cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒစဵုဒၞာဂဗ္ဘ
Emergency
Emergency contraceptive methods are medications (sometimes misleadingly referred to as "morning-after pills") or devices used after unprotected sexual intercourse with the hope of preventing pregnancy. Emergency contraceptives are often given to victims of Rape They work primarily by preventing ovulation or fertilization. They are unlikely to affect implantation, but this has not been completely excluded. A number of options exist, including high dose birth control pills, levonorgestrel, mifepristone, ulipristal and IUDs. Providing emergency contraceptive pills to women in advance does not affect rates of sexually transmitted infections, condom use, pregnancy rates, or sexual risk-taking behavior. All methods have minimal side effects.
Levonorgestrel pills, when used within 3 days, decrease the chance of pregnancy after a single episode of unprotected sex or condom failure by 70% (resulting in a pregnancy rate of 2.2%). Ulipristal, when used within 5 days, decreases the chance of pregnancy by about 85% (pregnancy rate 1.4%) and is more effective than levonorgestrel. Mifepristone is also more effective than levonorgestrel, while copper IUDs are the most effective method. IUDs can be inserted up to five days after intercourse and prevent about 99% of pregnancies after an episode of unprotected sex (pregnancy rate of 0.1 to 0.2%). This makes them the most effective form of emergency contraceptive. In those who are overweight or obese, levonorgestrel is less effective and an IUD or ulipristal is recommended.
Dual protection
If pregnancy is a high concern, using two methods at the same time is reasonable. For example, two forms of birth control are recommended in those taking the anti-acne drug isotretinoin or anti-epileptic drugs like carbamazepine, due to the high risk of birth defects if taken during pregnancy.
ပြကိုဟ်ကျာ်ဩဳမန်
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၇) ၈ အခဝ်ယတိ = ၂၄ အခဝ်မွဲပိုတ် = ဇဂိုဏ်ဂးယၟုရ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
တလကုသဵု နာဲဗဵုရကောန်။ ။ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
အၚပ်မ - ဆနာဲမွဲ - မသ္ၚောဲဂၠိုၚ် ။ ။
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
ယဝ်လွဳဗိုန်ဗိုန် - လၟိုန်နာဲညးဂှ် - ဒှ်ဍာံမွဲတ္ၚဲ ။ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ဂးသၞံၚ်ပိပၠန် တန်တဴမွဲဒၞာဲ
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
သၚ်္ကြာ(သန်)ဟာန် - ပကာန်သလှ်ေ - ဗစှ်ေဍေံရ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ရုပ်သာ်ကျာ်ဩဳ - အနဳပြမ။
ဒးက္တဵုဒှ်အိုတ် - ဟိုတ်ဒုဟ်မုသာ။
ပါပ်တံဝွံဟေၚ် - ဝေၚ်ထောံလသာ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ဖျဳဖျးဗြဳဗြးတၟးအာ - ဖျဳဖျာကြာဂၠံၚ်အကး - သၟန်သၞံၚ်နက်သတ်ပြးချာဲ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ပမာပမေ - သံသယေဗွန် - သန္နိဌာန ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၁၀။ တေံမွဲရုပ်ကၞုဲ ဗြုဲဗြုဲဂေၚ်သန်
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
စိုပ်ဂွါံပသာ် - ခ္ဍာ်ဒက်ခပေါဲ - ဖျိုန််ပ္ဍဲရုက္ခော ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ဒနပ်ထဝ်ဗျာၚ် က္ဍိုၚ်ဗတာၚ်သန်။ ၝောံကိုဋ်ရေၚ်ဇန် သၞာ်သန်ကမဝ်။ မသိမသုန် နွံဂုဏ်ဇၞော်မောဝ်။ ညံၚ်စက္ကဝဝ် ဂ္ညိလဝ်ရကောန်။ ဍိက်ကုန်ဍိက်ကွ မောၚ်မကမၠောန်။ သ္အဳဂၠက်လီၜန် လ္တူနန်ဂြၚ်စိၚ်။ နာဲဇၞော်တိုန်ညိ တူသ္ၚိဇမၠိၚ်။ ကဵုနာဲပသၟိၚ် လှိၚ်ညိရကောန်။ စိၚ်ဗတာၚ်ကွေံ ချေံညံၚ်သာ်သန်။ ကွဳဇရာပၠန် ဗ္ဂန်ကေတ်သိန်လှာ။ ယဝ်နာဲဇၞော်တိုန် ဟွံဂွံဇြိုန်ညှာ။ ကဵုနာဲဍိုက်အာ လှိၚ်ကၠာရကောန်။ အမာတ်မွဲဟာန် သကိုပ်ပၞာန်ပန်။ သရာဲဒဴပၠန် ဂၠိုၚ်သန်သက်ကာဲ။ ညးဒန်ဇြၚ်ကီု သီုဒၟံၚ်သရာဲ။ မဂၠုဒှ်ဗၠာဲ ယာဲကဵုရကောန်။ ရမ္မသုဘ သုရမ္မလောန်။ တုပ်ဗီုလက်သန် ဝေဒယန္တဝ်။ သီုပြာသာဒ်ပိ အာဒိဍုၚ်သွဝ်။ မိဇိုန်ကဵုလဝ် ကျိုၚ်ကျဝ်ရကောန်။ နာဲဇၞော်တိုန်ညိ ဒမၠိပ္ဍဲနန်။ ဒမံၚ်ကျာ်ဂန် နာဲနန်ဂြၚ်စိၚ်။ ကဵုနာဲတိုန်မံၚ် ညံၚ်တာဝတိံ။ ကဵုနာဲပသၟိၚ် လှိၚ်ညိရကောန်။ အပေါတ်ကယျိုၚ် ၚုဟ်မးဂၠိုၚ်လောန်။ ပြၚ်နၚ်ကဵုဆန် တန်တဴခမဳ။ ကဵုနာဲကျိုၚ်ကျဝ် ဗဝဝ်အိန်ရဳ။ နာဲပကၠၚ်ဟဳ မိလွဳရကောန်။
တေံချေံကလာၚ် ဗတာၚ်ညံၚ်သန်။ မိရပ်နၚ်ပၠန် လ္တူနန်ဂြၚ်စိၚ်။ ကဵုကောန်ဗၠာဲဍိုက် နဲအခိုက်သၟိၚ်။ ပဒေါန်ဂမြိၚ် လှိၚ်ညိရကောန်။ တေတေံစိၚ်ဗ္တာၚ် ဂွုသၚ်ညံၚ်သန်။ ဂြၚ်ၜါတုပ်ပၠန် လက်သန်တောဝ်ချဵု။ လတူနန်ဂြၚ် မိရပ်နၚ်ကဵု။ နာဲပယာံကြဵု က္တဵုရလေဝ်ကောန်။ ဟးထိုက်အနူ မဂၠုဂေါဝ်လောန်။ နာဲပယာံဒေါန် ယောန်တိတ်မဴတှ်။ သၟိၚ်ဓဝ်မအံက် တလဒိုဟ်စှ်။ လဝ်စိုတ်မဇ္ၛဟ် ဟွံဗှ်ရကောန်။ ကျာဗမော်ဆၚ် ခဍိဂြၚ်ဒေါန်။ သဂါတ္ၚဲလောန် ရကောန်ဗၠာဲမိ။ နာဲတိက်ဟွံလှိၚ် မိဂွိၚ်တသိ။ ခန္ဓဝွံညိ ဟွံဂၠိရကောန်။ ကၟအ်ကတဵုဂြဴ ကွဴဗြုလက်ဒေါန်။ ကၠီုဗှ်ဂွက်ဆန် ညန်ကၠောံသဂါ။ လှိၚ်ရကောန်ဗၠာဲ နာဲထိုက်စမ္ၚာ။ မိထသပါ သိၚ်သာရကောန်။ ခရေၚ်ဂြၚ်စိၚ် ကွိၚ်လဝ်ဇုက်သန်။ ဗာတ်ပါၚ်သောန်သောန် ကောန်ဗၠာဲပယာံ။ အံက်နာဲပညး မိဒးသုန်ဂြာံ။ စိုတ်ပၠာံဟွံလာံ သုန်ဂြာံရကောန်။ ဂၞကျာ်ဘိမာ ပူဆာစိုတ်က္ဍန်။ ဗာတ်ပါၚ်သောန်သောန် ၜါကောန်ကဵုမိ။ လနီပၠိုတ်လျး ဟွံကဂၠးတိ။ ဟးနာဲသ္ၚိလေပ် ဟးလေဝ်နာဲသ္ၚိ။ နာဲစွံလဝ်မိ လတူသ္ၚိနန်။ မိဒးကၠၚ်ကၠောန် ကောန်မွဲညံၚ်သွး။ နာဲတိတ်ပကျာ် ပြာ်ဗလးညး။ မိမွဲညံၚ်သွး တဟးပူဆာ။ ဗညာဟးလေဝ် ဟးလေဝ်ဗညာ။ အနိၚ်ဒဴအာ လသာလဝ်မိ။ ဟးကောကျာ်ဂန် ပၠန်ကၠုၚ်ကၠာညိ။ ဗဵုဒဒိုက်ကၟာဲ ဇြေဟ်ဇြာဲကၠိုက်ကၠိ။ ကောမိဟးလေဝ် ဟးလေဝ်ကောမိ။ ညံၚ်ဒဒိုက်အဲ တူယဲဖိဖိ။ သၟိၚ်ဓဝ်ကောမိ ကၠုၚ်ဗဵုညိကၠာ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ပုနထပ်ကြဴ - သၞဴဗစှ်ေ(တုန်) - ပဍုန်နိဒါန် ။
ဂလာန်ဗစန် ။ ။ ဆဂွက်မတုပ်သၟဟ်ကဵု ၁၂ အခဝ် မွဲပိုဒ်ဂှ် မဒှ် ဝ ဂိုဏ်ဖအိုတ်ရ၊ ဝဂိုဏ်ဝွံ အခိုက်ဂၠိုၚ်ကဵုသာ်ရောၚ်် ။ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ခါဒှ်မၞိဟ်ကၞာတ် - ဒးဝါတ်ခါဲအာ။
အောန်ပိုန်ဒြပ်ဂှ် - ဒှ်ညးယုတ်မာ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ၜိုဟ်ၛောံ - ကရောံ - သမၞိၚ် ။
ဇြဟောံဟးရလေဝ်နာဲ - ဃောဗဒါဲလဝ်ပၞးမ - ကာလဝွံရသေၚ်ဟာ ။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဥမာဂး - (ရော)ဒးဖျေံမွဲ - ပမောဲ(ရောၚ်)ပၠ ။
(၂) ဥဒါဟဵုဆိန္နတုန်
(၁)။ ဂွက်ဆဝ်ပ္ၚုဟ်
သၟိၚ်ဟွံမွဲကၠာ - ဘာသာအယုတ် - ညးခုတ်စပ္ညဳ။
ဗက်ဒေါဝ်တြဴညး - တိုၚ်ညးလက်ဗျိ - ဒးဒုၚ်ဂိသ္ၚဳ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
ဇၟန်ဂွက်တမၠာ - ပညာကဝိ - ယုတ္တိနဲမန်။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
ဂၠိုၚ်မိတ်ပြဝါ - မေတ္တာဗယာပ် - ဇၟာပ်ရးဒေသ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၁) ဆန် (ရ) ဂိုဏ်
(၁၀)။ လိက်ဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ်-သဳဓတ်ဗွဲလၟေၚ်အ္ခဝ်-မပ္တံနမူဗုဒ္ဓါယ
တ္ၚဲဗုဒ္ဓဝါ - ရဴဝွံလေဝ်ဂးရ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၂။ တေံမွဲၝောံစာၚ် ကော်ဗျာၚ်ကောန်တန်
သၞံၚ်ပိဝွံပၠန် တန်မွဲပြယာဲ
၁၂။ တေံမွဲဂၠဴၝောံ ဒေါံဒတဴတန်
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
ဇၟာပ်ဇၟာပ်ဘဝ - သုခဍုၚ်လိုက် - သ္ဇက််ဒိုက်နွံဟာ ။
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
မဏ္ဍုဂတိ - သဳဟဂတ - ဆဂ္ညိတရေၚ် ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ကျာ်မွဲဒှ် ဒယှ်ကၠာသာရကဝ် - မဏ္ဍကဝ်ကျဝ်မြဟ် ကျာ်ဒဒှ်ၜါ - ဝရကဝ်ကၠာ နာဲသာပြာကတ်ပိ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ဟးဂၠုလမျီု ညာတ်ကီုဟာကောန်။ ။ ။
(၅)။ နဲအလၚ်္ကာ စှ်ၜါသာ်
ဥပေန္ဒဝဇိရ မ္ဂးဂှ် - ဣန္ဒဝဇိရဿသမဳပံ ဥပေန္ဒဝဇိရံ။ ရန်ကဵုဝစနတ္ထဝွံတုဲ ဂွက်မစွံဏာရမျာၚ် ဟိုတ်မၞုံကဵု ဗရု ဂရု လဟု မညောန်ကဵုဇၟန်ဂွက် ဣန္ဒာဇိရဂှ် ဥပေန္ဒဝဇိရ မ္ဂးယၟုရ ။ ။
(၁၆)။ လိိက်လ္ပံသၟိၚ်ပဿိုန် (၁၆) သာ်
သှ်။ ယွံမရာဇ်သၟိၚ် - ပၚ်မှိၚ်သောတ။ လက်ထက်သၟိၚ်က္ဍၚ် - ဟွံမၚ်ဓဝ်ရ။ ညးဂကူပြဲ - ဟွံမွဲလာပ်ဂျ။ ညးဂကူယုတ် - ထၜုတ်လာပ်ပၠ။ ကဵုပိုန်ဟာန်ကၠာ - စာသံက်သဗ္ဗ။ တလဂကူ - ကောန်ဗြဴမူလ။ ဟိုတ်အောန်ပိုန်အဵု - ဒးကဵုစရ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
တုသတုတု ဂၠုမဂေါဝ်လောန် - ဗာတ်ပါၚ်သောန်သောန် ကောန်ရာဇာဝၚ် - ဂျိုၚ်ဏၚ်ဂျိုၚ်ဏၚ် ယာဲပၚ်ကတဵု ။
(၁၀)။ လိက်ဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ်-သဳဓတ်ဗွဲလၟေၚ်အ္ခဝ်-မပ္တံနမူဗုဒ္ဓါယ
ကဵုဂွံမိၚ်လဝ် - ဓဝ်သမ္ဗုဒ္ဓ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၁၃။ တေတေံရုပ်စိၚ် ဗျိၚ်မံၚ်တန်တန်
ဂၠုသဍိုက််အဲ ရံၚ်မွဲရကောန်။ ။ ။
သၟန်ထပှ်ပၠန် တန်မံၚ်မွဲဒၞာဲ
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
ဟိုတ််သာ်ဂှ်ဟေၚ် - ဝေၚ်ညိသုရာ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
(၈) ဆန် (ဓ)ဂိုဏ်
(၁၀)။ လိက်ဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ်-သဳဓတ်ဗွဲလၟေၚ်အ္ခဝ်-မပ္တံနမူဗုဒ္ဓါယ
သၟိၚ်ဗြီုဇံသဝ် - ဒက်လဝ်စေတဳ။
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
ဗြဲမတ်ကောဗၠာဲ - ဂုဏ်နာဲထဝ်ဂၠး - ဍးမာန်ရရော ။ ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
သိုက်သိုက်လိုန်သောပါန် - ဟာန်ဟာန်ကွာ်တိုန်အာ - ၜါၜါဟွံသာဲခြာ ။
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
မတ်ဗြဲဍိုက်ဖျေံ - ဖျေံဍိုက်မတ်ဗြဲ - မတ်ဗြဲသေဲဂြေပ် ။
လမိုၚ်ဗိုၚ်ဂြေပ် - ဂြေပ်ဗိုၚ်လမိုၚ် - လမိုၚ်တီုကၠီု ။
(၁၆)။ လိိက်လ္ပံသၟိၚ်ပဿိုန် (၁၆) သာ်
သၟာန်။ (၁၅) သၟိၚ်ၜိုပ်ထဝ်ပ္ညဳ - ကျာ််သဳပြဲဖာ။ ဒးသဳကၠဳလုတ် - ခဍာ်ယုတ်မာ။ ပသာ်လအာ - နာဲသာတွံရ။
(၂)။ ဂန္တာရဗ္ဘ ပဏာမ နမတ္ထု ဗုဓံသံ
နဲဂိုဏ်ဒစိတ် - တိတ်ခၞံကဵုပ္ညဳ - သွက်ကျာ်ဩဳမန် ။ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ဂၠုသိုက်ခမာ ဗဵုညိကၠာကောန်။ ။ ။
(၁၂)။ လိက်လၚ်္ကာစၞောန်ထ္ၜးကဵုဒုဟ်-ဖဵုသဳမသုန်
(၃) ကောန်သမ္ဘာညး - ယဝ်ဒးပၠီုကၠာ။
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
ပ္ဍဲဆန်ဝွံ ပ္ဍဲစတုတ္ထပိုတ်၊ဒုတိယ ယတိ-ပ္ဍဲမဗ(ဂဵု)အခဝ်မ္ဂး(ဂဵု)ဂှ် ဟိုတ်မမိက် မၚ်မွဲဂိုဏ်ဆန်၊ သွက်လၚ်္ကာဂွံလျတ်၊ (အဵု)ကဵုဂဵုဂှ် ရမျာၚ်ဂွံတုပ်တုဲ အခဝ်ဂဵုဂှ် မ္ဒးအာဂရုရောၚ် ။ ။
(၆)။ ခဏ်စၞောန်ထ္ၜးကဵု တၟေၚ်ဆန်
ဆန်ဝွံ နဒဳသောတ = ဇၟောဝ်ဍာ်ကြုၚ် ဍာ်လ္ဂောဝ် ။ ယထာသောတ = ဗီုလအာကမၠိတ် ။ ဗီုလျတ်လအာၜါနဲဝွံ တုပ်တုပ်ရ ။ ။
မေတ္တာလလဴ - ရဴဇၜိုတ််ဖျပ် - စိုတ်စပ်ရောၚ်အဲ ။
(၁၇)။ လိက်ဗီုဂွံဗ္စာရဏာကဵု ခန္ဓဇကုမသုန် (ဗွဲအနိစ္စ-လက္ခဏ)
ချိုတ်ဒှ်ချိုတ်ဒှ် - ရိုဟ်စမှ်ဝါ။ ဒှ်တုဲလီုအာ - ဂၠိုၚ်ကဵုဝါရ။ လီုတုဲဒှ်ပၠန် - ဗွဲဨကန္တ။ ညံၚ်စက်ဒရာ - ဗီုပမာဏ။ ဓဝ်အနိစ္စ - ဗုဒ္ဓနာဲသာ။ မတွံလဝ်ဟေၚ် - ရောၚ်ဟွံသေၚ်ဟာ။ ဂလာန်ဝွံရ - သ္ပဥပစာ။ ရာညးမနွံ - ကုံဓဝ်ပညာ။ အနုလုံစိ - ပဋိလုံကၠာ။ ဂၠိုၚ်ဂၠိုၚ်ကဵုဝါ - ပိုၚ်ခြာအိုတ်ညိ။ ခန္ဓပိုဲစိိ - ဟွံဗိုန်ညိရော။ ဟးခန္ဓအဲ - ဟွံမွဲအယော။ ဟွံထဳတိရော - အယောမတ်ဗြဲ။ ဟဳကၠုၚ်ဟဳအာ - တူကျာအမှဲ။ နူခဏံၚ်ဝဲ - ဗၠးမွဲတ္ၚဲရော။ ဟးအနိစ္စ - ပဉ္စခန္ဓော။ ဘဝဂၠိုၚ်ဩ - ဒုၚ်ပလောကံ။ ဒှ်တုဲလေပ်လီု - ဗီုသတ်ဆုဗြံ။ တိုၚ်ပရေၚ်ကံ - ခၞံအဲရရော။ ဟးခန္ဓဒၟိက် - ဍိက်ကိလေသော။ ဟွံထဳတိရော - လောဒေါဝ်ခဏံၚ်။ ချိုတ်ဒှ်ချိုတ်ဒှ် - ခါချပ်ဗှ်ရံၚ်။ ညးဂှ်မွဲဂံၚ် - ဂွံဟံၚ်ညိရော။ ပဉ္စခန္ဓ - နတ္တဘာဝေါ။ ဟွံမွဲအယော - ဂၠိုၚ်ဩလေပ်လီု။
(၈)။ နဲစဳဒစိတ်
လေပ်သဒ္ဒါဗိုန် - လေပ်ဂိုဏ်တုန်စိ - ပါဠိရထ ။
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
မွဲနဲပၠန်
(၄)။ ဂိုဏ်ဒစိတ်
မွဲဝှ်ပိဂိတု - သဗ္ဗညုတွံရ - ပြကိုဟ်အဘိဓဝ် ။
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
ဇွိဂၞိၚ်တသိုၚ် - ဂြိုပ်ယာံလဟုဲ - တူသဝုဲဍာဲ ။
(၁၈)။ လိက်ဗီုဂွံဗ္စာရဏာကဵု ခန္ဓဇကုမသုန် (ဗွဲဒုက္ခ-လက္ခဏ)
ဒုက္ခဒုက္ခ - တော်ဆပိုၚ်ခြာ။ မနွံဒဒိုက် - သတ်ပ္ဍဲလိုက်ဗာ။ ဒဒိုက်ထပှ် - ဟီုတွံမွဲဝါ။ မွဲဂှ်ဇာတိ - မွဲသ္ၚိဇရာ။ မွဲဗျာဓိရ - မရဏကၠာ။ မၠေံဒးရေၚ်ကာန် - ဆာန်ဒးသာဲအာ။ ဂၞပ်သမိက်ဂွံ - ဟွံဂွံယောၚ်မှာ။ ဂွံဒဒိုက်ဟေၚ် - ထပှ်သေၚ်ဟာ။ ပၞောဝ်ဒဒိုက်ရ - ထပှ်ပြကာ။ ဒဒိုက်မွဲကၠာ - မဂးဇာတိ။ အိုတ်သတ်တအ်ပၠန် - လုပ်တန်ဂဝ်မိ။ ဂဇုန်မံၚ်တုဲ - တုပ်ကၞုဲဒမၠိိ။ ညံၚ်မဂံက်ဗြဲ - တူယဲဖိဖိ။ ဗကပ်မုက်အဵု - ဇုတ်ဂတဵုမိ။ ဒဒိုက်ဝွံကီု - သီုမကၠိုက်ကၠိ။ စဏတမိ - မိပအဟာ။ ယဵုလဝ်တူက္ဍိုပ် - ကြိုပ်သောသဏာ။ စဏတရေံ - အေံဂဇံသာ။ ဒစာံစှော်ရ - စမဂၞဴကၠာ။ မစတ်စတဴ - မုရဴပမာ။ ညံၚ်မဒွံနိၚ် - တဏိၚ်ဖြာဖြာ။ ဂမျိလောန်ဗၞတ် - ကၚ်ဇတ်ဖဳဒွါ။ ဗၞတ်မွဲလကာ - မိအာတုက်ဍာ်။ ခါမိဂါံကွာ် - ယာက်သွံတမ္ညဝ်။ ညံၚ်ဆုရေရဲ - တဴပ္ဍဲဇမောဝ်။ ဒဒိုက်မလောန် - ကောန်ပ္ဍဲဂၠံဂဝ်။ ခါမိဂဇံ - ဒွံဂၞဳဒကဝ်။ ညံၚ်ရဴကၠိက်ပၠန် - စန်ဂအိုက်လဝ်။ ကောန်ပ္ဍဲဂၠံဂဝ် - ဗဝဝ်ဒုက္ခ။ စၞကတၚ်ရိၚ် - ခါမိသွိၚ်စ။ ညံၚ်မဒတုံ - ကုမ္ဘိလောဟ။ ဂမ္တဴလောန်ဗၞတ် - ပမတ်စဴကျ။ စဏလမုဟ် - ဣၚုဟ်မိစ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
မဂၠုဣတ နာဲဗဵုရကောန်။ ။ ။
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
စိုပ်ဂိတုမာ် - ကျာ်ကၠေဟ်သကိုပ် - ဂြိုပ်ပၠအယော ။
(၁၀)။ လိက်ဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ်-သဳဓတ်ဗွဲလၟေၚ်အ္ခဝ်-မပ္တံနမူဗုဒ္ဓါယ
အးကးသော်က္ဍိုပ် -ဒေါဝ်ဂြိုပ်အနဳ။
(၁၅)။ ဓဝ်ညးသပ္ပရိုဟ် ၇ ပြကာ ဗွဲလၚ်္ကာ
(၃) သုတဓနံ - တိတ်ဝွံဆံၚ်ပၠန်။ ဂၠိုၚ်မိၚ်ညာတ်သၟတ် - ဂၠိုၚ်ကတ်ဗ္တောန်။ ဝတ်ပိသာ်ဟေၚ် - လမေၚ်လက်သန်။ ရာဇာဝတ်ရ - လောကဝတ်ပၠန်။ ဓမ္မဝတ်စိ - ပိသာ်ဗိုန်က္ညန်။ တီကေတ်လက်သန် - တွံပၠန်သုတ။ ဝွံဒှ်ဒြပ်ရ - တလပညာ ။ ။ ။
(၁၆)။ လိိက်လ္ပံသၟိၚ်ပဿိုန် (၁၆) သာ်
သှ်။ ယွံမရာဇ်သၟိၚ် - ပၚ်မှိၚ်အနဳ။ လပံဝွံပ္ညဳ - ဒ္ၚဳတွံကဵုရ။ ပ္ဍဲကာလသၟတ် - သတ်တံဂတ။ အာယုက်ဂၠေံဂှ် - မဒှ်တဴရ။ ဓဝ်ရာဂကၠာ - သ္ကေက်သ္ကာဍာံပြ။ အယုက်အထက် - ဗက်မွဲမူလ။ ဟွံဂွံစိုပ်ဟေၚ် - ပြေၚ်ဝိဝါဟ။ က္တဵုဗဒှ်ပၠန် - ကောန်တြုံဗြဴရ။
(၁၀)။ လိက်ဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ်-သဳဓတ်ဗွဲလၟေၚ်အ္ခဝ်-မပ္တံနမူဗုဒ္ဓါယ
ဣဝွံပမဝ် - ဓဝ်သၟိၚ်ခမဳ။
ဥုဂှ်သက်လက် - အိန်ဒက်စေတဳ။
(၁၁)။ လၚ်္ကာမ္ၚဵု-၃၈
ဂွံမၚဵုရ - ဒှ်ပိပြကာ။
(၁၀)။ လိက်ဗောဓိသတ်ကောန်သၟိၚ်-သဳဓတ်ဗွဲလၟေၚ်အ္ခဝ်-မပ္တံနမူဗုဒ္ဓါယ
သိရသာကိုပ် - ဖျေံက္ဍိုပ်ဒ္ၚဳဒ္ၚဳ။
ဓမ္မာတကျာ် - ဟံၚ်ပြာ်သတ်လောကဳ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
၂၆။ တေံမွဲတန်ကၠာ သၞံၚ်ၜါမတန်
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
စိုပ်ဂိတုဝှ် - ဒကှ်ပၠးထာၚ် - သွာၜါရာၚ်မြော ။
(၁၆)။ လိိက်လ္ပံသၟိၚ်ပဿိုန် (၁၆) သာ်
ဥသဘာ၊ ဂၠဴဥသဘသာ်ဒမျိုၚ်ပန် ပြာပ်ကၠုၚ်ညံၚ်ကဵုဇဵု၊ ဟွံဇဵုတုဲကၠာ စ္ဍးသာဲအာအိိုတ်ရ၊ ရုက္ခာ၊ တၞံဆုဍောတ်သွတ် မၞုံဗၞတ်မွဲဟိုတ်တံဂှ် ဗဒှ်သတ်ပ္ကဴအိုတ်ရ။ ဂါဝိယော၊ၝောံဂၠဴဂမၠိုၚ် ဗိုၚ်မဴတဴတှ် ကောန်ဂၠဴအိုတ်ရ။ ဂဝါစ၊ ကောန်ဂၠဴသၟတ်ဂမၠိုၚ် ဗ္ဂန်လဝ်ကွဳတုဲ ရေၚ်တၠုၚ််ဏာကွဳဂှ် ဟွံသၟဟ်ရထအိုတ်ရ။ အဿော၊ ချေံမွဲမၞုံမုက္ခဝါၜါ စတဴအာဟာ နကဵုပါၚ်ၜါရ။ ကံသော၊ ထးထဝ်မၞုံၚုဟ်မွဲလက်ဂှ် ကၠဵုမှာ်အယုတ် သ္ပစုတ်ပဿဴရ။ သိၚ်္ဂါလိကာစ၊ တြုံၜန်ဇုက်စၞာံလ္ပါ်လ္တူ ကၠဵုဗြဴမံၚ်လ္ပါ်သၟဝ်ဂှ် ဒဒှ်မတံၚ်ဂြဲစတဴ ဇုက်စၞာံဂှ်ကီု။ ကုမ္ဘော၊ နကဵုနုၚ်မသက္ကုဍာ််ဂှ် ဒးအာစုတ်ဂလိုၚ်ဍာ် ပ္ဍဲနုၚ်ဍာ်မပေၚ်ရ။ ပေါက္ခရဏဳစ၊ ဒေါဝ်လ္စဂှ်ဍာ်ကၠိ ဇိုၚ်သၚ်ဂှ်ဍာ်သ္ဇုၚ်ကေဝ်ရ။ အပါကံ၊ ပုၚ်မွဲထၟာဲသ္ၚုသ္ၚုဲထပေက်တုဲဂှ် စိန်ဝုန်ဒှ်အာပိသာ်ရ။ စန္ဒနံ၊ ကြက်စလန်တန်ကဵုၚုဟ်မွဲလက် သၠာဲစကဵုဍာ်တက်ရ။ လာဗူနိ၊ ၚ်သတ်လဵုဂမၠိုၚ် သဳဒန္တိ၊ ပ္ဍံတၞီအာဍာ်အိုတ်ရ။ သိလာ၊ ၚ်တၟံလးဇၞော်ဂမၠိုၚ် ပလဝန္တိ၊ ပ္ဍံဂတဝ်ဍာ်အိုတ်ရ။ မဏ္ဍုကိယော၊ ၚ်ၚဴၝောံသၟတ်ဂမၠိုၚ်။ ကဏှသပ္ပေ၊ န်ဇြုံဇာတ်ဂမျိဂမၠိုၚ်။ ဂိလန္တိ၊ ပ္ဍံၚိတ်စတဴအိုတ်ရ။ ကာကံ၊ န်ခ္ဍာ်။ သုဝဏ္ဏာ၊ ၚ်သၟိၚ်ၜိုပ်ထဝ်ဂမၠိုၚ်။ ပရိဝါရယန္တိ၊ ပ္ဍံသဒးတွဳဗွိုၚ်သဳကၠဳ ခစအိုတ်ရ။ တသာ၊ ဍေံမလေပ်က္တဵုဗဒှ်ကဵု ပွမဖေက်ဂၟံက်သမ္ၚံက်သမ္ၚာတ်စိုတ်အိုတ်။ ဝကာ၊ ၚ်ဗြန်ဂမၠိုၚ်။ ဨဠကာနံ၊ ကုဗ္ၜေံတံ။ ဘယာ၊ စိုန်သဒးဖေက်အိုတ်ရ ။ ။ ။
(၉)။ လိက်ဘိမာသၠိၚ်ကောန်
ဂၠုလမာဂၞဴ ဗဵုတဴရကောန်။ ။ ။
(၇)။ ဂွက်စှ်ၜါရာသဳ
(၈) ဂိတုကထိုန်
(ပါဠိဗီုဇိုန်သ္ၚာ လလးကထိုန် ကုသၚ်)
မယမ္ဘန္တေသံသာရ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော မောစ
(၂၀)။ သၟာန်သှ်ကထိုန်
ဒဂိုန်ကေတ်သဳတုဲ၊ ရပ်ထ္ၜလဝ် သ္ၚာလလးကထိုန်ဂှ်တုဲ နပါဠိသာ်ဝွံ ပံက်ပါၚ်ညဳညဳသာသာ ဇိုန်ကဵုသ္ၚာလလးကထိုန် ကုသၚ်ရ။ ။ ။
အခိုက်အလိုက် ရမ္သာၚ်မန်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(ဇာတ်နန္ဒိဝိသာလ၊ သ္ကေံဇာတ်ဨကနိပါတ်၊)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပြာန် = ပရာန် = ပမြာန်
ပြာပ် = ပရာပ်
ကၠတ် = ကလတ် = ကမၠတ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ရာန်လဝ် အပေါတ်တံဏံဂှ် ကလးထောံ လှုဲတုဲရဟာ။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ယွံမၞးတံ သဘဴကမၠတ်စမ္ဂးဂှ် ကဵုကြံကြဂြိုဟ်စာ ဒဇန်သဟာသဳရောင်။ အဲ တိုက်ပၠာ် ဗဒင်၊ ၜုင်ဂစိုတ် တၠဒြပ်တုဲ ဒြပ်ဍေံတံဂှ် ဂွံဒယိုန်ကေတ်ရောင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇအံတမြး ညာတ်ဒးညးချဟ်၊ ပ္ဍဲဇဗာန်ဇၞော် ပ္ဍဲသြော်တံဂှ်၊ လောတ်မိုပ်လၞင် က္ဍိုပ်ပင်ဟွံဒှ်၊ ပ္ဍဲတိဒး တိက် ဂၠိက်ယာတ်မ္သသ္အဟ်၊ သ္အဟ်သ္အေင်ပုသ္ဒ ကၠောန်စဟဒှ်၊ လဟီုဝဴပဴ ဇၞော်ပၞဴမုဟ်။
သ္ဇိုင် = သဇိုင်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
---
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒိုဟ်                                ဒၟိဟ်၊ဒမိဟ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သၟီတ္ၚဲကၠောံရော တ္ကံအမ္ဗောအဴ၊ သန်ဇျှာလဗာင် သရောတ်ကၞာင်ပ္ကဴ၊ မင်ဂၠန်တလုဲ လှိင်ဒကုဲတဴ၊ ဒြင်ဗၜေံရ ခဍောပ်သၠလဴ၊ ထိုင်သာဲတမှဴ ပဝ်စဴဗမြုန်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကဝ်    = ကၟဝ်၊ကမဝ်
နဲမဂွံဖျာ်ပရး ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ စၟတ်သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာကၟက်သၟေဟ်တအ်ဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ဖျာ်ပရးကေတ်ရ။
က + လက်         = ကလက်။ (သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
သ္ၚာအသဝ် ကောသၠောံလဝ်ဂှ်၊ အဲတံင်ကေတ်သွံ သာ်ထောံဒိုဟ်စှ်၊ အဲသာ်ဂစာဲ လှေက်ချာဲ တလှ်၊ ကောညာတ်မွဲတဲ ပ၀အဲဂှ်။
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဍာ်ကသာဲ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂြဴ = ဂရဴ = ဂမြဴ
ပြေ = ပရေ = ပမြေ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ယွံမရာတ် တလုင်မရာတ်မကၠုင်လၟုဟ်ဝွံ ဒးရးသန်ရ။ နူထာန်ဇမ္ၚောဲ မကၠုင်ဝွံဂှ် ပၟိက်မွဲမွဲမၞုံဂှ် မရာတ် ဟီုရ။
ဂြး = ဂရး = ဂမြး
ဟးမိတ်ဂွိုင်အဲ မပြဲအယော၊ ကလင်လဝ်ကော ကဵုကောဒေင်ဗျောံ၊ ကောသ္ဒးဇြဟိတ် ဂုန် မိတ်ထၜေါံ၊ မူခါသ္ဂောံကောံ ဗၠးဟုံဇြရော။
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
လ္ပာ်ဗၟာ သေံရောင် မဒှ် က္ဍိုပ်ပၞာန်။ သေံ ခါမချိုတ် ပ္ဍဲဍာ် ဂၠိုင်၊ သေံ ဒညအာ။ မာတ်သေံ ဍိုန်အာ၊ ဗၟာသ္ကံဖရင်မင်ဂံင်တံဂှ် ဂဟတ်ကရာတ်ဗျဵုစိင်ဂှ် ဍိုန်အာဟေင်။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
သၟီအင်္ကုရ ဇၞော်တေဇဂ္ညိ၊ သၟိက်ကယိုင်ရော ဗောဓိသတ်စိ၊ ပ္တံကဵုၝောံကိုတ် အိုတ်ဗြကၞေင်စိ၊ ၀က်သၞေက်မၞိက်ဟေင် ရေင်လဝ်မတ်မြိ၊ အနက္ဃရတ် ဒှ်မတ်ယုတ္တိ၊ ကဵုကၠေဟ်တၞေဟ်စိ လက်ကြာပ်ဂ္ညိဗ္ဂာ၊ ကဵုဗိုက်ဂၠိက်ကၞာတ် ယာတ်တြာထဝ်ကၠာ၊ ပ္ဍဲဂှ်မွဲတောင် အယောင်အလှာ၊ မှာဗောဓိသတ် ဇံမုနတ္တာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လော                              လၟော၊လမော
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
ဖ+စး = ဗ+စး = ဗစး (သကမ္မကကြိယာ၊ နာမ်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(လိက်သု၀ဏ္ဏကုမ္မာ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တပ်တး။ ဥဇုဝံ = ကဵုနွံစိုတ်တၟးညိ။ (သၠပတ်ကောန်ဂစေံပိ)
ဍေယ်ကာလ်ကိ ႝမုန်ဂၞသၟိင်ၐြိတြိဘု၀နာဒိတျဓမၟရာဇဂေါး ပ္တိသ်တ္ၜင် ပ္ကာဝ် သစ္ဆုဂုံလောင် သဂ္လောင်ဖာရ်။ မနုသ်ဒၟုက် မသ္ဇိင်နသ္ဂောအ်ပူင် ဂ္လိက်ကုံ သပ္ကင်ရင်၊ ကြိယာထရ်ဂ္လီက် ကောသေရ် သ္စသိင်စၞက်၊ သုံ၀တ် မစ္ကတ်စ တွာင် နသိန္လေမ်တဂေါးစိ သတ္ဂိန် စိတ်ထေစ် ရောဝ်ညးပ္ဇုကုံ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မူဂှ်ဗီုနဲ ကဲတိကမၠေတ်၊ လမာန်တံခဲါ မာတ်ထမာဲဗ္ဂေတ်၊ နကဵုဒနာတ် ပ္ကဴဒါတ်ရေတ်၊ ကၠာင်နုင် ထမာဲ စံင်ဍာဲဖကေတ်၊ နုင်ထမာဗ္စပ် ဟီုပညပ်ကေတ်၊ နုင်ထမာဲဆေတ် ခါဗၠေတ်အခိုက်၊ ဒကးပြောပ်ချာဲ လာဲဒှ်လက်ကၠိုက်၊ စဴဒှ်တိပၠန် လက်သန်ပဆိုက်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
လၟိဟ်ဂလိုင်ဝွံ အဲ ရိုဟ်လဝ်။ အဲ သၟိက်ရိုဟ်သမ္တီလဝ် လၟိဟ်မၞးတံရောင်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်သၟီဆဒ္ဒန်၊ မာံထဝ်စိုပ်၊ ကွာန်ဟင်ဂါံ၊)
(လိက်ကောန်ကၠင်၊ ၁၁၅၇၊)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠက်   +       ကၞက်၊ကဏက်၊ကနက်၊ကမၠက်၊တမၠက်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
က္ဍိုပ်ဂိသြေင်ဇှ်။
ကောဒးဂဥုဲ ကြုဲဗဒါပၠန်၊ ဒးဂဥုဲအဴ ဗြဴသပဝ်ညန်၊ ဒးယန်ကွိုပ်အဴ ဗြဴသွဝ်ယုဂ္ဂန်၊ ဒးကၠေင်လိက်ဒွက် ဍောင်ကြက်စလန်၊ တုဲကောကြံကြိုင် စိုပ်ဂွိုင်လဂ္ဂန်၊ ကေတ်သူရိယောင် နွံဒၟံင်မန်ယန်၊ အိန်အံင်ဆာယာ ဗမာသေံမန်၊ လေပ်အိုတ်ဇၟာပ်တန် သိဒ္ဓိမန္ဒြး၊ ဖဍောတ်ဗဒန် မန်ယန်ဥုံသွး၊ နာဲလေဝ်လေပ်ဒၟံင် အိန်အံင်မန်တြး၊ ကဵုနာဲဗဂိုဟ် ဗဇိုဟ်ဗဇး၊ ကဵုနာဲဇုမန် သိဒ္ဓိမန္ဒြး၊ ဍာ်ဗလိုပ်ကျဝ် မန်လဝ်သွးဟး၊ ကဵုနာဲဖုံပၠဳ လွဳတုဲဂွံဗၠး၊ နာဲဂွံလွဳသွံ ဂွံယးတမး၊ ကောတြံဆီကွေံ ဂွံဗၠးသလး၊ လဝ်စိုတ်တုဲကိုပ် ဗဒိုပ်ထဝ်ဂၠး၊ ကောဂွံဗၠးသ္အး တမးညိရောင်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပါ်                                 ပၞာ်၊ပနာ်၊ပဏာ်
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(၂) နူပိုဒ်အကမ္မကကြိယာ(ဖျး)ဂှ် ဖျာ်ပရးပ္တိတ် လက်သန်ကၟက်(-်)ဂှ်မ္ဂး ဒှ်အာ (ဖ+စး)။ အက္ခဝ် (ဖ)ဂှ် ပြံင်လှာဲကၠေံ အက္ခဝ်(ဗ)တုဲ ဒှ်အာ (ဗ+စး)။ (ဗစး)ဂှ် ဒှ် ပိုဒ်သကမ္မကကြိယာရ။ (ဗစး)ဂှ် ပိုဒ်နာမ်လေဝ် ဒှ်တဴကီု။ သာ်ဂှ်ဟွံသေင်မာ အကြာအက္ခဝ်တမ်ပိုဒ်ကြိယာကဵုအက္ခဝ်ကၟက်ဂှ် လံင်စုတ် အက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ် (ဗ+မ်+စး= ဗမ်စး၊ ဗမ္စးး)။ ဣဝွံလေဝ် မွဲနဲကီု။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒေါန်   = ဒၞေါန်၊ဒနောန်၊ဒဏောန်
ခါမအာစိုပ် ပယဵုဍုင်ၜါဂှ် ပ္ဍဲနဳဂီုမွဲ ဖျေဟ် ဒနီရ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ကြဳ၊ တြဳ = ကရဳ၊ တရဳ = ကမြဳ၊ တမြဳ
ဗြအ်၊ ဗြံ = ဗရံ၊ ဗမြံ
ဗြ = ဗရ = ဗမြ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒဝ်      = ဒၞဝ်၊ဒနဝ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
နဲမဂွံပြံင်လှာဲ ဗွဲခမၞန် သၟဝ်ဝွံ သမ္တီကေတ်ညိ။ ပိုဒ်ကြိယာကၟက်သၟေဟ်တံဂှ်လေဝ် နနဲသာ်ဝွံဟေင် ချပ်ကေတ်ရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒင်      = ဒၟင်၊ဒမင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇၠေံ၊ ဒၠေံ = ဇလေံ၊ ဒလေံ = ဇမၠေံ၊ ဒမၠေံ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(၂)     ပန်သၞူမှာဇန် စှ်သဳဒန်သ္တိင်၊ တရဴသၞူဗျိင် ဇိုင်ဂၞိင်ဟေမ၊ ပ္ဍဲတၟံထပှ် သၞူဒှ်မူလ၊ ဗြဲမတ်ဒေံမ ဟွံဟဲရသၟီ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
လျိုဟ် = လယိုဟ် = လမျိုဟ်
(နိဒါနဓမ္မစေတဳကထာ၊)
ဒျိုင် = ဒယိုင် = ဒမျိုင်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒုင်                                 ဒၟုင်၊ဒမုင်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
တၠဂဒိုအ် ထေဲတိုန်တုဲ၊ ဟာဲဂမှဳဒၟိက် ညံင်သ္အာ၊ ဍေံ ဂးတုဲ၊ ဍေံ ကဵုထေ တိုန်ဍိုက် ဂၠုင်တုဲ၊ ဗွဲ တမ္ၚူဂှ် ဍေံ ဟွံစလောံ။ ဗွဲသၟဝ်သၞေဟ်ဂှ် ဍေံ ဖျေံဏာတုဲ ဍေံ ဂရာင် ဂၠုင်တုဲ ဗဗေင်သ္ၚာထေ တ္ဍေက်ဂဇေက် တဴရ။
(ဇာတ်အဝါရိယ၊ ဆနိပါတ်)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ပန်သၞူမှာဇန် စှ်သဳဒန္တော၊ ဟေမ၀ဏ္ဏော တရဴအြသၟတ်၊ ပ္ဍဲတၟံထပှ် သၞူဗြဲဒှ်ဗၞတ်၊ ဗြဲစက္ခုမတ် ရာသ္တီဇတ်ရော။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ခါသရာဲညးပန်ဂှ် စမတ်မွဲတုဲ ဒှ် ဒုဟ်တလန်ကေသာ။ ဣသ္သာစိုတ်သၟီ က္တဵုဒှ်တုဲ နတဲၜါဂှ် သၟီ ကဵုကၠေင်လဗိုန်တုဲ နတဲသၟီဟေင် ရပ် ဗၞောဟ်၊ တၚီုစုတ် တလန်ကေသာရ။ သရာဲတလန် ကေသာတုန် နအစောံတၠပါရမဳ ဟိုတ်ဒှ်အဵု မဟ်ဗၞောဟ် ဒး ဇုက်ကနေင် ဒကုတ်အာ။ တလန်ကေသာ ရပ် ဗၞောဟ် ဒြေပ်ဒဴအာရ။
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
မၞိဟ်ဗြဴတံဂှ်လေ ဟဂွံသၠုင်သဝ်ကြောံဇြာဲ၊ ဟဂွံဒျိုင်ဗ္တာင်၊ မၞုံကဵုရုပ်သာ်လောန်သန်။ လပုဟ်တဲ ဂၠိင်၊ သၞေံတဲ ဗ္ကေတ်၊ တှ်ၜါ တမိုဟ်၊ ဂၞိင်လေ သွတ်၊ မုက် ညံင်ဂိတုပေင်၊ ဂတိုပ်မတ် ဒျိုင်လစံက်၊ ဇကုလေ ဍိုန်၊ ၚေက်လေ ဂွု၊ သော်လေ လစံက်၊ အဝဲလေ သ္ဇောဟ်၊ သမတ်တၞဴလေ သွတ်၊ စမြိုတ်လေ ဂၠိင်၊ ၚာင်လေ ဒဟ၊ သော်ဇကုလေ ဟဂွံဂၠိင်လောန်၊ အဝဲဒနးမလောန်က္ဍင်၊ တမတ်ဇကုဍေံ ညံင်တမတ်တောဝ်ချဵုကီု၊ ဇကု ဍုက်ဍေက်က္ဍင်သန်။ ရမျှာင်လေ မိပ်က္ဍင်သန်၊ ဂညိကေတ် ကြိယာဗာတုဲ မံင်တဴရ။ ဗြဴတံဂှ် စဵုကဵုမချိုတ်အာကီု ညံင်ရုပ်၁၆သၞာံဟေင် မဒှ်။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(သၠပတ်ပမာအဘိဓဝ်၊)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဗှ်                                  ဗၞဟ်၊ဗနှ်(ဗၞုဟ်၊ဗနုဟ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(လိက်နယသမုဒြဳ)
ဗၠန် = ဗလန်၊ ဗမၠန်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်ရတနပဇ္ဇောတ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(တြာဲနာဂသိုန်)
ကြပ် = ကရပ်၊ တရပ် = ကမြပ်၊ တမြပ်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချဴ = ကသဴ (သွဴ)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠေင်ဒက် = ကၞေင်ဒွက်။ ဒး ကၞေင်ဒွက်။ ဒုင် ကၞေင်ဒွက်။ ဇုက်ကနေင်မကၠေင်ဒက်။
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
သမ္တီ။ (ကမၠင်)ဂှ် ဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်(ကမ်လင်)ညိ။ လ္ပဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်(ကမ်မလင်)ညိ။ ပိုဒ်နာမ် သၟေဟ် မၞုံကုအက္ခဝ်ဂစိုတ်(မ်)လဒေါဝ်တံဂှ် ဗှ်ပတိတ် ရမျှာင်နနဲဝွံအိုတ်ညိ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(သၠပတ်ဗီုသီ၊ စူဠနာဂထေရ်၊ ဘာဒိုအ်ဗဵု၊ ဟံသာ၀တဳ၊ ၁၁၀၃)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(သ္ၚဳရံင် = ကေပ်၊)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ပြောဟ် = ပရောဟ် = ပမြောဟ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သာတ်                             သၞာတ်၊သနာတ်၊သဏာတ်
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(လိက်နယသမုဒြဳ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တာန်   = တၟာန်၊တမာန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဒက်                                ဒၞက်၊ဒနက်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကြိုက် = ကရိုက်၊ တရိုက် = ကမြိုက်၊ တမြိုက်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂံက်၊ဂေါက် = ဂၟံက်၊ဂမံက်၊ ဂၟေါ်၊ဂမော်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ဗီုပြင်ပြယိုက်တုန်၊
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇူ       = ဇၞူ၊ဇနူ
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သၟတ်ဗြဴကမြောံ။ ဍာ်တှ်တမြောံ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သၟီသိဝိ၊ ၁၀၂၂)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ရတ်     = ရနတ်၊(နတ်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
(လိက်သုဓနု၊)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ယွံၝဲဂၞကျာ် မိတ်အဲဍိက်ဝွံ အပ္ဍဲဍုင်မိတ်ထဵု ဟမွဲအဴ၊ မှုဟ်သဓ ဂး။ ယွံၝဲဂၞကျာ် ဆထပှ်တ္ၚဲ အဲ သ္အာဂၠဲါ မိတ်ညိ။ ဂွံရ ဂၞကျာ် ဟီုတုဲ မှုဟ်သဓ ပ လွေဟ်ဇမိင်၊ ယိုက်ကေတ် ထိုင်တနိင် ဂနပ် က္ဍိုင် စၚိန်ကေတ်တုဲ ဗွဲဒိုဟ်သၟဝ်ကျာဍုင်မိတ်ထဵု ဗောဓိသတ် စ္ဍးအာရ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇွဂှ်တုန်စိ ပတိုန်သ္ၚိစၞံင်၊ စုတ်ပမတ်စံင် တူသလံင်တဴ။ (လိက်ဟတ္ထိပါလ)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
(သ္ကေံဇာတ်တေမိ၊)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(လိက်သင်္ခပတ္တ၊ အဂ္ဂဒိပ္ပ၊ ၁၁၁၈)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
လတေံကလုတ် ရာဇာဒုတ္တ၊ သၟီဇၞော်ဖ္အောဝ်ဏာ ၀တ်သံဝါသ၊ ၀တ်ဝိဝါဟ တလက္ဍိုင်ဗၠဲ၊ မာတ်မဒှ်တဴ တရဴဇမ္ၚဲ၊ လံသ္မိင်ရမျှာင် ပါင်ညးမပြဲ၊ လံမဂွံညန် ဇရေင်နန်ဗၠဲ၊ ပရဟ်စိုတ်မ တ လဇျှာသြဲ၊ လောန်ပရဟ်သၟတ် ချှေဟ်ဟဇ္ဇနဲ၊ လွဳမာန်စိုတ်ပ္ဍဲ နဲလ္ၚအဂ္ဂိ၊ သဏှာန်သလံင် ညံင် မလံင်ဂျိ၊ အိန်ယာပိုတ်ပန် ဟသိုက်တန်ညိ၊ လီုဓဝ်ဟိရိ ဂတိပညာ၊ ပမသ္ဂောံညာတ် ကၞာတ် စိုတ်ပိုင်ခြာ၊ ဆမဂွံမိင် ကၞာတ်စိုတ်သိင်သာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
မက္ကဋသုတ္တ = ဇၜိုတ်ပၞာံကၞုဲ။ (ပြကိုဟ်ပကိဏ္ဏကနာနာတ္ထအဘိဓာန်)
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
အဲဍိက်ဗြဴပၠန် ဒွိင်သန်နရာတ်၊ ဍာ်ရမတ်ချာဲ ဟွံကှ်ရာဲသာတ်၊ ဂင်ဗလာဲမတ် အနုတတ်ကၞာတ်၊ ဗြဲမတ်ဒမြာတ် ဒြာတ်နင်အပေါ၊ သီုကဵုလၞီ သ္ၚီဒၟံင်ဒုက္ခော၊ ဗှ်ကဵုကောရော သြပဗတ်သ္ပ။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ကၠာန်            +                ကၞာန်၊ကဏာန်၊ကမၠာန်၊ကမၞာန်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တြုံဒၟုင်ဂရိုဟ်ကၠးကၠးကီု၊ ဒၟုင်အထိုင်အသးသက်က်ကီု၊ ကၠာတေံလေဝ် မဟၟဲကၠုင်၊ ဗွဲကြဴလေဝ် ကြက်နွံပၠန်ဟွံသေင်၊ လၟုဟ်လေဝ် ဟၟဲ ဗွဲသၟတ်ဨကန်။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
(လိက်ဒွက်ဂိုန်ဒစိတ်)
၃။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ယ)
ဗျု = ဗယု၊ ဒယု = ဗမျု၊ ဒမျု
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
အဲထၞိက်ရ လာ်သြဆီဍေင်၊ ခါအဲမဗာ် သၞာ်ကဝ်ဒစေင်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဇာင်    = ဇၞာင်၊ဇနာင်
(သ္ကေံဇာတ်မှုဟ်သဓ၊ ၁၁၉၃)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တၟောံပုင်ကၞာတ် ဍေံညာတ်တ္ၚဲသၠုင်၊ ပရာပ်နင်ဘောဇိုန် တိုန်ကွာဲဍာ်ပုင်၊ ပပြဘိုက်ပြဲ ပ္ဍဲနန် သမၠုင်၊ သြံက်ၚးပ္ကာန်တဲ ၜါမွဲထးပုင်။
(လိက်ကောန်သၟီပိ)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠပ်စ ကၞပ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
သာသနာအဲ ကာလမစိုပ် ၁၉၂၆ သၞာံဂှ် ပ္ဍဲဍုင်ဒၟိဟ် မဟိမု ဟံသာ၀တဳရာဇာဓနဳဂှ် တၞံ သၟီ ၁၀ က္ဍိုင်ဗ္တာင် ပ္ကင်ရင်ကၠာ။ လၚုအာတုဲ ပ္ဍဲထာန်ဍုင်ဟံသာ၀တဳဂှ် ကလောသဳဟယက္ခဝွံ မက္တဵုဒှ် သၟီမွဲ မဟိမု သိဟောရာဇာ ဒုင် ယၟုရာဇာဓိရာဇ်။
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(သၠပတ်မှာထေလဲ)
တၠဟ်            (တလှ်)          +                ထၞဟ်၊ထနှ်၊ထဏှ်၊ထမၠဟ်၊ထမၞဟ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သဘဴတြုံဏံဂှ် တုပ်ကဵုသြောံမရ။ ထောံလဝ်ဒၞဲါလဵုတုဲ မတိုန်ဂေါဝ်ကျေဝ်ရ။ ဒဒှ်ကောန်ဏံဂှ် မဒှ် ကောန်ဗြဴရောင်၊ တုပ်ညံင်သ္ၚုရ။ ၜိုန်မကလုတ်သာ်လဵု ကဵုဒှ်ကီု ဍေံ ကၠုတ်ဟွံမာန်ရ။
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
သတ္တဘုမ္မိမ္ဂးဂှ် ဟိုတ်တိထပှ်သာ် နွံ။ တိသာ်ထဝ် တိသာ်သြန် တိဗ္ကေတ် တိဗ္တာင် တိဒမျိုင် တိဗ္စး တိဗ္စိုတ်။ ဟိုတ်ထပှ်သာ်ဝွံ သတ္တဘုမ္မိ မဒုင်ယၟုရောင်။
(သၠပတ်တဖုဿဘလ္လိက)
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠေတ်            +                +                ဗၞေတ်၊ဗနေတ်
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
က + န၊ဏ + ေဟ်        =     ကနေဟ်၊ ကဏေဟ်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
(အကြီုသၟီဆဒ္ဒန္တ၊ မာံထဝ်စိုပ်၊ ကွာန်ဟင်ဂါံ၊ ၁၂၅၀)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ကှ်ေ၊ကေဟ် (သကမ္မကကြိယာ) =        ပိုဒ်နာမ်
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဂြုဲ = ဂရုဲ၊ ဂမြုဲ
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(တြာဲဝိသုဒ္ဓိမဂ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
သာ်ဝွံမွဲသၟပ် လဗြဴချပ်အာ၊ ဗြဴသီုဂပ္ဘ ဝါတ်သန်စကာ၊ အဲသွံစပြဟ် ဍေံဂှ်မှာ၊ ကၠးဍိက်ဗြဴမွဲ တုဲအဲစကာ၊ လဗြဴချပ်ဗက် တံင်ဓဇက်ဏာ၊ တၟံဍုင်ကွာန် လဗြဴသၟာန်အာ၊ ဇၟာပ်ကွာန်ရးသွံ ဇၟာပ်စွံဇၟာပ်ရာ၊ သီုဂပ္ဘက္ဍင် တံင်နင်တံင်ဏာ၊ အိုတ်တၟံညး ဟွံကၠးသေင်ဟာ၊ အိုတ်ဇၟာပ်ညး ရော ဟီုစောဒနာ၊ ဗြဴသီုဂပ္ဘ ဂၠဲါသွံစကၠာ၊ ပ၀လဗြဴ တၟေင်တဴသေင်ဟာ။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ထၟောင်ပါင်ဗဗေင်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
တက်   = တၞက်၊တနက်၊တဏက်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၠပ် = ကၞပ်၊ကဏပ်၊ကနပ်
၄။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(သ)
ချပ် = ကသပ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၞတ်မွဲထၞဟ် တလှ်တိတ်အာ။
ဒၠုက်(ဂၠုက်) = ဒၞုက်(ရနုက်)၊ဒမၠုက်၊ဒမၞုက်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ဓမ္မပဒ၊ ဂါထာ ၂၅၁၊
တၠိင် = တလိင် = တမၠိင်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
+                ဂၠိုက်၊ဂၠဲါ        +                         ဂၞိုက်၊ဂၞဲါ၊ဂမၠိုက်၊ဂမၠာဲ၊ဂမၞိုက်၊ဂမၞာဲ
(၂) ကၠေဟ်ပ္တိတ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ခိုဟ်                               ခၟိဟ်၊ခမိဟ်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ကၞေဟ်လက်ကြာပ်။
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(မ)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
ဂံင်                                 ဂၟံင်၊ဂမံင်
ကၟက်(လ) နူပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု ပြံင်ပ ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
ဗၠင် = ဗၞင်၊ဗနင်၊ဗမၠင်၊ဗမၞင်
၂။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(ဇ)
ဗျတ် (သကမ္မကကြိယာ)
ပိုဒ်ကြိယာလ္ၚဵု လံင်စုတ် အက္ခဝ်ကၟက်(န)တုဲ ဒှ်အာ ပိုဒ်နာမ်
(ပြကိုဟ်သုဓမ္မဒေသနာ၊ ကျာ်ဇၞော်ေကတုမတဳ၊ ဘာခရိုက်သာံ၊ ဍုင်ရေဝ်)
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ဇြ = ဇရ = ဇမြ
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ဇာတ်ဝိဃာတ၊ ဆနိပါတ်)
၁။ ပိုဒ်ကြိယာမၞုံကုလက်သန်ကၟက် ( -် ) မဒှ် အက္ခဝ်(စ)
သောကစံင်တူ ယဲပူမှ်သ္ဒဟ် သွံဂှ်ကဵုစှ်ေ၊
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
ခၠိန် = ခလိန် = ခမၠိန်
ဂၞက် = ဂနက် = ဂမၞက်
ပ္ဍဲပိုဒ်ကြိယာကၟက်ဂမၠိုင် နူပိုဒ်သကမ္မကကြိယာ ပြံင်ဗဒှ် သကမ္မကကြိယာ၊ ပိုဒ်နာမ်
(ဍိုက်ဂွ / က္ဍိုက်ဂွ၊ တဍိုက်ဂ၀) = အဒဿဂြဳ ကဵုသၟီရာံမ၊ စၞေဟ်ဂၠိုင်ဝါ ရိုဟ်အာဍိုက်ဂွ၊ စၞေဟ်ဟွံမာန် ပၞာန်သၟီရာံမ၊ အလုံဍုင်ရော စောဒနာရ၊ သၟီမိင်တုဲကၠာ သိင်သာဟောံဇြ၊ ဂၠိုင်ဝါက္ဍိုက်ဂွ တလအဒ္ညာ၊ သၟီဂွကဵုညး ရးကၠံမွဲကၠာ။
ပိုဒ်ကြိယာကၟက်
အဏံတုန် မဂဒူ ကေတ် ခတ်မထကတ်လဝ်ဂှ် တိတ် ဖျာ၊ အာရာန် မခါ။ တလမခါ ညာတ်၊ ဒှ် ခတ်တမၠိုဟ်ဂှ်ရ ပ စရဵု၊ ဟီု ကဵုမဂဒူ။ ဟာဲမ ခတ်တမၠိုဟ်မ မွဲမကီု၊ နကဵုလပုဟ်တဲမွဲ မ တုက်ကေတ် မခါရ။ တလမခါ မဟီု။
ကွိုင်၊ တွိုင် = ကဝိုင်၊ တဝိုင်
ပၞာန်တိုက်ကွဳဟေင် စိင်ချေံရေင်ဗ္ဂာ၊ ညာတ်ဇာဒိသိုင် မဂၠိုင်အဒ္ညာ၊ ရုဒှ်တိုန်အဴ ဗြူပေက်ဒဴအာ၊ စိင်ချေံလောတ်ဇၟာ မၞိဟ်အကြာဒဵု၊ ကွဳဒြေပ်ခမြံင် ဇံင်ကဝ်တသဵု၊ မၞိဟ်လောတ်တပ်ဒၟံင် တေပ်ပ်ရံင်ဗဵု၊ ဇိုင်တဲခရံင် ဟွံဂံင်ကတဵု။
ဨလဳသဗေတ် ဒုတိယ
ဨလဳသဗေတ် ဒုတိယ( Elizabeth II) (ဨလဳသဗေတ် အာလေက်သေန်ဒြာ မာရဳ (Elizabeth Alexandra Mary) ၂၁ ဨပြဳ ၁၉၂၆ – ၈ သေပ်တေမ်ဗါ ၂၀၂၂) ဂှ် ဨကရာဇ်ဗြဴ ကၟိန်ဍုင်ပံင်ဍုင်ဨကရာဇ် ကေုာံ ရးနိဂီု ဂကောံဍုင်ဓနသဟာယဂမၠိုင် သီုဖအိုတ် ၁၄ ဍုင်ရ။ ညးစၟိန်ပြမာန်ဍုင် သီုဖအိုတ် ပွိုင် ၇၀ သၞာံ၊ ထပှ်ဂိတု နူကဵု ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၆၊ ၁၉၅၂ တုဲ ပ္ဍဲကဵု ဝင်သၟိင်ဨကရာဇ် ဍုင်ဗြိတိန်မ္ဂး ညးဒှ်မၞိဟ် မပကင်ရင်ဍုင် သၞာံလအ်အိုတ်မွဲရ။
သၞက်ကရောဲ
ကိုပ်ကၠာ ဟွံစှ်ေဒၞာဲဏီဂှ် ဖိလိပ် ဒးလလောင်တြး ဒဒှ်ရ ညးနုက်တိတ် နူကဵု မဟိမု ဂရိတ် ကဵု ဒိန်နေတ် နူကဵု ညးမရှ်ေသှ်ေသာသၞာခရေတ်အံက်သဝ်ဒံက်ဂှ် လျိုင်ပတှ်ေ ဒုင်ကေတ် ဨဝံဂလိတုဲ ဒုင်ကေတ် မဟိမု Lieutenant Philip Mountbatten၊ နမသၠာဲကေတ် ယၟုဂကောံသ္ၚိကၟိန် Mountbatten မဒှ်ယၟု ဂကောံသ္ၚိကၟိန် လပါ်မိအံက်ညး မဒှ်ဂကူဗြိတိန်ရ။ ကိုပ်ကၠာ ဟွံလုပ် သဘင်သၞက်ကရောဲဍင်ဂှ် ညးမဂွံခုတ်ပတန် နဒဒှ် သၟိင်ဨဒိန်ဗုဂ် (Duke of Edinburgh) တုဲ မဂွံဒုင်ကေတ် ကဆံင်အလံင် တၠညး His Royal Highness ရ။ ဨလဳသဗေတ် ကဵု ဖိလိပ် သၞက်ကရောဲ ပ္ဍဲ ဂိတုနဝ်ဝေမ်ဗါ ၂၀၊ သၞာံ ၁၉၄၇ ပ္ဍဲ ဘာကျာ်ဝေတ်မိန်သတာ အာဗ္ဗေရ် (Westminster Abbey)ရ။ ညးတအ် က္လိဂွံ တၟာဲတဲသၞက်ကရောဲ ၂,၅၀၀ နူကဵု အလုံမွဲလိုက်ရ။ ဨလဳသဗေတ် အာတ်မိက် အစု (ration coupons) သွက်ဂွံ ကယျိုင်မ္ၚဵုသၞက်ကရောဲညး (Norman Hartnell မဒှ်မၞိဟ်မဖျေဟ်လဝ် ဒဳဇြာင်)၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ပ္ဍဲအခိင်ဂှ် ဗြိတိန် စိုတ်ဟွံပြေ ပ္ဍဲပၞာန်ဂၠးတိဒုတိယဂှ်ဏီရ။ ပ္ဍဲအခိင်ပၞာန်မတုဲဂှ် ဂကူဗြိတိန်တအ် ဟွံဒုင်တဲ မသကလောကောဒေအ် ဗိလိပ် လပါ်ဂျာမနဳ၊ သီုကဵု ၝောအ်ဒေအ်ညးပိတၠဂှ်လေဝ် ဟွံဘိက် သွက်ဂွံတိုန်စိုပ် မ္ၚဵုသၞက်ကရောဲဂှ်ရ။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဨကရာဇ်တြေံ အေဒ်ဝတ် အဋ္ဌမ ဂှ်လေဝ် ဟွံဘိက်ကီုရ။
Press scrutiny and Thatcher premiership
From April to September 1982, Elizabeth's son, Prince Andrew, served with British forces in the Falklands War, for which she reportedly felt anxiety and pride. On 9 July, she awoke in her bedroom at Buckingham Palace to find an intruder, Michael Fagan, in the room with her. In a serious lapse of security, assistance only arrived after two calls to the Palace police switchboard. After hosting US president Ronald Reagan at Windsor Castle in 1982 and visiting his California ranch in 1983, Elizabeth was angered when his administration ordered the invasion of Grenada, one of her Caribbean realms, without informing her.
Turbulent 1990s and annus horribilis
On 24 November 1992, in a speech to mark the Ruby Jubilee of her accession to the throne, Elizabeth called 1992 her annus horribilis (a Latin phrase, meaning "horrible year"). Republican feeling in Britain had risen because of press estimates of Elizabeth's private wealth—contradicted by the Palace—and reports of affairs and strained marriages among her extended family. In March, her second son, Prince Andrew, separated from his wife, Sarah, and Mauritius removed Elizabeth as head of state; her daughter, Princess Anne, divorced Captain Mark Phillips in April; angry demonstrators in Dresden threw eggs at Elizabeth during a state visit to Germany in October; and a large fire broke out at Windsor Castle, one of her official residences, in November. The monarchy came under increased criticism and public scrutiny. In an unusually personal speech, Elizabeth said that any institution must expect criticism, but suggested it might be done with "a touch of humour, gentleness and understanding". Two days later, Prime Minister John Major announced plans to reform the royal finances, drawn up the previous year, including Elizabeth paying income tax from 1993 onwards, and a reduction in the civil list. In December, Prince Charles and his wife, Diana, formally separated. At the end of the year, Elizabeth sued The Sun newspaper for breach of copyright when it published the text of her annual Christmas message two days before it was broadcast. The newspaper was forced to pay her legal fees and donated £200,000 to charity. Elizabeth's solicitors had taken action against The Sun five years earlier for breach of copyright, after it published a photograph of her daughter-in-law the Duchess of York and her granddaughter Princess Beatrice. The case was solved with an out-of-court settlement that ordered the newspaper to pay $180,000.
ပရေင်အပြံင်အလှာဲ မဆက်ကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဂကောံဓနသဟာယ
In addition to performing traditional ceremonies, Elizabeth also instituted new practices. Her first royal walkabout, meeting ordinary members of the public, took place during a tour of Australia and New Zealand in 1970.
ပၞာန်ဂၠးတိ ဒုတိယ
ပ္ဍဲအခိင်ကာလပၞာန်မအာဒတုဲ ပ္ဍဲဥရဝ်ပ၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဇမၞး ပ္ဍဲဥရဝ်ပဂှ် ဨလဳသဗေတ် ကေုာံ မာဂရေတ် တိတ်ဝေင်သဘင် ကရောမ် ညးတၞဟ်မွဲစွံ ပ္ဍဲဂၠံင် ဍုင်လာန်ဒါန်ကီုရ။ ဗွဲကြဴ ပ္ဍဲကဵုသမာန်သွဟ်အေန်တာပျူဂှ် ညးလဴထ္ၜး "ပိုယ်အာတ်အခေါင် မိမပိုယ် သွက်ဂွံတိတ်ဗဵု နကဵုအလဵုဇကုညးတအ်ကေတ်တ်ရ။ အဲသမ္တီဒးဒၟံင်ဏီ ပိုယ်ဂွံအခေါင်ဂှ် ပိုယ်မိပ်သွက်ဟီုဟၟဲရ။ ... အဲသမ္တီဒးဒၟံင် မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင်ဂၠေင် မရပ်ဆက်လဝ်တဲတုဲ ကွာ်ဇက်ဂၠောဲစှ်ေအာ ဝါက်ဟဝ် (Whitehall) ပိုယ်တအ် မိပ်မြဟ် ဍာ်ရမတ်ပဳတိဒတုံပြဟ်တုဲ စိုတ်ၜိုဟ်စှ်ေအာရ။"
ပရေင်အပြံင်အလှာဲ မဆက်ကတဵုဒှ်ဒၟံင် ပ္ဍဲဂကောံဓနသဟာယ
ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၆ သကိုပ်ဝန်ဇၞော် ဗြိတိန် Sir Anthony Eden ကဵု ဝန်ဇၞော်ပြင်သေတ် Guy Mollet ချပ်ဂၞန်ရေင်သကအ် ဂၠာဲနဲကဲဗီုမဒှ်မာန် သွက်ပြင်သေတ် မဂွံလုပ် ပ္ဍဲဂကောံဓနသဟာယရ။ အစဳအဇန်ဂှ် ဆလအ်ဟွံကလိဂွံ ဒုင်တဲတုဲ သၞာံဂတဂှ် နကဵုပြင်သေတ် ထ္ပက်စၟတ်တဲ လိက်ကသုက်ရဝ်မ (Treaty of Rome)၊ မဒှ်လိက်ကသုက် မဒက်ပ္တန် ဂကောံပရေင်ပိုန်ဒြပ်ဥရဝ်ပ (European Economic Community)၊ နူဂှ် ဗွဲကြဴ ပြံင်ဒှ်အာ သမဂ္ဂဥရဝ်ပ မကော်ဂး အဳယူ (European Union) ရ။ ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ်ဗါ ၁၉၅၆၊ ဗြိတိန် ကဵု ပြင်သေတ် အာလုပ်သီအဳဂျေပ် သွက်ဂွံလုပ်သီကေတ် မြံင်ဍာ်သူဇ် (Suez Canal)ရ။. အမာတ်မောန်ဗာတ္တေန် (Lord Mountbatten) ဟီု အရာဏအ်ဂှ် ဨလဳသဗေတ် ဒစဵုဒစး ဆဂး ဟွံကဵု လုပ်ၜက်ၜေတ် ဍုင်ညးတၞဟ်၊ ဆဂး သကိုပ်ဝန်ဇၞော် Eden တးပါဲ။ ကြဴနူမအာဗတိုက်တုဲ ၜါဂိတုဂှ် Eden နုက်တိတ် နူကဵု တာလျိုင်သကိုပ်ဝန်ဇၞော်ရ။
Diamond Jubilee and longevity
Elizabeth's 2012 Diamond Jubilee marked 60 years on the throne, and celebrations were held throughout her realms, the wider Commonwealth, and beyond. She and her husband undertook an extensive tour of the United Kingdom, while her children and grandchildren embarked on royal tours of other Commonwealth states on her behalf. On 4 June, Jubilee beacons were lit around the world. While touring Manchester as part of her Jubilee celebrations, Elizabeth made a surprise appearance at a wedding party at Manchester Town Hall, which then made international headlines. In November, Elizabeth and her husband celebrated their blue sapphire wedding anniversary (65th). On 18 December, she became the first British sovereign to attend a peacetime Cabinet meeting since George III in 1781.
COVID-19 pandemic
On 5 April, in a televised broadcast watched by an estimated 24 million viewers in the UK, she asked people to "take comfort that while we may have more still to endure, better days will return: we will be with our friends again; we will be with our families again; we will meet again." On 8 May, the 75th anniversary of VE Day, in a TV broadcast at 9p.m.—the exact time at which her father George VI had broadcast to the nation on the same day in 1945—she asked people to "never give up, never despair". In October, she visited the UK's Defence Science and Technology Laboratory in Wiltshire, her first public engagement since the start of the pandemic. On 4 November, she appeared masked for the first time in public, during a private pilgrimage to the Tomb of the Unknown Warrior at Westminster Abbey, to mark the centenary of his burial. In 2021, she received her first and second COVID-19 vaccinations in January and April respectively.
Platinum Jubilee
Elizabeth's Platinum Jubilee began on 6 February 2022, marking 70 years since she acceded to the throne on her father's death. On the eve of the date, she held a reception at Sandringham House for pensioners, local Women's Institute members and charity volunteers. In her Accession Day message, Elizabeth renewed her commitment to a lifetime of public service, which she had originally made in 1947.
Turbulent 1990s and annus horribilis
In October 1997, Elizabeth and Philip made a state visit to India, which included a controversial visit to the site of the Jallianwala Bagh massacre to pay her respects. Protesters chanted "Killer Queen, go back", and there were demands for her to apologise for the action of British troops 78 years earlier. At the memorial in the park, she and the Duke paid their respects by laying a wreath and stood for a 30‑second moment of silence. As a result, much of the fury among the public softened and the protests were called off. That November, Elizabeth and her husband held a reception at Banqueting House to mark their golden wedding anniversary. Elizabeth made a speech and praised Philip for his role as a consort, referring to him as "my strength and stay".
သၞက်ကရောဲ
ပ္ဍဲကဵု သၟာန်သၟုက်ဂှ် အခက်အခုဲဟၟဲ ဟွံသေင်ရ။ ဖိလိပ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မနွံကဵု ကြက်ဒြပ်ဇၞော်ဇၞော် ဟွံသေင်၊ တုဲပၠန် ဒှ်မၞိဟ် ကောန်ဍုင်သအာင်၊ တုဲပၠန် နွံကဵု ကောဒေအ် မစှ်ေလဝ်ဒၞာဲ ကုဂျာမနဳ မဆက်စပ်ဒၟံင် ကုနာဇြဳ။ Marion Crawford ချူ "ညးမကဵုကသပ်ဨကရာဇ်တအ် ဟွံထေင်ဟာ ဒဒှ်ရ ဖိလိပ်ဂှ် ခိုဟ်ဟွံရုမ်ဂပ် ကုဨလဳသဗေတ်ဂှ်။ ဖိလိပ်ဂှ် ကောန်သၟိင် မဟၟဲကုသ္ၚိ ကေုာံ ဍုင်။ ညးလ္ၚဵုဂှ်ချူ ဒဒှ်ရ ညးဂှ် ကောန်ဍုင်သအာင်။ ပ္ဍဲလိက်အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဗွဲကြဴဏအ် ဗၟံက်ထ္ၜးချူလဝ် "မိအံက် ဨလဳသဗေတ် စပ်ကဵုပရူဏအ်တုဲ ဟွံမိက်ဟီုဂး ကွေဟ်ကွေဟ်ရ။ ညးဟီုဂး ကော်စ ဖိလိပ် "The Hun" မဂွံအဓိပ္ပါယ် "အဂျာမာန်" ရ။ ဗွဲကြဴညိ မိအံက်ညး ဟီုကဵု မၞိဟ်မချူအတ္ထုပ္ပတ္တိ ထိမ်ဟေလ်ဒ် (Tim Heald) ဒဒှ်ရ ဖိလိပ်ဂှ် ဒှ်ညးပရဲဂကူအင်္ဂလိက်မွဲ "an English gentleman"ရ။
ပြကိုဟ်သၠပတ်အဓာန်မသုန် ကေုာံ ပြကိုဟ်အနာဂတာဝၚ်
(၉)ခဏ်အဓါန်မသုန်ဗီုကၠေံဗ္ဒန်အာမသုန်သာ်
(၅) ဓါတုအန္တရအဓါန်
(၁၀)ခေတ်ကာလအာယုက်မၞိဟ်စှ်သၞာံ
ပ္ဍဲကာလဂှ် သာသနာအဲကျာ်အိုတ်အာတုဲ လိုက်ဝွံ ဒှ်တဴဒမၠုဇၞော်ကဵုဇြဟတ်တုဲ သတ္တံဂမၠိုၚ် ပတုဲတဴပွသရာံပါပ်အိုတ်ရ အယုက်မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် လဟုတ်ယုတ်စှ်ေကၠုၚ်ရ အယုက်မၞိဟ်လဟုတ်စှ်ေဂှ် ကၠံသၞာံ ဒ္စိတ်စှော်သၞာံ ဒ္စါံစှော်သၞာံ ထပှ်စှော်သၞာံ တြဴစှော်သၞာံ ဗွဲအတိုၚ်လၟေၚ် လဟုတ်ယုတ်စှ်ေကၠုၚ်တုဲ စဵုကဵုစိုပ်အယုက်စှ်သၞာံရ။
(၇) စၞောန်ထ္ၜးခဏ်မှာထေရ်အနန်ဗက်အာကျာ်တြဲ
ယွံသဗ္ဗညု မွဲအသၚ်ဃဲမ္ဂးဂှ် မူစိရိုဟ်လၟိဟ်ဗၞတ်သဒှ်ရောကျာ် ယွံအနန် အလုံဇမ္ဗုဒိပ်ဝွံ ဗြဲမဂူဖျေံမွဲဝှ်ပိဂိတု ဗ္တံတ္ၚဲလ္ပကဵုဍး လ္ပကဵုသ္ကုတ် လ္ပကဵုသိၚ်သာဲ လၟိဟ်မဗြဲဂှ် ဒှ်မွဲအသၚ်ဃဲရအနန်
(၁၅) စၞောန်ထ္ၜးပြာသာဒ်ပိသာ်
ကာလဂှ် ကိစ္စမ္ဒးပဗၞိက်ဇိက်ဗ္ၚတဵုလွဳတံဂှ် ဟွံမွဲရ သၟိက်ဂွံဂၠိက်ယာတ် ထဝ်သြန်လစိန် သၞေက်လိုန်လကံက် ဂြၚ်ဗံက်စၞေဟ်လက်ကြာပ်တံဂှ်တုန်လေဝ် အာၜှ်ပလှ်ကေတ် ပ္ဍဲတၞံဆုကဝ်လဗဗြိုက်တံဂှ်ရ ကာလဂှ် တြုံညံၚ်ကောန်ဒေဝတဴ ဗြဴညံၚ်ရဴအဆေဝ်သွဝ် ပတၠရုပ်သာ်ညံၚ်ရဴထဝ်ထမၞိက်ကီု သတ္တံမ္ဒးဒိုက်ဒိန်ကာဲကၞာဲစံၚ်တူ တသိုဟ်တဟးဟွံမွဲရ ယဲဒိုက်သ္ဍက်သရိုဟ် သ္ဍက်တၞီသၞာန် တုတ်ထပြၚ်ဏဳခါဲဒုတ် တသံက်ခလာကၠက်ခဍဴ ဝေန်တဝေန်ဂၠေံဂံက်ခဍဴ ကုန်ကွလမေန်သြောန် ဟွံမွဲသက်က်ရ ဒဵုဖအးအိက်ရုဲ ဟွံမွဲသက်သက်ရ ဇကုညံၚ်အရံၚ်သာ်ထဝ်ရ အိုတ်ကဵုဇမၞော်တကံဇမ္ဗုဒိပ်မွဲ သၟဟ်ညံၚ်ရဴဍုၚ်ဗြီုရ သတ္တံဂတာပ်ကျာ်တြဲ အရဳယျမေတ္တေယျဂှ် ရိုဟ်ဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲမ္ဂး ပတုဲကေၚ်ကာစရၚ်ဓရ်ကုသဵုဝွံရ ဆမပတုဲကုသဵုကဵုဒါန် ဆမဝေၚ်ပေါဲသ္ဘၚ်သက်သက်ရ ညးမဂတာပ်ကျာ်တြဲ အရဳယျမေတ္တေယျဂှ် ဒှ်သတ်တၠပိုန်ဖအိုတ်ရ။
(၂၇)စၞောန်ထ္ၜးဗၞတ်ဗုတ်ပလိုဟ်ဗောဓိတၞံဆုအဂၞု
ဆုပလိုဟ်ဗောဓိဂှ် ဒှ်ဆုအဂၞုရ ဗွိုက်ဆုပလိုဟ်ဗောဓိဂှ် ထပှ်စှော်ဟတ်မဒှ်ရ ဇမၠိၚ်(ၝောံကၞာၚ်)ကၞာၚ်ဇၞော်ဒ္စိတ်ကၞာၚ်ဂှ် ဗၞတ်ဗ္ၜတ်ကၠံၜါစှော်ဟတ်ရ တၞံဆုအဂၞုပလိုဟ်ကျာ်ဂှ်တုန် ညံၚ်ရဴအမြာဲကြက်စၠန်ကီု ဒစးကျာ လမၞေၚ်ကျာ မောဝ်ပ္ဍးအာဗၞတ်စှ်ၜါယောဇနာကီုရ ခၟောံဍောၚ်ပ္ကဴမွဲမွဲဍောၚ်ဂှ် ဗွိုက်စှ်ၜါက္ဍရ တဝ်ခၟောံပ္ကဴဂှ်လေဝ် တၟာရိကွဳရ ကာလဍေံမရာၚ်သ္အးဂှ်တုန် ဗၞတ်တၟာသလာကွဳမဒှ်ရ တၞံဆုအဂၞုပလိုဟ်ကျာ်ဂှ်တုန်လေဝ် ပတွဵုနူကျာ်တြဲမတဵုဒှ်တုဲ ဍောၚ်ပ္ကဴမကဴရာၚ်ဂျဒၟံၚ်ဟေၚ် ဟွံသေၚ်ဟွံဇြ ပေၚ်ဒ္စါံစှော်လ္ၚီသၞာံတုဲ ကျာ်တြဲလုပ်နိဗ္ဗာန်မှ ကာလဂှ် ပြဟ်ဒတုံစှ်ေရ ညံၚ်ရဴပကောံဗဝ်လဝ် ပ္ဍဲလ္တူအှော်ကြက်စၠန်တုဲ မစွံပတိုန်လဝ်ကီု ပြဟ်ဒတုံစှ်ေရအိုတ်ရ ပ္ဍဲပွဳပွူတၞံဆုအဂၞု ဗၞတ်မွဲမွဲယောဇနာဂှ် ကဴတၞဟ်ဟ်သာ်ကီု သတ်ဆုတၞဟ်ဟ်သာ်ကီု သီုကဵုမဂြောပ်ဗ္ဒန်လဝ် နကဵုပ္ကဴသတ်ဂေတ်သွဝ်ဒတုဲ သီုကဵုမတန်တဴ ကဴသတ်တဴအိုတ်ရ။
(၁၄)ခဏ်ပရူဍုၚ်ကေတုမတဳ သၟိၚ်စက္ကဝဝ်သၚ်္ခ
(၃) ဇရာ ။ ယဲပါကဋဇရာမတွံဂး ပွမ္ဒးဗျုအာစိုပ်အဝဲ မပ္တံကဵုသော်ဗု ၚေက်ပြဟ်ဂှ်မွဲ
(၁၂) စၞောန်ထ္ၜးပရောပရာအဓါန်မသုန်
ခမဳကောန်အဲကျာ်ဂမၠိုၚ်လေဝ် နွံကဵုဒေါသဂၠိုၚ် မာနသၠုၚ် တိုန်သ္ၚိသၟိၚ်တိုန်ရုၚ်စာ အာဟွံညှာဒည ကာလဂှ် ဓရ်ပိဋကတ်အဲကျာ် ဝိနဲသုတ် အဘိဓရ်ပိပြကာဂှ် ခမဳကောန်အဲကျာ်ဂမၠိုၚ် ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက်ရ ပ္ဍဲဒ္ဂေတ်သၟိၚ် အယောၚ်အလာသၟိၚ်တံဂှ် ခမဳကောန်အဲကျာ်ဂမၠိုၚ် မဒ္ဂေတ်ဗက်ဗွဲမ ဗဗွဲယိုက်ဒိုက်အာအိုတ်ရ ဟိုတ်နူခမဳကောန်အဲကျာ်ဂမၠိုၚ် ဟွံဒ္ဂေတ်ဗက်အာ လ္ပါ်ဒ္ဂေတ်ခမဳဂှ်ရ လ္ပါ်ကတ်ဗ္တောန်တံဂှ် မ္ဒးလ္ၚုအာအိုတ်ရ ဓရ်ပိဋကတ်အဲကျာ်ဂှ်လေဝ် ညးဟၟဲပၟိက်ရ ညးဟွံယိုက်ဒိုက်အိုတ်ရ ညးဟွံကတ်လ္ၚတ်ဗ္တောန်ရအနန်။
(၁၁)ကောန်ဒေဝတဴဝိသုကမ္မ စှ်ေဟီုဒလောံဗ္တောန်
ညးမၞုံပၟိက် သၟိက်ဂွံတိတ်ဗၠးနူဘဲဂစိုတ်တံဂှ် ဂိုၚ်ကေတ်စၞ သွက်စဗၞတ်ထပှ်တ္ၚဲတုဲ ဆညးမွဲဓဝ်ဟေၚ် ပ္ဍဲအကြာဒဵုဗၚ်ဇြဟ် ညးမွဲလေဝ်လ္ပကဵုဂွံဆဵု သြဝ်အာအောပ်ဗ္ဒဒၟံၚ်အိုတ်ညိ ပေၚ်ထပှ်တ္ၚဲတုဲဟေၚ် ဂေတ်က္လေၚ်ကၠုၚ်အိုတ်ညိ ရဴသာ်ဝွံ ကောန်ဒေဝတဴဝိသုကုမ္မာ စှ်ေဟီုဒၠေါံဗ္တောန်ရ။
(၁၀)ခေတ်ကာလအာယုက်မၞိဟ်စှ်သၞာံ
ယွံခမဳတံ ပၞောဝ်ကဵုမၞိဟ်ဂွံမံၚ် အယုက်စှ်သၞာံဂမၠိုၚ်တံဂှ် ယြဴမၞိဟ်ဂမၠိုၚ်မွဲ ဟွံဒ္ဂေတ်လ္ၚတ်ဗွဲမ္ဒးရး ပ္ဍဲမိမခမဳဗမၞးဂမၠိုၚ်ရ ဟွံသ္ပရှ်ေသှ်ေရဴဂဴညးဇၞော် ပ္ဍဲဂကူတံဂှ်ရ မၞိဟ်ဒ္ဂေတ်ဟွံဒးရး ပ္ဍဲမိမခမဳဗမၞး ဟွံရှ်ေသှ်ေရဴဂဴညးဇၞော်တံဂှ် ထေက်သ္ပပူဇဴရ ထေက်ကဵုဟီုထိုၚ်သးရ။
(၁၅) စၞောန်ထ္ၜးပြာသာဒ်ပိသာ်
ကာလကျာ်တြဲတွံဓရ်ဓမ္မစက်ဂှ် မၞိဟ်ဒေဝတဴမွဲလက်ကိုဋ် မဂွံက္လၚ်ဂှ်ရ ယွံခမဳတံ ပူဂဵုမွဲ သၟိက်ဂတာပ်ကျာ်တြဲ အရဳယျမေတ္တေယျရသဒှ်မ္ဂး ဝတ္ထုဗဗွဲဓရ်ဂှ်ကလိဂွံတုဲ မှတ်ပတုဲကုသဵုကဵုဒါန် လ္ပဝိဝိၚ်လ္ပဟိုတ်မာဲ လ္ပဂစိုတ်သတ် လ္ပကၠတ်ဒြပ်ညးနွံကဵုတၠ လ္ပဝဵုမတ်ကၠတ်ကောန်သမ္ဘာညးညိ၊ ဂလာန်မုသာလ္ပဟီုညိ လ္ပသုၚ်စစၞဗ္ၜူသုရာအိုတ်ညိ ဒးကာလတ္ၚဲသဳ ဒ္စါံမံက်ဒ္စါံစွေက် ဗပေၚ် အာံမဝှ်တံဂှ် မၞးတံမှတ်ဒဂိုန်ကေတ်ဓရ်သဳလအိုတ်ညိ မှတ်က္လၚ်ပၚ်မှိၚ်ဓရ်လၟိုန်အိုတ်ညိ သ္ဂောံဂတာပ်ကျာ်တြဲ အရဳယျမေတ္တေယျရ ယြဴပူဂဵုမွဲ ဂစိုတ်လမျီုသတ် ဂိုၚ်ကၠတ်ကေတ်ဒြပ်ညးနွံကဵုတၠ ပလီုကောန်သမ္ဘာညး ဟီုဂလာန်မုသာ ပူဂဵုမ္ဒးသုၚ်စစၞဗ္ၜူအရက်သုရာ ဒဵုတွဵုလမျီုအိုတ် ပူဂဵုတံဂှ် ဟဂွံဂတာပ်ကျာ်တြဲ အရဳယျမေတ္တေယျရ။
(၇) စၞောန်ထ္ၜးခဏ်မှာထေရ်အနန်ဗက်အာကျာ်တြဲ
'''ယွံသဗ္ဗညု အိုဿီုအနန္တစက္ကဝါဂှ် သဗ္ဗညုဂွံအာစိုပ်ကီုရဟာကျာ် ယွံအနန် အယုက်သာသနာအဲကျာ် (၅)လ္ၚီသၞာံဂှ် ညံၚ်ပြဟ်အဲကဵုအနန် မကၠုၚ်လၟုဟ်ဝွံဂှ် စက္ကဝါဗွဲဒိုဟ်ဗၟံက်မွဲဒိုဟ်ဂှ်လေဝ် အာဟွံအိုတ်ရ အဲဂှ်လေဝ်ဟီုကဵုအနန်တုဲရသေၚ်ဟာ စက္ကဝါသီုပန်ဒိုဟ်ဝွံဂှ် ညံၚ်သာ်ဝွံရအနန် စက္ကဝါတံဂှ် ဇကုအဲကျာ်ဟွံစိုပ်ရ ဓရ်မဟာကရုဏာအဲဗယာပ် မေတ္တာအဲ အာစိုပ်အိုတ်ရအနန် '''
(၁၀)ခေတ်ကာလအာယုက်မၞိဟ်စှ်သၞာံ
အဓိပါယ် ။ ။ ယွံခမဳဂမၠိုၚ် မၞိဟ်မဂွံမံၚ်ခေတ်အယုက်စှ်သၞာံဂှ် မိဇကု အယာံမာတ်မစၟတ်သမ္တီဂးကီုလေဝ် ဟွံဒှ်ရ သဳဒေံမိဇကုဂှ်လေဝ် ဟွံစၟတ်သမ္တီသဳဒေံမိရ သမ္ဘာအမူဇကုဂှ်လေဝ် ဟွံစၟတ်သမ္တီသမ္ဘာအမူရ သမ္ဘာအ္စာ မပကတ်ကဵုကွတ်ပညာဂှ်လေဝ် ဟွံစၟတ်သမ္တီသမ္ဘာအ္စာရ သမ္ဘာညးမပ္တံ အမူအနာဲဇကုတံဂှ်လေဝ် ဟွံစၟတ်သမ္တီသမ္ဘာအမူအနာဲရ ဂကောံသတ္တံဂမၠိုၚ် အာစိုပ်နှဴရဴတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴအိုတ်ရ ဥပမာညံၚ်ရဴသတ်သာ်လဵု မတုပ်ပၠန်တုန်ရော ညံၚ်ရဴအဟိုတ် သတ်တိရစ္ဆာန် ဗ္ၜေံ သဵု ကၠဵု ကၠိက် စာၚ်ဂမၠိုၚ် အာစိုပ်ဏှဴရဴတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴကီုရောၚ် ဂကောံသတ္တံဂမၠိုၚ် ဏှဴရဴတ္ၜန်တ္ၜောဲတဴ ကေုာံ ရၚ်သ္ကံအိုတ်ရ။
(၃၆)ခဏ်သၟိၚ်သၚ်္ခကေုာံသာမဏဳသၟတ် ဆဵုညာတ်ရၚ်သ္ကံ
သၟိၚ်မိၚ်ဂလာန်သာမဏဳဂှ်တုဲ သာ်ဝွံသၟိၚ်ချပ်ရ သာမဏဳဝွံ ညးမပြဲရောၚ်သွံ အဲလ္ၚောဝ်ဇိုၚ်သာမဏဳဝွံ ညိဂးတုဲ အစောံပဳတိဇြဟတ်ထတ်ပြဟ်လောန်အာတုဲ ပ္ဍဲခဏမဒလိုက်ကတဵုတိတ်နူဗ္တၚ် လိုန်ဏၚ်တၞိန်ဗၠးအာတုဲ ပ္ဍဲကာလမဒတုံစှေ်တိဂှ် ပ္ကဴဒကှ်တၟာစက်ကွဳ ကၠုတ်ယဵုတိုန်ကၠုၚ်တုဲ အာထ္ၜဒုၚ်လဝ်ဇိုၚ်သၟိၚ်စက္ကဝဝ်ရ လိုန်လဝ်ပ္ကဴဒကှ်ဂှ်တုဲ လ္ၚောဝ်ဇိုၚ်သာမဏဳရ