠးသၞဝဲ။
သီုဍုဟ်သီုကေတ် ဍေံဗၠေတ်ဂၠံၚ်ရ၊
ကၠောန်သောၚ်မ္ဂး ဂွံဗၠးထုဲကြာန်၊
၅၁။ ကၠောန်စိုတ်ပယံၚ် ကွာ်ဂၠံၚ်ပနက်။
(ခ)
၅၂။ ခိုဟ်မ္ဂးဗတောန် ဂျိုၚ်မ္ဂးဒးကၠောန်။
၆၀။ ချပ်လေဝ်လ္ပယှအ် ရန်တၟံလေဝ်ကဵုသၠုၚ်ပြဲ။
၆၈။ ခေတ်လေဝ်ဒးကၠိုဟ် ခိၚ်ခိုဟ်လေဝ်ဒးတီ။
ခိုဟ်ဂှ်ဂၠါဲမှ ကၠောန်ပအံၚ်ဇၞး၊
(ဂ)
ဂုဏ်လၞုဟ်ယဝ်ဝါတ် ဒှ်မၞိဟ်လညာတ်ဍန်။
ဂုဏ်အာယဝ်ဒုဟ်ဒှ် မၞိဟ်ဂှ်ဝိုက်လောန်။
ဂုဏ်ညးယဝ်တၠိၚ် အခိၚ်လဵုဟွံမွဲဖိုလ်၊
၉၈။ ဂုဏ်ဝါတ်လ္ပဒှ်ဝဲ ဂုဏ်လောဲလ္ပကဵုကျာတ်။
ဂုဏ်သဟာဲဇၞော်မောဝ် တသိုက်ဂေါဝ်ဂီုကၠီု။
ဂုဏ်ထုဲယဝ်ချိုတ်မ္ဂး ဟွံဒးကဵုဓရ်။
၁၀၇။ ဂကူဂှ်ယိုက် အခိုက်ဂှ်မၚ်မွဲ။
၁၁၅။ ဂွံပညာဒးကၠောန် ဂွံကောန်ဒးဝေတ်။
၁၁၇။ ဂိုဏ်ဂှ်လ္ပစောဲဂၠိုၚ် နာမ်မြိုၚ်ဂှ်လ္ပထေၚ်ဇၞော်။
ဂုဏ်အခိုက်ယဝ်ယောၚ်ယာ ဘာသာဟုတ်ပၠိုတ်အာ။
ဂုဏ်ချိၚ်ယဝ်ယောၚ် အခေါၚ်ခိုဟ်လီုဒိုက်၊
၁၃၅။ ဂုဏ်ညးကဵုညာတ်  ဒဒိုက်ဝါတ်ကဵုဆဵု။
၁၃၆။ ဂွံကဵုဒှ်ဖဵု သၠးကဵုဒှ်ဂုဏ်။
(ၚ)
ၚုဟ်ဘဝယဝ်ကၠိုဟ် ကမၠောန်ခိုဟ်ဒှ်လောဲ၊
(စ)
စိုတ်ယဝ်တပ်တး ဂွံဒုၚ်အထိုၚ်သးညးရ၊
သၞဝဲယဝ်ဂလိုၚ် ဂွိၚ်ဂၠိုၚ်ကၠောန်စဟွံတိုန်။
၁၆၁။ စိုတ်ဒးထိၚ် ထဝိၚ်ဒးဖအောန်။
ဓဝ်ညဳယဝ်ဂၠာဲ ဂကူဆာဲဗၠးဒဒိုက်။
ယဝ်ဇြဟတ်နွံ အလုံကမၠောန်သ္ပမာန်။
စေတနာလောန် ဒးအောန်စိုတ်လောဲ။
ယဝ်ဖအောန်သၞဝဲ မိတ်ပြဲဂွံဆဵု။
(ဆ)
ဆာန်ဒၟံၚ်ယဝ်ကွးကၠိုဟ် ကွးခိုဟ်လီုအိုတ်၊
ဆုဲတုဲယဝ်ဂြုဲ ဒှ်မၞိဟ်ဒုဲညဴၚ်ခဒုတ်။
ယဝ်ဝေတ်ကွး ဍေံကၠးမ္ဂးဟွံထောံဇကု။
ဆက်ဆောမ်ဍိုဟ်မှ အာဂတမာန်၊
ကၠိုဟ်ခၠၚ်နွံမှ ကၠောန်ပဟွံဒှ်ကြာန်။  ။
(ဇ)
ဇၟာပ်ညးဟီုယဝ်ကလၚ်မ္ဂး မွဲတ္ၚဲဒးဒုၚ်ဗျိ၊
၂၀၀။ ဇၟာပ်ကၠောန်ကဵုဒှ်မ္ၚဵု ဇၟာပ်ဆဵုကဵုဒှ်သဟာဲ။
ဇၟာပ်မၞိဟ်ယဝ်သၟာန် ဒှ်ကြာန်မာန်ရ၊
သပ္ပုရိုဟ်ယဝ်ဗ္ဒာဲ ဂွံဆာဲညံၚ်တ္ၚဲ။
ဇၟာပ်ကၠောန်ယဝ်ကဟောန် ဒှ်ကမၠောန်ဂၠာဲဒုဟ်၊
(ည)
ယဝ်ညးတၞဟ်ဍုဟ် ၚုဟ်မးဇကုအောန်၊
ညံၚ်ဂွံတပ်ယဝ်ဟွံဝေတ် ၜိုတ်ဝေတ်ဒးလီုလာ်။
ညံၚ်ဂွံညဳယဝ်ဖန် စန်ဒက်ဂကောံလောဲ၊
ညးသ္ပယဝ်အေၚ်ဒုၚ် လအ်ကၠုၚ်ဒှ်ရဲဖဝ်။
၂၂၉။ ညးဒိုက်လ္ပဍဵုဍိုက် ညးသိုက်လ္ပစောန်စိုတ်။
၂၇၀။ ညးသိုက်မ္ဂးအိုဟ်တၟိုဟ် ညးခိုဟ်မ္ဂးထိုၚ်သး။
ညးသိုက်အိုဟ်တၟိဟ် သပ္ပုရိုဟ်ညးကော်၊
၂၄၅။ ညးဟီုးစၟတ်လဝ် ညးဆေဝ်ဒဝ်လ္ပအာ။
ညးသိုက်ယဝ်ဗ္ဒာဲ ဂွံရာၚ်ဆာဲပြဟ်။
ညံၚ်ဂွံအံၚ်ဇၞးယဝ်ကၠောန် ကြပ်ညောန်ကဵုတသိုက်၊
ညံၚ်ဂွံပေၚ်ချပ်မ္ဂး ဟွံဒးပၠအ်အခိၚ်၊
ညးဟုတ်ယဝ်ထေၚ်သဝ် ဒှ်ဓရ်မေတ္တာဟွံမွဲ။
၂၅၅။ ညးခိုဟ်လ္ပဣဿာ ညးမှာလ္ပကေတ်ဒုဟ်။
ညံၚ်ဂွံပတှ်ေယဝ်ပံၚ် ဟွံထုဲထံၚ်ရ၊
(ဋ)
ဋာန်နဟွံစုတ်ဟရီု ဟွံစှ်ေဗီုပြၚ်န၊
(တ)
၂၈၃။ တၠပညာဂှ်နိဿဲ ဓရ်ပြဲဂှ်လ္ၚတ်ညိ။
တၠပညာယဝ်နိဿဲ ဂွံဗၠးဘဲမာန်တွဵု၊
တၠဂုဏ်ဟွံကၠိုဟ် ဂၠံၚ်ခိုဟ်တိုန်ဟွံမဲ၊
တ္ၚဲဏအ်ယတ်ပတိတ်ပရဲ ဂၠံၚ်ပြဲဂွံညာတ်။   ။
(ဒ)
ဒဒိုက်စိုတ်ယဝ်ဒုၚ် ညံၚ်ၜုၚ်တက်ဇကု၊
ဒုဟ်လၞုဟ်ယဝ်ညာတ် စိုတ်ဓါတ်မြဟ်လောဲ၊
ဒုဟ်ခေတ်ဟီုမ္ဂး ၚုဟ်မးဟွံမဲ၊
၃၀၇။ ဒှ်တသိုက်လ္ပသ္ဍိုက် တၞီဗၠိုက်လ္ပအောန်စိုတ်။
ဒှ်တသိုက်ယဝ်သ္ဍိုက် မာနဍိုက်ဂၠိုၚ်လီု၊
၃၀၉။ ဒးလေပ်ဇဳ ဒးလွဳမာန်။
ဒုက်လက်ဟွံမာန်သ္ပအ္စာ ခြာဟွံလအ်ညာတ်ဒုဟ်၊
၃၂၀။ ဒါန်လေဝ်လ္ပဗလး သဳလလေဝ်ဒးမၚ်မွဲ။
သဳယဝ်မၚ်မွဲ ဘဝပြဲဂွံညာတ်။
ဒေါသယဝ်ဆေဝ်တာ အခါလဵုဟွံမှာ၊
၃၂၉။ ဒၞါဲခိုဟ်ကဵုညာတ် ဒၞါဲဝါတ်ကဵုဆဵု။
ယဝ်ဆဵုဒၞါဲဝါတ် လညာတ်ဇြိုဟနက်ဒှ်လောဲ။
ဂၠာဲလညာတ်ပြဲ မွဲတ္ၚဲဒှ်ၚုဟ်မး။
၃၃၅။ ဒဒိုက်ပဖေက် ယုတ်ဒေက်ပလၞုဟ်။
၃၃၉။ ဒုဟ်ပလီု ဂုဏ်ဟီု။
၃၄၀။ ဒးနွံရီုဗၚ် ဒးမၚ်မွဲစိုတ်။
ဒးအိုတ်ယဝ်နွံ ဇၟာပ်ဘုံကျာ်ဒှ်၊
(ပ)
၃၅၆။ ပြယာဲလေဝ်ကဵုခိုဟ် မၞိဟ်ခိုဟ်လေဝ်ကဵုတီ။
ပျဲညးယဝ်ချပ် ဒၞာဲစိုပ်ဆဵုသၞဝဲ၊
ပြဟ်ပြဟ်ယဝ်ကၠောန် မှာလောန်နုက်ဝါတ်၊
ယဝ်ဟွံရံၚ်ပွံၚ် ကြဴစံၚ်တူဒှ်၊
၃၆၉။ ပရေအ်လေဝ်လ္ပဂွ မာနလေဝ်လ္ပစွံ။
၂၇၀။ ပညာဒးလ္ၚတ် ဗၞတ်ဗၜတ်ဒးတီ။
ထေၚ်သောဲပြဟ် လေၚ်ဒိုက်ဒှ်ကြာန်။
(ဗ)
သ္ပအ္စာယဝ်ဟွံအေၚ် ညံၚ်ပၠေၚ်ထောံကွးဆာဲဆာဲ။
၃၈၇။ ဗီုကၠလ္ပဒှ် ဗီုပဟ်လ္ပမံၚ်။
အစောဲယဝ်စွံလအ် စိုတ်ယအ်ဂၠိုၚ်ဝိုက်။
ဗီုခိုဟ်ယဝ်တီ ဟွံဒးတၞီဗၠိုက်မွဲ။
၃၉၃။ ဗီုကေတ်ဒးကၠိုဟ် ဗီုခိုဟ်ဒးဖန်။
(မ)
မံၚ်ပပ်မ္ဂး စိုတ်ဟွံအးၚး၊
ယဝ်မံၚ်ဟွံတီအခိုက် မၞိဟ်ဝိုက်ဝိုက်ညးကော်၊
၄၁၈။ မံၚ်သၟးလ္ပဗၟက် ညးလက်အေၚ်ထောံ။
ယဝ်ဟီုဍိုဟ်ရ ဝဲသၞဗၠးၜး။
ယဝ်မံၚ်ယျဵု ညးဆဵုဒးဆာန်၊
မၞိဟ်ဓီုယဝ်ဗတောန် ဂိုတ်လောန်ဂွဂွံ။
၄၃၄။ မှာဂှ်ကဵုတီ ဗၠိုက်တၞီဂှ်ကဵုကၠိုဟ်။
၄၃၇။ မိက်ဂွံသၠုၚ်လ္ပသဝ် မိက်ဂွံဂတဝ်လ္ပကြာန်။
ဗၞတ်ဗ္ၜတ်ယဝ်ဟွံကၠိုဟ် မၞိဟ်ခိုဟ်ဒှ်ဟွံလောဲ။
မှာတုဲယဝ်ဝိုတ် ညံၚ်ဇိုတ်ထောံဂုဏ်ဖဵု၊
ဂိုတ်တုဲယဝ်ယှအ် ဒှ်ကြအ်ဟွံတီဖဵု။
မုခိုဟ်ဟွံတီ ဗၠိုက်တၞီရိုဟ်တ္ၚဲ။
၄၄၈။ မုဟိုတ်ရန်တၟံ မုဟိုတ်လအ်မံၚ်။
ရန်တၟံဟွဲကဵုဟိုတ် ဆၜိုတ်အိုတ်အခိၚ်၊
၄၅၀။ မှာပဂွ မာနပစွံ။
(ယ)
အဝယ်ယဝ်ဟွံရံၚ် လ္ပာ်ဂၠံၚ်ယုတ်ကၠောန်ဒးအာ။
(ရ)
၄၅၈။ ရံၚ်အခိၚ်တုဲချပ် ရံၚ်ဒြပ်တုဲကျိုၚ်။
ရတ်ပိယဝ်ဗ္ဒာဲ ဂွံဆာဲဇၟာပ်ဘဝ၊
ရံၚ်ကမၠောန်တုဲယဝ်ဖန် ကၠောန်ပၠန်ဒှ်လောဲ။
ဟွံရံၚ်ကမၠောန်တုဲဖန် ထုဲၜန်ဒှ်ကြာန်။
(လ)
ဂိုဟ်မံၚ်လမျီုမ္ဂး ဟွံဒးလေဝ်ဂံၚ်ဟီု၊
ဘဝဒိုဟ်ယဝ်မံၚ် တုပ်ညံၚ်ကၠဵုကၠိက်ကီု။
၄၇၇။ လွဳလေဝ်လ္ပဗလး ကမၠောန်ဒးရးလေဝ်သ္ပ။
ယဝ်ပတဴမာန ဘဝဒးယုတ်သဝ်၊
၄၈၅။ လၟုဟ်လေဝ်မံၚ်ကဵုဂုက် အရက်လေဝ်ပါဲ။
အရက်ယဝ်ဝေၚ်ပါ အန္တရာယ်ဟွံထုဲၜန်။
၄၉၀။ လ္ပချပ်ကြာန် လ္ပဆာန်ပြဟ်။
ယဝ်ဒှ်သၞ ဆလအ်မှတသိုက်ဟွံမဲ။
ယဝ်ဟီုသီုဒေါသ ဝဲသၞဒှ်ဂၠိုၚ်၊
ယဝ်ထေဲကဵုမၞိဟ်တၠဂုဏ် ဒဒိုက်ရုန်မဵုဆဵုလောဲ။
၅၀၄။ လ္ပတက်ဗြဴ လ္ပလဴဒုဟ်ကောန်။
ယဝ်ကာတ်ဗီုအရက် ဗၠးနရက်ဟွံလောဲ။
ယဝ်ကဵုလောဲ မွဲတ္ၚဲကေတ်ဝါတ်၊
ခါဖန်ယဝ်ဗၠေတ် မၞိဟ်ကေတ်စလေဝ်လေၚ်။
၅၂၃။ လေပ်တုဲကဵုဒှ်ဂုဏ် ဂိုတ်ရုန်ကဵုဒှ်ဖိုလ်။
ယဝ်ကြံကြ မသဟွံမဲ၊
ယဝ်ကျိုၚ်ဖအိုတ် စဵုချိုတ်ဟွံဇၞော်မောဝ်။
အထေၚ်သဝ်မဂး ဟွံဗၠးသၞဝဲ။
၅၄၆။ လညာတ်ကဵုတပ် ကသပ်ကဵုပြဲ။
ကသပ်ဟွံပြဲ မွဲတ္ၚဲညာတ်ဘဲ။   ။
(ဝ)
ဝေတ်စိုတ်ယဝ်လၞုဟ် ဘဝလၟုဟ်လေဝ်ဟွံဆာဲ၊
ညာတ်ဒုဟ်ယဝ်ဟွံဖေက် သဳဒေက်ဒးစိုပ်အပါဲ။
၅၄၈။ ဝေတ်မွဲကဵုတုဲဖအိုတ် စွံစိုတ်လေဝ်ကဵုညဳ။
ဝေတ်ယဝ်ဟွံညှာ ဒှ်အ္စာပြဲ၊
(သ)
၅၆၁။ သ္ပအ္စာဒးအေၚ် ကေတ်ကၠေၚ်ဒးဗုတ်။
၅၆၂။ သၞောဝ်ကဵုဂွံကၠိုဟ် စိုတ်ခိုဟ်ကဵုဂွံနွံ။
စိုတ်ခိုဟ်နွံမ္ဂး ဂွံဗၠးဒဒိုက်မာန်။
ပိုန်ဟာန်ဂိုဟ်လောန် ဒါန်အောန်စိုပ်အပါဲ။
၅၇၃။ သိုက်လ္ပကြံကြ ဒိုက်လ္ပကရောတ်။
အခိၚ်ခိုဟ်ယဝ်ဖအိုတ် ကြဴဒးဍောၚ်စိုတ်ဨကန်။
ကၠောန်သောၚ်သောၚ်မှ ဗၠးလမောၚ်စိုတ်၊
၅၈၀။ သီုမာနလ္ပပါ်ပါဲ သီုစၞာဲလ္ပကၠောန်။
သွက်ဂကူဟွံကၠောန် ဒှ်ကောန်သမၠီု၊
သွက်ဇကုဟွံဒှ် ဂွံမြဟ်မြဴအောန်၊
အဓိဌာန်ယဝ်တပ် တိုၚ်ချပ်ဒှ်လောဲ။
(ဟ)
ယဝ်ဟီုဟွံချိၚ်ဆ ဒှ်ဝဲသၞဂိ၊
ယဝ်ဟီုသီုမေတ္တာ တၠပညာဒးထိုၚ်သး၊
ဟွံသၟာန်ယဝ်ဟီု ဒှ်သမၠီုဒယှ်၊
၆၀၇။ ဟီုသာသာ၊ ကွာ်အာသိုက်သိုက်။
ယဝ်ဟီုသာသာ မေတ္တာလအ်လီု၊
၆၁၀။ ဟွံသၟာန်မ္ဂးလ်ပသှ်၊ ဟွံဒှ်မ္ဂးလ္ပဟီု။
ယဝ်ဝေတ်သမၠီု စိုတ်လီုဒှ်ဂွံ။
၆၁၆။ ဟိုတ်ပရေံဂှ်ကဵုညာတ်၊ ဟိုတ်ဝါတ်ဂှ်ကဵုဆဵု။
ဟွံတီယဝ်ထေၚ်ခိုဟ် မၞိဟ်သၠိုဟ်ညးကော်၊
၆၂၂။ ဟွံသိုက်လ္ပဒေါံ၊ ဟွံဂွံလ္ပစဴ။
ဟွံဆေၚ်ယဝ်ယှုက် ညးကဟုက်ဒှ်သၞ၊
(ဠ)
၆၂၈။ ဠကၠောန်ကဵုချိုတ်ပၠိုတ်၊ ဠချိုတ်ကဵုဒှ်မ္ၚဵု။
၆၃၀။ ဠတီတှ်ေကဵုဍိုဟ်၊ ဠခိုဟ်တှ်ေကဵုတီဂုဏ်။
ဠခိုဟ်ဟွံတီဂုဏ် ဒှ်မၞိဟ်ရုန်မဵုဟေၚ်။  ။
(ၜ)
၆၃၁။ ၜိုတ်ဂွံၜိုတ်ကေတ်၊ ၜိုတ်ဗၠေတ်ၜိုတ်ဝေတ်။
၆၃၅။ ၜိုတ်နွံဂှ်တြပ်စိုတ်၊ ၜိုတ်အိုတ်ဂှ်စွံသတိ။
ၜိုတ်အိုတ်ယဝ်စွံသတိ ဂတျ်တၟိဟွံဒှ်။
ၜိုတ်ကဟောန်ယဝ်လက် သၞဗက်ချိုတ်တပ်။
၆၄၂။ ၜိုန်ဍုဟ်ကဵုဒှ်ၚုဟ်၊ ၜိုန်ဒုဟ်ကဵုဒှ်ပရဲ။
ၜက်ၜက်ဆက်ဆောမ် ပကောမ်မၞိဟ်လောဲ၊
(အ)
အခိၚ်ဟွံညဳယဝ်ပါ်ပါဲ ဒှ်အခိၚဂၠာဲသၞ၊
၆၄၉။ အေၚ်ကဵုဂွံမာန်၊ ဆာန်ကဵုဂွံလေပ်။
၆၅၀။ အရေဝ်ကဵုဍာတ် စိုတ်ဓါတ်ကဵုသၠုၚ်ပြဲ။
အရေဝ်ယဝ်ဍာတ် ညးညာတ်ဒှ်သဟာဲ၊
အခိၚ်လောန်မ္ဂး ၚုဟ်မးဟွံမဲ၊
ကမၠောန်ယဝ်ယုတ် ဒးဒုၚ်စုတ်စောဲ။
သမၠီုယဝ်ပံၚ် ပွယုတ်ဂံၚ်သ္ပ။
၆၆၀။ အေၚ်ဒုၚ်လ္ပလၞုဟ်၊ ဟီုဒုဟ်လ္ပတ္ၚအ်။
အေၚ်ဒုၚ်ယဝ်လၞုဟ် ဘဝလၟုဟ်ယုတ်သဝ်၊
၆၆၁။ အခါန်ယုတ်ကဵုကၠိုဟ်၊ အခါန်ခိုဟ်ကဵုတီ။
အခါန်ခိုဟ်ယဝ်တီ ဗၠိုက်တၞီဟွံလောဲ။
၆၆၆။ အတိုၚ်ဟီုကဵုဒှ်၊ အတိုၚ်ဒှ်ကဵုတီ။
အတိုၚ်မိၚ်ယဝ်ပၠောပ်စိုတ် ဒှ်ဟိုတ်မံၚ်ကျာတ်၊
၆၇၄။ အလိုက်ညးလ္ပစး၊ ထိုၚ်သးညးလ္ပဣဿာ။
အထိုၚ်သးညးယဝ်ဣဿာ ဒၞာဲအာမံၚ်ကျာတ်။
၆၇၇။ အဓိပ္ပါယ်ကမၠောန်ကဵုတီ၊ ပွတၞီကဵုကၠိုဟ်။
၆၇၈။ အခိၚ်ဂှ်ပတိုန်ၚုဟ်၊ လၞုဟ်ဂှ်ပတိုန်ဒုဟ်။
အလဵုဇကုဗတောန်မ္ဂး ကွးဒးသ္ပဂရု။
၆၈၀။ အေၚ်လ္ပဖေက်၊  ဒေက်လ္ပယံၚ်။
ဒေက်မွဲယဝ်ယံၚ် ဂၠံၚ်ပေၚ်ဟွံညာတ်။
(အာ)
၆၈၈။ အာကဵုဒှ်ဖိုလ်၊ မံၚ်ကဵုညးဆာန်။
၆၈၉။ အာဲခိုဟ်ဂှ်မၚ်မွဲ၊  မိတ်ရဲဂှ်လ္ပပလီု။
(ဩ)
၆၉၇။ သြကာသကဵုကြဵု၊ ဂုဏ်ဖိုလ်ရတ်ပိကဵုတီ။
သြကာသဟွံကြဵု ဟလဵုဂွံကလအ်စရော၊
ဂုဏ်ရတ်ပိယဝ်ဟွံတီ ဒးတၞီဗၠိုက်စံၚ်တူ။   ။
ပတ္ထနာနိဂိုမ်
မွဲဟွံတုပ်သၟဟ်၊ ဉာဏ်တၟေၚ်ဂှ်၊  လအ်ဂွံဒှ်တဴမာန်။
တီကေတ်တုဲကၠာ လွဳပရာ  မၚ်အာလိက်ပတ်ညိ။  (နာဲသာရဝဏ်)
ကွတ်အ္စာ−စှ်ၜါ(၁၂)
(၁) ပါည်ထဝ် = ထဝ်−သြန်−ရေၚ်မတ် ကၠောန်ဖျေံသၞောတ် ဂ္ညိအပေါတ်ကယျိုၚ်ကယျဝ် ကွတ်(ပါန်ထဝ်)။
(၆) ပါည်တေ = လောဟ−ဇရိုတ်ကၠာ မိတ်−ဗ္ကေတ်ၜါ စဝ်−သၚ်−သောန်လေဝ် ကွတ်(ပါန်တေဝ်)။
ကဝိ
အတ္တကဝိ
ညးမလေပ်ဇန်ကဗျ ဗွဲအစောံ အရထ အဓိပ္ပါယ်
စာၚ်ဍေဝ်
စရိုတ်
စာင်ဍေဝ်တအ်ဂှ် ဒှ်ဂကူ မဟွံရုဲစၞမွဲရ၊၊ ဍေဟ်တအ် ဗက်ဂၠာဲခြးစ စၟစၟောန်၊ မဆုမဒုန်၊ သတ်ဆုတအ်ဒှ်တမ် စဖအိုတ်ရ၊၊ စာင်တအ်ဂှ် မလေပ်ဝေင်ခဗိုက်ကီုလေဝ် ဟိုတ်နူသၞေင်ဍေဟ်တအ် ကလိဒၟံင်တုဲ ခဗိုက်တအ်ဂှ် ဟွံဗာန်ဍေဟ်တအ်ရ၊၊ စာင်ဍေဝ်တအ် ပဝ်ပြဟ်ညံင်ကဵုဂစေံဂွံရ၊၊ အခိင်ဍေဟ်တအ် တိုန်ဍုန် လတူဓနိမ် လတူတၞံဆု ပ္ဍဲအခိင်တ္ၚဲဗၠိုတ် ဟွံသေင်မ္ဂး အခိင်မပါဲဘဲမွဲမွဲမ္ဂး ပဝ်ပြဟ်သၠုင်ဒၟံင်ကီုရ၊၊ စာင်ဍေဝ်အုက် မွဲကဵုမွဲ ပၠံင်ၝောအ်တုဲ မဇဵုရေင်သကအ်ဂှ် ဂွံဆဵုစမာန်ကီုရ၊၊
ကအ်ဇြဲ၊ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ်
ဝင်တိုက်လိက် ဘာဗၟံက်
ပ္ဍဲဗုဒ္ဓသာသနာ ၂၅၃၁ သၞာံ၊ သက္ကရာဇ်ဍုင် ၁၃၄၉ ဂိတုဇှ်ေပေင် က္ညဒုင်ဖျဴနင်တၠဂုဏ်အ္စာဇဋိလ ညးမဒှ်အ္စာလိက်ဒယှ် နူတိုက်လိက် ပရိယတ္တိဘာကျာ်၊ ကွာန်ဓမ္မသရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၅၀ သၞာံဂှ် တၠဂုဏ်အ္စာ ဇဋိလ စပံက်တိုက်လိက်ပရိယတ် ပ္ဍဲဘာဗၟံက်၊ ကွာန်ကံဇြဲတုဲ ဒဵုစိုပ်သက္ကရာဇ် ၁၃၅၇ သၞာံ လုကဴဒ္စာံသၞာံ ညးမွဲဓဝ်ဟေင် ဖျေံကၠုင်လဝ် လိက်ပရိယတ်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၅၈ သၞာံဂှ် ဟိုတ်နူဒးသိုင်ခၞံ ဘာဇၞော်၊ ဘာသင်သ္ဂောံပဒတဴ ဟိုတ်နူပစ္စယ်ပန် ဍိုန်လျ၊ ဟိုတ်နူဒြဟတ်ကာယဟွံထတ်တုဲ မ္ဒးဒေံါဇူကၠေံ ကလောန်မဖျေံလိက်ရ။ ပ္ဍဲသက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ သၞာံဂှ် ကောန်ကွးၜါဇကု တၠဂုဏ်အ္စာ သုနန္ဒ (ဓမ္မာစရိယ၊ M.A. Sri Lanka) တၠဂုဏ်အ္စာ ဣဿရ (ဓမ္မာစရိယ၊ M.A. Sri Lanka) မကတ်လ္ၚတ်မံင် ဘာသန္တရ ပ္ဍဲတ္ကံလၚ်္ကာတေံ က္ညစဴကၠုင်တုဲ ကျာ်ဇၞော်အ္စာ ဇဋိလထေရ် မွဲဟာန်ကေုာံ တၠဂုဏ်အ္စာ ဝိဓူရ အာဂတပၠတရဴတုဲ ကလေင်ပံက်ပ္တန် တိုက်လိက်ကံဇြဲ ပရိယတ္တိ ဘာဗၟံက်မွဲဝါပၠန်ရ။ တၠဂုဏ်အ္စာ ၜါဇကုဂှ် ဖျေံဒၟံင်လိက်ပရိယတ် ပကတ်ကဵုကောန်ကွး ဒဵုလၟုဟ်ရ။
ကအ်ဆုကၠ၊ ကွာန်
ဘာလကျာ်ဂမၠိုၚ်
ဂကူကၠဵုဂှ် ရမျာၚ်ကၠဵုဟေၚ်လေပ်ရ။ ရမျာၚ်ဗ္ဂဲ ရမျာၚ်ချေံဍေံဗြုဟွံလေပ် ဂကူမန်ဂှ် မူရဴရမျာၚ်မွဲ သ္ဂောံဗြုရော? လိက်ပတ် ယေန်သၞာၚ် အရေဝ် ဝေါဟာ ဘာသာဇကုဟွံလေပ် ဟွံမၚ်မွဲ ဟွံဟီုမ္ဂး မၞိဟ်မဖှ်သာ်ဂှ်ကဵု ကၠဵုညးဂှ်ခိုဟ်ရော ဗစာရဏာအိုတ်ညိ။
ပရေၚ်တဲသွက်ရဲဆာန်ဂကူမန်
ယၟုလိက် - ဂလာန်ပရၚ်တဲ သွက်ရဲဆာန်ဂကူမန် ကၞေဟ်  - ၜိုပ်ဍာဲ (ဥက္ကဌဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ- အ္စာနာဲဟံသာ) အစဳအဇန် - တရဴအအာ ဂတိုပ်ဒဳဇြောၚ် - ဇဝ်ဝဳနန် (Jaw V Non) ကောန်ပျူတာ - ခေတ်လိုက် သၞာံတက်ပ္တိတ် - 30.1.2022-၁၃၈၃ သၞာံ။ ဂိတုပုဟ်(၁၄)စွေက် တက်ပ္တိတ်အလန် - ဒုတိယ လၟိဟ်အုပ် - ၁၀၀၀၀အုပ် ညးတၠဒါန် - မဒါန်ကောန်ဂကူမန်
၂၂။ ဂကူမွဲမွဲ မိက်ဂွံဒက်ပ္တန်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၠးၜး သွက်ဂကူ ဇကုမ္ဂး မ္ၚးနူဌာန်ဒတန် ဇုဇဗဴလဂကူဇကုတုဲ ဒၞာဲဒေသတၞဟ် ဒက်ပ္တန်ဟွံလောဲရ။ ၂၃။ ပ္ဍဲလိုက်ဏံ ဒြပ်ရတ်ၚုဟ်မးဇၞော်နူကၟိန်ဍုၚ်ဗၠးၜးဂှ် ဟွံမွဲရ။ ဟိုတ်နူၚုဟ်မးဇၞော်ဂၠိုၚ်ဟေၚ် မၞိဟ်တအ် ဒုၚ်သၠာဲမံၚ်ကုဆီပဠက် လမျီု ဗွဲမဂၠိုၚ် ရောၚ်။
၂၄။ ဆာန်ဂကူမန်ဍာံမ္ဂး မဇဂကူမန်ညံၚ်ဟွံဂွံကၠေံကၠက်အာဂှ် ဒးထိၚ်ဒဝ်အာရောၚ်။မဇဂကူမန် ညံၚ်ဟွံဂွံကၠေံကၠက် ပရေၚ်ဘဝဂကူမန် မန်ဒးဖန်ဖက်ကေတ်တ်ရောၚ်။ မဇဂကူမန် ညံၚ်ဂွံတန်ကြန် ဍုၚ်မန်ဗၠးၜးပိုဲ ဒးပ္တန်ရောၚ်။
၄၉။ တၠအဝဵုတအ်ဂှ် ထ္ၜးဟိုတ်ကဵုစဵုဒၞာဖဵုဂုဏ်ဂကူတုဲ ရပ်လဝ်အဝဵုသၟးရ၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် အခါသရုပ်ဇာတ်မ္ဂး ဒှ်ဂုဏ်ဖဵုကုဂကူဂှ် အောန်အာနူအန္တယ်ကုဂကူ သာ်ဂှ်သၟး ဂွံဆဵုကၠုၚ်ရ။
သုပ္ပတိဋ္ဌ
ဝၚ်
အတိုၚ်ဗုဒ္ဓဝၚ်မ္ဂး ဗောဓိသတ်ပိုဲ လုကဴတြဴသၞာံ ဒ္ဂေတ်တဴ ဒုက္ကရစရိယာ မအေၚ်စၞ ပ္ဍဲဂြိုပ်ဥရုဝေဠတုဲ ဂွံတီကေတ် ဒဒှ်ရ နကဵု ဂၠံၚ်တရဴ မဟွံသကာတ်မြဟ်လောန်၊ မဟွံဍန်လျလောန် မဒှ်ဂၠံၚ်တရဴလဒေါဝ် (မဇ္ဇျိမပဋိပတ်) ဟေၚ် ပညာ၊ သတိ၊ သမာဓိ ဇၞော်မောဝ်အာမာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲသဳဗပေၚ်ဂှ် သ္အးဇ္ၚးဇကုတုဲ ပြာပ်လုပ် ပ္ဍဲဇရေၚ်တၞံဇြဲ အဇပါလရ၊၊ ကာလဂှ် ဂၞကျာ်သုဇာတာ တၞဟ်နမဂွံသ္ပပူဇဴ ဒေဝတဴဇြဲတုဲ ပြာပ်စိုပ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဇရေၚ် တၞံဇြဲဂှ်ရ၊၊ ဂၞကျာ်သုဇာတာ မဂွံညာတ်ကေတ် ဗောဓိသတ်တုဲ ထေၚ်ဂး ဒေဝတဴဇြဲတုဲ ဗ္ဂိန်ကဵု ပုၚ်ပၟောန်ဍာ်တှ်ရ၊၊ ဗောဓိသတ် ဂွံဒုၚ်ကေတ်ဒါန် ပုၚ်ပၟောန်ဍာ်တှ်ဂှ်တုဲ စှ်ေအာ ဇရေၚ်ကြုၚ်နေရဉ္ဇရာ ကြာတ်ကြဴ ဟုံဍာ် ပ္ဍဲကြုၚ်ဂှ်တုဲ တိုန်ကၠုၚ်ပပြဘိုက် ပ္ဍဲသၞေဟ်သုပ္ပတိဋ္ဌဂှ်ရ၊၊
လိက်တၟအ် သုပ္ပတိဋ္ဌ ဍုၚ်ဗဂေါ
လိက်တၟအ်သုပ္ပတိဋ္ဌဝွံ နူတမ်မဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲဒၞာဲ ကျာ်စေတဳသုပ္ပတိဋ္ဌတုဲ လၟုဟ်ဂိုၚ်ဒေပ်လဝ် ပ္ဍဲရုၚ်လိက်တၟအ် ဗဒါဲ ရွှေဂူကြီး၊ ကျောက်ဖျာကျောၚ်း ဍုၚ်ဗဂေါ ရ၊၊
ပြံၚ်လှာဲဂံၚ်ဂံၚ်ညိ
ပ္ဍဲဒၞာဲမဒက်ပတန် တၟိတၟိတအ်ရ"
ကအ်ဂေါန်၊ ထီု
ဒၞာဲဒတန်
ထီုကအ်ဂေါန်ဂှ် နူဍုင်မတ်မလီု လပါ်သၟဝ်ကျာ ၜိုတ် (၂၈) တိုင် နွံပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ဘာအင် ပ္ဍဲဒဵုတၟအ် ကွာန်ကအ်ဂေါန်ရ။ ဒဵုကအ်ဂေါန်ဂှ် ဒှ်ဒဵုမၞုံကဵု ဓလောင်ဒဵု ဟွံသေင် ဒှ်ဒဵုတၟအ် မမံက်တိတ်ကၠုင် ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်ဟေင်ရ။ ဒဵုဂှ် ညးကော်စ ဒဵုကအ်ဂေါန်ရ။ ဒဵုကအ်ဂေါန်ဂှ် ဗွဲဒိုဟ်ဨသာန် ကဵု ဒိုဟ်နေရတိဂှ် တောဲဆက်လဝ် နကဵုဒဵုမသုန်မရ။ ဒၞာဲဒဵုသမၠုင်အိုတ်ဂှ် နွံ ၜိုတ် ပေ ၁.၀၀၀ တုဲ ဇမၠိင်ဓရိပ်ဒဵုဂှ် နွံၜိုတ် ၆.၀၀၀ ပေ ရ။ ပ္ဍဲဒဵုကအ်ဂေါန်ဂှ် ပါဲနူ ထီုကအ်ဂေါန်ဂှ်တုဲ ထီုတၞဟ် မကော်စ ထီုပြေင် (ကျွဲဂူ) ကဵု ထီုကၠ (ကျားဂူ) လေဝ် နွံကီုရ။
ရုပ်ဗိသၞုဟ် (ဗဳသဴ)
ရုပ်ဝွံ မၞုံကဵု သမၠုင် ၄ ပေ ကဵု ၇ ၝောအ်တဲ၊ အနာံ ၂ ပေကဵု ၇ ၝောအ်တဲ၊ ခတီု နွံ ၉ ၝောအ်တဲရ။ ပ္ဍဲရုပ်ဂှ် လိက်မန်တြေံ နွံရ။ အခိင်လၟုဟ် ဒၞာဲမလိက်ဂှ် ဟိုတ်နူမဓလိုက်တိုပ်လဝ် ပ္ဍဲကောန်ဂရေတ်တုဲ မလိက်တအ်ဂှ် ကၠေအ်အာရ။
သ္ၚိ
သ္ၚိမန်
ရံင်ကဵု လညာတ်သာဒ်ဂုရုဝွံတုဲ မန်တမၠာတေအ် ညးရံင်ကဵု ပရေင်ထတ်ယုက် မၞိဟ်မပဒတဴ ပ္ဍဲသ္ၚိတုဲ သ္ၚိညးတအ် ဂတးစွံလဝ် မုက်လပါ်သၟဝ်ကျာ ဒှ်မာန်ရ။ သ္ၚိဂှ် ဂတးမုက် လပါ်သၟဝ်ကျာမ္ဂး ဒမံင်သတိက်ဂှ် က္ဍိုပ်ဒးဂတး လပါ်ဗမံက်ရ။ မန်ပိုယ် စဵုကဵုအခိင်လၟုဟ် ဟွံသဳဇိုင် လပါ်ဗမံက်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂတးမုက်သ္ၚိမန်ဂှ် ဒုင်သဇိုင်လဝ် ကုဓါတ်ဇရောတ်၊ ကေုာံ ဆီပိုယ် ပ္ဍဲအခိင်ကာလမတိက် ဒှ်မာန်ရ။
သုမေဓကထာ
သုမေဓကထာ (ဂလာန်ပရောသုမေဓ) ကြက်ဟီုကဵု ဂလာန်ဗွဲတြးရ၊ ပ္ဍဲလ္တူပန်အသၚ်ဃဲကဵု ပရဲမွဲမဟာလက် (မွဲကိုဋ်) ကဝ်တေံ " ဍုၚ်အမရဝတဳ" ကီု၊ ဍုၚ်အမရကီု ဟွံလ္ၚုအာ နကဵုရမျာၚ်စှ်ပြကာ နွံတဴရ။ ရန်တၟံကဵုဂလာန်ဂှ်တုဲ ပ္ဍဲပါဠိမူဗုဒ္ဓဝံသတေံ တွံလဝ် "ကပ္ပေစ ။ ပ။ သမာယုတ္တံ" ရ။
ကလိလောန်အာ ပန်အသၚ်ဃဲကဵု ပရဲမွဲမဟာလက်ကဝ်တုဲ ဍုၚ်အမရ မၞုံကဵုသွက်မဗဵုလ္ၚောဝ် မဒှ်ဒၞာဲလဟိၚ်ကဵုဂၠံစိုတ် နွံတဴရ။ ဟွံလ္ၚုအာ နကဵုရမျှာၚ်စှ်ပြကာတုဲ ဍိုက်ပေၚ်တဴကေုာံ စၞစ၊ သုၚ်ရ။
ပ္ဍဲပါဠိမူဗုဒ္ဓဝံသတေံ တွံလဝ်ဂါထာမပ္တံကဵု " အတ္ထိ သဒ္ဒံ" တုဲ တွံလဝ် "နဂရံ သဗ္ဗၚ်္ဂသမ္ပန္နံ ။ ပ ။ သဓမ္မ ပါရမိံ ဂတော " ရ။
ဗၞးသုမေဓ မၞုံကဵုပိုန်ဂြပ် မတိုပ်ဒေပ်လဝ် ကောဋိမဂၠိုၚ် မၞုံကဵုဂြပ်၊ သြောံ သွက်ဂွံရပ်စပ်ရိုဟ်ဟ်တ္ၚဲမဂၠိုၚ် မကတ်လ္ၚတ် ဖ္ဍောတ်ဗှ် သှ်ဇျာဲပြကိုဟ်ဗေဒၚ် မပ္ကၚ်ရၚ်ပ္တိုန်လဝ်ပါၚ်စိုတ်ကဵုမန်ယန် မအာစိုပ်သြၚ်ဗေဒၚ်ပိ မတွံဂး သာမ၊ ဣရု ယဇု မွဲလ္ပာ်၊ ပ္ဍဲလက္ချဏ်တြုံ၊ ဗြဴကီု၊ ပ္ဍဲဓရ်မစၞောန်ထ္ၜးကဵု ဗီုဂွံပူဇဴယတ် မဒှ်ဂြပ်ဂကူဗၞးဇကုကီု မအာစိုပ်ညာဏ် မတီကေတ်သြၚ် မွဲလ္ပာ်သ္ပဒ္တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်အမရဝတဳရ။ (ဗၞး သုမေဓ သ္ပဒ္တဴဒၟံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်အမရဝတဳရ)။
တာလျိုၚ်ရုၚ်ရာမညနိကာယ
၃။ ညးရေၚ်တၠုၚ်တၞးလိက်ထ္ပက်စၟတ်တဲ ကေုာံ တက်ဗီုစၟတ်သမ္တီ
(က) ဇၟာပ်ကောံဓရီု သ္ဒးရေၚ်တၠုၚ် တၞးလိက်ထ္ပက်စၟတ်တဲ ညးတိုန်စိုပ်။
(ဂ) တၞးလိက်ထ္ပက်စၟတ်တဲကီု ဗီုစၟတ်သမ္တီကီု သ္ဒးပအပ်ကုညးထိၚ်ဒဝ်ကပေါတ်ရုၚ်
၇။ ညးဂိုၚ်သြန်ရုၚ်
(က) သြန်သွက်သုၚ်စောဲရုၚ်တံဂှ် သ္ဒးထိၚ်ဒဝ်လဝ်။
(ခ) သြန်ကဵုစရၚ်သြန် ဂွံကိတ်ညဳမာန်ဂှ် သ္ဒးကၠောံဍမံၚ်ကဵု ညးစၟဳစၟတ်စရၚ်။
ဂွံအခိၚ်ကဵုကေတ်အခိၚ်
နဲကဲ
ကျောဝ်ရံၚ်အာ ပ္ဍဲပွိုၚ်ကောန်ဂကူပိုယ်မ္ဂး ကော်ကောံဓရီုကၠောန်စ မွဲမွဲသာ်၊ ကော်လဝ် (၉း၀၀) ကောံညးသ္ကအ်။ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ဒ္စိတ်နာဍဳတက်မှ ဟုမ်တိုန်ဍာ်ရ။ ကော်ဒ္စိတ်နာဍဳ အခိၚ်ကောမ်ညးသ္ကအ်ဂှ် စှ်ၜါနာဍဳ။ မၞိဟ်ရှ်ေသှ်ေအခိၚ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်ပရအ်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ် ကဵုဝါတုဲ လကြဴမၞိဟ်ရှ်ေသှ်ေအခိၚ်တအ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ် ဒ္စိတ်နာဍဳ ဟုမ်ဍာ်ကီုရ။ ယဝ်ဒးတၟော်ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်မ္ဂး ကမၠောန်အတိုၚ်မချိၚ်လဝ် အခိၚ်ဟွံတုဲမ္ဂး ဒးထရေက်ကၠောန်၊ ဒးထရေက်ဖျေအ်သ္ဂုတ်သွာတ်တုဲ ဇၟာပ်ပ်ဒၞာဲဂှ် ဒးဂစာန်ထရေက်ကၠုၚ် အိုတ်ရ။ ထရေက်ခ္ဍၚ်ကမၠောန်ကၠောန်တအ် ဗၠေတ်ဂၠိုၚ်ခ္ဍၚ်၊ ဗၠေတ်ဂၠိုၚ်ခ္ဍၚ် ဒးသုၚ်စောဲဇြဟတ် မၞိဟ်၊ ဇြဟတ်သြန်တအ် ဒှ်ကၠုၚ် ၜါၜါဆ သီုဖအိုတ်ရ။
ကၠောန်ၝဏအ်ခိုဟ်ဟာ? ကၠောန်ၝတေအ်ခိုဟ်ဟာ? ပါ်ပါဲဟွံဒးတုဲ မဒးလေၚ်ဒၟံၚ်အခိၚ်။ အခိၚ်မ္ဂးဂှ်ပၠန်လေဝ် နွံဒၟံၚ် ကိုန်ဂစိုတ်တုဲ ညံၚ်ဂွံသုၚ်စောဲ နွံကဵုၚုဟ်မးဂှ် ဒှ်တဴအရာကိစ္စဇၞော်ကွေဟ်ဟ်ရ။ တိတ်ဍုၚ်မ္ရးကၠောန်ကမၠောန်ဟာ?၊ တိုန်ဘာဗ္တောန်ပညာဟာ? သၟာန်ဏအ်ဂှ် အခိၚ်တ္ၚဲဏအ် သၟတ်တအ် မဒးသၟာန်ဇကုဇကု ဂၠိုၚ်ၚ်ကဵုဝါထေက်ရ။ တိတ်ဍုၚ်မ္ရးတုဲ ကၠောန်သၠဲမ္ဂး သတ်ပၟဝ်ဇဝ်ပ္ကဴတအ်ဂှ် တိတ်ကၠုၚ်ပြဟ်ဟ်မာန်ရ။ ဂွံသြန်ပြဟ်ဟ်ပြေဟ်ပြေဟ်ရ။ သ္ရဳကျောဝ်ရံၚ်အာမ္ဂး ခြာဟွံလအ် ညံၚ်ကဵုဒှ်ညးတၠပိုန်ဒြပ်မွဲတၠရောၚ်။ မၞိဟ်ကတ်လ္ရတ်ပညာတအ်ဂှ် အိုတ်သၟး မိမတအ်ညာတ်တုဲ ဟွံမိက်ကဵုကတ်လ္ၚတ် ပညာရ။ ကတ်လ္ၚတ်ပညာ ကွတ်တအ်ဂှ် တုပ်တဴညံၚ်ရဴ ဓလိုက်တမ်ရိုဟ် ပ္ဍဲပညာရ။ ရှ်သာဍေဟ်ဂှ် ဟွံတိတ်ဏီမ္ဂး ညံၚ်ကဵုအိုတ်မံၚ်သၟးရ ဆဵု။ အခိၚ်ကာလ သတ်ပၟတ်ဇဝ်ပ္ကဴတိတ်ကၠုၚ်မ္ဂး ဍေဟ်တိတ်ကၠုၚ်၊ ဍေဟ်ပၟဝ်တုဲ တိတ်ကၠုၚ်ရ။ ဥပမာ - ညးတောံတိုပ်လေပ် ကၠောန်မံၚ်ကမၠောန် ပွိုၚ်စှ်သၞာံ မုတန်ဗ္တောန်ပညာလေဝ် ဟွံကတ်လ္ရတ်မ္ဂး သြန်ဂိတုဲညးတေအ် ဂွံ (၂)ကိုတ်မ္ဂး အတိုၚ်မွဲအယုက် ဒှ်မာန်ရ။ ယဝ်ရ ညးတေအ် တိုန်တန်ဗ္တောန်တောံတိုပ်မ္ဂး ပြဟ်ဟ်ဏအ်ဂှ် ဂုဏ်ဖဵုဟွံညာတ်ကီုလေဝ် အခိၚ်လအ်အာခ္ဍၚ် ဖိုလ် ပရဲဍေဟ်တိုန်ကၠုၚ် ကဵုစှ်ဆ၊ ကဵုကၠံဆ ဒှ်မာန်ရ။ ဟိုတ်ဂွံလ္ၚတ်လဝ်ကွတ် ချိုတ်တ်ပၠိုတ်တ်တုဲ ကမၠောန်ကီု၊ ကောန်ရဲတဝ်သွာကီု ဂွံထိၚ်ဒဝ်၊ ဒှ်ညးအာက္ဍိုပ်မွဲလေဝ် အခေါၚ်အရာဂၠိုၚ်ရ။
သ္ဇိုၚ်သၞောဝ် ရုၚ်ရာမညနိကာယ
ခန် (၅) အၚ်္ဂလက္ချဏ် တိတ်၊ဇူ၊ ဒေါအ် နူကောန်ရုၚ်
၅/က။ နအလဵုဇကု နုက်တိတ်နူကောန်ရုၚ်ကီု
ခန် (၇) ဗီုပြၚ်ရုဲစှ် ဂအုပ်ရုၚ် ညးတာလျိုၚ်ရုၚ်
၇/ခ။ ရုဲစှ်ညးတာလျိုၚ်ရုၚ်ဂမၠိုၚ် (သ္အာၚ်နူဂအုပ်ရုၚ်)
ခန် (၁၀) သြန်ဂအုံရုၚ်
၁၀/ဃ။ အိက်သြန်မက္တဵုဒှ်ကၠုၚ် နူဘဏ္ဍာတိုက်သြန် (Bank)
ကလေင်ဆဵုမွဲဝါပၠန်မ္ဂး (ဝတ္ထုဇမၠေအ်)
ညးမွဲကဵုညးမွဲ ကဵုမတ် ညးသကအ်၊ အီထ္ၜးညးသကအ်တုဲ ဗီုဒးကအ်ဂှ် စသုင်အိုတ်ရ။
”ကေမ်မရာ၊ မုပ၊ ကဝေင်ပါကၠုင်တှ်ေ ပဵုမိပ်ရ။”
”ကဝေင်ဟွံမဲတုဲ စိုတ်ဍောတ်အာဟာ …  မိကျေဝ်၊ လ္ပဒှ်ဓဝိင် ဗတံဏအ် ညံင်ဂွံဆဵု ဂၠာဲဏောင်။”
ပ္ဍဲဗတံ ပျးပၟတ်ဂှ် ကွာန်ဝါဗိုင် သာယာမိပ်လဟိင်ဒၟံင်ရ။ ဗရုတက်ဆေင် ခဗိုန် နူပေါဲဇာတ်မန်သိင်အံင်တအ်လေဝ် ကော်ဘိက်ဒၟံင်မၞိဟ်ရ။
မိကျေဝ် ကဵု မာံသိုက် သကအ်ရဲ နွံညးၜါ …
မာံသိုက် သ္ၚဳဂၠိပ်ရံင် မုက္ခဝါ မိကျေဝ်တုဲ သ္ဂးတိုန်ရ။
”မိကျေဝ်”
ဂကူဇကု ဇကုဒးဆာန်
ဝေါဟာရဆာန်ဏံ ပံက်အဓိပ္ပဲါမ္ဂး ဒးဒုၚ်ဂိရ၊ ဆာန်ကဝေၚ် ဟရိုၚ်ဇကုမ္ဂး ဗီုဍေံဟီု၊ ဗီုဍေံသ္ပဒးဒုၚ်မာန်ရ၊ ဆာန်ဂကူမ္ဂး ဒးဒုၚ်ဂိ သွက်ဂကူဇကုမာန်ရ၊ ဆာန်ဇြိုဟ်မ္ဂးဒုၚ်ဂိဇြိုဟ်ရ၊ ဂကူဂှ်သၠာဲကဵုလမျီု ဆီပဠက်ခန္ဓကာယအွဲဇိုၚ်တဲဇကုမာန်ရ၊ ဂကူမန်ဂှ် ဒှ်ဂကူကျာ်တြဲ ပတှ်ေဗ္အပ်လဝ်ကဵုသာသနာ ဒှ်ဂဂကူသၟိၚ်အိန်ဒးသိုၚ်ခၞံကဵုနန်ထဝ် ပ္တန်ကဵု ဍုၚ်သုဓမ္မဝတဳ အတိက်မွဲအခိၚ်တေံ ဂကူမန်ဂှ် ဒှ်ဂကူပရဲ။ ဆာန်ဂကူမ္ဂး ဒးလ္ၚတ်ဗှ်ဝၚ်ဂကူဇကု ပရူဝၚ်ဂကူဒးကၠိုဟ် ဒးတီ၊ ဒှ်ဂကူမၞုံကဵုကၟိန်ဍုၚ်နန်ထဝ် ဆဂးဂကူမန်ပစ္စုပ္ပန်ဏံ ကၟိန်ဍုၚ်နန်ထဝ်ဟွံမွဲရ၊ ဂကူမန်လေဝ် ကၠက်မံၚ်သိုက်က် ရိုဟ်တ္ၚဲရိုဟ်သၞာံရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်မန်ဂွံမံက်ဂတဝ်ဒးဒုၚ်ဂိမာန်ဏောၚ်။ ဆာန်ဂကူဟီုဂှ် ဒၟါနူဇကုမွဲတုဲ ညံၚ်ဂကူညးတၞဟ် ဂွံဟီုထိုၚ်သး ကၠုၚ်ဂကူဇကု မၞိဟ်မွဲမွဲဂွံဒုၚ်ထိုၚ်သးကုညးတၞဟ်မာန် အသဝ်စရာဲ ဂုဏ်မွဲမွဲသာ် ဒးနွံလဝ်ရောၚ်၊ သၟတ်ဂကူမန် ဒ္ဂေတ်ပဋ္ဋိပတ်ခိုဟ် လေပ်ပညာစုၚ်လေၚ်လေပ်လဝ်ကွတ်နာနာ အသဝ်မပ္တံသာ်ဝွံ ဒးနွံလဝ်ပ္ဍဲဇကုဏောၚ် သၟတ်ဏံ ဒ္ဂေတ်ပဋ္ဋိပတ်ခိုဟ်ကွေံကွေံ မုဂကူရော ဂကူမန်ရောၚ်ဟေံ သ္ပဟိုတ်နူဒ္ဂေတ်ပဋ္ဋိပတ်ဇကုခိုဟ် ဂကူမန်ဇကုလေဝ် ယၟုမံက်ကၠုၚ်ကီုရ။ ‘‘သၟတ်မန်တံ လေပ်ပညာဂၠိုၚ်မ္ဂး ဂကူမန်မံက်ဂတဝ်ရ ’’ သ္ပဟိုတ်နူပညာဇကုလေပ်လဝ်တၟေၚ်တုဲ ဂကူညးတၞဟ်တီကၠုၚ်ဂကူမန်ဂှ် ဒှ်ညးဆာန်ဂကူမွဲကီုရ၊ လေပ်ပညာတုဲ ဒုၚ်ယၟုမန်ညိ၊ ဟီုမံၚ်အရေဝ်မန် လၟိုန် ဟွံဝိုတ်တၠိၚ်ဂကူဂှ် ဒှ်ညးဆာန်ဂကူမွဲရ။ မန်ကဵုမန် ပံၚ်ကၠောန်ကမၠောန်ဂှ် ဒှ်မန်ဆာန်ဂကူရ၊ ဟီုအရေဝ်မန် ဗ္တောန်လိခ်မန်ဂှ် ဒှ်မန်ဆာန်ဂကူရ တီအဓိပ္ပဲါဆာန်ဂကူမ္ဂး၊ဆာန်ဂကူဒှ်ကၠုၚ်ရ၊ ကောံဍိုက်ကွဳစက်တၠမန် ကဵုဇြဟတ် ဆေၚ်ပုၚ်တၠမန်ဂှ် ဒှ်မန်ဆာန်ဂကူရ။ သၟတ်မန်တံ ဗ္တောန်မံၚ်ပညာမ္ဂး ညံၚ်ဂွံစောန် ဗီုသၟတ်ဂကူညးတၞဟ်ကီုတုဲ ပညာကွတ်မွဲမွဲ အစောန်စရာဲဍာ်ဒကေဝ်ကေက်သ္ကာမ္ဂး သၟတ်တံမုဂကူရော ညးတၞဟ်သၟာန် ဂၠုက်ဂၠဲါတုဲ ယၟုဂကူမန် မံက်ဂတဝ်ကၠုၚ်ရ။ ညံၚ်ဂကူညးတၞဟ် ဂွံသ္ပအဲပရဲရှ်ေသှ်ေ သၟတ်မန်တံဒ္ဂေတ် ပဋ္ဋိပတ်ဍိုက်ပေၚ်မ္ဂး ဒှ်ညးဆာန်ဂကူမန်ရ မန်ကဵုမန်သ္ပမ္ၚဵုထပ်တဲ မန်ကဵုမန်ပံၚ်ကၠောန်ကမၠောန် ပံက်ကမ္မဏဳ မန်ကဵုဇြဟတ်ကဵု ဂကောံမန်ဂှ် ဒှ်မန်ဆာန်ဂကူရ။ ဒၟါနူဇကု စရာဲဂကူ လ္ပကဵုပရေံအာ ကမၠောန်ကၠတ်ဂၠံက်လီစၞာဲ ဗ္တိုက်ပၠံၚ်ၜးဒြပ်ညးသ္အာၚ် ယဝ်ကၠောန်မ္ဂး ဒှ်မၞိဟ် ဍဵုဍိုက်ဂကူရ၊ ဂကူမန်ဂှ် ဒှ်ဂကူပတှ်ေ ပ္ဍဲဓရ်ဍာံ ဓရ်သဘာဝတုဲ ဒ္ဂေတ်ပဋ္ဋိပတ်ညးသပ္ပုရိုဟ် ဒ္ဂေတ်မံၚ်ကဵုမာန်မ္ဂး ဒှ်ဆာန်ဂကူမန်ရ။ ဆဵုညာတ်သၟတ်မန် ဒိုက်ဝါတ်ထံက်ပၚ် ကဵုပညာပတဝ်ဂၠံၚ် သၠုၚ်ကဵုဘဝ သၟတ်ဂကူမန်တံမာန်မ္ဂး ဒှ်မန်ဆာန်ဂကူရ ခေတ်ကၠာတေံ ဒုၚ်ယၟုမန်ဂှ် ဒးဖေက်ညး ခေတ်လၟုဟ် မန်ဒုၚ်ယၟုမန် ဒှ်မန်ဆာန်ဂကူ သာတုဲ ဂကူညးတၞဟ်ယွံသွံကၠုၚ်ဇကုရ။ သေဌဳမန်တံ စိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူ မံက်ကၠုၚ်တုဲ လၟုဟ်ပံက်လဝ်ကုမ္မဏဳတၠမန် ကုမ္မဏဳဝိသာခါ ကွာ်တၟုဲ အပ္ဍဲဍုၚ်မ္ၚးဍုၚ် ဂကောံဟံသာအေန်ဂျေန်နဳယျာမန် ပံက်ကၠုၚ်ဂှ် ဒှ်ပရေၚ်ယိုက်ဒိုက်ထံက်ပၚ် ဆာန်ဂကူမန်ဍာံဖ္အိုတ်ရ။ စိုတ်ဓါတ်ဆာန်ဂကူ မံက်မ္ဂး စိုတ်ဓါတ်ဍိက်ပၠက် အိုတ်ရ၊ပ္ဍဲဂကူမန် ပိုန်ဒြပ်နွံမံၚ်ဏောၚ် ပိုၚ်ပြဳလဝ် တိဍာ်ပိုန်ဒြပ်ဂၠိုၚ် ဆဂးဟိုတ်နူစိုတ်ဓါတ်ပံၚ်ကောံ ညးသ္ကံဟွံမွဲတုဲ ဘဝသဝ်ဒှ်ဍိက်ဝါတ်မံၚ်ရ။ ပိုန်ဒြပ်မန် ကောံမံၚ်ပ္ဍဲဂကူမန်မ္ဂး ဂကူမန် မံက်ဂတဝ် ပ္ဍဲဂၠးတိ ဇၞော်ဏံရ၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ မန်ဆာန်မန်အိုတ်ညိ၊ ပံၚ်ကၠောန်ကဵုဂကူမန်အိုတ်ညိ။ ✍ကျာ်ဇၞော်အ္စာမဟာထေရ်ပါလိတ
သိပ်ဂၠိပ် မေထုန်
လလအ် ကေုာံ အာစိုပ်ဒတုဲ
ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၉၁ တၠပညာ နူကဵု Kinsey Institute ဗၟံက်ထ္ၜး အခိင်ကာလ လလအ် အကြာ အင်္ဂကတဵု ကဵု မကရိုဟ်ဍာ်သုက် မၞိဟ်တြုဟ်တအ်ဂှ် မၞိဟ်တြုဟ်မွဲကုမွဲ ဟွံတုပ် ရေင်သကအ် သၟးဟွံက မၞိဟ်တြုဟ်ဂှ်ပၠန် မွဲအလန်ကဵု မွဲအလန်လေဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ကီုရ။ လလအ်အခိင် မနွံပၟိက် မဆက်ဆောံလိင်ဂှ် တန်တဴဒၟံင် လတူပရေင်ပေင်ပၟိက်စိုတ် ညးၜါတၠဂှ်ဟေင်ရ။ နူကဵုဂကောံဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ဒဒှ်ရ မၞိဟ်တြုဟ် ၇၅ က္ဍိုပ်ကၠံဂှ် ကရိုဟ်ဍာ်သုက် ပ္ဍဲအခိင်အင်္ဂကတဵု အပ္ဍဲအခိင် ၜါမိနေတ်ရ။ ဆဂး ညးဟွံသၟာန် ပရူဒဒှ်ရ ပွံင်ညးတအ် ပေင်ပၟိက် ဟွံပေင်ပၟိက်ရ။ ဆဂး ပရေင်ဆက်ဆောံလိင်ဂှ် လအ်နူဂှ်ညိရ။ လိက်သုတေသန ကနေဒါ ကဵု အမေရိကာန် မလွဳကိစ္စလိင် ဗၟံက်ထ္ၜး ဗွဲသၟဟ် လလအ်အခိင် ဆက်ဆောံလိင် အကြာလိင်တၞဟ်ခြာတအ်ဂှ် နွံဒၟံင် ၇ မိနေတ်တုဲ ၁ ကဵု ၂ မိနေတ်ဂှ် ပြဟ်လောန်အာ၊ ၃ ကဵု ၇ မိနေတ်မ္ဂး ၜိုတ်လဒေါဝ်တုဲ ၇ ကဵု ၁၃ မိနေတ်မ္ဂး မပေင်ကဵုအၚောပ်စိုတ်၊ ၁၀ ကဵု ၃၀ မိနေတ်မ္ဂး လအ်လောန်အာရ။